text:
1A du Jésus na Betlehem, mbeni gbata ti sese ti Judée, na ngoi ti gbia Herode. Na pekoni, azo ti gingo nda ti atongoro alondo na mbage ti To, ala si na Jérusalem. 2Ala hunda ndo, atene: “Molenge so a du lo titene lo ga gbia ti azuife so ayeke na ndo wa? E baa tongoro ti lo so asigigi na mbage ti To, nilaa e ga ti voro lo.” 3So gbia Herode ama tënë so, li ti lo aga kirikiri, lo na azo ti Jérusalem kue. 4Lo bongbi akota wayango-sandaga na awafango-ndia ti azuife kue si lo hunda ala, lo tene: “A yeke du ande Mesii ni na ndo wa?” 5Ala kiri tënë na lo: “Na Betlehem, mbeni gbata ti sese ti Judée. Baa, wayanga-Nzapa atene tënë na ndö ti lo, atene: 6‘Mo Betlehem, mo so mo yeke na sese ti Juda, mo yeke biani kete kodro pepe na popo ti akota kodro ti Juda, ngbanga ti so, na ya ti mo, fade mbeni gbia ayeke sigigi ti fa lege na azo ti Israel, azo ti Nzapa.’ ” 7Tongaso Herode airi azo ti gingo nda ti atongoro ni na hondengo ni. Lo hunda ala ti hinga mbirimbiri ngoi so tongoro ni asigigi na ni. 8Na pekoni, lo tokua ala na Betlehem si lo tene na ala: “Ala gue agi nda ti tënë ti molenge so nzoni. Tongana ala wara lo, ala ga atene tënë ni na mbi si mbi nga, mbi gue ti voro lo.” 9So ala ma tënë ti gbia so awe, ala mu lege ague. Mo ye ti baa, ala baa tongoro so asigigi na mbage ti To so ala baa ni kozoni so: tongoro ni atambula na dawa ti ala ngbii ague aluti na ndö ti da so molenge ni ayeke daa. 10Be ti azo ti gingo nda ti atongoro ni asi na ngia na bango tongoro ni. 11Ala li na ya ti da ni si ala baa molenge ni na mama ti lo Marie. Ala kuku na sese si ala voro molenge ni. Na pekoni, ala zi ya ti akungba ti ala si ala mu anzoni ye na molenge ni: lôro, dukani na mire. 12Na pekoni, Nzapa atene tënë na ala na ya ti bango-li titene ala kiri na ndo ti Herode pepe. Tongaso, ala mu mbeni lege nde, ala kiri na kodro ti ala. 13Na peko ti so azo ti gingo nda ti atongoro ni amu lege ague awe, mbeni ange ti Kota Gbia asi na Joseph na ya ti bango-li. Lo tene na Joseph: “Londo, mu molenge ni, lo na mama ti lo, ala kpe ague na Ezipte, aduti kâ! Tongana mbi mu yanga na mo ti kiri si mo kiri, ngbanga ti so Herode ayeke gi lege ti fâ molenge ni.” 14Joseph alondo gi na bi ni, lo mu molenge ni, lo na mama ti lo si lo kpe, lo gue na Ezipte. 15Lo ngba kâ ngbii asi na ngoi so Herode akui. Ye ni asi alingbi na tënë so Kota Gbia atene ando na yanga ti wayanga-Nzapa, atene: “Mbi iri molenge ti mbi titene lo sigigi na Ezipte.” 16So Herode ahinga atene, azo ti gingo nda ti atongoro ahanda lo awe, ngonzo agbu lo ngangu mingi. Lo mu yanga titene a fâ akete molenge-koli kue ti gbata ti Betlehem na ti akodro so ayeke nduru na tere ni. A fâ amolenge so ngu ti ala ayeke use na ala so ade awara ngu use pepe. Herode asara ye ni alingbi na tënë so azo ti gingo nda ti atongoro atene na lo na ndö ti lango ti sigingo ti tongoro ni. 17Tongaso, tënë so wayanga-Nzapa Jérémie atene ando, aga taa-tënë; lo tene: 18“A ma mbeni go na kodro ti Rama, toto na demango tere ahon ndoni: Rachel laa ayeke toto amolenge ti lo; lo ke ti ma awango so alingbi ti de be ti lo, ngbanga ti so amolenge ni ayeke daa mbeni pepe.” 19So Herode akui awe, ange ti Kota Gbia asi na Joseph na ya ti bango-li kâ na Ezipte. 20Lo tene na Joseph: “Londo, mu molenge ni, lo na mama ti lo, mo kiri na sese ti Israel, ngbanga ti so ala so agi lege lani ti fâ molenge ni akui awe.” 21Joseph alondo amu molenge ni, lo na mama ti lo si lo kiri na sese ti Israel. 22So Joseph ama atene, Arkelaos aga gbia ti Judée na peko ti babâ ti lo Herode, mbeto ti duti na ya ti kodro ni agbu lo. Na peko ti tënë so Nzapa atene na lo na ya ti bango-li so, lo mu lege, lo gue na sese ti Galile. 23Lo gue lo duti na mbeni gbata so iri ni Nazaret. Ye ni asi tongaso titene tënë ti awayanga-Nzapa aga taa-tënë; ala tene ando, atene: “Fade a yeke iri lo, zo ti Nazaret.”
Copyrighted Material
Learn More


c: text/html

text:
Ambeni tënë: Mbage A
A4 Iri ti Nzapa na yâ ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu
A5 Iri ti Nzapa na yâ ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so aChrétien asû ândö na Grec
A6-A Aprophète nga na agbia ti Juda na ti Israël (Kozo mbage ni)
A6-B Aprophète nga na agbia ti Juda na ti Israël (Use mbage ni)
A7-A Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese: Aye so azi kozo na kusala ti Jésus
A7-B Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese: Tongo nda ti kusala ti Jésus
A7-C Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese: Kota kusala so Jésus asara na Galilée (Kozo mbage ni)
A7-D Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese: Kota kusala so Jésus asara na Galilée (Use mbage ni)
A7-E Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese: Kota kusala so Jésus asara na Galilée (Ota mbage ni)
A7-F Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese: Akua so Jésus asara na pekoni na terê ti Ngu ti Jourdain na mbage ti est

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Moïse asara ye na tâ be-ti-molenge
TÂ BE-TI-MOLENGE AYEKE NYEN?
A yeke ti sara ye na baba pëpe wala na pikango kate pëpe. Zo so ayeke na tâ be-ti-molenge ayeke bâ amba ti lo tongana ambumbuse zo ape nga lo hinga akatikati ti lo.
NA YÂ TI AYE WA MOÏSE AFA SO LO YEKE NA TÂ BE-TI-MOLENGE?
Moïse azia pëpe si komandema ague na lo ti ga zo ti baba. Mingi ni, tongana zo awara mbeni kete komandema, ge la a yeke bâ wala lo yeke zo ti tâ be-ti-molenge wala pëpe. Pakara Robert G. Ingersoll atene ândö: “Mingi ti azo ayeke luti ka na lê ti akpale. Me tongana mo ye ti hinga tâ sarango ye ti mbeni zo, mû na lo komandema, mo bâ.” Na ndo ti tënë ti komandema, Moïse azia na e mbeni pendere tapande. Tongana nyen?
Jéhovah amû lani na Moïse mbeni kota kua ti sara, so ayeke ti fa lege na azo ti Israël. Me lâ oko baba alï bê ti Moïse ape. Na tapande, bâ tongana nyen la na tâ be-ti-molenge lo leke tënë na ndo ti tënë ti warango ye ti héritier (Nombre 27:1-11). Tënë so ane, ngbanga ti so a yeke lï ande na yâ ti ndia ndali ti azo kue.
Moïse ayeke sara tongana nyen? Fade lo yeke tene so, so ni yeke Mokonzi ni, ni la ni yeke mû desizion ni? Fade lo yeke zia bê ti lo na ndo ti hingango ye ti lo wani? na ndo ti aye so gigi afa na lo? wala na ndo ti ye so lo hinga na ndo ti pensé ti Jéhovah?
Zo ti baba ayeke sara peut-être tongaso. Me Moïse ape. Bible atene: “Moïse aga na tënë ti ala na gbele L’Éternel.” (Nombre 27:5). Bâ kete si! Même na peko ti so lo fa lege na azo ti Israël angu 40 tongaso, Moïse azia bê ti lo na ndo ti lo wani ape, me na ndo ti Jéhovah. Biani, ye so afa so Moïse ayeke tâ na be-ti-molenge.
Moïse ahule gi na ndo ti komandema ti lo ni ape. Tongana lani Jéhovah asoro ambeni zo ti sara kua ti prophète na tere ti lo, tere ti Moïse anzere (Nombre 11:24-29). Tongana lani kogara ti lo awa lo ti zia ambeni kua ni na tïtî ambeni koli nde, lo yeda na ni na tâ be-ti-molenge (Exode 18:13-24). Nga, tongana Moïse aga nduru ti kui, atâa so lo ngbâ na ngangu ti tere, lo hunda na Jéhovah ti zia mbeni zo ti sara kua na place ti lo. Tongana Jéhovah asoro Josué, Moïse amû maboko mingi na maseka-koli so, lo tene na azo ti Israël ti yeda ti tene Josué afa lege na ala ti si na Sese ti Zendo (Nombre 27:15-18; Deutéronome 31:3-6; 34:7). Ti tâ tënë ni, na lê ti Moïse lani a yeke mbeni pendere pasa ti mû maboko na azo ti Israël ti sara na Jéhovah. Me lo zia komandema ti lo aga kozo pëpe na nzoni ti amba ti lo.
NYEN LA E MANDA DÄ?
E ye lâ oko pëpe ti zia si komandema so e yeke na ni wala hingango ndo ti e asara si e suku na baba. Zia e girisa pëpe so ti tene Jéhovah asara kua na e, a lingbi e duti lakue na tâ be-ti-molenge mingi (1 Samuel 15:17). Tongana e yeke biani na tâ be-ti-molenge, e yeke sara kue ti bata wango ti Bible so atene: “Zia bê ti mo kue na L’Éternel, na zia bê ti mo na hingango ye ti mo mveni pëpe.”—aProverbe 3:5, 6.
Tapande ti Moïse afa nga na e ti zia bê ti e mingi pëpe na ndo ti kota ndo wala kamba ti kua ti e.
Tongana e gi ti sara ye na tâ be-ti-molenge tongana ti Moïse, e yeke bâ nzoni dä? En. Tongana e sara tongaso, e yeke sara si azo so ayeke na tere ti e ayeke duti na ngia, nga ala yeke ye e. Me nga, Jéhovah Nzapa ayeke ye e, teti lo nga kue lo yeke na mara ti pendere sarango ye tongaso (Psaume 18:36). “Nzapa ake azo ti baba, me lo yeke mû kota nzobe ti lo na azo so ayeke na tâ be-ti-molenge.” (1 Pierre 5:5). Biani, tënë so apusu e ti sara ye na tâ be-ti-molenge tongana ti Moïse.


text:
Bible atene ti lo nyen
Bible afa nyen biani? Soro mbeni hundango tënë so ayeke na gbe ni ge so, so anzere na mo.
BIBLE ATENE TI LO NYEN
Nyen la ayeke si na zo tongana lo kui
Eskê akuâ ahinga ye so ayeke passé na terê ti ala?
BIBLE ATENE TI LO NYEN
Nyen la ayeke si na zo tongana lo kui
Eskê akuâ ahinga ye so ayeke passé na terê ti ala?
Bible
Jésus
Pasi
Mabe nga na Vorongo Nzapa
Amatanga
Asarango ye nga na Dutingo ti zo
Gi ti tene aTémoin ti Jéhovah amanda Bible na mo
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?
E yeke manda Bible na azo tongana nyen?
Na ndo ti sese kue, azo ahinga aTémoin ti Jéhovah tongana azo so ayeke manda Bible na azo senge senge. Bâ tongana nyen a yeke sara ni.
Hunda ti tene zo aga amanda Bible na mo
Hunda si a ga a manda Bible na mo na l’heure ti bê ti mo nga na ndo ti bê ti mo.


text:
HUNDA 2
E lingbi ti manda ye na ndö ti Nzapa tongana nyen?
“A yeke nzoni mbeti ti Ndia so ahon yongoro na yanga ti mo pëpe, a lingbi mo diko ni bï na lâ na gbe ti go, zia si lê ti mo akpengba ti sara ye alingbi na atënë kue so a sû na yâ ni; na sarango tongaso fade lege ti mo ayeke ga nzoni na mo yeke sara ye na ndara.”
“Ala yeke diko tënë ti yâ ti mbeti ti Ndia ti tâ Nzapa ni na kota go, ala yeke fa ndani nzoni nga ala sara si azo amä yâ ti ye so a diko so; tongaso ala sara si azo ni ahinga nda ti ye so a ngbâ ti diko na ala so.”
“Ngia ayeke na zo so atambela pëpe alingbi na wango ti azo ti sioni . . . , Me ngia ti lo ayeke na yâ ti ndia ti Jéhovah, na lo diko ndia ni na gbe ti go bï na lâ. . . . Ye kue so lo sara ayeke ga nzoni.”
“Philippe ayeke mû loro na terê ti puse ni na lo mä koli ni so ayeke diko mbeti ti prophète Ésaïe ni na kota go. Philippe atene: ‘Mo yeke mä yâ ti ye so mo yeke diko so biani?’ Koli ni atene: ‘Ti tâ tënë ni, mbi lingbi ti mä yâ ni tongana nyen tongana mbeni zo ti fa ndani na mbi ayeke dä ape?’”
“Asarango ye ti terê ti Nzapa so lê abâ ni pëpe asigi polele ngbene ye so a leke dunia ti ga na ni, ngbanga ti so a bâ ni na lege ti aye so lo sara, so ti tene ngangu ti lo so ayeke lakue lakue na dutingo ti lo tongana Nzapa, si a lingbi ti wara mbeni raison oko pëpe ti zi tënë na li ti ala.”
“Mo gbu li ti mo na ndö ti aye so, mo bi terê ti mo kue na yâ ni, si azo kue abâ polele maïngo ti mo.”
“Zia e bi lê na ndö ti mba ti pusu mba ti duti na ndoye na ti sara anzoni kusala, e zia pëpe lege ti guengo lakue na bungbi ti e”
“Tongana ndara amanke mbeni zo na popo ti ala, zia lo ngbâ ti hunda ni na Nzapa, ngbanga ti so Nzapa ayeke mû ye mingi na azo kue na lo yeke suku ndali ni pëpe; na a yeke mû ni na lo.”


text:
Ngu ngbangbo oko na gbe ti komandema ti Royaume
“Zia Nzapa ti siriri . . . amû na ala ye kue ti nzoni so ala yeke na bezoin ni ti sara na ye so bê ti lo aye.”—AHÉB. 13:20, 21.
ABIA 136 14
1. Nyen la ayeke lani kota mingi na lê ti Jésus na yâ ti kua ti lo ti fango tënë? Mo tene tongaso ngbanga ti nyen?
JÉSUS aye lani mingi ti sara tënë ti Royaume ti Nzapa. Bible afa so Jésus asara tënë ti Royaume mingi ahon ambeni tënë nde. Lo sara tënë ni ahon 100 na ngoi so lo yeke fa tënë na sese. Royaume ti Nzapa ayeke biani kota ye lani na lê ti Jésus.—Diko Matthieu 12:34.
2. Azo oke la ayeke lani peut-être dä na ngoi so Jésus amû commandement so ayeke na Matthieu 28:19, 20 so? Ngbanga ti nyen la e tene tongaso?
2 Kete na peko ti so a zingo Jésus na kuâ, lo si na azo ahon 500 so ayeke ga ande awafango tënë ti Royaume (1 aCor. 15:6). Peut-être a yeke lani na ngoi ni la lo mû yanga ti tene a fa tënë ti Royaume na “azo na popo ti amara kue”. * Kua so ayeke kete kua ape. Jésus atene na ala so kua ni ayeke ngbâ ande ti gue juska na “lâ ni so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi”. Tongana mo yeke fa nzoni tënë laso, mo yeke mû maboko ti tene prophétie so aga tâ tënë.—Mat. 28:19, 20.
3. Aye ota wa amû maboko na e ti fa nzoni tënë?
3 Na peko ti so Jésus amû commandement ti fango tënë, lo tene na adisciple ti lo, lo tene: “Mbi yeke na tere ti ala.” (Mat. 28:20). Tongaso, lo la lo yeke bâ ndo na ndo ti kota kua ti fango tënë so. Nzapa nga kue amû na e “ye kue ti nzoni” ti mû maboko na e ti sara kua so (aHéb. 13:20, 21). Na yâ ti article so, e yeke bâ ambeni nzoni ye ni ota: (1) aye so a mû na e ti sara na kua ni, (2) akode so e yeke sara na kua ni, nga (3) aye so a fa na e. Zia e bâ kozoni, ambeni ye so e sara na kua na yâ ti ngu 100 so ahon.
GBIA NI AMÛ NA AWAKUA TI LO AYE TI FANGO NA TËNË
4. Tongana nyen la aye nde nde amû maboko na e na yâ ti kua ti e ti fango tënë?
4 Jésus ahaka “tënë ti royaume” na lê ti kobe so a lu na ndo ti asese nde nde (Mat. 13:18, 19). Zo ti fango yaka ayeke sara kua na aye nde nde ti leke sese ni si lo lu ye dä. Legeoko nga, na yâ ti angu so ahon Gbia ti e amû na e aye so alingbi ti mû maboko na e ti leke bê ti azo million mingi ti yeda na tënë ti Royaume. E sara kua na ambeni ye ni lani teti angu mingi ape me e ngbâ ti sara kua na ambeni ye ni juska laso. Me aye so kue amû lege na e ti maï akode ti e ti fango tënë.
5. Carte ti fango tënë ayeke nyen? A sara kua na ni lani tongana nyen?
5 Na ngu 1933, mbeni ye ni so amû maboko na awafango tënë ti komanse lisoro na fango tënë ayeke carte ti fango tënë. Carte ni akono tongana fiche so e yeke sû ka arapport ti e dä, na yâ ni a yeke wara mbeni nduru tënë ti Bible. Ngoi na ngoi, a yeke sigigi na mbeni fini carte na ambeni fini tënë. Fango tënë na ni ayeke ngangu ape. Ita Erlenmeyer ayeke lani na ngu bale-oko tongaso na ngoi so lo komanse ti fa tënë na carte so. Lo tene: “Ti fa tënë na ni na zo e yeke tene: ‘Pardon, ala ye ti diko carte so?’ Tongana zo ni adiko carte ni awe, e yeke mû mbeti na zo ni na e hon.”
6. Carte ti fango tënë amû maboko lani tongana nyen?
6 Carte ti fango tënë amû maboko na awafango tënë na alege mingi. Atâa so awafango tënë ayeke na nzara mingi ti fa tënë, ambeni ayeke lani kamene nga ambeni ahinga lani tënë so ala yeke tene ape. Ambeni ayeke na gbâ ti tënë ti tenengo ni. Ala ye ti tene na azo so ala wara na fango tënë aye kue so ala hinga gi na yâ ti kete ngoi, me mingi ni ala yeke tene aye ni na kode ape. Carte ti fango tënë amû maboko na awafango tënë ti fa tënë polele nga na mbeni lege so akpengba ape.
7. Akpale wa la ambeni wafango tënë awara lani na ngoi so ala yeke fa tënë na carte?
7 Akpale amanke lani ape. Ita Grace Estep, so asara na Jéhovah asara angu mingi, atene: “Na ambeni ngoi, azo ayeke hunda e atene: ‘Mbeti ni atene nyen? Mo lingbi ti sara tënë kete na mbi na ndo ni?’” Nga, ambeni zo ni alingbi ti diko tënë so ayeke na lê ti carte ni ape. Ambeni amû carte ni na maboko ti wafango tënë ni ala bâ atene a mû na ala ni awe na ala kanga yanga-da. Ambeni zo ni aye ti mä tënë so awafango tënë ni ayeke fa lani so ape, ala yeke suru yâ ti carte ni kete kete. Atâa akpale so kue, carte ti fango tënë amû maboko na awafango tënë ti fa tënë na azo nga a mû lege ti tene a hinga ala tongana awafango tënë ti Royaume.
8. Fa tongana nyen la asara lani kua na phonographe. (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
8 Mbeni ye so a sara na kua lani na peko ti ngu 1930 ayeke phonographe. Ambeni ita airi ni Aaron ndali ti so phonographe ni ayeke sara tënë na place ti ala. (Diko Exode 4:14-16.) Aita ni ayeke hunda na azo ni, tongana azo ni ayeda ala yeke zia na ala mbeni nduru diskur ti Bible, na pekoni ala yeke mû mbeti na azo ni. Na ambeni ngoi, azo ti sewa ni kue ayeke bungbi ti mä diskur ni. Na ngu 1934 Société Watch Tower asigigi na aphonographe ti fa na tënë. Na nda ni, aita a-enregistré adiskur na ndo ti atënë nde nde 92.
9. Ye ti nzoni wa sarango kua na phonographe aga na ni lani?
9 Na ngoi so mbeni wafango tënë azia na Hillary Goslin mbeni diskur so a zia na ndo ti phonographe, Hillary ahunda na lo ti zia na lo phonographe ni yenga oko ti tene lo zia ni na avoizin ti lo ti mä tënë ti Royaume. Na ngoi so wafango tënë ni akiri, lo wara gbâ ti azo so tënë ni anzere na ala so ayeke ku lo. A si na mbeni ngoi, azo ni mingi amû tere ti ala na Jéhovah, na amolenge ti Hillary ti wali use ague na Ekole ti Galaad na ala ga amissionnaire. Legeoko tongana ti carte ti fango tënë, phonographe amû maboko na azo mingi ti komanse ti sara kua ti fango tënë. Na pekoni, na lege ti Ekole ti Kusala ti aChrétien, Gbia ni afa ye na azo ti lo ti ga anzoni wafango ye.
AKODE NDE NDE SO AWAKUA TI NZAPA ASARA NA KUA TI FA YE NA AZO
10, 11. Tongana nyen la ambeti-sango nga na radio amû maboko ti fa tâ tënë? Ye ti nzoni wa aga na pekoni?
10 Na gbe ti fango lege ti Gbia ti e, awakua ti Nzapa asara lani kua na akode nde nde ti fa na azo mingi nzoni tënë. Akode so amû lani maboko mingi ndali ti so “azo ti kua ni ayeke mingi pëpe.” (Diko Matthieu 9:37.) Na tapande, ândö giriri a sara kua na ambeti-sango ti fa tënë na azo mingi na ando so awakua ti Jéhovah ayeke dä mingi ape. Yenga oko oko, Charles Taze Russell ayeke tokua lani mbeni diskur na place ti ziango asango na yâ ti ambeti-sango. Na pekoni, azo ni ayeke tokua diskur ti lo ni na place ti ziango asango na États-Unis, Canada, nga na Europe. Na ngu 1913, a zia adiskur ti Ita Russell na yâ ti ambeti-sango 2000 na azo 15000000 tongaso la adiko ni.
11 Na peko ti kuâ ti Ita Russell, awafango tënë akomanse ti sara kua na mbeni nzoni kode ti fango na tënë. Na lango 16 ti avril ti ngu 1922, Ita Rutherford asara kozo kuasinga ti lo, na azo 50000 tongaso la amä ni. Na pekoni, na lango 24 ti février ti ngu 1924, awakua ti Jéhovah akomanse ti sara kua na da ti radio ti ala, WBBR. Na ndo ti fini kode ti fango tënë so, Tour ti Ba Ndo ti lango oko ti décembre ti ngu 1924 na Anglais atene: “E pensé so sarango kua na radio ti fa na tâ tënë ayeke mbeni nzoni kode so ayeke lë lengo, nga a yeke hunda nginza mingi ape.” Legeoko tongana ambeti-sango, radio amû maboko ti fa tënë na azo mingi na ando so awafango tënë ti Royaume ayeke dä mingi ape.
12. (a) Fango tënë na ando so azo ayeke dä ti so wa la mo ye ni mingi? (b) Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti hon ndo ti mbeto ti e ti fa tënë na ando so azo ayeke dä mingi?
12 Fango tënë na ando so azo ayeke dä mingi ayeke nga mbeni kode so alë lengo mingi so awakua ti Jéhovah asara kua na ni ti fa na tënë laso. Ala sara ngangu mingi ti fa tënë na place ti lutingo ti abus, ti atrain, ti abateau, na ando so azo ayeke gue dä mingi nga na yâ ti agara. Tongana fango tënë na ando ni so asara mo mbeto, sambela Jéhovah nga gbu li ti mo na ndo ti tene so, so Ita Angelo Manera, so ayeke mbeni surveillant so ayeke gue na ando nde nde atene: “E yeke gi ti bâ afini kode ti sarango na kua tongana mbeni lege ti sara na Jéhovah, tongana mbeni lege ti fa na lo so e yeke be-ta-zo na lo, tongana mbeni lege ti fa so e yeke nduru ti sara ye so lo ye na bê ti e kue nga e ye mingi ti duti nduru ti sara na lo na alege kue so lo hunda na e ti sara ni.” Tongana e zi mbeto na yâ ti e na e sara kua na afini kode ti fango na tënë, e yeke zia bê ti e encore mingi na Jéhovah nga e yeke ga anzoni wafango tënë.—Diko 2 aCorinthien 12:9, 10.
13. Ngbanga ti nyen la sarango kua na site ti e na fango tënë ayeke mbeni kode so ayeke lë lengo mingi? Fa mbeni ye ti nzoni so mo wara dä na fango tënë.
13 A nzere na awafango tënë mingi ti tene na azo ti gue na ndo ti site ti e jw.org. Na ndo ti site so ala lingbi ti diko nga ti téléchargé ambeti ti Nzapa na ayanga ti kodoro ahon 700. Lango oko oko, azo ahon million oko na ndambo ayeke gue na ndo ti site ti e. Legeoko tongana ti so radio amû maboko lani, site ti e amû lege na azo mingi laso ti mä nzoni tënë, même na ando so ayo mingi.
FANGO YE NA AWAKUA TI NZONI TËNË
14. Nyen la a lingbi a fa lani na awafango tënë? Ekole wa la amû maboko na ala ti ga anzoni wafango ye?
14 E londo ti bâ ambeni ye so awafango tënë asara kua na ni ti fa na tënë nga na akode so ala sara na kua. Ye oko, a lingbi a fa lani na awafango tënë so tongana nyen ti fa tënë. A lingbi ti si so mbeni zo ayeda pëpe na atënë so lo mä na yâ ti phonographe ni wala na mbeni ngoi nga ye so lo diko na lê ti carte ti fango tënë anzere na lo, na lo ye ti hinga ye mingi na ndo ni. A lingbi awafango tënë ahinga tongana nyen ti hon ndo ti kangango lege na kode nga tongana nyen ti ga anzoni wafango ye. Kite ayeke pëpe so, yingo ti Nzapa amû maboko na Ita Nathan Knorr ti bâ so a lingbi a fa na awafango tënë tongana nyen ti sara tënë na azo na fango tënë. Tongaso, na ngu 1943 a komanse ti sara Ekole ti Kusala ti aChrétien na yâ ti acongrégation. Ekole so amû maboko na e ti ga anzoni wafango ye.
15. (a) Nyen la asi na ambeni ita na ngoi so ala yeke sara devoir na Ekole ti Kusala ti aChrétien? (b) Tënë so ayeke na Psaume 32:8 aga tâ tënë na ndo ti mo tongana nyen?
15 A yeke lani ngangu mingi na aita mingi ti sara tënë na devant ti gbâ ti azo. Ita Julio Ramu adabe ti lo na kozo devoir ti lo na ngu 1944. Devoir ti lo ni ayeke na ndo ti Doëg so a sara tënë ti lo na yâ ti Bible. Julio atene: “Agenou ti mbi ayeke pika lani tere, maboko ti mbi ayeke dö, nga apembe ti mbi ayeke pika tere.” Lo tene nga lo tene: “A yeke kozo ti tene mbi sara tënë lani na ndo ti estrade la, me mbi zia ni ape.” Atâa so a yeke lani kete ye ape, amolenge nga kue asara adevoir na ekole ni. Angelo Manera afa mbeni ye so asi lani na mbeni molenge na ngoi so molenge ni asara lani kozo devoir ti lo. Lo tene: “Mbeto asara lo mingi, a sara si na ngoi so lo komanse devoir ti lo, lo komanse na toto. Me teti so lo ye gi ti sara devoir ni, lo sara devoir ni gi na toto juska ahunzi.” Mbeto asara mo ti kiri tënë na bungbi wala ti sara devoir na bungbi ndali ti so mo yeke zo ti kamene wala ndali ti ambeni kpale so mo yeke na ni? Hunda Jéhovah ti mû maboko na mo ti hon ndo ti mbeto ti mo. Lo yeke mû maboko na mo tongana ti so lo mû maboko na a-élève so asara lani devoir na ngoi ti Ekole ti Kusala ti aChrétien.—Diko Psaume 32:8.
16. (a) Ândö raison so a sigigi na Ekole ti Galaad ndali ni ayeke nyen? (b) Ti londo na ngu 2011 ti ga na ni, azo wa la a yeke tisa ala na ekole so?
16 Fango ye na awakua ti Jéhovah angbâ gi na Ekole ti Kusala ti aChrétien ape. Amissionnaire nga na ambeni ita awara anzoni fango ye mingi na Ekole ti Galaad. Mbeni ita so afa ye na ekole ni atene so, mbeni raison so a sigigi na ekole so ndali ni ayeke “ti zia nzara ti fango tënë mingi na yâ ti a-élève ni.” A sigigi na Ekole ti Galaad na ngu 1943, ngbene ye na ngoi ni so ti ga na ni a fa ye na a-élève ahon 8500 na a tokua ala na yâ ti akodoro 170. Me ti londo na ngu 2011 ti ga ni, azo so a yeke tisa ala na ekole so ayeke gi apionnier spécial, asurveillant so ayeke gue na ando nde nde, aBéthelite, wala amissionnaire so ade asara ekole so ape.
17. Nyen la afa so Ekole ti Galaad alë lengo?
17 Eskê Ekole ti Galaad alë lengo mingi? En, a lë lengo. Na tapande, na nze ti août, ngu 1949, wungo ti awafango tënë asi baleoko ape na Japon. Me na hunzingo ti ngu 1949 amissionnaire13 so ague na Ekole ti Galaad afa tënë kâ ngangu. Laso, awafango tënë 216000 tongaso ayeke na Japon, na nduru na ndambo ti ala ayeke apionnier.
18. Ambeni ekole wa la amû maboko na aita so asara ni ti kpengba mabe ti ala?
18 Ambeni ekole ni ayeke dä so a fa ye na aita dä nzoni nga akpengba mabe ti ala. A yeke a-ekole tongana Ekole ti apionnier, Ekole ti awafango nzoni tënë ti Royaume, Ekole ti asurveillant na awali ti ala nga na Ekole ti amembre ti komite ti filiale na awali ti ala. A yeke polele so Jésus angbâ ti fa ye na azo ti lo.
19. Tënë ti nyen la Ita Russell atene na ndo ti kua ti fango tënë? Tongana nyen la tënë so aga tâ tënë?
19 Royaume ti Nzapa akomande ahon ngu 100 awe. Gbia ti e, Jésus Christ, angbâ ti fa ye na e. Na ngu 1916, kete kozo si Ita Charles Taze Russell akui, lo hinga so fango nzoni tënë ayeke mû ande yâ ti dunia kue. Lo tene: “Kua ni ayeke gue na li ni hio mingi, nga a yeke ngbâ gi ti gue na li ni na loro, ndali ti so fango ‘tënë ti Royaume’ ayeke kua so a lingbi a sara ni na yâ ti dunia kue.” (Faith on the March, buku so Ita Alexander Hugh Macmillan asû na Anglais, lembeti 69). Lo yeke lani biani na raison. Merci mingi so Nzapa ti siriri angbâ ti mû na e aye ti sarango na kota kua so laso. Biani lo mû na e “ye kue ti nzoni” so e bezoin ni ti sara na ye so bê ti lo aye.
^ par. 2 Peut-être mingi ti azo so aga lani aChrétien. Ngbanga ti nyen e tene tongaso? E tene tongaso ndali ti so na yâ ti lettre so Paul atokua na aCorinthien lo sara tënë ti ala, lo tene: “Aita ahon ngbangbo oku”. Lo tene nga, lo tene: “Mingi ti aita so angbâ na fini juska laso, me ambeni akui awe.” Tongaso, peut-être Paul na ambeni Chrétien ahinga lani mingi ti azo so amä lani Jésus na mungo commandement so.


text:
TOUR TI BA NDO Novembre 2013
KOTA MAMA-TENE NI
Ndani so a yeke ngangu na ambeni zo ti ye Nzapa
Mo bâ so mo yo mingi na Nzapa? A yeke ngangu ti ye lo? Bâ ye so asara si ambeni Chrétien apensé tongaso.
KOTA MAMA-TENE NI
Tënë ti mvene so asara si azo ahinga iri ti Nzapa ape
Zo alingbi biani ti hinga iri ti Nzapa nga ti dï ni? Ndani so a yeke kota ye ti hinga iri ti Nzapa
KOTA MAMA-TENE NI
Tënë ti mvene so asara si zo ahinga li ti lo na Nzapa ape
Tënë ti Trinité akanga lege na azo ti hinga Nzapa nzoni na ti ye lo. Mo lingbi biani ti ye mbeni zo so a yeke ngangu ti tene mo hinga lo?
KOTA MAMA-TENE NI
Tënë ti mvene so asara si azo atene Nzapa ayeke sioni
Azo mingi amä na bê so Nzapa ayeke punir awasiokpari na yâ ti enfer. Nzapa ayeke sioni? Nyen la ayeke si biani na akuâ?
KOTA MAMA-TENE NI
Tâ tënë alingbi ti zi mo
Jésus afa so nyen la alingbi ti mû maboko na e ti hinga wala afango ye ti a-eglize ayeke tâ tënë wala pëpe?
AYE SO AYEKE SARA SI SEWA ADUTI NA NGIA
Sara tënë na molenge ti mo sân ti papa
Molenge ti mo angbâ ti manda ye. Ni la, sara si lo fa atënë ti bê ti lo na mo. Mo lingbi ti mû maboko na lo tongana nyen?
GA NDURU NA NZAPA
“Zo ti futango azo so ayeke gi lo ngangu”
Mara ti mabe wa la anzere na Jéhovah? Jéhovah ayeke futa awakua be-ta-zo ti lo na lege wa?
SARA YE NA MABE TONGANA TI ALA
‘A diko lo tongana zo ti mbilimbili ndali ti akusala’
Na lege wa mbaï ti Rahab ti yâ ti Bible afa na e so Nzapa abâ e oko oko kue na nene ni? E lingbi ti manda nyen na lege ti mabe ti lo?
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Anzoni zo kue la ayeke gue na yayu? Bible atene ti lo nyen?


text:
-
-
-
2 Jéhovah, so lo yeke
Zo so asara mo nga Zo so aleke mo+
na so amû maboko na mo ngbene ye so mo sigi na yâ ti mama ti mo,* atene:
‘Wakua ti mbi Jacob, sara mbeto pëpe,+
nga mo Jéshurun*+ so mbi soro mo, sara mbeto pëpe,
-
-
-
10 Jéhovah atene: “Ti mo, wakua ti mbi Jacob, mo sara mbeto pëpe,
Israël, mo sara mbeto pëpe.+
Ndali ti so mbi yeke sö mo ande na mbeni ndo yongoro kâ,
mbi sö ahale ti mo na yâ ti kodro so a gue na ala na ngbâa dä.+
Jacob ayeke kiri ande, lo yeke duti kpô nga lo yeke gi bê ti lo pëpe,
zo oko ayeke zia mbeto na yâ ti lo pëpe.”+
-


text:
“Tënë ti Nzapa . . . ayeke na ngangu ti sara ye”
“Tënë ti Nzapa ayeke na fini na ayeke na ngangu ti sara ye.”—AHÉB. 4:12.
ABIA: 114, 113
1. Nyen la asara si mo hinga biani so Mbeti ti Nzapa ayeke na ngangu ti sara ye? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
E AZO ti Jéhovah e yeke na kite oko ape so Mbeti ti Nzapa, tënë so lo tene na azo, “ayeke na fini na ayeke na ngangu ti sara ye”. (aHéb. 4:12). E bâ ngangu ti Bible na yâ ti gigi ti e nga na ti ambeni zo. Ambeni ita ti e ayeke lani azo ti nzi, angbâa ti mbangi wala azo ti sarango lango-sioni. Iri ti ambeni awu lani mingi wala ala yeke lani na nginza mingi me ala bâ lani so mbeni ye amanke ala (Zo-ti. 2:3-11). Fani mingi, azo so abâ lani so ti ala ahunzi awe awara lege so ague na zo na fini ndali ti ngangu so Bible ayeke na ni ti changé zo. Kite ayeke dä ape so a nzere na mo ti diko aye so asi na yâ ti fini ti azo na yâ ti molongo ti a-article ti Tour ti Ba Ndo so li ni ayeke “Bible achangé fini ti azo.” Nga, mo wani mo bâ so même na peko ti so aChrétien awara tâ tënë, Bible amû maboko na ala ti ngbâ lakue ti kpengba songo ti ala na Jéhovah.
2. Na lege wa la Bible asara ngangu na ndö ti azo na ngoi ti akozo Chrétien?
2 Eskê li ti e adoit ti kpe tongana laso azo mingi asara akota changement na peko ti so ala manda Bible? Ên-ën. Ye so adabe ti e na aita ti e akozo Chrétien so ayeke lani na beku ti gue na yayu. (Diko 1 aCorinthien 6:9-11.) Na peko ti so bazengele Paul afa molongo ti azo so ayeke lï ande pëpe na yâ ti Royaume ti Nzapa, lo tene: “Ambeni na popo ti ala ayeke ândö tongaso.” Me Mbeti ti Nzapa nga na yingo vulu ti lo amû lani maboko na ala ti changé. Même na peko ti so ambeni zo aga aChrétien, ala sara ambeni kota faute so abuba songo ti ala na Jéhovah. Bible asara tënë ti mbeni Chrétien so a soro lo ti gue na yayu na ngoi ti akozo Chrétien so a bi lo na gigi; ambeni ngoi na pekoni, a kiri na lo na bungbi (1 aCor. 5:1-5; 2 aCor. 2:5-8). So aita ti e asara achangement mingi grâce na ngangu ti Bible, a kpengba e mingi.
3. Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
3 Bible ayeke na ngangu mingi. So Jéhovah amû ni na e, e ye ti sara kue ti sara kua na ni nzoni (2 Tim. 2:15). Na yâ ti article so, e yeke bâ tongana nyen la e lingbi ti zia si Bible asara kua mingi (1) na ya ti gigi ti e, (2) na ngoi so e yeke na fango tënë nga (3) na ngoi so e yeke fa ye na pupitre. Aye so e yeke manda so ayeke mû ande maboko na e ti fa so e kiri singila na Babâ ti e ti yayu nga ti ye lo, lo so ayeke fa ye na e ti tene e bâ nzoni dä.—És. 48:17.
NA YÂ TI GIGI TI E
4. (a) Nyen la a lingbi e sara ti tene Bible asara ngangu na ndö ti e? (b) Tongana nyen la mo yeke wara ngoi ti diko Bible?
4 Tongana e ye ti tene Bible asara kua na ndö ti e, a lingbi e diko ni lakue, même lâ oko oko tongana lege ayeke dä (Jos. 1:8). Tâ tënë, mingi ti e ayeke na aye mingi ti sara. Me a lingbi e zia pëpe si mbeni ye, même akua so e doit ti sara, akanga lege na e ti diko Bible. (Diko aÉphésien 5:15, 16.) Peut-être e leke ti diko Bible na ndapre wala ti diko ni na yâ ti lango ni wala na lakui. Tënë ti bê ti e ague oko na ti mbeni zo ti sungo psaume so atene: “Mbi ye ndia ti mo mingi! Mbi gbu li ti mbi dä na yâ ti lango ni kue.”—Ps. 119:97.
5, 6. (a) Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti tene e gbu li ti e? (b) E yeke gbu li ti e nzoni tongana nyen? (c) Tongana nyen la mo wara anzoni ye na peko ti so mo diko Bible nga mo gbu li ti mo na ndö ni?
5 Tongana e yeke diko Bible, a yeke kota ye ti gbu li ti e na ndö ti ye so e diko (Ps. 1:1-3). E yeke sara ye alingbi na awango ti ndara ti Bible nzoni na yâ ti fini ti e gï tongana e gbu li ti e na ndö ti ye so e diko si. Atâa e diko Bible so a imprimé ni wala e diko ni na ndö ti aye tongana tablette wala téléphone, ye so e ye ayeke ti tene ye so e diko andu bê ti e.
6 E yeke gbu li ti e nzoni tongana nyen? Azo mingi abâ so a yeke nzoni ti luti kete na peko ti so ala diko ambeni versê na ti hunda terê ti ala na ahundango ndo so: ‘Ye so mbi diko so afa na mbi nyen na ndö ti Jéhovah? Tongana nyen la mbi sara ye alingbi na mama-ndia so ayeke na yâ ti aversê so? Aye wa la a lingbi mbi changé ni?’ Tongana e gbu li ti e na ndö ti Bible nga e sambela na ndö ti aversê so e diko, e yeke duti na nzara ti sara ye alingbi na ni. Tongana e sara tongaso, e yeke zia si Bible asara kua mingi na yâ ti gigi ti e.—2 aCor. 10:4, 5.
NA NGOI SO E YEKE NA FANGO TËNË
7. E lingbi ti sara kua nzoni na Bible na fango tënë tongana nyen?
7 Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti sara kua nzoni na Bible na fango tënë? Kozo ye ni ayeke ti sara kua na ni mingi na ngoi so e yeke fa tënë nga e yeke fa ye. Mbeni ita-koli atene: “Tongana mo na Jéhovah ayeke fa tënë da na da, gï mo la mo yeke sara tënë wala mo yeke zia lege na lo ti sara tënë?” Tënë so ita so aye ti tene ayeke so: Tongana e diko aversê na azo na ngoi so e yeke fa tënë, e yeke zia lege na Jéhovah ti sara tënë na azo ni. Mbeni versê so e soro ni nzoni ayeke na ngangu mingi ahon atënë kue so e lingbi ti tene (1 aThes. 2:13). Hunda terê ti mo: ‘Mbi yeke gi alege kue ti diko mbeni versê na azo so mbi yeke fa nzoni tënë na ala?’
8. Ngbanga ti nyen la a lingbi e sara aye mingi ahon gï ti diko aversê na ngoi so e yeke fa tënë?
8 Me gï ti diko aversê na azo so e yeke fa tënë na ala alingbi ape. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so azo mingi amä yâ ti aversê nzoni ape wala ala mä yâ ni oko ape. A yeke lani tongaso na ngoi ti akozo Chrétien, na ngoi ti e nga kue a yeke tongaso (aRom. 10:2). Tongaso, a lingbi e tene ape so gï so e diko mbeni versê na zo, lo yeke mä yâ ni. A lingbi e mû ngoi ti sigi na akota tënë ti versê ni, peut-être e kiri e diko akota tënë ni nga e fa ndani. Tongana e sara tongaso, tënë ti Bible ayeke ndu bê ti azo so ayeke mä e.—Diko Luc 24:32.
9. Tongana nyen la e lingbi ti yôro aversê na yâ ti tënë ti e na mbeni lege so asara si azo ane Bible? Mû mbeni tapande.
9 A yeke nzoni e yôro aversê na yâ ti tënë ti e na mbeni lege so asara si azo ane Bible. Na tapande, e lingbi ti tene: “Zia e mä tënë so Lo so asara e atene na ndö ti tënë so.” Tongana e yeke fa tënë na mbeni zo so amä na bê na Christ ape, e lingbi ti tene: “Mä tënë so Mbeti so ayeke nzoni-kue atene na e.” Tongana e tingbi na mbeni zo so tënë ti bungbi ti vorongo agbu bê ti lo ape, e lingbi ti hunda lo: “Mo mä tënë so, so azo ayeke tene ni ngbene ye giriri so awe?” Tongana e hinga so ye so zo oko oko amä na bê na ni ayeke nde nde, e yeke sara ye kue so e lingbi ti sara ti yôro aversê na yâ ti atënë ti e na mbeni lege so anzere na zo.—1 aCor. 9:22, 23.
10. (a) Fa ye so asi na mbeni ita-koli. (b) Tongana nyen la mo bâ ngangu ti Bible na yâ ti fango tënë ti mo?
10 Azo mingi abâ so ti sara kua na Bible na fango tënë alingbi ti sara ye mingi na ndö ti azo so ala yeke fa tënë na ala. Bâ tapande so. Mbeni ita-koli ague ti sara vizite na mbeni mbakoro-koli so ayeke diko ka apériodique ti e a sara angu mingi awe. Ahon ti tene lo mû gï na lo fini Tour ti Ba Ndo ni, ita-koli ni adiko na lo mbeni versê so ayeke na yâ ni. Lo diko 2 aCorinthien 1:3, 4, so atene: “Babâ so ayeke sara nzoni bê mingi na zo nga Nzapa ti dengo bê kue . . . adë bê ti e na yâ ti atara kue so e wara.” Atënë so andu bê ti koli ni mingi, tongaso lo hunda ti tene ita-koli ni akiri adiko ni. Koli ni afa so lo na wali ti lo ayeke tâ na bezoin ti dengo bê, na fadeso lo ye ti hinga ye mingi na ndö ti Bible. Mo yeda so Bible ayeke na ngangu ti sara ye na fango tënë, ni la ape?—Kus. 19:20.
NA NGOI SO MO YEKE FA YE NA PUPITRE
11. A lingbi aita-koli so ayeke fa ye na pupitre asara kue ti sara nyen?
11 A nzere na e mingi ti gue na abungbi nga na akota bungbi. E yeke gue na abungbi kozoni kue ti voro Jéhovah. E yeke wara nga anzoni ye mingi na lege ti afango ye so e yeke wara na ngoi ti abungbi. Aita-koli ayeke na kota pasa ti fa ye na pupitre na ngoi ti abungbi. Na oko ngoi ni, a yeke nzoni ala hinga so ala yeke na kota kua ti sara (Jacq. 3:1). A lingbi ala sara kue si ye so ala fa alondo na Bible. Tongana a hunda na mo ti fa ye na pupitre, tongana nyen la mo lingbi ti zia si Bible asara kua mingi na yâ ti ye so mo yeke fa?
12. Tongana nyen la mbeni wamungo diskur alingbi ti sara kue si aversê aduti kota mbage ti diskur ti lo?
12 Sara kue si aversê aduti kota mbage ti diskur ti mo (Jean 7:16). Tënë so aye ti tene nyen? Kozoni kue, sara hange si aye so asi so mo yeke fa peko ni, atapande so mo yeke mû wala fason ti sarango diskur ti mo ni asara pëpe si azo agirisa na ndö ti aversê so mo diko. Girisa nga ape so, gï ti diko gbâ ti aversê la ayeke fango ye so alondo na Bible ape. Biani, tongana mo diko aversê mingi, azo so ayeke mä mo ayeke bata ni na li ti ala ape. Tongaso, soro nzoni aversê so mo ye ti diko, na pekoni mû ngoi ti diko ni na ti fa ndani, mû mbeni tapande ti fa nda ti aversê ni nga fa na azo tongana nyen ti sara ye alingbi na ni (Néh. 8:8). Tongana a mû na mo mbeni schéma ti diskur, gbu li ti mo nzoni na ndö ti schéma ni nga na aversê so ayeke na yâ ni. Gi ti hinga kamba so ayeke na popo ti atënë ni nga na aversê so a fa. Na pekoni, sara kua na aversê so mo soro ti fa nda ti atënë so ayeke na yâ ti schéma ni. (Mo lingbi ti wara anzoni wango na yâ ti aye ti manda 21 ti si na 23 ti buku Wara nzoni na lege ti Ekole ti Kusala ti aChrétien.) Kota ye ni ayeke ti sambela Jéhovah ti mû maboko na mo ti fa apendere pensé so ayeke na yâ ti Bible.—Diko Esdras 7:10; aProverbe 3:13, 14.
13. (a) Tongana nyen la mbeni versê so a diko ni na ngoi ti bungbi andu bê ti mbeni ita-wali mingi? (b) Tongana nyen la mo wara aye ti nzoni na lege ti aye so a fa na ngoi ti abungbi?
13 Mbeni versê so a diko ni na ngoi ti bungbi andu bê ti mbeni ita-wali na Australie mingi. Atâa so aye ti vundu mingi asi na lo lani na ngoi so lo yeke kono, ambeni ngoi na pekoni lo yeda na ye so lo manda na yâ ti Bible na lo mû terê ti lo na Jéhovah. Atâa so kue, a yeke lani ngangu na lo mingi ti yeda so Jéhovah aye lo. Ye oko, a si na mbeni ngoi, lo ga ti hinga so Nzapa aye lo. Nyen la amû lani maboko na lo ti hinga ni? Mbeni kota changement asi na ngoi so lo gbu li ti lo na ndö ti mbeni versê so a diko ni na ngoi ti mbeni bungbi. Na pekoni, lo sara recherche na lo wara ambeni versê so ague oko na ni. * Mo nga kue, eskê mbeni versê so a diko na bungbi wala na kota bungbi andu bê ti mo mingi tongaso?—Néh. 8:12.
14. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e bâ tënë ti Jéhovah na nene ni?
14 Biani, e kiri singila mingi na Jéhovah so amû na e Mbeti ti lo, Bible. Lo mû gï na azo Bible ape me lo mû nga zendo so a yeke ngbâ ande lakue (1 Pi. 1:24, 25). A yeke nzoni e diko Bible lakue, e sara ye alingbi na ni nga e sara kua na ni na ngoi so e yeke mû maboko na azo. Tongana e sara tongaso, e yeke fa so e ye ni nga e kiri singila ndali ni, me ye so ayeke kota mingi ayeke so e yeke fa so e ye Jéhovah nga e kiri singila na lo.
^ par. 13 Bâ encadré “ Mbeni kota changement.”


text: 7 Fadeso, ti aye so ala sû mbeti na mbi na ndö ni so, a yeke duti nzoni mingi ti tene mbeni koli andu* wali pëpe.2 Me so lango-sioni* ahon ndö ni so, zia koli oko oko ayeke na wali ti lo wani,+ na zia wali oko oko ayeke na koli ti lo wani.+3 Zia koli amû ye ti wali ti lo na lo, na zia wali nga asara tongaso na koli ti lo.+4 Wali ayeke na komandema na ndö ti terê ti lo wani pëpe, me a yeke koli ti lo la si ayeke na komandema na ndö ni. Nga, koli ayeke na komandema na ndö ti terê ti lo wani pëpe, me a yeke wali ti lo la si ayeke na komandema na ndö ni.5 Ala gbanzi terê ti ala na popo ti ala pëpe, ala gbanzi terê ti ala gï tongana ala use kue amä terê ti sara tongaso ndali ti mbeni ngoi, ti tene ala mû ngoi ndali ti sambela na ala kiri ala bungbi, tongaso si Satan angbâ ti tara ala pëpe ndali ti so ala kanga nzara ti terê ti ala pëpe.6 Ye oko, mbi tene tongaso ti mû lege na ala ti sara ni, me ayeke commandement pëpe.7 Mbi ye si azo kue aduti tongana mbi. Ye oko, zo oko oko ayeke na matabisi ti lo+ so Nzapa amû na lo, ti mbeni a yeke tongaso, ti mbeni nga a yeke nde.8 Fadeso mbi tene na ala so ade ti sara mariage pëpe nga na awali-mua, so a yeke nzoni mingi ti tene ala ngbâ tongana mbi.+9 Me tongana ala lingbi ti hon ndö ti nzara ti bê ti ala pëpe, zia ala sara mariage, ndali ti so a yeke nzoni mingi ti sara mariage ahon ti tene nzara ti terê ti ala ahon ndö ti ala.*+10 Mbi mû wango so na ala so asara mariage awe, na wango ni alondo na mbi pëpe, me na Seigneur: a yeke nzoni mbeni wali akangbi na koli ti lo pëpe.+11 Me tongana a si so lo kangbi na koli ti lo, zia lo mû mbeni koli pëpe wala zia lo kiri lo leke songo na koli ti lo. Nga, a yeke nzoni mbeni koli azia wali ti lo pëpe.+12 Mbi tene tënë so na atanga ni, tënë ni alondo na Seigneur pëpe,+ me na mbi: Tongana mbeni ita ayeke na mbeni wali so amä na bê pëpe, si wali ni aye ti ngbâ na lo, a yeke nzoni lo zia wali ni pëpe.13 Nga, tongana mbeni wali ayeke na koli so amä na bê pëpe, na koli ni aye ti ngbâ na lo, a yeke nzoni lo zia koli ti lo ni pëpe.14 Mbeni koli so amä na bê pëpe ayeke ga nzoni-kue ndali ti wali ti lo, na mbeni wali so amä na bê pëpe ayeke ga nzoni-kue ndali ti koli ti lo; tongana a yeke tongaso pëpe ka amolenge ti ala ayeke duti sioni, me fadeso amolenge ni ayeke nzoni-kue.15 Me tongana koli wala wali so amä na bê pëpe aye ti londo, zia lo londo. Na yâ ti mara ti ye tongaso, mbeni ye ti kanga ita-koli ni wala ita-wali ni na lo ayeke dä pëpe, me ti ala Nzapa airi ala ti duti na siriri.+16 Mo wali, mo hinga tongana nyen so mo yeke sö ande koli ti mo ape?+ Wala mo koli, mo hinga tongana nyen so mo yeke sö ande wali ti mo ape?17 Ye oko, tâ gï tongana ti so Jéhovah* amû mbeni mbage ti ye na zo oko oko, zia zo kue atambela tongana ti so Nzapa airi na lo.+ A yeke yanga so mbi mû na acongrégation kue la.18 Mbeni zo afâ ganza awe si a iri lo?+ Zia lo ngbâ gï tongaso. Mbeni zo ade ti fâ ganza pëpe si a iri lo? Zia lo ga pëpe zo so afâ ganza.+19 Fango ganza ayeke mbeni ye pëpe, na fango ganza pëpe ayeke nga mbeni ye pëpe,+ kota ye ni ayeke batango acommandement ti Nzapa.+20 Atâa mbeni zo ayeke na yâ ti dutingo wa la si a iri na lo, zia lo ngbâ gï tongaso.+21 A iri mo na ngoi so mo yeke lani ngbâa? Zia mo gi bê ti mo dä pëpe.+ Me tongana mo lingbi ti sigi na gbe ni, mo sigi biani.22 Biani, na yâ ti Seigneur, zo kue so a iri lo na ngoi so lo yeke lani ngbâa, lo yeke zo so Seigneur azi lo awe.+ Legeoko nga, zo so a iri lo na ngoi so lani lo yeke ngbâa pëpe, lo yeke ngbâa ti Christ.23 A vo ala lani vongo na mbeni ngere.+ Tongaso ala zia ti ga ngbâa ti azo.24 Aita, atâa mbeni zo ayeke na yâ ti dutingo wa la si a iri na lo, zia lo ngbâ gï tongaso na gbele ti Nzapa.25 Ti ala so ade ti hinga wali wala koli pëpe,* mbi yeke na mbeni ndia ti Seigneur ti fa na ala pëpe, me mbi fa na ala bango ndo ti mbi+ tongana mbeni zo so Seigneur asara nzoni bê na lo si lo duti be-ta-zo.26 Ni la, ndali ti akpale so, mbi bâ ti mbi so a yeke nzoni na mbeni koli ti ngbâ gï tongana ti so lo yeke duti na ni so.27 A kanga mo na terê ti mbeni wali? Mo zia ti gi ti zi terê ti mo.+ A zi mo na terê ti mbeni wali awe? Mo zia ti gi ti wara mbeni wali.28 Me tongana mo sara mariage biani, mo sara siokpari pëpe. Nga, tongana mbeni zo so ade ti hinga wali wala koli pëpe asara mariage, lo nga kue lo sara siokpari pëpe. Me ala so asara mariage ayeke wara aye ti vundu na yâ ti mitele ti ala. Me mbi ye ti zi ala na yâ ni.29 Nga, mbi tene tënë so na ala, aita: Ngoi so angbâ ayeke mingi pëpe.+ Ni la, zia ala so ayeke na wali aduti mo bâ mo tene ala yeke na wali pëpe,30 nga ala so atoto aduti tongana ala so atoto pëpe, ala so ayeke na ngia aduti tongana ala so ayeke na ngia pëpe, ala so avo ye aduti tongana ala so ayeke na ye pëpe,31 ala so ayeke sara kua na ye ti dunia so aduti tongana ala so ayeke sara kua na ni kue pëpe; ndali ti so aye so ayeke si na yâ ti dunia so ayeke changé changengo.32 Biani, mbi ye si ala duti na gingo bê oko pëpe. Koli so ade ti sara mariage pëpe ayeke gi bê ti lo na ndö ti aye ti Seigneur, ti bâ tongana nyen lo lingbi ti nzere na lê ti Seigneur.33 Me koli so asara mariage awe ayeke gi bê ti lo na ndö ti aye ti dunia so,+ ti bâ tongana nyen lo lingbi ti nzere na lê ti wali ti lo,34 na bê ti lo ayeke na ndö ti aye use. Na ndö ni, wali so asara mariage pëpe, nga wali so ade ti hinga koli pëpe, ayeke gi bê ti lo na ndö ti aye ti Seigneur,+ si lo duti nzoni-kue na yâ ti terê ti lo nga na yâ ti li ti lo. Me, wali so asara mariage awe ayeke gi bê ti lo na ndö ti aye ti dunia so, ti bâ tongana nyen lo lingbi ti nzere na lê ti koli ti lo.35 Mbi yeke sara tënë so ndali ti nzoni ti ala wani, mbi ye ti bi kamba na go ti ala la pëpe, me mbi ye ti gue na ala na mbage ti ye so ayeke na lege ni nga ti mû bê ti ala kue lakue na kua ti Seigneur, na ziango si mbeni ye agboto lê ti ala pëpe.36 Me tongana mbeni zo abâ ti lo so lo yeke bata terê ti lo nzoni pëpe na ngbango zo so asara mariage pëpe, nga tongana lo kpengba koli wala wali awe, zia ye ni aduti tongaso: zia lo sara ye so lo ye, lo sara siokpari pëpe. Zia ala sara mariage.+37 Me tongana mbeni zo aleke na bê ti lo ti ngbâ ti duti zo so asara mariage pëpe,* na mbeni ye agbu lo na ngangu pëpe, me lo yeke na komandema na ndö ti ye so lo ye ti sara nga lo mû desizion so na bê ti lo wani, lo yeke sara ande nzoni.+38 Tongaso, zo kue so asara mariage, lo sara nzoni, me zo kue so asara mariage pëpe, lo yeke sara ande nzoni mingi.+39 A kanga mbeni wali na terê ti koli ti lo na ngoi kue so koli ti lo ayeke na fini.+ Me tongana a si so koli ti lo akui,* lo lingbi ti sara mariage na koli so bê ti lo aye, me gï na yâ ti Seigneur.+40 Me na bango ndo ti mbi, lo yeke duti na ngia mingi tongana lo ngbâ tongaso. Mbi hinga biani so mbi nga mbi yeke na yingo ti Nzapa.


text:
MBAGE 5
Na ngoi ti Noé, azo wa la amä yanga ti Nzapa? Azo wa la amä yanga ti lo pëpe?
Na ngoi ti Noé, mingi ti azo asara ye ti sioni. Genèse 6:5
Adam na Ève adü amolenge na azo awu na ndo ti sese. Ambeni ange atï nga na peko ti Satan ti ke yanga ti Nzapa.
Ala ga na sese na ala mû tere ti zo na ala mû awali. Awali ni adü na ala amolenge so ayeke nde na tanga ti azo. Amolenge ni ayeke sioni mingi nga ngangu mingi.
Azo ti sioni awu na ndo ti sese ni. Bible atene: “Sioye ti zo ayeke kota na sese; lakue, suma kue ti bibe ti bê ti zo ayeke gi sioni.”
Noé amä yanga ti Nzapa na lo sara arche. Genèse 6:13, 14, 18, 19, 22
Noé ayeke nzoni zo. Jéhovah atene na Noé so ni yeke sara si kota ngu apika ti futi asioni zo.
Nzapa ahunda nga na Noé ti sara mbeni kota bateau, so a iri ni arche na lo mû asewa ti lo nga mara ti anyama nde nde kue na yâ ni.
Noé asara tënë ti kota ngu ni na azo me ala mä lo pëpe. Ambeni ahe lo nga ambeni ake lo bê oko.
Tongana Noé ahunzi ti sara arche ni awe, lo mû anyama ni na yâ ni.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Ngbanga ti nyen Nzapa azia lege na aye ti sioni nga na pasi?
Sioni abâ gigi tongana nyen, na ndali ti nyen si Nzapa azia lege na ni juska laso? Pasi ayeke hunzi ande la?


text:
BIA 68
E lu lengo ti Royaume
1. Ga mo sara kusala ti Christ,
lo tisa mo ti ga na lo.
Lo yeke aidé mo na ngoi kue
ti lu lengo ti Royaume ni.
Ye so mo fa ni apeut ti ndu bê
ti azo so aye Royaume.
Ni la zia mo ngbâ ti sara ngangu kue
ti sara kua so a mû na mo.
2. Kua ni so apeut ti lë nzoni
tongana mo kpengba na kua.
Gi ti mû maboko na azo
so amä ye kue so mo fa
ti hon ndö ti kite na tara kue
so ala yeke wara ni.
Mo yeke wara ngia tongana mo bâ
so ala yeke gue na li ni.
(Bâ nga Mat. 13:19-23; 22:37.)


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA USE
Tongana nyen la mo lingbi ti ga kamarade ti Nzapa?
1, 2. Ambeni kamarade ti Jéhovah ayeke lani azo wa?
ZO WA la mo ye ti tene lo duti kamarade ti mo? Mbeni zo so mo ye lo. Mbeni zo so mo na lo amä terê nzoni. Mbeni zo so ayeke na asarango ye so mo ye ni mingi.
2 Jéhovah asoro ambeni zo ti duti akamarade ti lo. Na tapande, Abraham ayeke lani mbeni kamarade ti Jéhovah (Ésaïe 41:8; Jacques 2:23). Jéhovah aye nga lani David mingi. Lo tene lani so David ayeke ‘mbeni koli so bê ti lo aye lo’. (Kusala 13:22). Nga, Jéhovah ‘abâ lani na nene ni mingi’ prophète Daniel.—Daniel 9:23.
3. Ngbanga ti nyen la Abraham, David nga na Daniel ayeke lani akamarade ti Jéhovah?
3 Tongana nyen la Abraham, David nga na Daniel aga lani akamarade ti Jéhovah? Jéhovah atene lani na Abraham, atene: “Mo mä yanga ti mbi.” (Genèse 22:18). Jéhovah aga kamarade ti azo so asara terê ti ala kete si amä yanga ti lo. Même mbeni mara alingbi ti ga kamarade ti lo. Jéhovah atene lani na azo ti Israël, atene: “Ala mä yanga ti mbi, mbi yeke ga Nzapa ti ala, na ala yeke ga azo ti mbi.” (Jérémie 7:23). Tongaso, a lingbi mo kue mo mä yanga ti Jéhovah tongana mo ye biani ti ga kamarade ti lo.
JÉHOVAH AYEKE BATA AKAMARADE TI LO
4, 5. Jéhovah ayeke bata akamarade ti lo tongana nyen?
4 Bible atene so Jéhovah ayeke gi alege ti “mû ngangu ti lo ti mû maboko na azo so azia bê ti ala kue na lo.” (2 Chronique 16:9). Na Psaume 32:8, Jéhovah atene na akamarade ti lo, lo tene: “Mbi yeke sara si [ala] hinga ti bâ yâ ti aye nzoni nga mbi yeke fa na [ala] lege so a lingbi [ala] mû ni. Mbi yeke mû na [ala] wango, na lê ti mbi ayeke gï na ndö ti [ala].”
5 Mbeni ngangu wato aye ti kanga lege na e si e ga kamarade ti Nzapa pëpe. Me Jéhovah aye ti bata e. (Diko Psaume 55:22.) So e yeke akamarade ti Jéhovah, e yeke sara na lo na bê ti e kue. E yeke be-ta-zo na lo même na yâ ti angoi ti kpale. Nga e yeke na mara ti confiance so zo ti sungo psaume so ayeke na ni lani. Lo tene na ndö ti Jéhovah, lo tene: “So lo yeke na mbage ti maboko ti mbi ti koli, ye ayeke yengi mbi lâ oko pëpe.” (Psaume 16:8; 63:8). Tongana nyen la Satan agi ti kanga lege na e ti tene e ga kamarade ti Nzapa ape?
SATAN ABI TËNË NA LI TI AZO
6. Satan atene nyen na ndö ti azo?
6 Na chapitre 11, e manda lani so Satan agi yanga ti Jéhovah, lo tene lo yeke zo ti mvene nga lo sara ye na Adam na Ève na lege ni pëpe na lege so lo mû lege pëpe na ala ti mû desizion ala wani na ndö ti ye so ayeke nzoni na ye so ayeke sioni. Mbeti ti Job afa na e so Satan abi nga tënë na li ti azo so aye ti ga akamarade ti Nzapa. Satan atene so azo ayeke sara na Nzapa ti wara ye na maboko ti lo, me pëpe ndali ti so ala ye lo. Satan atene même so lo lingbi ti handa azo kue na terê ti Nzapa. Zia e bâ ye so e lingbi ti manda na mbage ti Job nga tongana nyen la Jéhovah abata lani lo.
7, 8. (a) Jéhovah abâ lani Job tongana nyen? (b) Satan atene lani nyen na ndö ti Job?
7 Job ayeke lani zo wa? Lo yeke lani mbeni nzoni zo so ayeke na fini a sara ngu 3600 tongaso awe. Jéhovah atene lani so na ngoi ni so mbeni zo so ayeke tongana Job ayeke na ndö ti sese pëpe. Lo kpe lani mbeto ti Nzapa mingi nga lo ke ye so ayeke sioni (Job 1:8). Biani, Job ayeke lani tâ kamarade ti Jéhovah.
8 Satan atene so Job asara na Nzapa gï ti wara ye na peko ni. Satan atene na Jéhovah, atene: “Mo sara gbagba na terê ti lo, na terê ti da ti lo nga na aye ti lo kue ape? Tufa ti mo ayeke na ndö ti akua so lo yeke sara, nga anyama ti lo aga gbani na yâ ti kodro ni. Me ti fadeso, yôro maboko ti mo, mo ndu aye ti lo kue, na lo yeke zonga mo tâ na lê ti mo.”—Job 1:10, 11.
9. Nyen la Jéhovah amû lege na Satan ti sara?
9 Satan atene so Job ayeke sara na Jéhovah gï ti wara ye na mbage ti lo. Satan atene nga so lo lingbi ti sara si Job azia lege ti sarango na Jéhovah. Jéhovah ayeda na Satan pëpe, me lo mû lege na lo ti tara Job ti bâ wala Job ayeke kamarade ti Jéhovah ndali ti so lo ye lo.
SATAN AGA NA ASIONI YE NA NDÖ TI JOB
10. Asioni ye wa la Satan aga na ni na terê ti Job? Job asara ye tongana nyen?
10 Kozoni, Satan anzi wala lo futi anyama ti Job kue. Na pekoni, lo fâ mingi ti awakua ti Job. Aye ti Job kue ahunzi. Na yâ ti tanga ti asioni ye ni, Satan afâ amolenge ti Job bale-oko na yâ ti mbeni kota pupu. Me Job angbâ be-ta-zo na Jéhovah. “Na yâ ti aye so kue, Job asara siokpari pëpe wala lo tene pëpe so Nzapa asara mbeni ye ti sioni.”—Job 1:12-19, 22.
11. (a) Nyen la Satan akiri asara na Job? (b) Job asara ye tongana nyen?
11 Satan angbâ gï ge pëpe. Lo gi yanga ti Nzapa, lo tene: “Ndu bio ti lo nga na nyama ti terê ti lo, lo yeke zonga mo tâ na lê ti mo.” Tongaso, Satan asara si Job awara mbeni kobela so ason mingi (Job 2:5, 7). Ge nga kue Job angbâ be-ta-zo na Jéhovah. Lo tene: “Juska mbi kui, mbi yeke ngbâ gï na ndö ti sarango ye ti mbi ti mbilimbili!”—Job 27:5.
12. Tongana nyen la Job afa so Satan ayeke zo ti mvene?
12 Job ahinga lani atënë so Satan abi na li ti lo so oko pëpe wala lo hinga ndani so lo yeke bâ pasi mingi so pëpe. Lo pensé lani so Jéhovah la asara si lo wara akpale so (Job 6:4; 16:11-14). Me atâa so kue, Job angbâ lani be-ta-zo na Jéhovah. Fadeso kite ayeke dä ape. Job ayeke sara lani na Jéhovah pëpe ti wara ye na mbage ti lo. Lo yeke lani kamarade ti Nzapa ndali ti so lo ye lo. Atënë ti Satan kue ayeke mvene.
13. Nyen la Job awara na peko ti dutingo be-ta-zo ti lo?
13 Atâa so Job ahinga lani pëpe ye so ayeke passé na yayu, lo ngbâ be-ta-zo na Nzapa nga lo fa so Satan ayeke sioni. Jéhovah afuta Job ndali ti so lo ngbâ ti bata songo ti lo na lo.—Job 42:12-17.
SATAN ABI TËNË NA LI TI MO TONGANA NYEN?
14, 15. Tënë ti nyen la Satan abi na li ti azo kue?
14 Mo lingbi ti manda ambeni kpengba ye na lege ti ye so asi na Job so. Laso, Satan atene so e yeke sara na Jéhovah gï ndali ti so e yeke wara ye na mbage ti lo. Na Job 2:4, Satan atene: “Zo ayeke mû ye kue so lo yeke na ni ti bata fini ti lo.” Tongaso, Satan abi tënë na li ti azo kue me gï na li ti Job lo oko pëpe. Angu ngbango mingi na peko ti kuâ ti Job, Satan angbâ ti zonga Jéhovah nga ti bi tënë na li ti awakua ti lo. Na tapande, na aProverbe 27:11, a tene: “Molenge ti mbi, sara ye na ndara, na mo zia ngia na bê ti mbi, si mbi kiri tënë na zo so ayeke gi yanga ti mbi [wala, azonga mbi].”
15 Mo lingbi ti soro ti mä yanga ti Jéhovah nga ti duti kamarade ti lo so ayeke be-ta-zo na lo, ti fa so Satan ayeke zo ti mvene. Même tongana a hunda ti tene mo sara akota changement na yâ ti gigi ti mo ti ga kamarade ti Nzapa, tongana mo sara ni a yeke nzoni desizion mingi la mo mû so. Desizion so ayeke kota mingi. Satan atene so mo yeke ngbâ be-ta-zo na Nzapa pëpe tongana mo wara akpale. Lo yeke gi ti handa e si e ngbâ be-ta-zo na Nzapa pëpe. Lo yeke sara ni tongana nyen?
16. (a) Akode wa la Satan ayeke sara kua na ni ti gi ti kanga lege na azo ti sara na Jéhovah? (b) Tongana nyen la Satan alingbi ti gi ti kanga lege na mo wani ti sara na Jéhovah?
16 Satan ayeke sara kua na akode nde nde ti gi ti kanga lege na e si e duti pëpe akamarade ti Nzapa. Lo yeke ga “tongana mbeni bamara so ayeke toto, na lo yeke gi mbeni zo ti te lo.” (1 Pierre 5:8). Zia si li ti mo aga kirikiri pëpe tongana akamarade ti mo, azo ti sewa ti mo wala ambeni zo agi ti kanga lege na mo ti manda Bible nga ti sara aye so ayeke nzoni. Peut-être a yeke mo bâ mo tene Satan la ayeke ga na asioni ye na ndö ti mo * (Jean 15:19, 20). Nga, Satan ayeke sara terê ti lo “tongana mbeni ange ti lumière.” Tongaso, lo lingbi ti handa e ti ke yanga ti Jéhovah (2 aCorinthien 11:14). Mbeni kode so Satan ayeke sara na kua ti gi ti kanga lege na e si e zia lege ti sarango na Jéhovah ayeke so lo yeke sara si e pensé so e kpa pëpe ti sara na Nzapa.—aProverbe 24:10.
SARA YE ALINGBI NA ACOMMANDEMENT TI NZAPA
17. E yeke mä yanga ti Jéhovah ngbanga ti nyen?
17 Tongana e mä yanga ti Jéhovah, e fa so Satan ayeke zo ti mvene. Nyen la ayeke mû maboko na e ti mä yanga? Bible atene: “Mo ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue nga na ngangu ti mo kue.” (Deutéronome 6:5). E mä yanga ti Jéhovah ndali ti so e ye lo. Tongana e ye Jéhovah mingi, e yeke yeda ti sara ye kue so lo hunda na e ti sara. Bazengele Jean atene: “Ndoye ti Nzapa ayeke so: e bata acommandement ti lo; me acommandement ti lo ayeke ye so ane pëpe.”—1 Jean 5:3.
18, 19. (a) Ambeni ye so Jéhovah atene ayeke sioni ayeke so wa? (b) E hinga tongana nyen so Jéhovah ahunda na e pëpe ti sara mbeni ye so ahon ngangu ti e?
18 Me ambeni ye wa la Jéhovah atene ayeke sioni? Ambeni tapande ni ayeke na yâ ti encadré “ Ke aye so Jéhovah ake.” Na bango aye so kpa, mo lingbi ti pensé so aye ni so ayeke sioni pëpe. Me tongana mo diko aversê so a zia na terê ni nga mo gbu li ti mo nzoni na ndö ni, mo yeke bâ so a yeke na lege ti ndara ti sara ye alingbi na andia ti Jéhovah. Mo lingbi peut-être ti bâ so a lingbi mo sara ambeni changement na yâ ti gigi ti mo. Atâa so na ambeni ngoi a lingbi ti duti ngangu, tongana mo sara achangement ni so, mo yeke duti na siriri nga na ngia ndali ti so mo yeke mbeni kamarade ti Nzapa so ayeke be-ta-zo na lo (Ésaïe 48:17, 18). Tongana nyen la e hinga so lege ayeke dä ti sara achangement so?
19 Jéhovah ayeke hunda na e lâ oko pëpe mbeni ye so e lingbi pëpe ti sara ni (Deutéronome 30:11-14). So lo yeke tâ Kamarade ti e, lo hinga e nzoni mingi ahon e wani. Lo hinga angangu ti e nga na awokongo ti e (Psaume 103:14). Bazengele Paul awa e, atene: “Nzapa ayeke be-ta-zo, na lo yeke zia ande pëpe si a tara ala ahon ti so ala lingbi ti kanga bê dä, me tongana tara ni ayeke si na ala, lo yeke leke nga lege ti tene ala lingbi ti gbu ngangu dä.” (1 aCorinthien 10:13). E lingbi ti duti na confiance so Jéhovah ayeke mû na e lakue ngangu ti sara ye so ayeke nzoni. Lo yeke mû na mo “ngangu so ahon ti so zo ayeke na ni” ti mû maboko na mo ti gbu ngangu na yâ ti angoi ti kpale (2 aCorinthien 4:7). Na peko ti so Paul abâ mungo maboko ti Jéhovah na ngoi ti akpale, lo tene: “Mbi wara ngangu ti sara aye kue ndali ti lo so lo mû ngangu ni na mbi.”—aPhilippien 4:13.
MANDA TI YE AYE SO NZAPA AYE
20. Asarango ye wa la a lingbi e mû tapande ni? Ngbanga ti nyen?
20 Tongana e ye ti duti kamarade ti Jéhovah, a lingbi e sara pëpe ye so lo tene ayeke sioni, me a lingbi e sara ambeni ye nga (aRomain 12:9). Akamarade ti Nzapa aye aye so lo ye. A fa asarango ye ti ala na Psaume 15:1-5. (Diko ni.) Akamarade ti Nzapa ayeke mû tapande ti asarango ye ti lo na ala fa na yâ ti gigi ti ala asarango ye tongana “ndoye, ngia, siriri, kangango bê ti ku, sarango nzoni na zo, nzoni bê, mabe, sarango ye na ngangu pëpe, kangango nzara ti bê.”—aGalate 5:22, 23.
21. Tongana nyen la mo lingbi ti manda ti duti na asarango ye so Nzapa aye?
21 Tongana nyen la mo lingbi ti manda ti duti na apendere sarango ye so? Mo bezoin ti hinga ye so Jéhovah aye na lege ti dikongo Bible lakue nga na mandango ni lakue (Ésaïe 30:20, 21). Tongana mo sara tongaso, mo yeke ye Jéhovah mingi, na tongana mo ye lo mingi, mo yeke yeda ti mä yanga ti lo.
22. Tongana mo mä yanga ti Nzapa nyen la mo yeke wara na peko ni?
22 A lingbi ti haka achangement so mo yeke sara na yâ ti gigi ti mo na zingo mbeni ngbene bongo ti yü fini ni. Bible atene so mo bezoin ti “zi ngbene zo” na ti “yü fini zo”. (aColossien 3:9, 10). Atâa so a lingbi ti duti kete ye ape, tongana e sara achangement so nga e mä yanga ti Jéhovah, lo tene so lo yeke mû na e “futa mingi.” (Psaume 19:11). Soro ti mä yanga ti Jéhovah nga fa so Satan ayeke zo ti mvene. Sara na Jéhovah ndali ti so mo ye lo na bê ti mo kue, me pëpe ndali ti so lo yeke futa ande mo. Tongaso, mo yeke ga tâ kamarade ti Nzapa.
^ par. 16 A ye pëpe ti tene so Satan la ayeke fa lege na azo so agi ti kanga lege na mo ti manda Bible. Me Satan ayeke “nzapa ti aye ti ngoi so” nga “dunia so kue ayeke na gbe ti [lo].” Tongaso, a dö bê ti e pëpe tongana ambeni zo agi ti kanga lege na e ti sara na Jéhovah.—2 aCorinthien 4:4; 1 Jean 5:19.


text: 1 So azo mingi atara ti bungbi na ti sû na mbeti tënë ti aye so asi na so e mä na bê dä biani,+2 gï tongana ti so azo so abâ aye ni na lê ti ala na tongo nda ni+ si ato mbela na tënë ni afa peko ni na e,+3 tongaso, Kota zo Théophile,+ mbi gi nda ti aye kue mbilimbili, ngbene ye so aye ni ato nda ni. Ni la mbi nga kue mbi leke na bê ti mbi ti sara ni na mbeti na mo na lege ti molongo ti singo ti aye ni,4 tongaso si mo lingbi ti hinga biani so aye so a fa na mo na yanga ayeke tâ tënë.+5 Na ngoi ti Hérode,+ gbia ti Judée, mbeni prêtre ayeke dä so iri ti lo ayeke Zacharie. Lo yeke ti groupe ti aprêtre ti sewa ti Abijah.+ Wali ti lo ayeke mbeni molenge ti Aaron ti wali, na iri ti lo ayeke Élisabeth.6 Ala use kue ayeke azo ti mbilimbili na lê ti Nzapa. So ala yeke tambela alingbi na acommandement kue nga na aye kue so ndia ti Jéhovah* ahunda, tënë ayeke na li ti ala pëpe.7 Me ala dü pëpe ngbanga ti so Élisabeth ayeke ngombo, nga ngu ti ala use kue ahon mingi awe.8 Tongana a si na ngoi ti groupe ti aprêtre so Zacharie ayeke na yâ ni ti sara kua,+ lo yeke sara kua ti lo ti prêtre na gbele Nzapa.9 Tongana ti so ngobo ti kua ti aprêtre afa, a yeke fadeso tour ti lo ti zö dukane+ na ngoi so lo lï na yâ ti kubu ti temple ti Jéhovah.+10 Gbâ ti azo ti kodro ni kue ayeke sambela ti ala na gigi na l’heure ti zongo dukane ni.11 Ange ti Jéhovah* asi na Zacharie, lo luti na terê ti gbalaka so a yeke zö dukane dä, na mbage ti koli.12 Me tongana Zacharie abâ lo, li ti lo aga kirikiri, na mbeto ahon ndö ti lo.13 Ye oko, ange ni atene na lo: “Mo sara mbeto pëpe, Zacharie, ngbanga ti so Nzapa amä sambela ti mo ti voro terê na lo awe. Wali ti mo Élisabeth ayeke dü ande mbeni molenge ti koli na mo, na a lingbi mo zia iri ti lo Jean.+14 Mo yeke duti ande na ngia, na terê ti mo ayeke nzere mingi nga azo mingi ayeke duti na ngia ndali ti dungo molenge so.+15 Molenge ni ayeke duti ande kota na lê ti Jéhovah.*+ Me a lingbi lo nyon vin wala mbeni sämba oko pëpe.+ Lo yeke si singo na yingo vulu, même kozoni si a dü lo.*+16 Lo yeke sara si amolenge ti Israël mingi akiri na Jéhovah* Nzapa ti ala.+17 Nga, molenge ni ayeke hon ande kozo na lo na yingo nga na ngangu ti Élie,+ ti sara si bê ti ababâ aga tongana ti amolenge,+ ti sara si azo so ake yanga akiri asara ye na ndara tongana azo ti mbilimbili, nga ti mû na Jéhovah* azo so a leke ala awe.”+18 Zacharie atene na ange ni: “Nyen la ayeke fa na mbi so a yeke duti ande tâ tënë? Mbi ga mbakoro awe, na ngu ti wali ti mbi ahon mingi awe.”19 Ange ni atene na lo: “Mbi yeke Gabriel+ so ayeke luti na gbele Nzapa.+ A tokua mbi ti sara tënë na mo nga ti fa nzoni tënë so na mo.20 Me bâ, yanga ti mo ayeke kanga, na mo lingbi ande ti sara tënë pëpe juska na lango so aye so ayeke si, ngbanga ti so mo yeda na tënë ti mbi pëpe, tënë so ayeke ga ande tâ tënë na ngoi ni so a fa.”21 Na oko ngoi ni, azo ni angbâ ti ala ti ku Zacharie na gigi, na li ti ala akpe kue ndali ti so a ninga awe la lo yeke na yâ ti kubu ti temple ni.22 Tongana lo sigi, lo lingbi pëpe ti sara tënë na ala, na azo ni ahinga so lo bâ mbeni ye ti ndima* na yâ ti kubu ti temple ni kâ. Lo yeke sara tënë na ala gï na maboko ti lo, me yanga ti lo akanga.23 Tongana alango ti kua ti lo na temple* ahunzi awe, lo kiri na da ti lo.24 Ambeni lango na pekoni, wali ti lo Élisabeth amû ngo, na lo sigi na lê ti azo pëpe teti nze oku, lo tene:25 “A yeke na lege so la Jéhovah asara ye na mbage ti mbi na yâ ti alango so. Lo bi lê na ndö ti mbi ti zi kamene na lê ti mbi na popo ti azo.”+26 Na omene nze ni so Élisabeth ayeke na ngo, Nzapa atokua ange Gabriel+ na yâ ti mbeni gbata ti Galilée so iri ni ayeke Nazareth,27 na ndo ti mbeni maseka-wali so ade ti hinga koli pëpe,+ na so mbeni koli ti hale ti David, so iri ti lo ayeke Joseph, ayeke gue na peko ti lo ti sara mariage na lo. Iri ti maseka-wali ni ayeke Marie.+28 Tongana lo lï na yâ ti da ni, lo tene: “Bara mo, mo so Nzapa abâ mo tâ na nzoni lê mingi. Jéhovah* ayeke na mo.”29 Me tënë ti ange ni asara si li ti lo aga kirikiri, na lo gi ti hinga nda ti mara ti bara ni so.30 Tongaso ange ni atene na lo: “Mo sara mbeto pëpe, Marie, ndali ti so Nzapa abâ mo na nzoni lê awe.31 Bâ, mo yeke mû ande ngo,* na mo yeke dü mbeni molenge ti koli.+ A lingbi mo zia iri ti lo Jésus.+32 Lo yeke ga ande kota,+ na a yeke iri lo Molenge ti Lo so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue.+ Jéhovah* Nzapa ayeke mû ande na lo trône ti babâ ti lo David.+33 Lo yeke komande tongana Gbia na ndö ti ahale ti Jacob lakue lakue. Nga, Royaume ti lo ayeke hunzi lâ oko pëpe.”+34 Me Marie atene na ange ni: “Ye so ayeke si ande tongana nyen, so mbi de ti bungbi na koli ape so?”+35 Ange ni akiri tënë na lo, atene: “Yingo vulu ayeke ga ande na ndö ti mo,+ na ngangu ti Lo so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue ayeke duti na ndö ti mo tongana gbe ti dê. Ndani la si molenge so mo yeke dü lo ayeke duti ande nzoni-kue,+ na a yeke iri lo Molenge ti Nzapa.+36 Bâ, fami ti mo Élisabeth nga amû ngo ti molenge ti koli na lâ ti mbakoro ti lo, na lo yeke na yâ ti nze omene ni, lo so a iri lo wali-ngombo;37 ndali ti so mbeni ye ti kara Nzapa ayeke dä pëpe.”+38 Marie atene: “Bâ, mbi yeke maseka-wali so ayeke ngbâa ti Jéhovah!* Zia ye ni asi na mbi gï tongana ti so mo tene.” Na ndö ti tënë so, ange ni azia lo ahon.39 Na yâ ti alango ni so, Marie alondo na lo gue hio na ando so ayeke na yâ ti ahoto, na yâ ti mbeni gbata ti Judée.40 Lo lï na yâ ti da ti Zacharie, na lo bara Élisabeth.41 Tongana Élisabeth amä bara ti Marie, foroto so ayeke na yâ ti lo ahuru, na Élisabeth asi na yingo vulu,42 si lo sara tënë na kota go, lo tene: “Nzapa asara tufa na ndö ti mo na popo ti awali, na lo sara tufa na ndö ti molenge so ayeke na yâ ti mo!43 Ye ni asara tongana nyen si mbi wara pasa so? ti tene mama ti Seigneur ti mbi aga na ndo ti mbi!44 Bâ, na ngoi so bara ti mo atï na mê ti mbi, foroto so ayeke na yâ ti mbi ahuru na ngia.45 Ngia ayeke nga na wali so amä na bê fade, ngbanga ti so aye so Jéhovah* asara tënë ni na lo ayeke ga ande tâ tënë kue.”46 Marie atene: “Âme ti mbi* agonda Jéhovah,*+47 na mbi lingbi pëpe ti kanga ngia so ayeke na bê ti mbi na terê ti Nzapa, Sauveur ti mbi,+48 ngbanga ti so lo bi lê ti lo na ndö ti senge ngbâa ti lo.+ Bâ, ti to nda ni laso, azo ti angoi nde nde kue ayeke tene ande so mbi yeke na ngia,+49 ngbanga ti so Lo so ayeke ngangu asara akota ye ndali ti mbi,+ na iri ti lo ayeke nzoni-kue.50 Nga, na yâ ti angoi nde nde kue, lo yeke sara nzoni bê na azo so akpe mbeto ti lo.+51 Lo sara aye ti ngangu na maboko ti lo. Ala so ayeke na fandara na yâ ti bê ti ala na lege ti ye so ala ye ti sara, lo kangbi yâ ti ala kirikiri.+52 Azo ti ngangu so ayeke na ndö ti atrône, lo kinda ala na sese,+ na lo yâa azo ti mawa na nduzu.+53 Lo mû na azo so nzara asara ala aye ti nzoni alingbi tâ na ala,+ na lo zia azo ti mosoro si ala hon maboko senge.54 Lo ga lo mû maboko na wakua ti lo Israël, ti dabe ti lo na nzoni bê ti lo,+55 gï tongana ti so lo sara tënë ni lani na akotara ti e, na Abraham nga na ahale*+ ti lo lakue lakue.”56 Marie angbâ na terê ti Élisabeth nze ota tongaso. Na pekoni, lo kiri na da ti lo.57 Ngoi ti Élisabeth alingbi fadeso awe ti tene lo dü, na lo dü mbeni molenge ti koli.58 Tongana avoizin ti Élisabeth nga na afami ti lo amä so Jéhovah* asara nzoni bê mingi na lo, terê ti ala nga anzere legeoko na lo.+59 A si na lango miombe ni, ala ga ti fâ molenge ni na ganza,+ na ala ye ti zia iri ti lo Zacharie, tongana ti babâ ti lo.60 Me mama ti lo atene: “Ên-ën! A yeke zia iri ti lo Jean.”61 Tongana ala mä tënë so, ala tene na lo: “Mbeni zo oko na popo ti afami ti mo ayeke na iri so pëpe.”62 Na pekoni, ala sara maboko ti ala na babâ ni ti hunda lo wala lo ye a zia iri ti molenge ni nyen.63 Lo hunda mbeni nduru lê ti keke, na lo sû mbeti so na ndö ni: “Iri ti lo ayeke Jean.”+ Na bango ye so, li ti azo ni kue akpe.64 Gï na lê ni lê ni, yanga ti lo nga na langue ti lo azi, na lo komanse ti sara tënë;+ lo sepela Nzapa.65 Mbeto agbu azo kue so alango nduru na ala. Nga, azo akomanse ti sara tënë ti aye so kue na yâ ti ando kue ti Judée so ayeke na yâ ti ahoto.66 Azo kue so amä tënë so agbu li ti ala dä, na ala yeke tene: “Molenge so ayeke duti ande tongana nyen?” Ala tene tongaso ngbanga ti so maboko ti Jéhovah* ayeke biani na ndö ti lo.67 Na pekoni, Zacharie, babâ ti Jean, asi na yingo vulu na lo tene prophétie, lo tene:68 “Zia a sepela Jéhovah* Nzapa ti Israël,+ ngbanga ti so lo bi lê ti lo na mbage ti azo ti lo na lo zi ala.+69 Nga, lo sara si mbeni ngangu sauveur*+ ti e asigi na popo ti ahale ti David, wakua ti lo,+70 gï tongana ti so lo sara tënë ni na lege ti aprophète ti lo ti giriri so ayeke azo ti be-vulu,+71 ti zi e na tïtî awato ti e nga na tïtî ala kue so ake e,+72 ti sara nzoni bê na e ndali ti akotara ti e na ti dabe ti lo na mbele ti lo so ayeke nzoni-kue,+73 bä so lo dë na kotara ti e Abraham,+74 si na peko ti so lo zi e na tïtî awato ti e awe, lo mû na e pasa ti sara kusala so ayeke nzoni-kue na lo na mbeto pëpe,75 na dutingo be-ta-zo nga mbilimbili na gbele lo na lâ ti fini ti e kue.76 Me ti mo, kete molenge ni, a yeke iri mo ande prophète ti Lo so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue, ngbanga ti so mo yeke hon kozo ti Jéhovah* ti leke lege ti lo,+77 nga ti fa na azo tënë ti salut na lege ti pardonengo asiokpari ti ala,+78 aye so kue ngbanga ti so Nzapa ti e abâ mawa ti zo mingi. Ndali ti bango mawa so, e yeke bâ ande mbeni lumière so alondo na yayu ti su tongana ti ngoi so ndo ayeke gue ti han,79 ti sara si lumière asu na ndö ti azo so ayeke na yâ ti bingo nga na gbe ti dê ti kuâ,+ nga ti fa lege na gere ti e na ndö ti lege ti siriri.”80 Kete molenge ni akono nga lo maï nzoni na lege ti bibe ti lo.* Lo ngbâ na yâ ti désert juska na lango so lo fa terê ti lo polele na azo ti Israël.


text:
Mbage 6: Dungo Jésus juska na kuâ ti lo
Nzapa atokua ange Gabriel na mbeni nzoni maseka-wali so iri ti lo ayeke Marie. Ange ni atene na lo so fade lo yeke dü mbeni molenge so ayeke komande tongana gbia teti lakue lakue. Iri ti molenge ni so ayeke Jésus. A dü lo na yâ ti mbeni da so a yeke bata anyama dä. Kâ, ambeni zo ti batango ataba aga ti bâ lo. Na pekoni, mbeni tongoro afa lege na ambeni zo so alondo na mbage ti tö ti ga ti bâ molenge ni. E yeke hinga ande zo so asara si ala bâ tongoro so, nga tongana nyen a zi Jésus na lê ti kuâ.
Na pekoni, e yeke wara Jésus na yâ ti temple na sarango lisoro na awafango ye na ngoi so lo yeke na ngu 12. Ngu 18 na pekoni, Jésus awara batême, na lo to nda ti sara kusala so Nzapa atokua lo ndali ni, so ayeke ti fa tënë ti Royaume ti Nzapa nga ti fa ye na azo. Ti mû maboko na lo ti sara kusala so, Jésus asoro azo 12 ti ga abazengele ti lo.
Jésus asara nga gbâ ti amiracle. Lo mû kobe na azo saki mingi gi na kete wungo ti susu nga na ti mapa. Lo zi kobela na tere ti azo nga lo zingo akuâ. Na nda ni, e yeke bâ ande aye mingi so asi na Jésus na lâ ti kuâ ti lo, nga tongana nyen si a fâ lo. Jésus afa tënë teti ngu ota na ndambo tongaso. MBAGE 6 so asara tënë ti aye so asi na yâ ti angu 34 na ndo ni tongaso.


text:
YE TI MANDA 6
Beku wa ayeke dä teti azo so akui awe?
1. Nzoni tënë wa ayeke dä teti azo so akui awe?
Na ngoi so lani Jésus asi na Béthanie so ayeke nduru na Jérusalem, kamarade ti lo Lazare akui asara lango osio awe. Jésus na aita ti Lazare, Marthe na Marie, ague na ndo so a lu kuâ ni dä. Hio tongaso, gbâ ti azo abungbi. Tara ti bâ nzerengo tere ti Marthe na Marie na ngoi so Jésus azingo Lazare na kuâ!—Diko Jean 11:21-24, 38-44.
Marthe ahinga kozoni awe nzoni tënë na ndo ti akuâ. Na lege ti Mbeti ti Nzapa, lo hinga so Jéhovah ayeke zingo ande azo so akui awe ti kiri ti duti na fini na ndo ti sese.—Diko Job 14:14, 15.
2. Dutingo ti azo so akui awe ayeke tongana nyen?
A leke zo na pupu-sese (Genèse 2:7; 3:19). Mbeni âme so ayeke kui pëpe ayeke na yâ ti tere ti e pëpe. E yeke azo ti mitele, tongana e kui mbeni mbage ti tere ti e ayeke ngbâ na fini pëpe. Tongana e kui, mongoli ti e nga kue akui, na e hinga ye oko pëpe. A yeke ndani la na peko ti so a zingo Lazare na kuâ, lo sara tënë oko pëpe na ndo ti ye so asi na lo na ngoi so lo kui ndali ti so akuâ ahinga ye oko pëpe.—Diko Psaume 146:4; Zo-ti-fa-tene 9:5, 6, 10.
Nzapa ayeke sara sana na azo na lê ti wâ na peko ti kuâ ti ala? Teti so Bible afa so akuâ ahinga ye oko pëpe, a yeke polele so tënë ti enfer ti wâ ayeke tënë ti wataka so asara si azo ayeke bi tënë na ndo ti Nzapa gi senge senge. Tënë ti sarango sana na azo na yâ ti wâ ayeke mbeni ye so Nzapa aye ni oko pëpe.—Diko Jérémie 7:31.
3. Akuâ alingbi ti sara tënë na e?
Zo so akui alingbi ti sara tënë wala ti mä ndo pëpe (Psaume 115:17). Me ambeni sioni ange ayeke dä so alingbi ti sara tënë na azo ti fa so a yeke azo so akui awe so la ayeke sara tënë so (2 Pierre 2:4). Jéhovah ake na e ti gi ti sara tënë na akuâ.—Diko Deutéronome 18:10, 11.
4. A yeke zingo ande azo wa?
A yeke zingo ande azo kutu mingi mingi so ayeke na yâ ti dû ti kuâ ti wara fini na ndo ti sese. A yeke zingo même azo so lani ahinga Nzapa pëpe si ayeke sara aye ti sioni.—Diko Luc 23:43; Kusala 24:15.
Azo so a yeke zingo ala ande ayeke wara lege ti manda tâ tënë na ndo ti Nzapa nga ti fa so ala mä na bê na Jésus na lege so ala yeke mä yanga ti lo (Apocalypse 20:11-13). Azo so azingo si asara ye ti nzoni ayeke ngbâ ande na fini teti lakue lakue.—Diko Jean 5:28, 29.
5. So Jéhovah ayeke zingo akuâ afa nyen na e na ndo ti lo?
Nzapa atokua Molenge ti lo ti kui ndali ti e si beku ayeke dä teti azo so akui awe. Tongaso, zingongo azo na kuâ afa na e ndoye ti Jéhovah nga na kota nzobe ti lo. Na ngoi ti zingongo ti azo so akui, zo wa la mo yeke ku kungo ti bâ lo?—Diko Jean 3:16; aRomain 6:23.
TI HINGA AMBENI TËNË
Bible afa nyen biani?
Azo so akui ayeke na ndo wa?
Bible afa nyen biani?
Tâ beku teti azo ti mo so akui
Bible afa nyen biani?


text:
Ködörösêse tî Bêafrîka
Ködörösêse tî Bêafrîka yeke sêse nî ayeke tî Afrîka. Tî lo bîâ, laâ La Renaissance (E Zingo). Wuhngo tî âzo nî ayeke 4,422,000. aKötä-ködörö tî Ködörösêse tî Bêafrîka yeke Bangui. Nî Wäkpalëködörö Mahamat Kamoun.
Nî laâ matânga tî letäa ayeke lahngo ôko tî kakawaka na lahngo balë-ôko na otâ tî Kukkuru. Mîngi nî abûngbi matânga ûse sô kwê tî sâra gï na kôzo lahngo tî kakawaka.
Bêafrîka agä koddorosêse kpâa na 1 / 12 / 1958, sï agä ndepandäa na 13 / 8 / 1960.
Nî laâ matânga tî letäa ayeke lahngo ôko tî kakawaka na lahngo balë-ôko na otâ tî Kukkuru. Mîngi nî abûngbi matânga ûse sô kwê tî sâra gï na kôzo lahngo tî kakawaka.
Konnongo tî lê nî ayeke Sm2 623.000 (dîko nî : sâkimêtere sênî ûse, sâki ngbangbo omenë na balë-ûse na otâ).
Wuhngo tî âzo nî ayeke : 3.742.482. Kûtu otâ nd ndö nî sâki ngbangbo mbârrâmbara na balë-usyo na ûse, na ndö nî ngbangbo usyo na balëmeambe na ûse.
Ngbêreyê na 1991, âyângâ tî letä ayeke : sahngo na farânzi ûse kwê.
Tohgbata nî ayeke : Bangî, sô âzo tî yâ nî awü töngana sâki ngbangbo omenë (600.000).
Tömbai nî ayeke : Bûngbi-ôko, Nehngo-terê, Kusâra.
Byângunu (wala byâlombë) nî ayeke E zîngo.


text: 3 Mbeni koli ayeke dä so lo nga kue lo yeke Farizien. Iri ti lo ayeke Nicodème,+ lo yeke mbeni mokonzi ti aJuif.2 Koli so aga ti bâ Jésus na bï,+ na lo tene na lo: “Rabbi,+ e hinga so mo yeke mbeni maître so mo londo na Nzapa, ndali ti so mbeni zo alingbi ti sara afä so mo yeke sara so pëpe,+ gï tongana Nzapa ayeke na lo si.”+3 Jésus akiri tënë na lo, atene: “Biani, ti tâ tënë ni, mbi tene na mo: Zo alingbi ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa+ pëpe, gï tongana a kiri a dü lo si.”*+4 Nicodème atene na lo: “Tongana mbeni zo aga kangba awe, tongana nyen la si a lingbi ti kiri ti dü lo? Lo lingbi pëpe ti lï na yâ ti mama ti lo ti fani use ni ti tene a kiri a dü lo, ni la ape?”5 Jésus akiri tënë na lo: “Biani, ti tâ tënë ni, mbi tene na mo: Tongana a dü zo na ngu+ nga na yingo+ pëpe, lo lingbi ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa pëpe.6 Ye so mitele la adü ni ayeke mitele, na ye so yingo la adü ni ayeke yingo.7 Zia bê ti mo adö pëpe ngbanga ti so mbi tene na mo: A doit ti kiri ti dü ala si.8 Pupu ayeke ya na ndo so bê ti lo aye, na mo yeke mä toto ni, me mo yeke hinga ndo so pupu ni alondo dä pëpe nga ndo so lo yeke gue dä pëpe. Ti zo kue so yingo adü lo, a yeke nga tongaso.”+9 Nicodème akiri tënë na lo, atene: “Aye so alingbi ti duti tongaso tongana nyen?”10 Jésus akiri tënë na lo, atene: “Mo so mo yeke maître na Israël so, mo hinga aye so ape?11 Biani, ti tâ tënë ni, mbi tene na mo: Ye so e hinga, e sara tënë ni. Nga ye so e bâ, e sara tënë ni, me ala yeda na tënë so e fa so pëpe.12 So mbi sara na ala tënë ti aye ti sese si ala mä na bê na ni pëpe so, ka tongana mbi sara na ala tënë ti aye ti yayu, ala yeke mä na bê ande na ni tongana nyen?13 Nga, zo oko ade amonté na yayu pëpe,+ gï lo so alondo na yayu+ si aga na sese, Molenge ti zo.14 Legeoko tongana ti so Moïse ayâa lani ngbo na nduzu na yâ ti benyama,+ a doit ti yâa Molenge ti zo na nduzu nga,+15 si zo kue so amä na bê na lo alingbi ti wara fini ti lakue lakue.+16 “Nzapa andoye tâ azo ti dunia so mingi si lo mû gï oko Molenge ti lo*+ si zo kue so amä na bê na lo, a lingbi ti futi lo pëpe, me lo yeke na fini ti lakue lakue.+17 Nzapa atokua Molenge ti lo na yâ ti dunia so ti tene lo fâ ngbanga ti dunia ni pëpe, me ti tene a sö dunia ni na lege ti lo.+18 Zo so amä na bê na lo, a yeke fâ ngbanga na li ti zo ni pëpe.+ Me zo so amä na bê na lo pëpe, a fâ ngbanga na li ti zo ni so awe, ndali ti so lo mä na bê pëpe na iri ti oko Molenge ti Nzapa.*+19 Ye so amû lege ti fâ ngbanga ni ayeke so: Lumière aga na yâ ti dunia so,+ me azo aye bingo ahon lumière, ndali ti so akusala ti ala ayeke sioni.20 Zo so angbâ ti sara aye ti sioni, lo ke tënë ti lumière na lo ye ti ga na mbage ti lumière pëpe si a fa asioni kusala ti lo na gigi pëpe.21 Me zo so asara aye ti mbilimbili aga na mbage ti lumière,+ si a fa akusala ti lo na gigi tongana akusala so asara ni alingbi na ye so bê ti Nzapa aye.”22 Na peko ti aye so, Jésus na adisciple ti lo ague na sese ti Judée. Lo na ala aduti kâ asara mbeni ngoi na lo yeke batize azo.+23 Me Jean nga ayeke batize azo na Aenon nduru na Salim, ngbanga ti so ngu ayeke kâ mingi.+ Azo angbâ gï ti ga, na lo yeke batize ala,+24 ndali ti so ade a bi Jean lani na da ti kanga pëpe.+25 Mbeni papa alondo na popo ti adisciple ti Jean na mbeni Juif na ndö ti tënë ti zingo sioni ye na terê ti zo.26 Tongaso ala ga na mbage ti Jean, ala tene na lo: “Rabbi, koli so ayeke lani na terê ti mo na mbage ti Ngu ti Jourdain so, lo so mo sara tënë ti lo,+ bâ, lo yeke batize azo na azo kue ayeke gue na mbage ti lo.”27 Jean atene na ala: “Mbeni zo alingbi ti wara ye oko tongaso pëpe gï tongana ye so lo wara alondo na yayu si.28 Ala wani ala yeke atémoin ti tënë so mbi tene lani, so mbi tene: ‘Mbi yeke Christ ni pëpe,+ me a tokua mbi ti ga kozo ti lo.’+29 Zo so amû wali fini fini ayeke koli ti wali ni.+ Me na ngoi so kamarade ti koli so amû wali fini fini ayeke luti na terê ti lo na amä lo, lo yeke na kota ngia ndali ti go ti koli ti wali ni so lo mä so. Ni la, ngia so mbi yeke na ni so alingbi kue awe.30 Ti lo, lo doit ti gue gï guengo na li ni, me ti mbi, mbi doit ti kiri gï kiringo na gbe ni.”31 Zo so alondo na nduzu+ si aga ayeke na ndö ti tanga ti azo kue. Zo so ayeke ti sese ayeke ti sese na lo sara tënë ti aye so ayeke ti sese. Zo so alondo na nduzu si aga ayeke na ndö ti tanga ti azo kue.+32 Lo sara tënë ti ye so lo bâ na lo mä,+ me zo oko ayeda na tënë ti lo pëpe.+33 Zo so ayeda na tënë ti lo azia nzoroko ti lo na ndö ti tënë ni ti fa so* Nzapa ayeke tene gï tâ tënë.+34 Biani, zo so Nzapa atokua lo, lo fa peko ti atënë ti Nzapa+ ngbanga ti so lo yeke haka yingo ni hakango kete kete* pëpe si lo mû ni na zo.35 Babâ ni andoye Molenge ni+ na lo zia aye kue na maboko ti lo.+36 Zo so amä na bê na Molenge ni ayeke na fini ti lakue+ lakue. Me zo so ake yanga ti Molenge ni ayeke wara ande fini pëpe,+ me ngonzo ti Nzapa angbâ na ndö ti lo.+


text:
CHAPITRE OMENE
Tongana e kui, e yeke gue na ndo wa?
1-3. Atënë wa la azo ayeke hunda terê ti ala na ni na ndö ti kuâ? Ambeni bungbi ti nzapa akiri tënë na ala tongana nyen?
BIBLE amû zendo na e atene so mbeni lâ “kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe”. (Apocalypse 21:4). Na chapitre 5, e manda so ye so a futa ti zi azo asara si e yeke na beku ti fini ti lakue lakue. Me azo angbâ ti kui (Zo-ti-fa-tene 9:5). Tongaso, e yeke hunda terê ti e na mbeni kpengba hundango tënë: ‘Nyen la ayeke si na e tongana e kui?’
2 Tongana mbeni zo so e ye lo mingi akui, e ye mingi ti hinga kiringo tënë ni. Peut-être e yeke hunda terê ti e, e tene: ‘Lo gue na ndo wa? Lo yeke bâ e? Lo lingbi ti mû maboko na e? E yeke kiri ti bâ lo mbeni lâ?’
3 Abungbi ti nzapa akiri tënë na ahundango ndo so na alege nde nde. Ambeni afa so tongana mo yeke nzoni zo, mo yeke gue na yayu me tongana mo yeke sioni zo, mo yeke gbi na yâ ti enfer. Ambeni atene so tongana mo kui, mo yeke ga mbeni yingo nga mo yeke wara terê na afami ti mo so akui kozo na mo. Ambeni atene ti ala so tongana mo kui si a fâ ngbanga na li ti mo awe, a yeke kiri ti dü mo, wala mo yeke kiri na fini na mbeni terê nde, peut-être tongana mbeni zo nde wala même mbeni nyama.
4. Oko pensé wa la abungbi ti nzapa afa na ndö ti kuâ?
4 Mo bâ mo tene abungbi ti nzapa afa aye nde nde. Me mingi ti ala afa gï oko pensé. Ala fa so tongana mbeni zo akui, mbeni ye ti terê ti lo angbâ na fini. Tënë so ayeke tâ tënë?
TONGANA E KUI, E YEKE GUE NA NDO WA?
5, 6. Tongana e kui, nyen la ayeke si na e?
5 Jéhovah ahinga ye so ayeke si na e tongana e kui na lo tene na e so tongana mbeni zo akui, fini ti lo ahunzi. Tongaso, tongana mbeni zo akui, atënë ti bê ti lo nga na aye kue so ayeke na yâ ti li ti lo angbâ pëpe. * Tongana e kui, e lingbi ti bâ ndo pëpe, ti mä ndo pëpe nga e lingbi ti gbu li ti e encore pëpe.
6 Gbia Salomon atene so “azo so akui awe ahinga ti ala ye oko pëpe”. Akuâ alingbi pëpe ti ye zo wala ti ke zo, nga “na yâ ti Dû ti kuâ, . . . kusala, lekengo kapa ti sara ambeni ye, hingango ye wala ndara ayeke dä pëpe.” (Diko Zo-ti-fa-tene 9:5, 6, 10). Nga, na Psaume 146:4, Bible atene na e so tongana mbeni zo akui, “apensé ti lo akui.”
YE SO JÉSUS ATENE NA NDÖ TI KUÂ
7. Jésus atene nyen lani na ndö ti kuâ?
7 Tongana Lazare, kota kamarade ti Jésus, akui lani, Jésus atene na adisciple ti lo: “Kamarade ti e Lazare alango.” Me Jésus aye ti tene lani pëpe so Lazare ayeke wu terê ti lo. Jésus akiri atene: “Lazare akui awe.” (Jean 11:11-14). Tongaso, Jésus ahaka kuâ lani na lango. Lo tene pëpe so Lazare ague lani na yayu wala na mbeni ndo so afami ti lo so akui kozo na lo ayeke dä. Lo tene nga pëpe so Lazare ayeke bâ pasi lani na enfer wala a kiri a dü lo tongana mbeni zo nde wala tongana mbeni nyama. A yeke lani mo bâ mo tene Lazare ayeke na yâ ti kota lango. Ambeni versê ahaka kuâ na kota lango. Bible atene so tongana a fâ Étienne lani, lo “lango na yâ ti kuâ.” (Kusala 7:60, kete tënë na gbe ni.) Bazengele Paul atene nga so ambeni Chrétien “alango na yâ ti kuâ.”—1 aCorinthien 15:6, kete tënë na gbe ni.
8. E hinga tongana nyen so Nzapa aleke azo ti tene ala kui pëpe?
8 Nzapa aleke lani Adam na Ève ti tene na nda ni ala kui? Ên-ën. Jéhovah aleke lani ala ti tene ala duti na fini ti lakue lakue nga na nzoni seni. Na ngoi so Jéhovah aleke azo lani, lo zia nzara ti fini ti lakue lakue na yâ ti ala (Zo-ti-fa-tene 3:11). Ababâ na amama aye pëpe ti tene amolenge ti ala aga mbakoro na ala kui, Jéhovah ayeke pensé nga tongaso na ndö ti e. Me tongana Nzapa aleke e ti ngbâ na fini lakue lakue, ka ngbanga ti nyen la e yeke kui?
E YEKE KUI NGBANGA TI NYEN?
9. Ngbanga ti nyen la commandement so Jéhovah amû na Adam na Ève ayeke na lege ni?
9 Na yaka ti Éden, Jéhovah atene lani na Adam, atene: “Mo lingbi ti te lê ti akeke kue ti yaka ni alingbi na nzara ti mo. Me ti keke ti hingango nzoni na sioni, mo te lê ni pëpe, teti na lango so mo te ni, ti tâ tënë ni mo yeke kui.” (Genèse 2:9, 16, 17). Commandement so ayeke polele na ayeke ngangu pëpe ti sara ye alingbi na ni, nga Jéhovah ayeke na droit ti tene na Adam na Ève ye so ayeke nzoni na ye so ayeke sioni. Tongana ala mä yanga ti Jéhovah, ala yeke fa na lo so ala ne komandema ti lo. Ala yeke fa nga na lo so ala kiri singila na lo mingi ndali ti aye kue so lo mû lani na ala.
10, 11. (a) Tongana nyen la Satan asara si Adam na Ève ake yanga ti Nzapa? (b) Ngbanga ti nyen la mbeni raison ayeke dä pëpe ndali ti ye so Adam na Ève asara lani so?
10 Mawa ni ayeke so Adam na Ève asoro lani ti ke yanga ti Jéhovah. Satan ahunda Ève, atene: “Tâ tënë, Nzapa atene ala te lê ti akeke kue ti yaka so ape?” Ève atene: “E lingbi ti te lê ti akeke ti yaka ni. Me ti lê ti keke so ayeke na milieu ti yaka ni, Nzapa atene na e, atene: ‘Ala te ni pëpe, ala ndu nga ni pëpe ngbanga ti ala kui.’”—Genèse 3:1-3.
11 Na pekoni, Satan atene: “Ti tâ tënë ni, ala yeke kui pëpe. Nzapa ahinga so gï na lango so ala yeke te ni, lê ti ala ayeke zi, na ala yeke ga tongana Nzapa, ala yeke hinga ye ti nzoni na ye ti sioni.” (Genèse 3:4-6). Satan aye lani ti tene Ève abâ so lo wani lo lingbi ti mû desizion na ndö ti ye so ayeke nzoni na ye so ayeke sioni. Na oko ngoi ni, lo tene mvene na ndö ti ye so ayeke si tongana Ève ake yanga ti Nzapa. Satan atene so Ève ayeke kui pëpe, tongaso, Ève ate mbeni lê ti keke ni nga lo mû mbeni na koli ti lo. Adam na Ève ahinga lani so Jéhovah atene na ala ti te lê ti keke ni pëpe. Na ngoi so ala te ni, ala soro ti ke ti sara ye alingbi na commandement so ayeke polele nga ayeke na lege ni so. So ala te ni, ala fa so ala ne pëpe Babâ ti ala ti yayu so aye ala mingi. Mbeni raison ayeke dä pëpe ndali ti ye so ala sara so.
12. Ngbanga ti nyen a yeke tâ ye ti vundu so Adam na Ève ake lani yanga ti Jéhovah?
12 A yeke ye ti vundu so kozo babâ na mama ti e ane pëpe Zo so asara ala. A yeke sara mo tongana nyen tongana mo sara kue ti bata molenge ti mo ti koli na ti wali, na pekoni ala sara kpengbango-li na terê ti mo na ala sara tâ gï ye so mo ke na ala ti sara? A yeke zia vundu na bê ti mo ape?
13. Jéhovah aye lani ti tene nyen tongana lo tene “mo yeke kiri ande na fuku ti sese”?
13 Na ngoi so Adam na Ève ake yanga ti Nzapa, ala girisa pasa ti duti na fini lakue lakue. Jéhovah atene lani na Adam, atene: “Mo yeke fuku ti sese, na mo yeke kiri ande na fuku ti sese.” (Diko Genèse 3:19.) So aye ti tene Adam ayeke kiri ti ga fuku ti sese mo bâ mo tene lo yeke lani dä pëpe (Genèse 2:7). Na peko ti so Adam asara lani siokpari, lo kui na lo yeke dä encore ape.
14. Ngbanga ti nyen la e yeke kui?
14 Tongana fade Adam na Ève amä yanga ti Nzapa, ka laso ala ngbâ na fini. Me na ngoi so ala ke yanga ti lo, ala sara siokpari na yeke yeke ala kui na nda ni. Siokpari ayeke tongana mbeni sioni kobela so e wara na lege ti kozo babâ na mama ti e. A dü e kue na siokpari ndani la e yeke kui (aRomain 5:12). Me a yeke lani ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara ndali ti azo la pëpe. Nzapa aye lâ oko pëpe ti tene azo akui, na Bible atene kuâ ayeke mbeni “wato”.—1 aCorinthien 15:26.
TÂ TËNË AZI E
15. Tâ tënë na ndö ti akuâ azi e tongana nyen?
15 Tâ tënë na ndö ti akuâ azi e na gbe ti atënë mingi so ayeke na lege ni pëpe. Bible afa na e so akuâ ayeke bâ pasi pëpe wala vundu ayeke sara ala pëpe. E lingbi ti sara tënë na ala pëpe na ala lingbi ti sara tënë na e pëpe. E lingbi ti mû maboko na akuâ pëpe na ala lingbi nga ti mû maboko na e pëpe. Ala lingbi ti sara sioni na e pëpe, tongaso e bezoin ti sara mbeto ti ala pëpe. Ye oko, mingi ti abungbi ti nzapa atene na e so akuâ ayeke na fini na mbeni ndo na e lingbi ti mû maboko na ala tongana e futa nginza na aprêtre wala na akoli so abâ ala tongana asaint. Me tongana e hinga tâ tënë na ndö ti akuâ, atënë ti mvene so ayeke handa e pëpe.
16. Tënë ti mvene wa la abungbi ti nzapa afa na ndö ti akuâ?
16 Satan asara kua na abungbi ti nzapa ti wataka ti tene na e mvene nga ti sara si e pensé so akuâ angbâ na fini. Na tapande, ambeni bungbi ti nzapa afa so tongana e kui, mbeni ye ti terê ti e angbâ na fini na mbeni ndo. Bungbi ti nzapa ti mo afa na mo tongaso? Wala a fa na mo ye so Bible afa na ndö ti akuâ? Satan atene amvene ti gboto azo yongoro na Jéhovah.
17. Ngbanga ti nyen la tënë so atene azo ayeke gbi na yâ ti enfer ayeke zongango Jéhovah la?
17 Aye mingi so abungbi ti nzapa afa ayeke ye ti songo bê. Na tapande, ambeni afa so asioni zo ayeke gbi lakue lakue na yâ ti enfer. Mvene so ayeke zongango Jéhovah la. Lo yeke zia lâ oko pëpe ti tene azo abâ mara ti pasi tongaso. (Diko 1 Jean 4:8.) Mo yeke tene nyen na ndö ti mbeni zo so apunir molenge ti lo na zongo maboko ti molenge ni na wâ? Mo yeke tene so lo yeke tâ sioni mingi. Mo yeke sara nzara ti hinga lo pëpe. A yeke tâ gï ye so Satan aye ti tene e pensé na ndö ti Jéhovah la.
18. A lingbi e sara mbeto ti akuâ pëpe ngbanga ti nyen?
18 Ambeni bungbi ti nzapa atene na e so tongana azo akui, ala yeke ga ayingo. Abungbi ni so afa so a lingbi e ne ayingo so nga e sara mbeto ti ala ndali ti so ala lingbi ti ga akamarade so ayeke ngangu mingi wala ala lingbi ti ga asioni wato. Azo mingi amä na bê na mvene so. Ala yeke sara mbeto ti akuâ tongaso ala yeke voro ala ahon ti voro Jéhovah. Dabe ti mo so akuâ alingbi ti hinga songo ti ye wala nzerengo ti ye oko pëpe tongaso e bezoin ti sara mbeto ti ala pëpe. Jéhovah la ayeke Zo so asara e. Lo yeke tâ Nzapa, nga a lingbi e voro gï lo.—Apocalypse 4:11.
19. Tongana e hinga tâ tënë na ndö ti akuâ, a yeke mû maboko na e tongana nyen?
19 Tongana e hinga tâ tënë na ndö ti akuâ, a yeke zi e na gbe ti amvene ti abungbi ti nzapa. Nga, tâ tënë so ayeke mû maboko na e ti hinga apendere zendo so Jéhovah amû na ndö ti fini ti e nga na kekereke ti e.
20. Nyen la e yeke bâ na yâ ti chapitre ti peko?
20 Angu mingi kozo, mbeni wakua ti Nzapa so iri ti lo ayeke Job ahunda ndo, atene: “Tongana mbeni zo akui, lo lingbi ti kiri na fini?” (Job 14:14). Mbeni zo so akui awe alingbi biani ti kiri na fini? Kiringo tënë ti Nzapa so ayeke na yâ ti Bible azia ngia mingi na bê ti zo. E yeke bâ ni na yâ ti chapitre ti peko.
^ par. 5 Ambeni zo amä na bê so tongana mbeni zo akui, âme ti lo wala yingo ti lo angbâ na fini. Ti hinga ambeni tënë na ndö ni, bâ Kete tënë 17 na 18.


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
Ngu 1914: mbeni kpengba ngu so aprophétie ti Bible agboto lê dä
ANGU mingi kozoni na ngu 1914, ambeni Chrétien so abi tele ti ala na yâ mandango Bible afa so a si ande na ngu ni so, fade aye ti dongo bê ayeke bâ gigi. Aye ni so ayeke nyen? Na aye wa afa so ngu 1914 ayeke mbeni ngu so ayeke tâ nde mingi?
Tongana ti so a sû na Luc 21:24, Jésus atene: “Fade aGentil adoro Jérusalem na gere ti ala, juska ngoi ti aGentil awe.” Jérusalem ayeke giriri li-kodoro ti mara ti Israël; a yeke lani ndo so agbia ti Juda so ayeke ti sewa ti Gbia David ayeke duti lani dä ti komande (Psaume 48:2, 3). Ye oko, agbia ni ayeke lani nde mingi tongana a haka ala na tanga ti agbia ti ngoi ni kâ, teti agbia ti Juda so ayeke duti “na trône ti L’Eternel”, so ti tene ala yeke komande na iri ti Jéhovah mveni (1 Chronique 29:23). Tongaso, Jérusalem ayeke lani fä ti komandema ti Jéhovah tongana Kota Gbia.
Me aGentil adoro komandema ti Jéhovah so na gere ti ala tongana nyen? Nga ala to nda ti sala tongaso lawa? A yeke lani na ngu 607 kozoni na ngoi ti e tongana Jérusalem atï na maboko ti azo ti Babylone. Na ngoi so a hon na gbia ni nga na azo ti kodoro ni na ngbâa, ‘trône ti Jéhovah’ ni angbâ gi tongaso, na ti londo na ngu ni so ti ga na ni, zo oko ti hale ti David aduti lani na ndo trône ni pëpe ti komande tongana gbia (2 aGbia 25:1-26). Me fade a yeke doro komandema ti Nzapa ni na gere teti lakue lakue? Ên-ën, teti prophétie ti Ezéchiel atene tongaso na ndo ti Sédécias, ndangba gbia so akomande na ndo Jérusalem: “Mo lungula tiare, mo lungula couronne…na fade ye so ayeke mbeni pëpe juska Lo ga, Lo so ye so ayeke ti Lo; na fade Mbi mû ye so na Lo.” (Ezéchiel 21:31, 32). Lo so a sala tënë ti lo ge, so couronne ti David ni “ayeke ti Lo”, ayeke Christ Jésus (Luc 1:32, 33). Tongaso, aGentil ayeke hunzi ti doro komandema ti Nzapa na gere ti ala na ngoi so Jésus ayeke ga Gbia.
Jésus ayeke ga ande Gbia ni lawa? Jésus afa lani so a zia lege na aGentil ti komande teti mbeni ngoi so a diko wungo ni awe. Prophétie ti Daniel na chapitre 4 amû lege na e ti hinga ngoi oke la komandema ti aGentil so ayeke ninga kozoni si Jésus aga Gbia. Prophétie so asala tënë ti mbeni suma so Nébucadnezzar, gbia ti Babylone, awara lege ti bâ ni. Na yâ suma ni, lo bâ mbeni keke so li ni ayo na nduzu kâ. Me na pekoni, a dë keke ni na sese. A kanga gunda ti keke ni na wen nga na gengere tongaso a lingbi ti sigigi pëpe. Mbeni ange atene: ‘Zia ngoi mbasambala ahon na ndo ni.’—Daniel 4:10-16.
Na yâ ti Bible, a yeke sala kusala ngoi na ngoi na akeke ti sala tënë ti komandema ti ambeni kodoro wala aroyaume (Ezéchiel 17:22-24; 31:2-5). Tongaso, ti dë na sese kota keke ti yâ ti prophétie ti Daniel aye ti fa so fade a yeke kinda na sese komandema ti Nzapa so lo yeke fa ni na lege ti agbia ti Jérusalem so lani ayeke komande na sese na iri ti lo. Ye oko, suma ni afa nga so fade ‘aGentil ayeke doro Jérusalem ni na gere ti ala’ gi teti “ngoi mbasambala”. Ngoi ni so ayeke ninga ngu oke?
Apocalypse 12:6, 14 afa so ngoi ota na ndambo alingbi “lâ [saki] oko na ngbangbo use na ndo ni bale-omene.” Tongaso, ti wara “ngoi mbasambala”, a lingbi a mû angoi ota na ndambo so fani use, so ti tene a lingbi a mû nga alango saki oko na ngbangbo use na ndo ni bale-omene so fani use. Na tongana e mû alango so fani use, e yeke wara alango 2 520. So ti tene so ngoi mbasambala alingbi alango 2 520. Me aGentil ‘adoro’ lani na gere ti ala komandema ti Nzapa na sese ge gi teti asenge lango 2 520 awe? Oko pëpe. Ti bâ ni nzoni, prophétie ni aye ti gboto lê na ndo ti mbeni ngoi so ayeke ninga mingi ahon so. Tongana e luti na ndo ti aversê ti Nombre 14:34 nga na Ezéchiel 4:6 so asala tënë ti “ngu oko teti lâ oko,” “ngoi mbasambala” so ayeke ninga teti angu 2 520.
A to nda ti diko angu 2 520 so na nze ti octobre ti ngu 607 kozoni na ngoi ti e tongana Jérusalem atï na maboko ti azo ti Babylone nga na pekoni so a zi ndangba gbia ti hale ti David na ndo mbata ti gbia. Ngoi so ahunzi na nze ti octobre, ngu 1914. A yeke na ngu so la si “ngoi ti aGentil” ni ahunzi. A yeke nga na ngu so la si Nzapa azia Jésus Christ Gbia na yayu.*—Psaume 2:1-6; Daniel 7:13, 14.
Tongana ti so Jésus afa ni lani, na ngoi ti ‘singo’ ti lo tongana Gbia na yayu, a yeke bâ aye ti dongo bê mingi na sese; a yeke aye tongana bira, kota nzara, ayengingo ti sese nga na akota kobela (Matthieu 24:3-8; Luc 21:11). Aye ti ngangu so asi afa polele so a yeke tâ gi na ngu 1914 si Royaume ti Nzapa ato nda ti komandema ti lo na yayu, na a yeke na ngoi ni so la si “lâ ti nda ni” ti asioni ye ti sese ti Satan ato nda ni.—2 Timothée 3:1-5.
* Ti londo na nze ti octobre ti ngu 607 kozoni na ngoi ti e ti si na ngu 1 kozoni na ngoi ti e, a yeke ngu 606 la ahon. Mbeni ngu ayeke pëpe na popo ti ngu 1 kozoni na ngoi ti e, na ngu 1 ti ngoi ti e. Tongaso, ti londo na nze ti octobre ti ngu 1 kozoni na ngoi ti e ti si na nze ti octobre ti ngu 1914, a yeke ngu 1914 la ahon. Tongana e mû fadeso ngu 606 na e zia na ndo ti ngu 1914 ni, e yeke wara ngu 2 520. Me ti hinga ambeni tënë na ndo ni so andu tingo ti Jérusalem na ngu 607 kozoni na ngoi ti e, bâ li ti tënë “Chronologie” na yâ buku Étude perspicace des Écritures, so aTémoin ti Jéhovah si asigigi na ni.


text:
Wirikapai 3
Ya Mo gu Wene Pangbanga re Naye Nzunzu be Mbori?
1. Sangba da du rogo Ziazia Kekeapai?
Gu wene pangbanga nga aboro nika raka nyeanye kindi auru kpotosende, si nikekehe rogo Ziazia Kekeapai. (Atambuahe 37:29) Ziazia Kekeapai na rukutu akitabu rogoho 66. Mbori asa ruru akumba 40 i kehe. Moize nake gu bambata akitabu du bisue agarã wa 3,500 kusayo. Gu mokedi nangia Yoane nake gu yangara kitabu nga ga Ziazia Kekeapai agarã susi 1,900 kusayo. Gada aberãpai abake Ziazia Kekeapai akehe? Mbori afura na abake Ziazia Kekeapai rogo ziazia toro yo. (2 Samuere 23:2) I ake agu aberãpai nga ga Mbori angianga gayo ya. Sidu, sangba Yekova du du rogo Ziazia Kekeapai.
2. Wai rengbe ani ka ino nzunzu nga Ziazia Kekeapai aye be Mbori?
Ani naino ya Ziazia Kekeapai aye be Mbori mbiko gupai nga si nagumba agu apai du kumbatayo na futufutuapai dunduko tipaha. Boro ho rengbe ka gumba agu apai du kumbatayo wa gure si ki mangi kinawo te. (Yosua 23:14) Kina gu Mbori Duna Tanduapai Dũ rengbe ka gumba agu apai nzunzu du tipa aboro kumbatayo.
Gu buku naye be Mbori ima du kia ti kura abuku. I ima kusa Ziazia Kekeapai rogo dungu akama afugo na bangehe nga dungu abirioni. Wa vura du Ziazia Kekeapai nigu buku naima dia dungu akutu agarã, agu apai du rogoho nandu andu sa na ga birĩ-inohe, watadu sayanisi. Berewe a, agu abake Ziazia Kekeapai naadu 40 aakenga gupai navundo tihe na gu akurayo akehe te. Kurigure, Ziazia Kekeapai nayugopa ga Mbori nyemuse, na si na ome ti ni ka aria ga aboro raka si du niwenehe. Agi apai re nasa dungu amirioni aboro i idi kuti gupai nga Ziazia Kekeapai nga Sangba Mbori.
3. Gini banguapai du rogo Ziazia Kekeapai?
Gu banguapai du rogo Ziazia Kekeapai nga gu wene pangbanga nga Mbori na wene ringbisapai beko tipa aboro. Ziazia Kekeapai nasakapa wai furani aboro agberesipa gayo raka rogo paradizo auru kpotosende ti tonatona ga aboro raka na wai Mbori nika karaga paradizo berewe kubaha.
Ziazia Kekeapai na andiko rogoho na arugute nga gu naye be Mbori. Kurigure, Ziazia Kekeapai na apangbanga rogoho tipa wai Mbori anaamangapai na aboro, na agi apangbanga re nayugo asinoko furani. Sidu tie, Ziazia Kekeapai rengbe arengba ka undoro mo ini Mbori. Si nasakapa wai rengbe mo kadu nibakureako.
4. Wai rengbe mo ka gia rogo agu apai yo du rogo Ziazia Kekeapai?
Gi waraga re nika undoro kina ngba gu gene Yesu anaamangaha tipa mo girogo agu apai yo du rogo Ziazia Kekeapai. Ko anaayugo bara apai kurogo Ziazia Kekeapai na kini sakirogoyo ‘aboro kini rugutiyo nani.’
Kina wiri bete apai gbua ngba wa gu wene pangbanga naye be Mbori. Ono tie, kura aboro na nyemu gu pangbanga re te, na si naba kina gberarago ti aguyo. Ka kpotoroyo zerenga mbiko gupai nga kura aboro nasoga gu pangbanga re ya. Pa ino mo Mbori du rengbe ka sa gupai nga mo du na maabangirise tipa nyenye unga.
MO WIRIKI KURA APAI
Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho?
Ziazia Kekeapai Nga gu Kitabu Naye be Mbori
Wai rengbe Baibiri ka undoro mo mangipai sa agu apai nafuda ro? Tipagine si aida ti ni mo kido kuti agu asangbaanebi du rogo Baibiri?
Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho?
Gini Rengo Duho Tipa Mbori?
Ya mo mo naberãha nga Mbori naberã paro aberã? Mo wirikipai tipa asinoko na wai ka mbeda na ko.