text:
A zi ala na lege ti kota nzobe ti Nzapa
“A lingbi siokpari aduti na ngangu na ndo ti ala pëpe, teti ala yeke . . . na gbe ti kota nzobe ti Nzapa.”—AROM. 6:14.
ABIA: 2, 61
1, 2. Ngbanga ti nyen la aTémoin ti Jéhovah ahinga aRomain 5:12 mingi?
BÂ SO mo ye ti sû na mbeti molongo ti aversê so aTémoin ti Jéhovah ahinga ni nzoni nga ala sara kua na ni mingi. Mo yeke pensé hio na aRomain 5:12? Pensé na angoi mingi so mo sara kua na atënë so: “Na lege ti zo oko siokpari alï na yâ ti dunia so, na lege ti siokpari kuâ aga, tongaso kuâ amû azo kue ngbanga ti so ala kue asara fade siokpari.”
2 A kiri na ndo ti versê so fani mingi na yâ ti buku Bible afa nyen biani? Tongana mo yeke manda buku so na amolenge ti mo wala na ambeni zo, âmanke na chapitre 3, chapitre 5 nga na chapitre 6 mo yeke diko aRomain 5:12 na ngoi so mo yeke sara lisoro na ndo ti ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara teti sese, na ndo ti ngere so a futa ti zi azo nga na dutingo ti azo so akui awe. Me tongana a ndu lege so Jéhovah ayeke bâ na mo, asarango ye ti mo nga na gigi ti mo ti kekereke, mo yeke pensé ka na ndo ti aRomain 5:12?
3. Nyen la a lingbi e yeda na ni na ndo ti dutingo ti e?
3 Biani, a lingbi e yeda so e kue siokpari ayeke na tere ti e. Lâ oko oko e yeke sara afaute. Ye oko, e hinga so Nzapa adabe ti lo so lo sara e na pupu sese nga lo yeke nduru ti sara nzoni bê na e (Ps. 103:13, 14). Na yâ ti tapande ti sambela so Jésus afa na adisciple ti lo, lo fa na e ti hunda na Nzapa ti ‘pardonné asiokpari ti e’. (Luc 11:2-4). Tongaso, e yeke na mbeni raison pëpe ti ngbâ ti pensé na afaute so Nzapa apardonné ni awe. Me, tongana e pensé na ye so apusu Nzapa ti pardonné e lani, a lingbi ti ga na e aye ti nzoni.
JÉHOVAH APARDONNÉ E NA LEGE TI KOTA NZOBE TI LO
4, 5. (a) Nyen la amû maboko na e ti mä yâ ti aRomain 5:12? (b) “Kota nzobe” so a sara tënë ni na aRomain 3:24 so ayeke nyen?
4 E wara mbeni kpengba sango na yâ ti achapitre so angoro tënë ti bazengele Paul so ayeke na aRomain 5:12, mbilimbili na chapitre 6. Sango so amû maboko na e ti hinga tongana nyen la Jéhovah alingbi ti pardonné e. Na chapitre 3, a tene: “Azo kue asara siokpari awe . . . , na a yeke tongana mbeni matabisi so a mû ni senge senge si a diko ala tongana azo ti mbilimbili na lege ti kota nzobe ti lo so aga na lege ti zingo ala so aga na lege ti ngere so Christ Jésus afuta ni ti zi azo.” (aRom. 3:23, 24). Tongana Paul atene “kota nzobe”, lo ye ti tene nyen la? Lo sara kua na tënë ti Grec so, ti gue oko na tënë ti yâ ti mbeni mbeti, aye ti tene “nzoni bê so mbeni zo asara na bê ti lo wani sân ti hunda wala ti ku mbeni ye na peko ni.” A yeke ye so zo asara mbeni ye ti wara ni pëpe nga lo lingbi na ni pëpe.
5 Wandara John Parkhurst atene: “Tongana a sara kua na ni [so ti tene, tënë ti Grec so] ti sara tënë na ndo ti Nzapa wala Christ, mingi ni a ye ti sara tënë ti kota nzobe ti ala wala nzoni so ala sara na azo senge senge ti zi azo nga ti sö ala, atâa so ala lingbi na ni pëpe.” Tongaso, so na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia a kiri peko ti tënë ti Grec so na “kota nzobe” ayeke na lege ni. Me Nzapa afa kota nzobe ti lo ni tongana nyen? A bâ beku ti mo nga na songo ti mo na Nzapa tongana nyen? Zia e bâ ni.
6. Azo wa la alingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti kota nzobe ti Nzapa?
6 Adam ayeke lani “zo oko” so na lege ti lo siokpari nga na kuâ “alï na yâ ti dunia so”. Tongaso, “na lege ti faute ti zo oko kuâ akomande tongana gbia.” Paul akiri atene so “gbâ ti kota nzobe” ti Nzapa aga “na lege ti zo oko, Jésus Christ.” (aRom. 5:12, 15, 17). Nga kota nzobe ti Nzapa so aga na aye ti nzoni na azo kue. “Ndali ti mango yanga so zo oko [Jésus] amä, a yeke diko ande azo mingi tongana azo ti mbilimbili.” Biani, kota nzobe ti Nzapa alingbi ti gue na zo na “fini ti lakue lakue so ayeke ga na lege ti Jésus Christ”.—aRom. 5:19, 21.
7. Ngbanga ti nyen la ye so Nzapa aleke ti zi azo ayeke fango nzoni bê na ala atâa so ala lingbi na ni ape?
7 Jéhovah adoit gi lani ti tokua Molenge ti lo na sese ti futa ngere ti zi azo pëpe. Na ndo ni, so azo ayeke nzoni-kue pëpe nga so siokpari ayeke na tere ti ala, ala lingbi pëpe na ye so Nzapa na Jésus asara ti pardonné azo na lege ti ngere so a futa. Tongaso, so a pardonné e nga a zi lege na e ti wara fini ti lakue lakue ayeke biani nzoni bê so a sara na e so e lingbi na ni pëpe. Zia e fa na yâ ti asarango ye ti e ti lâ na lâ so e kiri singila mingi na Nzapa ndali ti kota nzobe ti lo.
KIRI SINGILA NDALI TI KOTA NZOBE TI NZAPA
8. Sioni bango ndo wa la ambeni zo alingbi ti duti na ni na ndo ti siokpari so ala sara?
8 So e yeke amolenge ti Adam so ayeke nzoni-kue pëpe, bê ti e ayeke pusu e ti sara afaute, ti sara sioni ye nga ti sara siokpari. Me a yeke na lege ni oko pëpe ti mû kota nzobe ti Nzapa tongana mbeni raison ti wara mara ti pensé so: ‘Même tongana mbi sara mbeni ye ti sioni, mbeni ye so Nzapa abâ ni tongana siokpari, mbi bezoin ti gi bê ti mbi na ndo ni pëpe. Jéhovah ayeke pardonné mbi.’ Mawa ni ayeke so, ambeni Chrétien ayeke lani na mara ti bango ndo so même na ngoi so abazengele angbâ na fini. (Diko Jude 4.) Peut-être mara ti tënë so ayeke sigigi na yanga ti e pëpe me sioni bango ndo tongaso alingbi ti maï na yâ ti e wala mbeni zo alingbi ti sara si e wara mara ti bango ndo so na akomanse ti maï na yâ ti e.
9, 10. Tongana nyen la a zi Paul na ambeni zo na gbe ti siokpari nga na kuâ?
9 Paul atene so a lingbi e ke bango ndo so na bê ti e oko: ‘Nzapa ahinga. Lo yeke kanga lê na ndo ti sioni ye so mbi sara.’ Ngbanga ti nyen Paul atene tongaso? Ngbanga ti so lo tene aChrétien ‘akui awe na lege ti siokpari’. (Diko aRomain 6:1, 2.) Tongana nyen la a lingbi ti tene so ala “kui awe na lege ti siokpari” atâa so ala ngbâ na fini na ndo ti sese?
10 Nzapa asara kua na ngere so a futa ti zi azo na ndo ti Paul nga na ambeni zo ti ngoi ti lo. Tongaso, Jéhovah apardonné siokpari ti ala, lo soro ala na lege ti yingo vulu ti lo ti gue na yayu nga lo iri ala ti ga amolenge ti lo ti yingo. Na pekoni, ala yeke na beku ti gue na yayu. Tongana ala ngbâ be-ta-zo, ala yeke duti na fini na yayu nga ala yeke komande legeoko na Christ. Me Paul alingbi ti sara tënë ti ala tongana azo so ‘akui awe na lege ti siokpari’ atâa so ala ngbâ na fini na ndo ti sese nga ala yeke sara kua ti Nzapa. Lo mû tapande ti Jésus, so akui tongana zo nga na pekoni a zingo lo tongana mbeni yingo so alingbi ti kui pëpe na yayu. Kuâ ayeke na ngangu mbeni pëpe na ndo ti lo. Ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke nga tongaso. Ala lingbi ti bâ tere ti ala so ala “kui awe na lege ti siokpari, me ala yeke duti na fini teti Nzapa na lege ti Christ Jésus.” (aRom. 6:9, 11). Gigi ti ala ayeke tongana ti kozo encore ape. Ala yeke sara ye mbeni pëpe alingbi na aye so sioni nzara ti bê ti ala ayeke fa na ala wala ayeke pusu ala ti sara ni. Ala kui awe na lege ti ngbene sarango ye ti ala.
11. Na lege wa e so e yeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na yâ ti Paradis e “kui awe na lege ti siokpari”?
11 Ka ti e ayeke tongana nyen? Kozo si e ga aChrétien, e yeke sara lani siokpari mingi, peut-être e hinga lani pëpe so asarango ye ti e ayeke na lege ni oko pëpe wala ayeke sioni mingi na lê ti Nzapa. E yeke lani tongana ‘angbâa ti sioni ye nga ti ye so akpe ndia pëpe’. A lingbi ti tene so e yeke lani “angbâa ti siokpari”. (aRom. 6:19, 20). Na pekoni, e manda tâ tënë ti Bible, e sara achangement na yâ ti gigi ti e, e mû tere ti e na Nzapa nga e wara batême. Ngbene ye na ngoi ni so ti ga na ni, a nzere na e ti ‘yeda na bê ti e kue’ na afango ye ti Nzapa nga na andia ti lo. Même tongana e tene ni na yanga ti e pëpe, ‘a zi e na gbe ti siokpari awe,’ na e “ga angbâa ti mbilimbili.” (aRom. 6:17, 18). Tongaso, a lingbi ti tene so e nga kue e “kui awe na lege ti siokpari”.
12. Nyen la ayeke na e oko oko kue ti soro?
12 Fadeso, bâ tere ti mo na yâ ti atënë ti Paul so: “Ala zia lege pëpe na siokpari ti ngbâ ti komande tongana gbia na yâ ti tere ti ala so ayeke kui kuingo ti tene ala sara ye alingbi na anzara ti bê ti ala.” (aRom. 6:12). E lingbi ti ‘zia lege na siokpari ti ngbâ ti komande’ e tongana e sara ye kue so tere ti e so ayeke nzoni-kue pëpe apusu e ti sara. Ndali ti so e lingbi ti “zia lege na” siokpari ti komande e wala e lingbi ti ke ti zia lege na siokpari ti komande e, hundango tënë ni ayeke so: Nyen la e ye biani na yâ ti bê ti e? Hunda tere ti mo: ‘Na ambeni ngoi, mbi yeke zia tere ti mbi nga na apensé ti mbi so ayeke nzoni-kue pëpe afa na mbi mbeni sioni lege, na mbi mû lege ni? Wala mbi kui awe na lege ti siokpari? Mbi yeke na fini teti Nzapa na lege ti Christ Jésus?’ Tongana e bâ na nene ni mingi kota nzobe so Nzapa afa na mbage ti e, e yeke sara kue ti zia ngia na bê ti lo.
MBENI TIRI SO MO LINGBI TI SÖ BENDA DÄ
13. Nyen la asara si e hinga biani so e lingbi ti tourné peko ti e na siokpari?
13 Azo ti Jéhovah atourné peko ti ala na “lengo ni so ala wara” lani kozo si ala hinga Nzapa, ala ndoye lo nga ala sara na lo. Na popo ti aye so ala sara ândö na yâ ti fini ti ala, a yeke wara peut-être “aye so asara ala kamene fadeso” na so ala lingbi lani ti wara kuâ ndali ni (aRom. 6:21). Na pekoni, ala changé. A yeke ye so lani azo mingi na Corinthe so Paul atokua mbeti na ala asara. Kozoni, ambeni avoro ayanda, ambeni agi wali wala koli nde, ambeni alango na amba ti ala koli, ambeni ayeke azo ti nzi, ambeni anyon sämba ahon ndo ni nga ala sara ambeni ye tongaso. Ye oko, “a sukula ala” nga “ala ga nzoni-kue”. (1 aCor. 6:9-11). Âmanke ambeni ita na yâ ti congrégation ti Rome asara nga tongaso. Yingo vulu apusu Paul ti sû tënë so na ala: “Ala ngbâ ti mû amembre ti tere ti ala ti mû na siokpari pëpe tongana aye ti bira ti ye so ayeke mbilimbili pëpe, me ala mû tere ti ala na Nzapa tongana azo so ayeke lani akuâ si ayeke na fini fadeso, nga ala mû amembre ti tere ti ala na Nzapa tongana aye ti bira ti ye so ayeke mbilimbili.” (aRom. 6:13). Paul ahinga so ala lingbi ti sara ye so ayeke nzoni na lê ti Nzapa nga ti ngbâ ti wara ye ti nzoni na lege ti kota nzobe ti Nzapa.
14, 15. A lingbi e hunda tere ti e na tënë wa na ndo ti mango yanga ‘na bê kue’?
14 A yeke nga tongaso laso. Na ambeni ngoi, peut-être ambeni ita asara ye lani tongana ti azo ti Corinthe. Me ala nga kue achangé. Ala zia lege ti siokpari so ala sara nga “a sukula ala”. Atâa nyen la mo sara lani, dutingo ti mo na gbele Nzapa na ndembe so ayeke tongana nyen? So fadeso zo alingbi ti wara pardon na lege ti kota nzobe ti Nzapa, mo leke na bê ti mo ti ‘mû amembre ti tere ti mo ti mû na siokpari’ mbeni pëpe? Mo yeke ‘mû tere ti mo na Nzapa tongana zo so akui lani awe si ayeke na fini fadeso’?
15 Ti sara tongaso, a lingbi e soro pëpe ti sara akota siokpari so ambeni zo ti Corinthe asara lani. A yeke kota ye ti tene e sara tongaso, tongaso si e lingbi ti tene so e yeda na kota nzobe ti Nzapa nga so ‘siokpari ayeke na ngangu na ndo ti e pëpe’. Ye oko, eskê e leke na bê ti e ti ngbâ ti mä yanga ‘na bê ti e kue’ na lege so e sara kue ti ke ti sara asiokpari so ambeni zo abâ ni tongana akota siokpari pëpe?—aRom. 6:14, 17.
16. E hinga tongana nyen so ti duti Chrétien ahunda ye mingi ahon gi ti zia lege ti sarango akota siokpari?
16 Gbu li ti mo na ndo ti bazengele Paul. E lingbi ti tene biani so lo sara lani pëpe akota siokpari so a sara tënë ni na 1 aCorinthien 6:9-11. Me, lo tene lani so ngbanga ti siokpari ayeke na li ti lo. Lo tene: “Mbi yeke zo ti mitele, na a kä mbi awe ti ga ngbâa ti siokpari. Teti ye so mbi yeke sara, mbi hinga ni pëpe. Ye so mbi ye, a yeke ni si mbi ngbâ ti sara ni pëpe, me ye so mbi ke, a yeke ni si mbi yeke sara.” (aRom. 7:14, 15). Ye so aye ti fa so ambeni ye ayeke lani dä so Paul abâ ni tongana siokpari, na lo ngbâ ti tiri nga na asioni ye ni so. (Diko aRomain 7:21-23.) Zia si e kue e sara nga tongaso na ngoi so e yeke gi ti mä yanga ‘na bê ti e kue’.
17. Ngbanga ti nyen la mo ye ti sara ye na lege ni?
17 Na tapande, gbu li ti mo na ndo ti tënë ti sarango ye na lege ni. A lingbi aChrétien kue asara ye na lege ni. (Diko aProverbe 14:5; aÉphésien 4:25.) Satan ayeke “babâ ti mvene.” Nga Ananias na wali ti lo akui lani ndali ti so ala tene mvene. E ye ti sara ye tongana ala pëpe, tongaso e yeke tene mvene pëpe (Jean 8:44; Kus. 5:1-11). Me sarango ye na lege ni angbâ gi pëpe na ndo ti tenengo mvene. Tongana e bâ kota nzobe ti Nzapa na nene ni mingi, e yeke sara ye nga na lege ni na yâ ti ambeni ye nde.
18, 19. Ti sara ye na lege ni aye ti tene nyen?
18 Mvene ayeke tenengo tâ tënë pëpe. Jéhovah aye ti tene azo ti lo atene mvene pëpe. Me lo ngbâ gi ge pëpe. Lo wa lani azo ti Israël, lo tene: “I ga nzoni-kue; teti Mbi, L’Éternel Nzapa ti i, Mbi yeke nzoni-kue!” Na pekoni, lo fa atapande ti dutingo nzoni-kue. Lo tene: “[Ala] nzi pëpe, [ala handa zo pëpe nga ala sara ye ti likisi na mba ti ala pëpe, FD].” (Lév. 19:2, 11). Mawa ni ayeke so mbeni zo so ayeke sara kue ti tene mvene pëpe alingbi kamême ti handa azo nga ti sara na ala ye ti likisi.
19 Na tapande, mbeni koli atene na patron ti lo wala na amba ti lo ti place ti kua so kekereke lo yeke ga na kua pëpe wala lo yeke hunzi kua hio ndali ti so lo ye ti gue ti sara mbeni ye so abâ seni ti lo. Ti tâ tënë ni, ye ni so ayeke gi guengo na pharmacie wala ti gue na hôpital ti futa mbeni ye so amû ngoi mingi pëpe. Tâ raison so ndali ni lo gue na kua pëpe ayeke ti gue na mbeni ndo nde wala ti tene lo na sewa ti lo ague na yanga ti ngu ti sara ngia. Tënë ti lo ni kue la ayeke gi mvene pëpe ndali ti so lo yeke gue ti sara mbeni ye so abâ seni ti lo, me eskê tënë so lo tene afa so lo sara ye na lege ni la? Wala lo handa azo? Peut-être mo hinga mara ti aye tongaso, so azo ayeke sara ti handa na amba ti ala. Peut-être ala yeke sara ni ti tene a punir ala ape wala ti wara go na ndo ti amba ti ala. Même tongana mbeni tâ tënë ayeke na yâ ti tënë ti lo ni, Nzapa atene: “Ala handa zo pëpe.” Gbu nga li ti mo na ndo ti aRomain 6:19 so atene: “Ala fa amembre ti tere ti ala na mbilimbili tongana angbâa ti wara na pekoni dutingo so ayeke nzoni-kue.”
20, 21. Tongana e bâ kota nzobe ti Nzapa na nene ni, a lingbi e ke nga ti sara nyen?
20 Kota tënë ni ayeke so tongana e bâ kota nzobe ti Nzapa na nene ni, e yeke ke gi pëpe ti sara lango-sioni, ti nyon sämba ahon ndo ni, wala ti sara ambeni siokpari so ambeni zo na Corinthe asara, me e yeke ke ambeni ye nga. Ti yeda na kota nzobe ti Nzapa aye gi ti tene pëpe ti ke ti sara lango-sioni me nga ti sara ngangu ti ke angia kue so andu lango-sioni. Ti fa amembre ti tere ti e tongana angbâa ti ye so ayeke mbilimbili ayeke kanga gi lege na e pëpe ti soulé me ayeke pusu nga e ti ke ti nyon sämba mingi. A hunda peut-être na e ti sara ngangu ti tiri na asioni sarango ye so, me e lingbi ti sö benda.
21 A lingbi e zia na gbele e ti ke ti sara akota siokpari nga na asioni ye so ayeke akota siokpari pëpe. Ti sara aye so lakue tâ nzoni ayeke ngangu. Me a lingbi e sara ngangu ti sara ni, tongana ti so Paul asara. Lo wa aita ti lo, lo tene: “Ala zia lege pëpe na siokpari ti ngbâ ti komande tongana gbia na yâ ti tere ti ala so ayeke kui kuingo ti tene ala sara ye alingbi na anzara ti bê ti ala.” (aRom. 6:12; 7:18-20). Tongana e sara ngangu ti ke ti sara asiokpari kue, e yeke fa so e bâ na nene ni mingi kota nzobe ti Nzapa na lege ti Christ.
22. Azo so afa so ala bâ na nene ni kota nzobe ti Nzapa ayeke wara ande nyen?
22 Grâce na kota nzobe ti Nzapa, a pardonné siokpari ti e na a lingbi ti ngbâ ti pardonné ni. So e bâ kota nzobe ti Nzapa na nene ni, zia e sara ngangu ti hon ndo ti aye kue so ayeke pusu e ti sara aye so ambeni zo alingbi ti bâ ni tongana kete siokpari. Paul agboto lê na ndo ti futa so e yeke wara na peko ni, lo tene: “Me, fadeso, teti so a zi ala awe na gbe ti siokpari na ala ga angbâa ti Nzapa, ala yeke wara ti ala lengo ni na lege ti dutingo so ayeke nzoni-kue, nga na nda ni fini ti lakue lakue.”—aRom. 6:22.


c: text/html

text:
Amaseka, ala kpengba mabe ti ala
“Mabe ayeke . . . fango polele na gigi ye so afa atene aye so mo bâ ni pëpe ayeke dä biani.”—AHÉB. 11:1.
ABIA: 41, 69
1, 2. Peut-être amaseka ti laso abâ so azo ayeke pusu ala ti sara nyen? Nyen la ala lingbi ti sara ti hon ndo ni?
MBENI kamarade ti mbeni ita-wali so ayeke maseka na Grande-Bretagne atene na lo, atene: “Mo kpa zo so ahinga ndo mingi, mo mä na bê na Nzapa?” Mbeni ita-koli na Allemagne, atene: “Azo so ayeke fa mbeti na mbi abâ atënë so Bible atene na ndo ti création tongana tënë ti tere. Nga ala bâ so a yeke na lege ni so a-élève amä na bê na tënë ti évolution.” Mbeni ita-wali so ade maseka na France, atene: “Na ekole ti mbi, li ti azo so ayeke fa mbeti akpe ti bâ so ambeni élève angbâ ti mä na bê na atënë ti Bible.”
2 Tongana mo yeke wakua ti Jéhovah so ade maseka wala mo yeke manda ti hinga lo, mo bâ so azo ayeke pusu mo ti yeda na ye so ala mä na bê na ni, na tapande tënë ti évolution, ahon ti mä na bê so mbeni Zo la acréé aye? Tongana a yeke tongaso, ambeni ye ayeke dä so mo lingbi ti sara ni ti ngbâ ti kpengba mabe ti mo. Mbeni ye ni ayeke ti tene mo sara kua na ngangu ti gbungo li ti mo so Nzapa amû na mo, so ayeke ‘sara sinziri ti mo’. A yeke bata mo na atënë ti mvene so alingbi ti woko mabe ti mo.—Diko aProverbe 2:10-12.
3. Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
3 Tâ hingango ye na ndo ti Nzapa la ayeke na gunda ti kpengba mabe (1 Tim. 2:4). Tongaso, tongana mo yeke diko Bible nga na ambeti ti e, diko ni gi na loro loro ape. Sara kua na ngangu ti gbungo li ti mo ti mä yâ ti ye so mo yeke diko (Mat. 13:23). Zia e bâ tongana nyen la tongana mo sara tongaso mo yeke bâ polele so Jéhovah la asara e nga so Bible ayeke tënë ti yanga ti lo.—aHéb. 11:1.
TONGANA NYEN LA MO LINGBI TI KPENGBA MABE TI MO?
4. Ngbanga ti nyen la atënë so atene na ndo ti Nzapa nga na ndo ti lege so fini abâ gigi andu lakue tënë ti mabe? Nzoni ye wa la a lingbi e sara?
4 Azo atene na mo so ala yeda na tënë ti évolution ngbanga ti so awandara atene ayeke tâ tënë, me mabe la apusu azo ti mä na bê na Nzapa? Azo mingi atene tongaso. Me a yeke nzoni e girisa tënë so ape: Atâa mbeni zo ayeda so Nzapa ayeke dä wala lo yeda na tënë ti évolution, mabe la apusu lo ti yeda. E tene tongaso ngbanga ti nyen? Zo oko abâ Nzapa ape wala zo oko abâ pëpe tongana nyen la Nzapa acréé mbeni ye (Jean 1:18). Nga mbeni senge zo wala mbeni wandara abâ pëpe na lê ti lo mbeni ye so ayeke na fini so achangé aga mbeni ye nde. Na tapande, zo oko abâ na lê ti lo pëpe mbeni ngbo so achangé aga mbeni nyama nde (Job 38:1, 4). Tongaso, a lingbi e kue e gi nda ti ye so asara si e yeda na mbeni ye nga e sara kua na ngangu ti gbungo li ti e ti mû anzoni desizion. Na ndo ti tënë ti création, Paul atene: “Teti asarango ye ti tere ti Nzapa so lê abâ ni pëpe asigigi polele ngbene ye so a leke dunia ti ga na ni, ngbanga ti so a bâ ni na lege ti aye so lo sara, so ti tene ngangu ti lo so ayeke lakue lakue na dutingo ti lo tongana Nzapa, si a lingbi ti wara mbeni raison oko pëpe ti zi tënë na li ti ala.”—aRom. 1:20.
5. Aye ti sarango na recherche wa la alingbi ti mû maboko na e ti manda ye mingi na ndo ti création?
5 “Ti bâ ye” aye ti tene ti hinga mbeni ye so zo alingbi ti bâ ni polele hio ape (aHéb. 11:3). Azo so ayeke bâ ye ayeke sara kua gi na mê nga na lê ti ala ape, ala yeke sara kua nga na ngangu ti gbungo li ti ala. Bungbi ti Jéhovah amû na e anzoni ye mingi ti sarango na recherche so alingbi ti mû maboko na e. Aye so alingbi ti mû maboko na e ti bâ Wasarango e na lê ti mabe (aHéb. 11:27). Na popo ti aye so mo yeke wara a-article so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo. * E yeke nga na apendere tënë ti gbu li na ndo ni so ayeke na yâ ti apériodique ti e. Na yâ ti Réveillez-vous ! afa atënë so awandara nga na ambeni zo atene ti fa ngbanga ti nyen la ala mä na bê fadeso na Nzapa. Molongo ti a-article so li ni ayeke: “Hasard ou conception ?” so ayeke na yâ ti Réveillez-vous ! asara tënë na ndo ti atapande ti anyama nga na ambeni ye so ayeke na yâ ti dunia so ahon gbungo li ti zo. Mingi ni awandara asara ngangu ti mû tapande ti aye ni so ti leke na aye.
6. Aye ti sarango na recherche alingbi ti mû maboko na mo tongana nyen?
6 Ambeni brochure use so asara tënë na ndo ti création na Anglais amû maboko na mbeni ita-koli so ayeke na ngu 19 na États-Unis. Lo tene: “Abrochure so amû maboko na mbi mingi. Mbi manda abrochure so ahon fani bale-oko na use tongaso.” Mbeni ita-wali na France, atene: “A-article ‘Hasard ou conception ?’ ahon gbungo li ti mbi. A fa so azo so ahinga ti leke aye mingi alingbi ti bâ mbeni ye so ayeke na yâ ti dunia na ala tara ti sara mara ni me a yeke lingbi lâ oko ape na ye ni so, so ahon gbungo li ti zo so.” Babâ na mama ti mbeni molenge so ayeke na ngu na 15 na Afrique du Sud, atene: “Kozo article so molenge ti e ti wali ayeke diko na yâ ti Réveillez-vous ! ayeke so li ti tënë ni ayeke ‘Interview.’” Ka mo? Mo yeke wara ye ti nzoni na lege ti aye so a mû na e so? Aye so alingbi ti sara si mabe ti mo aga tongana mbeni keke so gunda ni alï sese ngangu. Tongana mabe ti mo alï sese ngangu, a yeke mû lege na mo ti luti na aye so alingbi ti duti tongana pupu ti afango ye ti mvene.—Jér. 17:5-8.
SARA KUA NA BIBLE TI KPENGBA MABE TI MO
7. Ngbanga ti nyen la Jéhovah aye si mo sara kua na hingango ndo ti mo?
7 A yeke sioni ti hunda ambeni tënë na ndo ti Bible? Ên-ën. Jéhovah aye si mo sara kua na “hingango ndo” ti mo ti hinga tâ tënë nzoni. Lo ye pëpe ti tene mo mä na bê na lo gi ndali ti so ambeni zo amä na bê na lo. Tongaso, sara kua na ngangu ti gbungo li ti mo ti wara tâ hingango ye. Hingango ye so alingbi ti ga ye so asara si mabe ti mo akpengba. (Diko aRomain 12:1, 2; 1 Timothée 2:4.) Mbeni ye so mo lingbi ti sara ti wara mara ti hingango ye so ayeke ti soro ambeni tënë so mo lingbi ti manda ye na ndo ni.
8, 9. (a) A nzere na ambeni zo peut-être ti manda ye na ndo ti aye wa? (b) Tongana nyen la ambeni zo awara ye ti nzoni tongana ala gbu li ti ala na ndo ti ye so ala manda?
8 Ambeni zo aye mingi ti manda ye na ndo ti aprophétie ti Bible. Wala a nzere na ala ti haka ambaï ti Bible na atënë so awasungo mbaï ti dunia so, awandara wala azo so ayeke gi nda ti aye ti giriri atene. Mbeni pendere prophétie ti gbu li na ndo ni ayeke na Genèse 3:15. Versê so asara tënë ti mama-tene ti Bible, so ayeke droit ti Nzapa ti komande dunia kue nga sarango si iri ti lo aga nzoni kue na lege ti Royaume. Versê so afa tongana nyen la Jéhovah ayeke zi ande apasi kue so azo ayeke bâ ngbene ye na ngoi so azo ake yanga ti lo na yaka ti Éden. Tongana nyen la mo lingbi ti manda ye na ndo ti prophétie so ayeke na Genèse 3:15? Mbeni lege ni ayeke ti leke mbeni ngoi ti manda ni. Mo lingbi ti manda molongo ti akpengba versê so afa tongana nyen la yeke yeke Nzapa afa azo so prophétie so andu ala, ye so lo leke so versê so asara tënë ni so afa so prophétie ni ayeke ga ande tâ tënë. Tongana mo bâ tongana nyen la aversê ni kue ague oko, mo yeke tene biani so ‘yingo vulu la afa lege’ na aprophète nga na azo so asû Bible.—2 Pi. 1:21.
9 Mbeni ita-koli na Allemagne agbu li ti lo na ndo ti lege so abuku ti Bible oko oko kue afa anzene nzene ye na ndo ti Royaume. Lo tene: “Atâa so azo 40 tongaso la asû Bible, abuku ni kue afa anzene nzene ye na ndo ti Royaume. Mingi ti ala ayeke lani na fini na angoi nde nde na ala hinga nga lani tere ape.” Mbeni ita-wali na Australie amanda mbeni article so afa nda ti Pâque na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti décembre, ngu 2013. Lo bâ tongana nyen la matanga so ague oko na versê ti Genèse 3:15 nga na gango ti Messie. Lo tene: “Mandango ye so azi lê ti mbi ti bâ tongana nyen la Jéhovah ayeke kota mingi. Ti tene mbeni zo agbu li ti lo na lo leke ye tongaso ndali ti azo ti Israël na aga tâ tënë na lege ti Jésus apika bê ti mbi mingi.” Ngbanga ti nyen la ita-wali so apensé tongaso? Lo gbu lani li ti lo mingi na ndo ti ye so lo diko na lo ‘gbu ndani’. Ye so amû maboko na lo ti kpengba mabe ti lo nga asara si lo ga nduru mingi na Jéhovah.—Mat. 13:23.
10. So azo so asû Bible asara ye na lege ni akpengba mabe ti e na Bible tongana nyen?
10 Mbeni ye so alingbi ti kpengba mabe ti e so e lingbi ti gbu li na ndo ni ayeke sarango ye na lege ni nga na mbeto ape ti azo so asû Bible. Awasungo mbeti ti giriri mingi ayeke sara gi atënë so anzere na akota zo ti kodoro ti ala nga ala yeke gonda lani agbia ti kodoro ti ala. Me aprophète ti Jéhovah ayeke tene lani gi tâ tënë lakue. Ala yeke lani nduru ti fa afaute ti azo ti ala nga na ti agbia ti ala (2 Chron. 16:9, 10; 24:18-22). Ala yeke fa nga lani na gigi afaute ti ala nga na ti ambeni wakua ti Jéhovah (2 Sam. 12:1-14; Marc 14:50). Mbeni ita-koli so ade maseka na Grande-Bretagne, atene: “Ti wara mara ti azo so ayeke sara ye na lege ni tongaso ayeke ngangu. Ye so akiri asara si e yeke na confiance so Bible alondo biani na Jéhovah.”
11. Tongana nyen la amaseka alingbi ti hinga biani so ti sara ye alingbi na amama-ndia ti Bible ayeke kota ye mingi?
11 Tongana azo azia si Bible afa lege na ala, ala yeke bâ nzoni ti peko ni. Ye so ayeke sara si ala bâ so Bible alondo na Nzapa. (Diko Psaume 19:8-12.) Mbeni ita-wali so ayeke maseka na Japon, atene: “E yeke tâ na ngia mingi so sewa ti e asara ye alingbi na afango ye ti Bible. E yeke na siriri, e yeke beoko nga e ye tere.” Amama-ndia ti Bible abata e na vorongo ti wataka nga na atënë ti mvene so agbu azo mingi na ngbâa (Ps. 115:3-8). Azo ayeda na atënë ti awandara so atene Nzapa ayeke dä ape? Amara ti fango ye tongana tënë ti évolution so asara si azo abâ aye so ayeke na yâ ti dunia tongana mbeni nzapa, ala mû na aye ni so angangu so ayeke gi ti Jéhovah. Azo so atene Nzapa ayeke dä ape atene so gigi ti e ti kekereke kue ayeke na maboko ti e wani. Ye oko, ala mû nga mbeni tâ nzoni beku teti kekereke ape.—Ps. 146:3, 4.
GA NA AMBA TI MO TI YEDA NA ATËNË SO MO YEKE TENE
12, 13. Nzoni lege ti sara lisoro na ndo ti création wala Bible na amba ti mo ti ekole, azo so ayeke fa mbeti na mo wala na ambeni zo ayeke so wa?
12 Tongana nyen la mo lingbi ti sara lisoro nzoni na amba ti mo na ndo ti création nga na ndo ti Bible? Kozoni, tene hio ape so mo hinga ye so ala mä na bê na ni. Ambeni zo atene so ala mä na bê na tënë ti évolution, me ala bâ so Nzapa ayeke dä. Ala pensé so Nzapa asara kua na évolution ti créé aye nde nde so ayeke na fini. Ambeni atene so ala mä na bê na tënë ti évolution ndali ti so ala bâ so adoit ti duti tâ ye ngbanga ti so a fa ni na ekole. Nga ambeni azia lege ti mä na bê na Nzapa ndali ti so bê ti ala son na abungbi ti vorongo Nzapa. Tongaso, na ngoi so mo yeke sara lisoro na zo na ndo ti lege so fini abâ gigi hunda tënë na lo kozoni si. Gi ti hinga ye so lo mä na bê na ni. Tongana mo sara ye na lege ni nga mo yeke nduru ti mä lo, lo lingbi ti yeda ti mä mo.—Tite 3:2.
13 Ka tongana mbeni zo atene so a yeke ye ti buba ti mä na bê so mbeni Zo la acréé aye, mo yeke tene nyen na lo? Na nengo lo, hunda na lo ti fa na mo ti lo lo pensé so fini akomanse tongana nyen. Mo lingbi ti tene na lo so tongana aye achangé la asara si fini abâ gigi, kozo ye so ayeke na fini ayeke na bezoin ti duti na ngangu ti kiri ti dü gi mara ti lo wani. Mbeni professeur ti chimie atene so na popo ti aye, so aye so ayeke na fini abezoin ni mo yeke wara (1) poro ti tere ti tene abata ala (2) mbeni ye ti mû lege na ala ti wara ngangu ti sara na kua (3) asango so ayeke na yâ ti acellule ti ala nga (4) ngangu ti tene ala sara si aye so ala dü awara gi a-oko ye ni so. Lo kiri lo tene: ‘Même ambeni ye tongana microbe so ayeke gi na cellule oko ahon gbungo li ti zo.’
14. Nyen la mo yeke sara tongana mo bâ so mo leke tere ti mo ape ti sara lisoro na ndo ti évolution wala création?
14 Tongana mo bâ so mo leke tere ti mo ape ti sara lisoro na ndo ti évolution wala création, mo lingbi ti tara ti sara kua na atënë so akpengba ape so Paul asara kua ni lani. Lo tene: “Da oko oko kue, mbeni zo si asara ni, me zo so asara aye kue ayeke Nzapa.” (aHéb. 3:4). Mara ti tënë tongaso ayeke na lege ni. Tâ tënë, mbeni zo la ayeke sara plan ti mbeni da na ayeke leke ni. Kite ayeke dä ape so mbeni zo la adoit ti leke aye so ayeke na fini, so ayeke ngangu na zo ti mä yâ ni ahon fason so a leke na mbeni da. Mo lingbi nga ti sara kua na ambeti ti e. Mbeni ita-wali asara lisoro na mbeni maseka-koli so atene ni mä na bê na Nzapa ape. Lo mû na lo abrochure use so asara tënë na ndo ti création, yenga oko tongaso na pekoni, maseka-koli ni atene: “Fadeso mbi mä na bê na Nzapa.” Lo komanse ti manda Bible na pekoni lo ga mbeni ita ti e.
15, 16. Mo lingbi ti leke yâ ti fason so mo yeke sara lisoro na azo na ndo ti Bible tongana nyen? Ye so mo yeke gi ayeke nyen?
15 Mo lingbi nga ti sara a-oko ye so tongana mo yeke sara lisoro na mbeni zo so ayeke na kite na ndo ti Bible. Gi ti hinga aye so lo mä na bê na ni nga na atënë so alingbi ti nzere na lo (aProv. 18:13). Tongana lo ye mingi aye so awandara afa, fa na lo atapande ti Bible so afa so aye so Bible atene na ndo ti tënë ti awandara ayeke lakue na lege ni. Atapande ti Bible so asara tënë ti aprophétie so aga tâ tënë nga na aye so asi so Bible asara tënë ni so ayeke na lege ni ayeke nzere na ambeni zo mingi. Wala mo lingbi ti fa amama-ndia ti Bible so afa lege nzoni na azo, na tapande ati so ayeke na yâ ti afango ye ti Jésus na ndo ti hoto.
16 Girisa ape so ye so mo yeke gi ayeke ti ndu bê ti azo, me pëpe ti papa na ala. Tongaso mä ndo nzoni. Hunda tënë, sara tënë na nzoni bê nga ne azo, mbilimbili tongana mo yeke sara lisoro na azo so ngu ti ala ahon ti mo. Tongana mo sara tongaso, ala lingbi ti ne abango ndo ti mo. Ala yeke bâ ande nga so mo gbu li ti mo mingi na ndo ti aye so mo mä na bê na ni. Ye so amaseka mingi ayeke sara ape. Biani, tongana mbeni zo aye gi ti papa na mo wala lo ye gi ti he mo, mo yeke na bezoin ti kiri tënë na lo pëpe.—aProv. 26:4
SARA SI TÂ TËNË AGA YE TI MO
17, 18. (a) Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti sara si tâ tënë aga ti mo? (b) Article ti peko ayeke kiri tënë na hunda wa?
17 Ti tene mabe ti e akpengba, a yeke nzoni e manda ambeni ye mingi na ndo ti akozo hingango ye so e yeke na ni na ndo ti Bible. Tongaso, gi nda ti ye mingi na yâ ti Bible, mo bâ mo tene mo yeke gi mosoro so ahonde (aProv. 2:3-6). Sara kua nzoni na agbakuru so mo yeke na ni na yanga ti kodoro ti mo, na tapande Watchtower Library na ndo ti DVD, BIBLIOTHÈQUE TI WATCHTOWER NA NDO TI INTERNET, nga na Index des publications de la Société Watch Tower wala Mbeti ti sarango na recherche ndali ti aTémoin ti Jéhovah. Zia nga na gbele mo ti diko Bible kue. Mo lingbi ti gi ti diko ni na yâ ti ngu oko. Ambeni kete kete ye ayeke kpengba mabe ti e, me dikongo Bible ayeke kpengba mabe ti e mingi. Tongana mbeni surveillant ti circonscription apensé na ndo ti lâ ti maseka ti lo, lo tene: “Mbeni ye so amû lani maboko na mbi ti hinga so Bible ayeke Mbeti ti Nzapa ayeke so mbi diko ni kue. Ambaï ti Bible so mbi diko ni na ngoi so mbi de kete na nda ni aga tâ ye na lê ti mbi. Ye so ayeke lani mbeni kpengba ye na yâ ti songo ti mbi na Nzapa.”
18 Ababâ na amama ala yeke na kota kua ti sara ti tene amolenge ti ala akpengba songo ti ala na Nzapa. Tongana nyen la ala lingbi ti mû maboko na amolenge ti ala ti kpengba mabe ti ala? Article ti peko ayeke kiri tënë na hunda so.
[Kete tënë na gbe ni]
^ par. 5 Bâ article “Asarango ye ti tere ti Nzapa so lê abâ ni pëpe asigigi polele” so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti août, ngu 2013 lembeti 11 nga na article “Création afa so Nzapa so ayeke na fini ayeke dä” so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti octobre, ngu 2013, lembeti 7-11.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bible alingbi ti fa nyen na e?: Lege ti sara kua na ni
Buku Bible alingbi (ade a sigigi na buku so na yanga ti Sango ape) nga na buku Bible afa nyen akpa tere. Agbakuru so use kue so e yeke sara kua na ni ti fa na ye na azo ayeke na a-oko tâ tënë nga a leke molongo ni legeoko. Me, a sara kua na atënë so akpengba ape nga so ayeke polele na yâ ti buku Bible alingbi. A sigigi na ni ndali ti azo so ayeke ngangu na ala ti gbu nda ti buku Bible afa nyen. A hon ti tene a wara ambeni tënë ti bâ na ndo ni na yâ ti buku Bible alingbi, a yeke wara akete tënë so afa ambeni tënë na mbeni lege so akpengba ape na ndo ti ambeni kota tënë nga na ambeni ye so ayeke na yâ ti mbeti ni. Achapitre ni ayeke pëpe na ahundango tënë ti tongo nda ni nga na encadré “Ye so Bible afa”. Me, na hunzingo ti chapitre ni ayeke wara mbeni nduru tënë ti atâ tënë ti Bible so afa ni awe na yâ ti chapitre ni. Legeoko tongana ti buku Bible afa nyen, a lingbi ti zia buku Bible alingbi na mbeni zo na ngoi kue, même si ayeke pëpe na yâ ti nze so a yeke kangbi ni na azo. Tongana nyen la e lingbi ti sara kua na nduru tënë nga na akete tënë so ayeke na yâ ti buku Bible alingbi na ngoi so e yeke manda Bible na mbeni zo?
NDURU TËNË: Ti mingi ti azo, kode so e yeke manda ka na Bible na azo, so ayeke ti diko paragraphe na ti hunda tënë ni ayeke nzoni mingi. Si tongana wamandango ye ni ahinga yanga ti kodoro ni nzoni pëpe wala lo hinga ti diko ni nzoni ape, mo lingbi ti soro ti sara kua na buku Bible alingbi. Wala ti sara kua na anduru tënë ti chapitre ni ti manda na ye ni nga ti wa lo ti diko chapitre ni lo wani. A lingbi ti fa tâ tënë ti Bible oko na ngoi ti mbeni étude na yâ ti penze-ngbonga 15. Ndali ti so a yôro anzene nzene tënë pëpe na yâ ti nduru tënë ti chapitre ni, a lingbi wafango ye ni aleke tere ti lo nzoni, na batango na li abezoin ti wamandango ye ni. Tongana wafango ye ni ayeke sara étude ni na ndo ti chapitre ni, lo lingbi ti sara kua na anduru tënë ti chapitre ni tongana mbeni tënë ti dango bê.
AKETE TËNË: Ambeni kota tënë nga na ambeni ye so ayeke na yâ ti akete tënë ayeke na molongo ni tongana ti so asigigi na yâ ti achapitre ni. Wafango ye ni alingbi ti soro ti sara lisoro na ndo ti akete tënë so ayeke na yâ ti buku Bible alingbi na ngoi ti étude ni wala pëpe.


text:
GIGI TI MBENI ZO
Babâ ti mbi akui, me mbi wara mbeni Babâ
A DÜ babâ ti mbi na ngu 1899 na Graz na Autriche. Lo yeke lani maseka na ngoi ti Kozo Bira so Amû Sese Kue. Hio na pekoni so Use Bira so Amû Sese Kue ato nda ni na ngu 1939, a gbu lo na ngangu ti sara kua ti turugu na Allemagne. A fâ lo na ngu 1943 na yâ ti bira so ala sara na Russie. A yeke tongaso la babâ ti mbi akui na ngoi so mbi yeke gi na ngu use. Mbi hinga babâ ti mbi ape. Mingi ni, na ekole, tongana mbi bâ so mingi ti amba ti mbi ayeke na babâ ti ala vundu asara mbi mingi. Na ngoi so mbi kono, mbi manda ye na ndo ti kota Babâ ti e so ayeke na yayu, so alingbi ti kui pëpe na ye so adë bê ti mbi mingi.
AYE SO MBI MANDA NA SCOUT
Na ngoi so mbi yeke na ngu mbasambala, mbi lï na yâ ti bungbi ti amaseka so ayeke aScout. A yeke mbeni bungbi so a hinga ni na yâ ti dunia kue so Robert Stephenson Smyth Baden-Powell, mbeni turugu ti kota kamba a zia ni na sese na ngu 1908 na Grande Bretagne. Na ngu 1916, lo zia na sese mbeni bungbi ni nde so na yâ ni mo yeke wara amolenge-koli so ngu ti mbi ahon ti ala.
Mbi ye lani avoyage so e sara na yâ ti kodoro na anda-yenga. E yeke lango na gbe ti atente, e yeke yü amara bongo nga e yeke tambela alingbi na totongo ti ango. Mbi ye lani mingi ti duti na amba ti mbi aScout, ti he bia legeoko na ala na tere ti wâ na lakui nga ti sara ngia na yâ ti gbako. E hinga nga ye mingi na ndo ti aye tongana anyama, andeke nga na akeke na ye so asara si mbi bâ na nene ni mingi aye so Wasarango e asara.
A fa na aScout ti sara ye na lege ni lâ oko oko. A yeke ye so ndia ti ala ahunda na ala ti sara. E yeke bara tere, e tene: “E yeke lakue nduru ti sara ye.” Ye so anzere na mbi mingi. Na yâ ti bungbi ti e so na yâ ni mo yeke wara amolenge-koli ahon ngbangbo oko, ala bale-oku tongaso ayeke aCatholique, ambeni bale-oku ayeke aProtestant nga mbeni oko ayeke ti lo Bouddhiste.
Ngbene ye na ngu 1920, ngu oko oko, aScout ayeke sara abungbi so atingbi aScout ti akodoro nde nde. Mbi gue na ambeni bungbi so atingbi aScout ti akodoro nde nde so. A sara mbeni na août, ngu 1951 na Bad Ischl na Autriche nga a sara mbeni na août, ngu 1957 nduru na Birmingham na Angleterre na aScout 33000 tongaso so alondo na akodoro 85 la aga. Azo 750000 tongaso nga aga na bungbi ni na popo ti ala mo yeke wara Gbia-wali Elizabeth ti Angleterre. Ti mbi, mbi bâ so dutingo na yâ ti aScout a yeke mo bâ mo tene dutingo na yâ ti mbeni sewa ti aita so ayeke na yâ ti dunia kue. Mbi hinga lani pëpe so na yâ ti ngoi kete mbi yeke wara mbeni nzoni sewa ti aita so na yâ ni mo yeke wara azo so aye Nzapa.
KOZO TINGBINGO TERE TI MBI NA MBENI TÉMOIN TI JÉHOVAH
Na nze ti mars wala ti avril, ngu 1958, mbi ga lani nduru ti hunzi mandango ye ti mbi na ndo ti sarango kua na hôtel na Grand Hotel Wiesler ti Graz na Autriche. Kâ, Rudolf Tschiggerl, mbeni mba ti mbi ti place ti kua so ayeke chef ti azo ti sarango gâteau, afa tënë na mbi. A yeke lani kozo ti tene mbi mä mbeni tâ tënë la. Kozo ye so lo sara tënë na mbi dä ayeke na ndo ti tënë ti Nzapa Babâ, Nzapa Molenge, na Nzapa Yingo vulu. Lo tene so fango ye so ayeke na yâ ti Bible ape. Mbi tene na lo so fango ye so ayeke na yâ ti Bible ti fa na lo so lo yeke na raison ape. Mbi ye lo lani mingi nga mbi ye ti sara si lo yeda na atënë ti mbi ti tene lo kiri na Eglize Catholique.
Rudolf, so e iri lo Rudi, aye lani ti mû na mbi Bible. Me mbi tene na lo so mbi ye ti mbi gi Bible ti aCatholique. Lo mû na mbi ni. Na ngoi so mbi komanse ti diko ni mbi bâ so Rudi azia na yâ ni mbeni tract so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni. Mbi ke ti diko ni ndali ti so mbi pensé so alingbi ti sara ni na mbeni fason so mo bâ mo tene ayeke tâ tënë andâ ayeke atënë ti mvene. Me, mbi ye lani mingi ti tene e sara lisoro na ndo ti Bible. Rudi asara ye na ndara na lo mû na mbi mbeti encore ape. Teti nze ota tongaso, ngoi na ngoi e yeke sara lisoro na ndo ti Bible na fani mingi e yeke sara ni juska l’heure ahon na bï.
Na pekoni so mbi hunzi mandango ye ti mbi na ndo ti sarango kua na hôtel na Graz, mama ti mbi afuta na mbi mbeni ekole ni so afa na zo tongana nyen ti bâ lege ti mbeni hôtel. Tongaso, mbi gue na Bad Hofgastein, mbeni gbata so ayeke na yâ ti mbeni popo-hoto na yâ ti ahoto, ndo so ekole ni ayeke lani dä. Ekole ni ayeke ndo oko na Grand Hotel na Bad Hofgastein, na ngoi na ngoi mbi yeke sara kua na hôtel ni so ti manda ambeni ye mingi na ndo ti so mbi yeke manda na ekole.
AITA-WALI USE SO AYEKE AMISSIONNAIRE AGA ABÂ MBI
Rudi atokua fini adresse ti mbi na filiale ti Vienne, na filiale ni atokua adresse ni na ambeni ita-wali missionnaire use, Ilse Unterdörfer na Elfriede Löhr. * Mbeni lâ, zo so ayeke yamba azo na hotel airi mbi lo tene na mbi so ambeni wali use ayeke na gigi na yâ ti oto ala ye ti bâ mbi. Mbeto asara mbi ndali ti so mbi hinga ala ape. Me mbi sigigi ti bâ wala ayeke azo wa la. Na pekoni, a tene na mbi so ala yeke aTémoin so ayeke sara lani kua ti kangbingo ambeti ti aTémoin ti Jéhovah na aita na Allemagne na ngoi so a kanga lege na kua ti fango tënë kozo na Use Bira so Amû Sese Kue. Même kozo ti tene bira so ato nda ni, azo ti police ti Allemagne (Gestapo) agbu ala na atokua ala na camp ti sarango pasi na azo na Lichtenburg. Na ngoi ti bira ni a zi ala na yâ ti camp ni a tokua ala na camp ti Ravensbrück, nduru na Berlin.
Ngu ti aita-wali so apeut ti lingbi na ti mama ti mbi. Tongaso, mbi ne ala mingi. Mbi ye lani pëpe ti sara lisoro na ala ti buba ngoi ti ala senge senge teti ayenga wala anze nga ti tene peut-être na pekoni mbi tene na ala so mbi ye ni encore ape. Tongaso, mbi hunda ala wala ala lingbi ti ga na mbi gi aversê so asara tënë na ndo ti afango ye ti Catholique so atene kozo pape ayeke bazengele Pierre nga ayeke lo la lo mû komandema na tanga ti apape kue. Mbi tene na ala so mbi yeke gue na aversê ni na prêtre ti tene mbi na lo e sara lisoro na ndo ni. Mbi pensé ti mbi so na sarango tongaso la mbi yeke hinga tâ tënë na ndo ti tënë so.
MBI MANDA TÂ TËNË NA NDO TI BABÂ SO AYEKE NA YAYU SO AYEKE NZONI–KUE
Eglize Catholique asara kua na lege ni ape na tënë ti Jésus so ayeke na Matthieu 16:18, 19 ti fa so fango ye ti ala so atene kozo pape ayeke bazengele Pierre nga ayeke lo la lo mû komandema na tanga ti apape kue ayeke tâ tënë. Eglize Catholique atene nga so pape, Babâ so ayeke nzoni-kue, alingbi ti sara faute ape na ngoi so lo yeke fa tënë ti Nzapa. Azo ti Catholique mingi ayeda na tënë so nga ala mä na bê na ni. Mbi kue mbi yeda na tënë so na mbi tene so tongana pape atene so tënë ti Nzapa Babâ, Nzapa molenge, na Nzapa Yingo vulu ayeke tâ tënë, so aye ti tene so tënë so ayeke tâ tënë. Me mbi tene so tongana pape alingbi ti sara faute, tongaso tënë so alingbi ti duti mvene.
Na ngoi so mbi gue mbi bâ prêtre ni, lo lingbi lani pëpe ti kiri tënë na ahunda ti mbi, me lo mû na mbi mbeni mbeti ti Catholique so asara tënë na ndo ti tënë so atene kozo pape ayeke bazengele Pierre nga ayeke lo la lo mû komandema na tanga ti apape kue. Mbi gue na mbeti ni na yanga-da, mbi diko ni nga na ngoi so mbi kiri ti bâ lo mbi hunda lo gbâ ti ahundango ndo. Teti so lo lingbi pëpe ti kiri tënë na ahunda ti mbi, lo tene na mbi, lo tene: “Mbi peut ti sara si mo yeda na tënë ti mbi ape, mo nga mo peut ti sara si mbi yeda na tënë ti mo ape. . . . Ti mbi awe mo son li ti mbi encore ape.” Lo ye lani ti sara lisoro na mbi na ndo ti tënë so encore ape.
Na pekoni, mbi yeda ti tene Ilse na Elfriede amanda Bible na mbi. Ala fa na mbi aye mingi na ndo ti Jéhovah Nzapa, tâ Babâ so ayeke nzoni-kue so ayeke na yayu (Jean 17:11). Ade a leke lani congrégation na ndo ni ape. Tongaso, aita-wali use so asara bungbi na da ti mbeni sewa so aye ti hinga ye na ndo ti tâ tënë na gi azo kete la aga na bungbi ni. Aita-wali so ayeke sara lisoro na popo ti ala na ndo ti mingi ti aye so e yeke manda na ngoi ti abungbi ni, ndali ti so mbeni ita-koli so awara batême ayeke lani dä ape ti mû li ni. Ngoi na ngoi, mbeni ita-koli so alondo na mbeni ndo nde ayeke ga ti mû na e diskur na mbeni ndo so e loué ni.
MBI KOMANSE TI FA TËNË
Ilse na Elfriede akomanse ti manda Bible na mbi na octobre, ngu 1958 nga nze ota na pekoni mbi wara batême na ngu 1959. Kozo ti tene mbi wara batême, mbi hunda ala wala mbi na ala e lingbi ti gue da na da ti tene mbi bâ tongana nyen a yeke fa tënë (Kus. 20:20). Na pekoni so mbi na ala e gue fani oko, mbi hunda ala wala mbi lingbi ti wara territoire ti mbi wani ti fa tënë dä. Ala mû na mbi mbeni kete kodoro nga mbi yeke gue kâ mbi oko ti fa tënë da na da nga ti kiri ti sara vizite na azo so ayeda na tënë ni. Kozo ita-koli so mbi na lo e fa tënë da na da ayeke surveillant ti circonscription so na pekoni lo ga lo sara vizite na e.
Na ngu 1960, na pekoni so mbi hunzi mandango ye ti mbi na ndo ti kua ti hôtel awe, mbi kiri na gbata ti mbi ti gi ti mû maboko na afami ti mbi ti hinga tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible. Même juska fadeso, mbeni oko ti ala aga na yâ ti tâ tënë ape, me ambeni ayeda na ni.
MBI SARA KUA TI PIONNIER
Na ngu 1961, filiale atokua mbeni lettre na yâ ti acongrégation ti wa aita ti sara kua ti pionnier. Mbi yeke lani kumbamba nga mbi yeke na nzoni seni, tongaso mbi bâ so mbi yeke na mbeni raison ape ti ke ti sara kua ti pionnier. Mbi pensé so mbi yeke na bezoin ti oto ti sara kua ti pionnier na mbi hunda Kurt Kuhn, surveillant ti circonscription, ti hinga wala lo bâ ti lo tongana nyen tongana mbi sara kua ti nginza teti ambeni nze ti wara nginza ti vo na oto. Lo tene na mbi, lo tene: “Eskê Jésus na adisciple ti lo ayeke lani na bezoin ti oto ti sara kua ti ngoi kue?” Hunda so amû maboko na mbi ti bâ ye so mbi lingbi ti sara. Mbi leke ti komanse ti sara kua ti pionnier hio. Me teti so mbi sara kua ngbonga 72 yenga oko oko na yâ ti mbeni hôtel so akä kobe dä, a lingbi lani mbi sara ambeni changement na yâ ti kapa ti mbi.
Mbi hunda patron ti mbi wala lo lingbi ti mû lege na mbi ti sara kua gi teti ngbonga 60. Lo yeda me lo fâ nginza ti mbi ape. Kete na pekoni, mbi hunda lo wala mbi lingbi ti sara kua gi teti ngbonga 48 yenga oko oko. Lo kiri lo yeda me lo fâ nginza ti mbi ape. Mbi kiri mbi hunda lo ti mû lege na mbi ti sara kua gi teti ngbonga 36 yenga oko oko, wala ngbonga 6 lango oko oko teti lango 6, lo kiri lo yeda. Bê ti mbi adö ti bâ so lo fâ nginza ti mbi ape. Peut-être lo sara tongaso ndali ti so lo ye ti tomba mbi na kua ape. Kapa so amû maboko na mbi ti komanse kua ti pionnier permanent. Na ngoi ni kâ, a hunda na apionnier ti fa tënë l’heure 100 nze oko oko.
Nze osio na pekoni, mbi ga pionnier spécial nga mbi yeke coordinateur ti bungbi ti a-ancien na yâ ti mbeni kete congrégation na yâ ti kete kodoro ti Carinthie na gbata ti Spittal an der Drau. Na ngoi ni kâ, a hunda na apionnier spécial ti fa tënë ngbonga 150 nze oko oko. Mbeni mba ti mbi pionnier ayeke dä ape, me ita-wali Gertrude Lobnera, so ayeke secrétaire ti congrégation, amû maboko na mbi nzoni mingi.
AMBENI FINI KUA TI NGOI KUE SO MBI SARA
Na ngu 1963, a hunda na mbi ti sara kua ti surveillant ti circonscription. Na ambeni ngoi mbi yeke voyagé na train ti londo na mbeni congrégation ti gue na mbeni na avalise ti mbi so ane. Mingi ti aita ni ayeke na oto ape, tongaso mbeni ita ti ga ti mû mbi na oto na place ti lutingo ti train ayeke ape. Mbi bâ so tongana mbi mû taxi a yeke sara aita ni nzoni ape, tongaso mbi gue na ndo ti aita ni na gere.
Na ngu 1965, na ngoi so mbi ngbâ lakue kumbamba, a tisa mbi ti gue na klase 41 ti Ekole ti Galaad. Mingi ti amba ti mbi ti Ekole ni ayeke nga akumbamba. Na ngoi so a mû na mbi diplôme ti mbi a tokua mbi na kodoro ti mbi na Autriche ti ngbâ ti sara kua ti circonscription. A yeke ye so mbi ku tere ti mbi lani na ni ape. Me, kozo ti tene mbi londo na Amerika ti kiri, a hunda na mbi ti sara kua na tere ti mbeni surveillant ti circonscription teti yenga osio. A nzere lani na mbi mingi ti sara kua legeoko na Anthony Conte, mbeni nzoni ita-koli so aye fango tënë mingi na so awara aye ti nzoni mingi na pekoni. E sara kua legeoko na banga ti New York na Cornwall.
Na ngoi so mbi kiri na Autriche, a tokua mbi na mbeni circonscription, kâ la mbi wara Tove Merete, mbeni ita-wali kumbamba so ayeke pendere mingi. Babâ na mama ti lo akomanse ti fa na lo tâ tënë na ngoi so lo yeke na ngu oku. Na ngoi so aita ahunda e ti hinga tongana nyen la e wara tere, e tene na ala tënë ti ngia, e tene: “Filiale la aleke ti tene e wara tere.” Ngu oko na pekoni na avril, ngu 1967, e sara mariage nga a mû lege na e ti ngbâ ti sara kua ti surveillant so ayeke gue na ndo nde nde.
Na ngu so aga na pekoni, mbi bâ so na lege ti nzoni bê ti Jéhovah, lo mû mbi ti ga molenge ti lo ti yingo. Mbi komanse ti wara mbeni songo so ayeke nde na Babâ ti mbi ti yayu nga na ala kue so a sara tënë ti ala na aRomain 8:15, so adekongo atene: “Abba, Babâ!”
Mbi na Merete e sara kua ti circonscription nga na ti district juska na ngu 1976. Na ambeni ngoi, na ngoi ti dê e yeke lango na yâ ti achambre so yâ ni adê mingi. Tongana e zingo na lango e bâ so glace ayeke na mbage ti couverture so ayeke na li ti e. E leke ti mû na tere ti e mbeni ye so ayeke chauffé yâ ti da ti mû lege na e ti lango nzoni na bï. Na ambeni ndo, tongana e ye ti sigigi ti gue na douche na bï e yeke tambela na yâ ti neige. Yanga ti douche ni ayeke nzoni ape nga dê ayeke lï na yâ ni mingi. E yeke lani na da ti e wani ape. Tongaso, lakue na lundi, e yeke lango gi na yâ ti da so e lango dä na yâ ti yenga ni na ndo so e sara vizite dä. Na mardi na ndapre, e gue na mbeni congrégation.
Mbi yeke na ngia ti tene so na yâ ti angu mingi, wali ti mbi so mbi ye lo mingi amû maboko na mbi mingi. Lo ye fango tënë nga lâ oko mbi wa lo ti gue na fango tënë ape. Lo ye aita nga lo bi bê ti lo mingi na azo. Ye so amû maboko na mbi mingi.
Na ngu 1976, a tisa e ti sara kua na filiale ti Autriche na Vienne nga a soro mbi ti ga membre ti Komite ti Filiale. Na ngoi ni kâ, filiale ti Autriche la abâ ndo na ndo ti kua so a yeke sara na yâ ti gbâ ti akodoro so ayeke na Poto ti Tö nga filiale ni ayeke tokua ambeti ti e na akodoro so na hondengo ni. Ita Jürgen Rundel la amû li ni na yâ ti kua so nga lo mû maboko mingi na yâ ti kua ni. Mbi yeke lani na pasa ti sara kua legeoko na lo nga na pekoni a hunda na mbi ti ga surveillant ti kua ti traduction ti ayanga ti kodoro bale-oko so a yeke tene ni na Poto ti Tö. Jürgen na wali ti lo Gertrude angbâ ti sara kua ti pionnier spécial nzoni na Allemagne. A komanse na ngu 1978, aita ti filiale ti Autriche asara kua na a-ordinateur ti sigigi na apériodique nga ala yeke imprimé ni na mbeni kete masini na ayanga ti kodoro omene. E yeke tokua nga lani apériodique na azo so asara abonnement ni na yâ ti akodoro nde nde. Otto Kuglitsch, so lo na wali ti lo, Ingrid, ayeke sara kua fadeso na filiale na Allemagne, la abâ lege ti akua so.
Aita-koli so ayeke na Poto ti Tö ayeke sigigi lani na ambeti ti e na kodoro ti ala na lege so ala yeke sara kua na ambeni masini ti sarango na acopie ti mbeti wala na pellicule. Me, ala yeke lani na bezoin ti aita ti ambeni kodoro nde ti mû maboko na ala. Jéhovah asara si ala ngbâ lakue ti sara kua ni, nga na filiale, e ye mingi aita so asara kua na angoi ti ngangu nga na angoi so a kanga lege na kua ti e teti angu mingi.
MBENI VIZITE SO AYEKE NDE NA ROUMANIE
Na ngu 1989, mbi yeke na pasa ti tene mbi na Ita Theodore Jaracz, mbeni membre ti Bebungbi, e gue na Roumanie. Nda ti guengo ti e ayeke ti mû maboko na gbâ ti aita ti kiri ti sara beoko na bungbi ti Jéhovah. A komanse na ngu 1949, ndali ti araison nde nde aita ni azi tere ti ala na bungbi ti Jéhovah na ala sigigi na acongrégation ti ala wani. Me ala ngbâ ti fa tënë nga ala yeke batize azo. A kanga nga ala ndali ti so ala ke ti sara kua ti turugu legeoko tongana ti so aita so angbâ na yâ ti bungbi ti Jéhovah asara. Teti so a ngbâ ti kanga lege na kua ti e na Roumanie, e yeke bungbi lani na da ti Ita Pamfil Albu na hondengo ni e na a-ancien osio nga na aita so Komite ti Kodoro ti Roumanie atokua ala. Rolf Kellner ayeke nga na tere ti e, mbeni koli so akiri na peko ti ayanga ti kodoro, so e mû lo na Autriche.
Na ngoi ti use lisoro so e sara na bï, Ita Albu asara si amba ti lo osio so ayeke a-ancien asara beoko na e. Lo tene: “Tongana e sara ni fadeso ape, peut-être e yeke wara lege ti sara ni encore ape.” Na pekoni, aita 5000 tongaso akiri na yâ ti bungbi ti Jéhovah. Jéhovah asö benda nga Satan angbâ na kamene.
Nduru na hunzingo ti ngu 1989, kozoni na tingo ti Communisme na Poto ti Tö, Bebungbi atisa mbi na wali ti mbi ti gue na kota ndokua ti e na New York. E ku tere ti e lani na ni ape. E komanse ti sara kua na Béthel ti Brooklyn na juillet, ngu 1990. Na ngu 1992, a soro mbi ti mû maboko na Komite ti Service ti Bebungbi, nga na juillet, ngu 1994, mbi yeke na pasa ti ga membre ti Bebungbi.
AYE SO ASI NA MBI ÂNDÖ NGA NA AYE SO MBI YEKE KU TI WARA
Ngoi so si mbi yeke sara lani kua ti mungo kobe na azo na yâ ti hôtel ahon aninga mingi awe. Fadeso, a nzere na mbi mingi ti mû mbage na kua ti lekengo kobe ti yingo nga na ti mungo ni na sewa ti aita ti e so ayeke na yâ ti dunia kue (Mat. 24:45-47). Tongana mbi gbu li ti mbi na ndo ti ngu 50 na ndo ni so mbi sara na yâ ti kua ti ngoi kue, mbi kiri singila mingi na Jéhovah. Mbi yeke na ngia mingi tongana mbi bâ so Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti sewa ti aita so ayeke na yâ ti dunia kue. Mbi ye mingi ti gue na kota bungbi so atingbi akodoro nde nde, so na ngoi ni e yeke manda ye na ndo ti Jéhovah, Babâ ti e ti yayu, nga na atâ tënë so ayeke na yâ ti Bible.
Mbi sambela ti tene azo kutu na kutu amanda Bible, ala yeda na tâ tënë nga ala sara na Jéhovah beoko na aita ti e so ayeke na yâ ti dunia kue (1 Pi. 2:17). Mbi yeke ku kungo nga ti tene na yayu kâ mbi bâ zingongo ti azo na kuâ nga ti bâ babâ ti dungo mbi. Mbi yeke na beku so babâ na mama ti mbi nga na ambeni fami ti mbi so mbi ye ala mingi ayeke yeda ande ti voro Jéhovah na yâ ti Paradis.
Mbi yeke ku kungo ti tene na yayu kâ mbi bâ zingongo ti azo na kuâ nga ti bâ babâ ti dungo mbi
^ par. 15 Bâ Tour ti Ba Ndo ti lango oko ti février, ngu 1980 so asara tënë na ndo ti gigi ti ala, na Français.


text:
A yeke ye so Nzapa aleke lani ti sala la?
MÛ MBENI mbeti-sango mo diko. Zi télé ti bâ aye so a yeke fa ni, wala zi radio ti mä. Fade mo yeke bâ so asango ni mingi ayeke fa gi tënë ti fango zo, bira, asioni zo so ayeke lï na ngombe na da ti amba ti ala ti gbu aye ti ala na ngangu, azaragina na awabingo kpale so a hiri ala aterroriste. Fadeso, zia aye so nde na gbu li gi na ndo ti aye so ayeke ga na mo agingo bê. Peut-être kobela wala kuâ ti mbeni zo ti mo ayeke sala si mo duti na vundu mingi. Akpale so alingbi ti sala si bibe ti mo ague oko na ti Job, nzoni zo so atene giriri: “Mawa a hon ndo ti mbi awe!”—Job 10:15, Tene ti Nzapa, Kozo Mbouki.
Hunda tele ti mo:
- A yeke ye so Nzapa aleke lani teti mbi na azo kue ti sese la?
- Ndo wa la mbi lingbi ti kpe dä ti wara mungo maboko ti tara ti hon ndo ti akpale ti mbi?
- Mbeni kete beku tongaso ayeke dä teti e ti bâ mbeni lâ siriri na ndo sese kue?
Na ndo ahundango tënë so, Bible amû akiringo tënë so adë bê ti zo biani.
BIBLE AFA SO FADE NZAPA AYEKE GBIAN AYE NA NDO TI SESE TI GA TONGASO.
“Fade lo mbô ngule kue na lê ti ala, na kui ayeke mbeni pëpe. Vundu, wala toto, wala sana, ayeke mbeni pëpe teti kozo ye ni ahon awe.”—Apocalypse 21:4
“Fade zo so azin ahulu tongana tagba.”—Esaïe 35:6
“Fade lê ti awaziba alungula.”—Esaïe 35:5
“Azo kue so ayeke na dukua, fade…ala sigigi.”—Jean 5:28, 29
“Fade wakodoro atene pëpe, Mbi yeke na kobela.”—Esaïe 33:24
“Fade le-kobe ayeke mingi na sese na li ti ahoto.”—Psaume 72:16
WARA YE TI NZONI NA LEGE TI YE SO BIBLE AFA
Dë kite hio pëpe na aye so a fa so, na tene pëpe so a yeke gi senge bango li la. A yeke Nzapa si amû zendo ti ga na aye so, na Bible afa tongana nyen lo yeke sala ande ni.
Me Bible asala mingi ahon so. Lo yeke mû lege na zo ti duti na mbeni fini so amû ngia na lo biani, même fadeso. Gbu li gi kete na ndo akpale nga na atënë so aga na mo agingo bê, na tapande akpale ti nginza, ti sewa, ti seni wala tënë ti kuâ ti mbeni zo ti mo. Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti akpale laso, na lo lingbi ti mû dengo bê na lege so lo kiri tënë na ahundango tënë tongana ti so:
- Ngbanga ti nyen e yeke bâ pasi?
- Tongana nyen e lingbi ti zia si agingo bê ti fadeso ahon ndo ti e pëpe?
- Ye nyen e lingbi ti sala ti tene sewa ti e awara ngia ahon ti kozo?
- Ye nyen ayeke si na e na peko ti kuâ?
- E lingbi mbeni lâ ti kiri ti wara tele na azo ti e so akui?
- Tongana nyen e lingbi ti hinga biani so azendo so Nzapa amû teti kekereke ayeke ga ande gi tâ tënë?
Gi so mo yeda ti diko buku so, a fa awe so mo ye ti hinga aye so Bible afa. Buku so ayeke mû ande maboko na mo na lege so. Bâ so na gbe ti alembeti ti chapitre oko oko, a zia ahundango tënë teti paragraphe oko oko. Kode so aTémoin ti Jéhovah ayeke sala na kusala na yâ mandango ye ti ala na azo, ti hunda tënë na ala na ti zia ala kiri tënë, ayeke mbeni ye so anzere na azo kutu mingi. E pensé so mo nga kue a yeke nzere na mo. Zia deba nzoni ti Nzapa aduti na ndo mo na ngoi so mo yeke manda na ngia nga na nzerengo tele ye so Bible afa biani.
HINGA BIBLE TI MO NZONI
BIBLE ayeke na ambeti 66. A kangbi yâ ti mbeti oko oko ti yâ ni na chapitre nga na versê; ye so ayeke ti mû lege na zo ti wara hio mbeni tënë tongaso ti Bible. Tongana a fa aversê na yâ ti buku so, kozo numéro ti versê ni ayeke fa chapitre ti mbeti ti Bible so a mû ni dä, na use numéro ni ayeke fa versê ni. Na tapande, tongana mo bâ a zia “2 Timothée 3:16”, a ye ti tene use mbeti ti Timothée, chapitre 3, versê 16.
Tongana mo yeke gi na yâ ti Bible ti mo aversê so a zia na yâ ti mbeti so, mo yeke ninga ande pëpe ti hinga Bible nzoni. Nga, ngbanga ti nyen mo leke pëpe mbeni kapa ti dikongo Bible lâ na lâ? Tongana lango oko oko mo yeke diko chapitre ota ti si na oku tongaso, mo lingbi ti hunzi dikongo Bible kue na yâ ti ngu oko.
TI HINGA AMBENI TËNË
E yeke manda Bible na azo tongana nyen?
Na ndo ti sese kue, azo ahinga aTémoin ti Jéhovah tongana azo so ayeke manda Bible na azo senge senge. Bâ tongana nyen a yeke sara ni.


text:
Eskê e peut ti zia ngia na bê ti Nzapa?
A si na mo awe ti diko mbaï ti azo so a sara nzoni tënë ti ala na yâ ti Bible, na pekoni mo tene, ‘Mbi peut ti ga tongana ala ape’? Peut-être, mo tene: ‘Mbi yeke ti mbi mbilimbili ape, nga mbi peut lâ oko ti sara ye kue gi na lege ni ape.’
Bible atene so Job ‘alingbi kue na lo yeke mbilimbili’. (Job 1:1). A iri Lot “zo ti mbilimbili”. (2 Pierre 2:8). Nga, a tene David asara “gi ye so ayeke mbilimbili” na lê ti Nzapa (1 aGbia 14:8). Me, zia e bâ ambeni ye so asi na yâ ti fini ti ala. E yeke bâ ande so (1) ala nga kue asara lani afaute, (2) e lingbi ti manda aye mingi na lege ti tapande ti ala nga (3) e azo e lingbi biani ti zia ngia na bê ti Nzapa.
ALA SARA LANI AFAUTE
Job abâ lani pasi mingi. Aye ti ngangu nde nde asi na lo na peko ti tere; na bango ni, a yeke na lege ni ape. Lo pensé ti lo so Nzapa ayeke gi nga pëpe ti hinga wala ni Job ni ngbâ na mabe na mbage ti Lo Nzapa ni wala pëpe (Job 9:20-22). Job ayeke tâ sûr so lo sara ye ti sioni oko ape, a sara si ambeni zo apensé so Job aye ti fa so lo yeke mbilimbili ahon Nzapa.—Job 32:1, 2; 35:1, 2.
Lot amû lani desizion hio ape, atâa so desizion ni ayeke ngangu ape. Vundu asara lo mingi ti bâ asioni sarango ye ti azo ti Sodome na Gomorrhe, na même “âme ti lo so ayeke mbilimbili awu pono” ndali ti sarango ye ti azo ni so (2 Pierre 2:8). Nzapa afa na Lot so lo yeke futi asioni gbata so, nga lo yeke sö fini ti Lot na ti sewa ti lo. E peut ti pensé so Lot la ayeke duti fade kozo zo ti sigigi na yâ ti kodoro ni. Me, atâa so a hunda na lo ti yapu tere ti lo, lo ngbâ gi ti nguru. A-ange, so a tokua ala ti sö Lot na sewa ti lo, abâ gbä ala gbu maboko ti ala, asigigi na ala zê na yâ ti gbata ni.—Genèse 19:15, 16.
David asara lani mbeni ye so afa so lo hinga ti kanga nzara ti bê ti lo ape, lo sara lango-sioni na wali ti mbeni koli. Ti honde ndo ni, lo fâ koli ti wali ni (2 Samuel, chapitre 11). Bible atene so ye so David asara lani “ayeke sioni na lê ti L’Éternel.”—2 Samuel 11:27.
Job, Lot na David asara lani afaute, na ambeni faute ni ayeke lani kota mingi. Me, tongana ti so e yeke bâ ande, ala ye lani ti sara na Nzapa na bê ti ala kue. Ala fa so ala regretté aye so ala sara so, nga ala ye ti changé sarango ye ti ala. Ndali ni la si Nzapa abâ ala na nzoni lê, nga Bible atene so ala yeke akota wakua ti Nzapa.
E LINGBI TI MANDA NYEN DÄ?
Teti so e yeke azo, nyen na nyen, e yeke sara faute (aRomain 3:23). Me, tongana a si tongaso, a yeke nzoni e fa so e regretté afaute so e sara, nga na pekoni e sara ye kue so e peut ti sara ti tene e kiri e sara ye na lege ni.
Job, Lot nga na David asara ti ala lani tongana nyen? Ti Job, na bê ti lo, lo ye lani ti sara ye mbilimbili. Ni la, na peko ti so Nzapa asara tënë na lo, Job achangé sioni bango ndo ti lo nga lo regretté atënë so lo tene (Job 42:6). Ti Lot, fason so lo yeke bâ lani asioni sarango ye ti azo ti Sodome na Gomorrhe ague oko na andia ti Nzapa. Me, kpale ti lo ayeke so lo hinga ti sara ye hio hio ape. Ye oko, lo sigigi na yâ ti asioni gbata so, nga lo wara ngbanga ti Nzapa ape. Na ngoi so lo yeke kpe, lo mä ndo, lo turnê lo bâ ndo na peko ti lo ape. Ti David, atâa so lo sara lani mbeni kota faute tongana lo sara ye ague nde na ndia ti Nzapa, ti fa tâ ye so ayeke na yâ ti bê ti lo, lo changé bê ti lo nga lo toto ti tene Nzapa abâ mawa ti lo.—Psaume 51.
Fason so Nzapa abâ na Job, Lot na David ague oko na ye so lo yeke ku na mbage ti e azo so e yeke na siokpari na tere ti e. Nzapa ahinga “tere ti e, Lo dabe Lo na lege so e yeke pupu-sese.” (Psaume 103:14). So Nzapa ahinga so nyen na nyen kue e yeke sara faute, nyen la lo yeke ku na mbage ti e?
Nzapa ahinga “tere ti e, Lo dabe Lo na lege so e yeke pupu-sese.”—Psaume 103:14
E AZO E LINGBI TI ZIA NGIA NA BÊ TI NZAPA TONGANA NYEN?
Wango so David amû lani na molenge ti lo, Salomon, afa na e kota ye so e lingbi ti sara ti zia ngia na bê ti Nzapa. Lo tene: “Mo, molenge ti mbi Salomon, a lingbi mo hinga Nzapa ti babâ ti mo, mo sara na Lo na bê ti mo kue.” (1 Chronique 28:9). “Bê” so lo sara tënë ni ge so ayeke mara ti bê wa? A yeke bê so aye Nzapa, na so aye ti hinga aye so bê ti Nzapa aye nga so aye gi ti sara ye alingbi na ni. A yeke pëpe bê so alingbi kue, me a yeke bê so aye biani ti mä yanga ti Nzapa nga a yeke nduru ti changé tongana a mû wango na lo. Teti so Job, Lot na David aye Nzapa nga ala ye biani ti mä yanga ti lo, ni la Nzapa abâ Job tongana zo so “alingbi kue”, lo bâ Lot tongana “zo ti mbilimbili” nga lo bâ David tongana zo so asara “gi ye so ayeke mbilimbili” na lê ti Lo. Atâa so ala sara faute, ala wara lege ti zia ngia na bê ti Nzapa.
Ti sara na Nzapa na bê kue aye ti tene ti gi ti hinga ye so bê ti Nzapa aye nga ti duti na kota nzara ti mä gi yanga ti lo
Ni la tongana asioni pensé aga na li ti e, e tene mbeni tënë so e ye fade ti tene ape, wala e sara mbeni ye so na pekoni e ga ti bâ so ayeke sioni, zia si e découragé ape, e sara ye tongana ti azo so e bâ tapande ti ala fade. Nzapa ahinga so, laso, a yeke ngangu na e ti sara ye kue tâ gi na lege ni. Me, lo yeke ku ti tene e ye lo nga e sara kue ti mä yanga ti lo. Tongana e sara na lo na bê ti e kue, e lingbi ti duti na confiance so e nga kue e lingbi ti zia ngia na bê ti Nzapa.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | NGBANGA TI NYEN A LINGBI E SARA YE NA LEGE NI?
Sarango ye na lege ni ape aga na akpale
“Lakue, ambeni ngangu kpale ayeke si ka, so ti leke ni, a lingbi mo sara mbeni ye so ayeke na lege ni ape.”—Samantha, na Afrique du Sud.
Mo kue mo yeda na tënë ni so? Legeoko tongana Samantha, e kue a si na e awe ti tingbi na angangu kpale ngoi na ngoi. Me, lege so e yeke sara na ye na gbe ti akpale ni so la ayeke fa ye so agbu bê ti e. Na tapande, tongana e ye ti kpe ti tene kamene ti mbeni ye so e sara asara e, e peut ti pensé so ti sara ye na lege ni ape ayeke nzoni. Me, tongana amba ti e aga ti hinga tâ tënë ni, asioni ye ti pekoni ayeke ka lakue mingi. Zia e bâ ambeni sioni ye ti pekoni.
A YEKE BUBA YÂ TI CONFIANCE
Confiance la ayeke sara si songo ti azo akpengba. Tongana azo use ayeke na confiance na mba, a yeke sara si ala gi bê na ndo ti mba ape. Me, a hunda ngoi ti tene zo aduti na confiance na mba ti lo. Azo ayeke komanse ti duti na confiance na amba ti ala gi na peko ti so ala na zo ni aduti place oko mingi, ala tene mvene na mba ape, nga ala yeke pensé gi na ala wani ape. Me, tongana mbeni oko ti ala asara ye na lege ni ape na mbage ti mba ti lo ni, yâ ti confiance ni apeut ti buba na a peut ti duti ngangu mingi ti leke ni.
A si na mo awe ti bâ so mbeni zo so mo pensé mo tene lo yeke nzoni kamarade ti mo ahanda mo? Tongana a yeke tongaso, a sara mo lani tongana nyen? Peut-être ye ni ason mo lani sioni, na a yeke na lege ni. Biani, kite oko ayeke dä ape so, ti sara ye na lege ni ape ayeke sara si songo ti e na amba ti e abuba.
A YEKE TONGANA MBENI MAKONGO TI KOBELA
Mbeni gingo nda ti ye ti Robert Innes, so ayeke fa mbeti na dasendagi ti Californie, afa so sarango ye na lege ni ape ayeke tongana kobela so zo ayeke wara na tere ti mba ti lo. Tongaso, a peut ti haka ni na makongo ti mbeni kobela. Tongana mo duti na tere ti mbeni zo so ayeke na mara ti sarango ye ni so, mo nga kue mo lingbi ti ga tongana lo.
Tongana nyen la mo peut ti kpe ti ga zo so ayeke sara ka ye na lege ni ape? Bible apeut ti mû maboko na mo. E wa mo ti bâ ambeni fango ye ti Bible so a sara tënë na ndo ni.


text:
‘Bâ gloire ti Jéhovah’
Aye ti vundu alingbi ti sara ngangu mingi na ndo ti e. A lingbi ti ga ye so e yeke pensé dä mingi, a lingbi ti woko e nga a lingbi ti sara si nzara ti gigi asigigi na yâ ti e. Aye ti ngangu mingi asi na David gbia ti Israël ti giriri. Me lo hon ndo ni tongana nyen? Na yâ ti mbeni psaume so asara zo mawa, David akiri tënë atene: “Mbi toto na yanga ti mbi na L’Éternel; mbi voro L’Éternel na yanga ti mbi. Mbi fa ye so ason bê ti mbi na gbele Lo, na mbi fa ye ti vundu ti mbi na gbele Lo. Tongana ngangu ti yingo ti mbi awe na yâ mbi, mo hinga lege ti mbi.” David asara tere ti lo kete lo sambela Nzapa ti mû maboko na lo.—Ps. 142:2-4.
Na yâ ti angoi ti ngangu, David asara tere ti lo kete lo sambela Jéhovah ti mû maboko na lo
Na yâ ti mbeni psaume ni nde David ahe bia atene: “Mbi hunda ye oko na L’Éternel, na fade mbi gi ye so; a yeke ti duti na da ti L’Éternel na lâ ti mbi kue, ti bâ gloire ti L’Éternel, na ti bâ Temple ti Lo na ngia.” (Ps. 27:4). David ayeke lani Lévite ape, me tara ti bâ lo na ngoi so lo luti na gigi ti gbagba so ayeke nzoni-kue nduru na tabernacle so ayeke lani ndo so a yeke voro Jéhovah dä. Bê ti David asi na singila ni la lo ye ti mû tanga ti fini ti lo kue ti ngbâ kâ ti ‘bâ gloire ti Jéhovah’
Tënë “gloire” aye ti sara tënë ti ye so “anzere na zo ti pensé na ndo ni, ye so andu bê ti zo wala ye so tongana zo abâ ni ayeke nzere na lo.” David abâ lani lakue ye so Nzapa aleke ndali ti vorongo lo na ngia. A yeke nzoni e hunda tere ti e: ‘Mbi yeke na oko bango ndo ti David so?’
‘BÂ NA NGIA’ YE SO NZAPA ALEKE
Laso, ye so Jéhovah aleke ti mû lege na e ti ga nduru na lo, a yeke pëpe mbeni ye so e yeke bâ ni na lê ti e. Me a ndu kota temple ti Nzapa na lege ti yingo: mbeni ye so ayeke nzoni-kue so Nzapa aleke teti vorongo lo. * Tongana e ‘bâ ye so Nzapa aleke na ngia’, e nga kue e lingbi ti ‘bâ gloire ti Jéhovah.’
Bâ gbalaka ti offrande so a-zo-na-wa so a sara tere ni na gengere so a zia ni na gbele yanga ti tabernacle (Ex. 38:1, 2; 40:6). Gbalaka ni ayeke ye so afa so Nzapa ayeda na fini ti Jésus so lo mû ni na sandaga (aHéb. 10:5-10). Gbu li na ndo ti aye ti nzoni so e lingbi ti wara dä. Bazengele Paul atene: “Na ngoi so e yeke lani awato, e ga azo so akiri asara songo na Nzapa na lege ti kuâ ti Molenge ti lo.” (aRom. 5:10). Tongana e mä na bê na mênë ti Jésus so atuku, Nzapa alingbi ti bâ e na nzoni lê nga kite ayeke pëpe so lo yeke bâ e tongana akamarade ti lo. Ye so asara si ‘Jéhovah afa tënë ti bê ti Lo’ na e.—Ps. 25:14.
Teti so a “mbô asiokpari” ti e, e yeke na ‘angoi ti kiringo ti wara ngangu so alondo na Jéhovah’. (Kus. 3:19). Dutingo ti e ayeke tongana ti mbeni zo ti kanga so asara vundu ndali ti aye ti sioni so lo sara na so a zia lege ti sioni ni biani biani na ngoi so lo yeke ku ti tene a fâ lo. Na bango ye so, mbeni juge ti nzoni bê ayeke gi ti zi ngbanga ti kuâ so a dë na li ti lo. Ye so ayeke sara si tere ti zo ti kanga ni anzere mingi nga bê ti lo ayeke dë. Legeoko tongana juge so, Jéhovah abâ azo so achangé bê ti ala na nzoni lê na lo zi ngbanga ti kuâ so ayeke na li ti ala.
WARA NGIA NA VORONGO JÉHOVAH
Na popo ti aye nde nde so a yeke sara ti voro na Jéhovah, David abâ amba ti lo azo ti Israël mingi mingi so abungbi na yâ ti da ti Jéhovah. Lo bâ so a yeke diko Ndia na gbele azo na a yeke fa nda ni na ala. A yeke zö yombo nga aprêtre na aLévite ayeke sara kusala so ayeke nzoni-kue (Ex. 30:34-38; Nom. 3:5-8; Deut. 31:9-12). Aye so a sara lani na Israël ti giriri ti voro na Nzapa akpa tere na ti so ayeke sara ni laso.
Legeoko tongana ti giriri, laso “a yeke nzoni na a nzere mingi, tongana aita aduti na beoko!” (Ps. 133:1). Azo mingi mingi aga na popo ti “sewa ti e ti aita” ti dunia kue (1 Pi. 2:17). A yeke diko Bible nga a yeke fa nda ni na gbele azo na ngoi ti abungbi ti e. Na lege ti bungbi ti Jéhovah, lo leke mbeni nzoni kapa ti fango ye ndali ti e. E yeke nga na gbâ ti kobe ti yingo so e yeke wara na lege ti ambeti ti e so amû lege na e ti manda ye e wani wala na sewa. Mbeni membre ti Bebungbi atene: “Gbungo li na ndo ti tënë ti Jéhovah so ayeke na yâ ti Bible nga na ye so a ye ti tene, nga sarango recherche ti hinga nda ti tënë ni asara si na yâ ti lango ni kue mbi yeke pensé na ndo ti apendere tâ tënë ti Bible na anzere na mbi.” Biani, ‘hingango ye alingbi ti nzere na âme ti e’.—aProv. 2:10.
Laso, awakua ti Nzapa so ayeke be-ta-zo ayeke sambela lo lâ na lâ. Na lê ti Jéhovah, asambela so ayeke tongana yombo so afun pendere na gbele lo (Ps. 141:2). A nzere na e mingi ti hinga so Jéhovah ayeke na ngia mingi tongana e ga nduru na lo na lege ti sambela.
Moïse asambela lo tene: “Zia nzobe ti L’Éternel Nzapa ti e aduti na ndo e; Mo sara si kusala ti maboko ti e aga nzoni.” (Ps. 90:17). Na ngoi so e yeke fa tënë na bê ti e kue, Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti kua so e yeke sara (aProv. 10:22). E lingbi ti mû maboko na ambeni zo ti hinga tâ tënë. Peut-être e gbu ngangu na yâ ti kua ti fango tënë teti angu mingi awe atâa so azo asara nzara ti tënë ni ape, e yeke na kpale ti kobela, e yeke na vundu wala a kanga lege na e (1 aThes. 2:2). Me, e ‘bâ gloire ti Jéhovah’ nga e hinga so Babâ ti e ti yayu ayeke na ngia mingi ndali ti angangu so e yeke sara.
David ahe bia atene: “L’Éternel ayeke Ye Ti Héritier ti mbi, na Kopo ti mbi. A yeke Mo so abata ndo ti mbi. Kamba ti mbi atï na ndo ti nzoni.” (Ps. 16:5, 6). David akiri singila mingi ndali ti “Ye Ti Héritier” ti lo, wala ndali ti so lo yeke na nzoni songo na Jéhovah nga na pasa so lo yeke na ni ti voro Jéhovah. Legeoko tongana David, aye ti ngangu alingbi ti si na e, me e yeke na aye ti nzoni mingi na lege ti yingo. Tongaso, zia e ngbâ ti wara ngia na vorongo Jéhovah nga ti ‘bâ na ngia’ temple ti Jéhovah na lege ti yingo.
^ par. 6 Bâ Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti juillet, ngu 1996, lembeti 14-24 na Français.


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) NOVEMBRE 2016
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 26 ti décembre, 2016 ti si na lango 29 ti janvier, ngu 2017.
Mbeni tënë so andu bê ti zo mingi
Tënë wa la Jésus asara kua na ni so a bâ ni lani tongana tënë so ahon nengo zo?
“Ala ngbâ ti wa tere na popo ti ala lâ oko oko”
Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti kpengba zo? Nyen la tapande ti Jéhovah, ti Jésus nga na ti bazengele Paul afa na e na ndo ti kpengbango amba ti e? Ambeni lege wa la e lingbi ti kpengba na amba ti e?
A leke yâ ti bungbi ti e ague oko na Mbeti ti Nzapa
Jéhovah ahinga ti leke yâ ti aye ahon azo kue. A lingbi e ku nga ti tene lo leke yâ ti awakua ti lo ape?
Mo bâ Mbeti ti Nzapa na nene ni mingi?
Azo ti Nzapa awara ye ti nzoni mingi tongana ala sara ngangu ti sara ye alingbi na awango so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa nga tongana ala mû maboko na bungbi ti lo.
“Kusala ni ayeke kota”
Mo yeke na pasa ti mû maboko na kua so.
A iri ala ti sigigi na yâ ti bingo
Tongana nyen la awakua ti Nzapa ague na ngbâa na Babylone na peko ti kuâ ti abazengele? Tongana nyen la ala komanse ti mä yâ ti aye nzoni nga lawa?
Ala zi tere ti ala na yâ ti abungbi ti nzapa ti wataka
Lawa la azo ti Nzapa asigigi biani biani na gbe ti ngangu ti Babylone?
“Awafango tënë ti Grande-Bretagne, ala zingo!”
Na Grande-Bretagne, a sara ngu bale-oko awe wungo ti awafango tënë ti Royaume ague na li ni nzoni pëpe. Nyen la asara si ye ni achangé?


text:
CHAPITRE 102
Gbia ni alï na Jérusalem na ndo ti mbeni kete kororo
MATTHIEU 21:1-11, 14-17 MARC 11:1-11 LUC 19:29-44 JEAN 12:12-19
AZO AGONDA JÉSUS NA LINDANGO TI LO NA JÉRUSALEM
JÉSUS ASARA TËNË TI FUTINGO TI JÉRUSALEM
Na ndade ni, andâ a yeke na dimanche la, na lango 9 ti Nisan, Jésus na adisciple ti lo azia Béthanie, ala gue na Jérusalem. Na ngoi so ala ga nduru na Bethphagé, na ndo ti Hoto ti akeke ti olive, Jésus atene na ambeni disciple ti lo use, lo tene:
“Ala gue na yâ ti kete kodro so ala yeke bâ so. Gi na lingo ti ala, ala yeke wara mbeni kororo so a kanga lo, nga na kete ni na tere ti lo. Ala zi akororo ni ala ga na ala na mbi. Tongana mbeni zo ahunda ala, ala tene na lo: ‘Seigneur la ayeke na bezoin ti ala.’ Hio, lo yeke zia anyama ni na ala.”—Matthieu 21:2, 3.
Adisciple ti lo ni ahinga ti ala ape so ye so Jésus ahunda na ala ti sara so andu mbeni prophétie ti Bible la. Me, na pekoni awe la ala ga ti hinga so a yeke prophétie ti Zacharie la aga tâ tënë so. Prophète ni atene lani so, Gbia so Nzapa asara tënë ti lo ayeke lï ande na Jérusalem lo yeke ‘sara tere ti lo kete nga lo yeke na ndo ti mbeni kororo, na ndo ti mbeni kete kororo, kete kororo so mama ni la adü lo.’—Zacharie 9:9.
Na ngoi so ala gue na Bethphagé na ala mû kete kororo nga na mama ti lo, azo so aluti nduru si ayeke bâ ye ni so akomanse ti hunda ndo atene: “Nyen la ala yeke sara so? Ala yeke zi kete kororo ni ngbanga ti nyen?” (Marc 11:5). Me, na ngoi so a tene na ala a tene a mû anyama ni so ti gue na ni na Seigneur, ala zia lege na adisciple ni ti gue na anyama ni na Jésus. Adisciple ni abi abongo ti ala na ndo ti kororo ni, lo na molenge ti lo, me Jésus amonté gi na ndo ti molenge ni.
Tongana Jésus akomanse ti mû lege ti guengo na Jérusalem, gbâ ti azo akomanse ti kungbi ti ga. Ala bi abongo ti ala na ndo ti lege. Ambeni afâ akeke, wala “amaboko ti keke so . . . akugbe angbâ na tere ni.” Ala dekongo, ala tene: “E voro mo, mo sö lo! Tufa na ndo ti lo so aga na iri ti Jéhovah! Tufa na ndo ti Royaume so ayeke ga, Royaume ti babâ ti e David!” (Marc 11:8-10). Bê ti aFarizien, so ayeke na popo ti gbâ ti azo ni so, ason na mango tënë ti ala ni. Ni la, ala tene na Jésus: “Maître, tene na adisciple ti mo ti duti kpô.” Me, Jésus atene na ala: “Mbi tene na ala: Tongana azo so aduti kpô, atênë ayeke dekongo.”—Luc 19:39, 40.
Tongana Jésus abâ Jérusalem, lo komanse ti toto, lo tene: “Mbi ye fade ti tene mo hinga aye so ayeke mû na mo siriri, me fadeso a honde ni na lê ti mo awe.” Jérusalem ayeke wara ande futa ti kpengbango-li ti lo. Jésus akiri atene: “Awato ti mo ayeke sara gbagba ti akeke so a leke yanga ni tongana likongo ti ngoro tere ti mo, ala yeke ngoro mo nga ala yeke sara camp na tere ti mo mbage na mbage. Ala yeke bi mo na amolenge ti mo na sese. Mbeni tênë ayeke ngbâ na ndo ti mbeni tênë pëpe na yâ ti mo gbata so.” (Luc 19:42-44). Atënë ti Jésus so aga tâ tënë na ngu 70, na ngoi so a ga a futi Jérusalem.
Na ngoi so Jésus alï na Jérusalem, “gbata ni kue ayengi, na azo atene: ‘So zo wa la?’” Gbâ ti azo ni atene: “So ayeke prophète Jésus, lo so alondo na Nazareth ti Galilée!” (Matthieu 21:10, 11). Na popo ti azo ni so, a yeke wara ambeni zo so ayeke lani dä na ngoi so Jésus azingo Lazare; tongaso, ala fa peko ti miracle ni so na azo. Na bango aye ni so, aFarizien ni akomanse ti dema, ndali ti so ala bâ so ala peut ti sara ye oko ape. Ala komanse ti tene na popo ti ala, ala tene: “Bâ, azo kue amû peko ti lo awe.”—Jean 12:18, 19.
Tongana ti so Jésus ayeke sara ka lakue, lo gue na temple ti fa ye. Kâ, lo sava awaziba nga na azo ti bubango gere. Tongana aprêtre-mokonzi nga na ascribe abâ ye so lo sara so nga na amolenge-koli so ayeke dekongo na yâ ti temple atene, “E voro mo, sö Molenge ti David!”, bê ti ala ason mingi. Ala hunda Jésus atene: “Mo mä tënë so ala yeke tene so?” Me Jésus akiri tënë na ala, lo tene: “Ala diko tënë so lâ oko ape? tënë so atene: ‘Mo zia tënë ti sepela na yanga ti amolenge nga na akete molenge.’”—Matthieu 21:15, 16.
Jésus abâ ndo na yâ ti temple ni ngbii, na teti so lo bâ so l’heure ahon awe, lo sigi lo na abazengele ti lo. Kozo ti tene lango 10 ti Nisan akomanse, lo kiri na Béthanie, lo lango kâ na bï ti dimanche ni.


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Fango ye ti Nzapa ahon ndo ti kengo zo senge senge
Jéhovah ayeke sara kangbi na popo ti azo pëpe (Kus 10:34, 35). Lo yeda na azo so ‘alondo na popo ti amara kue, akete mara kue, azo ti kodoro kue nga na ayanga ti kodoro kue.’ (Apc 7:9). Tongaso, na yâ ti congrégation e yeke na raison oko pëpe ti ke mbeni zo senge senge wala ti bâ yâ ti azo bango si e sara ye na ala (Jac 2:1-4). Grâce na fango ye ti Nzapa, e yeke na yâ ti paradis ti yingo so na yâ ni e bâ tongana nyen azo achangé asarango ye ti ala (És 11:6-9). Na ngoi so e yeke sara ngangu ti zi na yâ ti bê ti e aye kue so afa so e ke ambeni zo senge senge, e yeke fa so e yeke azo so asara ye tongana ti Nzapa.
BÂ VIDÉO JOHNY NA GIDEON: ÂNDÖ AWATO, ME FADESO AITA. NA PEKONI, KIRI TËNË NA AHUNDANGO TËNË SO GE:
Ngbanga ti nyen fango ye ti Nzapa ayeke nzoni mingi ahon angangu so azo ayeke sara ti zi na popo ti azo tënë ti kangbi nga na ti kengo zo senge senge?
Nyen la adö bê ti mo na ndo ti sewa ti e ti aita kue?
Na lege wa Jéhovah ayeke wara gloire tongana e bata beoko ti e ti aChrétien?


text:
1Fü mürü kpökpö ka wü mere kovo la adu ayi-ta Setefanü, gü ba, "Ngü de te ewü mala eküte ye ne, ah fanü?" 2Fü Setefanü alügü ngü fefe, gü ba, "Wü wüba, de wü di enga wüna, ngü la bala nda de! Yi fï nga ngü ta te Me mere fü wü kundu nih ne mbi mbi mbi. Ngü la kpo ta gügü eküte mere kundu ye kundu nih de ïrï ye Abarayama ne. Angü Mere Me koro ta, sere te-ye fü Abarayama de mere wazi ye. Ah mere ngü la, o Abarayama koro eyi ngbü gbü tö ka Kanana sene? Ah bala de! Ah mere ngü la, ta te engu ngbü nengete agbü tö ka Mesopotamïya. 3Fü Me amala ngü fefe, gü ba, 'Ye yia eyia, de ye ce gba ye, de wü mürü ye, de ye go ngbü agbü gara ganzi sü, te ni ena agü tatamu fü ye.' 4Fü Abarayama ayia gbü sü la, anü angbü ka-ye agbü gara sü de ïrï ye Arana. Fü wö ye na ayia akpi kpala. Fütanga ngü la, fü Me ayia aza wü Abarayama, anü akoro de ewü sene, gbü tö ka Kanana, de te nih ngbü gbügbü na ne. 5Amba te engu koro sene, Me to sü fefe gbü tö ne ʼburu ʼburu de. Amba, ah kïna kïna fefe, gü ba, 'Te gara, ni ena ato tö ne ʼburu fü wü, de wü kundu ye, teka fü wü angbü gbügbü fï mere badi.' Gbü sïkpï te Me mala ngü la tete, o Abarayama bï ye nda la de. 6Fü Me adu amala kpah gara ngü fü Abarayama, gü ba, 'Ni ena ato wü jaji fü ye. Te gara, wü kundu ye ena ayia sene, anü akoro agbü gara tö nengete, angbü kpala baka wü ganzi kpara. Wü kpara gbü tö la ena afü ewü ba wü labï ka-wü, ato cïnga te ewü teka wü re kama bala (400). 7Fütanga ngü la, ni, Me, ena adu aküwa wü kundu ye esaka wü kpara, te ena ato cïnga te ewü la, angü ni ena adu ato kuru fü nguwa siti wü kpara la. Fü wü kundu ye adu ayia gbü sü ka-ewü kpala, alügü nga wü, adu akoro gbü tö ka wü Kanana sene. Fü ewü agbo nga ïrï ni, da emere ngü ka-ni gbü sü ne.' Dela ngü te Me mala fü Abarayama. 8Fü ah adu ato rïrï fefe, gü ba, 'Ah le de wü tï esa basa, de wü nguwa ye ʼburu, angü wü de nguwa vüngüte ka-ni, Me.' Fütanga ngü la, fü Abarayama abï Yïsaka. Fütanga sïkpï ʼbajena, fü ah agü Yïsaka kpa esa basa, kpah ba ngü ta te Me mala fefe. Fütanga ngü la, fü Yïsaka abï Yakobo, agü engu kpah esa basa. Fü Yakobo abï wü kundu nih, ewü nzükpa de füh ye ʼbasu ne, fü ah agü ewü kpah ʼburu esa basa. 9Gara ye Yakobo de ïrï ye Yüsefa ne, wü di enga ni ye na ngbü ta ekpü engu efa sü. Fü ewü ayia azoro Yüsefa, acïnzï engu fü wü gara kpara. Fü wü kpara la aza engu labï tete, anü di agbü Ezepeto. Amba gbü wü ngü la ʼburu, Me ngbü ta tundu ake di. 10Fü Me aküwa engu gbü wü cïnga ka-ye la ʼburu, ato kpah wazi fefe, teka fü ngü kaka areke gbü jia miri ka Ezepeto. Fü miri la aza Yüsefa, ao engu mere kpara gbü nzö wü kpara ka Ezepeto ʼburu. Fü Yüsefa akpo da ekö ndo, ebiti gbü kafa ka miri, angü ah wu eyi, gü ba, tala ena akoro. 11Fütanga ngü la, fü mere kpïrï tala ayia atï agbü tö ka Ezepeto ʼburu, kpah bete nda Kanana. Wü kpara zü cïnga ta fa sü. Te di bala, wü Yakobo de wü di ye, te ewü ngbü ta agbü Kanana de sene, wüh maka ta biri e-mazü fü wü bane kpo de. 12Fü Yakobo aje, gü ba, 'Ndo ladü agbü Ezepeto kpala.' Fü ah atima wü di ye teka anü ase ndo la. Te Yüsefa wu ngü la, ah sere te-ye fü wü di enga ni ye nda de. Fü wü di enga ni Yüsefa la adu de ndo ka-wü la kpaka wö wü. 13Fütanga ngü la, fü ndo la ayia anza. Fü tala adu kpah amere ewü. Fü wö ewü adu kpah atima ewü agbü Ezepeto, teka ase gara ndo. Te wüh koro kpala, fü Yüsefa ayia asere te-ye fü ewü, gü ba, 'Ni de enga ni wü, ta te dürü' ne. Fü miri ka Ezepeto adu aje, gü ba, wü di enga ni ye Yüsefa koro eyi. Fü engu ayia ato sü fü ewü agbü Ezepeto kpala. 14Teka ngü la, fü Yüsefa adu atima kpara, teka anü aza wö ye, Yakobo, adu akoro di agbü Ezepeto, be kpah te wü kpara ka-ye kpala ʼburu. Wüh ta ʼburu wü kpara teke bata nzükpa de füh ye ʼburuve (75). 15Fü wü Yakobo ayia anü akoro angbü agbü Ezepeto, zalü koro di gbü sïkpï te engu kpi tete. Te Yakobo kpi tete, fü ewü aza kökö, adu di agbü Kanana sene. Fü ewü ati engu agbü sü ka mbükü ta te Abarayama se. Fütanga ngü la, fü wü di Yakobo akpi kpah agbü Ezepeto kpala. Fü ewü aza kö ewü, akoro di, ati kpah gbü Kanana sene. 17Fütanga ngü la, fü wü kundu nih angbü ta agbü Ezepeto kpala, teka mere bi re. Fü ewü asibi kpala afa sü. Fü gara to miri ayia angbü gbü nzö wü Ezepeto. Fü miri la akpo angbü emere wü kundu nih sisiti, angü toto ïrï eyi teka züka ngü, ta te Yüsefa mere ne. Fü ah ayia afü wü kundu nih ba wü labï ka-ye, ato rïrï fü ewü, gü ba, 'Wü za wü di wü, wü jaji komoko, wü sötö agbü ngu, de wüh kpi kpala.' Fütanga ngü la, fü sïkpï ta te Me mala nganga na fü Abarayama, gü ba, 'Ni ena aküwa wü kundu ye esaka wü vügü tete' ne, ayia akoro gbamari. 20ʼDuwa fü ewü abï mere kundu nih de ïrï ye Müse, te Me fe engu, o ba züka kpara ka-ye ne. Fü ewü awo Müse esambü ka wü wö ye teka fe bata. 21Fütanga fe bata la, fü cürü ayia arï te wü wö ye na. Fü ewü aza Müse engu, anü di, ao kpa ede mere ngu. Fü gara ye miri, jaji würüse, anü amaka Müse kpa eküte ngu kpala. Fü ah aza engu, adu di, aga cu baka enga ye tete. 22Fü Müse aga, angbü egïrï ngü esüka wü jaji ka Ezepeto. Fü ah akoro kpeke komoko, te wu ngü fa sü, kpah baka wü di enga Ezepeto. 23Te re ka Müse koro tete teke ʼbasu, fü ah ayia afï ngü emaguma ye, gü ba, 'Ni ena anü aceka ngü ka wü di enga ni ni, wü di enga Yïsarayele.' 24Te engu koro kpala, fü ah awu gara kpara ka Ezepeto, te ngbü emï gara enga Yïsarayele. Fü Müse ayia akoro teka ale ta-ngü te enga ni ye la. Fü ah amï enga Ezepeto la, amörö ka. 25Müse fï ta nda-ye, gü ba, wü di enga ni ni, wü di enga Yïsarayele, ena awu, gü ba, 'Me tima ni me-ye, teka aküwa ani,' amba, wüh wu ngü la bala nda-wü de. 26Baka egambi la, fü Müse adu amaka wü di enga Yïsarayele ʼbasu, te ewü ngbü emï te-wü. Fü ah ayia teka aye süka ewü. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, 'Wü di enga ni ni, wü ngbü emere gü esüka wü bala teka ne? Wü de wü di enga ni de?' 27Fü kpara te ngbü emï kiri ye ne, ayia amala ngü fü Müse, gü ba, 'De-ye deyï, e-o ye ba miri gbü nzö ani neh da? 28Ye ele amörö ni, kpah baka e te ye mörö enga Ezepeto esikine ne?' 29Te Müse je ngü la bala, fü cürü arï tete. Fü ah ayia akpe ka-ye, anü angbü agbü tö ka wü Mïdïyana. Fü engu aza würüse kpala, abï wü jaji komoko ʼbasu. Fü ah angbü agbü tö ka wü Mïdïyana kpala teka mere bi wü re. 30Fütanga re teke ʼbasu, fü Me ayia akoro kpaka Müse, amala ngü fefe. Me koro ta kpaka Müse ne, o engu di gbü tö ka-nih de sene? Ah bala de! Ah koro kpaka Müse nengete agbü tö ka wü Mïdïyana kpala, o Müse ngbü ta endoro agbü gü, eküte mere da de ïrï ye Sïnayï. Ah bala de? Fü Müse ayia awu e ba te-wa, te ngbü ecï eküte gara enga rü mbele mbele mbele mbele bane. 31Fü ngü la aga gbü jia Müse afa sü. Fü engu ale ta de ni ka te-ni gbamari, teka de ni wu e la mbi mbi mbi. Te ah koro gbamari ede rü la, fü ah aje ri Me te ngbü emala ngü fefe, gü ba, 32'Ma de Mere Me, te di de vüngüte ka wü kundu mü, wü Abarayama, Yïsaka, Yakobo, de wü bu wü.' Te Müse je ngü la bala, fü küküte akpo angbü eloʼböka, da eyï ka cürü. Ah tï fü engu aceka kpï kpala tïne de. 33Fü Me amala ngü fefe, gü ba, 'Müse deyï, mü gbi kamaka gbü lö mü asidi, angü sü de te mü rü tete ne, ah ka-ye de sü ka-ra. 34Dene ngü te ma le amala fü mü. Ma wu cïnga, de te wü kpara ka-ra ngbü ezü agbü Ezepeto kpala, ne eyi. Ma je gba ka-ewü la kpah eyi. Te di bala, fü ra akoro dene, teka aküwa ewü. De-mü Müse, mü yia eyia enatikine, angü ma le atima mü agbü Ezepeto, teka aküwa wü kpara ka-ra la.' Dela ngü ta te Me mala fü Müse." 35Fü Setefanü adu amala kpah gara ngü fü wü mere kpara gbü mabiti la, gü ba, "Wü di enga wüna, yi fï nga ngü la mbi mbi mbi. Müse engu la, wü kundu nih le engu ta de. Wüh fala ta engu, gü ba, 'E-o ye baka miri gbü nzö ani neh da?' Amba ah ka-ye de kpara te Me tima fü ewü, teka aküwa ewü. Me du o engu miri gbü nzö ewü fanü. Fü ah ato mere wazi fefe teka ngü la. 36Fü Müse ayia amere mere bi wü talara ngü gbü jia miri ka wü Ezepeto, teka de ah ce kpa te wü kundu nih. Fü Müse ayia aza ewü agbü Ezepeto kpala asidi, akoro di kpa era mere yï-ngu. Fü ah amere gara kpeke ngü, angü ah mala ta bü ngü fü mere yï-ngu la, de ah ye süka ye, ce kaje, teka fü wü kundu nih akö ngu la kpa etangu tete. Fü ngu la aye süka ye fü ewü kpah fanü. Fü ewü angbü endoro de wü kpara ka-nih la, kpa gbü gü kpala teka re teke ʼbasu, kpah da emere mere bi wü kpeke ngü gbü jia ewü. 37Ah ta kpah de Müse engu te mala ngü fü wü di enga Yïsarayele, gü ba, 'Te gara Me ena atima gara mürü dofo fü wü, kpara gbü nguwa wü, te ena amala ngari ni, Me, fü wü, kpah baka ni, Müse.' 38Müse ngbü kpah gbü nzö wü kundu nih, ta te ewü ngbü agbü gü kpala, eküte mere da de ïrï ye Sïnayï ne. Fü Me amala ngü fü Müse kpa füh da kpala, ato Rïrï ka-ye fefe. Fü Müse adu ato Rïrï la fü wü kundu nih. Fü wü kundu nih angbü da esere Rïrï la fü wü di wü, zalü akoro di eküte nih enatikine. 39Wü di enga wüna, yi fï nga ngü la mbi mbi mbi. Wü kundu nih le ta ngü ka Müse eyi fanü fanü? Wüh le ngü kaka nda-wü de. Wüh je rïrï kaka kpah de. Wüh gü ba, ani le adu agbü Ezepeto. 40Baka te Müse du koro kpa füh da la kere de ne, fü ewü ayia amala ngü fü Arona, te di de enga ni ye Müse, gü ba, 'Ye reke faranda fü ani, teka de wü me ka faranda la tï engagira ani. Angü Müse de te za ani agbü Ezepeto, koro di de sene ne, ah dürü ka-ye eyi fï! Anga ngü te mere engu kpa füh da kpala, ah de neh ene? Ani wu nda-ani de, anga engu dene neh kaye ya?' 41Fü ewü areke faranda ka-wü baka kuru enga yiti la. Fü ewü aza wü nü, awa, amörö, teka ato laʼbï tete fefe. Fü ewü ayia amere mere karama teka faranda ka-wü, te ewü reke de kpa wü la. Fü ewü angbü tïne de mere tadu teka ngü ka-wü la. 42Wü di enga wüna, dela si-ngü te Me fü ta kürüfe ye fü wü kundu nih tete. Angü ah to rïrï fü ewü ma. Wüh ngbü fï bü da emere ngü kaka de maguma wü ʼbasu ʼbasu, de wü di wü, de wü kundu wü sidi nga wü. Te di bala, fü Me ayia ace ewü, gü ba dene, 'Wayi, ah ʼbe, wü nü enü, wü sama faranda ka-wü la. Wü ku gba fü siti wü di enga me de wü küfara, anga wüh ena ale ta-ngü te wü ale ya?' Fü Me amala gara ngü fü ewü, gömö gara mürü dofo ka-ye, gü ba, 'De-wü, wü di enga Yïsarayele, ni le ngü ka-wü de. Kükürü de, angü wü le ngü ka-ni kpah de, kpah baka wü kundu wü, ta te ewü ndoro de wü Müse agbü gü, teka re teke ʼbasu ne. Wü kundu wü ngbü fï bü da emere ngü ka-ni de maguma wü ʼbasu ʼbasu. Wüh za mere bi wü nü, awa, gü ba, ani ngbü eto fü ni, Me. Amba ah bala de! 43Maguma ewü ngbü fï bü teka wü faranda ka-wü, de wü di enga me. Wüh reke ta wü faranda ka-wü la, angbü ebï esaka wü, teka fü ewü angbü esama ngü fü ewü, da emere gele ka-ewü agbü gü kpala. Dela siti ngü ta te wü kundu wü ngbü emere. Nda-wü, wü kundu ewü sidi nga ewü, wü kpah de kpara ka maguma ʼbasu ʼbasu. Wü ce ngü ka faranda la kpah de, wü ngbü fï bü enü di kpa engagira nü. Teka ngü la, ni, Me, ena aliki wü agbü tö ka-wü asidi. Wü vügü ka-wü ena azoro wü, anü de wü agbü gara sü nengete, kpa ekere Babïlona kpala.' Dela ngü te Me mala fü wü kundu nih, angü wüh le rïrï te ni, Me, to fü ewü gömö Müse ne nda-wü de. 44Wü di enga wüna, dene ngü te ma le amala fü yi teka Mere Kambü ka Me. Ah le kpah de yi je si-ngü la mbi mbi mbi. Ta te wü kundu nih ngbü endoro agbü gü de wü Müse ne, Mere Kambü ka Me ladü? Ah ma! Wüh ngbü ta egbo nga ïrï Me, da emere gele kaka, gbü enga gugu te ewü ngbü ebï esaka wü, endoro di ne. Wüh mere gugu la ta gbü konü, baka ngü te Me mala fü Müse, angü ah sere ta kuru gugu la fefe gbü roto. 45Fü ewü angbü endoro di balaaa. Fü ewü akpi ʼburu agbü gü kpala. Fü wü di wü angbü kpah egbo nga ïrï Me gbü gugu la. Fütanga ngü la, fü mere kpara ka-ewü de ïrï ye Yosuwa aza ewü, akoro de ewü gbü tö dene. Fü Me aliki wü nguwa wü kpara, ta te ewü ngbü sene, wü mürü tö ne, engagira ewü. Fü ewü adu ao gba wü sene. Gbü wü re la, wü kundu nih ngbü fï bü da egbo nga ïrï Me gbü gugu la. Wüh ngbü kpah emere ngü la zalü koro di gbü re, ka Mere Miri Davidi. 46Angü Davidi ta de kpara te ngü kaka reke gbü jia Me areke fa sü. Fü fïngangü ayia akoro gbü nzö Davidi, fü engu ayia ayi-ta Me, de ah le fü ni, de ni jï mere kambü fü ye, teka de wü di enga Yïsarayele di egbo nga ïrï ye gbügbü na. 47Me le ngü la fefe nda de. Ah gü ba, 'Kpara te ena ajï kambü fü ni, ah ena adi de ye ye, Solomona.' Fü Solomona adu ajï Mere Kambü ka Me me-ye, sidi nga wö ye. 48Wü di enga wüna, yi fï nga ngü la mbi mbi mbi. Kambü de te wü kpara füh kotö ne jï de kpa wü ne, Mere Me te ngbü kpa gbü kpï ne, ah ena adu angbü gbügbü fanü? Me mala ngü la me-ye gügü, gömö gara mürü dofo ka-ye, gü ba dene, 49'Kpï ka-ye baka kpökpö ka-ni, te ni ngbü engbü fefeh na. Kotö ka-ye de sü te ni ngbü eo lö ni fefeh. Te di bala, wü ena ajï fü ni ne kambü ne ya? 50Angü wü e füh kotö ne ʼburu, ni mere ta me-ni.' Dela ngü te Me mala teka Mere Kambü te wü kundu nih jï fefe." 51Fü Setefanü adu amala gara ngü fü wü mere kovo gbü mabiti la, gü ba dene, "Wü mere kpara ka-ra, yi gü ba, ma de siti kpara, te ma ngbü efala Mere Kambü ka Me, kpah de Rïrï ka Me, te Müse to fü nih. Amba Rïrï ka Me la, yi ngbü eyi eje fanü? Yi de wü mürü kögö-nzö! Yi le ngü ka Me ʼburu ʼburu de! Yi kpah baka wü kundu yi, te ewü le ngü ka Nzïla Wazi Me ʼburu de ne! 52Angü wü kundu yi ngbü ta eto cïnga te wü mürü dofo ʼburu, de te ewü ngbü emala ngari Me fü ewü ne. Kpah bala, wü kpara te ewü sere ngü fü ewü, gü ba, 'Me ena atima züka kpara ka-ye teka aküwa wü,' wüh mörö ewü kpah asidi. Enatikine Me tima züka kpara la eyi fü yi, fü yi aza engu, amörö kpah asidi. 53Wayi, Rïrï ta te Me to fü Müse ne, wüh rï yi de ngü la ma! Yi le nda-yi de!" Dela ngü te Setefanü mala fü wü angbe cögbörö kpara gbü mabiti, teka lïya te ewü le ao gbü nzönzö. 54Te wü mere kpara la je ngü la bala, fü maguma ewü ayia asiti afa sü. Fü ewü akpo angbü ezü komö wü de gü. 55Fü Nzïla Wazi Me ato wazi fü Setefanü, fü ah ae jia ye kpa tikpi, fü ah awu wazi ka Me te lofo sü gbü jia ye, bete Yesu te rü ede kpökpö ka Me gbü kokpa. 56Fü ah amala ngü fü wü mere kpara la, gü ba, "Yi ceka la, ma wu kpï te ü te-ye! Fü Yesu arü gbü kokpa ka Me!" 57Te wü kovo gbü mabiti la je ngü te Setefanü mala de bala ne, fü ewü akpo da eba rere kpa tikpi, da eni güje wü de jikpa wü. Fü ewü aci ʼburu, akpe atï fefeh na, 58azoro engu, aza, akoro di kpa edere sü, akpo da esötö engu de teme, teka amörö. Fü Setefanü ayia aku gba fü Me, gü ba, "Akoo, Miri Yesu, mü za kuru ra kpaka mü!" Fütanga ngü la, fü ah atï de nzökuta ye kötö, aku gba de mere ri ye, gü ba, "Miri Yesu, mü mere e ao lïya, gbü nzö wü kpara la, teka ngü ne, de." Te engu mala ngü la bala, fü ah ace kpa te-ye, akpi. Dela ngü ka kpi ka Setefanü. Wü kpara ta te ewü ngbü gbü mabiti la, wüh ʼburu de wü züka bongo te wü. Te di bala, wü kpara ta te ewü sötö engu de teme ne, wüh gbi züka bongo ka-wü la, za o esaka gara jaji komoko de ïrï ye Sawula, angü wü bongo la ena asiti. Ngü ka kpi ka Setefanü la reke ta gbü jia Sawula areke, angü engu le ta kpah eyi de wüh mörö Setefanü amörö asidi.
Copyright
Learn More


text:
YE TI MANDA 5
Anzoni ye wa mo yeke wara ande na abungbi ti e?
Azo mingi azia lege ti guengo na eglize ngbanga ti so kâ a kaï nzara ti ala ti aye ti yingo pëpe wala a dë bê ti ala pëpe. Ka ngbanga ti nyen a yeke nzoni mo ga na abungbi ti aTémoin ti Jéhovah? Anzoni ye wa la mo yeke wara kâ?
Tere ti mo ayeke nzere ti duti na popo ti azo so abi bê na mba na so aye tere. Na ngoi ti abazengele, a kangbi yâ ti aChrétien lani na acongrégation, so na yâ ni ala yeke voro Nzapa, ala yeke manda Mbeti ti Nzapa na ala wa tere na popo ti mba (aHébreu 10:24, 25). Ala ye tere lani, na ye so asara si ala bâ tere tongana atâ kamarade, wala aita na lege ti yingo (2 aThessalonicien 1:3; 3 Jean 14). E nga kue e sara tongana ala, nga oko ngia so ala wara lani, ni la si e wara nga laso.
Mo yeke hinga tongana nyen ti sara ye so Nzapa ahunda. Tongana ti so a fa tapande ni na yâ ti Bible, azo kue abungbi oko, akoli, awali na amolenge. Ambeni ita so ayeke fa ye nzoni ayeke fa na e na lege ti Bible tongana nyen ti sara ye ague oko na aye so Bible ni afa na yâ ti fini ti e ti lâ oko oko. (Deutéronome 31:12; Néhémie 8:8) Azo kue alingbi ti mû mbage na alisoro nga ti he bia ti fa mabe ti ala na gigi.
Mabe ti mo ayeke kpengba. Na mbeni congrégation lani, bazengele Paul atene tënë so: “Mbi yeke na nzara mingi ti bâ ala, . . . ti tene e kpengba tere na popo ti e, e oko oko e kpengba na lege ti mabe ti mba, mabe ti ala na ti mbi nga.” (aRomain 1:11, 12). Warango tere lakue na aita na abungbi ayeke kpengba mabe ti e nga ayeke sara si e ye lakue ti sara ye so Nzapa aye.
Mo yeke ga ande na abungbi ti e ti peko? tongaso si mo bâ ni na lê ti mo wani? Aita ayeke yamba ande mo na ngia. Mo lingbi ti gue dä senge, a yeke ro nginza na maboko ti azo kâ pëpe.
E yeke sara abungbi ti e alingbi na tapande ti azo wa?
Guengo na abungbi ayeke ga na e anzoni ye wa?
TI HINGA AMBENI TËNË
E yeke sara abungbi ti e tongana nyen?
Ti hinga ye so ayeke passé kâ, bâ vidéo ni.
Ngoi ti abungbi ti aTémoin ti Jéhovah
Hinga place so e yeke wara tere dä nga e yeke voro Nzapa tongana nyen?


text:
38: Awakala 12
BÂ LÊ ti keke so akoli so ayô na ndogo ti ala. Bâ tongana nyen vigne so akono mingi, na a hunda akoli use ti yô ni. Bâ nga afigue ni na agrenade ni. Apendere lê ti keke so alondo na ndo wa? A londo na sese ti Canaan. Canaan ayeke ndo so lani Abraham, Isaac na Jacob aduti dä. Me ndali ti so kota nzara amû yâ ti sese ti Canaan, Jacob na afami ti lo kue ague na Egypte. Ngu 216 na pekoni, Moïse ayeke kiri fadeso na azo ti Israël na sese ti Canaan. Ala si na mbeni ndo na yando so a iri ni Kadès.
Azo ti sese ti Canaan ayeke sioni. Tongaso, Moïse atokua awakala 12, na lo tene na ala: ‘Ala gue abâ azo oke si ayeke kâ, na ala bâ wala ala yeke ngangu mingi. Ala bâ nga wala sese ni ayeke nzoni ndali ti akobe. Ala girisa nga pëpe ti ga na ambeni lê ti keke ni.’
Tongana awakala ni akiri na Kadès, ala tene na Moïse: ‘Sese ni ayeke tâ pendere mingi!’ Ti fa so a yeke tongaso, ala fa na lo ambeni lê ti keke ni. Me, na popo ti awakala 12, ala 10 atene: ‘Azo ti kodoro ni akono mingi nga ala yeke ngangu mingi. Ala yeke fâ e tongana e gue ti mû kodoro ti ala.’
Tongana azo ti Israël amä tënë so, mbeto asara ala. Ala tene: ‘A yeke nzoni fade ti kui na Egypte wala na yando ge. Ala yeke fâ e tongana e tiri na ala, na ala yeke gbu awali ti e na amolenge ti e. Zia e soro mbeni fini mokonzi na place ti Moïse, na e kiri na Egypte!’
Me awakala use azia bê ti ala kue na Jéhovah, na ala tara ti kaï azo ni. Iri ti ala ayeke Josué na Caleb. Ala tene: ‘Ala sara mbeto pëpe. Jéhovah ayeke na e. A yeke ngangu pëpe ti mû sese ni.’ Me azo ni ake ti mä tënë ti ala. Ala ye même ti fâ Josué na Caleb.
Ye so azia ngonzo na bê ti Jéhovah mingi, si lo tene na Moïse: ‘Zo kue so ayeke na ngu 20 ti gue na ni ayeke lï na sese ti Canaan pëpe. Ala bâ lani amiracle so mbi sara na Egypte nga na yando, me ade ala mû bê ti ala kue na mbi pëpe. Tongaso, ala yeke tambela na yando teti ngu 40 juska azo so kue akui. Gi Josué na Caleb si ayeke lï na sese ti Canaan.’
Nombre 13:1-33; 14:1-38.
Ahundango tënë
- Ti mo, araisin ti lê ti foto so ayeke tongana nyen? A londo na ndo wa?
- Ngbanga ti nyen Moïse atokua awakala 12 na sese ti Canaan?
- Tënë wa awakala bale-oko atene na Moïse na peko ti so ala kiri?
- Tongana nyen awakala use afa so ala zia bê ti ala kue na Jéhovah? Iri ti ala ayeke nyen?
- Jéhovah asara ngonzo ngbanga ti nyen? Lo tene nyen na Moïse?
Ambeni hundango tënë
- Diko Nombre 13:1-33.
A soro lani azo wa ti gue ti bâ yâ ti kodoro ni? Kota lege wa azi na ala? (Nom. 13:2, 3, 18-20).
Ngbanga ti nyen bango ndo ti Josué na ti Caleb ayeke nde na ti tanga ti awakala ni? E manda nyen dä? (Nom. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 aCor. 5:7).
- Diko Nombre 14:1-38.
Wango wa a lingbi e bata ni na ndo ti tënë ti kasango azo so Jéhovah azia ala ti mû li ni na yâ ti bungbi ti lo na sese ge? (Nom. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 aCor. 10:10).
Tongana nyen Nombre 14:24 afa so Jéhovah ayeke bi bê ti lo na awakua ti lo oko oko kue? (1 aGbia 19:18; aProv. 15:3).


text:
1Amolenge ti mbi, mbi su mbeti so na ala titene ala sara siokpari pepe. Me tongana mbeni zo asara siokpari, e yeke na mbeni wagbungo-koko na tere ti Babâ: Jésus Christ, lo so lo yeke mbirimbiri. 2Jésus Christ amu tere ti lo na sandaga ti zi asiokpari ti e; gi asiokpari ti e oko pepe, me ti azo ti dunia kue. 3Tongana e yeke sara ye alingbi na andia ti Nzapa, so afa atene, e hinga Nzapa biani. 4Tongana mbeni zo atene: “Mbi hinga Nzapa”, me lo sara ye alingbi na andia ti Nzapa pepe, andaa lo yeke zo ti mvene, taa-tënë ayeke na be ti lo pepe. 5Me zo so ayeke sara ye alingbi na tënë ti Nzapa, andaa ndoye so ayeke na be ti lo ndali ti Nzapa alingbi kue biani. Na lege so laa e lingbi ti hinga e tene, e ga oko na Nzapa. 6Zo so atene ni ga oko na Nzapa, alingbi dutingo ti lo ayeke tongana ti Jésus Christ. 7A-ita ti mbi so mbi ye ala mingi, mbeni fini ndia laa mbi yeke su na mbeti na ala so pepe, me ayeke ngbene ndia so ala yeke na ni, ngbene ye na tongo nda ni; ngbene ndia so ayeke tënë so ala ma ni awe. 8Ngbene ndia so mbi su na mbeti na ala so ayeke nga fini ndia si aga taa-tënë na ya ti fini ti Christ na ti ala, ngbanga ti so vukongo ndo ayeke hon si taa lumiere aza fadeso. 9Zo so atene, ni yeke na ya ti lumiere si be ti lo angba ti ke ita ti lo, andaa lo ngba na ya ti vukongo ndo. 10Zo so aye ita ti lo, andaa lo ngba na ya ti lumiere; na be ti lo, mbeni ye ti sara si lo ti ayeke daa pepe. 11Me zo so be ti lo ake ita ti lo, andaa lo yeke na ya ti vukongo ndo; lo yeke tambula na ya ti vukongo ndo, lo hinga ndo so lo yeke gue daa pepe, ngbanga ti so vukongo ndo ni avuko le ti lo awe. 12Amolenge ti mbi, mbi su mbeti so na ala, mbi tene: “Nzapa azi asiokpari na li ti ala awe ndali ti iri ti Jésus.” 13Ababâ, mbi su mbeti so na ala, mbi tene: “Ala hinga awe lo so ayeke ngbene ye na tongo nda ni.” Amaseka, mbi su mbeti so na ala, mbi tene: “Ala hon ndö ti Sioni wato awe.” 14Amolenge, mbi su mbeti so na ala, mbi tene: “Ala hinga Babâ awe.” Ababâ, mbi su mbeti so na ala, mbi tene: “Ala hinga awe lo so ayeke ngbene ye na tongo nda ni.” Amaseka, mbi su mbeti so na ala, mbi tene: “Ala yeke ngangu, tënë ti Nzapa aduti na be ti ala si ala hon ndö ti Sioni wato awe.” 15Ala ye dunia so pepe, wala aye ti dunia ni. Zo so aye dunia so, andaa lo ye Babâ pepe. 16Aye ti dunia ni, so ti tene asioni nzara ti be ti zo, sarango nzara ti aye so anzere na le ti zo nga na baba so azo ayeke sara ndali ti aye so ala wara, aye so kue alondo na Babâ pepe, me alondo na dunia so. 17Dunia so ayeke hon, aye so zo ayeke sara nzara ni nga ayeke hon; me zo so asara ye so be ti Nzapa aye, fade lo yeke ngba na fini kpu na kpu. 18Amolenge ti mbi, ngbonga ti ndani alingbi awe! Ala ma ando atene, Wato ti Christ ayeke ga. Andaa awato ti Christ asi singo fadeso. Tongaso e hinga e tene, ngbonga ti ndani alingbi awe. 19Azo ni so ayeke azo ti e pepe, nilaa ala londo na popo ti e si ahon. Tongana azo ni ayeke fade azo ti e, ka ala ngba na popo ti e. Me ala zia e ahon ti fa polele na le ti azo atene, mbeni zo oko na popo ti ala ayeke zo ti e pepe. 20Ti ala, a-ita, ala wara Yingo-Vuru so Christ amu na ala si ala kue ahinga taa-tënë awe. 21Mbi su mbeti so na ala pepe, ngbanga ti so ala hinga taa-tënë pepe, me mbi su mbeti so na ala, ngbanga ti so ala hinga taa-tënë awe. Ala hinga nga so mbeni tënë ti mvene oko ayeke londo na ya ti taa-tënë ti sigigi pepe. 22Tongaso, zo wa laa ayeke zo ti mvene, zo wa? Zo ti mvene ayeke lo so atene, Jésus ayeke Christ pepe. Zo so ayeke wato ti Christ, lo ke Babâ na Molenge ni kue. 23Zo so ake Molenge ni, andaa lo ke nga Babâ ni awe; zo so ayamba Molenge ni, andaa lo yeke nga na Babâ ni. 24Ndani laa, a-ita, ayeke nzoni ala bata na be ti ala tënë so ala ma ngbene ye na tongo nda ni. Tongana ala bata na be ti ala tënë so ala ma ngbene ye na tongo nda ni, fade ala yeke ngba duti oko na Molenge ni nga na Babâ ni. 25Ye so Christ amu zendo ti mu na e ayeke fini so angba lakue lakue. 26Tënë so mbi ye fade ti su na mbeti na ala na ndö ti azo so ayeke gi lege ti handa ala laa. 27Me ti ala, a-ita, Yingo so Christ amu na ala angba na ya ti ala. Akpa titene mbeni zo akiri afa ye fango na ala pepe, ngbanga ti so Yingo ni ayeke fa na ala ye kue: ye so lo yeke fa ayeke taa-tënë, lo yeke tene mvene pepe. Ndani laa, ayeke nzoni ala ngba ti duti oko na Christ tongana ti so Yingo afa na ala. 28Tongaso, amolenge ti mbi, ala ngba ti duti oko na Christ, tongaso si na lango ti gango ti lo, be ti e ado pepe, e duti yongoro na lo pepe si kamene agbu e na lango ni so pepe. 29Ala hinga atene, Christ ayeke mbirimbiri. Tongaso, alingbi ala hinga nga atene, zo so asara ye ti mbirimbiri, lo yeke molenge ti Nzapa.
Copyright
Learn More