text:
CHAPITRE OSIO
Jésus Christ ayeke zo wa?
Kota kusala wa Jésus ayeke na ni ti sala?
Jésus ayeke lani na ndo wa kozoni si lo ga na sese?
Mara ti zo wa lo yeke lani?
AZO mingi ayeke dä laso so iri ti ala awu mingi. Ti ambeni, azo ahinga ala nzoni mingi na yâ ndo so ala lango dä, na yâ gbata ti ala wala na yâ kodoro so ala yeke dä. Me ti ambeni nde, iri ti ala awu na ndo ti sese kue. Ye oko, gi ti hinga tënë na ndo ti mbeni zo so iri ti lo awu mingi aye ti tene pëpe so mo hinga lo biani. A ye ti tene pëpe so mo hinga atënë mingi na ndo ti lo, ndo so lo londo dä nga asalango ye so lo yeke na ni biani.
2 Azo laso na sese amä tënë na ndo ti Jésus Christ, atâa so lo bâ gigi lani a sala fadeso ndulu na ngu 2 000 tongaso awe. Ye oko, tongana a yeke ti hunda azo mingi mara ti zo wa Jésus ayeke biani, na ndo so la akiringo tënë ni ague kirikiri. Ambeni atene so lo yeke lani gi mbeni senge nzoni zo. Ambeni nde atene ti ala so lo yeke gi mbeni prophète awe. Ambeni nde nga amä na bê so Jésus ayeke Nzapa na a lingbi a voro lo. A lingbi e voro Jésus?
3 A yeke kota ye mingi teti mo ti hinga tâ tënë na ndo ti Jésus. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Bible atene: ‘So ayeke fini ti lakue lakue: ti hinga Mo, Mo so gi Mo oko ayeke tâ Nzapa, na ti hinga Jésus Christ, Lo so Mo to Lo awe.’ (Jean 17:3). Biani, ti hinga tâ tënë na ndo ti Jéhovah Nzapa nga na Jésus Christ alingbi ti gue na e ti wara fini ti lakue lakue na yâ paradis na ndo sese (Jean 14:6). Na ndo ni, Jésus azia tâ nzoni tapande so afa tongana nyen ti sala ye na yâ fini ti e nga tongana nyen ti sala ye na mbage ti azo (Jean 13:34, 35). Na yâ kozo chapitre ti buku so, e manda lani tâ tënë na ndo Nzapa. Fadeso, zia e bâ ye so Bible afa biani na ndo ti Jésus Christ.
MESSIE SO A FA TËNË TI LO NA ZENDO
4 Angu mingi kozoni si a dü Jésus na sese, Bible afa tënë ti gango ti mbeni Messie wala Christ so Nzapa ayeke tokua lo. Iri “Messie” (so alondo na yanga ti Hébreu) na “Christ” (so alondo na yanga ti Grec) aye ti tene gi tënë oko: “Lo so a sa mafuta na li ti lo.” A ye ti fa so Lo so a fa tënë ti lo kozoni na zendo ayeke duti ande mbeni zo so a sa mbeni ye na li ti lo, so ti fa so Nzapa ahiri lo teti mbeni kusala so ayeke nde. Na yâ ti ambeni chapitre so ayeke ga, e yeke manda ande ye mingi na ndo ti kota kusala so Messie ni ayeke sala ti tene azendo ti Nzapa aga tâ tënë. E yeke manda nga tënë na ndo ti aye ti nzoni so Jésus alingbi ti ga na ni na e, même laso. Ye oko, kozoni si a dü Jésus, azo mingi lani ayeke hunda tele ti ala peut-être: ‘Zo wa si ayeke duti ande Messie ni?’
5 Akozo disciple ti Jésus ti Nazareth ayeke lani na kite oko pëpe na bê ti ala so Jésus ayeke Messie so a fa tënë ti gango ti lo kozoni (Jean 1:41). Mbeni disciple ni oko so iri ti lo ayeke Simon Pierre atene ti lo polele na Jésus: “Mo yeke Christ.” (Matthieu 16:16). Ye oko, ye nyen alingbi fade ti mû lege na adisciple so nga na e laso ti duti na kite oko pëpe so Jésus si ayeke biani Messie so a fa tënë ti lo na zendo?
6 Aprophète ti Nzapa so ayeke lani na fini kozoni na Jésus afa atënë mingi mingi na ndo ti Messie. Atënë so ayeke mû ande maboko na azo ti hinga lo. E lingbi peut-être ti fa ni na lege ti mbeni tapande: a hunda mo ti gue ti mû mbeni zo na ONAF wala na aéroport. Ye oko, mo bâ lê ti zo so kozo lâ oko pëpe. Tongana mbeni zo nde afa ambeni tënë na mo na ndo ti zo so ti mû lege na mo ti hinga lo, fade ye so ayeke mû maboko na mo pëpe? Legeoko nga, na lege ti aprophète ti lo so Bible afa tënë ti ala, Jéhovah amû gbâ ti atënë na ndo ti aye so Messie ni ayeke sala nga aye so ayeke si ande na lo. Gango tâ tënë ti aprophétie so ayeke mû lege fade na atâ wakua ti Nzapa ti hinga Messie ni polele.
7 Bâ gi atapande use. Ti oko ni, prophète Michée afa so fade a yeke dü Messie ni na Bethléhem, mbeni kete gbata na sese ti Juda; na lo fa tënë so ngu 700 kozoni si a ga tâ tënë (Michée 5:1). A dü Jésus lani na ndo wa biani? Gi na gbata ti Bethléhem so! (Matthieu 2:1, 3-9). Ti use ni, prophétie so a sû na Daniel 9:25 afa lani ngu mingi kozoni awe lawa si Messie ni ayeke sigigi na lê ti azo: a yeke na ngu 29 ti ngoi ti e.* Gango tâ tënë ti aprophétie use so nga na ambeni nde amû lege ti bâ biani so Jésus ayeke Messie so a fa tënë ti lo na zendo.
8 Mbeni fä ni nde so amû lege ti bâ biani so Jésus ayeke lani Messie asigigi polele na yâ tanga ti anze ti ngu 29 ti ngoi ti e. A yeke na ngu so la si Jésus ague na mbage ti Jean Wabatizengo zo ti tene lo batize lo na yâ Ngu ti Jourdain. Jéhovah amû kozoni na Jean mbeni fä so ayeke mû lege na lo ti hinga Messie ni. Na Jean abâ lani fä so na ngoi ti batême ti Jésus. Bible afa ye so asi lani: “Tongana Jésus awara batême awe, Lo sigigi fade na yâ ngu, na bâ, yayu a lungula, na Lo bâ Yingo ti Nzapa azu na ndo Lo tongana bungu; na bâ, yanga asala tënë na yayu, a tene, So ayeke Molenge ti Mbi so Mbi ndoye Lo, Lo mû ngia na Mbi mingi.” (Matthieu 3:16, 17). Na pekoni so lo bâ ye so asi na lo mä go so a sala tënë, Jean aduti na kite oko pëpe so Jésus ayeke biani lo so Nzapa atokua lo (Jean 1:32-34). Gi na ngoi ni so Nzapa asa na ndo ti Jésus yingo ti lo, so ti tene ngangu ti lo so ayeke na kusala, Jésus aga Messie, wala Christ, lo so a hiri lo ti ga Mokonzi na Gbia.—Esaïe 55:4.
9 Gango tâ tënë ti aprophétie ti Bible nga tënë so Jéhovah Nzapa mveni atene na yanga ti lo afa polele Jésus tongana Messie ti zendo ni. Me Bible akiri tënë nga na ambeni kota hundango tënë use so andu Jésus Christ: lo yeke lani na ndo wa kozoni si lo ga na sese? Nga mara ti zo wa lo yeke lani?
JÉSUS AYEKE LANI NA NDO WA KOZO?
10 Bible afa so Jésus ayeke lani na yayu kozoni si lo ga na sese. Prophète Michée afa lani so fade a yeke dü Messie ni na Bethléhem, me lo tene nga so Lo bâ gigi “giriri kozoni.” (Michée 5:1). Lege mingi, Jésus mveni atene so lo yeke lani na fini na yayu kozoni si lo ga na sese tongana zo (Jean 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5). Tongana lo yeke lani mbeni créature ti yingo na yayu, lo wara lege ti lë mbeni kpengba songo mingi na Jéhovah.
11 Jésus ayeke Molenge ti Jéhovah so Lo ye lo mingi ahon atanga ni kue; na a yeke na lege ni. A hiri Jésus “kozo ti ye kue so Nzapa acréé”, teti lo yeke lo so Nzapa aleke kozo# (aColossien 1:15). Mbeni ye nde ayeke dä so asala si Molenge so ayeke nde mingi: lo yeke “Molenge ti [Nzapa] ngengele oko”. (Jean 3:16). So ti tene Jésus ayeke gi oko zo so Nzapa lo mveni si aleke na maboko ti lo. Jésus ayeke nga gi oko zo so Nzapa asala na kusala ti leke tanga ti aye kue ti dunia (aColossien 1:16). A hiri nga Jésus “Tënë ni”. (Jean 1:14). So ti tene lo yeke sala tënë lani na iri ti Nzapa ti mû atokua na atënë ti Babâ ti lo ti gue ti tene pekoni na tanga ti amolenge ti Nzapa, atâa ala ti yayu wala ti sese.
12 Kozo Molenge ti Nzapa alingbi na Nzapa mveni? Ambeni zo atene tongaso, me Bible afa ti lo tongaso pëpe. Tongana ti so paragraphe so ahon afa ni, a leke Molenge ni lekengo. A yeke polele so Molenge ni ayeke na fini kozo pëpe; a yeke na pekoni si lo wara fini. Me ti Jéhovah Nzapa, ngbele ye lakue lo yeke gi na fini, na fini ti lo ayeke hunzi lâ oko pëpe (Psaume 90:2). Molenge ni atara même lâ oko pëpe ti sala tele ti lo ti lingbi na Nzapa. Bible afa polele so Babâ ni ayeke kota ahon Molenge ni (Jean 14:28; 1 aCorinthien 11:3). Gi Jéhovah lo oko si ayeke “Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue”. (Genèse 17:1). Tongaso, mbeni zo ti lingbi na lo ayeke pëpe.%
13 A sala lani angu mingi mingi awe la Jéhovah na Jésus ayeke na kpengba songo na popo ti ala, na songo ni akomanse même kozoni si a leke atongoro, lâ nga na sese. Kite ayeke pëpe so ala ye tele lani na popo ti ala ngangu! (Jean 3:35; 14:31). Nzoni Molenge so amû tâ gi Babâ ti lo na asalango ye ti lo kue. Ndani la Bible asala tënë ti Molenge ni tongana “image ti Nzapa so zo alingbi bâ pëpe”. (aColossien 1:15). Biani, legeoko tongana mbeni molenge so alingbi ti kpa tâ gi babâ ti lo na alege mingi, Molenge ti Nzapa na ngoi so lo de na yayu amû lani gi Babâ ti lo na asalango ye ti Lo kue.
14 Molenge ti Jéhovah ngengele oko ayeda lani ti zia ndo ti lo na yayu ti ga na sese tongana zo. Me mo lingbi ti hunda tele ti mo: ‘A sala lani tongana nyen si mbeni créature ti yingo aga zo na sese?’ Jéhovah asala lani mbeni miracle. Lo mû fini ti kozo Molenge ti lo na yayu kâ na lo zia ni na yâ ti mbeni masia so ayeke Juif. Iri ti lo ayeke Marie. Me ti sala ye so, a hunda lani pëpe ti tene Marie abungbi na mbeni koli. A yeke tongaso si Marie adü mbeni molenge-koli so ayeke mbilimbili-kue na lo zia iri ti lo Jésus.—Luc 1:30-35.
JÉSUS AYEKE LANI MARA TI ZO WA?
15 Aye so Jésus atene na asala na ngoi so lo de na sese amû lege na e ti hinga lo nzoni. Nga mingi ahon so, na lege ti Jésus e yeke wara lege ti hinga Jéhovah nzoni mingi. Ngbanga ti nyen e tene tongaso? Dabe mo so Molenge ni ayeke tâ gi image ti Babâ ti lo mveni. Ndani la Jésus atene lani na mbeni disciple ti lo oko: “Zo so abâ mbi, lo bâ Babâ awe.” (Jean 14:9). A-Évangile osio, so ti tene Matthieu, Marc, Luc na Jean, afa na e atënë mingi na ndo ti Jésus Christ: fini ti lo, akusala ti lo nga na asalango ye so lo fa lani na gigi.
16 A hinga lani Jésus nzoni mingi tongana “Maître” wala Wafango ye (Jean 1:38; 13:13). Lo fa tënë lani na ndo ti nyen? Kozoni kue, lo fa “Tene-nzoni ti royaume”. Royaume wa? Royaume ti Nzapa wala ngorogbia ti lo na yayu so ayeke komande ande sese kue na ayeke ga na azo ti mango yanga adeba nzoni so ayeke hunzi lâ oko pëpe (Matthieu 4:23). Tënë so lo fa lani alondo na zo wa? Jésus mveni akiri tënë ni: “Tënë so Mbi fa na i ayeke ti Mbi pëpe, me a yeke ti Lo so ato Mbi”, so ti tene Jéhovah (Jean 7:16). Jésus ahinga lani so Babâ ti lo aye si azo amä nzo tënë ti Royaume. Na chapitre 8, fade e yeke manda tënë mingi na ndo ti Royaume ti Nzapa na ye so Royaume ni ayeke sala.
17 Jésus ayeke fa tënë lani na ndo wa? Na ndo kue so lo wara azo dä: na yâ akete kodoro, agbata, aplace ti kango ye nga na da ti azo. Jésus aku pëpe ti tene azo si aga na mbage ti lo. Lo mveni lo gue na mbage ti ala (Marc 6:56; Luc 19:5, 6). Ngbanga ti nyen Jésus asala ngangu mingi tongaso na lo mû ngoi ti lo mingi ti fa tënë na ti fa ye na azo? Ngbanga ti so a yeke lani ye so bê ti Nzapa aye na mbage ti lo. Jésus asala lakue ye so Babâ ti lo aye (Jean 8:28, 29). Me mbeni nda ti tënë nde ayeke dä so apusu lo lani ti fa tënë: a yeke so lo bâ mawa ti azo mingi so aga na mbage ti lo (Matthieu 9:35, 36). Amokonzi-nzapa ti ala abâ lege ti ala nzoni pëpe, atâa so a yeke kungba ti ala ti fa na azo so tâ tënë na ndo Nzapa nga na aye so lo leke ti sala. Jésus ahinga lani so azo ni ayeke tâ na kota nzara ti mä tënë ti Royaume.
18 Jésus ayeke lani mbeni koli so asala ye na azo na nzobe nga na wâ mingi na mbage ti azo, na tënë ti aye so ayeke si na azo agbu bê ti lo mingi. Ndani la si ambeni zo abâ so lo yeke mbeni zo so ala lingbi ti duti pëpe na mbito wala na kamene ti ga ndulu na lo, nga lo yeke nzoni mingi. Même amolenge ayeke na ngia tongana ala yeke na tele ti lo (Marc 10:13-16). Jésus aye lani azo kue. Me lo ke asalango ye kue ti kirikiri wala so ayeke na lege ti mbilimbili pëpe (Matthieu 21:12, 13). Lo ne awali, atâa so na ngoi ni kâ azo ayeke ne ala mingi pëpe na agbanzi na ala adroit mingi (Jean 4:9, 27). Jésus ayeke lani na tâ be-ti-molenge biani. Na mbeni ngoi, lo sukula gere ti abazengele ti lo, atâa so a yeke fade kusala ti mbeni senge ngbâa.
19 Aye ti ngangu so asi lani na azo na yâ fini ti ala agbu bê ti Jésus mingi. A yeke ye so e bâ polele tongana lo sava azo ti kobela na lege ti ngangu ti yingo vulu ti Nzapa (Matthieu 14:14). Na tapande, mbeni koli so ayeke na kobela ti buruma aga ndulu na Jésus na atene na lo: “Tongana mo ye, Mo lingbi sala si tele ti mbi aga nzoni.” Jésus abâ mawa ti koli so na pasi so lo yeke na yâ ni. Ye so apusu lo ti yôro maboko ti lo, ti ndu koli so na ti tene: “Mbi yeda; tele ti mo aga nzoni.” Na zo ti kobela ni awara sava! (Marc 1:40-42). Bâ tâ gi na li ngia so koli so awara lani!
LO NGBÂ BE-TA-ZO JUSKA NA NDA NI
20 Na ndo tënë ti mango yanga ti Nzapa, Jésus azia tapande ti nzoni ahon kue. Lo duti be-ta-zo na Babâ ti lo ti yayu na yâ ye kue, atâa aye ti ngangu nde nde so a sala na lo wala pasi kue so asi na lo. Jésus ake na kuru go atara ti Satan, na Satan awara lo dä pëpe (Matthieu 4:1-11). Na mbeni ngoi, ambeni na popo ti azo ti sewa ti lo ayeke na mabe na lo pëpe; ala gue juska ti tene so “li ti Lo aturne awe”. (Marc 3:21). Me Jésus azia lâ oko pëpe si tënë ti ala awoko lo; lo ngbâ lakue ti sala kusala ti Nzapa. Atâa azonga so a tene na ndo ti lo nga na atënë ti mbana so a bi na lo, Jésus agbanzi tele ti lo ti kiri tënë sioni, na lo tara lâ oko pëpe ti sala sioni na awato ti lo.—1 Pierre 2:21-23.
21 Jésus angbâ be-ta-zo juska na kuâ, mbeni kuâ ti sana na maboko ti awato ti lo (aPhilippien 2:8). Bâ gi aye ti ngangu so lo hon na yâ ni na ndangba lango ti fini ti lo na sese. A gbu lo, a bi atënë ti wataka na li ti lo, ajuge so salango ye ti ala ayeke kirikiri afâ ngbanga ti likisi na ndo ti lo; azo mingi ahe lo na ngia, na aturugu asala lo pasi. A kanga lo na ndo ti keke ti pasi, na tongana lo gue ti kui, lo dekongo: “Ye kue aga tâ tënë awe!” (Jean 19:30, NW ). Ye oko, na lango ota ti peko ti kuâ ti lo, Babâ ti lo so ayeke na yayu azingo lo na kuâ na yâ yingo (1 Pierre 3:18). Ayenga kete na pekoni, lo kiri na yayu. Kâ, lo “duti na koti ti Nzapa” ti ku na lango so lo yeke wara ngangu ti komande tongana gbia.—aHébreu 10:12, 13.
22 Ye wa Jésus amû lege na ni tongana lo ngbâ be-ta-zo juska na kuâ? Kuâ ti lo azi lege na e ti wara fini ti lakue lakue na yâ paradis na ndo sese, alingbi na ye so Jéhovah aleke ti sala giriri. Na chapitre ti peko, e yeke bâ tongana nyen kui ti Jésus azi lege na ye so ti ga tâ tënë.
YE SO BIBLE AFA
- Gango tâ tënë ti aprophétie nga tënë ti yanga ti Nzapa mveni amû lege ti fa Jésus tongana Messie wala Christ.—Matthieu 16:16.
- Angu mingi kozoni si lo ga na sese, Jésus ayeke lani mbeni créature ti yingo na yayu.—Jean 3:13.
- Jésus ayeke lani mbeni wafango ye, mbeni koli so ayeke na nzobe nga na wâ mingi; lo yeke nga tapande ti zo so amä yanga ti Nzapa na yâ ye kue.—Matthieu 9:35, 36.
* Ti hinga tënë mingi na ndo ti gango tâ tënë ti prophétie ti Daniel na ndo ti Jésus, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
# A hiri Jéhovah Babâ teti lo sala ye kue (Esaïe 64:7). Ngbanga ti so a yeke Nzapa si aleke Jésus, a hiri Jésus ni Molenge ti Nzapa. Nga, a bâ a-ange na même Adam tongana amolenge ti Nzapa teti fini ti ala alondo na lo.—Job 1:6; Luc 3:38.
% Ti hinga ambeni tënë nde so afa so kozo Molenge ti Nzapa alingbi pëpe na lo, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
Ahundango tënë
1, 2. (a) Ngbanga ti nyen ti hinga tënë na ndo ti mbeni zo so iri ti lo awu mingi aye pëpe ti tene so mo hinga lo biani? (b) Abango ndo wa so ague kirikiri azo ayeke na ni na ndo ti Jésus?
3. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye mingi teti mo ti hinga tâ tënë na ndo ti Jésus?
4. A-iri “Messie” na “Christ” aye ti tene nyen?
5. Adisciple ti Jésus ahinga biani so Jésus ayeke zo wa?
6. Mû mbeni tapande ti fa tongana nyen Jéhovah amû maboko na atâ wakua ti lo ti hinga Messie.
7. Fa aprophétie use so aga tâ tënë lani na ndo ti Jésus.
8, 9. Na ngoi ti batême ti Jésus, ye wa so asi amû lege lani ti fa lo tongana Messie?
10. Bible atene nyen na ndo ti dutingo ti Jésus kozoni si lo ga na sese?
11. Tongana nyen Bible afa so Jésus ayeke Molenge ti Jéhovah so Lo ndoye lo mingi ahon atanga ni kue?
12. E hinga tongana nyen so kozo Molenge ti Nzapa alingbi na Lo pëpe?
13. Bible aye ti tene nyen tongana lo fa Molenge ti Nzapa tongana “image ti Nzapa so zo alingbi bâ pëpe”?
14. Ye nyen asala lani ti mû lege si a dü Molenge ti Jéhovah na sese ge?
15. Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so na lege ti Jésus e yeke hinga Jéhovah tâ nzoni mingi?
16. Tënë ti Jésus so lo fa aluti kozoni kue na ndo ti nyen? Aye so lo fa alondo na zo wa?
17. Jésus ayeke fa lani tënë na ndo wa? Ngbanga ti nyen lo sala ngangu mingi tongaso ti fa ye na azo?
18. Na popo ti asalango ye ti Jésus, ala so wa agbu bê ti mo mingi?
19. Tapande wa afa so aye ti ngangu so asi na azo agbu bê ti Jésus lani mingi?
20, 21. Tongana nyen Jésus azia tapande lani na ndo tënë ti mango yanga ti Nzapa?
22. Ye wa Jésus amû lege na ni na dutingo be-ta-zo juska na nda ni?


c: text/html

text:
4. Jésus Christ ayeke zo wa?
1 JÉSUS AYEKE MESSIE
“Mo yeke Christ.”—Matthieu 16:16
E hinga tongana nyen so Jésus ayeke Messie?
Matthieu 3:16, 17; Jean 1:32-34
Jéhovah afa so Jésus ayeke Molenge ti lo.
Aprophétie kue so asara tënë ti Messie aga tâ tënë na ndö ti Jésus.
2 JÉSUS AYEKE LANI MBENI ANGE KOZO SI LO GA NA SESE
“Mbi londo na yayu mbi ga.”—Jean 6:38
Nyen la Jésus asara lani na yayu?
Jéhovah asara Jésus kozo, na pekoni lo sara kua na lo ti leke tanga ti aye kue. Jésus amanda lani ye na terê ti Babâ ti lo teti angu milliard mingi.
Jéhovah atokua lani Jésus na sese.
3 JÉSUS AYE AZO
“Ala zia akete molenge ni aga na mbi.”—Marc 10:14
Asarango ye ti Jésus wa la mo ye ni?
Jésus asara lani ye na nzoni bê, nga azo aye lani mingi ti sara tënë na lo.
Jésus ane lani awali.
Jésus asara terê ti lo lani kete.
Matthieu 9:35, 36; Marc 1:40-42
Jésus aye lani ti mû maboko na azo.
4 JÉSUS ASARA LAKUE YE SO BÊ TI NZAPA AYE
“Mbi hunzi kusala so mo mû na mbi ti sara so awe.” —Jean 17:4
Tongana nyen la tapande ti Jésus amû maboko na e ti duti be-ta-zo?
Na ngoi so Zabolo atara lani Jésus, lo ngbâ be-ta-zo.
Jésus asara lani ye so Babâ ti lo aye même na ngoi so afami ti lo ahe lo.
Lâ oko Jésus asara sioni na awato ti lo pëpe.
Jésus angbâ lani be-ta-zo na Nzapa juska na kuâ.
A-Hébreu 10:12, 13; 1 Pierre 3:18
Jéhovah azingo lani Jésus na kuâ ti gue na yayu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 19 Tongana Jésus ahunzi tënë so awe, lo zia Galilée, lo si na akatikati ti sese ti Judée, na mbage ti Ngu ti Jourdain.2 Azo mingi mingi amû nga peko ti lo, na lo sava ala kâ.3 Na aFarizien aga na tere ti lo, ala ye ti tara lo. Tongaso, ala tene: “Ndia amû lege na koli ti sara divorce na wali ti lo ndali ti mara ti atënë nde nde kue?”4 Lo kiri tënë, lo tene: “ALA diko na yâ ti Mbeti ti Nzapa pëpe? Na tongo nda ni, lo so asara ala, lo sara ala koli na wali,5 na lo tene: ‘Ndani la, koli ayeke zia ande babâ na mama ti lo, na lo gue ande ti duti na wali ti lo na ala use ayeke ga mitele oko.’6 Tongaso ala yeke use mbeni pëpe, me mitele oko. Ni la, ye so Nzapa abungbi ni na gbe ti joug oko, zia mbeni zo akangbi yâ ni pëpe.”7 Ala tene na lo: “Ka ngbanga ti nyen si Moïse amû yanga lani ti mû mbeni mbeti ti divorce na wali ni na ti tomba lo?”8 Lo tene na ala: “A yeke ndali ti kpengbango bê ti ALA si Moïse abâ gbä lo mû lege na ALA ti sara divorce na awali ti ALA. Me, na tongo nda ni, ye ni ayeke lani tongaso pëpe.9 Mbi tene na ALA: Tongana a yeke ndali ti lango-sioni pëpe, si mbeni zo asara divorce na wali ti lo na lo sara mariage na mbeni wali nde, lo gi mbeni wali nde la.”10 Adisciple atene na lo: “Tongana tënë ti mungo tere ti koli na wali ni ayeke tongaso, a yeke nzoni pëpe ti sara mariage.”11 Lo tene na ala: “A yeke azo kue si ayeke yeda na tënë so pëpe, me gi ala so ayeke na matabisi ni.12 Teti ambeni zo ayeke dä so ayeke ambaïwa ngbanga ti so mama ti ala adü ala gi tongaso. Ambeni ayeke ambaïwa ndali ti so azo asara si ala ga ambaïwa. Me, ambeni zo ayeke dä so asara tere ti ala wani ambaïwa ngbanga ti royaume ti yayu. Zia zo so alingbi ti yeda na ni ayeda na ni.”13 Na pekoni, azo amû akete molenge aga na ala na lo ti tene lo zia maboko ti lo na ndo ti ala na lo sambela. Me adisciple asuku na ala.14 Me Jésus atene: “ALA zia akete molenge ni kpô. ALA kanga lege na ala pëpe ti ga na mbi, teti royaume ti yayu ayeke ti azo so ayeke tongana akete molenge so.”15 Na Jésus azia maboko ti lo na ndo ti ala. Na pekoni, lo zia ndo ni, lo hon.16 Bâ, mbeni koli aga nduru na Jésus na lo tene: “Wafango ye, a lingbi mbi sara ye ti nzoni wa ti wara fini ti lakue lakue?”17 Jésus atene na lo: “Ngbanga ti nyen mo hunda na mbi tënë na ndo ti ye so ayeke nzoni? Gi zo oko si ayeke nzoni. Me, tongana mo ye ti wara fini, ngbâ ti bata acommandement lakue.”18 Lo hunda Jésus: “Acommandement wa?” Jésus atene: “Mo fâ zo pëpe. Mo gi wali wala koli nde pëpe. Mo nzi ye pëpe. Mo tene mvene na li ti mbeni zo na gbele ngbanga pëpe.19 Mo ne babâ na mama ti mo. Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.”20 Maseka-koli ni atene na lo: “Mbi bata aye so kue awe. Nyen la amanke mbi, nyen?”21 Jésus atene na lo: “Tongana mo ye ti ga zo so alingbi kue, gue mo kä aye ti mo kue na mo mû nginza ni na awayere, na fade mo yeke wara mosoro na yayu; na mo ga mo mû peko ti mbi.”22 Tongana maseka-koli ni amä tënë so, lo hon na vundu na bê ti lo, ngbanga ti so lo yeke na aye mingi.23 Jésus atene na adisciple ti lo atene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA: A yeke duti ande ngangu na mbeni zo ti mosoro ti lï na yâ ti royaume ti yayu.24 Mbi kiri mbi tene na ALA: A yeke ngangu pëpe na mbeni chameau ti lï na yâ ti dû ti suä ahon mbeni zo ti mosoro ti lï na yâ ti royaume ti Nzapa.”25 Tongana adisciple amä tënë so, li ti ala akpe kue, na ala tene: “Zo wa si alingbi ti wara fini biani?”26 Jésus abâ yâ ti lê ti ala, na lo tene: “Azo alingbi ti sara ye so pëpe, me Nzapa alingbi ti sara ye kue.”27 Na pekoni, Pierre ahunda lo, atene: “Bâ, e dö aye ti e kue e zia na e mû peko ti mo. E yeke wara ande nyen biani?”28 Jésus atene na ala: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA: Na ngoi so a yeke kiri ti leke aye kue ti ga fini, tongana Molenge ti zo ayeke duti na ndo ti trône ti lo ti gloire, ALA so amû peko ti mbi, fade ALA nga kue ayeke duti na ndo ti atrône bale-oko na use, na ALA yeke fâ ngbanga ti akete mara bale-oko na use ti Israël.29 Na zo kue so azia ada ti lo, aita ti lo ti koli, aita ti lo ti wali, babâ ti lo, mama ti lo, amolenge ti lo, na ayaka ti lo ngbanga ti iri ti mbi, fade lo yeke wara fani mingi ahon so, na lo yeke wara ande fini ti lakue lakue.30 “Me azo mingi so ayeke na li ni, fade ala ga azo ti ndangba ni, na azo so ayeke na ndangba ni ayeke ga azo so ayeke na li ni.


text:
HUNDA 4
Tongana nyen la mbi peut ti corrigé afaute so mbi sara?
NYEN LA MO YEKE SARA?
Tara ti bâ ye so: Na ngoi so Tim na akamarade ti lo ayeke joué ballon, lo bi ballon ni ague afâ vitre ti oto ti mbeni voizin.
Tongana mo yeke fade na place ti Tim, nyen la mo yeke sara?
GBU LI TI MO KETE!
MO YEKE NA AYE OTA TI SARA:
Mo kpe.
Mo kiri na tënë ni na li ti mbeni zo nde.
Mo fa ye so apassé na voizin ni nga mo tene mo yeke payé aye so abuba.
Peut-être mo ye ti sara ye so ayeke na A. Me a yeke na lege ni ti yeda na afaute ti mo: Atâa ayeke vitre ti oto la afâ wala mbeni ye nde.
ARAISON OTA TI YEDA NA AFAUTE TI MO
A yeke ye so mo doit ti sara la.
Bible atene: “E ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.” —aHébreu 13:18.
Mingi ni azo ayeke pardonné azo so ayeda na afaute ti ala.
Bible atene: “Zo so ahonde kengo-ndia ti lo, ye ti lo aga nzoni pëpe, me zo so afa tënë ti kengo-ndia ti lo na gigi na lo zia lege ni, fade lo wara be-nzoni.”—aProverbe 28:13.
Kota ye ni ahon kue ayeke so anzere na Nzapa.
Bible atene: “Teti zo ti kirikiri ayeke ye ti sioni mingi na lê ti L’Éternel, me tënë ti lingo ti L’Éternel ayeke na azo ti mbilimbili.”—aProverbe 3:32.
Karina, so ayeke na ngu 20 na États-Unis, awara lani amende ndali ti so lo kpe na oto na loro mingi, lo honde tënë ni na babâ ti lo. Me lo peut lani ti honde ni teti lakue lakue ape. Lo tene: “Ngu oko tongaso na pekoni, babâ ti mbi ahinga so mbi wara amende. Li ti mbi aga tâ kirikiri.”
Ye so afa nyen na Karina? Lo tene: “Ti honde afaute so mo sara ayeke sara si aye akiri aga sioni mingi. Lawa lawa, mo yeke wara kpale ti pekoni.”
TONGANA NYEN LA AFAUTE TI MO APEUT TI FA YE NA MO?
Bible atene: “Fani mingi e kue e yeke pika gere ti e.” (Jacques 3:2). Tongana mo yeda hio na afaute so mo sara afa so mo sara tere ti mo kete nga mo gbu tënë ti Nzapa ngangu.
Na pekoni, manda ye na lege ti afaute so mo sara. Mbeni molenge-wali so iri ti lo ayeke Vera, atene: “Mbi bâ afaute so mbi sara tongana mbeni ye so apeut ti fa ye na mbi, mbi zia si a leke mbi ti ga nzoni zo nga a-aidé mbi ti tene ti peko mbi leke mara problème ni so na mbeni fason nde.” Zia e bâ tongana nyen la mo peut ti sara ni.
Mo buba vélo ti babâ ti mo so mo mû ti kpe na ni. Nyen la mo yeke sara?
Mo yeke tene tënë ni oko ape nga mo yeke pensé so babâ ti mo ayeke hinga tënë ni ape?
Mo yeke tene na babâ ti mo vrai ye so apassé?
Mo yeke tene na babâ ti mo ye so apassé me mo kiri na tënë ni na li ti mbeni zo nde?
Mo raté mbeni examen ngbanga ti so mo diko mbeti ape. Nyen la mo yeke sara?
Mo yeke tene so examen ni la akpengba mingi?
Mo yeke yeda so mo la mo sara si mo raté note?
Mo yeke tene so prof ni azia bê na mo?
Fadeso kiri na ndo ti aye so e sara tënë na ndo ni fade na tara ti bâ so mo la mo yeke (1) babâ ti mo wala (2) prof ti mo. Nyen la babâ ti mo nga na prof ti mo ayeke pensé na ndo ti mo tongana mo yeda hio na afaute so mo sara? Ala yeke pensé nyen na ndo ti mo tongana mo honde afaute ti mo?
Gbu li ti mo fadeso na ndo ti mbeni faute so mo sara na ngu so ahon na kiri tënë na ahunda so.
Faute ni ayeke lani nyen? Mo corrigé ni tongana nyen?
Mbi honde ni lani.
Mbi kiri na tënë ni lani na li ti mbeni zo nde.
Mbi yeda na ni lani hio.
Tongana mo yeda lani na faute ni ape asara lani mo tongana nyen na peko ni?
Tere ti mbi anzere lani: A punir mbi ape.
Mbi bâ lani so mbi yeke na faute: Mbi doit lani ti tene tâ tënë.
Nzoni fason ti corrigé ni lani apeut ti duti so wa?
Faute ti mo ni afa lani nyen na mo?
MO PENSÉ NYEN?
Ngbanga ti nyen la ambeni zo ayeke sara mbeto ti yeda na afaute ti ala?
Azo ayeke pensé nyen na ndo ti mo tongana lakue mo yeke gi ti honde afaute ti mo? Me tongana mo yeda na afaute ti mo ala yeke pensé nyen?—Luc 16:10.


text:
Beku wa ayeke dä ndali ti akotara ti mbi?
A SARA ambeni ngu awe, a hunda mbeni tënë na yâ ti mbeni mbeti-sango (The Chosun Ilbo) ti Corée a tene: “‘Shim Cheong,’ nzoni wali so, so lo hinga nga lani ye oko na ndo ti Jésus ape so, lo gue na enfer?”
Hundango ndo ni so ayeke tâ gi ti mbana ni ngbanga ti so Shim Cheong ayeke mbeni maseka-wali ti yâ ti mbeni tere ti kodoro ti Corée. Lo sara lani asacrifice mingi ti bâ lege ti babâ ti lo so lê ti lo akanga. Depuis kâ juska laso, azo asara nzoni tënë ti lo. Nga, Shim Cheong aga mbeni nzoni tapande ndali ti amolenge-wali ti Corée.
Ti mingi ti azo, ti tene mara ti azo tongana Shim Cheong ayeke gue na enfer ndali ti so ala yeke Chrétien lani ape ayeke na lege ni ape, a yeke même tënë ti songo bê. Tongana a bâ ni nzoni, mbaï ti Shim Cheong ni abâ ti lo gigi depuis, même kozo ti tene tënë ti Christ asi na kete kodoro ti lo ni.
Na yâ ti mbeti-sango ni, a hunda mbeni kota zo ti nzapa ti hinga wala azo so akui sân ti tene ala hinga ye na ndo ti Jésus, ala kue la ayeke gue na enfer ni? Lo kiri tënë, lo tene: “E hinga ape. Nzapa oko la ahinga ye so ayeke si [na mara ti azo tongaso].”
TI WARA SALUT A HUNDA TI SARA NYEN?
Mbeni kota bakari ti aCatholique (The New Catholic Encyclopedia) atene: “Tongana zo aye ti wara salut, a lingbi lo wara batême si. Tongana ti so Christ lo wani, lo tene, tongana a kiri a dü zo na ngu nga na yingo vulu pëpe, lo lingbi pëpe ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa (Jn 3.5).” Mara ti tënë tongaso asara si ambeni zo apensé so azo so akui sân ti wara batême ayeke gue na enfer wala ala yeke bâ pasi na mbeni lege nde na peko ti kuâ ti ala.
Me, ambeni zo mingi abâ ti ala so tënë ni so agbu ngu ape. Azo kutu na kutu la akui, ala hinga Bible ape. Ala gue na lê ti wâ? Bible atene ti lo nyen na ndo ni?
BEKU SO BIBLE ASARA TËNË NI
Bible afa polele so Nzapa ayeke pëpe na sioni bango ndo na ndo ti azo so ahinga andia ti lo ape. Kusala 17:30 atene: “Nzapa akanga lê na ndo ti angoi so ala hinga ye lani pëpe.” Beku wa Bible amû na azo so akui sân ti wara lege ti manda ye na ndo ti Nzapa?
Kiringo tënë ni ayeke na yâ ti tënë so Jésus atene lani na oko ti asioni zo so a kanga lo na tere ti Jésus. Koli ni atene na Jésus: “Dabe ti mo na mbi tongana mo ga na yâ ti royaume ti mo.” Jésus atene nyen na lo? Lo tene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na mo laso: Mo yeke duti ande na mbi na Paradis.”—Luc 23:39-43.
Jésus aye ti tene na koli ni so lo yeke gue na yayu la? Ên-ën. Ti tene mbeni zo alï na yâ ti Royaume ti yayu, a lingbi “a kiri a dü” lo na ngu nga na yingo si, me ade mara ti ye tongaso asi na koli ni so ape (Jean 3:3-6). Nde na so, Jésus atene gi na lo atene lo yeke duti ande na Paradis. Teti so koli ni ayeke Juif, hinga ape lo hinga tënë ti paradis na ndo ti sese, wala yaka ti Eden, so a sara tënë ni na yâ ti kozo mbeti ti Bible (Genèse 2:8). Zendo so Jésus amû na lo aye ti fa na lo so a yeke zingo ande lo ti duti na Paradis so a yeke kiri ti leke ni na ndo ti sese ge.
Na ndo ni, Bible atene “a yeke zingo ande na kuâ azo ti mbilimbili na azo ti mbilimbili pëpe.” (Kusala 24:15). “Azo ti mbilimbili pëpe” ayeke azo so lâ oko ala sara ye so andia ti Nzapa afa so ape ngbanga ti so ala hinga ni lani ape. Jésus ayeke zingo ande koli ni so, so lo yeke zo ti mbilimbili pëpe, lo na azo kutu mingi mingi so akui ti ala sân ti hinga tâ tënë na ndo ti Nzapa. Na pekoni, na yâ ti Paradis ni kâ, a yeke fa ande andia ti Nzapa na ala, nga ala yeke wara ande lege ti fa so ala ye Nzapa nga ala kpe andia ti lo.
ZINGONGO AZO TI MBILIMBILI PËPE
Tongana a zingo azo ti mbilimbili pëpe na kuâ, fade a yeke fâ ngbanga ti ala alingbi na asioni ye so ala sara ândö so? Ên-ën. A-Romain 6:7 atene: “Zo so akui awe, a zi siokpari ti lo na li ti lo awe.” Azo ti mbilimbili pëpe afuta siokpari ti ala na ngoi so ala kui. A yeke fâ ande ngbanga ti ala alingbi na aye so ala yeke sara ande na peko ti so a zingo ala na kuâ, me pëpe a lingbi na aye so ala sara ândö kozo ti tene ala kui. Ala yeke bâ nzoni dä tongana nyen?
Ti azo ti mbilimbili pëpe, na peko ti so a yeke zingo ala, lege ayeke zi na ala ti manda andia ti Nzapa, so ayeke na yâ ti ambeni mbeti nde na lege ti fä. Na pekoni, a yeke fâ ngbanga ti ala “a lingbi na aye so ala sara”, so ti tene tongana ala sara ye ague oko na andia ni, ala yeke ngbâ na fini, me tongana ala gue nde na ni, ala yeke kui (Apocalypse 20:12, 13). Ti mingi ti azo ti mbilimbili pëpe ni, tongana ala manda tënë ti Nzapa na ala sara ye ague oko na ni, tâ pasa la ala yeke wara ti ngbâ na fini lakue lakue na ndo ti sese ge.
Fango ye ti Bible so amû maboko na azo mingi ti kiri ti mä na bê na Nzapa. Yeong Sug ayeke mbeni oko ti ala. Lo kono lani na yâ ti sewa ti akota Catholique. Ambeni zo ti yâ ti sewa ti lo ayeke abua. Teti so lo ye ti ga soeur, lo lï couvent. Me na pekoni, lo sigigi na couvent ni ngbanga ti so aye so lo bâ kâ azia vundu mingi na bê ti lo. Mbeni ye ni ayeke so, a yeke lani ngangu na lo ti yeda na tënë ti enfer ngbanga ti so, na lo, ti sara pasi na azo na lê ti wâ ayeke na lege ni ape nga ayeke yengo zo la ape.
Na pekoni, mbeni Témoin ti Jéhovah afa versê so na Yeong Sug, so a tene: “Ala so ayeke na fini, ala hinga fade ala kui; me akinda ahinga ye oko pëpe, wala futa ayeke pëpe teti ala.” (Zo-ti-fa-tene 9:5). Témoin ni amû maboko na lo ti bâ so akotara ti lo ayeke bâ pasi pëpe na yâ ti enfer. Me, a yeke tongana mo bâ mo tene ala yeke lango ti ku na ngoi so a yeke zingo ala ande.
So Yeong Sug ahinga so azo mingi ade ti mä tâ tënë ti Bible ape, lo gi ti sara ye alingbi na tënë so Jésus atene na Matthieu 24:14, a tene: “A yeke fa ande nzoni tënë ti royaume so na ndo ti sese kue so azo ayeke dä tongana mbeni tënë ti témoin ndali ti amara kue. Na pekoni, nda ni ayeke ga.” Laso, lo yeke fa nzoni tënë nga na pendere beku ti zingongo ti akuâ so na amba ti lo.
“NZAPA AYEKE SARA KANGBI NA POPO TI AZO PËPE”
Bible atene: “Nzapa ayeke sara kangbi na popo ti azo pëpe, me na yâ ti amara kue, zo so akpe mbeto ti lo na asara ye so ayeke mbilimbili, lo yeke nzere na lê ti Nzapa.” (Kusala 10:34, 35). So ayeke pendere ye so e kue e yeke ku na mbage ti Nzapa la, lo so andoye “mbilimbili na fango ngbanga ti mbilimbili”.—Psaume 33:5.


text:
YE TI MANDA 74
Jésus aga Messie
Jean afa lani tënë, atene: ‘Mbeni zo so ayeke kota ahon mbi ayeke ga.’ Na ngoi so Jésus ayeke na ngu 30 tongaso, lo ga na Galilée na Ngu ti Jourdain, ndo so Jean ayeke batize lani azo dä. Jésus aye ti tene Jean abatize lo, me Jean atene: ‘Mbi la mbi doit ti batize mo ape. Mo la mo doit ti batize mbi.’ Jésus atene na Jean, atene: ‘Jéhovah aye ti tene mo batize mbi.’ Tongaso ala gue na yâ ti Ngu ti Jourdain ni, na Jean ayôro Jésus kue na yâ ti ngu ni.
Na peko ti so Jésus asigi na yâ ti ngu ni, lo sambela. Mo ye ti bâ, yayu azi, na yingo ti Nzapa adescend na ndö ti lo tongana mbeni kolokoto. Na pekoni Jéhovah asara tënë na yayu, atene: “So ayeke Molenge ti mbi, lo so mbi ndoye lo mingi, lo so bê ti mbi anzere na lo mingi.”
Na ngoi so yingo ti Jéhovah adescend na ndö ti Jésus, lo ga Christ wala Messie. Lo peut fadeso ti komanse kua so Jéhovah atokua lo ti sara na ndö ti sese.
Hio na peko ti so Jésus awara batême, lo gue na yâ ti benyama na lo sara lango 40 kâ. Na ngoi so lo kiri, lo gue ti bâ Jean. Tongana Jésus angbâ ti ga na mbage ti lo, Jean atene: ‘Ala bâ Kete taba ti Nzapa so ayeke zi ande siokpari ti dunia so.’ Na tenengo tënë ni so, Jean aye ti tene azo ahinga so Jésus la ayeke Messie ni. Mo hinga ye so asi na Jésus lani na ngoi so lo yeke na yâ ti benyama? Zia e bâ ni.
“Mbeni go asara tënë na yayu, atene: ‘Mo yeke Molenge ti mbi, so mbi ndoye mo mingi; bê ti mbi anzere na mo mingi.’”—Marc 1:11


text: 2 Tongana lango ti matanga ti Pentecôte ni angbâ ti gue, ala kue abungbi ndo oko.2 Mo ye ti bâ, mbeni toto ti ye tongana ti pupu so aya ngangu alondo na yayu amû yâ ti da ni kue so ala duti dä.3 Na ala bâ amenga tongana amenga-wa, yâ ni akangbi, na a duti na li ti ala oko oko kue.4 Ala kue asi na yingo vulu na ala to nda ti sara tënë na ayanga ti kodoro nde nde, a lingbi na so yingo ni ayeke mû lege na ala ti tene ni.5 Andâ na ngoi ni so a yeke wara na Jérusalem aJuif, azo so akpe mbeto ti Nzapa, so alondo na amara nde nde kue so ayeke na gbe ti yayu.6 Tongaso, na ngoi so toto ti ye so asi, azo mingi mingi abungbi ndo oko na li ti ala aga kirikiri ngbanga ti so zo oko oko ayeke mä adisciple ni na sarango tënë na yanga ti kodoro ti lo wani.7 Biani, li ti ala akpe na ala yeke hunda tere ti ala, ala tene: “Bâ ye, ala kue so ayeke sara tënë so ayeke azo ti Galilée pëpe?8 Me a sara tongana nyen si e oko oko kue, e yeke mä ala na tenengo yanga ti kodoro so a dü e dä?9 E azo ti Parthie, ti Médie na ti Élam, nga na azo ti Mésopotamie, ti Judée, ti Cappadoce, ti Pont na azo ti kodoro-komanda ti Asie,10 azo ti Phrygie, ti Pamphylie, ti Égypte nga na ti ambeni mbage ti sese ti Libye so ayeke na mbage ti Cyrène, na azo so alondo na Rome si ayeke lango ge, atâa aJuif wala aprosélyte,*11 azo ti Crète nga na azo ti Arabie, e yeke mä ala yeke sara tënë na ayanga ti kodoro ti e na ndo ti apendere ye so Nzapa asara.”12 Biani, bê ti ala kue adö nga li ti ala akpe kue, na ala yeke tene na popo ti ala: “Nda ti ye so ayeke nyen?”13 Me, ambeni zo nde ato nda ti he ala, ala tene: “Ala nyon fini vin alingbi ala awe.”14 Me Pierre alondo, lo na abazengele bale-oko na oko, lo yä go ti lo na nduzu na lo sara tënë so na ala, lo tene: “Azo ti Judée nga na ALA azo ti Jérusalem kue, zia ALA hinga ye so na ALA dengi mê ti ALA ti mä atënë ti mbi.15 Ti tâ tënë ni, azo so asulêe pëpe tongana ti so ALA tene na yâ ti bê ti ALA, teti e yeke gi nduru na ngbonga ota ti ndapre.16 Me a yeke ye so a sara tënë ni giriri na lege ti prophète Joël:17 ‘Nzapa atene: “Na alango ti nda ni, mbi yeke mû ande mbeni mbage ti yingo ti mbi ti tuku ni na ndo ti mara ti azo nde nde kue, na amolenge ti ALA ti koli nga na amolenge ti ALA ti wali ayeke tene aprophétie, na amaseka ti ALA ti koli ayeke bâ aye tongana suma nga ambakoro ti ALA ti koli ayeke bâ ambeni bango li.18 Na yâ ti alango ni so, mbi yeke mû ande mbeni mbage ti yingo ti mbi ti tuku ni même na ndo ti angbâa ti mbi ti koli na ti wali, na ala yeke tene aprophétie.19 Na fade mbi yeke sara aye ti dongo bê na yayu kâ nga na afä na ndo ti sese ge: mênë, wâ nga na guru ti wâ.20 Fade lâ ayeke gbian ti ga bingo na nze ayeke gbian ti ga mênë kozoni si kota lango ti Jéhovah, lango so ayeke nde mingi, asi.21 Na fade a yeke sö zo kue so airi ndo na Jéhovah na iri ti lo.” ’22 “Azo ti Israël, ALA mä atënë so: Jésus, zo ti Nazareth, koli so Nzapa afa lo na gigi na ALA na lege ti akusala ti ngangu, aye ti dongo bê nga na afä so Nzapa asara na lege ti lo na popo ti ALA, tongana ti so ALA wani ALA hinga,23 koli so, tongana mbeni zo so a kä lo na lege ti ye so Nzapa aleke ni kozo awe ti si nga na lege ti ngangu ti Nzapa ti hinga ye kozoni, ALA kanga lo na ndo ti keke na tïtî azo so akpe ndia pëpe na ALA fâ lo.24 Me Nzapa azingo lo na kuâ na zingo akamba ti kuâ, ngbanga ti so a yeke na lege ni pëpe ti tene kuâ angbâ ti kanga lo.25 Teti David atene tënë so na ndo ti lo: ‘Mbi yeke na Jéhovah lakue na gbe ti lê ti mbi, ngbanga ti so lo yeke na mbage ti koti ti mbi si ye ayengi mbi lâ oko pëpe.26 Ndali ni, bê ti mbi anzere, na yanga ti mbi asara tënë na ngia mingi. Nga, même mitele ti mbi ayeke duti na beku lakue,27 ngbanga ti so mo yeke zia âme ti mbi angbâ na yâ ti Hadès pëpe, nga mo yeke zia lege pëpe na mitele ti zo ti mo so ayeke be-ta-zo ti buba.28 Mo sara si mbi hinga alege ti fini, mo yeke sara si bê ti mbi anzere mingi teti so mo bâ mbi na nzoni lê.’29 “Aita, ALA zia mbi sara tënë na ALA na kamene pëpe na ndo ti babâ ti sewa David, so lo kui na a lu lo awe nga dû ti kuâ ti lo angbâ na popo ti e juska laso.30 Tongaso, teti lo yeke lani mbeni prophète na lo hinga so Nzapa adeba yanga na lo so ni yeke zia mbeni hale ti lo na ndo ti trône ti lo,31 lo bâ kozoni awe zingongo ti Christ na kuâ na lo sara tënë na ndo ni, lo tene so a yeke zia lo pëpe ti ngbâ na yâ ti Hadès nga mitele ti lo ayeke buba pëpe.32 Nzapa azingo Jésus so na kuâ, na e kue e yeke atémoin ti ye so.33 Teti so a yä lo na koti ti Nzapa nga lo wara na tïtî Babâ ni yingo vulu so a mû zendo ni, lo tuku na ndo ti e ye so ALA bâ na ALA mä so.34 Ti tâ tënë ni, David amontê na yayu pëpe, me lo wani lo tene: ‘Jéhovah atene na Seigneur ti mbi: “Mo duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli,35 juska mbi zia awato ti mo tongana mbata ti gere ti mo.” ’36 Tongaso zia azo ti da ti Israël kue ahinga biani so Nzapa amû lo ti ga Seigneur na Christ, lo Jésus so ALA kanga lo na ndo ti keke.”37 Tongana ala mä tënë so, tënë ni andu bê ti ala ngangu si ala sara tënë so na Pierre nga na tanga ti abazengele ni, ala tene: “Aita, fade e yeke sara nyen?”38 Pierre atene na ala: “ALA changé bê ti ALA, na zia a batize ALA oko oko na iri ti Jésus Christ teti pardon ti asiokpari ti ALA, na fade ALA yeke wara yingo vulu so ayeke matabisi so a mû senge senge.39 Teti zendo ni ayeke ti ALA, ti amolenge ti ALA nga na ti ala kue so ayeke na yongoro ndo, azo kue so Jéhovah Nzapa ti e ayeke iri ala na mbage ti lo.”40 Na lege ti ambeni tënë mingi, lo fa nda ti tënë ni kue na ala na lo ngbâ ti wa ala, lo tene: “ALA zi tere ti ALA na popo ti azo ti ngoi so, so ayeke azo so sarango ye ti ala aba bango.”41 Tongaso ala so ayeda na tënë ti lo na bê ti ala kue, a batize ala. Na lango ni so, a-âme saki ota tongaso aga na ndo ni.42 Na ala ngbâ ti mû tere ti ala kue na fango ye ti abazengele na ti kangbi aye kue na popo ti ala, ti te kobe legeoko na ti sambela.43 Biani, mbeto ayeke gbu a-âme kue, na abazengele ni ayeke sara aye ti dongo bê nga na afä mingi.44 Ala kue so aga azo so amä na bê abungbi oko na ala bungbi aye ti ala kue oko,45 ala yeke kä asese ti ala nga na akungba ti ala na ala kangbi ye ti pekoni na popo ti ala kue, a lingbi na ye so atia zo oko oko.46 Lâ na lâ, tongana zo oko ala yeke gue lakue na temple, na ala yeke te kobe na yâ ti ada ti amba ti ala, ala yeke wara kobe ti ala na ngia mingi nga na vuru bê,47 ala yeke sepela Nzapa nga ala yeke nzere na lê ti azo ni kue. Na oko ngoi ni, lâ na lâ Jéhovah angbâ ti zia na ndo ti ala azo so Lo sö ala.


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | JOB 28-32
Job ayeke mbeni tapande ti zo so aduti be-ta-zo
Job aleke na bê ti lo ti sara ye alingbi na afango ye ti Jéhovah
Lo sara kua nzoni na lê ti lo nga lo bâ mbeni wali nde na nzara ni pëpe me gi wali ti lo
Tongana andu tënë ti sarango nzoni na azo, Job ayeke mbeni nzoni tapande
Lo sara lani tere ti lo kete, lo yeke zo ti mbilimbili, nga lo sara nzoni bê na azo. Lo sara ye ti nzoni na azo ti ndo so lo yeke dä sân ti bâ dutingo ti ala wala aye so ala yeke na ni
Job ayeke mû lani ye na azo, me lo yeke zo ti kion ape
Lo yeke lani nduru ti mû maboko na azo nga lo yeke mû ye na azo so ayeke na bezoin ni


text:
1 Bible alingbi ti aidé mo ti kpe akpale
Bible wani afa so a sû atënë ti yâ ni kue na gbe ti yingo ti Nzapa na “a yeke nzoni ti fa na ye na zo, ti suku na zo, ti kiri na aye na nzoni lege.” (2 Timothée 3:16). Eskê a yeke tâ tënë? Zia e bâ tongana nyen la atënë ti ndara ti Bible a-aidé azo ti kpe si angangu kpale ti yâ ti gigi asi na ala kozo si akpale ni aga ambeni ye so ayeke ngangu ti tene a leke ni.
NYONGO SÄMBA AHON NDÖ NI
Delphine, so e sara tënë ti lo kozo, atene so akpale so lo wara apusu lo ti tï na yâ ti nyongo sämba ahon ndö ni. Bible ake ape ti tene zo anyon sämba kete, me a tene nga a tene: “Ga pëpe oko ti azo so ayeke nyon vin ahon ndö ni.” (aProverbe 23:20). Nyongo sämba ahon ndö ni ayeke ga na akota kobela na zo, ayeke buba songo ti azo, nga ayeke fâ gbâ ti azo hio mingi. Tongana fade azo asara ye alingbi na wango ti ndara ti Bible so, andâ akpale ni so alingbi ti si ape.
Delphine asara ni. Fadeso, lo tene: “Mbi ga ti bâ so sämba asara nga si mbi girisa soucie ape. Mbi sara ye alingbi na wango so ayeke na aPhilippien 4:6, 7, so a tene: ‘Ala gi bê ti ala na ndö ti mbeni ye pëpe, me . . . ala hunda na Nzapa aye so agbu bê ti ala.’ Lakue na abï, tongana mbi komanse ti gi bê ti mbi, mbi toto na Jéhovah. Mbi fa atënë ti bê ti mbi na lo, atâa ayeke ngonzo, wala aye so ason mbi, wala mawa so asara mbi, nga mbi yeke toto na lo ti aidé mbi ti pensé na anzoni ye. Na ndade ni na ndapre, mbi yeke gi ti sara kue ti ngbâ ti pensé gï na anzoni ye. So mbi yeke sambela Jéhovah lakue ti aidé mbi tongaso, a sara si mbi pensé gï na ndö ti aye so mbi yeke na ni ahon ti pensé na aye so mbi yeke na ni ape. Mbi mû desizion ti ke sämba. Teti so siriri so mbi wara so ayeke kota mingi, mbi ye ti perdre ni ape.”
LANGO-SIONI
Lango-sioni ayeke oko ti aye so ayeke ga na kota vundu na zo. Me Bible apeut ti aidé e ti kpe akpale ni so na lege so lo fa aye so ayeke na gunda ni, na tapande ti zia nzara ti mo na yâ ti mbeni zo nga na bango porno. Samuel, mbeni maseka-koli, atene: “A yeke lani ngangu na mbi ape ti zia nzara ti mbi na yâ ti mbeni zo. A peut ti si so mbi ye mbeni wali ape, me tongana mbi bâ so lo ye mbi, ye so ayeke pusu mbi ti zia nzara ti mbi na yâ ti lo, na a ga ti lo lani mbeni ye ti ngia na mbi.” Fani mingi ambeni zo atene lani na Samuel so lo la lo yeke zia nzara ti lo na yâ ti awali, même atâa lo sara ni ape, ye so apusu lo ti ngbâ ti sara lani ye ni so ti gue gï na ni. Me ye ni so asara lo nzoni ape. Fadeso lo tene: “So sioni sarango ye la ndali ti so ayeke sara si mo pensé gï na mo wani.”
Samuel adiko mbeni mbeti na ndö ti jw.org, so a sara ni ndali ti amaseka. Lo gbu li na ndö ti aProverbe 20:11, so a tene: “Même mbeni molenge, [wala ‘molenge ti koli’, bâ kete tënë na gbe ni] a yeke hinga lo na lege ti sarango ye ti lo, wala sarango ye ti lo ayeke nzoni nga na lege ni.” Tënë so a-aidé Samuel tongana nyen? Samuel aga ti bâ so ti zia nzara ti lo na yâ ti mbeni wali ayeke na lege ni ape. Lo tene: “Mbi manda nga so, tongana mbeni maseka agi ti zia nzara ti lo na yâ ti mbeni koli wala wali ye so ayeke sara si lo yeke ga ande nzoni koli ti wali ape wala nzoni wali ti koli ape. Mbi komanse ti imaginé wala tënë ti bê ti wali ti mbi ayeke duti ande tongana nyen tongana lo bâ mbi mbi zia nzara ti mbi na yâ ti mbeni wali nde. Ye so asara si mbi ga ti bâ so a yeke sioni sarango ye la. A yeke ngangu ape ti zia nzara ti mo na yâ ti mbeni zo, me a ye ti tene ape so a yeke nzoni ye la.” Samuel achangé. Ti kpe ti sara ye ni so asara nga si lo kpe lango-sioni.
Antonio ayeke même lani na yâ ti mbeni kota kpale so alingbi ti gue na lo ti sara lango-sioni: Lo ye bango porno mingi. Atâa so lo yeke na wali so lo sara mariage na lo si lo ye lo mingi, fani mingi lo yeke bâ ka afilm ni so. Lo tene so ti gbu li na ndö ti 1 Pierre 5:8 a-aidé lo mingi. Versê ni atene: “Ala bata bibe ti ala, zia lê ti ala akpengba. Wato ti ala Zabolo ayeke tambela tongana mbeni bamara so ayeke toto, na lo yeke gi mbeni zo ti te lo.” Antonio atene: “A-image ti porno ayeke mingi na yâ ti dunia so, na a-image ni so apeut ti ngbâ na yâ ti li ti zo aninga. Versê so a-aidé mbi ti hinga zo so ayeke na gunda ti aye ni so. Fadeso mbi hinga so gï Jéhovah oko la alingbi ti aidé mbi ti ‘zia lê ti mbi akpengba’ tongaso si mbi tiri na aye ni so si aye ti buba yâ ti li ti mbi, bê ti mbi, nga na mariage ti mbi so.” Antonio awara mungo maboko so lo yeke na bezoin ni, na a gue ngbii lo changé. Ye so asara si lo kpe même akota kpale.
A yeke polele so Bible amû na e apendere wango so alingbi ti aidé e ti kpe akota kpale. Me ka ti akpale ti e so aninga awe si na bango ni angbâ gï ngbango so? Zia e bâ tongana nyen la Mbeti ti Nzapa alingbi ti aidé e ti leke mara ti akpale ni so.
Awango ti Bible alingbi ti aidé e ti kpe ambeni kpale


text: 22 Matanga ti amapa so a sara na mama ni pëpe, so a iri ni Pâque, ayeke pusu nduru.2 Nga, aprêtre-mokonzi na ascribe ayeke gi tâ nzoni lege ti fâ lo, teti ala sara mbeto ti azo ni.3 Me Satan alï na yâ ti Judas, lo so a iri lo Iscariote, so a diko lo na popo ti adisciple bale-oko na use.4 Ni la, Judas ague asara tënë na aprêtre-mokonzi nga na amokonzi ti temple na ndo ti tâ nzoni lege ti kä Jésus na ala.5 Tere ti ala anzere na ala yeda ti mû na lo alê ti nginza ti argent.6 Tongaso lo yeda na lo to nda ti gi mbeni nzoni lege ti kä Jésus na ala na ngoi so gbâ ti azo ayeke dä pëpe.7 Lango ti matanga ti amapa so a sara na mama ni pëpe asi fadeso awe. Na lango ni so, a lingbi a fâ nyama ndali ti Pâque ni.8 Jésus atokua Pierre na Jean, lo tene: “ALA gue ALA leke kobe ti Pâque ti tene e te.”9 Ala hunda lo: “Mo ye e leke ye ni na ndo wa?”10 Lo tene na ala: “Bâ, tongana ALA lï na yâ ti gbata so, mbeni koli so ayô ta ti sese na ngu na yâ ni ayeke tingbi ande na ALA. ALA mû peko ti lo na yâ ti da so lo lï dä.11 A lingbi ALA tene na wa ti da ni: ‘Wafango ye atene na mo: “Kubu ti agene so mbi lingbi ti te kobe ti Pâque dä na adisciple ti mbi ayeke na ndo wa?” ’12 Na fade koli so ayeke fa na ALA mbeni kota kubu so ayeke na nduzu, so ye kue ayeke na yâ ni. ALA leke aye ni kâ.”13 Tongaso adisciple ni ague na ala wara ye ni gi tongana ti so Jésus atene fade na ala. Ala leke aye ti matanga ti Pâque ni.14 Tongana ngbonga ni alingbi awe, lo duti na tere ti table, na abazengele ni ayeke na tere ti lo.15 Na lo tene na ala: “Mbi ye mingi ti te kobe ti Pâque so na ALA kozoni si mbi bâ pasi.16 Teti mbi tene na ALA, mbi yeke te ni mbeni pëpe juska a ga tâ tënë na yâ ti royaume ti Nzapa.”17 Lo mû kopo ti vin, lo kiri singila na Nzapa na lo tene: “ALA mû ni, ALA mû na mba na popo ti ALA.18 Teti mbi tene na ALA: Ti londo laso mbi yeke kiri ande ti nyon ngu ti lê ti vigne mbeni pëpe juska royaume ti Nzapa aga.”19 Nga, lo mû mbeni mapa, lo kiri singila na Nzapa, lo kungbi yâ ni na lo mû ni na ala, lo tene: “So ayeke fä ti tere ti mbi so a yeke mû ni ndali ti ALA. ALA ngbâ ti sara ye so ti dabe ti ALA na mbi.”20 Na peko ti so ala te kobe ti lakui ni awe, lo mû nga kopo ti vin, na lo tene: “Kopo ti vin so ayeke fä ti fini mbele na lege ti mênë ti mbi so biani ayeke tuku ande ndali ti ALA.21 “Me bâ, maboko ti zo ti kango mbi ayeke na mbi na table so.22 Teti Molenge ti zo ayeke hon tongana ti so a fa ni kozo awe. Me, mawa na zo so na lege ti lo si a yeke kä Molenge ti zo!”23 Ni la, ala to nda ti hunda tere na popo ti ala ti hinga biani zo wa na popo ti ala ayeke nduru ti sara ye so.24 Me, mbeni ngangu papa alondo nga na popo ti ala ti hinga zo wa na popo ti ala a bâ lo tongana zo so ayeke kota ahon atanga ni kue.25 Me lo tene na ala: “Agbia ti amara ayeke sara mokonzi na ndo ti amara ni, na azo so ayeke na komandema na ndo ti amara, azo airi ala Azo ti sarango nzoni na zo.26 Ye oko, a lingbi ALA sara tongaso pëpe. Me zia zo so ayeke kota ahon tanga ti ALA kue aga lo so ayeke ngambe ti ALA kue; na lo so ayeke mokonzi ti ALA aga zo so ayeke sara kua na ALA.27 Na popo ti zo so aduti na table ti te kobe nga na zo so ayeke sara kua na lo, zo wa si ayeke kota ahon mba ti lo? A yeke pëpe lo so aduti na table ti te kobe? Me mbi yeke na popo ti ALA tongana lo so ayeke sara kua na ALA.28 “Ye oko, ALA yeke azo so angbâ na tere ti mbi na yâ ti atara so asi na mbi.29 Ni la mbi te mbele na ALA, legeoko tongana Babâ ti mbi ate lani mbele na mbi, ndali ti mbeni royaume,30 tongaso si ALA lingbi ti te na ti nyon na table ti mbi na yâ ti royaume ti mbi, nga ti duti na ndo ti atrône ti fâ ngbanga na li ti akete mara bale-oko na use ti Israël.31 “Simon, Simon, bâ, Satan ahunda ti mû ALA ti tene lo yengere ALA na yengere tongana blé.32 Me mbi voro tere na Nzapa ndali ti mo si mabe ti mo awoko pëpe. Ti mo, tongana mo kiri awe, kpengba aita ti mo.”33 Na Pierre atene na lo: “Seigneur, mbi yeke nduru ti gue legeoko na mo na da ti kanga nga juska na kuâ.”34 Me Jésus atene: “Pierre, mbi tene na mo: Mbeni koli-kondo ayeke toto laso pëpe juska mo tene fani ota so mo hinga mbi pëpe si.”35 Lo tene nga na ala: “Lani so mbi tokua ALA na bozo ti nginza pëpe, na bozo ti kobe pëpe nga na poro pëpe, mbeni ye atia ALA?” Ala tene: “Ên-ën!”36 Tongaso lo tene na ala: “Me ti londo laso, zia zo so ayeke na bozo ti nginza, lo mû ni, na zo so ayeke na bozo ti kobe asara tongaso nga. Zia zo so ayeke na épée pëpe lo kä bongo ti lo ti ndo ni na lo vo mbeni épée.37 Teti mbi tene na ALA, a lingbi tënë so a sû na yâ ti Mbeti ti Nzapa aga tâ tënë na ndo ti mbi, tënë so atene: ‘A diko lo na popo ti azo so akpe ndia pëpe.’ Teti ye so a sara tënë ni na ndo ti mbi angbâ ti ga tâ tënë na ndembe so.”38 Ala tene na lo: “Seigneur, bâ a-épée use la!” Lo tene na ala: “So alingbi awe.”39 Tongana ti so lo yeke sara ka lakue, lo sigigi lo gue na ndo ti Hoto ti akeke ti olive, na adisciple nga ague na peko ti lo.40 Tongana lo si na ndo ni, lo tene na ala: “ALA ngbâ ti sambela, si ALA tï na yâ ti tara pëpe.”41 Ti lo, lo gue ayo kete na ala alingbi na ndo so tongana zo abi tênë, a tï dä, lo kuku na likuni ti lo na lo to nda ti sambela,42 lo tene: “Babâ, tongana mo ye, mo zi kopo so yongoro na mbi. Ye oko, zia a sara ye so bê ti mbi aye pëpe, me a sara ye so bê ti mo aye.”43 Na pekoni, mbeni ange alondo na yayu asi na tere ti lo, na ange ni akpengba lo.44 Me teti so vundu agbu lo mingi, lo ngbâ ti sambela ngangu ahon ti kozo, na gbiki ti tere ti lo aga tongana mênë si ayeke tï oko oko na sese.45 Tongana lo sambela awe, lo londo lo gue na mbage ti adisciple na lo wara ala na lango ndali ti so vundu asara ala.46 Lo tene na ala: “ALA yeke lango ngbanga ti nyen? ALA londo na ALA sambela, si ALA tï na yâ ti tara pëpe.”47 So tënë angbâ na yanga ti lo, bâ, gbâ ti azo ayeke ga, na lo so a iri lo Judas, mbeni oko na popo ti adisciple bale-oko na use, ayeke tambela na li ni. Lo pusu na tere ti Jésus ti su ngbangba ti lo.48 Me Jésus atene na lo: “Judas, mo kä Molenge ti zo na lege so mo su ngbangba ti lo?”49 Na ngoi so ala so ayeke na tere ti Jésus abâ ye so aye ti si, ala tene: “Seigneur, a lingbi e dë zo na épée ni?”50 Mbeni oko na popo ti ala adë ngbâa ti kota prêtre na lo fâ mê ti lo ti mbage ti koli.51 Me Jésus atene na ala: “A ngbâ tongaso!” Na lo ndu mê ti zo ti kua ni, lo sava lo.52 Jésus atene na aprêtre-mokonzi, amokonzi ti temple nga na a-ancien so aga ndali ti lo: “ALA ga na a-épée nga na anduru keke tongana ti so a yeke sara na mbeni zo ti gbungo aye ti azo na ngangu?53 So lâ na lâ mbi yeke na tere ti ALA na yâ ti temple, ALA tara ti gbu mbi pëpe. Me so ayeke ngbonga ti ALA nga ngbonga ti tene bingo akomande.”54 Na pekoni ala gbu lo, ala gue na lo, ala lï na lo na yâ ti da ti kota prêtre. Pierre amû peko ti lo, me lo ngbâ ayo.55 Na ngoi so ala sara wâ na bê ti yâ ti gbagba ni na ala duti na tere ni, Pierre ayeke duti na popo ti ala.56 Me mbeni maseka-wali so ayeke zo ti kua abâ Pierre so ayeke duti na tere ti wâ so aza mingi, lo bâ yâ ti lê ti Pierre na lo tene: “Koli so kue ayeke fade na tere ti lo.”57 Me Pierre abere tënë ni, lo tene: “Wali, mbi hinga lo pëpe.”58 Kete na pekoni, mbeni zo so abâ lo atene: “Mo kue mo yeke oko ti ala.” Me Pierre atene: “Koli, mbi yeke oko ti ala pëpe.”59 Ngbonga oko tongaso na pekoni, mbeni koli nde ato nda ti tene na ngangu: “Ti tâ tënë ni, koli so kue ayeke lani na tere ti lo, teti lo yeke biani mbeni zo ti Galilée!”60 Me Pierre atene: “Koli, mbi hinga tënë so mo yeke tene so pëpe.” Tongana lo ngbâ ti sara tënë, mo ye ti bâ, mbeni koli-kondo atoto.61 Na Seigneur aturnê, lo bâ Pierre; na Pierre adabe ti lo na tënë so Seigneur atene fade na lo: “Kozo si mbeni koli-kondo atoto laso, fani ota mo yeke tene so mo hinga mbi pëpe.”62 Na lo sigigi, lo toto ngangu mingi.63 Azo so agbu Jésus si ayeke bata lo ato nda ti he lo nga ti pika lo.64 Tongana ala kanga lê ti lo awe, ala yeke hunda lo, ala tene: “Tongana mo yeke prophète, fa na e zo so apika mo.”65 Na ala to nda ti zonga lo na gbâ ti atënë nde nde.66 Na nda ni, tongana ndo ahan awe, bungbi ti a-ancien ti azo ni, aprêtre-mokonzi nga na ascribe abungbi tere ti ala ndo oko, ala gue na lo na yâ ti kota da ti Sanhédrin ti ala, ala tene:67 “Tongana mo yeke Christ, mo tene na e.” Me lo tene na ala: “Même tongana mbi tene ni na ALA, ALA yeke mä na bê na ni oko pëpe.68 Nga, tongana mbi hunda ALA, ALA yeke kiri tënë oko pëpe.69 Me, ti londo laso, Molenge ti zo ayeke duti ande na ngangu koti ti Nzapa.”70 Na ndo ti tënë so, ala kue atene: “Tongaso, mo yeke Molenge ti Nzapa?” Lo tene na ala: “ALA wani atene awe so mbi yeke lo.”71 Ala tene: “E yeke na bezoin ti mbeni tënë nde ngbanga ti nyen? So e wani e mä ye so asigigi na yanga ti lo awe so.”


text:
Ndjoni da ti nzapa na ya jesus
Ndjoni da ti nzapa na ya jesus (Véritable Jésus Église) a yéké da ti znapa so lèkérè na beijing na kodro séssé ti chine na ngou 1917. Lasso ,mon wara 2,5 million tia wama bè so a yéké na ya ti da ti znapa so na 45 kodro ti ndoti ti séssé koué.Da ti znapa so a kè pentecotiste so à yéké mbangué ti da ti znapa na ya jesus so a sigui na ya tia tango so. Da ti nzapa a fa tènè ti nzapa na bia gospel na ya tia kodro koué avant kiri gnon ti Jesus. Da ti znapa so a manabè na balako tènè so ayèkè :
- Ingo vourou
- Baptême
- Soukoura ngon guérè
- Communion na ya ingo
- Lango ti sabbat
- Jésuis Christ: Jésuis Christ, iri so a ga fini, lo kwi na kéké ti croix tènè ti a pécheurs, lo zingon na lango ota na péko ti kwa et lo sou na ndouzou. Lo yéké sauveur ti a zo, zo so a lèkèrè séssé na ndouzou, oko nzapa.
- Mbéti ti nzapa: Mbéti ti nzapa, na ya ni mgbéré na fini testament , so ayékè tènè ti yanga ti nzapa a kié ta tènè a yèkè tonga na mbéti ti guigui ti wamabê.
- Salut: Nzapa la mou fini na grace. A wamabê a doit ti bando gui na bangué ti ingo vourou si a la yo iri ti nzapa na ndouzou si a la yé gugui kwè.
- Da ti znapa
- Tango ti jugement


text:
Duti tâ kamarade tongana songo ti kamarade ni ayeke na yâ ti kpale
Gianni na Maurizio ayeke akamarade a sara ngu 50 tongaso. Ye oko, na mbeni ngoi songo ti ala ayeke lani na yâ ti kpale. Maurizio atene: “Na mbeni ngoi ti kpale, mbi sara ambeni kota faute so asara si e kangbi.” Gianni atene: “Maurizio la amanda Bible na mbi na ngoi so mbi komanse ti manda Bible. Lo yeke lani zo so ayeke mû na mbi wango. Mbi pensé so lo lingbi fade ti sara ye so lo sara so pëpe. A son mbi ngangu ndali ti so mbi hinga lani so e lingbi ti ngbâ kamarade encore ape. Mbi bâ lani so mbi yeke gï mbi oko.”
ANZONI kamarade ayeke kota ye mingi nga songo ti kamarade so aninga aga gï tongaso pëpe. Tongana songo ti akamarade ayeke na yâ ti kpale nyen la alingbi ti mû maboko na ala ti leke ni? E lingbi ti manda ye mingi na mbage ti azo so ayeke lani atâ kamarade so Bible asara tënë ti ala me so na mbeni ngoi songo ti ala ayeke lani na yâ ti kpale.
TONGANA KAMARADE TI MO ASARA MBENI FAUTE
David, so ayeke lani berger nga gbia, ayeke lani na anzoni kamarade. Mbeni oko ti akamarade ti lo so alingbi ti ga na li ti e ayeke Jonathan (1 Sam. 18:1). Me David ayeke lani na ambeni kamarade nde, na tapande prophète Nathan. Bible afa pëpe ngoi so songo ti ala ni akomanse lani. Ye oko, na mbeni ngoi na yâ ti fini ti David, lo tene asecret ti lo na Nathan tongana ti so mo yeke tene asecret ti mo na mbeni kamarade ti mo. David aye lani ti leke mbeni da na Jéhovah. So Nathan ayeke kamarade ti gbia ni nga lo yeke zo so yingo ti Nzapa ayeke na ndö ti lo, lo doit lani ti bâ bango ndo ti lo na nene ni mingi.
Ye oko, mbeni ye asi so aye ti buba yâ ti songo ti ala ni. Gbia David asara lango-sioni na Bath-Shéba nga na pekoni lo sara si a fâ Urie, koli ti Bath-Shéba (2 Sam. 11:2-21). David angbâ be-ta-zo na Jéhovah teti angu mingi nga lo fâ ngbanga mbilimbili. Me na pekoni lo sara akota siokpari so. Nyen la asi na nzoni gbia so? Lo lingbi lani ti hinga pëpe so asarango ye ti lo so ayeke sioni mingi? Lo pensé lani so lo lingbi ti honde ni na Nzapa?
Nyen la Nathan ayeke sara? Lo yeke zia si mbeni zo nde asara tënë ni na gbia ni? Ambeni zo ahinga lani tongana nyen la David aleke si a fâ Urie. Tongaso, ngbanga ti nyen la Nathan ayeke yôro terê ti lo na yâ ti tënë ni nga ti buba yâ ti songo ti ala so aninga mingi so? Tongana Nathan asara tënë ni alingbi même ti zia fini ti lo na yâ ti kpale, ndali ti so David asara si a fâ Urie so asara ye oko pëpe.
Me Nathan ayeke lani watokua ti Nzapa. Prophète ni ahinga lani so tongana lo zi yanga ape, songo ti ala ayeke ngbâ tongana ti kozo ape nga conscience ti lo ayeke duti nzoni ape. Kamarade ti lo David amû lani mbeni lege so anzere na Jéhovah ape. Gbia ni ayeke lani na bezoin ti tene a mû maboko na lo ti leke songo ti lo na Jéhovah. Biani, David abezoin lani mbeni tâ kamarade. Nathan ayeke lani kamarade ni so. Lo soro ti sara tënë ni na lege ti mbeni tapande so alingbi ti ndu bê ti ngbene berger so. Nathan atene tokua so Nzapa atokua lo ti tene me na mbeni lege so amû maboko na David ti hinga so faute ti lo ni ayeke kota mingi nga apusu lo ti sara ye.
Nyen la mo yeke sara tongana mbeni kamarade ti mo asara mbeni kota faute wala lo sara mbeni kota siokpari? Peut-être mo lingbi ti tene so tongana mo sigi na sioni ti lo ni ayeke buba yâ ti songo ti mo na lo. Wala mo lingbi ti bâ so tongana mo fa siokpari ti lo na a-ancien, so alingbi ti mû maboko na lo ti leke songo ti lo na Nzapa, andâ mo kä kamarade ti mo ni la. Nyen la mo yeke sara?
Gianni, so e sara tënë ti lo fade, atene: “Mbi bâ lani so mbeni ye achangé. Maurizio ayeke sara tënë na mbi tongana ti kozo ape. Mbi mû desizion ti sara tënë na lo, atâa so a yeke lani ngangu mingi na mbi ti sara ni. Mbi hunda terê ti mbi: ‘Tënë ti nyen la mbi yeke tene na lo? Lo hinga ye so lo doit ti sara awe. Lo lingbi ti sara ye kirikiri.’ Me tongana mbi dabe ti mbi na aye kue so e manda, mbi wara ngangu ti sara tënë na lo. Maurizio ayeke sara lani na mbi tongaso tongana mbi bezoin mungo maboko. Mbi ye lani ti tene yâ ti songo ti mbi na lo abuba ape, me mbi ye ti mû maboko na lo ndali ti so mbi bi bê na lo.”
Maurizio atene: “Gianni atene atënë so alondo na bê ti lo na lo yeke lani na raison. Mbi hinga lani so aye ti peko ti sioni desizion so mbi mû a yeke faute ti lo ape nga a yeke faute ti Jéhovah ape. Mbi yeda na sengo ndo ni na a si na mbeni ngoi songo ti mbi na Jéhovah akiri aga nzoni.”
TONGANA KAMARADE TI MO AYEKE NA YÂ TI KPALE
David ayeke nga lani na ambeni kamarade so angbâ be-ta-zo na lo na angoi ti ngangu. Mbeni oko ti ala ayeke lani Hushaï, Bible atene so lo yeke “kamarade ti David.” (2 Sam. 16:16; 1 Chron. 27:33). Lo yeke peut-être lani mbeni zo ti yangbo ti gbia so ayeke kamarade ti gbia, lo so gbia ayeke hunda na lo ti sara aye so gbia aye ti tene azo ahinga ni ape.
Na ngoi so Absalom aye ti mû mbata ti gbia lani, azo ti Israël mingi amû peko ti Absalom, me Hushaï ape. Na ngoi so David ayeke kpe lani, Hushaï amû peko ti lo. Bê ti David ason lani mingi ndali ti so molenge ti lo wani nga na zo so lo yeke na confiance na lo akä lo. Ye oko, Hushaï angbâ lani be-ta-zo, na bê ti lo wani lo zia fini ti lo na lê ti kuâ nga lo sara ye so a fa na lo ti buba yâ ti ye so ala ye ti sara. Hushaï asara ni lani pëpe ndali ti so ayeke kua ti lo ti kota zo ti yangbo ti gbia la. Lo fa so lo yeke mbeni kamarade so ayeke be-ta-zo.
A ndu bê ti e mingi ti bâ tongana nyen la aita ayeke be-oko na ayeke gï pëpe ndali ti akuâ so ala yeke sara na yâ ti congrégation. Asarango ye ti ala ayeke mo bâ mo tene ala yeke tene: “Mbi yeke kamarade ti mo, pëpe ndali ti so mbi doit ti duti ni, me ndali ti so mo yeke kota mingi na lê ti mbi.”
A yeke ye so asi na mbeni ita-koli so iri ti lo ayeke Federico la. Na lege ti mungo maboko ti kamarade ti lo Antonio so lo ye lo mingi, lo gbu ngangu na yâ ti mbeni ngoi ti kpale. Federico atene: “Na ngoi so Antonio asi na congrégation ti e, hio e ga akamarade. E use kue e yeke lani awakua ti mungo maboko, na a nzere na e ti sara kua maboko na maboko. Kete na pekoni, lo ga ancien. Na ndö ti so lo yeke kamarade ti mbi lo yeke lani mbeni tapande ndali ti mbi na lege ti yingo.” Na pekoni, Federico amû mbeni sioni lege. Hio lo gi mungo maboko na lege ti yingo, me lo lingbi ti ngbâ pionnier wala wakua ti mungo maboko mbeni ape. Antonio asara lani ye tongana nyen?
Federico atene: “Mbi bâ so Antonio ahinga vundu ti mbi. Lo sara kue ti mû maboko na mbi. Lo pensé lani mingi na ndö ti songo ti mbi na Nzapa na lo zia mbi lâ oko pëpe. Lo wa mbi ti kiri ti kpengba songo ti mbi na Nzapa na ti zia lege ni pëpe.” Antonio atene: “Mbi mû ngoi mingi ti duti na Federico. Mbi ye lani ti tene lo sara mbeto ape ti sara tënë na mbi na ndö ti aye kue, même na ndö ti vundu ti lo.” Ye ti nzoni ni ayeke so, tongana ngoi ahon lo kiri lo kpengba songo ti lo na Nzapa nga lo kiri lo ga pionnier nga wakua ti mungo maboko. Na nda ni Antonio atene: “Atâa so e yeke fadeso na yâ ti congrégation so ayeke nde nde e ngbâ nduru na mba ahon ti kozo.”
MO BÂ SO A KÄ MO?
Tongana mbeni kamarade ti mo so mo ye lo mingi atourné peko na mo na ngoi so mo yeke na bezoin ti lo mingi ayeke sara mo tongana nyen? A lingbi ti son mo mingi. Mo lingbi ti pardonné lo? Songo ti mo na lo alingbi ti kpengba ahon ti kozo?
Gbu li ti mo na ndö ti ye so asi lani na Jésus na yâ ti atanga ti lango ti lo na sese. Lo mû lani ngoi mingi ti duti na terê ti abazengele ti lo so ayeke be-ta-zo, ye so asara si ala yeke lani be-oko nga ala yeke na mbeni kpengba songo so ayeke tâ nde mingi. Jésus airi lani ala akamarade ti lo na a yeke na lege ni (Jean 15:15). Ye oko, nyen la apassé lani na ngoi so a gbu lo? Abazengele akpe. Pierre atene lani polele so lo yeke zia Maître ti lo lâ oko ape, me tâ na bï ni so Pierre abere atene ni hinga Jésus ape.
Jésus ahinga lani so lo yeke luti na lê ti ndangba tara gï lo oko. Me lo yeke lani na raison ti tene vundu asara lo, même ti tene bê ti lo ason. Me na yâ ti lisoro so lo na adisciple ti lo asara alango kete na peko ti so a zingo lo na kuâ afa pëpe so vundu asara lo, bê ti lo ason, wala lo regretté. Jésus abâ lani so lo yeke na bezoin pëpe ti fa awokongo ti adisciple ti lo, même ye so ala sara na bï so a gbu lo.
Me Jésus adë bê ti Pierre nga na tanga ti abazengele ni. Lo kiri lo fa so lo yeke na confiance na ala na lege so lo fa na ala aye na ndö ti kota kua ti fango ye na azo so ahon tanga ni kue na yâ ti mbaï ti azo. Ti Jésus, abazengele angbâ lani akamarade ti lo. Ndoye so lo yeke na ni na mbage ti ala ayeke mbeni ye so ala lingbi ti girisa ni ape. Ala yeke sara kue ti kiri ti zia Maître ti ala lâ oko pëpe. Biani, ala sara lani kua so lo mû na adisciple ti lo ti sara.
Mbeni ita-wali, so iri ti lo ayeke Elvira, adabe ti lo na mbeni ngoi so lo na kamarade ti lo Giuliana awara tënë, lo tene: “Na ngoi so lo tene na mbi so ye so mbi sara ason bê ti lo, a sara mbi nzoni ape. Lo yeke na raison ti sara ngonzo. Me ye so apika bê ti mbi ayeke so, lo gi bê ti lo mingi ndali ti mbi nga na ye so alingbi ti si na peko ti asarango ye ti mbi. Mbi yeke girisa lâ oko ape so lo zia lani lê ti lo na ndö ti sioni so mbi sara na lo ape, me na ndö ti sioni so mbi yeke sara na terê ti mbi wani. Mbi kiri singila mingi na Jéhovah ndali ti so mbi yeke lani na mbeni kamarade so azia nzoni ti mbi kozo na atënë ti bê ti lo.”
Mbeni nzoni kamarade ayeke sara ye tongana nyen na ngoi so songo ti ala ayeke na yâ ti kpale? Lo yeke duti nduru ti sara tënë na nzoni bê me polele na ngoi so bezoin ni ayeke dä. Kamarade tongaso ayeke duti tongana Nathan nga na Hushaï, so ala ngbâ lani be-ta-zo même na ngoi so ayeke sioni nga tongana Jésus, so ayeke lani nduru ti pardonné. Mo yeke mara ti kamarade so?


text:
70: Jonas na kota susu
BÂ KOLI so ayeke na yâ ti ngu so. Lo yeke na yâ ti kota kpale. Kota susu so aye ti mene lo. Koli so ayeke zo wa? Mo hinga lo? Iri ti lo ayeke Jonas. Zia e bâ ngbanga ti nyen lo yeke na yâ ti kota kpale tongaso.
Jonas ayeke mbeni prophète ti Jéhovah. Ngoi kete na peko ti so prophète Elisée akui, Jéhovah atene na Jonas: ‘Gue na kota kodoro ti Ninive. Azo ni asara sioni ahon ndo ni, na mbi ye si mo sara tënë ni na ala.’
Me Jonas aye ti gue pëpe. Tongaso, lo mû mbeni bateau so ayeke gue na mbeni ndo nde, me na Ninive pëpe. Ye so Jonas asara so anzere na bê ti Jéhovah pëpe. Tongaso, Jéhovah asara si kota pupu aya, na bateau ni aye ti linda ngu. Mbeto ahon ndo ti azo ti bateau ni, si ala toto na anzapa ti ala ti mû maboko na ala.
Na nda ni, Jonas atene na ala: ‘Mbi voro Jéhovah, Nzapa so asara yayu na sese, na mbi yeke kpe yongoro na lo ti sara pëpe ye so lo tene na mbi ti sara.’ Tongaso, azo ti bateau ni ahunda lo, ala tene: ‘E lingbi ti sara nyen na mo ti tene pupu ni akaï?’
Jonas atene na ala: ‘Ala bi mbi na ngu, na ngu ni ayeke kiri ti duti kpô.’ Azo ti bateau ni aye pëpe, me tongana pupu ni akiri aga gi ngangu, ala bâ gbä ala mû Jonas ala bi lo na yâ ti ngu ni. Mo ye ti bâ, kota pupu ni akaï, na ngu ni akiri aduti kpô.
Tongana Jonas ayeke linda ngu, kota susu so amene lo. Me Jonas akui pëpe. Lo ngbâ na yâ ti susu ni lango ota na bï ota. Vundu asara Jonas mingi ndali ti so lo mä yanga ti Jéhovah pëpe nga lo gue na Ninive pëpe. Tongaso, lo sara nyen? Mo hinga?
Jonas asambela Jéhovah ti mû maboko na lo, na Jéhovah asara si kota susu so adë lo na ndo ti kuru sese. Na pekoni, Jonas ague na Ninive. Ye so afa na e so a yeke kota ye ti sara ye kue so Jéhovah ahunda na e ti sara.
Mbeti ti Jonas.
Ahundango tënë
- Jonas ayeke zo wa? Jéhovah atene na lo ti sara nyen?
- Ndali ti so lo ke ti gue na ndo so Jéhovah atene na lo ti gue dä, Jonas asara nyen?
- Jonas atene na azo ti bateau ni ti sara nyen ti tene kota pupu ni akaï?
- Tongana ti so mo bâ na lê ti foto ni, nyen la asi tongana Jonas alinda ngu?
- Jonas asara lango oke na yâ ti kota susu ni? Lo sara nyen kâ?
- Na peko ti so lo sigigi na yâ ti kota susu ni, Jonas ague na ndo wa? Ye so afa nyen na e?
Ambeni hundango tënë
- Diko Jonas 1:1-16 na 2:1.
Na nda ni, tongana nyen Jonas abâ kusala so a mû na lo ti fa tënë na azo ti Ninive? (Jonas 1:2, 3; aProv. 3:7; Zo-ti. 8:12).
- Diko Jonas 2:2, 3, 11.
Tongana nyen ye so asi na Jonas apusu e ti duti na kite oko pëpe so Jéhovah ayeke kiri tënë na asambela ti e? (Ps. 22:25; 34:7; 1 Jean 5:14).
- Diko Jonas 3:1-10.
Atâa so Jonas ake kozo ti sara ye so Jéhovah ahunda na lo, Jéhovah angbâ lakue ti sara kusala na lo. Tongaso, e manda nyen dä so akpengba e? (Ps. 103:14; 1 Pi. 5:10).
Ye so Jonas asara na mbage ti azo ti Ninive afa na e nyen na ndo ti tënë ti fango ngbanga hio na ndo ti azo ti territoire ti e? (Jonas 3:6-9; Zo-ti. 11:6; Kus. 13:48).


text: 10 “Ala hunda Jéhovah ti sara si ngu apika na ngoi ti tanga ti ngu-nzapa.Jéhovah la asara ambinda so asara si ngu apika ngangu,lo sara si ngu apika ndali ti azo+nga lo sara si kobe ti yaka asigi ndali ti azo kue.2 Anzapa ti yâ ti sewa* atene mvene;*azo ti bango mbadi abâ aye so ayeke gï mvene.Ala fa peko ti abango li so ayeke gï asenge senge ye,nga ala yeke gi ti dë bê ti azo, me ala sara gbä.Ndani la ala yeke fono kirikiri tongana ataba.Ala yeke bâ pasi, ndali ti so berger ayeke dä pëpe.3 Mbi sara ngonzo ngangu na terê ti aberger,nga mbi yeke hunda na amokonzi so asara pasi na azo ni* ti kiri tënë na mbi,ndali ti so Jéhovah ti aturugu abi lê ti lo na ndö ti ataba ti lo,+ ahale ti Juda,na lo sara si ala ga ye ti gloire nga ala kpengba tongana mbarata ti lo na yâ ti bira.4 Kota mokonzi* alondo na mara ti Juda,zo ti komande so ayeke mû maboko* alondo na lo,kokora ti sarango na bira alondo na longa azo kue ti bango ndo na ndö ti azo ti kua* alondo na lo; ala kue alondo na lo.5 Ala yeke ga tongana angangu turugu;na ngoi ti bira, ala yeke dö yâ ti popoto na ndö ti alege.Ala yeke sara bira, ndali ti so Jéhovah ayeke na ala.+Kamene ayeke gbu awato ti ala so ayeke kpe na ambarata.+6 Mbi yeke sara si ahale ti Juda aga kota ahon atanga ti amba ti ala,nga mbi yeke sö ahale ti Joseph.+Mbi yeke sara si ala kiri aga tongana ti kozo,ndali ti so mbi yeke sara nzoni bê na ala.+A yeke mo bâ mo tene mbi ke ala lâ oko pëpe,+ndali ti so mbi Jéhovah mbi yeke Nzapa ti ala, na mbi yeke kiri tënë na ala.7 Azo ti Éphraïm ayeke ga tongana mbeni ngangu zo ti bira,nga bê ti ala ayeke duti na ngia tongana ti zo so anyon vin.+Amolenge ti ala ayeke bâ ni, na terê ti ala anzere;bê ti ala ayeke duti na ngia ndali ti Jéhovah.+8 ‘Mbi yeke hûru yanga ti mbi na ala, na mbi yeke bungbi ala kue oko,ndali ti so mbi yeke zi ala,+ na ala yeke ga gbani;ala yeke ngbâ gï ti ga gbani gbani.9 Atâa so mbi kangbi yâ ti ala na popo ti azo nde nde tongana ti so zo ayeke tuku yâ ti ngongoa ti kobe,ala yeke dabe ti ala na mbi na ayongoro ndo.Ala na amolenge ti ala ayeke kiri ti wara ngangu nga ala yeke kiri.10 Mbi yeke sara si ala londo na Égypte akiri,nga mbi yeke bungbi ala so ayeke na Assyrie.+Mbi yeke sara si ala kiri na sese ti Galaad+ nga na Liban;ndo ayeke lingbi ala kue pëpe.+11 Na ngoi so ngu-ingo akanga lege na ala, mbi yeke hon na yâ niti sara si amapo ni akaï.+Mbi yeke sara si Ngu ti Nil so alï ahule.Ye so Assyrie apika kate ti lo dä ayeke tï,nga mbi yeke sara si keke ti gbia ti Égypte ahon.+12 Mbi Jéhovah, mbi yeke sara si ala ga ngangu mingi,+nga sarango ye ti ala ayeke mû nengo na iri ti mbi,’+ tënë ti yanga ti Jéhovah la.”


text:
Anzapa ni ayeke gbani gbani tongana agbata ni (13)
A haka Jérémie na kete taba so a gue na lo ti fâ lo (18-20)
Azo ti gbata ti Jérémie ni mveni alondo ti kanga lege na lo (21-23)
11 Jéhovah asara tënë so na Jérémie, lo tene:2 “Azo, ala mä tënë ti mbele so!“Mo tene* na azo ti Juda nga na azo ti kodro ti Jérusalem,3 mo tene: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Nzapa ti Israël, atene la: “Deba aga na ndö ti zo so asara ye pëpe alingbi na atënë ti yâ ti mbele so,+4 mbele so ândö mbi mû yanga na akotara ti ala na lango so mbi sigi na ala na kodro ti Égypte,+ na yâ ti four ti tongo wen,+ na mbi tene: ‘Tongana ala mä yanga ti mbi nga ala sara ye alingbi na aye kue so mbi mû yanga na ala ti sara, ala yeke ga azo ti mbi na mbi yeke ga Nzapa ti ala,+5 tongaso mbi yeke sara ye alingbi na deba ti yanga ti mbi so mbi dë lani na akotara ti ala ti mû na ala kodro so lait na mafuta ti otoro asi singo dä.+ Ala sara kodro dä juska laso.’”’”Tongaso mbi kiri tënë, mbi tene: “Amen,* Jéhovah.”6 Jéhovah atene na mbi: “Mo to mbela na atënë so kue na yâ ti agbata ti Juda nga na ndö ti alege ti Jérusalem, mo tene: ‘Ala mä tënë ti mbele so, na ala sara ye alingbi na ni.7 Ndali ti so mbi gboto lani mê ti akotara ti ala na lango so mbi sigi na ala na kodro ti Égypte juska laso, mbi gboto mê ti ala fani mingi,* mbi tene: “Ala mä yanga ti mbi.”+8 Me ala mä mbi pëpe wala ala dengi mê ti ala na tënë ti mbi pëpe. Zo oko oko ayeke sara gï ye ti sioni so bê ti lo apusu lo ti sara.+ Tongaso, mbi zia na ndö ti ala atënë kue ti mbele so mbi hunda na ala ti sara ye alingbi na ni, si ala ke ti sara ye alingbi na ni so.’”9 Jéhovah atene na mbi: “Azo ti Juda na azo ti Jérusalem amä terê na hondengo ni ti sara kpengba-li na mbi.10 Ala kiri ala sara aye ti sioni so akotara ti ala asara ândö, akotara ti ala so ake ti mä atënë ti mbi.+ Ala nga kue amû peko ti ambeni nzapa nde na ala voro anzapa ni so.+ Azo ti mara ti Israël na ti Juda afâ yâ ti mbele ti mbi so mbi te na akotara ti ala.+11 Ni la si Jéhovah atene: ‘Bâ, mbi yeke ga na mbeni kota ye ti vundu na ndö ti ala,+ ye ti vundu so ala lingbi ti kpe ni pëpe. Tongana ala iri ndo na mbage ti mbi ti tene mbi mû maboko na ala, mbi yeke mä ala ande pëpe.+12 Tongaso, azo ti agbata ti Juda nga na azo ti Jérusalem ayeke gue ande ti hunda na anzapa so ala sara asandaga na ala so ti mû maboko na ala,+ me anzapa ni so ayeke sö ala oko pëpe na yâ ti ngoi ti aye ti vundu so ayeke si na ala.13 Ndali ti so anzapa ti ala, azo ti Juda, aga gbani gbani tongana wungo ti agbata ti ala, na ala sara agbalaka na ye ti kamene so,* ala sara agbalaka ti ala gbani gbani tongana gbâ ti alege ti Jérusalem, ti mû asandaga na ndö ni na Baal.’+14 “Ti mo, mo sambela ndali ti azo so pëpe. Mo toto ndali ti ala pëpe wala mo sambela ndali ti ala pëpe,+ ngbanga ti so mbi yeke mä ala pëpe na ngoi so ala yeke dekongo ti iri mbi ndali ti ye ti vundu so asi na ala.15 Azo ti mbi so mbi ndoye ala mingi so aga ti sara nyen na yâ ti da ti mbi?so ala mingi asara aye ti sioni so.Ala bâ ti ala atene asandaga ti anyama la alingbi ti sara si ye ti vundu ni atï na ndö ti ala ape?Ala yeke duti ande na ngia na ngoi ni so?16 Jéhovah adi iri ti mo lani keke ti olive so amaï pendere,keke so ayeke pendere nga alê ni ayeke nzoni.Me na yâ ti mbeni kota bruit, lo bi wâ na terê ni,nga awato afâ amaboko ti keke ni kue.17 “Jéhovah ti aturugu, lo so alu mo,+ atene so mbeni kota ye ti vundu ayeke ga ande na ndö ti mo ndali ti sioni so azo ti mara ti Israël nga na azo ti mara ti Juda asara. Ala son bê ti mbi na lege so ala sara asandaga na Baal.”+18 Jéhovah asara tënë ni na mbi, ni la mbi hinga ni;na ngoi ni so, mo Nzapa, mo sara si mbi bâ aye so ala yeke sara.19 Mbi yeke tongana kete taba so a yeke gue na lo ti fâ lo me lo sara ngangu pëpe.Mbi hinga pëpe mbi tene ala yeke mä terê ti sara sioni na mbi, ala tene:+“Zia e futi keke ni na alê ni kue,zia e zi lo na popo ti azo so ayeke na fini na ndö ti sese ni,si mbeni zo adabe ti lo na iri ti lo encore ape.”20 Me Jéhovah ti aturugu afâ ngbanga mbilimbili.Lo bâ bê ti zo nga na aye so ayeke na gbe ti bê ti zo kâ.+Zia mbi bâ tongana nyen mo yeke kiri na ala peko ti sioni so ala sara,ndali ti so mbi zia tënë ti mbi na maboko ti mo awe.21 Ni la, bâ tënë so Jéhovah atene na azo ti gbata ti Anathoth,+ ala so agi lege ti fâ* mbi nga ala tene: “Mo tene prophétie na iri ti Jéhovah pëpe.+ Tongana mo tene ni, e yeke fâ mo.”22 Tongaso, Jéhovah ti aturugu, atene: “Bâ, mbi yeke dë ngbanga na ndö ti ala. A yeke fâ amaseka-koli na épée,+ na kota nzara ayeke fâ amolenge ti ala ti koli na amolenge ti ala ti wali.+23 Même mbeni tanga ti ala ayeke ngbâ pëpe, ndali ti so mbi yeke ga na kota ye ti vundu na ndö ti azo ti gbata ti Anathoth+ na yâ ti ngu ni so mbi yeke dë ngbanga na ndö ti ala.”


text:
KOTA MAMA-TENE NI | BIBLE
Bible angbâ atâa so akugbe-mbeti ni alingbi fade ti buba
KPALE NI: Azo so asû lani Bible nga na ala so asû peko ni asû ni ândö na ndo ti Papyrus nga na ndo ti poro ti tere ti nyama. * (2 Timothée 4:13). Aye so a sû Bible na ndo ni so alingbi fade ti sara si Bible abuba. Tongana nyen?
Kugbe-mbeti ti papyrus alingbi ti suru, apeut ti changé couleur nga apeut ti woko hio. Richard Parkinson nga na Stephen Quirke, so ahinga ye mingi na ndo ti Égypte, atene: “Mbeni kugbe-mbeti ti papyrus alingbi ti buba nga ti ga fuku ti sese. Na batango rouleau ni, dede ndo alingbi ti sara si afun nga adeku wala akange alingbi ti te ni tongana a zia ni na mbeni ndo ti tene abata ni.” Ti ambeni papyrus, tongana a wara ni a yeke zia ni na ndo so lumière ayeke dä mingi wala so ade mingi, ye so asara si abuba hio.
Aporo ti nyama so a sara mbeti na ndo ni akpengba ahon papyrus, me ala kue alingbi ti buba tongana a bâ lege ni nzoni ape, a zia ni na place so achauffé mingi wala adë mingi wala so lumière ayeke dä mingi. * Akete kete nyama nga kue ayeke gi ti te ni. Ye ti pekoni ayeke so, tongana ti so mbeni buku (Everyday Writing in the Graeco-Roman East) afa, a yeke ngangu ti tene mbeni ngbene mbeti angbâ. Tongana aye ni so asara fade si Bible abuba, andâ atënë ti yâ ni kue ayeke ngbâ fade ape.
TONGANA NYEN LA BIBLE AHON NA YÂ NI: Ndia ti aJuif ahunda lani na gbia oko oko kue ti “sara copie ti tënë ti Ndia so kue na mbeti,” so ti tene akozo mbeti oku ti Bible (Deutéronome 17:18). Na ndo ni, azo so kua ti ala ayeke ti sû peko ti ambeti asara ni mingi si, na ngoi ti akozo Chrétien, alingbi lani ti wara Mbeti ti Nzapa na yâ ti asynagogue kue ti Israël nga même kâ na Macédoine! (Luc 4:16, 17; Kusala 17:11). A sara tongana nyen si ambeni ngbene kugbe-mbeti so angbâ juska laso?
Philip Comfort, mbeni wandara so ahinga ye mingi na ndo ti Fini Testament, atene: “A hinga lani aJuif tongana azo so ayeke bata lani arouleau ti Mbeti ti Nzapa na yâ ti akete ta wala na yâ ti ata ti sese.” A-Chrétien kue asara nga tongaso na pekoni. Ye so asara si a wara ambeni kozo ngbene kugbe-mbeti ti Bible na yâ ti ambeni ta ti sese, na yâ ti akete chambre so avuko, adû ti tênë nga na ambeni kodoro so ndo achauffé dä ngangu mingi.
YE TI PEKO NI: Gbâ ti ambeni mbage ti angbene mbeti ti Bible, so ambeni aninga ahon ngu 2 000 awe, angbâ juska laso. Mbeni ngbene mbeti so akugbe-mbeti ni ayeke gbani nga aninga mingi tongaso ayeke dä ape.
^ par. 3 Papyrus ayeke mbeni ye so alingbi ti sû mbeti na ndo ni so a sara ni na lege ti mbeni keke ti yâ ti ngu so a iri ni nga gi papyrus.
^ par. 5 Na tapande, a sara lani mbeti ti indépendance ti États-Unis na ndo ti mbeni kugbe-mbeti so a sara ni na poro ti tere ti nyama. Fadeso, nduru na ngu 250 tongaso na pekoni, ambeti ni akomanse ti hon, na a ga même ngangu ti tene a diko ni.


text: 5 Molenge ti mbi, dengi mê ti mo ti mä ndara ti mbi.Dengi mê ti mo nzoni na ye so mbi yeke fa na ndö ti bango yâ ti aye nzoni,+2 tongaso si lakue mo hinga ti gbu li nzoni,nga atënë ti yanga ti mo ague lakue oko na tâ hingango ye,+3 ndali ti so tënë ti yanga ti wali ti kirikiri* ayeke tongana mafuta ti otoro so ayeke yuru,+nga tënë ti yanga ti lo awoko zo ahon mafuta.+4 Me na nda ni, lo se tongana absinthe,+nga lo yeke tongana épée so yanga ni ayeke use so aza mingi.+5 Gere ti lo adescend ti gue na lo na kuâ.Lege so lo mû ague droit na Dû ti kuâ.*6 Lo pensé na lege ti fini pëpe.Lo fono kirikiri, lo hinga ndo so lo ye ti gue dä pëpe.7 Tongaso, amolenge ti mbi, ala mä mbi,ala hon yongoro na tënë so mbi yeke tene so pëpe.8 Duti yongoro na wali ti kirikiri so,gue nduru na yanga-da ti lo pëpe,+9 tongaso si ambeni zo amû nengo ti mo pëpe+na si mo bâ gï pasi na yâ ti angu so ayeke ga pëpe,+10 tongaso si azo so mo hinga ala pëpe ahunzi aye ti mo kue* pëpe,+na aye so mo sara kua ngangu ti wara ni ague na yâ ti da ti mbeni wande pëpe.11 Tongaso pëpe, mo yeke dema na ngoi so fini ti mo ayeke gue ti hunzi,na ngoi so nyama ti terê ti mo ayeke dä encore ape nga terê ti mo awoko kue.+12 Na mo yeke tene: “Lani mbi ke ti tene a fa lege na mbi.Na yâ ti bê ti mbi, mbi ye ti tene a suku na mbi pëpe.13 Mbi ke ti mä azo so afa ye na mbinga mbi dengi mê ti mä amaître ti mbi pëpe.14 A ngbâ kete gigi ti mbi abuba kuena yâ ti congrégation ni kue.”*+15 Nyon ngu ti yâ ti dû ti ngu ti mo,ngu so alondo na yâ ti dû ti ngu ti mo si ayeke sua.*+16 A yeke nzoni ngu ti mo asua ahon kirikiri?A yeke nzoni ngu ti mo asua ague na ando so azo ayeke gue ka dä mingi?+17 Zia ngu ni angbâ gï ti mo, mo oko,me a ga ti mo na ambeni zo nde pëpe.+18 Zia a iri tufa na ndö ti dû ti ngu* ti mo,na zia mo duti na ngia na wali ti lâ ti maseka ti mo.+19 Lo yeke tongana pendere lekpa so lo ye zo mingi, pendere ngasa ti hoto;+zia si me ti lo azia ngia na bê ti mo* lakue.Zia si yengo so lo ye na mo asara si mo sara nzara ti lo lakue.+20 Tongaso, molenge ti mbi, ndani nyen ti sara nzara ti wali ti kirikiri?*Ndani nyen ti gbu na kate ti mo wali so ayeke sara lango-sioni?*+21 Alege kue ti zo ayeke na gbele Jéhovah;lo yeke bâ alege kue so zo ni ayeke mû.+22 Afaute so zo ti sioni asara agbu lo tongana kûkû.Siokpari ti lo wani ayeke kanga lo tongana kamba.+23 Lo yeke kui ndali ti so lo ke ti tene a fa lege na lo,nga lo yeke gue yongoro ndali ti so buba ti lo ahon ndö ni.


text: 4 Me ye so anzere na bê ti Jonas oko pëpe, si lo sara ngonzo ngangu.2 Tongaso, lo sambela Jéhovah, lo tene: “Aï, Jéhovah, tënë so mbi yeke gi bê ti mbi lani dä tongana mbi yeke na kodro ti mbi so la ape? A yeke ndali ni la si mbi tara ti kpe lani ti gue na Tarsis+ so; ngbanga ti so mbi hinga mbi tene mo yeke Nzapa so ayeke bâ mawa ti zo,* mo yeke Nzapa so asara nzoni bê na zo, mo sara ngonzo hio hio pëpe nga mo si singo na tâ ndoye,+ mo yeke nduru ti zia lege ti ye ti vundu so mo ye ti ga na ni na ndö ti azo.3 Fadeso, Jéhovah, mo zi fini* ti mbi; a yeke nzoni mbi kui ahon ti tene mbi ngbâ na fini.”+4 Jéhovah ahunda lo, atene: “Eskê mo yeke na raison ti sara ngonzo tongaso?”5 Jonas asigi na yâ ti gbata ni na lo duti na mbage ti est. Lo sara mbeni kpangba, lo duti na gbe ni ti bâ ye so ayeke si na gbata ni.+6 Na pekoni, Jéhovah asara si mbeni kete keke ti kangu asigi ahon li ti Jonas ti tene lo duti na gbe ti dê ni si bê ti lo adë ndali ti pasi so lo bâ. Terê ti Jonas anzere mingi ndali ti kete keke ti kangu ni so.7 Me na ndade ni na kota ndapre, tâ Nzapa atokua mbeni makongo, na makongo ni ate keke ti kangu ni na keke ni ahule.8 Tongana lâ asu awe, Nzapa akiri atokua mbeni pupu ti mbage ti est so ayeke chauffé mingi, na lâ asu ngangu na li ti Jonas na lo komanse ti évanouir. Lo iri kuâ na ndö ti lo,* na lo yeke tene: “A yeke nzoni mbi kui, ahon ti ngbâ na fini.”+9 Nzapa ahunda Jonas, atene: “Eskê mo yeke na raison ti sara ngonzo tongaso ndali ti kete keke ti kangu so?”+Jonas akiri tënë, atene: “Mbi yeke na raison ti sara ngonzo, mbi sara ngonzo ngangu ni la si mbi ye ti kui so.”10 Me Jéhovah atene: “Mawa asara mo ndali ti kete keke ti kangu so, keke so mo sara mbeni kua oko ndali ni pëpe, mo nga la mo sara si keke ni asigi akono so pëpe; a sigi na bï oko na a kui nga na bï oko.11 Ka mbi, mbi doit ti bâ mawa ti Ninive, kota gbata so ape?+ gbata so na yâ ni a yeke wara azo ahon 120 000, na so ala hinga même ti sara kangbi pëpe na popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni,* gbata so na yâ ni nga a yeke wara anyama ti ala mingi mingi dä so.”+


text:
15 Sese so a mû*+ na azo ti mara ti Juda na asewa ti ala ague juska na yanga ti sese ti Édom,+ na désert ti Zîn, juska ti si na Négueb na mbage ti sud na yanga ti sese ni.2 Yanga ti sese ti ala na mbage ti sud akomanse na yanga ti Kota ngu ti gbâ ti ingo,*+ ti londo na yanga ti ngu ni so abâ ndo na mbage ti sud.3 A londo na mbage ti sud ti monté na Acrabbim,+ ahon juska na Zîn, na pekoni a monté na mbage ti sud ti gue na Cadès-Barnéa,+ a si na Hesron nga a monté na Addar si a ngoro ti gue na mbage ti Carca.4 Na pekoni, a hon na Azmon+ ti gue juska na Popo-hoto* ti Égypte,+ na yanga ti sese ni angbâ na yanga ti Kota Ngu-ingo ti Méditerranée. So ayeke yanga ti sese ti ala na mbage ti sud la.5 Yanga ti sese ti ala na mbage ti est, a londo na Kota ngu ti gbâ ti ingo* a monté juska na yanga ti ndo so Ngu ti Jourdain ahunzi dä. Ti yanga ti sese ni so ayeke na coin ni na mbage ti nord alondo na yanga ti ngu-ingo ni na ndo so Ngu ti Jourdain ni ahunzi dä.+6 Yanga ti sese ni alondo na Beth-Hoglah+ amonté ahon na nord ti Beth-Arabah,+ na a monté juska na tênë ti Bohan,+ molenge ti Ruben.7 Yanga ti sese ni amonté asi na Popo-hoto* ti Akor+ amonté na Debir, a ngoro na mbage ti nord a si na Guilgal,+ so abâ ndo lê na lê na ndo so amonté ti gue na Adummim na sud ti popo-hoto ni, a hon angu ti En-Shémesh+ a gue a hunzi na En-Roguel.+8 Yanga ti sese ni amonté asi na Popo-hoto ti Molenge ti Hinnom+ ti si na sese so ayeke na terê ti hoto ti azo ti mara ti Jébus+ na mbage ti sud, so ti tene Jérusalem;+ na yanga ti sese ni amonté na li ti hoto so abâ ndo lê na lê na Popo-hoto ti Hinnom na mbage ti ouest, so ayeke na yanga ti Popo-hoto* ti Réphaïm na mbage ti nord.9 Na pekoni, yanga ti sese ni alondo na li ti hoto ni ti si na Ngu ti Nephtoah+ na ague juska na agbata so ayeke na ndö ti Hoto ti Éphron, yanga ti sese ni aluti na Baalah, so ti tene Kiriath-Jéarim.+10 Yanga ti sese ni alondo na Baalah angoro na mbage ti ouest ti si na Hoto ti Séir na ague juska na terê ti Hoto ti Jéarim na mbage ti nord, so ti tene Késalon, na pekoni a descend a gue na Beth-Shémesh+ si a hon na Timnah.+11 Nga, yanga ti sese ni ague juska na terê ti kete Hoto ti Écron+ na mbage ti nord, asi na Shikkéron na ague na Hoto ti Baalah juska na Jabnéel na yanga ti sese ni ahunzi na ngu-ingo.12 Yanga ti sese ni na mbage ti ouest alondo na yanga ti Kota Ngu-ingo*+ ni. So ayeke yanga ti sese ti ahale ti Juda na asewa ti ala na ambage kue la.13 Ti Caleb,+ molenge ti Jéphunnéh, a mû na lo mbeni sese na popo ti ahale ti Juda alingbi na yanga so Jéhovah amû lani na Josué, a iri sese ni so Kiriath-Arba, so ayeke Hébron;+ Arba ayeke babâ ti Anak.14 Na pekoni, Caleb atomba amolenge ti Anak+ ota na ndo ni so: Shéshaï, Ahiman na Talmaï,+ ala yeke ahale ti Anak.15 Na pekoni, lo londo na ndo so lo gue lo sara bira na azo ti kodro ti Debir.+ (Ândö iri ti Debir ayeke Kiriath-Sépher.)16 Tongaso, Caleb atene: “Zo so asö benda na ndö ti Kiriath-Sépher na lo mû ni, mbi yeke mû molenge ti mbi Acsah na lo ti ga wali ti lo.”17 Othniel,+ molenge ti Kénaz,+ ita ti Caleb la amû gbata ni. Tongaso, Caleb amû na Othniel molenge ti lo Acsah+ ti ga wali ti lo.18 Na ngoi so Acsah ayeke gue na yanga-da, lo tene na koli ti lo ti hunda mbeni sese na Caleb, babâ ti lo. Na pekoni, Acsah adescend na ndö ti kororo* ti lo. Caleb ahunda Acsah, atene: “Mo ye mbeni ye?”+19 Acsah atene na lo: “Pardon, mû na mbi mbeni matabisi ti fa so mo iri tufa na ndö ti mbi, ndali ti so sese so mo mû na mbi ayeke na mbage ti sud,* mû na mbi nga Gulloth-Maïm.”* Tongaso, Caleb amû na lo Gulloth ti mbage ti nduzu nga na Gulloth ti mbage ti gbe ni.20 So ayeke héritage ti azo ti mara ti Juda alingbi na asewa ti ala la.21 Agbata so ayeke na yanga ti sese ti azo ti Juda si ague juska na yanga ti sese ti Édom+ na mbage ti sud, ayeke agbata tongana: Cabzéel, Éder, Jagur,22 Kinah, Dimonah, Adadah,23 Kédesh, Hazor, Ithnan,24 Ziph, Télem, Béaloth,25 Hazor-Hadattah, Kérioth-Hesron so ayeke Hazor,26 Amam, Shéma, Moladah,+27 Hazar-Gaddah, Heshmon, Beth-Pélet,+28 Hazar-Shual, Béer-Shéba,+ Biziothiah,29 Baalah, Iim, Ézem,30 Eltolad, Kézil, Hormah,+31 Ziclag,+ Madmannah, Sansannah,32 Lébaoth, Shilhim, Aïn na Rimmon;+ kue agbata 29 legeoko na akete kodro ni.33 Agbata so ayeke na Séphélah+ ayeke agbata tongana: Eshtaol, Zorah,+ Ashnah,34 Zanoah, En-Gannim, Tappuah, Énam,35 Jarmuth, Adullam,+ Socoh, Azécah,+36 Shaaraïm,+ Adithaïm, Guédérah na Guédérothaïm;* agbata 14 nga na akete kodro ni.37 Zénan, Hadashah, Migdal-Gad,38 Diléan, Mizpéh, Jocthéel,39 Lakish,+ Bozcath, Églon,40 Cabbon, Lahmam, Kitlish,41 Guédéroth, Beth-Dagon, Naamah na Makkédah;+ agbata 16 nga na akete kodro ni.42 Libnah,+ Éther, Ashan,+43 Iphtah, Ashnah, Nézib,44 Kéïlah, Aczib, na Maréshah; agbata gumbaya nga na akete kodro ni.45 Écron na agbata so ayeke na gbe ti Écron* nga na akete kodro so ayeke na terê ni.46 A londo na Écron na mbage ti ouest, legeoko na ando kue so ayeke na terê ti Ashdod nga na akete kodro ni.47 Ashdod+ na agbata so ayeke na gbe ti Ashdod* nga na akete kodro so ayeke na terê ni. Gaza+ na akete gbata so ayeke na terê ni nga na akete kodro so ayeke na terê ni, ti descend na Popo-hoto ti Égypte, na Kota Ngu-ingo ti Méditerranée ni nga na ando so ayeke na terê ni.+48 Ti ando so ahoto ayeke dä, agbata ni ayeke agbata tongana: Shamir, Jattir,+ Socoh,49 Dannah, Kiriath-Sannah so ayeke Debir,50 Anab, Eshtémoh,+ Anim,51 Goshen,+ Holon na Guiloh;+ agbata 11 nga na akete kodro ni.52 Arab, Dumah, Éshan,53 Janim, Beth-Tappuah, Aphécah,54 Humtah, Kiriath-Arba so ayeke Hébron,+ nga na Zior; agbata gumbaya nga na akete kodro ni.55 Maon,+ Carmel, Ziph,+ Juttah,56 Jizréel, Jocdéam, Zanoah,57 Kaïn, Guibéah na Timnah;+ akodro bale-oko nga na akete kodro ni.58 Halhul, Beth-Zur, Guédor,59 Maarath, Beth-Anoth na Eltecon; agbata omene nga na akete kodro ni.60 Kiriath-Baal so ayeke Kiriath-Jéarim,+ nga na Rabbah; agbata use nga na akete kodro ni.61 Agbata ti benyama ayeke agbata tongana: Beth-Arabah,+ Middin, Sécacah,62 Nibshan, Gbata ti Ingo na En-Guédi;+ agbata omene nga na akete kodro ni.63 Ti azo ti mara ti Jébus+ so asara kodro na Jérusalem,+ azo ti Juda alingbi ti tomba ala pëpe,+ tongaso azo ti mara ti Jébus angbâ ti sara kodro na popo ti azo ti Juda na Jérusalem juska laso.
Kete tënë
^ Wala “so a bi mbeni ye si a fa sese so a mû na azo.”


text: 4 Lo kiri lo to nda ti fa ye na terê ti kota ngu ni. Azo mingi mingi abungbi na terê ti lo. Tongaso, lo monté na yâ ti ngö, lo duti na yâ ni ayo kete na yanga ti ngu ni. Me azo ni kue angbâ ti ala na sese na yanga ti kota ngu ni.+2 Lo to nda ti fa aye mingi na ala na lege ti atoli.+ Na ngoi so lo yeke fa ye, lo tene na ala:+3 “Ala mä tënë so si. Bâ, mbeni zo ti lungo ye ague ti lu ye.+4 Na ngoi so lo yeke lu ye ni, ambeni ngongoa ni atï na terê ti lege na andeke aga adë ni kue.5 Ambeni atï na ndo so ayeke tênë, so sese ayeke dä mingi pëpe, na a sigi hio ngbanga ti so sese ni alï mingi pëpe.+6 Me tongana lâ asu, a gbi akobe ni so asigi na ala hule ngbanga ti so gunda ni ayeke dä pëpe.7 Ambeni atï na popo ti akî, na akî ni akono na apete ndö ni si a lë pëpe.+8 Me ambeni atï na ndö ti pendere sese, ala sigi na ala yeke kono, na ala to nda ti lë. Ala lë 30, 60 nga 100.”+9 Lo zia tënë so na ndö ni: “Zia zo so ayeke na mê ti mä amä.”+10 Tongana lo yeke duti gï lo oko, ala so ayeke na terê ti lo nga na adisciple 12 ato nda ti hunda lo na ndö ti atoli so.+11 Lo tene na ala: “A mû lege na ala ti mä yâ ti tënë ti Royaume ti Nzapa so Nzapa ahonde ndani.+ Me ti tanga ti azo ni, ala yeke mä gï atoli ni awe,+12 tongaso si, atâa so ala yeke bâ ndo, ala lingbi ti bâ ye pëpe. Atâa so ala yeke mä ndo, ala lingbi ti mä yâ ti ye pëpe, na ala changé lege ti ala pëpe si mbi pardonné ala.”+13 Lo kiri lo tene na ala: “Ala mä yâ ti toli so ape? Ka ala yeke mä ande yâ ti ambeni toli ni so kue tongana nyen?14 “Zo ti lungo ye alu tënë ni.+15 Ambeni zo ayeke tongana alê ni so ayeke na terê ti lege, ndo so a lu tënë ni dä. Gï hio na peko ti so ala mä tënë ni, Satan aga+ azi tënë ni so a lu na bê ti ala.+16 Legeoko nga, ambeni zo ni ayeke tongana alê ni so a lu na ando so ayeke tênë. Gï hio na peko ti so ala mä tënë ni, ala yeda na ni na ngia.+17 Me gunda ti ala ayeke dä pëpe, na ala maï teti mbeni ngoi. Gï so aye ti vundu asi wala a sara ye ti ngangu na ala ndali ti tënë ni, ala pika gere ti ala.18 Ambeni zo nga ayeke tongana alê ni so a lu ni na popo ti akî. A yeke azo so amä tënë ni,+19 me agingo bê+ ndali ti aye ti ngoi so,* ngangu so mosoro ayeke na ni ti handa zo+ nga nzara+ ti tanga ti aye alï na bê ti ala na apete ndö ti tënë ni, na a wara lege ti lë lengo pëpe.20 Na nda ni, alê ni so a lu na ndö ti pendere sese ayeke ala so amä tënë ni, ala yeda na ni nzoni na ala lë, ambeni 30, ambeni 60 nga ambeni 100.”+21 Nga, lo tene na ala: “Zo ayeke ga na lampe ti zia na gbe ti sakpa* wala na gbe ti gbogbo pëpe. Me lo yeke ga na ni ti zia na ndö ti ye ti yongo lampe, ni la ape?+22 Mbeni ye so a honde ni na so ayeke ngbâ gï na hondengo ni ayeke dä pëpe. Ye kue so a honde ndö ni ngangu na so azo ayeke hinga tënë ni lâ oko pëpe ayeke dä pëpe.+23 Zo so ayeke na mê ti mä, zia lo mä.”+24 Lo kiri lo tene na ala: “Ala sara hange na ye so ala yeke mä.+ A yeke ye so ala yeke mû ti haka na ye na azo si a yeke mû ti haka na ye na ala. Biani, a yeke zia ande mbeni na ndö ni na ala.25 Zo so ayeke na ye, a yeke mû ande na lo mbeni na ndö ni.+ Me zo so ayeke na ye pëpe, même ye so lo yeke na ni, a yeke zi ni na tïtî lo.”+26 Lo kiri lo tene: “Legeoko nga, Royaume ti Nzapa ayeke tongana mbeni koli so abi angongoa ti kobe na sese.27 Lo lango na bï na lo zingo na ndapre, ngongoa ti kobe ni asigi na akono, me lege so ye ni asi na ni, lo hinga pëpe.28 Sese ni wani asara si kobe ni asigi yeke yeke. Kozoni, keke ni asigi, na pekoni li ni asigi, nga na nda ni tâ lê ti kobe ni asigi na ndö ti keke ni.29 Me gï so alê ni akpengba awe, lo to nda ti fâ ni na zembe ngbanga ti so ngoi ti kongo ni alingbi awe.”30 Lo tene: “E lingbi ti haka Royaume ti Nzapa na nyen? Wala e lingbi ti mû toli wa ti fa na ni?31 A yeke tongana lê ti keke ti moutarde. Na ngoi so a lu ni na sese, a yeke kete mingi ahon tanga ti angongoa ti kobe kue na ndö ti sese.+32 Me na peko ti so a lu ni awe, a sigi na a kono ahon tanga ti akobe kue ti yaka, na amaboko ni akono mingi. Tongaso andeke ti nduzu awara ndo ti duti ti ala na gbe ti dê ni.”33 Jésus atene tënë ni na ala na lege ti mara ti gbâ ti atoli+ tongaso. Lo tene na ala gï ye so ala lingbi ti mä yâ ni.34 Biani, atënë kue so lo fa, lo mû gï toli si lo fa na ni na ala, me tongana gï lo na adisciple ti lo, lo yeke fa nda ti aye ni kue na ala.+35 Na lango ni so, tongana lakui alingbi awe, lo tene na ala: “Zia e fâ ngu ni e gue na mbage ni kâ.”+36 Tongana ala tene na gbâ ti azo ni ti gue awe, ala mû lo na yâ ti ngö ni gï tongaso, na ambeni ngö nga ahon legeoko na lo.+37 Mo ye ti bâ, mbeni kota pupu aya ngangu na amapo ti ngu ni ayeke tuku na yâ ti ngö ni, na tongaso ngu aga nduru ti si yâ ti ngö ni.+38 Me lo yeke lango na mbage ti ngbonda ti ngö ni, lo zia li ti lo na ndö ti mbeni kohli.* Tongaso ala zingo lo na ala tene na lo: “Maître, so e yeke kui so, a sara ye na mo ape?”39 Na ndö ti tënë so, lo londo, lo suku na pupu ni na lo tene na kota ngu ni: “Kaï! Duti kpô!”+ Pupu ni akaï na ndo adë ngii.40 Tongaso lo tene na ala: “Ngbanga ti nyen mbeto* ahon ndö ti ala? Ala de ti duti na mabe ape?”41 Me tâ mbeni kota mbeto agbu ala, na ala tene na popo ti ala: “So zo wa la tongaso, so même pupu na kota ngu kue amä yanga ti lo so?”+


text:
Zo ti mbilimbili ayeke ngbâ na ndö ti sese lakue lakue (29)
Psaume ti David.א [Aleph]37 Zia bê ti mo ason pëpe* ndali ti azo ti sioniwala mo sara bê pëpe na terê ti azo so ayeke sara aye ti sioni.+2 Ala yeke hule hio tongana pere,+nga ala yeke hule tongana fini pere.ב [Beth]3 Zia bê ti mo na ndö ti Jéhovah na sara ye ti nzoni;+sara kodro na ndö ti sese na duti be-ta-zo.+4 Gi ti wara ngia mingi* na mbage ti Jéhovah,na lo yeke mû na mo aye so mo sara nzara ni.ג [Guimel]5 Zia si Jéhovah afa lege na mo;*+zia bê ti mo na ndö ti lo, na lo yeke sara ye ndali ti mo.+6 Lo yeke sara si mbilimbili ti mo asu tongana lumière ti ndapre,nga sarango ye ti mo na lege ni asu tongana lâ ti midi.ד [Daleth]7 Duti kpô na gbele Jéhovah+na mo ku gï* lo.Zia bê ti mo ason pëpe ndali ti zo so,na mayele, asara si aye ti lo aga nzoni.+ה [Hé]8 Zia lege ti ngonzo nga zia si ngonzo ahon ndö ti mo pëpe;+zia bê ti mo ason pëpe si mo komanse ti sara ye ti sioni,*9 ndali ti so a yeke futi azo ti sioni,+me azo so angbâ ti ku Jéhovah, sese ayeke ga ye ti ala.+ו [Waw]10 Na yâ ti kete ngoi, azo ti sioni ayeke duti dä encore ape;+mo yeke bâ ande place so ala yeke lani dä,me ala yeke duti dä encore ape.+11 Me azo so asara terê ti ala kete, sese ayeke ga ye ti ala,+na ala yeke duti na ngia mingi na yâ ti siriri so amû ndo.+ז [Zaïn]12 Zo ti sioni aleke ti sara sioni na zo ti mbilimbili,+lo te pembe na terê ti lo.13 Me Jéhovah ayeke he lo,ndali ti so Lo hinga so lango ti futingo lo ayeke ga.+ח [Heth]14 Azo ti sioni asigi na épée ti ala nga ala gboto yâ* ti kokora ti alati kinda azo so a sara pasi na ala nga na awayere,na ti fâ azo so lege ti ala ayeke mbilimbili.15 Me épée ti ala ayeke lï bê ti ala wani,+nga yâ ti akokora ti ala ayeke fâ.ט [Teth]16 Kete ye ti zo ti mbilimbiliayeke nzoni ahon aye mingi ti gbâ ti azo ti sioni.+17 A yeke kungbi yâ ti maboko ti azo ti sioni,me Jéhovah ayeke mû maboko na azo ti mbilimbili.י [Yod]18 Jéhovah ahinga aye so ayeke si na* azo so tënë ayeke na li ti ala pëpe,na héritage ti ala ayeke ngbâ lakue.+19 A yeke bi kamene na lê ti ala pëpe na ngoi ti ye ti ngangu;na ngoi ti kota nzara, ala yeke duti na gbâ ti ye.כ [Kaph]20 Me azo ti sioni ayeke kui,+awato ti Jéhovah ayeke girisa tongana apendere ndo ti tengo pere;ala yeke girisa tongana guru ti wâ.ל [Lamed]21 Zo ti sioni amû bon me lo kiri na ni pëpe,me maboko ti zo ti mbilimbili awoko na mungo ye,* nga lo yeke mû ye.+22 Azo so Nzapa airi tënë nzoni na ndö ti ala, sese ayeke ga ye ti ala;me azo so Lo deba ala, a yeke futi ala.+מ [Mem]23 Tongana lege so mbeni zo amû anzere na Jéhovah,+Lo yeke fa lege na gere ti zo ni.*+24 Atâa so zo ni apeut ti tï, lo yeke ngbâ na sese pëpe tongana ti zo so a bi lo na sese ngangu,+ndali ti so Jéhovah amû maboko na lo na gbungo maboko ti lo.+נ [Noun]25 Mbi yeke ândö maseka, na fadeso mbi yeke mbakoro,me mbi bâ pëpe mbeni zo ti mbilimbili so Nzapa adö lo azia,+wala amolenge ti lo airi mapa.*+26 Lo yeke lakue nduru ti mû ye na zo na bon,+na amolenge ti lo ayeke ku ti wara tufa.ס [Samek]27 Zia lege ti sioni na mo sara ye ti nzoni,+na mo yeke ngbâ na fini lakue lakue.28 Jéhovah aye fango ngbanga ti mbilimbili,na lo yeke zia abe-ta-zo ti lo pëpe.+ע [Aïn]Lo yeke bata ala lakue;+me ahale ti azo ti sioni, a yeke futi ala.+29 Sese ayeke ga ande ye ti azo ti mbilimbili,+na ala yeke ngbâ na ndö ni lakue lakue.+פ [Pé]30 Yanga ti zo ti mbilimbili amû ndara na zo,*na lo yeke sara tënë ti ye so ayeke mbilimbili.+31 Ndia ti Nzapa ti lo ayeke na yâ ti bê ti lo;+lo yeke pika gere ti lo pëpe.+צ [Tsadé]32 Lê ti zo ti sioni ayeke na terê ti zo ti mbilimbili,lo yeke gi ti fâ lo.33 Me Jéhovah ayeke zia lo pëpe na maboko ti zo ni,+nga na ngoi so lo yeke fâ ngbanga ti lo, lo yeke tene pëpe so tënë ayeke na li ti lo.+ק [Qoph]34 Ku Jéhovah, na tambela na ndö ti lege ti lo,na lo yeke yâa mo na nduzu si sese aga ti mo.Na ngoi so a yeke futi azo ti sioni,+ mo yeke bâ ni.+ר [Resh]35 Mbi bâ zo ti sioni so abâ mawa ti zo pëpe,lo mû ndo tongana keke so amaï pendere na ndo so lo sigi dä.+36 Me gï hio tongaso, lo hon, lo yeke dä encore ape;+mbi gi lo me mbi wara lo pëpe.+ש [Shin]37 Zia lê ti mo na ndö ti zo so tënë ayeke na li ti lo pëpe*nga zia lê ti mo angbâ na terê ti zo ti mbilimbili,+ndali ti so kekereke lo yeke duti na siriri.+38 Me a yeke futi azo ti kengo ndia kue;a yeke futi ande azo ti sioni.+ת [Taw]39 Salut ti azo ti mbilimbili alondo na Jéhovah;+lo yeke ngangu gbagba ti batango ala na ngoi ti vundu.+40 Jéhovah ayeke mû maboko na ala nga lo yeke sö ala.+Lo yeke zi ala na tïtî azo ti sioni na lo sö ala,ndali ti so ala kpe na mbage ti lo ti bata terê ti ala.+


text:
TOUR TI BA NDO No. 3 2017 | Azo ti kpengo na ambarata osio so asara nyen na ndö ti mo?
MO TENE TI MO NYEN?
Tënë ti ambarata ti Apocalypse ayeke mbeni tënë ti yâ ti Bible so azo ahinga ni mingi. Ti ambeni asara ala mbeto. Ti ambeni ala ye ti hinga ye mingi na ndö ni. Me bâ tënë so Bible atene na ndö ti mara ti aprophétie tongaso:
‘Ngia ayeke na zo so adiko atënë ti prophétie so na kota go, nga na ala so amä ni.’
Numero ti Tour ti Ba Ndo so afa tongana nyen la kpengo loro ti ambarata osio so alingbi ti ga na mbeni nzoni sango na e.
KOTA MAMA-TENE NI
Ambarata ti Apocalypse: mo hinga ndani?
Ambarata osio—vuru, so terê ti lo abe tongana wâ, vuko vuko nga na so terê ti lo akpa ti mbeni nyama so kobela asara lo. Azo mingi ahinga tënë na ndö ti ambarata so a sara tënë ni na Apocalypse.
KOTA MAMA-TENE NI
Azo wa la ayeke na ndö ti ambarata osio so?
Bâ tongana nyen la a fa nda ti vision so.
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
Mbi ye pikango ballon ti maboko mingi ahon aye kue
Samuel Hamilton aye pikango ballon mingi, me mandango Bible achangé fini ti lo.
A sigi na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Sango
Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Sango asara kua na iri ti Nzapa nga akiri peko ti atënë ti Nzapa tâ na lege ni na yanga ti kodro ti mo.
Bible atene ti lo nyen?
Eskê Nzapa ayeda gï na mbeni groupe ti azo ahon ambeni? Eskê ambeni zo ayeke wara tufa na a yeke deba ambeni?