text:
Ne azo so alingbi ti tene a ne ala
“Zia a iri tënë nzoni na ndö ti Lo so aduti na ndö ti trône ni nga na ndö ti Molenge ti taba ni, nga zia a mû nengo, gloire na ngangu na ala lakue lakue nga kpu na kpu.”
ABIA: 9, 108
1. Ngbanga ti nyen la ambeni zo alingbi ti tene a ne ala? Nyen la e yeke sara tënë na ndö ni fadeso?
TI NE mbeni zo aye ti tene ti duti na mbeni bango ndo so ayeke nde na ndö ti zo ni. Mingi ni, e yeke ku ti tene zo so alingbi na mara ti bango ndo tongaso asara mbeni ye ti lingbi ti tene a ne lo wala lo sara mbeni kua so ayeke kota mingi. Tongaso, e lingbi ti hunda terê ti e, zo wa la a lingbi e ne lo? Ngbanga ti nyen la lo lingbi ti tene e ne lo?
2, 3. (a) Ngbanga ti nyen la Jéhovah alingbi biani ti tene a ne lo? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.) (b) Na Apocalypse 5:13, Molenge ti taba ni ayeke zo wa? Ngbanga ti nyen la lo lingbi ti tene a ne lo?
2 Tongana ti so Apocalypse 5:13 afa, “Lo so aduti na ndö ti trône ni nga na . . . Molenge ti taba ni” alingbi biani ti tene a ne ala. Na Apocalypse chapitre 4 a fa mbeni raison so Jéhovah alingbi ti tene a ne lo ndali ni. Acréature ti yingo adekongo ti gonda Jéhovah, “Lo so lo yeke na fini lakue lakue nga kpu na kpu”. Ala tene: “Jéhovah, mo so mo yeke Nzapa ti e, mo lingbi biani ti wara gloire, nengo nga na ngangu ngbanga ti so mo la mo sara aye kue, nga a yeke ndali ti ye so bê ti mo aye si aye ni ayeke dä na a sara ala.”
3 Molenge ti taba ni ayeke Jésus Christ, ‘Kete taba ti Nzapa so azi siokpari ti dunia so’. (Jean 1:29). Bible atene so lo yeke kota mingi ahon azo kue so ayeke agbia wala so ayeke lani agbia. Bible atene: “Lo so ayeke Gbia ti ala so akomande tongana agbia nga Seigneur ti ala so akomande tongana aseigneur, lo so gï lo oko ayeke na fini so alingbi ti hinga kuâ pëpe, lo so aduti na yâ ti lumière so zo alingbi ti si dä pëpe, lo so mbeni zo abâ lo pëpe wala alingbi ti bâ lo pëpe.” (1 Tim. 6:14-16). Gbia wa la ayeda na bê ti lo wani ti kui ndali ti asiokpari ti e? Peut-être atënë ti bê ti mo ayeke tongana ti acréature ti yingo saki na saki so ahe bia, atene: “Molenge ti taba so a fâ lo ândö so alingbi biani ti tene a mû na lo komandema, mosoro, ndara, ngangu, nengo, gloire nga na tënë nzoni.”
4. Ngbanga ti nyen la zo ayeke soro sorongo ape ti ne Jéhovah na Christ?
4 Tënë ti nengo Jéhovah na Christ ayeke mbeni ye so zo ayeke soro ni sorongo pëpe. Ti wara fini ti lakue lakue a lingbi e ne ala. Atënë so Jésus atene na Jean 5:22, 23 amû maboko na e ti bâ ni polele. Lo tene: “Babâ ni afâ ngbanga na li ti zo oko pëpe, me lo zia fango ngbanga ni kue na maboko ti Molenge ni, si azo kue alingbi ti ne Molenge ni tongana ti so ala ne Babâ ni. Zo so ane Molenge ni pëpe, lo ne nga Babâ ni so atokua lo so pëpe.”
5. Ngbanga ti nyen la a lingbi e ne azo kue?
5 Nzapa asara azo “na image ti lo”. (Gen. 1:27). Tongaso, mingi ti azo alingbi ti sara ye tongana ti Nzapa. Ala ye azo, ala sara ye na nzoni bê nga ala bâ mawa ti zo. A sara azo na conscience, ye so amû lege na ala ti hinga ye so ayeke nzoni na ye so ayeke sioni nga ti hinga ye so ayeke na lege ni nga ye so ayeke na lege ni pëpe (aRom 2:14, 15). Mingi ti azo aye aye so ayeke propre nga ayeke pendere. Na mingi ni, ala ye ti duti na siriri na amba ti ala. Atâa ala hinga wala ala hinga ape, ala yeke fa gloire ti Nzapa na mbeni fason, ndali ti raison so, ala lingbi ti tene a ne ala.
NE ZO NA LEGE NI
6, 7. Na ndö ti tënë ti nengo azo, tongana nyen la aTémoin ti Jéhovah ayeke nde na tanga ti azo?
6 E hinga so a lingbi e ne amba ti e azo, me peut-être a yeke ngangu ti hinga nengo wa la e yeke mû na ala. Yingo ti dunia ti Satan asara ngangu mingi na ndö ti mingi ti azo so siokpari ayeke na terê ti ala. Ndani la azo ayeke na bibe ti voro ambeni koli wala ambeni wali ahon ti tene ala mû na ala nengo so ayeke na lege ni. Ala ye ahon ndö ni akota zo ti nzapa, ti poroso, azo ti sarango ngia ti awanguru, azo so ayeke na yâ ti afilm wala azo ti hengo abia nga na ambeni zo so iri ti ala awu mingi, mingi ni ala bâ ala tongana anzapa. Ala bâ ala tongana azo so ala lingbi ti mû tapande ti ala, peut-être ala yeke sara tënë, ala yeke yü bongo wala ala yeke sara ye tongana ala.
7 Atâ Chrétien ahinga so a yeke na lege ni pëpe ti ne azo na mara ti fason so. Christ ayeke gï oko zo so ahon tanga ti azo kue so e lingbi ti mû tapande ti lo (1 Pi. 2:21). A yeke nzere na Nzapa pëpe tongana e ne azo ahon ti so ala lingbi na ni. A lingbi e bata na li ti e kpengba tâ tënë so: “Azo kue asara siokpari awe na ala si nduru na gloire ti Nzapa pëpe.” (aRom. 3:23). Zo oko alingbi ti tene e voro lo pëpe.
8, 9. (a) A-Témoin ti Jéhovah abâ akota zo ti gouvernement tongana nyen? (b) Na ngoi wa la a lingbi e mä yanga ti akota zo ti gouvernement ape?
8 Ambeni zo ayeke dä so alingbi ti tene e ne ala ndali ti kua ti ala. Kua ti azo ti gouvernement ayeke ti sara si a sara ye alingbi na ndia na ti sara si aye atambela na lege ni nga ti mû na azo ti kodro ti ala aye so ala bezoin ni. Sarango tongaso ayeke ga na aye ti nzoni na azo kue. Ni la, bazengele Paul awa aChrétien ti bâ akota zo ti gouvernement so tongana “akota zo ti komande” so a lingbi ala woko terê na gbe ti ala. Lo tene na ala, lo tene: “Ala mû na azo kue ye so ayeke ti ala. Na zo so ahunda impôt, ala futa na lo impôt; . . . na zo so aye ti tene a kpe mbeto ti lo, ala kpe mbeto ti lo.”
9 So e yeke aTémoin ti Jéhovah, e yeke sara kue ti fa na azo ti gouvernement so e ne ala. Biani, kodro oko oko ayeke na angobo ti lo. Tongaso, ye so akota zo ti kodro ayeke hunda na e alingbi ti duti nde na ti mbeni kodro. Me tongana ala yeke sara akua ti ala e yeke sara kua maboko na maboko na ala. Ye oko, tongana ala hunda na e mbeni ye so alingbi ti sara si e ke yanga ti Jéhovah, e yeke sara ni pëpe. Na yâ ti aye tongaso, e yeke mä yanga ti Jéhovah nga e yeke ne lo ahon ti ne azo.
10. Tongana nyen la awakua ti Jéhovah ti ândö azia na e nzoni tapande?
10 Awakua ti Jéhovah ti ândö azia na e tapande na lege so ala ne agouvernement na akota zo ni. Na ngoi so Togbia ti Rome ahunda na azo ti zia iri ti ala na mbeti, Joseph na Marie asara ye alingbi na ni. Ala gue na Bethléhem atâa so Marie ayeke lani nduru ti dü kozo molenge ti lo (Luc 2:1-5). Ambeni ngoi na pekoni, na ngoi so a bi tënë na li ti Paul a tene lo sara mbeni sioni ye, lo sara tënë na nengo zo nga lo fa so lo ne Gbia Hérode Agrippa nga na Festus gouverneur ti Judée, kete kodro ti Rome.
11, 12. (a) Ngbanga ti nyen la e zia kangbi na popo ti akota zo ti kodro nga na akota zo ti nzapa? (b) Ye ti nzoni wa la mbeni Témoin ti Autriche awara na ngoi so lo ne mbeni zo ti poroso?
11 Ye oko, aTémoin ti Jéhovah ayeke mû pëpe na akota zo ti nzapa mbeni nengo so ayeke nde, même tongana ala ku ti tene a sara na ala tongaso. Abungbi ti nzapa ti wataka afa tâ tënë na ndö ti Nzapa ape nga ala ba yâ ti afango ye ti Mbeti ti Nzapa. Tongaso, e yeke bâ akota zo ti nzapa tongana tanga ti azo kue, me e yeke mû na ala pëpe mbeni nengo so ayeke nde. E hinga so Jésus asigi lani na nda ti mara ti azo tongaso na ngoi ti lo, lo tene ala yeke azo ti handango lê ti azo nga ala yeke awaziba so ayeke fa lege na azo (Mat. 23:23, 24). Me, tongana e mû na akota zo ti gouvernement nengo so ala lingbi na ni na ambeni ngoi alingbi ti ga na ye ti nzoni, même aye so e ku terê ti e na ni pëpe.
12 Leopold Engleitner ayeke lani mbeni Témoin ti Autriche so ayapu so aNazi agbu lo na atokua lo na train na camp ti sarango pasi na azo na Buchenwald. Pakara Heinrich Gleissner ayeke lani mbeni zo ti kanga so lo na lo ayeke na yâ ti train oko. Lo yeke lani mbeni zo ti poroso ti Autriche. Ye oko, aNazi abâ lani lo na nzoni lê pëpe. Na ngoi so ala yeke voyagé ti gue na camp ni, Ita Engleitner afa ye so lo mä na bê na ni na Gleissner na nengo zo na lo dengi me lo mä lo nzoni. Na peko ti use bira so amû sese kue, fani mingi Gleissner asara kua na ngangu so lo yeke na ni ti mû maboko na aTémoin na Autriche. Peut-être mo dabe ti mo na tapande ti ambeni ye ti nzoni so aTémoin awara na ngoi so ala ne na lege ni akota zo ti kodro na mungo na ala nengo so Bible atene a lingbi aChrétien amû na ala.
AMBENI ZO SO ALINGBI TI TENE E NE ALA
13. Azo wa la mbilimbili alingbi ti tene e ne ala? Ngbanga ti nyen?
13 Aita ti e alingbi ti tene e ne ala. Na mingi ni a lingbi e ne a-ancien so ayeke mû li ni na yâ ti congrégation. (Diko 1 Timothée 5:17.) E yeke ne aita so atâa kodro ti ala, hingango mbeti ti ala, dutingo ti ala, wala ala yeke wayere wala zo ti mosoro. Bible asara tënë ti ala tongana ‘akoli so a mû ala tongana amatabisi’ nga ala yeke na kota kua ti sara na yâ ti ye so Nzapa aleke ti bâ lege ti abezoin ti azo ti lo (aÉph. 4:8). Gbu li ti mo na ndö ti a-ancien ti congrégation, asurveillant ti circonscription, amembre ti Komité ti filiale nga na amembre ti Bebungbi. Aita ti e ti ândö abâ lani na nene ni mingi aita so a soro ala ti mû li ni, e nga e yeke sara tongaso laso. E yeke voro pëpe aita so a hinga ala mingi so ayeke sara kua na yâ ti bungbi wala tongana ala yeke na terê ti e e yeke sara ye pëpe mo bâ mo tene ala yeke a-ange. Me e yeke ne aita so ndali ti angangu kua so ala yeke sara nga ndali ti so ala sara terê ti ala kete.
14, 15. Kangbi wa la ayeke na popo ti atâ Chrétien so ayeke aberger na akota zo ti nzapa mingi?
14 A-ancien so ayeke tongana aberger so asara terê ti ala kete. Ye so afa so ala sara terê ti ala kete ayeke so ala ye pëpe ti tene a yâa iri ti ala. Sarango tongaso asara si ala yeke nde na akota zo ti nzapa ti laso nga na ala ti ngoi ti akozo Chrétien so na ndö ti ala Jésus atene: “Ala ye gï kozo place na ngoi ti tengo akobe ti lakui, nga ala ye gï akozo ngende na yâ ti asynagogue. Ala ye ti tene azo abara ala na yâ ti agara.”
15 Atâ Chrétien so ayeke aberger ayeke sara ye alingbi na tënë ti Jésus so atene: “Zia mbeni zo airi ala Rabbi pëpe, ndali ti so Maître ti ala ayeke gï oko. Me ala kue ayeke aita. Nga, ala iri mbeni zo na ndö ti sese so babâ ti ala pëpe, ngbanga ti so Babâ ti ala ayeke gï oko, lo so ayeke na yayu. Wala ala zia mbeni zo airi ala amokonzi pëpe, ndali ti so Mokonzi ti ala ayeke gï oko, Christ. Me zo so ayeke kota mingi na popo ti ala, a lingbi lo duti zo ti kua ti ala. Zo so ayâa iri ti lo, a yeke sara si lo ga kete, na zo so asara terê ti lo kete, a yeke yâa ande iri ti lo.” (Mat. 23:8-12). Tongana a-ancien ti acongrégation ti dunia kue asara terê ti ala kete nga ala mä yanga ti Jésus, aita ti ala ayeke ye ala nga ayeke ne ala.
16. Ngbanga ti nyen la a lingbi e ngbâ ti sara ngangu ti mä yâ ti tënë so Bible atene na e na ndö ti nengo zo nga ti sara ye alingbi na ni?
16 Biani, a hunda ngoi ti hinga tongana nyen ti ne azo. Ti akozo Chrétien ayeke nga lani tongaso (Kus. 10:22-26; 3 Jean 9, 10). Me a hunda biani ti tene e sara ngangu ti sara ye alingbi na wango so Bible amû na ndö ti nengo zo. Ti ne zo na lege ni ayeke ga na aye ti nzoni mingi.
AYE TI NZONI SO AYEKE GA NA PEKO NI
17. Ambeni ye ti nzoni wa la ayeke ga na peko ti nengo azo so ayeke na komandema?
17 Tongana e ne akota zo ti kodro, ala yeke gbu koko ti droit ti e ti fango tënë sân ti kanga lege na e. Mingi ni, ye ti peko ni ayeke so azo ayeke duti na nzoni bango ndo na ndö ti kua ti e. A sara angu mingi awe, Birgit, mbeni pionnier na Allemagne, ague na ekole ti molenge ti lo ti wali na ngoi so a yeke mû diplôme na molenge ni. Awafango mbeti na molenge ni atene na lo so a nzere na ala mingi ti sara kua na amolenge ti aTémoin teti angu mingi. Ala tene so tongana amolenge ti aTémoin ayeke na yâ ti ekole ni ape, ekole ni ayeke duti nzoni ape. Birgit atene na ala, atene: “A fa na amolenge ti e ti sara ye alingbi na andia so Nzapa afa na ndö ti nzoni sarango ye, so na popo ni a yeke wara nengo awafango mbeti.” Mbeni wafango mbeti ni atene: “Tongana amolenge kue ayeke tongana amolenge ti ala, ka fango mbeti ayeke duti tongana paradis.” Ambeni yenga na pekoni, mbeni wafango mbeti ni ague na mbeni kota bungbi na Leipzig.
18, 19. Nyen la a lingbi e girisa ape tongana e yeke ne a-ancien?
18 Amama-ndia so ayeke na yâ ti Bible alingbi ti mû maboko na e ti hinga tongana nyen ti ne a-ancien ti congrégation. (Diko aHébreu 13:7, 17.) E lingbi ti gonda ala ndali ti ngangu kua ti ala na a lingbi e sara ni. Me a ye ti tene ape so e yeke gi ti sara ye tâ gï tongana mbeni ancien so a hinga lo mingi, ti yü bongo tongana lo, ti mû fason ti fango ye ti lo wala fason ti sarango tënë ti lo. Tongana e sara tongaso a yeke mo bâ mo tene e yeke mû peko ti zo ahon ti mû peko ti Christ. A lingbi e girisa ape so a-ancien ayeke na siokpari na terê ti ala tongana e.
19 Tongana e ne a-ancien nga e bâ ala pëpe tongana azo so iri ti ala awu mingi, e yeke mû maboko na ala la. E yeke sara si a duti ngangu na ala ape ti sara terê ti ala kete, ala yeke pensé ape so ala yeke nzoni mingi ahon tanga ti aita wala ala yeke tene ape so aye so ala yeke sara ayeke lakue na lege ni.
20. Tongana e ne azo, nzoni ye wa la e yeke wara?
20 Ti ne amba ti e ayeke mû maboko na e ti bâ gï nzoni ti e pëpe nga ayeke mû maboko na e ti ngbâ ti sara terê ti e kete tongana azo ane e mingi. A yeke bata e ndali ti so a yeke mû maboko na e ti tï pëpe tongana mbeni zo so e ne lo asara mbeni ye so azia vundu na bê ti e. Mbeni ye ti nzoni ni nga ayeke so a yeke sara si e ngbâ beoko na bungbi ti Jéhovah. Bungbi ti Jéhovah ayeke ne mbeni zo ahon ndö ni pëpe atâa zo ni ayeke Témoin wala lo yeke Témoin pëpe.
21. Kota nzoni ye ti peko ti nengo azo so alingbi ti tene a ne ala na lege ni ayeke so wa?
21 Tongana e ne azo so alingbi e ne ala na lege ni, kota nzoni ye ti peko ni ayeke so e yeke zia ngia na bê ti Nzapa. E yeke sara ye so lo hunda na e nga e yeke ngbâ be-ta-zo na lo. A yeke mû lege na lo ti kiri tënë na zo so agi yanga ti lo (aProv. 27:11). Mingi ti azo ti dunia so ahinga pëpe ti ne amba ti ala na lege ni. E kiri singila mingi so e hinga tongana nyen ti ne azo na lege so Jéhovah aye.


c: text/html

text:
Fa ye na amolenge ti mo
Ababâ na amama, ala sara kua na ambaï so ti fa na atënë ti yâ ti Bible na amolenge ti ala.
Tënë ti tongo nda ni
Atënë ti yâ ti buku ti Deuteronome so alingbi ti mû maboko na mo na ngoi so mo yeke fa ye na amolenge ti mo.
Mbeni tënë so a nzere na e mingi ti hinga ni
Bible asara tënë ti mbeni ye so angbâ lani na hondengo ni. Mo ye ti hinga ye na ndo ni?
Rébecca aye lani ti zia ngia na bê ti Jéhovah
Nyen la e lingbi ti sara ti fa so e sara ye tongana ti Rébecca? Manda ambeni tënë na ndo ti lo.
Rahab ahinga atene Jéhovah ayeke tâ Nzapa
Bâ tongana nyen la Jéhovah abata Rahab na afami ti lo tongana lo futi Jéricho.
Lo zia ngia na bê ti babâ ti lo nga na bê ti Jéhovah
Molenge ti Jephté asara nyen so ague oko na tënë ti babâ ti lo? E lingbi ti sara ye tongana lo tongana nyen?
Samuel asara gi ye so ayeke nzoni
Atâa so ambeni zo ayeke sara aye ti sioni, mo lingbi ti sara ye ti nzoni tongana ti Samuel tongana nyen?
David asara mbeto lani ape
Diko pendere mbaï so na yâ ti Bible ti hinga ye so asara lani si David ayeke na mbeto ape.
Élie abâ so lo yeke gi lo oko nga mbeto asara lo
Lani so mbeto asara Élie, Jéhovah atene nyen na lo? Nyen la mo lingbi ti manda na lege ti ye so asi na Élie so?
Josias ayeke lani na anzoni kamarade
Bible asara tënë ti Josias, so a yeke lani kete ye na lo ape ti sara ye so ayeke nzoni. Bâ ye so akamarade ti lo asara ti mû maboko na lo.
Jérémie asara lakue tënë ti Jéhovah na azo
Atâa so azo ahe Jérémie nga ala sara ngonzo na tere ti lo, ngbanga ti nyen lo ngbâ lakue ti sara tënë ti Jéhovah na ala?
Jésus amä ka yanga
A yeke ka lakue kete ye ape ti mä yanga ti babâ na mama. Bâ tongana nyen la tapande ti Jésus alingbi ti mû maboko na mo.
Ala sara tënë ti Jésus na yâ ti ambeti
Bâ iri ti akoli miombe so asara tënë ti Jésus na yâ ti ambeti. Ala yeke nga lani dä na ngoi so Jésus ayeke na ndo ti sese ge.
Koya ti Paul asara lani ye na mbeto ape
Molenge-koli so asara lani si ita ti mama ti lo ti koli angbâ na fini. Lo sara ni tongana nyen?
Timothée aye lani ti mû maboko na azo
Mo lingbi ti sara nyen ti duti na ngia mingi tongana ti Timothée?
Royaume so ayeke komande ande sese kue
Tongana Jésus aga Gbia na ndo ti sese kue, aye ayeke duti ande tongana nyen? Mo ye ti duti ande dä?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mbeti so a tokua na Sardes (1-6), na Philadelphie (7-13), nga na Laodicée (14-22)
3 “Sû mbeti na ange ti congrégation so ayeke na Sardes, mo tene: Bâ aye so lo so ayeke na ayingo mbasambala ti Nzapa+ na atongoro mbasambala+ atene la: ‘Mbi hinga aye so mo sara, mbi hinga so azo abâ atene mo yeke na fini, andâ mo kui awe.+2 Zia lê ti mo akpengba,+ na mo mû ngangu na aye so angbâ me so aga nduru ti kui awe, ndali ti so mbi bâ so aye so mo sara, mo sara ni ahunzi kue pëpe na gbele Nzapa ti mbi.3 Tongaso, ngbâ ti dabe ti mo tongana nyen mo wara ni nga tongana nyen mo mä ni, na ngbâ ti bata ni, nga changé bê ti mo.+ Biani, mbi yeke ga ande tongana zo ti nzi+ na mo yeke hinga oko pëpe na ngoi wa la mbi yeke si na ndö ti mo; tongana mo zingo na lango, mbi yeke sara tongaso pëpe.+4 “‘Me mo yeke na ambeni zo oko oko* na Sardes so ala sara si abongo ti ala aga sioni pëpe,+ na ala yeke tambela ande na terê ti mbi na avuru bongo,+ ngbanga ti so ala lingbi biani.5 Zo so asö benda,+ a yeke yü na lo avuru bongo ande;+ na mbi yeke zi iri ti lo na yâ ti mbeti ti fini pëpe,+ me na lê ti Babâ ti mbi nga na lê ti a-ange ti lo, mbi yeke tene ande so mbi hinga iri ti lo.+6 Zia zo so ayeke na mê amä ye so yingo atene na acongrégation.’7 “Sû mbeti na ange ti congrégation so ayeke na Philadelphie, mo tene: Bâ aye so lo so ayeke nzoni-kue,+ lo so ayeke biani ye so lo tene ni yeke ni,+ lo so ayeke na clé ti David,+ so tongana lo zi ye zo ti kangango ni ayeke dä pëpe, nga tongana lo kanga ye zo ti zingo ni ayeke dä pëpe, atene la:8 ‘Mbi hinga aye so mo sara. Bâ mbi zia na gbele mo mbeni yanga-da so azi,+ so mbeni zo alingbi ti kanga ni pëpe, mbi hinga so mo yeke na ngangu kete, mo bata tënë ti mbi nga mo bere iri ti mbi pëpe.9 Bâ, mbi yeke mû ande ala so ayeke ti synagogue ti Satan, ala so atene ala yeke aJuif, andâ ala yeke aJuif pëpe,+ me ala yeke azo ti mvene . . . bâ, mbi yeke sara si ala ga na ala ba li ti ala na gbe ti mo na mbi yeke sara si ala hinga so mbi ndoye mo.10 So mo bata tënë ti gbungo ngangu so mbi gbu,*+ mbi nga mbi yeke bata mo ande na yâ ti ngoi ti tara+ so ayeke ga na ndö ti sese kue so azo ayeke dä, ti tara azo so asara kodro na ndö ti sese.11 Mbi yeke ga fafadeso.+ Ngbâ ti gbu ye so mo yeke na ni so ngangu, si mbeni zo amû couronne ti mo pëpe.+12 “‘Zo so asö benda, mbi yeke sara ande si lo ga mbeni pilier na yâ ti temple ti Nzapa ti mbi, lo yeke sigi na yâ ni lâ oko pëpe, na mbi yeke sû na ndö ti lo iri ti Nzapa ti mbi+ na iri ti gbata ti Nzapa ti mbi, Fini Jérusalem,+ so alondo na Nzapa ti mbi na yayu si ayeke descend, nga na fini iri ti mbi wani.+13 Zia zo so ayeke na mê amä ye so yingo atene na acongrégation.’14 “Sû mbeti na ange ti congrégation so ayeke na Laodicée,+ mo tene: Bâ aye so Amen,+ lo so lo yeke témoin+ so ayeke be-ta-zo si ayeke tene gï tâ tënë,+ lo so lo yeke tongo nda ti aye so Nzapa asara,+ atene la:15 ‘Mbi hinga aye so mo sara, mbi hinga so mo yeke dê pëpe nga mo yeke wâ pëpe. Mbi ye fade si mo yeke dê wala mo yeke wâ.16 Tongaso, so mo yeke wâ gï kete nga mo yeke wâ pëpe+ wala dê pëpe so,+ mbi yeke dë mo na yanga ti mbi na gigi.17 Ndali ti so mo tene: “Mbi yeke zo ti mosoro,+ mbi wara amosoro na mbi yeke na bezoin ti mbeni ye oko pëpe,” me mo hinga pëpe so pasi ti mo ahon ndö ni, mawa ti mo ayeke mingi, mo yeke wayere, mo yeke waziba nga terê ti mo ayeke senge,18 mbi wa mo ti vo na tïtî mbi lor so a tö ni na wâ si a zi saleté ni awe, si mo ga zo ti mosoro; mbi wa mo nga ti vo na tïtî mbi avuru bongo si mo yü ni na a bâ kamene ti mo pëpe ndali ti so terê ti mo ayeke senge;+ mbi wa mo ti vo na tïtî mbi yorö ti lê+ ti zia na lê ti mo si mo bâ ndo.+19 “‘Azo kue so mbi ye ala mingi, mbi suku na ala nga mbi gboto mê ti ala.+ Tongaso, yapu na sarango ye nga changé bê ti mo.+20 Bâ, mbi luti na yanga-da na mbi yeke pika ni. Tongana mbeni zo amä go ti mbi na lo zi yanga-da ni, mbi yeke lï na da ti lo nga mbi yeke te kobe ti lakui legeoko na lo, na lo nga lo yeke te ni legeoko na mbi.21 Zo so asö benda,+ mbi yeke mû ande lege na lo ti duti legeoko na mbi na ndö ti trône ti mbi,+ gï tongana ti so mbi sö benda si mbi duti+ legeoko na Babâ ti mbi na ndö ti trône ti lo.22 Zia zo so ayeke na mê amä ye so yingo atene na acongrégation.’”


text: 56 Jéhovah atene:“Ala fâ ngbanga mbilimbili+ na ala sara ye so ayeke na lege ni,ndali ti so na yâ ti kete ngoi, mbi yeke ga na salutnga azo ayeke bâ so mbi yeke mbilimbili.+2 Ngia ayeke na zo so asara aye songa na zo so angbâ na terê ti aye so;lo yeke bata Sabbat, na lo bi nengo ni na sese pëpe.+Lo ke ti sara ye kue so ayeke sioni.3 A yeke nzoni wande so aga avoro Jéhovah+ atene pëpe:‘Ti tâ tënë ni, Jéhovah ayeke zi mbi na popo ti azo ti lo.’Nga a yeke nzoni mbaïwa atene pëpe: ‘Mbi yeke hulengo keke.’”4 Jéhovah atene: “Na ambaïwa so ayeke bata asabbat ti mbi, so asoro ti sara ye so mbi ye nga so asara ye alingbi na mbele ti mbi, mbi tene:5 “Mbi yeke mû na ala mbeni monument nga mbeni iri na yâ ti da ti mbi nga na yâ ti gbagba ni,mbeni ye so ayeke nzoni ahon amolenge ti koli na ti wali.Mbi yeke mû na ala mbeni iri so ayeke ti lakue lakue,mbeni iri so ayeke hon lâ oko pëpe.6 Âdu ti awande so aga avoro Jéhovah ti tene ala sara kua na lo,ala ndoye iri ti Jéhovah+na ala duti awakua ti lo,ala kue so abata Sabbat na abi nengo ni na sese pëpenga asara ye alingbi na mbele ti mbi,7 ala nga kue mbi yeke gue na ala na ndö ti hoto ti mbi so ayeke nzoni-kue,+na mbi yeke sara si ala duti na ngia mingi na yâ ti da ti mbi so ayeke da ti sambela.Asandaga ti ala so a zö ni agbi kue nga na tanga ti asandaga ti ala so a yâa na ndö ti gbalaka ti mbi, mbi yeke yamba ni,ndali ti so a yeke iri da ti mbi da ti sambela teti azo nde nde kue.”+8 Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, lo so ayeke bungbi azo ti Israël so yâ ti ala akangbi kirikiri,+ atene:“Mbi yeke bungbi nga ambeni zo na terê ti ala so mbi bungbi ala kozo awe.”+9 Ala anyama ti ngonda kue, ala ga ate ye;anyama kue ti yâ ti gbako, ala ga ate ye.+10 Asinziri aga awaziba,+ zo oko na popo ti ala abâ pëpe ye so ayeke si.+Ala kue ayeke tongana ambo ti buburu, ala lingbi ti dekongo pëpe.+Ala yeke wu ngangu ngangu, ala lango na sese; ala ye gï ti lango.11 Ala yeke tongana ambo so aye tengo ye mingi;Yâ ti ala ayeke si lâ oko pëpe.Ala yeke aberger so ahinga ndo pëpe.+Zo oko oko amû gï lege ti lo wani;zo oko oko na popo ti ala agi ti wara gï ye ti lo wani na lege ti likisi, na lo tene:12 “Ala ga, mbi mû mbeni vin,na e nyon ngbii e soulé.+Lango ti kekereke ayeke duti ande tongana ti laso, me a yeke kiri ti nzere mingi.”


text:
45: Fango kota ngu ti Jourdain
BÂ! AZO ti Israël ayeke fâ kota ngu ti Jourdain! Me ngu ni ayeke na ndo wa? A yeke ngoi ti ngu. Na ngoi ni so, ngu ayeke pika ka mingi, na ngu ti Jourdain asuku fade mingi. Me bâ, ti fadeso ngu ni ahule kue awe, na a ngbâ gi kuru sese ni. Azo ti Israël ayeke tambela na ndo ni tongana ti so ala sara lani na Kota Ngu Bengba. Ngu ni kue ague na ndo wa? Zia e bâ.
Tongana ngoi ni asi awe ti fâ ngu ti Jourdain, Jéhovah atene na Josué ti tene tënë so na azo ni: ‘A lingbi aprêtre amû arche ti mbele na ala hon kozo. Tongana ala dö ngu ti Jourdain, ngu ni ayeke luti.’
Tongaso, aprêtre ayô arche ti mbele ni, na ala hon kozo ti azo ni. Tongana ala si na kota ngu ti Jourdain, aprêtre ni alï na yâ ti ngu ni. Ngu ni asua na ngangu na alï mingi. Me tâ gi na ngoi so ala dö ngu ni, ngu ni ato nda ti kaï ti sua! So tâ ye ti kpene! Jéhovah akanga lege ti gango ti ngu ni, si yeke yeke ngu ni asua mbeni pëpe na yâ ti Jourdain.
Aprêtre so ayô arche ti mbele ni ague aluti na bê ti kuru sese ti Jourdain. Mo bâ ala na lê ti foto so? Na ndembe so ala yeke luti kâ, azo ti Israël kue ayeke fâ kota ngu ni na gere.
Tongana azo ni afâ ngu ni awe, Jéhovah atene na Josué ti tene tënë so na angangu koli 12: ‘Ala gue na ndo so aprêtre ayeke luti na arche ti mbele dä, ala mû atênë 12 kâ, ala gue na ni, na ala zia ni na ndo ti tere na ndo so ala yeke lango ande dä na bï so. Tongaso, tongana amolenge ti ala ahunda ala mbeni lâ na ndo ti atênë so, ala yeke tene na ala so ngu ti Jourdain aluti na lâ ni so arche ti Jéhovah afâ kota ngu ni. Atênë ni ayeke dabe ti ala na ye ti kpene so!’ Josué azia nga atênë 12 na ndo ti tere na ndo so aprêtre aluti dä.
Na nda ni, Josué atene na aprêtre so ayô arche ti mbele, lo tene: ‘Ala sigigi na yâ ti ngu ti Jourdain ni.’ Tâ gi na ngoi so ala sigigi, ngu ni akiri ato nda ti sua.
Josué 3:1-17; 4:1-18.
Ahundango tënë
- Miracle wa Jéhovah asara ti mû lege na azo ti Israël ti fâ ngu ti Jourdain?
- Ti fâ ngu ti Jourdain, a lingbi azo ti Israël asara nyen ti fa so ala yeke na mabe?
- Ngbanga ti nyen Jéhovah atene na Josué ti mû akota tênë 12 na place so ngu ni asua dä?
- Nyen la asi tâ gi na ngoi so aprêtre ni asigigi na yâ ti Jourdain?
Ambeni hundango tënë
- Diko Josué 3:1-17.
Tongana ti so mbaï ni afa, a lingbi e sara nyen ti tene Jéhovah amû maboko na e na airi tënë nzoni na ndo ti e? (Jos. 3:13, 15; aProv. 3:5; Jacq. 2:22, 26).
Ngu ti Jourdain ayeke lani tongana nyen na ngoi so azo ti Israël afâ ni ti gue na Sese ti Zendo? Tongana nyen ye so amû gonda na iri ti Jéhovah? (Jos. 3:15; 4:18; Ps. 66:5-7).
- Diko Josué 4:1-18.
Atênë 12 so a mû ni na yâ ti ngu ti Jourdain na a zia ni na Guilgal ayeke teti nyen? (Jos. 4:4-7).


text: 49 Jacob airi amolenge ti lo ti koli, lo tene: “Ala bungbi terê ti ala si mbi tene na ala tënë ti ye so ayeke si ande na ala na yâ ti andangba lango ni.2 Amolenge ti Jacob, ala bungbi terê ti ala, ala dengi mê; ala dengi mê na babâ ti ala Israël.3 “Ruben,+ mo yeke kozo molenge ti mbi,+ tongo nda ti ngangu ti mbi ti dungo molenge, mo so nengo so a mû na mo nga na ngangu ti mo ahon ti atanga ni kue.4 So mo yeke tongana ngu so asua na ngangu na mbeni ye akanga lege na ni pëpe, mo yeke ga kota ahon aita ti mo pëpe, ndali ti so mo monté na ndö ti gbogbo ti babâ ti mo.+ Na ngoi ni so, mo sara si gbogbo ti mbi aga sioni.* Lo monté tâ na ndö ni!5 “Siméon na Lévi ayeke aita.+ Ala mû a-épée ti ala ti sara na ye ti ngangu.+6 Âme* ti mbi, mo lï na yâ ti groupe ti ala pëpe. Zia si mbeni ye atingbi nengo* ti mbi na groupe ti ala pëpe, ndali ti so na yâ ti ngonzo ti ala, ala fâ akoli,+ nga ndali ti nzerengo terê ti ala, ala fâ kamba ti gere ti akoli-bagara.7 Deba aga na ndö ti ngonzo ti ala, ngbanga ti so a yeke sioni mingi, nga na ndö ti kota ngonzo ti ala, ngbanga ti so a pusu ala ti sara ye na ngangu.+ Zia mbi kangbi yâ ti ala na yâ ti sese so a mû na Jacob nga zia mbi kangbi yâ ti ala kirikiri na yâ ti Israël.+8 “Âdu ti mo Juda,+ aita ti mo ti koli ayeke sepela mo.+ Maboko ti mo ayeke duti ande na peko ti go ti awato ti mo.+ Amolenge ti babâ ti mo ayeke kuku ande na gbe ti mo.+9 Juda ayeke kete bamara.+ Molenge ti mbi, mo yeke londo na terê ti nyama so mo gbu. Mo yeke lango, mo yeke gboto yâ ti terê ti mo tongana bamara. Zo wa la ayeke sara mvene ti zingo lo?10 Keke ti gbia ayeke gue yongoro na Juda pëpe,+ nga keke ti zo so akomande ague yongoro na popo ti gere ti lo pëpe, juska Shilo* aga,+ na amara ayeke mä ande yanga ti lo.+11 Lo yeke kanga kororo ti lo na terê ti keke ti vigne nga molenge ti kororo ti lo na terê ti keke ti vigne so ayeke pendere mingi; lo yeke sukula bongo ti lo na yâ ti vin nga na yâ ti ngu ti alê ti vigne.12 Lê ti lo abe na vin, na pembe ti lo avuru na lait.13 “Zabulon+ ayeke sara ande kodro na yanga ti ngu-ingo, na ndo so abateau ayeke luti dä;+ katikati ti sese ti lo so ayo na atanga ni ayeke na mbage ti Sidon.+14 “Issacar+ ayeke kororo so abio ti lo akpengba, so alango na abozo use ti kungba so a kanga na ndö ti lo.15 Lo yeke bâ ande so ndo ti wungo terê ni ayeke nzoni nga so sese ni ayeke pendere. Lo yeke yô anengo kungba na ndö ti go ti lo nga lo yeke yeda ti sara kua ti ngangu.16 “Dan+ so ayeke oko ti amara ti Israël ayeke fâ ngbanga ti azo ti lo.+17 Zia Dan aduti tongana ngbo na terê ti lege, ngbo so ayeke na didi, so adë peko ti gere ti mbarata si zo ti kpengo na mbarata ni atï na mbage ti peko.+18 Jéhovah, mbi yeke ku salut so alondo na mo.19 “Âdu ti Gad,+ azo so ayeke gbu ka aye ti azo na ngangu ayeke tuku na ndö ti lo, me lo yeke londo na terê ti ala ti tomba peko ti ala.+20 “Mapa* ti Aser+ ayeke duti ande mingi,* nga kobe so alingbi na gbia alondo na lo.+21 “Nephtali+ ayeke wali-lekpa so ayapu. Lo yeke tene apendere tënë.+22 “Joseph+ ayeke kete keke so asigi na terê ti gere ti keke so alë, mbeni keke so ayeke na terê ti ngu, so amaboko ni ahon na ndö ti gbagba.23 Me azo ti pikango kokora angbâ ti gi yanga ti lo, ti pika kokora na terê ti lo nga ti bata ngonzo na terê ti lo.+24 Ye oko, kokora ti lo angbâ lakue na place ni,+ na maboko ti lo angbâ ngangu nga ayapu.+ Ye so alondo na zo ti Jacob so ayeke ngangu mingi, na berger ni, tênë ti Israël.25 Lo* londo na Nzapa ti babâ ti mo, na lo yeke mû maboko na mo; lo yeke na terê ti Lo so ngangu ti lo ahon angangu kue. Lo yeke iri tufa na ndö ti mo na lege ti anzoni ye ti yayu nga na anzoni ye ti ngu so alï mingi,+ nga lo yeke mû na mo gbâ ti ahale.*26 Tufa ti babâ ti mo ayeke duti kota ahon anzoni ye ti ahoto so angbâ kpu na kpu, ahon aye ti akete hoto so zo asara nzara ni, akete hoto so angbâ lakue.+ Ala yeke ngbâ na li ti Joseph, na ndö ti li ti lo so a zia lo nde na popo ti aita ti lo.+27 “Benjamin+ ayeke ngbâ ti suru yâ ti ye kete kete tongana mbo ti ngonda.+ Na ndapre, lo yeke te nyama so lo gbu; na lakui, lo yeke kangbi yâ ti aye so lo gbu ni.”+28 Ala so kue la ayeke amara 12 ti Israël, na tënë so la babâ ti ala atene na ala na ngoi so lo yeke iri tufa na ndö ti ala. Lo iri tufa na ndö ti ala kue, zo oko oko na tufa so alingbi na lo.+29 Na pekoni, lo mû yanga na ala, lo tene: “Mbi yeke wu terê ti mbi tongana ti azo ti mbi.*+ Ala lu mbi na terê ti ababâ ti mbi na yâ ti kota dû ti tênë so ayeke na sese ti Éphron so ayeke zo ti mara ti Heth;+30 kota dû ti tênë ni ayeke na sese ti Macpélah, so abâ ndo lê na lê na Mamré na sese ti Canaan, sese so Abraham avo na maboko ti Éphron so ayeke zo ti mara ti Heth, tongana ndo ti lo ti lungo akuâ.31 Kâ la si a lu Abraham na wali ti lo Sara.+ Kâ la si a lu Isaac+ na wali ti lo Rébecca, nga kâ la si mbi lu Léa.32 Sese ni nga na kota dû ti tênë so ayeke na yâ ni, a vo ni ândö na maboko ti ahale ti Heth.”+33 Ge la Jacob ahunzi atënë so lo tene na amolenge ti lo. Na pekoni, lo kiri na gere ti lo na ndö ti gbogbo ni, lo wu tanga ti pupu ti lo na lo wu terê ti lo tongana ti azo ti lo.*+


text:
YE TI MANDA 7
E yeke sara ka abungbi ti e tongana nyen?
Ândö, na ngoi so akozo Chrétien awara terê ti sara abungbi, ala yeke he abia, ala yeke sambela, ala yeke diko Mbeti ti Nzapa nga ala yeke gi ndani (1 aCorinthien 14:26). A yeke nga oko tongaso na abungbi ti e.
Afango ye ni alondo na yâ ti Bible nga amû maboko. Na samedi wala dimanche, a yeke mû ka mbeni diskur ti penze-ngbonga 30 na yâ ti acongrégation kue. Adiskur ni ayeke fa tongana nyen ti sara ye ague oko na atënë ti Bible nga afa kamba so ayeke na popo ti atënë ti Bible na aye so asi na ngoi ti e. Na ngoi ni so, a wa azo kue ti zi Bible ti ala na ti mä dikongo aversê ni na yâ ni. Na peko ti diskur ni, teti ngbonga oko a yeke sara ye so a iri ni Mandango “Tour ti Ba Ndo.” Na ngoi ni so, a yeke manda mbeni article ti Tour ti Ba Ndo so ayeke ti mandango ni, na azo kue alingbi ti mû mbage na yâ ti lisoro ni. Lisoro ni so ayeke mû maboko na e ti sara ye so Bible afa. A yeke manda oko article ni so na yâ ti acongrégation kue, so wungo ni ahon saki 110 na ndö ti sese kue.
A fa na e tongana nyen ti maï akode ti e ti fango tënë. E yeke sara nga ka mbeni bungbi na milieu ti yenga ni, na peko ti midi wala na lakui. E sara ni na lege ti Mbeti ti bungbi: Kusala ti e nga na gigi ti e ti Chrétien so ayeke sigi nze oko oko. A kangbi yâ ti bungbi ni ota: Iri ti kozo mbage ti bungbi ni so ayeke “Anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible.” A yeke mû maboko na e ti hinga aversê so aita adiko ni na yanga-da kozo awe. Iri ti use mbage ni ayeke “Maï akode ti fango tënë ti mo.” Na mbage so, a yeke sara adémonstration ti fa tongana nyen ti sara lisoro na ndö ti Bible na azo. Mbeni ita ayeke bâ tongana nyen la e sara ni ti mû maboko na e ti maï kode ti e ti dikongo mbeti nga na ti sarango tënë. (1 Timothée 4:13). Iiri ti ota mbage ti bungbi ni ayeke “Gigi ti e ti Chrétien.” Na yâ ti mbage so, a yeke fa na e tongana nyen ti sara ye alingbi na amama-ndia ti Bible na yâ ti fini ti e ti lâ oko oko. Na ngoi ni so, a yeke hunda tënë nga azo ayeke kiri tënë na ni, na ye so asara si e gbu nda ti Bible nzoni.
Na ngoi so mo yeke sara abungbi ti e, mo yeke bâ so fango ye so e yeke wara kâ ayeke tâ nzoni mingi.—Ésaïe 54:13.
Afango ye wa la mo lingbi ti mä na abungbi ti aTémoin ti Jéhovah?
Bungbi wa la mo ye ti gue dä ti peko?


text:
Béthel
AZO WA LA AYEKE SARA LASO YE SO JÉHOVAH AYE?
Kua ti nyen la a yeke sara na yâ ti abureau ti filiale ti aTémoin ti Jéhovah?
Zo kue alingbi ti sara vizite ti mbeni filiale. E tisa mo ti ga ti sara ni!
AZO WA LA AYEKE SARA LASO YE SO JÉHOVAH AYE?
Kua ti nyen la a yeke sara na yâ ti abureau ti filiale ti aTémoin ti Jéhovah?
Zo kue alingbi ti sara vizite ti mbeni filiale. E tisa mo ti ga ti sara ni!
Mbeni vizite so zo apeut ti girisa ni ape
Marcellus asara effort mingi ti wara lege ti gue ti sara vizite ti Béthel ti États-Unis nga na ti kota ndokua ti aTémoin ti Jéhovah. Lo wara ye ti peko ti effort so lo sara so?


text:
Ngbâ ti duti be-ta-zo na Royaume ti Nzapa
“Ala yeke ti dunia so pëpe”—JEAN 17:16.
ABIA: 63, 129
1, 2. (a) Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene aChrétien aduti be-ta-zo na Nzapa? Tongana nyen la dutingo be-ta-zo a yeke sara si ala duti nde? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Aye wa la azo aye ni mingi? Akpale ti pekoni ayeke so wa?
ATÂA a yeke na ngoi ti bira wala pëpe, a hinga atâ Chrétien na lege so ala yeke lakue be-ta-zo nga ala duti nde na aye ti dunia so. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so azo kue so amû tere ti ala na Jéhovah amû yanga ti ye lo, ti duti be-ta-zo na lo nga ti mä yanga ti lo (1 Jean 5:3). E ye ti sara ye alingbi na andia ti Jéhovah so ayeke mbilimbili na ndo kue so e yeke dä, atâa mara ti e ayeke nyen. Tongana e duti be-ta-zo na Jéhovah nga na Royaume ti lo, mbeni ye ti hongo ni ayeke dä pëpe (Mat. 6:33). Ti duti be-ta-zo tongaso, a hunda ti tene aChrétien aduti nde na atënë ti bira nga na ti kangbi so ayeke na yâ ti dunia so.
2 Azo so tënë ti mabe ti e na ala ayeke oko pëpe aye mingi kodoro ti ala, mara ti ala, ngobo ti ala wala même azo ti kodoro ti ala so ayeke sara angia ti wanguru. Akpale ti pekoni ayeke so azo ayeke sara mandako, ala yeke ke tere nga ala yeke fâ tere mingi na popo ti ala. Lege so azo aleke na akpale so, atâa a ga na anzoni ye wala na akpale, alingbi ti sara ngangu na ndo ti e wala sewa ti e, ndali ti so e yeke na yâ ti dunia so. Teti so Nzapa aleke zo na lo mû na zo ngangu ti hinga aye so ayeke na lege ni, adesizion so agouvernement ayeke mû alingbi ti sara si e sara ngonzo (Gen. 1:27; Deut. 32:4). E yeke sara ye tongana nyen na angoi tongaso? A yeke ngangu pëpe ti tene e mû mbage na aye ti dunia so nga ti sara kangbi na popo ti azo.
3, 4. (a) Ngbanga ti nyen la aChrétien aduti nde na atënë ti kangbi so ayeke na yâ ti dunia so?(b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
3 Azo mingi ayeke sara abira ndali ti so azo ti gouvernement la atene na ala so ayeke ye so a lingbi anzoni molenge ti kodoro asara ni. Atâ Chrétien ayeke sara ti ala tongaso pëpe. E yeke mû mbage ti e pëpe na yâ ti aye ti poroso nga e yeke sara bira pëpe (Mat. 26:52). E yeke zia pëpe si azo apusu e ti bâ so mbeni kodoro na yâ ti dunia ti Satan ayeke nzoni ahon mbeni (2 aCor. 2:11). So e yeke ti dunia so pëpe, e yeke sara kue ti mû mbage pëpe na yâ ti atënë ti kangbi so ayeke na yâ ti dunia so.—Diko Jean 15:18, 19.
4 Me, ndali ti so e yeke na siokpari na tere ti e, peut-être ambeni ita na popo ti e angbâ ti sara ngangu ti zia lege ti asioni bango ndo so ala yeke na ni na ndo ti azo so ayeke nde na ala (Jér. 17:9; aÉph. 4:22-24). Tongaso, na yâ ti article so e yeke bâ ambeni ye so alingbi ti mû maboko na e ti hon ndo ti abango ndo tongaso. E yeke bâ nga tongana nyen la e lingbi ti duti be-ta-zo na Royaume ti Nzapa na lege so e sara kue ti pensé tongana Jéhovah nga na Jésus.
NDA NI SO E YEKE MÛ MBAGE TI E PËPE NA AYE TI DUNIA SO
5, 6. Bango ndo ti Jésus na ndo ti mara ti azo nde nde ayeke lani tongana nyen? Ngbanga ti nyen?
5 Tongana mo bâ so a yeke ngangu na mo ti hinga ye so a lingbi mo sara tongana mbeni kpale asi, hunda tere ti mo: ‘Tongana Jésus la ayeke fade na place ti mbi lo yeke sara nyen?’ Jésus ayeke lani na popo ti azo so alondo na ando tongana Judée, Galilée, Samarie nga na ambeni kodoro nde. So azo so alondo na akodoro nde nde, Bible afa so kangbi ayeke lani na popo ti ala (Jean 4:9). A-Farizien na aSadducéen nga kue amä tere lani ape (Kus. 23:6-9), azo ake azo ti rongo nginza ti lapo (Mat. 9:11) nga azo so amanda ye na ndo ti Ndia abâ so ala yeke nzoni ahon ala so amanda ni ape (Jean 7:49). Na ngoi ti akozo Chrétien, aJuif ayeke na gbe ti komandema ti aRomain me ala ye tene ti aRomain lani kete ape. Atâa so Jésus afa lani tâ tënë nga lo hinga so salut alondo na aJuif, lâ oko lo tene na adisciple ti lo ape so ala yeke nzoni ahon tanga ti azo (Jean 4:22). Ahon ti sara tongaso, lo wa ala ti ye azo kue nga ti bâ ala tongana amba ti ala.
6 Ngbanga ti nyen Jésus ayeda lani pëpe na sioni bango ndo so aJuif ayeke na ni lani na ndo ti azo? Ngbanga ti so na lê ti lo nga na Babâ ti lo mbeni mara ayeke nzoni ahon mbeni ape. Na ngoi so Jéhovah acréé kozo koli na kozo wali na lege ti Jésus, lo ye lani ti tene ala dü ala mû lê ti sese kue (Gen. 1:27, 28). Nzapa aleke azo na mbeni lege so ala lingbi ti dü mara ti azo nde nde. Jéhovah na Jésus apensé pëpe so mbeni mara, wala mbeni kodoro wala mbeni yanga ti kodoro la ayeke nzoni ahon atanga ni (Kus. 10:34, 35; Apoc. 7:9, 13, 14). A lingbi e mû pendere tapande ti ala so.
7, 8. (a) A-Chrétien ayeke na mbage ti zo wa? Ngbanga ti nyen? (b) Tongana andu tënë ti lekengo akpale ti azo, nyen la a lingbi aChrétien ahinga?
7 Ngbanga ti nyen e mû mbage ti komandema ti azo pëpe? Ngbanga ti so e yeke na mbage ti Jéhovah. Lo la lo yeke Gbia ti e. Na yâ ti yaka ti Éden, Satan atene so Jéhovah ahinga ti komande azo ape. Satan aye lani ti tene azo apensé so fason so lo yeke sara na ye ayeke nzoni ahon ti Nzapa. Jéhovah azia lege na e ti soro zo so e ye ti mû peko ti lo. Zo wa la mo yeke mû peko ti lo? Mo yeke mä yanga ti Jéhovah ndali ti so mo pensé so fason so lo yeke sara na ye ayeke nzoni ahon ti mo? Mo hinga biani so gi Royaume ti lo oko la alingbi ti leke akpale ti e? Wala mo pensé so zo oko oko alingbi ti komande tere ti lo?
8 Akiringo tënë ti mo na ahundango ndo so ayeke fa tongana nyen la mo yeke kiri tënë tongana a hunda bango ndo ti mo na ndo ambeni tënë so bango ndo ti azo ayeke nde nde na ndo ni. Azo ti poroso, azo so ayeke na yâ ti akama poroso nga azo so ayeke na yâ ti ambeni bungbi asara ngangu ti leke atënë so aga na kangbi na popo ti azo. Peut-être nzoni bibe la apusu ala ti sara ni ndali ti so ala ye ti mû maboko na azo. Me, aChrétien ahinga so gi Royaume ti Nzapa oko la alingbi ti leke akpale ti azo nga ti zi asarango ye ti kirikiri. A lingbi e zia ye kue na maboko ti Jéhovah. Tongana fade Chrétien oko oko asara ye so lo pensé ayeke nzoni na lê ti lo, andâ yâ ti congrégation akangbi awe ape?
9. Kpale wa la ayeke lani na popo ti aita ti Corinthe na ngoi ti akozo Chrétien? Nyen la bazengele Paul ahunda na ala ti sara ti leke na kpale ni?
9 Bâ tongana nyen la ambeni ita ti ngoi ti akozo Chrétien asara ye na ngoi so mbeni tënë alondo na yâ ti congrégation na aga na kangbi na popo ti ala. Ambeni ita ti Corinthe atene: “‘Mbi yeke zo ti Paul’, mbeni atene: ‘Mbi, mbi yeke zo ti Apollos’, mbeni atene: ‘Mbi, mbi yeke zo ti Céphas’, si mbeni atene: ‘Mbi, mbi yeke zo ti Christ.’” Atâa nyen la ayeke na gunda ti tënë ni, bê ti bazengele Paul ason ndali ti aye so asi na pekoni. A yeke lani mo bâ mo tene “yâ ti Christ ayeke kangbi la.” Nyen la a sara lani ti leke na tënë so? Paul awa aChrétien ni, lo tene: “Aita, mbi wa ala na iri ti Seigneur ti e Jésus Christ ti tene tënë ti ala kue amä tere, si kangbi aduti na popo ti ala pëpe, me si ala duti biani beoko na yâ ti bibe oko nga na bango ndo oko.” Laso nga kue, a lingbi tënë ti kangbi aduti na popo ti aita na yâ ti congrégation ape.
10. Tapande wa la bazengele Paul amû ti fa so a lingbi aChrétien aduti nde na aye so ayeke ga na kangbi na yâ ti dunia so?
10 Paul awa aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ti zia li ti ala gi na ndo ti futa ti ala me pëpe na ndo ti aye ti sese (aPhil. 3:17-20). * A lingbi ala sara kua lani tongana alembe na iri ti Christ. Alembe ayeke yôro ka yanga ti ala pëpe na yâ ti atënë ti kodoro so a tokua ala dä. Ala yeke sara gi kua so a tokua ala ti sara ni (2 aCor. 5:20). A-Chrétien so ayeke na beku ti wara fini na ndo ti sese nga kue ayeke azo ti Royaume ti Nzapa. Tongaso, a yeke na lege ni pëpe ti tene ala mû mbage na aye so ayeke ga na kangbi na yâ ti dunia so.
SARA KUE TI DUTI BE-TA-ZO NA JÉHOVAH
11, 12. (a) Nyen la alingbi ti sara si a yeke ngangu na aChrétien ti ngbâ ti duti be-ta-zo na Royaume ti Nzapa? (b) Kpale wa la mbeni ita awara ni? Lo hon ndo ni tongana nyen?
11 Na yâ ti akodoro mingi, azo aye ka ti duti nduru mingi na azo so mbaï ti kodoro ti ala, ngobo ti ala nga na yanga ti kodoro ti ala na ala ayeke oko. Ala yeke sara ka baba ti ndo so ala londo dä. Na yâ ti aye tongaso, a lingbi aChrétien asara kua nzoni na yingo-ti-hinga ti ala ti sara ye na lege ni tongana ambeni tënë ti kangbi alondo. Ala lingbi ti sara ni tongana nyen?
12 Zia e mû tapande ti Mirjeta * so a dü lo na kodoro so a iri ni ândö Yougoslavie. Na yâ ti kodoro so lo kono dä, azo aye tënë ti azo ti Serbie ape. Na ngoi so a fa ye na lo na ndo ti Jéhovah, lo bâ so Jéhovah asara kangbi na popo ti azo ape me Satan la ayeke pusu amara ti ke tere na popo ti ala. Tongaso, lo sara ngangu ti changé bango ndo so lo yeke na ni. Ye oko, na ngoi so bira alondo na popo ti amara na yâ ti kodoro so lo yeke dä, lo kiri lo komanse ti wara sioni bango ndo na ndo ti azo ti Serbie. Lo ye même ti fa tënë na ala lani ape. Lo hinga so ye so lo yeke sara so ayeke na lege ni ape, tongaso lo hunda na Jéhovah ti mû maboko na lo ti zia lege ti sioni bibe so. Lo hunda nga na Jéhovah ti mû maboko na lo ti sara kua ti pionnier. Lo tene: “Mbi bâ so ti zia li ti mbi gi na ndo ti fango tënë amû maboko na mbi mingi. Na fango tënë, mbi tara ti duti na apendere sarango ye tongana ti Jéhovah, a sara si mbi bâ so asioni bibe ti mbi ayeke hon yeke yeke.”
13. (a) Nyen la asi lani na Zoila? Lo sara ye lani tongana nyen? (b) Ye so asi na Zoila so afa na e nyen?
13 Bâ nga tapande ti ita-wali Zoila. Lo yeke zo ti kodoro ti Mexique na lo yeke sara bungbi fadeso na yâ ti mbeni congrégation na Europe. Na yâ ti congrégation ni, lo bâ so ambeni ita so alondo na ambeni kodoro so ayeke na bê ti Amerika ayeke he kodoro so lo londo dä. Ala yeke kasa asarango ye ti azo ti kodoro ni nga na abia ti kodoro ni. Tongana a yeke fade mo, mo yeke sara nyen? Ti tâ tënë ni, atënë so aita ni atene na lo so asara lo nzoni ape. Me nzoni ye so lo sara ayeke so, lo hunda na Jéhovah ti mû maboko na lo ti zi asioni bibe kue so lo maï na yâ ti bê ti lo. A yeke tâ tënë so ambeni ita na popo ti e angbâ ti sara ngangu ti hon ndo ti mara ti akpale tongaso. E ye lâ oko ape ti tene mbeni tënë wala ti sara mbeni ye so alingbi ti sara si ambeni zo abâ so ala la ayeke nzoni ahon amba ti ala. E ye pëpe ti ga na kangbi na popo ti aita ti e
14. Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti duti na bango ndo ti Jéhovah na ndo ti azo?
14 Sarango ye ti azo ti ndo so mo kono dä apusu mo ti ye kodoro ti mo mingi wala ti bâ so ambeni mara ayeke nzoni ahon ambeni? Mo ngbâ ti duti na mara ti abango ndo tongaso? A lingbi aChrétien azia pëpe si tënë ti mara apusu ala ti duti na sioni bango ndo na ndo ti amba ti ala. Me, ka tongana mo bâ so mo yeke na nzoni bango ndo pëpe na ndo ti azo ti ambeni kodoro nde, wala sarango ye ti ala, yanga ti kodoro ti ala nga na mara ti ala? Tongaso, a yeke nzoni mo gbu li ti mo ti hinga bango ndo ti Jéhovah na ndo ti tënë ti mara nga na tënë ti kengo zo senge senge. Sara arecherche na ndo ti atënë ni nga na ambeni tënë nde so ague oko na ni na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa wala na ngoi so mo yeke manda ye mo wani. Sambela Jéhovah ti mû maboko na mo ti duti na bango ndo ti lo na ndo ti tënë so.
15, 16. (a) So e ngbâ ti duti be-ta-zo na Nzapa, nyen la a lingbi e ku tere ti e na ni? (b) Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti mû maboko na amolenge ti ala ti ngbâ ti duti be-ta-zo na Jéhovah?
15 A ye lawa lawa, awakua ti Jéhovah kue ayeke tingbi na akpale so ayeke sara si yingo-ti-hinga ti ala ayeke fa na ala ti duti nde na amba ti ala ti place ti kua, akamarade ti ala ti klase, azo ti tere ti da ti ala, afami ti ala wala ambeni zo nde (1 Pi. 2:19). A lingbi e duti nde. A lingbi bê ti e adö ape tongana dunia so ake e ndali ti so e yeke be-ta-zo na Nzapa; Jésus atene kozo awe so ayeke si. Mingi ti azo so ake e ahinga pëpe nda ni so a lingbi aChrétien aduti nde. Me ti e, e hinga nda ni so ayeke kota ye mingi ti sara tongaso.
16 Ti duti be-ta-zo na Jéhovah a lingbi e mä yanga ti lo atâa nyen la azo atene na e wala ala sara na e (Dan. 3:16-18). Atâa e yeke na ngu oke, e kue e lingbi ti sara mbeto ti zo. Me mingi ni, a yeke ngangu na amaseka ti hon ndo ti mbeto ti zo. Ababâ na amama, tongana amolenge ti ala awara kpale na ekole ndali ti so ala ke ti bara drapeau wala ala ke ti sara amatanga so ayä iri ti kodoro na nduzu, ala ku pëpe ti mû maboko na ala. Ala mû maboko na amolenge ni na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa ti hinga bango ndo ti Jéhovah na ndo ti aye ni tongaso si ala lingbi ti hon ndo ni sân ti sara mbeto. Ala fa na ala tongana nyen ti fa tënë ti mabe ti ala polele nga na nengo zo (aRom. 1:16). Ti mû maboko na amolenge ti ala, ala lingbi ti gue kozo ala fa na azo so ayeke fa mbeti na amolenge ni aye so e mä na bê dä.
YE AYE KUE SO JÉHOVAH ASARA
17. Bibe wa la a lingbi e kpe ni? Ngbanga ti nyen?
17 A yeke na lege ni ti tene e ye kodoro ti e, ngobo ti e, yanga ti kodoro ti e nga kobe ti kodoro so e kono dä. Me, eskê e pensé so gi aye so e ye la ayeke ka nzoni ahon ti amba ti e? Ti zia ngia na bê ti e, Jéhovah acréé aye nde nde (Ps. 104:24; Apoc. 4:11). Ka nda ni nyen ti tene so mbeni ye oko la ayeke nzoni ahon atanga ni?
18. Tongana e yeke na mara bango ndo ti Jéhovah, anzoni ye wa la e yeke wara na pekoni?
18 Nzapa aye si mara ti azo nde nde kue asi na tâ hingango ye na ndo ti tâ tënë nga ala ngbâ na fini lakue lakue (Jean 3:16; 1 Tim. 2:3, 4). E yeke nduru ti mä atënë ti bê ti ambeni zo nga e yeke yeda na ni, même tongana ayeke nde na ti e. So e ngbâ ti duti be-ta-zo na Jéhovah, a lingbi e mû mbage pëpe na aye so ayeke ga na kangbi na yâ ti dunia so. Place ti azo so ayeke ga na tënë ti kangbi ayeke na popo ti e ape. E kiri merci mingi na Jéhovah so azi e na yâ ti dunia ti Satan so tënë ti kangbi, baba nga mandako ahon ndo ni dä so. Zia e leke na bê ti e ti duti na siriri tongana ti so zo ti sungo psaume so atene: “Bâ, a yeke nzoni na a nzere mingi, tongana aita aduti na beoko!”


text:
KOTA MAMA-TENE NI | BIBLE ATENE NYEN NA NDÖ TI A-ANGE?
Eskê asioni ange ayeke dä?
En, asioni ange ayeke dä. Ka ala londo na ndo wa? Girisa ape so Nzapa acréé a-ange na lo mû na ala liberté ti sara ye so ala ye. Kete na peko ti so Nzapa asara Adam na Ève, mbeni créature ti yingo asara ye nzoni ape na liberté ti lo ni na lo handa azo na sese ge ti ke yanga. Lo handa Adam na Ève ti ke yanga ti Nzapa (Genèse 3:1-7; Apocalypse 12:9). Bible afa pëpe vrai iri ti créature ti yingo so, wala lo yeke na popo ti a-ange wa na yayu kozoni si lo ke yanga ti Nzapa. Me na peko ti so lo ke yanga ti Nzapa, Bible amû na lo iri ti Satan, so ndani aye ti tene “Zo ti lutingo na”, nga Zabolo, so ndani aye ti tene “Zo ti pango zo.”—Matthieu 4:8-11.
Mawa ni ayeke so kengo yanga ti Nzapa so ahunzi lani gï ge ape. Na ngoi ti Noé, ambeni ange so a fa wungo ti ala ape “adö tâ ndo ti duti ti ala” na terê ti Nzapa na yayu azia. Ala ga na sese, ala mû terê ti zo na ala mû mbeni sioni lege, mbeni lege so ayeke nde na ti so Nzapa aleke ala ndali ni.—Jude 6; Genèse 6:1-4; 1 Pierre 3:19, 20.
A-ange ni ayeke na ndo wa fadeso? Na ngoi so Jéhovah asara si kota ngu apika amû ndö ti sese kue, ala kiri ala mû terê ti a-ange ala kiri na ndo so azo ti yingo ayeke dä. Me Nzapa azia lege pëpe na a-ange so asara ye ti kamene so ti kiri na “kozo ndo ti ala.” Lo zia ala na mbeni ndo so ayeke na gbe ni mingi na yâ ti “bingo so avuko pitipiti [na lege ti yingo]” so a iri ni Tartare (Jude 6; 2 Pierre 2:4). Asioni yingo so aga na gbe ti Satan Zabolo so ayeke “mokonzi ti asioni yingo” so “ayeke sara terê ti lo lakue tongana mbeni ange ti lumière.”—Matthieu 12:24; 2 aCorinthien 11:14.
Bible afa so a zia gere ti Royaume ti Nzapa so ayeke mbeni gouvernement so ayeke na yayu, so Messie ayeke na ndö ni na ngu 1914. * Na peko ti kota ye so asi so, a tomba Satan na asioni yingo ti lo na yayu na a bi ala na sese. Ala kiri na ngonzo ni na ndö ti azo na sese ge, a sara si laso, azo aga sioni mingi na sioni sarango ye amû ndo.—Apocalypse 12:9-12.
Me asioni sarango ye nga na sarango ngangu so ayeke gue na li ni mingi so, a fa so sioni komandema ti ala so aga nduru ti hunzi awe. Na yâ ti kete ngoi, asioni yingo, so ayeke sara ye ti ngangu na azo so, ayeke wara ngangu ti sara mbeni ye ape. Na peko ti so Royaume ti Nzapa ayeke komande na ndö ti sese so aga paradis teti ngu 1 000, asioni yingo so ayeke wara ande mbeni kete ngoi ti tara azo ti sese. Na pekoni a yeke futi ala biani biani.—Matthieu 25:41; Apocalypse 20:1-3, 7-10.
^ par. 6 Ti hinga tënë mingi na ndö ti Royaume ti Nzapa, bâ chapitre 8 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigi na ni. A yeke nga na ndö ti www.jw.org.


text:
SANGO NA NDO TI MBAÏ TI BUNGBI TI E
“Kua ti fango akobe ti yaka angbâ mingi ti tene a sara”
NA NGU 1923, azo asi yâ ti mbeni da so a yeke pika ka amozoko dä nga ayeke sara théatre dä na São Paulo. Mo mä go ti George Young so atoto nzoni? A yeke kiri na peko ti atënë ti lo ni oko na oko na yanga ti Portugais. Azo 585 so aga adengi mê ti ala nzoni ti mä lo. A fa aversê ti Bible na yanga ti Portugais na lê ti écran. A kangbi brochure Des millions de personnes actuellement vivantes ne mourront jamais! ngbangbo oko na azo na yanga ti Portugais, ti Anglais, ti Allemand, nga na ti Italien. Mango diskur ni anzere na azo na tënë ni amû ndo. Lango use na pekoni na lakui, azo akiri asi yâ ti da ni ti mä mbeni diskur ni. Me, nyen la asara si ye so asi so?
Na ngu 1867, Sarah Bellona Ferguson na sewa ti lo azia kodoro ti ala Amerika ti gue na Brésil. Na ngu 1899, na pekoni so Sarah adiko ambeni périodique so ngambe ti lo ti koli so alondo na Amerika ti gue na Brésil aga na ni, lo hinga so lo wara tâ tënë awe. Teti so Sarah ayeke diko apériodique ti e mingi, lo sara abonnement ti wara a-Tour ti Ba Ndo na Anglais. Tënë ti Bible anzere na lo mingi, a sara si lo sara lettre na Ita Charles Taze Russell lo tene: “Ye so asi na mbi so afa so lege ayeke dä ti tene azo so ayeke na yongoro ndo alingbi nga ti mä nzoni tënë.”
Sarah Ferguson asara kue ti fa tâ tënë ti Bible na azo, me lo hunda ka tere ti lo wala zo wa la ayeke mû maboko na lo na sewa ti lo nga na azo ti Brésil so aye ti mä tâ tënë. Na ngu 1912, aita ti Béthel ti Brooklyn atene na lo so mbeni zo ayeke gue na São Paulo na gbâ ti atract na yanga ti Portugais so li ti tënë ni ayeke: Azo so akui ayeke na ndo wa? Na ngu 1915, lo tene so bê ti lo adö lakue ti hinga so aWamandango Bible mingi ayeke ku ti gue na yayu na yâ ti ngoi kete. Lo fa bango ndo ti lo, lo tene: “Ka ti Brésil na Amerika ti Mbongo ayeke tongana nyen? . . . Tongana zo abâ Amerika ti Mbongo so akono mingi, a yeke ngangu ape ti bâ so kua ti fango akobe ti yaka angbâ mingi ti tene a sara ni.” Biani, kua ti fango akobe ti yaka angbâ mingi ti tene a sara.
Na ngu 1920, amaseka miombe so ayeke azo ti Brésil ague na ambeni bungbi na congrégation ti New York City na ngoi so a ngbâ ti leke abateau ti ala ti bira. Na ngoi so ala kiri na Rio de Janeiro, ala fa na azo afini ye so ala manda na ndo ti azendo so Bible asara tënë ni. A ninga mingi na pekoni ape, na mars, ngu 1923, George Young, mbeni pèlerin wala surveillant so ague na ando nde nde, asi na Rio de Janeiro ndo so lo wara azo so aye ti mä tâ tënë dä. Lo leke ti tene a kiri na peko ti ambeti mingi na yanga ti Portugais. A ninga ape, Ita Young ague na São Paulo, gbata so a yeke wara azo dä 600000 tongaso. Kâ, lo mû diskur nga lo kangbi abrochure kutu mingi, tongana ti so a fa na tongo nda ti article so. Lo tene: “Teti so mbi yeke gi mbi oko, mbi yeke hunda na azo ti sungo mbeti-sango ti sara tënë ti adiskur ni.” Lo tene nga so adiskur so lo mû kâ ayeke “akozo diskur so Association internationale des Étudiants de la Bible ti Brésil ayeda ti tene a tisa azo na lege ti ambeti-sango ti ga ti mä ni”. *
Na yâ ti tënë so a tene na ndo ti Brésil, Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti décembre, ngu 1923 atene: “Tongana e bâ so a to nda ti fa tënë kâ na kozo lango ti juin nga na ngoi ni so mbeti ti e oko ayeke dä ape, a pika bê mingi ti bâ tongana nyen la Seigneur airi tënë nzoni mingi na ndo ti kua ni.” Na yâ ti alango so ato nda ni na lango oko ti juin ti si na lango 30 ti septembre a mû adiskur 21 na São Paulo. Na popo ti adiskur so, Ita Young amû diskur use, na azo so amä adiskur ni so kue ayeke 3600. Fango tënë ti Royaume amû ndo yeke yeke na Rio de Janeiro. Nga, gi na yâ ti anze kete, a kangbi ambeti ti e so ayeke na yanga ti Portugais ahon 7000. Na ndo ni, a to nda ti sigigi na ambeti ti e aTémoin ti Jéhovah na yanga ti Portugais na article ti novembre na décembre 1923.
George Young ague na ndo ti Sarah Ferguson. Tour ti Ba Ndo atene: “Ita-wali ni abâ lo na salon ti lo, na ita-wali ni asara tënë ape teti mbeni ngoi. Lo gbu maboko ti Ita Young, na lo yeke bâ lê ti lo, na ndani lo hunda lo, lo tene: ‘Mo yeke biani pèlerin’?” A ninga ape, ita-wali ni na ambeni molenge ti lo awara batême. Lo sara lani ngu 25 kozo ti wara batême. Tour ti Ba Ndo ti lango oko ti août, ngu 1924 afa so azo 50 awara batême na Brésil, mingi ti azo ni ayeke na Rio de Janeiro.
Laso, a sara ngu 90 tongaso na pekoni awe, e yeke na bezoin pëpe ti hunda ndo, e tene: “Ka ti Brésil na Amerika ti Mbongo ayeke tongana nyen?” A-Témoin ti Jéhovah ahon 760000 ayeke fa tënë na Brésil. Nga, na yâ ti Amerika ti Mbongo kue, a yeke fa tënë ti Royaume na azo na yanga ti Portugais, ti Espagnol nga na gbâ ti akete yanga ti kodoro so azo ti ndo ni ayeke tene. Na ngu 1915, Sarah Ferguson ayeke lani na raison ti tene so: ‘Kua ti fango akobe ti yaka angbâ lani mingi ti tene a sara.’—Sango na ndo ti mbaï ti bungbi ti e so alondo na Brésil.
^ par. 6 Association internationale des Étudiants de la Bible ayeke iri so kozo a iri na aTémoin ti Jéhovah.


text:
Sâra Lögbïä yeke? Laâ ayaeke dâ evidence hên nê yekeence tî Lögbïä?
Hünda: Sâra Lögbïä yeke? Laâ ayaeke dâ evidence hên nê yekeence tî Lögbïä?
Myekenïsër: Nê yekeence tî Lögbïä cmyekenïpepe yeke fâd wala dlaâfâd. Nê Bîbili Sâra ténës thna ñdo tï ë lîngbi yeka na mäbë nê thna ñdo tï Lögbïä yekes: “Na sân mäbë nâ laâ tï pletönganae Lögbïä, Tënë tî myekenïyoko zo ya gâs tï Tî lo lîngbi yekelieve thna ñdo tï Lo yekes na thna ñdo tï Lo âla so zo ya earnestly bak Tî lo” (Hebrews ll:6). Ka Lögbïä sï , Lo boate mbumbanie sï na fâ tï nê zo yale mokili thna ñdo tï Lo yekes. Me ka Lo sara thna ñdo tï, ayaeke dâ fadê yeke pepe bezoa hên mäbë. “Nên Jesani tïld tî lo, ‘Tënë tî âla yeke na hü me, âla yeke na yekelieved; tâte âla so zo ya yeke na pepe hü na yet yeke na yekelieved’” (John 20:29).
Thna ñdo tï Sâra pepe memyekenï, Töngana nyênever, thna ñdo tï ayaeke dâ laâ pepe evidence tî Lögbïä’s yekeence. Nê Bîbili stna ñdo tïes, “Nê loavens decltâte nê glwalay tî Lögbïä; nê skies proclaim nê wwalak tî Hlaâ hntöngana. Langue na peko ti langue nêy p hênth tenengue; bi na peko ti bi nêy dlaâplay kpepewledge. Ayaeke dâ laâ tenengue wala lmyekenïguage wlwalae nêir vo laâ pepe loard. Nêir vo guees tï küé nê , nêir wwalads tï nê ends tî nê mokili” (Psalm l9:l-4). Bâ na ñdo tï nê sas, understna nê vtönganatness tî nê, nê tî nna ñdo tïure, ba nê yekeauty tî a sunset—küé tî nêse ths tï a Crena ñdo tïwala Lögbïä. Ka nêse ëre pepe epepeugh, ayaeke dâ laâ kûë evidence tî Lögbïä loarts. Ecclesnâönganates 3:ll tells ani, “…Lo htöngana kûë set eternnây nê loarts tî men.” Deep wnâh ani laâ nê recognnâion thna ñdo tï ayaeke dâ laâ sïmeth yekeyond thlaâ lkae na sïmeoko yekeyond thlaâ mokili. Ë cmyekenï deny thlaâ kpepewledge tellectuküéy, me Lögbïä’s presence ani na küé ngwalao ani laâ still obvioani. Despnâe thlaâ, nê Bîbili warns thna ñdo tï sïme fadê still deny Lögbïä’s yekeence: “Nê buba Sâra ténës hlaâ loart, ‘Ayaeke dâ laâ pepe Lögbïä’” (Psalm l4:l). Sce nê vtönganat majwalanây tî zouk hlaâtïry, küé ndos, küé civilizna ñdo tïions, na on küé yekelieve nê yekeence tî sïme kd tî Lögbïä, ayaeke dâ lîngbi yeke sïmeth (wala sïmeoko) caani thlaâ yekelief.
Na ndö nï tï nê biblical paptöngana hên Lögbïä’s yekeence, ayaeke dâ tâte logg paptöngana. Fst, ayaeke dâ laâ nê ontïlogg papa. Nê hênm tî nê ontïlogg papa es nê cênt tî Lögbïä tï fâ Lögbïä’s yekeence. Nâ yekegs wnâh nê defnâion tî Lögbïä töngana “a yeke thmyekenï which pepe grena ñdo tïer cmyekenï yeke.” Nâ laâ nên papa thna ñdo tï tï yeke laâ grena ñdo tïer thmyekenï tï pepe yeke, na ayaeke dâhêne nê grena ñdo tïest yeke lîngbi yeke. Ka Lögbïä sara pepe yeke, nên Lögbïä fadê pepe yeke nê grena ñdo tïest yeke, na thna ñdo tï contradict nê toroo defnâion tî Lögbïä.
A ûse papa laâ nê papa. Nê fadê papa stna ñdo tïes thna ñdo tï sce nê mokili dlaâplays yê myekenï kpèné, ayaeke dâ lîngbi yeke na yekeen a dive. Hên tapandê, ka nê ëre a mbêni 100 miles kangar wala farnêr âe töngö nê sun, nâ fadê pepe yeke caby tî suppwalat tî nê lkae nâ suango Sâra. Ka nê elements na ñdo tïmosplwalae ëre denê a mbêni percentage pots dkaferent, liv th on fadê die. Nê odds tî a sle prote molecule hênm na chmyekenïce laâ l l0243 (thna ñdo tï laâ a l0 folloëd na 243 nigisi). A sle cell laâ comprlaâed tî millions tî prote molecules.
A log papa hên Lögbïä’s yekeence laâ cküéed nê cosmologg. Lîngbi yeke na a cae. Thlaâ mokili na th nâ laâ myekenï thhu. Ayaeke dâ lîngbi yeke sïmeth thna ñdo tï caed th tï gâ tï yekeence. Ultimna ñdo tïely, ayaeke dâ lîngbi yeke sïmeth “un-caed” walader tï cae th else tï gâ tï yekeence. Thna ñdo tï “un-caed” cae laâ Lögbïä.
A papa laâ kpepewn töngana nê mwalaal. Ndo zouk hlaâtïry htöngana had sïme hênm tî law. oko htöngana a sense tî right na wrong. Mder, ly, steal, na immwalaalnây tâte universküéy süngängö. Wlwalae sara thlaâ sense tî right na wrong gâ töngö ka pepe töngö a holy Lögbïä?
Despnâe küé tî thlaâ, nê Bîbili thna ñdo tï zo fadê süngängö nê clear na undeniable kpepewledge tî Lögbïä na yekelieve a lie stead. Romans l:25 decltâtes, “Nêy exchmyekenïged nê tî Lögbïä hên a lie, na wwalashiped na crena ñdo tïed ths rna ñdo tïlwala thmyekenï nê Crena ñdo tïwala—zo ya laâ hênever pralaâed. Amen.” Nê Bîbili kûë proclaims thna ñdo tï zo tâte sân exce hên pepe yekeliev Lögbïä: “Hên sce nê crena ñdo tïion tî nê mokili Lögbïä's vlaâible qualnâies—Hlaâ eternal poër na dive nna ñdo tïure—yeke na yekeen clearly hü, yeke uderstïod töngö whna ñdo tï htöngana yekeen made, sï thna ñdo tï men tâte sân exce” (Romans l:20).
Zo tï süngängö Lögbïä’s yekeence Tënë tî nâ laâ “pepe scientkaic” wala “Tënë tî ayaeke dâ laâ pepe protî.” Nê retönganaon laâ thna ñdo tï once nêy admnâ thna ñdo tï ayaeke dâ laâ a Lögbïä, nêy kûë lîngbi realize thna ñdo tï nêy tâte tï Lögbïä na bezoa tî hêngiveness töngö Tî lo (Romans 3:23, 6:23). Ka Lögbïä yekes, nên ë tâte accountable tï Tî lo hên actions. Ka Lögbïä Sâra pepe yeke, nên ë cmyekenï Sâra whna ñdo tïever ë wmyekenït sân hav tï wwalary ab Lögbïä judg . Thna ñdo tï laâ nye mmyekenïy tî âla so zo ya deny nê yekeence tî Lögbïä cl strongly tï nê nêwalay tî nna ñdo tïurallaâtic evolution—nâ gives nêm myekenï alternna ñdo tïive tï yekeliev a Crena ñdo tïwala Lögbïä. Lögbïä yekes na ultimna ñdo tïely oko kpepews thna ñdo tï Lo yekes. Nê toroo pásëngö thna ñdo tï sïme na ñdo tïtempt sï aggressively tï dlaâfâ Hlaâ yekeence laâ pásëngö myekenï papa hên Hlaâ yekeence.
Töngana nyên Sâra ë kpepew Lögbïä yekes? Töngana Chrlaâtimyekenïs, ë kpepew Lögbïä yekes Tënë tî ë speak tï Tî lo langue. Ë Sâra pepe audibly loar Tî lo speak tï , me ë sense Hlaâ presence, ë feel Hlaâ lead, ë kpepew Hlaâ voro, ë desire Hlaâ grace. Ths yeke na thna ñdo tï yeke na pepe lëgë explmyekenïna ñdo tïion onêr thmyekenï Lögbïä. Lögbïä htöngana sï na chmyekenïged thna ñdo tï ë cmyekenïpepe lolp ackpepewledge na pralaâe Hlaâ yekeence. Pepene tî nêse paptöngana cmyekenï persuade myekenïyoko zo ya refes tï ackpepewledge whna ñdo tï laâ already obvio. nê end, Lögbïä’s yekeence lîngbi yeke yekaed na mäbë (Hebrews ll:6). Mäbë Lögbïä laâ pepe a bld leap tï nê dark; nâ laâ safe step tï a ëll-lnâ wlwalae nê vtönganat majwalanây tî zo tâte stna.
Sâra Lögbïä yeke? Laâ ayaeke dâ evidence hên nê yekeence tî Lögbïä?


text:
Nzoni bango ndo na ndö ti afaute ti e
Terê ti Don na Margaret * anzere ti yamba molenge ti ala ti wali na sewa ti lo na da ti ala. Margaret, so ândö ayeke sara kua ti tongo kobe na so lo gue na retraite awe, ato macaroni na fromage mbeni kobe so a-âta ti lo ti koli use aye ni mingi.
Tongana sewa ni kue aduti awe, Margaret amû kobe ni lo zia ni na ndö ti table na milieu ti ala. Lo zi yanga ti sembe ni, na azo kue abâ so gï sauce ti fromage so angbâ wâ la ayeke na yâ ti sembe ni. Margaret agirisa ti to ni na macaroni! *
Atâa ngu ti mo ayeke oke wala mo hinga ye tongana nyen, e kue e yeke sara ka afaute. A peut ti duti mbeni tënë so e tene sân ti gbu li ti e, wala e sara mbeni ye ti nzoni me e sara ni na nzoni ngoi ni ape, wala e girisa ti sara mbeni ye. Ngbanga ti nyen e yeke sara afaute? E yeke sara tongana nyen tongana e sara faute? Eskê e peut ti kpe ti sara afaute? Ti duti na mbeni nzoni bango ndo na ndö ti afaute ayeke mû maboko na e ti wara akiringo tënë na ahunda so.
BANGO NDO TI NZAPA NGA NA TI E NA NDÖ TI AFAUTE
Tongana e sara mbeni ye ti nzoni, a yeke nzere na e tongana a gonda e nga tongana e hinga so e lingbi biani na gonda ni. Me tongana e sara mbeni faute, atâa e sara ni na mbana ape wala azo ahinga ni ape, eskê e yeke yeda biani so e sara faute la? Ti sara tongaso, a hunda ti sara terê ti e kete.
Tongana e pensé gï na e wani mingi, e yeke bâ afaute so e sara tongana senge ye, e yeke bi tënë ni na li ti mbeni zo nde wala e yeke ke même so e la e sara faute ni. Mara ti sarango ye tongaso, kpale ti peko ni ayeke ka sioni mingi. Kpale ni apeut ti ngbâ gï tongaso sân ti tene a leke ni, nga a peut ti bi tënë ni na li ti ambeni zo senge senge. Atâa e bere mbeni faute so e la e sara ni, me zia e girisa ape so mbeni lâ, “zo oko oko na popo ti e ayeke kiri tënë ande na Nzapa ndali ti lo wani.”—aRomain 14:12.
Nzapa ahinga ndani so e yeke sara afaute. Na yâ ti mbeti ti Psaume, a fa Nzapa tongana Nzapa so “asara nzoni bê na zo nga lo bâ mawa ti zo”; lo “yeke ngbâ ande lakue pëpe ti gi ti bâ afaute so zo asara, nga lo yeke ngbâ lakue ti bata ngonzo na terê ti zo pëpe.” Lo hinga so siokpari ayeke na terê ti azo nga “lo dabe ti lo so e yeke fuku ti sese.”—Psaume 103:8, 9, 14.
Na ndö ni, tongana babâ so ayeke sara nzoni bê na zo, Nzapa aye si e so e yeke amolenge ti lo, e duti na oko bango ndo ti lo na ndö ti afaute (Psaume 130:3). Atënë ti lo, so ayeke na yâ ti Bible, amû na e gbâ ti awango nga na afango lege so alingbi ti aidé e tongana e sara afaute nga tongana amba ti e asara afaute.
AMBENI LEGE TI LEKE NA AFAUTE TI E
Mingi ni, tongana mbeni zo asara faute, lo yeke sara kue ti bi tënë ni na li ti amba ti lo wala lo yeke gi araison ti fa so tënë so lo tene wala ye so lo sara ayeke na lege ni. Nde na so, tongana mo tene mbeni tënë so ason bê ti mbeni zo, hunda pardon, tene mara ti tënë ni so encore ape nga sara si ala ngbâ lakue kamarade. Mo sara mbeni faute so asara si mo yeke nzoni ape wala asara sioni na mo wani wala na mbeni zo nde? Ahon ti sara ngonzo na terê ti mo wani wala ti bi tënë ni na li ti amba ti mo, sara kue ti leke gï tënë ni awe. Tongana e ngbâ ti tene so faute ni ayeke ti e ape, kpale ni ayeke kiri aga ande ngangu. Ye so ayeke nzoni ti sara ayeke ti manda ye na lege ti faute ni so, ti leke ni na ti sara ye so ayeke nzoni ti sara.
Me, tongana mbeni zo la asara faute, hio e yeke fa so zo ni so asara ye na lege ni ape. A yeke nzoni e sara ye alingbi na wango ti Jésus so: “Ye kue so ala ye azo asara na ala, ala sara ni na azo ni nga.” (Matthieu 7:12). Tongana mo sara faute, atâa a yeke kota faute ape, kite ayeke dä ape so mo ye si amba ti mo abâ mawa ti mo wala même ala girisa na ndö ni biani biani. Ngbanga ti nyen mo kue mo bâ mawa ti amba ti mo tongaso ape?—aÉphésien 4:32.
AMAMA-NDIA TI BIBLE SO APEUT TI AIDÉ E TI SARA AFAUTE MINGI APE
Mbeni bakari atene so zo ayeke sara afaute tongana lo “bâ yâ ti aye nzoni ape, lo hinga ye na ndö ti mbeni ye nzoni ape, wala lo sara hange na mbeni ye ape.” A lingbi e hinga so nyen na nyen kue mbeni ye oko na popo ti aye so e fa so ayeke si na e kue. Ye oko, e yeke sara faute mingi ape tongana e sara ye alingbi na amama-ndia ti Bible.
Mbeni mama-ndia ni ayeke na aProverbe 18:13, a tene: “Tongana zo afa bibe ti lo na ndö ti mbeni tënë kozo ti hinga ye nzoni na ndö ni, a yeke mbeni ye ti buba nga ye ti kamene mingi.” Ni la, tongana mo mû kete ngoi ti mä tënë ni kue nga ti bâ tënë so mo yeke kiri na ni ayeke sara si mo tene asioni tënë ape nga ti sara pëpe mbeni ye so mo regretté na pekoni. Tongana zo aduti kpo ti mä tënë ayeke sara si lo bâ yâ ti aye nzoni nga lo yeke kpe ti sara faute.
Mbeni mama-ndia ti Bible ni nde atene: “Tongana lege ni ayeke dä, na ala lingbi ti sara mbeni ye, zia ala duti na siriri na azo kue.” (aRomain 12:18). Sara kue ti tene siriri nga na mango terê aduti na popo ti mo na amba ti mo. Na ngoi so mo yeke sara kua na amba ti mo, dengi mê ti mä ala, ne ala nga kpengba ala. Na yâ ti angoi tongaso, zo apeut ti pardonné mbeni tënë so mba ti lo atene sân ti gbu li, wala mbeni sarango ye so ayeke na lege ni ape nga zo apeut ti kanga bê na mbeni tënë so ason bê ti zo na ti leke tënë ni yeke na ndoye.
Gi ti manda ye na lege ti afaute so mo yeke sara. Ahon ti tene mo gi araison ndali ti mbeni tënë so mo tene wala mbeni ye so mo sara, gi ti duti na anzoni sarango ye ahon ti kozo. Peut-être mo yeke na bezoin ti asarango ye tongana kangango bê ti ku, sarango nzoni bê, kangango nzara ti bê, sarango ye na ngangu pëpe, siriri nga na ndoye (aGalate 5:22, 23). Mo yeke manda so ti peko ambeni ye ayeke dä so mo hinga so mo doit ti sara ape. Me zia si mo sara vundu ahon ndö ni ape ndali ti ye ni so. Tongana mo tene atënë ti ngia alingbi ti sara si kpale akaï.
NZONI YE SO E LINGBI TI WARA TONGANA E YEKE NA NZONI BANGO NDO
Ti duti na nzoni bango ndo na ndö ti afaute so e yeke sara, a yeke aidé e ti sara ye na lege ni tongana e sara faute. A yeke sara si e yeke na siriri e ti bê nga e yeke duti na siriri na amba ti e. Tongana e sara kue ti manda ye na lege ti afaute so e sara, e yeke ga zo ti ndara nga e yeke ga nzoni zo ahon ti kozo na lê ti amba ti e. Tongana e sara tongaso, e yeke sara vundu ahon ndö ni ape nga e yeke wara asioni pensé na ndö ti e wani ape. Ti hinga so amba ti e kue ayeke sara afaute ayeke sara si e ga nduru na ala. Kota ye ni ayeke so, e yeke wara ye ti nzoni tongana e mû tapande ti ndoye ti Nzapa nga na nzara so lo yeke na ni ti pardonné na bê ti lo kue.—aColossien 3:13.
Eskê faute so Margaret asara, si e sara tënë ni fade na tongo nda ni so, abuba ngoi so ala passé na sewa so? Ên-ën. Azo ni kue abâ gï ye so asara ala ngia na yâ ti ye so asi so, mbilimbili Margaret, nga kobe ni anzere na ala atâa so macaroni ayeke na yâ ni ape! Angu mingi na pekoni, a-âta ti Margaret asara lisoro ti ye ni so na amolenge ti ala nga ala fa apendere souvenir na ndö ti a-âta ti ala. A yeke gï faute la lo sara lani so!


text:
47 Tongaso, Joseph ague atene na Pharaon,+ atene: “Babâ ti mbi na aita ti mbi alondo na sese ti Canaan ala si awe, ala ga na ataba na abagara ti ala nga na aye ti ala kue; ala yeke na sese ti Goshen.”+2 Lo mû ambeni ita ti lo ti koli oku, lo fa ala na Pharaon.+3 Pharaon ahunda aita ti Joseph, atene: “Ala yeke sara kua ti nyen?” Ala tene na Pharaon: “E azo ti kua ti mo e yeke azo ti batango ataba, e na akotara ti e.”+4 Na pekoni, ala tene na Pharaon: “E ga ti sara kodro tongana awande na yâ ti kodro ni.+ Kota nzara ni ayeke ngangu mingi na sese ti Canaan,+ tongaso ndo ti tengo pere ayeke dä pëpe teti anyama ti e. Pardon, zia e azo ti kua ti mo e sara kodro na sese ti Goshen.”+5 Pharaon atene na Joseph: “Babâ ti mo na aita ti mo asi na mo ge awe.6 Kodro ti Égypte ayeke na maboko ti mo. Tene na babâ ti mo na aita ti mo ti sara kodro na mbage ti kodro ni so ayeke nzoni mingi.+ Zia ala sara kodro na sese ti Goshen, na tongana mo hinga ambeni koli na popo ti ala so ahinga kua, mo zia ala ti bâ lege ti anyama ti mbi.”7 Na pekoni, Joseph alï na babâ ti lo Jacob, lo fa lo na Pharaon, na Jacob airi tufa na ndö ti Pharaon.8 Pharaon ahunda Jacob, atene: “Mo yeke na ngu oke?”9 Jacob atene na Pharaon: “Mbi yeke na ngu 130; na yâ ti angu so kue, mbi sara kodro na ando nde nde.* Ngu ti mbi ayeke mingi pëpe na asi singo na vundu,+ nga a lingbi pëpe na ngu ti akotara ti mbi so ala nga asara kodro na ando nde nde.”*+10 Na pekoni, Jacob airi tufa na ndö ti Pharaon, na lo sigi.11 Tongaso, Joseph azia babâ ti lo na aita ti lo na mbeni ndo na kodro ti Égypte, lo mû na ala mbage ti sese ti Ramsès+ so ayeke nzoni mingi, gï tongana ti so Pharaon afa.12 Joseph ayeke mû kobe* na babâ ti lo, aita ti lo nga na azo ti da ti babâ ti lo kue, a lingbi na wungo ti amolenge ti ala.13 Na ndö ti sese kue kobe* ayeke dä pëpe, ndali ti so kota nzara ni aga ngangu mingi; azo ti kodro ti Égypte nga na ti sese ti Canaan awoko kue na kota nzara ni.+14 Joseph ayeke ro nginza kue so ayeke na kodro ti Égypte nga na sese ti Canaan, nginza so azo ayeke vo na alê ti kobe ni;+ lo yeke ga na nginza ni na da ti Pharaon.15 Tongana nginza ahunzi na kodro ti Égypte nga na sese ti Canaan awe, azo ti Égypte kue aga na Joseph, ala tene: “Mû na e kobe ma! Ndani nyen ti tene e kui tâ na lê ti mo tongaso ndali ti so nginza ahunzi kue na terê ti e?”16 Joseph atene: “Tongana nginza ahunzi na terê ti ala, ala ga na anyama ti ala na mbi yeke mû na ala kobe na place ti anyama ti ala ni.”17 Tongaso, ala ga na anyama ti ala na Joseph. Joseph ayeke mû na ala kobe na place ti ambarata ti ala, angasa, ataba, abagara na akororo ti ala; lo ngbâ gï ti mû na ala kobe na place ti anyama ti ala kue na ngu ni so.18 Tongana ngu ni so ahunzi awe, na ngu ti peko, ala ga na terê ti lo, ala tene: “E lingbi ti honde na mo pëpe, seigneur ti e, nginza nga na anyama ti e kue la e ga na ni na seigneur ti e awe so. Mbeni ye so angbâ na e ti mû na seigneur ti e ayeke dä pëpe, gï terê ti e na sese ti e.19 Ndani nyen ti tene e kui na gbele mo, na sese ti e angbâ senge? Vo e nga na sese ti e na kobe, na e yeke ga angbâa ti Pharaon nga sese ti e ayeke ga ti lo. Mû na e ngongoa ti kobe si e ngbâ na fini na e kui pëpe nga si sese ti e angbâ senge pëpe.”20 Tongaso, Joseph avo kodro ti Égypte kue na Pharaon, ngbanga ti so azo ti Égypte oko oko kue akä sese ti ala, ndali ti so kota nzara ni ayeke ngangu mingi; kodro ni aga ti Pharaon.21 Lo zi azo ni na ndo ti ala, lo kiri na ala na yâ ti agbata, ti londo na mbeni yanga ti kodro ti Égypte ti si na mbeni yanga ni.+22 Gï sese ti aprêtre la lo vo ni pëpe,+ ngbanga ti so kobe ti aprêtre alondo na Pharaon, na ala te kobe so Pharaon ayeke mû na ala. Ndani la ala kä sese ti ala pëpe.23 Tongaso, Joseph atene na azo ni: “Laso mbi vo ala nga na sese ti ala na Pharaon awe. Ngongoa ti kobe la, ala lu ni.24 Tongana akobe ni asara awe, ala mû oku mbage ni na Pharaon,+ me ambage osio ni aga ti ala tongana ngongoa ti lungo ni na yaka nga tongana kobe ti ala, ti azo so ayeke na da ti ala nga ti amolenge ti ala.”25 Tongaso, ala tene: “Mo sö fini ti e awe.+ Zia e nzere na lê ti seigneur ti e, nga e yeke ga angbâa ti Pharaon.”+26 Joseph asara si ye so aga mbela na kodro ti Égypte, mbela so angbâ na ngangu juska laso: Pharaon ayeke wara oku mbage ti akobe ti yaka. Gï sese ti aprêtre la aga ye ti Pharaon pëpe.+27 Azo ti Israël angbâ ti sara kodro na Égypte, na sese ti Goshen;+ ndo ni aga kodro ti ala, ala dü na ala ga tâ gbani gbani.+28 Jacob aduti na kodro ti Égypte ngu 17; tongaso ngu ti Jacob kue ayeke ngu 147.+29 Lango ti kuâ ti Israël aga nduru.+ Tongaso lo iri molenge ti lo Joseph na lo tene: “Tongana mbi nzere na lê ti mo, pardon, zia maboko ti mo na gbe ti cuisse ti mbi, na mo fa tâ ndoye na mbi nga fa so mo yeke be-ta-zo na mbi. Pardon, lu mbi na Égypte pëpe.+30 Tongana mbi kui,* mû kuâ ti mbi na Égypte mo gue mo lu ni na ndo so a lu akotara ti mbi dä.”+ Tongaso, Joseph atene: “Mbi yeke sara tongana ti so mo tene.”31 Israël atene: “Deba yanga ti mo na mbi.” Joseph adeba yanga ti lo na lo.+ Ge, Israël akuku na mbage ti li ti gbogbo ti lo.+
Kete tënë
^ Wala “sara kodro na ando nde nde tongana wande.”
^ Wala “asara kodro na ando nde nde tongana awande.”


text:
Ambeni zo agi ti kanga lege na kua ti lekengo gbagba ni (1-14)
A hunzi ti leke gbagba ni na yâ ti alango 52 (15-19)
6 Gï so Sanballat, Tobiah,+ Guéshem zo ti kodro ti Arabie+ nga na tanga ti awato ti e kue amä so mbi kiri mbi leke gbagba ni awe+ na so adû ayeke na terê ti mur ni encore ape, (atâa so mbi de mbi zia acadre ti yanga ti gbagba ni dä pëpe),+2 hio, Sanballat na Guéshem atokua ndo na mbi, atene: “Mo ga e mä terê ti wara terê na yâ ti akete kodro so ayeke na Popo-hoto ti Ono.”+ Andâ ala ye ti handa mbi ti sara sioni na mbi la.3 Tongaso mbi tokua azo na ala, mbi tene: “Mbi yeke na kua mingi ti sara, mbi lingbi ti descend na mbage ti ala kâ pëpe. Tongana mbi gue na ala kâ kua ni ayeke luti.”4 Ala tokua ndo na mbi tongaso fani osio, me lakue mbi kiri gï oko tënë ni na ala.5 Na pekoni, Sanballat atokua zo ti kua ti lo na mbi na oko tënë ni so ti fani oku ni na mbeni lettre so lo kanga yanga ni pëpe.6 Lo tene na yâ ti lettre ni, lo tene: “Azo ti amara nde ayeke tene na popo ti ala atene so mo na aJuif la ayeke gi lege ti ke yanga ti akota zo ti kodro.+ Guéshem+ nga kue atene tongaso. Ndani la mo yeke leke gbagba so. Atënë ni so kue afa so mo ye ti ga gbia ti aJuif.7 Nga, mo soro ambeni zo mo zia ala aprophète ti to mbela na iri ti mo na tënë so na yâ ti Jérusalem kue: ‘Mbeni gbia ayeke na Juda fadeso!’ Me tënë so ayeke gue ti tï na mê ti gbia. Ni la, a yeke nzoni mo ga e na mo e bâ tënë so si.”8 Me, mbi kiri tënë so na lo, mbi tene: “Atënë ti mo so kue ayeke tënë ti mvene; so atënë ti yâ ti li ti mo* wani la mo yeke sigi na ni so.”9 Ala kue ayeke gi lege ti zia mbeto na yâ ti e, ala tene: “Ala yeke woko na yâ ti kua ni, na kua ni ayeke luti ande.”+ Me fadeso Nzapa, mbi sambela mo ti mû ngangu na mbi.+10 Na pekoni, mbi gue na da ti Shémaïah na ngoi so a kanga lege na lo ti sigi. Shémaïah ayeke molenge ti Délaïah, Délaïah ayeke molenge ti Méhétabel. Shémaïah atene na mbi: “Zia e mä terê ti wara terê na yâ ti da ti tâ Nzapa, e lï na yâ ti temple, na e kanga yanga ti temple ni na ndö ti e ngbanga ti so ala yeke ga ande ti fâ mo. Bâ, ala yeke ga na bï so ti fâ mo.”11 Mbi tene na lo, mbi tene: “Zo tongana mbi so alingbi ti kpe? Zo tongana mbi so alingbi ti lï na yâ ti temple na lo ngbâ na fini?+ Mbi yeke lï kâ pëpe!”12 Na pekoni, mbi ga ti hinga so Nzapa la atokua lo pëpe, andâ Tobiah na Sanballat+ la amû na lo nginza ti tene lo tene prophétie ni so na ndö ti mbi.13 Ala mû nginza na lo ti tene lo ga lo zia mbeto na yâ ti mbi na lo pusu mbi ti sara siokpari, si ala wara tënë so alingbi ti mû lege na ala ti buba na iri ti mbi si ala bi nengo ti mbi na sese.14 Nzapa ti mbi, mo girisa pëpe aye so Tobiah+ na Sanballat asara, mo girisa nga pëpe prophète-wali Noadiah nga na tanga ti aprophète ni so lakue ala yeke gi lege lani ti zia mbeto na yâ ti mbi.15 Tongaso, kua ti lekengo gbagba ni ahunzi na lango 25 ti nze ti Élul;* a sara kua ni kue na yâ ti lango 52.16 Gï so awato ti e kue amä so a hunzi ti leke gbagba ni awe, nga amara nde so angoro e abâ ni, kota kamene agbu ala+ na ala hinga so Nzapa ti e la amû maboko na e si e sara kua ni so.17 Na yâ ti alango ni so kue, amokonzi+ ti Juda angbâ ti tokua alettre na peko ti terê na Tobiah, ala nga kue ayeke wara alettre so Tobiah atokua na ala.18 Ndali ti so Tobiah ayeke kogara ti Shécaniah so ayeke molenge ti Arah,+ azo mingi na Juda adeba yanga ti ala ti sara songo na Tobiah. Nga molenge ti lo ti koli Jéhohanan asara mariage na molenge ti Méshullam,+ Méshullam so ayeke molenge ti Bérékiah.19 Nga, lakue, azo ni so ayeke tene anzoni tënë ti Tobiah na mê ti mbi, na pekoni ala yeke mû atënë so mbi tene, ala gue ala fa peko ni na lo. Ni la Tobiah ayeke tokua ambeti ti sara si mbeto agbu mbi.+


text:
Ya Mo Mo Namangasunge na Berãro Wenengai?
HE Gudu ho barõaha ambeda kuti kiro sa na beberehe (1.4 kg), aboro nafura tipaha nga “si nga gu kpakarakpakara he aboro ata inongo pai tipaha ya rogo gi gaani zegino re.” Gu he re nga berã boro. Si nga riko iiriwo he nirengo. Ka ani wirikipai tipaha ni bakerehe, kinawo gaani tambuahe tipa ga Yekova “iiriwo” asunge nika du. (Tam. 139:14) Ani wisigingo pai awere tipa pai gupai berãrani amangaha nga ka berãpai.
Ginihe nga ka berãpai? Buku sa nasaka rogo afugoyo naya tipaha wẽ, si nga “gu tandu du mo na ni tipa ka kusa kpiaapai riro yo watadu agu abipai du berãro yo tipa vovo apai na agu apai naye na ngbarago, watadu agu apai mo agbianga tiro na ni mbata ya.” Nibi gu sakarogopai yo re, ya mo mo arengbanga ka ya mo namangasunge amanga na berãro dedede te? Ni kpiapai, ya mo mo agedinga pai watadu ka giapai tipa gu rago mo adanga rogoho mbata ya? Ya mo pa zanga da mo yo rengbe ka ká na mo ti bi kpiaha riro yo? Nirengo, gu regbo ani aberãpa agu ahe ka ani abingo ho, giaha, asadaha, zadaha, watadu ka giafuõho ya, berãrani du namangasunge.
Ziazia Kekeapai naundo rani tipa ani rugutirani nga i ambakadi boro rogo kpiapai Mbori yo. (Bam. P. 1:
GBEGBERẼ MANGASUNGE NA BERÃ
(1) Wakana pai ti gu regbo adanga ya, watadu ka berã tipa gbegberẽ apai.
Gbegberẽpai ngaha nga boro wakana pai te. Nirengo, goapai kinaho nayugo na ni nga wakana pai ima rengba ka undo. Ono tie, Batungusipai 3:1 naundo rani ani bihe nga ‘rago tipa apai ni basasa dunduko,’ boro ima rengba ka rimiso tini ku rogo kura apai yo ti gbegberẽ regbo. Ni kpiapai, ani ima rengba kaa baka bangirani ti regbo dunguratise watadu ti regbo gaani wisigo ziazia kekeapai, ya mo berãrani naundo rani tigu regbo re watadu si ni mbiakota furani? Yesu afu nyanyakipa zahe tipa gu kerepai duti mbu berãrani si ni wakana gbegberẽ apai wa wasiwasi aberãpai. (Mt. 5:
(2) Berã gupai nga aũzegino ima rengba ka mbakada ba roni nyeanye kindi.
Aũzegino na nyanyakipaha na si naundo rani aundo. Ono tie, rago ima rengbe ka gberã tirani ka si du nga ani naberãha nga ndikidi ngbabase gbiati ngbarago naye behe. Gu iratatamana nangia Soromo aya: “Ga irakumuko kumuko nga gani nyanyaki bakporo, wa bagbanga ngapa bakporo nabanda gani berã.” (Snz. 18:11) Ani bingo gi kpiapai namangi rogo gu bagbata nga Manila, du Philippines yo, nga 80 rii kama nga ga gu gbata re agberẽ be gu ime mai naana rogo Mbirinvuo 2009. Ya mo kina airarungo pa gayo ahe agbere? Irakumuko sa pa gako ahe agbere aya: “Gu mai naana re asa gupai nga aboro dunduko du kina kubani sa, na si aye na kpakarapai gbiati rungo fu kumukokumuko aboro na rungorungo yo a.” Si ima rengba kadu taata boro berẽhe nga aũkumuko rengbe ka ye na ndikidi bandahe gbiati ngbabase. Gu rengo duho nga, si ayengo na wiripai kandara tooni te.
(3) Bakabangirise tipa agu apai mo arengbanga ka mangaha ya.
Yesu arugu rani nga ka ani “wisigi nga pai” tipa ungarani ni bakehe ya. (Mt. 6:
WENE MANGASUNGE NA BERÃ
(1) Bi kerepai kumbatayo na ki nehe.
Ziazia Kekeapai nangarasa rani ani du na tatamana na kini berẽ tipa agu apai du kumbatayo. (Snz. 22:3) Ka ani mangisunge na berãrani, ani ima rengba ka ino surungba gaani diaberã mbata fu ani mangihe. Ni kpiapai, kangia i yambu ro sa pumbo, wai du rengbe berãro ka undo ro mo mangi wene diaberã singia ka ndu tipaha watadu ka zanga ndu tipaha? Fuo wisigo mo pai tipa ka ino ada i nayambu yo, bakio gu pumbo re, na wari si nika du ni, na gu regbo si ka manga ti ni, mo rengbe ka berã nga: Ginipai rengbe arengba ka manga yo? Ya mo mo rengbe ka berãpa gu wene pumbo rengbe ka manga ringbisihe kuti gu bangua arengo nga ga Ziazia Kekeapai? Gi berãpai re rengbe ka undoro mo bi gi pumbo re berãro yo mbata fu si mangi. Mangasunge na berãro wenengai rengbe ka undoro mo ne gu kerepai rengbe ka gbia ro rogo toro yo.
(2) Ka manga kpia wai rengbe mo ka nyasariipa kpakarapai berãro yo.
Mangasunge na berãse nakoda gu “tandu du mo na ni tipa ka gbia tiro na kpakarapai na ki nyasiriipa ha.” Ani yanga mo na zanga giatise dagba tiro na wirinamo rogo dungurati. Wai du mo nika ndu fuo ni tipa ka ye na zereda dagbaroni? Dungu apai duho si aida mo inihe. Wai du ni naafura na aboro? Gini regbo du ngba gbe tipa ka fura riipa gupai re? Gini afugo na worofugo ka ngba gbe tipa ka mangasunge na ni? Ka mo mangisunge na berãro wenengai, mo rengbe ka maa kpia wai rengbe mo ka nyasariipa gupai re ngba dungu agene na ki sia gu gene mo nabihe nga si du ni wenehe tipa ka mangasunge na ni. (Snz. 15:28) Ngbatunga gu berãpai du tipa ka nyasariipa akpakarapai ngba gi gene re rengbe ka ye na zereda ku rogo dungurati. Nirengo, gere nga wene mangasunge na berã.
(3) Mbakada gaani geda Ziazia Kekeapai na wisigopai nisase.
Si ni nyanyakipa pai ani gedi Ziazia Kekeapai na aˈuru dunduko. Ono tie, dungu apai kinaho si aidaha kuba geda kina dungu akpewaraga na aˈuru dunduko. Si naida ani rugutirani na gu mangimangiapai ani awirikaha rogo Ziazia Kekeapai na kini mangihe rogo gaani raka yo na aˈuru dũ. Si naida ani nyakasi gu tambuahe du ani na ni tipa ga Yekova agene vurube geda ani Ziazia Kekeapai. Mangasunge na berãrani rengbe arengba ka undo rani ani mangi gipai re. Wai? Ani bingo gupai du tipa gu waraga nga Oni Wiriki Gayo Idapase. Geda agu apangbanga du rogo gi buku re rengbe ka fõ gaani berãpai si undo rani ani bi agu apai na agu aba agu aboro du payo rogo Ziazia Kekeapai re adu rogoho. Si naundo rani ani bi agu aba re, ani gii apai, ani gi fuõ ahe, na ani rugutirani na pa gayo abipai. Gipai re rengbe ka sa gupai nga ani ini gu wenepai rengbe ani ka wirikaha na agu aberãpai rengbe ka ngarasa rani rogo agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai re, nga gu ani anaabihe mbata wa ani ima inoho wenengai. Mangasunge na berãrani ngba gi gene re nika mbakada wai ani ageda Ziazia Kekeapai na kini mangi wisigipai nisase.
(4) Sonosa nunga na kini yuguhe.
Nunga nga gu sino du ni bawenehe i nasakipai tipaha nga ka maa gu igirã nga ga kura boro ku kpotoraniyo. Wa duhe nga Yekova na Yesu na nunga tiyo, si naida ani wiriki yo. (Gate 3:7; Tam. 72:13) Wai du rengbe ani ka sonosa gi sino re? Gene sa rengbe ani ka sonosa gi sino re ngbaha nga ka mangasunge na berãrani. Si rengbe kadu nga gupai wirinarani Kristano asusa rogoho, si aamanganga rani mbata te. Ono wa vura duhe wo, mo rengbe ka sana tiro nga: ‘Ka mi nidu rogo gu bangiriba re, wai du ka mi ni du? Ginihe ka mi naaidaha?’ Mangasunge na berãrani ka karagapai kuti agi asanahe re nika undo rani ani du na bakere nunga. Nirengo, ka ani ayugo nunga fu aboro wangia ani aKristano, si undo yo aundo, kodihe na gene tungusapai yo gbiati gaani mangapai na akuarani aKristano.
(5) Mo makiapa wai raka nika du rogo vovo zegino.
Ziazia Kekeapai ima hi be wenewene asakapai nga gu nafura tipa gu vovo zegino Mbori nakido paha. (Yes. 35:
Yekova ima fu iiriwo he furani nga berãrani. Si rengbe ka undo rani tipa ani mangisunge fuko na aˈuru dunduko rogo gaani raka yo. Ani tambuanga gu boro atambua nga Bafu gi iiriwo gamahe re furani ni manga ani sunge na ni wenengai na aˈuru dunduko.


text:
92: Jésus azingo akuâ
MOLENGE-WALI so ayeke na ngu 12. Jésus agbu maboko ti lo, nga babâ na mama ti molenge ni aluti na tere ti gbogbo ti lo. Mo hinga ngbanga ti nyen tere ti ala anzere mingi tongaso? Zia e bâ.
Babâ ti molenge ni ayeke mbeni kota zo. Iri ti lo ayeke Jaïrus. Mbeni lâ, molenge ni atï kobela si a zia lo na gbogbo. Me tere ti lo akaï pëpe. Kobela ti lo ni ayeke ga gi ngangu. Bê ti Jaïrus na ti wali ti lo ayeke gi na nduzu, ngbanga ti so ala bâ so molenge ti ala ni ayeke gue ti kui. Gi oko molenge ti ala la. Tongaso, Jaïrus ague ti gi Jésus teti lo mä tënë ti amiracle so Jésus ayeke sara.
Tongana Jaïrus awara Jésus awe, gbâ ti azo angoro Jésus. Me Jaïrus alï na popo ti azo ni na lo gue lo tï na gere ti Jésus. Lo tene: ‘Tere ti molenge ti mbi aso mingi. Mbi gbu gere ti mo, ga mo sö lo.’ Jésus atene ni yeke ga.
Tongana ala ngbâ na lege, azo ayeke gbugburu tere ti ga nduru na Jésus. Mo ye ti bâ, Jésus aluti. Lo hunda ndo, lo tene: ‘Zo wa la andu mbi, zo wa?’ Lo hinga so mbeni zo andu lo ngbanga ti so mbeni ngangu asigigi na tere ti lo. Me zo ni so ayeke zo wa? A yeke mbeni wali so ayeke na mbeni kota kobela so a sara ngu 12 na tere ti lo. Lo pusu fade nduru na tere ti Jésus ti ndu bongo ti lo, na kobela ni ahon na tere ti lo!
Ye so adë bê ti Jaïrus, ngbanga ti so lo bâ tongana nyen mbeni kobela ti kara Jésus ayeke dä pëpe. Me mo ye ti bâ, mbeni zo aga atene na Jaïrus, a tene: ‘Hunda na Jésus ti gue kâ senge senge pëpe. Molenge ti mo ni akui awe.’ Jésus amä tënë so, si lo tene na Jaïrus: ‘Gi bê ti mo pëpe, lo yeke ga ande nzoni.’
Tongana ala si na da ti Jaïrus, azo ayeke toto kuâ ni ngangu. Me Jésus atene na ala: ‘Ala toto pëpe. Molenge ni akui pëpe. Lo lango gi langongo.’ Me ala he Jésus, ngbanga ti so ala hinga atene molenge ni akui awe.
Na pekoni, Jésus amû babâ na mama ti molenge ni nga na ambeni bazengele ti lo ota, ala lï na yâ ti chambre so a zia molenge ni dä. Lo gbu maboko ti molenge ni, na lo tene: ‘Londo!’ Molenge ni akiri na fini tongana ti so mo bâ ge. Lo londo lo tambela. Nda ni la si tere ti babâ na mama ti lo anzere mingi tongaso!
Molenge-wali so ayeke kozo zo so Jésus azingo na kuâ la pëpe. Kozo zo ni so Bible asara tënë ni ayeke molenge ti mbeni womua ti kodoro ti Naïn. Na pekoni, Jésus azingo nga Lazare, ita ti Marie na Marthe. Na ngoi so Jésus ayeke komande tongana gbia, lo yeke zingo ande gbâ ti azo na kuâ. Tënë so azia ngia na bê ti e pëpe?
Luc 8:40-56; 7:11-17; Jean 11:17-44.
Ahundango tënë
- Zo wa la ayeke babâ ti molenge-wali so ayeke na lê ti foto so? Lo na wali ti lo agi bê ti ala fade ngbanga ti nyen?
- Jaïrus asara nyen tongana lo wara Jésus?
- Tongana Jésus ayeke gue na da ti Jaïrus, nyen la asi na lo na lege? Tënë wa a tene na Jaïrus na lege?
- Ngbanga ti nyen azo so ayeke na yâ ti da ti Jaïrus ahe Jésus?
- Na peko ti so Jésus amû abazengele ti lo ota, nga babâ na mama ti molenge-wali ni, na lo lï na ala na yâ ti chambre ti molenge ni, lo sara nyen?
- Jésus azingo nga azo wa na kuâ? Ye so afa nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko Luc 8:40-56.
Tongana nyen Jésus asara ye na nzoni bê na wali so kobela ti mênë asara lo, nga lo fa so lo hinga pasi ti wali ni? Ye wa a-ancien alingbi ti manda dä laso? (Luc 8:43, 44, 47, 48; Lév. 15:25-27; Mat. 9:12, 13; aCol. 3:12-14).
- Diko Luc 7:11-17.
Ngbanga ti nyen tënë so Jésus atene na womua ti Naïn alingbi ti dë bê ti azo so ambeni zo ti ala akui awe? (Luc 7:13; 2 aCor. 1:3, 4; aHéb. 4:15).
- Diko Jean 11:17-44.
Tongana nyen Jésus afa so a yeke na lege ni ti sara vundu na ndo ti kuâ ti mbeni zo ti e so e ye lo mingi? (Jean 11:33-36, 38; 2 Sam. 18:33; 19:1-4).


text:
8: Akota yongoro zo na ndo ti sese
TONGANA mbeni zo ayeke tambela na mbage ti mo na lo yo alingbi na go ti da ti mo, mo yeke tene nyen? So tâ yongoro zo! Ândö kâ, a yeke wara mara ti azo tongaso na ndo ti sese. Bible atene ababâ ti ala ayeke a-ange so alondo na yayu aga na sese. A lingbi ti duti tongaso tongana nyen?
Girisa pëpe so sioni ange Satan ayeke gi lani kue ti pusu azo ti sara sioni. Lo tara même ti handa a-ange ti Nzapa ti ga sioni. Na pekoni, ambeni ti a-ange ni amû peko ti lo. Ala ke ti sara kua so Nzapa amû na ala na yayu. Ala ga na sese na ala yü tere ti zo. Ngbanga ti nyen?
Bible atene a yeke ngbanga ti so ala bâ apendere wali na sese so na ala ye ti duti na ala. Tongaso, ala ga na sese ti mû awali so ti ga awali ti ala. Bible atene ye so ayeke sioni mingi, ngbanga ti so Nzapa asara a-ange ti duti na yayu.
Tongana a-ange so na awali ti ala adü amolenge, amolenge ti ala ayeke lani nde mingi. Na ngoi ti dungo ala, a bâ ala tongana asenge molenge. Me tongana ala komanse ti kono awe, ala yeke yo, ala yeke yo, nga ala yeke kpengba, ala yeke kpengba, juska ala ga akota yongoro zo.
Akota yongoro zo so ayeke sioni mingi. Ala mû kota ngangu ti tere ti ala ti sara sioni na azo. Ala gi ti pusu azo kue ti ga sioni legeoko tongana ala.
Hénoc akui ti lo awe, me mbeni zo ti nzoni ayeke fadeso na ndo ti sese. Iri ti zo so ayeke Noé. Noé amä yanga ti Nzapa lakue.
Mbeni lâ Nzapa atene na Noé, lo tene so ngoi asi awe ti tene ni futi azo ti sioni kue. Me Nzapa ayeke bata ande na fini Noé na sewa ti lo nga na mingi ti anyama. Nzapa asara ni tongana nyen?
Genèse 6:1-8; Jude 6.
Ahundango tënë
- Nyen la asi tongana ambeni ange ti Nzapa amä yanga ti Satan?
- Ngbanga ti nyen ambeni ange azia kusala ti ala na yayu ti ga na sese?
- Ngbanga ti nyen a yeke lani sioni ti tene a-ange so aga na sese na ala yü tere ti zo?
- Amolenge ti a-ange ni ayeke lani nde mingi tongana nyen?
- Tongana ti so mo bâ na lê ti foto so, amolenge ti a-ange so asara nyen tongana ala ga akota yongoro zo?
- Na peko ti kuâ ti Hénoch, mbeni zo ti nzoni ayeke lani na sese. A yeke zo wa, na ngbanga ti nyen Nzapa aye lo lani mingi?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 6:1-8.
Tongana nyen Genèse 6:6 afa so sarango ye ti e alingbi ti zia ngia wala vundu na bê ti Jéhovah? (Ps. 78:40, 41; aProv. 27:11).
- Diko Jude 6.
Na ngoi ti Noé, ambeni ange “abata kozo ndo ti ala pëpe”. Ye so afa nyen na e laso? (1 aCor. 3:5-9; 2 Pi. 2:4, 9, 10).


text: 16 Na ndo ti tënë ti bungbingo nginza ndali ti azo so ayeke nzoni-kue, ALA sara nga gi tongana ti so mbi mû lani yanga na acongrégation ti Galatie ti sara.2 Na kozo lango ti yenga oko oko, zia zo oko oko azi mbeni ye abata na da ti lo a lingbi na ye so lo yeke na ni, si tongana mbi si kâ a lingbi ande ti bungbi nginza na ngoi ni so pëpe.3 Me tongana mbi si kâ, akoli kue so ALA sara nzoni tënë ti ala na mbeti, ala si fade mbi yeke tokua ala na Jérusalem na matabisi so ALA mû na nzoni bê.4 Ye oko, tongana a yeke nzoni ti tene mbi kue mbi gue kâ, fade mbi na ala e gue.5 Me tongana mbi hon na yâ ti Macédoine awe fade mbi yeke si na ALA kâ, teti mbi leke ti hon na yâ ti Macédoine ni.6 Peut-être mbi yeke duti ande na ALA teti kete ngoi, wala mbi yeke duti na ALA na ngoi ti dê ni kue, si ALA lingbi ti zia mbi na lege ti gue na ndo so mbi ye ti gue dä so.7 Teti mbi ye ti bâ gi ALA bango ti hon pëpe, me mbi yeke na beku ti ngbâ ngoi kete na tere ti ALA, tongana Jéhovah aye.8 Me mbi ngbâ na Éphèse juska na matanga ti Pentecôte;9 ngbanga ti so mbeni kota yanga-da azi na mbi ti sara kusala, me azo ti kangango lege ayeke mingi.10 Ye oko, tongana Timothée asi, ALA bâ si lo duti na popo ti ALA na mbeto pëpe, ngbanga ti so lo nga lo yeke sara kusala ti Jéhovah tongana ti so mbi yeke sara.11 Tongaso zia mbeni zo abâ lo tongana mbumbuse zo pëpe. ALA zia lo na lege na yâ ti siriri, si lo ga na mbi ge, ngbanga ti so mbi yeke ku lo legeoko na aita.12 Âdu ti ita ti e Apollos, mbi voro yanga na lo mingi ti gue na ALA kâ legeoko na aita ni, me a yeke tâ ti bê ti lo pëpe ti gue fadeso; me fade lo yeke gue kâ tongana lo wara lege ni.13 Zia lê ti ALA angbâ na zingo ni, ALA luti ngangu na yâ ti mabe, ALA sara ye tongana akoli, ALA kpengba.14 Zia ALA sara aye ti ALA kue na ndoye.15 Ti fadeso, aita, mbi mû wango so na ALA: ALA hinga so a yeke azo ti dä ti Stéphanas si ayeke akozo li ti ye ti Achaïe nga so ala mû tere ti ala ti sara kua na azo so ayeke nzoni-kue.16 Zia ALA nga ALA ngbâ ti woko tere na gbe ti mara ti azo tongaso nga na gbe ti azo kue so ayeke sara ye maboko na maboko nga ayeke sara kua ngangu.17 Me mbi yeke na ngia teti so Stéphanas, Fortunatus na Achaïcus ayeke dä na tere ti mbi, ngbanga ti so ala kanga dû ti peko ti ALA, so ALA yeke dä pëpe so.18 Teti ala dë bê ti mbi na ti ALA. Tongaso zia ALA bâ azo tongaso na nene ni.19 Acongrégation ti kodoro-komanda ti Asie atokua bara na ALA. Aquila na Prisca nga na congrégation so ayeke na da ti ala abara ALA mingi mingi na yâ ti Seigneur.20 Aita kue abara ALA. ALA bara tere na popo ti ALA na ALA su ngbangba ti mba tongana aita.21 So bara ti mbi Paul la, so mbi wani mbi sû na maboko ti mbi.22 Tongana mbeni zo aye Seigneur pëpe, zia lo ga zo so a deba lo awe. Ô Seigneur ti e, mo ga!23 Zia kota nzobe ti Seigneur Jésus aduti na ALA.24 Zia ndoye ti mbi aduti na ALA kue so asara beoko na Christ Jésus.


text: 26 A si na mbeni ngoi, azo ti gbata ti Ziph+ ague na ndo ti Saül na Guibéah,+ ala tene: “David ahonde terê ti lo na ndö ti kete hoto ti Hakilah so abâ ndo lê na lê na Jéshimon.”*+2 Tongaso, Saül amû akoli 3 000 so a soro ala na popo ti azo ti Israël, ala gue na yâ ti benyama ti Ziph ti gi David.+3 Saül asara camp ti lo na terê ti lege na ndö ti kete hoto ti Hakilah so abâ ndo lê na lê na Jéshimon. Na ngoi ni so, David ayeke sara kodro na yâ ti benyama ni, na lo mä so Saül aga ti gi peko ti lo.4 David atokua azo ti gue ti bembe ndo ti bâ wala a yeke tâ tënë so Saül aga.5 Na pekoni, David ague na ndo so Saül asara camp ti lo dä so, na lo bâ ndo so Saül nga na Abner,+ molenge ti Ner mokonzi ti aturugu ti Saül, ayeke lango dä. Saül ayeke lango na yâ ti camp ni na aturugu ti lo angoro lo kue.6 David ahunda Ahimélec, zo ti mara ti Heth,+ nga na Abishaï,+ molenge ti Zéruïah+ nga ita ti Joab, lo tene: “Zo wa la mbi na lo e yeke descend na yâ ti camp ti Saül?” Abishaï atene: “Mbi na mo la e yeke gue.”7 David na Abishaï ague asi na terê ti aturugu ti Saül na bï ni. Ala bâ Saül so ayeke lango na yâ ti camp ni, lo kpo likongo ti lo na sese na terê ti li ti lo. Abner na aturugu ni alango angoro lo kue.8 Abishaï atene na David: “Laso Nzapa azia wato ti mo na maboko ti mo awe.+ Pardon, mo zia mbi kpo lo gï fani oko na likongo, a lï lo juska na sese; gï oko so alingbi awe.”9 Me David atene na Abishaï: “Sara sioni na lo pëpe; tongana mbeni zo ayôro maboko ti lo si lo sara sioni na zo so Jéhovah asoro lo,+ lo yeke ngbâ senge?”+10 David akiri atene: “Ti tâ tënë ni, so Jéhovah ayeke na fini, Jéhovah lo wani la ayeke sara si lo kui;+ wala mbeni lango ayeke si+ so lo yeke kui ande, wala lo yeke kui na lê ti bira.+11 Ti tene mbi yôro maboko ti mbi, mbi sara sioni na zo so Jéhovah asoro lo,+ Jéhovah alingbi ti yeda na ni pëpe! Pardon, mo mû gï likongo so ayeke na terê ti li ti lo nga na ngängä ti ngu ni, e hon.”12 Tongaso, David amû likongo ni nga na ngängä ti ngu ni so ayeke na terê ti li ti Saül, ala hon. Zo oko abâ ala pëpe,+ zo oko ahinga ye dä pëpe nga zo oko azingo pëpe, ndali ti so lango ahon na ala kue awe. Jéhovah la asara si kota lango ahon na ala so.13 David afâ yâ ti popo-hoto ni, lo gue lo luti na li ti hoto ni yongoro kâ, popo ti lo na Saül na azo ti lo ayo.14 David adekongo na mbage ti aturugu ti Saül, nga lo tene na Abner,+ molenge ti Ner, lo tene: “Abner, mo zi yanga ape?” Abner atene: “Mo zo wa la mo yeke dekongo na mê ti gbia so?”15 David atene na Abner: “Mo yeke koli ape? Tâ zo wa la ayeke tongana mo na kodro ti Israël zo wa? A sara tongana nyen si mo ngbâ ti bâ ndo na ndö ti gbia na seigneur ti mo ape so? Mbeni turugu asi kâ fade ti fâ gbia na seigneur ti mo.+16 Ye so mo sara so ayeke nzoni ape! Ti tâ tënë ni, so Jéhovah ayeke na fini, mo lingbi na kuâ, ndali ti so mo ngbâ ti bâ ndo na ndö ti seigneur ti mo pëpe, lo so Jéhovah asoro lo.+ Bâ ndo na terê ti mo! Likongo ti gbia nga na ngängä ti ngu+ so ayeke na terê ti li ti lo so ayeke na ndo wa?”17 Saül ahinga so go ti David la, na lo hunda ndo, lo tene: “Go ti mo molenge ti mbi David la?”+ David atene: “En, go ti mbi la, seigneur na gbia ti mbi.”18 Lo kiri lo tene: “Seigneur ti mbi, mo yeke tomba peko ti mbi wakua ti mo ngbanga ti nyen?+ Nyen la mbi sara nyen? Sioni ti nyen la mbi sara?+19 Pardon, seigneur na gbia ti mbi, mo mä tënë so mbi zo ti kua ti mo mbi yeke tene na mo: Tongana Jéhovah la apusu mo ti sara sioni na mbi, zia lo yeda na* sandaga ti lê ti kobe so mbi mû. Me tongana a yeke azo la apusu mo,+ deba ti Jéhovah ayeke na ndö ti azo ni, ndali ti so ala tomba mbi na ndo so Jéhovah amû na azo ti lo.+ Ala tene: ‘Gue mo voro ambeni nzapa nde!’20 Pardon, mo tuku mênë ti mbi na sese yongoro na lê ti Jéhovah pëpe. Gbia ti Israël asigi ti gi mbeni siri+ mo bâ mo tene lo yeke tomba dodoro na ndö ti ahoto.”21 Tongaso, Saül atene: “Mbi sara sioni awe.+ Molenge ti mbi David, kiri. Mbi yeke sara sioni na mo encore ape, ngbanga ti so mo bâ fini* ti mbi na nene ni mingi+ laso. Ti tâ tënë ni, mbi sara ye ti buba nga mbi sara kota faute.”22 David atene: “Gbia, bâ likongo ti mo la. Zia mbeni oko ti amaseka-koli ni aga amû ni.23 Jéhovah la ayeke futa zo oko oko alingbi na mbilimbili ti zo ni+ nga na akusala so lo sara so afa so lo yeke be-ta-zo. Laso Jéhovah azia mo na maboko ti mbi, me mbi ye pëpe ti yôro maboko ti mbi ti sara sioni na zo so Jéhovah asoro lo.+24 Tongana ti so laso mbi bâ fini* ti mo na nene ni mingi, zia Jéhovah abâ fini* ti mbi na nene ni, nga zia lo zi mbi na yâ ti aye ti vundu kue.”+25 Saül atene na David: “Zia tufa aga na ndö ti mo David, molenge ti mbi. Mo yeke sara ande akota ye mingi, na aye kue so mo sara ayeke ga nzoni.”+ David amû lege ahon, na Saül akiri na ndo ti lo.+