text: 11 Tongana Jésus ahunzi ti mû awango na adisciple ti lo 12 so awe, lo londo na ndo so ti gue ti fa ye nga ti fa tënë na yâ ti agbata ti ala.+2 Me Jean so ayeke na da ti kanga+ amä sango ti akusala so Christ asara. Tongaso, lo tokua adisciple ti lo+3 ti hunda tënë so na Jésus: “Mo yeke Lo so ayeke ga? Wala a lingbi e ku mbeni zo nde?”+4 Jésus akiri tënë na ala: “Ala gue afa na Jean peko ti ye so ala yeke mä na ala yeke bâ so:+5 Awaziba ayeke bâ ndo,+ azo so gere ti ala abuba ayeke tambela, terê ti azo ti buruma+ aga nzoni, azo so mê ti ala akanga ayeke mä ndo, a yeke zingo akuâ, na a yeke fa nzoni tënë+ na awayere.6 Ngia ayeke na lo so abâ pëpe na mbage ti mbi mbeni ye so asara si lo pika gere ti lo.”+7 Tongana adisciple ti Jean amû lege ti gue, Jésus ato nda ti sara tënë ti Jean na gbâ ti azo so, lo tene: “Ala gue lani na yâ ti benyama ti bâ nyen?+ Ti bâ mbeni sosongo so pupu ayengi ni?+8 Ala gue lani ti bâ nyen mbilimbili? Ti bâ mbeni koli so ayü apendere bongo?* Bâ, ala so ayeke yü apendere bongo ayeke na yâ ti ada ti agbia.9 Tongaso, ngbanga ti nyen si ala gue lani? Ala gue ti bâ mbeni prophète? Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala, lo yeke mbeni prophète, na lo hon même mbeni prophète.+10 A yeke lo so a sara tënë ti lo na yâ ti Mbeti ti Nzapa, a tene: ‘Bâ, mbi yeke tokua watokua ti mbi kozo ti mo, na lo yeke leke lege ti mo ti tene mo hon dä!’+11 Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Na popo ti azo so awali adü ala, mbeni so abâ gigi na so ayeke kota ahon Jean Baptiste ayeke dä pëpe. Me mbeni zo so ayeke kete na yâ ti Royaume ti yayu ayeke kota ahon lo.+12 Ti londo na lâ ti Jean Baptiste ti si juska fadeso, Royaume ti yayu ayeke ye so azo ayeke sara ngangu ti wara ni, na ala so angbâ ti sara ngangu ayeke gbu ni.+13 Ambeti ti aProphète nga na Ndia ni, kue afa tënë ti prophétie juska ti si na Jean.+14 Tongana ala yeke nduru ti yeda, Jean ayeke ‘Élie so a tene lo yeke ga.’+15 Zia zo so ayeke na mê amä.16 “Mbi yeke haka azo ti ngoi so na azo wa?+ Ala yeke tongana akete molenge so aduti na agara ti sara ngia na ala yeke dekongo na amba ti ala,17 ala tene: ‘E hûru flûte na ala, me ala dodo pëpe. E dema terê ti e na kongo, me ala pika terê ti ala pëpe ti fa so ala sara vundu.’18 Legeoko nga, Jean aga, lo te kobe pëpe nga lo nyon ye pëpe. Me azo atene: ‘Sioni yingo ayeke na yâ ti lo.’19 Molenge ti zo aga, ti lo, lo te ye na lo nyon ye,+ me azo atene: ‘Bâ, so zo ti tengo ye na zo ti nyongo vin ahon ndö ni. Lo yeke kamarade ti azo ti rongo nginza ti impôt na ti awasiokpari.’+ Me a yeke hinga so ndara ayeke mbilimbili na lege ti akusala ti lo.”*+20 Na pekoni, lo to nda ti suku na azo ti agbata so lo sara mingi ti akusala ti ngangu dä, ngbanga ti so ala changé bê ti ala pëpe,21 lo tene: “Mawa na mo, Chorazin! Mawa na mo, Bethsaïda! Akusala ti ngangu so a sara na yâ ti ala, tongana a sara ni lani na yâ ti Tyr na Sidon, ka a ninga awe si azo ti Tyr na Sidon ayü bongo ti vundu, na ala duti na yâ ti mburu ti wâ ti fa so ala changé bê ti ala.+22 Me mbi tene na ala: Na Lâ ti fango ngbanga, ngbanga ti ala ayeke duti ngangu mingi ahon ti Tyr na Sidon.+23 Ti mo, Capernaüm,+ peut-être a yeke yâa mo ande juska na yayu? Mo yeke descend ande na yâ ti Dû ti kuâ!*+ Ndali ti so akusala ti ngangu so a sara na yâ ti mo, tongana a sara ni lani na Sodome, ka Sodome angbâ juska laso.24 Me mbi tene na mo:* Na Lâ ti fango ngbanga, ngbanga ti mo ayeke duti ngangu mingi ahon ti kodro ti Sodome.”+25 Na ngoi ni so, Jésus akiri atene: “Babâ, mbi sepela mo na lê ti azo kue, mo Seigneur ti yayu na ti sese, ngbanga ti so mo honde aye so na awandara nga na azo so ahinga ndo, me mo fa ni na akete molenge.+26 Biani, Babâ, ngbanga ti so sarango tongaso anzere na lê ti mo.27 Babâ ti mbi azia aye kue na tïtî mbi awe.+ Mbeni zo ti hinga Molenge ni tâ nzoni mingi ayeke pëpe, gï Babâ ni.+ Nga, mbeni zo ti hinga Babâ ni tâ nzoni mingi ayeke pëpe, gï Molenge ni nga na zo kue so Molenge ni aye ti fa Babâ ni na lo.+28 Ala ga na mbi, ala kue so asara ngangu kua na kungba ane ala, na mbi yeke dë bê ti ala.29 Ala yô joug ti mbi na ala manda ye na mbage ti mbi, ndali ti so mbi yeke sara ye na ngangu pëpe nga mbi sara terê ti mbi kete,+ na ala yeke wara dengo bê ndali ti ala* wani.30 Ndali ti so a yeke ngangu pëpe ti yô joug ti mbi* na kungba ti mbi ayapu.”


c: text/html

text:
Wïkïpêdïyäa
Laâ mbênî lêndo sêndâgî na mîngi yângâködörö kûê Sängö na Anglëe.
Na ndö tî Wïkïpêdïyäa[fa na mbi | modifier le wikicode]
Tî pîri nî, dïngö ïrï töngana Wïkïpêdïyäa sô na yângâ tî sängö ayeke tênë sô ë lîngbi tî gi ayo pëpe. Zo sô asû nî "Wïkïpêdïyäa" sô, hînga-äpe, kodê sô lo yeke dï nî na nî laâ. Me zo alîngbi ngâ tî dï nî gï ndurü atene "Wïkïpêdïyäa". Sô laâ mbï wa tî mbï nî.
Wïkïpêdïyäa ayeke mbênî kodë tî kângbïngö hïngängö-ndo sô gbâ tî âzo kûtu na kûtu alîngbi tî bûngbi daä ôko sî zo kûê alîngbi tî wara tî manda. penze tî hïngängö-yê sô zo ôko ôko ayeke tokua, âmbâ tî lo sô ahînga yê daä nzönî ayeke lônzi nî bîakü bîakü töngana ayeke kûê na lêgë nî pêpe. Töngasô, hîo, penze tî hïngängö-yê sô alütï, sï zo alîngbi tî manda nî sân tî yû-ndo. Pendere tî Wïkïpêdïyäa laâ.
Na yâ tî marä tî kängbïngö hïngängö-ndo töngana tî Wïkïpêdïyäa sô, kodê nî ayeke mîngi. Âmbênî ayeke kêtê gbânda, töngana [Tikiwiki], sï âmbênî ayeke bêtaâ kötä gbânda töngana Wïkïpêdïyäa sô.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) Septembre 2017
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 23 ti octobre ti si na lango 26 ti novembre, ngu 2017.
Gi ti kanga nzara ti bê ti mo
Tongana nyen la atapande ti yâ ti Bible alingbi ti mû maboko na e ti kanga nzara ti bê ti e? Ngbanga ti nyen la aChrétien aye ti kanga nzara ti bê ti ala?
Bâ mawa ti zo tongana ti Jéhovah
Na mbeni ngoi, Jéhovah afa terê ti lo na Moïse na lege so lo fa na lo iri ti lo nga na asarango ye ti lo. Mbeni sarango ye so lo fa ni kozo ayeke bango mawa ti zo. Bango mawa ti zo aye ti tene nyen? Ngbanga ti nyen la a lingbi tënë ti bango mawa ti zo agbu bê ti mo?
GIGI TI MBENI ZO
Mbi wara pasa ti sara kua na terê ti akoli so ayeke na kpengba songo na Jéhovah
David Sinclair adabe ti lo na ngia nga na pasa so lo wara ti sara kua na terê ti aita so ayeke be-ta-zo na yâ ti ngu 61 so lo sara na Béthel ti Brooklyn.
“Tënë ti yanga ti Nzapa ti e ayeke ngbâ lakue”
Bible ayeke mbeti so a kä ni mingi na yâ ti angu mingi na peko ti so a hunzi sungo ni atâa so ayanga ti kodro achangé, aye ti poroso achangé nga a kanga lege na kiringo na peko ni.
“Tënë ti Nzapa . . . ayeke na ngangu ti sara ye”
Azo mingi asara akota changement na peko ti so ala manda Bible. Nyen la a lingbi e sara ti tene Bible asara ngangu na ndö ti e?
“Sara mbeto pëpe . . . komanse kua ni!”
Ngbanga ti nyen la e bezoin ti sara ye na mbeto ape? Tongana nyen la e lingbi ti sara ye na mbeto ape?


text:
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
“Ti fadeso, mbi bâ so mbi lingbi pëpe ti changé dunia so”
NGU SO A DÜ LO NA NI: 1966
KODORO SO A DÜ LO DÄ: FINLANDE
MBAÏ TI LO: LO TIRI NDALI TI NZONI TI AZO NA ANYAMA
GIGI TI MBI ÂNDÖ:
Depuis kete ti mbi, mbi ye mingi ti bâ apendere ndo. Mingi ni, sewa ti e ayeke gue lani ti bâ apendere gbako nga na angu-lende so angoro gbata ti Jyväskylä so e lango dä na kodoro ti Finlande. Mbi ye nga anyama mingi; na kete ti mbi, anyau na ambo so mbi bâ ala, mbi yeke gbu ala ti sara ngia na ala. Na ngoi so mbi kono, ye so azo ayeke sara ka na anyama ason bê ti mbi ngangu. Na pekoni mbi lï na yâ ti mbeni bungbi so ayeke tiri ndali ti nzoni ti anyama, na mbi wara tere na azo so bango ndo ti mbi na ala na ndo ti anyama ague oko.
E yeke tiri lani ngangu ndali ti nzoni duti ti anyama. E yeke sara tënë na azo nga e yeke tambela ti fa ngonzo ti bê ti e na ando so a yeke kä aporo ti anyama dä nga na ando so a yeke tara afini yorö na tere ti anyama dä. Même e zia na sese mbeni fini bungbi so ayeke tiri ndali ti nzoni ti anyama. So e zia angangu kode na sese, e na akota zo ti kodoro, e mä tere kete ape. Fani mingi, a gue na mbi na ngbanga.
Na ndo ti so tënë ti anyama agbu bê ti mbi mingi, mbi yeke gi lani bê ti mbi ndali ti akpale so ahon ndo ni na yâ ti dunia. A sara si mbi lï na yâ ti abungbi nde nde, tongana Amnistie internationale nga na Greenpeace, mbeni bungbi so abâ lege ti batango aye so angoro e. Mbi mû ngangu ti mbi kue ti sara kua ndali ti abungbi so. Mbi tiri lani ndali ti adroit ti awayere, azo so nzara ayeke fâ ala nga na ambeni zo ti mawa.
Me yeke yeke, mbi ga ti bâ so mbi lingbi ti changé dunia so ape. Atâa so abungbi so asara ngangu ti leke ambeni kete kpale, akota kpale ni aga gi sioni ahon ti kozo. Na bango ni, aye ti sioni amû ndo na yâ ti dunia, me zo oko ayeke koro dä ape. Mbi wani mbi bâ so mbi lingbi ti sara mbeni ye ape.
LEGE SO BIBLE ACHANGÉ FINI TI MBI:
So vundu asara mbi ndali ti so mbi yeke na ngangu ti sara mbeni ye ape, mbi komanse ti dabe ti mbi na Nzapa nga bê ti mbi atï na ndo ti Bible. Ândö aTémoin ti Jéhovah amanda Bible na mbi. Ndoye so ala fa na mbage ti mbi nga bingo bê ti ala na mbi anzere na mbi mingi, me mbi yeke lani nduru ti changé sarango ye ti mbi ape. Me ti so ni so, ye ni achangé.
Mbi mû Bible mbi komanse ti diko ni. Tënë ni adë bê ti mbi. Mbi tï na ndo ti aversê so afa na e ti sara sioni na anyama ape. Na tapande, versê ti aProverbe 12:10 so atene: “Zo ti mbilimbili abata anyama ti lo nzoni.” Mbi bâ nga so Nzapa la ayeke ga na akpale na yâ ti dunia so ape, me akpale ti e ayeke ga gi sioni ahon ti kozo ndali ti so mingi ti azo aye ti mä Nzapa ape. Ye so mbi hinga na ndo ti ndoye ti Jéhovah nga kangango bê so lo yeke na ni apika bê ti mbi mingi.—Psaume 103:8-14.
Na yâ ti angoi ni so, mbi wara mbeni mbeti ti aTémoin ti Jéhovah so asara tënë ti buku Bible afa nyen biani? Mbi hunda ti wara buku so. Kete na pekoni, mbeni koli na wali ti lo so ala yeke aTémoin ti Jéhovah aga na ndo ti mbi, ala hunda ti manda Bible na mbi na mbi yeda. Aye so mbi komanse ti manda na yâ ti Bible agbu bê ti mbi nga mbi komanse ti gue na bungbi na Da ti Royaume.
Grâce na Bible, mbi changé fini ti mbi. Mbi zia lege ti manga nga na nyongo sämba ahon ndo ni. Mbi changé fason ti yungo bongo ti mbi nga na ti sarango tënë ti mbi. Bango ndo ti mbi na ndo ti akota zo ti kodoro achangé (aRomain 13:1). Mbi zia nga lege ti gingo awali kirikiri, so ândö ayeke ye ti tere ti mbi.
Ye so ayeke lani ngangu na mbi ti changé ni ahon atanga ni kue ayeke bango ndo ti mbi na ndo ti abungbi nde nde so mbi yeke ândö na yâ ni. A hunda ngoi na mbi ti sara ni. Kpâ tongaso, mbi bâ tere ti mbi tongana zo so adö amba ti lo azia na lê ti kpale. Me na pekoni, a nzere na mbi ti hinga so gi Royaume ti Nzapa la ayeke ga na ye ti nzoni na dunia so. Tongaso mbi mû ngangu ti mbi kue ti sara kua ndali ti Royaume so nga ti mû maboko na azo ti hinga ye na ndo ni.—Matthieu 6:33.
NZONI YE SO MBI WARA NA PEKONI:
Ândö, na lê ti mbi, groupe ti azo ayeke gi use: anzoni zo na asioni zo; na mbi yeke gi nduru ti tiri na azo so mbi bâ ala tongana asioni zo. Me Bible asara si mbi yeke na sioni pensé na ndo ti amba ti mbi encore ape. Mbi yeke gi ti ye azo kue tongana ti so a hunda na aChrétien (Matthieu 5:44). Mbeni lege so mbi yeke fa so mbi ye azo ayeke so mbi yeke fa nzoni tënë ti Royaume na ala. A nzere na mbi ti bâ tongana nyen kusala so asara si siriri na ngia amaï na popo ti azo nga a sara si ala yeke na tâ beku.
So fadeso mbi zia ye kue na tïtî Jéhovah, mbi yeke na siriri ti bê. Teti so lo la lo sara aye kue, mbi hinga mbi tene lo yeke zia pëpe si a ngbâ ti sara sioni na azo nga na anyama, wala ti tene pendere sese so abuba. Me na lege ti Royaume ti lo, na yâ ti kete ngoi lo yeke leke aye kue so abuba (Ésaïe 11:1-9). So mbi hinga so atënë ni so ayeke tâ tënë, a mû na mbi ngia; me mbeni ye so amû na mbi ngia ayeke so mbi yeke mû maboko na amba ti mbi ti mä na bê na ni. Ti fadeso, mbi bâ so mbi lingbi pëpe ti changé dunia so.


text:
28: A sö Moïse na yâ ti ngu
MO BÂ tongana nyen kete bébé so ayeke toto na lo yeke gbu tïtî wali so? Iri ti bébé so ayeke Moïse. Mo hinga pendere wali so? Lo yeke molenge-wali ti Pharaon, gbia ti Egypte.
Mama ti Moïse ahonde bébé ti lo nze ota si azo ti Egypte afâ lo pëpe. Me lo hinga so ala lingbi ti wara Moïse, ni la lo sara mbeni ye ti bata Moïse na fini.
Lo mû mbeni sakpa lo kpaka colle na tere ni si ngu alinda na yâ ni pëpe. Lo zia Moïse na yâ ti sakpa ni na lo zia ni na yâ ti akota pere ti ngu ti Nil. Lo tene na Miriam, ita ti Moïse ti wali, ti luti nduru na sakpa ni, ti bâ ye so ayeke si ande.
Kete na pekoni, molenge-wali ti Pharaon aga na kota ngu ti Nil ti sukula ngu. Mo ye ti bâ, lo bâ sakpa ni na yâ ti pere. Lo iri oko ti awali so ayeke sara kua na lo, lo tene: ‘Gue mo ga na mbi sakpa so.’ Tongana molenge-wali ti Pharaon azi yanga ti sakpa ni, lo bâ mbeni pendere bébé na yâ ni. Kete Moïse ayeke toto, na mawa ti lo asara molenge-wali ti Pharaon. Lo ye si azo afâ bébé so pëpe.
Miriam apusu nduru. Mo bâ lo na lê ti foto so? Miriam ahunda na molenge-wali ti Pharaon, lo tene: ‘Mo ye mbi gue mbi ga na mbeni wali ti Israël ti mû me na lo?’
Molenge-wali ti Pharaon atene: ‘Mo gue.’
Tongaso, Miriam akpe loro ti tene tënë ni na mama ti lo. Tongana mama ti Moïse aga, molenge-wali ti Pharaon atene na lo: ‘Mû bébé so na mû na lo me, mbi yeke futa mo ande.’
Tongaso mama ti Moïse abata molenge ti lo mveni. Na pekoni, tongana Moïse akono kete awe, lo mû lo na molenge-wali ti Pharaon ti ga molenge ti lo. Ni la si Moïse akono na yâ ti da ti Pharaon.
Exode 2:1-10.
Ahundango tënë
- Bébé wa la ayeke na lê ti foto so? Lo yeke gbu maboko ti zo wa?
- Mama ti Moïse asara nyen ti tene a fâ molenge ti lo, Moïse, pëpe?
- Kete molenge-wali ti lê ti foto so ayeke zo wa? Lo sara nyen?
- Tongana molenge-wali ti Pharaon awara bébé so, Miriam ahunda nyen na lo?
- Molenge-wali ti Pharaon atene nyen na mama ti Moïse?
Ambeni hundango tënë
- Diko Exode 2:1-10.
Lege wa azi na mama ti Moïse ti fa ye na Moïse na ngoi so lo de kete? Ye so afa nyen na ababâ na amama laso? (Ex. 2:9, 10; Deut. 6:6-9; aProv. 22:6; aEph. 6:4; 2 Tim. 3:15).


text:
Mo ye ti hinga tâ tënë?
TÂ TËNË na ndö ti atënë wa? Tâ tënë na ndö ti ambeni kota tënë so azo ayeke hunda ka na terê ti ala. Peut-être mo hunda terê ti mo na atënë so awe:
Nzapa ayeke pensé nga na e la?
Bira na pasi ayeke hunzi mbeni lâ?
Nyen la ayeke si na zo na peko ti kuâ nyen?
Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
A lingbi mbi sambela tongana nyen si Nzapa amä mbi?
Mbi lingbi ti sara nyen ti duti na ngia na yâ ti fini ti mbi?
Mo yeke gi akiringo tënë ni na ndo wa? Tongana mo gue na ndo so a yeke kä ambeti dä, mo lingbi ti wara gbâ ti ambeti so atara ti kiri tënë na ahundango tënë so. Me, mingi ni, mbeni buku atene tënë tongaso, mbeni atene ti lo nde. Ti ambeni, atënë ti yâ ni akpa anzoni tënë me kete na pekoni a ga ngbene ye wala a kiri a changé yâ ni.
Me mbeni mbeti ayeke dä so ayeke na akiringo tënë so zo alingbi ti zia bê ti lo dä. Mbeti so atene mvene lâ oko pëpe. Mbeni lâ Jésus Christ asambela Nzapa, lo tene: “Tënë ti mo ayeke tâ tënë.” (Jean 17:17). Laso e hinga e tene Tënë so ayeke Mbeti ti Nzapa. Atënë so ayeke ga na peko ayeke fa na mo kete mbage ti atâ kiringo tënë so Bible amû polele na ndö ti ahundango tënë so e hunda fade ge.
Nzapa ayeke pensé nga na e la?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: E yeke na yâ ti sese so asi singo na aye ti sioni nga na aye ti kirikiri. Abungbi ti nzapa mingi afa so pasi alondo na Nzapa.
YE SO BIBLE AFA: Nzapa ayeke lâ oko pëpe na gunda ti aye ti sioni. Job 34:10 atene: “Tâ Nzapa alingbi lâ oko pëpe ti sara ye ti sioni, Lo so ngangu ti lo ahon angangu kue alingbi ti sara sioni pëpe.” Nzapa aleke mbeni nzoni ye ndali ti azo. A yeke ndali ni la si Jésus afa na e ti sambela, lo tene: “Babâ ti e so ayeke na yayu, e ye . . . a sara ye so bê ti mo aye, na yayu legeoko nga na ndö ti sese.” (Matthieu 6:9, 10). Nzapa apensé na e mingi la si lo sara kue ti tene ye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë.—Jean 3:16.
Bâ nga Genèse 1:26-28; Jacques 1:13 na 1 Pierre 5:6, 7
Bira na pasi ayeke hunzi mbeni lâ?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Bira angbâ lakue ti fâ gbâ ti azo. E kue e hinga ye so a tene pasi awe.
YE SO BIBLE AFA: Nzapa asara tënë ti mbeni ngoi so na yâ ni lo yeke zia ande siriri na ndö ti sese mobimba. Ande na gbe ti Royaume ti lo, wala gouvernement ti lo so ayeke na yayu, azo ayeke “manda sarango bira encore ape.” Me ala yeke “pika a-épée ti ala si aga alê ti kpoka ti charrue”. (Ésaïe 2:4). Nzapa ayeke hunzi ande pasi nga na aye ti kirikiri kue. Bible amû zendo so, a tene: “[Nzapa ayeke] mbô ande ngu ti lê kue na lê ti ala, kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe. Angbene ye ni [so andu nga pasi na aye ti kirikiri ti laso] ahon ti ala awe.”—Apocalypse 21:3, 4.
Bâ nga Psaume 37:10, 11; 46:9 na Michée 4:1-4.
Nyen la ayeke si na zo na peko ti kuâ nyen?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Mingi ti abungbi ti nzapa ti sese so afa so mbeni ye na yâ ti terê ti zo ayeke sigi na peko ti kuâ ti zo ni. Ambeni atene so akuâ alingbi ti sara sioni na azo so angbâ na fini, wala Nzapa ayeke bi azo ti sioni na lê ti wâ ti bâ pasi lakue lakue.
YE SO BIBLE AFA: Tongana zo akui, lo kui awe. Zo-ti-fa-tene 9:5 atene: “Azo so akui awe ahinga ti ala ye oko pëpe.” So akuâ ahinga ye oko pëpe wala ala lingbi ti sara mbeni ye oko pëpe, ala lingbi ti sara sioni na azo pëpe wala ti mû maboko na ala.—Psaume 146:3, 4.
Bâ nga Genèse 3:19 na Zo-ti-fa-tene 9:6, 10.
Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: E ye ti ngbâ na fini, na e ye ti ngbâ na terê ti azo so e ye ala. Ni la, a yeke na lege ni ti tene e duti na kota nzara ti kiri ti bâ azo ti e so akui awe.
E SO BIBLE AFA: Nzapa ayeke zingo ande mingi ti azo so akui awe. Jésus atene so “ala kue so ayeke na yâ ti adû ti kuâ ayeke . . . sigi.” (Jean 5:28, 29). Ti gue oko na ye so Nzapa aleke ti sara giriri kozoni, azo so ayeke zingo ande na kuâ ayeke wara lege ti duti na ndö ti sese so ayeke ga paradis (Luc 23:43). Azo so amä yanga ayeke duti ande na nzoni seni ti terê nga ala yeke ngbâ na fini lakue lakue. Bible atene: “Sese ayeke ga ande ye ti azo ti mbilimbili, na ala yeke ngbâ na ndö ni lakue lakue.”—Psaume 37:29.
Bâ nga Job 14:14, 15; Luc 7:11-17 na Kusala 24:15.
A lingbi mbi sambela tongana nyen si Nzapa amä mbi?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Na yâ ti mingi ti abungbi ti nzapa, azo ayeke sambela ka. Me mingi ti ala abâ so Nzapa amä sambela ti ala pëpe.
YE SO BIBLE AFA: Jésus afa so a lingbi e tene gï a-oko tënë pëpe na yâ ti sambela ti e. Lo tene: “Tongana mo yeke sambela, mo kiri gï na ndö ti tënë oko fani mingi pëpe.” (Matthieu 6:7). Tongana e ye ti tene Nzapa amä asambela ti e, a lingbi e sambela na lege so lo yeda na ni. Ti sara ni, a yeke nzoni e hinga ye so bê ti Nzapa aye na e sambela alingbi na ni. Kozo mbeti ti Jean 5:14 atene: “Atâa ye wa la e hunda, tongana a gue oko na ye so bê ti [Nzapa aye], lo yeke mä e.”
Bâ nga Psaume 65:2; Jean 14:6, 14 na 1 Jean 3:22.
Mbi lingbi ti sara nyen ti duti na ngia na yâ ti fini ti mbi?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Azo mingi atene ti ala so nginza, kota iri wala pendere ti ala ayeke sara si ala yeke duti na ngia. Tongaso, ala gi ti wara aye so, me na nda ni ala ga ti bâ so ala yeke na ngia pëpe..
YE SO BIBLE AFA: Jésus afa tâ ye so ayeke mû ngia na zo tongana lo tene: “Ngia ayeke na ala so ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ti yingo.” (Matthieu 5:3). E yeke wara tâ ngia gï tongana e sara ambeni ye ti kaï nzara so e yeke na ni so ayeke kota ahon atanga ni kue. Nzara so ayeke ti hinga tâ tënë na ndö ti Nzapa nga na aye so lo leke ti sara ndali ti e. Tâ tënë so, e yeke wara ni na yâ ti Bible. Ti hinga tâ tënë so ayeke mû lege na e ti hinga biani ye so ayeke kota ye nga ye so ayeke kota ye pëpe. Tongana e zia si tâ tënë ti yâ ti Bible afa lege na e na yâ ti adesizion ti e nga na aye so e yeke sara ayeke sara si e duti na ngia mingi.—Luc 11:28.
Bâ nga aProverbe 3:5, 6, 13-18 na 1 Timothée 6:9, 10.
E londo ti bâ gï akete kiringo tënë ti Bible na ndö ti ahundango tënë omene so. Mo ye ti hinga ye mingi ahon so? Tongana mo yeke na popo ti ala so “ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ti yingo,” kite ayeke dä pëpe so mo yeke gi ti hinga ni. Mo yeke hunda terê ti mo peut-être na ambeni hundango tënë, tongana: ‘Tongana Nzapa ayeke pensé na e, ndali ti nyen lo zia lege na pasi nga na aye ti sioni juska laso? Mbi lingbi ti sara nyen ti tene dutingo ti sewa ti mbi aga nzoni?’ Bible akiri tënë na gbâ ti ambeni hundango tënë tongaso, na akiringo tënë ni adë bê ti zo.
Ye oko, mingi ti azo laso ayeke sara mbeto kete ti diko Bible. Ala bâ ti ala ni tongana mbeni buku so akono mingi na so ngoi na ngoi a yeke ngangu ti mä yâ ni. Mo ye si a mû maboko na mo ti wara akiringo tënë ni na yâ ti Bible? A-Témoin ti Jéhovah ayeke na aye use so alingbi ti mû maboko na mo.
Kozo ye ni ayeke buku Bible alingbi ti fa nyen na e? A sara buku so ti mû maboko na azo so ayeke na aye mingi ti sarango ni ti bâ akiringo tënë so Bible afa polele na ndö ti akota hundango tënë so azo ayeke hunda na terê ti ala. Use ye ni ayeke kapa ti mandango Bible senge senge na azo na yanga-da ti ala. Mbeni Témoin ti Jéhovah ti vaka ti mo alingbi ti ga ti manda Bible na mo senge senge na yanga-da wala na mbeni ndo so alingbi na mo. Lo lingbi ti mû kete ngoi yenga oko oko ti sara lisoro na mo na ndö ti Bible. Azo kutu mingi na ndö ti sese mobimba ayeke sara tongaso. Mingi ti ala aga ti tene na nda ni na nzerengo terê: “Mbi wara tâ tënë awe!”
Mbeni kota mosoro ti lingbi na so ayeke dä pëpe. Atâ tënë ti yâ ti Bible ayeke zi e na gbe ti atënë so zo ahinga li ti lo na ni pëpe, na gbe ti mbeto ti aye so zo ahinga nda ni nzoni pëpe, na tapande mbeto ti avuko nyau wala ahibou na ambeni ye nde tongaso, nga na gbe ti kota mbeto ti ambeni ye tongana kuâ. A mû na e beku, a sara si e hinga nda ni so e yeke na fini nga a sara si e duti na ngia. Jésus atene: “Ala yeke hinga ande tâ tënë, na tâ tënë ayeke zi ala.”—Jean 8:32.
TI HINGA AMBENI TËNË
KAPA TI MANDANGO BIBLE
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?


text:
BIA 4
“Jéhovah ayeke Berger ti mbi”
1. Berger ti fa lege na mbi
ayeke gï Jéhovah.
Lo hinga nzoni ye so mbi ye,
lo hinga bezoin ti mbi.
Lo gue na mbi na nzoni ndo,
lo zia mbi na nzoni ndo.
Na tâ ndoye, lo fa na mbi lege,
si mbi wara dengo bê.
Na nzoni ndo la lo gue na mbi
si mbi wara siriri.
2. Nzoni fango lege ti mo
asara mbi gï nzoni.
Ndali ti iri ti mo, zia si
mbi ngbâ lakue be-ta-zo.
Na yâ ti ndo so avuko,
mbeto agbu mbi pëpe.
So mo yeke tâ kamarade ti mbi,
mbi sara mbeto pëpe.
So mo yeke kamarade ti mbi,
mbi zia confiance gï na mo.
3. Berger ti fa lege na mbi,
mbi mû gï peko ti mo.
Kpengba mbi na zia mbi wu terê,
mo kaï abezoin ti mbi.
So mo yeke gï lakue dä,
mbi gi bê ti mbi pëpe.
Zia si ndoye ti mo angbâ lakue
ti tomba peko ti mbi.
Mo zia si ndoye ti mo angbâ
ti duti na mbi lakue.


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA OTA
Bâ fini tongana ti so Nzapa abâ ni
Nzapa abâ fini tongana nyen?
Nzapa abâ tënë ti tukungo ngo tongana nyen?
E yeke fa tongana nyen so e bâ fini na nene ni?
PROPHÈTE Jérémie atene: “L’Eternel ayeke tâ Nzapa; Lo yeke Nzapa so ayeke na fini.” (Jérémie 10:10). Nga, a yeke Jéhovah la asala ye kue so ayeke na fini. Acréature so ayeke na yayu atene na ndo lo: “Mo sala ye kue giriri, na ala yeke, na A créé ala, teti bê ti Mo aye tongaso.” (Apocalypse 4:11). Tongana lo yeke sala bia ti sepela na Nzapa, Gbia David atene: “Lingu so amû fini ayeke na Mo.” (Psaume 36:10). So ti fa na e so fini ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa.
2 Jéhovah amû nga aye so asala si e ngbâ lakue na fini (Kusala 17:28). A yeke lo si asala akobe so e yeke te, ngu so e yeke nyon, pupu so e yeke hu nga sese so e yeke na ndo ni (Kusala 14:15-17). Jéhovah asala aye so kue na mbeni lege so asala si ti duti na fini amû ngia mingi na zo. Me ti hinga nzerengo ti fini kue, a yeke nzoni e hinga andia ti Nzapa na e kpe ni.—Esaïe 48:17, 18.
BÂ FINI NA NENE NI
3 Nzapa aye ti tene e bâ fini na nene ni, atâa a yeke fini ti e wala ti amba ti e. Na tapande, na ngoi ti Adam na Eve, molenge ti ala ti koli Caïn asala tâ kota ngonzo juska ti gue ti fâ ngambe ti lo Abel. Kozoni si ye so asi, Jéhovah agboto mê ti Caïn so ngonzo ti lo alingbi ti gue na lo ti sala mbeni kota siokpari. Me Caïn amä wango so pëpe. Lo ‘londo na tele ti ita ti lo Abel, na lo fâ lo.’ (Genèse 4:3-8). Jéhovah afâ ngbanga na ndo ti Caïn teti so lo fâ ita ti lo.—Genèse 4:9-11.
4 Angu mingi mingi na pekoni, Jéhovah amû na azo ti Israël andia ti mû maboko na ala ti sala na lo na mbeni lege so anzere na bê ti lo. Teti so Jéhovah amû lani andia so na lege ti prophète Moïse, a yeke hiri ni nga Ndia ti Moïse. Mbeni komandema na yâ Ndia ti Moïse ni atene: “A lingbi mo fâ zo pëpe.” (Deutéronome 5:17). Tënë so afa lani na azo ti Israël so Nzapa abâ fini na nene ni mingi, na a lingbi azo aduti nga na mara ti bango ndo ti lo so na ndo fini ti amba ti ala.
5 Ka tongana molenge ade na yâ ti mama ti lo, fini ti lo ayeke nga na nene ni? Na yâ Ndia ti Moïse, a yeke sioni mingi tongana mbeni zo asala si mbeni molenge so ade na yâ ti mama ti lo awara kuâ. Ye so afa so même fini tongaso kue ayeke na ngele mingi na lê ti Jéhovah (Exode 21:22, 23; Psaume 127:3). So aye ti fa so tukungo ngo ayeke sioni.
6 Ti bâ fini na nene ni aye ti tene nga ti duti na nzoni bango ndo na ndo amba ti mo. Bible atene: “Azo kue so ake aita ti ala ayeke awafango zo, na e hinga wafango zo ayeke na fini ti lakue lakue na yâ lo pëpe.” (1 Jean 3:15). Tongana e ye fini ti lakue lakue, a lingbi e zi tâ na yâ ti bê ti e yamba kengo ndo kue so e lingbi ti duti na ni na mbage ti mbeni mba ti e, teti so mingi ti aye ti sioni so azo ayeke sala na amba ti ala ayeke to nda ni kozoni kue na kengo ndo so ala yeke na ni na bê ti ala teti azo so (1 Jean 3:11, 12). A yeke kota ye mingi ti tene e manda ti ndoye tele na popo ti e.
E YEKE FA SO E BÂ FINI NA NENE NI TONGANA
- e fâ pëpe molenge so ade na yâ ti mama ti lo
- e zia lege ti asioni salango ye
- e zi na yâ bê ti e bibe kue ti ke mbeni mba ti e
7 Fadeso, tongana a ndu fini ti e mveni, e yeke bâ ni tongana nyen? Ti tâ tënë ni, azo aye ti kui pëpe. Ye oko, ambeni zo ayeke sala ngia na fini ti ala. Na tapande, azo mingi ayeke nyon manga, colle wala ambeni mbangi nde ti mû maboko na ala ti bâ tele ti ala nzoni. Mara ti aye tongaso ayeke sala sioni na tele ti zo na fani mingi a yeke fâ azo so ayeke nyon ni. Tongana mbeni zo atï na tele ti aye so ti nyon ni lakue, a fa so lo bâ fini na nene ni oko pëpe. Asalango ye tongaso ayeke sioni mingi na lê ti Nzapa (aRomain 6:19; 12:1; 2 aCorinthien 7:1). Ti tene Nzapa ayeda na kusala so e sala na lo, a lingbi e dö lege ti aye so kue e zia. Atâa so a yeke peut-être kete ye pëpe ti ke aye so, Jéhovah alingbi ti mû na e ye so e yeke na bezoin ni. Nga, bê ti lo anzere na angangu so e yeke sala ti bata fini ti e tongana mbeni matabisi ti ngele mingi so alondo na lo.
8 Tongana e bâ fini na nene ni, e yeke bâ lakue nene ti bâ si aye so e yeke na ni aga na kpale pëpe na e wala na ambeni zo. Tongaso, e yeke sala ye gi kirikiri tongaso pëpe sân ti gbu li na ndo ti ye so e yeke sala, nga e yeke sala ngia na fini ti e pëpe gi ngbanga ti wara nzerengo tele na peko ti mbeni ye. E yeke mû ande kutukutu wala moto ti kpe na ni kirikiri pëpe, wala e yeke bi tele ti e pëpe na yâ ti angia ti ngangu tongana boxe wala karaté so alingbi ti sala sioni na tele ti zo (Psaume 11:5). Ndia so Nzapa amû giriri na Israël atene: “Tongana mo sala fini da [so li ni ayeke gi kpangbala], a lingbi mo kanga tele ti ndoda na gbagba si zo atï na sese pëpe, na ngbanga ti mênë aga na lege ti da ti mo pëpe.” (Deutéronome 22:8). Ti sala ye alingbi na ndia ti Bible so, a yeke ti mo ti bâ ndo nzoni na ndo ti ambeni ye, na tapande dû ti kabine ti mo si a kungbi na mbeni zo pëpe, nga dungu ti mo si zo atï dä pëpe. Nga, tongana mo yeke na mbeni kutukutu wala moto, bâ si mbeni ye amanke na tele ni pëpe tongaso si kpengo na ni aga na kpale na mo pëpe. Zia pëpe si da ti mo wala kutukutu ti mo aga na kpale na mo wala na ambeni zo.
9 Ka tongana a yeke fini ti mbeni nyama, e yeke tene nyen? Fini ti anyama nga kue ayeke na ngele mingi na lê ti Nzapa so asala ala. Nzapa amû yanga na azo ti fâ anyama ti sala na kobe na bongo wala ti tene anyama ni asala sioni pëpe na ambeni zo (Genèse 3:21; 9:3; Exode 21:28). Ye oko, ti sala sana na anyama wala ti sala ngia ti fango ala ayeke sioni na a fa so e bâ fini na nene ni pëpe.—aProverbe 12:10.
FA SO MO BÂ MÊNË NA NENE NI
10 Na pekoni so Caïn afâ ita ti lo Abel, Jéhovah atene na Caïn: “Yanga ti mênë ti ita ti mo atoto na Mbi na sese.” (Genèse 4:10). Tongana Nzapa asala tënë ti mênë ti Abel ge, lo ye ti sala tënë ti fini ti Abel. Caïn alungula fini ti Abel, na fadeso ngbanga ayeke na li ti Caïn. Ye ni ayeke mo bâ mo tene mênë ti Abel la ayeke toto na Jéhovah ti hunda lo ti fâ ngbanga ti mbilimbili na ndo ye so asi. Na peko ti Kota Moa so asi na ngoi ti Noé, a kiri a fa kamba so ayeke na popo ti fini na mênë. Kozoni na Kota Moa, azo ayeke te gi alê ti keke, akugbe ti kasa na alê ti kobe. Me na peko ti Kota Moa ni, Jéhovah atene na Noé nga na amolenge ti lo: “Fade anyama kue so atambela, na ala yeke na fini, ayeke kobe teti i, legeoko tongana Mbi mû kugbe kasa na i giriri.” Me lo lu nga ndia so: “Nyama so mênë ni ade dä, i te pëpe, teti mênë ayeke fini ni.” (Genèse 1:29; 9:3, 4). A yeke polele so ti Jéhovah, kota kamba ayeke na popo ti fini na mênë.
11 E yeke fa so e bâ mênë na nene ni tongana e te ni pëpe. Na yâ ti Ndia so Jéhovah amû giriri na azo ti Israël, lo tene: “Tongana mbeni zo…agi nyama, na lo fâ mbeni nyama wala ndeke so lo lingbi te, a lingbi lo sa mênë ni na sese, na lo zia pupu-sese na ndo ni…. Mbi tene na amolenge ti Israël, A lingbi i te mênë ti mi oko pëpe.” (Lévitique 17:13, 14). Yanga so Nzapa amû kozo na Noé ti te mênë ti nyama pëpe angbâ lani na ngangu lakue angu 800 na pekoni. Bango ndo ti Jéhovah ayeke lani polele: awakua ti lo alingbi ti te mi ti nyama me mênë ni pëpe. A yeke ti ala ti tuku mênë ni na sese, tongana mbeni lege ti fa so ala kiri fini ti nyama ni na Nzapa.
12 Mara ti komandema tongaso ayeke nga dä teti aChrétien. Abazengele na ambeni koli so amû li ni na popo ti akozo disciple ti Jésus abungbi tele ti mû desizion na ndo ti akomandema so a hunda na aChrétien kue ti bata. Tënë ti ala ti nda ni ayeke so: “A yeke nzoni na lê ti Yingo Vulu, na ti e nga, ti zia kota kungba na ndo i pëpe, a yeke gi ye so si a lingbi i sala: i ke ye so ala mû na sandaga na ayanda, na mênë, na anyama so a gbu go ti ala si ala kui [si mênë ni angbâ na yâ tele ti ala], na ye ti pitan.” (Kusala 15:28, 29; 21:25). Ni la, a lingbi e ngbâ ti ‘ke mênë’. Na lê ti Nzapa, batango komandema na ndo mênë ayeke kota mingi legeoko tongana batango akomandema so andu vorongo yanda na pitan.
13 Komandema so ahunda ti ke mênë andu nga tënë ti mungo mênë ti zia na tele ti mo? Biani, a ndu ni nga. Zia e mû gi mbeni tapande: mbeni docteur atene na mo ti nyon sämba pëpe. So aye ti tene gi so a lingbi mo nyon sämba ni pëpe na yanga, me mo lingbi ti yeda si a mû ni na yâ ti sérum ti zia na tele ti mo? Ên-ën. Tongaso nga, ti ke mênë aye ti tene ti zia ni na mbeni lege oko pëpe si a lï na yâ tele ti e. Komandema so a mû ni ti ke mênë aye ti tene so e yeke zia pëpe si mbeni zo amû mênë azia ni na tele ti e.
14 Tongana mbeni ye asi si mbeni Chrétien awara kota kä wala a hunda ti kpe na lo hio na hôpital, a yeke sala tongana nyen? A lingbi ti si so adocteur ni atene so a lingbi a zia tâ gi mênë na tele ti lo, tongaso pëpe lo yeke kui. Biani, Chrétien aye ande pëpe ti kui. Na salango ngangu kue ti bata fini ti ngele ngangu so Nzapa amû na lo, Chrétien so ayeke yeda ande na ayorö nga na akode kue ti savango na zo so awanganga ni ayeke sala na kusala tongana ala sala kusala pëpe na mênë. Ni la, lo yeke hunda ti tene a sala tongaso na lo, na lo yeke yeda na ayorö kue so a yeke mû ni na place ti mênë ti tene a sava na lo.
15 Fade mbeni Chrétien ayeke yeda ti doro ndia ti Nzapa gi ti ngbâ na fini teti kete ngoi na yâ sese ti fadeso? Jésus atene: “Zo so aye ti sö fini ti lo, fade lo girisa fini ti lo; na zo so agirisa fini ti lo teti Mbi, fade lo wara fini ti lo.” (Matthieu 16:25). Biani, e ye pëpe ti kui. Me tongana e tara ti sö fini ti e ti fadeso na dorongo ndia ti Nzapa, e lingbi ande ti girisa fini ti lakue lakue. Ni la, a yeke duti lege ti ndara ti dë kite pëpe so andia ti Nzapa ayeke na lege ni, na ti duti na beku kue so tongana e kui, atâa ye wa asala si e wara kuâ ni, fade Lo so amû fini na e ayeke dabe ti lo na e ande na ngoi so lo yeke zingo azo na kuâ, na fade lo yeke kiri ti mû na e matabisi ti ngele ngangu so, so ti tene fini.—Jean 5:28, 29; aHébreu 11:6.
16 Laso, atâ wakua ti Nzapa aye ti zia ye oko pëpe ti pusu ala ti doro ndia ti Nzapa na ndo mênë. Ala yeke te ni pëpe atâa lege so a mû ni na ala ti tene ala te. Nga, ala mû mênë pëpe ti sava na kobela ti ala.* Ala hinga biani so Lo so asala mênë ahinga ye so ayeke sala nzoni mingi na ala. Mo mä na bê na ni?
GI OKO KUSALA SO A HUNDA TI SALA NA MÊNË
17 Ndia ti Moïse agboto lê mingi na ndo ti oko kusala so a hunda ti sala na mênë. Na ndo lege ti vorongo Nzapa so a ku na mbage ti azo ti Israël ti giriri, Jéhovah amû komandema so, lo tene: “Fini ti mi ayeke na yâ mênë, na Mbi mû mênë na i na ndo balaga ti sala songo teti âme ti i, teti a yeke mênë so asala songo ngbanga ti fini so ayeke na yâ ni.” (Lévitique 17:11). Tongana azo ti Israël asala siokpari si ala ye ti wara pardon, ala lingbi ti mû na sandaga mbeni nyama, na a yeke tuku mbage ti mênë ni na ndo ti balaga ti tabernacle wala na pekoni na ndo balaga ti temple ti Nzapa. Oko kusala so a hunda lani ti sala na mênë ayeke gi na ngoi ti asandaga tongaso.
18 Atâ Chrétien ayeke na gbe ti Ndia ti Moïse pëpe, na tongaso ala yeke mû asandaga ti anyama pëpe ti mû mênë ni ti zia na ndo ti mbeni balaga (aHébreu 10:1). Ye oko, kusala so a yeke sala lani na mênë na ngoi ti Israël ti giriri agboto lê na ndo sandaga ti kota ngele ti Molenge ti Nzapa, Jésus Christ. Tongana ti so e manda na chapitre 5, Jésus amû lani fini ti lo na ziango si a sa mênë ti lo tongana mbeni sandaga. Na pekoni so lo kui na lo zingo, lo kiri na yayu na lo fa na Nzapa fani oko biaku ngele ti mênë ti lo so a tuku ni (aHébreu 9:11, 12). Ye so azia gunda ti pardon ti siokpari ti e na a zi lege ti fini ti lakue lakue na e (Matthieu 20:28; Jean 3:16). Lege so a sala kusala na mênë tongaso aga ye so ayeke tâ kota mingi (1 Pierre 1:18, 19). A yeke gi na lege ti mabe ti e na yâ ngele ti mênë ti Jésus so a tuku ni si e lingbi ti wara salut.
19 E lingbi ti kiri singila mingi na Jéhovah Nzapa ndali ti fini so lo mû na e na yâ ndoye ti lo. A lingbi ye so apusu e ti fa na amba ti e so ala lingbi ti wara fini ti lakue lakue tongana ala fa mabe na yâ sandaga ti Jésus. Tongana e bâ fini ti amba ti e tongana ti so Nzapa abâ ni, fade a yeke pusu e ti sala ni na bê kue nga na wâ (Ezéchiel 3:17-21). Tongana e sala kue ti yö kungba ti e so nzoni, e yeke wara lege ande ti tene tongana bazengele Paul: “Ngbanga ti mênë ti zo oko ayeke na li ti mbi pëpe, teti mbi ke pëpe ti fa na i wango-tene kue ti Nzapa.” (Kusala 20:26, 27). Ti fa na azo tënë na ndo ti Nzapa nga na aye so lo leke ti sala ayeke lege ti nzoni ahon tanga ni kue ti fa so e bâ fini na mênë na nene ni.
YE SO BIBLE AFA
- Fini ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa.—Psaume 36:10; Apocalypse 4:11.
- Ti tuku ngo ayeke sioni teti Nzapa abâ na ngele mingi fini ti mbeni molenge so ade na yâ ti mama ti lo.—Exode 21:22, 23; Psaume 127:3.
- E yeke fa so e bâ fini na nene ni tongana e sala ngia na ni pëpe na e te mênë pëpe.—Deutéronome 5:17; Kusala 15:28, 29.
* Ti hinga ambeni yorö so a lingbi ti mû ni na place ti mênë, bâ na lembeti 13-17 ti brochure Comment le sang peut-il vous sauver la vie?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
Ahundango tënë
1. Zo wa la asala ye kue so ayeke na fini?
2. Nzapa asala nyen ti tene e ngbâ lakue na fini?
3. Nzapa abâ ti lo lani fango Abel tongana nyen?
4. Na yâ Ndia ti Moïse, Nzapa afa tongana nyen so lo bâ fini tâ na nene ni mingi?
5. A lingbi e bâ tukungo ngo tongana nyen?
6. Ngbanga ti nyen a lingbi e ke mbeni mba ti e pëpe?
7. Fa ambeni ye so na salango ni zo afa so lo bâ fini na nene ni pëpe.
8. Ngbanga ti nyen a lingbi e bâ nzoni si aye so e yeke na ni aga na kpale pëpe na e nga na ambeni zo?
9. Tongana e bâ fini na nene ni, e yeke sala tongana nyen na anyama?
10. Nzapa afa kamba so ayeke na popo ti fini na mênë tongana nyen?
11. Ti londo na ngoi ti Noé, Nzapa amû yanga lani ti tene a sala nyen pëpe na mênë?
12. Komandema wa so andu mênë so a mû ni giriri na gbe ti yingo vulu angbâ lakue na ngangu laso?
13. Mû mbeni tapande ti fa ngbanga ti nyen komandema so a mû ti ke mênë andu nga tënë ti ziango mênë na tele ti mo.
14, 15. Tongana ambeni docteur atene na mbeni Chrétien so a lingbi lo mû mênë, lo yeke sala tongana nyen? Ngbanga ti nyen?
16. Na ndo tënë ti mênë, awakua ti Nzapa aleke tâ na bê ti ala ti sala nyen?
17. Na ngoi ti Israël ti giriri, oko kusala so a sala na mênë na so Jéhovah Nzapa ayeda na ni ayeke so wa?
18. Aye ti nzoni wa e lingbi ti wara na lege ti mênë ti Jésus so a tuku?
19. A lingbi e sala nyen ti tene ‘ngbanga ti mênë ti zo oko aduti na li ti e pëpe’?


text:
Bible atene ti lo nyen?
Eskê Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndö ti agingo bê?
Kiringo tënë ti mo ayeke . .
En
Ên-ën
Mbi hinga ape
Ye so Bible afa
“Ala mû agingo bê ti ala kue ala bi ni na ndö ti [Nzapa], ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo na ndö ti ala.” (1 Pierre 5:7). Bible afa so Nzapa alingbi biani ti mû maboko na mo ti wara dengo bê.
Ambeni ye so Bible afa na ndö ni
Sambela alingbi ti sara si mo wara “siriri ti Nzapa” so apeut ti sara si mo gi bê ti mo ahon ndö ni ape.—aPhilippien 4:6, 7.
Na ndö ni, dikongo Bible alingbi nga ti mû maboko na mo ti hon ndö ti agingo bê ti mo.—Matthieu 11:28-30.
Agingo bê ayeke hunzi mbeni lâ?
Ambeni zo apensé . . . so agingo bê ayeke mbeni ye so ayeke na yâ ti dutingo ti e azo. Ti ambeni ala pensé so agingo bê alingbi ti hunzi gï na peko ti kuâ ti zo. Ka mo, mo tene ti mo nyen?
Ye so Bible afa
Nzapa ayeke zi ande aye kue so aga na agingo bê. Lo tene: “Kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe.”—Apocalypse 21:4.
Ambeni ye so Bible afa na ndö ni
Na gbe ti Royaume ti Nzapa, azo ayeke duti ande na siriri.—Ésaïe 32:18.
Gingo bê ahon ndö ni ayeke duti ande mbeni ye so zo ayeke dabe na ni encore ape.—Ésaïe 65:17.


text:
95: Lege so Jésus afa ye na azo
MBENI lâ Jésus atene na mbeni koli so a lingbi lo ndoye amba ti lo. Koli ni ahunda na Jésus, lo tene: ‘Zo wa si ayeke mba ti mbi ni?’ Jésus ahinga tënë so ayeke na bê ti koli so. Ti lo, gi azo ti mara ti lo nga na ala so lo na ala ayeke voro Nzapa oko si ayeke amba ti lo. Tongaso, zia e bâ ye so Jésus atene na lo.
Ngoi na ngoi, Jésus ayeke fa ye na azo na lege ti atapande. A yeke ye so lo yeke sara fadeso. Lo mû tapande ti mbeni Juif na mbeni zo ti Samarie. E manda awe so mingi ti aJuif aye azo ti Samarie pëpe. Mä fadeso tënë so Jésus atene na koli so.
Mbeni lâ, mbeni Juif alondo na Jérusalem, lo hon na yâ ti ahoto ti gue na kodoro ti Jéricho. Me azo ti nzi agbu lo. Ala nzi nginza ti lo na ala pika lo nduru na kuâ.
Na pekoni, mbeni prêtre so ayeke Juif ahon na lege ni so. Lo bâ koli ni so azo ti nzi apika lo so. Ti mo, lo sara nyen? Lo fâ lege lo hon ti lo. Na pekoni, mbeni kota zo ti Nzapa aga nga. A yeke mbeni zo ti mara ti Lévi. Lo nga kue lo luti pëpe ti mû maboko na koli so. Bâ prêtre ni na zo ti mara ti Lévi ni kâ, ala yeke hon gi hongo.
Me bâ zo so ge na tere ti koli so azo apika lo so. A yeke mbeni zo ti Samarie. Lo yeke mû maboko na Juif so. Lo yeke zia yorö na lê ti kä ti lo. Na pekoni, lo gue na koli ni na mbeni ndo so Juif ni alingbi ti ngbâ dä na ti tene tere ti lo aga nzoni.
Tongana Jésus ahunzi tënë ti lo ni awe, lo tene na zo so ahunda fade tënë na lo, lo tene: ‘Ti mo, zo wa na popo ti azo ota so asara tere ti lo mba ti zo so azo ti nzi apika lo so? A yeke prêtre ni? zo ti mara ti Lévi ni? wala zo ti Samarie ni?’
Koli ni akiri tënë, lo tene: ‘A yeke zo ti Samarie ni. Lo sara nzoni na zo so azo ti nzi apika lo so.’
Jésus atene: ‘Mo kiri tënë nzoni. Tongaso, mo gue na mo sara na azo tongana koli so nga.’
Lege so Jésus afa ye na azo anzere na mo? E lingbi ti manda anzoni ye mingi mingi tongana e mä tënë so Jésus atene na yâ ti Bible.
Luc 10:25-37.
Ahundango tënë
- Tënë wa mbeni koli ahunda na Jésus? Lo hunda tënë so ngbanga ti nyen?
- Ngoi na ngoi, Jésus ayeke sara kusala na nyen ti fa ye na azo? Nyen la e manda awe na ndo ti aJuif nga na azo ti Samarie?
- Na yâ ti tapande so Jésus amû, nyen la asi na mbeni Juif tongana lo yeke na lege ti gue na Jéricho?
- Nyen la mbeni prêtre so ayeke Juif na mbeni zo ti mara ti Lévi asara tongana ala yeke hon na lege ni?
- Na lê ti foto ni, zo wa la ayeke mû maboko na Juif so azo ti nzi apika lo so?
- Tongana Jésus ahunzi tënë ti lo awe, lo hunda tënë wa na koli ni? Koli ni akiri tënë, lo tene nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko Luc 10:25-37.
Ahon ti kiri tënë gi na hundango tënë ti lo ni, tongana nyen Jésus amû maboko na mbeni zo so ahinga Ndia ti Moïse mingi ti gbu li na ndo ti mbeni tënë? (Luc 10:26; Mat. 16:13-16).
Tongana nyen Jésus asara lani kusala na atapande ti tene ala so amä lo aduti na sioni bango ndo pëpe na ndo ti amba ti ala? (Luc 10:36, 37; 18:9-14; Tite 1:9).


text:
CHAPITRE OKO
Tâ tënë na ndo Nzapa ayeke so wa?
Nzapa ayeke bi bê ti lo nga na mo la?
Nzapa ayeke tongana nyen? Lo yeke na iri?
Zo alingbi biani ti ga ndulu na Nzapa?
MO BÂ awe tongana nyen amolenge ayeke hunda atënë? Mingi ti ala ayeke to nda ti hunda tënë gi kete na pekoni so ala manda ti sala tënë. Ala yeke zi lê ti ala kota ti bâ yâ ti lê ti mo na ti hunda atënë tongaso na mo: Lê ti nduzu aga tongana nyen? Nyen la ayeke na lê ti nze kâ? A dü mbi tongana nyen? Peut-être mo yeke pika li ti mo ti kiri tënë na ahundango tënë ti ala ni, me a yeke kete ye pëpe. Même na peko ti mbeni nzoni kiringo tënë so mo mû, ala lingbi ti kiri ti hunda mo: Me ngbanga ti nyen tongaso?
2 A yeke gi amolenge si ayeke hunda atënë pëpe. Tongana e yeke kono, e yeke ngbâ ti hunda atënë. E yeke hunda tënë na zo ti hinga lege ti mû ti si na ndo so e ye ti gue dä; e yeke hunda tënë ti hinga ye na ndo akpale so a lingbi e kpe ni, wala gi ti hinga mbeni ye so e hinga pëpe. Ye oko, na bango ni, azo mingi ayeke zia lege ti hunda atënë, mbilimbili ti hunda atënë so ayeke kota mingi ahon atanga ni. Même tongana ala ngbâ ti hunda atënë ni, ala zia lege ti gi ti hinga akiringo tënë ni.
3 Gbu li na ndo hundango tënë so ayeke na ndo ti buku so, ala so mo wara ni na tongo nda ti buku ni, wala ala so ayeke na tongo nda ti chapitre so. A yeke gi ambeni oko oko ti akota hundango tënë so mo lingbi ti hunda na so ahon atanga ni kue. Ye oko, azo mingi so atara ti hinga akiringo tënë ni angbâ gi na lege na yâ gingo ye ti ala ni; ala gue juska na nda ni pëpe. Ngbanga ti nyen? Bible afa akiringo tënë ti ahundango tënë so? Ambeni abâ ti ala so akiringo tënë ni ahon gbungo nda ti ye ti ala. Ambeni agi bê ti ala so hundango atënë tongaso alingbi ti mû kamene na ala. Nga, ambeni atene ti ala na nda ni so a hon tënë a zia gi amokonzi-nzapa na awafango ye si akiri tënë na mara ti ahundango tënë tongaso. Ka mo, mo tene ti mo nyen?
4 Peut-être mo yeke tâ na nzara ti hinga akiringo tënë na akota hundango tënë na ndo fini. Biani, ngoi na ngoi, a yeke si na mo ti hunda na yâ li ti mo: ‘E yeke na fini ngbanga ti nyen? Ye ni kue la gigi ti laso amû na e so? Nzapa ayeke tongana nyen biani?’ A yeke nzoni ti hunda mara ti atënë tongaso. Nga, a yeke kota ye mingi ti ngbâ ti hunda atënë so juska mo wara akiringo tënë so adë bê ti mo na so mo lingbi ti wara kite na ndo ni pëpe. Jésus Christ, mbeni kota wafango ye so azo ahinga lo mingi, atene lani: “I ngbâ ti hunda, na fade a mû na i; i ngbâ ti gi, na fade i wara; i ngbâ ti pika yanga ti da, na fade a lungula na i.”—Matthieu 7:7, NW.
5 Tongana mo “ngbâ ti gi” akiringo tënë na akota hundango tënë so, fade mo yeke bâ so gingo nda ti ye ti mo ni alingbi ti ga na aye ti nzoni mingi (aProverbe 2:1-5). Atâa atënë so peut-être ambeni zo atene na mo na ndo ni, hinga so akiringo tënë ni ayeke dä, na mo lingbi ti wara ni me na yâ Bible. Akiringo tënë ni ayeke pëpe mbeni ye so ahon gbungo nda ti ye ti zo. Na ye ti nzoni mingi ahon ni ayeke so akiringo tënë ni ayeke mû na zo beku na tâ ngia. Nga, ala lingbi ti mû maboko na mo ti duti fade fadeso na mbeni fini so amû ngia na mo. Ti to nda ni, zia e bâ mbeni hundango tënë so azo mingi agi li ti ala gbä na ndo ni laso.
NZAPA AYEKE BI BÊ TI LO NA E? LO YEKE NA BÊ LA?
6 Azo mingi abâ ti ala so kiringo tënë na ahundango tënë so ayeke: ên-ën. Ala tene so tongana fade Nzapa ayeke bi bê ti lo na ndo ti e, ka sese ti e ayeke duti tâ nde mingi na ti fadeso. Teti tongana e bâ ndo na tele ti e, e yeke bâ gi mbeni sese so atënë ti bira, kengo tele nga na vundu so ahon ndo ni. Âdu ti e oko oko, e yeke tï kobela, e yeke bâ pasi na azo ti e ayeke kui. Aye so kue asala si azo mingi ayeke tene: ‘Tongana fade Nzapa ayeke bi bê ti lo na ndo ti e, ka lo yeke kanga lege na mara ti aye tongaso ti si na e. Me so lo sala ni pëpe afa so lo bi bê ti lo pëpe na ndo ti e.’
7 Ye ti songo bê mingi ahon so ayeke so, ngoi na ngoi, amokonzi-nzapa ayeke pusu azo ti bâ Nzapa tongana mbeni zo so ayeke na bê pëpe. Na lege wa? Na tapande, tongana mbeni ye ti ngangu tongana kuâ so azo ku tele ti ala na ni pëpe asi, ala yeke tene so Nzapa la adiko si a si tongaso. Me biani, mara ti amokonzi-nzapa tongaso ayeke bi tënë na li ti Nzapa ti fa lo tongana Lo so ayeke na gunda ti aye ti sioni so ayeke si. Tënë so afa biani tâ tënë na ndo Nzapa? Bible afa ti lo nyen biani? Mbeti ti Jacques 1:13 akiri tënë: “Tongana ye ahanda zo, a lingbi lo tene pëpe, Nzapa ahanda mbi; teti sioye alingbi handa Nzapa pëpe, na Lo mveni ahanda zo oko pëpe.” Tongaso, Nzapa ayeke lâ oko pëpe na gunda ti sioye so mo yeke bâ na ndo sese (Job 34:10-12). Tâ tënë, lo yeke kanga lege pëpe na asioni ye ti si. Ye oko, kota kangbi ayeke na popo ti kangango lege pëpe na mbeni ye ti si na salango si ye ni asi.
8 Zia e mû gi mbeni tapande: Mbeni babâ ti ndara na ti ndoye ayeke dä so molenge ti lo ti koli akono awe me lo ngbâ ti lango na gbe ti lo. Tongana molenge-koli ni ake yanga ti babâ ti lo na amû desizion ti sigigi na da ni, babâ ti lo akanga lege na lo pëpe. Molenge ni ague, lo sala kirikiri na lo wara akpale na pekoni. Fade a yeke tene so babâ ni la asala si lo wara akpale so? Oko pëpe (Luc 15:11-13). Legeoko nga, Nzapa akanga lege pëpe na azo na ngoi so ala mveni asoro ti mû mbeni lege so ayeke kirikiri. Me tongana akpale aga na pekoni, a yeke duti pëpe Nzapa si asala si akpale so asi. Biani, a yeke duti ande na lege ni pëpe ti bi tënë na li ti Nzapa na tenengo so lo si ayeke na gunda ti akpale kue so asi na azo.
9 Nzapa ayeke na anzoni nda ti tënë so apusu lo ti kanga lege pëpe na azo ti mû sioni lege so ala soro. Na ti tâ tënë ni, teti so lo si asala e na lo yeke na ndara nga na ngangu, lo yeke fade na bezoin pëpe ti fa na e anda ti tënë so apusu lo ti sala tongaso. Ye oko, ndoye ti lo apusu lo ti fa ni na e. Na yâ chapitre 11, mo yeke manda ande tënë mingi na ndo ti anda ti tënë so. Me ti fadeso, hinga biani so Nzapa ayeke pëpe na gunda ti akpale so e yeke wara. Nde na so, lo mû na e ye so ayeke gi oko beku teti azo ti sigigi na yâ akpale so.—Esaïe 33:2.
10 Na ndo ni, Nzapa ayeke nzoni-kue (Esaïe 6:3). So ti tene mbeni ye ti sioni tongaso oko ayeke na tele ti lo pëpe. Ye so asala si e lingbi ti zia bê ti e kue na lo. E lingbi pëpe ti duti na ziango bê kue tongaso tongana a yeke mba ti e zo teti lo lingbi, ngoi na ngoi, ti sala mbeni ye ti kirikiri. Même zo ti komande so salango ye ti lo ayeke nzoni ahon tanga ti azo kue ayeke lakue na ngangu pëpe ti zi akpale so azo ti sioni aga na ni. Me Nzapa ayeke ti lo na ngangu kue. Lo lingbi ti zi akpale so sioye ayeke sala na azo, na fade lo yeke zi ni biani. Na tongana Nzapa ayeke ga ti sala ni ande, lo yeke sala ni ti tene sioye ahunzi biaku biaku.—Psaume 37:9-11.
AYE TI SIONI SO AYEKE SI NA E AYEKE SALA NYEN NA NDO TI NZAPA?
11 Ti fadeso, aye so ayeke si na sese nga na mo na yâ fini ayeke sala nyen na ndo ti Nzapa? Bible afa so Nzapa “aye fango ngbanga ti mbilimbili”. (Psaume 37:28). Tongaso aye ti nzoni na sioni so lo yeke bâ ayeke sala ngangu mingi na ndo ti lo. Lo ke alege kue ti salango ye ti kirikiri. Bible atene so “vundu agbu bê” ti Nzapa tongana sioni amû sese kue na mbeni ngoi (Genèse 6:5, 6). Na Nzapa achangé pëpe (Malachie 3:6). Bê ti lo angbâ lakue ti so mingi na bango aye ti vundu so ayeke si laso na ndo sese. Na a yeke so bê ti lo mingi ti bâ azo na bango pasi. Bible awa e so ‘ye kue so e gi bê ti e dä, e zia na tïtî Lo, teti Lo yeke bata e.’—1 Pierre 5:7.
12 E lingbi ti hinga tongana nyen so a nzere na bê ti Nzapa oko pëpe ti bâ apasi so ayeke si? Mbeni ye nde ayeke dä so a fa ni. Bible afa so a sala zo na image ti Nzapa (Genèse 1:26). Ndani la, e yeke na anzoni ye na yâ e so ayeke fa lege na asalango ye ti e; na e yeke na aye so ngbanga ti so Nzapa ayeke na ni. Na tapande, a yeke so bê ti mo ti bâ azo so asala ti ala ye pëpe me ayeke bâ pasi? Tongana bê ti mo ayeke na vundu na bango mara ti asalango ye ti sioni tongaso, zia na li ti mo so Nzapa kue ayeke na vundu, me ti lo vundu ni ahon ti mo mingi.
13 Mbeni oko ti anzoni ye so e azo e yeke na ni na yâ e na so ahon tanga ti aye kue ayeke so e lingbi ti fa na gigi ndoye. So kue alondo na Nzapa. Bible afa so “Nzapa ayeke Ndoye.” (1 Jean 4:8). E yeke fa ndoye teti so Nzapa ayeke fa ni. Ndoye ayeke pusu ande mo ti lungula pasi na sioye so mo yeke bâ na sese? Tongana fade mo yeke na ngangu ti sala tongaso, mo yeke sala ni? Biani, mo yeke sala ni! Legeoko nga, mo lingbi ti duti na kite oko pëpe so fade Nzapa ayeke zi pasi na sioye. Azendo ti Nzapa so a fa ni na tongo nda ti buku so ayeke gi senge bango li pëpe. Azendo ni ayeke ga tâ tënë biani! Ye oko, ti tene mo zia bê ti mo na mara ti azendo tongaso, a lingbi mo hinga tënë mingi na ndo Nzapa so amû ni.
NZAPA AYE SI MO HINGA LO
14 Mbeni oko lege so Nzapa afa ni ti mû lege na e ti hinga lo ayeke so lo fa na e iri ti lo nga na nda ti iri so. Na yâ ti anzapa mingi, a tene so iri ti lo ayeke “Nzapa” wala “Seigneur”. Me so ayeke a-iri ti zo la pëpe; a yeke a-iri so a mû na zo ti fa kusala so lo yeke sala wala kota ndo ti lo tongana “mokonzi”, “président” wala “gbia”. Bible afa so Nzapa ayeke na mara ti a-iri tongaso mingi so afa kota ndo ti lo. Na tapande, a hiri lo “Nzapa” na “Seigneur”. Me Bible afa nga so tâ iri ti Nzapa ni ayeke dä: a yeke Jéhovah. Mbeti ti Genèse 22:14 atene: “Abraham adi iri ti ndo so Jéhova-Jiré; azo atene juska laso, Na hoto ti L’Eternel [“Jéhovah”, NW], fade a bâ Lo.” (Bâ nga Psaume 83:18 na Traduction du monde nouveau.) Tongana iri so asigigi pëpe na yâ Bible so mo yeke na ni, a yeke nzoni mo bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni na yâ buku so na a yeke fa na mo ngbanga ti nyen iri so ayeke dä pëpe. Ti tâ tënë ni, iri ti Nzapa asigigi saki mingi mingi na yâ akozo Mbeti ti Nzapa so a sû ni giriri. Tongaso, Jéhovah aye si mo hinga iri ti lo na mo di ni. A lingbi ti tene so lo yeke sala kusala na Bible ti fa na e tënë na ndo lo.
15 A yeke Nzapa si azia iri so na ndo ti lo mveni, na atënë mingi ayeke na yâ ni. Iri ti lo Jéhovah aye ti fa so lo yeke Nzapa so alingbi ti sala si zendo kue so lo mû ni nga ye kue so lo leke ni na bê ti lo ti sala aga tâ tënë.* Iri ti Nzapa ayeke gi oko; a yeke wara mara ti iri tongaso na ndo ti mbeni zo nde pëpe. A yeke gi ti lo oko awe. Na yâ ti alege mingi, a bâ polele so mbeni mara ti Nzapa tongana Jéhovah ayeke dä pëpe. E tene tongaso ngbanga ti nyen?
16 Psaume 83:19 atene na ndo Jéhovah: ‘Gi Mo oko ayeke Lo Ti Nduzu Ahon Kue.’ Legeoko nga, gi Jéhovah oko si a hiri lo “Mo Ti Ngangu Ahon Kue”. Mbeti ti Apocalypse 15:3 atene: “Kusala ti Mo ayeke kota na ayeke ye ti sala si bê ti azo adö, O Seigneur Nzapa, Mo Ti Ngangu Ahon Kue; lege ti Mo ayeke mbilimbili na biani, Mo Gbia ti amara.” Iri “Mo Ti Ngangu Ahon Kue” afa na e so Jéhovah ayeke lo so ngangu ti lo ahon ti tanga ti azo kue na yâ dunia. Na 1 Timothée 1:17, a hiri nga lo “Gbia ti lakue lakue”. Iri “Gbia ti lakue lakue” adabe ti e so Jéhovah ayeke gi oko na yâ mbeni lege nde. Ngbele ye lakue, lo yeke ti lo gi dä; a leke lo lekengo pëpe. Psaume 90:2 atene: “Même giriri kozoni, na lakue lakue, Mo yeke Nzapa.” So tënë ti dongo bê biani! Mo bâ tongaso pëpe?
17 Jéhovah ayeke nga gi lo oko na lege so gi lo oko si ayeke Wasalango ye kue. Mbeti ti Apocalypse 4:11 atene: “Seigneur na Nzapa ti e, Mo lingbi ti wara gloire, na yango-iri, na ngangu, teti Mo sala ye kue giriri, na ala yeke, na A créé ala, teti bê ti Mo aye tongaso.” Ye kue so mo lingbi ti bi bê ti mo na ndo ni, a komanse na a-ange na yayu nga na atongoro so aza na lê ti nduzu na bï juska ti si na alê ti keke so amaï na ndo ti akeke nga na asusu so ayeke fono na yâ ti abale, biani aye so kue ayeke dä ngbanga ti so Jéhovah asala ni!
MO LINGBI TI GA NDULU NA JÉHOVAH?
18 Ti hinga tënë na ndo a-iri ti Jéhovah tongaso so adö bê apusu ambeni zo ti sala mbito ti lo kete. Na yâ mbito, ala bâ so lo yeke tâ kota mingi ahon ala, na ala lingbi ande lâ oko pëpe ti ga ndulu na lo wala même ti wara place na yâ bê ti mbeni Nzapa tongana lo so kota ti lo ahon ti azo ngangu mingi tongaso. Me bango ndo tongaso ayeke na lege ni? Bible afa ti lo mbeni bango ndo so ague nde na ti so. Lo tene na ndo Jéhovah: “Me Lo yeke yongoro pëpe na e oko oko kue.” (Kusala 17:27). Bible amû même wango so na e: “I ga ndulu na Nzapa, na fade Lo ga ndulu na i.”—Jacques 4:8.
19 Tongana nyen mo lingbi ti ga ndulu na Nzapa? Kozoni kue, teti so mo to nda ni awe ti manda ye na ndo Nzapa, zia lege ni pëpe me ngbâ gi ti gue na mandango ye ti mo ni. Jésus atene: “So ayeke fini ti lakue lakue: ti hinga Mo, Mo so gi Mo oko ayeke tâ Nzapa, na ti hinga Jésus Christ, Lo so Mo to Lo awe.” (Jean 17:3). Biani, Bible afa so ti manda ye na ndo Jéhovah na Jésus ayeke gue na zo na “fini ti lakue lakue”. E tene fade awe, “Nzapa ayeke Ndoye”. (1 Jean 4:16). Me Jéhovah ayeke nga na ambeni pendere salango ye nde. Na tapande, Bible atene so lo yeke “Nzapa ti be-nzoni na ti grâce, ngonzo ti Lo alondo fade pëpe, tene-biani na nzobe ti Lo ayeke kota mingi”. (Exode 34:6). Lo yeke ‘nzoni, na lo ye ti pardone’. (Psaume 86:5). Lo yeke na be-nze-pepe (2 Pierre 3:9). Lo yeke be-ta-zo (1 aCorinthien 1:9). Na ngoi so mo ngbâ ti manda ambeni ye nde na yâ Bible, mo yeke bâ tongana nyen Jéhovah afa asalango ye so na gigi nga na ambeni salango ye ni nde so agbu bê mingi.
20 Tâ tënë, mo lingbi pëpe ti bâ Nzapa teti lo yeke yingo (Jean 1:18; 4:24; 1 Timothée 1:17). Ye oko, tongana mo yeke manda ye na ndo ti lo na lege ti Bible, mo lingbi ti wara lege ti hinga lo tongana tâ zo biani. Tongana ti so mbeni wasungo psaume atene, mo lingbi ti “bâ gloire ti L’Eternel”. (Psaume 27:4; aRomain 1:20). Tongana mo ngbâ gi ti manda ye na ndo Jéhovah, lo yeke ga gi tâ zo na li ti mo, na mo lingbi ande gi ti ndoye lo na ti bâ tele ti mo ndulu na lo.
21 Yeke yeke, mo yeke hinga nzoni ngbanga ti nyen Bible afa na e ti bâ Jéhovah tongana Babâ ti e (Matthieu 6:9). Legeoko tongana babâ kue so ayeke na ndoye aye nzoni ti amolenge ti lo, Jéhovah amû gi fini pëpe na e me nga lo ye nzoni ti e (Psaume 36:10). Bible atene nga so azo alingbi ti ga andeko ti Jéhovah, so ti tene ti sala kamarade na lo (Jacques 2:23). Gbu li ti mo kete: mo lingbi ti ga mbeni kamarade ti Lo so aleke dunia kue!
22 Na ngoi so mo ngbâ ti gue na li ni na yâ mandango ye ti mo na yâ Bible, mo lingbi ti bâ so ambeni zo ayeke dä so, peut-être na sioni bibe pëpe, ayeke tene na mo ti zia lege ti mandango ye ni. Peut-être ala sala mbito ti tene mo changé nzapa so mo yeke dä. Me zia zo oko akanga lege na mo pëpe ti ga kamarade na lo so salango kamarade na lo ahon ye kue.
23 Biani, ambeni ye ayeke dä ande so mo yeke gbu nda ni pëpe gi na tongo nda ni tongaso. A lingbi ti hunda na mbage ti mo tâ be-ti-molenge kete ti tene na mbeni zo ti mû maboko na mo. Ye oko, sala kamene pëpe ti hunda mungo maboko tongaso. Jésus atene so a yeke nzoni ti duti na tâ be-ti-molenge (Matthieu 18:2-4). Amolenge, tongana ti so e hinga, ayeke hunda ka atënë mingi. Nzapa aye si mo wara akiringo tënë ni. Bible agonda ambeni zo so lani ayeke ndulu ti manda ye na ndo Nzapa. Ala yeke gi lani nda ti ye nzoni na yâ Mbeti ti Nzapa ti bâ biani so ye so ala yeke manda ayeke tâ tënë.—Kusala 17:11.
24 Nzoni lege ni ti manda ye na ndo Jéhovah ayeke ti bâ atënë so ayeke na yâ ti Bible, teti Bible ayeke nde na tanga ti abuku kue. Na lege wa? Fade chapitre ti peko ayeke fa ni.
YE SO BIBLE AFA
- Ye kue so mo gi bê ti mo dä, mo zia na tïtî Nzapa, teti lo yeke bata mo.—1 Pierre 5:7.
- Iri ti Nzapa ayeke Jéhovah.—Genèse 22:14; Psaume 83:18, NW.
- Jéhovah atisa mo ti ga ndulu na lo.—Jacques 4:8.
- Jéhovah ayeke Nzapa ti ndoye, ti nzobe na ti be-nzoni.—Exode 34:6; 1 Jean 4:8, 16.
* Na yâ mbage so atene Ambeni tënë ti bâ na ndo ni a yeke wara atënë mingi na ndo ti iri ti Nzapa nga lege ti dingo iri so nzoni.
Ahundango tënë
1, 2. Ngbanga ti nyen a yeke ka lakue nzoni ti hunda atënë?
3. Ngbanga ti nyen azo mingi azia ti gi akiringo tënë na akota tënë so zo ayeke hunda?
4, 5. Fa ambeni kota tënë so e lingbi ti hunda tele ti e na ndo ni laso. Ngbanga ti nyen a lingbi e gi ti hinga akiringo tënë ni?
6. Ngbanga ti nyen azo mingi abâ ti ala so Nzapa ayeke bi bê ti lo pëpe na ndo ti azo na yâ apasi ti ala?
7. (a) Tongana nyen amokonzi-nzapa apusu azo ti bi bê so Nzapa ayeke na bê pëpe? (b) Bible afa nyen biani na ndo apasi so e yeke bâ?
8, 9. (a) Tongana nyen mo lingbi ti fa kangbi so ayeke na popo ti kangango lege pëpe na sioni ti si na salango si sioni ni asi? (b) Ngbanga ti nyen a yeke duti na lege ni pëpe ti kasa desizion ti Nzapa ti kanga lege pëpe na azo ti soro sioni tambela?
10. Ngbanga ti nyen e lingbi ti duti na beku so fade Nzapa ayeke zi akpale kue so sioye aga na ni?
11. (a) Aye ti kirikiri so azo abi tele ti ala dä ayeke sala nyen na ndo ti Nzapa? (b) Nzapa ayeke bâ ti lo apasi ti mo tongana nyen?
12, 13. (a) Ngbanga ti nyen, na yâ tele ti e, e yeke na ndoye nga na anzoni ye so ayeke fa lege na asalango ye ti e? Tongana nyen ndoye ayeke sala ngangu na ndo bango ndo ti e na mbage ti sese? (b) Ngbanga ti nyen e lingbi ti dë kite oko pëpe so fade Nzapa ayeke sala biani mbeni ye ti zi akpale na ndo sese?
14. Iri ti Nzapa ayeke nyen? Ngbanga ti nyen a lingbi e di ni?
15. Iri ti Jéhovah afa nyen na ndo lo?
16, 17. Ye nyen e lingbi ti manda na ndo Jéhovah tongana e gbu li na ndo a-iri ti lo tongana (a) “Nzapa ti Ngangu Ahon Kue”? (b) “Gbia ti lakue lakue”? (c) “Wasalango ye kue”?
18. Ngbanga ti nyen ambeni zo abâ ti ala so ala lingbi ande lâ oko pëpe ti ga ndulu na Nzapa? Me Bible afa ti lo nyen?
19. (a) E yeke to nda ni kozo na aye wa ti ga ndulu na Nzapa? Na ye ti nzoni wa e yeke wara na pekoni? (b) Na popo ti apendere salango ye so Nzapa afa ni, ala so wa si agbu bê ti mo mingi?
20-22. (a) So e lingbi pëpe ti bâ Nzapa, a kanga lege na e ti ga ndulu na lo? Fa nda ni. (b) Azo so peut-être ayeke na sioni bibe pëpe alingbi ti tene nyen na mo? Me ye nyen a lingbi mo sala?
23, 24. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi mo ngbâ lakue ti hunda atënë na ndo aye so mo yeke manda? (b) Ye nyen e yeke manda na chapitre ti peko?


text:
Yenga ti 22-28 mai
Jérémie 44-48
Bia 70 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Zia ti ‘gi ti wara akota ye ndali ti mo wani’”: (pn. 10)
Jér 45:2, 3—Sioni pensé ti Baruch asara si lo wara vundu (jr l. 104-105 par. 4-6)
Jér 45:4, 5a—Jéhovah aleke bango ndo ti Baruch na nzoni bê (jr l. 103 par. 2)
Jér 45:5b—Baruch asö kuâ ndali ti so lo zia lê ti lo na ndö ti ye so ayeke kota ye ahon atanga ni (w16.07 l. 8 par. 6)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Jér 48:13—Ngbanga ti nyen “kamene” ayeke gbu lê ti azo ti Moab “ndali ti Kémosh”? (it-2 l. 91)
Jér 48:42—Ngbanga ti nyen tënë so Jéhovah atene na ndö ti Moab akpengba mabe ti e? (it-2 l. 305 par. 3)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mo na ndö ti Jéhovah?
Ambeni nzoni ye wa la mo wara na yâ ti dikongo Bible ti yenga so?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Jér 47:1-7
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo terê: (ahon pn. 2 pëpe) hf. Zia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko.
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) hf. Zia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) lv l. 199 par. 9-10. Na nduru tënë, fa na wamandango ye ni tongana nyen ti sara recherche na ndö ti mbeni mbilimbili tara so lo tingbi na ni.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Amaseka: Ala gi pëpe ti wara akota ye ndali ti ala wani: (pn. 15) Zia vidéo Hunda ti Amaseka: Nyen la mbi yeke sara ande na gigi ti mbi?—Souvenir nga sara lisoro na ndö ni. (A yeke na ndö ti compte so a zia ndali ti a-ancien, gue na MULTIMÉDIA.)
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) kr “Mbage 4
—Asongo benda ti Royaume ti Nzapa: Gere ti nzoni tënë aluti ngangu na lege ti ndia,” chap. 13 par.1-10
Kiri kete na ndö ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 17 na sambela


text:
Mbeni tënë so andu bê ti zo mingi
“WALI.” A yeke tongaso la na ambeni ngoi Jésus ayeke iri awali. Na tapande, na ngoi so lo sava kobela ti mbeni zo so peko ti lo aba a sara ngu 18 awe, lo tene: “Wali, a zi mo awe na yâ ti ye so ayeke woko mo.” (Luc 13:10-13). Jésus asara kua même na fason ti sarango tënë so na ngoi so lo yeke sara tënë na mama ti lo. Na ngoi ni kâ, fason ni so ayeke fason ti nengo zo (Jean 19:26; 20:13). Me mbeni tënë ayeke lani dä so ahon nengo zo.
Bible asara kua na mbeni tënë so zo ayeke tene ni ti fa tâ nzoni bê so lo yeke na ni na mba ti lo nga yengo so lo ye na lo mingi ti sara tënë ti ambeni wali. Jésus asara kua na tënë so lani na ngoi so lo sara tënë na mbeni wali so abâ pasi na kobela so asara si mênë ayeke ga na tere ti lo mingi, a sara ngu 12. Lege so lo ga na ni lani na tere ti Jésus ague nde na ye so Ndia ti Nzapa afa, ndia so atene zo so ayeke na mara ti kobela ti lo so aga sioni. Azo alingbi lani ti tene so a lingbi lo duti nde na azo ndali ti kobela ti lo (Lév. 15:19-27). Me lo hinga lani ye so lo lingbi ti sara pëpe. Ti tâ tënë ni, “lo bâ pasi mingi na maboko ti gbâ ti awanganga, nga lo buba nginza ti lo kue, me kobela ti lo ni akaï pëpe, a ngbâ gi ti gue na li ni.”
Wali ni aga yeke na popo ti gbâ ti azo, lo ga nduru na Jésus na mbage ti peko na lo ndu yanga ti bongo ti lo ti ndo ni. Gi na lê ni lê ni, mênë so ayeke ga na tere ti lo akaï. Lo bâ ti lo lo tene Jésus ayeke hinga pëpe, me Jésus ahunda ndo, atene: “Zo wa la andu mbi so, zo wa?” (Luc 8:45-47). Na mango tënë so, mbeto agbu wali ni na terê ti lo ayeke dö nga lo tï na gbe ti Jésus “na lo tene na lo tâ tënë kue.”
Ti dë bê ti wali ni, Jésus atene na lo na nzoni bê, atene: “Molenge ti mbi, mo gbu ngangu.” (Mat. 9:22). Awandara ti Bible atene so a lingbi ti sara kua na tënë ti Hébreu na ti Grec so a kiri peko ni na “molenge ti mbi” ti fa “nzoni bê nga na yengo zo.” Jésus akiri adë bê ti lo, lo tene: “Mabe ti mo asava mo awe. Mo gue na siriri, na zia mo duti na nzoni seni na peko ti ngangu kobela ti mo so.”
“Molenge ti mbi.” A yeke tongaso la Boaz, zo ti Israël so ayeke na mosoro mingi, asara tënë na Ruth wali ti kodoro ti Moab. Lo kue lo yeke lani na raison ti sara mbeto ndali ti so lo yeke ro lani atanga ti orge so angbâ na yaka ti mbeni koli so lo hinga lo pëpe. Boaz atene na lo, atene: “Mo mä mbi, molenge ti mbi!” Na pekoni, lo wa Ruth ti ngbâ ti ro alê ti kobe na yâ ti ayaka ti lo. Ruth atï na gbe ti Boaz na lo hunda lo ndani so lo sara nzoni bê mingi na lo, so lo yeke mbeni wande so. Kiringo tënë ti Boaz akiri adë bê ti lo: “Azo afa na mbi ye kue so mo sara teti [kogara] ti mo [Naomi wali-mua] . . . L’Éternel afuta kusala ti mo.”
So pendere tapande la Jésus na Boaz azia na aChrétien so ayeke a-ancien! Na ambeni ngoi, a-ancien use alingbi ti wara tere na mbeni ita-wali so ayeke na bezoin ti tene a mû na lo wango ti Bible nga ti kpengba lo. Na peko ti so ala sambela Jéhovah ti fa lege na ala nga ala mä ita-wali ni nzoni, ala lingbi ti hinga tongana nyen ti dë bê ti lo nga ti kpengba lo na lege ti Bible.


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Eskê mbeni lâ, mbeni gouvernement oko alingbi ti komande dunia mobimba?
Tara ti bâ anzoni ye so azo alingbi ti wara tongana mbeni gouvernement oko la akomande dunia mobimba. Laso, azo mingi ayeke bâ pasi ndali ti so ala yeke awayere, me na oko ngoi ni, ambeni ayeke ti ala na mosoro mingi. Me, mbeni gouvernement so ahinga ti bâ mawa ti azo ayeke sara kue ti mû na azo aye kue so ala yeke na bezoin ni. Mo pensé so azo ayeke zia na sese mara ti gouvernement ni so mbeni lâ?—Diko Jérémie 10:23.
Na yâ ti mbaï ti azo, agouvernement atara na alege nde nde kue gbä ti bâ lege ti azo ti gbe ti ala nzoni, mbilimbili awayere. Ambeni gouvernement ni ayeke sioni mingi (Zo-ti-fa-tene 4:1; 8:9). Me, Nzapa ti ngangu ahon kue amû zendo so lo yeke zia na sese mbeni gouvernement so ayeke mû ande place ti agouvernement kue ti azo. Gbia ti gouvernement ni so ayeke bâ ande lege ti azo kue nzoni.—Diko Ésaïe 11:4; Daniel 2:44.
Nyen la Royaume ti Nzapa ayeke sara ande?
Jéhovah asoro Molenge ti lo, Jésus, ti duti ande Gbia ti dunia mobimba, na Jésus alingbi biani na ni (Luc 1:31-33). Na ngoi so Jésus ayeke na ndo ti sese ge, lo ye mingi ti mû maboko na azo. So lo yeke Gbia awe, lo yeke bungbi ande azo ti amara kue oko, nga lo yeke zi pasi ti ala kue.—Diko Psaume 72:8, 12-14.
Me, eskê azo kue la ayeke yeda ande na Jésus tongana Gbia ni? Oko ape. Atâa so kue, Jéhovah angbâ ti kanga bê (2 Pierre 3:9). Lo ngbâ ti zia lege na azo ti yeda na Jésus tongana Gbia. Na yâ ti kete ngoi, Jésus ayeke futi ande azo ti sioni na lo yeke zia siriri nga na nzoni duti na ndo ti dunia mobimba.—Diko Michée 4:3, 4.


text:
CHAPITRE OSIO
Jésus Christ ayeke zo wa?
1, 2. (a) Tongana mo hinga gï iri ti mbeni zo so iri ti lo awu mingi, andâ mo hinga lo biani la? Ngbanga ti nyen la mo tene tongaso? (b) Atënë wa la azo atene na ndö ti Jésus?
NA YÂ ti dunia, azo mingi ayeke dä so iri ti ala awu mingi. Peut-être mo hinga iri ti mbeni zo so iri ti lo awu mingi. Me gï so mo hinga iri ti lo aye pëpe ti tene so mo hinga lo nzoni. A ye pëpe ti tene so mo hinga anzene nzene ye kue na ndö ti gigi ti lo nga na ambilimbili sarango ye ti lo.
2 Peut-être mo mä tënë ti Jésus Christ, atâa so lo yeke lani na fini na sese a sara angu 2000 tongaso awe. Me mingi ti azo ahinga pëpe asarango ye ti Jésus na ngoi so lo yeke lani na sese. Ambeni atene lo yeke lani mbeni nzoni koli, ambeni atene lo yeke lani prophète nga ambeni amä na bê so lo yeke Nzapa. Mo tene ti mo nyen?—Bâ Kete tënë 12.
3. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene mo hinga Jéhovah Nzapa na Jésus Christ?
3 A yeke kota ye ti tene mo hinga tâ tënë na ndö ti Jésus. Ngbanga ti nyen? Bible atene: “Ti wara fini ti lakue lakue, a lingbi ala gi ti hinga mo, mo oko tâ Nzapa, nga na lo so mo tokua lo, Jésus Christ.” (Jean 17:3). Biani, tongana mo hinga tâ tënë na ndö ti Jéhovah na Jésus, mo lingbi ti duti na fini lakue lakue na yâ ti paradis na ndö ti sese (Jean 14:6). Nga, ti hinga ye na ndö ti Jésus ayeke mû maboko na mo, ndali ti so lo zia na e tâ nzoni tapande na ndö ti lege so e lingbi ti sara ye na yâ ti gigi ti e nga na mbage ti azo (Jean 13:34, 35). Na chapitre 1, e manda lani tâ tënë na ndö ti Nzapa. Fadeso, e yeke manda ye so Bible afa na ndö ti Jésus.
E WARA MESSIE NI AWE!
4. Tënë “Messie” na “Christ” aye ti tene nyen?
4 Angu mingi kozo si a dü Jésus, Jéhovah atene na yâ ti Bible so lo yeke tokua Messie, wala Christ. Tënë “Messie” ayeke mbeni tënë ti Hébreu, nga tënë “Christ” ayeke mbeni tënë ti Grec. A-iri so use kue aye ti fa so Nzapa ayeke soro Messie so a mû zendo ti lo nga lo yeke mû na lo mbeni kua so ayeke nde. Messie ni ayeke sara si azendo ti Nzapa kue aga tâ tënë. Tongana mo hinga ye nzoni na ndö ti Jésus, a lingbi ti mû maboko na mo laso. Me kozo si a dü Jésus, azo ayeke hunda lani terê ti ala, ala tene: ‘Zo wa la ayeke duti ande Messie ni?’
5. Eskê adisciple ti Jésus amä na bê lani so lo la lo yeke Messie ni?
5 Adisciple ti Jésus ayeke lani na kite oko pëpe so lo la lo yeke Messie so a mû zendo ti lo (Jean 1:41). Na tapande, Simon Pierre atene lani na Jésus: “Mo yeke Christ.” (Matthieu 16:16). Tongana nyen la e lingbi ti hinga biani so Jésus la ayeke Messie ni?
6. Tongana nyen la Jéhovah amû lani maboko na azo so aye ti nzere na lê ti lo ti hinga Messie ni?
6 Angu mingi kozo si a dü Jésus, aprophète ti Nzapa asû lani na mbeti anzene nzene ye mingi so ayeke mû maboko na azo ti hinga Messie ni. Aye ni so ayeke mû maboko na ala tongana nyen? Tara ti bâ so a hunda na mo ti gue na gare ti mû mbeni zo so mo hinga lo lâ oko pëpe. Tongana mbeni zo afa na mo anzene nzene ye nzoni na ndö ti zo ni, mo yeke wara lo. Legeoko nga, Jéhovah asara kua na aprophète ti lo ti fa na e aye so Messie ni ayeke sara ande nga na ye so ayeke si na lo. Na ngoi so aprophétie so kue aga tâ tënë, a mû maboko na azo so aye ti nzere na lê ti Nzapa ti hinga so Jésus la ayeke Messie ni.
7. Ambeni prophétie use wa la afa so Jésus la ayeke Messie ni?
7 Bâ ambeni prophétie ni use. Kozo ni, angu 700 kozo si a dü Jésus, prophète Michée atene so a yeke dü Messie ni na yâ ti kete gbata ti Bethléhem (Michée 5:2). Na a yeke ndo so a dü Jésus dä (Matthieu 2:1, 3-9). Use ni, prophète Daniel atene so Messie ni ayeke si na ngu 29 ti ngoi ti e (Daniel 9:25). So ayeke gï aprophétie use na popo ti gbâ ti aprophétie so afa so Jésus ayeke Messie so a mû zendo ti lo.—Bâ Kete tënë 13.
8, 9. Nyen la asi lani na ngoi ti batême ti Jésus so afa so lo la lo yeke Messie ni?
8 Jéhovah asara si azo ahinga polele so Jésus la ayeke Messie ni. Nzapa atene na Jean Baptiste so lo yeke sara mbeni ye so ayeke mû lege na lo ti hinga zo so ayeke Messie ni. Na ngoi so Jésus ague lani na mbage ti Jean ti wara batême na yâ ti Ngu ti Jourdain na ngu 29 ti ngoi ti e, Jean abâ lani ye ni so. Bible afa na e ye so apassé, atene: “Tongana a batize Jésus awe, hio lo sigi na gbe ti ngu ni. Bâ, yayu azi, na lo bâ yingo ti Nzapa so ayeke descend na ndö ti lo tongana mbeni kolokoto. Nga, mbeni go asara tënë na yayu, atene: ‘So ayeke Molenge ti mbi, lo so mbi ndoye lo mingi, lo so bê ti mbi anzere na lo mingi.’” (Matthieu 3:16, 17). Aye so Jean abâ na lo mä lani asara si lo hinga so Jésus ayeke Messie ni (Jean 1:32-34). Na lango ni so, tongana Jéhovah atuku yingo ti lo na ndö ti Jésus, Jésus aga lani Messie ni. Lo yeke zo so Nzapa asoro lo ti ga Zo ti fango lege nga na Gbia.—Ésaïe 55:4.
9 Aprophétie ti Bible, atënë ti yanga ti Jéhovah wani nga na aye so lo sara na ngoi ti batême ti Jésus afa so Jésus ayeke Messie ni. Me Jésus alondo lani na ndo wa, na sarango ye ti lo ayeke lani tongana nyen? Zia e bâ ye so Bible afa.
JÉSUS ALONDO NA NDO WA?
10. Bible atene nyen na ndö ti gigi ti Jésus kozo si lo ga na sese?
10 Bible afa so Jésus ayeke lani na fini na yayu ngoi mingi kozoni si lo ga na sese. Michée atene so Messie ni “abâ gigi ândö giriri”. (Michée 5:2). Fani mingi Jésus wani atene so lo yeke lani na yayu kozo si a dü lo tongana zo. (Diko Jean 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Même kozo si Jésus aga na sese, lo na Jéhovah ayeke lani na mbeni songo so ayeke nde mingi.
11. Ngbanga ti nyen la Jéhovah aye Jésus mingi?
11 Jéhovah aye tâ Jésus mingi. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Nzapa asara lo kozo na tanga ti aye kue nga na azo kue. Tongaso, a iri Jésus “kozo ye na popo ti aye kue so Nzapa asara”. * (aColossien 1:15). Jéhovah aye nga Jésus mingi ngbanga ti so gï lo la Jéhovah wani asara lo. Ndani la a iri lo “gï oko Molenge”. (Jean 3:16). Nga, gï Jésus oko la Jéhovah asara kua na lo ti leke tanga ti aye kue (aColossien 1:16). Gï Jésus oko nga la a iri lo “Tënë ni”, ndali ti so Jéhovah asara kua na lo ti fa na a-ange nga na azo atënë ti lo.—Jean 1:14.
12. E hinga tongana nyen so Jésus na Nzapa ayeke pëpe zo oko?
12 Ambeni zo amä na bê so Jésus na Nzapa ayeke zo oko. Me Bible afa ti lo tongaso pëpe. Bible atene so Jéhovah asara Jésus sarango, so ti tene na mbeni ngoi la Jéhovah asara lo. Me ngbene ye lakue lakue, Jéhovah so asara aye kue ayeke ti lo dä (Psaume 90:2). Jésus, Molenge ti Nzapa, apensé lâ oko pëpe ti gi ti ga Nzapa. Bible afa polele so Babâ ni ayeke kota ahon Molenge ni. (Diko Jean 14:28; 1 aCorinthien 11:3.) Gï Jéhovah oko la ayeke “Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue.” (Genèse 17:1). Lo yeke kota mingi nga lo yeke na ngangu mingi ahon azo kue na yâ ti dunia.—Bâ Kete tënë 14.
13. Ngbanga ti nyen la Bible atene so Jésus ayeke “image ti Nzapa so lê ayeke bâ lo pëpe”?
13 Jéhovah na Molenge ti lo, Jésus, asara kua maboko na maboko teti angu milliard mingi kozo si a sara yayu na sese. Kite ayeke dä ape so ala ye terê mingi (Jean 3:35; 14:31). Jésus amû tâ gï asarango ye ti Babâ ti lo, ndani la Bible airi lo “image ti Nzapa so lê ayeke bâ lo pëpe”.—aColossien 1:15.
14. Tongana nyen la a dü Molenge ti Jéhovah so lo ye lo mingi tongana zo?
14 Molenge ti Jéhovah so lo ye lo mingi ayeke lani nduru ti zia yayu ti tene a dü lo na sese tongana zo. Ye so alingbi lani ti si tongana nyen? Na lege ti miracle, Jéhovah amû fini ti Molenge ti lo na yayu lo zia ni na yâ ti Marie so ade ti hinga koli pëpe. So lo sara tongaso, Jésus ayeke lani na bezoin ti mbeni zo ti sese ti duti babâ ti lo pëpe. Tongaso, Marie adü mbeni molenge so ayeke mbilimbili-kue na lo zia iri ti lo Jésus.—Luc 1:30-35.
SARANGO YE TI JÉSUS AYEKE LANI TONGANA NYEN?
15. Tongana nyen la mo lingbi ti hinga Jéhovah nzoni mingi?
15 Tongana mo diko mbeti ti Matthieu, Marc, Luc nga na Jean, mo yeke hinga ye mingi na ndö ti Jésus, fini ti lo nga na asarango ye ti lo. A iri ambeti so aÉvangile. Ndali ti so Jésus asara ye tâ gï tongana Babâ ti lo, ye so mo yeke diko na ndö ti lo ayeke mû maboko na mo ti hinga Jéhovah nzoni mingi. Ndani la Jésus atene: “Zo so abâ mbi abâ nga Babâ awe.”—Jean 14:9.
16. Jésus afa lani tënë ti nyen? Aye so Jésus ayeke fa lani alondo na ndo wa?
16 Azo mingi airi Jésus “Maître”. (Jean 1:38; 13:13). Mbeni kpengba ye so lo fa lani ayeke “nzoni tënë ti Royaume.” Royaume ni ayeke nyen? A yeke gouvernement ti Nzapa so ayeke na yayu so ayeke komande ande na ndö ti sese kue na ayeke ga na aye ti nzoni na azo so amä yanga ti Nzapa (Matthieu 4:23). Aye kue so Jésus ayeke fa lani alondo na Jéhovah. Jésus atene lani, atene: “Ye so mbi fa ayeke ti mbi pëpe, me a yeke ti lo so atokua mbi.” (Jean 7:16). Jésus ahinga lani so Jéhovah aye ti tene azo amä nzoni tënë so atene Royaume ti Nzapa ayeke komande ande na ndö ti sese.
17. Jésus afa lani tënë na ndo wa? Ngbanga ti nyen la lo sara lani kue ti fa ye na azo?
17 Jésus afa lani ye na ndo wa? Lo fa ye na ndo kue so lo wara azo dä. Lo fa lani ye na yâ ti agbata, na yâ ti akete kodro, na yâ ti agara, na aplace ti bungbi nga na yanga-da ti azo. Lo ku lani ti tene azo la aga na mbage ti lo pëpe. Mingi ni, lo la lo yeke gue na mbage ti ala (Marc 6:56; Luc 19:5, 6). Jésus asara lani kua ngangu nga lo mû ngoi ti lo nga na ngangu ti lo mingi ti fa ye na azo. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so lo hinga lani so Nzapa aye ti tene lo sara tongaso nga ngbanga ti so lo mä yanga ti Babâ ti lo lakue (Jean 8:28, 29). Jésus afa nga lani tënë na azo ngbanga ti so lo bâ mawa ti ala. (Diko Matthieu 9:35, 36.) Lo bâ lani so akota zo ti nzapa ayeke fa tâ tënë na ndö ti Nzapa nga na Royaume ti lo na azo pëpe. Tongaso, lo ye lani ti sara kue ti mû maboko na azo mingi ti mä nzoni tënë.
18. Asarango ye ti Jésus wa la mo ye ni mingi?
18 Jésus aye lani azo nga lo yeke bi bê na ala. Lo yeke sara ye lani na nzoni bê nga a yeke ngangu na azo pëpe ti sara tënë na lo. Même amolenge aye lani ti duti na terê ti lo (Marc 10:13-16). Jésus ayeke sara ye lani lakue na azo na lege ni. Lo ke tënë ti goro na fango ngbanga ti kirikiri (Matthieu 21:12, 13). Lo yeke lani na fini na mbeni ngoi so adroit ti awali ayeke mingi ape nga a ne ala pëpe. Me Jésus asara ye na ala lakue na nengo ala (Jean 4:9, 27). Jésus asara lani terê ti lo lakue kete. Na tapande, na mbeni lakui, lo sukula gere ti adisciple ti lo, mbeni ye so gï azo ti kua la ayeke sara ni lani.—Jean 13:2-5, 12-17.
19. Tapande wa la afa so Jésus ahinga lani ye so azo ayeke na bezoin ni nga lo ye ti mû maboko na ala?
19 Jésus ahinga lani ye so azo ayeke tâ na bezoin ni nga lo ye ti mû maboko na ala. Ye so asigi polele na ngoi so lo sara kua na ngangu so Nzapa amû na lo ti sara amiracle ti sava azo (Matthieu 14:14). Na tapande, mbeni zo ti buruma aga lani na terê ti Jésus na lo tene: “Tâ tongana mo ye, mo lingbi ti sara si terê ti mbi aga nzoni.” Pasi so koli so ayeke bâ apusu lani Jésus ti sara ye. Lo bâ mawa ti lo na lo ye ti mû maboko na lo. Tongaso, Jésus ayôro maboko ti lo, lo ndu koli ni, na lo tene na lo: “Mbi ye! Zia terê ti mo aga nzoni.” Na zo ti kobela ni awara sava (Marc 1:40-42). Tara ti bâ tongana nyen la terê ti koli so anzere lani.
LO NGBÂ LAKUE BE-TA-ZO NA BABÂ TI LO
20, 21. Tongana nyen la Jésus azia nzoni tapande ti mango yanga ti Nzapa?
20 Jésus azia nzoni tapande ti mango yanga ti Nzapa. Atâa nyen la asi na lo wala nyen la awato ti lo asara na lo, lo ngbâ lani be-ta-zo na Babâ ti lo. Na tapande, na ngoi so Satan atara lo, lo sara lani siokpari pëpe (Matthieu 4:1-11). Ambeni fami ti Jésus wani amä na bê pëpe so lo la lo yeke Messie ni na ambeni atene lani so “ye asara li ti lo awe”, me Jésus angbâ lani ti sara kua ti Nzapa (Marc 3:21). Na ngoi so awato ti lo asara sioni na lo, lo ngbâ be-ta-zo na Nzapa nga lo gi lâ oko pëpe ti sara sioni na ala.—1 Pierre 2:21-23.
21 Même na ngoi so Jésus abâ pasi na lo kui sioni kuâ, lo ngbâ be-ta-zo na Jéhovah. (Diko aPhilippien 2:8.) Tara ti bâ tongana nyen a lingbi lo gbu ngangu na yâ ti aye mingi na lango ti kuâ ti lo. A gbu lo, atémoin ti wataka abi tënë na li ti lo atene lo zonga Nzapa, ajuge so aye tënë ti goro adë ngbanga na li ti lo, gbâ ti azo ahe lo, aturugu asara sana na lo nga ala pika lo na pointe na ndö ti keke. Na ngoi so lo yeke kui lo dekongo, lo tene: “Ye kue ahunzi awe!” (Jean 19:30). Lango ota na peko ti kuâ ti Jésus, Jéhovah azingo lo na lo mû na lo terê ti yingo (1 Pierre 3:18). Ayenga kete na pekoni, Jésus akiri na yayu, “lo duti na terê ti Nzapa na mbage ti maboko ti lo ti koli,” na lo ku ti tene Nzapa azia lo Gbia.—aHébreu 10:12, 13.
22. Ndali ti so Jésus angbâ lani be-ta-zo na Babâ ti lo, laso lege azi na e ti wara nyen?
22 Ndali ti so Jésus angbâ lani be-ta-zo na Babâ ti lo, lege azi na e laso ti duti ande na fini lakue lakue na yâ ti paradis na ndö ti sese, gï tongana ti so Jéhovah aleke lani na bê ti lo ti sara. Na yâ ti chapitre ti peko, e yeke bâ tongana nyen la kuâ ti Jésus azi lege na e ti ngbâ na fini lakue lakue.
^ par. 11 A iri Jéhovah Babâ ndali ti so lo la lo sara e (Ésaïe 64:8). A iri nga Jésus Molenge ti Nzapa ndali ti so Jéhovah la asara lo. A iri a-ange nga na Adam kue amolenge ti Nzapa.—Job 1:6; Luc 3:38.


text:
L'EZ a lu La Bible
Louis Segond [LSG] 1910
Retour à la bible
Livres
Table-1 Table-2
French Audio Bible
Genèse Exode Lévitique Nombres Deutéronome
Josué Juges Ruth 1 Samuel 2 Samuel 1 Rois 2 Rois
1 Chroniques 2 Chroniques Esdras Néhémie Esther
Job Psaumes Proverbes Ecclésiaste Cantique Esaïe
Jérémie Lamentations Ezéchiel Daniel Osée Joël
Amos Abdias Jonas Michée Nahum Habacuc
Sophonie Aggée Zacharie Malachie
Matthieu Marc Luc Jean Actes Romains
1 Corinthiens 2 Corinthiens Galates Ephésiens
Philippiens Colossiens 1 Thessaloniciens
2 Thessaloniciens 1 Timothée 2 Timothée Tite
Philémon Hébreux Jacques 1 Pierre 2 Pierre
1 Jean 2 Jean 3 Jean Jude Apocalypse
Écoutez la Bible en français Word Project
Ce que vous voulez que les hommes fassent pour vous,
faites-le de même pour eux.


text:
Wirikapai 15
Tipagine Si Aida Mo Nindu Ti Ni Kindi Kumbatayo?
1. Gini undo mo nika gbiaha be ndu mo kumbatayo na gamo wirika Ziazia Kekeapai?
Si nawira gupai tigu nga, gi bangua ayugopai nga ga Ziazia Kekeapai re ima nyakasa gamo nyemuse tipa Yekova. Sidu tie, si naida mo nimangi ome kindi tipa ka nyakasa gu nyemuse re. (1 Petero 2:2) Pa mbeda mo na Mbori kindi niwirika mo Fugoko nga Ziazia Kekeapai rengbe ka sa ro mo duna maabangirise tipa nyenye unga.
A wa gamo inohe tipa Mbori nikaa sona, kinawo gamo idapase nikaa nyaka. Idapase nika undoro mo nimangi gupai ngba bangiri Mbori. (AEbere 11:1, 6) Si nika fõngbaduroyo tipa mo saberãro ti gamo ingaapai na ki mangi ariapai rogo gamo gene raka.
2. Wai rengbe gu inohe du mo nani tipa Mbori ka undo kura aboro?
Mo nikadu adu na nyemu ka gumba agu apai mo awirikaha fu kura aboro, bambiko aboro dunduko niidu na nyemu ka gumba gupai nga wene pangbanga fu akurayo. Wa mo nikaa ndu kumbatayo kindi na wirika Ziazia Kekeapai, mo nika ino wai ka mangasunge na Ziazia Kekeapai tipa ka sakapai tipa gamo idapase kuti Yekova na kuti wene pangbanga.
Dungu aboro ninaatona sakapai tipa gu wene pangbanga du rogo Ziazia Kekeapai na abakureayo singia agumeyo. Mo du na tatamana. Kuba gupai nga ka ya fuyo wee gayo pambori nga zire pambori, mo pepa agu akidohe Mbori nakidopaha kumbatayo. Mo tingidi gupai a nga, aboro naaida gbe ka bi sino aboro angianga gupai i gumbaha ya.
3. Gini wenepai rengbe mo ka gbiaha mbiko du mo na wene pagume na Mbori?
Wirika Fugo Mbori nika undoro mo sono rogo toro yo. Niyangaraha, mo nikadu na kparakpara pagume dagbaro na Yekova. Mo nikadu adu niboro sa dagba gako aborokporo.
4. Wai rengbe mo kaa sona kumbatayo kindi?
Mo rengbe ka sona kumbatayo rogo toro yo nindu mo kindi kumbatayo na wirika Ziazia Kekeapai. (AEbere 5:13, 14) Mo sana boro sa dagba aDezire Yekova tipa ní wisigi Ziazia Kekeapai kini mangisunge na gu buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? A wa mo nikaa wirikapai rogo Ziazia Kekeapai gbe, kinawo a mo nikadu na diabese gbe rogo gamo raka yo.
Gu wene pangbanga du rogo Ziazia Kekeapai naye be Yekova, nga Mbori ngbarago. Mo ima rengba ka mbeda naako ka si du nga mo mbembedii na gako aboro. (AEbere 10:24, 25) Wa mo nikaa asada tiro tipa ka iriso Yekova, gure nga mo nagbata gu unga nga ndikidi unga, nga nyenye unga. Mbeda na Mbori nga gu bawenepai si aida mo mangihe.
MO WIRIKI KURA APAI
ADUNGURATISE
Ginipai Ninaamanga Bambu Kindo Yo?
Mo ndu ka bingo gupai ninaamanga yo.
MBAKADAPAI TIPA WIRIKA BAIBIRI
Gupai Si Aida Mo Wiriki Ziazia Kekeapai Ti Ni
Ziazia Kekeapai nakaragapai fu dungu amirioni aboro rogo zegino kuti gu nyanyaki asanahe nabipa raka. Ya mo asanahe ngbaro mo aida gaha akaragapai?
Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho?
Mo Mbedi na Mbori Rogo Kparakpee Yo
Ya mo Mbori nadegatuko ho mo akpara ni fuko? Tipa ka ino karagapai sa gu sanahe re, si naida mo ini gupai Ziazia Kekeapai apehe tipa kparakpee.


text:
43: Josué aga mokonzi ti azo
MOÏSE aye ti gue na sese ti Canaan legeoko na azo ti Israël. Tongaso, lo hunda Jéhovah, lo tene: ‘Zia mbi fâ kota ngu ti Jourdain ti bâ pendere sese so.’ Me Jéhovah atene: ‘Awe! Sara tënë na ndo ni mbeni pëpe.’ Mo hinga ndali ti nyen Jéhovah atene tongaso?
A yeke ndali ti so lani, tongana Moïse apika kota tênë, lo na Aaron agonda Jéhovah pëpe. Ala tene pëpe na azo ni so a yeke Jéhovah la asara si ngu asigigi na yâ ti tênë ni. A yeke nda ni la si Jéhovah atene so lo yeke zia ala ti lï na azo ti Israël na sese ti Canaan pëpe.
Anze kete na peko ti kuâ ti Aaron, Jéhovah atene na Moïse: ‘Mû Josué, mo zia lo luti na gbele prêtre Eléazar nga na gbele azo kue. Mo tene na azo ni kue so Josué ayeke fini mokonzi ti ala.’ Moïse asara gi ye so Jéhovah atene na lo, tongana ti so mo bâ na lê ti foto ni.
Na pekoni, Jéhovah atene na Josué: ‘Gbu ngangu, na sara mbeto pëpe. Mo yeke lï ande na azo ti Israël na sese ti Canaan so mbi mû zendo ni na ala, na mbi yeke duti na mo.’
Na pekoni, Jéhovah atene na Moïse ti gue na li hoto ti Nebo na sese ti Moab. Na li ti hoto ni, lo lingbi ti bâ ndo kâ na mbage ti ngu ti Jourdain ti bâ pendere sese ti Canaan. Jéhovah atene: ‘So ayeke sese so mbi tene mbi yeke mû ni ande na amolenge ti Abraham, Isaac na Jacob. Mbi zia mo ti bâ ni, me mbi yeke zia mo ti lï dä pëpe.’
Na li ti hoto ti Nebo, Moïse akui. Lo yeke lani na ngu 120. Lo ngbâ lani na ngangu mingi, na lê ti lo angbâ lani ti bâ ndo nzoni. Azo ti Israël asara vundu mingi na ala toto kuâ ti Moïse mingi. Me ala yeke na ngia mingi so Josué aduti fini mokonzi ti ala.
Nombre 27:12-23; Deutéronome 3:23-29; 31:1-8, 14-23; 32:45-52; 34:1-12.
Ahundango tënë
- Na lê ti foto so, akoli use so aluti na tere ti Moïse so ayeke azo wa?
- Jéhovah atene nyen na Josué?
- Ngbanga ti nyen Moïse ague na li ti hoto ti Nebo? Jéhovah atene nyen na lo?
- Moïse akui lani na ngu oke?
- Azo ni asara vundu ngbanga ti nyen? Me atâa so kue, ala yeke na ngia teti nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko Nombre 27:12-23.
Jéhovah amû kota kusala wa na Josué ti sara? Nyen la afa so Jéhovah ayeke bâ lege ti azo ti lo laso? (Nom. 27:15-19; Kus. 20:28; aHéb. 13:7).
- Diko Deutéronome 3:23-29.
Ngbanga ti nyen Jéhovah azia lege pëpe na Moïse nga na Aaron ti fâ Jourdain ti si na sese ti zendo? E lingbi ti manda nyen dä? (Deut. 3:25-27; Nom. 20:12, 13).
- Diko Deutéronome 31:1-8, 14-23.
Tongana nyen andangba tënë ti Moïse na Israël afa so lo yeda na tâ be-ti-molenge na sengo ndo ti Jéhovah? (Deut. 31:6-8, 23).
- Diko Deutéronome 32:45-52.
A lingbi Tënë so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa andu fini ti e tongana nyen? (Deut. 32:47; Lév. 18:5; aHéb. 4:12).
- Diko Deutéronome 34:1-12.
Atâa so Moïse abâ Jéhovah lâ oko na lê ti lo pëpe, Deutéronome 34:10 afa nyen na ndo ti songo so lo yeke na ni na Jéhovah? (Ex. 33:11, 20; Nom. 12:8).


text:
45: Fango kota ngu ti Jourdain
BÂ! AZO ti Israël ayeke fâ kota ngu ti Jourdain! Me ngu ni ayeke na ndo wa? A yeke ngoi ti ngu. Na ngoi ni so, ngu ayeke pika ka mingi, na ngu ti Jourdain asuku fade mingi. Me bâ, ti fadeso ngu ni ahule kue awe, na a ngbâ gi kuru sese ni. Azo ti Israël ayeke tambela na ndo ni tongana ti so ala sara lani na Kota Ngu Bengba. Ngu ni kue ague na ndo wa? Zia e bâ.
Tongana ngoi ni asi awe ti fâ ngu ti Jourdain, Jéhovah atene na Josué ti tene tënë so na azo ni: ‘A lingbi aprêtre amû arche ti mbele na ala hon kozo. Tongana ala dö ngu ti Jourdain, ngu ni ayeke luti.’
Tongaso, aprêtre ayô arche ti mbele ni, na ala hon kozo ti azo ni. Tongana ala si na kota ngu ti Jourdain, aprêtre ni alï na yâ ti ngu ni. Ngu ni asua na ngangu na alï mingi. Me tâ gi na ngoi so ala dö ngu ni, ngu ni ato nda ti kaï ti sua! So tâ ye ti kpene! Jéhovah akanga lege ti gango ti ngu ni, si yeke yeke ngu ni asua mbeni pëpe na yâ ti Jourdain.
Aprêtre so ayô arche ti mbele ni ague aluti na bê ti kuru sese ti Jourdain. Mo bâ ala na lê ti foto so? Na ndembe so ala yeke luti kâ, azo ti Israël kue ayeke fâ kota ngu ni na gere.
Tongana azo ni afâ ngu ni awe, Jéhovah atene na Josué ti tene tënë so na angangu koli 12: ‘Ala gue na ndo so aprêtre ayeke luti na arche ti mbele dä, ala mû atênë 12 kâ, ala gue na ni, na ala zia ni na ndo ti tere na ndo so ala yeke lango ande dä na bï so. Tongaso, tongana amolenge ti ala ahunda ala mbeni lâ na ndo ti atênë so, ala yeke tene na ala so ngu ti Jourdain aluti na lâ ni so arche ti Jéhovah afâ kota ngu ni. Atênë ni ayeke dabe ti ala na ye ti kpene so!’ Josué azia nga atênë 12 na ndo ti tere na ndo so aprêtre aluti dä.
Na nda ni, Josué atene na aprêtre so ayô arche ti mbele, lo tene: ‘Ala sigigi na yâ ti ngu ti Jourdain ni.’ Tâ gi na ngoi so ala sigigi, ngu ni akiri ato nda ti sua.
Josué 3:1-17; 4:1-18.
Ahundango tënë
- Miracle wa Jéhovah asara ti mû lege na azo ti Israël ti fâ ngu ti Jourdain?
- Ti fâ ngu ti Jourdain, a lingbi azo ti Israël asara nyen ti fa so ala yeke na mabe?
- Ngbanga ti nyen Jéhovah atene na Josué ti mû akota tênë 12 na place so ngu ni asua dä?
- Nyen la asi tâ gi na ngoi so aprêtre ni asigigi na yâ ti Jourdain?
Ambeni hundango tënë
- Diko Josué 3:1-17.
Tongana ti so mbaï ni afa, a lingbi e sara nyen ti tene Jéhovah amû maboko na e na airi tënë nzoni na ndo ti e? (Jos. 3:13, 15; aProv. 3:5; Jacq. 2:22, 26).
Ngu ti Jourdain ayeke lani tongana nyen na ngoi so azo ti Israël afâ ni ti gue na Sese ti Zendo? Tongana nyen ye so amû gonda na iri ti Jéhovah? (Jos. 3:15; 4:18; Ps. 66:5-7).
- Diko Josué 4:1-18.
Atênë 12 so a mû ni na yâ ti ngu ti Jourdain na a zia ni na Guilgal ayeke teti nyen? (Jos. 4:4-7).


text:
“Tënë nzoni aga na ndö ti mo ndali ti so mo sara ye tongana zo so ahinga ndo”
DAVID, zo ti Israël ti ândö, la atene atënë so ti gonda mbeni wali so lo tingbi na lo. Iri ti lo ayeke Abigaïl. Nyen la apusu David ti gonda lo? E lingbi ti wara aye ti nzoni na lege ti tapande ti lo tongana nyen?
David awara lani wali so ayeke na koli so na ngoi so lo yeke kpe Gbia Saül. Koli ti Abigaïl ayeke Nabal, mbeni zo ti mosoro so ague na gbâ ti anyama ti lo ti te pere na ndo so ahoto ayeke dä na mbage ti sud ti Juda. David na azo ti lo ayeke lani “tongana mbeni gbagba ti bata” aberger ti Nabal nga na anyama ti lo. A si na mbeni ngoi, David atokua azo na Nabal ti hunda ‘ye kue so lo lingbi ti mû’, so ti tene akobe (1 Sam. 25:8, 15, 16). Ye so David ahunda ayeke na lege ni, ndali ti so lo na azo ti lo abata lani aye ti Nabal.
Me Nabal, so ndani aye ti tene “Zo so li ti lo ayeke dä pëpe” wala “Buba zo”, asara ye alingbi na iri ti lo. Lo kiri tënë na David na ngangu, lo zonga lo nga lo ke ti mû na lo ye so lo hunda. Tongaso, David aleke ti punir Nabal ndali ti tënë ti songo bê so lo tene na lo nga ndali ti so lo sara ye na lo na lege ni ape. Nabal na azo ti da ti lo ayeke wara ye ti peko ti sarango ye ti buba ti lo.—1 Sam. 25:2-13, 21, 22.
So Abigaïl ahinga angangu kpale so ayeke ga na peko ti ye so David aga na loro ti sara, sân mbeto Abigaïl asara mbeni ye. Na nengo David, lo sara si David apensé na ndö ti songo ti lo na Jéhovah. Nga, lo mû gbâ ti kobe na David, so ayeke ga lani gbia, nga na azo ti lo. David atene so Jéhovah asara kua na lo ti kanga lege na lo ti sara mbeni ye so ayeke sara si tënë ayeke na li ti lo na gbele Nzapa. David atene na Abigaïl: “Tënë nzoni aga na ndö ti mo ndali ti so mo sara ye tongana zo so ahinga ndo! Tënë nzoni aga na ndö ti mo ndali ti so mo kanga lege na mbi si mbi yô ngbanga ti mênë na li ti mbi pëpe.”—1 Sam. 25:18, 19, 23-35.
A yeke ngangu na e ape ti bâ so e yeke ye lâ oko ape ti sara ye tongana Nabal, ti kiri singila pëpe ndali ti nzoni so a sara na e. Na ndö ni, tongana e bâ so mbeni sioni ye aye ti si, a yeke nzoni e sara ye so e lingbi ti sara ti kanga lege na ni. E lingbi ti duti na oko bibe ti zo ti sungo psaume so atene na Nzapa, atene: “Fa na mbi ti sara ye tongana zo so li ti lo ayeke dä, nga mû na mbi hingango ye.”—Ps. 119:66.
Peut-être azo ayeke bâ so e sara ye na ndara, wala e sara ye tongana zo so li ti lo ayeke dä. Atâa ala tene ni wala pëpe, ala lingbi ti duti na oko pensé ti David so atene: “Tënë nzoni aga na ndö ti mo ndali ti so mo sara ye tongana zo so ahinga ndo!”