text:
1Wü di enga wüna, si-ngü ta te ma koro di kpaka yi agbü Korïnito kpala ne, ah teka amala ngü ka Me fü yi. Amba ma le ayi-ta yi, gü ba, ma mala ta ngü la fü yi, neh baye baye? Ma ngbü ta ecu ngü ra, da emala mere bi wü ngü te türü atürü, baka mere kpara, te wu ngü fa sü? Ma mere ngü la ta bala nda-ra de. 2Angü ma mala ta ngü la eyi fü yi, te ma di ta la tete kpala ne, gü ba, "Ma tï amala gara ngü fü yi nda-ra ʼburu de, ʼduwa duu ngü ka Yesu Kurisito, te engu kpi füh rü gbegbete, teka ngü ka-nih ne." 3Ma ngbü ta emala ngü ka Me fü yi, baka kpara te wawazi na di ma. Fü ra angbü de mere fïngangü emaguma ra, angü ma fï ta, gü ba, yi tï ale ngü, te ma ngbü emala fü yi ne, nda-yi de. 4Teka ngü la, yi to maguma yi fü Yesu Kurisito neh baye baye? Ah teka wü ngü ta te ma mala fü yi ne, türü gbü güje yi me-ye? Ah bala de. Yi le ngü la, angü Nzïla Wazi Me sere ngü la fü yi me-ye, gbü wazi ka-ye, ga, dela mere kpeke ngü ka Me fanü fanü. 5Ah le fü yi ao maguma yi teka fïngangü ka wü kpara füh kotö ne de, angü ngü ka-ewü ena anza ka-ye anza. Amba ah le de yi to maguma yi fü Me, angü engu de mere kpeke mürü wazi. 6Fanü fanü, mere kpeke ngü ka Me ladü, te ma ngbü emala fü wü kpara ka Yesu, mene ewü te ewü ndri eyi gbü ngü kaka. Amba teka mene wü kpara, te ewü to maguma wü fü Yesu la de ne, wüh ngbü eceka ngü la gbü jia wü baka töndö ngü kükürü. Kpah bala, wü cögbörö miri füh kotö ne ngbü eceka ngü la gbü jia wü kpah baka kükürü ngü. Amba ngü ka wü cögbörö miri la ena anza ka-ye anza! 7Mere kpeke ngü ka Me la, ah de ngü ta te Me fï eyi gügü, o engu mere kotö ne la de, gü ba, "Ni, Me, ena aküwa nih, fü ni aza nih akoro di kpaka ni agbü kpï." Me fï ta ngü la gügü, amba ah sere ngü la fü wü kpara füh kotö ne de. 8Wü cögbörö miri füh kotö ne wu si-ngü gbü ngü la nda-wü kpah de, angü ta te ewü ena awu si-ngü la eyi la, de bane, wüh tï amörö Ye Me ne de. 9Ah kpah baka ngü ta te mürü dofo Yïsaya ba gbü Ngari Me gügü, gü ba, "Mere züka ngü ka küküwa, te Me ngbü efï emaguma ye, teka ato fü mene wü kpara, de te ewü ena ato maguma wü fü ni, Me ne, wü kpara te ewü le ngü ka Me de, tï aje si-ngü la nda-wü de. Wüh tï awu ngü la de jia wü kpah de. Ngü la tï arï gbü nzö ewü kpah de." 10Dela zu ngü de te Me sere eyi fü a, wü mürü tima ka-ye de Nzïla Wazi ye. Angü Nzïla Wazi Me wu wü si-ngü la ʼburu kpo. Kpah bala, wü cögbörö kpeke fïngangü ka Me, de te wü kpara tï awu de ne, ah wu ʼburu me-ye. 11Kpara te ena awu fïngangü, te gara kpara ngbü efï emaguma ye, neh da? ʼDuwa kpara la te ena awu ngü ka-ye la me-ye de tete-ye. Ah kpah bala, kpara te ena awu fïngangü ka Me, te engu ngbü efï emaguma ye ne, nda ma. ʼDuwa nzö Nzïla Wazi Me te tï awu ngü la me-ye. 12Amba teka ngü ka-a, wü mürü tima kaka, a wu züka ngü de te Me to fü a ne eyi fanü fanü. A wu ngü la, neh baye baye? Wü kpara füh kotö ne sere ngü la fü a me-wü? Ah bala de. A wu ngü la, angü Me tima Nzïla Wazi ye, fü ah akoro angbü emaguma a, da esere ngü la fü a me-ye. 13Te di bala ne, a ngbü emala ngü ka Me fü wü kpara, neh baye baye? A ngbü emala ngü la de mere bi wü ngü gbü ye, baka ngü ka kpara de mani gbü nzö ye, te wu ngü fa sü? Ah bala de. A ngbü emala bü duu ngü de te Nzïla Wazi Me ngbü esere fü a me-ye, kpah fü mene wü kpara, de te ewü di de Nzïla Wazi Me emaguma wü ne. Angü wü gara kpara tï aje si-ngü la nda-wü de. 14Kpara de te Nzïla Wazi Me di emamaguma ma, engu ena awu si-ngü de te Nzïla Wazi Me ngbü esere fü a, wü kpara ka-ye ne, neh baye baye? Ngü la ena angbü ka-ye gbü jia kpara la baka töndö ngü. Angü kpara te ena awu ngü la de tete-ye nda ma. Ah le fü Nzïla Wazi Me agüfa ngü la fefe me-ye. 15Amba teka kpara te di de Nzïla Wazi Me emaguma ye, kpara la tï eyi awu wü si-ngü gbü wü ngü ʼburu. Amba wü kpara te ewü le ngü ka Me de ne, wüh tï awu ngü ka kpara de Nzïla Wazi Me emaguma ye ne nda-wü de. 16Ah kpah baka gara ngü te mürü dofo Yïsaya ba ta gbü Ngari Me, gü ba, "Kpara te ena awu fïngangü ka Me neh da? Kpara te ena arï engu kpah ma." Amba tüngü a, wü mürü tima kaka, a tï eyi awu ngü la, angü Yesu Kurisito to fïngangü ka-ye eyi emaguma a.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
CHAPITRE 125
A gue na Jésus na Anne, na pekoni na Caïphe
MATTHIEU 26:57-68 MARC 14:53-65 LUC 22:54, 63-65 JEAN 18:13, 14, 19-24
A GUE NA JÉSUS NA ANNE, SO AYEKE NGBENE KOTA PRÊTRE
SANHÉDRIN AFÂ MBENI NGBANGA SO AYEKE NA LEGE NI APE
Na peko ti so a kanga Jésus tongana mbeni zo so ake ndia, a gue na lo na Anne, so ayeke lani kota prêtre na ngoi so Jésus, so angbâ lani kete, apika bê ti awafango ye na temple (Luc 2:42, 47). A si na mbeni ngoi na pekoni, ambeni molenge ti Anne ni la asara kua ti kota prêtre ni, na ti fadeso, a yeke Caïphe so amû molenge ti Anne ti wali la ayeke kota prêtre ni.
Na ngoi so Jésus ayeke na da ti Anne ni, Caïphe awara ngoi ti bungbi amembre ti Sanhédrin ni. Amembre ni kue ayeke 71, so na yâ ni mo yeke wara kota prêtre ni nga na angbene kota prêtre.
Anne ahunda tënë na Jésus “na ndo ti adisciple ti lo nga na ndo ti aye so lo yeke fa.” Jésus akiri gi tënë so na lo: “Mbi sara tënë lani dandara na lê ti azo ti dunia so. Lakue mbi yeke fa ye na yâ ti synagogue nga na yâ ti temple, ndo so aJuif kue ayeke bungbi dä. Mbi sara mbeni tënë na hondengo ni ape. Mo hunda tënë na mbi ngbanga ti nyen? Hunda tënë na ala so amä ye so mbi tene lani na ala.”—Jean 18:19-21.
Mbeni turugu so aluti na ndo ni so angbâ apika lê ti Jésus, na lo suku na Jésus ni, lo tene: “A yeke tongaso si mo kiri tënë na prêtre-mokonzi?” Me, teti so Jésus ahinga atene ye so ni sara ayeke sioni ape, lo ngbâ lo tene: “Tongana tënë so mbi tene ayeke na lege ni ape, mo fa ni na mbi. Me tongana mbi sara tënë na lege ni, mo pika mbi ngbanga ti nyen?” (Jean 18:22, 23). Na pekoni, Anne ahunda ti tene a gue na Jésus na kogara ti lo Caïphe.
Amembre ti Sanhédrin ni kue ayeke dä fadeso: kota prêtre ni, a-ancien ti azo ni nga na ascribe. Ala kue abungbi tere na da ti Caïphe. Ti fâ mara ti ngbanga tongaso na bï ti Pâque, ndia ake ni; me atâa so kue, ye oko akanga lege na ala pëpe ti gi ti sara sioni ye so ala leke na bê ti ala ti sara.
Mingi ti ala aleke sioni ye na bê ti ala awe. Lani na peko ti so Jésus azingo Lazare na kuâ, Sanhédrin ni aleke ti fâ lo (Jean 11:47-53). Nga, a sara ambeni lango awe, akota zo ti nzapa ni amä tere ti tene ala gbu Jésus, ala fâ lo (Matthieu 26:3, 4). Biani, même kozo ti tene a fâ ngbanga ti Jésus, ngbanga ti kuâ ayeke ku gi lo kungo!
Bungbi ni so ala ye ti sara so ayeke na lege ni ape, nga aprêtre-mokonzi ni nga na ambeni membre ti Sanhédrin ni ayeke gi ti wara ambeni zo so apeut ti bi mbeni tënë ti mvene na ndo ti Jésus, tongaso si ala wara mbeni raison ti dë ngbanga na ndo ti lo. Ala wara gbâ ti azo, me atënë ti azo ni so amä tere ape. Na nda ni, azo use aga atene: “E mä lo tene: ‘Mbi yeke kungbi ande temple so na sese, temple so maboko ti zo si aleke ni so, na mbi yeke sara mbeni nde na lango ota, so maboko ti zo la asara ni ape.’” (Marc 14:58). Me, même atënë ti ala ni so kue agbu ngu ape.
Caïphe angbâ ahunda Jésus atene: “Mo yeke na mbeni tënë ti kiri na ni ape? So tënë ti nyen la si ala yeke bi na li ti mo so?” (Marc 14:60). Jésus azi nga yanga kete ape na atënë ti mvene ti ala ni, so gere ni aluti ape. Ni la, Kota Prêtre Caïphe ni akiri achangé kode ti lo ni.
Caïphe ahinga so, tongana mbeni zo atene ni yeke Molenge ti Nzapa, a yeke son ka bê ti aJuif mingi. Lani, na mbeni ngoi so Jésus airi Nzapa Babâ ti lo, aJuif aye ti fâ lo ngbanga ti so ala tene ti ala so lo ye ti “fa so lo lingbi na Nzapa” la (Jean 5:17, 18; 10:31-39). Teti so Caïphe ahinga bibe ti aJuif ni tongaso, lo hunda tënë na mayele na Jésus, lo tene: “Na iri ti Nzapa so ayeke na fini, mbi zia mo na gbe ti bä ti tene mo tene na e wala mo yeke Christ, Molenge ti Nzapa!” (Matthieu 26:63). Biani, Jésus atene kozo awe so lo yeke Molenge ti Nzapa (Jean 3:18; 5:25; 11:4). Me, tongana lo ke ti yeda na ni fadeso, a yeke mo bâ mo tene lo bere so lo yeke pëpe Molenge ti Nzapa nga Christ. Tongaso, Jésus atene: “En, mbi yeke lo. Ala yeke bâ ande Molenge ti zo so ayeke duti na mbage ti koti ti Lo so ayeke ngangu mingi, na lo yeke ga na ndo ti ambinda.”—Marc 14:62.
Na mango tënë ni so, Caïphe angbâ asuru kota bongo ti lo ti ndo ni, ti pika bê ti azo, na lo tene: “Lo zonga Nzapa awe! E yeke encore na bezoin ti atémoin? Ala wani amä zonga ni na mê ti ala awe. Ala tene ti ala nyen?” Amembre ti Sanhédrin ni angbâ adë mbeni ngbanga so ayeke na lege ni ape, ala tene: “Lo lingbi na kuâ!”—Matthieu 26:65, 66.
Ala komanse ti he Jésus nga ala boxé lo. Ambeni apika lê ti lo, ala tuku ngu ti yanga na lê ti lo ni. Na peko ti so ala kanga lê ti lo nga ala pika lê ti lo, ala komanse ti he lo, ala tene: “Tongana mo yeke prophète, fa na e zo so apika mo so.” (Luc 22:64). Andâ, tâ Molenge ti Nzapa la si ala yeke sara aye ni so na tere ti lo so na ngoi ti mbeni ngbanga na bï, mbeni ye so ndia ake ni!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tâ yengo tere ayeke nyen?
Ye so ambeti so asara tënë na ndo ti yengo tere ayeke fa na ndo ti ndoye ayeke ga na avundu ti bê ngoi na ngoi. Tâ yengo tere aluti na ndo ti atâ tënë so Bible afa, so angbâ lakue.
Tâ yengo tere ayeke nyen?—Atënë ti tongo nda ni
Mo lingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti atâ tënë ti Bible na yâ ti vidéo so atâa so angobo ti guengo na peko ti wali ayeke nde nde.
Tâ yengo tere ayeke nyen?
Aye so Bible afa alingbi ti mû maboko na aChrétien ti soro nzoni koli wala nzoni wali ti mariage nga ti fa tâ yengo tere na popo ti ala na peko ti mariage ti ala.


text:
1“Su mbeti so, mo tokua na ange so ayeke na li ti Eglize ti gbata ti Sarde: “Lo so lo yeke na ayingo ti Nzapa mbarambara na atongoro mbarambara, atene: mbi hinga aye so mo yeke sara. Azo abaa mo atene, mo yeke na fini, andaa mo kui awe. 2Ayeke nzoni mo zingo. Ye so angba na mo si ayeke kui kuingo so, ayeke nzoni mo sara titene ye ni akiri atambula ngangu. Biani, mbi baa ye so mo yeke sara ayeke nzoni kue na le ti Nzapa ti mbi pepe. 3Mo dabe ti mo na tënë so a fa na mo si mo ma ni ando so. Sara ye alingbi na ni, zia ngbene lege ti sarango ye ti mo. Tongana mo zingo pepe, fade mbi yeke ga na tere ti mo tongana zo ti nzi, mo yeke hinga ngoi so mbi yeke ga na ni pepe. 4Me ambeni zo oko oko ayeke na Sarde so abata bongo ti ala nzoni. Fade ala yeke tambula na tere ti mbi na vuru bongo, ngbanga ti so ala lingbi ti yu ni. 5“Zo so aso benda, fade lo yeke yu vuru bongo. Fade mbi yeke zi iri ti lo pepe na ya ti mbeti so a su iri ti azo so ayeke na taa fini daa. Mbi yeke tene polele na le ti Babâ ti mbi na ti a-ange ti lo mbi tene, lo yeke zo ti mbi. 6“Zo so ayeke na mê ti mango ndo, ayeke nzoni lo ma tënë so Yingo ayeke tene na a-Eglize!” 7“Su mbeti so, mo tokua na ange so ayeke na li ti Eglize ti gbata ti Filadelfii: “Lo so lo yeke nde si lo yeke nzoni kue, lo so lo yeke tene gi taa-tënë, lo so lo yeke na kerere ti David na maboko ti lo, lo laa lo yeke tene tënë so. Tongana lo zi yanga ti da, mbeni zo alingbi ti kanga ni pepe; tongana lo kanga ni, mbeni zo alingbi ti zi ni pepe. 8Lo tene: Mbi hinga aye so mo yeke sara. Mbi zi mbeni yanga ti da na dawa ti mo so mbeni zo alingbi ti kanga ni pepe. Mo yeke na ngangu mingi pepe, me mo sara ye alingbi na tënë ti mbi si mo bere tënë ti mbi pepe. 9Baa, ambeni zo atene, ani yeke azuife, andaa ala yeke taa azuife pepe. Ala yeke tene mvene, ala yeke azo ti bongbi ti Satan. Fade mbi yeke sara titene ala ga, ala kuku na gbe ti mo si ala hinga atene, mbi ye mo. 10Mo bata tënë ti mbi, mo zia lege ni oko pepe. Ndani laa mbi nga, mbi yeke bata mo na ngoi ti aye ti tarango be so ayeke si ande na azo ti sese kue. 11Mbi yeke ga fafadeso. Ye so ayeke na maboko ti mo so, mo gbu ni ngangu, tongaso si mbeni zo agboto pepe nzoni ye so a yeke mu na zo so aso benda. 12Zo so aso benda, fade mbi yeke sara titene lo ga tongana ngbongboro têne ti gbungo li ti da, na ya ti kota da ti Nzapa ti mbi; lo yeke sigigi na ya ti da ni oko pepe. Mbi yeke su iri ti Nzapa ti mbi na iri ti gbata ti Nzapa ti mbi so ayeke fini Jérusalem na tere ti zo ni, gbata so ayeke londo na tere ti Nzapa ti mbi na yayu si ayeke zu na sese. Mbi yeke su nga fini iri ti mbi na tere ti zo ni. 13“Zo so ayeke na mê ti mango ndo, ayeke nzoni lo ma tënë so Yingo ayeke tene na a-Eglize!” 14“Su mbeti so, mo tokua na ange so ayeke na li ti Eglize ti gbata ti Laodise: “Lo so iri ti lo ayeke Amen, lo so lo yeke taa zo ti fango peko ti tënë na legeni mbirimbiri si lo yeke na tongo nda ti ye so kue Nzapa asara, lo tene: 15Mbi hinga aye so mo yeke sara: mo yeke de pepe si mo yeke nga wâ pepe. Tongana mo yeke fade de wala mo yeke fade wâ, ka ayeke nzoni! 16Me so mo yeke de kete, mo yeke de pepe si mo yeke wâ pepe so, fade mbi yeke de mo na yanga ti mbi. 17Mo yeke tene: ‘Mbi yeke zo ti mosoro, mbi wara mosoro mingi, mbeni ye atia mbi pepe.’ Andaa mo hinga pepe mo tene, mo yeke zo ti mawa, zo so ye ahon ndö ti lo, zo ti iringo ye, waziba na zo so bongo ayeke na tere ti lo pepe. 18Ndani laa mbi yeke mu wango na mo titene mo vo lôro so a kporo ni na wâ si a zi asioni ye kue daa so; vo ni na maboko ti mbi si mo ga zo ti mosoro. Vo nga abongo na maboko ti mbi titene mo yu si azo abaa tere ti mo so ayeke senge so pepe. Vo yoro ti le na maboko ti mbi, mo zia na le ti mo si mo kiri mo baa ndo nzoni. 19Azo so kue mbi ye ala, mbi yeke pika ala si mbi yeke kiri ala na nzoni lege. Zia be ti mo kue na sarango kua, zia sioni lege ti sarango ye ti mo! 20Baa, mbi yeke luti na yanga ti da si mbi yeke pika ni. Zo so ama go ti mbi si lo zi yanga ti da ni, fade mbi yeke li na ya ti da ti lo si mbi na lo e yeke te kobe. 21“Zo so aso benda, fade mbi yeke mu na lo lege ti duti na tere ti mbi, na ndö ti mbata ti mbi ti gbia, tongana ti so mbi so benda si mbi duti na tere ti Babâ ti mbi na ndö ti mbata ti lo ti gbia so. 22“Zo so ayeke na mê ti mango ndo, ayeke nzoni lo ma tënë so Yingo ayeke tene na a-Eglize!”
Copyright
Learn More


text:
69: Tere ti Naaman aga nzoni
MO HINGA tënë so molenge-wali so ayeke tene na wali so? Lo yeke sara tënë ti Elisée, prophète ti Jéhovah, nga na apendere ye so Jéhovah amû maboko na lo Elisée ni ti sara. Wali so ahinga ye na ndo ti Jéhovah pëpe ngbanga ti so lo yeke mbeni zo ti Israël pëpe. Zia e bâ ngbanga ti nyen molenge so ayeke na yâ ti da ti wali so.
Wali ni ayeke zo ti Syrie. Koli ti lo ayeke Naaman, mokonzi ti aturugu ti Syrie. Azo ti Syrie agbu lani kete molenge so na ngbâa, na ala gue na lo na wali ti Naaman ti tene lo sara kua na gbe ti lo.
Naaman ayeke na mbeni sioni kobela na tere ti lo. A yeke kobela ti buruma. Kobela so alingbi même ti sara si nyama ti tere ti zo azi atï. Bâ tënë so molenge-wali ni atene na wali ti Naaman, lo tene: ‘Tâ tongana fade wa ti mbi ague abâ prophète ti Jéhovah na Israël, ka buruma ti lo ni ayeke hon na tere ti lo.’ Na pekoni, a tene tënë so Naaman.
Naaman aye mingi ti tene a zi kobela so na tere ti lo; tongaso lo yeda ti gue na Israël. Tongana lo si kâ, lo gue na da ti Elisée. Me Elisée atokua wakua ti lo na gigi ti tene na Naaman ti gue na ngu ti Jourdain ti sukula tere ti lo fani mbasambala. Tënë so aso bê ti Naaman mingi, si lo tene: ‘Angu so ayeke na kodoro ti mbi ayeke nzoni mingi ahon angu kue ti Israël!’ Na pekoni, lo hon.
Me mbeni wakua ti Naaman atene na lo: ‘Seigneur, tongana Elisée atene na mo ti sara ye so ayeke ngangu mingi, mo yeke sara ni. Tongaso, ngbanga ti nyen mo gue ti sukula tere ti mo tongana ti so lo tene na mo so pëpe?’ Naaman amä tënë ti wakua ti lo ni si lo gue lo yôro tere ti lo na yâ ti ngu ti Jourdain fani mbasambala. Tongana lo sara tongaso, buruma ni ahon na tere ti lo kue, na tere ti lo aga nzoni.
Tere ti Naaman anzere mingi. Lo kiri na tere ti Elisée, na lo tene na lo: ‘Fadeso, mbi hinga biani so Nzapa ti Israël ayeke oko tâ Nzapa na ndo lê ti sese kue. Tongaso, mû matabisi so na tïtî mbi.’ Me Elisée atene na lo: ‘Mbi yeke mû ni pëpe.’ Elisée ahinga so a yeke duti ande na lege ni pëpe ti mû matabisi ni, ngbanga ti so Jéhovah la si azi kobela so na tere ti Naaman. Me Guéhazi, wakua ti Elisée, aye ti lo ti wara matabisi ni.
Bâ ye so Guéhazi asara. Tongana Naaman ague, Guéhazi akpe na peko ti lo. Lo tene na Naaman: ‘Elisée atokua mbi na mo ti hunda mo ti mû na lo mbeni matabisi ni ndali ti azo so aga fade fadeso ti bâ lo.’ Tâ gi mvene la lo tene so. Me Naaman ahinga pëpe so lo yeke tene mvene; tongaso lo mû ambeni matabisi ni na Guéhazi.
Elisée ahinga ye so lo sara. Jéhovah la si atene na lo. Ni la, tongana Guéhazi akiri awe, Elisée atene na lo: ‘Ndali ti sioni ye so mo sara so, buruma ti Naaman ayeke kiri na tere ti mo.’ Tâ gi na peko ti tënë so, buruma ni atï na tere ti lo!
E manda tënë ti nyen ge? Aye ota. Kozoni, a lingbi e duti tongana molenge-wali so na e fa tënë ti Jéhovah. Tënë ni alingbi ti sara nzoni mingi na azo. Use ni, a lingbi e zia baba aduti na yâ ti bê ti e pëpe tongana ti Naaman, me a lingbi e mä yanga ti awakua ti Nzapa. Ota ni, a lingbi e tene mvene pëpe tongana Guéhazi. Biani, e lingbi ti manda ye mingi tongana e diko Bible.
2 aGbia 5:1-27.
Ahundango tënë
- Na lê ti foto ni, kete molenge-wali so ayeke tënë nyen na wali so?
- Wali wa la ayeke na lê ti foto so? Kete molenge so ayeke sara nyen na da ti wali so?
- Elisée atokua wakua ti lo ti tene nyen na Naaman? Naaman asara ngonzo ngbanga ti nyen?
- Nyen la asi tongana Naaman amä awakua ti lo?
- Ngbanga ti nyen Elisée ake ti mû matabisi so Naaman aye ti mû na lo? Me Guéhazi asara ti lo nyen?
- Nyen la asi na Guéhazi nyen? E lingbi ti manda nyen na lege ti ye so asi so?
Ambeni hundango tënë
- Diko 2 aGbia 5:1-27.
Tongana nyen tapande ti kete molenge-wali ti Israël so alingbi ti kpengba amaseka laso? (2 aGbia 5:3; Ps. 8:3; 148:12, 13).
Tongana a mû wango na e na lege ti Mbeti ti Nzapa, ngbanga ti nyen a yeke nzoni e dabe ti e na tapande ti Naaman? (2 aGbia 5:15; aHéb. 12:5, 6; Jacq. 4:6).
Aye wa e lingbi ti manda tongana e haka tapande ti Elisée na ti Guéhazi? (2 aGbia 5:9, 10, 14-16, 20; Mat. 10:8; Kus. 5:1-5; 2 aCor. 2:17).


text:
1Ando na le ti Nzapa, ala yeke azo so akui awe ndali ti asioni ye na asiokpari so ala sara. 2Ala yeke sara ye ando tongana ti azo ti dunia so; ala yeke ma gi yanga ti makonzi ti asioni yingo so ayeke na popo ti nduzu na sese, yingo so laa ayeke sara kua na be ti azo so ake ti ma yanga ti Nzapa. 3E nga kue, e yeke ando tongana ala: e yeke sara aye na lege ti asioni nzara ti be ti e, e yeke sara ye so be ti e aye na ye so anzere na be ti e. E nga, ngonzo ti Nzapa alingbi ti ti na li ti e tongana tanga ti azo kue ndali ti so a du e zo. 4Me Nzapa abaa mawa ti e ahon ndoni, lo ye e mingi. 5Ataa so na le ti Nzapa e yeke ando azo so akui awe ngbanga ti sioni ti e, lo kiri lo mu na e fini legeoko na Christ. Ndali ti nzoni be ti Nzapa si ala soo kuâ. 6Na lege ti gango so e ga oko na Jésus Christ, Nzapa azingo e na kuâ legeoko na lo titene e na Christ e duti oko na yayu. 7Lo sara nzoni ye so na e na lege ti Jésus Christ titene na ya ti angoi so kue ayeke ga, azo alingbi ti baa so nzoni be ti lo ahon ndoni. 8Biani, ndali ti nzoni be ti Nzapa si ala soo kuâ, na lege ti mabe, mbeni ye so ala sara titene ala soo kuâ ndali ni ayeke daa pepe. Songo kuâ ayeke nzoni ye so lo mu na ala senge senge. 9Songo kuâ ni aga na lege ti akua so ala sara pepe, tongaso si mbeni zo alingbi ti pika kate ti lo daa pepe. 10Taa-tënë, Nzapa laa asara e; na gango so e ga oko na Jésus Christ, Nzapa aleke e titene e mu tere ti e kue ti sara anzoni ye so lo leke kozoni titene e sara. 11Azuife ayeke azo so afâ ganza; ganza ni ayeke ye so maboko ti zo laa asara, ala ye titene azo airi ala “aganza”. Ala so a du ala amara nde, ala yeke fâ ganza pepe si azuife ayeke iri ala “apopö.” Ayeke nzoni ala dabe ti ala na lege ti dutingo ti ala ti kozoni: 12ando, ala yeke yongoro na Christ, mbeni ye ti ala oko so ala lingbi ti wara na popo ti azo ti Israel ayeke daa pepe. Nzapa asara si azo so lo mu zendo na ala, lo sara ambuki na ala; me ala azo ti amara nde, ala yeke na ya ti ambuki so pepe. Mbeni ye so ala lingbi ti zia be ti ala daa ti ku na dunia so ayeke daa pepe; ala hinga Nzapa pepe. 13Ando, ala so ayeke yongoro na Nzapa, fadeso, na lege ti gango so ala ga oko na Christ, ala ga nduru na Nzapa, ngbanga ti so mene ti Christ atuku ndali ti ala. 14Biani, Christ wani laa ayeke mu na e siriri, lo laa lo sara titene azuife na azo ti amara nde aga oko. Ando, kengo tere na popo ti e aga tongana mbeni gbagba so akangbi e, me na lege so lo ka tere ti lo na kuâ, gbagba ni akungbi awe. 15Ndia ti Moïse so atene na zo, atene: “Mo sara so, mo sara so!”, Christ amingo ni awe. Lo sara tongaso ti bongbi azuife na azo ti amara nde titene ala ga mara oko, na lege ti gango so ala use kue aga oko na lo; Christ asara so ti zia siriri na popo ti ala. 16Na lege ti kuâ so Christ akui na ndö ti keke ti kroa, lo sara si songo akiri na popo ti ala na Nzapa, amara use so aga tere oko. Na lege ti keke ti kroa, lo sara si kengo tere ahunzi. 17Lo ga ti fa Nzoni Tënë ti siriri na ala, azo ti amara nde so ayeke ando na yongoro ndo nga na ala so ayeke nduru. 18Biani, ndali ti lo si e, azuife, na ala azo ti amara nde, e ga nduru na Nzapa Babâ, na lege ti oko Yingo-Vuru. 19Tongaso, ala azo ti amara nde, ala yeke awande mbeni pepe, wala azo so aga gango pepe. Me fadeso, ala na azo ti Nzapa ayeke amolenge ti kodro oko, ala yeke azo ti sewa ti Nzapa. 20Ala yeke da so Nzapa asara; gere ti da ni ayeke awatokua na awayanga-Nzapa si Jésus Christ wani ayeke ngangu têne ti gere ti da ni. 21Lo laa lo sara si da ni kue aluti ngangu. Na lege ti lo laa da ni alondo na nduzu, aga da so a zia ni nde ndali ti Kota Gbia si ayeke nzoni kue. 22Na lege ti gango so ala ga oko na lo, a mu ala na atanga ni kue ti sara na da so Yingo ti Nzapa wani ayeke duti daa.
Copyright
Learn More


text:
MBAGE 7
Jésus ayeke zo wa?
Jéhovah atokua Jésus na ndo ti sese. 1 Jean 4:9
Tongana e ye ti nzere na lê ti Jéhovah, a lingbi e mä nga yanga ti mbeni zo so ayeke kota mingi. Kozoni si lo créé Adam, Jéhovah acréé lani na yayu mbeni ange so ayeke ngangu mingi.
Angu mingi na pekoni, Jéhovah azia fini ti ange so na yâ ti Marie so ade ti hinga koli pëpe na Marie adü lo na Bethléhem. A zia iri ti lo Jésus.—Jean 6:38.
So lo yeke zo na ndo ti sese, asarango ye ti tere ti Jésus ayeke tongana ti Nzapa. Lo sara ye na nzoni bê, lo ndoye azo nga azo aye mingi ti ga nduru na lo. Na mbeto pëpe, lo fa na azo tâ tënë na ndo ti Jéhovah.
Jésus asara lani anzoni ye me azo ake lo. 1 Pierre 2:21-24
Jésus asava nga azo ti kobela na lo zingo ambeni zo so akui.
Akota zo ti nzapa ti aJuif ake Jésus ngbanga ti so lo fa nda ti mvene ti ala nga lo sigigi na nda ti ala.
Akota zo ti nzapa ti aJuif apusu aRomain si ala pika Jésus na ala fâ lo.
TI HINGA AMBENI TËNË
Jésus Christ ayeke zo wa?
Bâ ndani so Jésus akui, nyen la a futa ni nyen, nga ye so jésus ayeke sara na ndembe so


text:
1Mbi Paul, mbi na Silas na Timothée laa e tokua mbeti so na azo ti Eglize so ayeke na gbata ti Tesalonike. Ala yeke azo ti Nzapa Babâ na ti Kota Gbia Jésus Christ. Ayeke nzoni Nzapa asara nzoni be na ala si lo mu na ala siriri! 2E yeke mu singila lakue na Nzapa ndali ti ala kue si e yeke zia ala lakue na ya ti asambela ti e. 3Na le ti Nzapa Babâ ti e, e yeke dabe ti e lakue na kua so ala yeke sara na lege ti mabe; e yeke dabe ti e na ndoye so ayeke sara titene ala sara kua ngangu nga na be ti ala so ala zia ti ku Kota Gbia ti e Jésus Christ. 4A-ita, e hinga so Nzapa aye ala mingi si lo soro ala. 5Biani, ala hinga atene, Nzoni Tënë so e fa na ala, e fa ni gi na yanga pepe, me e fa ni na ngangu nga na lege ti kua ti Yingo-Vuru. E hinga biani na be ti e, e tene, Nzoni Tënë so e fa ayeke taa-tënë. Ala kue ahinga lege ti dutingo ti e na popo ti ala laa, e sara ye so kue ndali ti nzoni ti ala. 6Ti ala, ala sara ye tongana ti e nga tongana ti Kota Gbia; ataa so ala wara tënë ti Nzapa na ya ti pasi mingi, Yingo-Vuru azia ngia na be ti ala. 7Tongaso, ala ga tapande ndali ti azo ti Masedoane na ti Akayi so ama na be. 8Biani, tënë ti Kota Gbia alondo na ndo ti ala si ague asi na sese ti Masedoane na ti Akayi kue. Gi so oko pepe, so ala ma na be na Nzapa, sango ni angba gi na ando use so pepe, me amu ndo kue. Tongaso, e yeke kiri ti tene tënë na ndö ni pepe. 9Azo kue ayeke tene tënë ti yambango so ala yamba lani na e na ndembe so e si na ndo ti ala. Azo atene nga tënë ti ziango so ala zia lege ti anzapa nde ti kiri na mbage ti Nzapa titene ala sara kua na lo, lo so lo yeke na fini si lo yeke taa Nzapa. 10Fadeso ala yeke ku Jésus, Molenge ti lo so ayeke londo na yayu ti ga. Nzapa azingo Molenge ti lo ni na kuâ, lo so lo yeke zi e na gbe ti ngonzo ti Nzapa so ayeke ga.
Copyright
Learn More


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Ngbanga ti nyen e yeke sambela ti tene Royaume ti Nzapa aga?
Royaume ti Nzapa ayeke mbeni gouvernement so ayeke na yayu. Lani Jésus atene na adisciple ti lo ti sambela ti tene Royaume ni so aga, ngbanga ti so Royaume ni la alingbi ti kiri na sarango ye ti mbilimbili nga na siriri na ndo ti sese. Gouvernement ti azo alingbi pëpe ti zi biaku biaku sarango ngangu na azo, kengo mba senge senge wala kobela. Me, Royaume ti Nzapa la alingbi ti zi aye so kue, na lo yeke sara ni ande. Nzapa asoro Jésus, Molenge ti lo, ti duti Gbia ti Royaume ni. Jéhovah asoro nga ambeni disciple ti Jésus ti komande legeoko na lo na yâ ti Royaume ni so. —Diko Luc 11:2; 22:28-30.
Na yâ ti kete ngoi, Royaume ti Nzapa ayeke lungula azo kue so ake komandema ti Nzapa. Ni la, tongana e sambela ti tene Royaume ti Nzapa aga, andâ e yeke hunda ti tene gouvernement ti Nzapa aga amû place ti agouvernement ti azo. —Diko Daniel 7:13, 14; Apocalypse 11:15, 18.
Ngbanga ti nyen Royaume ti Nzapa alingbi ti ga na anzoni ye na azo?
Jésus la alingbi ti duti Gbia ti Royaume ni ngbanga ti so lo hinga ti bâ mawa ti azo. Teti so lo yeke Molenge ti Nzapa, lo nga kue lo yeke na ngangu ti mû maboko na azo so ayeke toto ti tene Nzapa amû maboko na ala. —Diko Psaume72:8, 12-14.
Royaume ti Nzapa ayeke ga ande na anzoni ye na azo kue so ayeke sambela na bê ti ala kue ti tene Royaume ni aga, nga so ala yeke sara ye alingbi na aye ti bê ti Nzapa ni. Tongana mo manda Bible ti hinga ye na ndo ti Royaume ni, mo yeke regretté lâ oko ape. —Diko Luc 18:16, 17; Jean 4:23.


text:
CHAPITRE 74
Lo mû wango na ndo ti tënë ti yambango agene nga na sambela
JÉSUS AGUE TI BÂ MARIE NA MARTHE
TI NGBÂ TI SAMBELA AYEKE KOTA YE MINGI
Tongana mo descend na mbage ti est ti Hoto ti akeke ti olive, nduru na kilomètre ota tongaso, mo yeke wara kodro ti Béthanie (Jean 11:18). A yeke na ndo so la Jésus ague dä. Lo gue na ndo ti Marie na Marthe, so ayeke aita. Ala na ita ti ala ti koli, Lazare, ayeke akamarade ti Jésus. Ala yamba lani Jésus nzoni mingi.
So Messie aga na yanga-da ti ala so, pasa la ala wara so. Marthe aye ti yamba Jésus nzoni, ndali ni la lo komanse ti leke amara ti akobe nde nde. Na ngoi so Marthe angbâ ti sara kua, ita ti lo Marie aduti ti lo na tere ti gere ti Jésus na lo yeke mä atënë so Jésus ayeke tene. A si na mbeni ngoi, Marthe atene na Jésus atene: “Seigneur, a sara ye oko na mo ape so ita ti mbi ti wali azia mbi gi mbi oko ti sara kua? Tene na lo ti ga ti mû maboko na mbi.”—Luc 10:40.
Me, a hon ti suku na Marie, Jésus amû gi wango na lo Marthe ni ndali ti so lo yeke gi bê ti lo mingi na ndo ti aye ti mitele. Jésus atene: “Marthe, Marthe, mo yeke gi bê ti mo ndali ti aye mingi na li ti mo ayeke kpô ape. A hunda nga aye mingi ape, même gi ye oko alingbi awe. Ti Marie, lo soro nzoni mbage ni, na a yeke zi ni na tïtî lo ape.” (Luc 10:41, 42). Biani, Jésus afa polele na lo so, lo bezoin fade ti leke gbâ ti akobe nde nde ape, gi mbeni kete kobe apeut ti lingbi fade.
Bibe ti Marthe so ayeke sioni ape, lo ye gi ti yamba Jésus nzoni. Me, so lo zia gi bê ti lo kue na ndo ti tënë ti tongo kobe, a sara si lo wara même lege ape ti mä afango ye ti Molenge ti Nzapa! Jésus afa so Marie asara ye na ndara. Ye so lo sara so aga na lo ye ti nzoni mingi na pekoni, na e nga kue e lingbi ti manda ye dä.
Na ambeni ngoi nde na pekoni, Jésus afa tënë na ndo ti mbeni ye nde, me so e lingbi nga ti manda ye dä. Mbeni disciple ahunda lo atene: “Seigneur, fa na e tongana nyen ti sambela, tongana ti so Jean afa ni nga na adisciple ti lo so.” (Luc 11:1). Jésus asara tënë ni lani awe, a sara ngu oko na ndambo tongaso, na yâ ti fango ye ti lo na ndo ti Hoto (Matthieu 6:9-13). Me, peut-être disciple ni so ayeke lani dä ape, tongaso Jésus akiri afa akota tënë ti yâ ni. Na pekoni, na lege ti mbeni tapande, Jésus afa so ayeke kota ye ti ngbâ ti sambela.
Lo tene: “Bâ so mbeni oko na popo ti ala ayeke na mbeni kamarade, na lo gue na ndo ti kamarade ni na bê ti bï, lo tene na lo: ‘Kamarade, sara na mbi bon ti mapa ota, ngbanga ti so mbeni kamarade ti mbi alondo na voyage asi gi fafadeso, na mbi yeke na mbeni ye ti mû na lo ti te ape.’ Kamarade ti lo ni angbâ na yâ ti da kâ atene: ‘Zia ti son li ti mbi. Yanga-da akanga awe, na mbi na akete molenge ti mbi e yeke na ndo ti gbogbo. Mbi lingbi ti londo ti mû mbeni ye na mo ape.’ Mbi tene na ala: Nyen na nyen, lo yeke londo ande ti mû na kamarade ti lo ni aye so lo yeke na bezoin ni. A yeke pëpe ndali ti so zo ni ayeke kamarade ti lo, me ndali ti so lo ngbâ gi ti hunda ye ni.”—Luc 11:5-8.
Jésus aye pëpe ti tene so Jéhovah aye ka pëpe ti kiri tënë na asambela ti e, tongana ti so koli so asara. Lo ye ti fa so, même mbeni zo so aye ti mû ye na kamarade ti lo ape ayeke mû ni na lo ngbanga ti so mba ti lo ni angbâ ti hunda ni. Me, Babâ ti e ti yayu, so ayeke ti lo na ndoye, ayeke kiri tënë biani na adema ti awakua ti lo so ayeke be-ta-zo na lo. Jésus akiri atene: “Mbi tene na ala: Ala ngbâ ti hunda ye, na a yeke mû ni na ala. Ala ngbâ ti gi ye, na ala yeke wara ni. Ala ngbâ ti pika yanga-da, na a yeke zi ni na ala, ndali ti so zo kue so ayeke hunda ye, a yeke mû ni na lo, zo kue so ayeke gi ye ayeke wara ni, na zo kue so ayeke pika yanga-da, a yeke zi ni na lo.”—Luc 11:9, 10.
Na pekoni, ti sara si tënë ti lo ni asigi polele encore, Jésus asara mbeni hakango ye. Lo tene: “Na popo ti ala so, babâ wa tongana molenge ti lo ahunda susu, lo yeke mû na lo ngbo ahon ti mû na lo susu? Wala tongana molenge ni ahunda nga para ti kondo, lo yeke mû na lo kpalakongo? Asingana ala so, atâa so ala yeke sioni, ala hinga tongana nyen ti mû anzoni matabisi na amolenge ti ala, si Babâ so ayeke na yayu ayeke mû yingo vulu na ala so ahunda ni na lo ape?” (Luc 11:11-13). A dë bê ti e mingi ti hinga so, Babâ ti e ti yayu aye mingi ti mä e nga ti mû na e aye so e yeke na bezoin ni.


text:
78: A sara mbeti na tere ti mur
YE NYEN asi ge? Gbia ti Babylone atisa akota zo saki oko ti ga na mbeni kota matanga. Ala yeke nyon ye na yâ ti akopo ti lor na ti argent na ala yeke te nga ye na yâ ti asembe so ala mû ni lani kue na yâ ti temple ti Jéhovah na Jérusalem aga na ni. Me, mo ye ti bâ, maboko ti zo asigigi na ayeke sara mbeti na tere ti mur. Mbeto agbu azo ni kue.
Belschazzar, tarä ti Nébucadnezzar, ayeke gbia fadeso. Lo dekongo ti tene a ga na awandara ti lo. Lo tene: ‘Zo so adiko atënë so na lo fa nda ni na mbi, mbi yeke mû na lo amatabisi mingi na mbi yeke sara si lo ga ota kota zo ti komande na yâ ti royaume ni.’ Me wandara oko alingbi ti diko na ti fa nda ti atënë so a sara na tere ti mur so pëpe.
Mama ti gbia ni amä wuluwulu so na lo ga na kota ndo so ala yeke te kobe dä. Lo tene na gbia ni: ‘Zia mbeto asara mo pëpe. Mbeni zo na yâ ti royaume ti mo ayeke dä so ahinga anzapa so ayeke nzoni-kue. Lani so âta ti mo Nébucadnezzar ayeke gbia, lo zia lo mokonzi na ndo ti awandara ti lo kue. Iri ti lo ayeke Daniel. Tokua zo ti ga na lo, na lo yeke fa na mo nda ti atënë so kue.’
A gue a mû Daniel a ga na lo hio na gbia ni. Na peko ti so Daniel ake ti mû amatabisi ni, lo to nda ti fa na Belschazzar nda ni so Jéhovah azi ândö âta ti lo Nébucadnezzar na ndo ti mbata ti gbia. Lo tene: ‘Baba asi lani bê ti Nébucadnezzar, na ye so asara si Jéhovah afâ ngbanga na ndo ti lo.’
Daniel angbâ ti sara tënë, lo tene: ‘Me mo hinga aye so asi na lo so kue; atâa so kue, mo ngbâ lakue ti duti na baba na bê ti mo tongana Nébucadnezzar. Mo mû akopo na asembe ti temple ti Jéhovah na mo nyon ye na yâ ni. Mo yä iri ti anzapa so a sara ala na keke nga na tênë, na mo gonda Kota Wasarango e pëpe. A yeke nda ni la si Nzapa atokua maboko so ti sû atënë so ge.’
Daniel atene: ‘Atënë so a sû so ayeke, MENE, MENE, TEKEL na UPHARSIN.’
‘MENE aye ti tene so Nzapa adiko lango ti royaume ti mo awe na lo sara si a yeke hunzi. TEKEL aye ti tene so a zia mo na ndo ti kilo na a bâ so mo lingbi pëpe. UPHARSIN aye ti tene so a mû royaume ti mo na aMède nga na aPerse.’
Na ngoi so Daniel angbâ ti sara tënë, andâ aMède na aPerse aga na bira awe na ndo ti Babylone. Ala mû kodoro ni kue na ala fâ Belschazzar. Atënë so a sara na ndo ti mur so aga tâ tënë tâ gi na bï ni so! Me nyen la ayeke si fadeso na azo ti Israël so ayeke angbâa na Babylone? E yeke bâ ande tënë na ndo ni. Me ti fadeso zia e bâ ye so asi na Daniel.
Daniel 5:1-31.
Ahundango tënë
- Tongana gbia ti Babylone asara mbeni kota matanga na lo sara kusala na akopo nga na asembe so a mû ni na yâ ti temple ti Jéhovah na Jérusalem a ga na ni, nyen la asi nyen?
- Belschazzar atene nyen na awandara ti lo? Me ala wara lege ti sara nyen pëpe?
- Mama ti gbia ni atene na lo ti sara nyen?
- Tongana ti so Daniel atene na gbia ni, ngbanga ti nyen Nzapa atokua mbeni maboko ti sara mbeti na tere ti mur?
- Daniel afa nda ti atënë so a sara na tere ti mur so, lo tene nyen?
- Nyen la asi nyen na ngoi so Daniel angbâ ti sara tënë?
Ambeni hundango tënë
- Diko Daniel 5:1-31.
Fa kangbi so ayeke na popo ti sarango mbeto ti Nzapa na mbeto so Belschazzar asara tongana lo bâ maboko so ayeke sara mbeti na tere ti mur so (Dan. 5:6, 7; Ps. 19:10; aRom. 8:35-39).
Tongana nyen Daniel afa so mbeto asara lo oko pëpe na ngoi so lo yeke sara tënë na Belschazzar nga na akota zo ti lo? (Dan. 5: 17, 18, 22, 26-28; Kus. 4:29).
Na lege wa Daniel chapitre 5 agboto lê na ndo ti yanga-ti-komande ti Jéhovah ti dunia kue? (Dan. 4:17, 25; 5:21).


text:
1Fütanga ngü la, fü Yesu akpo da endoro de wü kpara ka-ye nzükpa de füh ye ʼbasu ne, gbü wü nga nzö kötï ka sü la ʼburu. Ah ngbü ta emala to ngari Me fü wü kpara kpala, kpah da esere fü ewü, gü ba, "Miri te Me tima teka aküwa wü koro eyi, ah le de wü fü maguma wü afü." 2Wüh ngbü endoro kpah de wü gara würüse, ta te engu liki siti wü di enga me guvu ewü, de wü gara ta te engu küwa ewü gbü wü keke ka-ewü ne. Ah de wü Marïya Egba-Magadala, ta te Yesu liki siti wü di enga me guguvu lorozi ne, 3bete Yüwana, wara Kuza, te di de kpara te engbü eceka kpï fütanga tima ka Miri Anïtïpa Erode ne, bete Süzana, de mere bi gara ewü. Wü würüse la ngbü ta eza wü e ka-wü, adi ele ta-ngü di te wü Yesu. 4Mere bi wü kpara ngbü ta fï bü ekoro kpaka Yesu, teka adi eje to ngari Me gögömö na. Wüh koro ta gbü nga nzö wü kötï ka sü la ʼburu. Gbü gara sïkpï, fü Yesu, ayia akpo da emala ngari Me fü mere bi wü kpara la gbü mani, gü ba, 5"Gara komoko ta ladü, te za nguwa ka-ye, anü di, amoko kpa agbü yï. Te engu koro kpala, fü ah akpo emoko nguwa ka-ye la. Fü wü gara nguwa atï nda-wü te jia kaje, fü wü kpara angbü edoto. Fü wü lu awu nguwa la, ayia akoro kere, adoro, ami. 6Fü gara bete nguwa atï füh sï-da, te tö di sela mbi mbi ma. Fü nguwa la ayia akö kere, teka ne de, angü tö sela sere sere. Fü ra ayia asü. Fü fu-ndo la aürü ka-ye ʼburu, angü sasa na ka-ye de da. 7Fü gara nguwa atï esüka wü ti. Fü nguwa la akö aga de wü fu-ti la ʼburu. Fü wü ti awündü züka fu-ndo la. Fü ah adu afü te-ye yï-andüla tete, angü wü fu-ti la ta ewü eyi ʼburu. 8Amba wü gara nguwa tï nda-wü gbü züka sü. Fü ewü ayia akö ʼburu, aga, arï, azï jia wü, gbrrri, afa sü, baka e kama biri (100) te nzö ndo biringbö." Fü Yesu adu amala ngü fü ewü de mere ri ye, gü ba, "Te güje mü ladü la, de mü da güje mü te ngü ka-ra la mbi mbi mbi." Dela ngü te Yesu mala teka nguwa, te wüh moko. 9Te wü kpara ka Yesu je ngü la bala, fü ewü ayi-tata, gü ba, "Si-ngü gbü mani la, gü neh fe?" 10Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, "Ta gügü, wü kpara je si-ngü ka Me nda-wü de. Ngü ka Me ngbü gbü jia ewü ʼdaaa, ah wo te-ye awo. Nda-yi, wü kpara ka-ra, ma ngbü eyi esere ngü la fü yi ʼburu mbölö mbölö, gü ba, Me le de wü kpara ʼburu to maguma wü fü ni. Amba wü gara kpara la tï aje si-ngü la nda-wü de, angü wüh le ngü ka-ra de. Teka ngü la, ma ngbü emala ngü la fü ewü ʼburu de mani. Ah kpah baka ngü ta te Me mala teka wü kpara la, gömö mürü dofo Yïsaya, gü ba dene, 'Wü ena aceka ngü ka-ni ma, wü tï awu sisi na nda-wü de. Wü ena aje ngari ni, Me, ma, ngü la tï arï gbü nzö wü mbi mbi kpah de.' Dela ngü ta te Me mala gügü teka wü kpara, te ewü le ngü ka-ra de ne." 11Fü Yesu akpo da emala si mani la fü ewü, gü ba, "Dene si-ngü gbü mani ka nguwa ne. Nguwa te wüh moko agbü yï ne, ah ka-ye baka ngari Me, te ewü ngbü emala fü wü kpara. 12Nguwa te tï te kaje, ah ba wü mene kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, amba ngü la rï gbü nzö ewü, fü ewü ao emaguma wü ne de. Te Satana wu ngü la bala, fü ah ayia kere, akoro aza ngü la emaguma ewü asidi, angü wüh ena ara fü Me, fü ewü aküwa. 13Nguwa te tï füh sï-da, ah ba mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, fü ewü ayia aje ngü la, ale de mere tadu te wü. Amba wüh rü kpekpeke gbü ngü ka Me de. Wüh to maguma wü bü teka sïkpï mba cüküʼdaye. Baka te cïnga maka ewü, fü ewü ayia ace ngü ka Me ka. 14Nguwa te tï nda-ye esüka wü ti ne, ah baka mene wü kpara te ewü le ngari Me la eyi, amba wüh maka wazi teka arü kpekpeke, gbü ngü ka Me nda-wü de. Angü fïngangü ka-ewü ka-ye ʼbasu ʼbasu, teka ngü ka jiase, de ngü ka tadu, de wü gara e füh kotö ne. Fü wü ngü la angbü esiti fïngangü ka wü kpara la, wüh tï amere tima ka Me mbi mbi nda-wü de. Fü ewü angbü ka-wü ʼburu baka yï-andüla tete. 15Amba, mene nguwa te tï gbü züka sü ne, ah baka mene wü kpara de te ewü je ngari Me, fü ewü ale de maguma wü biringbö, azoro ngü la de kpa wü ʼbasu, ao to wü, angbü emere. Wü kpara la, wüh baka ndo te rï reke areke, gbrrri bala. Dela si-ngü gbü mani teka nguwa ndo la." 16Fütanga ngü la, fü Yesu amala kpah gara mani fü ewü, gü ba, "Yi je eyi, gü ba, te wüh siya wa teka alofo sü kpa esambü gbü biti la, wüh ngbü ebuka neh esa sila? Anga eo esa ngbaga? Ah bala de. Wüh ngbü esiya wa, eo kpa tikpi füh e, teka fü ah angbü elofo sü fü wü kpara ʼburu. Angü, te wü kpara ena angbü erï kpa esambü la, fü ewü angbü eceka kpï tete mbi mbi mbi. 17Kpah bala, ngü ka-ra te wü kpara je mbi mbi de, te wo te-ye awo fü ewü ne, wüh ena awu ngü la te gara, angü Me ena adu asere ngü la fü ewü me-ye ngbaa ngbaa ngbaa. 18Yi da güje yi teka ngü, de te ma ngbü emala fü yi ne, mbi mbi mbi. Kükürü de, angü te mü le ngü ka-ra ne eyi la, Me ena adu agü tamu gara wü ngü fü mü gbe. Amba te mü le aje ngü ka-ra nda-mü de, mba enga ngü cüküʼdaye te di gbü nzö mü ne, ah ena adürü ka-ye adürü asidi." 19Fütanga ngü la, fü wü di enga ni ye Yesu ayia akoro kpakaka na de wü ni ye na. Te wüh koro tete, fü ewü amaka mere bi wü kpara, te wüh biti te-wü, ngbü ede Yesu, teka aje to ngari Me gögömö. Amba da wü ni ye na, te ewü ena arï anü kpakaka kpa esambü la, nda ma. 20Te wü kpara la wu ngü la bala, fü ewü amala ngü fü Yesu, gü ba, "Mere kpara deyï, wü ni ye, de wü di enga ni ye, koro eyi, ngbü kpa etanü kpane. Wüh ngbü ele awu ye." 21Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia amala ngü fü wü kpara la ʼburu, gü ba, "Ah mbi, amba mene wü kpara, te ewü ngbü eje rïrï ka Me, angbü emere ne, wüh kpah baka wüna, de wü di enga wüna." Dela ngü ta te Yesu mala fü mere bi wü kpara la. 22Gbü gara sïkpï, fü Yesu ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye, nzükpa de füh ye ʼbasu ne, gü ba, "Ani nü la kpa etangu." Fü wü kpara kaka ayia ale. Fü ewü alï ʼburu gbü zabu, teka akö ngu. 23Fü ewü anü, anü, anü akoro kpa etü mere ngu Galïlaya la. Amba Yesu tï ka-ye eyi era ara. Fü mere wege ayia akoro kere, akpo da efe jia ngu de wazi. Fü zabu akpo da eyiki, efüfü te-ye, da ekolo ngu gbü ye. Fü ngu angbü esi gbü zabu la. Zabu la yia ta ebu ewü abu agbü ngu. 24Fü wü kpara ka Yesu angbü de cürü. Fü ewü anü azükü engu, gü ba, "Mere kpara, mere kpara, ani te ekpi! Ani te ekpi!" Fü Yesu ayia azükü, awu ngü la bala. Fü ah amala ngü fü siti wege la, gü ba, "Wege, mü nga anga! Ngu, mü ngbü ziii!" Fü wege ayia anga. Fü ngu angbü ziii. Fü sü ayia anga ʼduwa ngbiii! 25Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, "Yi ekpe neh cürü ne? Yi to maguma yi fere mbi mbi la fï de?" Fü ngü la aga gbü jia wü kpara kaka-na la afa sü. Fü ewü angbü de cürü, da emala ngü esüka wü, gü ba, "Apa! De bane neh ene ngü ne? Komoko la neh da, te ngbü emala ngü bü de komö ye, fü wü wege de wü ngu angbü eje rïrï kaka-na ne?" Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to rïrï fü mere wege tete. 26Te wü Yesu kö ngu tete, fü ewü akoro kpa füh gümba, agbü tö ka wü Garasa, te di kpa etangu mere ngu Galïlaya. 27Gara komoko ta ladü kpala, te siti wü di enga me sibi guguvu gbe fa sü. Teka mere bi sïkpï, ah ngbü engbü ka-ye ngïrïmu. Ah ngbü ta ekötï nda kpah de, ah ngbü era ka-ye etü wü mbükü. Fü wü di enga me la angbü ta emere engu efa sü. Fü wü kpara angbü ʼburu ekpe engu akpe. Fü ewü angbü edü wü kengbe gbü kpakpa, de wü lölö na. Fü ah angbü ekukuru wü kengbe la eküte ye asidi. Fü wü di enga me la angbü eza engu, enü di agbü gü. Baka te wü Yesu ngbü la bü ekoro kpa füh gümba, fü komoko la awu Yesu. Fü ah akoro atï kötö eri lölö na, da eba rere. Fü Yesu amala ngü fü wü siti wü di enga me la, gü ba, "Wü ce engu ace!" Fü komoko la andaʼba te-ye kpaka Yesu, da emala ngü fefe de mere ri ye, gü ba, "Yesu, Ye Mere Me, ye ele amere de ni ne ngü ne? Tima ka-ni gbü ngü ka-ye nda ma! Ni ngbü endaʼba te-ni fü ye, de ye mere e ato kuru te ni la de!" 30Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayi-tata, gü ba, "Ïrï ye neh da?" Fü komoko la alügü ngü, gü ba, "Ïrï ni de Bi-nzö-gü." Ah gü ïrï ye bala, angü wü di enga me sibi guguvu gbe fa sü. 31Fü wü di enga me la, andaʼba te-wü fü Yesu, gü ba, "Ye mere e aliki ani, ato agbü mere du ka cïnga ne de." 32Mere bi wü mba ka kötï ta ladü gbü sü la, te ewü ngbü ezü e füh gümba sela. Fü wü di enga me la afüwa te-wü fü Yesu, gü ba, "Ye tima ani, de ani nü rï kpa guvu wü mba la." Fü Yesu ayia ale ngü la fü ewü, de wüh nü, baka te ewü mala. 33Fü wü di enga me la ayia akoro guvu komoko la asidi, ace engu, akpe arï aguvu wü mba la. Fü wü mba la aci de mere woro, ago kpa esa gö, agürü agbü mere ngu, anzö ngu, akpi ʼburu kpala. 34Te wü kpara, de te ewü ngbü eceka kpï fütanga wü mba la, wu ngü la bala, fü cürü amere ewü. Fü gara ewü akpe de woro, anü amala nga ngü, te Yesu mere la, fü wü kpara agbü mere kötï, bete wü sü edede la ʼburu. 35Te wüh je ngü la, fü mere bi wü kpara akpe akoro, teka aceka ngü la cu de jia wü. Fü ewü akoro amaka komoko, ta te wü di enga me ngbü emere engu ne, te ngbü ka-ye eri lö Yesu sela. Ah to tïne züka bongo eküte ye, fïngangü kaka du koro kpah eyi mbi. Fü ngü la ato cürü fü wü kpara la afa sü, gü ba, "Dela sirimbi!" 36Fü wü kpara, de te ewü wu ngü la cu de jia wü ne, ayia angbü emala nga komoko la fü wü bu wü, gü ba, "Yesu liki wü di enga me guguvu na me-ye." 37Fü ngü la ato mere fïngangü, de cürü fü wü kpara ka sü la ʼburu. Fü ewü aci ʼburu ayi-ta Yesu, de ah ce sü ka-ani. Fü Yesu alï de wü kpara ka-ye gbü zabu, teka anü ka-wü. 38Fü komoko de te wü di enga me koro guguvu na ne, ayia andaʼba te-ye fü Yesu, gü ba, "Ni ele anü ka-ni ake ye." Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, 39"Aʼa, ye du edu kpa gba wü, fü ye amala nga züka ngü, de te Me mere fü ye ne, fü wü di enga ni ye." Fü komoko la ayia adu, angbü endoro gbü nga nzö kötï la, da emala nga ngü, de te Yesu mere fü ye ne, fü wü kpara. 40Fütanga ngü la, fü wü Yesu alügü nga wü adu kpa etangu agbü sü ka-wü, agbü Galïlaya. Te wü Yesu du koro tete, fü mere bi wü kpara aci akoro kpakaka na de mere tadu, angü wüh ngbü ta kü ecï nganga. 41Gara komoko ta ladü kpala de ïrï ye Yayïrü. Engu ta de mere kpara te ngbü emere tima kpa esambü ka biti-te. Fü Yayïrü ayia akoro, atï eri lö Yesu, andaʼba te-ye fefe gü ba, "Mere kpara deyï, ye koro la mba agba ni, teka aküwa ye ni." 42Angü yeye na ka-ye ta ngbee biringbö, ye würüse te re kaka di baka nzükpa de füh ye ʼbasu. Mbarase la ngbü ta eke efa sü, ah yia ekpi akpi. Te Yesu je ngü la, fü ewü ayia anü de wü Yayïrü. Fü mere bi wü kpara aci kpah anü gbü nga ewü, da enzinzi te-wü, ededere Yesu. 43Amba gara würüse ta kpah ladü sela, te ngüte ngbü ego tete teka wü re nzükpa de füh ye ʼbasu. Ngü la ngbü ta eto mere cïnga fü würüse la efa sü. Ah ngbü ta enü kpaka mere bi wü mürü kuwa, de wüh küwa ni, amba wü mürü kuwa la to rü fefe ma, ah le ta-ngü tete de. 44Te würüse la je nga Yesu, gü ba, "Engu koro eyi sela ne," fü ah ayia agbeke te-ye, anü kpala. Te engu koro kpala, fü ah ayia azi te-ye ʼbïlï ʼbïlï, esüka mere bi wü kpara la, anü amofo mö bongo ka Yesu to kpa ekükürüfe. Würüse la kpah bü te emofo bongo ka Yesu, ʼduwa fü ngüte la ayia akolo tete. 45Te Yesu wu ngü la bala, fü ah ayi-ta ngü, gü ba, "E-mofo bongo ka-ni neh da?" Fü wü kpara ʼburu acere nga wü gbere. Fü Petero ayia amala ngü, gü ba, "Mere kpara, ye ena angbü eyi-ta ngü bala ne, ye wu mere bi wü kpara, te ewü ngbü egbene sü agbene, ne de?" 46Fü Yesu angbü de ngü la fï gömö ye, gü ba, "Gara kpara mofo ni eyi, angü ni wu eyi kpo, gü ba, wazi te Me to fü ni ne mere tima eyi." 47Te würüse la wu, gü ba, Yesu wu ngü la eyi, fü ah aka te-ye, akoro atï eri lö Yesu, küküte ʼburu eloʼböka ka cürü. Ah du cere nga ye tïne de. Fü ah amala fü Yesu gbü jia wü kpara la ʼburu, gü ba, "Ah de ni, ni mofo bongo ka-ye me-ni. Teka ngü la, fü ni ayia aküwa dene." 48Fü ngü la areke te Yesu, fü ah amala fefe, gü ba, "Enga ra, mü küwa eyi, teka te mü to maguma mü eyi fere. Mü nü enü de gu maguma." 49Baka te Yesu ngbü la bü emala ngü fü würüse la, fü gara kpara akpe akoro agba Yayïrü, te mbarase kaka ngbü eke ake ne, amala ngü fefe, gü ba, "Yayïrü deyï, ah nza eyi! Ye mere e ambü mere kpara la tïne de, angü ye ye kpi ka-ye eyi." 50Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fü Yayïrü, gü ba, "Ye mere e akpe cürü de. Te ye to maguma ye ʼburu fü ni, mbarase ka-ye ena aküwa." 51Fü wü Yesu ayia anü akoro agba Yayïrü. Fü ewü amaka wü kpara kpala ʼburu da eku gba de mere cïnga te wü, teka kpi ka mbarase la. Te Yesu wu ngü la bala, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, "Wü mere e aku gba de, angü mbarase la ngbü era ka-ye ara, ah kpi akpi nda de!" Fü wü kpara la, aci ʼburu angbü emü ngü ka Yesu la amü, angü wüh wu eyi fanü, gü ba, mbarase la kpi ka-ye eyi. Fü Yesu ayia arï te sü, te ewü o kö mbarase la tete. Ah le fü mere bi wü kpara arï kpa esambü kpala de. Ah za bü Petero, Yüwane ake Yakobo gbü nga ye, bete wö ye mbarase la, ake ni ye na. 54Fü Yesu ato kpa ye, azoro kpa jaji würüse la, amala ngü fefe, gü ba, "Enga ra, mü yia eyia tikpi!" 55Fü mbarase la ayia azükü gbü kpi. Fü Yesu adu amala ngü fü wü wö ye na ake ni ye na, de wüh to zü-e fefe. 56Fü ngü la aga gbü jia wö ye mbarase la, ake ni ye na afa sü. Fü Yesu amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, "Wü mere e amala nga ngü la fü wü kpara de de de."
Copyright
Learn More


text:
1Saul ayeda na tënë ti fango Étienne. Na lango ni so, azo ato nda ti sara ngangu mingi na azo ti Eglize so ayeke na Jérusalem. Azo ti Jésus kue akangbi na ndö ti sese ti Judée na ti Samarii, gi awatokua laa angba na Jérusalem. 2Ambeni zo so aye tënë ti Nzapa mingi alu Étienne si ala toto kuâ ti lo ngangu. 3Andaa Saul angba ti lo lakue ti buba Eglize. Lo yeke li na ya ti ada ti gbu akoli na awali si lo yeke bi ala na da ti kanga. 4Azo ti Jésus so akangbi kirikiri ague na ando nde nde si ala yeke fa Nzoni Tënë. 5Philippe ague na ya ti mbeni gbata ti Samarii si lo fa tënë ti Christ kâ. 6Gba ti azo ti gbata ni ama tënë ti aye ti kpene so Philippe asara, ala baa ni si ala zi mê ti ala mbirimbiri ti ma tënë so lo yeke tene. 7Biani, asioni yingo asigigi na ya ti azo mingi na dekongo na yanga ti ala. Azo mingi so mbeni mbage ti tere ti ala abuba na ala so gere ti ala abuba, tere ti ala aga nzoni. 8Be ti azo ti gbata ni kue ayeke na kota ngia. 9Andaa mbeni koli so iri ti lo Simon ayeke na ya ti gbata ni kozoni. Lo yeke zo ti sarango mazi, lo sara aye ti kpene mingi na le ti azo ti Samarii; lo baa tere ti lo tongana mbeni kota zo. 10Azo kue azi mê ti ala ti ma lo, alondo na akete zo ngbii asi na akota zo. A tene: “Koli so ayeke na ngangu ti Nzapa so a iri ni ‘Kota Ngangu’ .” 11Ala yeke ma gi tënë ti lo, ndali ti so aninga mingi so lo yeke sara aye ti dongo be na lege ti mazi ti lo ni. 12Me na peko ti so ala ma na be na Nzoni Tënë ti Kodro-gbia ti Nzapa so Philippe afa na ala na iri ti Jésus Christ, akoli na awali awara bateme. 13Simon nga ama na be si lo wara bateme; lo ngba lakue na tere ti Philippe. Lo nga, be ti lo ado na bango aye ti kpene na aye ti dongo be so Philippe ayeke sara so. 14So Awatokua so ayeke na Jérusalem ama atene, azo ti Samarii ayamba tënë ti Nzapa awe, ala tokua Pierre na Jean na ala. 15So Pierre na Jean asi kâ, ala sambela ndali ti azo ti Samarii ni titene ala wara Yingo-Vuru. 16Andaa Yingo-Vuru ade ti zu pepe na ndö ti mbeni oko na popo ti ala; lani ala wara gi bateme na iri ti Kota Gbia Jésus. 17Tongaso Pierre na Jean azia maboko na ndö ti ala si ala wara Yingo-Vuru. 18So Simon abaa so Yingo-Vuru azu na ndö ti azo ndali ti so awatokua azia maboko na ndö ti azo ni, lo ga na ala nginza 19si lo tene: “Ala mu nga na mbi ngangu so titene tongana mbi zia ande maboko na ndö ti zo, lo wara Yingo-Vuru.” 20Me Pierre akiri tënë na lo, atene: “Mo na nginza ti mo ni kue, ala gue na le ti wâ, ngbanga ti so nzoni ye so Nzapa ayeke mu na zo senge so, mo baa ti mo, mo tene, zo ayeke vo ni vongo na nginza! 21Kua so e yeke sara ge so, mbeni ye ti mo oko wala tënë ti mo ayeke daa pepe, ngbanga ti so be ti mo ayeke mbirimbiri na le ti Nzapa pepe. 22Mo zia lege ti sarango asioni ye ti mo so, mo sambela Kota Gbia titene tongana lege ayeke daa, lo yeke zi sioni tënë so mo leke na be ti mo so. 23Biani, mbi baa so sioni nzara ti warango ye asi singo na be ti mo si mo yeke ngbaa ti siokpari.” 24Simon akiri tënë, atene: “Ala wani asambela Kota Gbia ndali ti mbi si sioni so ala tene tënë ni so asi na mbi pepe.” 25Na peko ti so Pierre na Jean afa tënë ti ye so ala hinga na ndö ti Kota Gbia awe si ala fa nga tënë ti lo awe, ala mu lege ti kiri na Jérusalem. Na lege, ala yeke fa Nzoni Tënë na ya ti akete kodro mingi ti Samarii. 26Ange ti Kota Gbia atene na Philippe: “Londo, mo gue na mbage ti Mbongo, na lege so alondo na Jérusalem azu ti gue na Gaza. Azo akiri ahon na lege ni so pepe.” 27Lo londo hio si lo gue. Andaa mbeni mbaiwa ti Etiopii so ayeke kota wabatango-mosoro ti Kandas, gbia-wali ti Etiopii, ague na Jérusalem ti voro Nzapa. 28Na kiringo ti lo, lo duti na ndö ti pusu ti mbarata si lo yeke diko mbeti ti Wayanga-Nzapa Ésaïe. 29Yingo atene na Philippe: “Mo gue mo tengbi na pusu ti mbarata so.” 30Philippe akpe, ague si lo wara zo ti Etiopii so ayeke diko mbeti ti wayanga-Nzapa Ésaïe. Lo hunda lo, lo tene: “Mo ma ya ti tënë so mo yeke diko so?” 31Koli ni akiri tënë, atene: “So mbeni zo ti fa nda ni na mbi ayeke daa pepe so, mbi lingbi ti ma ya ni tongana nyen?” Lo hunda na Philippe ti duti na tere ti lo na ndö ti pusu ti mbarata ni. 32Kamba ti tënë so lo yeke diko so atene: “A gue na lo tongana mbeni taba so azo ayeke gue na lo na ndo ti fango anyama; a gue na lo tongana molenge ti taba so ayeke buburu na gbe ti zo so ayeke fâ kua ti tere ti lo. Lo zi yanga ti lo oko pepe. 33So lo sara tere ti lo kete so, mbeni wafango-ngbanga ti lo na legeni ayeke daa pepe. Zo wa laa alingbi ti tene ande tënë ti ahale ti lo? Fini ti lo na ndö ti gigi so ahunzi awe.” 34Mbaiwa ni ahunda Philippe, atene: “Mbi gbu gere ti mo, tene na mbi: zo wa laa wayanga-Nzapa ni ayeke tene tënë ti lo so? Lo tene tënë ni na ndö ti lo wani wala na ndö ti mbeni zo nde?” 35Philippe amu tënë; na ndö ti kamba ti mbeti ti Ésaïe so, lo to nda ti fa Nzoni Tënë ti Jésus na lo. 36So ala ngba na lege ti gue, ala si na ndo so ngu ayeke daa. Mbaiwa ni atene: “Baa, ngu laa; nyen laa akanga lege na mbi ti wara bateme?” [ 37Philippe atene: “Tongana mo ma na be biani, mo lingbi ti wara bateme senge.” Mbaiwa ni atene: “Mbi ma na be so Jésus Christ ayeke Molenge ti Nzapa.”] 38Lo mu yanga titene pusu ti mbarata ni aluti. Philippe na mbaiwa ni, ala use kue azu na ya ti ngu si Philippe abatize lo. 39So ala sigigi na ya ti ngu ni awe, Yingo ti Kota Gbia amu Philippe ahon na lo si mbaiwa ni akiri abaa lo pepe. Lo mu lege ti gue na ngia na be ti lo. 40Ti Philippe, lo si na gbata ti Azot. So lo yeke tambula na lege, lo yeke fa Nzoni Tënë na ya ti agbata so kue lo yeke hon daa. Lo gue ngbii lo si na gbata ti Sezare.
Copyright
Learn More


text:
CHAPITRE 19
Kusala ti lekengo ada so amû gonda na Jéhovah
1, 2. (a) Ngbene ye giriri, nyen la awakua ti Jéhovah aye mingi ti sara? (b) Jéhovah abâ nyen na nene ni mingi?
NGBENE ye giriri la awakua ti Jéhovah aye mingi ti leke ada so amû gonda na iri ti lo. Na tapande, na ngia na bê, amolenge ti Israël amû mbage lani na kua ti lekengo tabernacle nga ala mû aye mingi ndali ni.—Ex. 35:30-35; 36:1, 4-7.
2 Jéhovah abâ pëpe aye ti lekengo na da ni wani tongana akozo ye so amû gonda na lo, wala ni la si ayeke kota mingi ahon tanga ti aye kue (Mat. 23:16, 17). Ye so lo bâ na nene ni, matabisi so amû na lo gonda ahon atanga ni kue, ayeke vorongo so awakua ti lo ayeke voro na lo, so ala sara ni na bê ti ala wani nga ala yapu na yâ ti kua ni (Ex. 35:21; Marc 12:41-44; 1 Tim. 6:17-19). So kota tënë la. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so ada ayeke ngbâ lakue lakue ape. Na tapande, tabernacle ni nga na temple ni ayeke dä mbeni ape. Ada ni so ayeke dä encore ape, me Jéhovah agirisa pëpe gbâ ti aye so awakua ti lo be-ta-zo amû nga na ngangu kua ti ala ti mû maboko na lekengo ada ni.—Diko 1 aCorinthien 15:58; aHébreu 6:10.
3. Nyen la e yeke bâ ande na yâ ti chapitre so?
3 Awakua ti Jéhovah ti laso nga asara kua ngangu ti leke ando ti voro lo dä. Ye so ala sara na gbe ti komandema ti Gbia Jésus Christ ayeke biani ye ti dongo bê! A yeke polele so Jésus airi tënë nzoni na ndo ti ngangu kue so ala sara (Ps. 127:1). Na yâ ti chapitre so, e yeke fa gi ambeni mbage ti kua so ala sara nga tongana nyen la amû gonda na Jéhovah. E yeke mä nga tënë ti ambeni ita so amû mbage ti ala na kua ni so.
Lekengo aDa ti Royaume
4. (a) Ngbanga ti nyen e yeke na bezoin ti ando ti vorongo Nzapa dä mingi? (b) Ngbanga ti nyen a bungbi ambeni filiale aga oko? (Bâ encadré “ Lekengo afiliale: Ti lingbi na bezoin ti achangement.”)
4 Tongana ti so e bâ na Chapitre 16, Jéhovah aye si e bungbi ndo oko ti voro lo (aHéb. 10:25). Abungbi ti e ayeke kpengba mabe ti e nga ayeke kono nzara ti fango tënë so ayeke na yâ ti e. Na ngoi so alango ti nda ni ayeke gue na li ni, Jéhovah angbâ ti pusu kua ni so na loro. Ni la, ngu oko oko, azo saki na saki ayeke ga na yâ ti bungbi ti lo (És. 60:22). Teti so azo so aga na gbe ti Royaume ayeke mingi, kota bezoin ti leke ada ti petengo ambeti ti e ayeke dä nga. E bezoin nga ada mingi ti voro Jéhovah dä.
5. Ngbanga ti nyen iri “Da ti Royaume” alingbi na ndo ti bungbi ti e? (Bâ nga encadré “ Eglize ti fini lumière.”)
5 Na tongo nda ti mbaï ti awakua ti Jéhovah ti laso, aWamandango Bible akomanse lani ti bâ so ala yeke na bezoin ti wara ando ti ala wani ti sara bungbi dä. E lingbi ti tene so akozo da so e leke ti voro Nzapa dä ayeke lani na Virginie-Occidentale, na États-Unis, na ngu 1890. Ti si na ngu 1930, awakua ti Jéhovah aleke ada nga ala leke peko ti ada mingi ndali ti abungbi. Me ala zia mbeni mbilimbili iri na ndo ni ape. Na ngu 1935, Ita Rutherford ague na Hawaii, na ndo so a leke lani mbeni da na tere ti fini filiale ni. Tongana aita ahunda lo ti hinga iri so a yeke zia na ndo ti da ni, Ita Rutherford atene: “Ala pensé so a yeke nzoni e zia iri ‘Da ti Royaume’ ape? Teti so a yeke ye so e yeke sara la, so ayeke ti fa nzoni tënë ti Royaume.” (Mat. 24:14). Hio, a zia iri so na ndo ti da ni so, me nga na ndo ti mingi ti ando so acongrégation ti awakua ti Jéhovah ayeke sara kua na ni na ndo ti dunia kue.
6, 7. Lekengo aDa ti Royaume hio hio aga na aye wa?
6 Na yâ ti angu so aga na peko ti ngu 1970, bezoin ti aDa ti Royaume akiri aga kota. Ti kaï bezoin so, aita na États-Unis asigigi na mbeni kode ti leke gi na yâ ti alango mingi ape apendere da so ayeke lingbi na kua ti e. Ti si na ngu 1983, a leke mara ti aDa ti Royaume tongaso nduru na 200 na États-Unis nga na Canada. Ti sara kua ni so, aita ato nda ti zia na sese akomite so ayeke bâ lege ti lekengo ada. Ndali ti so kode so alë lengo mingi, na ngu 1986, Bebungbi ayeda na ni tongana kode ti kua ti bungbi ti e. Ti si na ngu 1987, a yeke wara lani akomite so 60 na États-Unis. * A si na ngu 1992 a zia nga akomite so na Afrique du Sud, Allemagne, Argentine, Autriche, Espagne, France, Japon nga na Mexique. Ti tâ tënë ni, a lingbi e gonda akpengba ita so aleke aDa ti Royaume nga na aDa ti Assemblée ndali ti kua so ala sara so, a yeke nga kusala so ayeke teti Nzapa.
7 Kode ti lekengo aDa ti Royaume hio hio so aga na nzoni tënë ti témoin na yâ ti ando so a leke ni dä. Mbeni mbeti-sango na Espagne azia mama-tene ti lo tongaso: “Mabe apusu ahoto.” Mbeti-sango ni ahunda tënë so na ndo ti lekengo mara ti aDa ti Royaume tongaso na gbata ti Martos: “Na yâ ti dunia so, so azo apensé gi na ala wani so, nyen la asara si azo ti ambage nde nde ti Espagne alondo, na bê ti ala wani, aga na Martos ti leke mbeni da so ahunzi hio, so ayeke pendere nga so a leke yâ ti kua ni nzoni mingi ahon atanga ni kue?” Article ni akiri tënë na fango peko ti tënë ti mbeni ita, a tene: “A yeke tongaso ngbanga ti so Jéhovah la ayeke fa ye na e.”
Lekengo ada na yâ ti akodoro so ayeke na mosoro mingi ape
8. Na ngu 1999, Bebungbi ayeda na fini kapa wa? Ngbanga ti nyen?
8 Na ngoi so e yeke ga lani nduru na ngu 2000, azo mingi ayeke ga na yâ ti bungbi ti Jéhovah na yâ ti akodoro so ayeke na mosoro mingi ape. Acongrégation ti akodoro ni so apika li ti ala lani ti leke ando ti bungbi. Me na yâ ti ambeni kodoro ni, azo ahe aita wala abâ ala na sioni lê ndali ti so aDa ti Royaume ti ala ayeke agbagbara da, tongana a haka ni na ambeni da ti vorongo nzapa. Ye oko, a to nda ni na ngu 1999, Bebungbi ayeda na mbeni kapa ti lekengo aDa ti Royaume, hio hio, na yâ ti akodoro so ayeke na mosoro mingi ape. A mû nginza so ayeke na akodoro ti mosoro ti zia ndali ni si “ye ni alingbi tere”. (Diko 2 aCorinthien 8:13-15). Aita-koli na aita-wali ti ambeni kodoro amû tere ti ala, na bê ti ala wani, ti sara kua ni so.
9. Kua wa la akpa lani mbeni ye so ayeke hon ngangu ti zo? Me nyen la e sara?
9 Na tongo nda ni, kua ni akpa mbeni ye so ahon ngangu ti zo. Mbeni tondo na ngu 2001 atene so a bezoin aDa ti Royaume ahon 18 300 na yâ ti akodoro 88 so ayeke na mosoro mingi ape. Ye oko, ndali ti so yingo ti Nzapa na Gbia Jésus Christ ayeke dä, mbeni kua ti karango zo ayeke dä ape (Mat. 19:26). Gi na yâ ti angu 15, ti londo na ngu 1999 ti si na ngu 2013, awakua ti Nzapa aleke aDa ti Royaume 26 849 na yâ ti kapa so. * Jéhovah angbâ ti zia tufa ti lo na ndo ti kua ti fango tënë, ni la si ngbene ye na ngu 2013, e yeke lakue na bezoin ti aDa ti Royaume 6 500 na yâ ti akodoro so. Laso, ngu oko oko, a yeke na bezoin ti aDa ti Royaume 100 na ndo ni.
10-12. Tongana nyen la kua ti lekengo aDa ti Royaume amû gonda na iri ti Jéhovah?
10 Tongana nyen la lekengo afini Da ti Royaume so amû gonda na iri ti Jéhovah? Mbeni tondo ti filiale ti Zimbabwe asara tënë so: “Gi na yâ ti nze oko so aga na peko ti lekengo mbeni fini Da ti Royaume, wungo ti azo so ayeke ga na bungbi ahon fani use.” Na yâ ti akodoro mingi, azo ayeke gi bê ti ala ti sara bungbi na e tongana mbeni nzoni ndo ti vorongo Nzapa ayeke dä pëpe. Me, tongana a hunzi ti leke mbeni Da ti Royaume, hio yâ ni asi na a hunda ti leke mbeni fini ni nde. Ye oko, a yeke pëpe gi pendere ti da ni la agboto azo na Jéhovah. Tâ ndoye ti Chrétien so ayeke na popo ti azo so ayeke leke ada ni so la si achangé bango ndo so azo ayeke na ni na mbage ti bungbi ti lo. Zia e bâ ambeni tapande ni.
11 Indonésie. Na ngoi so mbeni koli so ayeke bâ kua ti lekengo mbeni Da ti Royaume aga ti hinga so azo ti kua ni kue aga na bê ti ala wani ti sara kua ni so, lo tene: “Ala yeke tâ nde mingi! Mbi bâ tongana nyen la ala oko oko ayeke sara kua na bê kue nga na ngia, atâa so ala yeke wara nginza ndali ni ape. Mbi pensé so mbeni bungbi ti Nzapa ti lingbi na ti ala so ayeke dä ape!”
12 Ukraine. Mbeni wali so ayeke hon lâ na lâ na tere ti mbeni Da ti Royaume so a yeke leke ni, ahinga so azo ti sarango kua ni ayeke aTémoin ti Jéhovah nga so a yeke Da ti Royaume la ala yeke leke so. Lo tene: “Ita ti mbi ti wali so aga Témoin ti Jéhovah la asara tënë ti aTémoin ti Jéhovah na mbi. Na bango kua ti lekengo da ni so, mbi tene so mbi nga mbi ye ti duti na yâ ti sewa ti yingo so. Ge la mbi bâ ndoye na lê ti mbi.” Wali so ayeda lani ti manda Bible nga lo wara batême na ngu 2010.
13, 14. (a) So mbeni koli na wali ti lo ayeda ti manda Bible na peko ti so ala bâ ye so ayeke pasêe na place ti lekengo Da ti Royaume afa na mo nyen? (b) Nyen la mo lingbi ti sara ti tene ndo so mo yeke voro Jéhovah dä amû gonda na lo?
13 Argentine. Mbeni koli na wali ti lo aga nduru na mbeni ita-koli so ayeke bâ lege ti kua ti lekengo mbeni Da ti Royaume. Koli ni atene na lo: “A ninga awe la lê ti e ayeke na ndo ti kua ti lekengo da so na . . . e mû desizion ti manda ye na ndo ti Nzapa na yâ ti da ni so.” Lo kiri lo hunda: “Nyen la e lingbi ti sara ti wara lege ti sara bungbi ge?” Koli na wali so ayeda ti manda Bible me gi tongana sewa ti ala kue si asara ni. Na ngia, aita ayeda na tënë ti ala ni.
14 Peut-être mo wara lege ape ti mû mbage na kua ti lekengo Da ti Royaume so mo yeke sara bungbi dä. Me, mo lingbi ti sara ambeni ye si ndo so mo yeke voro Nzapa dä amû gonda na Jéhovah. Na tapande, mo lingbi ti tisa, na ngia na bê, azo so mo yeke manda Bible na ala, avizite ti mo nga na ambeni zo ni nde, ti ga na abungbi na Da ti Royaume ni so. Lege azi nga na mo ti sara si ndo ni angbâ propre nga nzoni. Tongana mo leke tere ti mo nzoni kozo, mo lingbi ti mû offrande ti tene a bâ na lege ti Da ti Royaume ni nga ti tene a leke ambeni ndo ti vorongo Nzapa dä na ambeni kodoro. (Diko 1 aCorinthien 16:2.) Akua so akiri amû gonda na iri ti Jéhovah.
Azo ti sarango kua ni so
15-17. (a) Azo wa la ayeke sara kota mbage ti kua ti e ti lekengo ada? (b) Tënë so aita-koli na awali ti ala so ayeke sara kua ti lekengo ada ti e na akodoro nde nde atene afa na mo nyen?
15 Mingi ti akua ti lekengo aDa ti Royaume, aDa ti Assemblée nga na afiliale, a yeke aita ti kodoro ni la ayeke sara ni. Me, fani mingi, ambeni ita-koli na aita-wali ti ambeni kodoro nde, so ahinga akode ti lekengo dä, ayeke mû maboko na ala. Ambeni aita ni so, aleke tere ti ala ti tene ala sara kua ni so na akodoro nde nde teti ayenga mingi. Ti ambeni, ala yeda ti sara kua ni so teti ngu mingi. Tongana mbeni kua ni ahunzi awe, ala yeke gue na mbeni nde.
16 Kua ti lekengo ada na akodoro nde nde ayeke na akpale ti lo me ayeke ga na aye ti nzoni nga. Bâ tapande ti Timo na Lina. Ala voyagé na akodoro ti Asie, Poto nga na Amerika ti Mbongo ti sara kua ti lekengo aDa ti Royaume, aDa ti Assemblée nga na afiliale. Timo atene: “Na yâ ti angu 30 so ahon, mbi sara kua ni na akodoro nde nde, mingi ni ngu use use.” Lina, so lo na Timo asara mariage a sara angu 25 awe, atene: “Mbi na Timo e sara kua na yâ ti akodoro bale-oko. A hunda ngangu nga na ngoi mingi ti te afini kobe, ti gbu lê ti ndowa wala dê, ti tene fini yanga ti kodoro, ti fa tënë na mbeni fini ndo nga ti wara afini kamarade.” * Ye kue so ala sara so ayeke senge senge? Lina atene: “Akpale so e wara aga na akota ye ti nzoni. Aita ti e aChrétien aye e, ayamba e nga e bâ tongana nyen la Jéhovah ayeke bâ lege ti e na ndoye. E bâ nga tongana nyen la tënë so Jésus atene na adisciple ti lo, na Marc 10:29, 30, aga tâ tënë. E wara aita ti koli, aita ti wali nga na amama ti yingo fani ngbangbo mingi.” Timo atene: “Bê ti e anzere mingi ti sara kua na akode ti e ndali ti aye so ayeke nzoni mingi, ti mû mbage na konongo yâ ti aye ti Gbia ti e.”
17 Darren na Sarah, amû maboko na akusala ti lekengo ada na Afrika, Asie, Bê ti Amerika, Poto, Amerika ti Mbongo nga na mbage ti mbongo ti Pacifique. Ala bâ so ala wara aye mingi ahon aye so ala mû ni. Atâa akpale so Darren awara, lo tene: “A nzere na mbi ti sara kua na tere ti aita ti mbi ti akodoro nde nde. Mbi bâ so oko ndoye so e yeke na ni na mbage ti Jéhovah ayeke tongana mbeni kamba so angoro tere ti sese kue na atingbi e oko.” Sarah atene ti lo, a tene: “Mbi manda aye mingi na mbage ti aita ti akodoro nde nde! Na bango aye kue so ala zia ti sara na Jéhovah, bê ti mbi apusu mbi ti mû ye ti nzoni kue so mbi yeke na ni.”
18. Tongana nyen la prophétie ti Psaume 110:1-3 ayeke ga tâ tënë?
18 Gbia David atene giriri so azo so ayeke na gbe ti Royaume ti Nzapa ayeke mû tere ti ala, na bê ti ala wani, ti sara na akua ti Royaume ni, atâa akpale so ala yeke wara. (Diko Psaume 110:1-3.) Azo kue so ayeke mû maboko na akua ti Royaume ayeke fa so atënë so aga tâ tënë laso (1 aCor. 3:9). Ada ti afiliale, aDa ti Assemblée ngbangbo mingi nga na aDa ti Royaume saki mingi na ndo ti sese kue afa polele so Royaume ti Nzapa ayeke tâ ye nga so ayeke sara kua. So kota pasa si e yeke na ni ti sara na Gbia Jésus Christ na yâ ti mbeni kua so amû gonda so alingbi biani na Jéhovah!
^ par. 6 Na ngu 2013, a yeda na aita 230 000 ti sara kua, na bê ti ala wani, na yâ ti akomite so ayeke bâ lege ti lekengo ada na États-Unis. Na yâ ti kodoro so, ngu oko oko, akomite so ayeke bâ lege ti kua ti lekengo afini Da ti Royaume 75 tongaso, nga ala mû maboko na aita ti leke peko ti aDa ti Royaume 900 tongaso.
^ par. 9 A zia na yâ ni ape wungo ti gbâ ti aDa ti Royaume so a leke ni na yâ ti akodoro so ayeke na yâ ti programme ni ape.
^ par. 16 Aita so ayeke sara kua ti lekengo ando ti abungbi ti e ayeke mû mingi ti ngoi ti ala ndali ti kua ti lekengo ada ni. Me, ala yeke mû maboko na acongrégation ti ando so ala yeke dä na yâ ti kua ti fango tënë na nda-yenga wala na lakui.


text:
AMBENI TËNË
Zia lege ti sarango ngia na tere ti mo ti koli wala ti wali
Sarango ngia na tere ti mo ti koli wala ti wali ayeke mbeni ye so anzere na lê ti Nzapa pëpe. A yeke sara si zo abi bê ti lo gi ti kaï anzara ti tere ti lo wani na a yeke sara si lo bi bê ti lo gi na ndo ti asioni ye. Zo so ayeke sara ka ngia na tere ti lo ti koli wala ti wali alingbi na nda ni ti bâ wali wala koli tongana senge ye ti kaï na nzara ti tere ti lo. Na lê ti lo, bungbingo koli na wali ayeke pëpe mbeni lege so koli na wali ti lo ayeke fa ndoye na popo ti ala, me a yeke mbeni sarango ye so nda ni ayeke gi ti wara nzerengo tere teti kete ngoi nga ti tene nzara ti tere ti lo adë. Me nzara ti tere ti lo ni ayeke dë gi teti kete ngoi. Ti tâ tënë ni, ahon ti tene sarango ye tongaso asara si amembre ti tere ti lo akui “tongana a ndu lango-sioni, sioni ye, nzara ti tere” so ayeke na lege ni pëpe, a yeke sara si anzara ni so alondo.—aColossien 3:5.
Bazengele Paul atene: “Aita so mbi ndoye ala mingi, . . . zia e sukula tere ti e wani ti zi aye kue so asara si tere na bibe aga sioni, nga na lege ti kpengo mbeto ti Nzapa zia e gi ti ga azo so ayeke nzoni-kue ahon ti kozo.” (2 aCorinthien 7:1). Tongana a yeke ngangu mingi na mo ti sara ye alingbi na atënë so, zia bê ti mo anze pëpe. Jéhovah “[a]ye ti pardone” zo lakue nga ti mû maboko na lo lakue (Psaume 86:5; Luc 11:9-13). Biani, so bê ti mo ayeke fâ ngbanga na ndo ti mo nga so mo yeke sara kue ti zia lege ti sioni sarango ye so, atâa so ngoi na ngoi mo yeke tï na yâ ni, a fa so mo yeke na nzoni bango ndo. Nga, dabe ti mo so “Nzapa ayeke kota ahon bê ti e, na lo hinga ye kue.” (1 Jean 3:20). Nzapa ayeke bâ gi asiokpari ti e pëpe, me lo yeke bâ e na asarango ye ti e kue. Ye so amû lege na lo ti dengi mê na sambela ti e tongana e yeke toto na lo ti sara nzoni bê na e. Ni la, mo nze pëpe ti ga na mbage ti Nzapa na sambelango lo na tâ be-ti-molenge nga na bê ti mo kue, gi tongana ti so mbeni kete molenge ayeke gue na mbage ti babâ ti lo na ngoi so lo yeke na kpale. Jéhovah ayeke sara si mo duti na nzoni yingo-ti-hinga (Psaume 51:3-14, 19; Ésaïe 1:18). Biani, a lingbi mo sara ambeni mbilimbili ye so ague oko na atënë so mo tene na yâ ti sambela ti mo. Na tapande, a lingbi mo sara kue ti kpe alege nde nde ti bango porno nga na asioni kamarade.
Atâa so kue, tongana kpale ti mo ni angbâ, e wa mo ti sara lisoro na ndo ni na babâ wala mama ti mo so ayeke ita, wala na mbeni kamarade ti mo so ayeke biazo na lege ti yingo so lo ye mo mingi. *—aProverbe 1:8, 9; 1 aThessalonicien 5:14; Tite 2:3-5.
^ par. 1 Ti hinga ambeni mbilimbili ye ti sara ti zia lege ti sarango ngia na tere ti mo ti koli wala ti wali, bâ article “Les jeunes s’interrogent . . . Comment vaincre cette habitude?” na yâ ti Réveillez-vous! ti novembre 2006. Bâ nga lembeti 178-182 ti buku Les jeunes s’interrogent — Réponses pratiques, volume 1.


text:
1Ti mbi, a-ita, mbi lingbi ti tene tënë na ala pepe tongana ti so mbi yeke tene tënë na azo so ayeke na Yingo ti Nzapa; me mbi tene tënë ni na ala tongana ti so a yeke tene tënë na azo ti dunia so, wala na azo so aga oko na Christ, me ala ngba akete molenge na lege ti mabe. 2Ngu ti me laa mbi mu na ala ti nyon, mbi mu na ala kpengbango kobe pepe, ngbanga ti so ala lingbi ti te ni pepe. Ataa fadeso, ala lingbi nga ti te ni pepe, 3ngbanga ti so ala ngba lakue ti sara ye gi tongana ti azo ti dunia so. So tënë ti kota be na papa angba na popo ti ala so, so afa atene, ala yeke sara ye gi na lege ti azo ti dunia so pepe? Ala yeke sara ye gi tongana ti azo kue pepe? 4So mbeni zo na popo ti ala atene: “Mbi yeke ti mbi zo ti Paul” si mbeni atene: “Mbi yeke ti mbi zo ti Apolos”, so sarango ye tongana ti azo kue laa pepe? 5Apolos ayeke zo wa? Paul ayeke zo wa? Ala yeke gi azo ti kua so Nzapa amu ala ti sara si ala, azo ti Korente ama na be. Zo oko oko na popo ti azo ti kua ni asara gi ye so Kota Gbia amu na lo ti sarango ni. 6Mbi laa mbi lu ye, Apolos atuku ngu na ndö ni, me Nzapa asara si ye ni asigigi si amai. 7Tongaso, zo so alu ye ayeke ye pepe, zo so atuku ngu na ndö ni ayeke nga ye pepe; me kota ye ni ayeke Nzapa so asara titene ye ni amai. 8Zo so alu ye na zo so atuku ngu na ndö ni, ala kue ayeke gi legeoko. Fade Nzapa ayeke mu na zo oko oko futa ti lo alingbi na kua so lo sara. 9Biani, e na Nzapa laa e yeke sara kua oko, ala yeke tongana yaka ti Nzapa. Ala yeke nga tongana da ti Nzapa. 10Na lege ti nzoni be so Nzapa asara na mbi, mbi sara kua tongana nzoni wakode ti sarango da; mbi leke gere ti da ni si mbeni zo nde asara da na ndö ni. Me ayeke nzoni zo oko oko asara hange na lege so lo yeke sara da na ndö ti gere ti da ni. 11Mbeni zo alingbi ti leke mbeni gere ti da nde pepe, gi gere ti da so a leke ni kozo awe, so ayeke Jésus Christ. 12Na ndö ti gere ti da ni, ambeni zo asara da na lôro, wala na wen ti nginza wala na atêne ti ngangu ngere, ambeni asara ti ala da ni na keke wala na amara ti holengo pere nde nde. 13Fade a yeke fa kua ti zo oko oko na le ti azo kue na lango ti fango ngbanga. Na lango ni so, fade wâ ayeke tara kua ti zo oko oko ti fa wala kua ni ayeke nzoni wala sioni. 14Zo so asara da si da ni angba, fade lo yeke wara futa ti kua ti lo. 15Zo so da ti lo agbi, fade lo yeke wara ye pepe, lo wani lo yeke soo kuâ, me lo yeke soo kuâ ni tongana ti zo so asigigi na ya ti wâ. 16Ala hinga pepe atene, ala yeke da ti Nzapa si Yingo ti Nzapa aduti na be ti ala? 17Tongana mbeni zo abuba da ti Nzapa, fade Nzapa ayeke buba lo. Biani, da ti Nzapa ayeke nde si ayeke nzoni kue, ala laa ayeke da ti Nzapa ni. 18Ayeke nzoni mbeni zo ahanda tere ti lo wani pepe: tongana mbeni zo na popo ti ala abaa ti lo atene, ni yeke na ndara tongana ti azo ti dunia so, ayeke nzoni lo ga zo ti gbogbolinda, tongaso si lo ga taa zo ti ndara. 19Biani, ndara ti azo ti dunia so ayeke ye ti buba na le ti Nzapa. A su na ya ti Mbeti ti Nzapa, atene: “Lo yeke gbu azo ti ndara na lege ti mayere ti ala wani.” 20A kiri a su nga, atene: “Kota Gbia ahinga tënë ti be ti azo ti ndara; lo hinga lo tene, tënë ni ayeke gi asenge senge ye.” 21Ndani laa, ayeke nzoni zo oko apika kate ti lo ndali ti mbeni zo pepe, ngbanga ti so ye kue ayeke ti ala, a-ita: 22ataa Paul, ataa Apolos wala Sefas, ataa dunia, ataa fini wala kuâ, ataa ye ti laso wala ti kekereke. Ye kue ayeke ti ala, 23me ala, ala yeke ti Christ si Christ ayeke ti Nzapa.
Copyright
Learn More


text:
Ala sara si mariage ti ala aga nzoni
“Zia koli oko oko na popo ti ala andoye wali ti lo legeoko tongana ti so lo ndoye tere ti lo wani. . . . a lingbi wali ane koli ti lo mingi.”—AÉPH. 5:33.
ABIA: 87, 3
1. Atâa so mariage ayeke komanse ka na ngia, nyen la azo so asara mariage alingbi ti ku ti wara? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
NA NGOI so mbeni pendere wali aga na devant ti pendere koli so aye ti mû lo na lango ti mariage ti ala, tënë alingbi ti kpe na yanga ti ala kue ti fa ngia so ala yeke na ni. Na ngoi so ala yeke bâ tere ndali ti mariage, ala ye tere mingi asara si ala yeke nduru ti mû zendo so ala yeke duti be-ta-zo na mba na yâ ti mariage. Biani, so ala use kue ayeke bungbi oko, a yeke kota ye ande ti tene ala sara achangement ndali ti fini sewa ti ala. Bible amû anzoni wango na azo so aye ti sara mariage, ndali ti so Nzapa ti ndoye so ayeke na gunda ti mariage aye ti tene mariage ti azo oko oko kue aga nzoni nga ala wara ngia dä (aProv. 18:22). Ye oko, Bible afa na e polele so azo so siokpari ayeke na tere ti ala so asara mariage “ayeke wara aye ti vundu na yâ ti mitele ti ala.” (1 aCor. 7:28). Tongana nyen la ala lingbi ti sara si aye ti vundu ni aga kota ape? Nyen la ayeke sara si mariage aga nzoni?
2. Andoye wa la a lingbi akoli na awali afa ni na yâ ti mariage ti ala?
2 Bible afa so a yeke kota ye mingi ti sara ye na ndoye. A lingbi tâ yengo tere (Grec, philia) aduti na yâ ti mbeni mariage. Yengo tere so mbeni koli na wali ti lo ti mariage ayeke fa na popo ti ala (érôs) ayeke ga na ala nzerengo tere, nga ndoye so ayeke na popo ti azo ti sewa oko (storgê) ayeke kota ye mingi tongana amolenge aga dä. Ye oko, ndoye so afango ye ti Bible ayeke na gunda ni (agapê) la asara si mbeni mariage ayeke ga nzoni. Na ndo ti ndoye so, bazengele Paul atene: “Zia koli oko oko na popo ti ala andoye wali ti lo legeoko tongana ti so lo ndoye tere ti lo wani. Na mbage, a lingbi wali ane koli ti lo mingi.”—aÉph. 5:33.
BÂ AKUA TI AKOLI NA TI AWALI NA YÂ TI MARIAGE
3. Na yâ ti mariage, a lingbi ndoye ti koli na wali akpengba tongana nyen?
3 Paul atene: “Akoli, ala ngbâ lakue ti ndoye awali ti ala gi tongana ti so Christ nga andoye congrégation na lo kä tere ti lo na kuâ ndali ti congrégation ni.” (aÉph. 5:25). Ti tene adisciple ti Jésus amû tapande ti lo, a lingbi ala ndoye tere na popo ti ala gi tongana ti so lo ndoye ala. (Diko Jean 13:34, 35; 15:12, 13.) Tongaso, a lingbi aita so asara mariage aduti na kpengba ndoye na mbage ti mba tongaso si apusu ala ti duti nduru ti kui ndali ti mba. So ayeke peut-être ndangba ye so mbeni zo alingbi ti duti nduru ti sara la tongana a si so mbeni kota kpale alondo. Ye oko, ndoye so a iri ni agapê ‘akanga bê na gbele aye kue, amä na bê na aye kue, azia beku na ndo ti aye kue, agbu ngangu na yâ ti aye kue.’ Biani, “ndoye ayeke hon lâ oko pëpe.” (1 aCor. 13:7, 8). Tongana akoli na awali so akpe mbeto ti Nzapa adabe na zendo so ala mû ti ndoye mba nga ti duti be-ta-zo na mba, a yeke pusu ala ti gi mungo maboko ti Jéhovah nga ala yeke sara kua maboko na maboko ti leke akpale kue so alingbi ti londo.
4, 5. (a) A lingbi mbeni wali abâ komandema ti koli ti lo tongana nyen? (b) So koli ayeke li ti sewa, kua ti lo ayeke nyen? (c) Achangement wa la a lingbi mbeni koli na wali so asara mariage awe asara?
4 Paul asara tënë na ndo ti akua ti akoli na ti awali na yâ ti mariage, lo tene: “Zia awali awoko tere na gbe ti akoli ti ala tongana ti so ala yeke woko tere na gbe ti Seigneur, teti koli ayeke li ti wali ti lo tongana ti so Christ nga ayeke li ti congrégation.” (aÉph. 5:22, 23). So aye pëpe ti tene so koli ayeke nzoni mingi ahon wali ti lo. Jéhovah asara tënë na ndo ti pendere kua so mbeni wali ayeke na ni na yâ ti mariage tongana lo tene: “A yeke nzoni zo [Adam] aduti gi lo oko pëpe; fade Mbi sara oko teti lo, so alingbi na lo, ti sara na tere ti lo.” (Gen. 2:18). Gi tongana ti Christ, “li ti congrégation,” so asara ye na ndoye, a lingbi mbeni koli Chrétien amû li ni na ndoye. Tongana lo sara tongaso, wali ti lo ayeke duti nzoni nga ayeke duti ngangu na lo ape ti ne lo, ti mû maboko na lo nga ti woko tere na gbe ti lo.
5 Cathy, [1] so asara mariage awe, atene: “Na ngoi so mbi ngbâ lani kumbamba, mbi yeke sara ye ti bê ti mbi nga mbi yeke bâ lege ti abezoin ti mbi. Mariage aga na changement ndali ti so mbi manda ti zia bê na ndo ti koli ti mbi. A yeke lani kete ye ape, me so mbi na koli ti mbi e sara ye ague oko na ye so Jéhovah ahunda asara si e ga nduru mingi na mba.” Koli ti lo Fred atene: “A yeke kete ye lani na mbi ape ti mû adesizion. Na yâ ti mariage, ti mû desizion na ndo ti bibe ti azo use ayeke nga mbeni kpale. Me ti gi fango lege ti Jéhovah na yâ ti sambela nga ti dengi mê nzoni na atënë ti wali ti mbi, a sara si lâ na lâ aye ayeke ngangu ape. Mbi bâ so e yeke sara kua biani maboko na maboko.”
6. Tongana nyen la ndoye ayeke sara kua tongana “kamba ti bungbingo ye mbilimbili” tongana akpale alondo na yâ ti mbeni mariage?
6 Mbeni mariage alingbi ti kpengba tongana koli na wali ni ‘angbâ ti kanga bê na mba, na ti pardonné mba na bê ti ala kue’. Ndali ti so ala use kue ayeke na awokongo, ala yeke sara afaute. Ye oko, tongana ala sara afaute, ala lingbi ti manda ye na ndo ni, ti manda ti pardonné mba nga ti fa ndoye so afango ye ti Bible la ayeke na gunda ni. Ndoye ni so “ayeke kamba ti bungbingo ye mbilimbili.” (aCol. 3:13, 14). Na ndo ni, “Ndoye ahinga ti kanga bê ti ku nga lo ye gi ti sara nzoni na zo. . . . Lo yeke diko pëpe sioni so a sara na lo.” (1 aCor. 13:4, 5). Tongana a si so mango tere ayeke dä ape, a lingbi koli na wali agi ti leke ni hio. Tongaso, a lingbi mbeni ita-koli na wali ti lo agi ti leke akpale na popo ti ala kozo si lango ni ahunzi (aÉph. 4:26, 27). A hunda ti tene mbeni koli na wali asara tere ti ala kete nga ala sara effort si ala lingbi ti tene na mba na bê ti ala kue: “Pardon so mbi son bê ti mo so.” Me tongana ala sara tongaso, ala yeke leke akpale ti ala nga ala yeke ga nduru mingi na mba.
A YEKE KOTA YE MINGI TI SARA YE NA NZONI BÊ
7, 8. (a) Wango wa la Bible amû na ndo ti tënë ti bungbingo koli na wali na yâ ti mariage? (b) Ngbanga ti nyen akoli na awali so asara mariage awe abezoin ti fa nzoni bê na mba?
7 Bible amû anzoni wango so alingbi ti mû maboko na mbeni koli na wali ti lo ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti bungbingo koli na wali. (Diko 1 aCorinthien 7:3-5.) A yeke kota ye ti tene ala use kue abâ na nene ni atënë ti bê nga na abezoin ti mba. Tongana mbeni koli asara ye na wali ti lo na nzoni bê pëpe, wali ni alingbi ti bâ so a yeke ngangu na lo ti yeda ti bungbi na lo koli na wali. A hunda na akoli ti sara ye na awali ti ala “na lege ti hingango ye”. (1 Pi. 3:7). A lingbi a forcé bungbingo koli na wali forcengo ape wala a hunda hundango ape me adoit ti ga gi na bê ti lo wani. Koli ayeke ka nduru ti yeda na bungbingo koli na wali hio ahon wali, me ti tene ala use kue awara ngia a lingbi ngoi ni aduti nzoni ngoi ndali ti ala use kue.
8 Bible afa pëpe ambilimbili ndia na ndo ti afason so mbeni koli na wali ti lo adoit ti sara ngia na popo ti ala na yâ ti mariage, aye wa la ala doit ti sara wala aye wa la ala doit ti sara ape tongana ala bungbi koli na wali. Me Bible asara tënë na ndo ti ambeni ye so ala lingbi ti sara na mba ti fa so ala ye tere (Bia ti Sal. 1:2; 2:6). A lingbi aita so asara mariage awe asara ye na mbage ti mba na nzoni bê.
9. Ngbanga ti nyen a yeke na lege ni ape ti sara nzara ti bungbi na mbeni zo so ayeke koli wala wali ti e ape?
9 Kpengba ndoye so e yeke na ni na mbage ti Jéhovah nga na mbage ti mba ti e asara si e yeke zia lege pëpe na mbeni zo wala na mbeni ye ti buba yâ ti songo ti mariage ti e. Songo ti ambeni koli na awali ti ala na yâ ti mariage awoko wala abuba ndali ti so mbeni oko aga ngbâa ti bango porno. A lingbi e ke na kuru go aye kue so alingbi ti gue na e ti tï na yâ ti bango porno wala ti wara asioni nzara ti bungbingo koli na wali na gigi ti mariage. A lingbi e kpe même ti sara ye mo bâ mo tene e yeke zia nzara ti e na yâ ti mbeni zo so ayeke wali wala koli ti e ape, ndali ti so a yeke sarango ye na ndoye la ape. Tongana e dabe ti e so Nzapa ahinga apensé nga na asarango ye ti e kue, a yeke sara si e yeke kiri ti duti na nzara mingi ti zia ngia na bê ti lo nga ti ngbâa be-ta-zo na koli wala wali ti e.—Diko Matthieu 5:27, 28; aHébreu 4:13.
TONGANA AKPALE AYEKE NA YÂ TI MARIAGE
10, 11. (a) Nyen la afa so divorce amû ndo mingi? (b) Bible atene nyen na ndo ti kangbingo tere? (c) Nyen la ayeke mû maboko na koli na wali so asara mariage awe ti kangbi tere hio ape?
10 Akota kpale so ayeke lakue na yâ ti mariage alingbi ti pusu koli wala wali ni ti mû desizion ti kangbi na mba ti lo ni wala ti sara divorce. Na yâ ti ambeni kodoro, wungo ti adivorce so a sara ahon ndambo ti amariage kue so a sara. Bibe so ayeke mingi na yâ ti congrégation ape, me akpale na popo ti koli na wali na yâ ti bungbi ti Jéhovah ayeke gue gi na li ni, a sara si a ga na gingo bê.
11 Bible amû wango so atene: “A yeke nzoni mbeni wali akangbi na koli ti lo pëpe. Me tongana a si so lo kangbi na lo, zia lo mû mbeni koli pëpe wala zia lo kiri lo leke songo na koli ti lo. Nga, a yeke nzoni mbeni koli azia wali ti lo pëpe.” (1 aCor. 7:10, 11). A lingbi e bâ kangbingo na zo so e sara mariage na lo tongana tënë ti ngia ape. Atâa so mbeni zo alingbi ti bâ atene kangbingo tere la ayeke leke atënë so alingbi ti londo, mingi ni a yeke dü akpale na ndo ti tere. Na peko ti so Jésus akiri na ndo ti ye so Nzapa atene kozo na ndo ti koli so azia babâ na mama ti lo ti gue ti duti na wali ti lo, lo tene: “Ye so Nzapa abungbi ni na gbe ti joug oko, zia mbeni zo akangbi yâ ni pëpe.” (Mat. 19:3-6; Gen. 2:24). So aye nga ti tene so a lingbi koli wala wali ‘akangbi pëpe ye so Nzapa abungbi ni na gbe ti joug oko’. Jéhovah aye ti tene akoli na awali so asara mariage awe angbâ na mba na yâ ti fini ti ala kue (1 aCor. 7:39). Tongana e dabe ti e so e kue e yeke kiri tënë na Nzapa, a yeke pusu e ti sara kue ti leke akpale hio na yâ ti mariage ti e si aga pëpe akota tënë.
12. Nyen la alingbi ti sara si mbeni koli na wali so asara mariage awe akangbi tere?
12 Tongana aye atambela na yâ ti mbeni mariage tongana ti so koli na wali aku tere ti ala na ni ape, kpale ayeke londo. Tongana mbeni koli na wali aku ti tene ala wara ngia na yâ ti mariage ti ala me na nda ni ala wara ngia ape, a yeke nzere na ala ape, ala lingbi ti bâ tere ti ala so koli wala wali ti ala ahanda ala, na même ti sara ngonzo na tere ti ala wani nga na tere ti koli wala wali ti ala. So atënë ti bê ti ala nga na lege so a bata na ala ayeke nde nde, a lingbi ti ga na akpale, wala apapa alingbi ti londo ndali ti tënë ti nginza, tënë ti akogara wala na ndo ti tënë ti batango amolenge. Ye oko, a yeke ye ti gonda ti bâ so gbâ ti aita so asara mariage awe awara lege ti leke akpale ni so kue ndali ti so ala zia si Nzapa afa lege na ala.
13. Akpengba raison so ndali ni koli na wali alingbi ti kangbi tere ayeke so wa?
13 Na ambeni ngoi, a lingbi ti duti na lege ni ti kangbi tere. Ambeni raison so asara si ambeni koli na wali so asara mariage asoro ti kangbi tere teti mbeni ngoi ayeke so: Koli ni ake na mbana ti bata wali ti lo, koli wala wali ni asara ngangu sioni mingi na mba ti lo ni, nga zo ni agi ti kanga lege tâ ngangu mingi na mba ti lo ni ti voro Jéhovah. Tongana akota kpale ayeke na popo ti aita so asara mariage, a yeke nzoni ala gi mungo maboko ti a-ancien. Aita so akpengba na lege ti yingo so alingbi ti mû maboko na aita so asara mariage awe ti sara ye alingbi na awango so ayeke na yâ ti Bible. Na ngoi so e yeke leke akpale na yâ ti mariage, a lingbi e sambela nga Jéhovah ti mû na e yingo ti lo nga ti mû maboko na e ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible nga ti fa na gigi lengo ti yingo.—aGal. 5:22, 23. [2]
14. Nyen la Bible atene na aChrétien so wali wala koli ti ala ayeke voro Jéhovah ape?
14 A lingbi ti si so mbeni zo asara mariage kozo si lo ga ita na koli wala wali ti lo ni ade aga wakua ti Jéhovah ape. Na yâ ti ye tongaso, Bible afa anzoni raison so ndali ni a lingbi lo ngbâ na koli wala wali ti lo ni. (Diko 1 aCorinthien 7:12-14.) Koli wala wali so amä na bê pëpe aga “nzoni-kue” ndali ti so lo sara mariage na mbeni wakua ti Nzapa. A yeke bâ amolenge kue so ala dü tongana amolenge so ayeke “nzoni-kue” nga Nzapa ayeke bata ala. Paul atene: “Wali, mo hinga tongana nyen so mo yeke sö ande koli ti mo pëpe? Wala mo koli, mo hinga tongana nyen so mo yeke sö ande wali ti mo pëpe?” (1 aCor. 7:16). E yeke na gbâ ti anzoni tapande ti aita-koli na aita-wali so amû maboko na awali wala akoli ti ala ti ga awakua ti Jéhovah.
15, 16. (a) Wango wa la Bible amû na aita-wali so akoli ti ala ayeke awakua ti Jéhovah pëpe? (b) Nyen la mbeni ita ayeke sara ‘tongana koli wala wali ti lo so amä na bê pëpe aye ti kangbi na lo’?
15 Bazengele Pierre awa awali Chrétien ti woko tere na gbe ti akoli ti ala, “si tongana ambeni koli ni ayeke dä so ayeda na tënë ti Nzapa pëpe, a lingbi ti ga na ala ti mä na bê, na lege ti tënë pëpe, me na lege ti sarango ye ti tere ti awali ti ala, ngbanga ti so akoli ni abâ na lê ti ala sarango ye ti ala so sioni oko ayeke dä pëpe nga na nengo so ala ne na ala mingi.” Tongana mbeni wali ayeke sara ye na “bibe ti dutingo na siriri nga ti sarango ye na ngangu pëpe, so ayeke ye ti kota ngere na lê ti Nzapa”, lo yeke na pasa mingi ti ga na koli ti lo na yâ ti tâ vorongo ahon ti sara tënë na lo lakue na ndo ti aye so aChrétien amä na bê na ni.—1 Pi. 3:1-4.
16 Ka tongana koli wala wali so amä na bê pëpe aye ti kangbi na mbeni ita? Bible atene: “Tongana koli wala wali so amä na bê pëpe aye ti kangbi na ita ni, zia lo kangbi na lo. Na yâ ti mara ti ye tongaso, mbeni ye ti kanga ita-koli ni wala ita-wali ni na lo ayeke dä pëpe, me ti ala Nzapa airi ala ti duti na siriri.” (1 aCor. 7:15). So aye ti tene ape so Bible amû liberté na ita ni fadeso awe ti kiri ti sara mariage, me Bible atene nga pëpe so a lingbi lo forcé koli wala wali ti lo so amä na bê pëpe so ti ngbâ na lo. Kangbingo tere alingbi ti ga na siriri kete. Nga, mbeni ita alingbi ti duti na beku so koli wala wali ti lo so akangbi na lo ayeke kiri ndali ti so lo ye ti tene ala sara kua maboko na maboko ti bata mariage ti ala nga ti tene na nda ni lo ga mbeni wakua ti Jéhovah.
NYEN LA AYEKE NA KOZO NDO NA YÂ TI MARIAGE TI E?
17. Nyen la a lingbi aita so asara mariage awe azia na kozo ndo?
17 So e lï mingi awe na yâ ti “alango ti nda ni,” e yeke tingbi na “angoi ti akpale so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni”. (2 Tim. 3:1-5). Ye oko, tongana e ngbâ ti duti na nzoni songo na Jéhovah, a yeke mû maboko na e mingi ti ke asioni ye ti dunia so. Paul atene: “Ngoi so angbâ ayeke mingi pëpe. Ni la, zia ala so ayeke na wali aduti mo bâ mo tene ala yeke na wali pëpe, . . . ala so ayeke sara kusala na ye ti dunia so aduti tongana ala so ayeke sara kusala na ni kue pëpe.” (1 aCor. 7:29-31). Paul aye ti tene lani pëpe so a lingbi akoli na awali so asara mariage awe abâ abezoin ti mba tongana senge ye. Me ndali ti so ngoi ni angbâ mingi ape, aye ti yingo la a lingbi ala zia na kozo ndo.—Mat. 6:33.
18. Ngbanga ti nyen aChrétien alingbi ti wara ngia na yâ ti mariage ti ala nga ti sara si aga nzoni?
18 Atâa so e yeke na yâ ti angoi ti angangu kpale nga yâ ti amariage ti azo mingi so angoro e abuba, e lingbi ti wara ngia na yâ ti mariage ti e nga ti sara si aga nzoni. Biani, aita so asara mariage so angbâ nduru na awakua ti Jéhovah, so asara ye alingbi na awango ti Bible nga ayeda na afango lege ti yingo vulu, ala lingbi ti bata “ye so Nzapa abungbi ni na gbe ti joug oko”.—Marc 10:9.
^ [1] (paragraphe 5) A changé ambeni iri ni.
^ [2] (paragraphe 13) Bâ buku “Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”, ambeni tënë, “Bango ndo ti Bible na ndo ti divorce nga na kangbingo tere.”


text:
CHAPITRE 45
Lo yeke na ngangu na ndo ti gbâ ti asioni yingo
MATTHIEU 8:28-34 MARC 5:1-20 LUC 8:26-39
LO TENE NA ASIONI YINGO TI GUE NA YÂ TI ACOCHON
Na peko ti ye ti mungo mbeto so asi na ala na lê ti ngu, adisciple ni akiri na yanga ti ngu ni. Mbeni ye ayeke ku ala encore. Ambeni sioni koli use, so asioni yingo ayeke na yâ ti ala, alondo na yâ ti mbeni cimetière so ayeke nduru na yanga ti ngu ni, na ala mû loro ti ga na mbage ti Jésus! Mbeni oko la azo ayeke sara mbeto ti lo mingi, peut-être ngbanga ti so lo yeke sara ye ti ngangu mingi na azo nga ndali ti so asioni yingo ni aninga mingi na yâ ti lo.
Koli so ayeke tambela lani tere senge. Bï na lâ, lo yeke “dekongo lakue na yâ ti cimetière nga na li ti ahoto, na lo mû atênë lo yeke suru na tere ti lo na kä.” (Marc 5:5). Teti so lo yeke sioni mingi, azo akpe kpengo ti hon na lege so ayeke na tere ti cimetière ni. Ambeni zo atara ti kanga lo, me lo yeke fâ yâ ti achaîne ni na lo yeke zi awen ni na gere ti lo. Lo kara azo kue.
Tongana koli ni asi na tere ti Jésus, lo ti na sese na asioni yingo so ayeke na yâ ti lo asara si lo dekongo, lo tene: “Jésus, Molenge ti Nzapa so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue, ti mo nyen na mbi? Mbi hunda na mo ti deba yanga ti mo na iri ti Nzapa ti sara mbi pasi ape.” Jésus afa so lo yeke na ngangu na ndo ti asioni yingo na ngoi so lo tene: “Mo sioni yingo, mo sigi na yâ ti koli so!”—Marc 5:7, 8.
Asioni yingo ayeke lani gbani na yâ ti koli so. Jésus ahunda ndo atene: “Iri ti mo ayeke nyen?” Lo kiri tënë lo tene: “Iri ti mbi ayeke Légion, ngbanga ti so e yeke mingi.” (Marc 5:9). Na Rome ândö, légion ayeke mbeni bungbi ti aturugu so wungo ti ala ahon saki oko tongaso. So koli so abâ pasi mingi tongaso, a ye ti fa so gbâ ti asioni yingo la ayeke na yâ ti lo. Ala hunda na Jésus ti tene “na ala pëpe ti gue na yâ ti kota dû so alï mingi.” Ala kue ahinga awe ye so ayeke ku ala na mokonzi ti ala Satan.—Luc 8:31.
Nduru na ndo ni so, a ga na ambeni cochon 2 000 tongaso ti tene ala te ye. Na gbe ti Ndia ti Moïse, aJuif abâ lani cochon tongana mbeni nyama so ayeke sioni, na même ala doit ti bata ni ape. Asioni yingo ni atene: “Tokua e na yâ ti acochon so, si e lï na yâ ti ala.” (Marc 5:12). Jésus ayeda, na ala gue alï na yâ ti acochon ni. Acochon 2 000 so kue alondo na mbeni loro na li ti hoto ni na ala tï na yâ ti kota ngu, ala nyon ngu ala kui.
Tongana azo ti batango acochon ni abâ ye ni so, ala kpe ague asara tënë ni na azo ti yâ ti gbata ni nga na akete kodro so ayeke na tere ni. Azo ni angbâ aga ti bâ ye so apassé. Tongana ala si, ala bâ koli so asioni yingo asigi na yâ ti lo so. Koli ni ayeke nzoni fadeso na li ti lo akiri nzoni. Lo yü même bongo na lo duti na tere ti gere ti Jésus!
Tere ti azo so amä tënë ti ye ni so wala abâ aye ni so adö na mbeto ndali ti so ala gi li ti ala na ye ni gbä. Ala tene na Jésus ti hon. Tongana Jésus ayeke monté na yâ ti ngö ni ti hon, koli ni so si asioni yingo asigi na yâ ti lo so ahunda na Jésus ti tene ni kue ni monté na yâ ti ngö ni. Me Jésus atene na lo: “Kiri na ndo ti afami ti mo, na mo fa na ala peko ti aye so kue Jéhovah asara ndali ti mo nga nzoni bê so lo sara na mo.”—Marc 5:19.
Mingi ni, tongana Jésus asava mbeni zo, lo yeke tene ka na azo ni so ti sara pëpe tënë ti ye ni so na ambeni zo, ndali ti so lo ye pëpe si azo atene atënë kirikiri na ndo ti lo. Me ti ge, gi lo koli ni so aga nzoni so la afa polele ngangu ti Jésus. Tongaso, koli ni apeut ti gue ti fa tënë na azo so Jésus awara lege lo wani ti sara tënë na ala ape. Tënë so koli ni ayeke fa ande, a peut ti kaï sioni tënë so azo alingbi ti tene na ndo ti kuâ ti acochon ni. Tongaso, koli ni ague afa na azo ti Décapole kue, peko ti ye so Jésus asara ndali ti lo so.


text:
1Mbi Paul, Nzapa airi mbi tongana ti so be ti lo aye titene mbi ga watokua ti Jésus Christ; mbi na ita Sostene laa e tokua mbeti so 2na Eglize ti Nzapa so ayeke na gbata ti Korente, ala so aga azo ti Nzapa na lege ti gango so ala ga oko na Jésus Christ, ala so Nzapa airi ala si lo zia ala nde ndali ti lo wani. Lo iri nga azo so kue ayeke na ando nde nde si ala yeke di iri ti Kota Gbia ti e Jésus Christ, so lo yeke Kota Gbia ti ala si lo yeke nga Kota Gbia ti e. 3Ayeke nzoni Nzapa Babâ ti e na Kota Gbia ti e Jésus Christ asara nzoni be na ala si amu na ala siriri! 4Mbi yeke mu singila lakue na Nzapa ndali ti ala, ngbanga ti nzoni be so Nzapa asara na ala na lege ti gango so ala ga oko na Jésus Christ. 5Biani, na lege ti gango so ala ga oko na Christ, Nzapa amu na ala anzoni ye kue gbani gbani, so ti tene anzoni lege kue ti tenengo tënë na ti hingango ndo. 6Andaa tënë so ala ma na ndö ti Christ awara ndo na be ti ala. 7Nilaa, mbeni matabisi ti Yingo oko atia ala pepe, ala so ayeke ku singo ti Jésus Christ, Kota Gbia ti e. 8Lo laa lo yeke sara titene ala kpengba ngbii asi na ndani si na lango ti gango ti Jésus Christ, Kota Gbia ti e, ala duti azo so tënë ayeke na li ti ala pepe. 9Nzapa ayeke sara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo: lo laa lo iri e titene e duti na beoko na Molenge ti lo Jésus Christ, Kota Gbia ti e. 10A-ita, mbi hunda na ala mingi na iri ti Kota Gbia ti e Jésus Christ titene ala kue ama tere si kangbi aduti na popo ti ala pepe; ala duti gi tongana zo oko, tënë ti be ti ala nga na bango ndo ti ala ague gi oko. 11Biani, a-ita ti mbi, azo ti Kloe atene na mbi atene, papa ayeke na popo ti ala. 12Tënë so mbi ye ti tene ayeke so: na popo ti ala, mbeni ayeke tene, ni yeke zo ti Paul, mbeni ayeke tene, ni yeke zo ti Apolos, mbeni ayeke tene, ni yeke zo ti Sefas si mbeni ayeke tene, ni yeke zo ti Christ. 13Ya ti Christ akangbi? Paul laa akui na ndö ti keke ti kroa ndali ti ala? Wala ala wara bateme na iri ti Paul? 14Mbi mu singila na Nzapa, ngbanga ti so mbi batize zo oko na popo ti ala pepe, gi Krispus na Gaius laa mbi batize ala. 15Tongaso, mbeni zo alingbi ti tene pepe, lo wara bateme na iri ti mbi. 16Âa! Mbi dabe ti mbi so mbi batize nga azo ti sewa ti Stefanas. Ti atanga ni, mbi hinga pepe so mbi batize mbeni zo nde. 17Christ atokua mbi ti batize azo pepe, me ti fa Nzoni Tënë ti lo na azo. Mbi fa Nzoni Tënë na lege ti ndara ti azo pepe, tongaso si kuâ ti Christ na ndö ti keke ti kroa aga ye senge pepe. 18Biani, tënë ti keke ti kroa so e yeke fa ayeke buba tënë na le ti azo so ayeke mu lege ti kuâ; me ti e so e yeke soo kuâ, tënë ni ayeke ngangu ti Nzapa. 19Mbeti ti Nzapa atene: “Fade mbi yeke buba ndara ti azo ti ndara, mbi yeke ke hingango ndo ti azo ti hingango ndo.” 20Zo ti ndara ayeke na ndo wa? Wafango-ndia ayeke na ndo wa? Zo ti bingbingo tënë ti ngoi so ayeke na ndo wa? Nzapa asara si ndara ti dunia so aga gi buba ye. 21Biani, azo ti dunia so, na ndara ti ala wani alingbi ti hinga Nzapa pepe, ataa na ndo so lo fa ndara ti lo daa. Ndani laa, lo leke na be ti lo ti soo azo so ama na be gi na lege ti tënë so e yeke fa si akpa buba tënë so. 22Azuife ayeke hunda ti baa ambeni ye ti kpene; agreke ayeke gi ti ma atënë ti ndara. 23Me ti e, e yeke fa tënë ti Christ so a fâ lo na ndö ti keke ti kroa. Na le ti azuife, tënë ni ayeke tongana mbeni ye so azo ayeke pika gere ti ala daa ti ti, na le ti agreke, tënë ni ayeke buba tënë. 24Me na le ti azo so Nzapa airi ala, ataa ala yeke azuife wala agreke, Christ laa ayeke ngangu nga na ndara ti Nzapa. 25Biani, ye ti Nzapa so azo abaa na le ti ala tongana ye ti buba, ye ni ayeke na ndara ahon ti azo. Ye ti Nzapa so azo abaa na le ti ala tongana ye so ayeke na ngangu pepe, ye ni ayeke na ngangu ahon ti azo. 26A-ita, ala yeke azo so Nzapa airi ala, ala dabe ti ala na ndö ti ala wani: na lege ti bango ndo ti zo, azo ti ndara ayeke mingi na popo ti ala pepe, azo ti ngangu ayeke mingi pepe, azo so a du ala na ya ti anzoni sewa ayeke nga mingi pepe. 27Me Nzapa asoro ye so azo ti dunia so abaa na le ti ala tongana ye ti buba ti zia kamene na le ti azo ti ndara; lo soro ye so azo ti dunia so abaa na le ti ala tongana ye so ayeke na ngangu pepe ti zia kamene na le ti azo ti ngangu. 28Ye so azo ti dunia so abaa na le ti ala tongana kete ye, tongana mbumbuse ye, tongana ye so akpa ye oko pepe, Nzapa asoro ni ti buba na ye so azo ni abaa tongana kota ye na le ti ala. 29Tongaso, mbeni zo alingbi ti pika kate ti lo na dawa ti Nzapa pepe. 30Me Nzapa asara si ala, a-ita, ala ga oko na Jésus Christ si lo sara titene Christ aga ndara ti e. Na lege ti Christ, Nzapa asara si e ga mbirimbiri na le ti lo, e ga azo so ayeke duti nde ndali ti so lo laa lo zi e na ya ti siokpari. 31Tongaso, tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Zo so aye ti gonda tere ti lo, ayeke nzoni lo gonda tere ti lo ndali ti ye so Kota Gbia asara.”
Copyright
Learn More