text:
1Yesu Kurisito de kpara te Me tima engu kpa füh kotö kpakine, teka aküwa wü kpara. Angü Me reke ta ngü la me-ye bala, gü ba, ni ena atima engu, de wüh bï engu gbü nguwa Davidi, fü engu angbü kpah Mere Miri gbü nzö wü kpara ba Miri Davidi. Yesu Kurisito engu ne, ah kpah de kundu ye Abarayama, ta te Me mala ngü fefe, gü ba, ni ena aküwa wü kpara füh kotö ne ʼburu teka ngü kaka ne. Dene ïrï wü mere kundu kundu ye Yesu Kurisito. 2Abarayama ta de wö ye Yïsaka, fü Yïsaka abï Yakobo. Fü Yakobo abï Yuda de wü di enga ni ye nzükpa de füh ye biri ne. 3Fü Yuda abï Pereze. Fü Pereze ayia abï Ezerone. Fü Ezerone abï Rama. 4Fü Rama abï nda-ye ye ye, de ïrï ye Amïnadaba. Fü Amïnadaba abï Nasona. Fü Nasona abï Salamona. 5Fü Salamona abï Büwaza, ïrï ni ye na de Rakaba. Fü Büwaza abï Obede, ïrï ni ye na de Ruta. Fü Obede abï Yese. 6Fü Yese adu abï Davidi, te di ta de mere miri ka wü Yïsarayele ne. Fü Davidi abï Solomona, ïrï ni ye na de Beteseba, te di ta wara Uriya ne. 7Fü Solomona abï Robama. Fü Robama abï Abïya. Fü Abïya abï nda-ye Asa. 8Fü Asa adu abï nda-ye Yosafata. Fü Yosafata abï Yorama. Fü Yorama abï Uziya. 9Fü Uziya abï Yütama. Fü Yütama abï Aza. Fü Aza abï Izikiya. 10Fü Izikiya abï nda-ye Manase. Fü Manase abï Amona. Fü Amona abï Yüsiya. 11Fü Yüsiya abï Yekoniya de wü di enga ni ye. Gbü re te Yekoniya ngbü miri gbü Yudaya tete, fü wü kpara ka Babïlona akoro de gü, azoro engu, de wü kpara ka-ye ʼburu, ago di agba wü, labï tete. 12Fü Yekoniya abï Salatïyele tïne kpala. Fü Salatïyele abï Zerubabela. 13Fü Zerubabela adu abï Abiyuda tïne agbü Yudaya, o wüh du eyi agbü tö ka-wü. Fü Abiyuda abï Elïyakima. Fü Elïyakima abï Azora. 14Fü Azora abï Zadoka. Fü Zadoka abï Akimi. Fü Akimi abï Eliyuda. 15Fü Eliyuda abï Elazara. Fü Elazara abï Matana. Fü Matana abï Yakobo. 16Fü Yakobo ayia abï Yüsefa. Ah de Yüsefa ta te za Marïya, te wü kpara ngbü efï, gü ba, engu de wö Yesu ne. Amba Yesu ka-ye de Ye Me. 17Te di bala, te kpo te Abarayama, akoro te Miri Davidi, wüh baka wü kpara nzükpa de füh ye bala. Akpo gbü re ka Miri Davidi, akoro gbü re te wüh zoro wü kpara ka Yudaya labï tete agbü Babïlona, wüh baka wü kpara nzükpa de füh ye bala. Kpah bala, akpo gbü re, te ewü di labï tete agbü Babïlona, akoro te Yesu Kurisito, wüh kpah nzükpa de füh ye bala. 18Ngü ka yayaka ka Yesu kpo ta bane. Marïya ta de gara jaji würüse, ta te wüh dara engu fü gara komoko de ïrï ye Yüsefa. Te wüh dara engu, wüh wu engu würüse tete nda-wü la de. Fü Marïya ayia amaka bu, gbü wazi ka Nzïla Wazi Me. 19Te Yüsefa wu, gü ba, wara ni, Marïya, maka bu eyi, fü ngü la ato fïngangü fefe afa sü. Ah gü ba, "Te di bala, ah tï fü ni aza engu wara ni tete tïne de. Amba ni le aï engu engagira wü mere kpara, aye süka ngü kaka la, nda-ni kpah de. Te ah bala, ah le fü ni agïrï kaje, ace engu bü zïrrrï bala." Angü Yüsefa ka-ye ta de züka kpara, te le ato mere lümü te Marïya de. 20O Yüsefa ngbü efï ngü la bala, fü Me ayia atima malayïka ka-ye kpakaka na gbü roto, agü ba, "Yüsefa, mü mere e akpe cürü, teka aza Marïya wara mü tete, ne de, angü bu de te engu maka la, ah maka gbü siti kaje de, ah maka bu dela gbü wazi ka Nzïla Wazi Me. 21Ye de te Marïya ena abï la, ah ena adi ye komoko, fü mü agü ïïrï na Yesu, angü engu ena aküwa wü kpara ka-ye gbü siti ngü ka-ewü ʼburu me-ye." Si-ngü gbü ïrï de Yesu la, gü ba, E-küwa-nih. 22Fütanga roto la, fü Yüsefa azükü. Fü ah adu amere wü ngü, de te malayïka mala fe ye ne ʼburu. Fü ah adu aza Marïya wara ye tete. Amba wüh ngbü ake di baka würüse ake komoko de, zalü gbü sïkpï te Marïya nü yaka gina enga ye tete. Fü Yüsefa agü ïïrï na Yesu, baka te malayïka mala fefe. Wü ngü dela mere te-wü bala kükürü de, angü ah tï kpini de ngü, ta te gara mürü dofo ba gbü Ngari Me, gü ba, "Gara jaji würüse, te ngbü ake komoko la de, ena amaka bu. Fü ah abï ye komoko. Fü ewü agü ïïrï na Imanüwele." Ah ba e te wüh gü ba, "Me eyi tundu de wü nih."
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
34: Fini mara ti kobe
MO BÂ ye so azo ayeke ro na sese so? A yeke mbeni ye tongana fuku ti glason so avuru na ane pëpe. Me a yeke fuku ti glason pëpe; a yeke mbeni ye ti tengo ni.
A sara gi nze oko awe si azo ti Israël asigigi na sese ti Egypte. Ala yeke na yando. Kobe ayeke sigigi mingi pëpe na yando, na azo akomanse ti dema tere ti ala, ala tene: ‘A yeke nzoni Nzapa afâ e fade na sese ti Egypte. Kâ, e yeke kamême na kobe kue so bê ti e aye.’
Tongaso, Jéhovah atene: ‘Mbi yeke sara si kobe alondo na nduzu na atï na sese.’ A yeke ye so lo sara. Na ndade ni, na ndapre, tongana azo ti Israël abâ vuru ye so na sese, ala hunda tere ti ala na popo ti ala, ala tene: ‘So nyen la?’
Moïse atene: ‘So ayeke kobe so Jéhovah amû na ala ti te.’ Azo ni airi ni MANNE. A nzere tongana kete gâteau so a sara na mafuta ti wotoro.
Moïse atene na ala, lo tene: ‘Ala gue a ro manne so alingbi na nzara ti ala.’ Tongaso, lakue na ndapre, ala yeke ro ni. Tongana lâ asu ngangu, manne ni aga ngu.
Moïse atene nga: ‘Zo oko ayeke ro manne ni ti bata teti lango ti peko pëpe.’ Me ambeni na popo ti ala amä pëpe. Mo hinga ye so asi? Na ndade ni, manne so ala bata asi na angusu nga afun!
Ye oko, mbeni lango ayeke dä na yâ ti yenga oko so Jéhovah atene na ala ti ro manne ni teti lango use. A yeke lango omene ni. Jéhovah atene na ala ti bata mbage ni teti lango ti peko, ngbanga ti so lo yeke sara si manne atï na lango mbasambala ni pëpe. Tongana ala bata manne ni gi teti lango mbasambala ni, angusu ayeke duti na yâ ni pëpe na ayeke fun nga pëpe. So ayeke nga mbeni miracle!
Ngu kue so azo ti Israël asara na yando, Jéhovah abata ala na manne.
Exode 16:1-36; Nombre 11:7-9; Josué 5:10-12.
Ahundango tënë
- Na lê ti foto ni, azo so ayeke ro nyen na sese? A kpa nyen?
- Moïse atene na azo ti sara nyen tongana ala yeke ro manne ni?
- Jéhovah atene na azo ni ti sara nyen na lango omene ni? Lo tene tongaso ndali ti nyen?
- Miracle wa Jéhovah asara tongana azo ni abata manne juska na lango mbasambala ni?
- Teti ngoi oke Jéhovah amû manne na azo ti lo?
Ambeni hundango tënë
- Diko Exode 16:1-36 na Nombre 11:7-9.
Exode 16:8 afa tongana nyen so a lingbi e kpe azo so ayeke mû li ni na yâ ti kongregation? (aHéb. 13:17).
Nyen la ayeke si lâ na lâ na yando so adabe ti azo ti Israël so Jéhovah si ayeke bata ala? (Ex. 16:14-16, 35; Deut. 8:2, 3).
Jésus atene manne ayeke fä ti nyen? Tongana nyen e yeke wara ye ti nzoni na lege ti “mapa so alondo na yayu”? (Jean 6:31-35, 40).
- Diko Josué 5:10-12.
Azo ti Israël ate lani manne teti ngu oke? Tongana nyen ye so aduti mbeni tara ndali ti ala? E lingbi ti manda nyen na lege ti mbaï so? (Ex. 16:35; Nom. 11:4-6; 1 aCor. 10:10, 11).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Âdu tënë ti anyama so a yeke ya na sandaga na anzapa nde, taa-tënë, tongana ti so ala yeke tene: “E kue e yeke azo ti hingango ye.” Hingango ye so ayeke sara si baba ahon ndö ti zo, me ndoye ayeke sara si zo ti Christ amai. 2Tongana mbeni zo abaa atene ni hinga ye, andaa lo de ti hinga ye alingbi na taa hingango ye pepe. 3Me tongana zo aye Nzapa, Nzapa ahinga lo awe. 4Tongaso, e lingbi ti te kasa ti anyama so azo aya na sandaga na anzapa nde so? E hinga so mbeni nzapa nde ayeke na dunia so pepe, Nzapa ayeke gi oko. 5Taa-tënë, ambeni ye ayeke na yayu wala na sese so azo abaa atene ayeke anzapa – anzapa na akota gbia ayeke mingi. 6Ti e, Nzapa ayeke gi oko, lo yeke Babâ so ye kue alondo na lo si e yeke na fini ndali ti lo. E yeke nga gi na Kota Gbia oko, Jésus Christ so na lege ti lo, ye kue abaa gigi si e yeke na fini na lege ti lo. 7Me azo kue laa ahinga ye so pepe. Ambeni zo ayeke gue ando na peko ti anzapa nde ngbii asi fadeso. Nilaa ala ngba ti te akasa ti nyama so a ya na sandaga, ala baa ti ala atene a mu anyama so na anzapa nde. Ndali ti so tënë ti be ti ala ade ti kpengba pepe, ala baa ti ala atene, ala ga sioni awe ndali ti nyama so ala te so. 8Kobe laa ayeke sara titene e ga nduru na Nzapa pepe. Ataa e te ni pepe, e yeke girisa ye oko daa pepe, ataa e te ni, e yeke wara ye oko daa pepe. 9A mu lege na ala ti sara ye kue, me ala sara hange si ndali ti sarango ye ti ala ni, mbeni zo so mabe ti lo akpengba pepe so ati pepe. 10Biani, mo so mo tene, mo yeke zo ti hingango ye, tongana mbeni zo so tënë ti be ti lo akpengba pepe abaa mo na tengo kobe na ya ti da ti anzapa nde, fade sarango ye ti mo ayeke pusu lo ti te nyama so a ya na sandaga na anzapa nde pepe? 11Ndali ti hingango ye ti mo, ita ti mo so akpengba pepe, lo so Christ akui ndali ti lo so, ayeke girisa lege. 12So ala yeke sara siokpari tongaso na tere ti a-ita ti ala si ala yeke buba tënë ti be ti a-ita ti ala so akpengba pepe so, andaa ala sara siokpari ti ke Christ. 13Ndani laa, tongana tengo mbeni kobe laa asara si ita ti mbi ati, fade mbi yeke zia lege ti tengo nyama biani biani, tongaso si ita ti mbi ati pepe.
Copyright
Learn More


text:
Akode ti fango na tënë
RÉVEILLEZ-VOUS !
Hundango tënë ni: Azo mingi aye ti duti na nzoni seni. Mo pensé so nyen la e lingbi ti sara si e tï kobela ape?
Versê ni: aPr 22:3
Mbeti ni: Réveillez-vous ! so asara tënë na ndo ti aye so e lingbi ti sara tongaso si e sara ye na ndara nga e kpe aye so alingbi ti sara si e tï kobela.
FA TÂ TËNË
Hundango tënë ni: Nzapa la ayeke na gunda ti apasi ti e wala a yeke ambeni ye nde?
Versê ni: Job 34:10
Tâ tënë ni: Nzapa ayeke na gunda ti apasi ti e lâ oko pëpe. Me apasi ti e alondo na Zabolo, azo so amû asioni desizion wala na ambeni ngoi, a londo na mbeni sioni ndo so e duti dä na mbeni ngoi so ayeke nzoni ape. Nzapa ayeke dä ti mû maboko na e na ngoi so e yeke bâ pasi. Lo yeke bi bê ti lo biani na e.
NDANI NYEN TI MANDA BIBLE? (Vidéo)
Hundango tënë ni: Mo pensé so Nzapa la akomande dunia? [Zia zo ni akiri tënë.] Ye so Bible atene alingbi ti pika bê ti mo. Nduru vidéo so asara tënë na ndo ni. [Zia vidéo ni.]
Mbeti ni: Chapitre 11 ti buku so asara tënë na ndo ti ndani so Nzapa azia si azo abâ pasi nga afa ye so Nzapa aleke ti sara ndali ni. [Mû na lo buku Bible afa nyen wala buku Bible alingbi.]
LEKE KODE TI MO WANI
Sara kua na mbage so ti leke na kode ti fango tënë ti mo wani.


text:
Ngbanga ti nyen a lingbi e ga nzoni-kue?
“A lingbi i ga nzoni-kue.”—LÉV. 11:45.
1. Mbeti ti Lévitique alingbi ti mû maboko na e tongana nyen?
NA YÂ ti mbeti ti Lévitique, a yeke wara tënë “nzoni-kue” fani mingi ahon tanga ti ambeti ti Bible kue. Teti so Jéhovah aye ti tene awakua ti lo aga nzoni-kue, tongana e mä yâ ti atënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique nga e bâ ni na nene ni a yeke mû maboko na e ti ga nzoni-kue.
2. Ambeni ye wa la ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique?
2 Mbeti ti Lévitique, so prophète Moïse asû ni, ayeke mbage ti “atënë kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa” so ayeke nzoni ti fa na ye na zo (2 Tim. 3:16). Na ngoi so a sû Bible na yanga ti Hébreu, iri “Jéhovah” asigigi fani bale-oko tongaso na yâ ti achapitre oko oko ti mbeti so. Tongana e mä yâ ti atënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique, a yeke mû maboko na e ti ke ti sara ye kue so alingbi ti sara si iri ti Nzapa awara zonga (Lév. 22:32). A lingbi tënë “Mbi yeke [Jéhovah, FD]” so akiri fani mingi na yâ ti mbeti ti Lévitique adabe ti e ti mä yanga ti Nzapa. Na yâ ti article so nga na ti peko, e yeke bâ anzoni ye so e lingbi ti wara na yâ ti mbeti ti Lévitique, so ayeke mbeni matabisi so Nzapa amû na e ti mû maboko na e ti voro lo na lege so ayeke nzoni-kue.
A LINGBI E GA NZONI-KUE
3, 4. Sukulango Aaron na amolenge ti lo aduti lani fä ti nyen? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
3 Diko Lévitique 8:5, 6. Jéhovah asoro Aaron ti ga kota prêtre na Israël. Nga lo soro amolenge ti lo ti sara kua ti prêtre na mara ni. Aaron aduti fä ti Jésus Christ nga amolenge ti lo aduti fä ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu. So aye ti tene so sukulango Aaron ayeke fä ti zingo saleté na tere ti Jésus? Ên-ën, ndali ti so siokpari ayeke na tere ti Jésus ape nga ‘sioni ayeke na tere ti lo pëpe’. Tongaso, a yeke na bezoin ti zi saleté na tere ti Jésus ape (aHéb. 7:26; 9:14). Me, so a sukula Aaron si lo ga nzoni so, a duti fä ti Jésus so sioni ayeke na tere ti lo ape nga so lo yeke mbilimbili. Ka sukulango amolenge ti Aaron aduti fä ti nyen?
4 Sukulango amolenge ti Aaron aduti lani fä ti zingo saleté na tere ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ti duti aprêtre. So ala wara batême aye ti fa so a sukula ala tongana ti amolenge ti Aaron la? Ên-ën, batême asukula siokpari ape, me a fa so mbeni zo amû tere ti lo wani ti sara na Jéhovah. A sukula aChrétien so a soro ala ti gue na yayu “na lege ti tënë ti Nzapa”, nga a lingbi ala sara ye alingbi na afango ye ti Jésus na bê ti ala kue (aÉph. 5:25-27). Ye so asara si ala ga nzoni-kue nga sioni ayeke na tere ti ala ape. Ka ti “ambeni ngasangbaga” ayeke tongana nyen?—Jean 10:16.
5. Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so a sukula ambeni ngasangbaga na lege ti tënë ti Nzapa?
5 Amolenge ti Aaron aduti lani pëpe fä ti “azo mingi mingi” so ayeke ambeni ngasangbaga ti Jésus (Apoc. 7:9). Me ambeni ngasangbaga nga kue aga nzoni-kue nga a zi saleté na tere ti ala na lege ti tënë ti Nzapa. Na ngoi so azo so ayeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na sese amä na bê na ye so Bible atene na ndo ti ngangu so sandaga ti Jésus ayeke na ni nga na aye ti nzoni so e wara na lege ti sandaga ni, a pusu ala ti sara na Jéhovah “bï na lâ”. (Apoc. 7:13-15). Zingo saleté na tere ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga na ambeni ngasangbaga ayeke mbeni ye so a ngbâ ti sara ni. Ye so asara si ala “duti na nzoni sarango ye”. (1 Pi. 2:12). Jéhovah ayeke na ngia mingi na ngoi so lo yeke bâ so aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga na ambeni ngasangbaga ayeke na saleté na tere ti ala ape nga ala yeke beoko. Ala yeke mä yanga ti Berger ti ala Jésus nga ala yeke mû peko ti lo lakue.
6. Ngbanga ti nyen a lingbi ngoi na ngoi e gbu li ti e na ndo ti asarango ye ti e?
6 So a hunda na aprêtre ti Israël ti duti na saleté ape afa so a yeke kota ye laso ti tene awakua ti Jéhovah aduti na saleté ape. Fani mingi azo so e yeke manda Bible na ala abâ so e yeke propre, e yü bongo pendere nga ndo so e yeke voro Jéhovah dä ayeke na saleté ape. So aprêtre ayeke lani na saleté na tere ti ala ape so, a mû maboko na e ti hinga so a lingbi zo kue so aye ti montê na hoto ti Jéhovah so a yeke voro lo dä ayeke na ‘bê so ayeke na sioni kete pëpe’. (Diko Psaume 24:3, 4; És. 2:2, 3.) A lingbi tere ti e, pensé ti e nga na bê ti e aduti na sioni oko ape na ngoi so e yeke sara kusala so ayeke nzoni-kue na Jéhovah. Ye so a hunda ti tene ngoi na ngoi e gbu li ti e na ndo ti sarango ye ti e. Na ambeni ngoi, e lingbi ti bâ so a lingbi e sara ambeni kota changement ti mû lege na e ti duti nzoni-kue (2 aCor. 13:5). Na tapande, a lingbi mbeni ita so ayeke bâ porno ahunda tere ti lo: ‘Mbi yeke fa so mbi yeke nzoni-kue?’ Na pekoni, a lingbi lo gi ti tene a mû maboko na lo ti zia lege ti sioni sarango ye so.—Jacq. 5:14.
FA SO MO YEKE NZONI-KUE NA LEGE TI MANGO YANGA
7. Ti gue oko na Lévitique 8:22-24, tapande wa la Jésus azia na aChrétien kue?
7 Na Israël, na ngoi so a mû lani kua ti kota prêtre na Aaron nga a mû kua ti aprêtre na amolenge ti lo, a zia mênë ti mbeni koli-ngasangbaga na mê ti ala ti mbage ti koli, a zia mbeni na ndo ti kota li ti maboko ti ala ti mbage ti koli nga a zia mbeni na ndo ti kota li ti gere ti ala ti mbage ti koli. (Diko Lévitique 8:22-24.) Fason so a sara na kua lani na mênë afa so a lingbi aprêtre asara akua ti ala gi tongana ti so a hunda na ala ti sara. Legeoko nga, Jésus so ayeke Kota Prêtre azia nzoni tapande na aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga na ambeni ngasangbaga. Lo sara ye alingbi na fango lege ti Nzapa, lo sara ye so bê ti Jéhovah aye nga sarango ye ti lo ayeke nzoni-kue.—Jean 4:31-34.
8. Nyen la a lingbi awakua ti Jéhovah kue asara?
8 A lingbi aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga na ambeni ngasangbaga ti Jésus amû tapande ti Kota Prêtre ti ala, Jésus, so amä yanga ti Nzapa na yâ ti ye kue. A lingbi awakua ti Jéhovah asara ye alingbi na afango ye so ayeke na yâ ti Bible tongaso si ala mû vundu na yingo ti lo ape (aÉph. 4:30). A lingbi ala “leke alege so ayeke nzoni ndali ti gere ti ala”.—aHéb. 12:13.
9. (a) Fa atënë so aita ota so asara kua legeoko na aita ti Bebungbi atene. (b) Tongana nyen la atënë ti ala alingbi ti mû maboko na mo ti ngbâ ti duti nzoni-kue?
9 Zia e bâ tënë so ambeni ita ota, so ayeke na beku ti wara fini na ndo ti sese, so asara kua angu mingi awe legeoko na aita ti Bebungbi atene. Kozo ita ni atene: “Atâa so a yeke mbeni pasa ti sara kua legeoko na aita so, ngoi na ngoi songo so ayeke na popo ti e afa so atâa so a soro ala ti gue na yayu, ala yeke na siokpari na tere ti ala. Me, mbeni ye so mbi zia lani na gbele mbi na yâ ti angu mingi ayeke ti mä yanga ti aita so amû li ni.” Use ita ni atene: “Versê tongana 2 aCorinthien 10:5, so asara tënë na ndo ti ‘mango yanga ti Christ’ amû maboko na mbi ti mä yanga nga ti sara kua maboko na maboko na aita so amû li ni. Mango yanga so alondo na bê ti mbi.” Ota ita ni atene: “Ti ye ye so Jéhovah aye na ti ke ye so lo ke, nga ti gi lakue fango lege ti lo nga ti sara ye so anzere na lo, a ye ti tene ti sara ye alingbi na ye so bungbi ti lo afa na e, nga ti mä yanga ti azo so lo yeke sara kua na ala ti sara si ye so lo yeke sara ti tene ye so bê ti lo aye ndali ti sese ague na li ni.” Ita so adabe ti lo so Nathan Knorr, so aga mbeni membre ti Bebungbi, ayeda lani na atënë so ayeke na yâ ti article “Dungo mara ni” so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti ngu 1925 na Anglais, atâa so ambeni zo ayeke na kite na ndo ni. Mara ti mango yanga so adö bê ti ita so mingi. Tongana mo gbu li ti mo na ndo ti atënë ti aita ota so, a lingbi ti mû maboko na mo ti mä yanga ti fa so mo yeke nzoni-kue.
SARA YE ALINGBI NA NDIA TI NZAPA NA YÂ TI YE KUE NA NDO TI TËNË TI MÊNË
10. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti tene e mä yanga ti Nzapa na ndo ti tënë ti mênë?
10 Diko Lévitique 17:10. Jéhovah ahunda lani na azo ti Israël ti ‘te mênë’ ape. A hunda nga na aChrétien ti te mênë ti nyama pëpe wala ti mû mênë ape (Kus. 15:28, 29). A yeke ye ti mawa tongana e sara mbeni ye so alingbi ti pusu Nzapa ti ke e nga ti zi e na yâ ti bungbi ti lo. E ye Jéhovah nga e ye ti mä yanga ti lo. Même tongana mbeni ye asi na e so asara si fini ti e ayeke na yâ ti kpale, e leke na bê ti e ti sara pëpe aye so azo so ahinga Jéhovah pëpe nga na ala so asara sanka ti lo ahunda na e ti sara. E hinga so ambeni zo ayeke he e ande ndali ti so e mû mênë ape, me e ye ti mä yanga ti Nzapa (Jude 17, 18). Bango ndo wa la ayeke mû maboko na e ti “sara kue” ti te mênë ape wala ti yeda ti tene a mû mênë na e ape?—Deut. 12:23.
11. Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so ye so a yeke sara lani na lango ti kangango ndo ti asiokpari ayeke lani pëpe gi mbeni senge ye so a sara ti voro na Nzapa?
11 Kua so aprêtre ti Israël ti giriri ayeke sara na mênë na “lango ti kangango ndo ti asiokpari” so a yeke sara ni ngu oko oko, a mû maboko na e ti hinga bango ndo ti Nzapa na ndo ti mênë. A zia lani mênë ti sara na mbeni kua so ayeke nde. A sara lani kua na ni ti kanga ndo ti asiokpari ti azo so aye ti tene Jéhovah apardone ala. A lingbi a fi mênë ti koli-bagara nga na ti ngasa na devant ti yanga ti arche ti mbele (Lév. 16:14, 15, 19). Ye so amû lege na Jéhovah ti pardone asiokpari ti azo ti Israël. Nga, Jéhovah atene so tongana mbeni koli afâ mbeni nyama ti te, a lingbi lo tuku mênë ti nyama ni nga lo fû sese na ndo ni, “teti fini ti mi ayeke na yâ mênë”. (Lév. 17:11-14). Ye so ayeke lani gi mbeni senge ye so a sara ti voro na Nzapa? Ên-ën. Kua so a yeke sara lani na mênë na lango ti kangango ndo ti asiokpari, nga na ndia so a hunda ti tene a tuku mênë na sese ague oko na ndia so Jéhovah amû lani na Noé nga na amolenge ti lo na ndo ti mênë (Gen. 9:3-6). Jéhovah ake lani ti tene azo ate mênë. Tënë so abâ aChrétien tongana nyen?
12. Tongana nyen la Paul atingbi tënë ti mênë na pardon na yâ ti lettre so lo sara na aChrétien so ayeke aHébreu?
12 Na ngoi so bazengele Paul asara lettre na aChrétien so ayeke aHébreu na ndo ti ngangu so mênë ayeke na ni ti sara si ye aga nzoni-kue, lo tene: “Na lege ti Ndia, mênë ayeke sukula mingi ti aye kue, na a lingbi ti mû pardon na zo gi tongana a tuku mênë si.” (aHéb. 9:22). Paul atene nga so, atâa so sandaga ti anyama ayeke kota ye, sandaga so adabe ti azo ti Israël lani so ala yeke na siokpari na tere ti ala nga ala yeke na bezoin ti mbeni ye nde ti zi siokpari ti ala kue kue kue. Ndia ayeke lani “gi gbede ti anzoni ye so ayeke ga, me a yeke atâ ye ni pëpe”. (aHéb. 10:1-4). Tongaso, a yeke sara tongana nyen ti pardone asiokpari ti azo?
13. So Jésus afa ngere ti mênë ti lo na Jéhovah, mo bâ ti mo ni tongana nyen?
13 Diko aÉphésien 1:7. So Jésus ‘akä tere ti lo na kuâ tongana sandaga ndali ti e’ aga na aye ti nzoni mingi na azo kue so aye lo nga na Babâ ti lo (aGal. 2:20). Me, ye so Jésus asara na pekoni so a zingo lo na kuâ la amû lege ti tene a pardone asiokpari ti e. Jésus asara ye so a sara tënë ni kozo awe na yâ ti Ndia so Nzapa amû na Moïse na ndo ti ye so a yeke sara na lango ti kangango ndo ti asiokpari. Na lango ni so, kota prêtre ayeke gue na mbeni mbage ti mênë ti nyama so a mû na sacrifice na yâ ti tabernacle na Ndo so ayeke nzoni-kue ahon atanga ni ti fa ni na gbele Nzapa (Lév. 16:11-15). Angu mingi na pekoni, na ngoi so a leke temple ti Salomon, a yeke mû mênë ti nyama so a mû na sacrifice a gue na ni na yâ ti temple ni na Ndo so ayeke nzoni-kue ahon atanga ni ti fa ni na gbele Nzapa. Legeoko nga, Jésus ague na yayu na ngere ti mênë ti lo na lo fa ni na Jéhovah (aHéb. 9:6, 7, 11-14, 24-28). E kiri merci mingi so e lingbi ti wara pardon ndali ti asiokpari ti e nga e lingbi ti duti na nzoni yingo-ti-hinga ndali ti so e mä na bê na mênë ti Jésus.
14, 15. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti hinga ye na ndo ti ndia so Jéhovah amû na ndo ti mênë nga ti sara ye alingbi na ni?
14 Fadeso mo hinga nzoni awe raison so ndali ni Jéhovah ahunda na e ti te “mênë” ape so? (Lév. 17:10). Mo hinga ngbanga ti nyen mênë ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa? Na lê ti lo mênë ayeke fini (Gen. 9:4). Mo yeda so a lingbi e duti na bango ndo so Nzapa ayeke na ni na ndo ti mênë nga a lingbi e sara ye alingbi na commandement so Nzapa amû na e ti mû mênë ape wala ti te ni ape so? Oko ye so e lingbi ti sara ti duti na siriri na Nzapa ayeke ti tene e mä na bê na ngere so Jésus afuta ti zi na azo nga e hinga so Wasarango e abâ mênë na nene ni mingi.—aCol. 1:19, 20.
15 A lingbi ti si so gi gbagburu tongaso e wara mbeni kpale so a lingbi e mû desizion wala e yeda ti mû mênë wala pëpe. Wala a lingbi ti si so gi hio tongaso mbeni fami ti e wala mbeni kamarade ti e so e ye lo mingi awara mbeni kpale so a lingbi lo mû desizion ti mû mênë wala ti mû ni ape. Na angoi tongaso, a lingbi e mû nga desizion na ndo ti ambage ti mênë nga na akode so a lingbi ti sara kua na ni ti kaï na kobela ti e. Tongaso, a yeke kota ye mingi ti tene e sambela, e sara recherche nga e leke tere ti e kozoni si kpale ni asi. Tongana e sara aye so, a yeke mû maboko na e ti luti nganganga tongana mbeni kpale asi nga ti sara pëpe gi ye so azo ahunda na e ti sara. E ye pëpe ti zia vundu na bê ti Jéhovah na sarango ye so Bible ake. Mingi ti awanganga nga na azo so ayeda na tënë ti mungo mênë ahunda na azo ti mû mênë ti ala tongaso si a mû ni na ambeni zo ti sö fini ti ala. Me awakua ti Jéhovah so ayeke nzoni-kue ahinga so Wasarango e ayeke na droit ti fa na e tongana nyen la a lingbi e sara kua na mênë. Na lê ti lo, “mênë” ayeke nzoni-kue. A lingbi e leke na bê ti e ti ngbâ ti sara ye alingbi na ndia so lo mû na ndo ti mênë. Na lege ti nzoni sarango ye ti e, e yeke fa na lo so e kiri merci mingi ndali ti ngangu so mênë ti Jésus ayeke na ni ti sö e. Gi mênë ti lo oko la amû lege ti tene a pardone asiokpari ti e nga ti tene e wara fini ti lakue lakue.—Jean 3:16.
NGBANGA TI NYEN JÉHOVAH AYE SI E GA NZONI-KUE?
16. Ngbanga ti nyen a lingbi awakua ti Jéhovah aduti nzoni-kue?
16 Na ngoi so Nzapa azi azo ti Israël na gbe ti ngbâa na Égypte, lo tene na ala, lo tene: “Mbi yeke L’Éternel so asara si i sigigi na sese ti Égypte si Mbi ga Nzapa ti i; tongaso a lingbi i ga nzoni-kue, teti Mbi yeke nzoni-kue.” (Lév. 11:45). A lingbi lani azo ti Israël aduti nzoni-kue ndali ti so Jéhovah ayeke nzoni-kue. E so e yeke aTémoin ti Jéhovah, a lingbi e nga kue e duti nzoni-kue. Mbeti ti Lévitique afa ni polele.
17. Mo bâ mbeti ti Lévitique fadeso tongana nyen?
17 Ambeni ye so e sara tënë na ndo ni na yâ ti mbeti ti Lévitique amû maboko na e mingi. Mandango ye so asara si e kiri e ye mbeti so, so a sû ni na gbe ti yingo ti Nzapa so, mingi. Gbungo li na ndo ti ambeni kota tënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique asara si e hinga nzoni mingi araison so ndali ni a lingbi e duti nzoni-kue. Me, ambeni ye wa la e lingbi ti manda na yâ ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so? Nyen la e lingbi ti manda nga na yâ ni so andu kusala so ayeke nzoni-kue so e yeke sara na Jéhovah? E yeke kiri tënë na ahundango ndo so na yâ ti article ti peko.


text:
Mariage: A bâ gigi tongana nyen nga ndani ayeke nyen?
“L’Éternel Nzapa atene, A yeke nzoni zo aduti gi lo oko pëpe; fade Mbi sara oko teti lo . . . ti sara na tere ti lo.”—GEN. 2:18.
ABIA: 36, 11
1, 2. (a) Mariage ato nda ni lani tongana nyen? (b) Nyen la kozo koli na kozo wali adoit ti hinga lani na ndo ti mariage? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
MARIAGE ayeke kota mbage ti fini ti zo. Tongana e kiri e bâ tongana nyen la mariage abâ gigi nga nda ti mariage ni, a lingbi ti mû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti songo so nga ti wara gbâ ti aye ti nzoni so a leke ti tene zo awara dä. Na peko ti so Nzapa acréé Adam, kozo koli, lo ga na lo anyama ti tene lo mû iri na ala. Me “mbeni zo ti mungo maboko na lo, so alingbi na lo, ayeke dä ape.” (FD) Tongaso, Nzapa asara si Adam atï na kota lango, lo mû bio ti kate ti lo, lo leke na wali na lo ga na lo na mbage ti koli ni. (Diko Genèse 2:20-24.) Tongaso, mariage alondo na Nzapa.
2 Jésus ayeda so a yeke lani Jéhovah la atene: “Koli ayeke zia ande babâ na mama ti lo, na lo gue ande ti duti na wali ti lo na ala use ayeke ga mitele oko.” (Mat. 19:4, 5). So Nzapa amû bio ti kate ti Adam si lo sara na wali so adoit ti mû lege lani na kozo koli na wali ti lo ti bâ so songo ti ala ni akpengba mingi. Jéhovah aleke lani oko pëpe ti tene koli na wali asara divorce wala ti tene koli amû wali gbani na yâ ti oko ngoi.
NDA TI MARIAGE NA YÂ TI YE SO JÉHOVAH ALEKE TI SARA
3. Mbeni kpengba nda ti mariage ayeke lani nyen?
3 Tere ti Adam anzere lani ndali ti pendere wali ti lo, so na pekoni lo iri lo Ève. Ève alingbi lani na Adam nga lo yeke zo ti mungo maboko na lo. Adam na Ève use kue ayeke lani na ngia tongana koli na wali (Gen. 2:18). Mbeni kpengba nda ti mariage lani ayeke ti tene koli na wali adü ala mû ndo ti sese kue (Gen. 1:28). Atâa so amolenge ti koli na ti wali aye ababâ na amama ti ala mingi, ala yeke zia ala ti gue ti sara mariage na ti sara fini sewa ti ala. Azo alingbi lani ti mû ndo ti sese mingi mingi nga ti sara si sese kue aga paradis.
4. Nyen la asi lani na kozo mariage?
4 Yâ ti kozo mariage abuba lani ndali ti so Adam na Ève use kue asara kua na liberté ti ala na lege ni ape na lege so ala ke yanga ti Jéhovah. Satan Zabolo, “ngbo ti giriri,” ahanda Ève na lege so lo ga na lo ti pensé so tongana lo te “lê ti keke ti hinga nzoni na ti hinga sioni,” lo yeke wara mbeni hingango ye so ayeke nde so alingbi ti mû maboko na lo ti soro lo wani nzoni ye na sioni ye. Ève afa lani so lo ne komandema ti koli ti lo pëpe na lege so lo ke ti hunda Adam na ndo ti tënë ni. Nga, ahon ti tene Adam amä yanga ti Nzapa, lo yeda ti mû lê ti keke so Ève amû na lo.—Apoc. 12:9; Gen. 2:9, 16, 17; 3:1-6.
5. Nyen la e lingbi ti manda na lege ti tënë so Adam na Ève akiri na ni na Jéhovah?
5 Na ngoi so Jéhovah ahunda ala, Adam abi tënë ni na li ti wali ti lo, lo tene: “Wali so Mo mû ti duti na mbi, lo mu lê ti keke na mbi, na mbi te.” Ève atene so gbo la ahanda ni (Gen. 3:12, 13). Araison ni agbu ngu oko ape. Ndali ti so kozo koli na kozo wali ake yanga ti Jéhovah, ala luti na gbele lo tongana azo ti kengo yanga so adë ngbanga na li ti ala. So ayeke biani mbeni gbotongo mê ndali ti e. Ti tene mariage aga nzoni, a lingbi akoli na awali oko oko kue ayeda na ye ti peko ti aye so ala sara nga ala mä yanga ti Jéhovah.
6. Tongana nyen la mo lingbi ti fa nda ti Genèse 3:15?
6 Atâa ye so Satan asara na yaka ti Éden, Jéhovah amû beku na azo na yâ ti kozo prophétie ti Bible. (Diko Genèse 3:15.) A tene so “hale” ti “wali” ni ayeke neka ande kozo ange so ake yanga so. Na lege ti prophétie so, Jéhovah afa na azo kete yanga ti tâ kpengba songo so ayeke na popo ti lo na gbâ ti a-ange so ayeke sara na lo na yayu. Na pekoni, Mbeti ti Nzapa afa so na popo ti bungbi ti a-ange ti Nzapa so ayeke tongana wali ti lo, lo yeke tokua ande mbeni oko so ayeke “neka” Zabolo. Nga, hale ni ayeke mû lege na azo so amä yanga ti wara ye so kozo koli na kozo wali agirisa lani: fini ti lakue lakue na ndo ti sese, ti gue oko na ye so Jéhovah aleke ti sara lani na tongo nda ni.—Jean 3:16.
7. (a) Nyen la asi na mariage ngbene ye so Adam na Ève ake yanga? (b) Nyen la Bible ahunda na akoli nga na awali ti sara?
7 Kengo yanga ti Adam na Ève aga na kpale na yâ ti mariage ti ala nga na yâ ti amariage kue so azo asara na pekoni. Na tapande, Ève nga na ahale ti lo kue so ayeke wali ayeke bâ pasi na ngoi so ala mû ngo na ala yeke dü molenge. Ye so ayeke gbu bê ti awali mingi ayeke akoli ti ala, me akoli ayeke komande na ndo ti awali ti ala, même na ngangu, tongana ti so e yeke bâ na yâ ti amariage mingi laso (Gen. 3:16). Bible ahunda na akoli ti komande na ndo ti awali ti ala na lege ti ndoye. Na mbage, a lingbi awali awoko tere na gbe ti komandema ti akoli ti ala (aÉph. 5:33). Tongana akoli na awali so akpe mbeto ti Nzapa ayeke sara kua maboko na maboko, ala yeke leke mingi ti aye so asara si ala mä tere ape wala ala yeke leke ni kue.
MARIAGE: NA NGOI TI ADAM TI SI NA NGOI TI KOTA NGU SO APIKA NA NGOI TI NOÉ
8. Mbaï ti mariage ayeke tongana nyen na ngoi ti Adam ti si na ngoi ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé?
8 Kozo si Adam na Ève akui ndali ti siokpari, ala dü amolenge ti koli na ti wali (Gen. 5:4). Caïn so ayeke kozo molenge ti ala ti koli asara mariage na mbeni oko ti awali ti yâ ti fami ti lo. Lémec so ayeke hale ti Caïn ayeke kozo koli so Bible atene lo yeke na awali use (Gen. 4:17, 19). A londo na ngoi ti Adam ti si na ngoi ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé, gi kete wungo ti azo la ahinga ala tongana awakua ti Jéhovah. Abel, Hénoc, Noé na afami ti lo ayeke lani na popo ti azo ni so. Na ngoi ti Noé, Bible atene: “Amolenge ti Nzapa abâ so amolenge-wali ti azo ayeke pendere. Ala kamata awali na popo ti azo tongana bê ti ala aye.” So a-ange so amû tere ti zo abungbi lani na awali so ague nde na ye so Nzapa aleke na awali ni adü ayongoro molenge so ayeke na ngangu so a iri ala Néphilim. Na ndo ni, “sioye ti zo ayeke kota na sese” na “suma kue ti bibe ti bê ti zo ayeke gi sioni.”—Gen. 6:1-5.
9. Nyen la Jéhovah asara lani na asioni zo na ngoi ti Noé? Nyen la a lingbi e manda na lege ti ye so asi lani na ngoi ni so?
9 Jéhovah asara si kota ngu apika na ngoi ti Noé ti futi asioni zo. Na ngoi ni so, azo abi bê lani mingi na aye so ala yeke sara lâ na lâ, so andu nga mariage, asara si ala bâ ye so “Noé, wafango tënë ti ye so ayeke mbilimbili,” atene na ndo ti futingo so aga nduru lani tongana senge ye (2 Pi. 2:5). Jésus ahaka sarango ye ti azo ti ngoi ni kâ na aye so e yeke bâ na ngoi ti e. (Diko Matthieu 24:37-39.) Laso, azo mingi ake ti mä nzoni tënë ti Royaume so a yeke fa na ndo ti sese kue tongana mbeni tënë ti témoin ndali ti amara kue kozo si a futi sioni dunia so. E lingbi ti manda mbeni ye na lege ti ye so asi lani na ngoi ti Noé: A lingbi e zia pëpe si atënë ti sewa, na tapande mariage nga na batango amolenge, asara si e girisa so kota lâ ti Jéhovah ayeke nduru.
MARIAGE: NA NGOI TI KOTA NGU SO APIKA TI SI NA NGOI TI JÉSUS
10. (a) Na yâ ti angobo ti sarango ye mingi, a bâ lango-sioni lani tongana nyen? (b) Tongana nyen la Abraham na Sara azia mbeni nzoni tapande na yâ ti mariage ti ala?
10 Atâa so Noé na amolenge ti lo ti koli ota ayeke gi na wali oko oko, na peko ti kota ngu so apika akoli mingi amû lani gbâ ti awali. Na yâ ti angobo ti sarango ye mingi, lango-sioni aga lani mbage ti gigi ti zo, a yoro ni même na yâ ti aye so azo ayeke sara ti voro na nzapa. Na ngoi so Abraham na Sara ague na Canaan, kodoro ni asi singo na asioni zo so afa so ala bâ mariage na nene ni pëpe. Ndani la Jéhovah amû yanga ti tene a futi Sodome na Gomorrhe ndali ti so azo ti yâ ti agbata ni so asara lango-sioni ahon ndo ni wala ala kanga lê na ndo ni. Abraham amû li ni nzoni na yâ ti sewa ti lo nga Sara azia mbeni nzoni tapande na lege so lo woko tere na gbe ti komandema ti koli ti lo. (Diko 1 Pierre 3:3-6.) Abraham asara kue ti tene molenge ti lo Isaac asara mariage lani gi na mbeni wali so ayeke voro Jéhovah. Isaac nga asara tongaso ndali ti molenge ti lo Jacob, so amolenge ti lo aga akotara ti akete mara 12 ti Israël.
11. Tongana nyen la Ndia ti Moïse abata lani azo ti Israël?
11 Na pekoni, Jéhovah ate mbele na mara ti Israël. Lo mû na ala Ndia ti Moïse, so abata akoli nga na awali na yâ ti vorongo so ala mû na Jéhovah. Na tapande, a yeke wara lani andia na ndo ti angobo ti mariage, so andu nga tënë ti mungo awali gbani, nga a ke na azo ti Israël ti sara mariage na azo so avoro anzapa ti wataka. (Diko Deutéronome 7:3, 4.) Tongana akota kpale alondo lani na yâ ti mariage, a-ancien ayeke mû lani maboko. A yeke wara nga andia so ake tënë ti gingo wali wala koli nde, mbanda nga mbeni koli so ayeke na kite na ndo ti wali ti lo. A yeda lani na tënë ti divorce, me andia ayeke dä ti bata akoli na awali. Na tapande, mbeni koli alingbi ti sara divorce na wali ti lo ndali ti “ye ti sioni”. (Deut. 24:1). Bible afa pëpe ye so ayeke “ye ti sioni” ni, me a lingbi mbeni koli amû pëpe akete faute so wali ti lo asara tongana mbeni raison ti sara divorce na lo.—Lév. 19:18.
SARA YE NA HANDA LÂ OKO APE NA WALI WALA KOLI TI MO
12, 13. (a) Ambeni koli asara ye lani na awali ti ala tongana nyen na ngoi ti Malachie? (b) Laso, tongana mbeni zo so awara batême asara lango-sioni na wali wala koli ti mbeni zo, akpale ti peko ni ayeke nyen?
12 Na ngoi ti prophète Malachie, gbâ ti aJuif so ayeke na awali asara ye na handa na mbage ti awali ti ala na lege so ala sigigi na araison nde nde ti sara divorce na awali ni. Akoli so ake awali ti lâ ti maseka ti ala, peut-être ti sara mariage na awali so angbâ maseka wala même na awali so ayeke apaïen. Na ngoi so Jésus ayeke lani na ndo ti sese, aJuif so ayeke na awali angbâ lani ti sara divorce na awali ti ala na lege ti handa “ndali ti mara ti atënë nde nde kue”. (Mat. 19:3). Jéhovah Nzapa ake mara ti adivorce tongaso.—Diko Malachie 2:13-16.
13 Laso, a lingbi ti kanga lê na ndo ti sarango ye na handa na yâ ti mariage na popo ti awakua ti Jéhovah ape. Me tara ti bâ so mbeni ita so asara mariage awe asara lango-sioni na wali wala koli ti mbeni zo nga lo sara divorce na wali wala koli ti lo tongaso si lo sara mariage na zo ni so lo na lo asara lango-sioni so. Tongana ita ni achangé bê ti lo ape, a yeke bi lo na gigi ti bata nzoni duti ti congrégation na lege ti yingo (1 aCor. 5:11-13). A yeke na zo ni ti “lë lengo so alingbi biani na changengo bê” kozo si a yeda na lo ti kiri na bungbi (Luc 3:8; 2 aCor. 2:5-10). Atâa so a fa pëpe mbeni mbilimbili ngoi so a lingbi a hon kozo si a kiri na zo ni na bungbi, a lingbi ti kanga lê pëpe na ndo ti sarango ye na handa tongaso, so ayeke si ka hio hio pëpe na popo ti awakua ti Nzapa. Ti tene zo so asara siokpari ni afa biani so lo changé bê ti lo, a lingbi ngoi ahon kamême si, ngu oko wala ahon so. Même tongana a kiri na zo ni na bungbi, lo doit nga ti kiri tënë “na gbele ngbanga ti Nzapa” ti bâ wala lo changé bê ti lo biani awe.—aRom. 14:10-12. Bâ Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti février ngu 1980 l. 31-32, na Français.
MARIAGE NA POPO TI ACHRÉTIEN
14. Nda ti Ndia lani ayeke nyen?
14 Azo ti Israël ayeke lani na gbe ti Ndia ti Moïse ahon ngu 1 500. Ndia ni amû maboko na ala ti bata na li afango ye so ayeke mbilimbili na ndo ti tënë ti sewa nga na ambeni kpale nga aga tongana zo ti bango ndo na ndo ti ala ti gue na ala na Messie (aGal. 3:23, 24). Na ngoi so Ndia ni ahunzi na ngoi so Jésus akui, Nzapa akomanse ti leke mbeni fini ye (aHéb. 8:6). Ye oko, ambeni ye so a yeda na ni kozo na gbe ti Ndia ti Moïse, a yeda mbeni pëpe na aChrétien ti sara ni.
15. (a) Na yâ ti congrégation, bango ndo ti Nzapa na ndo ti mariage ayeke tongana nyen? (b) Aye wa la a lingbi mbeni Chrétien abâ tongana lo yeke gbu li ti lo ti sara divorce?
15 Na yâ ti kiringo tënë ti Jésus na tënë so ambeni Farizien ahunda na lo, Jésus atene so Moïse ayeda lani na azo ti Israël ti sara divorce na awali ti ala; me “na tongo nda ni, ye ni ayeke lani tongaso pëpe.” (Mat. 19:6-8). Tongaso, Jésus afa so ndia so Nzapa amû na ndo ti tënë ti mariage so akomanse lani na yaka ti Éden, gi ni la aChrétien ayeke sara ye alingbi na ni (1 Tim. 3:2, 12). So koli na wali aga “mitele oko”, a lingbi ala duti ndo oko, ala zia si ndoye ti Nzapa nga ndoye so ala yeke na ni na mbage ti mba akpengba songo ti ala. Azo so asara divorce na gbele ngbanga ti sese so sân tënë ti lango-sioni ayeke na liberté pëpe ti kiri ti sara mariage (Mat. 19:9). Biani, mbeni ita alingbi ti soro ti pardonné wali wala koli ti lo so asara lango-sioni me so achangé bê ti lo, tongana ti prophète Osée so peut-être apardonné wali ti lo Gomer so asara lango-sioni lani. Legeoko nga, Jéhovah asara nzoni bê na azo ti Israël so achangé bê ti ala na peko ti so ala sara lango-sioni na lege ti yingo (Os. 3:1-5). Na ndo ni, tongana mbeni ita ahinga so wali wala koli ti lo asara lango-sioni, me lo yeda ti kiri ti bungbi na lo koli na wali, a ye ti fa so lo pardonné lo awe. Tongaso, mbeni raison encore so Bible afa so amû lege na lo ti sara divorce ayeke dä ape.
16. Nyen la Jésus atene na ndo ti dutingo kumbamba?
16 Na peko ti so Jésus afa so na popo ti atâ Chrétien mbeni raison ti sara divorce nde na lango-sioni ayeke dä ape, lo sara tënë ti “ala so ayeke na matabisi” ti duti kumbamba. Lo tene: “Zia zo so alingbi ti yeda na ni ayeda na ni.” (Mat. 19:10-12). Aita mingi asoro ti ngbâ kumbamba tongaso si ala sara na Jéhovah sân ti tene ye agboto lê ti ala. Aita so asara tongaso alingbi na gonda.
17. Nyen la alingbi ti mû maboko na mbeni ita ti bâ wala lo lingbi ti sara mariage?
17 Nyen la alingbi ti mû maboko na mbeni ita ti soro ti ngbâ kumbamba wala ti sara mariage? A yeke na mbeni ita-koli wala ita-wali ti soro wala lo lingbi ti gi ti duti na matabisi ti kumbamba. Bazengele Paul atene so a yeke nzoni ti duti kumbamba. Ye oko, lo tene nga: “Me teti so lango-sioni ahon ndo ni, zia koli oko oko ayeke na wali ti lo wani, na zia wali oko oko ayeke na koli ti lo wani.” Paul akiri atene: “Tongana ala lingbi ti hon ndo ti nzara ti bê ti ala pëpe, zia ala sara mariage, teti a yeke nzoni mingi ti sara mariage ahon ti tene nzara ti tere ti ala ahon ndo ti ala.” Tongana mbeni ita asara mariage, a lingbi ti mû maboko na lo ti zia pëpe si anzara ti tere ti lo so agbu lo ngangu ague na lo ti sara ngia na tere ti lo ti koli wala ti wali wala ti sara lango-sioni. A lingbi zo ni abâ nga ngu so lo yeke na ni, ndali ti so bazengele ni atene: “Tongana mbeni zo so ade ti hinga wali wala koli pëpe abâ ti lo so lo yeke bata tere ti lo nzoni pëpe, tongana lo kpengba koli wala wali awe, na a lingbi ye ni aduti tongaso, zia lo sara ye so lo ye, lo sara siokpari pëpe. Zia ala sara mariage.” (1 aCor. 7:2, 9, 36; 1 Tim. 4:1-3). Ye oko, a lingbi mbeni ita asara mariage hio pëpe gi ndali ti nzara ti tere so alingbi ti gbu amaseka. Peut-être ade lo lingbi pëpe ti sara akua ti koli wala ti wali so asara mariage.
18, 19. (a) A lingbi mbeni Chrétien so aye ti sara mariage asara ni na zo wa? (b) Nyen la article ti peko ayeke sara tënë na ndo ni?
18 A lingbi mbeni Chrétien so aye ti sara mariage asara ni na mbeni koli wala wali so awara batême awe nga lo ye Jéhovah na bê ti lo kue. A lingbi yengo so ala ye na tere mingi la ague na ala ti yeda ti bungbi oko na yâ ti songo ti mariage. Biani, ala yeke wara aye ti nzoni ndali ti so ala sara ye alingbi na wango so ahunda ti sara mariage “gi na yâ ti Seigneur.” (1 aCor. 7:39). Tongana ala sara mariage awe, kite ayeke dä ape so ala yeke yeda so Bible amû apendere wango na ndo ti ye so alingbi ti sara si mariage ti ala aga nzoni.
19 Article ti peko ayeke sara tënë na ndo ti abango ndo ti Mbeti ti Nzapa so alingbi ti mû maboko na aChrétien ti hon ndo ti akpale ti “alango ti nda ni” so e lï mingi na yâ ni so, so akoli na awali mingi ayeke pëpe na asarango ye so alingbi ti sara si mariage ti ala aga nzoni (2 Tim. 3:1-5). Na yâ ti Mbeti ti Nzapa, Jéhovah afa na e aye so e yeke na bezoin ni tongaso si mariage ti e aga nzoni nga e duti na ngia dä na ngoi so e ngbâ ti tambela na awakua ti lo na ndo ti lege so ague na fini ti lakue lakue.—Mat. 7:13, 14.


text:
1Wü di enga wüna, Me tï ato kuru te nih tïne de, angü nih lala eyi eküte Yesu Kurisito. 2Kükürü de, angü Nzïla Wazi Me ngbü eto wazi fü nih me-ye, teka fü nih afü maguma nih, teka ngü ka Yesu Kurisito. Fü nih adu ace da emere wü siti ngü, de te ena ato kpi fü nih ne. 3Wazi nih teka amere Rïrï ka Me ne di, nda ma, angü maguma nih ka-ye ʼbasu ʼbasu. Te di bala, nih tï areke ngü ka-nih gbü jia Me de tete-nih nda-nih de. Amba Me maka kaje, teka areke nih gbü jia ye di, ne eyi. Angü engu tima Ye ye, Yesu Kurisito, de engu koro füh kotö ne baka nih, kpara ka küte, teka de engu fa nih gbü siti ngü ka-nih. Angü Me za siti kuru, ta te nih ena amaka, teka lïya ka siti ngü ka-nih ne, o eyi ʼburu gbü nzö Yesu Kurisito. 4Me mere ngü la fü nih bala, teka fü nih amaka wazi kpaka Nzïla Wazi Me, fü nih angbü emere Rïrï ka Me di mbi mbi mbi. Angü nih ena angbü eje ʼduwa ngü ka Nzïla Wazi Me de emaguma nih ne, fü nih ace ngü ka gümü siti ngü la ʼburu. 5Te yi ngbü emere wü ngü te nga gümü wü siti ngü de emaguma yi ne la, yi ena angbü eo fïngangü ka-yi, adi emere fï bü mene wü ngü, te ena angbü ereke gbü jia yi. Te di bala, yi ena amaka kpi gbü ngü la. Amba te yi ngbü emere züka ngü, baka te Nzïla Wazi Me ngbü emala fü yi ne, yi ena ao fïngangü ka-yi ʼburu, teka angbü emere wü züka ngü, te ena areke gbü jia Me. Me ena ato gu ngü ka-ye emaguma yi, fü ah aküwa yi fï mere badi. 7Te yi o maguma yi, angbü emere wü siti ngü, de te yi ngbü ele ne la, ah ge baka te yi fü te-yi eyi vügü ka Me tete, yi le aje Rïrï ka Me de. Te di bala, yi mere e afï, gü ba, ani tï eyi amere züka ngü gbü jia Me ne, de. 8Angü, te yi ngbü emere bü mene wü siti ngü, te yi ngbü ele ne la, ngü ka-yi tï areke gbü jia Me nda de! 9Wü di enga wüna, ngü ka wü kpara ka Yesu bala nda de. Yi mere e ato te-yi, angbü emere wü siti ngü, baka te yi ngbü ele, ne de. Angü yi ce wü siti ngü la eyi. Yi to maguma yi eyi, teka ale ngü ka Nzïla Wazi Me. Angü Yesu Kurisito tima Nzïla Wazi Me la, de ah di engbü emaguma yi. Angü, te Nzïla Wazi Me la ngbü emaguma mü de la, mü de kpara ka Yesu Kurisito nda-mü de. 10Yesu Kurisito ngbü engbü cu emaguma nih. Te di bala, te küte nih kpi teka siti ngü ka wü kundu kundu nih la, kuru nih ena aküwa aküwa fï mere badi, angü Me reke nih, o eyi mbi gbü jia ye. 11Me de kpara te zükü Yesu Kurisito gbü kpi me-ye. Te di bala, te Nzïla Wazi Me ladü emaguma nih la, Me ena azükü nih gbü kpi, fü ah ato to küte fü nih, kpah baka ngü te engu mere teka Yesu Kurisito. Kükürü de, angü Nzïla Wazi Me eyi ladü emaguma nih. 12Wü di enga wüna, ah le fü nih adi fï bü emere wü ngü, te ena adi mbi gbü jia Nzïla Wazi Me. Nih mere e angbü emere mene wü siti ngü, ta te maguma nih ngbü ele ne, de. 13Angü, te yi le ngü ka gümü siti ngü de emaguma yi ne la, Me ena ato kuru te yi ato. Te di bala, ah le de Nzïla Wazi Me to wazi fü yi, teka fü yi ace gümü siti ngü de emaguma yi la asidi, fü yi aküwa. 14Wü di enga wüna, dene ngü te ma le amala fü yi, te yi ngbü emere ngü gbü wazi ka Nzïla Wazi Me la, amba yi eyi zu de wü di Me fanü fanü. 15Me to Nzïla Wazi ye fü nih, neh teka ne? Ah teka de ah o yi baka labï, fü yi adi ekpe cücürü na akpe? Ah bala de! Me to Nzïla Wazi ye fü nih, teka afü nih wü di ye tete. Te di bala, Nzïla Wazi la ngbü eto wazi fü nih, fü nih angbü eï Me di, gü ba, "Wüba, wüba!" 16Angü Nzïla Wazi Me la ngbü esere ngü emaguma nih, gü ba, nih de wü di Me fanü. 17Baka te nih di de wü di Me ne, Me tï aküwa nih fï mere badi ne de? Engu ena aküwa nih aküwa, angü nih de wü di enga ni ye Yesu Kurisito. Dela si-ngü te nih ngbü emaka cïnga tete na füh kotö ne, kpah gegege baka cïnga, ta te wüh ngbü eto te Yesu Kurisito ne. Te di bala, nih ena amaka küküwa te gara, fü nih adu angbü de wü Yesu agbü sü kaka-na agbü kpï, fï mere badi. 18Wü di enga wüna, fanü fanü nih ngbü eyi ezü mere cïnga füh kotö ne. Amba, te mü ngbü efï nga mere tadu, te Me ena ato fü nih te gara agbü kpï ne, ngü ka cïnga la ena angbü gbü jia mü ba enga ngü cüküʼdaye. 19Angü te gara, Me ena afü nih wü di ye tete, fü ah ato mere wazi fü nih, baka nda Yesu Kurisito. Wü e ʼburu, te Me mere füh kotö ne, ngbü ecï nga sïkpï la. 20Angü Me reke wü e füh kotö ne, o ewü ta ʼburu mbi. Amba tïtïne ngü ka wü e la du siti eyi ʼburu. Ah siti bala teka ne? Ah de siti ngü ka wü e la? Ah bala nda de! Ah de ngü ta te Me kïna Adama, dünda de wü e la ʼburu ʼdö biringbö, teka siti ngü ta te Adama mere ne. Teka ngü la, wü e füh kotö ne ngbü eyi ʼburu ekpi akpi. Amba Me le de ngü la ngbü bala fï mere badi ne, nda de. Angü gbü sïkpï te Me ena afü nih, akoro di wü di ye tete, baka Yesu Kurisito la, Me ena adu afü kpah ngü ka wü e la ʼburu. Fü ewü adu akoro kpah to wü e, te ewü tï akpi tïne de. 22Ah kpo gbü sïkpï te Adama dürü ngü tete, zalü anü akoro di enatikine dene, wü e ʼburu, te nih ngbü eceka de füh kotö ne, ngbü emaka cïnga, baka würüse te bubu ngbü ekeke akeke. Wüh ngbü ʼburu eo jia wü teka sïkpï, te Me ena afü ngü ka-ewü tete, akoro di toto. 23Nih ngbü kpah emaka cïnga bala. Amba Nzïla Wazi Me, te ngbü engbü emaguma nih ne, ngbü esere fü nih, gü ba, nih ka-nih zu de wü di Me, te engu fe nih eyi, teka aküwa nih aküwa. Nih ngbü eo jia nih, teka sïkpï te Me ena ato wazi fü nih, fü nih angbü baka wü didi na fanü fanü, angü engu ena ato to küte fü nih, te tï akpi tïne de, baka nda Yesu Kurisito. 24Me küwa nih ka-ye eyi. Te di bala, ah le fü nih awu, gü ba, engu ena ato kpah to küte fü nih. Ah le de nih di eo jia nih tïne teka ngü la, angü nih maka to küte, te Me ena ato fü nih te gara ne, nda-nih la de. Dela ngü te nih ena angbü eo jia nih tete. 25Te di bala, ah le de nih di eo jia nih, teka sïkpï de te Me ena ato to küte la fü nih tete na ne, angü nih maka züka ngü la nda-nih la de. Nih rü kpekpeke, da ecï nga züka ngü la. Nih mere e andïrï de. 26Me to Nzïla Wazi ye kpah eyi fü nih, de ah di eto wazi fü nih, angü wazi nih ena anza. Te fïngangü ka-nih ngbü ʼdaaa, nih wu kaje, te nih ena ayi-ta Me di, de la, Nzïla Wazi Me ena ato wazi fü nih me-ye. Te nih le aku gba fü Me, amba nih wu züka ngü te nih ena amala fefe de la, Nzïla Wazi Me la ngbü eyi-ta Me fü nih me-ye. 27Angü Me wu wü ngü de emaguma nih ne kpo. Fü engu angbü ewu si-ngü, de te Nzïla Wawazi na ngbü esere fefe, teka ngü ka-nih ne, ereke areke. Fü engu adi ele ngü la. Kükürü de, angü Nzïla Wazi Me la ngbü eyi-ta Me da nih me-ye, teka de Me to wazi fü nih, angü nih de wü kpara kaka-na. 28Wü di enga wüna, ma ngbü emala fü yi kpekpeke, gü ba, te yi le Me de maguma yi ʼburu la, Me ena adi eceka kpï fütanga yi me-ye. Anga te cïnga ngbü emere yi efa sü la, engu ena afü wü ngü ka-yi ʼburu ʼburu baka züka ngü. Kükürü de, angü nih de wü kpara te engu fe nih, teka ngü te engu le me-ye. 29Angü ta gügü te enga gina, Me mala ta, gü ba, ni ena aküwa nih. Fü engu adu amala kpah, gü ba, ni ena adu afü fïngangü ka-nih baka nda Ye ni, Yesu Kurisito. Angü Yesu Kurisito ka-ye de gina Ye Me. Nih nda-nih tïne baka wü jaji, te ewü tï füh gü Yesu. 30Angü Me fe nih eyi kü gügü. Fü engu adu afü nih, ao baka züka wü kpara gbü jia ye. Te di bala, engu ena aküwa nih aküwa, teka fü nih angbü tïne de wü Yesu agbü kpï kpala, fï mere badi. 31Wü di enga wüna, yi fï nga ngü la mbi mbi mbi. Te Me le nih eyi bala la, engu tï aceka kpï fütanga nih de? Gara ngü ladü te ena afa nih? Aʼa, gara ngü te ena afa nih nda ma! 32Te Me wu cïnga nih, fü ah ayia atima biri Ye ye, Yesu, de ah kpi teka aküwa nih. Baka te Me le nih de bala ne, gara züka ngü ena adi kpah ladü, te engu ena awo eküte nih? Ah kpo fï ma. Engu ena ato wazi fü nih de züka maguma ye, teka fü nih arü di kpekpeke, alala eküküte fï mere badi. 33Wü di enga wüna, Satana tï ato ngbanga nih engagira Me, teka de Me kolo ngü ka-nih ne, nda de. Angü Me fe nih, o eyi mbi gbü jia ye. 34Angü Yesu Kurisito kpi tüngü nih, fü Me adu azükü engu gbü kpi la. Fü ah adu aza engu, ao ede ye baka Mere Miri. Yesu tïtïne ladü engbü kpala, da eyi-ta Me tüngü nih. Te di bala, Me tï adu ato kuru te nih tïne de, angü Yesu Kurisito fa nih gbü ngü la eyi. 35Wayi, wü di enga wüna, Yesu Kurisito le nih cu fa sü, de maguma ye ʼburu. Ah tï ace ngü la nda de. Te wü kpara ngbü eto cïnga te nih, anga te tala ngbü emere nih, anga te nih ngbü endoro ngïrïmu, anga te wü kpara le amörö nih la, ah le de nih wu awu, gü ba, Yesu Kurisito tï ace nih kpo fï de. 36Nih tï eyi awu ngü la, angü ah kpah baka ngü ta te wü Davidi ba gbü Ngari Me, gü ba, "Akoo Me, mere bi wü kpara, te ewü le ngü ka-ye de, ngbü eyi embü ani, da emömörö ani teka ngü ka-ye, baka wü kambiliki, te wazi ewü di ma, angü ani lala eyi gbü ngü ka-ye." 37Amba gbü wü ngü ʼburu te ngbü emere nih ne, ngü biringbö te ena afa nih nda kü ma. Kükürü de, angü Yesu Kurisito ngbü fï eto wazi fü nih, angü engu le nih fa sü. 38Dela ngü te ma le amala fü yi, gü ba, Me ngbü ele nih cu de maguma ye, teka ngü ka Miri ka-nih Yesu Kurisito. Nih tï eyi awu, gü ba, gara ngü te ena aye süka nih de wü Yesu ne, nda ma. Te ah de kpi, anga küküwa la, Me ngbü fï bü ele nih. Anga te ah di de siti wü di enga me, anga wü miri ka kotö ne, wüh tï aye süka nih de wü Me nda-wü kpah de. Enatikine mere bi wü ngü ladü te ngbü embü nih. Te gara, wü ngü la ena adu azu tïne cu afa sü. Amba wü ngü la tï aye süka nih de wü Me nda de. Kpah bala, gara kpara biringbö te ena aye süka nih de wü Me nda kpah ma. Anga kpara füh kotö ne, anga agbü kpï, anga kpa esa tö, tï aye süka nih de wü Me nda kpah de. Te mere bi wü ngü la ngbü emere nih bala la, ah ba ngü de, angü nih wu eyi, gü ba, Me ngbü ele nih de maguma ye ʼburu, teka ngü ka Miri ka-nih Yesu Kurisito.
Copyright
Learn More


text:
1A-ita, na ndembe so mbi gue lani na ndo ti ala kâ, mbi sigigi na ala nda ti taa-tënë ti Nzapa so angba na hondengo ni; mbi tene tënë na ala na lege ti angbongboro tënë wala atënë ti ndara pepe. 2Biani, so mbi yeke na popo ti ala, mbi ye ti hinga mbeni ye nde pepe, gi Jésus Christ oko, Jésus Christ so a fâ lo na ndö ti keke ti kroa. 3Ndani laa, so lani mbi yeke na popo ti ala, ngangu atia mbi, mbeto asara mbi si tere ti mbi ado mingi. 4Tënë ti mbi na fango ye ti mbi ayeke pepe tongana ti azo so ayeke mu atënë ti ndara ti zo ti woko na be ti amba ti ala, me atënë ti mbi ayeke ngangu ti Yingo ti Nzapa so ayeke woko be ti zo. 5Tongaso, mabe ti ala aluti na ndö ti ndara ti azo pepe, me na ndö ti ngangu ti Nzapa. 6Andaa, tënë ti mbi ayeke tënë ti ndara so mbi yeke fa ni na azo ti Christ so aga kangba na lege ti mabe awe. Ndara ni ayeke ndara ti azo ti dunia so pepe wala ndara ti ala so ayeke na komandema na ndö ti dunia so. Ti azo ni, fade a yeke hunzi ala kue kue kue. 7Mbi yeke fa tënë ti ndara ti Nzapa so zo ahinga ni pepe, so lo honde ni na azo. Nzapa aleke tënë ti ndara ni kozo si dunia abaa gigi, ti sara si e wara gonda daa. 8Mbeni oko na popo ti ala so ayeke na komandema na ndö ti dunia so ahinga tënë ti ndara ni pepe. Tongana ala hinga ni fade, ka ala fâ Kota Gbia na ndö ti keke ti kroa pepe, Kota Gbia so alingbi na gonda. 9Me, tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Ye so le ti zo abaa pepe, ye so mê ti zo ama pepe, ye so tënë ni aga na li ti zo pepe, Nzapa aleke ni ndali ti azo so aye lo.” 10Me Nzapa asigigi na nda ti tënë so na e na lege ti Yingo. Biani, Yingo ayeke gi nda ti aye kue, ataa ye so ahonde na ya ti be ti Nzapa. 11Zo wa laa ahinga ye so ayeke na be ti zo? Gi yingo ti zo so ayeke na ya ti lo laa ahinga ni. Ye so ayeke na be ti Nzapa nga, zo oko alingbi ti hinga pepe, gi Yingo ti Nzapa oko laa ahinga ni. 12Ti e, Yingo so e wara ayeke yingo ti dunia so pepe, me ayeke Yingo so alondo na Nzapa titene e hinga anzoni ye so Nzapa ayeke mu na azo na lege ti nzoni be ti lo. 13Tongaso e yeke mu atënë ti ndara ti azo ti tene na tënë ni pepe, me e yeke tene tënë ni na lege ti atënë so Yingo ti Nzapa ayeke fa na e. Nilaa e yeke fa nda ti atënë ti Yingo ti Nzapa na azo so ayeke na Yingo so. 14Zo so ayeke na Yingo ti Nzapa pepe, lo yeke yeda na aye ti Yingo ti Nzapa pepe: aye ni ayeke aye ti buba na le ti lo, lo lingbi ti ma ya ni pepe, ngbanga ti so zo alingbi ti hinga nda ni gi na lege ti Yingo. 15Zo so ayeke na Yingo ti Nzapa alingbi ti hinga nda ti aye kue, me mbeni zo ti hinga nda ti lo ayeke daa pepe. 16Tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Zo wa laa ahinga tënë ti be ti Kota Gbia? Zo wa laa alingbi ti fa ye na lo?” Ti e, tënë ti be ti Christ ayeke na be ti e.
Copyright
Learn More


text:
1Gbü wü re engu la, fü mere Miri Kayïsara Agusito ato kpeke rïrï, gü ba, wü kpara ʼburu nü ba ïrï wü gbü köcökpa, teka fü ni awu, gü ba, wüh neh fe? 2Ngü la mere te-ye, o Kuriniyo ngbü ta miri tete, gbü nga nzö kötï ka Sïrïya. Ngü la, ah de gina ngü, te wüh ba ïrï wü kpara bala. 3Teka ngü la, fü wü kpara ʼburu ayia anü aba ïrï wü, agbü sü te nguwa ewü di gbügbü na. 4Yüsefa, fü mü ayia agbü Nazareta, teka anü aba ïrï mü agba yi, agbü Beteleme, te di de kötï ta te wüh bï Miri Davidi gbügbü na, angü Yüsefa koro gbü nguwa Davidi. 5Fü ewü anü ake Marïya, würüse ta te engu le aza ne, teka aba ïrï wü kpala ake di. Amba bu Marïya ndri ka-ye eyi. Ah gbamari teka ayaka. 6Fü sïkpï ka yayaka atï fü Marïya, o wüh di ciki agbü Beteleme kpala. 7Fü Marïya ayaka gina enga ye, ye komoko. Fü engu agaga mbarase la de bongo, aseke engu gbü külü e, te wü yiti ngbü ezü e gbügbü na, ciki esambü ka wü yiti la, angü wüh maka ta züka sü ka rara nda-wü de. 8Gara wü kpara ta ladü gbü sü la, te ewü ngbü endoro de wü kambiliki ka-wü gbü gü, da efete ewü. 9Gbü biti la, fü Me atima gara malayïka ka-ye kpaka ewü. Fü wazi ka Me alofo sü ede ewü kpala ʼburu raaa! Fü cürü ayia arï te ewü afa sü. 10Fü malayïka la amala ngü fü ewü, gü ba, "Yi mere e akpe cürü de, angü ma koro kpaka yi de züka tofo ngü, te ena areke wü kpara füh kotö ne ʼburu. 11Angü enatikine gbü Beteleme, wüh yaka Miri, te Me tima teka aküwa yi ne, eyi. 12Dene ngü te yi ena awu engu tete. Yi ena amaka vürü jaji, te wüh gaga engu de bongo, seke gbü külü e, te wü yiti ngbü ezü wü e ka-wü gbügbü na ne." 13Fütanga ngü te malayïka mala la, rurrru! fü mere bi wü malayïka ka Me ayia agbü kpï, akoro arü, abiti te-wü ede kiri wü la. Fü ewü akpo da ebï ci, da egbo nga ïrï Me, gü ba, 14"Nih gbo nga ïrï Me. Nih gbo nga Me agbü kpï. Me to züka gu ngü eyi fü wü kpara ka-ye. Wü kpara te engu le ngü ka-ewü, wüh ena angbü de mere tadu füh kotö ne ʼburu." 15Te wü malayïka la nza ci ka-wü tete, fü ewü ayia ace wü mürü kambiliki la, ago ka-wü agbü kpï. Fü wü mürü kambiliki la amala ngü esüka wü ngberrre, gü ba, "Ani nü la enü agbü Beteleme, teka aceka mene ngü, de te Me sere fü ani ne, cu de jia ani." 16Fü ewü ayia bü kere, anü akoro agbü Beteleme, amaka Marïya ake Yüsefa, bete vürü mbarase, te wüh seke engu gbü külü e, te wü yiti ngbü ezü e gbügbü na la, fanü. 17Te wü mürü kambiliki koro wu ngü la bala, fü ewü amala nga ngü, de te malayïka mala fü ewü, teka ngü ka mbarase la, ʼburu fü wü kpara. 18Baka te wü kpara je ngü de gömö wü mürü kambiliki la, fü ngü la aga gbü jia ewü ʼburu afa sü. 19Fü Marïya akpo angbü da efï nga ngü la emaguma ye. 20Fü wü mürü kambiliki la ale kaje ka-wü ago, da ecu ngü Me, kpah da egbo nga ïïrï na, teka wü ngü ʼburu te ewü nü ceka cu de jia wü, baka te ewü je gömö wü malayïka ka Me ne. 21Gbü sïkpï ʼbajena, fütanga yayaka la, fü wü Yüsefa ake Marïya aza mbarase, anü di, agü esa basa, baka te di gbü gele ka wü Yïsarayele. Fü ewü agü ïïrï na Yesu, ïrï ta te malayïka mala nganga fü Marïya, o engu maka bu la de ne. 22Fütanga ngü la, fü sïkpï ayia atï fü Marïya, teka fü ewü areke ngü kaka sidi nga yayaka, baka te di gbü Rïrï ka Müse. Te di bala, fü wü Yüsefa ake Marïya ayia anü de vürü mbarase, agbü Mere Kambü ka Me agbü Yerüsalema, teka ato takpa fü Me, ba e te Müse ba gbü Rïrï ka Me, gü ba, "Wüh ena adi eto wü mö ʼbasu, teka areke ngü ka würüse, te bï ye, di." Wüh le kpah ao Yesu engagira Mere Me, angü wüh ba ta kpah eyi, gbü Rïrï ka Me, gü ba, "Te würüse bï gina enga ye, te ah de komoko la, ah le fü ewü aza engu, akoro di, ao engagira Mere Me." 25Gara kpara ta ladü agbü Yerüsalema kpala, de ïrï ye Sïmïyona. Engu de züka kpara, te le ngü ka Me de maguma ye biringbö. Ah ngbü ta kpah eo jia ye teka miri, te Me ena atima teka aküwa ani, wü di enga Yïsarayele ne. Angü Nzïla Wazi Me ngbü ta eto wazi fefe me-ye. 26Fü Nzïla Wazi Me la amala ngü fefe, gü ba, ye tï akpi la de, zalü te ye ena awu Miri la cu de jia ye feke. 27Fü wü Marïya ake Yüsefa aza Yesu, anü akoro di kpa etambasü Kambü ka Me, teka ao engu engagira Mere Me, baka te di gbü rïrï ka gele ka-ewü. Gbü sïkpï la, fü Nzïla Wazi Me aza Sïmïyona, anü di kpah kpala, teka awu Yesu. 28Te Sïmïyona koro maka ewü kpala, fü ah abï Yesu esaka ye, akpo da egbo nga ïrï Me, gü ba, 29"Wayi Mere Me, enatikine ma wu Mere Miri E-küwa-nih eyi cu de jia ra, kpah ba e ta te mü mala fere. Te di bala, ma tï e ka-ra eyi akpi tïne, de gu maguma. Angü mbarase ne, mü tima engu teka aküwa wü kpara füh kotö ne ʼburu. 32Engu ena adi de ra-sü te ena agü tamu züka kaje ka-mü fü wü ganzi kpara ʼburu. Kpah bala, wü kpara ena agbo nga wü kpara ka-mü, wü di enga Yïsarayele, teka ngü kaka." 33Fü ngü de te Sïmïyona mala, teka Yesu ne, aga gbü jia wü Marïya ake Yüsefa afa sü. 34Fü Sïmïyona ayia ao kpa ye füh wü Marïya, ayi-ta Me, de ah to wazi fü ewü. Fü ah amala ngü fü Marïya, ni ye Yesu, gü ba, "Mbarase ka-mü ne, Me fe engu teka are maguma wü kpara. Angü wü gara kpara ena ato maguma wü fefe, fü ewü aküwa. Amba mene ewü de te ewü le ngü kaka de ne, wüh küwa kpah de. Angü engu de Ri Me te Me tima fü nih, amba mere bi wü kpara tï ale ngü la nda-wü de. 35Te di bala, siti fïngangü ka-ewü, ta te wo te-ye awo ne, ena asere te-ye. Amba nda-mü Marïya, cïnga ena akuru maguma mü, teka ngü ka mbarase ne, baka te wüh sö e de maguruma la." 36Gara mere würüse wökö ta kpah ladü kpala, de ïrï ye Ana, ye Fanüwele. Engu ta de mürü dofo ka Me, te Nzïla Wazi Me ngbü ta eto wazi fefe, de ah di emala ngari Me. Wüh za ta te-wü ake watï ye, ra ngbee re lorozi. Fü watï ye na akpi ace engu. Fü würüse la angbü kpikpi ye, fütanga watï ye, zalü te re kaka koro tete teke bala de füh ye bala (84). Ah ngbü ta endoro etambasü Mere Kambü ka Me te nga wü sïkpï ʼburu, da egbo nga ïrï Me, ra de biti, da eku gba fefe, kpah da eʼbï te-ye. 38Te wü Yüsefa ake Marïya koro de Yesu etambasü ka Mere Kambü ka Me la, fü Ana akoro kpaka ewü. Te engu wu Yesu, fü ah akpo ʼduwa da egbo nga ïrï Me. Fü ah adu akpo da emala nga Yesu fü bi wü kpara, de te ewü ngbü ecï nga miri, te Me ena atima, teka aküwa wü di enga Yïsarayele ne, gü ba, miri la koro eyi dene. 39Te wü Yüsefa ake Marïya nza wü ngü, te di gbü Rïrï ka Me ʼburu tete, fü ewü ayia ago agba wü, agbü Nazareta, te di gbü nga nzö sü ka Galïlaya. 40Fü Yesu aga, akoro züka kpeke mbarase. Fü engu awu wü ngü afa sü. Fü Me angbü ele ta-ngü tete, da eto wazi fefe. 41Wü Yüsefa ake Marïya ngbü ta enü agbü Yerüsalema tenga wü re ʼburu, teka azü Karama ka Pasïka, baka rïrï ka gele ka wü di enga Yïsarayele. Te re ka Yesu koro tete nzükpa de füh ye ʼbasu, fü ewü anü agbü Yerüsalema, teka azü Karama ka Pasïka de wü ni ye. 43Te wü sïkpï ka karama la nza tete, fü ni ye Yesu ake Yüsefa ayia ka-wü de wü bu wü, atï te kaje, angbü ego. Fü ewü anü gbü ra dela gbuuu, wüh fï nda-wü, gü ba, "Yesu dene ladü de wü bu ye sela, ego." Amba Yesu, mü ce te-mü ka-mü, ngbü eyi ciki agbü Yerüsalema kpala. Etamurago la, fü ewü akpo da egïrï engu esüka wü bu ye, angü gbü sïkpï engu la, wüh wu engu de. 45Wüh gïrï engu ma, wüh maka de. Fü ewü ara te kaje. Fü kpï aseke. Fü ewü alügü nga wü adu agbü Yerüsalema, teka agïrï engu kpala. 46Te wüh du koro tete agbü Yerüsalema la, fü ewü ara aseke kpah kpï. Tïne gbü sïkpï engu la, fü ewü adu amaka Yesu kpa etambasü Mere Kambü ka Me, te ngbü esüka wü mürü rïrï, da eje ngü gömö ewü, kpah da eyi-ta ewü de wü kpeke yitangü. 47Wü ngü de te engu ngbü elügü fü wü mürü rïrï la, ah ka-ye ʼburu wü kpeke ngü. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara la afa sü. 48Te wü ni ye Yesu maka engu kpa esüka wü kpara la tete, fü komö ewü ayia agu ka ngü la. Fü ni ye na, Marïya, amala ngü fefe na, gü ba, "Enga ni, ye mere ani ake wö ye bala, neh teka ne? Te ani ngbü egïgïrï ye de mere cïnga emaguma ani de bane ne!" 49Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, "Yi ngbü egïrï ra, neh teka ne? Yi wu de, gü ba, ah le fü ra angbü engbü esambü ka Wüba?" 50Amba ngü de te Yesu mala fü ewü de bala ne, wüh wu si-ngü gbügbü na nda-wü de. 51Fütanga ngü la, fü Yesu ayia ago de wü ni ye, agbü Nazareta. Angü ah ngbü ta eje rïrï ka-ewü ereke areke. Fü ni ye na ao to ye fï te ngü te Yesu lügü fü ewü la. 52Fü Yesu aga, akoro mere kpeke komoko, te wu ngü fa sü. Ngü kaka reke gbü jia Me fa sü, gbü jia wü kpara kpah bala.
Copyright
Learn More


text:
Ye ti manda 7
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
1. Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Royaume ti Nzapa ayeke mbeni ngorogbia so ayeke na yayu. A yeke mû ande place ti angorogbia kue ti azo nga a yeke sara si a sara ye so bê ti Nzapa aye na yayu nga na sese. So nzoni tënë la, so Royaume ti Nzapa aye ti sara ye so. Na yâ ti ngoi kete, Royaume ti Nzapa ayeke sara na azo aye so e ye ti tene mbeni nzoni ngorogbia asara ndali ti e. A yeke bungbi ande azo kue so ayeke na ndo ti sese.
Na yâ ti mbeni royaume a yeke wara gbia ni. Jéhovah asoro Molenge ti lo, Jésus, ti duti Gbia ti Royaume ti lo.
2. Ngbanga ti nyen Jésus la ayeke nzoni Gbia?
Molenge ti Nzapa la ayeke nzoni Gbia ndali ti so lo yeke sara ye na nzoni bê nga lo yeke sara lakue ye so ayeke mbilimbili (Jean 1:14). Lo yeke nga na ngangu ti mû maboko na azo ndali ti so kâ na yayu lo yeke komande ande juska na sese ge. Na peko ti so a zingo lo na kuâ, Jésus ague na yayu na lo duti na tere ti Jéhovah na mbage ti maboko ti lo ti koli, lo ku (aHébreu 10:12, 13). Na nda ni, Nzapa amû na lo ngangu ti to nda ti komande na yayu.
3. Jésus na azo wa la ayeke komande ande?
Mbeni wungo ti azo so a iri ala “azo ti be-vulu” ayeke komande ande legeoko na Jésus na yayu (Daniel 7:27). Abazengele ti Jésus so ayeke be-ta-zo ayeke akozo zo so a soro ala ti ga azo ti be-vulu. Juska laso Jéhovah angbâ ti soro azo so ayeke be-ta-zo ti ga azo ti be-vulu. Tongana ti Jésus, a zingo ala na kuâ na tere so ayeke ti yingo.
Azo oke la ayeke gue na yayu? Jésus airi ala “kete kundu”. (Luc 12:32). Wungo ti ala kue ayeke duti ande 144000. Na yayu kâ ala na Jésus ayeke komande sese.
4. Nyen la asi na ngoi so lani Jésus ato nda ti komande?
Royaume ti Nzapa ato nda ti komande ngbene ye na ngu 1914. * Kozo ye so Jésus asara tongana Gbia ayeke ti bi Satan na sese nga na asioni yingo so amû peko ti lo. Satan asara ngonzo ngangu na lo komanse ti ga na awusuwusu na ndo ti sese (Apocalypse 12:7-10, 12). Ngbene ye na ngoi ni so, pasi ti azo ayeke gue gi guengo na li ni. Abira, akota nzara, asioni kobela ti fango zo nga na yengingo ti sese ayeke na popo ti aye so afa so Royaume ti Nzapa aga nduru awe ti leke akpale ti sese.
5. Nyen la Royaume ti Nzapa ayeke sara?
Na lege ti fango tënë ti Royaume ti Nzapa na ndo ti sese kue, Royaume ni so ayeke bungbi azo mingi ti amara nde nde kue. Azo kutu mingi mingi so ayeke azo ti tâ be-ti-molenge ayeke duti ande na gbe ti komandema ti Jésus. Royaume ti Nzapa ayeke bata ala na ngoi ti futingo aye ti sioni ti ngoi so. Tongaso azo kue so aye ti bâ nzoni na lege ti Royaume ti Nzapa, a lingbi ala manda ti mä yanga ti Jésus.
Na yâ ti ngu 1000, Royaume ni ayeke sara ye so Nzapa aye lani ti sara teti azo na tongo nda ni. Sese kue ayeke ga ande paradis. Na nda ni, Jésus ayeke kiri na Royaume ni na Babâ ti lo (1 aCorinthien 15:24-26). Mo hinga mbeni zo so mo ye ti sara tënë ti Royaume ti Nzapa na lo?
^ par. 12 Ti wara anzene nzene tënë so afa so aprophétie ti Bible asara tënë ti ngu 1914, bâ lembeti 216 ti si na 218 ti buku Bible afa nyen biani?
TI HINGA AMBENI TËNË
E yeke fa ka tënë ti Royaume tongana nyen?
E yeke mû gi tapande so Jésus azia na ngoi so lo yeke lani ge na ndo ti sese. Ambeni kode ti fango tënë ni ayeke so wa?


text:
LISORO NA MBENI ZO
Royaume ti Nzapa akomanse ti komande lawa? (Mbage 1)
Atënë so na gbe ni ge afa lisoro so mbeni Témoin ti Jéhovah alingbi ti sara na mbeni zo. Na tapande, mbeni Témoin ti Jéhovah, so e yeke iri lo Cameron, ayeke fa tënë na mbeni koli so e yeke iri lo Jean.
“GI” TI HINGA YE
Cameron: Jean, lisoro so mbi na mo e yeke sara ka lakue na ndo ti Bible so anzere na mbi mingi. * Na ngoi ti ndangba lisoro so mbi na mo e sara, mo hunda mbeni tënë na ndo ti Royaume ti Nzapa. Mo hunda lani ti hinga ngbanga ti nyen la aTémoin ti Jéhovah amä na bê so Royaume ti Nzapa akomanse ti komande na ngu 1914.
Jean: Ni la. Mbi diko mbeni mbeti ti ala, na a tene na yâ ni a tene Royaume ti Nzapa akomanse ti komande na ngu 1914. Mbi hinga li ti mbi na ni ape ngbanga ti so ala tene ka atene aye kue so ala mä na bê na ni alondo na yâ ti Bible.
Cameron: A yeke vrai, aye kue so e mä na bê na ni alondo na yâ ti Bible.
Jean: Bon, mbi wani mbi diko Bible kue ahunzi. Me lâ oko mbi wara mbeni versê oko tongaso so a sara tënë ti ngu 1914 dä ape. Mbi gue na yâ ti Bible ti ndo ti Internet mbi pika tënë, “ngu 1914.” Me, mbeni versê oko tongaso asigigi ape.
Cameron: Jean, mbi gonda mo mingi ndali ti araison use. Kozoni a yeke ndali ti so mo diko Bible kue ahunzi, a fa so mo ye Tënë ti Nzapa mingi.
Jean: Mbi ye ni mingi, mbeni mbeti ti lingbi na Bible ayeke dä ape.
Cameron: Mo yeke na raison. Use ni, mbi gonda mo ndali ti so tongana mo yeke na mbeni hunda, mo yeke gi ambeni versê ti wara na kiringo tënë na hunda ti mo ni. Mo sara tâ gi ye so Bible awa e ti sara la: Ti “gi” ti hinga ye. * Ye so mo sara so ayeke nzoni mingi.
Jean: Merci. Mbi ye vraiment ti gi ti hinga ye la. Mbi sara nga mbeni recherche ni, na mbi wara ambeni tënë na ndo ti ngu 1914 ni na yâ ti mbeti so mbi na mo e yeke manda ye na yâ ni so. A sara tënë ti bango li ti mbeni gbia so lani lo bâ li ti lo na ndo ti mbeni kota keke so a fâ ni a bi na sese, so na pekoni a kiri a kono, wala mbeni ye kâ tongaso.
Cameron: Ah, ni la. A yeke prophétie so a sara tënë ni na Daniel chapitre 4. A ndu mbeni bango li ti Nebucadnetsar, so ayeke lani gbia ti Babylone.
Jean: En, a yeke ni la. Mbi diko prophétie ni so fani mingi. Me sân ti honde na mo, juska fadeso ade mbi hinga ti mbi kamba so ayeke na popo ni na Royaume ti Nzapa wala ngu 1914 so ape.
Cameron: Jean, mo hinga, même prophète ni wani amä nga lani yâ ti ye ni so a hunda na lo ti sû ni so ape!
Jean: Vraie?
Cameron: En, mo bâ tënë so lo wani lo tene na Daniel 12:8, lo tene: “Mbi mä, me mbi hinga nda ni pëpe.”
Jean: Donc a yeke gi mbi oko ape! Bê ti mbi adë kamême.
Cameron: Daniel amä lani yâ ti ye ni ape ngbanga ti so Nzapa abâ so lani ngoi ti tene azo amä yâ ti aprophétie ti buku ti Daniel kue ade ti si ape. Me laso na ngoi ti e so, e peut ti mä yâ ti atënë ni senge.
Jean: Mo tene tongaso ndali ti nyen?
Cameron: Bon voilà, bâ tënë ti versê so aga na pekoni. Daniel 12:9, a tene: ‘Akanga tënë so, a kanga na sceau, juska lâ ti nda ni.’ Donc azo ayeke mä yâ ti atënë ti prophétie ni gi ngu mingi na pekoni, na “lâ ti nda ni.” Nga, tongana ti so mbi na mo e ga nduru ti manda, aye mingi so ayeke si laso afa so lâ ti nda ni la e yeke dä so. *
Jean: Mo peut ti fa nda ti prophétie ti Daniel ni so kete na mbi?
Cameron: Mbi yeke fa ti so mbi hinga kamême kete so.
BANGO LI TI NEBUCADNETSAR
Cameron: Ti komanse, mbi yeke fa na mo, na nduru tënë, ye so Gbia Nebucadnetsar abâ na yâ ti bango li ti lo ni. Na pekoni awe si e yeke sara tënë na ndo ti nda ti bango li ti lo ni.
Jean: Nzoni.
Cameron: Na yâ ti bango li ni, Nebucadnetsar abâ mbeni kota keke so ayo juska na lê ti nduzu. Na pekoni lo mä ange ti Nzapa amû yanga ti tene a fâ keke ni na sese. Me, lo tene a zia gunda ti keke ni angbâ na yâ ti sese ni. Na peko ti “ngoi mbasambala”, keke ni ayeke kiri ti kono. * Prophétie ni so aga tâ tënë kozoni kue na ndo ti lo Gbia Nebucadnetsar ni wani. Atâa so lo yeke kota gbia, legeoko tongana keke so ayo juska na lê ti nduzu, a yeke zi komandema ni na tïtî lo teti “ngoi mbasambala”. Mo rappellé na ye so asi lani?
Jean: Ên-ën, mbi rappellé ape.
Cameron: Ok, Bible atene so fou atï na li ti Nebucadnetsar teti angu mbasambala tongaso. Na ngoi ni so, lo lingbi lani pëpe ti komande tongana gbia. Me, na ngoi so angu mbasambala ni ahunzi, fou ti Nebucadnetsar ni ahunzi si lo kiri lo komanse ti komande. *
Jean: Nzoni, juska ge mbi comprendre mo. Me, aye ni so kue abâ Royaume ti Nzapa nga na ngu 1914 ni tongana nyen?
Cameron: Na nduru tënë, prophétie ni so aga tâ tënë fani use. Kozoni a ga tâ tënë na ngoi so a kaï komandema ti Gbia Nebucadnetsar lani. Use ni, a ndu ngoi so komandema ti Nzapa akaï. Use ni so la abâ Royaume ti Nzapa ni.
Jean: Mo sara tongana nyen ti hinga mo tene use ni so la abâ Royaume ti Nzapa ni?
Cameron: Kozoni kue, mbeni tënë ti yâ ti prophétie ni wani la afa ni. Tongana ti so Daniel 4:17 ni atene, prophétie ni ayeke sara “si azo [so ayeke na] fini alingbi hinga Lo Ti Nduzu Ahon Kue akomande na royaume ti azo, na Lo mû royaume ni na zo so Lo ye ti mû na lo”. Mo bâ tënë so a tene “royaume ti azo” so?
Jean: En, a tene so “Lo Ti Nduzu Ahon Kue akomande na royaume ti azo”.
Cameron: Ni la. Me mo pensé “Lo Ti Nduzu Ahon Kue” ni so ayeke zo wa?
Jean: Mbi pensé a yeke Nzapa la.
Cameron: Tâ gi ni la. Déjà gi ge e bâ so prophétie ni asara gi tënë ti Nebucadnetsar lo oko ape. A sara nga tënë ti “royaume ti azo”, so aye ti sara tënë ti komandema ti Nzapa na ndo ti azo. Na atënë so angoro versê ni kue la amû lege na e ti tene tongaso.
Jean: Mo ye ti tene nyen la?
KOTA MAMA-TENE TI YÂ TI BUKU NI
Cameron: Buku ti Daniel asara tënë na ndo ti oko mama-tene fani mingi. Lo luti mingi na ndo ti Royaume ti Nzapa, so Nzapa azia Jésus, Molenge ti lo, Gbia ni. Na tapande, zia e kiri kete na peko e bâ. Mo peut ti diko Daniel 2:44?
Jean: Nzoni. Versê ni atene: “Na lâ ti agbia so, fade Nzapa ti yayu ayä royaume so afuti lâ oko pëpe, na Lo zia royaume ni na tïtî ambeni zo nde pëpe; me fade royaume so afâ mbeni royaume so kue nduru nduru, na a sara si royaume nde nde so kue awe; na fade royaume so angbâ lakue lakue.”
Cameron: Merci. Mo pensé versê so aye ti sara tënë ti Royaume ti Nzapa la?
Jean: Hmm. Mbi yeke sûr ape.
Cameron: Mo bâ na yâ ti versê ni a tene so Royaume ni ayeke ‘ngbâ lakue lakue’, na e hinga so gi Royaume ti Nzapa la apeut ti ngbâ lakue lakue, me gouvernement ti azo ape, ni la ape?
Jean: Ni la.
Cameron: Bâ mbeni prophétie ti Daniel ni so asara tënë na ndo ti Royaume ti Nzapa. A yeke prophétie so e wara ni na Daniel 7:13, 14. A sara tënë na ndo ti mbeni fini gbia, a tene: ‘A mû na lo ngangu ti komande, na gloire, na royaume, si azo kue, amara kue, na azo ti yanga nde nde kue, asara na Lo; ngangu ti Lo ti komande ayeke ti lakue lakue, fade a hon pëpe, na a lingbi futi royaume ti Lo pëpe.’ Ambeni tënë ayeke na yâ ti prophétie so, so mo yeke mä ka ni?
Jean: En, a yeke tënë ti mbeni royaume.
Cameron: Ni la. Na, a yeke gi mbeni royaume kirikiri tongaso ape. Mo bâ a tene so Royaume ni so ayeke komande na ndo ti “azo kue, amara kue, na azo ti yanga nde nde kue”. So aye ti tene so Royaume ni ayeke komande na ndo ti dunia mobimba.
Jean: Mbi comprendre fade nda ti versê ni so tongaso ape, me mo yeke na raison. A tene tongaso.
Cameron: Nga, bâ tënë so prophétie ni atene: “Ngangu ti Lo ti komande ayeke ti lakue lakue, fade a hon pëpe, na a lingbi futi royaume ti Lo pëpe.” Mo pensé prophétie so akpa tere na lo ti so e diko ni fade na Daniel 2:44 so ape?
Jean: Ni la. Ala kpa tere.
Cameron: Zia e bâ, na nduru tënë, aye kue so e sara fade tënë na ndo ni juska fadeso so. A sû prophétie ti Daniel chapitre 4 ni so ti tene azo ahinga atene “Lo Ti Nduzu Ahon Kue akomande na royaume ti azo”. Tënë ni so afa polele so prophétie ni so andu nga mbeni zo nde, me a bâ gi Nebucadnetsar lo oko ape. Nga, na yâ ti buku ti Daniel ni kue, e yeke wara aprophétie so asara tënë na ndo ti Royaume ti Nzapa so lo zia Molenge ti lo tongana Gbia ni. Mo pensé so prophétie ti Daniel chapitre 4 so aye nga ti sara tënë ti Royaume ti Nzapa la ape?
Jean: Mbi pensé a yeke tongaso. Me, ade mbi bâ kamba so ayeke na popo ni na ngu 1914 so ape.
“ZIA NGOI MBASAMBALA AHON”
Cameron: Bon, zia e kiri kete na peko na ndo ti Gbia Nebucadnetsar. Girisa ape so, na yâ ti prophétie ni, keke ni so aye kozoni kue ti sara tënë ti Gbia Nebucadnetsar. A kaï komandema ti lo na ngoi so a fâ keke ni nga a zia keke ni tongaso teti ngoi mbasambala, so aye ti tene fou ayeke tï na li ti lo teti mbeni ngoi. Ngoi mbasambala ni so ahunzi na ngoi so fou ti Nebucadnetsar ni ahunzi nga lo komanse ti komande. Teti so prophétie ni andu nga komandema ti Nzapa, a ye ti fa so fade a yeke kaï komandema ti Nzapa teti mbeni ngoi, me a yeke pëpe ngbanga ti so komandema ni akara Nzapa.
Jean: Mo ye ti tene nyen la?
Cameron: Bible atene so, ândö, agbia so akomande na ndo ti azo ti Israël na Jérusalem aduti na ndo ti “trône ti L’Éternel”. * Ala komande lani na iri ti Nzapa na ndo ti azo ti lo. Ni la komandema ti agbia ni so ayeke lani tongana ti so Nzapa la ayeke komande na ndo ti azo ti lo. Me tongana angoi ayeke hon, mingi ti agbia ni asara kpengbango-li na Nzapa même azo ti gbe ti ala kue atï na peko ti ala. Ndali ti kpengbango-li ti ala ni, Nzapa azia lege na azo ti kodoro ti Babylone ti ga ti futi gbata ti ala ni na ngu 607 kozo na Christ. A to nda ni na ngoi ni so, mbeni gbia oko tongaso, so akomande na iri ti Jéhovah na Jérusalem, ayeke dä ape. A yeke tongaso la a kaï komandema ti Nzapa. Mo comprendre mbi juska ge?
Jean: En, mbi comprendre mo.
Cameron: Donc, ngoi mbasambala ni wala ngoi so a kaï komandema ti Nzapa ato nda ni na ngu 607. Na hunzingo ti ngoi mbasambala ni, Nzapa ayeke zia mbeni fini gbia so ayeke sara kua na iri ti lo, me zo ni so ayeke duti na yayu. A yeke na ngoi ni so la ambeni prophétie ti Daniel so e diko ni fade ayeke ga tâ tënë. Me, kota hunda ni ayeke so: “Ngoi mbasambala ni ahunzi lawa?” Tongana e wara kiringo tënë na hunda ni so, ge la e yeke hinga ngoi so Royaume ti Nzapa akomanse ti komande.
Jean: Donc, mo ye ti tene so ngoi mbasambala ni ahunzi na ngu 1914?
Cameron: Tâ gi ni la mo tene so. Mo mä yâ ni awe.
Jean: Me, e yeke hinga ni tongana nyen?
Cameron: Lani na ngoi so Jésus ayeke na sese ge, lo fa so ngoi mbasambala ni ade ti hunzi ape. * So a ye ti fa so angoi ni so adoit ti ninga mingi. Ngoi mbasambala ni ato nda ni angu ngbangbo mingi kozo ti tene Jésus aga lani na sese, nga a yeke hunzi angu mingi na peko ti so lo kiri na yayu. Mo rappellé a tene fade so azo ayeke mä yâ ti aprophétie ti Daniel ni so ape juska na “lâ ti nda ni.” * Mbeni ye so ayeke nzoni e hinga ni ayeke so, na hunzingo ti angu 1800, ambeni zo so aye lani ti manda Bible nzoni amû tâ ngoi ti ala ti gi nda ti versê ni so nga na ambeni prophétie ni so nzoni. Ala ga ti bâ so ngoi mbasambala ni ayeke hunzi na ngu 1914. Na ndo ni, akota ye so asi na yâ ti dunia kue na ngu 1914 ni afa so Royaume ti Nzapa akomanse ti komande na yayu na ngu ni so. A yeke nga na ngu ni so la dunia so alï na yâ ti alango ti nda ni ti lo. Me mbi hinga so tënë ni so ayeke fini tënë na mo, a yeke hunda na mo ngoi ti gbu li na ndo ni . . .
Jean: A yeke vrai. Mbi yeke kiri ti diko atënë ni so encore si mbi comprendre ni nzoni.
Cameron: Me gi bê ti mo ape. Mbi nga kue lani mbi mä yâ ti aprophétie ni so hio ape. Me kamême mbi pensé lisoro so mbi na mo e sara laso so amû maboko na mo ti bâ so ye so aTémoin ti Jéhovah amä na bê na ni na ndo ti Royaume ti Nzapa aluti na ndo ti Bible.
Jean: Ti tâ tënë ni, so aye kue so ala mä na bê na ni aluti na ndo ti Bible, adö ka bê ti mbi mingi.
Cameron: Mbi bâ so mo nga kue mo ye ti mä na bê gi na aye so ayeke na yâ ti Bible. Tongana ti so mbi tene fade, afini tënë ni so ayeke mingi na a hunda na mo ngoi ti gbu li na ndo ni. Nga, mbi yeke sûr so mo yeke na ambeni hunda na ndo ni. Na tapande, e tene fade so angoi mbasambala ni andu Royaume ti Nzapa na so ala to nda ni na ngu 607 kozo na Christ. Me, e sara tâ tongana nyen ti hinga e tene angoi mbasambala ni ahunzi na ngu 1914? *
Jean: En. Mbi hunda tere ti mbi na ndo ni. *
Cameron: Bible la amû maboko na e ti hinga ni. Mo ye ti tene mbi ga ti peko ti tene e sara lisoro na ndo ni?
Jean: En. Mbi ye tongaso.
Mbeni tënë ti yâ ti Bible ayeke dä so agbu bê ti mo na so mo ye ti hinga ndani? Mo ye ti hinga ye na ndo ti mbeni ye so aTémoin ti Jéhovah amä na bê dä wala so ala yeke sara ni? Tongana a yeke tongaso, ti peko tongana mo tingbi na aTémoin ti Jéhovah, hunda tënë ni na ala. A yeke nzere ande na ala ti sara lisoro na mo na ndo ni.
^ par. 5 Na lege ti kapa ti mandango Bible so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara, ala yeke soro mbeni tënë na ndo ti Bible si ala yeke pika patara na ndo ni na azo.
^ par. 11 A-Proverbe 2:3-5.
^ par. 21 Bâ chapitre 9 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni. A yeke nga na ndo ti www.jw.org.
^ par. 27 Daniel 4:13-17.
^ par. 29 Daniel 4:20-36.
^ par. 57 1 Chronique 29:23.
^ par. 63 Na yâ ti prophétie ti Jésus so andu lâ ti nda ni, lo tene: “Fade amara ayeke doro Jérusalem na gere juska ngoi so a diko teti amara ahunzi.” (Luc 21:24). Ge, Jérusalem aye ti sara tënë ti komandema ti Nzapa. Tënë ti versê so aye ti fa so na ngoi so Jésus ayeke lani na sese ge, ade Nzapa akiri ti komande ape na a yeke gue juska na lâ ti nda ni.
^ par. 63 Daniel 12:9.
^ par. 68 Ti peko, mara ti lisoro ni so ayeke luti mingi na ndo ti aversê ti Bible so andu angoi mbasambala ni.
TI HINGA AMBENI TËNË
Royaume ti Nzapa akomanse ti komande lawa? (Mbage 2)
Prophétie ti Bible nga na bango li so Nzapa afa ni na gbia ti Babylone afa ngu so ye ni asi na ni.


text:
Jéhovah ayeke Nzapa so aleke yâ ti aye nzoni
“Nzapa ayeke Nzapa ti wusuwusu pëpe, me ti siriri.”—1 ACOR. 14:33.
1, 2. (a) Zo wa la ayeke kozo ye so Nzapa asara? Jéhovah asara kusala na lo ti sara nyen? (b) Nyen la afa so a leke yâ ti a-ange nzoni?
JÉHOVAH, Wasarango dunia, aleke yâ ti aye nzoni. Kozo ye so lo sara ayeke oko molenge ti lo so a iri lo “Tënë ni” ndali ti so lo yeke kota wayanga ti Nzapa. “Tënë ni” asara kua na Jéhovah teti angu mingi teti so Bible atene: “Na tongo nda ni, Tënë ni ayeke dä, na Tënë ni ayeke na tere ti Nzapa.” Bible atene nga na e, a tene: “Aye kue abâ gigi na lege ti lo [Tënë ni]. Nde na lo, mbeni ye oko tongaso abâ gigi pëpe.” A sara ngu 2000 na ndo ni awe, Nzapa atokua “Tënë ni”, Jésus Christ koli so alingbi kue na sese ge, na Jésus asara ye kue so bê ti Babâ ti lo aye na lege ni.—Jean 1:1-3, 14.
2 Na ngoi so Molenge ti Nzapa ayeke lani na yayu, lo yeke “wakode” ti Nzapa na lo sara kua ti lo na lege ni (aProv. 8:30). Na lege ti lo, Jéhovah asara a-ange kutu mingi na yayu (aCol. 1:16). Bible atene na ndo ti a-ange so atene: “[Saki] mingi ti a[saki] mingi mingi asara na [Jéhovah], na [saki] bale-oko lege [saki] bale-oko aluti na gbele Lo.” (Dan. 7:10). Bible afa so a-ange ti Nzapa gbani gbani so ayeke “aturugu” ti lo so lo leke yâ ti ala nzoni.—Ps. 103:21.
3. Wungo ti atongoro ayeke oke? A leke yâ ti ala tongana nyen?
3 Ka ti aye so lê ti e abâ ni, aye tongana atongoro so e lingbi ti diko wungo ti ala ape? Mbeni mbeti-sango (Chronicle) ti Houston na Texas atene so mbeni gingo nda ti ye so a sara ade ti ninga ape afa so, atongoro ayeke ngbundangbu mingi, wala wungo ti atongoro ahon ti so azo ti senda-ye afa kozo fani ota. Bungbi ti atongoro ayeke mingi nga na yâ ti bungbi oko oko ti atongoro ni a yeke wara atongoro ngbundangbu mingi. Mingi ti abungbi ti atongoro so abungbi aga gbani na akiri aga mbeni kota bungbi ti atongoro.
4. Ngbanga ti nyen ayeke na lege ni ti tene Nzapa afa lege na awakua ti lo so ayeke na sese ge?
4 Legeoko tongana ti a-ange so ayeke na yayu, a leke yâ ti atongoro na mbeni lege so ayeke nzoni mingi (És. 40:26). Tongaso, a yeke na lege ni ti tene Jéhovah afa lege na awakua ti lo so ayeke na sese ge. Lo ye ti tene ala sara ye na lege ni nga a yeke kota ye mingi ndali ti so ala yeke na kua mingi ti sara teti Jéhovah. Anzoni kua so awakua ti Jéhovah ti ândö nga na ti laso asara afa polele so lo yeke na ala nga lo yeke “Nzapa ti wusuwusu pëpe, me ti siriri.”—Diko 1 aCorinthien 14:33, 40.
ÂNDÖ GIRIRI NZAPA AFA LEGE NA AZO TI LO
5. Nyen la asara si ye so Nzapa aleke teti sese aluti?
5 Na ngoi so Jéhovah aleke Adam na Ève, lo tene na ala, lo tene: “I dü amolenge mingi, i wu, i si singo na sese, i sara si ye kue aga na gbe gere ti i; i komande asusu ti kota ngu ti ingo, andeke ti nduzu, na ye ti fini kue so atambela na ndo sese.” (Gen. 1:28). A lingbi lani Adam na Ève adü amolenge, amolenge ti ala adü ti gue na ni juska ti tene ala mû ndo ti sese kue nga ala sara si sese kue aga paradis. Na ngoi so Adam na Ève ake yanga ti Nzapa, ye so Nzapa aleke lani ti sara so aluti teti mbeni ngoi (Gen. 3:1-6). A si na mbeni ngoi, “L’Éternel abâ sioye ti zo ayeke kota na sese; lakue, suma kue ti bibe ti bê ti zo ayeke gi sioni.” Ye so asara si ‘sese afuti na gbele Nzapa; sese asi na sioye ti ngangu.’ Tongaso, Nzapa aleke ti futi azo ti sioni na lege ti kota ngu so apika amû ndo ti sese kue.—Gen. 6:5, 11-13, 17.
6, 7. (a) Jéhovah asö Noé ngbanga ti nyen? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Nyen la asi na azo kue so ake ti mä Noé?
6 Me, “Noé aga nzoni na lê ti L’Éternel” ndali ti so lo yeke lani “zo ti mbilimbili” na “lo lingbi kue na popo ti awagame ti lo.” Teti so “Noé atambela na Nzapa”, Jéhovah atene na lo ti leke mbeni kota arche (Gen. 6:8, 9, 14-16). A leke lani arche ni na mbeni fason so alingbi ti ngbâ na lê ti ngu tongaso si azo nga na anyama so ayeke na yâ ni akui ape. “Noé asara ye kue tongana L’Éternel akomande lo ti sara.” Lo na sewa ti lo aleke arche ni na lege ni. Na pekoni so ala zia anyama na yâ ti arche awe, “L’Éternel akanga yanga ni”.—Gen. 7:5, 16.
7 Na ngoi so kota ngu ni apika na ngu 2370 kozo ti Christ, Jéhovah ‘ambô ye ti fini kue so ayeke na ndo lê sese’ me lo bata Noé so ayeke be-ta-zo nga na sewa ti lo na yâ ti arche (Gen. 7:23). Azo kue so ayeke na ndo ti sese laso aga na lege ti Noé, ti amolenge ti lo, nga na ti awali ti ala. Me azo so ayeke na yâ ti arche ni ape ala kue akui ndali ti so ala ke ti mä Noé “wafango tënë ti ye so ayeke mbilimbili”.—2 Pi. 2:5.
8. Nyen la afa polele so Nzapa afa lege nzoni na azo ti Israël na ngoi so lo tene na ala ti lï na Sese ti Zendo?
8 Ngu 800 na ndo ni na peko ti kota ngu so apika, Nzapa abungbi azo ti Israël ti ga mbeni mara. Lo fa na ala ye na ndo ti aye kue so andu fini ti ala, mbilimbili lege so alingbi ala voro na lo. Na tapande, lo mû ambeni ti ga aprêtre nga na aLévite. Lo mû nga ambeni wali ti ‘sara kusala na yanga ti Tente ti bungbi.’ (Ex. 38:8). Me, na ngoi so Jéhovah atene na azo ti Israël ti lï na Canaan, ala mä yanga ti lo ape na lo tene na ala, lo tene: “I lingbi si na sese so pëpe, sese so Mbi yä tïtî Mbi ti mû na i si i lingbi sara kodoro dä; gi Caleb molenge ti Jéphunné, na Josué molenge ti Nun, ala lingbi sara kodoro ti ala dä.” Na pekoni so ala gue abâ Sese ti Zendo gi Caleb na Josué la aga atene nzoni tënë ni (Nom. 14:30, 37, 38). Na pekoni Moïse asara ye ague oko na tënë so Nzapa atene, na lo leke ti tene Josué amû place ti lo (Nom. 27:18-23). Na ngoi so Josué aga nduru ti gue na azo ti Israël na Canaan, Jéhovah atene na lo, a tene: “Gbu ngangu, na bê ti mo akpengba dä; zia mbeto asara mo pëpe, na zia ye ayengi mo pëpe; teti L’Éternel Nzapa ti mo ayeke na mo na ndo kue so mo gue.”—Jos. 1:9.
9. Rahab abâ Jéhovah nga na azo ti lo tongana nyen?
9 Jéhovah ayeke lani na Josué na ndo kue so lo gue dä. Na tapande, bâ ye so asi na ngoi so azo ti Israël asara camp ti ala nduru na gbata ti azo ti Canaan na Jéricho. Na ngu 1473 kozo ti Christ, Josué atokua akoli use ti gue ti bembe ndo na kodoro ti Jéricho, na kâ ala wara Rahab, mbeni wali-ndumba. Lo honde ala na yâ ti plafond ti da ti lo ti tene akoli so gbia ti Jéricho atokua ala ti ga ti gbu ala awara ala ape. Rahab atene na akoli so ague ti bembe ndo so, lo tene: “Mbi hinga L’Éternel amû sese so na i awe . . . Teti e mä tënë ti ye so L’Éternel asara si Kota Ngu Bengba ahule na gbele i giriri, . . . na tënë ti ye so i sara na agbia use ti azo ti mara ti Amori.” Lo kiri lo tene: “L’Éternel Nzapa ti i, Lo yeke Nzapa ti yayu na nduzu na ti sese na gbe ni.” (Jos. 2:9-11). Teti so Rahab amû mbage ti awakua ti Jéhovah na ngoi ni kâ, Nzapa asara si lo na sewa ti lo asö kuâ na ngoi so azo ti Israël amû Jéricho na ngangu (Jos. 6:25). Rahab asara ye na mabe, lo ne Jéhovah mingi nga lo ne azo ti lo.
AKOZO CHRÉTIEN ASARA KUSALA SO A MÛ NA ALA
10. Jésus atene nyen na akota zo ti vorongo nzapa ti aJuif? Lo tene tënë so na ala ngbanga ti nyen?
10 Na ngoi so Josué amû li ni na ndo ti azo ti Israël, ala mû agbata na peko ti tere na ngangu na ala mû sese ti Canaan. Me, nyen la asi ngu mingi na pekoni? Ngu 1500 tongaso na pekoni, fani mingi azo ti Israël asara ye alingbi na andia ti Nzapa ape. Na ngoi so Jéhovah atokua Molenge ti lo na sese ge, ala fa polele so ala ye ti mä Nzapa na aprophète ti lo ape ni la Jésus atene so Jérusalem ayeke “lo so afâ aprophète”. (Diko Matthieu 23:37, 38.) Nzapa ake akota zo ti vorongo nzapa ti aJuif ndali ti so ala mä yanga ti lo ape. Tongaso, Jésus atene na ala, lo tene: “Fade a yeke zi royaume ti Nzapa na maboko ti ala, ti mû ni na mbeni mara nde so ayeke lë alengo ni.”—Mat. 21:43.
11, 12. (a) Nyen la afa so na ngoi ti akozo Chrétien, Jéhovah airi tënë nzoni mbeni ape na ndo ti mara ti Israël me na ndo ti mbeni fini bungbi ti lo? (b) Azo wa la ayeke na yâ ti fini bungbi ti lo so?
11 Na ngoi ti akozo Chrétien, Jéhovah ake mara ti Israël so amä lani yanga ti lo ape. Me, so aye ti tene ape so lo yeke pëpe na mbeni bungbi ti awakua ti lo so ayeke be-ta-zo na ndo ti sese. Na pentecôte ti ngu 33, Jéhovah ato nda ti iri tënë nzoni ti lo na ndo ti mbeni fini bungbi so amä yanga ti Jésus Christ nga asara ye alingbi na afango ye ti Jésus. Na ngoi ni so, adisciple ti Jésus 120 tongaso abungbi na mbeni place na Jérusalem na “mo ye ti bâ, mbeni toto ti ye tongana ti pupu so aya ngangu alondo na yayu amû yâ ti da ni kue”. Na pekoni, “ala bâ amenga tongana amenga-wa, yâ ni akangbi, na a duti na li ti ala oko oko kue. Ala kue asi na yingo vulu na ala to nda ti sara tënë na ayanga ti kodoro nde nde, a lingbi na so yingo ni ayeke mû lege na ala ti tene ni.” (Kus. 2:1-4). Kpengba ye so asi so afa polele so Jéhovah ayeke mû lani maboko na fini bungbi ti adisciple ti Christ so.
12 Na oko lango ni so, “a-âme saki ota tongaso aga na ndo” ti adisciple ti Jésus. Nga, “lâ na lâ Jéhovah angbâ ti zia na ndo ti ala azo so Lo sö ala.” (Kus. 2:41, 47). Aye ti nzoni mingi aga na peko ti fango tënë ti akozo Chrétien asara si “tënë ti Nzapa angbâ ti maï, na wungo ti adisciple angbâ gi ti gue na li ni mingi na Jérusalem.” Même “gbâ ti aprêtre ayeke yeda na tënë ti mabe so.” (Kus. 6:7). Azo mingi so aye biani ti hinga ye na ndo ti tâ tënë ayeda na tënë so azo ti yâ ti fini bungbi ni afa na ala. A si na mbeni ngoi, Jéhovah afa so lo yeke mû maboko na fini bungbi so na ngoi so lo to nda ti ga na “azo ti amara” na yâ ti congrégation ti aChrétien.—Diko Kusala 10:44, 45.
13. Kua wa la Nzapa amû lani na fini bungbi ti lo?
13 Adisciple ti Christ ahinga lani kua so Nzapa amû na ala ti sara. Jésus wani azia na ala tapande, teti hio na pekoni so lo wara batême, lo to nda ti fa tënë na ndo ti “royaume ti yayu”. (Mat. 4:17). Jésus afa na adisciple ti lo ti sara oko kua so. Lo tene na ala, lo tene: “Ala yeke duti atémoin ti mbi na Jérusalem, na yâ ti Judée kue nga na Samarie na juska na ambage ti sese so ayeke tâ yongoro.” (Kus. 1:8). Adisciple ti Christ so ayeke na sese ge ahinga lani ye so a hunda na ala ti sara. Na tapande, na Antioche na sese ti Pisidie, Paul na Barnabas atene na mbeto pëpe na aJuif so ayeke awato ti ala, ala tene: “A yeke nzoni a fa tënë ti Nzapa kozoni na ala. Me teti so ala ke ni na ala pusu ni yongoro na ala, nga ala bâ tere ti ala so ala lingbi pëpe na fini ti lakue lakue, bâ e yeke gue ti e na azo ti amara. Biani, Jéhovah amû commandement so na e, lo tene: ‘Mbi zia mo tongana lumière ti amara, si mo duti mbeni ye so aga na salut juska na nda ti sese.’” (Kus. 13:14, 45-47). Ngbene ye na ngoi ti akozo Chrétien, mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese ge ayeke fa na azo ye so Jéhovah asara ti sö azo.
AZO MINGI AKUI, ME AWAKUA TI NZAPA A SÖ KUA
14. Nyen la asi na Jérusalem na ngoi ti akozo Chrétien? Azo wa la asö kuâ?
14 Mingi ti aJuif ayeda lani pëpe na nzoni tënë, na ye ti ngangu aga lani nduru ti wara ala, teti so Jésus awa adisciple ti lo, lo tene: “Tongana ala bâ aturugu so ayeke se kando angoro Jérusalem, zia ala hinga so futingo lo aga nduru awe. Na ngoi ni so, zia ala so ayeke na Judée alondo akpe na li ti ahoto, zia ala so ayeke na yâ ti Jérusalem ni asigigi, na zia ala so ayeke na yâ ti akete kodoro alï na yâ ti gbata ni pëpe.” (Luc 21:20, 21). Ye ni asi gi tongana ti so Jésus atene so. Teti so aJuif asara kpengba li na aRomain, aturugu ti Rome so Cestius Gallus ayeke na li ti ala angoro Jérusalem na ngu 66. Me gi hio tongaso aturugu so azi tere ti ala, na ye so amû lege na adisciple ti Jésus ti zia Jérusalem nga na Judée ti hon. Tongana ti so Eusèbe mbeni wasungo mbaï atene, ala mingi akpe afa Ngu ti Jourdain ti gue na Pella so ayeke na Pérée. Na ngu 70, aturugu ti Rome so Titus ayeke na li ti ala akiri na Jérusalem na ala futi ni. Me aChrétien asö kuâ ndali ti so ala mä wango ti Jésus.
15. Nyen la a sara lani na adisciple ti Christ so akanga lege pëpe na azo mingi ti ga aChrétien?
15 Na ngoi ti akozo Chrétien, a sara aye ti ngangu na adisciple ti Christ nga ala wara atara. Me, atâa so kue azo mingi akiri aga aChrétien (Kus. 11:19-21; 19:1, 19, 20). Wungo ti akozo Chrétien so ague na li ni mingi ndali ti so Nzapa airi tënë nzoni na ndo ti ala.—aProv. 10:22.
16. Nyen la a lingbi aChrétien kue asara ti tene mabe ti ala angbâ ti kpengba?
16 Ti tene mabe ti aChrétien ni angbâ ti kpengba nga ala ngbâ ti duti beoko, a lingbi ala oko oko kue asara ngangu. A lingbi ala manda Bible nzoni, ala gue lakue na abungbi ti voro Nzapa nga ala yapu na fango tënë ti Royaume. A ye so asara si awakua ti Jéhovah ti ngoi ni kâ aduti nzoni na lege ti yingo nga ala duti beoko, même ala ti ngoi ti laso kue ayeke sara tongaso. Azo so abungbi oko na akozo Chrétien so awara aye ti nzoni mingi na lege ti nzoni mungo maboko ti a-ancien nga na ti awakua ti mungo maboko (aPhil. 1:1; 1 Pi. 5:1-4). A nzere lani mingi na ala ti wara vizite ti asurveillant so ayeke gue na ando nde nde, na tapande Paul (Kus. 15:36, 40, 41). A nzere mingi ti bâ tongana nyen la vorongo so e yeke mû laso na Nzapa akpa tere na ti akozo Chrétien. A nzere na e mingi so Jéhovah afa lege na awakua ti lo ti ândö nga na ala ti laso. *
17. Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko?
17 Teti so a ga nduru ti futi dunia ti Satan awe, mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese ge ayeke gue na li ni hio hio mingi. Mo yeke gue na li ni legeoko na bungbi ti Jéhovah? Article ti peko ayeke fa na e tongana nyen la e lingbi ti sara ni.
^ par. 16 Bâ a-article “A-Chrétien avoro Nzapa na yingo nga na tâ tënë” nga na “Atâ Chrétien angbâ ti tambela na yâ tâ tënë” na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti 15 juillet, ngu 2002. Ti hinga ambeni tënë na ndo ti mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese ge, bâ brochure: Azo wa la ayeke sara laso ye so Jéhovah aye?


text:
1So lango ti wungo tere ahon awe, Marie ti kodro ti Magdala na Marie, mama ti Jacques na ti Salome avo ayombo titene ala gue azia na tere ti kuâ ti Jésus. 2Na kota ndaperere ti layenga, so lâ alondo awe, ala gue na du ti kuâ ni. 3Ala yeke hunda tere ti ala, atene: “Zo wa laa ayeke pusu ande na e têne ti yanga ti du ti kuâ ni?” 4So ala yo le ti ala na nduzu, ala baa so a pusu têne ni si a zi ni awe, andaa têne ni akono fade mingi. 5Ala li na ya ti du ti kuâ ni, ala baa mbeni maseka-koli so aduti na mbage ti maboko ti ala ti koli, lo yu yongoro vuru bongo; mbeto asara ala. 6Maseka-koli ni atene na ala: “Mbeto asara ala pepe! Ala yeke gi Jésus ti Nazaret, lo so a fâ lo na ndö ti keke ti kroa; lo zingo na kuâ awe, lo yeke na ndo so pepe. Baa, ndo so a zia lo lani daa laa. 7Ala gue fadeso atene na adisiple ti lo nga na Pierre atene, lo hon kozo ti ala na Galile awe. Kâ laa ala yeke baa ande lo tongana ti so lo tene tënë ni na ala.” 8Tongaso ala sigigi na ya ti du ti kuâ ni si ala kpe, ngbanga ti so ala kue ayeke do na mbeto. Ala tene tënë ni na zo oko pepe, ngbanga ti so mbeto asara ala. [ 9Na peko ti so Jésus azingo na kuâ awe, na ndaperere ti layenga, lo si kozoni na Marie ti kodro ti Magdala, wali so lo tumba lani asioni yingo mbarambara na ya ti lo. 10Marie ague, lo tene tënë ni na azo so ayeke lani na tere ti Jésus. Andaa vundu agbu be ti ala mingi si ala yeke toto. 11So ala ma atene, Jésus ayeke na fini si Marie abaa lo, ala yeda na tënë ti lo pepe. 12Na pekoni, Jésus amu mbeni tere nde si lo fa tere ti lo na adisiple ti lo use so amu lege ti gue na yaka. 13Ala kiri si ala tene tënë ni na tanga ti adisiple ni, me ala yeda na tënë ti adisiple use so pepe. 14Ti hunzi na ni, Jésus afa tere ti lo na adisiple ti lo baleoko na oko na ndembe so ala yeke te kobe. Lo suku na ala, ngbanga ti so ala dekite, ala kpengba be ti ala si ala ke ti yeda na tënë ti azo so abaa lo na peko ti so lo zingo na kuâ. 15Na pekoni, lo tene na ala: “Ala gue na ndö ti dunia kue, ala fa Nzoni Tënë na azo kue. 16Zo so ama na be si awara bateme, fade lo yeke soo kuâ, me zo so ma na be pepe, fade a yeke fâ ngbanga na li ti lo. 17Azo so ama na be, aye ti kpene so ala yeke sara ande ayeke so: na iri ti mbi, ala yeke tumba asioni yingo, ala yeke tene tënë na ayanga nde so ala hinga ni pepe; 18ala yeke gbu angbo na maboko ti ala wala ala yeke nyon sioni yoro, me sioni ye oko ayeke si na ala pepe; ala yeke zia maboko ti ala na ndö ti azo ti kobela si kobela ti azo ni ayeke kai.” 19Na peko ti so Kota Gbia Jésus atene tënë so na ala awe, a mu lo, a gue na lo na yayu si lo duti na tere ti Nzapa na mbage ti maboko ti lo ti koli. 20Adisiple ague ti fa Nzoni Tënë na ndo kue. Kota Gbia ayeke sara aye ti kpene na lege ti ala ti fa na azo so tënë ti Nzapa ayeke taa-tënë.]
Copyright
Learn More


text:
61: David aga gbia
SAÜL akiri agi ti gbu David. Lo mû angangu turugu ti lo 3 000 na lo gue ti gi lo. Tongana David amä tënë ni, lo tokua ambeni zo ti lo ti bâ ndo so Saül na aturugu ti lo asara kando ti ala dä teti bï ni. Na pekoni, David ahunda na aturugu ti lo use, lo tene: ‘Zo wa ayeke gue na kando ti Saül legeoko na mbi?’
Abisaï atene: ‘Mbi.’ Abisaï ayeke molenge ti Tseruja, ita ti David ti wali. Tongana Saül na aturugu ti lo ayeke lango, David na Abisaï ahara yeke yeke na yâ ti kando ti ala. Ala mû likongo ti Saül na ta ti ngu ti lo, so aduti tâ gi nduru na li ti Saül. Zo oko abâ ala wala amä ala pëpe teti so ala lango ngangu.
Bâ David na Abisaï. Ala sigigi zê na yâ ti kando ti Saül. Fadeso ala yeke na li ti mbeni hoto. David adekongo na mokonzi ti aturugu ti Israël, lo tene: ‘Abner, ngbanga ti nyen mo bata gbia ti mo pëpe? Likongo nga na ta ti ngu ti lo ayeke na ndo wa?’
Saül azingo, lo mä go ti zo ni, a yeke go ti David, lo hunda ndo, lo tene: ‘David, mo la?’ Mo bâ Saül na Abner na gbe ni ge?
David akiri tënë, lo tene: ‘Mbi la, seigneur na gbia ti mbi.’ Na pekoni, lo hunda Saül, lo tene: ‘Ngbanga ti nyen mo yeke gi ti gbu mbi? Sioni ti nyen si mbi sara? Bâ likongo ti mo la, O gbia. Tokua mbeni zo ti mo ti ga ti mû ni.’
Saül atene: ‘Mbi sara sioni na mbi sara ye na lege ni pëpe.’ Tongaso, David ahon, na Saül akiri na kodoro. Me David atene na bê ti lo, lo tene: ‘Mbeni lâ Saül ayeke fâ mbi ande. Zia mbi kpe na sese ti aPhilistin.’ Lo sara tongaso. David ahanda aPhilistin ti tene ala pensé so lo duti na mbage ti ala.
Ambeni ngoi na pekoni, aPhilistin ague ti sara bira na Israël. Na yâ ti bira so, Saül na Jonathan kue akui. Ye so azia vundu mingi na bê ti David na lo sara mbeni pendere bia. Na yâ ti bia so, lo tene: ‘O ita ti mbi Jonathan, mbi yeke na vundu teti mo. Mbi ye tënë ti mo lani mingi!’
Na peko ti bira so, David akiri na Israël na kodoro ti Hébron. Bira atï na popo ti azo so aye si Isboseth, molenge ti Saül, aga gbia na azo so aye ti tene David si aga gbia. Me na nda ni, azo ti David ahon na ngangu. David ayeke na ngu 30 tongana lo ga gbia. Teti ngu mbasambala na ndambo lo komande kodoro ti Hébron. Ambeni molenge ti lo ti koli so a dü ala kâ ayeke Amnon, Absalom na Adonija.
Na mbeni ngoi, David na azo ti lo ague ti mû pendere kodoro ti Jérusalem na ngangu. Joab, mbeni molenge ti Tseruja nga, ita ti David, amû li ni na yâ ti tiri so. Lo nga kue lo yeke molenge ti Tseruja. Tongaso, ti futa lo, David azia lo na ndo ti aturugu ti lo. Fadeso, David ato nda ti komande na kodoro ti Jérusalem.
1 Samuel 26:1-25; 27:1-7; 31:1-6; 2 Samuel 1:26; 3:1-21; 5:1-10; 1 Chronique 11:1-9.
Ahundango tënë
- David na Abisaï asara nyen na ngoi so Saül ayeke lango na yâ ti kando ti lo?
- David ahunda tënë wa na Saül?
- Na peko ti so David azia Saül lo hon, lo gue na ndo wa?
- Nyen la azia vundu na bê ti David mingi si lo sara mbeni pendere bia?
- David ayeke lani na ngu oke na ngoi so lo ga gbia na Hébron? Iri ti ambeni molenge ti lo ti koli ayeke nyen?
- Na pekoni, David akomande tongana gbia na kodoro wa?
Ambeni hundango tënë
- Diko 1 Samuel 26:1-25.
Tënë ti David so a wara na 1 Samuel 26:11 afa so bango ndo ti lo ayeke so wa na mbage ti ala so Jéhovah azia ala ti mû li ni? (Ps. 37:7; aRom. 13:2).
Tongana e sara nzoni na mbeni zo kue gbä, atënë ti David na 1 Samuel 26:23 alingbi ti mû maboko na e tongana nyen ti duti lakue na nzoni bango ndo? (1 aGbia 8:32; Ps. 18:21).
- Diko 2 Samuel 1:26.
Tongana nyen aChrétien laso alingbi ti duti na mara ti “tâ ndoye” so ayeke lani na popo ti David na Jonathan? (1 Pi. 4: 8; aCol. 3:14; 1 Jean 4:12).
- Diko 2 Samuel 5:1-10.
David akomande tongana gbia teti ngu oke? A kangbi yâ ti angu so tongana nyen? (2 Sam. 5:4, 5).
Nyen la asara si David aga kota? Ye so adabe ti e na nyen laso? (2 Sam. 5:10; 1 Sam. 16:13; 1 aCor. 1:31; aPhil. 4:13).
TI HINGA AMBENI TËNË
David asara mbeto lani ape
Diko pendere mbaï so na yâ ti Bible ti hinga ye so asara lani si David ayeke na mbeto ape.