text:
CHAPITRE 111
Abazengele ahunda mbeni fä
MATTHIEU 24:3-51 MARC 13:3-37 LUC 21:7-38
ADISCIPLE OSIO AHUNDA MBENI FÄ
ATËNË NI AGA TÂ TËNË NA NGOI TI AKOZO CHRÉTIEN NGA NA AMBENI NGU NA PEKONI
A LINGBI E LANGO APE
A yeke na mardi na peko ti midi, lango 11 ti Nisan aga nduru ti hunzi. Nga, a yeke ndangba lango ti ngangu kua ti Jésus ge na sese la. Na kota lâ ni, lo gue lo fa tënë na temple; me na bï ni, lo gue lo lango na gigi ti gbata ni. Azo mingi ayeke na nzara ti mä lo, ala “ga [fade] na tere ti lo na yâ ti temple ti mä lo.” (Luc 21:37, 38). Fadeso, Jésus ayeke na ndo ti Hoto ti akeke ti olive, lo na adisciple ti lo osio: Pierre, André, Jacques nga na Jean.
Gi adisciple ti lo osio so la aga ti bâ lo. Tënë ti temple ni agbu bê ti ala ngangu, ndali ti so Jésus atene fade atene, a si na mbeni ngoi, tênë oko ayeke ngbâ na ndo ti mbeni ape. A sara si bê ti ala ayeke gi na ndo ti tënë ni. Jésus atene na ala lani kozo atene: “Ala leke tere ti ala, ndali ti so Molenge ti zo ayeke ga na mbeni l’heure so ala ku lo na ni pëpe.” (Luc 12:40). Lo sara nga fade tënë na ndo ti “lango ni so Molenge ti zo ayeke fa tere ti lo na gigi.” (Luc 17:30). Wala kamba ayeke na popo ti atënë ni so na tënë so lo londo ti tene fafadeso na ndo ti temple so? Abazengele ni aye ti hinga ni. Ni la, ala hunda lo, atene: “Tene na e: Aye ni so ayeke si ande lawa? Nga, nyen la ayeke fa so ngoi so mo yeke si na mo yeke duti dä nga ti ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi ayeke nyen?”—Matthieu 24:3.
Peut-être ye so ayeke na pensé ti ala ayeke futingo ti temple ni, so ayo mingi ape na ndo so ala yeke dä so. Nga, ala ye ti hinga tënë na ndo ti ngoi so Molenge ti zo ayeke duti dä. Peut-être ala rappelé na toli so Jésus amû lani na ndo ti ‘mbeni koli so a dü lo na yâ ti sewa ti akota zo’, na so “lo gue na mbeni yongoro kodro ti tene a zia lo gbia si lo kiri.” (Luc 19:11, 12). Nga na nda ni, ala ye ti hinga tënë na ndo ti ngoi so “aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi”.
Na yâ ti akiringo tënë ti Jésus, lo fa mbeni fä so ayeke mû lege na ala ti hinga na ngoi so a yeke ga ti futi Jérusalem na temple ni. Me, lo kiri lo fa aye mingi. Fä ni so ayeke aidé ande aChrétien ti hinga na ngoi so Jésus ayeke duti dä nga so “aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi”.
Tongana angu ayeke hon, abazengele abâ tongana nyen la prophétie ti Jésus so aga tâ tënë. Biani, mingi ti aye so lo sara tënë ni kozo ato nda ti si na ngoi ti ala. Ni la, aChrétien so ayeke lani na fini angu 37 na pekoni, so ti tene na ngu 70, aleke lani tere ti ala nga ala yeke ku lani kungo ngoi so a ga nduru ti futi Jérusalem na temple ni. Me, a yeke pëpe aye kue so Jésus asara tënë ni lani la asi na angoi ni so nga na ngu 70 ni. Tongaso, nyen la ayeke fa ande so lo komanse ti komande na yâ ti Royaume awe? Jésus afa ye ni na abazengele ti lo.
Jésus atene so ala yeke mä ande tënë ti “abira so atï nduru na ala wala abira so atï yongoro na ala”, na “mara ayeke londo na tere ti mbeni mara, na royaume ayeke londo na tere ti mbeni royaume.” (Matthieu 24:6, 7). Lo tene nga so fade “sese ayeke yengi ngangu, nga na ando nde nde na peko ti tere, kota nzara ayeke tï nga asioni kobela ayeke mû ndo.” (Luc 21:11). Jésus afa nga na adisciple ti lo so “azo ayeke gbu ala, ayeke sara ye ti ngangu na ala”. (Luc 21:12). Aprophète ti wataka ayeke bâ gigi, na ala yeke handa ande azo mingi. Azo ayeke kpe ndia ande encore ape, nga ndoye ti mingi ti azo ayeke dë. Na ndo ni, lo tene so “a yeke fa ande nzoni tënë ti Royaume na ndo ti sese kue si amara kue amä ni. Na pekoni, nda ni ayeke ga.”—Matthieu 24:14.
Tâ tënë, ambeni tënë ti prophétie ti Jésus so aga tâ tënë kozo nga na ngoi so aRomain aga afuti Jérusalem. Me, eskê a ngbâ gi kâ awe? Eskê, laso, mo bâ so mingi ti atënë ti prophétie ti Jésus so aga tâ tënë na ngoi ti e so ape?
Mbeni ye ni so Jésus asara tënë ni lani ayeke tënë ti “ye ti saleté so asara si ye kue abuba aduti na ndo so ayeke nzoni-kue”. (Matthieu 24:15). Na ngu 66, ye ti saleté ni so asi na lege so ‘aturugu ti Rome asara camp’ na tere ti gbagba ni, na ala lï na abendere ti ayanda ti ala. Aturugu ni angoro Jérusalem ni nga ala kungbi ambeni gbagba ni (Luc 21:20). “Ye ti saleté ni” aga aduti tâ na ndo so lo doit fade ti duti dä ape, na ndo so aJuif abâ ni tongana “ndo so ayeke nzoni-kue”.
Jésus afa nga mbeni ye so ayeke si ande, lo tene: “Kota ye ti vundu ayeke si, mara ni ade ti si lâ oko ape ngbene ye so dunia abâ gigi juska fadeso, na mara ni ayeke kiri ti si ande pëpe.” Na ngu 70, aRomain aga afuti Jérusalem. So ala afuti gbata ti aJuif, so na lê ti ala ayeke ‘nzoni-kue’, nga na temple ni, a yeke lani mbeni kota ye ti vundu, ngbanga ti so gbâ ti azo akui na ngoi ni so (Matthieu 4:5; 24:21). Na yâ ti mbaï ti aJuif, ade mara ti futingo ni so asi na ala ape, na ge la si vorongo so aJuif ayeke sara ni depuis, teti angu mingi, akaï. Na bango aye ni tongaso, e lingbi ti tene so kota mbage ti prophétie ti Jésus so, so ayeke ga tâ tënë ande, ayeke duti ande ye ti mbeto mingi.
BEKU NA NGOI TI NDA NI
Lisoro ti Jésus na abazengele ti lo na ndo ti fä ti ngoi so lo yeke komanse ti komande, na yâ ti Royaume ni, nga na ti hunzingo ti aye ti ngoi so aninga. Na pekoni, lo gboto mê ti ala ti mû pëpe peko ti “aChrist ti wataka nga na aprophète ti wataka”. Ala yeke tara ande ti “handa même azo so a soro ala.” (Matthieu 24:24). Me, aChrétien so a soro ala ayeke yeda ande ape ti tene a handa ala. Ti aChrist ti wataka ni so, azo ayeke bâ ande ala. Me ti Jésus, azo ayeke bâ ande singo ti lo ape.
Na ndo ti ngoi ti kota ye ti vundu so ayeke si ande na hunzingo ti ngoi so, Jésus atene: “Lâ ayeke vuko, nze ayeke su pëpe, atongoro ayeke londo ande na nduzu ti tï nga angangu ye so ayeke na yayu ayeke yengi ande.” (Matthieu 24:29). Tongana abazengele ni amä mara ti tënë ni so, ala hinga mbilimbili ye so ayeke si ande ape, me a yeke duti ande ngangu mingi.
Aye ni so ayeke sara ande nyen na ndo ti azo? Jésus atene: “Azo ayeke kui na mbeto na kungo aye so ayeke ga na ndo ti sese, ndali ti so angangu ye so ayeke na yayu ayeke yengi ande.” (Luc 21:26). Tâ tënë, Jésus angbâ lani ti fa kota ye ti vundu so ayeke si ande, me so ade asi lâ oko ape na yâ ti mbaï ti azo.
Me, Jésus afa na abazengele ti lo polele so a yeke pëpe azo kue la si ayeke dema na ngoi so “Molenge ti zo so ayeke ga na ndo ti ambinda, na ngangu nga na kota gloire.” (Matthieu 24:30). Lo fa so Nzapa ayeke bâ gi ye ni na lê tongaso ngbii ape, lo yeke sara ande mbeni ye “ndali ti azo so a soro ala”. (Matthieu 24:22). Me, a lingbi adisciple ni asara ye tongana nyen tongana ala bâ molongo ti aye ti vundu so Jésus alondo ti sara tënë ni so? Jésus amû mbeni wango na ala, lo tene: “Tongana aye so akomanse ti si, ala luti nzoni, ala yô li ti ala na nduzu teti ngoi ti zingo ala aga nduru awe.”—Luc 21:28.
Me adisciple ti Jésus, so ayeke duti na fini na angoi ni so, ayeke sara tongana nyen ti hinga atene nda ni aga nduru? Jésus amû mbeni toli na ndo ti keke ti figue, lo tene: “Gi so akete maboko ni ato nda ti sigi nga na afini kugbe ni, ala hinga so ngoi ti ndowa aga nduru awe. Legeoko nga, tongana ala bâ aye so kue, zia ala hinga so lo si nduru na yanga-da awe. Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Azo ti ngoi ni so ayeke hon pëpe juska aye so kue asi awe si.”—Matthieu 24:32-34.
Tongaso, a yeke na ngoi so adisciple ni ayeke bâ so ambage nde nde ti aye so Jésus asara tënë ni kozo akomanse ti si la ala yeke hinga atene nda ni aga nduru. Jésus amû mbeni wango na adisciple ti lo so ayeke duti ande na fini na angoi ni so, lo tene:
“Âdu ti lango ni nga na l’heure ni, zo oko ahinga ni ape, atâa a-ange na yayu wala Molenge ni, me gi Babâ ni la ahinga ni. Ngoi so Molenge ti zo ayeke duti dä ayeke tongana ti ngoi ti Noé. Na ngoi ni so, kozo si kota ngu apika, azo ate, ala nyon, akoli asara mariage nga awali asara mariage juska ti si na lango ni so Noé alï na yâ ti arche. Ala gbu li lani na ndo ti ye so ayeke si so pëpe juska kota ngu apika ahon na ala kue. Ye ni ayeke duti ande tongaso nga na ngoi so Molenge ti zo ayeke duti dä.” (Matthieu 24:36-39). Mbaï ti kota ngu ti ngoi ti Noé, so Jésus asara kua na ni ti haka na ye so ayeke si na ngoi so nda ni aga nduru, andu lani dunia kue.
Kite ayeke dä ape so abazengele so ayeke mä lani Jésus na ndo ti Hoto ti akeke ti olive abâ biani so a lingbi lê ti ala akpengba. Jésus atene: “Ala sara hange si tengo kobe ahon ndo ni, nyongo sämba ahon ndo ni nga na gingo bê ndali ti aye ti gigi amû ngoi ti ala kue pëpe, na gi hio tongaso lango ni so aga na ndo ti ala tongana mbeni kûkû. Lango ni so ayeke ga ande na ndo ti azo kue so ayeke na ndo ti sese kue. Tongaso, zia lê ti ala angbâ na zingo ni, ala voro tere ti ala na Nzapa lakue, tongaso si ala wara lege ti sigi na yâ ti aye kue so adoit ti si, na ti tene ala luti na gbele Molenge ti zo.”—Luc 21:34-36.
Jésus akiri afa na ala so aye so lo londo ti sara tënë ni ayeke si gi na ambeni ndo awe ape. Nga, lo yeke sara gi tënë ti aye so ayeke si na yâ ti mbeni kete ngoi ape, wala so ayeke si gi na gbata ti Jérusalem wala gi na mara ti aJuif ape. Me, lo yeke sara lani tënë ti aye so ayeke “ga ande na ndo ti azo kue so ayeke na ndo ti sese kue.”
Lo tene so a lingbi lê ti adisciple ti lo akpengba, ala lango ape nga ala duti prêt. Jésus amû mbeni toli ti fa nene ti wango ti lo ni, lo tene: “Zia ala hinga mbeni ye oko: Tongana fade wa ti da ahinga l’heure so zo ti nzi ayeke ga na ni, ka lo yeke lango ape na lo yeke zia pëpe si a kungbi yanga-da ti lo. Ni la, ala nga, ala leke tere ti ala, ngbanga ti so Molenge ti zo ayeke ga na mbeni l’heure so ala pensé na ni ape.”—Matthieu 24:43, 44.
Jésus afa raison so a lingbi adisciple ti lo aduti na beku. Lo fa na ala so na ngoi so prophétie ti lo ni ayeke ga tâ tënë, mbeni “ngbâa” ni ayeke lango ape, lê ti lo ayeke ngbâ na zingo ni. Jésus asara tënë na ndo ti mbeni ye so abazengele ni apeut ti mä yâ ni nzoni, lo tene: “Zo wa la ayeke biani ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara? Lo so wa ti lo azia lo na ndo ti azo ti kua ti lo ti mû na ala kobe ti ala na mbilimbili ngoi ni? Ngia ayeke na ngbâa so tongana wa ti lo aga awara lo na tere ti kua ni! Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Wa ti lo ni ayeke zia lo na ndo ti aye ti lo kue.” Me, tongana “ngbâa” ni awara mbeni sioni bango ndo nga si lo sara ye na tere ti amba ti lo na lege ni ape, wa ti lo ni “ayeke punir lo ngangu”.—Matthieu 24:45-51; bâ nga Luc 12:45, 46.
Me, Jésus aye pëpe ti tene so mbeni groupe ti adisciple ti lo ayeke wara ande mbeni sioni bango ndo. Me, nyen la Jésus aye ti tene adisciple ti lo ahinga na ndo ti tënë ni so? Lo ye ti tene lê ti ala angbâ lakue ti kpengba, ala lango ape, tongana ti so lo fa na yâ ti mbeni toli ni nde.


c: text/html

text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | PSAUME 87-91
Ngbâ na ndo ti lingo ti Lo Ti Nduzu Ahon Kue
“Ndo ti lingo” ti Jéhovah amû na e nzoni duti na lege ti yingo
91:1, 2, 9-14
Laso, a hunda na e ti mû tere ti e na Nzapa nga ti wara batême tongana e ye ti duti na ndo ti lingo ti Jéhovah
Azo so azia bê ti ala na Nzapa pëpe ahinga ndo ni so ape
Azo so ayeke na ndo ti lingo ti Jéhovah azia pëpe si mbeni zo wala mbeni ye ayengi mabe ti ala nga na ndoye so ala yeke na ni na Nzapa
Zo ti gbungo ndeke ayeke gi ti gbu e
91:3
Andeke ayeke sara ka ye na hange mingi na ayeke ngangu ti tene a gbu ala
Azo ti gbungo ndeke ayeke gi ti hinga asarango ye ti andeke nzoni si ala leke akode ti gbu na ala
Satan, so ayeke tongana zo ti gbungo ndeke, ayeke gi ti hinga awakua ti Jéhovah nzoni si lo zia agbanda ti buba dutingo ti ala na lege ti yingo
Asioni gbanda osio so Satan ayeke sara na kua:
Mbeto ti zo
Sarango bê ti aye ti sese
Asioni ngia
Mango tere pëpe so ayeke na popo ti azo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
A lingbi e sala amatanga so azo ayeke sala laso?
AMATANGA so laso azo mingi ayeke sala na yâ akodoro nde nde, atâa a yeke amatanga ti vorongo nzapa wala amatanga ti poroso, alondo na yâ ti Bible pëpe. Me tongana a yeke tongaso, amatanga ni alondo tongana nyen? Tongana lege azi na mo ti gi nda ti ambeni ye na yâ mbeni da ti batango mbeti, bê ti mo ayeke dö ti bâ tënë so akota buku ti sese so atene na ndo ti amatanga so a yeke sala ni mingi na ndo so mo lango dä. Zia e bâ gi ambeni buku ni.
Pâques. Mbeni kota bakari (The Encyclopædia Britannica) atene so “a yeke wara ti lo mbeni tënë tongaso pëpe na yâ Testament ti Fini so afa so aChrétien ayeke sala lani Matanga ti Pâques” tongana ti so a sala ni laso. Matanga ti Pâques ni alondo tongana nyen? A londo na anzapa ti wataka. Tâ tënë, a tene so Matanga ti Pâques ayeke ti dabe na londongo ti Jésus na popo ti akuâ; ye oko, aye so asala na tele ti matanga ni ayeke ti aChrétien pëpe.
Matanga ti Fini Ngu. Kodoro oko oko ayeke na lango ti lo ti sala matanga ti fini ngu nga lege so lo yeke sala na ni. Mbeni kota bakari (The World Book Encyclopedia) afa ndo so matanga ni alondo dä, lo tene: “A yeke na ngu 46 ti ngoi ti e si togbia ti Rome so iri ti lo ayeke Jules César atene so fade lango 1 ti nze ti janvier ayeke duti Kozo Lango ti Fini Ngu. A-Romain azia lango ni tongana lango ti nzapa ti ala Janus, so ayeke nzapa ti ayanga-da na ti sala si aye ato nda ni. Iri ti janvier so a mû na nze ni alondo na iri ti lo Janus so lani ayeke na alê osio, use abâ ndo na devant, na use abâ ndo na peko.” Tongaso, Matanga ti Fini Ngu alondo na apaïen.
Ambeni matanga ni. Lege ayeke pëpe ti sala lisoro na ndo ti amatanga kue so azo ayeke sala na ndo lê sese. Ye oko, amatanga so agi ti yä iri ti azo na nduzu wala ti sala sabango ti abungbi so azo azia na sese ayeke amatanga so Jéhovah ake ni (Jérémie 17:5-7; Kusala 10:25, 26). Girisa nga pëpe so lege so amatanga ti avorongo nzapa abâ gigi na ni amû lege ti hinga bango ndo ti Nzapa na ndo ni (Esaïe 52:11; Apocalypse 18:4). Akpengba-ndia ti Bible so a fa ni na chapitre 16 ti buku so ayeke mû maboko ande na mo ti hinga bango ndo ti Nzapa na ndo ti salango amatanga so azo ayeke sala me so andu tënë ti nzapa pëpe.


text:
79: Daniel na yâ ti dû ti abamara
YE NI akpa mo bâ mo tene Daniel ayeke na yâ ti kota kpale. Me abamara ni asara ye oko na lo pëpe. Mo hinga ngbanga ti nyen? Zo wa si azia Daniel na yâ ti dû ti abamara so? Zia e bâ.
Gbia ti Babylone fadeso ayeke Darius. Lo ye Daniel mingi ngbanga ti so Daniel ayeke nzoni zo na lo yeke na ndara mingi. Darius amû Daniel ti ga mbeni kota mokonzi na yâ ti royaume ti lo. Ye so asara si ambeni koli na yâ ti royaume ni asara kota bê na tere ti Daniel, na bâ ye so ala sara.
Ala gue atene na Darius: ‘E kue e mû desizion ti tene mo, O gbia, mo sigigi na mbeni ndia so agbanzi azo teti lango 30 ti sambela mbeni nzapa wala mbeni zo nde na mo. Tongana mbeni zo asara ni pëpe, a lingbi a bi lo na yâ ti dû ti abamara.’ Darius ahinga pëpe nda ni so akoli so aye ti tene a sigigi na ndia so. Me lo bâ ti lo so a yeke mbeni nzoni ye, na lo zia ndia ni na mbeti. Ndia ni so, zo alingbi ti changé ni pëpe.
Tongana Daniel amä tënë ti ndia so, lo gue na kodoro, lo sambela, tongana ti so lo yeke sara ka. Asioni koli so ahinga so Daniel ayeke zia ande pëpe ti sambela Jéhovah. Ala ye kuâ ti Daniel, na tere ti ala anzere ngbanga ti so ala bâ ti ala so aye ni ayeke gue ti ga nzoni tongana ti so ala leke ti sara.
Tongana gbia Darius ahinga awe nda ni so akoli so aye si a sigigi na ndia so, vundu asara lo mingi. Me lo lingbi ti changé ndia ni pëpe. Tongaso, a lingbi lo mû yanga ti tene a bi Daniel na yâ ti dû ti abamara. Me gbia ni atene na Daniel: ‘Zia si Nzapa ti mo, lo so mo yeke sara na lo, azi mo na yâ ni.’
Bê ti Darius agi lo mingi si lango akpe na lê ti lo kue na bï ni so. Tongana ndo ahan awe, lo kpe lo gue na dû ti abamara ni. Bâ lo na nduzu ge. Lo dekongo, lo tene: ‘Daniel, wakua ti Nzapa so ayeke na fini! Nzapa so mo voro lo so abata mo si abamara ate mo pëpe?’
Daniel akiri tënë, lo tene: ‘Nzapa atokua ange ti lo, na lo kanga yanga ti abamara si ala sara sioni na mbi pëpe.’
Tere ti gbia ni anzere ngangu. Lo hunda ti tene a sigigi na Daniel na yâ ti dû ni. Na pekoni, lo mû yanga ti tene a bi na yâ ti dû ti abamara ni asioni zo so aye ti fâ Daniel fade. Azo ni angbâ tâ gi na lê ti nduzu, abamara ni agbu ala na afâ yâ ti abio ti ala kue.
Na pekoni, gbia Darius atokua mbeti na azo kue so ayeke na yâ ti royaume ti lo, lo tene: ‘Mbi mû yanga ti tene azo kue akpe mbeto ti Nzapa ti Daniel. Lo sara akota miracle na lo zi Daniel na yanga ti abamara.’
Daniel 6:1-28.
Ahundango tënë
- Darius ayeke zo wa? Lo bâ Daniel tongana nyen?
- Ambeni koli so asara kota bê na tere ti Daniel apusu Darius ti sara nyen?
- Daniel asara nyen tongana lo mä tënë ti ndia so a lu ni?
- Ngbanga ti nyen bê ti Darius agi lo mingi si lango akpe na lê ti lo kue? Lo sara nyen tongana ndo ahan?
- Daniel akiri tënë na Darius, lo tene nyen?
- A sara nyen na asioni zo so aye lani ti fâ Daniel? Tënë wa Darius asara na mbeti na azo kue ti royaume ti lo?
Ambeni hundango tënë
- Diko Daniel 6:1-28.
So azo ni agbe lingo ti sara sioni na Daniel adabe ti e tongana nyen na ye so awato asara ti tara ti kanga lege na kusala ti aTémoin ti Jéhovah na ngoi ti laso? (Dan. 6:7; Ps. 94:20; Es. 10:1; aRom. 8:31).
Tongana nyen awakua ti Nzapa laso alingbi ti mû tapande ti Daniel ti ngbâ lakue ti mä yanga ti “azo so akomande ala”? (Dan. 6:5, 10; aRom. 13:1; Kus. 5:29).
Tongana nyen e lingbi ti sara na Jéhovah “lakue” tongana Daniel? (Dan. 6:16, 20; aPhil. 3:16; Apoc. 7:15).


text:
Jéhovah afuta azo so agi lo ngangu
“Zo so aga nduru na Nzapa a lingbi lo mä na bê so Nzapa ayeke dä na lo ga zo ti futango azo so ayeke gi lo ngangu.”—AHÉB. 11:6.
ABIA: 85, 134
1, 2. (a) Ndoye ague oko na mabe tongana nyen? (b) Ahundango ndo wa la e yeke bâ ni?
E NDOYE Jéhovah “ngbanga ti so lo ndoye e kozoni.” (1 Jean 4:19). Mbeni ye so Jéhovah asara ti fa so lo ndoye awakua be-ta-zo ti lo ayeke so lo iri tënë nzoni na ndo ti ala. Tongana e ye Nzapa ti e mingi, e yeke hinga na bê ti e kue so lo yeke dä nga so lo yeke futa biani azo so lo ye ala.
2 Ti futa azo ayeke sarango ye so a hinga Jéhovah na ni. Tongana e hinga na bê ti e kue so Nzapa ayeke futa azo so agi lo ngangu, mabe ti e ayeke kpengba ndali ti so “mabe ayeke hingango biani so aye so mo yeke ku ni kungo ayeke si biani.” (aHéb. 11:1). Biani, mabe ayeke hingango biani so e yeke wara aye ti nzoni so Nzapa amû zendo ni. Ye oko, tongana nyen la beku so e yeke na ni ti wara mbeni futa ayeke mû maboko na e? Tongana nyen la Jéhovah afuta awakua ti lo ti giriri nga na ti laso? Zia e bâ ni.
JÉHOVAH ATENE LO YEKE SARA TUFA NA NDO TI AWAKUA TI LO
3. Zendo wa la ayeke na Malachie 3:10?
3 Jéhovah wani atene lo yeke futa awakua be-ta-zo ti lo, tongaso lo tisa e ti gi ti wara tufa ti lo. Bible atene: “I tara Mbi . . . , L’Éternel Ti Sabaoth atene, ti bâ tongana Mbi lungula fenêtre ti yayu na i pëpe, na Mbi sa na ndo i ye ti nzoni so ndo alingbi na ni pëpe.” (Mal. 3:10). Tongana e yeda ti tara Jéhovah tongana ti so lo tisa e ti sara ni, e yeke fa so e bâ lo na nene ni mingi nga e kiri singila mingi na lo.
4. Ngbanga ti nyen la e lingbi ti zia bê ti e kue na tënë ti dengo bê so Jésus atene na Matthieu 6:33?
4 Jésus adë bê ti adisciple ti lo so tongana ala zia Royaume ti Nzapa na kozo ndo, Nzapa ayeke mû maboko na ala. (Diko Matthieu 6:33.) Jésus atene tongaso ndali ti so lo bâ lakue so azendo ti Jéhovah aga tâ tënë. Jésus ahinga so azendo ti Nzapa atï na ngu lâ oko pëpe (És. 55:11). E nga kue e lingbi ti hinga biani so tongana, na bê ti e kue, e fa so e yeke na mabe na Jéhovah, lo yeke sara ye alingbi na zendo ti lo so: “Fade mbi yeke zia mo lâ oko pëpe nga mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.” (aHéb. 13:5). E lingbi ti bâ so tënë ti Bible so ague oko na tënë ti Jésus na ndo ti gingo kozoni Royaume ti Nzapa nga na mbilimbili ti lo.
5. Ngbanga ti nyen la kiringo tënë ti Jésus na Pierre akpengba mabe ti e?
5 Mbeni lâ bazengele Pierre ahunda Jésus: “E dö aye ti e kue e zia na e mû peko ti mo. E yeke wara ande nyen biani?” (Mat. 19:27). Jésus asuku pëpe na Pierre ndali ti so lo hunda tënë so na lo, me Jésus atene na adisciple ti lo so a yeke futa ala ndali ti asacrifice so ala sara. Abazengele so ayeke be-ta-zo nga na ambeni zo ayeke komande ande legeoko na lo na yayu. Me même laso futa ayeke dä. Jésus atene: “Zo kue so azia ada ti lo, aita ti lo ti koli, aita ti lo ti wali, babâ ti lo, mama ti lo, amolenge ti lo, na ayaka ti lo ngbanga ti iri ti mbi, fade lo yeke wara fani mingi ahon so, na lo yeke wara ande fini ti lakue lakue.” (Mat. 19:29). Adisciple ti lo ayeke wara aye ti nzoni mingi ahon asacrifice kue so ala sara. Biani, ti wara ababâ, amama, aita ti koli na ti wali nga na amolenge na yâ ti bungbi ayeke kota ahon aye kue so e ke ni wala e dö ni e zia ndali ti Royaume.
“MBENI KALE TI MANGBOKO NDALI TI ÂME”
6. Ngbanga ti nyen la Jéhovah amû zendo ti futa awakua ti lo?
6 So Jéhovah atene lo yeke futa awakua ti lo, lo yeke mû maboko na ala ti gbu ngangu na ngoi so aye atara mabe ti ala. Na ndo ti so awakua ti Jéhovah Nzapa awara gbâ ti aye ti nzoni laso, ala yeke ku kungo ti wara aye ti nzoni mingi na yâ ti ngoi so ayeke ga (1 Tim. 4:8). Biani, so e hinga na bê ti e kue so Jéhovah ayeke “ga zo ti futango azo so ayeke gi lo ngangu”, a yeke mû maboko na e ti luti ngangu na yâ ti mabe.—aHéb. 11:6.
7. Tongana nyen la beku ayeke tongana mbeni kale ti bateau?
7 Na yâ ti Fango ye ti Jésus na ndo ti hoto, lo tene: “Ala duti na ngia na ala huru na ngia, teti futa ti ala ayeke kota na yayu. A yeke tongaso si lani a sara ye ti ngangu na aprophète so aga kozo na ala.” (Mat. 5:12). Ambeni wakua ti Nzapa ayeke wara ande futa na yayu. Ambeni ayeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese. Ala nga ayeke na raison ti ‘duti na ngia nga ti huru na ngia’. (Ps. 37:11; Luc 18:30). Atâa beku ti e ayeke ti gue na yayu wala ti wara fini na sese, beku so ayeke tongana “mbeni kale ti mangboko ndali ti âme ti e, a luti nzoni nga a luti ngangu”. (aHéb. 6:17-20). Gi tongana ti so mbeni kale ayeke sara si mbeni bateau aluti na ngoi ti kota pupu, hingango biani so a yeke futa e alingbi ti mû maboko na e ti ngbâ ti hon ndo ti agingo bê ti e, ti gbu li ti e nzoni nga ti ngbâ ti kpengba songo ti e na Jéhovah. A lingbi nga ti mû maboko na e ti wara ngangu ti gbu ngangu na yâ ti angangu kpale.
8. Tongana nyen la beku ayeke na ngangu ti sara si e gi bê ti e ahon ndo ni ape?
8 Beku so Bible amû na e ayeke na ngangu ti sara si agingo bê ti laso ahon ndo ti e pëpe. Gi tongana ti so mbeni pommade asara si poro ti tere ti e adë, azendo ti Nzapa alingbi ti sara si agingo bê ti e adë. Ti ‘zia kungba ti e na ndo’ ti Jéhovah na ti hinga so ‘fade Lo bata e’ adë bê ti e (Ps. 55:23). E lingbi ti duti na confiance kue so Nzapa alingbi ti sara “ye mingi ahon ndo ti aye kue so e hunda wala so e bi bê ti e dä.” (aÉph. 3:20). A tene gi pëpe so Jéhovah ayeke mû maboko na e mingi wala ahon ti so e hunda, me a tene lo yeke sara ni “mingi ahon ndo ti aye kue so e hunda”.
9. Tongana nyen la e lingbi ti hinga na bê ti e kue so Jéhovah ayeke sara tufa na ndo ti e?
9 Ti wara futa ni, e bezoin ti mä na bê kue na Jéhovah nga ti sara ye alingbi na afango lege ti lo. Moïse atene lani na azo ti Israël, atene: “Fade L’Éternel airi tënë nzoni na ndo mo biani na sese so L’Éternel Nzapa ti mo ayeke mû na mo ti kamata ti ga ye ti héritier ti mo. Fade L’Éternel Nzapa ti mo airi tënë nzoni na ndo mo, legeoko tongana Lo ze na mo.” (Deut. 15:4-6). Mo yeke na confiance kue so Jéhovah ayeke sara tufa na ndo ti mo tongana mo ngbâ ti sara na lo be-ta-zo? Mo yeke na raison ti duti na mara ti confiance tongaso.
JÉHOVAH AYEKE ZO TI FUTANGO ALA LANI
10, 11. Jéhovah afuta lani Joseph tongana nyen?
10 A sû Bible ndali ti nzoni ti e. Na yâ ni a sara tënë ti gbâ ti awakua be-ta-zo ti Jéhovah so lo futa ala (aRom. 15:4). Mbeni pendere tapande ni ayeke ti Joseph. Kozoni, aita ti lo amä tere ala kä lo na ngbâa. Na pekoni, wali ti wa ti lo abi tënë na li ti lo na a zia lo na kanga na Égypte. Ye so akangbi lani lo na Nzapa? Oko pëpe. “L’Éternel ayeke na Joseph, Lo fa nzobe na lo, . . . L’Éternel asara si ye so Joseph asara aga nzoni.” (Gen. 39:21-23). Na yâ ti angoi ti akpale so, Joseph akanga bê lo ku Nzapa ti lo.
11 Ambeni ngu na pekoni, Pharaon azi Joseph, ngbâa so asara tere ti lo kete, na kanga nga lo sara si lo ga use zo so ayeke na komandema na Égypte (Gen. 41:1, 37-43). Na ngoi so wali ti lo adü na lo amolenge-koli use, “Joseph adi iri ti kozoni Manassé, Teti (lo tene) Nzapa asara si bê ti mbi agirisa kusala ti vundu ti mbi kue, na da ti babâ ti mbi kue. Lo di iri ti use ni Éphraïm, Teti Nzapa asara si mbi dü amolenge na sese ti vundu ti mbi.” (Gen. 41:51, 52). Ndali ti so Joseph angbâ be-ta-zo na Nzapa, lo futa lo na ye so asara si a bata fini ti azo ti Israël nga na ti azo ti Égypte. Kota ye ni ayeke so Joseph ahinga so Jéhovah la afuta lo nga asara tufa na ndo ti lo.—Gen. 45:5-9.
12. Tongana nyen la Jésus angbâ lani be-ta-zo na yâ ti atara?
12 Jésus Christ nga angbâ ti mä yanga ti Nzapa na yâ ti aye so atara mabe ti lo na a futa lo lani. Nyen la amû lani maboko na lo ti ngbâ be-ta-zo? Bible atene: “Ndali ti ngia so a zia na gbele lo, lo gbu ngangu juska lo kui na ndo ti keke ti pasi, lo bi kamene yongoro.” (aHéb. 12:2). Jésus awara lani ngia biani ndali ti so lo sara si iri ti Nzapa aga nzoni-kue. Na ndo ni, Babâ ti lo afuta lo na lege so lo bâ lo na nzoni lê nga lo mû na lo apendere pasa mingi. Bible atene so lo “duti na tere ti trône ti Nzapa na mbage ti koli.” Bible atene nga: “Nzapa ayä lo na nduzu na mbeni kota ndo so ahon ti kozo ni, na nzoni bê Nzapa amû na lo iri so ayeke na ndo ti tanga ti airi kue.”—aPhil. 2:9.
JÉHOVAH AYEKE GIRISA PËPE AYE SO E SARA
13, 14. Jéhovah abâ aye so e sara ndali ti lo tongana nyen?
13 E lingbi ti duti na confiance so Jéhovah abâ na nene ni angangu kue so e sara ti sara kua ti lo. Lo hinga ye kue so asara si e yeke nzoni ape nga ye kue so asara si peut-être e yeke na kite na bê ti e. Lo yeke bâ mawa ti e tongana akpale ti nginza asara si bê ti e anze wala kobela wala agingo bê asara si e lingbi ti sara kua ti lo mingi pëpe. Nga, e lingbi ti duti na confiance kue so Jéhovah so aye e mingi abâ na nene ni ye so awakua ti lo ayeke sara ti ngbâ be-ta-zo na lo.
14 Girisa nga pëpe so e lingbi ti ga nduru na lo so lo “mä sambela” na hingango so lo yeke bi bê ti lo na ndo ti akpale ti e (Ps. 65:3). “Babâ so ayeke sara nzoni bê mingi na zo nga Nzapa ti dengo bê kue” ayeke mû na e ye kue so e bezoin ni ti ngbâ ti duti na nzoni songo na lo. Na ambeni ngoi lo lingbi ti sara ni na lege ti aita ti e aChrétien (2 aCor. 1:3). A ndu bê ti Jéhovah mingi tongana e bâ mawa ti amba ti e. “Zo so asara be-nzoni na awanzinga, lo mû ye na L’Éternel ti perdé, na fade L’Éternel afuta lo teti nzo kusala ti lo.” (aProv. 19:17; Mat. 6:3, 4). Tongaso, tongana e mû maboko na azo so ayeke na yâ ti kpale na bê ti e kue, Jéhovah abâ nzoni ye so e sara so tongana bon la e sara na lo. Na lo tene lo yeke futa nzoni ye so.
AFUTA SO E WARA LASO NGA TETI LAKUE LALKUE
15. Afuta wa la mo yeke ku ni kungo? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
15 Beku ti wara “couronne ti mbilimbili, couronne so Seigneur, wafango ngbanga so ayeke mbilimbili, ayeke mû . . . na lango ni so tongana futa” akpengba aChrétien so a soro ala ti gue na yayu (2 Tim. 4:7, 8). Ye oko, tongana mo yeke na mbeni beku nde, a ye ti tene pëpe so Nzapa abâ mo pëpe na nene ni. “Ambeni ngasangbaga” ti Jésus kutu mingi ayeke ku kungo ti wara futa ti ala ti fini ti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese. Na yâ ti paradis, “fade ala wara ngia na yâ siriri so awu mingi.”—Jean 10:16; Ps. 37:11.
16. Tënë ti dengo bê wa la e wara na 1 Jean 3:19, 20?
16 Na ambeni ngoi, e lingbi ti bâ so e yeke sara ye mingi na yâ ti kua ti Jéhovah pëpe, wala e lingbi ti hunda tere ti e wala angangu so e yeke sara anzere na Jéhovah. E lingbi même ti bâ so e lingbi pëpe na mbeni futa. Ye oko, zia e girisa lâ oko pëpe so “Nzapa ayeke kota ahon bê ti e, na lo hinga ye kue.” (Diko 1 Jean 3:19, 20.) Lo yeke futa akua kue so mabe na ndoye so e yeke na ni na mbage ti lo apusu e ti sara ni ndali ti lo, atâa e bâ so ye so e sara ayeke ye oko pëpe.
17. Ambeni futa wa la e wara laso?
17 Même na yâ ti alango ti nda ni ti sioni dunia ti Satan so, Jéhovah ayeke sara tufa na ndo ti azo ti lo. Lo sara si e yeke na gbâ ti hingango ye nga e yeke na ngia ti duti na yâ ti sewa ti aita ti dunia kue (És. 54:13). Tongana ti so Jésus atene, Jéhovah ayeke futa e laso na lege so lo mû lege na e ti duti na yâ ti sewa ti aita so aye tere, mbeni sewa so ayeke na yâ ti dunia kue (Marc 10:29, 30). Na ndo ni, a futa azo so ayeke gi Nzapa ngangu na lege so a mû na ala siriri ti bê so mara ni ayeke dä ape, ye so ala yeke na ni alingbi na ala nga ala yeke na ngia.—aPhil. 4:4-7.
18, 19. Awakua ti Jéhovah abâ afuta so ala wara tongana nyen?
18 Awakua ti Jéhovah na yâ ti dunia kue awara apendere futa mingi na mbage ti lo. Na tapande, Bianca so ayeke na Allemagne atene: “Mbi lingbi pëpe ti kiri singila kue na Jéhovah ndali ti maboko so lo mû na mbi na yâ ti agingo bê ti mbi nga ndali ti so lo yeke na tere ti mbi lâ oko oko. Dunia so e yeke dä ayeke kirikiri mingi na a lingbi ti changé ni pëpe. Me tongana mbi sara kua maboko na maboko na Jéhovah, mbi bâ so mbi yeke na yâ ti maboko ti lo, na mbi duti nzoni. Na ngoi kue so mbi sara sacrifice ndali ti lo, lo kiri na ni na mbi fani ngbangbo oko na lege so lo sara tufa na ndo ti mbi.”
19 Bâ tapande ti Paula so ayeke na ngu 70 na Canada so kobela ti bio ti peko, so a iri ni spina-bifida, akanga lege na lo ngangu. Lo tene: “So mbi lingbi pëpe ti tambela mingi asara pëpe si mbi fa tënë mingi pëpe. Mbi fa tënë na alege nde nde, na tapande, na lege ti téléphone nga na alege kue so azi. Ti kpengba mbi wani, mbi sara aversê nga na apensé so ayeke na yâ ti ambeti ti e na yâ ti mbeni cahier tongaso si mbi sara kua na ni ngoi na ngoi. Mbi iri ni ‘Cahier so asara si mbi ngbâ na fini.’ Bê ti e ayeke nze gi teti kete ngoi tongana e zia lê ti e na ndo ti azendo ti Jéhovah. Atâa ye so asi na e ayeke so wa, Jéhovah ayeke lakue dä ti mû maboko na e.” Peut-être ye so asi na mo ayeke nde na ti Bianca wala na ti Paula. Me mo lingbi ti gbu li ti mo na ndo ti alege so Jéhovah afuta mo nga na azo so ayeke na tere ti mo. Ti gbu li ti mo na ndo ti alege so Jéhovah afuta mo na ngoi ni so, nga tongana nyen la lo yeke futa mo ande na yâ ti angoi so ayeke ga ayeke nzoni mingi.
20. Nyen la e yeke ku ti wara tongana e ngbâ ti sara na Jéhovah na âme ti e kue?
20 Girisa lâ oko pëpe so ti sambela na bê ti mo kue nga ti sara lisoro lakue na Nzapa, “futa ti pekoni ayeke kota.” Mo lingbi ti duti na kite pëpe so “na peko ti so [mo] sara ye so bê ti Nzapa aye awe, [mo yeke] wara ye ti peko ti zendo ni.” (aHéb. 10:35, 36). Tongaso, zia e ngbâ ti kpengba mabe ti e laso nga e sara kua ti Jéhovah na âme ti e kue. E yeke na confiance so Jéhovah ayeke futa ande e ndali ni.


text:
YE TI MANDA 14
A-ekole wa la a sigigi na ni ndali ti apionnier?
Teti angu mingi, a hinga aTémoin ti Jéhovah na sigingo na a-ekole so ayeke fa ye na aChrétien. A sigigi na ambeni ekole ni nde ndali ti azo so amû ngoi ti ala kue teti kua ti fango tënë ti Royaume, tongaso si ala ‘sara kusala ti ala ni kue.’
Ekole ti apionnier. Tongana mbeni pionnier asara ngu oko na yâ ti kua ti lo ti pionnier awe, a yeke zia iri ti lo na mbeni ekole so ayeke ninga lango omene. Mingi ni, a yeke sara ekole ni so na yâ ti Da ti Royaume so ayeke nduru na ndo so pionnier ni alango dä. A sara ekole ni so ti mû maboko na pionnier ni ti ga nduru mingi na Jéhovah, ti tene lo wara anzoni akode na yâ ti ambage nde nde kue ti kua ti lo ni nga ti tene lo ngbâ lakue ti sara kua ti lo ni nzoni.
Ekole ti awafango nzoni tënë ti Royaume. Ekole ni so ayeke ninga nze use, na a sara ni ndali ti apionnier so aninga na yâ ti kua ti ala na so ala lingbi ti yeda ti dö ndo ti ala ti zia ti gue na mbeni ndo so bezoin ayeke dä. A yeke mo bâ mo tene ala tene, “Mbi lâ! Tokua mbi”, ti gue oko na tapande ti Jésus Christ, so ayeke lani kota Wafango tënë na ngoi so lo yeke na sese ge (Ésaïe 6:8, FD; Jean 7:29). Ti tene ala dö kodoro ti ala ti zia a hunda peut-être na ala ti changé dutingo ti ala. Asarango ye ti azo ti ndo ni alingbi ti duti nde na ti ala, peut-être dê wala ndowa ayeke na ndo ni so mingi nga kobe ti ndo ni apeut ti duti nde na ti so lo yeke te ka. Peut-être ala bezoin nga ti manda mbeni fini yanga ti kodoro. Azo so ayeke gue na ekole ni so ayeke aita-koli nga na aita-wali kumbamba na aita so asara mariage awe, so ngu ti ala ayeke na popo ti ngu 25 ti si na ngu 65. Ekole ni so ayeke mû maboko na ala ti duti na apendere sarango ye na yâ ti akua ti ala nga ti wara akode so alingbi ti sara si Jéhovah na bungbi ti lo asara kua mingi na ala.
Ekole ti Galaad ti Mandango Bible ti Société Watchtower. Na yanga ti Hébreu, tënë “Galaad” aye ti sara tënë ti “Kundu so ayeke témoin”. Depuis so a zia gere ti Ekole ti Galaad so na sese na ngu 1943, a tokua amissionnaire ahon 8000 tongaso, so asara ekole ni so, ti tene ala fa tënë ti témoin “juska na nda ti sese.” (Kusala 13:47) Na tapande, tongana amissionnaire ti e asi lani kpâ na Pérou, congrégation oko ayeke lani dä ape, me fadeso e yeke na ni ahon 1000. Nga, tongana amissionnaire ato nda ni ti fa tënë na Japon, aTémoin asi nga lani bale-oko ape na ngoi ni kâ, me fadeso ala si 200000. Ekole ti Galaad ni ayeke ninga nze oku. Na ngoi ti mandango aye ni, azo ni ayeke mû ngoi ti ala ti manda aversê oko na oko kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa. Azo so ayeke gue na ekole ni so ayeke apionnier spécial, amissionnaire, abéthelite wala asurveillant ti circonscription. Ekole ni so ayeke leke ala ti mû maboko mingi na yâ ti kota kua so e yeke sara na ndo ti dunia kue, tongaso si kua ni aluti nzoni.
A zia Ekole ti apionnier na sese ngbanga ti nyen?
Ekole ti awafango nzoni tënë ti Royaume ayeke ndali ti azo wa?
TI HINGA AMBENI TËNË
A-Témoin ti Jéhovah: Bungbi so a leke ni ti fa nzoni tënë
A hinga aTémoin ti Jéhovah nzoni mingi ndali ti kusala ti fango ye na ndo ti Bible so ala yeke sara na yâ ti akodoro nde nde. Bungbi ti ala ni ayeke tambela tongana nyen, azo wa la ayeke na li ni nga ala yeke wara nginza na ndo wa?
A fa kode ti sarango kua na awakua ti Royaume ni
Tongana nyen la a-ekole ti bungbi ti e aleke awakua ti Royaume ti sara kua ti ala nzoni?


text:
1Lango omene na pekoni, Jésus amu Pierre, Jacques na Jean, ita ti Jacques na tere ti lo, lo gue na ala na li ti mbeni kota hoto si ala aduti kâ gi ala oko. 2Tere ti Jésus akiri aga nde na le ti ala: ndö ti le ti lo aza tongana lâ, abongo ti lo avuru si ayeke za zango. 3Ala baa Moïse na Élie so ayeke tene tënë na Jésus. 4Pierre atene na Jésus: “Kota Gbia, ayeke nzoni e ngba na ndo so! Tongana mo ye, fade mbi leke agbefa ota na ndo so: oko ti mo, oko ti Moïse, oko ti Élie.” 5So lo ngba ti tene tënë ni, mbeni mbinda so aza zango aga amu ndö ti ala kue. Mbeni go alondo na ya ti mbinda ni, atene: “So ayeke Molenge ti mbi so mbi ye lo mingi, be ti mbi anzere na lo mingi. Ala ma yanga ti lo!” 6So adisiple ama go so, mbeto ahon ndö ti ala, ala ti na sese si ala honde le ti ala. 7Jésus aga nduru na tere ti ala, lo ndu ala si lo tene na ala: “Ala londo, mbeto asara ala pepe!” 8Ala yo le ti ala na nduzu, ala baa mbeni zo pepe, gi Jésus oko. 9So ala londo na li ti hoto ni si ala yeke zu, Jésus amu yanga na ala, atene: “Ala tene tënë ti ye so ala baa so na zo oko pepe; ala ku ngbii na ngoi so Molenge ti Zo ayeke zingo ande na kuâ.” 10Adisiple ni ahunda lo, atene: “Ngbanga ti nyen si awafango-ndia atene, alingbi Élie aga kozoni si so?” 11Jésus akiri tënë na ala: “Taa-tënë, alingbi Élie aga ti leke ye kue na legeni. 12Me mbi tene na ala so Élie aga awe; andaa azo ahinga lo pepe, me ala sara ye ti be ti ala na lo. Gi tongaso laa ala yeke sara ande pasi na Molenge ti Zo.” 13Tongaso, adisiple ahinga atene, lo yeke tene tënë ti Jean-Baptiste. 14So ala si nduru na ndo so gba ti azo ayeke daa, mbeni koli aga nduru na Jésus, lo kuku na gbe ti lo si lo tene: 15“Kota Gbia, baa mawa ti molenge ti mbi! Lo yeke na kobela ti makako si lo yeke baa pasi mingi. Fani mingi lo ti na le ti wâ nga na ya ti ngu. 16Mbi ga na lo na adisiple ti mo, me ala kai kobela ni gbaa.” 17Jésus akiri tënë: “Ala azo ti fadeso, ala yeke na mabe pepe, ala yeke azo ti kirikiri! Mbi yeke ngba ti duti na tere ti ala ngbii asi lawa? Mbi yeke ngba ti kanga be ti mbi na ala ngbii asi lawa? Ala ga na mbi molenge ni ge!” 18Jésus asuku ngangu na sioni yingo ni si yingo ni asigigi na ya ti molenge ni. Gi na ndembe ni so, tere ti molenge ni aga nzoni. 19Na pekoni, adisiple aga nduru na tere ti Jésus si gi ala na lo, ala hunda lo, atene: “Me ti e, e tumba yingo so gbaa ngbanga ti nyen?” 20Jésus akiri tënë na ala: “Ngbanga ti so mabe ti ala ayeke kete. Biani, mbi tene na ala: tongana konongo ti mabe ti ala alingbi na konongo ti kete kete le ti keke ti mutarde, fade ala yeke tene na hoto so: ‘Londo na ndo so, mo gue kâ.’ Fade hoto ni ayeke hon; ye alingbi ti kara ala oko pepe.[ 21Me gi na lege ti sambela na kengo kobe laa ala lingbi ti tumba mara ti yingo so.”] 22So adisiple abongbi tere ti ala na Galile, Jésus atene na ala: “Fade a yeke zia Molenge ti Zo na maboko ti azo 23titene ala fâ lo, me na lango ota ni, lo yeke zingo na kuâ.” Na peko ti tënë so, vundu agbu be ti adisiple mingi. 24Jésus na adisiple ti lo asi na Kapernaum; azo ti rongo nginza ti lapo ti kota da ti Nzapa aga nduru na Pierre si ala hunda lo, atene: “Zo so ayeke fa ye na ala so ayeke futa lapo ti kota da ti Nzapa pepe?” 25Pierre akiri tënë na ala: “Lo yeke futa ni-aa!” So Pierre aga ali na da, Jésus amu tënë kozoni si lo tene: “Simon, na be ti mo, zo wa laa alingbi ti futa lapo na agbia ti sese? Amolenge ti kodro wala awande?” 26Pierre akiri tënë na lo: “Awande.” Jésus atene na lo: “Tongaso, amolenge ti kodro alingbi ti futa ni pepe. 27Me e ye titene be ti azo so aso na e pepe. Tongaso mo gue kâ na kota ngu, mo bi yango. Tongana mo gboto kozo susu, mo zi yanga ti lo, fade mo yeke wara le ti nginza daa so alingbi titene mo futa na lapo ti mbi, na ti mo kue.”
Copyright
Learn More


text:
1Na pekoni, Jésus ato nda ti tene tënë na ala na lege ti atoli, lo tene: “Mbeni zo afâ yaka ti vinye. Lo sara gbagba na tere ni kue, lo zi du titene a pete le ti vinye ni daa, lo leke mbeni ndo na nduzu titene zo aluti daa ti baa ndo na tere ti yaka ni. Na pekoni, lo zia yaka ni na maboko ti ambeni zo ti fango yaka ti vinye si lo gue na mbeni kodro nde. 2So ngoi ti fango ale ti vinye ni alingbi awe, lo tokua mbeni zo ti kua oko na azo ti fango yaka ni titene ala mu ti lo ale ti vinye ni aga na ni. 3Me azo ti fango yaka ni agbu zo ni, ala pika lo mingi si ala tumba lo, maboko ti lo senge. 4Wa ti yaka ni akiri atokua mbeni zo ti kua ti lo, ala pika lo na li ti lo si ala sara kua ti mbana na lo. 5Wa ti yaka ni akiri atokua mbeni zo ti kua ti lo, ala fâ lo. Na pekoni, ala sara gi tongaso na ambeni zo ti kua ni mingi: ala pika ambeni si ala fâ ambeni. 6Oko zo so angba na wa ti yaka ni ayeke gi molenge ti lo so lo ye lo mingi. Lo tokua lo na azo ti fango yaka ni si lo tene na be ti lo, lo tene: ‘Fade ala yeke kpe mbeto ti molenge ti mbi.’ 7Me azo ti fango yaka ni atene na popo ti ala: ‘Baa, lo so lo yeke ga wa ti yaka ni na peko ti babâ ti lo laa! Ala ga, e fâ lo si yaka ni aga ti e!’ 8Ala gbu lo, ala fâ lo si ala bi kuâ ti lo na tere ti yaka ni.” 9Jésus ahunda ala, atene: “Fade wa ti yaka ni ayeke sara nyen? Lo yeke ga ti fâ azo ti fango yaka ni si lo yeke mu yaka ni na ambeni zo nde. 10Tënë so a su na ya ti Mbeti ti Nzapa so, ala diko ni pepe? Tënë ni atene: ‘Têne so azo ti sarango da ake ni, ni laa akiri aga ngangu têne ti gere ti da ni. 11Ye so alondo na Kota Gbia, ye ni ayeke ye ti kpene na le ti e!’ ” 12Amakonzi ti azuife agi lege ti gbu Jésus, ngbanga ti so ala hinga atene, lo tene toli so na ndö ti ala; me ala sara mbeto ti gba ti azo. Tongaso ala zia lo si ala gue. 13Ala tokua ambeni farizien na ambeni zo ti kama poroso ti Herode na Jésus titene gi na lege ti tënë ti yanga ti lo wani, lo ti na ya ti gbanda ti ala. 14Ala ga si ala tene na lo: “Wafango-ye, e hinga so mo yeke tene gi taa-tënë; mo yeke sara kamene ti le ti zo pepe, ataa zo ni ayeke na kota ndo, me mo yeke fa taa-tënë na ndö ti lege ti sarango ye so Nzapa aye. Tene na e: Ndia amu lege na e ti futa lapo na kota gbia ti Rome wala ti futa ni pepe? E lingbi ti futa ni wala e futa ni pepe?” 15Me Jésus ahinga atene, tënë ti yanga ti afarizien ayeke nde na sarango ye ti ala. Tongaso lo tene na ala: “Ngbanga ti nyen ala ye ti sara si mbi ti na ya ti gbanda ti ala? Ala ga na mbi mbeni le ti nginza mbi baa.” 16Ala mu mbeni le ti nginza aga na ni si Jésus ahunda ala, atene: “So li ti zo wa laa? So iri ti zo wa laa na le ti nginza so?” Ala tene na lo: “Ti kota gbia ti Rome.” 17Tongaso Jésus atene na ala: “Ala futa na kota gbia ti Rome ye so ayeke ti lo, ala futa na Nzapa ye so ayeke ti Nzapa.” Li ti ala kue akpe na peko ti kiringo tënë ti lo so. 18Ambeni sadusien aga na tere ti Jésus. – Asadusien ayeke azo so atene, akuâ ayeke zingo pepe. – Ala hunda lo, atene: 19“Wafango-ye, Moïse asu ando ndia so na mbeti ndali ti e, lo tene: ‘Tongana mbeni zo akui si lo zia wali na peko ti lo so adu amolenge pepe, alingbi ita ti lo amu wali ti wakuâ ni si lo du amolenge na ita ti lo so akui so.’ 20Ando, ambeni ita mbarambara ayeke daa. Kozo ita ni amu wali, lo du molenge pepe si lo kui. 21Use ita ni amu wali ni, lo du nga molenge pepe si lo kui. Ita ti ota ni akui nga tongaso. 22Ala mbarambara kue akui, ala du molenge oko pepe. Na peko ti ala kue, wali ni nga akui. 23Na lango ti zingongo ti akuâ, tongana akoli ni azingo ande na kuâ, fade wali ni ayeke duti wali ti zo wa na popo ti ala so? So ala mbarambara kue amu lo ti ga wali ti ala so!” 24Jésus atene na ala: “Ala girisa lege awe! Ala hinga nda ni? Ayeke ngbanga ti so ala hinga nda ti Mbeti ti Nzapa wala ngangu ti Nzapa pepe. 25Biani, na ngoi so azo ayeke zingo ande na kuâ, fade akoli na awali ayeke mu tere pepe, me azo ayeke duti tongana a-ange na yayu. 26Âdu ti tënë ti zingongo ti akuâ, ala asadusien, ala diko tënë ni na ya ti buku so Moïse asu so pepe? So lani lo ma go ti Nzapa na ya ti kete keke ti ki, atene: ‘Mbi yeke Nzapa ti Abraham, Nzapa ti Isaac na Nzapa ti Jacob!’ 27Nzapa ayeke Nzapa ti akuâ pepe, me lo yeke Nzapa ti azo so ayeke na fini. Tongaso ala girisa lege biani awe.” 28Mbeni wafango-ndia ama ala na bingbingo tënë so. Lo baa so Jésus akiri tënë nzoni na asadusien. Lo ga nduru si lo hunda Jésus, lo tene: “Ndia so ayeke kota ahon atanga ni kue ayeke so wa?” 29Jésus akiri tënë na lo: “Ndia so ayeke kota ayeke so: ‘Ala azo ti Israel, ala ma! Kota Gbia Nzapa ti e, ayeke gi lo oko Kota Gbia. 30Alingbi mo ye Kota Gbia Nzapa ti mo na be ti mo kue, na yingo ti mo kue, na tënë ti be ti mo kue na ngangu ti mo kue.’ 31Ndia ti use ni ayeke so: ‘Mo ye mba ti mo zo tongana ti so mo ye tere ti mo wani.’ Ambeni ndia so ayeke kota ahon ala use so ayeke daa pepe.” 32Wafango-ndia so atene na Jésus: “Wafango-ye, so ayeke nzoni mingi! Tënë so mo tene so ayeke taa-tënë: Nzapa ayeke gi oko, mbeni Nzapa nde ayeke daa pepe. 33Ayeke nzoni zo aye Nzapa na be ti lo kue, na ndara ti lo kue nga na ngangu ti lo kue. Ayeke nzoni lo ye nga mba ti lo zo tongana ti so lo ye tere ti lo wani. So laa ayeke nzoni ahon asandaga ti anyama so a yeke gbi ni kue na wâ, wala asandaga nde nde so azo ayeke mu na Nzapa.” 34So Jésus abaa, lo kiri na tënë ni na lege ti ndara, lo tene na lo: “Mo yeke yongoro na Kodro-gbia ti Nzapa pepe.” Na pekoni, mbeni zo oko akiri azi yanga ti hunda lo na tënë pepe. 35So Jésus ayeke fa ye na ya ti kota da ti Nzapa, lo hunda mbeni tënë, lo tene: “Tongana nyen si awafango-ndia alingbi ti tene, Mesii ayeke molenge ti David so? 36So Yingo-Vuru amu na David tënë ti tenengo ni si lo tene: ‘Kota Gbia Nzapa atene na Kota Gbia ti mbi, atene: Mo duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli ngbii mbi sara titene awato ti mo aduti na gbe ti gere ti mo si.’ 37So David wani ayeke iri lo ‘Kota Gbia’ so, Mesii ni akiri ti duti molenge ti David tongana nyen?” Gba ti azo ayeke ma Jésus na ngia na be ti ala. 38Na ya ti fango ye so Jésus ayeke fa, lo tene: “Ala sara hange na awafango-ndia so aye ti fono gi na ya ti akota bongo si ala ye titene azo abara ala na ndo so azo abongbi daa. 39Ala ye ti duti na ya ti akozo ngende so ayeke na ya ti ada ti sambelango Nzapa; ala ye nga ti duti na akozo ndo na ya ti amatanga. 40Ala yeke ro aye kue ti ya ti da ti awali-mua si ala yeke sara ayongoro sambela titene azo abaa ala. Fade Nzapa ayeke fâ ngbanga na li ti ala ngangu ahon ti azo kue.” 41Na pekoni, Jésus aduti na ya ti kota da ti Nzapa na tere ti sanduku ti nginza si lo yeke baa lege so gba ti azo ayeke bi nginza na ya ni. Azo ti mosoro mingi atuku gba ti nginza daa. 42Mbeni wali-mua so ayeke wayere aga na akete kete le ti nginza use si abi na ya ni. 43Tongaso Jésus airi adisiple ti lo si lo tene na ala: “Mbi tene na ala taa-tënë: wali-mua so ayeke wayere so abi nginza na ya ti sanduku ni ahon tanga ti azo kue. 44Biani, tanga ti azo ni abi ti ala nginza so ala yeke na ye ti sarango na ni pepe; me ti lo, na ya ti yere ti lo, lo bi nginza so kue angba na lo ti te na kobe.”
Copyright
Learn More


text:
GIGI TI MBENI ZO
“Zia zoa mingi mingi asara ngia”
A yeke mbeni lango so mbi yeke girisa ni lâ oko ape. Mbi na ambeni ita, so alondo na akodoro nde nde, e duti lani na yâ ti salle ti réunion ti amembre ti Bebungbi e yeke ku. E gi bê ti e lani mingi. E yeke ku lani aita ti Comité ti Bebungbi so ayeke bâ ndo na ndo ti sungo ambeti. Na yâ ti ayenga so ahon kozo, aita ni ahunda na e ti gi ti hinga akpale so atraducteur ayeke wara ka na yâ ti kua ti ala. Me ti fadeso e yeke ku ti fa na ala ambeni ye so alingbi ti mû maboko na atraducteur ni. Ye so apassé lani na lango 22 ti mai, ngu 2000. Me ngbanga ti nyen réunion so ayeke lani kota ye? Kozo ti tene mbi kiri tënë na ni, zia mbi sara na ala tënë na ndo ti mbi wani.
A DÜ mbi na Queensland na Australie, na ngu 1955. Kete na pekoni, aTémoin ti Jéhovah akomanse ti manda Bible na mama ti mbi, Estelle. Ngu oko na pekoni, lo wara batême. Ngu 13 na pekoni, babâ ti mbi, Ron aga na yâ ti tâ tënë. Mbi wara batême na Queensland na ngu 1968.
Depuis kete ti mbi, mbi ye dikongo ambeti nga na mandango ayanga ti kodoro mingi. Na angoi so mbi na babâ na mama ti mbi e yeke gue ti fono na oto, mbi yeke duti na peko mbi yeke diko mbeti. Bê ti ala ason ndali ti so mbi yeke bâ lani pëpe aye so ayeke na tere ti lege. Me, teti so mbi ye dikongo ambeti mingi amû maboko na mbi na ekole. Na ngoi so mbi yeke na lycée na gbata ti Glenorchy so ayeke na zoa ti Tasmanie, mbi wara gbâ ti adiplôme.
Ye oko, na ngoi ni so, mbi yeke lani na mbeni kota desizion ti mû ni: ti yeda ti wara bourse ti gue na dasendagi wala ti ke ni. Atâa so mbi ye lani dikongo ambeti nga na mandango ayanga ti kodoro mingi, mbi mû merci na mama ti mbi so amû maboko na mbi ti ye Jéhovah mingi (1 aCor. 3:18, 19). Tongaso, baba na mama ti mbi ayeda na desizion so mbi mû mbi tene tongana mbi wara diplôme ti mbi ti lycée awe, mbi yeke zia ekole ti ga pionnier. Mbi komanse kua ti pionnier ni na nze ti janvier, ngu 1971 na ngoi so mbi yeke na ngu 15.
Mbi wara pasa ti sara kua ti pionnier na Tasmanie teti ngu miombe. Na ngoi ni so, mbi sara mariage na Jenny Alcock, mbeni pendere molenge ti wali na Tasmanie. Mbi na lo e sara kua ti pionnier spécial teti ngu osio na yâ ti akete kodoro so ayo na Smithton nga na Queenstown.
E GUE NA AZOA TI PACIFIQUE
Na ngu 1978, mbi na wali ti mbi e gue na Port Moresby, na Papouasie-Nouvelle-Guinée ti sara assemblée internationale. Mbi ngbâ ti dabe ti mbi na mbeni missionnaire so amû diskur na yanga ti Hiri Motu. Atâa so mbi mä lani yâ ti atënë ti lo ni ape, diskur so lo mû apusu mbi ti ga missionnaire, ti manda ambeni yanga ti kodoro nga ti mû adiskur na aita na yanga ti kodoro ti ala. Fadeso, mbi bâ so mbi lingbi ti manda ambeni yanga ti kodoro ti sara na kua ti Jéhovah.
Na ngoi so e kiri na Australie, a tokua e ti sara kua ti missionnaire na zoa ti Funafuti, na Tuvalu, so kozo a iri ni zoa ti Ellice. A yeke ye so e ku tere ti e lani na ni ape. E si na zoa ti Funafuti na nze ti janvier, ngu 1979. Awafango tënë so awara batême awe ayeke lani gi ota na Tuvalu.
Mandango yanga ti kodoro so a yeke tene na Tuvalu ayeke lani kete ye ape. Oko mbeti so a yeke wara lani na yanga ti kodoro ni ayeke gi “mbage ti Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu”. Mbeni bakari ayeke lani dä ape nga a yeke fa yanga ti kodoro ni na ekole ape. Tongaso, e mû desizion ti manda afini tënë 10 ti si na 20 ti yanga ti kodoro ni na yâ ti lango oko oko. Me kete na pekoni, e bâ so mingi ti atënë so e manda e mä yâ ni nzoni ape. Ahon ti tene e tene na azo so a yeke na lege ni ape ti sara aye so andu aye ti asioni yingo, e tene na ala so a yeke sioni ti haka ye na kilo wala ti tambela na keke. Biani, e yeke lani na bezoin ti manda yanga ti kodoro ni tongaso si e fa ye na gbâ ti azo so e komanse lani ti manda Bible na ala. Tongaso, e ngbâ lakue ti manda ni. Ambeni ngu na pekoni, mbeni wali so e manda Bible lani na lo na ngoi so e si pan atene na e, a tene: “Tere ti e anzere mingi so fadeso ala yeke tënë yanga ti kodoro ti e so. Kozo, e mä yâ ti atënë ti ala oko ape.”
Me mbeni ye ayeke dä so amû lani maboko na e biani ti hinga yanga ti kodoro ni hio.Teti so e wara lani da ti loué ni ape, e lango na ndo ti ambeni Témoin ti Jéhovah so ayeke na yâ ti kete kodoro ni. Ye so ahunda ti tene e tene yanga ti kodoro ni lango oko oko, nga e habitué na fason so azo ni ayeke vivre na ni. Teti so e tene Anglais ape teti angu mingi, yanga ti kodoro ti azo ti Tuvalu aga yanga ti kodoro ti e.
Kete na peko ti so e si na kodoro ni, azo mingi akomanse ti yeda na tâ tënë. Me mbeti wa la e yeke manda ye na ala na yâ ni? Ambeti ti e ayeke na yanga ti kodoro ti ala pëpe. Ala yeke sara tongana nyen ti manda ye ala wani? Tongana ala to nda ti ga na bungbi, ala yeke he bia tongana nyen? Ala yeke sara adevoir tongana nyen? Ala yeke leke abungbi tongana nyen? Ala yeke sara tongana nyen ti gue na li ni ti wara batême? Azo so ayeke lani na bezoin ti tene a fa ye na ala na ndo ti Jéhovah na yanga ti kodoro ti ala (1 aCor. 14:9). E hunda tere ti e, e tene: ‘So azo so ayeke tene yanga ti Tuvalu asi nga 15000 ape so, eskê mbeni lâ a yeke sigigi na ambeti ti e na yanga ti kodoro ni so la?’ Jéhovah akiri tënë na ahunda so, lo fa na e aye use: (1) Lo ye ti tene a fa tënë ti lo na “azoa so ayeke na yongoro ndo;” nga (2) lo ye ti tene azo so azo ti dunia so abâ ala tongana “aye so ayeke ye oko pëpe” nga tongana “mbumbuse ye” aga abata tere ti ala na iri ti lo.—Jér. 31:10; 1 aCor. 1:28.
E KIRI NA PEKO TI AMBETI TI E TI FA NA TËNË
Na ngu 1980, filiale atene na e ti kiri na peko ti ambeti ti e na yanga ti Tuvalu. E pensé lani so e peut ti sara kua so oko ape (1 aCor. 1:28, 29). Na tongo nda ni, e vo mbeni ngbene masini na maboko ti gouvernement ti imprimé na ambeti ti e na maboko ndali ti abungbi ti e. E kiri même na peko ti buku Ta Tene so aga na Zo Fini ti La Koue La Koue na yanga ti Tuvalu nga e imprimé ni na masini ni. Mbi ngbâ ti dabe ti mbi na ngangu fion ti encre ti masini ni nga na effort so e sara ti imprimé ambeti ti e kue na maboko atâa so ndowa ayeke lani mingi. Na ngoi ni kâ, e yeke lani na courant ape.
A yeke lani ngangu na e ti kiri na peko ti ambeti ti e na yanga ti Tuvalu ndali ti so e yeke na ambeti mingi ape na yanga ti Tuvalu ti mû maboko na e. Me na ambeni ngoi e yeke wara mungo maboko na ambeni lege so e pensé na ni ape. Na mbeni ndapre, mbi girisa lege mbi gue na yanga-da ti mbeni koli so aye aTémoin ape. Koli ni ayeke lani wafango mbeti, lo tene na mbi so ni ye ti bâ gere ti aTémoin na yanga-da ti ni ape. Na pekoni, lo tene: “Mbi ye ti fa gi na mo mbeni ye. Fason so ala kiri na peko ti ambeti ti ala so, a yeke fason so azo ti Tuvalu ayeke sara ka na tënë la ape.” Mbi na amba ti mbi e sara recherche na ndo ni, e ga ti bâ so lo yeke na raison. Tongaso, e changé ambeni ye na yâ ti fason so e yeke kiri na peko ti ambeti ni. Ye oko, bê ti mbi adö ti bâ so Jéhovah amû maboko na e na lege ti koli so aye aTémoin ape so, me so adiko ambeti ti e.
Kozo mbeti ti e so e sigigi na ni na yanga ti Tuvalu ti kangbi ni na azo, a yeke mbeti ti tisango ndo ndali ti Mémorial. Na pekoni, e sigigi na tract Sango ti Royaume No. 30, so asigigi legeoko na ti Anglais. Yeke yeke, e sigigi na ambeni brochure nga na ambeni mbeti na yanga ti Tuvalu. Na ngu 1983, filiale ti Australie akomanse ti imprimé Tour ti Ba Ndo na yanga ti Tuvalu. Tour ti Ba Ndo ni ayeke lani na alembeti 24 nga a yeke sigigi na ni lege oko na yâ ti nze ota. Azo ti Tuvalu aye lani ambeti ni? En, ndali ti so ala ye dikongo mbeti mingi. Tongana e sigigi na mbeni fini mbeti, a yeke sara tënë ni na yâ ti ada-singa ti gouvernement, nga na ambeni ngoi, ala yeke kiri na ndo ni fani mingi na yâ ti lango ni kue. *
E komanse kua ti kiringo na peko ti ambeti lani na bic nga na papier. Na pekoni, tongana e pika atënë so e kiri na peko ni so na masini awe, e tokua ni na filiale ti Australie. Na mbeni ngoi, filiale ahunda na aita-wali use ti pika atënë so e kiri na pekoni so na yâ ti ordinateur, atâa so ala hinga yanga ti Tuvalu ape. So ala duti nde nde si ala pika atënë ni nga ala gi ti bâ kangbi so ayeke na popo ni, asara si ala sara faute ape. Tongana a leke ambeti ni nga a zia afoto dä awe, a zia ni na yâ ti enveloppe a tokua ni na e ti tene e kiri e bâ pekoni, na pekoni, e kiri e tokua ni na filiale ni ti tene a-imprimé ni.
Aye achangé mingi laso. Atraducteur ayeke pika ambeti nga ala yeke sara achangement droit na ndo ti ordinateur. Mingi ni, mbeni ita so ayeke ndo oko na atraducteur ni la ayeke leke ambeti ni nga ayeke zia afoto dä. Na pekoni, a yeke tokua ni na Internet na afiliale so ayeke imprimé ni. Aita ni ayeke na bezoin pëpe ti kpe hio ti gue na poste ti tokua ambeti ni.
AMBENI KUA SO A MÛ NA E
Tongana angu ayeke hon, a mû na mbi nga na Jenny akua nde nde na yâ ti akodoro ti Pacifique. E londo na Tuvalu, a tokua e na filiale ti Samoa na ngu 1985. Kâ, e mû maboko ti kiri na peko ti ambeti na yanga ti Samoa, Tonga, nga na Tokelau. E ngbâ lani ti mû maboko ti kiri na peko ti ambeti na yanga ti Tuvalu. * Na pekoni, na ngu 1996, a tokua e na filiale ti Fidji. Kâ, e mû maboko ti kiri na peko ti ambeti ti e na yanga ti Fiji, Kiribati, Nauru, Rotuma, nga na Tuvalu.
Bê ti mbi angbâ lakue ti dö ti bâ tongana nyen la atraducteur aye kua ti ala atâa so kua ni ayeke ngangu nga afatigué zo. Legeoko tongana Jéhovah, ala ye biani ti tene a fa nzoni tënë na “azo ti ayanga ti kodoro kue nga na azo ti kodoro kue”. (Apoc. 14:6). Na tapande, na ngoi so a yeke leke lani ti tene a kiri na peko ti kozo Tour ti Ba Ndo na yanga ti Tonga, mbi na a-ancien ti kodoro ni kue e sara lisoro ti hinga aita so alingbi ti fa kode ti traduction na ala. Na popo ti a-ancien ni, mbeni oko so asara kua ti lekengo a-oto nga ayeke futa lo nzoni atene so ni yeke zia kua ti ni na ndade ni ti komanse kua ti traduction. A yeke biani ye ti dongo bê ndali ti so lo yeke lani babâ ti sewa nga lo hinga pëpe ndo so lo yeke wara nginza dä ti bata na sewa ti lo. Me Jéhovah abâ lege ti lo na azo ti sewa ti lo nga lo sara kua ti traduction teti angu mingi.
Atraducteur tongaso ayeke na mara ti bango ndo ti aita ti Bebungbi, so abi bê ti ala mingi na aita so ayeke tënë akete yanga ti kodoro ti sigigi na ala ambeti na yanga ti kodoro ti ala. Na tapande, na mbeni ngoi, a hunda ndo ti bâ wala eskê a yeke na bezoin ti ngbâ ti sigigi na ambeti ti e na yanga ti Tuvalu. A nzere na mbi mingi ti diko kiringo tënë so aita ti Bebungbi amû, ala tene: “E bâ mbeni raison oko ape so ndali ni a lingbi ala zia kua ti kiringo na peko ti ambeti na yanga ti Tuvalu. Atâa so azo so atene yanga ti Tuvalu ayeke mingi ape tongana a haka ala na azo so atene ambeni kete yanga ti kodoro nde, azo ti Tuvalu ayeke lakue na bezoin ti mä nzoni tënë na yanga ti kodoro ti ala wani.”
Na ngu 2003, a hunda mbi na Jenny ti zia kua ti traduction na filiale ti Fidji, ti gue ti sara kua na ndokua so ayeke mû maboko na kua ti traduction na Patterson na New York. A yeke mo bâ mo tene mbeni bango li la aga tâ ye. E sara kua legeoko na ambeni aita ti mû maboko na kua ti kiringo na peko ti ambeti ti e na ayanga ti kodoro mingi. Nduru na ngu use, wala ngu use tongaso, e wara pasa ti gue na akodoro nde nde ti fa na atraducteur kode ti kua ti ala.
AKOTA DESIZION SO MBI MÛ NA YÂ TI GIGI TI MBI
Zia mbi kiri fadeso mbi sara tënë na ndo ti réunion so mbi sara tënë fade na ndo ni na tongo nda ni so. Na ngu 2000, Bebungbi abâ so na yâ ti dunia kue, atraducteur ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na ala na yâ ti kua ti ala. Mingi ti atraducteur ni ayeke na kode mingi ape na yâ ti kua ti traduction. Na peko ti réunion so e na aita ti Comité ti Bebungbi so ayeke bâ ndo na ndo ti sungo ambeti e sara, Bebungbi amû desizion ti tene a fa kode ti traduction na atraducteur kue. A fa na ala ye so ala lingbi ti sara ti mä yâ ti Anglais nzoni, ti hon ndo ti akpale so ala yeke wara na yâ ti kua ti ala nga ti sara kua na mango tere.
Aye ti nzoni wa la aga na pekoni? Kozoni kue, atraducteur ayeke kiri fadeso na peko ti ambeti nzoni mingi. Nga, a yeke kiri na peko ti ambeti ti e na ayanga ti kodoro mingi. Na ngoi so e komanse lani kua ti missionnaire na ngu 1979, a yeke wara Tour ti Ba Ndo gi na ayanga ti kodoro 82. Atâa so kue, a yeke sigigi na mingi ti aTour ti Ba Ndo ni anze mingi na peko ti so a sigigi na ti Anglais. Me fadeso a yeke sigigi na aTour ti Ba Ndo na ayanga ti kodoro ahon 240. Mingi na popo ni ayeke sigigi legeoko na ti Anglais. A yeke sigigi na ambeti ti e fadeso na ayanga ti kodoro ahon 700. A yeke ye so e pensé lani na ni kete ape.
Na ngu 2004, Bebungbi amû mbeni kota desizion. A yeke ti tene a kiri na peko ti Bible hio na ayanga ti kodoro mingi. Ye so amû lege na azo mingi ti diko Bible ti Fini dunia na yanga ti kodoro ti ala wani. Na ngu 2014, a imprimé Bible so kue wala gi mbage ni na ayanga ti kodoro 128, nga na ayanga ti kodoro so a yeke tënë na akodoro so ayeke na mbongo ti Pacifique.
Mbeni ye so mbi yeke girisa ni ape ayeke pasa so mbi wara ti gue ti sara kota bungbi na Tuvalu na ngu 2011. Mbeni ngangu buru atï teti anze mingi na yâ ti kodoro ni kue. Aita apensé ti ala so ala yeke sara kota bungbi ni ape. Ye oko, na ngoi so e si na lakui, ngu apika ngangu, na ye so amû lege na e ti sara kota bungbi ni. Mbi yeke lani na pasa ti fa na aita sigingo ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia: Matthieu—Apocalypse na yanga ti Tuvalu. Atâa so aita so ayeke tënë yanga ti Tuvalu ayeke mingi ape, ala nga kue ayeke na bezoin ti wara pendere cadeau so alondo na Jéhovah so. Na peko ti kota bungbi ni, ngu akiri apika ngangu. Tongaso, na peko ti bungbi ni, azo kue abâ so pendere kapa ti bungbi ni adë bê ti ala tongana ngu, nga ala wara vrai ngu gbani gbani.
Mawa ni ayeke so Jenny, wali ti mbi so mbi ye lo mingi ayeke lani dä na ngoi ni so ape. Lo kui lani na ngu 2009, na peko ti so lo tiri na cancer ti me teti ngu bale-oko. Mbi na lo e sara mariage a sara ngu 35 tongaso. Na ngoi so a yeke zingo lo na kuâ, tere ti lo ayeke nzere ande mingi ti mä tënë ti sigingo ti Bible na yanga ti Tuvalu.
Ngbene ye na ngoi ni so, Jéhovah akiri amû na mbi mbeni pendere wali, Loraini Sikivou. Loraini na Jenny asara lani kua legeoko na Béthel ti Fidji. Loraini asara kua ti traduction. Fadeso mbi kiri mbi wara mbeni wali so ayeke be-ta-zo na Jéhovah nga so aye yanga ti kodoro tongana mbi.
Tongana mbi gbu li ti mbi na ndo ti aye kue so asi na yâ ti angu so ahon, mbi bâ tongana nyen la Jéhovah, Babâ ti e so aye e mingi, abi bê ti lo na bezoin ti azo ti yanga ti kodoro kue, même tongana azo so atene yanga ti kodoro ni ayeke mingi ape (Ps. 49:3-5). Mbi bâ so tere ti azo anzere mingi, na ngoi so ala wara ambeni mbeti ti e fini fini na yanga ti kodoro ti ala, wala na ngoi so ala yeke he bia na Jéhovah na yanga ti kodoro ti ala (Kus. 2:8, 11). Mbi ngbâ ti dabe ti mbi na tënë ti ita Saulo Teasi, so ayeke mbeni mbakoro na Tuvalu. Na peko ti so lo he mbeni bia ti Royaume pan na yanga ti kodoro ti lo, lo tene: “Mbi pensé a lingbi mo tene na aita ti Bebungbi so abia so ayeke pendere mingi na yanga ti Tuvalu ahon ti Anglais.”
Ngbene ye na nze ti septembre, ngu 2005, mbi wara pasa ti ga membre ti Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah. A yeke ye so mbi ku tere ti mbi lani na ni ape. Atâa so mbi yeke sara kua ti traduction encore ape, mbi mû merci na Jéhovah ndali ti so lo sara si mbi ngbâ ti mû maboko na kua ti traduction na yâ ti dunia kue. Tere ti mbi anzere mingi ti bâ so Jéhovah ayeke bi bê na awakua ti lo kue même ala so ayeke na akete zoa na milieu ti Kota ngu-ingo ti Pacifique. Tongana ti so mbeni zo ti sungo psaume atene, “L’Éternel akomande, zia sese aduti na ngia, Zia zoa mingi mingi asara ngia.”—Ps. 97:1.
^ par. 18 Ti hinga ye mingi na ndo ti aye so azo asara na ngoi so ala wara ambeti ti e, bâ Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti décembre, ngu 2000, lembeti 32; Tour ti Ba Ndo ti lango oko ti août, ngu 1988, lembeti 2 na Français; nga na Réveillez-vous! ti lango 22 ti décembre, ngu 2000, lembeti 9.
^ par. 22 Ti hinga ye mingi na ndo ti kua ti traduction na Samoa, bâ Annuaire 2009, lembeti 120-121, 123-124.


text:
1Diri wü mürü gele tane, ngbü emere nda-wü tima gbü Kambü ka Me, de te wüh jï füh kotö de sene. Fü ewü angbü efete wü rïrï ka gele, ta te Me to fü Müse ne, ereke areke. 2Wüh ye süka guvu Kambü ka Me la ta ʼbasu. Wüh gbala ta mere bongo baka ngisi la, kolo tütü na di. Mene gigina, de to kpa etanü ne, ah de mene de te wü mürü gele ngbü emere gele ka Me gbügbü na, te nga wü sïkpï ʼburu. Lamba ta ladü kpala, te wüh ngbü esiya, teka de ah di elofo sü kpa esambü la. Cangalï ta kpah ladü kpala, te wüh ngbü eo ambata fefeh na, adi eto fü Me. Mene eʼbaʼbasu guvu kambü, te di to kpa gbügbü ne, wü mürü gele ʼburu tï arï gbügbü kpala nda-wü de. ʼDuwa mere kpara füh kpökpö ka-ewü ngbü erï kpala me-ye, gbü re biringbö du biri. 4Gbü eʼbaʼbasu guvu kambü la, gara cangalï ladü, te wüh reke gbü diki-se, te wüh ngbü ecuru rü de züka se ye fefeh na. Mere züka Sanduku ta kpah ladü kpala, te wüh o züka wü e ka Me gbügbü. Wü e la baka zü-e, ta te Me ngbü eto fü wü di enga Yïsarayele, o wüh ngbü endoro tete na kpa etü gü ne. Bete ngbangba ka Arona, ta te Me to wazi gbügbü na, fü ah ayia ato kpa ye baka fu-e ne. Kpah bete wü fara da ʼbasu, ta te wüh ba wü Rïrï ka Me nzükpa fefeh ne. 5Kuru mere wü malayïka ka Me ladü, te wüh reke, o füh sanduku la. Fü mbula wü malayïka la agbala te-ye füh sanduku la ʼburu. Dela sü te mürü gele ngbü emoko ngüte nü tete, teka adi ereke ngü ezengba wü kpara de wü Me di. Mere bi wü gara rïrï ka gele kpah ladü, amba ma le aza mere bi lö-ra, teka aro mö füh ngü la, nda-ra de. 6Mere bi wü mürü gele ta ladü, te ewü ngbü erï agbü gina guvu kambü la, te nga wü sïkpï nde, teka adi emere gele ka mere Me kpala. 7Amba teka eʼbaʼbasu guvu kambü la, ʼduwa mere kpara füh kpökpö ka wü mürü gele la ngbü erï kpala me-ye. Ah ngbü erï kpala du biri, gbü re biringbö. Ah rï kpala bü kükürü kükürü bala ne de. Ah ngbü eza ngüte nü, angbü erï di kpala. Fü ah amoko ngüte la füh Sanduku de kpa esambü la, teka afa siti ngü ka-ye di, kpah bete wü siti ngü, de te wü kpara ʼburu mere gbü mene re la. 8Diri Kambü ka Me la, wü kükürü kpara rï nda-wü kpala ʼburu ʼburu de. Si-ngü la, neh baye baye? Ngü la, Nzïla Wazi Me ngbü esere fü nih, gü ba, gele de te wü mürü gele la ngbü ta emere ne, ah tï areke ngü ka wü kpara gbü jia Me nda de. 9Gbü wü ngü la, Nzïla Wazi Me ngbü egü tamu ngü fü nih, gü ba, ngüte wü nü la tï afa wü kpara gbü siti ngü ka-ewü, nda kpah de. Ah tï azürü maguma wü kpara, de te ewü ngbü emere gele la, nda kpah de. 10Mere bi wü rïrï la, ah ʼburu teka gele ka mato e fü Me. Wü gara gele la, ah teka ngü ka mazürü küte, de wü ngü ka zü-e, de wü gara. Angü wü kpara la ngbü emere wü gele la ʼburu de wü e füh kotö ne, te tï areke ngü ka wü kpara gbü jia Me nda ʼburu ʼburu de. Amba enatikine dene, Yesu reke züka kaje eyi fü nih cu de ngüte ye. 11Enatikine, Me o Yesu Kurisito eyi baka mere mürü gele ka-nih. Yesu mere nda-ye ngü la gbü Kambü ka Me, te wü kpara jï de kpa wü füh kotö ne, nda de. Ah rï mere nda-ye ngü la cu agbü sü ka Me agbü kpï. Nda Yesu, gele de te engu mere ne, ah fa nda wü mürü gele füh kotö ne ʼburu, angü ah küwa nih eyi fï mere badi. 12E te Yesu za, rï di agbü sü ka Me kpala, ah za cu ngüte ye, ah de ngüte nü nda de. Angü ah kpi teka aküwa nih fï mere badi. Ah mere ngü la bala ngbee du biringbö, ah du nda nganga nda de. 13Gbü Rïrï ka Müse, te kpara le areke ngü ka-ye gbü jia Me la, kpara la ena aza meme, anga yiti, anü di kpaka mürü gele. Fü mürü gele aza nü la, awa, aza ngüngüte, amoko eküte kpara la. Amba ngü la ngbü ereke bü nzö küte kpara, ah tï anza siti ngü ka kpara la nda de. 14Amba, teka ngü ka Yesu Kurisito, wazi ngüngüte na fa ngü ka ngüte wü nü ka. Angü Yesu mere siti ngü nda kü de. Fü Nzïla Wazi Me ayia ato wazi fefe na, fü ah ayia ato te-ye fü kpi, teka aküwa nih. Ngüte Yesu la tï eyi afa nih gbü siti ngü ka-nih ʼburu fï mere badi. Te di tïne eyi bala ne, fanü fanü, cürü kpi tï angbü emere nih tïne de. Nih gbo nga ïrï Me, da emere tima kaka-na de tadu. 15Wü di enga wüna, Yesu reke to kaje eyi fü nih. Kpah bala, engu reke ngü ta te di ezengba nih de wü Me ne, eyi ʼburu. Ah mere ngü la de ngüte ye, te engu tökö teka ngü ka-nih ne. Te di bala, nih tï eyi amaka züka ngü ka Me agbü kpï, baka te Me mala fü nih, te engu ï nih tete ne. Angü Yesu kpi ne, teka afa wü siti ngü, de te nih mere ne ʼburu. Angü wazi nih teka amere mere bi wü rïrï ka gele, ta te Me to fü Müse ne, ʼburu nda ma. 16Te gara enga ni mü kpi eyi la, yi tï eyi aye süka e-nga-kpa gbü nganga la de wü gara wü di enga ni mü. Amba te engu kpi nda la de la, mü ena aye süka wü e kaka, ba e-nga-kpa, neh baye baye? Mü tï amofo e kaka biringbö bane de! Te di bala, te Yesu ena akpi ta de la, de bane nih tï amaka küküwa kpah de. 18Kpah bala, ah ngbü ele ngüte teka areke ngü di ezengba nih, wü kpara, de wü Me. Dela si-ngü de te diri wü mürü gele tane ngbü ewa wü nü tete, teka adi eto ngüte ewü fü Me ne. Ah kpah baka ngü ta te Müse mere, gbü sïkpï te engu sere wü rïrï ka Me tete ʼburu fü wü kpara. Ah za ta ngüte yiti, bala de ngu, fü ah ayia amoko füh buku, de te engu ba wü Rïrï la gbügbü na ne. Fü ah adu amoko ngüte la kpah gbü nzö wü di enga Yïsarayele ʼburu, 20gü ba, "Ngüte de te ni ngbü emoko gbü nzö wü enatikine ne, ah baka e te wü nzö ngüte eyi de wü Me. Angü wü le wü Rïrï ka Me ne eyi ʼburu, de maguma wü biringbö." 21Fü Müse ayia amoko ngüte la kpah füh Kambü ka Me, de wü e de ta te wüh ngbü emere gele di, de gbügbü na la ʼburu. 22Angü Rïrï ka Müse mala, gü ba, ah le de wüh di ereke ngü ka wü e ʼburu de ngüte wü nü. Te wüh ena angbü ta ewa wü nü fü Me, teka adi ereke ngü ka-wü di de la, de bane ngü ka-ewü tï ta areke gbü jia Me nda de. Dela si-ngü te Yesu kpi tete na, atökö ngüte ye, teka azürü siti ngü ka-nih ne. 23Kpah bala, Kambü ka Me de füh kotö ne, de wü ngü ka-ye, ah ʼburu baka kuru ngü te di agbü kpï ne. Müse moko ngüte nü eküte wü e la mbi, teka de wü e la reke gbü jia Me, angü dela wü e te wü kpara mere me-wü de kpa wü. Amba Yesu Kurisito rï gbü Kambü ka Me de füh kotö ne nda de. Engu rï ka-ye agbü nzïla sü ka Me agbü kpï, angü Yesu tökö cu ngüte ye, te reke fa sü ne. Tïtïne engu ladü agbü kpï kpala, da eyi-ta Me teka ngü ka-nih. 25Yesu rï agbü sü ka Me, nda nga ye anda, te nga re biri biri ne, nda de. Mere mürü gele ka wü di enga Yïsarayele ngbü ta erï te nga wü re biri biri ʼburu, guvu mene Kambü ka Me, te wüh rï gbügbü ʼdaaa de ne, de ngüte wü nü esaka ye. 26Te ngü ka Yesu ena adi ta baka nda wü mürü gele la, de bane engu ena akpi ta te nga wü re biri biri ʼburu, akpo gbü sïkpï ta te Me mere kotö ne tete, zalü akoro di enatikine. Amba ngü la bala nda de. Yesu kpi ka-ye ngbee du biringbö. Te di bala, kpi te Yesu kpi di du biringbö ne, kpi la tï eyi afa wü kpara gbü siti ngü ka-ewü ʼburu. 27De-nih, wü kpara ka kotö ne, nih ngbü ekpi neh du fe? Nih ngbü ekpi ngbee du biringbö. Sidi nga kpi la, fü nih adu akoro arü engagira Me, teka fü Me akolo ngü ka-nih. 28Kpah bala, Yesu kpi ka-ye ngbee du biringbö. Angü ah ce te-ye fü kpi, teka anza siti ngü ka wü kpara ʼburu, cu de ngüte ye. Fanü fanü, Yesu ena adu akoro füh kotö ne te gara. Amba engu du koro teka adu kpah akpi, teka afa nih gbü siti ngü ka-nih ne, nda tïne de. Yesu ena adu akoro füh kotö ne, teka abiti nih wü kpara ka-ye, te nih ngbü eo jia nih tengüngü ne. Engu ena aküwa nih, fü nih ago angbü agbü kpï kpala fï mere badi.
Copyright
Learn More


text:
KOTA MAMA-TENE NI | NGBANGA TI NYEN A LINGBI E SARA YE NA LEGE NI?
Sarango ye na lege ni ayeke ga na nzoni ye
“E hinga e tene e yeke na nzoni yingo-ti-hinga, ngbanga ti so e ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.”—aHébreu 13:18.
Na yâ ti Bible, tënë ti Grec so a kiri peko ni na “sarango ye na lege ni” aye ti sara tënë ti mbeni ye so ayeke mbilimbili na yâ ti aye kue. A ye nga ti sara tënë ti mbeni pendere ye so a yeke bâ ni na yâ ti sarango ye ti azo.
A-Chrétien amû tënë ti bazengele Paul so na nene ni mingi, so lo tene: “E ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.” Tënë so aye ti tene nyen?
TIRI NI AYEKE NA YÂ TI TERE TI E
Mingi ti azo, na ndapre, ayeke bâ ka lê ti ala na tatara kozo si ala hon na tambela ti ala. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so ala ye ti duti pendere na lê ti azo. Me, mbeni ye ayeke dä so ayeke pendere ahon li so e sara wala pendere bongo so e yü. Tongana sarango ye ti e ayeke nzoni, bongo so e yü akiri asara si e yeke pendere mingi, me tongana sarango ye ti e ayeke na lege ni ape, même si e yü bongo tongana nyen, a yeke nzere nga na lê ti azo ape.
Bible afa polele so e azo e yeke lakue na nzara ti sara ye so ayeke na lege ni ape. Genèse 8:21 atene: “Suma ti bibe ti bê ti zo ayeke sioni, a komanse tongana lo de pendere.” Tongaso, a lingbi e tiri na sioni nzara so a dü e na ni so. Bazengele Paul afa tiri so lo yeke tiri na siokpari so ayeke na tere ti lo tongaso: “Na yâ ti bê ti mbi, mbi wara ngia biani na yâ ti ndia ti Nzapa, me mbi bâ na yâ ti amembre ti tere ti mbi mbeni ndia so ayeke sara bira na ndia ti bibe ti mbi na so ayeke gue na mbi tongana ngbâa na mbage ti ndia ti siokpari so ayeke na yâ ti amembre ti tere ti mbi.”—aRomain 7:22, 23.
Na tapande, tongana bê ti e apusu e ti sara ye so ayeke na lege ni ape, a lingbi e hinga so a forcé e ape ti sara gi ye so bê ti e ahunda na e ti sara. A yeke e la e yeke soro. Tongana e soro ti tomba sioni pensé ni so, e lingbi ti ngbâ ti sara ye na lege ni atâa so e yeke na popo ti azo so ayeke sara ye na lege ni ape.
SONGO BENDA NA YÂ TI TIRI NI SO
Ti duti zo so ayeke sara ye na lege ni, a lingbi e wara mbeni ndia so e doit ti mû peko ni. Mawa ni ayeke so, azo mingi laso ayeke mû ngoi ti ala ti décidé na ndo ti abongo so ala doit ti yü, a hon ti gbu li na ndo ti aye so ala doit ti sara ti duti na nzoni sarango ye. Ye ti pekoni ayeke so, atâa so aye so ala yeke sara ayeke na lege ni ape, ala yeke gi araison kue ti fa so a yeke na lege ni. Mbeni buku (The Honest Truth About Dishonesty) atene: “E yeke gi alege kue ti fa so e yeke azo so ayeke sara ye na lege ni.” Me, eskê mbeni nzoni ndia ayeke dä so apeut ti mû maboko na e ti kpe ti sara ye na lege ni ape? En, a yeke dä.
Azo million mingi abâ so Bible a-aidé ala na ndo ti tënë ni so. Andia ti Bible ayeke nde mingi na tanga ti andia (Psaume 19:8). Bible amû na e awango so andu sewa, kua ti nginza, sarango ye ti e nga na songo ti e na Nzapa. Atënë ti yâ ni angbâ lakue ti mû maboko na azo. Atâa e yeke ti kodoro wa, ti mara wa wala e yeke zo wa, andia ti Bible abâ e kue. Tongana e diko Bible, e gbu li na ndo ti aye so a fa na e nga e sara ye alingbi na ni, a yeke leke e si e ga azo so ayeke sara ye na lege ni.
Ti hinga atâ tënë so ayeke na yâ ti Bible ayeke nzoni, me ti wara lege ti hon ndo ti bibe ti sarango ye so ayeke na lege ni ape, a yeke encore nzoni mingi. Me, e yeke na yâ ti mbeni dunia so ayeke pusu e ti sara ye so ayeke na lege ni ape. A yeke ndali ni la si a lingbi e sambela Nzapa ti tene lo mû maboko na e (aPhilippien 4:6, 7, 13). Na sarango tongaso, e peut ti wara ngangu ti ngbâ ti sara ye so ayeke nzoni nga ti sara ye so ayeke na lege ni na yâ ti aye kue.
ANZONI YE TI PEKO NI
Hitoshi, so e sara tënë ti lo na yâ ti ambage so ahon, awara aye ti nzoni ndali ti so a hinga lo tongana zo so ayeke sara kua ti lo na lege ni. Lo yeke sara kua fadeso na gbe ti mbeni zo so aye mara ti sarango ye ni so. Hitoshi atene: “A nzere na mbi mingi ti wara mbeni kua so asara si bê ti mbi afâ ngbanga na ndo ti mbi ape.”
Ambeni zo kue awara aye ti nzoni tongana lo. Zia e bâ tapande ti ambeni zo so awara aye ti nzoni na sarango ye alingbi na tënë ti Bible so ahunda na e “ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.”
Bê ti e afâ ngbanga na ndo ti e ape
“Mbi zia ekole na ngu 13 ti gue ti sara kua na azo ti nzi. Ye ti pekoni ayeke so anginza so kue mbi wara ayeke gi nginza ti nzi. Na peko ti so mbi sara mariage, aTémoin ti Jéhovah akomanse ti manda Bible na mbi na koli ti mbi. E manda so Jéhovah * ake sarango ye na lege ti handa, tongaso e mû desizion ti changé. Na ngu 1990, e mû tere ti e ti sara gi na Jéhovah, nga e wara batême, e ga Témoin ti Jéhovah.”—aProverbe 6:16-19.
“Ândö, yâ ti da ti mbi asi singo na akungba ti nzi, me fadeso aye ni so ayeke encore dä ape; ye so asara si bê ti mbi afâ ngbanga na ndo ti mbi ape. Tongana mbi pensé na gbâ ti angu so mbi mû lani ti sara aye so ayeke na lege ni ape, mbi yeke kiri merci na Jéhovah so lo sara nzoni bê na mbi so. A nzere na mbi mingi ti gue lakue ti lango na bï na hingango so, fadeso, mbi nzere na lê ti Jéhovah.”—Cheryl, na Irlande.
“Na ngoi so patron ti mbi amä so mbi ke ti yeda na goro so mbeni kota client aye ti pete na mbi, lo tene: ‘Nzapa ti mo asara si mo ga mbeni zo so zo apeut ti sara confiance na lo! Pasa la e yeke na ni ti wara mo na yâ ti ndokua ti e so.’ Ti sara ye na lege ni na yâ ti aye kue asara si bê ti mbi afâ ngbanga na ndo ti mbi ape na gbele Jéhovah Nzapa. A sara nga si mbi peut ti mû maboko na afami ti mbi nga na amba ti mbi ti sara mara ni.”—Sonny, na Hong Kong.
Siriri ti bê
“Mbi yeke sara kua na yâ ti mbeni kota banque. Na yâ ti kua ni so, bibe ti gango zo ti mosoro asara si azo ayeke pusu ka sarango ye na lege ni na peko. Mingi ti azo ayeke tene: ‘Sioni ti nyen la ayeke dä tongana kete ye so zo asara, so ayeke na lege ni ape, aga na mosoro nga konomi ague na li ni?’ Me, so mbi sara ti mbi ye na lege ni, a sara si mbi yeke na siriri ti bê. Mbi leke na bê ti mbi ti ngbâ ti sara ye na lege ni atâa aye ti pekoni ayeke so wa. Apatron ti mbi ahinga so mbi peut ti tene mvene na ala ape wala ndali ti ala ape.”—Tom, na États-Unis.
Mo wani mo yeke bâ so mo ne
“Chef ti mbi ti kua ahunda na mbi ti tene mvene na ndo ti ambeni kungba so agirisa na place ti kua, me mbi ke. Tongana a hinga azo so anzi aye ni so, patron ti mbi agonda mbi ngbanga ti so mbi sara ye na lege ni. Na yâ ti sioni dunia so, ti sara ye na lege ni a hunda ti sara mbeto ape. Me, na nda ni, azo ayeke sara confiance na e na ala yeke ne e.”—Kaori, na Japon.
Bê so afâ ngbanga na ndo ti zo ape, siriri ti bê nga na nengo so e ne na lê ti azo ayeke ambeni ye ti nzoni so e lingbi ti wara tongana e yeke sara ye na lege ni. Mo yeda na tënë so?
^ par. 18 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.
TI HINGA AMBENI TËNË
Tongana nyen andia ti Nzapa ayeke sara nzoni na e?
Jésus afa ndani so e bezoin ti tene Bible afa lege na e. Lo fa nga akota ndia ni use.


text:
1Ndani laa, mbi leke na be ti mbi ti kiri ti si na popo ti ala pepe, ngbanga ti so mbi ye fade ti zia vundu na be ti ala pepe. 2Tongana mbi yeke zia vundu na be ti ala, zo wa laa ayeke kiri ti zia ngia na be ti mbi, zo wa? Andaa gi ala laa alingbi fade ti zia ngia na be ti mbi, ala so mbi zia vundu na be ti ala so! 3Nda ti mbeni mbeti so mbi tokua na ala so ayeke so: na singo ti mbi na popo ti ala, mbi ye titene azo so alingbi fade ti zia ngia na be ti mbi, ala ga azo ti zia vundu na be ti mbi pepe. Ti ala, mbi hinga na be ti mbi, mbi tene, ngia so ayeke na be ti mbi so ayeke nga na be ti ala kue. 4Biani, na ndembe so mbi su mbeti ti tokua na ala, be ti mbi ayeke na vundu, mbi yeke na siriri pepe, mbi yeke na ngu ti le na le ti mbi. Mbi su mbeti ni ti zia vundu na be ti ala pepe, me titene ala hinga atene, mbi ye ala ahon ndoni. 5Tongana mbeni zo azia vundu na be ti mba ti lo, mbi laa lo zia vundu na be ti mbi pepe, me na be ti ala kue. Ti tene tënë ahon ndoni pepe, lo zia vundu gi na be ti ambeni zo na popo ti ala. 6Mara ti zo tongaso, azo mingi na popo ti ala ade ngbanga na li ti lo, so alingbi awe. 7Ndani laa, ti fadeso alingbi ala zi tënë na li ti lo, ala de be ti lo, tongaso si vundu akiri ahon ndö ti lo pepe. 8Tongaso mbi hunda na ala ti fa na lo atene, ala ye lo. 9Biani, nda ni so mbi tokua lani mbeti na ala ayeke so: mbi ye ti tara be ti ala ti hinga wala ala yeke sara ye so kue mbi hunda na ala. 10Tongana ala zi tënë na li ti mbeni zo, mbi nga mbi yeke zi tënë na li ti lo. Tongana mbi zi tënë na li ti zo – tongana ti so mbi wara lege ti sarango ni – mbi zi ni ndali ti ala, na le ti Christ. 11Mbi sara tongaso titene Satan ahon ndö ti e pepe; e hinga mbirimbiri aye so Satan aye ti sara. 12Mbi si na gbata ti Troas ti fa Nzoni Tënë ti Christ, me ataa so Kota Gbia azi lege kota na mbi titene mbi sara kua, 13be ti mbi angba gi na nduzu, ngbanga ti so mbi baa ita ti mbi Tite pepe. Ndani laa mbi bara azo ni si mbi hon, mbi gue na sese ti Masedoane. 14E mu singila na Nzapa, ngbanga ti so na lege ti gango so e ga oko na Christ, lo yeke zia e lakue na ya ti molongo ti azo so atambula na peko ti Christ so aso benda awe. Tongaso, Nzapa ayeke sara titene azo ahinga Christ na ndo kue ndali ti e; ye ni ayeke tongana fion ti yombo so amu ndo kue. 15Biani, ti Nzapa, e yeke tongana nzoni yombo ti Christ ndali ti azo so ayeke soo kuâ nga ndali ti azo so agirisa. 16Ti azo so ayeke girisa, fion ti yombo ni ayeke fion ti kuâ so ayeke sara titene zo akui. Ti azo so ayeke soo kuâ, fion ni ayeke fion ti fini so ayeke mu fini na zo. Me zo wa laa alingbi ti sara mara ti kua so? 17Azo mingi ayeke mu tënë ti Nzapa ti de buze na ni; e yeke tongana ala pepe. Ti e, Nzapa laa atokua e, nilaa na lege ti gango so e ga oko na Christ, e yeke tene taa-tënë na le ti Nzapa.
Copyright
Learn More


text:
1Na pekoni, mbi baa mbeni ye ti kpene nde na yayu; ye ni ayeke kota mingi si ayeke nga ye ti dongo be. Mbi baa a-ange mbarambara so agbu tanga ti aye ti sioni mbarambara na maboko ti ala. Biani, tanga ti aye so ayeke sara titene ngonzo ti Nzapa ahunzi. 2Mbi baa mbeni ye so akpa kota ngu-ingo so zo ayeke baa ndo na ya ni kue, abongbi ni na wâ. Mbi baa azo so aso benda na ndö ti nyama ni, na ndö ti limo ti lo nga na ndö ti nimoro ti iri ti lo, ala yeke luti na ndö ti kota ngu-ingo so zo ayeke baa ndo na ya ni kue. Kundi so Nzapa amu na ala ayeke na maboko ti ala. 3Ala yeke he bia ti Moïse, zo ti kua ti Nzapa, nga na bia ti Molenge ti Taba; bia ni atene: “Kota Gbia, Nzapa so ngangu ti mo ahon angangu kue, aye so mo sara ayeke kota mingi si ayeke nga aye ti dongo be! Gbia ti amara nde, lege ti sarango ye ti mo ayeke mbirimbiri si ayeke na lege ti taa-tënë! 4Kota Gbia, zo wa laa ayeke kpe mbeto ti mo pepe? Zo wa laa ayeke gonda iri ti mo pepe? Biani, gi mo oko laa mo yeke nde si mo yeke nzoni kue. Fade amara kue ayeke ga ti kuku na gbe ti mo, ndali ti so ala kue abaa fadeso lege so mo yeke fâ na ngbanga ti mo awe.” 5Na pekoni, mbi baa kota da ti Nzapa so ayeke na yayu; yanga ni azi. Mbi baa da ti bongo so Nzapa na azo ti lo ayeke wara tere daa ayeke na ya ti kota da ni. 6A-ange mbarambara so agbu aye ti sioni mbarambara na maboko ti ala, alondo na ya ti kota da ti Nzapa, asigigi. Ala yu bongo so a sara na len ti nzoni ni so aza zango si ala ala kanga na kate ti ala kamba ti ndö ti bongo so a sara na lôro. 7Mbeni oko na popo ti aye osio so ayeke na fini amu akopo mbarambara na a-ange mbarambara so; a sara akopo ni na lôro. Ya ti akopo ni asi singo na ngonzo ti Nzapa, lo so lo yeke na fini kpu na kpu. 8Ya ti kota da ti Nzapa asi na guru ti wâ ndali ti gonda ti Nzapa na ngangu ti lo. Zo oko alingbi ti li na ya ti kota da ni pepe, ngbii aye ti sioni mbarambara so a-ange aga na ni so ahunzi si.
Copyright
Learn More


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA USE
Duti na fini so amû ngia na Nzapa
Mo lingbi ti sala kamarade na Nzapa tongana nyen?
Kota tënë so Satan abi na sese abâ nga mo tongana nyen?
Mara ti asalango ye wa la Jéhovah ake?
Mo lingbi ti sala tongana nyen ti tene fini ti mo amû ngia na Nzapa?
MARA ti zo wa la mo ye ti soro tongana kamarade? Peut-être mo ye ande mingi ti soro mbeni zo so bango ndo ti mo na lo ague oko, wala so aye so agbu bê ti mo agbu bê ti lo nga. Nga, mo yeke ndulu ande ti sala kamarade na mbeni zo so ayeke na apendere salango ye mingi tongana nzobe nga na salango ye na lege ti tâ tënë.
2 Na yâ mbaï ti azo, Nzapa awara lege ti soro ambeni zo si ala ga akota kamarade ti lo. Na tapande, Jéhovah ahiri Abraham “ndeko ti Mbi”. (Esaïe 41:8; Jacques 2:23). Nzapa asala tënë ti David tongana “zo so bê ti [Lo] aye lo” ngbanga ti so lo yeke mbeni zo so Jéhovah aye lo mingi (Kusala 13:22). Nga, Jéhovah abâ lani prophète Daniel tongana zo so ‘ndoye mingi ayeke teti lo’.—Daniel 9:23.
3 Ngbanga ti nyen Jéhovah abâ lani Abraham, David na Daniel tongana akamarade ti lo? Biani, lo tene lani na Abraham: “Mo mä yanga ti Mbi.” (Genèse 22:18). Tongaso, Jéhovah ayeke sala kamarade na ala so aduti na tâ be-ti-molenge ti sala ye so lo hunda ala ti sala. Lo tene lani na azo ti Israël: “I mä yanga ti Mbi, na fade Mbi yeke Nzapa ti i, na i yeke azo ti Mbi.” (Jérémie 7:23). Tongana mo mä yanga ti Jéhovah, mo nga kue mo lingbi ti ga kamarade ti lo!
JÉHOVAH AKPENGBA AKAMARADE TI LO
4 Gbu li na ndo ti ye ti nzoni so mo lingbi ti wara na salango kamarade na Nzapa. Bible atene so Jéhovah ayeke gi alege “ti fa ngangu ti Lo teti ala so bê ti ala ayeke mbilimbili na Lo.” (2 Chronique 16:9). Tongana nyen Jéhovah alingbi ti fa ngangu ti lo teti mo? Mbeni oko lege ni ayeke ti so e wara na Psaume 32:8; na ndo so e diko: “Fade Mbi [Jéhovah, Mbi] wa mo, na Mbi fa na mo lege so a lingbi mo tambela dä; fade Mbi wa mo, na lê ti Mbi angbâ na ndo mo.”
5 Tënë so afa tâ na gigi biani bibe ti Jéhovah ti bâ ndo na ndo ti mo! Mo bâ ni tongaso pëpe? Fade lo yeke fa lege na mo tongana ti so a hunda nga lo yeke bâ ndo na ndo ti mo na ngoi so mo yeke sala ye alingbi na ye so lo yeke fa. Nzapa aye ti mû maboko na mo ti hon atara na aye ti ngangu so mo yeke wara (Psaume 55:23). Ni la, tongana mo yeke sala na Jéhovah na bê ti mo kue, mo lingbi ti duti na mara ti oko bibe so wasungo psaume afa na gigi tongana lo tene: “Mbi bâ L’Eternel na gbele mbi lakue; teti Lo yeke na koti ti mbi, ye alingbi yengi mbi pëpe.” (Psaume 16:8; 63:9). Biani, Jéhovah alingbi ti mû maboko na mo ti duti na mara ti fini so amû ngia na lo. Me tongana ti so mo hinga, mbeni wato ti Nzapa ayeke dä so aye ti kanga lege na mo ti sala tongaso.
KOTA TËNË SO SATAN ABI NA SESE
6Chapitre 11 ti buku so afa tongana nyen Satan Zabolo adë kite na droit ti Nzapa ti komande dunia. Lo bi tënë na li ti Nzapa, lo tene so Nzapa ayeke zo ti mvene. Nga na yâ tënë ti lo, lo ye ti fa so Jéhovah ayeke sala ye lani na lege ni pëpe tongana lo gbanzi lege na Adam na Eve ti soro ala mveni ye so ala bâ ayeke nzoni wala sioni. Tongana Adam na Eve ake yanga ti Nzapa, na si na pekoni amolenge ti yâ ti ala ato nda ti ga mingi ti mû lê ti sese, Satan afa so lo yeke na kite na ndo ti azo kue. Satan atene mbeni tënë tongaso na Nzapa: “Tongana azo ayeke sala na mo, a yeke pëpe ngbanga ti so ala ye mo. Zia gi lege na mbi kete mo bâ, na fade mbi yeke ga na ala kue ti ke mo.” Tondo ti koli so a hiri lo Job afa so a yeke lani tënë so ayeke na bê ti Satan la. Me Job ayeke lani zo wa? Tongana nyen si iri ti lo asigigi na yâ ti kota tënë so Satan abi na sese lani?
7 Job abâ gigi na ngoi ti giriri a sala fadeso ngu 3 600 tongaso awe. Lo yeke lani mbeni nzoni zo, teti Jéhovah atene na ndo ti lo: “Mbeni zo oko tongana lo ayeke na sese pëpe, zo so alingbi kue, na zo ti mbilimbili, zo so akpe mbito ti Nzapa, na lo zia lege ti sioye.” (Job 1:8). Dutingo ti Job ayeke mû ngia lani na Nzapa.
8 Satan atene so ni yeke na kite na ndo ti bibe so ayeke pusu Job ti sala na Nzapa. Lo tene na Jéhovah: “Mo sala gbagba na tele ti [Job], na tele ti da ti lo, na tele ti ye ti lo kue, na mbage kue pëpe? Mo hiri tënë nzoni na ndo kusala ti maboko ti lo, na anyama ti lo awu mingi na sese. Me fadeso Mo ye tïtî Mo, Mo ndu ye ti lo kue, na fade lo zonga Mo na tâ lê ti Mo.”—Job 1:10, 11.
9 Na tenengo tongaso, Satan aye ti tene so Job ayeke sala lani na Nzapa gi ngbanga ti aye ti nzoni so lo wara na pekoni. Zabolo atene nga so tongana ye ti ngangu asi na Job, lo yeke ke ande Nzapa. Jéhovah akiri tënë tongana nyen na tënë so Satan abi? Teti so tënë ni andu lani bibe so ayeke pusu Job ti sala na Nzapa, Jéhovah azia lege na Satan ti tara Job na aye ti ngangu. A yeke gi tongaso si a lingbi ti hinga polele wala Job ayeke tâ na ndoye ti Nzapa wala pëpe.
JOB AWARA ATARA
10 Kete na peko ti ye so, Satan ato nda ti ga na atara ndenge na ndenge na ndo ti Job. A nzi ambeni nyama ti Job na a fâ ambeni. Nga, a fâ mingi ti awakua ti lo. Ye so aga na kota kpale ti mosoro na Job. Me mbeni ye ti vundu ni nde akiri asi na lo tongana amolenge ti lo bale-oko awara kuâ na peko ti mbeni kota pupu so aga abuba da so ala yeke na yâ ni. Me atâa so lo wara aye ti ngangu so kue na ndo ti lo, “Job asala siokpari pëpe, na lo sala buba tënë ti ke Nzapa nga pëpe.”—Job 1:22.
11 Me Satan azia pëpe. Lo tene biani na bê ti lo so tâ tënë Job alingbi ti gbu ngangu atâa so lo girisa akungba ti lo, awakua ti lo na amolenge ti lo; me tongana lo mveni atï kobela, lo yeke ke Nzapa. Tongaso, Jéhovah azia lege na Satan ti pika Job na mbeni sioni kobela so lo bâ pasi ngangu na ni. Me même so kue, Job abele mabe ti lo pëpe. Lo tene na bê ti lo kue: “Fade mbi zia mbilimbili ti mbi pëpe juska mbi kui.”—Job 27:5.
12 Job ahinga lani pëpe so a yeke Satan si ayeke ga na lo atara so kue. Teti so lo hinga pëpe tënë kue na ndo kota tënë so Zabolo abi na ndo ti droit ti Jéhovah ti komande dunia, Job asala mbito ti tene a duti Nzapa si ayeke ga na lo akpale so (Job 6:4; 16:11-14). Me atâa so kue, lo ngbâ lakue be-ta-zo na Jéhovah. Nga, tënë ti Satan so atene Job ayeke sala na Nzapa gi teti so lo yeke wara aye na pekoni ayeke tënë ti wataka; Job afa ni na gigi tongana lo ngbâ be-ta-zo juska na nda ni!
13 Dutingo be-ta-zo ti Job amû lege lani na Jéhovah ti fa tâ na gigi polele mvene ti atënë ti zonga so Satan abi. Biani, Job ayeke lani kamarade ti Jéhovah, na Nzapa amû na lo aye ti nzoni na pekoni teti so lo ngbâ be-ta-zo na Lo.—Job 42:12-17.
TËNË NI ABÂ MO TONGANA NYEN?
14 Kota tënë ti dutingo be-ta-zo na Nzapa, so Satan abi ni na sese giriri, andu lani gi Job oko pëpe. Mo nga kue tënë ni abâ mo. A yeke ye so aProverbe 27:11 afa ni. Mbeti ti Nzapa atene na ndo so: “Molenge ti mbi, mo duti na ndara na mo mû ngia na bê ti mbi, si mbi lingbi kiri tënë na zo so azonga mbi.” A sû lani atënë so ngu mingi na peko ti kuâ ti Job, na a fa so Satan angbâ lakue na ngoi ni so ti gi yanga ti Nzapa na ti bi tënë na li ti awakua ti Lo. Tongana e duti na fini so amû ngia na Jéhovah, e yeke mû maboko na lo biani ti kiri tënë na atënë ti wataka ti Satan. Salango tongaso ayeke mû lege na e ti zia ngia na bê ti Nzapa. Mo tene ti mo nyen na ndo ni? Mo bâ ni tongana kota matabisi pëpe ti mû mbage ti mo ti fa so atënë ti Zabolo ayeke gi atënë ti mvene? Na mo yeke ndulu ti sala tongaso même tongana a hunda na mo ti gbian ambeni ye na yâ fini ti mo?
15 Bâ so Satan atene: ‘Fade zo amû ye ti lo kue ti bata fini ti lo.’ (Job 2:4). Na tenengo “zo” na yâ tënë ti lo ahon ti tene gi “Job”, Satan aye ti fa polele so lo bi tënë pëpe gi na li ti Job oko me nga na li ti azo kue. Tënë so ayeke kota tënë mingi. Satan adë kite so mo lingbi ti duti be-ta-zo na Nzapa. Zabolo aye gi ti tene mo ke yanga ti Nzapa na mo zia ti tambela na lege ti mbilimbili tongana akpale asi. Akode wa Satan alingbi ti tara ti sala na kusala ti pusu mo ti ke yanga ti Nzapa?
16 Tongana ti so e bâ na chapitre 10, Satan ayeke sala kusala na akode nde nde ti tara ti gboto azo yongoro na Nzapa. Ti mbeni, lo yeke ga na ngangu “tongana bamara so atoto, na lo yeke gi zo so lo lingbi te lo.” (1 Pierre 5:8). So aye ti tene so lo lingbi ti pusu akamarade ti mo, afami ti mo wala ambeni zo nde ti kanga lege na mo na ngoi so mo yeke sala kue ti manda Bible na ti sala ye alingbi na ye so mo manda* (Jean 15:19, 20). Ti mbeni nga, “Satan mveni agbian tele ti lo si azo abâ lo tongana ange ti lumière.” (2 aCorinthien 11:14). Zabolo alingbi ti sala kusala na aye so zo abâ hio pëpe so ayeke sioni me so na lege ni lo lingbi ti handa mo si mo zia ti tambela tongana ti so Nzapa aye. Lo lingbi nga ti sala kue ti tene mo nze, peut-être na pusungo mo ti duti na bibe so mo kpa ti mo ti nzere na lê ti Nzapa pëpe (aProverbe 24:10). Me atâa lo mû kode ti “bamara so atoto” wala ti “ange ti lumière”, tënë ti lo ni ayeke gi oko: ti lo, tongana atara na aye ti ngangu asi na mo, fade mo yeke zia lege ti kusala ti Nzapa. Mo lingbi ti kiri tënë na lo tongana nyen ti fa so mo ye ti mo ti duti be-ta-zo na Nzapa tongana Job?
BATA AKOMANDEMA TI JÉHOVAH
17 Mo lingbi ti kiri tënë na Satan na dutingo na fini so amû ngia na Nzapa. Ti sala tongaso a hunda nyen? Bible akiri tënë: “A lingbi mo ndoye L’Eternel Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue, na ngangu ti mo kue.” (Deutéronome 6:5). Na ngoi so ndoye ti mo teti Nzapa ayeke kono, mo yeke duti lakue na nzara ti sala ye so lo ku na mbage ti mo. Bazengele Jean asû na mbeti: “So ayeke ndoye ti Nzapa: e bata komandema ti Lo.” Tongana mo ndoye Jéhovah na bê ti mo kue, mo yeke bâ so “komandema ti Lo ayeke tongana nengo ye pëpe”.—1 Jean 5:3.
18 Akomandema ti Jéhovah ni ayeke so wa? Ambeni komandema ni andu ambeni salango ye so a lingbi e ke ni. Na tapande, bâ molongo ti aye so a zia na gbe ti li ti tënë “Kpe aye so Jéhovah ake”. A yeke aye so Bible ake ni polele. Gi na bango ni kozo tongaso, peut-être ambeni ye so a zia na popo ti aye so akpa ye so ayeke sioni pëpe. Me tongana mo gbu li awe na ndo ti aversê so a zia na lembeti so, mo yeke bâ ande ndara so asigigi na yâ ti andia ti Jéhovah so. Peut-être ti mo, kota kpale ni ahon kue ayeke duti gbiango ye so mo yeke ga na ni na yâ fini ti mo. Ye oko, ti duti na fini so amû ngia na Nzapa ayeke ga na zo ngia nga na nzerengo tele (Esaïe 48:17, 18). Na a yeke mbeni ye so mo lingbi ti sala. E hinga ni tongana nyen?
KPE AYE SO JÉHOVAH AKE
- Fango zo.—Exode 20:13; 21:22, 23.
- Pitan na lango sioni.—Lévitique 20:10, 13, 15, 16; aRomain 1:24, 26, 27, 32; 1 aCorinthien 6:9, 10.
- Atënë ti yorö.—Deutéronome 18:9-13; 1 aCorinthien 10:21, 22; aGalate 5:20, 21.
- Vorongo yanda.—1 aCorinthien 10:14.
- Dutingo ngbâa ti sämba.—1 aCorinthien 5:11.
- Nzi.—Lévitique 6:2, 4; aEphésien 4:28.
- Mvene.—aProverbe 6:16, 19; aColossien 3:9; Apocalypse 22:15.
- Salango bê ti ye.—1 aCorinthien 5:11.
- Salango ngangu na mba.—Psaume 11:5; aProverbe 22:24, 25; Malachie 2:16; aGalate 5:20, 21.
- Sioni yanga.—Lévitique 19:16; aEphésien 5:4; aColossien 3:8.
- Salango kusala kirikiri na mênë.—Genèse 9:4; Kusala 15:20, 28, 29.
- Kengo ti bata azo ti da ti mo.—1 Timothée 5:8.
- Mungo mbage na bira wala na atënë ti poroso ti sese so.—Esaïe 2:4; Jean 6:15; 17:16.
- Nyongo manga, mbangi wala yorö kue so na nyongo ni zo alingbi ti ga ngbâa ni.—Marc 15:23; 2 aCorinthien 7:1.
19 Jéhovah ayeke hunda lâ oko pëpe na e ti sala mbeni ye so lo hinga a hon ngangu ti e (Deutéronome 30:11-14). Lo hinga nzoni mingi ahon e mveni aye so alingbi na kate ti e, nga aye so ahon ngangu ti e (Psaume 103:14). Na ndo ni, Jéhovah alingbi ti mû na e ngangu ti ngbâ ti mä yanga ti lo. Bazengele Paul asû na mbeti: “Nzapa ayeke Be-Ta-Zo, fade Lo zia handa ahon ngangu ti i pëpe; me legeoko na handa so, fade Lo leke lege ti sigigi nga, si i lingbi gbu ngangu.” (1 aCorinthien 10:13). Ti mû maboko na mo ti gbu ngangu, Jéhovah alingbi même ti mû na mo “kota ngangu”. (2 aCorinthien 4:7). Na pekoni so lo gbu ngangu na gbele atara mingi, Paul alingbi lani ti tene: “Mbi lingbi sala ye kue na yâ Lo so asala si mbi wara ngangu.”—aPhilippien 4:13.
DUTI NA ASALANGO YE SO AMÛ NGIA NA NZAPA
20 Biani, ti mû ngia na Jéhovah, a hunda na mo pëpe gi ti kpe yongoro na aye so lo ke. A hunda nga na mo ti ye aye so lo ye (aRomain 12:9). Tongana mo hinga ambeni zo so mo na ala ayeke na bango ndo oko, na aye so agbu bê ti mo agbu bê ti ala nga, bê ti mo ayeke pusu mo pëpe ti ga ndulu na azo tongaso? Jéhovah nga ayeke sala tongaso. Ni la, manda ti ndoye aye so agbu bê ti Jéhovah mingi. A fa ambeni ye ni so na Psaume 15:1-5; aversê so afa na e tënë na ndo ti azo so Nzapa abâ ala tongana akamarade ti lo. Azo so asala kamarade na Jéhovah ayeke fa na yâ fini ti ala ye so Bible ahiri ni “lengo ti Yingo” so abungbi “ndoye, tâ ngia, siriri, be-nze-pepe, nzobe, bê ti sala nzoye, be-biani, tâ be-ti-molenge, na ngangu ti kanga nzara ti tele”.—aGalate 5:22, 23.
21 Ti diko na ti manda Bible lakue ayeke mû ande maboko na mo ti duti na asalango ye so amû ngia na Nzapa. Nga, ti hinga ye so Nzapa ahunda ayeke mû ande maboko na mo ti leke abibe ti mo si a gue oko na ti Nzapa (Esaïe 30:20, 21). Tongana mo ngbâ ti kpengba ndoye ti mo teti Jéhovah, fade mo yeke duti lakue na nzara mingi ti duti na fini so amû ngia na lo.
22 A hunda na mbage ti mo ti sala ngangu si dutingo ti mo na yâ fini amû ngia na Jéhovah. Bible ahaka ngangu so mo yeke sala ti zia angbele salango ye ti lo tongana mbeni ngbele bongo so mo yeke zi ti yü fini ni (aColossien 3:9, 10). Me na ndo akomandema ti Jéhovah, wasungo psaume atene: “[Boi ti mo a]wara futa nzoni na lege ti bata tënë ni.” (Psaume 19:12). Mo nga kue mo lingbi ti bâ so dutingo na fini so amû ngia na Nzapa ayeke ga na aye ti nzoni mingi. Tongana mo sala tongaso, fade mo yeke kiri tënë na atënë ti zonga ti Satan na mo yeke zia ngia na bê ti Jéhovah.
YE SO BIBLE AFA
- Mo lingbi ti ga kamarade ti Nzapa tongana mo mä yanga ti lo.—Jacques 2:23.
- Satan adë kite so azo kue alingbi ti duti be-ta-zo na Nzapa.—Job 1:8, 10, 11; 2:4; aProverbe 27:11.
- A lingbi e kpe aye so Nzapa ake.—1 aCorinthien 6:9, 10.
- E lingbi ti zia ngia na bê ti Jéhovah tongana e ke aye so lo ke na e ye aye so lo ye.—aRomain 12:9.
* So aye ti tene pëpe so zo kue so ayeke gi ti kanga lege na mo ayeke tâ gi na gbe ti ngangu ti Satan. Ye oko, Satan ayeke nzapa ti sese so, na sese ni kue ayeke na gbe ti ngangu ti lo (2 aCorinthien 4:4; 1 Jean 5:19). Ni la, e lingbi ti tene so ti duti na fini so amû ngia na Nzapa ayeke ga na tënë na ndo ti e, na tongaso ambeni zo ayeke gi ande ti kanga lege na mo.
Ahundango tënë
1, 2. Fa ambeni zo so Jéhovah abâ ala giriri tongana akota kamarade ti lo.
3. Ngbanga ti nyen Jéhovah asoro ambeni zo ti ga akamarade ti lo?
4, 5. Tongana nyen Jéhovah afa ngangu ti lo teti azo ti lo?
6. Satan atënë lani nyen na ndo ti azo?
7, 8. (a) Nyen la asala si Job ayeke lani nde mingi na tanga ti azo ti ngoi ti lo? (b) Tongana nyen Satan afa kite ti lo na ndo bibe ti Job?
9. Jéhovah akiri tënë tongana nyen na tënë ti Satan? Ngbanga ti nyen Jéhovah asala tongaso?
10. Atara wa atï lani na ndo ti Job? Me lo sala tongana nyen na gbele aye so asi na lo?
11. (a) Satan akiri abi tënë wa na ndo ti Job? Ti kiri tënë, Jéhovah asala nyen? (b) Job atene ti lo nyen na sioni kobela so a mû lo?
12. Job akiri tënë tongana nyen na atënë so Zabolo atene na ndo ti lo?
13. Teti so Job angbâ be-ta-zo na Nzapa, ye nyen asi na pekoni?
14, 15. Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so tënë ti kite ti Satan na ndo bibe ti Job abâ azo kue?
16. (a) Satan ayeke tara akode wa ti gboto azo yongoro na Nzapa? (b) Zabolo alingbi ti sala kusala na akode so tongana nyen ti handa mo?
17. Kota nda ti tënë so ayeke pusu e ti bata akomandema ti Jéhovah ayeke so wa?
18, 19. (a) Fa ambeni komandema so Jéhovah amû. (Bâ encadré ni.) (b) E hinga tongana nyen so Nzapa ayeke hunda na e pëpe aye so ahon ngangu ti e?
20. Asalango ye wa so anzere na Nzapa a lingbi mo duti na ni? Ngbanga ti nyen asalango ye so ayeke kota mingi?
21. Ye nyen ayeke mû ande maboko na mo ti duti na asalango ye so amû ngia na Nzapa?
22. Fade mo yeke wara lege ti sala nyen tongana mo duti na fini so amû ngia na Nzapa?


text:
Mo hinga?
Eskê aye so a wara na gbe ti sese alingbi tere na aye so ambaï ti Bible afa?
Mbeni mbeti-sango (Biblical Archaeology Review) afa so, azo so ayeke gi nda ti aye na gbe ti sese awara ambeni ye so afa so wungo ti azo “nduru na 50 tongaso”, so a sara tënë ti ala na yâ ti mbage ti Bible so alondo na Genèse ti si na Malachie, ayeke biani dä lani. Na popo ni a yeke wara agbia ti Juda nga na ti Israël 14, na tapande David na Ézéchias, so azo ahinga ala mingi, nga Menahem na Péqah so azo ahinga ala mingi ape. A yeke wara nga na popo ni aPharaon 5 nga agbia 19 ti Assyrie, Babylone, Moab, Perse nga na ti Syrie. Me ambaï ti Bible nga na aye so a wara na gbe ti sese asara gi tënë ti agbia ape. A sara nga tënë ti ambeni zo so a hinga ala mingi ape, na tapande akota prêtre, ascribe nga na ambeni kota zo ni nde.
Na ndo ti tënë ti azo so kue, mbeti-sango ni afa so a yeke wara “gbâ ti ambeni ye so awandara awara” so amû lege na e ti hinga azo ni so. Na mbage ti Bible so alondo na Matthieu ti si na Apocalypse, a sara nga tënë ti ambeni zo nde; na azo so ayeke gi nda ti aye na gbe ti sese kue ayeda so ala yeke biani dä lani, na tapande Hérode, Ponce Pilate, Tibère, Caïphe nga na Sergius Paulus.
Na ngoi wa la abamara ahunzi na yâ ti ambeni kodoro so Bible asara tënë ni?
Atâa so a yeke wara encore abamara na Israël laso ape, ambeni versê 150 tongaso ti Bible asara tënë ti nyama so. Ye so aye ti fa so, azo so asû lani Bible ahinga nyama so nzoni mingi. Gbâ ti aversê ni so asara tënë ti nyama so na lege ti hakango ye. Me, ambeni versê ni asara tënë ti ambeni zo so atingbi tere na abamara. Na tapande a sara tënë ti Samson, David nga na Benaja so afâ lani abamara (aJuge 14:
Ândö, a yeke wara bamara ti Asie (Panthera leo persica) na yâ ti Asie Mineure, Grèce ti gue na Palestine, Syrie, Mésopotamie nga na mbeni mbage ti Inde. Ândö, na akodoro so ayeke nduru na Israël, azo ayeke sara ka lani adessin ti bamara mingi, ndali ti so lo yeke mbeni nyama so ayeke mû ka mbeto mingi na zo nga a ne lo mingi. Ni la, na tere ti ngbene kota lege so ahon na yâ ti gbata ti Babylone, a sara akota dessin ti abamara na tere ti amur so ayeke na tere ti kota lege ni.
Nduru na ngu 1200, ambeni zo atene so aChrétien so ayeke tiri lani na aMusulman afâ abamara so ayeke na Palestine. Peut-être, a yeke kete na peko ti ngu 1300 la abamara ahunzi na ando ni so. Me atâa so kue, juska na ngu 1800, a tene so a bâ ambeni bamara ni na yâ ti Mésopotamie nga na Syrie. Angu mingi ape na peko ti ngu 1900, a bâ nga ambeni na Iran nga na Irak.