text:
CHAPITRE OKU
Ye so Nzapa amû ti zi na e: tâ kota matabisi so ahon atanga ni kue
Matabisi wa Nzapa amû ni ti zi na e?
Nzapa asala tongana nyen ti mû matabisi so na azo?
Aye ti nzoni wa mo lingbi ti wara na lege ti matabisi ni?
Tongana nyen mo lingbi ti fa singila ndali ni?
NA POPO ti amatabisi kue so mo wara na yâ ti fini ti mo, so wa ayeke kota mingi ahon atanga ni kue? A yeke pëpe gi matabisi so mo futa nginza mingi ti wara ni si ayeke kota mingi, teti biani a yeke pëpe wungo ti nginza so zo afuta ti wara na mbeni matabisi si ayeke fa tâ ngele ti matabisi ni. Me nde na so, mbeni matabisi ayeke duti na ngele mingi na lê ti mo tongana mo bâ so matabisi ni amû ngia na bê ti mo wala a yeke mbeni ye so mo yeke tâ na bezoin ni.
2 Na popo ti amatabisi mingi so mo lingbi ti duti na nzara ti wara na yâ fini ti mo, mbeni oko ayeke dä so ayeke kota ahon atanga ni kue. A yeke mbeni matabisi so Nzapa amû ni na azo. Jéhovah amû na e aye mingi, me matabisi ti lo so ahon atanga ni kue ayeke Molenge ti lo Jésus Christ so amû fini ti lo na sandaga ti zi e. Tongana ti so e yeke bâ ni ande na yâ chapitre so, sandaga ti Jésus ayeke matabisi so ngele ni ahon ti amatabisi kue so mo lingbi ti wara, teti a lingbi ti ga na mo ngia mingi mingi, na mo lingbi na lege ti matabisi so ti wara aye so mo yeke tâ na bezoin ni ahon tanga ti aye kue. Sandaga ti Jésus ayeke biani fä so ahon atanga ni kue ti ndoye so Jéhovah ayeke na ni na mbage ti mo.
NDA TI MATABISI SO NZAPA AMÛ NI
3 Na ndulu tënë, matabisi so Nzapa amû ni na azo ayeke ye so lo leke na lege ti Molenge ti lo Jésus ti zi ala na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui (aEphésien 1:7). Me ti gbu nda ti fango ye ti Bible so nzoni, a lingbi e kiri na peko ti bâ ye so asi lani na yaka ti Eden. A yeke gi tongana e gbu nda ti ye so Adam agirisa na ngoi so lo sala siokpari si e lingbi ande ti bâ nzoni ngbanga ti nyen sandaga ti Jésus ayeke tâ ye ti kota ngele tongaso na e.
4 Tongana Jéhovah aleke lani Adam, lo mû na lo mbeni ye so ayeke ti kota ngele mingi: fini ti zo ti mbilimbili-kue. Gbu li gi na ndo ti aye ti nzoni so Adam awara na dutingo na mara ti fini tongaso. Teti so lo yeke mbilimbili-kue na yâ li nga na yâ tele ti lo, lo lingbi ande lâ oko pëpe ti tï kobela, ti ga mbakoro wala ti kui. Nga dutingo ti lo mbilimbili-kue asala si songo so lo yeke na ni na Jéhovah ayeke nde mingi. Bible atene so Adam ayeke “molenge ti Nzapa.” (Luc 3:38). Tongaso, Adam ayeke lani ndulu mingi na Jéhovah Nzapa, tongana mbeni molenge na babâ ti lo so aye lo mingi. Jéhovah ayeke sala lisoro lani na Adam so ayeke molenge ti lo na sese ge; Lo mû na lo akua ti salango ni so anzere na lo mingi na Lo fa na lo ye so Lo ku na mbage ti lo.—Genèse 1:28-30; 2:16, 17.
5 A sala lani Adam na “image ti Nzapa”. (Genèse 1:27). A ye ti tene pëpe so Adam na Nzapa akpa tele. Tongana ti so e bâ awe na chapitre 1 ti buku so, Jéhovah ayeke Yingo na zo alingbi ti bâ lo pëpe (Jean 4:24). So ti fa so Jéhovah ayeke pëpe na tele tongana ti e azo. Me tongana a tene so a sala Adam na image ti Nzapa, a ye ti fa so lo lingbi ti fa na gigi a-oko salango ye so Nzapa ayeke fa, na tapande, ti fa na gigi ndoye, ndara, mbilimbili nga na ngangu. Adam ayeke lani tongana Babâ ti lo na yâ mbeni lege nde so ayeke nga kota mingi: a yeke so lo yeke lani na ngangu ti soro ye so lo ye. Adam ayeke lani pëpe mbeni senge masini tongaso so ahinga ye pëpe, ên-ën! Me lo yeke mbeni zo so alingbi lani ti mû adesizion lo mveni, ti soro ye na popo ti nzoni na sioni. Tongana fade lo soro ti mä yanga ti Nzapa, ka lo yeke ngbâ na fini teti lakue lakue na yâ ti Paradis na ndo sese.
6 A yeke polele so tongana Adam ake yanga ti Nzapa na lo wara ngbanga ti kuâ na li ti lo, a yeke mbeni ye ti kota ngele mingi si lo girisa ni. Siokpari ti lo asala si lo girisa fini ti lo ti zo ti mbilimbili-kue nga na aye ti nzoni kue so aga na lege ti dutingo na mara ti fini tongaso (Genèse 3:17-19). Me mawa ni ayeke so Adam agirisa fini ti ngele ngangu so, teti lo mveni nga teti ahale ti lo. Mbeti ti Nzapa atene: “Siokpari aga na sese so na lege ti zo oko [Adam], na kui aga na lege ti siokpari, tongaso kui asi na azo kue, teti azo kue asala siokpari.” (aRomain 5:12). Biani, e kue e wara na yâ ti tele ti e siokpari so alondo na Adam. Ndani la si Bible atene so lo “kä” lo mveni nga na amolenge ti lo kue ti ga angbâa na gbe ti siokpari na kui (aRomain 7:14). Mbeni beku oko ayeke dä pëpe teti Adam na Eve ngbanga ti so ala soro lani na mbana ti ke yanga ti Nzapa. Me ka ti e so e yeke amolenge ti ala, ye ni ayeke tongana nyen?
7 Biani, Jéhovah azia azo lani tongaso pëpe; lo mû mbeni ye na matabisi ti zi ala. Matabisi so Nzapa amû asala akusala use. Kozoni kue, a mû lege ti futa ngele so a hunda ni ti zi e wala ti kiri ti vo e. A yeke tongana ngele so a futa ni ti zi mbeni zo so a gbu lo na ngoi ti bira. Use ni, a mû lege ti kanga lê ti mbeni ye so amanke; a yeke tongana futango mbeni ngele ti leke na kpale ti peko ti ye ti ngangu so asi na mbeni zo. Na tapande, tongana mbeni koli akpe na kutukutu nzoni pëpe si lo kpo mbeni ye na ye ni abuba, a yeke hunda lo ti futa mbeni ye tongana nginza wala ye nde so ngele ni alingbi ti kanga lê ti ye so lo buba so.
8 Fade a yeke sala tongana nyen ti kanga lê ti kota kpale so Adam aga na ni na ndo ti e kue na ti zi e na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui? Ti sala ye so, a mû fini ti Jésus na sandaga. Bible asala tënë ti sandaga ti Jésus so tongana “wen”, so ti tene mbeni ye ti kota ngele (Matthieu 20:28). Zia e bâ ngele ti fini so Jésus amû lani na sandaga nga na ye ti nzoni so mo lingbi ti wara na pekoni.
JÉHOVAH ALEKE LANI TONGANA NYEN TI MÛ MATABISI SO AYEKE ZI AZO?
9 Teti so fini so Adam agirisa ni giriri ayeke mbilimbili-kue, zo oko na peko ti lo alingbi lani pëpe ti futa mbeni ye ti kiri ti wara ni, teti azo kue ayeke awasiokpari (Psaume 49:8, 9). Ye so a hunda ni lani ayeke ti futa mbeni ye so ngele ni alingbi na ye so Adam agirisa ni. Salango tongaso ague oko na tâ kpengba-ndia ti mbilimbili so a wara ni na yâ Mbeti ti Nzapa so atene: “Fini teti fini.” (Deutéronome 19:21). Tongaso, ye wa a yeke futa ande, so ngele ni ayeke lingbi na ti fini ti zo ti mbilimbili-kue so Adam agirisa? A hunda lani ti futa fini ti mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue, tongaso si ngele ni alingbi na ti so agirisa.—1 Timothée 2:6.
10 Jéhovah asala lani nyen ti mû matabisi so? Na popo ti acréature ti lo ti yingo so ayeke mbilimbili-kue, lo soro mbeni oko ti ga na sese. Me Lo soro pëpe mbeni créature ti yingo gi tongaso ti tokua lo. Lo soro lo so Lo ye lo ahon atanga ni kue, Molenge ti lo ngengele oko (1 Jean 4:9, 10). Molenge so ayeda na bê ti lo ti zia ndo ti lo na yayu kâ ti ga na sese (aPhilippien 2:7). Tongana ti so e manda ni na chapitre so ahon kozo, Jéhovah asala lani mbeni miracle ti mû fini ti Molenge ti lo so na ti zia ni na yâ ti Marie. Na lege ti yingo vulu ti Nzapa, Jésus abâ gigi na sese tongana mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue na so ayeke pëpe na gbe ti ngbanga ti siokpari.—Luc 1:35.
11 Me tongana nyen fini ti mbeni zo oko alingbi ti duti ye so a futa ni ti zi azo mingi? Gbu li ti mo kete: tongana nyen azo aga awasiokpari lani? Dabe mo so tongana Adam asala lani siokpari, lo girisa dutingo ti lo ti zo ti mbilimbili-kue so ngele ni ayeke ngangu mingi. Ndani la si lo lingbi lani pëpe ti mû mara ti dutingo tongaso na amolenge ti lo. Lo lingbi gi ti mû na ala siokpari na kui. Me Jésus, so Bible ahiri lo “Adam Ti Nda Ni”, ayeke lani na fini ti zo so ayeke mbilimbili-kue, na lo sala siokpari lâ oko pëpe (1 aCorinthien 15:45). A lingbi ti tene so Jésus amû place ti Adam ti sö e. Na lege ti fini ti lo ti zo ti mbilimbili-kue so lo mû na sandaga na mango yanga ti Nzapa na yâ aye kue, Jésus afuta ngele so a hunda ni ti kanga lê ti siokpari so Adam asala. Na salango tongaso, Jésus amû beku na amolenge ti Adam.—aRomain 5:19; 1 aCorinthien 15:21, 22.
12 Bible afa anzene nzene tënë mingi na ndo pasi so Jésus abâ kozoni si lo kui. A pika lo sioni, a kanga lo na ndo ti keke na mbeni lege so ayeke sioni mingi na lo wara kuâ ti ngangu na ndo ti keke ti pasi (Jean 19:1, 16-18, 30; bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni). Ngbanga ti nyen a hunda lani ti tene Jésus abâ pasi mingi tongaso? Na yâ ti mbeni chapitre ti buku so, e yeke bâ ande so Satan adë kite so Jéhovah alingbi ti duti na awakua na sese, so alingbi ti sala na lo be-ta-zo atâa na yâ tara. Na dutingo be-ta-zo atâa apasi mingi so lo bâ, Jésus amû nzoni kiringo tënë ni ahon kue na tënë ti kite so Satan abi na sese. Jésus afa lani so mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue na so ayeke na ngangu ti soro ye so lo ye alingbi ti ngbâ be-ta-zo na Nzapa na yâ atara kue atâa aye so Zabolo alingbi ti ga na ni. Kite ayeke pëpe so Jéhovah aduti lani na kota ngia mingi so Molenge ti lo so Lo ye lo mingi aduti be-ta-zo tongaso.—aProverbe 27:11.
13 Tongana nyen a futa lani ngele so ayeke zi e na gbe ti ngbâa ti siokpari? Na lango 14 ti nze ti aJuif so a hiri ni Nisan, na ngu 33, Jéhovah azia lege si a fâ Molenge ti lo so ayeke mbilimbili-kue na so ayeke na siokpari pëpe. Ye so asala si Jésus amû fini ti lo ti zo ti mbilimbili na sandaga “lege oko teti lakue.” (aHébreu 10:10). Na ota lango ni na peko ti kuâ ti lo, Jéhovah azingo lo na fini tongana créature ti yingo. Tongana lo kiri na yayu, Jésus afa na Nzapa ngele ti fini ti lo ti zo ti mbilimbili-kue so lo mû ni na sandaga teti amolenge ti Adam (aHébreu 9:24). Jéhovah ayeda lani na ngele ti sandaga ti Jésus tongana ye so a hunda ti futa ni ti zi azo na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui.—aRomain 3:23, 24.
AYE TI NZONI SO MO LINGBI TI WARA NA LEGE TI SANDAGA TI JÉSUS
14 Atâa so e yeke awasiokpari, sandaga ti Jésus Christ alingbi ti mû lege na e ti wara aye ti nzoni so ngele ni ahon ye kue. Zia e bâ ambeni ye ti nzoni so kota matabisi ti Nzapa so alingbi ti ga na ni na e laso wala ande.
15Pardon ti asiokpari ti e. Teti so a dü e na yâ ti siokpari, e yeke tiri tiringo ti sala ye so ayeke nzoni. E kue e yeke sala siokpari atâa na tënë ti yanga ti e wala na salango ye ti e. Ye oko, na lege ti ye so Nzapa aleke ni, so aluti na ndo sandaga ti Jésus, e lingbi ti wara “pardon ti siokpari ti e.” (aColossien 1:13, 14). Me ti wara pardon so, a lingbi e gbian bê ti e biani. Nga, a lingbi e hunda na tâ be-ti-molenge na Jéhovah ti pardone e teti so e mä na bê awe na ye so lo leke ni na lege ti sandaga ti Molenge ti lo ti zi e.—1 Jean 1:8, 9.
16Nzoni yingo-ti-hinga na gbele Nzapa. Tongana mbeni zo ayeke na nzoni yingo-ti-hinga pëpe, lo lingbi hio ti tene so mbeni ye oko ti sala teti lo ayeke pëpe, na nzara ti fini alingbi ti sigigi na yâ ti lo. Ye oko, na mungo pardon na e na lege ti sandaga ti Jésus, Jéhovah azi lege na e na nzobe ti voro lo na nzoni yingo-ti-hinga atâa so e yeke awasiokpari (aHébreu 9:13, 14). Ye so azi na e lege ti duti na kamene pëpe tongana e ye ti sala tënë na Jéhovah. Tongaso, ye ayeke gbanzi lege na e pëpe ti ga ndulu na lo na lege ti sambela (aHébreu 4:14-16). Ti bata nzoni yingo-ti-hinga ayeke mû lege na e ti duti na siriri na yâ bê ti e, a yeke sala si e ne na lê ti azo na a yeke mû lege na e ti duti na ngia.
17Beku ti fini ti lakue lakue na yâ Paradis na ndo sese. Mbeti ti aRomain 6:23 atene: “Futa ti siokpari ayeke kui.” Oko versê ni atene nga: “Me matabisi ti Nzapa ayeke fini ti lakue lakue na yâ Christ Jésus Seigneur ti e.” E bâ awe na chapitre 3 ti buku so adeba nzoni so azo ayeke wara ande na yâ ti Paradis na ndo sese (Apocalypse 21:3, 4). Aye ti nzoni so kue, so na popo ni fini ti lakue lakue na yâ nzoni seni, ayeke ga ande tâ tënë ngbanga ti so Jésus akui teti e. Ti wara aye ti nzoni so, a hunda na e ti fa na gigi so e kiri singila ndali ti sandaga ti Jésus.
TONGANA NYEN MO LINGBI TI FA SINGILA TI MO NDALI TI MATABISI SO JÉHOVAH AMÛ NI?
18 Ngbanga ti nyen a lingbi e kiri singila mingi na Jéhovah ndali ti matabisi so lo mû ni na so aluti na ndo sandaga ti Jésus? Biani, mbeni matabisi ayeke duti na ngele mingi tongana mungo ni ahunda ngoi, ngangu na ye mingi na mbage ti lo so amû ni. Tongana a yeke tâ ndoye ti zo ni na mbage ti e si apusu lo ti mû matabisi so na e, ye so ayeke ndu bê ti e mingi. Sandaga ti Jésus ayeke matabisi so ngele ni ahon ti tanga ti amatabisi kue, teti ye so Nzapa afuta ti mû na sandaga so ahon ye kue. Jean 3:16 atene: “Nzapa andoye sese so tongaso, Lo mû Molenge ti Lo ngengele oko.” Sandaga ti Jésus ayeke fä so ahon tanga ni kue ti ndoye so Jéhovah afa na mbage ti e. A yeke nga fä ti ndoye so Jésus ayeke na ni, teti lo yeda na bê ti lo ti ga ti mû fini ti lo teti nzoni ti e (Jean 15:13). Tongaso, a lingbi matabisi so ayeke sandaga ti Jésus amû lege na e ti bâ biani so Jéhovah na Molenge ti lo andoye e oko oko kue.—aGalate 2:20.
19 Me tongana nyen mo lingbi ti fa singila ti mo ndali ti sandaga ti Jésus so ayeke matabisi so Nzapa amû ti zi azo? Kozoni kue, gi ti manda ye mingi na ndo ti Lo so matabisi ni alondo na lo, so ti tene Jéhovah (Jean 17:3). Salango kusala na buku so ti manda na Bible ayeke mû maboko na mo ande ti hinga ye mingi na ndo ti Jéhovah. Na ngoi so mo yeke kono hingango ye ti mo na ndo ti Jéhovah, ndoye so mo yeke na ni na mbage ti lo ayeke kono nga. Na pekoni, ndoye so ayeke pusu mo ti sala ye so azia ngia na bê ti lo.—1 Jean 5:3.
20Fa mabe na yâ sandaga ti Jésus. Jésus lo mveni atene: “Zo so amä na bê na Molenge ni ayeke na fini ti lakue lakue.” (Jean 3:36). Tongana nyen e lingbi ti fa mabe ti e na Jésus? A yeke pëpe gi na tënë ti yanga awe. Jacques 2:26 atene: “Mabe so ayeke na kusala ni pëpe ayeke na fini pëpe.” Biani, e yeke fa tâ mabe ti e na lege ti ‘akusala’ ti e. Mbeni oko lege ti fa so e yeke na mabe na Jésus ayeke ti sala ye kue so ayeke na ngangu ti e ti mû tapande ti lo, gi pëpe na yâ ti asalango tënë ti e me nga na yâ ti asalango ye ti e.—Jean 13:15.
21Ga na Matanga ti Kobe ti Seigneur so a yeke sala ni ngu oko oko. Na bï ti lango 14 ti Nisan, ngu 33, Jésus azia na sese mbeni matanga so ayeke nde, so Bible ahiri ni “Kobe ti Seigneur”. (1 aCorinthien 11:20; Matthieu 26:26-28). A hiri nga matanga so Mémorial wala Matanga ti Dango Bê na kui ti Christ. Jésus azia na sese matanga so ti tene abazengele ti lo nga na atâ Chrétien kue so ayeke ga na peko adabe ti ala so, na ngoi so lo kui tongana zo ti mbilimbili-kue, lo mû fini ti lo ti zi azo. Na ndo matanga so, Jésus amû yanga lo tene: “I sala so ti dabe i na Mbi.” (Luc 22:19). Tongana e yeke sala Matanga ti Dango Bê na kui ti Jésus, a yeke dabe ti e na kota ndoye so Jéhovah nga na Jésus afa na lege ti sandaga so. E lingbi ti fa singila ti bê ti e ndali ti sandaga ti Jésus so na dutingo dä ngu oko oko na ngoi so a yeke sala Matanga ti Dango Bê na kui ti Jésus.*
22 Ye so Jéhovah aleke ni ti futa mbeni ye ti zi azo ayeke biani mbeni matabisi so ngele ni ahon ye kue (2 aCorinthien 9:14, 15). Kota matabisi so alingbi même ti ga na aye ti nzoni na ala so akui awe. Fade chapitre 6 na 7 ayeke fa na e tongana nyen.
YE SO BIBLE AFA
- Jéhovah aye lani ti zi azo na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui. Ndani la lo tokua Molenge ti lo ngengele oko so ayeke Jésus ti ga na sese tongaso si lo lingbi ti mû fini ti lo na sandaga teti e.—aEphésien 1:7; 1 Jean 4:9, 10.
- Na lege ti sandaga ti Jésus, e wara pardon ti asiokpari ti e, nzoni yingo-ti-hinga nga na beku ti fini ti lakue lakue.—1 Jean 1:8, 9.
- E yeke fa singila ti e ndali ti sandaga ti Jésus tongana e gi ti manda ye mingi na ndo ti Jéhovah, e fa mabe ti e na yâ sandaga ti Molenge ti lo na e ga na Matanga ti Dango Bê na kui ti lo.—Jean 3:16.
* Ti hinga tënë mingi na ndo nda ti Kobe ti Seigneur, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
Ahundango tënë
1, 2. (a) Na ngoi wa si mbeni matabisi so mo wara ayeke duti na ngele mingi na lê ti mo? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi ti tene so fini ti Jésus so lo mû na sandaga ayeke matabisi so ahon atanga ni kue so mo lingbi ti wara na yâ fini ti mo?
3. Matabisi wa Nzapa amû ni na azo? Ti yekia ngele ti matabisi ti Nzapa so, ye nyen a lingbi e gbu nda ni nzoni kozoni si?
4. So Adam awara fini ti zo ti mbilimbili-kue, a ga na lo aye ti nzoni wa?
5. Bible aye ti tene nyen tongana lo tene so a sala Adam na “image ti Nzapa”?
6. Tongana Adam ake yanga ti Nzapa lani, ye nyen lo girisa? Kengo yanga ti lo asala nyen na ndo ti amolenge ti lo kue?
7, 8. Matabisi so Nzapa amû ti zi na azo ayeke sala akusala use. Fa akusala ni so.
9. Mara ti ye wa a hunda lani ti futa na place ti ye so Adam agirisa?
10. Jéhovah aleke lani tongana nyen ti mû matabisi so ayeke zi azo?
11. Tongana nyen fini ti mbeni zo oko alingbi ti duti ye so a futa ni ti zi azo mingi?
12. Apasi so Jésus abâ amû lege lani ti fa nyen na gigi?
13. Tongana nyen a futa lani ngele so ayeke zi azo na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui?
14, 15. Ti wara “pardon ti siokpari ti e”, a lingbi e sala nyen?
16. Ye nyen amû lege na e ti voro Nzapa na nzoni yingo-ti-hinga? Na ti duti na mara ti yingo-ti-hinga tongaso ayeke sala nyen na ndo ti zo?
17. So Jésus akui teti e, aye ti nzoni wa lege azi na e ti wara ni?
18. Ngbanga ti nyen a lingbi e kiri singila na Jéhovah ndali ti matabisi so lo mû na lege ti sandaga ti Jésus?
19, 20. Na yâ alege wa mo lingbi ti fa singila ti mo ndali ti sandaga ti Jésus so ayeke matabisi so Nzapa amû ti zi na azo?
21, 22. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e ga na Matanga ti Kobe ti Seigneur? (b) Ye nyen e yeke bâ ande na yâ ti chapitre 6 na 7?


c: text/html

text:
MBAGE 9
Sese ayeke ga paradis lawa?
Akpale so ayeke si na ndo ti sese afa so Royaume ti Nzapa ayeke nduru ti sara mbeni ye. Luc 21:10, 11; 2 Timothée 3:1-5
Bible afa kozo awe tënë ti aye so ayeke si na ngoi ti laso. A fa so azo ayeke ga azo so andoye nginza, azo so ake yanga ti ababâ na amama ti ala, azo so ayeke asioni zo nga azo so andoye angia mingi.
A fa so sese ayeke yengi ngangu na ando nde nde, a sara tënë ti abira, kota nzara nga tënë ti akobela so ayeke mû ndo. A yeke aye so ayeke si laso la.
Jésus atene nga so fade a fa nzoni tënë ti Royaume na ndo ti sese kue.—Matthieu 24:14.
Fade Royaume ni azi aye ti sioni kue. 2 Pierre 3:13
Na yâ ti kete ngoi, fade Jéhovah afuti asioni zo kue.
Fade a kanga Satan na asioni yingo.
Azo so amä yanga ti Nzapa si ayeke so kuâ ti lï na yâ ti fini dunia ti mbilimbili, so mbeto ayeke dä pëpe, so azo kue ayeke na confiance na mba nga ala ye tere na popo ti ala.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Zo wa la ayeke Gbia ti Royaume ti Nzapa ni? Royaume ni ayeke sara ande nyen?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aye ti mandango na Bible
Aye ti mandango na Bible so nga na ambeni nde so ayeke dä ayeke mû maboko na mo ti manda na Bible yeke yeke na a yeke sara si étude ni anzere na mo mingi.
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Nzapa ayeke na iri?
Nzapa ayeke na atitre mingi so na popo ni, Lo ti Ngangu Ahon Kue, Lo so aleke aye kue, nga na Seigneur. Me a sara kua na tâ iri ti Nzapa ahon fani 7 000 na yâ ti Bible.
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Nzapa ayeke na iri?
Nzapa ayeke na atitre mingi so na popo ni, Lo ti Ngangu Ahon Kue, Lo so aleke aye kue, nga na Seigneur. Me a sara kua na tâ iri ti Nzapa ahon fani 7 000 na yâ ti Bible.
Gi ti tene mbeni zo amanda Bible na mo
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?
E yeke manda Bible na azo tongana nyen?
Na ndo ti sese kue, azo ahinga aTémoin ti Jéhovah tongana azo so ayeke manda Bible na azo senge senge. Bâ tongana nyen a yeke sara ni.
Hunda ti tene zo aga amanda Bible na mo
Hunda si a ga a manda Bible na mo na l’heure ti bê ti mo nga na ndo ti bê ti mo.
Sara kua na agbakuru ti e ti mandango na Bible
Avidéo na ndö ti aye so Bible afa
Afiche ti étude
Ambeti ti mandango ni
Gue na abungbi ti e ti manda ye
Ngoi ti abungbi ti aTémoin ti Jéhovah
Hinga place so e yeke wara tere dä nga e yeke voro Nzapa tongana nyen?
E yeke sara abungbi ti e tongana nyen?
Ti hinga ye so ayeke passé kâ, bâ vidéo ni.
Ambeni gbakuru ti mandango na Bible
Bibliothèque na ndo ti internet
Sara recherche na ndo ti Bible na lege ti ambeti ti aTémoin ti Jéhovah


text:
HUNDA 10
Bible amû zendo wa ndali ti kekereke?
“Sese ayeke ga ande ye ti azo ti mbilimbili, na ala yeke ngbâ na ndö ni lakue lakue.”
“Sese ayeke ngbâ kpu na kpu.”
“Lo yeke mene ande kuâ biaku biaku, Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, ayeke mbô ngu ti lê na lê ti azo kue.”
“Na ngoi ni so, lê ti awaziba ayeke zi, nga azo so mê ti ala akanga ayeke mä ndo. Na ngoi ni so, azo so gere ti ala abuba ayeke huru tongana lekpa, nga azo so yanga ti ala akanga ayeke dekongo na ngia. Ngu ayeke sigi na ngangu na yâ ti benyama, nga angu ayeke sua na yâ ti kpangbala ndo so ayeke na yâ ti désert.”
“Lo yeke mbô ande ngu ti lê kue na lê ti ala, kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe. Angbene ye ni ahon ti ala awe.”
“Azo ayeke leke ada, na ala yeke lango na yâ ni, nga ala yeke fâ ayaka ti vigne, na ala yeke te lengo ni. Ala yeke leke da si mbeni zo nde alango dä pëpe; nga ala yeke lu ye si mbeni zo nde ate ni pëpe. Fini ti azo ti mbi ayeke ninga tongana ti keke, nga azo so mbi soro ala ayeke wara ngia na yâ ti kua so ala sara na maboko ti ala.”


text:
HUNDA 7
Bible afa nyen na ndö ti ngoi ti e?
“Mara ayeke londo na bira na terê ti mbeni mara, na royaume ayeke londo na bira na terê ti mbeni royaume . . . Aye so kue ayeke tongo nda ti aye ti vundu ni so akpa songo yâ so agbu wali so aye ti dü.”
“Aprophète ti wataka mingi ayeke londo, na ala yeke handa azo mingi; nga, so kpengo ndia pëpe ayeke wu mingi, ndoye ti mingi ti azo ni ayeke dë dengo.”
“Tongana ala yeke mä tënë ti abira so atï nduru na ala nga na ambeni so atï yongoro na ala, ala zia si mbeto ahon ndö ti ala pëpe; a lingbi aye ni so asi, me ade nda ni asi pëpe.”
“Sese ayeke yengi ngangu, nga na ando nde nde na peko ti terê, kota nzara ayeke tï nga asioni kobela so amû ndo. A yeke bâ aye so amû mbeto na zo nga na akota fä so alondo na yayu.”
“Na lâ ti nda ni, angoi ti akpale so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni ayeke duti dä, ngbanga ti so azo ayeke duti ande azo so andoye gï terê ti ala wani, azo so andoye nginza, azo so abâ terê ti ala kota na ndö ti amba ti ala, azo ti baba, azo ti zongango Nzapa nga na azo, azo so ake yanga ti ababâ na amama ti ala, azo so ahinga ti kiri singila pëpe, azo so ayeke abe-ta-zo pëpe, azo so aye amba ti ala zo pëpe, azo so aye ti mä terê na amba ti ala pëpe, azo ti pango amba ti ala, azo so akanga nzara ti bê ti ala pëpe, azo so ayeke asioni zo, azo so andoye nzoni ye pëpe, azo ti kango amba ti ala, azo so li ti ala akpengba, azo so wuma ti ala ahon ndö ni, azo so andoye ngia ahon ti ndoye Nzapa, ala yeke sara ye mo bâ mo tene ala voro Nzapa na bê ti ala kue, me ala ke ngangu so vorongo Nzapa na bê kue ayeke sara na ndö ti zo.”


text:
Tongana mbeni zo so e ye lo ayeke na mbeni kobela so ague na lo na kuâ
DOREEN ayeke na vundu na ngoi so a fa na lo so koli ti lo, Wesley, so ayeke na ngu 54 tongaso, ayeke na mbeni ngangu tumeur ti cerveau. * Adocteur afa so a ngbâ na koli ni nze mingi ape ti kui. Lo tene: “Mbi croire na tënë ni so ape. A sara mbi nzoni oko ape teti ayenga mingi. Mbi croire ape so ye ni so ayeke si na e la. Mbi ku terê ti mbi na ni ape.”
Sarango ye ti Doreen so ayeke si ka na azo mingi. Mbeni kobela so ayeke gue na zo na kuâ apeut ti ndu zo kue na ngoi kue. E gonda azo mingi so amû terê ti ala ti bâ lege ti azo so ala ye ala mingi si ayeke na akobela so ague na zo na kuâ. Me, a yeke kete ye ape ti bâ lege ti azo ni so. Nyen la azo ti sewa ni apeut ti sara ti dë bê nga ti bâ lege ti azo ti kobela ni? Tongana nyen la azo so ayeke mû maboko so alingbi ti hon ndö ti avundu ti ala na ngoi so ala yeke na terê ti zo ti kobela ni? Tongana zo ni aga nduru ti kui, nyen la a hunda ti sara? Kozoni kue, zia e bâ ndali ti nyen la laso ti bâ lege ti azo ti kobela ni so ayeke kete ye ape.
MBENI KPALE SO AZO AGI LI TI ALA NA NI GBÄ LASO
Akode ti kaïngo na akobela asara si wungo ti azo so akui akiri na peko. Me angu mingi kozoni, même na yâ ti akodro so ayeke na mosoro mingi, fini ti azo ayeke ninga ape. Amakongo ti asioni kobela ayeke fâ azo hio nga azo ayeke kui hio na peko ti a-accident. Azo mingi la awara lege ti gue na hôpital ape, nga ti mingi ti ala, afami ti ala la ayeke bâ lege ti ala na ala yeke kui gï na yanga-da.
Laso, guengo na li ni ti science asara si adocteur awara lege ti tiri na asioni kobela si azo angbâ na fini aninga. Akobela so ândö ayeke fâ azo hio aga laso akobela so zo ayeke kui na ni hio ape. Me, so zo akui na akobela ni so hio ape, a ye ti tene ape so lo sava awe. Mingi ni, azo so abâ pasi na mbeni kobela ayeke na ambeni kpale so asara si ala yeke na ngangu ape ti bâ lege ti terê ti ala wani. Bango lege ti azo tongaso ayeke ngangu mingi.
Ni la, mingi ni azo ayeke kui na yanga-da ape me na hôpital. Laso, azo mingi ahinga pëpe ye so ayeke si na zo na peko ti terê ngbii ti si na kuâ nga ambeni zo ni ade abâ mbeni zo na kuingo ni ape. Tongaso, mbeto ti so lo hinga ye so apeut ti si ape, a peut ti sara si aga ngangu na mbeni zo ti bâ lege ti mbeni zo ti sewa ti lo so ayeke na kobela. Nyen la alingbi ti aidé lo?
LEKE AYE KOZO
Tongana ti so tapande ti Doreen afa ni, azo mingi ayeke na vundu tongana mbeni zo so ala ye lo mingi ayeke na mbeni kobela so ague na zo na kuâ. So gingo bê, mbeto nga na vundu ayeke sara mo so, nyen la alingbi ti aidé mo ti leke terê ti mo ndali ti aye so angbâ ti ga? Mbeni wakua ti Nzapa asambela lani atene: “Fa na e tongana nyen ti diko alango ti e si e lingbi ti wara mbeni bê so ayeke na ndara.” (Psaume 90:12). Ni la, sambela Jéhovah Nzapa na bê kue ti fa na mo tongana nyen ti ‘diko alango ti mo’ na lege ti ndara, tongaso si mo na zo ti kobela ni alingbi ti sara kua nzoni na angoi so angbâ.
Ye so a hunda mbeni nzoni lekengo yâ ti aye. Tongana zo ti kobela ni apeut ti sara tënë nga lo ye ti sara tënë na ndö ni, a yeke nzoni ti hunda lo ti fa zo so alingbi ti mû adesizion na place ti lo na ngoi so lo yeke na ngangu encore ape ti sara ni. Tongana a sara lisoro na lo polele ti hinga wala lo ye si a réanimé lo, wala a gbanzi lo na hôpital wala ti tene a soigné lo na ambeni kode ti kaïngo na kobela, a lingbi ti sara si azo ti sewa ni amä terê nga bê ti ala afâ ngbanga na ndö ti ala ape, tongana a hunda na ala ti mû desizion na place ti zo ti kobela ni so apeut ti sara mbeni ye oko ape. Ti sara lisoro kozo nga polele asara si azo ti sewa ni azia li ti ala gï na ndö ti bango lege ti zo ti kobela ni. Bible atene: “Tongana azo abungbi ti pika patara pëpe, ye so ala leke ti sara atï na ngu.”—aProverbe 15:22.
LEGE TI AIDÉ ZO TI KOBELA NI
Mingi ni, kozo kua so mbeni zo so ayeke bâ lege ti zo ti kobela ayeke sara ayeke ti dë bê ti lo. Mbeni zo so ague ti kui ayeke na bezoin ti hinga so a ye lo nga so lo yeke lo oko ape. A lingbi ti fa na lo ni tongana nyen? Diko ambeni mbeti na lo wala he bia na lo. Soro ambeti wala abia so ayeke kpengba lo nga so anzere na lo. A dë bê ti azo mingi tongana mbeni zo ti sewa ti ala agbu maboko ti ala na asara tënë yeke na ala.
A yeke lakue nzoni ti gi ti hinga azo so aga ti bâ zo ti kobela ni. Mbeni mbeti atene so, tanga ti ye ti terê ti zo so angbâ ti sara kua, na popo ti aye tongana lê, mê, langue, hôn nga na maboko, ayeke mê. Mê ti mbeni zo ti kobela apeut ti ngbâ ti sara kua nzoni atâa so na bango ni zo ni alango. Ni la, mbeni tënë so mo peut ti tene na lê ti zo ni ape, tene ni pëpe na ngoi so lo lango.
Tongana lege ayeke dä, sambela legeoko na lo. Bible afa so na mbeni ngoi lani, bazengele Paul na amba ti lo ayeke na yâ ti mbeni ngangu kpale na a sara si ala hinga pëpe wala ala yeke ngbâ lani na fini. Mungo maboko ti zo wa la ala gi lani? Paul avoro yanga na akamarade ti lo, atene: “Ala nga, ala lingbi ti sara mbeni ye ndali ti e na lege ti vorongo terê ti ala na Nzapa.” (2 aCorinthien 1:8-11). A yeke kota ye mingi ti sambela na bê kue na ngoi ti akota gingo bê nga na angangu kobela.
PENSÉ KOZONI NA YE SO ALINGBI TI SI
Lakue, ti hinga so mbeni zo so mo ye lo mingi ayeke gue ti kui ayeke ye so ason mingi. A yeke ye ti dongo bê ape ndali ti so kuâ ayeke ye so ayeke na lege ni ape. A leke e pëpe ti tene e kui (aRomain 5:12). Mbeti ti Nzapa airi kuâ “wato”. (1 aCorinthien 15:26). Tongaso, so e ye pëpe ti pensé na kuâ ti mbeni zo so e ye lo mingi, a yeke même na lege ni.
Ye oko, tongana azo ti sewa ni agi ti hinga aye so alingbi ti si ande, a lingbi ti aidé ala ti hon ndö ti mbeto ti ala na ti sara si aye atambela nzoni. Na yâ ti encadré so atene, “ Atanga ti yenga so angbâ na zo ni ti kui,” a fa ambeni molongo ti aye so apeut ti si. Tâ tënë, a ye ti tene ape so aye ni so kue la ayeke si na azo ti kobela kue, wala a yeke si na ala na molongo so a fa ni na yâ ti encadré ni. Me, kamême mbeni ye oko ti aye ni so ayeke si na mingi ti azo ti kobela ni.
Na peko ti kuâ ti mbeni zo so mo ye lo mingi, a yeke nzoni mo iri mbeni kamarade ti mo so ayeda lani ti aidé mo. Azo so ayeke bâ lege ti zo ti kobela ni nga na sewa ni abezoin ti tene a dë bê ti ala na fango na ala so pasi ti zo ti ala ni ahunzi awe. Na ndoye, Nzapa so aleke e adë bê ti e na tenengo so “azo so akui awe ahinga ti ala ye oko pëpe”.—Zo-ti-fa-tene 9:5.
NZONI ZO SO AYEKE BÂ LEGE TI ZO AHON ATANGA NI KUE
Na ngoi so mbeni zo ti sewa ti mo ayeke na mbeni kobela so ayeke gue na lo na kuâ nga na ngoi so vundu asara mo na peko ti kuâ ti mbeni zo, a yeke kota ye ti zia bê na Nzapa. Lo lingbi ti aidé mo na lege ti atënë so akpengba zo wala na lege ti amba ti mo. Doreen atene: “Mbi bâ so a yeke na lege ni ape ti ke mungo maboko ti mbeni zo. Me, gbâ ti mungo maboko so e wara apika bê ti e. Mbi na koli ti mbi e bâ biani so a yeke Jéhovah la ayeke tene na e: ‘Mbi yeke na terê ti ala ti mû maboko na ala na yâ ti aye so.’ Mbi yeke girisa ye so lâ oko ape.”
Biani, Jéhovah Nzapa ayeke Zo so ayeke bâ lege ti azo ahon atanga ni kue. So lo la lo leke e, lo hinga avundu nga na apasi ti e. Lo peut ti sara si e wara mungo maboko so e bezoin ni nga ti kpengba e tongaso si e hon ndö ti akpale ni. Lo yeke même na kota nzara ti sara ni. Pendere ye ni ayeke so, lo mû zendo so lo ga nduru ti zi kuâ biani biani nga ti zingo na kuâ azo kutu mingi so lo girisa ala ape (Jean 5:28, 29; Apocalypse 21:3, 4). Na pekoni, azo kue alingbi ti tene peko ti atënë ti bazengele Paul so: “Kuâ, songo benda ti mo ni ayeke na ndo wa? Kuâ, kî ti mo so mo yeke kpo na zo ayeke na ndo wa?”—1 aCorinthien 15:55.
^ par. 2 A changé ambeni iri ni.


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA OTA
Bâ fini so Nzapa amû na e na nene ni
1. Zo wa la amû na e fini?
JÉHOVAH ayeke “Nzapa so ayeke na fini”. (Jérémie 10:10). Lo la lo sara e nga lo mû na e fini. Bible atene: “Mo la mo sara aye kue, nga a yeke ndali ti ye so bê ti mo aye si aye ni ayeke dä na a sara ala.” (Apocalypse 4:11). Biani, Jéhovah aye ti tene e duti na fini. Fini ayeke kota cadeau so alondo na lo.—Diko Psaume 36:9.
2. Nyen la e lingbi ti sara ti duti nzoni na yâ ti gigi ti e?
2 Jéhovah amû na e aye so e bezoin ni ti ngbâ na fini, aye tongana kobe nga na ngu (Kusala 17:28). Me na ndö ni kue, lo ye ti tene gigi anzere na e (Kusala 14:15-17). Ti duti nzoni na yâ ti gigi ti e, e bezoin ti sara ye alingbi na andia ti Nzapa.—Ésaïe 48:17, 18.
NZAPA ABÂ FINI TONGANA NYEN?
3. Nyen la Jéhovah asara na Caïn na ngoi so lo fâ Abel?
3 Bible afa na e so Jéhovah abâ fini ti e nga na ti amba ti e na nene ni mingi. Na tapande, na ngoi so Caïn, molenge ti Adam na Ève, asara ngonzo na terê ti ngambe ti lo Abel, Jéhovah amû wango na lo atene a lingbi lo hon ndö ti ngonzo ti lo. Me Caïn amä wango ni pëpe, nga ngonzo agbu lo ngangu ni la lo ‘pika ita ti lo Abel, lo fâ lo.’ (Genèse 4:3-8). Jéhovah apunir Caïn ndali ti so lo fâ Abel (Genèse 4:9-11). Tongaso, ngonzo nga na kengo zo ayeke nzoni pëpe ndali ti so alingbi ti sara si e sara ye ti ngangu mingi na zo. Zo so asara ye tongaso alingbi pëpe ti wara fini ti lakue lakue. (Diko 1 Jean 3:15.) Ti nzere na lê ti Jéhovah, a lingbi e manda ti ye azo kue.—1 Jean 3:11, 12.
4. Mbeni oko ti andia so Nzapa amû lani na azo ti Israël afa na e nyen na ndö ti fini so a mû na e?
4 Angu saki mingi na pekoni, Jéhovah afa so lo bâ fini na nene ni mingi na ngoi so lo mû acommandement bale-oko na Moïse. Mbeni oko ti andia ni atene: “Mo fâ zo pëpe.” (Deutéronome 5:17). Tongana mbeni zo aleke na bê ti lo si lo fâ zo lani, a yeke fâ lo lani.
5. Nzapa abâ tukungo ngo tongana nyen?
5 Nzapa abâ tukungo ngo tongana nyen? Même fini ti mbeni bébé so ade ti dü lo pëpe, Jéhovah abâ ni na nene ni mingi. Na yâ ti Ndia so Jéhovah amû lani na azo ti Israël, lo tene so tongana mbeni zo asara si mbeni mama ti ngo awara kä si bébé so ayeke na yâ ti lo akui, a yeke fâ zo ni so. (Diko Exode 21:22, 23; Psaume 127:3.) Ye so afa na e so tukungo ngo ayeke sioni.—Bâ Kete tënë 28.
6, 7. Tongana nyen la e yeke fa na Jéhovah so e bâ fini na nene ni?
6 Tongana nyen la e yeke fa na Jéhovah so e bâ fini ti e nga na ti amba ti e na nene ni? E yeke fa ni tongana e sara pëpe mbeni ye so alingbi ti zia fini ti e wala ti amba ti e na yâ ti kpale. Ni la, e yeke nyon pëpe manga wala manga ti hôn wala mbangi, ndali ti so aye so alingbi ti sara sioni na e nga peut-être ti fâ e.
7 Nzapa la amû na e fini nga na terê, na a lingbi e sara ye na ni alingbi na ye so lo ye. Tongaso, a lingbi e bâ lege ti terê ti e nzoni. Tongana e sara ni pëpe, e yeke ga sioni na lê ti Nzapa (aRomain 6:19; 12:1; 2 aCorinthien 7:1). E lingbi pëpe ti voro Jéhovah, so amû na e fini, tongana e bâ pëpe fini na nene ni. Atâa so a lingbi peut-être ti duti ngangu ti zia lege ti asioni sarango ye ti e, Jéhovah ayeke mû maboko na e tongana e sara ngangu ti sara ni ndali ti so e bâ fini na nene ni.
8. Nyen la e yeke sara ti tene e zia pëpe fini ti e wala ti amba ti e na yâ ti kpale?
8 E bâ so fini so a mû na e ayeke mbeni kota cadeau. Jéhovah ayeke na confiance so e yeke sara ngangu ti zia lâ oko pëpe fini ti e nga na ti amba ti e na yâ ti kpale. E yeke sara ni na ngoi so e yeke kpe na oto wala na moto. E yeke ke ti sara angia ti awanguru so andu sarango ye ti ngangu na zo (Psaume 11:5). E yeke sara nga ngangu ti leke ndo ti e nzoni. Jéhovah amû commandement na azo ti Israël, lo tene: “Tongana mo leke fini da, mo sara nga kete gbagba na terê ti li ti da ni, si ngbanga ti mênë aga na li ti sewa ti mo pëpe ndali ti so mbeni zo alondo na li ti da ni atï.”—Deutéronome 22:8.
9. A lingbi e sara ye na anyama tongana nyen?
9 Même fason so e yeke sara na ye na anyama ayeke kota ye na lê ti Jéhovah. Lo yeda ti tene e fâ anyama e te ni wala e leke na bongo, nga lo zia lege na e ti fâ mbeni nyama tongana nyama ni aye ti sara sioni na fini ti e (Genèse 3:21; 9:3; Exode 21:28). Me a lingbi e sara sioni na anyama pëpe wala e fâ ala pëpe gï ti sara na ngia.—aProverbe 12:10.
FINI AYEKE NZONI-KUE BÂ NI NA NENE NI
10. E hinga tongana nyen so mênë aye ti tene fini?
10 Mênë ayeke nzoni-kue na lê ti Jéhovah ndali ti so mênë aye ti tene fini. Na peko ti so Caïn afâ Abel, Jéhovah atene na lo, atene: “Mênë ti ita ti mo so ayeke na sese ayeke dekongo na mbi.” (Genèse 4:10). Mênë ti Abel aye ti tene fini ti lo, na Jéhovah apunir Caïn ndali ti so lo fâ Abel. Na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé, Jéhovah akiri afa so mênë aye ti tene fini. Jéhovah amû lege na Noé na azo ti sewa ti lo ti te anyama. Lo tene: “Anyama kue so ayeke tambela na so ayeke na fini, ala lingbi ti te ni. Legeoko tongana ti so mbi mû akugbe ti kasa na ala, mbi mû nga anyama kue na ala.” Ye oko, mbeni ye ayeke lani dä so Jéhovah amû yanga na ala ti te pëpe: “Nyama so fini ni, wala mênë ni, angbâ dä, ala te ni pëpe.”—Genèse 1:29; 9:3, 4.
11. Commandement wa la Nzapa amû na azo ti Israël na ndö ti mênë?
11 Angu 800 tongaso na peko ti so Jéhovah atene na Noé ti te mênë pëpe, lo kiri lo mû yanga na azo ti lo, lo tene: “Tongana mbeni zo ti Israël wala mbeni wande so asara kodro na popo ti ala agi nyama na lo gbu nyama ti ngonda wala ndeke so ayeke ti tengo ni, a lingbi lo tuku mênë ni, lo fû sese na ndö ni.” Na pekoni lo tene: “Ala te mênë ti ala pëpe”. (Lévitique 17:13, 14). Jéhovah aye lakue ti tene azo ti lo abâ mênë tongana ye so ayeke nzoni-kue. Ala lingbi ti te nyama me mênë pëpe. Tongana ala fâ mbeni nyama ti te, a lingbi ala tuku mênë ti lo na sese.
12. A-Chrétien abâ mênë tongana nyen?
12 Ambeni ngu na peko ti kuâ ti Jésus, abazengele nga na a-ancien ti congrégation ti aChrétien na Jérusalem abungbi terê ti bâ ambage wa ti Ndia so a mû na azo ti Israël aChrétien alingbi ti ngbâ ti sara kua na ni. (Diko Kusala 15:28, 29; 21:25.) Jéhovah amû maboko na ala ti bâ so lo ngbâ ti bâ mênë na nene ni mingi na a lingbi ala ngbâ ti bâ ni tongana ye so ayeke nzoni-kue. Akozo Chrétien alingbi lani pëpe ti te mênë wala ti nyon ni wala ala lingbi pëpe ti te nyama so mênë ni angbâ dä. Tongana ala sara tongaso ape, a yeke sioni tongana vorongo yanda wala sarango lango-sioni. Ngbene ye na ngoi ni so ti ga na ni, atâ Chrétien ake ti te mênë wala ti nyon ni. Ka ti e laso a yeke tongana nyen? Jéhovah aye lakue ti tene e bâ mênë tongana ye so ayeke nzoni-kue.
13. Ngbanga ti nyen la aChrétien ayeda pëpe ti tene a zia mênë na terê ti ala?
13 Ye so aye ti tene so a lingbi aChrétien ake ti mû mênë? En. Jéhovah amû yanga na e ti te mênë pëpe wala ti nyon ni pëpe. Tongana mbeni docteur atene na mo ti nyon sämba pëpe, mo yeke mû ni ti tene a kpo mo na ni? Mo yeke sara ni pëpe. Legeoko nga, commandement so atene e te mênë pëpe wala e nyon ni pëpe aye ti tene so e yeke yeda pëpe ti tene a zia mênë na terê ti e.—Bâ Kete tënë 29.
14, 15. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti tene mbeni Chrétien abâ fini na nene ni nga lo mä yanga ti Jéhovah?
14 Ka tongana mbeni docteur atene na e so tongana a mû na e mênë ape e yeke kui, e yeke sara ye tongana nyen? A yeke ti zo oko oko ti fa wala lo yeke sara ye alingbi na ndia so Nzapa amû na ndö ti mênë. E aChrétien e bâ na nene ni mingi fini so Nzapa amû na e, na e yeke gi ambeni fason nde ti kaï na kobela ti e ti ngbâ na fini, me e yeke yeda pëpe ti mû mênë.
15 E yeke sara ngangu ti ngbâ na nzoni seni, me ndali ti so Nzapa abâ fini na nene ni mingi, e yeke yeda pëpe ti mû mênë. A yeke kota ye mingi ti mä yanga ti Nzapa ahon ti ke yanga ti lo ti gi ti ngbâ na fini aninga. Jésus atene: “Zo so aye ti sö fini ti lo, lo yeke girisa ni. Me zo so agirisa fini ti lo ndali ti mbi, lo yeke wara ni.” (Matthieu 16:25). E ye ti mä yanga ti Jéhovah ndali ti so e ye lo. Lo hinga ye so ayeke nzoni ndali ti e, nga e bâ fini tongana ye so ayeke kota mingi nga ayeke nzoni-kue, tongana ti so Jéhovah abâ na ni.—aHébreu 11:6.
16. Ngbanga ti nyen la awakua ti Nzapa ayeke mä yanga ti lo?
16 Awakua ti Nzapa so ayeke be-ta-zo aleke na bê ti ala ti ngbâ ti sara ye alingbi na ndia ti lo na ndö ti mênë. Ala yeke te mênë pëpe wala ala yeke nyon ni pëpe nga ala yeke yeda pëpe ti tene a soigné ala na mênë. * Ye oko, ala yeke yeda na ambeni fason ti savango na zo nde ti sö fini ti ala. Ala yeke na confiance so Zo so asara fini nga na mênë ahinga ye so ayeke nzoni mingi ndali ti ala. Mo yeda biani so Nzapa ahinga ye so ayeke nzoni mingi ndali ti mo?
OKO YE SO JÉHOVAH AYEDA TI TENE A SARA NA MÊNË
17. Na Israël, oko ye so Jéhovah amû lege ti tene a sara na mênë ayeke nyen?
17 Na yâ ti Ndia so Nzapa amû na Moïse, Jéhovah atene na azo ti Israël, atene: “Fini ti ye kue so ayeke na nyama ti terê ayeke na yâ ti mênë, na mbi la mbi mû yanga ti tene a zia mênë na ndö ti gbalaka ti sara si a zi [wala, a pardonné] siokpari ti ala, ndali ti so mênë ni la asara si a zi siokpari ti zo.” (Lévitique 17:11). Tongana azo ti Israël asara lani siokpari, ala lingbi ti hunda na Jéhovah ti pardonné ala na lege so ala mû mbeni nyama na sacrifice na ala hunda na prêtre ti tuku mbeni mênë ti nyama ni na ndö ti gbalaka na temple. So ayeke gï oko ye so Jéhovah amû lani lege na azo ti Israël ti sara na mênë la.
18. Sacrifice ti Jésus amû lege na e ti wara nyen?
18 Na ngoi so Jésus aga na sese, lo mû fini ti lo, wala mênë ti lo, ti pardonné asiokpari ti e na place ti sacrifice ti anyama so ndia ahunda ni lani (Matthieu 20:28; aHébreu 10:1). Fini ti Jésus ayeke kota mingi ni la na peko ti so Jéhovah azingo lo ti wara fini na yayu, Jéhovah amû lege na azo kue ti wara fini ti lakue lakue.—Jean 3:16; aHébreu 9:11, 12; 1 Pierre 1:18, 19.
19. Nyen la a lingbi e sara si “ngbanga ti mênë ti zo oko ayeke na li ti [e] pëpe”?
19 E kiri singila mingi na Jéhovah ndali ti pendere cadeau so ayeke fini so lo mû na e. Nga e ye ti fa na azo so tongana ala mä na bê na Jésus ala yeke wara fini ti lakue lakue. E ye azo na e yeke sara kue ti fa na ala tongana nyen ti wara fini (Ézéchiel 3:17-21). Tongaso, legeoko tongana bazengele Paul, e lingbi ti tene: “Ngbanga ti mênë ti zo oko ayeke na li ti mbi pëpe, ndali ti so mbi gbanzi terê ti mbi pëpe ti fa na ala ye kue so bê ti Nzapa aye.” (Kusala 20:26, 27). Biani, e yeke fa so e bâ fini nga na mênë na nene ni mingi tongana e fa ye na azo na ndö ti Jéhovah nga e fa na ala tongana nyen la lo bâ fini na nene ni.
^ par. 16 Ti hinga ambeni tënë na ndö ti mungo mênë, bâ lembeti 77-79 ti buku “Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa,” so aTémoin ti Jéhovah asigi na ni.


text:
YE TI MANDA 4
Jésus Christ ayeke zo wa?
1. Fini ti Jésus ato nda ni tongana nyen?
Nzapa acréé Jésus kozo ti aye kue. Nde na tanga ti azo kue, Jésus ayeke lani na yayu tongana mbeni zo ti yingo kozoni si a dü lo na sese (Jean 8:23). Jésus amû maboko na Nzapa na yâ ti lekengo tanga ti aye kue. Lo yeke oko zo so Jéhovah asara lo na maboko ti lo wani, ni la a iri lo “oko” Molenge ti Nzapa (Jean 1:14). Jésus asara kusala tongana Watokua ti Nzapa, ni la a iri lo “Tënë ni”.—Diko aProverbe 8:22, 23, 30; aColossien 1:15, 16.
2. Ngbanga ti nyen Jésus aga na ndo ti sese?
Nzapa atokua Molenge ti lo na sese na ziango fini ti lo na yâ ti Marie, mbeni wali Juif so ade ti hinga koli pëpe. A yeke ndali ni la Jésus ayeke pëpe na babâ na lege ti mitele (Luc 1:30-35). Jésus aga na ndo ti sese (1) ti fa tâ tënë na ndo ti Nzapa, (2) ti fa na e lege ti sara ye so Nzapa aye atâa e yeke na yâ ti akpale, nga (3) ti mû fini ti lo so alingbi kue tongana “ye so a futa ti zi azo”.—Diko Matthieu 20:28.
3. Ngbanga ti nyen a lingbi a futa ngere ti zi na e?
Ti zi mbeni zo na lê ti kuâ, a lingbi ti hunda ti tene a futa mbeni ye si (Exode 21:29, 30). Na tongo nda ni, Nzapa aleke lani pëpe ti tene azo aga mbakoro na ala kui. E hinga ni tongana nyen? Nzapa atene lani na kozo koli, Adam, so tongana lo sara ye so Bible airi ni siokpari, lo yeke kui. Tongana Adam asara fade siokpari pëpe, ka lo yeke kui lâ oko pëpe (Genèse 2:16, 17; 5:5). Bible atene kuâ “alï” na yâ ti dunia na lege ti Adam. Ye so asara si ahale ti lo kue awara siokpari nga kuâ so ayeke ye ti pekoni. A yeke ndali ni la e yeke na bezoin ti tene a futa mbeni ngere ti zi e na gbe ti kuâ so e wara na mbage ti Adam.—Diko aRomain 5:12; 6:23.
Zo wa la alingbi ti futa ngere ti zi e na gbe ti kuâ? Tongana e kui, e futa siokpari ti e wani. Mbeni wasiokpari alingbi pëpe ti futa siokpari ti amba ti lo.—Diko Psaume 49:7-9.
4. Jésus akui ngbanga ti nyen?
Jésus ayeke na siokpari tongana e pëpe. Tongaso lo yeke na bezoin pëpe ti kui ndali ti asiokpari ti lo: lâ oko lo sara mbeni siokpari pëpe. Me, Jésus akui ndali ti asiokpari ti azo. Nzapa atokua Molenge ti lo ti kui ndali ti e ti fa kota ndoye so lo yeke na ni na mbage ti azo. Jésus afa nga ndoye ti lo na mbage ti e na mango yanga ti Babâ ti lo nga na mungo fini ti lo ndali ti asiokpari ti e.—Diko Jean 3:16; aRomain 5:18, 19.
5. Nyen la Jésus ayeke sara na ndembe so?
Na ngoi so lo yeke na sese, Jésus akaï akobela, lo zingo akuâ nga lo zi akpale ti ala. Na lege ti aye so, lo fa ye so lo yeke sara ande teti azo kue so amä yanga (Matthieu 15:30, 31; Jean 5:28). Na peko ti so Jésus akui, Nzapa azingo lo na kuâ tongana zo ti yingo (1 Pierre 3:18). Na pekoni, lo duti na tere ti Jéhovah Nzapa na mbage ti maboko ti lo ti koli, lo ku juska Jéhovah amû na lo ngangu ti komande tongana Gbia na ndo ti sese kue (aHébreu 10:12, 13). Jésus ayeke komande fadeso tongana Gbia na yayu, nga adisciple ti lo ayeke fa nzoni tënë so na ndo ti sese kue.—Diko Daniel 7:13, 14; Matthieu 24:14.
Na yâ ti ngoi kete, Jésus ayeke mû ngangu ti lo ti Gbia ti ga ti hunzi apasi kue nga na azo so ayeke na gunda ni. Azo kue so afa so ala mä na bê na Jésus na mango yanga ti lo ayeke wara ande fini na yâ ti paradis na ndo ti sese.—Diko Psaume 37:9-11.
TI HINGA AMBENI TËNË
Bible afa nyen biani?


text:
KAPITA-BAWE-NA-SITA
Mo Kakuti Ndikidi Irisombori Nyanyaki
Ginipai Ziazia Kekeapai ayugoho nibipa mangasunge na kpiaahe?
Gini bipai si aida ndikidi aKristano du na ni nibipa agu aˈuru akanisa audaha?
Wai rengbe mo ka sakapai tipa gamo aida fu aboro zanga ba zinga tiyo?
1, 2. Gini sanahe si aida mo sana tiro na ni fuo kura mo kusayo rogo zire pambori, na mo naberãha nga tipagine nyakipa gipai re ti ni?
KA MO bi gupai nga boro uka kere he ku rogo gamo guga, si kidu nga ka mo ambiraha kindi, pai gbiaro agbia, ginipai ka mo mangihe? Ya mo mo mbunga mbira gu guga re te? Na ka mo vura mbu mbira gu guga re, mo nibakibangiro abaka kindi nga, ‘Ya mo kaza aziongo re be gu mbiri mi he te?’
2 Zire pambori wakina gu guga du na kere he rogoho. Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga zire pambori ima gberã be bibiriko ayugopai na mangaapai. (2 AKorindo 6:17) Si du duhe ti ni foro ni nyanyakipa pai mo kuru kusayo rogo ‘gu bakere bakporo nga Babera,’ nga zire apambori. (Yugoti 18:2, 4) Ya mo mo ima kura yo? Ka si duwo, ani natambua ro tipa gupai mo namangihe re. Ono kura apai kinaho si aida mo mangihe fuo gu nga ka kpara tiro ti zire pambori watadu ka kusa rimoro kusayo yo. Fuo manga mo gere, si naida mo sana tiro nga, ‘Ya mo kurapai ho nga ga zire pambori du kindi rogore yo?’ Mo bingo bete akpiapai.
KPIAAHE NA IRISO ATITASE
3. (a) Ginipai Ziazia Kekeapai agumbaha tipa mangasunge na kpiaahe, na tipagine rengbehe kadu ti ni ni mbumbupai fu boro ní mbu mangasunge na ni? (b) Ginipai si aida mo mangihe na agu ahe du bero nga gu nabipa zire irisombori?
3 Dungu aboro du na kpiaahe watadu atuka na angbama kpuyo. Ya mo he ho dagba agu ahe re kpuro? Ka si duho, mo rengbe ka berãha nga mo arengbanga ka kpara fu Mbori zangaha te, watadu mo arengbanga ka raka zanga du mo na ni kporo te, bambiko mo nabihe nga si naye na amaku foro. Mo nabihe nga si nga guhe ka mo ambunga ha ya. Ono kina Mbori si aida ani mbuko ko gumbapa gu gene furani si aida ani naairisoko ngbaha, na Ziazia Kekeapai naya wẽ ko aidanga ani naamangasunge na kpiaahe watadu kaa kido kuti agu ahe duwa atuka na angbama te. (Mo gedi Gate 20:4, 5; Atambuahe 115:4-8; Yesaya 42:8; 1 Yoane 5:21) Sidu, mo rengbe ka kakuti ndikidi irisombori ni dia mo agu ahe kusayo nabipa zire irisombori. Si naida mo asadi tiro kaa bi agu ahe re wa gu Yekova abihe. Ko nabihe ni kere “gbegberẽhe.”
4. (a) Wai ani aino ya iriso atitase nga kungbopai? (b) Tipagine Yekova aza gako aboro ti ni ti asadatise ka fura na kpikpi aboro?
4 Iriso atitase ima kumuko a rogo dungu zire apambori. Kura aboro naima wirika rengo adumbata na gu ida nga kpikpi aboro kina ti ni naraka rogo gu ngbii nga ga atoro na i rengbe arengba ka undo unga aboro watadu ka mangayo gbegberẽ. Isoke mo anaamanga dungu apai amanga tipa ka sa ngbarago ti agu atitaro naima kpiko. Ono rogo Kapita 6 nga ga gi buku re, mo awiriki gupai nga kpikpi aboro ho ti ni rogo kura ba te. Wiri undo ho ka boro gbiaha ka ní asadi ka fura na yo te. Ai gu pangbanga boro abihe wa si naye be gu gani boro naima kpi, si naye nzunzu be adaimona. Si du Yekova aza aYisaraere ti ni ti asadayo tiyo ka fura na kpikpi aboro watadu ka rimisotise ku rogo gu mangaapai nga ga adaimona.
5. Ginipai si aida mo mangihe ka si du nga mangasunge na kpiaahe watadu iriso atitase nangia sinoro mbata?
5 Ka si du nga mo anaamangasunge mbata na kpiaahe watadu mo anaairiso atitaro, ginipai si aida mo mangihe? Si naida mo gedi agu apapara Ziazia Kekeapai nafura tipa wai Mbori abi agu ahe re na mo ki berẽkurii gupai mo agedaha. Mo nikpari fu Yekova na aˈuru dũ tipa gu nyemu kakuti ndikidi irisombori du tiro, na ki sanako ko undoro mo niberẽ wa gu ko aberã.
BAMBATA AKRISTANO ANAAIRISANGA KRISIMASI TE
6, 7. (a) Krisimasi nga gu pumbo i naamangaha ki ya i nauda gini uru, na ya mo gu ga Yesu abawiriki naadu mbata anaamanga Krisimasi? (b) Irisa aˈuru-batika angia sino ada ti rago ga Yesu bambata abawiriki?
6 Ga boro irisombori rengbe kadu ni bibirikoho ka ní amanga agu apai nabipa agu aˈuru badungu aboro audaha areme. Ani bingo pai tipa Krisimasi. Krisimasi nga gu pumbo i naamangaha ki ya i nauda gu uru i abatika Yesu Kristo ti ni, na si mbedi kadu nga agu akanisa dunduko naya si nga ga aKristano namanga gi pumbo re. Gopai ho nayugoho nga gu ga Yesu abawiriki naadu rogo bambata sa kama agarã anaauda uru vunga Yesu te. Buku sa naya: “Vuru agu agarã 200 naye fuo vungayo Kristo, boro ho naini gu uru nzunzu i avunguko rogoho te, na ngenga agu aboro naadu na nyemu ka ino gu uru re a te.”
7 Ka ga Yesu abawiriki avura ino gu uru i avunguko rogoho, ka i anaaudanga ha te. Tipagine? Bambiko agu aKristano naadu mbata “anaabi uda gu uru i avungu boro rogoho ni gupai nga sino apagano,” wo buku sa apehe. (The World Book Encyclopedia) Agu apumbo nga ga uda uru-batika nga gu Ziazia Kekeapai nafura tipaha, si nga kina gu nga ga agu abazogo ue naangianga airisi Yekova ya. (Bambata Pai 40:20; Marako 6:21) Aboro anaauda aˈuru-batika a tipa ka fu irisa fu agu ambori nangia ga apagano yo. Ni kpiapai, rogo Merekoko ti rameru 24, aRomo anaairisa gu uru-batika nga ga gu de-mbori nangia Diana. Rogo gu uru nangbe tifuoho, i anaairisa gu uru-batika nga ga gu mbori-uru nangia Aporo. Sidu tie, irisa uru-batika angia sino apagano, angianga sino aKristano ya.
8. Mo sakingo pai tipa gu kodatise du dagba iriso uru-batika na sangbaatoro.
8 Kura ndupai kinaho gu ga Yesu abawiriki naadu rogo bambata sa kama agarã aarengbanga ka uda uru vunga Yesu ti ni ya. Si nawira gupai nga i aima ino ya irisa uru-batika angia gupai naadu ni kodikodihe na pa sangbaatoro. Ni kpiapai, dungu aGiriki na aRomo adu na gu ida nga toro adu kinaho pati aboro dunduko ni basasa rogo uru batika yo, na gu toro re nabanda boro rogo gani raka dati kpio. Buku sa nafura tipa gipai re niya: “Gi toro re adu na pagume dagbani na gu mbori i abatika ní kina rogo gu bangisa ramediwi i avungu gi boro re ti ni.” Rago arengbanga ka ngba ti Yekova na gu pumbo nakodapa vunga Wiriko na pa sangbaatoro te. (Yesaya 65:11, 12) Ono wai Krisimasi ada ni gu pumbo badungu aboro amangaha?
PA ENGA KRISIMASI
9. Si amangi wai i sia Banduru ti rameru 25 kaa iriso uru vunga Yesu rogoho?
9 Badungu akama agarã asusi asusa mbata fuo kpi Yesu aboro kini tona kaa irisa uru vungako rogo Banduru ti rameru 25. Ono anga gu uru re i avungu Yesu ti ni te. * Tipagine tie i asia gu uru re ti ni? Si nawira wa pai amangi nga, agu aboro nasatiyo ni aKristano kusa “aidi uru pumbo vunga Yesu ringbisitihe sa na gu uru aRomo anaairisaha ya si ‘i abatika vovo uru rogoho.’ ” (The New Encyclopædia Britannica) Ho uru anaafaanga ni wenengai ya garã, apagano anaamanga pumbo tipa ka sa uru si karagatihe rogo gu rago si andu ku rogoho. I aberẽhe nga Banduru ti rameru 25 nga gu uru uru atona ka karagatihe rogoho. Wa abarumbatayo nga ga aKristano yo aidi ka sa apagano ni aKristano, i asia gu uru pumbo re ki saha ni gu pumbo nga ga aKristano, kini nangi aboro nga si nga gu uru i abatika Yesu rogoho. *
10. Ti agu aregbo naadu kusayo, tipagine kura aboro aairisanga Krisimasi ti ni ya?
10 Aboro aima ino gupai nga Krisimasi aenge ti apagano. Rogo 17 kama agarã, gu zogarago nangia ga aNgirisi gbiati agu arago naadu tiibe Amerika azahe ti manga Krisimasi mbiko gupai nga pa Krisimasi rogo Ziazia Kekeapai te. Gu boro naanikpa ti sunge ka sungo kporo yo rago Krisimasi, i anifu mbusa funi nibasa. Ono fuo regbo kusa, aboro akaragatiyo berewe sa manga Krisimasi na ki tona kura vovo apumbo berewe. Krisimasi ada berewe ni bakere pumbo, na wo duhe rogo dungu aringara areme. Ono wa duhe nga Krisimasi nga sino zire pambori, agu aboro nakpinyemu ka sa ngbarago ti Mbori audanga gu uru re watadu gu kura uru pa udaha aenge rogo gu irisombori nga ga apagano te. *
YA MO PAI TI NI TE?
11. Tipagine kura aboro naairisa kura aˈuru ti ni, ono ginipai si aida ani ni berẽpaha gbe?
11 Kura aboro ima ida kuti gupai nga ngbatunga agu apumbo duwa Krisimasi aenge ti apagano, ono i kini bihe nga pai ho gberẽ ti mangaha te. Na berewe, i nabihe nga badungu aboro aberãnga pa zire irisombori ho i airisa agu aˈuru ni re te. Agu aregbo re nga wene aregbo a tipa aboro sungu na agumeyo. Ya mo wo mo abihe? Ka si duwo, gure nga nyemu agumero du, angianga nyemu zire pambori ya, nasaha foro ni mbumbupai mo kakuti ndikidi irisombori. Mo ini gupai nga, Yekova nakusi aboro na agumeyo, ko naida aida mo du na wene pagume na agumero. (AEfeso 3:14, 15) Ono si naida mo nyakasi gu pagume re ngba gu gene nafu ngbarago afu fu Yekova. Pauro akepai tipa gupai nyakipaha ki ya: “Oni nikpária pa gu he ngba ti Gbia.”
12. Mo gumbanga gu kpiapai nayugo gupai nga si aidanga ani naairisa agu aˈuru paha aenge ti apagano te.
12 Isoke mo nabihe nga aboro audanga aˈuru areme na pa engaha berãyo yo te. Ya mo si naida ani berẽpa wai irisa uru aenge, watadu pai ho ti ni te? Pai kinaho ti ni! Mo bingo gi kpiapai re: Ka mo bi arawa gene ime nafu na u ku rogo bibiriko ba, ya mo mo di ru ka riru? Oó. Gu arawa re ni bibiriko ru. Wakina gu arawa re, gu uru aboro audaha rengbe kadu wa si ni nzinzirihe, ono i adihe rogo bibiriko ba. Tipa ka kakuti ndikidi irisombori, si naida gaani bipai duwa ga gu nebi nangia Yesaya, naya fu airisimbori wẽ: “Ka oni zádi nga birikobiriko he wa sa ya.”
MO DU NA RUGATINAPAI
13. Gini kpakaraapai rengbe ka kura ho boro akodanga tiní ni ku rogo irisa aˈuru ya?
13 Kpakaraapai rengbe arengba ka kura ka si du nga mo aidanga ka rimiso tiro ku rogo irisa aˈuru te. Ni kpiapai, ka gamo abadiasunge bi gupai nga mo amanganga kura apai nga ga agu aˈuru i airisaha te, si rengbe arengba ka kpakara bangiriyo. Na ka i fu gamahe foro nga ga Krisimasi, ya mo si du ni gbegberẽpai mo dihe? Na ka si du nga gamo badiarogatise nga gu boro nairisa agu aˈuru re airisa tigani, ginipai si aida mo mangihe? Wai rengbe mo ka sa awiro ka rago gberẽnga tiyo ya mbiko gupai nga i airisanga agu aˈuru aboro airisaha te?
14, 15. Ginipai rengbe mo ka mangaha ka i fu sene foro nga ga gu uru i airisaha watadu ka boro fu gamahe foro?
14 Si naida boro du na rugatinapai rogo agi abangiriba re dunduko. Ka boro asusa asusa ngba gani gene ní kini fu sene foro, wa ngbatunga gu sene nga ga Krisimasi watadu ga vovo garã, mo rengbe ka ya funi gbua wẽ ‘tambuahe.’ Ono ka si du nga gu boro re nga guni mo naabi ní abi dedede watadu gu boro mo naamangasunge na ní, mo rengbe arengba ka fura ni gbangaha susi gu gbua nga ka fu tambuahe. Ono rogo agi apai re dũ, si naida mo du na rugatinapai gbiati tatamana. Ziazia Kekeapai nafu rugute niya: ‘Oni fura na undahe dedede, si ki hii na tikpo, si du oni ka ina wai ti ni oni ka karagapai fu akuaroni.’ (AKorosaio 4:6) Si aidanga mo fura ni zangairisa te. Mo fura funi ni tatamana. Mo pe gupai funi ziazia nga mo asoganga gupai asoga nga ga fu gamahe watadu sungo na aboro te, ono mo rengbe ka ida na ni rogo kura uru kia.
15 Na ka boro aida ka fu gamahe foro, ginipai rengbe mo ka mangaha? Gure nabipa gu gene gbe ní afuhe ngbaha. Gu boro nafu he re rengbe ka ya: “Mi ima ino nga mo airisanga gi uru re te. Ono mi naida mo di gi he re adia bere.” Mo rengbe ka bihe nga ka mo di gu he re ho duhe ni wa gure, anga gure nga mo ima rimiso tiro ku rogo irisa gu uru re te. Ka si du nga gu boro nafu he re aruganga tiní na pa gamo aida te, mo rengbe arengba ka pe gupai funi nga mo naairisanga gu uru re te. Gere rengbe ka sani a ní ini gupai mo adia gamahe adia ti ni beni ono ka mo afunga gamahe tigamo fu boro ti agu aregbo re ya. Ono ka mo bihe nga i nafu gamahe foro ka asada ro singia mo akakuti gamo ida watadu ka bihe singia mo rengbe arengba ka mbu gamo ida tipa ahe, si aidanga mo di gu gamahe re te.
NA ABOROKPORO TIGAYO?
16. Wai si aida mo du na tatamana nibipa agu apai nabi agu aˈuru i airisaha?
16 Na ka si du nga kura gamo aborokporo kinaho adunga na gamo aida ya, ginipai rengbe mo ka mangaha? Si naida mo du a na tatamana. Ndupai ho mo nifura tipa agu asino na apumbo dunduko agumero nadiberã kaa mangaha te. Ono gupai si aidaha nga, mo du na irisa tipa gu rengo du yo na ni ka manga gayo diaberã, a wa mo aida i du na irisa tipa gu rengo du mo na ni ka manga gamo diaberã nitiro. (Mo gedi Matayo 7:12.) Mo banda tiro ti ai gupai rengbe ka sa ro mo du ni gu boro rimisi tiní ku rogo irisa gu uru re. Ono si naida mo ini agu apai aino angianga rimisotise ku rogo irisa uru ya. Ono tie, si naida mo nimangipai ti aregbo dũ ngba gu gene nika sa ro mo du na gigiri sangbakpotoseyo.
17. Ginipai rengbe mo ka mangaha ka sa awiro ka rago gberẽnga tiyo ya mbiko gupai nga i airisanga agu aˈuru aboro airisaha te?
17 Ginipai rengbe mo ka mangaha ka sa awiro ka rago gberẽnga tiyo ya mbiko gupai nga i airisanga agu aˈuru aboro airisaha te? Gure nabi gupai gbe mo naamangaha ti kura aregbo vuru garã yo. Kura avunguagude naasia uru ka fuka agamahe fu awiriyo rogoho. Gamahe sa dagba gu nyanyakipa agamahe rengbe mo ka fuhe fu awiro nga, ka dia regbo kaa sungo na yo na kini moiberãro fuoyo.
MO NIMANGI NDIKIDI IRISOMBORI
18. Wai rengbe pa ndu mo sa agu adunguratise nga ga ndikidi aKristano ka undoro mo kakuti ndikidi irisombori nyanyaki?
18 Tipa ka sa ngbarago ti Mbori, si naida mo sogo zire irisombori ki kakuti ndikidi irisombori nyanyaki. Kakuti ndikidi irisombori nakoda gini apai? Ziazia Kekeapai naya: “Ani bérẽ pa akuarani ka nyakasa yo kuti nyemuse na wene mangaapai. Ka ani hé nga dungura tirani na akuarani, wa du sino agu yo ya, ono ani rúgu akuarani aruga; ki nimangi he susi, wa bi oni he ya gu uru re si nambeda.” (AEbere 10:24, 25) Agu adunguratise nga ga ndikidi aKristano nga gu bawene he naundo rani ani naairiso Mbori ngba gu gene ko aidaha. (Atambuahe 22:22; 122:1) Ti regbo agu adunguratise re, ani nagbia ‘wasa be akuarani’ nga aguyo ani airiso Yekova na yo.
19. Tipagine duhe ti ni ni nyanyakipa pai mo naagumba agu apai fu aboro mo nawirikihe rogo Ziazia Kekeapai yo?
19 Gu kura gene rengbe mo ka kakuti ndikidi irisombori ngbaha nga kaa gumba agu apai fu aboro mo nawirikihe rogo Ziazia Kekeapai yo na aDezire Yekova. Badungu aboro “nauka omeyo ki nikpari” mbiko gu gbegberẽ apai namanga rogo zegino. (Yezekere 9:4) Isoke mo ima ino bete agu aboro re a. Si ngbaangba ka mo agumba agu apai fuyo Ziazia Kekeapai agumbaha tipa gu raka du ku mbatayo. Wa mo nikaa koda tiro na ndikidi aKristano na kini gumba agu apai fu aboro mo nawirikihe rogo Ziazia Kekeapai yo, mo nika bi gupai nga nyemu agu asino nga ga zire pambori ka du rogoroyo nika kura kusayo dunduko. Si naida mo ini gupai nga, mo nika gbia bakere ngbarago agbia na badungu amaku ka mo kakuti ndikidi irisombori nyanyaki.
^ genewaraga 9 Mo bi Kura Apai ti kpewaraga 252-254.
^ genewaraga 9 Kura pumbo kinaho berewe nasa gupai nga i sia Banduru 25. Si nga gu pumbo i anaamangaha tipa ka fu irisa fu gu ga aRomo mbori i aya ko nga ga sopabino ko. Gu pumbo re anaatona rogo Banduru 17 kini digi ti rameru 24. Aboro anaarika ahe, kini do agbere, na kini fuku agamahe ti regbo gu pumbo re.
^ genewaraga 10 Tipa ka ino wai ndikidi aKristano abi kura aˈuru aboro airisaha, mo bi kpewaraga 254-255.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | ESKÊ NDARA TI AZO AMÛ PLACE TI BIBLE?
Aye so awandara asigigi na ni andu fini ti mo
Tongana a sara tënë ti ndara ti azo (wala science), a ye ti sara tënë ti akode so awandara asigigi na ni ti manda na ye na ndo ti anyama, akeke nga na ambeni ye ni nde, so ayeke na yâ ti dunia. Ti manda aye ni so, ala yeke mû ngoi mingi ti bâ yâ ti aye ni nzoni, ti tara ambeni ye na ndo ni nga ti mû mesure ti aye ni. Akua ni so ayeke ngangu nga ason li mingi. Ala yeke mû ayenga, anze wala même angu mingi ndali ni. Na ambeni ngoi, ala wara nga ye oko na pekoni ape. Me mingi ni, aye so ala sigigi na ni ayeke ga na aye ti nzoni na azo. Zia e bâ ambeni tapande ni.
Mbeni ndokua na Europe asigigi na mbeni ye so ayeke mû lege ti zi asioni ye so ayeke na yâ ti ngu tongaso si zo so anyon ni lo tï kobela ape. A leke ni na mbeni kpengbango plastique nga na mbeni ye so ayeke filtré ngu pendere mingi. A yeke sara kua na amara ti aye ni so na ngoi ti aye ti ngangu so asi na azo, na tapande na ngoi so sese ayengi lani na Haïti, na ngu 2010.
Awandara azia ambeni machine na nduzu kâ, so a iri ni asatellite, ti sigigi na mbeni gbakuru so a iri ni GPS (Global Positioning System). A leke GPS ni na tongo nda ni ti mû maboko na aturugu ti hinga ndo so ala ye ti gue dä. Me, machine so amû nga maboko na azo ti gingo anyama, atouriste nga na azo so ayeke kpe na oto, na avion nga na abateau. Grâce na awandara so asigigi na machine so, azo alingbi ti si hio na ndo so ala ye ti gue dä.
Mo yeke sara ka kua na téléphone, na ordinateur wala Internet? Seni ti mo ayeke nzoni ahon ti kozo wala mo kiri mo wara nzoni seni ndali ti so kode ti savango azo ague na li ni? Mo yeke voyagé ka na avion? Tongana a yeke tongaso, mo kue mo yeke bâ nzoni na lege ti aye so awandara asigigi na ni. Awandara asigigi na aye mingi so ayeke mû maboko na mo.
AMBENI YE AKARA AWANDARA
Ti kono hingango ye ti ala, awandara ti laso ayeke gi ti hinga ye nzoni na ndo ti aye ti yâ ti dunia. Ambeni agi nda ti aye ngangu mingi na ndo ti lege so atome ayeke sara na kua. Ti ambeni, ala yeke gi ti hinga aye so asi a sara angu mingi awe, ti mû lege na ala ti hinga tongana nyen la dunia abâ gigi. Teti so ambeni wandara ni agi nda ti aye na ando so ayo na e mingi, même ando so zo alingbi ti bâ ni ape nga so azo alingbi ti ndu ni ape, ala bâ so tongana fade Nzapa ayeke dä, ka ala doit ti wara lo.
Ambeni wandara ni ague ayo mingi na yâ ti atënë ti ala. Wandara Amir Aczel atene so awandara “ayeke gi gi ti wara aye so afa atene Nzapa ayeke dä ape.” Na tapande, mbeni wandara so azo ahinga lo mingi atene: “So e wara pëpe aye so afa atene mbeni Nzapa ayeke dä so ayeke sara mbeni kota kua na yâ ti dunia, a fa biani so mbeni nzapa tongaso ayeke ti lo dä ape.” Ambeni zo ni ahaka aye so Nzapa asara na aye ti “magie” nga tongana mbeni ye ti “ndima.” *
Me, e doit ti hunda tere ti e, e tene: Eskê aye so awandara ahinga alingbi awe ti tene ala tene so aye ayeke biani tongana ti so ala pensé? Kiringo tënë ni ayeke ên-ën. Awandara ahinga aye mingi, me mingi ti ala ahinga so aye mingi angbâ so ade ala hinga ni ape nga so peut-être ala yeke hinga ni lâ oko ape. Ni la, na ndo ti tënë ti gingo nda ti aye so angoro e, mbeni kota wandara, Steven Weinberg, atene: “E lingbi lâ oko pëpe ti hinga nda ti aye kue.” Pakara Martin Rees, so ayeke nga mbeni wandara, atene: “Ambeni ye ayeke dä so peut-être azo ayeke hinga ye lâ oko ape na ndo ni.” Ti tâ tënë ni, na ndo ti aye kue so ayeke na yâ ti dunia, ti londo na akete cellule ti si na aye kue so ayeke na lê ti nduzu, gbâ ti aye angbâ so awandara ti laso ade ti hinga ni ape. Na tapande:
Awandara so ayeke gi nda ti aye na ndo ti azo, anyama nga na akeke ade ti hinga kue ape lege so aye ayeke tambela na yâ ti acellule. Na tapande lege so acellule ni ayeke wara na ngangu, tongana nyen la ala yeke sara si akobe so e te asara si e kono nzoni nga si e duti na nzoni seni, nga lege so ala yeke kangbi ti ga ambage nde nde ti tere ti zo. Ahundango ndo so ayeke aye so ade awandara agbu ndani nzoni kue ape.
Ngangu so sese ayeke na ni ti gboto na aye na mbage ti lo ayeke sara ngangu na ndo ti e lakue. A yeke mbeni ye so ahon gbungo li ti awandara. Ade ala hinga kue ape tongana nyen la ngangu ni so ayeke gboto e lakue na sese na peko ti so e huru na lê ti nduzu, nga tongana nyen la ngangu so ayeke sara si nze angbâ lakue ti ngoro na tere ti sese.
Ambeni wandara so ayeke gi ti hinga aye so ayeke na lê ti nduzu atene so aye mingi ayeke na yâ ti dunia so, so azo alingbi ti bâ ni ape, atâa ala sara kua na angangu machine so ala sigigi na ni. Juska laso, ade azo ahinga aye ni so kue ape.
Ambeni ye angbâ so awandara ade ti hinga ni kue ape. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti hinga ni tongaso? Mbeni wandara atene: “Aye so e hinga ni pëpe ayeke mingi ahon ati so e hinga ni awe. Ti mbi, mbi bâ so aye so awandara ahinga ayeke pika bê ti zo mingi, ayeke mû na zo nzara ti hinga ye mingi ahon ti kozo nga ti duti nduru ti manda afini ye.”
Ni la, tongana mo pensé so ndara ti azo apeut ti mû place ti Bible nga ti kanga lege na azo ti mä na bê na Nzapa, gbu li na ndo ti tënë so: So awandara awara lege pëpe ti hinga ambeni ye so ayeke na yâ ti dunia, atâa so ala sara kua na angangu machine, a ye ti fa so aye ni so ayeke dä ape? Na ndo ti mbaï nga na guengo na li ni ti gingo nda ti aye so ayeke na lê ti nduzu, mbeni bakari (Encyclopedia Britannica) atene: “Atâa so a ga nduru ti sara ngu 4000 tongaso awe la awandara ayeke gi nda ti aye na ndo ti aye so ayeke na lê ti nduzu, aye mingi angbâ so ade azo ahinga ni ape legeoko tongana ti azo ti kodoro ti Babylone.”
A-Témoin ti Jéhovah abâ so zo oko oko ayeke na droit ti duti na bango ndo ti lo wani na ndo ti tënë so. E yeke sara angangu kue ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible so atene: “Zia azo kue ahinga so ala yeke sara ye na lege ni.” (aPhilippien 4:5). Ni la, e tisa mo ti bâ tongana nyen la atënë so awandara atene nga na atënë ti Bible ague oko.
^ par. 9 Ambeni zo ake ti mä na bê na atënë ti Bible ndali ti afango ye ti a-eglize ti ândö nga na ti laso. Na tapande, a-eglize ni afa atene sese la ayeke na milieu ti aye kue so ayeke na ndo ti gigi wala ti so ala tene Nzapa aleke dunia gi na yâ ti lango omene, so na yâ ti lango oko mo yeke wara l’heure 24. Bâ encadré so atene: “ Bible nga na aye so awandara afa.”


text:
Nyama so akpa ngbo so asara ye ti ngangu na wali ni (13-17)
12 Na pekoni, a bâ mbeni kpengba fä na yayu: Mbeni wali+ so ayü lâ tongana bongo na terê ti lo, nze ayeke na gbe ti gere ti lo, mbeni couronne ti atongoro 12 ayeke na li ti lo,2 na lo yeke na ngo. Lo yeke dekongo ndali ti songo yâ ti lo nga ndali ti pasi ti dungo ni.3 A bâ nga mbeni fä nde na yayu: bâ, mbeni kota sioni nyama so akpa ngbo so terê ti lo abe tongana wâ,+ lo yeke na ali mbasambala na adidi bale-oko; akpoto ti gbia ayeke na ali ti lo ni oko oko si akpoto ni kue ayeke mbasambala;4 tongana a mû atongoro+ kue ti yayu, damba ti sioni nyama so agboto mbage oko ti ala na popo ti ambage ota, na lo bi atongoro so na sese.+ Sioni nyama so akpa ngbo so ayeke luti na gbele wali ni+ so aye ti dü, si tongana lo dü awe, lo te molenge ni.5 Wali ni adü mbeni molenge ti koli so,+ tongana berger, ayeke komande amara kue na barre ti wen.+ A mû molenge ni hio a gue na lo na terê ti Nzapa na ti trône ti lo.6 Wali ni akpe ague na yâ ti benyama, na mbeni ndo so Nzapa aleke na lo kâ, na so a yeke mû na lo kobe dä na yâ ti alango 1 260.+7 Na pekoni, bira alondo na yayu: Michel*+ na a-ange ti lo atiri bira na sioni nyama so akpa ngbo so, na sioni nyama ni na a-ange ti lo nga atiri na ala,8 me sioni nyama ni na a-ange ti lo asö benda pëpe,* nga ndo angbâ mbeni pëpe ndali ti ala na yayu.9 Tongaso, a bi kota sioni nyama+ so akpa ngbo so, ngbo ti giriri,+ lo so a iri lo Zabolo+ na Satan,+ lo so lo yeke handa azo na ndö ti sese kue;+ a bi lo na sese,+ na a bi nga a-ange ti lo ni legeoko na lo.10 Na mbi mä mbeni go asara tënë na kota go na yayu, atene:“Fadeso salut,+ na ngangu, na Royaume ti Nzapa ti e+ nga na komandema ti Christ ti lo aga tâ ye awe, ngbanga ti so a bi zo ti bingo tënë na li ti aita ti e na sese awe, lo so ayeke bi tënë na li ti ala bï na lâ na gbele Nzapa ti e!+11 Na ala sö benda na ndö ti lo+ ngbanga ti mênë ti Molenge ti taba ni+ nga ngbanga ti ye so ala yeke fa tënë na ndö ni;+ na tënë ti âme*+ ti ala agbu bê ti ala pëpe, même tongana ala tingbi lê na lê na kuâ.12 Ndani la, ala duti na ngia, ayayu na ala so ayeke kâ! Mawa na sese nga na ngu-ingo,+ ngbanga ti so Zabolo adescend na mbage ti ala, lo yeke na kota ngonzo, ndali ti so lo hinga so lo yeke na ngoi mingi pëpe.”+13 Tongana sioni nyama so akpa ngbo so abâ so a bi lo na sese awe,+ lo sara ye ti ngangu na wali+ so adü fade molenge ti koli so.14 Me a mû akpangbi* use ti kota aigle+ na wali ni si lo lingbi ti huru ti gue na yâ ti benyama, na ndo ti lo; kâ la si a doit ti mû kobe na lo ndali ti ngoi oko, ngoi use na ndambo ti ngoi oko,*+ yongoro na lê ti ngbo ni.+15 Na ngbo ni adë ngu na yanga ti lo na peko ti wali ni si aga tongana kota ngu so asua, ti tene kota ngu ni so amene wali ni.16 Me sese aga amû maboko na wali ni, sese azi yanga ti lo na amene kota ngu so sioni nyama ni adë ni na yanga ti lo so.17 Tongaso, ngonzo agbu sioni nyama so na terê ti wali ni, si lo gue ti sara bira na tanga ti ala so ayeke ti hale* ti wali ni,+ ala so ayeke bata acommandement ti Nzapa nga so ayeke na kusala ti fango tënë na ndö ti Jésus.+
Kete tënë
^ Ndani aye ti tene “Zo wa la ayeke tongana Nzapa?”
^ A lingbi nga ti tene “me a kinda lo [so ti tene kota nyama ni so].”


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
Kobe ti Seigneur: mbeni matanga so amû gonda na Nzapa
A MÛ yanga na aChrétien ti sala Matanga ti Dango Bê na kui ti Christ. A hiri nga matanga ni so “Kobe ti Seigneur”. (1 aCorinthien 11:20). Ye nyen apika bê ti zo mingi na ndo tënë ti matanga so? Lawa si a lingbi a sala ni? Na a lingbi a sala ni tongana nyen?
Jésus Christ azia na sese matanga so na bï ti Pâque ti aJuif ti ngu 33. Pâque ayeke lani mbeni matanga so a yeke sala ni gi fani oko na yâ ngu oko, na lango 14 ti nze ti aJuif so a hiri ni Nisan. Ti hinga lango ti Pâque ni, aJuif ayeke ku na popo ti nze ti mars na avril, lango so lâ ayeke su teti angbonga 12 tongaso, na bï nga ayeke ninga teti angbonga 12. Kozo sigingo ti fini nze ndulu na lango ni so ayeke fa tongo nda ti nze ti Nisan. Tongaso, a yeke diko lango 14 na pekoni si a yeke wara lango ti Matanga ti Pâque so a yeke sala ni na peko ti lindango ti lâ.
Jésus asala lani Matanga ti Pâque na adisciple ti lo. Na pekoni so lo tene na Judas Iscariote ti sigigi, lo zia na sese Matanga ti Kobe ti Seigneur. Matanga so amû place ti Pâque ti aJuif, so ti tene a lingbi a sala ni gi fani oko na yâ ti ngu oko.
Évangile ti Matthieu afa peko ti ye so asi lani so tongaso: “Jésus akamata mapa, Lo hiri tënë nzoni dä, Lo fâ yâ ni; na Lo mû na adisciple, Lo tene, I kamata so, i te; so ayeke tele ti Mbi. Lo kamata kopo, Lo mû merci, Lo mû na ala, na Lo tene, I kue [i] nyon; teti so ayeke mênë ti Mbi, mênë ti mbele so a sa na sese teti azo mingi teti pardon ti siokpari.”—Matthieu 26:26-28.
Ambeni atene so Jésus achangé lani mapa ni si a ga tâ tele ti lo mveni na lo changé vin ni ti ga tâ mênë ti lo. Me ti tâ tënë ni, mbeni ye oko achangé na yâ tele ti lo ti zo pëpe tongana lo mû lani mapa so na adisciple ti lo ti te. Abazengele ni ayeke te lani tâ tele ti Jésus ni wala ala yeke nyon tâ mênë ti lo? Ên-ën, teti ndia ti Nzapa ake ti tene zo amû tele ti mba ti lo zo ti te ni tongana kobe (Genèse 9:3, 4; Lévitique 17:10). Na Luc 22:20, Jésus atene: “Kopo so ayeke fini mbele na yâ mênë ti Mbi, mênë so [a yeke] sa teti i.” So aye ti tene so kopo ni achangé tele ti lo ti ga “fini mbele” ni? A lingbi ti duti tongaso pëpe teti mbele ayeke gi senge mango tele na popo ti ambeni zo, me a yeke pëpe mbeni tâ ye tongaso, so zo alingbi ti gbu ni na maboko.
Tongaso, mapa ni nga na vin ni ayeke gi ti fa ambeni ye awe. Mapa ni ayeke fä ti tele ti Christ so siokpari oko ayeke dä pëpe. Jésus asala kusala lani na tanga ti mapa so angbâ na peko ti Pâque so lo na adisciple ti lo asala. A sala mapa ni na mama ni pëpe (Exode 12:8). Bible asala kusala na mama ti mapa ti fa tënë ti siokpari wala ti ye so ayeke buba ye bubango. Tongaso, mapa ni aduti fä ti tele ti Jésus so siokpari oko ayeke dä pëpe na so lo mû ni tongana sandaga teti azo.—Matthieu 16:11, 12; 1 aCorinthien 5:6, 7; 1 Pierre 2:22; 1 Jean 2:1, 2.
Bengba vin ni aduti ti lo fä ti mênë ti Jésus. A yeke mênë so la amû lege na fini mbele ti sala kusala. Jésus atene so mênë ti ni ayeke yuru “teti pardon ti siokpari.” Na lege ti mênë so, azo alingbi ti ga nzoni na lê ti Nzapa na ti te fini mbele ni na lo (aHébreu 9:14; 10:16, 17). Mbele ni so azi lege na ambeni Chrétien be-ta-zo so wungo ti ala asi 144 000 ti gue na yayu. Kâ, ala yeke sala kusala tongana agbia na aprêtre ti ga na aye ti nzoni na azo kue ti sese.—Genèse 22:18; Jérémie 31:31-33; 1 Pierre 2:9; Apocalypse 5:9, 10; 14:1-3.
Azo wa la ayeke na droit ti te mapa na ti nyon vin ti Kobe ti Seigneur? Ti bâ ni nzoni, gi ala so ayeke na yâ ti fini mbele so si alingbi ti te mapa na ti nyon vin, so ti tene ala so beku ti ala ayeke ti wara fini na yayu. Yingo vulu ti Nzapa si ayeke fa na ala so a soro ala awe ti ga agbia na yayu (aRomain 8:16). Ala te nga mbeni mbele na Jésus ti duti na tele ti lo na yâ Royaume ti lo.—Luc 22:29.
Me ti ala so beku ti ala ayeke ti wara fini ti lakue lakue na yâ paradis na ndo sese, a ku nyen na mbage ti ala na ngoi ti matanga so? Ala yeke sala tongana ti so Jésus ahunda, so ti tene ala yeke ga nga na Matanga ti Kobe ti Seigneur ni. Me ala yeke te ti ala mapa ni wala ala yeke nyon ti ala vin ni pëpe; ala yeke ga dä gi ti bâ tongana nyen aye ni ayeke tambela na ti fa singila ti ala na lege so. A si na lango 14 ti nze ti Nisan ti ngu oko oko, aTémoin ti Jéhovah ayeke bungbi ka teti Matanga ti Kobe ti Seigneur. Atâa so gi wungo ti ala kete si atene so ala yeke na beku ti gue na yayu, matanga ni ayeke tâ kota ye mingi teti aChrétien kue. A yeke mbeni lango so zo kue alingbi ti gbu li na ndo kota ndoye so ahon aye kue, ndoye so Jéhovah Nzapa na Jésus Christ afa na mbage ti e.—Jean 3:16.


text:
Kiri na Jéhovah
Jéhovah ayeke gi taba ti lo so agirisa nga lo iri mo ti kiri na lo.
Lettre ti Bebungbi
Lettre ti Bebungbi so ayeke ndali ti awakua ti Nzapa so ague yongoro na kundu ni.
MBAGE 1
“Fade Mbi gi ala so agirisa awe”
Eskê ti Jéhovah, tongana mbeni taba agirisa, ti lo awe la?
MBAGE 2
Gingo bê: “A pete e mbage na mbage kue”
Tongana vundu asara mo ndali ti so mo lingbi pëpe ti voro Jéhovah tongana ti kozo, mbeni wango alingbi ti mû maboko na mo ti wara aye ti nzoni na lege ti ngangu ti lo.
MBAGE 3
Tongana bê ti e ason: Tongana e yeke na “tënë ti dema”
Afango ye ota ti Bible alingbi ti mû maboko na mo ti tene bê ti mo ason ape na ngoi so mbeni ita ason bê ti mo.
MBAGE 4
Tongana bê ti mo afâ ngbanga na ndo ti mo: “Mo sukula mbi si siokpari ti mbi awe”
Tongana nyen la mo lingbi wara dengo bê so zo ayeke wara tongana bê ti lo afâ ngbanga na ndo ti lo ape?
MBAGE 5
Ala kiri na “berger nga zo ti bango ndo na ndo ti âme ti ala”
Tongana mbi ye ti kiri na Jéhovah, nyen la a lingbi mbi sara kozo? Aita ti congrégation ayeke tene nyen?
Tënë ti nda ni
Mo dabe ti mo lâ oko ape na anzoni ngoi so mo passé na awakua ti Jéhovah?


text:
CHAPITRE 12
Koya ti Paul asara lani ye na mbeto ape
Zia e bâ tënë kete na ndo ti mbeni molenge-koli so asara lani si ita ti mama ti lo angbâ na fini. Ita ti mama ti molenge-koli ni so ayeke bazengele Paul. E hinga iri ti lo ape, me e hinga so lo sara mbeni ye so afa so lo yeke na mbeto ape. Mo ye ti hinga ye so lo sara lani?—
Paul ayeke lani na da ti kanga na Jérusalem. A kanga lo ndali ti so lo fa tënë ti Jésus na azo. Me ambeni sioni zo ake lo na bê oko, tongaso ala mä tere ti sara sioni na lo. Ala hunda na mokonzi ti aturugu ni ti tene aturugu ti lo aga na Paul si a fâ ngbanga ti lo. Ala yeke honde tere ti ala na lege si tongana Paul aga ti hon, ala gbu lo, ala fâ lo.
Molenge ti ita ti Paul ni, so ayeke koya ti lo Paul ni, amä tënë ti ye so azo ni aye ti sara so. Fade lo yeke sara tongana nyen? Lo gue na da ti kanga ni, lo sara tënë ni na Paul. Ni la, gi na lê ni lê ni, Paul atene na lo ti gue ti sara tënë ni na mokonzi ti aturugu. So koya ti Paul adoit ti gue ti sara tënë na mokonzi ti aturugu so, a yeke kete ye la?— A yeke kete ye ape, ngbanga ti so mokonzi ni ayeke kota zo mingi. Me koya ti Paul ni asara mbeto ape, lo gue lo sara tënë ni na lo.
Mokonzi ti aturugu ni asara mbeni ye. Lo mû yanga na aturugu 500 tongaso ti bata Paul. Lo tene na ala ti gue ti zia Paul na kodoro ti Césarée gi na bï ni bï ni. Paul asi lani nzoni na Césarée ni?— En, lo si nzoni. Asioni zo ni so awara lege ti fâ lo ape. Ye ti ala ni alï ngu.
Mo yeke sara tongana nyen ti fa so mo sara ye tongana koya ti Paul so?— Mo kue mo lingbi ti sara ye na mbeto ape tongana ti lo. Tongana e ye ti fa tënë ti Jéhovah na azo, a yeke nzoni e duti na mbeto ape. Mo kue mo ye ande ti ngbâ ti fa tënë ti Jéhovah na mbeto ape?— Tongana mo sara tongaso, peut-être mo nga kue mo yeke mû ande maboko na mbeni zo ti wara fini.
DIKO NA YÂ TI BIBLE TI MO


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) Mai 2017
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 3 ti si na lango 30 ti juillet, ngu 2017.
Mû maboko na “awande” ti “sara na Jéhovah na ngia na bê”
Tongana nyen la mo lingbi ti fa tënë nzoni na aréfugié so ade ti hinga Jéhovah ape?
Mû maboko na amolenge ti “awande”
Tongana mo yeke babâ wala mama so aga gango, tongana nyen la mo lingbi ti sara si amolenge ti mo amanda ye na ndö ti Jéhovah? Ambeni zo alingbi ti mû maboko tongana nyen?
GIGI TI MBENI ZO
Atâa so mê ti mbi akanga, a kanga lege na mbi ape ti fa ye na azo
Walter Markin ayeke mä ndo ape, ye oko, lo wara ngia nga na tufa mingi na yâ ti kua ti Jéhovah Nzapa.
Zia pëpe si ndoye ti mo adë
Ambeni kozo Chrétien azia lege ti ndoye so ala yeke na ni kozo. Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti ngbâ ti bata ndoye ti e na mbage ti Jéhovah?
“Mo ye mbi ahon aye so?”
Jésus afa lani na Simon Pierre kpengba ye na ndö ti aye so ayeke kota ye. Eskê e lingbi nga ti sara a-oko ye so laso?
Tongana nyen la Gaïus amû maboko lani na aita ti lo?
Gaïus ayeke lani zo wa? Ngbanga ti nyen la a lingbi e mû tapande ti lo?
Ti duti na aye mingi ape aga na ngia
Nyen la apusu mbeni koli na wali ti lo ti duti na ye mingi ape? Ala sara ni tongana nyen? Desizion ti ala ni aga na ala ngia ngbanga ti nyen?
SANGO NA NDÖ TI MBAÏ TI BUNGBI TI E
“E yapu mingi nga e yeke na ndoye mingi ahon ti kozo”
Na peko ti kota bungbi ti ngu 1922, tongana nyen la aWamandango Bible asara ye alingbi na wango so atene: “Ala fa tënë ti Gbia ni na Royaume ni”?


text: 45 Bâ tënë so Jéhovah atene na lo so lo soro lo, na Cyrus,+lo so Lo gbu maboko ti lo ti koli+si lo sö benda na ndö ti amara so ayeke na gbele lo,+si lo zi aye ti bira na maboko ti* agbianga si lo zi aporte so lê ni ayeke use,tongaso si ayanga ti gbagba ni akanga pëpe, lo tene:2 “Mbi yeke hon na devant ti mo,+na mbi yeke sara si akete hoto aga akpangbala ndo.Aporte so a sara na cuivre, mbi yeke kungbi yâ ni kete kete,nga abarre so a sara na wen, mbi yeke fâ yâ ni.+3 Mbi yeke mû na mo amosoro so a zia na yâ ti vukongo ndo,nga na amosoro so a honde ni na ando so a lingbi zo agi ni gingo,+si mo hinga so mbi yeke Jéhovah,Nzapa ti Israël, so ayeke iri mo na iri so a zia na ndö ti mo.+4 A yeke ndali ti wakua ti mbi Jacob nga na Israël so mbi soro lola mbi yeke iri mo na iri so a zia na ndö ti mo.Mbi yeke mû na mo iri so azo ane ni mingi, atâa so mo hinga mbi pëpe.5 Mbi yeke Jéhovah, mbeni Nzapa nde na mbi ayeke dä pëpe.Gï mbi oko la mbi yeke Nzapa.+Mbi yeke mû ngangu na* mo, atâa so mo hinga mbi pëpe,6 si ti londo na mbage so lâ asigi dä ti si na mbage so lâ alinda dä,*azo ahinga sogï mbi oko la mbi yeke Nzapa.+Mbi yeke Jéhovah, mbeni Nzapa nde na mbi ayeke dä pëpe.+7 Mbi la mbi sara lumière+ nga mbi créé bingo;+mbi la mbi sara si siriri amû ndo+ nga mbi ga na ye ti ngangu.+Mbi Jéhovah, mbi la mbi sara aye so kue.8 Mo yayu, mo zia si sarango ye mbilimbili alondo na mo kâ atuku tongana ngu-nzapa.+Zia si sarango ye mbilimbili aga gbani na ndö ti sese tongana ngu-nzapa so apika ngangu.Zia si sese amû lege na salut ti sigi ti mû ndonga ti sara si sarango ye mbilimbili asigi amû ndo.+Mbi Jéhovah, mbi sara si ye ni asi tongaso.”9 Mawa na zo so atiri* na Zo so asara lo,*ndali ti so lo yeke gï tongana mbeni nduru mbage ti taso yâ ni afâ kete kete si a zia ni angbâ na sese.Eskê popoto ti sarango na ta alingbi ti hunda Zo ti lekengo* ta, atene: “Nyen la mo yeke leke so?”+Wala ta so lo leke awe alingbi ti tene: “Maboko ti zo ti sarango mbi ayeke dä ape”?*10 Mawa na zo so atene na mbeni babâ, atene: “Mara ti molenge ti nyen la mo dü so?”Nga lo tene na mbeni wali, lo tene: “Nyen la mo yeke dü so?”*11 Jéhovah, Nzapa ti Israël so ayeke nzoni-kue,+ Nzapa so aleke Israël, atene:“Zo akpa ti dë kite na mbi na ndö ti aye so mbi leke ti tene asi ande?Zo akpa ti mû yanga na mbi na ndö ti amolenge ti mbi ti koli+ nga na akusala ti maboko ti mbi?12 Mbi sara sese+ nga mbi créé zo na ndö ni.+Mbi gbara yâ ti yayu na maboko ti mbi wani,+na mbi mû yanga na atongoro nga na aye kue so ayeke kâ.”+13 Jéhovah ti aturugu atene: “Mbi yâa mbeni zo na nduzu ndali ti so mbi yeke mbilimbili.+Mbi yeke sara ande si alege kue so lo mû aduti droit.Lo la lo yeke leke gbata ti mbi+nga sân ti futa mbeni ye wala ti pete goro,+ lo yeke zi azo ti mbi+ so a mû ala a gue na ala na mbeni kodro nde.”14 Jéhovah atene:“Mosoro* ti Égypte, akungba* ti Éthiopie nga na azo ti Saba, ayongoro zo,ayeke ga ande na mbage ti mo, na ala yeke ga ti mo.Ala yeke tambela na peko ti mo na yâ ti achaîne.Ala yeke ga na mbage ti mo, na ala yeke kuku na gbe ti mo.+Ala yeke sara tënë ti mo na yâ ti sambela, atene: ‘Ti tâ tënë ni, Nzapa ayeke na mo;+mbeni Nzapa nde ayeke dä pëpe, mbeni nde ayeke ti lo dä pëpe.’”15 Ti tâ tënë ni, mo Nzapa ti Israël so mo yeke Sauveur,mo yeke mbeni Nzapa so ayeke fa lakue pëpe na azo ye so mo leke ti sara.+16 Kota kamene ayeke hon ndö ti azo kue so ayeke sara ayanda,ala kue ayeke hon ande na kamene na lê ti ala.+17 Me salut so Jéhovah ayeke mû na Israël ayeke ti kpu na kpu.+A yeke zia ande kamene na lê ti Israël teti lakue lakue pëpe.+18 Jéhovah ayekeNzapa so asara yayu,+ lo yeke tâ Nzapa.Lo la lo leke sese, lo la lo sara ni nga lo sara ni si a luti nzoni.+Lo leke ni ti tene angbâ gï senge pëpe,* me lo leke ni ti tene azo aduti dä.+Lo tene: “Mbi yeke Jéhovah, na mbeni Nzapa nde ayeke dä pëpe.19 Mbi honde terê ti mbi pëpe na mbeni ndo,+ mbeni ndo so ayeke na yâ ti vukongo ndo, si mbi sara tënë.Mbi tene pëpe na ahale* ti Jacob:‘Ala yeke gi mbi, me ala yeke gi mbi gbä.’*Mbi yeke Jéhovah so tënë ti yanga ti mbi ayeke mbilimbili, nga ye so mbi fa ayeke na lege ni.+20 Ala bungbi terê ti ala, ala ga.Ala kue ala pusu nduru ge, ala so akpe na maboko ti amara.+Azo so ayeke yô astatue so a leke na kodenga asambela mbeni nzapa so alingbi ti sö ala pëpe, ala hinga ndo pëpe.+21 Ala fa atënë ti ala so afa so ala yeke na raison, ala fa tënë ti ala ni.Zia ala kue abungbi oko ala pika patara.Ngbene ye giriri, zo wa la asara tënë ti aye so ayeke si so?Ngbene ye ândö, zo wa la afa tënë ni?A yeke mbi Jéhovah ape?Mbeni Nzapa nde ayeke dä pëpe, gï mbi oko.Mbi yeke Nzapa ti mbilimbili nga Sauveur,+ mbeni nde ayeke dä pëpe.+22 Azo ti andangoro ti sese kue, ala tourné na mbage ti mbi na mbi yeke sö ala,+ndali ti so mbi yeke Nzapa, mbeni nde ayeke dä pëpe.+23 Mbi wani mbi deba yanga ti mbi.Tënë so asigi na yanga ti mbi ayeke tâ tënë,peko ni ayeke ngbâ senge pëpe:+genou oko oko kue ayeke kuku ande na gbe ti mbi,langue oko oko kue ayeke deba yanga ti ngbâ be-ta-zo na mbi,+24 na ala yeke tene: ‘Ti tâ tënë ni, Jéhovah ayeke Nzapa so ayeke mbilimbili nga lo yeke na ngangu.Azo so asara ngonzo ngangu na terê ti lo ayeke ga ande na gbele lo na kamene na lê ti ala.25 Ahale* ti Israël kue ayeke bâ so ala yeke na raison ti sara kua na Jéhovah,+nga ala yeke pika ande kate ti ala ndali ti lo.’”


text:
Nzapa ahunda Job na ndö ti ngangu so sese ayeke na ni (8-32)
‘Andia ayeke fa lege na aye so ayeke na yayu’ (33)
38 Na pekoni, Jéhovah asara tënë na Job na yâ ti kota pupu,+ lo tene:2 “Zo wa la ayeke sara si zo abâ polele pëpe ye so mbi leke ti sara so?Nga lo sara tënë sân ti hinga ye so?+3 Pardon, leke terê ti mo tongana koli;mbi yeke hunda mo, na mo yeke fa na mbi.4 Mo yeke lani na ndo wa na ngoi so mbi zia gere ti sese?+Tongana mo bâ so mo hinga ni, tene na mbi.5 Mo hinga zo so afa amesure ni?Wala mo hinga zo so agboto kamba na ndö ni ti mû mesure ni?6 A lu gere ti sese na ndö ti nyen?Wala zo wa la azia kozo tênë ti gere ni?+7 Na ngoi so lani atongoro ti ndapre+ adekongo na ngia legeoko,nga amolenge ti Nzapa*+ kue ato nda ti dekongo ti sepela lo.8 Nga, zo wa la azia barrière+ ti kanga lege na ngu-ingo zo wa,na ngoi so ngu-ingo ato nda ti sua na ngangu mo bâ mo tene lo sigi na yâ ti mama ti lo?9 na tango so mbi zia mbinda na terê ni tongana bongona mbi roulé bingo so avuko ngangu na terê ni;10 na tango so mbi zia mbeni ye ti kanga lege na losi mbi zia abarre nga na porte na terê ti lo;+11 na mbi tene: ‘Mo lingbi ti ga juska ge, me mo hon ni pëpe,amapo ti mo so asara baba so ayeke ngbâ ande gï ge.’+12 A si awe so* mo mû yanga ti tene ndapre aduti dä?Wala a si awe so mo sara si kota ndapre ahinga place ti lo?+13 si lo gbu agunda ti sesena lo yengi ni ti tene azo ti sioni asigi dä?+14 Sese achangé akpa popoto so a kpo cachet na ndö ni,nga apendere ye ti lo asigi polele tongana apendere ye so ayeke na terê ti bongo.15 Me a gbanzi azo ti sioni na lumière,nga a kungbi maboko ti ala so ala yôro ni na nduzu.16 Mo gue juska mo si na li ti ngu-ingo awe?Wala mo fono na gbe ti ngu so alï ti bâ ni awe?+17 A fa na mo ayanga ti gbagba ti kuâ+ awe?Wala mo bâ ayanga ti gbagba ti kota bingo* awe?+18 Mo hinga ye nzoni na ndö ti konongo ti lê ti sese?+Tongana mo hinga ye so kue, tene na mbi.19 Lumière alango na mbage wa?+Ndo so bingo aduti dä ayeke na ndo wa,20 si mo lingbi ti mû lo ti gue na lo na ndo ti lona mo hinga lege ti yanga-da ti lo?21 A dü mo awe si aye ni so abâ gigi si mo hinga ni?Wala mo hinga ni ndali ti so ngu* ti mo ayeke mingi mingi?22 Mo lï na yâ ti agogoro ti neige+ awe?wala mo bâ agogoro ti akota glason+ awe?23 so mbi bata ni ndali ti ngoi ti ye ti vundunga ndali ti ngoi ti tiri nga na ti bira.+24 Lumière* alondo na ndo wa si ayeke za na ando nde nde so?Nga pupu ti mbage ti est alondo na ndo wa si ayeke ya na ndö ti sese so?+25 Zo wa la aleke lege ti tene ngu-nzapa apika si asuku ahon dänga lo leke lege ndali ti mbinda ti ngu-nzapa so apika na sungbango ni?+26 ti tene a pika na ndo so zo asara kodro dä pëpe,na yâ ti benyama, ndo so zo oko ayeke dä pëpe,+27 ti sara si ndo so ayeke benyama anyon ngu nzoninga a sara si apere asigi?+28 Babâ ti ngu-nzapa ayeke dä?+Wala zo wa la adü ngu ti pere?+29 Wali wa la glace asigi na yâ ti lo?Zo wa la adü akete kete glason ti yayu?+30 Na ngoi so lê ti ngu akpengba tongana tênë,nga lê ti ngu so alï akpengba aga glace.+31 Mo peut ti tingbi atongoro ti yâ ti Kima* si ala ngbâ ndo oko?Wala mo peut ti zi akamba ti atongoro ti yâ ti Késil*+ si yâ ti ala akangbi?32 Mo peut ti sigi na mbeni groupe ti atongoro* tongana ngoi ti ala asi?Wala mo peut ti fa lege na groupe ti atongoro ti yâ ti Ash, legeoko na amolenge ti lo?33 Mo hinga andia so ayeke fa lege na aye so ayeke na yayu?+Wala mo lingbi ti gbu sese na ngangu ti kpe andia so?*34 Mo peut ti dekongo na ambindati tene ala sara si kota ngu-nzapa atï na ndö ti mo?+35 Mo peut ti tokua awâ ti bekpa?Ala yeke ga ande ti tene na mo: ‘E la’?36 Zo wa la amû ndara na ambinda?*+Wala zo wa la amû hingango ndo na aye so ayeke passé na lê ti nduzu?*+37 Zo wa la ndara ti lo alingbi ti sara si lo diko ambinda?Wala zo wa la apeut ti tourné yanga ti ata ti ngu so ayeke na nduzu si atuku?+38 na ngoi so fuku ti sese aga popoto,nga sese agbu terê na mbeni sese?39 Mo peut ti gi nyama ti ga na ni na bamarawala ti kaï nzara ti abamara so akono awe+40 na ngoi so ala lango na ndo ti hondengo terê ti ala,wala na ndo so ala honde terê ti ala dä ti gbu ye?41 Zo wa la ayeke leke kobe na corbeau+na ngoi so amolenge ti lo atoto na Nzapa ti mû ye na alanga ala fono kirikiri ngbanga ti so ye ti tengo ni ayeke dä ape?


text:
BIA 91
Ngangu kusala so e sara na ndoye
1. Jéhovah, lango ni la;
e ye ti sambela na bê.
Mo ne tâ e mingi,
mo sara nzoni bê mingi.
E bâ so mo zia tufa
na ndö ti ngangu kua ti e.
Ge, e bâ mbeni da,
fä ti kota tufa ti mo.
(LI TI BIA)
Jéhovah, a nzere na e kue
ti leke tâ da so na mo.
Zia si e ngbâ ti sara na mo lakue lakue
na kua ti e agonda mo.
2. Ge, e bâ azo na ngia,
so tâ songo si e wara!
Na e dabe ande na ye so
teti ngu mingi!
E bâ yingo ti mo, Jah,
teti e sara kua oko.
Iri ti mo aga tâ kota;
so kota futa!
(LI TI BIA)
Jéhovah, a nzere na e kue
ti leke tâ da so na mo.
Zia si e ngbâ ti sara na mo lakue lakue
na kua ti e agonda mo.
(Bâ nga Ps. 116:1; 147:1; aRom. 15:6.)


text: 7 Na yâ ti kozo ngu ti komandema ti Belshazzar+ gbia ti Babylone, Daniel abâ li ti lo nga lo bâ avision na ngoi so lo yeke lango na ndö ti gbogbo ti lo.+ Na pekoni lo sû peko ti bango li ni na mbeti.+ Lo sû peko ti aye ni kue na mbeti.2 Daniel atene:“Na bï, mbi bâ avision, na mbi bâ apupu osio ti yayu so asara si kota ngu-ingo alondo na nduzu.+3 Asioni nyama osio so akono ngangu+ asigi na yâ ti ngu-ingo ni, nyama oko oko ayeke nde na amba ti lo.4 “Kozo nyama ni ayeke tongana bamara,+ lo yeke na akpangbi tongana ti aigle.+ Mbi ngbâ ti bâ lo ngbii a gboto akpangbi ti lo, a yô lo na nduzu na ndö ti sese na lo luti na ndö ti gere ti lo use tongana zo; a sara si bê ti lo aga tongana ti zo.5 “Mbi bâ mbeni use nyama ni, lo kpa ours.+ Lo yâa mbage ti terê ti lo na nduzu, bio ti kate ota ayeke na yanga ti lo, na popo ti apembe ti lo. A tene na lo, a tene: ‘Londo, mo te gbâ ti nyama.’+6 “Na peko ti ye so, mbi ngbâ ti bâ ndo na mbi bâ mbeni nyama nde, lo kpa zen,+ me lo yeke na akpangbi osio na ndö ti peko ti lo tongana ti ndeke. Nyama ni so ayeke na ali osio;+ a mû na lo komandema.7 “Mbi ngbâ ti bâ avision na bï, na mbi bâ osio nyama ni. Lo mû mbeto na zo, lo sara si mbeto ahon ndö ti zo, lo yeke ngangu mingi nga lo yeke na akota pembe ti wen. Lo te aye nga lo neka yâ ti aye, na lo dö yâ ti tanga ti aye so angbâ na gere ti lo.+ Lo yeke nde na tanga ti anyama kue so abâ gigi kozo na lo, nga lo yeke na adidi bale-oko.8 Na ngoi so mbi yeke bâ adidi ni, mbi bâ mbeni kete ni+ so asigi na popo ni, nga na gbele kete didi ni, a gboto adidi ota na popo ti akozo didi ni. Kete didi ni ayeke na lê tongana ti zo, nga lo yeke na yanga na lo yeke sara tënë na fandara.*+9 “Mbi ngbâ ti bâ ndo juska a leke atrône na place ti ala, nga mbi bâ so Lo so ayeke dä ngbene ye giriri+ aga aduti.+ Bongo ti lo avuru tongana neige,+ kuä ti li ti lo avuru tongana kuä ti terê ti taba. Trône ti lo ayeke gï wâ so ayeke za; aroue ni ayeke wâ so ayeke gbi.+10 Wâ alondo na gbele lo ayeke sua tongana ngu.+ A-ange saki oko fani saki oko ayeke sara kua na lo, nga a-ange saki bale-oko fani saki bale-oko ayeke luti na gbele lo.+ A zi yanga ti fango ngbanga ni,+ na a zi yâ ti ambeti.11 “So didi ni asara tënë na fandara,*+ a sara si mbi ngbâ ti bâ ndo na ngoi ni so; mbi bâ ndo juska a fâ nyama ni, a bi kuâ ti lo na yâ ti wâ na a futi ni.12 Me ti tanga ti anyama ni,+ a zi komandema ti ala na a mû lege na ala ti ngbâ na fini teti mbeni ngoi.13 “Mbi ngbâ ti bâ avision na bï, na mbi bâ mbeni zo so ayeke tongana molenge ti zo,+ so ayeke ga na ndö ti ambinda ti yayu; a mû lege na lo ti gue na gbele Lo so ayeke dä ngbene ye giriri,+ na a ga na zo ni nduru na Lo.14 A mû na lo komandema,+ nengo+ nga na royaume tongaso si azo nde nde, azo ti amara nde nde nga na ti ayanga ti kodro nde nde, ala kue asara kua na lo.+ Komandema ti lo so ayeke ti lakue lakue ayeke hon lâ oko pëpe, nga a yeke futi royaume ti lo pëpe.+15 “Âdu ti mbi Daniel, vundu ahon ndö ti mbi ndali ti so avision so mbi bâ amû mbeto na mbi.+16 Mbi gue nduru na terê ti mbeni oko ti a-ange so aluti kâ, ti hunda lo na ndö ti tâ nda ti aye ni so. Lo kiri tënë na mbi na lo fa na mbi nda ti aye ni so. Lo tene:17 “‘Akota nyama osio+ so ayeke agbia osio so ayeke wara ande komandema na ndö ti sese.+18 Me azo ti be-vulu so ayeke ti Nzapa so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue+ ayeke wara royaume ni,+ na royaume ni ayeke ga ti ala+ lakue lakue nga kpu na kpu.’19 “Na pekoni mbi ye ti hinga ye mingi na ndö ti osio nyama ni so ayeke nde na atanga ni kue so. Lo sara si mbeto ahon ndö ti zo, lo yeke na apembe ti wen, anzene ti gere ti lo ayeke na cuivre, lo yeke te aye nga lo yeke neka yâ ti aye, na lo yeke dö yâ ti tanga ti aye so angbâ.+20 Mbi ye nga ti hinga ye na ndö ti adidi bale-oko+ so ayeke na li ti lo, nga na mbeni didi ni so asigi si adidi ota atï na gbele lo so,+ didi ni so ayeke na lê nga na yanga so asara tënë na fandara* nga ayeke kota ahon atanga ni kue.21 “Mbi ngbâ ti bâ ndo na ngoi so didi ni asara bira na azo ti be-vulu na lo yeke nduru ti sö benda na ndö ti ala,+22 juska Lo so ayeke dä ngbene ye giriri+ aga afâ ngbanga ti nzoni ndali ti azo ti be-vulu so ayeke ti Lo, Lo so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue,+ nga juska ngoi so a diko awe alingbi ti tene royaume ni aga ti azo ti be-vulu.+23 “Zo so ayeke fa nda ti aye ni na mbi atene: ‘Ti osio nyama ni, lo yeke osio royaume so ayeke bâ ande gigi na ndö ti sese. Lo yeke duti ande nde na tanga ti aroyaume so kue, lo yeke te sese kue, lo yeke dö yâ ni nga lo yeke neka ni.+24 Adidi bale-oko ayeke agbia bale-oko so ayeke bâ gigi na yâ ti royaume so. Me mbeni gbia nde ayeke londo na peko ti ala, lo yeke duti nde na akozo gbia ni so, nga lo yeke zia ande kamene na lê ti agbia ota.+25 Lo yeke diko tënë na terê ti Nzapa so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue,+ nga lo yeke ngbâ lakue ti sara sioni na azo ti be-vulu ti Nzapa so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue. Lo yeke gi ande ti changé angoi so aye ayeke si ka na ni nga na ndia. A yeke zia ala na yâ ti maboko ti lo teti ngoi oko, ngoi use nga na ndambo ti ngoi.*+26 Me a zi yanga ti fango ngbanga ni awe, na a zi komandema ti lo ni ti tene a futi lo biani biani.+27 “‘A mû na azo ti be-vulu ti Nzapa so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue royaume, komandema nga na kota ti aroyaume kue so ayeke na gbe ti yayu.+ Royaume ti ala ayeke ngbâ lakue lakue,+ nga akomandema kue ayeke sara kua na ala nga ayeke mä yanga ti ala.’28 “So ayeke tënë ti aye so mbi Daniel mbi bâ la. Âdu ti mbi, apensé ti mbi amû mbeto na mbi mingi, a sara si lê ti mbi avuru tongana ti zo ti kobela* me mbi bata tënë ti aye so kue na yâ ti bê ti mbi.”


text:
BIA 34
Tambela na dutingo be-ta-zo
1. Ô Jéhovah, zia mo bâ mbi nzoni.
Mbi zia bê kue na mo na mbi ngbâ be-ta-zo.
Bâ mbi nzoni, ti hinga mbi nzoni;
gi yâ ti bê ti mbi, si mbi nzere na mo.
(LI TI BIA)
Na bê ti mbi, mbi ye ti ngbâ lakue
ti sara ye lakue tâ gï mbilimbili.
2. Tâ na bê kue mbi ke zo ti mvene.
Mbi ke azo kue so azere tâ tënë.
Zia si mbi kui legeoko pëpe
na azo ti sioni so ake ndia ti mo.
(LI TI BIA)
Na bê ti mbi, mbi ye ti ngbâ lakue
ti sara ye lakue tâ gï mbilimbili.
3. Bâ mbi ye gï ti ngbâ na da ti mo.
Fade mbi ngbâ lakue ti voro mo oko.
Mbi ga nduru na gbalaka ti mo
ti gonda mo lakue na mungo singila.
(LI TI BIA)
Na bê ti mbi, mbi ye ti ngbâ lakue
ti sara ye lakue tâ gï mbilimbili.
(Bâ nga Ps. 25:2.)


text:
BIA 96
Mbeti ti Nzapa, mbeni mosoro
1. Mbeni mbeti ayeke dä so biani
aga na zo ngia nga na dengo bê.
Tënë ti yâ ni apika bê mingi;
a zi lê ti zo, a zingo “akuâ.”
Nzoni mbeti so ayeke gï Bible.
Nzapa amû akoli ti sû ni.
Yingo ti Jéhovah a-aidé ala,
ala ndoye nga Babâ ti ala.
2. Na yâ ni ala fa tâ nzoni mingi
so Jah asara dunia na kode,
so siokpari asara si Jéhovah
atomba zo na yâ ti Paradis.
A sara lani tënë ti mbeni ange
so ake komandema ti Nzapa.
Na ye so aga na vundu na azo.
Me Jéhovah ayeke sö benda.
3. Laso e yeke na ngoi ti kota ngia.
Jéhovah azia Christ na ndö ti trône.
E mû ngoi so ti gue lakue na azo
nzoni tënë na ndö ti Royaume ni.
Apendere ye ayeke na yâ ni;
kota pumba na lege ti yingo.
A mû siriri so ahon ti azo.
Zia e gi lakue ti diko Bible.
(Bâ nga 2 Tim. 3:16; 2 Pi. 1:21.)


text:
Mä Nzapa si mo wara fini ti lakue lakue
Zo so acrée e aye ti fa lege na ni, ti bata e nga ti iri tufa na ndo ti e.
Atënë ti tongo nda ni
Ndali ti so lo ye azo ti dunia, Nzapa ayeke fa na e nzoni lege ti duti na fini.
E yeke mä Nzapa tongana nyen?
A lingbi e hinga ye so e lingbi ti sara nga zo la alingbi ti aidé e ti sara ni.
Tâ Nzapa ayeke zo wa?
E lingbi ti hinga iri ti lo nga na ambeni sarango ye ti lo.
Gigi na yâ ti paradis ayeke lani tongana nyen?
Kozo mbage ti Bible afa ni.
Ala mä yanga ti Satan: Ye ti pekoni ayeke nyen?
Asioni ye akomanse ti bâ gigi.
Na ngoi ti Noé, azo wa la amä yanga ti Nzapa? Azo wa la amä yanga ti lo pëpe?
Nyen la asigigi polele na yâ ti sarango ye ti azo?
Ye so asi na ngoi ti Noé afa nyen na e?
A yeke gi mbeni ngbene mbaï ape.
Jésus ayeke zo wa?
Ngbanga ti nyen la ayeke kota ye ti hinga ye na ndo ti lo?
Kuâ ti Jésus ayeke ga na mo aye ti nzoni wa?
Royaume ni asara si e lingbi ti wara aye ti nzoni.
Sese ayeke ga paradis lawa?
Bible afa kozo awe tënë ti aye so ayeke si kozo tongana lango ni aga nduru.
Azo so amä yanga ti Nzapa ayeke wara ande anzoni ye wa?
Aye so mo ye ti amanqué ande ni ape.
Jéhovah ayeke mä sambela ti e?
Mara ti aye wa la mo lingbi ti sara tënë na lo na ndo ni?
Mo lingbi ti sara nyen si sewa ti mo aduti na ngia?
Zo so azia ngere ti asewa na sese amû pendere wango ni.
A lingbi e sara nyen ti nzere na lê ti Nzapa?
Ambeni ye ayeke dä lo ke ni nga ambeni ye ayeke dä so lo ye ni.
Mo lingbi ti sara nyen ti duti be-ta-zo na Jéhovah?
Nzara ti dutingo be-ta-zo alingbi ti sara ye na ndo ti adesizion so mo yeke mû.


text:
Ngbanga ti nyen la aTémoin ti Jéhovah ayeke sara matanga ti Noël ape?
Atënë so azo atene ka
Tënë so azo atene: A-Témoin ti Jéhovah ayeke sara ka matanga ti Noël ape ngbanga ti so ala mä na bê na Jésus ape.
Tâ tënë ni: E yeke aChrétien. E mä na bê so a yeke gï na lege ti Jésus Christ la e lingbi ti wara salut.—Kusala 4:12.
Tënë so azo atene: So ala tene na azo ti bungbi ti ala ti sara Noël ape asara si yâ ti afami akangbi.
Tâ tënë ni: E yeke bâ ka lege ti azo ti sewa ti e mingi, nga e yeke zia si Bible a-aidé e ti sara si songo ti e na ala akpengba.
Tënë so azo atene: Ala sara erreur, matanga ti Noël asara si azo amû ye na amba ti ala, siriri aduti na ndö ti sese nga azo asara songo na popo ti ala.
Tâ tënë ni: E yeke sara kue ti mû ye na azo nga ti duti na siriri na ala lakue (aProverbe 11:25; aRomain 12:18). Na tapande, fason so e yeke sara na abungbi ti e nga na fango tënë ti e ague oko na yanga so Jésus amû lani so lo tene: “
Ala wara ye senge senge, ala mû ni na azo senge senge.” (Matthieu 10:8). E yeke fa nga na azo so Royaume ti Nzapa oko la apeut ti ga na siriri na ndö ti sese.—Matthieu 10:7.
Ngbanga ti nyen la aTémoin ti Jéhovah ayeke sara matanga ti Noël ape?
Jésus atene na e ti dabe ti e na kuâ ti lo, me lo tene ape ti sara matanga ti dungo lo.—Luc 22:19, 20.
Abazengele nga na akozo disciple ti Jésus asara lani matanga ti Noël ape. Mbeni bakari (New Catholic Encyclopedia) atene so
azo akomanse ti sara matanga ti dungo na peko ti ngu 243 N.E, so ti tene ngu ngbangbo oko tongaso na peko ti so tanga ti abazengele akui.
Ye oko afa ape so a dü Jésus na lango 25 ti décembre; a fa lango ti dungo lo na yâ ti Bible ape.
E mä na bê so matanga ti Noël ayeke matanga so Nzapa ayeda na ni ape ndali ti so alondo na apaïen.—2 aCorinthien 6:17.
So ala yeke sara matanga ti Noël ape so, eskê ala hinga so ala ye ti tene azo aye tënë ti ala ape la?
Gbâ ti azo ayeke sara matanga ti Noël atâa so ala hinga so a yeke matanga so alondo na apaïen nga so Bible ayeda na ni ape. Azo tongaso alingbi ti tene: Ngbanga ti nyen la aChrétien adoit ti sara matanga ni ape, so gbâ ti azo ayeke sara ni so? Sioni ti nyen la ayeke na yâ ti sarango matanga ni so?
Bible awa e ti gbu li ti e, ti sara kua na ‘
hingango ndo ti e.’ (aRomain 12:1, 2). Bible afa nga na e ti bâ tâ tënë na nene ni (Jean 4:23, 24). A yeke tâ tënë so e yeke sara hange na fason so azo ayeke bâ na e, me e yeke sara ye lakue alingbi na andia ti Bible même si sarango tongaso ayeke sara si azo aye tënë ti e ape.
E mû desizion ti sara matanga ti Noël ape, me e yeke ne desizion so zo oko oko ayeke mû na ndö ti tënë ni so. E yeke gi pëpe ti kanga lege na azo na ngoi so ala yeke sara matanga ti Noël.