text: 3 Aita, mbi lingbi lani pëpe ti sara tënë na ALA tongana azo ti yingo, me tongana azo ti mitele, tongana akete molenge na yâ ti Christ.2 Mbi mû lani na ALA lait ti nyon, me mbi mû na ALA kpengbango kobe ti te pëpe, teti ALA de lani ti kpengba nzoni pëpe. Même juska fadeso ade ALA kpengba nzoni pëpe,3 teti ALA ngbâ azo ti mitele. Teti tongana mbanda na papa ayeke na popo ti ALA, ALA yeke azo ti mitele pëpe? na ALA yeke tambela tongana ti azo ti dunia so la pëpe?4 Teti tongana mbeni zo atene: “Mbi yeke zo ti Paul”, na mbeni nde atene: “Mbi yeke zo ti Apollos”, ALA yeke tongana tanga ti azo kue pëpe?5 Tongaso, Apollos ni ayeke zo wa? Paul ni ayeke zo wa? Ala yeke awakua so na lege ti ala, ALA ga azo so amä na bê, a lingbi na kusala so Seigneur amû na zo oko oko.6 Mbi lu ye, Apollos atuku ngu dä, me Nzapa asara si a kono.7 Tongaso zo so alu ye ni ayeke ye oko pëpe, nga zo so atuku ngu dä ayeke ye oko pëpe, me kota ye ni ayeke Nzapa so asara si ye ni akono.8 Lo so alu ye nga lo so atuku ngu dä, ala kue ayeke oko, me zo oko oko ayeke wara ande futa ti lo alingbi na ngangu kua ti lo wani.9 Teti e yeke sara kusala maboko na maboko na Nzapa. ALA, ALA yeke yaka ti Nzapa so a ngbâ ti dë ni, ALA yeke mbeni da so Nzapa si aleke.10 A lingbi na kota nzobe ti Nzapa so mbi wara, mbi zia gere ti da ni tongana mokonzi-kua so ayeke na ndara, me mbeni zo nde si aleke da na ndo ni. Me zia zo oko oko angbâ ti sara hange na lege so lo yeke leke da na ndo ti gere ni so.11 Teti mbeni zo alingbi ti zia mbeni gere ti da nde pëpe, gi gere ni so a zia ni awe, so ayeke Jésus Christ.12 Me tongana mbeni zo amû lor, argent, atênë ti ngangu ngere, akeke na amara ti apere nde nde si lo leke na da na ndo ti gere ti da ni so,13 fade kua ti zo oko oko ayeke sigigi polele, ngbanga ti so fade lango ni si ayeke fa kua ni na gigi, ngbanga ti so a yeke wâ si ayeke fa ande kua ni polele; na fade wâ ni ayeke tara kua ti zo oko oko ti bâ wala a yeke tongana nyen.14 Tongana kua ti mbeni zo so lo leke na ndo ti gere ti da ni angbâ, fade zo ni ayeke wara futa.15 Me tongana wâ agbi kua ti mbeni zo, fade zo ni ayeke girisa kua ti lo so, me ti lo fade a yeke sö lo; na tongana a yeke tongaso, a yeke duti mo bâ mo tene lo sigigi na yâ ti wâ.16 ALA hinga pëpe so ALA yeke temple ti Nzapa, na so yingo ti Nzapa aduti na yâ ti ALA?17 Tongana mbeni zo afuti temple ti Nzapa, fade Nzapa ayeke futi lo. Teti temple ti Nzapa ayeke nzoni-kue, na ALA la ayeke temple ni so.18 Zia mbeni zo ahanda tere ti lo pëpe: Tongana mbeni zo na popo ti ALA abâ ti lo atene lo yeke zo ti ndara na yâ ti aye ti ngoi ti fadeso, zia lo ga zo ti buba, tongaso si lo ga zo ti ndara.19 Ndara ti dunia so ayeke ye ti buba na lê ti Nzapa, teti a sû na Mbeti ti Nzapa, a tene: “Lo gbu azo ti ndara na lege ti mayele ti ala wani.”20 Mbeti ti Nzapa akiri atene: “Jéhovah ahinga so atënë ti bê ti azo ti ndara ayeke senge ye.”21 Tongaso zia zo oko apika kate ti lo pëpe na ndo ti azo, teti aye kue ayeke ti ALA,22 atâa Paul, wala Apollos, wala Céphas, wala dunia so, wala fini, wala kuâ, wala aye so ayeke dä fadeso wala aye so ayeke ga, kue ayeke ti ALA.23 Âdu ti ALA, ALA yeke ti Christ, na âdu ti Christ, lo yeke ti Nzapa.


c: text/html

text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Tongana e wara gi mbeni molenge na yanga-da ni
Tongana e wara gi mbeni molenge na yanga-da ni, a lingbi e hunda ti sara lisoro na babâ wala mama ti lo. Ye so afa so e ne ala so ayeke mû li ni na yâ ti sewa ni (aPr 6:20). Tongana molenge ni atisa e ti ga na da ni, a lingbi e ke. Tongana babâ na mama ti lo ayeke dä ape, a lingbi e kiri na mbeni ngoi nde.
Tongana molenge ni akono awe, peut-être lo yeke na popo ti ngu 15 ti si na ngu 19, a yeke lakue nzoni ti hunda ti bâ babâ wala mama ti lo. Tongana ala yeke dä ape, e peut ti hunda lo eskê babâ wala mama ti lo ayeke yeda ti tene lo soro mbeti so lo ye ti diko. Tongana ayeke tongaso, e lingbi ti mû na lo mbeti ni nga peut-être ti tokua lo na ndo ti site jw.org.
Tongana e kiri ti sara lisoro na mbeni maseka so ayeda na tënë ni, a lingbi e hunda ti bâ babâ wala mama ti lo. Ye so ayeke zi lege na e ti fa nda ti gango ti e nga ti fa na ala awango na ndo ti sewa so e lingbi ti zia bê ti e na ni so ayeke na yâ ti Bible (Ps 119:86, 138). Tongana e fa so e ne babâ na mama ni ayeke duti ande mbeni ye so azo ayeke tene nzoni témoignage ni nga alingbi ti zi lege na e ti fa nzoni tënë na azo ti sewa ni.—1Pi 2:12.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mara ti ndoye wa la ayeke ga na tâ ngia?
“Ngia ayeke na azo so Nzapa ti ala ayeke Jéhovah!”—PS. 144:15.
ABIA: 75, 73
1. Ngbanga ti nyen la ngoi ti e ayeke tâ nde mingi tongaso?
E YEKE na fini na mbeni ngoi so ayeke tâ nde mingi na yâ ti mbaï ti azo. Tongana ti so Bible atene, Jéhovah ayeke bungbi ‘azo mingi mingi so alondo na popo ti amara kue, akete mara kue, azo ti kodro kue, ayanga ti kodro kue’. Ala yeke “mbeni ngangu mara” so wungo ti azo ni ahon kutu miombe so ayeke na ngia na so ayeke “sara na [Nzapa] kusala so ayeke nzoni-kue bï na lâ”. (Apoc. 7:9, 15; És. 60:22). Ade a wara gbâ ti azo so andoye Nzapa nga na amba ti ala tongaso lâ oko ape.
2. Mara ti ndoye wa so ayeke na lege ni ape e yeke bâ ni na mbage ti azo so ayeke akamarade ti Nzapa ape? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
2 Ye oko, Bible afa kozo awe so na ngoi ti e, azo so ayeke akamarade ti Nzapa ape ayeke duti na mbeni ndoye so ayeke na lege ni ape, ndoye so asara si zo apensé gï na lo wani. Bazengele Paul atene: “Na lâ ti nda ni, . . . azo ayeke duti ande azo so andoye gï terê ti ala wani, azo so andoye nginza . . . azo so andoye ngia ahon ti ndoye Nzapa.” (2 Tim. 3:1-4). Mara ti ndoye so ague nde mingi na ndoye so e yeke na ni na mbage ti Nzapa. Ndoye so apusu zo ti gi gï aye ndali ti lo wani ayeke ga na zo ngia pëpe, atâa so peut-être zo ni apensé atene a yeke ga na ni ngia. Me a sara si azo ti dunia apensé gï na ala wani na ‘a yeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ’ ti dunia ni.
3. Nyen la e yeke bâ ni na yâ ti article so? Ngbanga ti nyen?
3 Paul ahinga lani so ndoye so apusu zo ti pensé gï na lo wani ayeke mû ndo nga ayeke ga na akpale na aChrétien. Ni la, lo wa ala ti “tourné peko” na azo so afa ndoye so agi gï ye ndali ti lo wani (2 Tim. 3:5). Me e lingbi pëpe ti kpe ti wara terê na mara ti azo so. Tongaso, tongana nyen la e lingbi ti ke asioni bango ndo ti azo so angoro e na ti gi ti nzere na Jéhovah, Nzapa ti ndoye? Zia e bâ kangbi so ayeke na popo ti ndoye so Nzapa aye ti tene e fa ni na ndoye so 2 Timothée 3:2-4 asara tënë ni. Na pekoni, e lingbi ti bâ yâ ti asarango ye ti e na ti bâ tongana nyen la e lingbi ti fa mara ti ndoye so ayeke sara si e duti na tâ ngia.
E NDOYE NZAPA WALA E NDOYE TERÊ TI E WANI?
4. Ngbanga ti nyen la a yeke sioni ape ti tene zo andoye terê ti lo wani na mbeni fason so ayeke na lege ni?
4 Paul atene: “Azo ayeke duti ande azo so andoye gï terê ti ala wani”. Eskê a yeke sioni ti tene e ndoye terê ti e wani? Ên-ën, a yeke na lege ni ti tene zo andoye terê ti lo wani nga a lingbi lo sara ni. Jéhovah asara e tongaso. Jésus atene: “Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.” (Marc 12:31). Tongana e ndoye terê ti e wani ape, e lingbi pëpe ti ndoye amba ti e. Bible atene nga atene: “A lingbi akoli andoye awali ti ala tongana terê ti ala wani. Zo so andoye wali ti lo andoye terê ti lo wani, ndali ti so mbeni koli ake terê ti lo wani lâ oko pëpe; me lo mû kobe na ni nga lo yeke ye ni mingi.” (aÉph. 5:28, 29). Tongaso, a yeke na lege ni ti tene zo andoye terê ti lo na mbeni fason so ayeke na lege ni.
5. Zo so andoye terê ti lo ahon ndö ni ayeke sara ye tongana nyen?
5 Ndoye so a sara tënë ni na 2 Timothée 3:2 ayeke na lege ni ape nga aga na nzoni ye na zo ape. A yeke mbeni sioni ndoye so apusu zo ti pensé gï na lo wani. Azo so andoye terê ti ala ahon ndö ni abâ terê ti ala ahon ti so a lingbi zo abâ terê ti lo na ni. (Diko aRomain 12:3.) Ye so ayeke kota mingi na yâ ti gigi ti ala ayeke gï ala wani. Ala pensé mingi ape na ambeni zo. Tongana aye atambela nzoni ape, ala yeke nduru ti bi tënë na li ti ambeni zo nde ahon ti yeda na faute ti ala. Mara ti azo tongaso ayeke biani na ngia ape.
6. Ti ndoye Nzapa aga na anzoni ye wa?
6 Awandara ti Bible atene so Paul asara tënë kozoni na ndö ti ndoye so apusu zo ti pensé gï na lo wani ndali ti so ndoye so asara si asioni sarango ye so lo sara tënë ni na pekoni, so ayeke mû ndo na lâ ti nda ni, abâ gigi. Me azo so andoye Nzapa ayeke na anzoni sarango ye mingi. Ndoye so ague oko na ngia, siriri, kangango bê ti ku, sarango nzoni na zo, nzoni bê, mabe, sarango ye na ngangu pëpe nga na kangango nzara ti bê (aGal. 5:22, 23). Mbeni zo ti sungo Psaume atene: “Ngia ayeke na azo so Nzapa ti ala ayeke Jéhovah!” (Ps. 144:15). Jéhovah ayeke Nzapa so ayeke na ngia, na azo ti lo ayeke nga na ngia. Na ndö ni, nde na azo so andoye gï terê ti ala wani na so aye gï ti wara ye na maboko ti azo, awakua ti Jéhovah ayeke na ngia ndali ti so ala yeke mû ye na azo.—Kus. 20:35.
7. Ahundango ndo wa la alingbi ti mû maboko na e ti bâ wala e ndoye Nzapa mingi?
7 Nyen la alingbi ti fa na e so e komanse ti ndoye terê ti e wani mingi ahon ti so e ndoye Nzapa? A lingbi e pensé na ndö ti wango so ayeke na aPhilippien 2:3, 4: “Ala sara mbeni ye na gingo yanga wala na fango terê pëpe, me ala sara terê ti ala kete na ala bâ amba ti ala tongana azo so ayeke kota ahon ala; na ziango lê ti ala gï na ndö ti aye ti ala wani pëpe, me nga na ndö ti aye ti amba ti ala.” E lingbi ti hunda terê ti e: ‘Mbi yeke sara ye alingbi na wango so na yâ ti fini ti mbi? Mbi yeke gi na bê ti mbi kue ti sara ye so bê ti Nzapa aye? Mbi yeke gi ti mû maboko na azo, na yâ ti congrégation nga na fango tënë?’ A yeke lakue kete ye ape ti sara ni. A hunda ti tene e sara ngangu nga e sara asacrifice. Me nyen la alingbi ti mû na e ngia mingi ahon ti hinga so sarango ye ti e anzere na Kota Gbia ti dunia kue?
8. Ndoye ti ambeni zo na mbage ti Nzapa apusu ala ti sara nyen?
8 Ndoye ti ambeni zo na mbage ti Nzapa apusu ala ti zia akua so alingbi ti ga na ala gbâ ti nginza ti sara kua ti Jéhovah mingi. Ericka, so ayeke na États-Unis, ayeke mbeni docteur. Me ahon ti tene lo gi lani mbeni kota ndo, lo ga pionnier permanent na lo na koli ti lo asara kua ti Jéhovah na yâ ti akodro mingi. Lo tene: “Aye mingi so e sara ti mû maboko na yâ ti mbeni territoire ti mbeni yanga ti kodro nde, nga na azo so e sara kamarade na ala, aga na e anzoni ye mingi na yâ ti gigi ti e.” Ericka angbâ ti sara kua ti docteur, me lo yeke mû ngoi ti lo nga na ngangu ti lo mingi ti fa ye na azo na ndö ti Jéhovah na ti mû maboko na aita ti lo. Lo tene so sarango tongaso “azia ngia mingi na bê” ti lo.
AMOSORO NA YAYU WALA NA SESE?
9. Ngbanga ti nyen la zo so andoye nginza ayeke na ngia ape?
9 Paul atene so azo ayeke duti “azo so andoye nginza”. A sara ambeni ngu awe, mbeni pionnier na Irlande asara tënë na mbeni koli na ndö ti Nzapa. Koli ni azi bozo ti nginza ti lo, lo yô abillet ti nginza na nduzu nga lo tene na baba: “So nzapa ti mbi la!” Atâa so azo mingi ayeke tene ni polele tongaso ape, dunia asi singo na azo so andoye nginza nga na aye so a lingbi ti vo na nginza. Me Bible agboto mê ti e, atene: “Zo so aye argent mingi, argent kue so lo wara ayeke lingbi lo pëpe, nga zo so aye mosoro mingi, mosoro kue so lo wara ayeke lingbi lo pëpe.” (Zo-ti. 5:10). Zo so andoye nginza ayeke bâ lâ oko ape so nginza so lo wara alingbi na lo. Lo yeke ye gï lakue ti wara ni mingi na lo yeke mû fini ti lo kue ti gi gï na ni. Sarango tongaso ayeke ga na lo “aye ti vundu mingi.”—1 Tim. 6:9, 10.
10. Bible atene nyen na ndö ti mosoro nga na yere?
10 Biani, e kue e bezoin nginza. Na yâ ti ambeni ye, nginza ayeke bata e (Zo-ti. 7:12). Me tongana nginza so e yeke na ni alingbi gï ti tene e wara na aye so e bezoin ni, e lingbi ti duti na ngia? En. (Diko Zo-ti-fa-tene 5:12.) Agur, molenge ti Jakéh, atene: “Sara si mbi ga wayere pëpe wala mbi ga zo ti mosoro pëpe. Zia si mbi te kobe so alingbi na mbi.” A yeke ngangu na e ape ti hinga ndani so lo ye pëpe ti duti na yâ ti kota yere. Lo tene so lo ye pëpe ti tene bê ti lo apusu lo ti nzi ye, ndali ti so nzi ayeke bi nengo ti Nzapa na sese. Me lo ye ti duti zo ti mosoro ape ngbanga ti nyen? Lo tene: “Ngbanga ti so tongana yâ ti mbi asi awe, mbi ke mo na mbi tene: ‘Jéhovah ni ayeke zo wa?’” (aProv. 30:8, 9). Peut-être mo hinga azo so azia bê ti ala na mosoro me na Nzapa ape.
11. Wango wa la Jésus amû na ndö ti nginza?
11 Azo so andoye nginza alingbi ti nzere na Nzapa ape. Jésus atene: “Zo alingbi pëpe ti sara kua ti ngbâa na azo use, ndali ti so lo yeke ke mbeni oko na lo yeke ye mbeni. Wala lo yeke ngbâ na mbeni oko na lo ke mbeni. Ala lingbi pëpe ti sara kua ti ngbâa na Nzapa nga na Mosoro.” Nga lo tene: “Ala zia ti bungbi amosoro ndali ti ala wani na ndö ti sese so, ndo so makongo ti tengo bongo na rouille ayeke te ni, na so azo ti nzi ayeke lï na ngangu ti nzi ni. Me ala bungbi amosoro ndali ti ala wani na yayu, ndo so makongo ti tengo bongo wala rouille ayeke te ni pëpe, nga azo ti nzi ayeke lï na ngangu ti nzi ni pëpe.”—Mat. 6:19, 20, 24.
12. Tongana nyen la ti duti na aye mingi ape asara si a yeke ngangu ape ti sara kua ti Nzapa? Fa mbeni tapande.
12 Awakua ti Jéhovah mingi agi ti duti na aye mingi ape. Ala bâ so sarango tongaso asara si ala yeke na ngoi mingi ti sara kua ti Jéhovah na ala yeke na ngia mingi. Jack, so ayeke na États-Unis, akä kota da ti lo nga na buze ti lo ndali ti so lo ye ti sara kua ti pionnier legeoko na wali ti lo. Lo tene: “A yeke lani ngangu ti kä pendere da ti e nga na ndo ti e. Me na yâ ti angu mingi, bê ti mbi ayeke son na ngoi so mbi kiri na yanga-da ndali ti akpale so mbi wara na place ti kua. Wali ti mbi, so ayeke pionnier permanent, ayeke lakue na ngia. Lo yeke tene na mbi lani, lo tene: ‘Patron ti mbi ayeke nzoni patron mingi.’ So mbi nga kue mbi ga pionnier awe, e use kue e sara kua ndali ti zo oko, Jéhovah.”
13. Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti hinga bango ndo ti e na ndö ti nginza?
13 Tongana e ye ti hinga bango ndo ti e na ndö ti nginza, a lingbi e hunda terê ti e na atënë so nga e kiri tënë na ni na lege ni: ‘Gigi ti mbi afa so mbi yeda biani na ye so Bible atene na ndö ti nginza? Warango nginza aga na kozo ndo na yâ ti fini ti mbi? Aye ti sese ayeke kota ye ahon songo ti mbi na Jéhovah nga na azo ti lo? Mbi yeke na confiance so Jéhovah ayeke mû na mbi biani aye so mbi bezoin ni?’ E lingbi ti hinga biani so Jéhovah ayeke zia vundu na bê ti e lâ oko ape tongana e zia bê ti e na lo.—Mat. 6:33.
E NDOYE JÉHOVAH WALA E NDOYE ANGIA?
14. Nzoni bango ndo na ndö ti angia ayeke so wa?
14 Bible atene nga kozoni so na lâ ti nda ni, azo ayeke duti “azo so andoye ngia”. Legeoko tongana ti so e hinga so a yeke sioni ape ti duti na nzoni bango ndo na ndö ti e wani nga na ndö ti nginza, a yeke sioni ape ti duti na nzoni bango ndo na ndö ti angia. Ambeni zo apensé so a lingbi ala sara ngia oko ape, me a yeke ye so Jéhovah aye la ape. Bible awa awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo, atene: “Gue mo te kobe ti mo na nzerengo terê nga mo nyon vin ti mo na ngia na bê.”—Zo-ti. 9:7.
15. Ti duti “azo so andoye ngia” aye ti tene nyen?
15 Na 2 Timothée 3:4, a sara tënë ti azo so andoye angia na azi Nzapa yamba na yâ ti fini ti ala. Bâ so versê ni atene pëpe so ala ndoye angia ahon Nzapa, mo bâ mo tene ala ye lo kamême kete. Me, a tene “ahon ti ndoye Nzapa”. Mbeni wandara atene: “[Versê] so aye pëpe ti tene so ala ndoye nga kamême Nzapa kete. A ye ti tene so ala ye Nzapa oko pëpe.” So ayeke mbeni kpengba wango ndali ti azo so andoye angia. Tënë “azo so andoye ngia” afa nzoni mingi sarango ye ti azo so “anzerengo ye ti gigi ahon na ala yongoro”.—Luc 8:14.
16, 17. Tapande wa la Jésus azia na e na ndö ti angia?
16 Jésus afa so lo yeke na nzoni bango ndo na ndö ti angia. Lo gue lani na “mbeni matanga ti mariage” nga na “mbeni kota matanga”. (Jean 2:1-10; Luc 5:29). Na ngoi ti matanga ti mariage ni, vin alingbi azo ape, tongaso na lege ti miracle Jésus asara si ngu aga vin. Nga na mbeni ngoi nde, tongana azo akasa Jésus ndali ti so lo te ye nga lo nyon ye, lo fa polele so bango ndo ti ala ni ayeke na lege ni ape.—Luc 7:33-36.
17 Ye oko, Jésus azia pëpe si angia aga kota ye mingi na yâ ti fini ti lo. Lo zia Jéhovah na kozo ndo nga lo mû ngangu ti lo kue ti mû maboko na azo. Lo yeda na bê ti lo wani ti kui mbeni sioni kuâ na ndö ti keke ti sö azo mingi. Jésus atene na azo so aye ti mû peko ti lo, lo tene: “Ngia ayeke na ala tongana azo azonga ala, asara ye ti ngangu na ala nga atene mara ti asioni tënë ti mvene nde nde kue na ndö ti ala ndali ti mbi. Ala duti na ngia nga zia si terê ti ala anzere mingi, ndali ti so futa ti ala ayeke kota na yayu. A yeke tongaso si lani a sara aye ti ngangu na aprophète so aga kozo na ala.”—Mat. 5:11, 12.
18. Ahundango ndo wa la ayeke mû maboko na e ti bâ wala e ndoye angia mingi?
18 Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti bâ wala e ndoye angia mingi? E lingbi ti hunda terê ti e: ‘Mbi zia sarango ngia kozo na abungbi nga na fango tënë? Mbi yeke nduru ti zia lege ti sarango ambeni ye so mbi ye ndali ti so mbi ye ti sara kua ti Nzapa? Na ngoi so mbi yeke soro angia, mbi yeke pensé na ndö ti bango ndo ti Jéhovah na ndö ni?’ Tongana e ye Nzapa mingi, e yeke sara kue ti ke gï pëpe aye so e hinga so lo ye ni ape me nga aye so e pensé so lo ye ni ape.—Diko Matthieu 22:37, 38.
LEGE TI DUTI NA NGIA
19. Azo wa la alingbi ti duti na tâ ngia lâ oko ape?
19 Dunia ti Satan asara si azo abâ pasi asara ngu 6 000 tongaso awe. Fadeso, na lâ ti nda ni ti dunia so, sese asi singo na azo so apensé gï na ndö ti ala wani, na ndö ti nginza nga na angia. Ala pensé na ndö ti aye so ala lingbi ti wara nga ala zia si anzara ti bê ti ala aga kota ye na yâ ti fini ti ala. Mara ti azo tongaso alingbi pëpe ti duti na tâ ngia. Me ti ambeni zo, a yeke tongana ti so mbeni zo ti sungo Psaume atene: “Ngia ayeke na zo so Nzapa ti Jacob ayeke zo ti mungo maboko na lo, so azia bê ti lo ti ku Jéhovah Nzapa ti lo.”—Ps. 146:5.
20. Tongana nyen la ndoye ti mo na mbage ti Nzapa aga na mo ngia?
20 Awakua ti Jéhovah aye lo biani, nga ngu oko oko, gbâ ti azo ahinga lo na ala ye lo nga. Ye so afa so Royaume ti Nzapa ayeke sara kua nga na yâ ti kete ngoi ayeke ga na aye ti nzoni so ahon gbungo li ti zo. Tongana e sara ye so Jéhovah aye ti tene e sara ni, e yeke zia ngia na bê ti lo na a yeke ga na e tâ ngia. Nga azo so aye Jéhovah ayeke duti ande na ngia lakue lakue. Na yâ ti article ti peko, e yeke bâ ambeni sioni sarango ye so ndoye so apusu zo ti pensé gï na lo wani ayeke ga na ni. E yeke bâ nga tongana nyen la asarango ye so ague nde na asarango ye ti awakua ti Jéhovah.


text:
Sion ayeke kiri ti ga gbata so ayeke sara ye so Nzapa aye (21-31)
1 So ayeke tënë ti aye so Ésaïe,*+ molenge ti Amos, abâ na yâ ti vision so andu Juda na Jérusalem. Lo bâ ni na ngoi ti komandema ti Ozias,+ ti Jotham,+ ti Achaz+ nga na ti Ézéchias,+ so ayeke agbia ti Juda:+2 Yayu, mo mä; sese,+ mo dengi mê mo mä,ndali ti so Jéhovah asara tënë, lo tene:“Mbi bata amolenge ngbii ala kono,+me ala ke yanga ti mbi.+3 Bagara ahinga zo so avo lo,kororo ahinga ye so wa ti lo ayeke zia kobe na yâ ni na lo;me Israël ahinga mbi* pëpe,+azo ti mbi wani asara ye tongana azo so ahinga ndo pëpe.”4 Mawa na mara so siokpari ti lo ahon ndö ni,+azo so faute ti ala ane ala ahon ndö ni,ala yeke ahale ti azo ti sioni, amolenge so abuba awe!Ala dö Jéhovah ala zia;+Nzapa ti Israël so ayeke nzoni-kue, ala ne lo kete pëpe.Ala tourné peko na lo.5 So ala ngbâ gï ti ke yanga so, mbage ti terê ti ala wa la mbi yeke pika ala dä?+Li ti ala kue ayeke na kobela,bê ti ala nga kue ayeke gï na kobela.+6 Ti londo na gbe ti gere ti ala juska na li ti ala, mbeni ndo so angbâ nzoni ayeke dä pëpe.Terê ti ala kue ayeke gï kä, gbe ti poro ti terê ti ala ayeke gï kä nga lê ti akä ni akono.A zia yorö dä pëpe,* a kanga nga ni pëpe nga a zia mafuta dä pëpe.+7 Kodro ti ala aga gï benyama.A gbi agbata ti ala.Awande ate aye ti kodro ti ala kue na lê ti ala.+Kodro ni abuba mo bâ mo tene kodro so awande akinda ni.+8 Gbata ti Sion angbâ gï lo oko tongana kete da* na yâ ti yaka ti vigne,tongana kete da ti pere na yâ ti yaka ti concombre,tongana gbata so awato asara camp na terê ni.+9 Tongana fade Jéhovah ti aturugu asara si ambeni zo na popo ti e asö kuâ pëpe,ka e ga gï tongana Sodome,na e kpa Gomorrhe.+10 Ala azo so akomande na ngangu* na ndö ti Sodome,+ ala mä tënë ti Jéhovah.Ala azo ti Gomorrhe, ala dengi mê amä ndia* ti Nzapa ti e.+11 Jéhovah atene: “Gbâ ti asandaga ti ala asara nyen na mbi?+Mbi fatigué awe na asandaga ti ala ti akoli-taba+ so a zö ni agbi kue nga na ti mafuta ti anyama so ate ye nzoni so;+mênë+ ti akoli-bagara+ so akono awe, ti amolenge ti taba nga na ti angasa+ anzere na mbi pëpe.12 Na ngoi so ala ga na gbele mbi,+zo wa la ahunda na ala ti ga zo wa?Zo wa la ahunda na ala ti tambela na lê ti alacour ti mbi zo wa?+13 Ala zia ti ga na asandaga ti alê ti kobe so ayeke asenge senge ye.Bê ti mbi ake adukane ti ala.+Ala yeke bata alango ti fini nze+ na ti sabbat,+ nga ala yeke sara akota bungbi.+Me mbi lingbi pëpe ti yeda na magie+ so ala yeke sara na ngoi ti akota bungbi ti ala.14 Mbi ke* alango ti ala ti fini nze nga na amatanga ti ala. Aye ni so aga nengo kungba na ndö ti mbi;mbi fatigué na yongo ni awe.15 Tongana ala yâa maboko ti ala na nduzu,mbi yeke kanga lê ti mbi si mbi bâ ala pëpe.+Même tongana ala sambela gbani,+mbi yeke mä pëpe;+maboko ti ala asi singo na mênë.+16 Ala sukula terê ti ala, ala zi ye ti sioni na terê ti ala;+ala zi asioni kusala ti ala na lê ti mbi;ala zia ti sara ye ti sioni.+17 Ala manda ti sara ye ti nzoni, ala gi ti sara ye ti mbilimbili.+Zo so ayeke sara ye ti ngangu na azo, ala kiri na lo na nzoni lege.Ala tiri ti bata adroit ti molenge so babâ ti lo ayeke dä pëpe.*Ala gbu koko ti wali-mua.”+18 Jéhovah atene: “Ala ga, e leke tënë.+Même tongana siokpari ti ala ni abe tongana mênë,a yeke vuru tongana neige.+Même tongana a be ngbii aye ti vuko vukongo,a yeke vuru tongana kuä ti terê ti taba.19 Tongana ala yeke nduru ti mä tënë ti mbi,ala yeke te ande anzoni ye ti kodro ni.+20 Me tongana ala ke na ala sara kpengba-li,a yeke fâ ala na épée.+Jéhovah atene ti lo awe.”21 A sara tongana nyen si gbata so ayeke be-ta-zo+ aga tongana wali-ndumba?+Ândö aye ti mbilimbili asi singo dä.+Sarango ye na lege ni la amû ndo lani na yâ ni,+me fadeso a yeke gï azo ti fango zo la ayeke dä.+22 Argent ti mo aga gï saleté ti ye,+a tuku ngu na yâ ti sämba* ti mo.23 Li ti azo ti mo so ayeke akota zo ti kodro akpengba nga ala yeke mä terê na azo ti nzi.+Ala oko oko kue aye gï goro, nga ala yeke gi peko ti acadeau gingo.+Na gbe ti ngbanga, ala yeke mû raison pëpe na amolenge so babâ ti ala ayeke dä pëpe,*nga tënë ti ngbanga ti wali-mua ayeke si na gbe ti ala lâ oko pëpe.+24 Tongaso, Seigneur Jéhovah ti aturugu,Nzapa ti Israël so ayeke ngangu mingi, atene:“Mbi yeke tomba awato ti mbi na terê ti mbi,mbi yeke kiri na ala peko ti sioni so ala sara.+25 Mbi yeke punir mo,mbi yeke sara si saleté so ayeke na terê ti mo ahon,nga mbi yeke zi aye ti sioni kue so ayeke na terê ti mo.+26 Mbi yeke sara si ajuge ti mo akiri asara ye tongana ti kozonga awawango ti mo ayeke kiri ti sara ye tongana ti kozo.+Na pekoni a yeke iri mo Gbata so ayeke mbilimbili, Gbata so ayeke sara ye so Nzapa aye.+27 A yeke zi Sion na lege ti fango ngbanga ti mbilimbili,+nga azo ti Sion so akiri, a yeke zi ala na lege ti sarango ye ti mbilimbili.28 A yeke futi azo ti kpengba-li nga na awasiokpari legeoko.+Azo so adö Jéhovah azia ayeke kui.+29 Kamene ayeke sara ala ndali ti angangu keke so ala ye ni mingi so,+kamene ayeke sara ala ndali ti ajardin* so ala soro ni so.+30 Ala yeke ga ande tongana mbeni kota keke so akugbe ni ahule,+nga tongana mbeni jardin so ngu ayeke dä pëpe.31 Ngangu koli ayeke ga tongana mbeni hulengo pere,*na kua ti lo ayeke ga tongana kete kete wâ.Wâ ayeke gbi lo na kua ti lo ni kue legeoko,na zo ti mingongo wâ ni ayeke dä pëpe.”


text:
18 Jéthro, prêtre ti kodro ti Madian, kogara ti Moïse,+ amä tënë ti aye kue so Nzapa asara lani na Moïse nga na Israël mara ti lo, lo mä tongana nyen Jéhovah asigi na Israël na Égypte.+2 Moïse atene lani na wali ti lo Zipporah ti gue na ndo ti kogara ti lo Jéthro. Jéthro ayamba Zipporah wali ti Moïse na ndo ti lo,3 lo yamba Zipporah na amolenge ti lo use kue.+ Moïse azia iri ti mbeni molenge ni oko Guershom,*+ ngbanga ti so Moïse atene: “Mbi yeke gene na kodro-wande.”4 Lo zia iri ti mbeni Éliézer,* ngbanga ti so lo tene: “Nzapa ti babâ ti mbi ayeke zo so amû maboko na mbi na lege so lo zi mbi na yanga ti épée ti Pharaon.”+5 Tongaso Jéthro, kogara ti Moïse, na amolenge ti Moïse na wali ti lo ague awara Moïse na yâ ti benyama, ndo so lo sara camp dä na hoto ti tâ Nzapa.+6 Lo tokua yanga na Moïse, lo tene: “Mbi Jéthro, kogara ti mo+ la mbi ga na mo ge so; mbi ga na mo wali ti mo na amolenge ti mo use kue.”7 Hio, Moïse asigi ti tingbi na kogara ti lo, lo kuku na gbe ti lo na pekoni lo su ngbangba ti lo. Ala hunda mba ti hinga wala zo oko oko ayeke nzoni. Na pekoni ala lï na yâ ti tente.8 Moïse afa na kogara ti lo aye kue so Jéhovah asara na Pharaon nga na azo ti Égypte ndali ti Israël.+ Lo fa na lo aye ti ngangu kue so asi na ala na lege+ nga tongana nyen Jéhovah azi ala na yâ ni.9 Tongaso bê ti Jéthro anzere ndali ti anzoni ye kue so Jéhovah asara na Israël na lege so lo zi ala na Égypte.*10 Na pekoni, Jéthro atene: “Zia a sepela Jéhovah, lo so azi ala na Égypte nga na maboko ti Pharaon, na lo so azi azo ni na gbe ti komandema ti azo ti Égypte.11 Fadeso mbi hinga so Jéhovah ayeke kota ahon tanga ti anzapa kue,+ ndali ti ye so lo sara na azo so asara ye na fandara na terê ti azo ti lo.”12 Na pekoni, Jéthro, kogara ti Moïse, aga na sandaga so a zö ni agbi kue nga na ambeni sandaga na Nzapa. Aaron nga na a-ancien ti Israël kue aga ti te kobe legeoko na kogara ti Moïse, na gbele tâ Nzapa.13 Na ndade ni Moïse aduti, tongana ti so lo yeke sara ka, ti fâ ngbanga ti azo ni, na azo ni ayeke luti na gbele Moïse ti londo na ndapre juska na lakui.14 Tongana kogara ti Moïse abâ aye so kue Moïse ayeke sara ndali ti azo ni, lo tene: “Kua ti nyen la si mo yeke sara ndali ti azo ni so? Ndali ti nyen gï mo oko la mo duti ti fâ ngbanga, na azo ni kue ayeke luti gï na gbele mo a londo na ndapre juska na lakui so?”15 Moïse atene na kogara ti lo: “A yeke ndali ti so azo ni angbâ ti ga gï gango na mbi ti hunda tënë na Nzapa.16 Tongana mbeni tënë alondo, a yeke ga na ni na mbi tongaso si mbi fâ ngbanga na popo ti azo ni, na mbi fa na ala adesizion ti tâ Nzapa nga na andia ti lo.”+17 Kogara ti Moïse atene na lo: “So nzoni lege ti sarango ni la pëpe.18 Biani mo yeke fatigué ande, azo so ayeke na terê ti mo so nga kue ayeke fatigué, kua ni ane mingi na ndö ti mo. Mo oko mo lingbi ti sara ni pëpe.19 Ni la, mo mä mbi si. Mbi ye ti mû na mo mbeni wango, fade Nzapa aduti na mo.+ Mo la mo yeke sara kua na iri ti azo ni na gbele tâ Nzapa,+ mo la mo yeke mû atënë ti ala ti gue na ni na gbele tâ Nzapa.+20 Mo la mo yeke fa na ala ambela ti Nzapa nga na andia ti lo,+ mo la mo yeke fa na ala lege so ala doit ti tambela dä nga na aye so ala doit ti sara.21 Me mo soro na popo ti azo ni kue akoli so alingbi,+ so akpe mbeto ti Nzapa, so zo azia bê kue na ndö ti ala, ala so ake ye ti likisi.+ Mo zia ala na ndö ti azo ni tongana amokonzi, ambeni ti komande azo ahon saki oko, ambeni ti komande azo ahon ngbangbo oko, ambeni ti komande azo ahon bale-oku nga ambeni ti komande azo ahon bale-oko.+22 Tongana tënë alondo,* ala la adoit ti fâ ngbanga ti azo ni. Akota tënë ala ga na ni na mo,+ me akete kete tënë, ala la ayeke fâ ngbanga ni. Sara si kua ni ayapu na mo na zia ala yô mbeni kungba ni na mo.+23 Tongana mo sara ye so, na tongana Nzapa la amû yanga na mo ti sara ni, mo yeke gbu lê ni ande, nga azo ni so kue ayeke kiri na ndo ti ala na ngia.”24 Moïse amä yanga ti kogara ti lo na lo sara aye kue so lo tene.25 Moïse asoro akoli so alingbi, na popo ti azo ti Israël kue, na lo mû na ala akua: lo zia ala na ndö ti azo ni tongana amokonzi, ambeni ti komande azo ahon saki oko, ambeni ti komande azo ahon ngbangbo oko, ambeni ti komande azo ahon bale-oku nga ambeni ti komande azo ahon bale-oko.26 Tongana tënë alondo, ala la ayeke fâ ngbanga na ndö ni. Akota tënë ala yeke ga na ni na Moïse,+ me akete kete tënë, ala wani la ayeke fâ ngbanga na ndö ni.27 Na pekoni, Moïse azia kogara ti lo na lege,+ si Jéthro akiri na kodro ti lo.
Kete tënë
^ Ndani aye ti tene “Mbeni wande so asara kodro kâ.”
^ Ndani aye ti tene “Nzapa ti mbi ayeke zo ti mungo maboko.”


text:
Mbela so Cyrus amû ti tene a kiri a leke temple ni (22, 23)
36 Tongaso, azo ti kodro ni amû Joachaz+ molenge ti Josias, ala zia lo gbia na Jérusalem na peko ti babâ ti lo.+2 Joachaz ayeke na ngu 23 na ngoi so lo ga gbia, na lo komande na Jérusalem nze ota.3 Ye oko, gbia ti Égypte azi lo na ndö ti mbata ti gbia na Jérusalem na lo mû na azo ti kodro ni amende ti talent* ti argent 100 nga na talent ti lor oko ti futa na lo.+4 Nga gbia ti Égypte amû Éliakim ita ti Joachaz, lo zia lo gbia na ndö ti azo ti Juda na ti Jérusalem, na lo changé iri ti lo si aga Jéhoïakim. Me Néco+ amû Joachaz ita ti Jéhoïakim, lo gue na lo na Égypte.+5 Jéhoïakim+ ayeke na ngu 25 na ngoi so lo ga gbia, na lo komande na Jérusalem ngu 11. Lo ngbâ ti sara ye so ayeke sioni na lê ti Jéhovah Nzapa ti lo.+6 Nébucadnezzar,+ gbia ti Babylone, aga ti gbu Jéhoïakim ti kanga lo na chaîne ti cuivre use na ti gue na lo na Babylone.+7 Nébucadnezzar amû ambeni kungba so a yeke sara na kua na da ti Jéhovah lo gue na ni na Babylone, lo zia ni na yangbo ti lo na Babylone.+8 Âdu ti tanga ti mbaï ti Jéhoïakim, tënë ti aye ti sioni so lo sara nga na aye ti sioni kue so iri ti lo awu dä, a sû ni na yâ ti Mbeti so afa tënë ti gigi ti agbia ti Israël na ti Juda. Molenge ti lo Jéhoïakin aga gbia na peko ti lo.+9 Jéhoïakin+ ayeke na ngu 18 na ngoi so lo ga gbia, na lo komande na Jérusalem nze ota na lango bale-oko. Lo ngbâ ti sara ye so ayeke sioni na lê ti Jéhovah.+10 Na tongo nda ti ngu,* Gbia Nébucadnezzar atokua azo ti mû lo nga na akungba ti nginza so ayeke na yâ ti da ti Jéhovah ti gue na ni na Babylone.+ Lo mû Sédécias so ayeke ita ti babâ ti Jéhoïakin, lo zia lo gbia na ndö ti azo ti Juda na ti Jérusalem.+11 Sédécias+ ayeke na ngu 21 na ngoi so lo ga gbia, na lo komande na Jérusalem ngu 11.+12 Lo ngbâ ti sara ye so ayeke sioni na lê ti Jéhovah Nzapa ti lo. Lo sara terê ti lo kete pëpe na gbe ti prophète Jérémie+ so Jéhovah atokua lo ti sara tënë na lo.13 Lo ke nga yanga ti Gbia Nébucadnezzar+ so asara si lo deba na iri ti Nzapa. Lo ngbâ ti sara kpengba-li,* lo kpengba bê ti lo nga lo ke ti kiri na mbage ti Jéhovah Nzapa ti Israël.14 Amokonzi kue ti aprêtre nga na azo ni asara aye ti sioni mingi, ala sara asioni ye kue so ambeni mara ayeke sara, nga ala sara si da ti Jéhovah+ so lo zia ni nde si ayeke na Jérusalem aga sioni.15 Jéhovah Nzapa ti akotara ti ala angbâ ti gboto mê ti ala na lege ti awatokua ti lo, lo gboto mê ti ala fani mingi, ndali ti so mawa ti azo ti lo nga na ti ndo so lo duti dä asara lo.16 Me ala ngbâ ti he awatokua ti tâ Nzapa,+ ala zere tënë ti lo+ nga ala he aprophète ti lo;+ ngonzo ti Jéhovah alondo na terê ti ala+ juska lege ti tene ala kiri aga nzoni ayeke dä pëpe.17 Tongaso, lo sara si gbia ti azo ti Chaldée+ aga na bira na terê ti ala, lo fâ amaseka ti ala ti koli na épée+ na yâ ti temple so ala bâ ni tongana ndo so ayeke nzoni-kue.+ Maseka-koli wala maseka-wali, mbakoro wala wazin, lo bâ mawa ti zo oko pëpe.+ Nzapa azia ye kue na maboko ti gbia ni.+18 Akungba kue so a yeke sara na kua na da ti tâ Nzapa, akota ni na akete ni, amosoro so ayeke na yâ ti da ti Jéhovah nga na amosoro ti gbia na ti azo ti lo so ayeke akota zo ti kodro, lo mû aye so kue lo gue na ni na Babylone.+19 Lo gbi da ti tâ Nzapa,+ lo kungbi gbagba ti Jérusalem,+ lo gbi angangu tour kue nga lo futi aye kue so ayeke aye ti nginza.+20 Ti azo so a fâ ala na épée pëpe, lo mû ala lo gue na ala na ngbâa na Babylone;+ ala ga azo ti kua ti lo+ na ti amolenge ti lo juska na ngoi so royaume ti Perse akomanse ti sara kua.+21 Ye ni asi tongaso si tënë ti Jéhovah so Jérémie afa peko ni aga tâ tënë,+ si sese ni awara lege ti wu terê ti lo.+ Na yâ ti ngoi kue so sese ni angbâ gï senge tongaso, sese ni ayeke wu terê* ti lo juska a si ngu 70.+22 Na yâ ti kozo ngu ti Cyrus+ gbia ti Perse, ti tene tënë so Jéhovah afa lani na yanga ti Jérémie aga tâ tënë,+ Jéhovah azia na bê ti Cyrus, gbia ti Perse, ti to mbela na yâ ti royaume ti lo kue, lo sû nga mbela ni na mbeti,+ lo tene:23 “Cyrus Gbia ti Perse atene: ‘Jéhovah Nzapa ti yayu amû na mbi aroyaume ti sese kue,+ na lo mû yanga na mbi ti sara na lo mbeni da na Jérusalem, na sese ti Juda.+ Azo kue so ayeke azo ti lo, zia Jéhovah Nzapa ti ala aduti na ala, zia ala kiri.’”+


text:
Duti na anzoni sarango ye na ngoi so mo yeke fa tënë
“Ye kue so ala ye azo asara na ala, a lingbi ala sara na azo ni nga.”—MAT. 7:12.
1. Mû mbeni tapande ti fa so fason so e yeke sara ye na mbage ti azo na ngoi so e yeke fa tënë na ala ayeke kota ye. (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
NA YÂ ti angu so ahon ade ti ninga ape, mbeni ita-koli na wali ti lo na kodoro ti Fiji ayeke kangbi mbeti ti tisango azo na Matanga ti Dango Bê na kuâ ti Christ. Na ngoi so ala yeke sara tënë na mbeni wali na yanga-da ti lo na gigi, ngu akomanse ti pika. Ita-koli ni amû parapluie na wali ni na ita-koli ni na wali ti lo azia mbeni parapluie ti ala na li ti ala. A nzere lani mingi na ala ti bâ so wali ni aga na Mémorial. Wali ni atene so lo dabe ti lo nzoni ape na atënë kue so aita ni atene lani na lo na ngoi so ala si na yanga-da ti lo. Me ye so agbu bê ti lo na asara si lo gue na Mémorial ayeke sarango ye ti aita ni na mbage ti lo. Ita-koli ni na wali ti lo asara ye alingbi na wango so Jésus amû na ndo ti sarango ye ti e na mbage ti azo.
2. Wango wa la Jésus amû? E lingbi ti sara ye alingbi na ni tongana nyen?
2 Wango wa la Jésus amû? Lo tene: “Ye kue so ala ye azo asara na ala, a lingbi ala sara na azo ni nga.” (Mat. 7:12). E lingbi ti sara ye alingbi na wango ti Jésus so tongana nyen? E lingbi ti sara ye alingbi na ni na sarango aye use. Kozoni, a lingbi e hunda tere ti e, e tene: ‘Tongana mbi la mbi yeke na place ti zo ni, mbi ye a sara ye na mbi tongana nyen?’ Na pekoni, a lingbi e sara ye so e ye ti tene a sara na e so na zo ni.—1 aCor. 10:24.
3, 4. (a) Fa ngbanga ti nyen a lingbi e sara ye na wango ti Jésus so na mbage ti azo kue? (b) E yeke sara tënë na ndo ti aye wa na yâ ti article so?
3 Fani mingi e yeke sara ye alingbi na wango ti Jésus so na mbage ti aita ti e aChrétien. Me Jésus atene lani ape so a lingbi e sara ye alingbi na wango ti lo so gi na mbage ti aita ti e aChrétien. Lo mû lani wango so na ngoi so lo fa tongana nyen la a lingbi e sara ye na mbage ti azo kue nga même na mbage ti awato ti e. (Diko Luc 6:27, 28, 31, 35.) Tongana a yeke nzoni e sara ye a lingbi na wango ti Jésus so na mbage ti awato ti e, a yeke kota ye mingi ti tene e sara tongaso na azo so e yeke fa ye na ala ape? Azo mingi na popo ti ala ayeke peut-être “nduru ti yeda na tënë ni ti wara fini ti lakue lakue”.—Kus. 13:48.
4 E yeke bâ fadeso ahundango ndo osio so e lingbi ti bata na li ti e na ngoi so e yeke na fango tënë. Azo wa la mbi yeke fa tënë na ala? Mbi yeke fa tënë na ala na ndo wa? Nzoni ngoi ti wara ala ayeke ngoi wa? Mbi yeke fa tënë na ala tongana nyen? E yeke bâ ande so ahundango ndo so ayeke mû maboko na e ti hinga tongana nyen la azo so e yeke fa tënë na ala aye ti tene a sara ye na mbage ti ala. Ye so ayeke sara si e hinga tongana nyen ti sara lisoro na zo oko oko nzoni.—1 aCor. 9:19-23.
AZO WA LA MBI YEKE FA TËNË NA ALA?
5. Ahundango ndo wa la a lingbi e hunda na tere ti e?
5 Zo oko oko so e tingbi na lo na fango tënë ayeke na sarango ye ti lo wani nga na akpale ti lo wani (2 Chron. 6:29). Na ngoi so mo gue ti fa tënë na mbeni zo, hunda tere ti mo: ‘Tongana mbi la zo ni so aga ti bâ mbi, mbi ye lo sara ye na mbage ti mbi tongana nyen? A nzere na mbi tongana lo bâ mbi tongana tanga ti azo kue? Wala mbi ye ti tene lo mû ngoi ti gi ti hinga mbi?’ Ahundango ndo so ayeke mû maboko na e ti sara ye na mbage ti zo oko oko alingbi na ye so e hinga na ndo ti lo.
6, 7. Nyen la e lingbi ti sara tongana mbeni zo so e wara lo na fango tënë akpa zo so asara ngonzo wala lo kpa sioni zo?
6 Zo oko aye pëpe ti tene azo abâ lo tongana sioni zo. Na tapande, e aChrétien e yeke sara kue ti sara ye alingbi na wango ti Bible ti ‘zia lakue tënë ti yanga ti e aduti nzoni’. (aCol. 4:6). Me teti so siokpari ayeke na tere ti e, a yeke si so e tene atënë so e regretté na pekoni (Jacq. 3:2). Tongana e sara tënë na nzoni bê pëpe na mbeni zo, peut-être ndali ti so mbeni ye ason bê ti e na yâ ti lango ni, e yeke ye pëpe ti tene a bâ e tongana sioni zo. E yeke ku ti tene azo acomprendre e. A yeke nzoni e nga kue e sara ye na mbage ti azo tongaso ape?
7 Na ngoi so mo yeke fa tënë, tongana mo wara mbeni zo so akpa zo so asara ngonzo wala lo kpa mbeni sioni zo, mo yeke gi ti hinga ngbanga ti nyen la lo yeke tongaso so? Peut-être mbeni ye la ason bê ti lo na place ti kua ti lo wala na ekole. Wala tere ti lo la ason. Mingi ni azo so kozo ake ti mä tënë so aTémoin ti Jéhovah afa na ala ayeda ti mä ala na pekoni ngbanga ti so aTémoin ni asara ye na mbage ti ala na nzoni bê nga na nengo zo.—aProv. 15:1; 1 Pi. 3:15.
8. Ngbanga ti nyen a lingbi e fa tënë ti Royaume na “mara ti azo nde nde kue”?
8 E yeke fa tënë na azo kue so sarango ye ti ala ayeke nde nde. Na yâ ti angu so ahon ade ti ninga mingi ape, na tapande na yâ ti Tour ti Ba Ndo na yâ ti a-article so li ni atene “Bible achangé fini ti azo”, a sara tënë ti azo nde nde ahon 60. Ambeni zo so asara tënë ti ala na yâ ti a-article so ayeke azo so kozo ala yeke azo ti nzi, azo so anyon sämba ahon ndo ni, azo ti sarango ngangu na azo wala azo ti nyongo ambangi. Ambeni ayeke ândö azo so asara poroso, akota zo ti abungbi ti nzapa wala azo so aye ti ga kota zo na yâ ti dunia so. Ti ambeni, ândö ala yeke gi akoli wala awali kirikiri. Me ala kue amä nzoni tënë, ala yeda ti manda Bible, ala changé sarango ye ti ala na ala ga aTémoin ti Jéhovah. Tongaso, a lingbi e pensé pëpe so ambeni zo alingbi lâ oko ape ti yeda na tënë ti Royaume. (Diko 1 aCorinthien 6:9-11.) Me e hinga so “mara ti azo nde nde kue” alingbi ti yeda na nzoni tënë.—1 aCor. 9:22.
MBI YEKE FA TËNË NA AZO NA NDO WA?
9. Ngbanga ti nyen a lingbi e ne ndo ti amba ti e?
9 E yeke fa tënë na azo na ndo wa? Fani mingi, e yeke fa tënë na ala na yanga-da ti ala (Mat. 10:11-13). E ye ti tene azo ane ndo ti e nga na gbagba ti e. E bâ ndo ti e na nene ni mingi. E ye ti tene da ti e aduti mbeni ndo so e lingbi ti duti dä kpô nga na siriri. A lingbi e nga kue e sara si amba ti e aduti kpô nga na siriri na da ti ala. Tongaso, na ngoi so e yeke fa tënë na azo da na da, a yeke nzoni e ne ndo ti ala.—Kus. 5:42.
10. Tongana nyen la e lingbi ti kpe ti son bê ti azo na fango tënë?
10 Laso sarango ye ti sioni na zo amû yâ ti dunia kue, a sara si azo mingi ayeke na confiance ape na azo so ala hinga ala ape (2 Tim. 3:1-5). A yeke nzoni e kpe ti sara mbeni ye so alingbi ti sara si azo ayeke na kite na ndo ti e. Na tapande, e si na mbeni yanga-da na e pika yanga-da. Tongana zo oko akiri tënë na e ape e yeke tara ti bâ ndo na lê ti fenêtre wala e fono na yâ ti gbagba ni ti gi wa ti da ni. Na yâ ti territoire ti e, sarango ye tongaso ayeke son bê ti azo? Avoizin ti zo so e ga na yanga-da ti lo so ayeke pensé nyen? Biani e ye ti fa tënë na azo kue (Kus. 10:42). E ye mingi ti sara si nzoni tënë amû ndo (aRom. 1:14, 15). Me, a lingbi e sara ye na ndara na e kpe ti sara mbeni ye so alingbi ti son bê ti azo ti territoire ti e. Bazengele Paul atene: “E yeke sara kue ti ga pëpe mbeni ye so asara si bê ti zo ason, si a kasa kusala ti e pëpe.” (2 aCor. 6:3). Tongana e ne da ti azo ti territoire ti e nga e ne gbagba ti ala, nzoni sarango ye ti e alingbi ti pusu ambeni ti yeda na tâ tënë.—Diko 1 Pierre 2:12.
NA NGOI WA LA MBI YEKE FA TËNË NA AZO?
11. Ngbanga ti nyen la a nzere na e tongana zo asara ye na e alingbi na ngoi ti e?
11 Mingi ti e so e yeke aChrétien e yeke na ye mingi ti sarango ni. Ti mû lege na e si e sara akua ti e ni kue, e zia aye so ayeke kota ahon atanga ni kue kozo na e leke yâ ti kapa ti e nzoni (aÉph. 5:16; aPhil. 1:10). Tongana mbeni ye abuba yâ ti kapa ti e bê ti e alingbi ti son. Na a yeke nzere na e tongana azo asara ye alingbi na ngoi ti e, ala hinga so e yeke na ngoi mingi ape ti duti na ala. Tongana nyen la ti sara ye alingbi na wango ti Jésus so asara tënë na ndo ti sarango ye ti e na mbage ti azo, a yeke mû maboko na e ti ne azo so e fa tënë na ala?
12. Tongana nyen la e lingbi ti hinga nzoni ngoi ti fa tënë na azo ti territoire ti e?
12 A lingbi e soro nzoni ngoi si e sara lisoro na azo. Na ngoi wa la azo ti territoire ti e ayeke na yanga-da? Na angoi wa la ala lingbi ti mä e? A yeke nzoni e leke kapa ti e nzoni tongaso si e wara lege ti sara lisoro na ala. Na ambeni kodoro, a yeke nzoni mingi ti fa tënë da na da na peko ti midi nga na lakui. Tongana ayeke nga tongaso na territoire ti mo, mo lingbi ti leke kapa ti mo ti fa tënë da na da na angoi ni so? (Diko 1 aCorinthien 10:24.) E yeke na kite ape so Jéhovah ayeke iri ande tënë nzoni na ndo ti asacrifice kue so e yeke sara ti mû lege na e ti fa tënë na ngoi so ayeke tâ nzoni mingi ndali ti azo ti territoire ti e.
13. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e ne mbeni zo so e yeke fa tënë na lo?
13 Tongana nyen la e lingbi nga ti fa so e ne azo? Tongana e wara mbeni zo so ayeda ti mä e, e yeke fa tënë na lo nzoni me e yeke mû ngoi ti lo ahon ndo ni ape. Peut-être lo leke ti sara mbeni ye nde so ayeke kota ye mingi na lê ti lo (Mat. 5:37). Tongana e hunzi lisoro awe, a yeke nzoni e hunda zo ni e tene ngoi wa la lo bâ so ayeke nzoni ti tene e kiri e wara tere. Ambeni wafango tënë abâ so ala wara ye ti nzoni mingi tongana ala tene na zo ni ala tene: “A nzere na mbi ti kiri ti bâ ala. Ala ye ti tene mbi iri ala na téléphone wala mbi tokua na ala message kozo si mbi ga?” Tongana e gi ti sara ye alingbi na kapa ti azo ti territoire ti e, e yeke mû tapande ti Paul, so ‘ayeke gi ye so asara nzoni gi na lo wani pëpe, me ye so asara nzoni na azo mingi si ala wara lege ti sö fini ti ala.’—1 aCor. 10:33.
MBI YEKE FA TËNË NA AZO TONGANA NYEN?
14-16. (a) Fa mbeni tapande so afa ngbanga ti nyen a lingbi e fa nda ti gango ti e polele na azo so e gue ti fa tënë na ala. (b) Kode wa la mbeni surveillant abâ so ayeke nzoni?
14 E tara ti bâ so mbeni zo airi e na téléphone me e hinga go ti zo ni so ape. Lo yeke mbeni zo so e hinga lo lâ oko ape, me lo hunda e na ndo ti mara ti kobe so e ye. E yeke hunda tere ti e e tene zo ni so ayeke zo wa na nyen la lo ye mbilimbili nyen? Na nengo zo, peut-être e yeke sara tënë na lo kete, me e yeke tene na lo so e ye ti tene lisoro ni angbâ ge. E tara ti bâ fadeso, zo ni so airi ndo so afa tere ti lo na e lo tene ni sara kua na place so a yeke mû wango na azo dä na ndo tënë ti tengo nzoni kobe. Na nzoni bê lo tene na e so lo yeke na ambeni sango so alingbi ti mû maboko na e. Peut-être e yeke dengi mê ti mä lo nzoni. Biani e ye ti tene azo afa tere ti ala na e na ngoi so ala yeke sara tënë na e. Tongana nyen la e nga kue e lingbi ti sara tongaso na ala?
15 Na yâ ti aterritoire mingi, a lingbi e fa na azo polele nda ni so e ga na yanga-da ti ala. Tâ tënë, e yeke na mbeni kpengba sango so azo so e gue ti fa tënë na ala ade ti mä ni ape. Me tongana e ga sân ti fa tere ti e na mbeni zo na e komanse gi lisoro ti e na mbeni hundango ndo tongana ti so: “Tongana mo yeke na ngangu ti leke mbeni kpale na yâ ti dunia so, kpale wa la mo yeke leke ni?” E hinga so nda ti hundango mara ti ndo tongaso ayeke ti hinga ye so ayeke na bê ti mbeni zo ti mû lege na e ti kiri na lisoro ni na yâ ti Bible. Me zo ni alingbi ti hunda tere ti lo, lo tene: ‘So zo wa la, lo hunda mbi tongaso ngbanga ti nyen? Hundango ndo ti lo ni so aye ti tene gi nyen la?’ Tongaso, a yeke nzoni e gi ti sara si azo so e yeke fa tënë na ala agi bê ti ala ape (aPhil. 2:3, 4). E yeke sara ni tongana nyen?
16 Mbeni surveillant so ayeke gue na ando nde nde ayeke sara tongaso: Kozoni lo yeke bara zo ni na lo yeke fa iri ti lo, na pekoni lo mû na zo ni tract Mo ye ti hinga tâ tënë? na lo tene na zo ni, lo tene: “E yeke mû mbeti so na azo kue na mbage ge laso. Na yâ ni a sara tënë na ndo ti ahundango ndo omene. Ti ti ala la.” Ita ni atene so tongana azo ahinga nda ti gango ti lo na yanga-da ti ala, mingi ti ala agi bê ti ala ape. Na tongaso, fani mingi ayeke ngangu ape ti ngbâ ti sara lisoro ni. Na pekoni Surveillant ni ayeke hunda zo ni atene: “Ala hunda tere ti ala lâ oko awe na mbeni oko ti ahundango ndo so?” Tongana zo ni asoro mbeni oko, ita ni ayeke zi yâ ti tract ni na lo na zo ni asara lisoro ti bâ ye so Bible atene na ndo ti hundango ndo ni so. Wala ti tene lo son bê ti zo ni ape, ita ni asoro hundango ndo ni na ala sara lisoro na ndo ni. Alege ayeke mingi ti komanse na mbeni lisoro. Na ambeni ndo, ambeni ngobo ti sarango ye ayeke dä so a lingbi e sara ni na ngoi so e yeke bara mbeni zo kozoni awe si na pekoni e fa nda ti gango ti e ni. Kota ye ni ayeke ti tene e leke yâ ti fango tënë ti e ti tene azo ti territoire ti e ayeda ti mä tënë so e yeke fa na ala.
NA NGOI SO MO YEKE FA TËNË, NGBÂ TI SARA NA AZO YE SO MO YE ALA SARA NA MO
17. Tongana ti so e bâ na yâ ti article so, ambeni lege so e lingbi ti sara na azo ye so e ye ala sara na e ayeke so wa?
17 Aye wa la e manda so alingbi ti mû maboko na e ti sara na azo ye so e ye ala sara na e na fango tënë? E sara ye na mbage ti zo oko oko alingbi na ye so e hinga na ndo ti lo. E ne da ti azo nga na gbagba ti ala. E fa tënë na angoi so mingi ti azo ayeke na yanga-da nga ala yeke nduru ti mä tënë. E to nda ti lisoro ti e na mbeni lege so anzere na azo ti territoire ti e ti mä e.
18. Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni na fango tënë e sara na azo ye so e ye ala sara na e?
18 Tongana e sara na azo ti territoire ti e ye so e ye ala sara na e, e yeke wara aye ti nzoni dä. Ti sara ye na azo na nzoni bê nga ti ne ala, a yeke sara si lumière ti e aza, e yeke fa so e sara ye alingbi na afango ye ti Bible nga e yeke mû gloire na Babâ ti e ti yayu (Mat. 5:16). Mingi ti azo ayeke yeda ti manda tâ tënë tongana e ne ala (1 Tim. 4:16). Atâa azo so e fa tënë na ala ayeda na tënë ti Royaume wala ala ke ti yeda na ni, e yeke na ngia ti hinga so e sara kue ti sara kusala ti e kue (2 Tim. 4:5). Zia si e oko oko kue e mû tapande ti bazengele Paul so atene: “Mbi sara ye kue ndali ti nzoni tënë si mbi wara mbage ti mbi dä legeoko na ambeni zo.” (1 aCor. 9:23). Tongaso, zia si na fango tënë e sara ye lakue alingbi na wango so Jésus amû na ndo ti sarango ye ti e na mbage ti azo.


text:
Mbeni sarango ye so anzere na Nzapa so ayeke pendere mingi ahon adiamant
Azo abâ adiamant tongana atênë so ayeke pendere mingi. Ngere ti ambeni asi dollar million mingi. Me, na lê ti Nzapa, eskê ambeni ye ayeke dä so ayeke pendere mingi ahon adiamant wala ambeni pendere tênë?
Haykanush, so ayeke mbeni wafango tënë so ade awara batême ape, na Arménie, awara mbeni passeport nduru na yanga-da ti lo. Na yâ ni, a yeke wara ambeni carte bancaire so kota wungo ti nginza ayeke dä. Lo sara tënë ni na koli ti lo so ayeke nga wafango tënë so ade awara batême ape.
Koli ni na wali ti lo ayeke lani na kota kpale ti nginza nga ala yeke na bon na li ti ala, atâa so kue, ala soro ti kiri na nginza ni na wani na adresse so ayeke na yâ ti passeport ni. Li ti koli so agirisa ye ti lo so nga na ti fami ti lo kue akpe. Haykanush na koli ti lo atene so aye so ala manda na yâ ti Bible la apusu ala ti sara ye na lege ni. Na pekoni, ala mû ngoi ni so ti sara tënë na ndo ti aTémoin ti Jéhovah na fami ti wa ti nginza ni nga ala mû na ala ambeni mbeti.
Fami ni aye lani ti mû mbeni nginza na Haykanush na cadeau, me lo ke. Na ndade ni, wali ni ague na peko ti ala na yanga-da, nga ti fa singila ti bê ti lo, lo gue na ala juska Haykanush amû mbeni bague ti diamant so lo mû na lo.
Legeoko na fami so, li ti gbâ ti azo akpe lani ndali ti so Haykanush na koli ti lo asara ye na lege ni. Me eskê li ti Jéhovah akpe? So ala sara ye na lege ni so lo bâ ni tongana nyen? So ala sara ye lani na lege ni so aga na ye ti nzoni wa?
ASARANGO YE SO AYEKE PENDERE MINGI AHON AYE TI SESE
Akiringo tënë ni ayeke ngangu ape. Ndani ayeke so awakua ti Nzapa ahinga so ti sara ye tongana ti Jéhovah ayeke pendere mingi na lê ti lo ahon adiamant, lor nga na ambeni ye ti sese. Biani, bango ndo ti Jéhovah na ti mingi ti azo ayeke nde nde na ndo ti ye so ayeke pendere nga na ye so ayeke pendere ape (És. 55:8, 9). Nga, ti awakua ti Jéhovah, ti sara ye tongana lo na yâ ti aye kue ayeke pendere mingi.
A yeke ye so e lingbi ti bâ na lege ti ye so Bible atene na ndo ti bango yâ ti ye nzoni nga na ndara. A-Proverbe 3:13-15 atene: “Ngia ayeke na zo so awara ndara, na zo so agi lege ti hinga nda ti ye. A yeke nzoni ti wara ndara, ahon ti wara argent, na faïda ni ahon lor ti nzoni; Na ngere ni ahon ngere ti tênë so ngere ni ayeke ngangu, na popo ti ye kue so bê ti mo aye, ye oko ti lingbi na lo ayeke pepe.” A yeke polele so Jéhovah abâ asarango ye tongaso na nene ni mingi ahon aye ti sese kue.
Ka ti sarango ye na lege ni ayeke tongana nyen?
Jéhovah wani ayeke zo so ayeke sara ye na lege ni. Lo ‘lingbi ti tene mvene pëpe’. (Tite 1:2). Lo pusu nga bazengele Paul ti sara mbeti na aChrétien Hébreu, lo tene: “Ala sambela ndali ti e, teti e hinga e tene e yeke na nzoni yingo-ti-hinga, ngbanga ti so e ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.”—aHéb. 13:18.
Jésus Christ azia mbeni nzoni tapande na ndo ti sarango ye na lege ni. Na tapande, dabe ti mo na ngoi so Kota Prêtre Caïphe atene: “mbi zia mo na gbe ti bä ti tene mo tene na e wala mo yeke Christ, Molenge ti Nzapa!” Jésus asara ye na lege ni lo tene lo yeke Messie. Lo tene tâ tënë atâa so lo hinga lani so Sanhédrin alingbi ti bi tënë na li ti lo a tene lo zonga Nzapa nga so alingbi ti fâ lo ndali ni.—Mat. 26:63-67.
Ka ti e? Eskê e yeke ngbâ ti sara ye na lege ni na yâ ti mbeni ye so a hunda na e ti tene tâ tënë kue ape wala ti ba yâ ti tënë ni kete tongaso si peut-être e wara mbeni ye ti sese na pekoni?
KPALE TI SARANGO YE NA LEGE NI
Biani, a yeke ngangu ti sara ye na lege ni na alango ti nda ni so, so azo mingi ayeke azo so “andoye gi tere ti ala wani, azo so andoye nginza”. (2 Tim. 3:2). Na ngoi so a yeke ngangu na azo ti wara nginza wala ti wara kua, ala mingi apensé so a yeke na lege ni ti nzi, ti triché wala ti sara ambeni ye so ayeke na lege ni ape. Mara ti pensé so amû ndo asara si azo mingi apensé so oko lege ti wara na aye ti sese ayeke ti sara ye na lege ni ape. Même ambeni Chrétien amû asioni desizion nga ndali ti so ala ye ti ‘wara ye na lege ti likisi’ ala buba nzoni iri ti ala na yâ ti congrégation.—1 Tim. 3:8; Tite 1:7.
Ye oko, mingi ti aChrétien asara ye tongana ti Jésus. Ala bâ so ti duti na asarango ye so anzere na Nzapa ayeke kota ye mingi ahon amosoro wala anzoni ye kue. Ndani la, aChrétien so ayeke amaseka ayeke triché na ekole pëpe ti wara anzoni note (aProv. 20:23). Tâ tënë, a yeke lakue ape la e yeke wara cadeau na peko ti so e sara ye na lege ni, tongana ti so asi lani na Haykanush. Me sarango ye na lege ni ayeke ye so ayeke nzoni na lê ti Nzapa, na a yeke mû lege na e ti duti na nzoni conscience, mbeni ye so a yeke biani kota ye mingi.
Tapande ti Gagik afa ni. Lo tene: “Kozo si mbi ga Chrétien, mbi sara kua lani na yâ ti mbeni kota ndokua so kota zo ti ndokua ni akpe ti payé impôt na lege so lo fa gi kete mbage ti nzoni ye so ndokua ni awara. So mbi yeke wayinda, a hunda ti tene mbi mä tere na zo ti impôt ni ti pete goro na lo tongaso si lo zi yanga pëpe na ndo ni. Ye so asara si a hinga mbi tongana zo so ayeke sara ye na lege ni ape. Na ngoi so mbi hinga tâ tënë, mbi ke kua ni, atâa so a yeke payé mbi dä nzoni. Na pekoni, mbi sigigi na ndokua ti mbi wani. Gi na kozo lango ni, mbi sara ambeti ni tongana ti so ndia ahunda nga mbi payé a-impôt ti mbi kue.”—2 aCor. 8:21.
Gagik atene: “Nginza so mbi yeke wara fadeso ayeke ndambo ti nginza so mbi yeke wara kozo, tongaso a yeke lani ngangu na mbi ti bâ lege ti sewa ti mbi. Me mbi yeke fadeso na ngia mingi. Mbi yeke na nzoni conscience na gbele Jéhovah. Mbi zia nzoni tapande na amolenge ti mbi ti koli use, nga mbi gi ti sara akua na yâ ti congrégation. Azo ti impôt nga na ambeni zo so mbi na ala e sara kua oko, abâ mbi fadeso tongana zo so ayeke sara ye na lege ni.”
JÉHOVAH AYEKE MÛ MABOKO NA E
Jéhovah aye mingi azo so ayeke mû gonda na lo na lege so ala yeke mû tapande ti apendere sarango ye ti lo, so na popo ni a yeke wara nga sarango ye na lege ni (Tite 2:10). Jéhovah apusu Gbia David ti tene tënë ti dengo bê so: “Mbi yeke pendere giriri, na fadeso mbi yeke mbakoro; me mbi bâ Nzapa azia zo ti mbilimbili lâ oko pëpe, wala ahale ti lo ahunda kobe pëpe na lege ti [iringo] ye.”—Ps. 37:25.
A yeke ye so tapande ti Ruth so ayeke be-ta-zo afa ni. Lo zia pëpe kogara ti lo Naomi so aga mbakoro awe, me lo ngbâ na tere ti lo. Ruth aquitté lo gue na Israël, si lo voro tâ Nzapa kâ (Ruth 1:16, 17). Na Israël, Ruth asara ye lani na lege ni nga lo sara kua ngangu ti ro alê ti kobe tongana ti so Ndia ahunda na awayere. Jéhovah azia lani Ruth na Naomi lâ oko ape tongana ti so lo sara na David kozo (Ruth 2:2-18). Lo sara nga gbâ ti aye na Ruth na ndo ti aye so lo mû na lo na lege ti mitele. Lo sara si lo ga kotara ti Gbia David na même ti Messie so a mû zendo ti lo.—Ruth 4:13-17; Mat. 1:5, 16.
A lingbi ti duti ngangu na ambeni wakua ti Jéhovah ti wara nginza so alingbi na aye so ala yeke tâ na bezoin ni. Me ala yeke sara kua ngangu nga na bê ti ala kue ti wara ye so ala bezoin ni ahon ti wara ye hio me na mbeni lege so ayeke nzoni ape. So ala sara tongaso, a fa so ala bâ na nene ni mingi apendere sarango ye ti Nzapa, so na popo ni a yeke wara nga sarango ye na lege ni, ahon aye ti sese kue.—aProv. 12:24; aÉph. 4:28.
Tongana ti Ruth ândö, aChrétien na yâ ti dunia kue afa so ala yeke na mabe na ngangu so Jéhovah ayeke na ni ti mû maboko na zo. Ala zia bê ti ala kue na Lo so amû zendo atene: “Fade mbi yeke zia mo lâ oko pëpe nga mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.” (aHéb. 13:5). Jéhovah afa fani mingi so lo lingbi ti mû maboko na azo so asara ye na lege ni na ngoi kue nga lo yeke ngbâ ti sara ni. Ti lingbi na zendo ti lo, lo yeke mû na awakua ti lo lakue aye so ala yeke na bezoin ni na yâ ti fini ti ala.—Mat. 6:33.
Biani, azo alingbi ti bâ adiamant na ambeni ye na nene ni. Me e hinga biani so, Babâ ti e ti yayu abâ na nene ni sarango ye ti e na lege ni nga na ambeni nzoni sarango ye nde. Lo bâ ni na nene ni mingi ahon apendere tênë kue.


text:
CHAPITRE 12
Tene “gï atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo”
“Ala zia fungo tënë asigi na yanga ti ala pëpe, me gï atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo.”—A-ÉPHÉSIEN 4:29.
1-3. (a) Fa mbeni matabisi so Jéhovah amû na e, nga fa tongana nyen la e lingbi ti sara ye na ni na lege ni pëpe. (b) Ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, a lingbi e sara ye na matabisi ti e ti tenengo tënë so tongana nyen?
TONGANA a si so mo mû cadeau na mbeni zo so mo ye lo mingi, me na pekoni mo bâ so lo sara ye na ni na lege ni ape, mo yeke tene ande nyen? Na tapande, mo mû na lo oto me na pekoni mo mä so lo kpe na ni kirikiri, lo sara ndao na azo mingi awara kä. Bê ti mo ayeke son ape?
2 Tenengo tënë ayeke mbeni matabisi so alondo na Jéhovah, zo ti mungo “nzoni matabisi kue nga na matabisi kue so ayeke mbilimbili-kue”. (Jacques 1:17). Matabisi so asara si e azo e yeke nde na anyama, na a mû lege na e ti fa gï aye so ayeke na yâ ti li ti e pëpe me nga ti fa atënë ti bê ti e na ambeni zo. Me legeoko tongana mbeni oto, e lingbi ti sara ye na lege ni pëpe na matabisi ti e ti tenengo tënë. Bê ti Jéhovah alingbi biani ti son tongana e sara ye kirikiri na tënë ti yanga ti e na e zia vundu na bê ti amba ti e wala e son bê ti ala.
3 Ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, a lingbi e sara ye na tënë ti yanga ti e tongana ti so lo so amû matabisi ni na e aye. Jéhovah afa polele mara ti atënë so anzere na lo. Bible atene: “Ala zia fungo tënë asigi na yanga ti ala pëpe, me gï atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo, tongana a yeke ngoi ni, si a sara ye ti nzoni na azo so ayeke mä ni.” (aÉphésien 4:29). Zia e bâ ngbanga ti nyen la a lingbi e bata yanga ti e, mara ti atënë wa la a lingbi a sigi na yanga ti e ape nga tongana nyen la e lingbi ti tene “gï atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo”.
NGBANGA TI NYEN LA A LINGBI E BATA YANGA TI E?
4, 5. Tongana nyen la ambeni versê ti aProverbe afa so atënë ti yanga ti e ayeke na ngangu ti sara ye na ndö ti amba ti e?
4 Mbeni kota raison so apusu e ti bata yanga ti e ayeke so atënë ti yanga ti zo ayeke na ngangu ti sara ye na ndö ti amba ti lo. A-Proverbe 15:4 atene: “Yanga so asara tënë yeke ayeke keke ti fini, me tënë ti kirikiri amû kota vundu na zo.” * Gï tongana ti so ngu ayeke sara si mbeni keke so aye ti kui akiri na fini, atënë so a tene ni yeke alingbi ti dë bê ti zo so amä ni. Me atënë ti kirikiri ti zo ti sioni yanga alingbi ti futi bê ti amba ti lo. Biani, atënë so e yeke tene ayeke na ngangu ti zia kä na bê ti zo wala ti dë bê ti zo.—aProverbe 18:21.
5 Mbeni proverbe ni nde afa ngangu so tënë ti yanga ti zo ayeke na ni; a tene: “Tënë so zo atene sân ti gbu li ayeke kpo zo tongana épée.” (aProverbe 12:18). Atënë so zo abi gï tongaso sân ti gbu li alingbi ti zia kota kä na bê ti zo na ti fâ yâ ti songo so azo ayeke na ni. A si na mo awe so tënë so mbeni zo atene ason bê ti mo mingi? Me ye ti nzoni ni ayeke so oko proverbe so atene nga: “Me tënë ti yanga ti zo ti ndara asara si ye so ason zo adë.” Anzoni tënë ti yanga ti zo so ayeke na ndara alingbi ti dë bê ti mbeni zo so ayeke na vundu na ti kiri na songo na popo ti azo. Mo lingbi ti dabe ti mo na lango so mbeni zo aga adë bê ti mo na anzerengo tënë? (Diko aProverbe 16:24.) So e hinga awe so atënë ti yanga ti zo ayeke na ngangu ti sara mbeni ye na ndö ti amba ti lo, e ye biani ti dë bê ti amba ti e na atënë ti yanga ti e, me ti zia kä na bê ti ala pëpe.
Tënë so a tene yeke adë bê
6. Ngbanga ti nyen la ti komande langue ti e ayeke biani mbeni tiri?
6 Atâa e sara nyen, e lingbi pëpe ti komande yanga ti e na yâ ti aye kue. Tongaso, mbeni use raison so a sara si a lingbi e bata yanga ti e ayeke so siokpari so ayeke na yâ ti terê ti e ayeke pusu e ti sara ye na lege ni ape na langue ti e. Atënë so e yeke tene alondo na yâ ti bê ti e, na “abibe ti [zo] na bê ti [zo] ayeke gï na ndö ti ye ti sioni”. (Genèse 8:21; Luc 6:45). Tongaso, ti komande langue ti e ayeke biani mbeni tiri. (Diko Jacques 3:2-4.) Atâa so e lingbi pëpe ti komande langue ti e na yâ ti aye kue, e lingbi kamême ti tara ti sara ye na ni na lege ni. Legeoko tongana ti so mbeni zo ti kpengo na ngö ayeke tirika ti hon ando so ngu ayeke sua na ngangu ti ga na mbage ti lo, a lingbi e nga e ngbâ ti tiri na bê ti e so ayeke pusu e gï ti sara kua na langue ti e na lege ni pëpe.
7, 8. Atënë ti yanga ti e alingbi ti sara nyen na ndö ti songo ti e na Jéhovah nga na kua so e yeke sara na lo?
7 Ota raison so apusu e ti bata yanga ti e ayeke so Jéhovah ayeke hunda e oko oko ti kiri tënë ndali ti atënë so e tene. Lege so e yeke sara kua na langue ti e ayeke sara ye gï na ndö ti songo ti e na amba ti e zo pëpe me nga na ndö ti songo ti e na Jéhovah. Jacques 1:26 atene: “Tongana mbeni zo abâ ti lo so lo yeke zo so ayeke voro Nzapa si na mbage lo bata yanga ti lo pëpe, lo yeke handa bê ti lo wani la, na vorongo Nzapa ti zo ni so ayeke senge senge.” Tongana ti so e bâ na yâ ti chapitre so ahon, ti voro Nzapa na lege ni andu nga atënë ti yanga ti e. Tongana e komande langue ti e pëpe, si asioni tënë nga atënë ti mbana asigi dä, akusala so kue e yeke sara na yâ ti bungbi ayeke duti gï senge senge ye na lê ti Nzapa. So kota tënë la ape?—Jacques 3:8-10.
8 A yeke polele so araison so apusu e ti bata yanga ti e ayeke na lege ni. Kozoni si e bâ mara ti atënë so alingbi ti kpengba mba ti e, zia e bâ mara ti atënë so alingbi ti sigi na yanga ti tâ Chrétien pëpe.
ATËNË SO AYEKE FUTI BÊ TI ZO
9, 10. (a) Laso mara ti atënë wa la amû ndo kue? (b) Ngbanga ti nyen la a lingbi e ke ti tene atënë ti buba? (Bâ nga kete tënë na gbe ni.)
9 Abuba tënë. Na yâ ti dunia ti laso, asioni tënë, atënë ti zonga nga na ambeni buba tënë aga tongana ngu so azo ayeke nyon. Azo mingi ayeke nduru ti tene abuba tënë ti mû ngangu na tënë ti ala wala ngbanga ti so ala hinga tâ mbilimbili lê ti tënë ti tene ni ape. Mingi ni, azo ti sarango angia ti ndara ayeke tene atënë so ane zo pëpe, atënë so andu tënë ti bungbingo koli na wali ti sara si azo ahe ngia. Me abuba tënë ayeke atënë ti tene Chrétien ahe ngia dä ape. A sara ngu 2000 tongaso awe, bazengele Paul amû wango na aChrétien ti congrégation ti Colosses ti zi “abuba tënë” yongoro na ala (aColossien 3:8). Paul atene lani na aChrétien ti Éphèse so “angia ti buba” ayeke na popo ti aye so a lingbi ‘a sara même tënë ni pëpe na popo’ ti atâ Chrétien.—aÉphésien 5:3, 4.
10 Abuba tënë ayeke son bê ti Jéhovah. A yeke son nga bê ti ala so andoye lo. Biani, ndoye ti e teti Jéhovah ayeke pusu e ti ke ti tene abuba tënë. Tongana bazengele Paul ayeke fa “akusala ti mitele”, lo zia na popo ni “sioni ye” so alingbi nga ti ndu asioni tënë ti yanga ti zo (aGalate 5:19-21). So ayeke kota tënë biani. A lingbi ti bi mbeni zo na gigi ti bungbi tongana lo ngbâ gï ti tene atënë so andu lango-sioni nga na ambeni tënë ti saleté, atâa so a mû na lo wango fani mingi. *
11, 12. (a) Kpere-kpere ayeke nyen? A lingbi ti ga sioni tongana nyen? (b) Ngbanga ti nyen la a lingbi awakua ti Jéhovah akpe atënë ti pango ndo?
11 Asioni kpere-kpere, pango ndo. Akpere-kpere ayeke alisoro so zo ayeke sara na ndö ti ambeni zo wala na ndö ti dutingo ti ala. Akpere-kpere kue la ayeke sioni? Ên-ën. Tongana a yeke senge lisoro so e yeke tene ti fa asango na ndö ti ambeni zo, na tapande zo wa la awara batême wala zo wa la ayeke na bezoin ti tene akpengba lo, so ayeke sioni kpere-kpere ape. Akozo Chrétien ayeke bi bê lani mingi na mba nga ala yeke fa na amba ti ala ambeni sango na ndö ti ambeni ita (aÉphésien 6:21, 22; aColossien 4:8, 9). Ye oko, kpere-kpere alingbi ti ga sioni tongana zo so ayeke tene ni ayeke ba yâ ti aye so asi nga lo yeke fa ambeni tënë so abâ gï mbeni ita. Sioni sarango ye tongaso alingbi ti gue na zo ti tï na yâ ti pango ndo so lakue ayeke sioni. A tene so pango ndo “ayeke dungo mvene na ndö ti mbeni zo . . . ti buba iri ti lo.” Na tapande, aFarizien adü lani mvene na ndö ti Jésus ti buba iri ti lo (Matthieu 9:32-34; 12:22-24). Mingi ni, pango zo ayeke dü papa.—aProverbe 26:20.
12 Tongana azo amû matabisi ti tenengo tënë ti pa iri ti amba ti ala wala ti ga na kangbi, Jéhovah ayeke bâ ni tongana senge ye pëpe. Lo ke azo so ‘adü tënë ti papa na popo ti aita.’ (aProverbe 6:16-19). Tënë ti yanga ti Grec so a kiri peko ni na “zo ti pango zo” ayeke diabolos, so ayeke mbeni kete iri so a zia na ndö ti Satan. A iri nga lo “Zabolo”, sioni zo ti pango Nzapa (Apocalypse 12:9, 10). Biani e ye ti kpe asioni tënë so ayeke sara si biani e ga mbeni zabolo. Apango ndo so adü akusala ti mitele tongana “papa” na “kangbi”, place ni ayeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah pëpe (aGalate 5:19-21). Ni la, kozoni si mo fa peko ti mbeni sango so andu mbeni zo, hunda terê ti mo: ‘Tënë ni ayeke tâ tënë la? A yeke nzoni ti tene mbi kiri mbi fa peko ni na mbeni zo? Mbi yeke na bezoin ti fa peko ti tënë ni so?’—Diko 1 aThessalonicien 4:11.
13, 14. (a) Zonga alingbi ti sara nyen na ndö ti azo so amä ni? (b) Ngbanga ti nyen la zo so ayeke zonga ndo lakue ayeke zia fini ti lo na yâ ti kpale?
13 Zonga. Tongana ti so e bâ fade awe, atënë so asigi na yanga ti zo alingbi ti zia kä na bê ti mba ti lo. Tâ tënë, teti so e yeke mbilimbili-kue ape, e kue e tene mbeni tënë so na pekoni e regretté. Ye oko, Bible afa na e mara ti atënë so a lingbi a tene ni na yâ ti da ti Chrétien pëpe wala na yâ ti congrégation pëpe. Paul awa lani aChrétien, lo tene: “Ala zi batango zo na bê, songo bê, ngonzo, dengo kongo na ndö ti zo na zonga, ala zia ni yongoro kâ.” (aÉphésien 4:31). Ambeni bible akiri peko ti tënë “zonga” na “sioni yanga”. Zonga (so andu atënë tongana ambeni sioni iri so a zia na ndö ti zo ti he na lo nga sioni kasango zo lakue) alingbi ti kiri na nengo ti zo ni so a zonga lo so na gbe ni na a sara si lo bâ terê ti lo so lo yeke ye oko ape. Teti so bê ti amolenge akpengba pëpe nga ala yeke nduru ti zia bê ti ala kue na zo, a yeke mbilimbili ala si zonga ayeke sara sioni na ala mingi.—aColossien 3:21.
14 Bible ake tâ na kuru go zongango zo. Zo so ayeke zonga ndo lakue ayeke zia fini ti lo na yâ ti kpale, ndali ti so zo ti zongango ndo so a tene na lo ti changé gbä me lo ye ti changé ape, a lingbi ti bi lo na gigi ti congrégation. Na tongana lo changé asarango ye ti lo pëpe, lo lingbi même ti lï na yâ ti fini dunia nga pëpe (1 aCorinthien 5:11-13; 6:9, 10). A yeke polele so e lingbi ande ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa pëpe tongana e yeke tene lakue gï asioni tënë, amvene wala atënë ti mbana. Mara ti atënë tongaso ayeke futi bê ti zo.
“ATËNË SO AYEKE NZONI TI KPENGBA ZO”
15. Mara ti atënë wa la ayeke “nzoni ti kpengba zo”?
15 Tongana nyen la e lingbi ti sara kua na tënë ti yanga ti e tongana ti so Zo so amû na e matabisi so aye? Zia e dabe ti e so Bible awa e ti sara “gï atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo”. (aÉphésien 4:29). Bê ti Jéhovah ayeke na ngia tongana atënë so e yeke tene ayeke kpengba zo na ayeke dë bê ti zo. A lingbi zo agbu li ti lo nzoni kozoni si lo lingbi ti sara mara ti atënë so. Bible afa na e pëpe mbeni molongo ti andia so a lingbi e sara ye alingbi na ni na ndö ti tënë so; nga, a fa na e pëpe mbeni molongo ti atënë so a lingbi ti iri ni “anzoni tënë”. (Tite 2:8). Ti sara atënë so ayeke “nzoni ti kpengba zo”, a yeke nzoni e bata na li ti e aye ota so ayeke kota mingi na so amû lege ti hinga na atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo: Atënë so ayeke nzoni, atënë so ayeke tâ tënë nga na atënë so asara nzoni na zo. Na batango aye so na li ti e, zia e bâ fadeso mbeni tapande ti atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo.—Bâ encadré “ Atënë ti yanga ti mbi ayeke kpengba zo?”
16, 17. (a) Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni ti gonda amba ti e? (b) Alege wa la azi na e ti gonda ambeni zo na yâ ti congrégation nga na yâ ti sewa?
16 Atënë ti gondango ndo so alondo na bê. Jéhovah na Jésus ahinga nene ti sarango atënë ti gondango ndo nga na ati so afa so zo ni anzere na lê ti ala (Matthieu 3:17; 25:19-23; Jean 1:47). Ndali ti so e yeke aChrétien, a yeke nzoni ti tene e duti nduru ti gonda amba ti e na bê ti e kue. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so aProverbe 15:23 atene: “Tënë so a tene na tâ ngoi ni anzere mingi.” Hunda terê ti mo: ‘Bê ti mbi ayeke tongana nyen tongana mbeni zo agonda mbi na bê ti lo kue? A nzere na mbi nga a kpengba mbi ape?’ Biani, tënë ti gondango ndo so a tene na mo afa so mbeni zo ayeke bi bê ti lo na mo, lo ye mo, nga ngangu so mo sara ayeke senge ape. Atënë ti dengo bê tongaso asara si mo bâ so mo lingbi, nga a yeke pusu mo ti sara kua ande ngangu ahon ti so. Ndali ti so a nzere na mo ti tene azo agonda mo, a lingbi mo sara kue ti tene mo nga kue mo gonda amba ti mo.—Diko Matthieu 7:12.
17 Sara kue ti bâ anzoni sarango ye so amba ti mo ayeke na ni na gonda ala na lê ti ala. Na yâ ti congrégation, a lingbi ti si so mo mä mbeni pendere diskur na bungbi wala mo bâ mbeni maseka so ayeke sara ngangu ti ga biazo, wala mo bâ mbeni mbakoro so ayeke manke bungbi ape atâa akpale so ngu ti lo so ayeke mingi aga na ni. Mbeni tënë so alondo na bê na so a tene ni ti gonda na azo tongaso alingbi ti ndu bê ti ala na ti kpengba ala ti ngbâ ti sara na Jéhovah. Na yâ ti sewa, koli na wali ayeke na bezoin ti mä mbeni tënë so mba ti lo atene ni ti gonda lo nga ti kiri singila na lo (aProverbe 31:10, 28). Terê ti amolenge ayeke nzere mingi tongana ala bâ so a yeke pensé na ala nga a yeke ne ala. Gondango amolenge ayeke sara nzoni na ala legeoko tongana ti so lumière ti lâ na ngu ayeke sara nzoni na akeke. Ababâ na amama, a yeke nzoni ala gi alege kue ti gonda amolenge ti ala ndali ti nzoni sarango ye ti amolenge ni nga na ngangu so ala yeke sara. Gondango ndo tongaso alingbi ti kpengba amolenge ti mo na ala yeke bâ so ala lingbi biani nga a yeke pusu ala ti sara ngangu mingi ti sara ye ti mbilimbili ahon ti so ala yeke sara fadeso.
18, 19. Ngbanga ti nyen a lingbi e sara kue ti dë bê ti aita ti e? E lingbi ti sara ni tongana nyen?
18 Atënë ti dengo bê ti zo. Jéhovah abi bê ti lo mingi na ndö ti “azo ti mawa” nga “azo so a sara ye ti ngangu na ala”. (Ésaïe 57:15). Bible awa e ti “ngbâ ti dë bê ti mba” na ti “sara tënë so adë bê ti a-âme so vundu asara ala mingi”. (1 aThessalonicien 5:11, 14). Zia e hinga so Nzapa ayeke bâ angangu so e yeke sara ti dë bê ti aita ti e ti bungbi so vundu ahon ndö ti ala nga lo yeke wara ngia ndali ni.
19 Me atënë wa la mo lingbi ti tene ti kpengba mbeni ita so bê ti lo anze wala so vundu asara lo mingi? Pensé pëpe so a lingbi mo leke kpale ti lo ni. Mingi ni, gï ambeni senge tënë so mo tene alingbi ti sara nzoni na lo. Fa na ita so ayeke na vundu ni so mo yeke pensé na lo mingi. Hunda na lo wala lo ye ti tene mo sambela na lo; na yâ ti sambela ni, mo lingbi ti voro terê na Jéhovah ti mû maboko na ita ni ti hinga so biani aita aye lo mingi nga Nzapa kue aye lo mingi (Jacques 5:14, 15). Fa na lo so biani congrégation ayeke na bezoin ti lo nga lo yeke tâ membre ti congrégation (1 aCorinthien 12:12-26). Diko na lo mbeni versê ti Bible so afa na lo so Jéhovah abi bê ti lo biani na lo (Psaume 34:18; Matthieu 10:29-31). Ti mû ngoi ti tene mbeni “nzoni tënë” na zo so bê ti lo anze nga ti tene atënë so alondo tâ na gbe ti bê ti mo ayeke mû maboko na lo biani ti bâ so a ye lo na a bi bê na lo.—Diko aProverbe 12:25.
20, 21. Aye wa la ayeke sara si a bâ ye ti peko ti mbeni wango?
20 Awango so a bâ ye ti peko ni. Ndali ti so e yeke mbilimbili-kue ape, ngoi na ngoi e kue e yeke na bezoin ti wango. Bible awa e atene: “Mä wango nga yeda ti tene a fa lege na mo, tongaso si kekereke mo ga zo ti ndara.” (aProverbe 19:20). Ti mû wango na ambeni ita ayeke gï kua ti a-ancien pëpe. Ababâ na amama ayeke mû wango na amolenge ti ala (aÉphésien 6:4). Aita-wali so ayeke abiazo alingbi ti mû wango na amaseka-wali (Tite 2:3-5). Ndoye teti amba ti e apusu e ti gi ti mû wango na mba ti e na mbeni lege so alingbi ti son bê ti lo pëpe. Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti mû mara ti wango tongaso? Zia e bâ aye ota so asara si tongana zo amû wango na mba ti lo, a yeke bâ ye ti peko ni: bango ndo ti wamungo wango ni nga ye so apusu lo ti mû wango ni, ndo so a wara wango ni dä nga na kode ti mungo na wango ni.
21 A yeke sarango ye ti wamungo wango ni la ayeke sara si a bâ ye ti peko ti wango so lo mû ni. Hunda terê ti mo: ‘Na ngoi wa la tongana a mû na mbi wango, a yeke ngangu na mbi pëpe ti yeda na ni?’ Tongana mo hinga so wamungo wango ni abi bê ti lo na mo, lo kiri na ngonzo ti lo na ndö ti mo pëpe nga lo bata mo kozo na bê pëpe, a yeke duti ngangu na mo ape ti yeda na wango ni. Tongaso tongana a yeke ti mo ti mû wango na mbeni zo fadeso, a lingbi mo nga mo mû peko ti oko kode so ape? Awango so a yeke bâ nga aye ti peko ni ayeke awango so alondo na yâ ti Bible (2 Timothée 3:16). Atâa e yeke diko versê na yâ ti Bible wala pëpe, a yeke nzoni wango kue so e yeke mû ague oko na ni. Ni la, a-ancien ayeke sara hange mingi ti pusu aita ti yeda gï na bango ndo ti ala pëpe; nga ala yeke ba yâ ti aversê pëpe ti fa so Bible ayeda na ambeni bango ndo ti ala wani. Nga, a lingbi ti bâ ye ti peko ti mbeni wango tongana kode so a mû na ni ayeke na lege ni. Wango so a zia nzoni tënë dä tongana ti so a yeke zia ingo na yâ ti kobe, zo ayeke yeda na ni hio na a yeke zia kamene na lê ti lo pëpe.—aColossien 4:6.
22. Mo leke na bê ti mo ti sara ye tongana nyen na matabisi ti mo ti tenengo tënë?
22 Biani, tenengo tënë ayeke mbeni matabisi ti ngangu ngere so alondo na Nzapa. A lingbi ndoye ti e teti Jéhovah apusu e ti sara ye na matabisi so na lege ni, me kirikiri pëpe. Zia e girisa ape so atënë so e yeke tene ayeke sara mbeni ye na ndö ti amba ti e: a lingbi ti kpengba ala wala ti futi bê ti ala. Tongaso, zia e sara kue ti sara ye na matabisi so gï tongana ti so Zo so amû ni na e aye: “ti kpengba zo”. Na sarango tongaso, atënë ti yanga ti e ayeke sara nzoni na azo so ayeke na terê ti e nga ayeke mû maboko na e ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa.
^ par. 4 Tënë ti Hébreu so a kiri peko ni na “kirikiri” na aProverbe 15:4, a lingbi ti kiri peko ni na “aba; wala ayeke na lege ni pëpe.”
^ par. 10 Na yâ ti Bible, tënë so a kiri peko ni na “sioni ye” alingbi ti ndu mara ti asiokpari nde nde. Atâa so a yeke pëpe asioni ye kue si ayeke gue na ni na gbele komite, a lingbi ti bi mbeni zo na gigi ti bungbi ti Jéhovah tongana lo ngbâ gï ti sara kota sioni ye na lo ye ti changé ape.—2 aCorinthien 12:21; aÉphésien 4:19; bâ “Atënë so azo ahunda”, na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti juillet 2006.


text:
Jaël afâ Siséra, mokonzi ti aturugu ti Canaan (17-24)
4 Me na peko ti kuâ ti Éhud, azo ti Israël akiri asara ye so ayeke sioni na lê ti Jéhovah.+2 Tongaso, Jéhovah azia ala na maboko ti Jabin, gbia ti Canaan+ so akomande na Hazor. Mokonzi ti aturugu ti lo ayeke Siséra; lo sara kodro na Harosheth+ ti amara.*3 Azo ti Israël atoto na Jéhovah,+ ndali ti so Jabin* ayeke na apuse ti bira 900 so azembe ayeke na terê ti aroue ni;*+ nga lo sara aye ti ngangu mingi na azo ti Israël+ ngu 20.4 Na ngoi ni so, prophète-wali Déborah,+ wali ti Lappidoth, la ayeke fâ ngbanga na Israël.5 Lo yeke duti ka na gbe ti keke ti mbûrü ti Déborah na popo ti Ramah+ na Béthel,+ na ndo so ahoto ayeke dä na Éphraïm; azo ti Israël ayeke gue na lo kâ ti leke atënë ti ala.6 Lo tokua ndo na Kédesh-Nephtali+ ti iri Barak+ molenge ti Abinoam ti ga, na lo tene na lo: “Jéhovah Nzapa ti Israël amû yanga awe ape? Lo tene: ‘Gue na* Hoto ti Tabor, mû akoli 10 000 na popo ti azo ti Nephtali na ti Zabulon si mo na ala ague.7 Mbi yeke sara si Siséra, mokonzi ti aturugu ti Jabin, aga atingbi na mo na terê ti ngu* ti Kishon,+ lo na apuse ti bira ti lo nga na aturugu ti lo, na mbi yeke zia lo na maboko ti mo.’”+8 Barak atene na lo: “Tongana mbi na mo la e gue, mbi yeke gue; me tongana mo gue pëpe, mbi kue mbi yeke gue pëpe.”9 Déborah atene: “Mbi na mo la e yeke gue. Ye oko, bira so mo yeke gue ti sara so ayeke ga na mo gloire pëpe, ndali ti so Jéhovah ayeke zia ande Siséra na maboko ti mbeni wali.”+ Ge, Déborah alondo, na lo na Barak ague na Kédesh.+10 Barak airi azo ti Zabulon na ti Nephtali+ ti ga na Kédesh, na akoli 10 000 amû peko ti lo. Déborah nga kue ague na lo.11 Andâ na ngoi ni so Héber, so ayeke zo ti mara ti Kéni, alango ti lo nde na tanga ti azo ti mara ti Kéni+ so ayeke ahale ti Hobab, kogara ti Moïse.+ Lo leke tente ti lo nduru na kota keke so ayeke na Zaanannim na sese ti Kédesh.12 A tene na Siséra so Barak, molenge ti Abinoam, amonté na Hoto ti Tabor.+13 Hio, Siséra abungbi apuse ti bira ti lo kue so wungo ni ayeke 900, so azembe ayeke na terê ti aroue ni,* nga na aturugu ti lo kue so ayeke na terê ti lo na Harosheth ti amara si ala gue na terê ti ngu* ti Kishon.+14 Déborah atene na Barak: “Londo, ndali ti so a yeke na lango ti laso la Jéhovah ayeke zia Siséra na maboko ti mo. Jéhovah la ayeke hon kozo ti mo ape?” Barak adescend Hoto ti Tabor, lo na akoli 10 000 so amû peko ti lo.15 Jéhovah abi wusuwusu na popo ti Siséra, apuse ti bira ti lo kue nga na aturugu ti lo kue+ na ngoi so Barak ayeke sara bira na ala. Siséra adescend na yâ ti puse ti lo, lo kpe na gere.16 Barak atomba peko ti apuse ti bira ni nga na aturugu ni juska na Harosheth ti amara. A fâ aturugu ti Siséra kue na épée, même zo oko angbâ pëpe.+17 Me Siséra akpe na gere ti gue na yâ ti tente ti Jaël,+ wali ti Héber+ so ayeke zo ti mara ti Kéni, ndali ti so siriri ayeke na popo ti Jabin,+ gbia ti Hazor, na azo ti da ti Héber, zo ti mara ti Kéni.18 Jaël asigi ti yamba Siséra, na lo tene na lo: “Seigneur ti mbi, mo lï. Sara mbeto pëpe.” Tongaso, lo lï na yâ ti tente ti Jaël, na Jaël abi couverture na ndö ti lo.19 Siséra atene na lo: “Pardon, nzara ti ngu asara mbi, mû na mbi ngu kete mbi nyon.” Lo zi yanga ti bozo so a sara ni na poro ti nyama so lait ayeke dä, lo mû na lo si lo nyon;+ na pekoni lo kiri lo bi couverture ni na ndö ti lo.20 Siséra atene na lo: “Luti na yanga ti tente ni; tongana mbeni zo aga ahunda mo, atene: ‘Mbeni koli ayeke ge?’ mo tene: ‘Ên-ën!’”21 Me Jaël, wali ti Héber, amû mbeni piquet ti tente nga na marteau. Na ngoi so lango ahon na Siséra awe ndali ti so lo woko kue, Jaël ague yeke na terê ti lo, lo mû marteau ni lo pika na piquet ni na yâ ti li ti lo, lo pika ni a sigi na mbage a lï sese, na lo kui.+22 Barak atomba peko ti Siséra juska na ndo ti Jaël; Jaël asigi ti yamba lo, na lo tene: “Ga, mbi yeke fa na mo koli so mo yeke gi lo so.” Lo lï na peko ti lo, na lo bâ kuâ ti Siséra so alango na sese, na piquet ni so alï na li ti lo.23 Na lango ni so, Nzapa asara si azo ti Israël asö benda na ndö ti Jabin, gbia ti Canaan.+24 Maboko ti azo ti Israël angbâ gï ti ne na ndö ti Jabin, gbia ti Canaan,+ juska ala futi Jabin, gbia ti Canaan.+


text: 7 Me kota prêtre ni atene: “Tënë ni ayeke tongaso?”2 Étienne akiri tënë, atene: “Aita, ababâ, ala mä tënë so: Nzapa ti gloire asi na kotara ti e Abraham na ngoi so lo de na Mésopotamie, kozoni si lo sara kodro na Haran,+3 na lo tene na Abraham: ‘Mo zia kodro ti mo, afami ti mo na mo gue na kodro so mbi yeke fa ni ande na mo.’+4 Na pekoni, lo zia kodro ti azo ti Chaldée na lo gue lo sara kodro na Haran. Kâ, na peko ti so babâ ti lo akui,+ Nzapa afa lege na lo ti londo ti ga ti sara kodro na ndo so ala yeke lango dä fadeso.+5 Atâa so kue, Nzapa amû na lo pëpe mbeni sese na ndo so ndali ti lo wani, même mbeni kete kete ndo so alingbi na konongo ti lê ti gere ti zo, lo mû na lo pëpe. Me Nzapa amû zendo ti mû na lo kodro ni ti ga ye ti lo, nga ti ga ye ti ahale*+ ti lo na peko ti lo, atâa so lo de lo wara molenge lani pëpe.6 Nga, Nzapa atene biani so ahale* ti lo ayeke sara kodro na mbeni kodro so ayeke ti ala pëpe; ala yeke ga angbâa na a yeke sara pasi na ala ngu 400.+7 Na pekoni Nzapa atene: ‘Mara so ala yeke sara ngbâa na lo so, mbi yeke fâ ande ngbanga na ndö ti lo.+ Na peko ti aye so, ala yeke sigi ande na kodro ni na ala yeke sara kusala so ayeke nzoni-kue na mbi na ndo so.’+8 “Nga Nzapa ate mbele ti fango ganza na Abraham.+ Tongaso lo dü Isaac+ na lo fâ lo na ganza na lango miombe+ ni. Na pekoni, Isaac adü Jacob, na Jacob adü ababâ ti sewa bale-oko na use.9 Na ababâ ti sewa ni asara kota bê na terê ti Joseph+ na ala kä lo si a gue na lo na Égypte.+ Me Nzapa ayeke lani na lo,+10 lo zi Joseph na yâ ti aye ti vundu ti lo kue, lo sara si asarango ye ti Joseph agbu bê ti Pharaon gbia ti Égypte nga ndara ti lo anzere na lê ti Pharaon ni. Lo soro Joseph ti komande na ndö ti Égypte nga na ndö ti da ti lo Pharaon kue.+11 Me mbeni kota nzara atï na yâ ti kodro ti Égypte kue nga na yâ ti kodro ti Canaan, a yeke mbeni kota ye ti vundu, na akotara ti e agi ye ti tengo ni gbä.+12 Me Jacob amä so kobe* ti tengo ni ayeke na Égypte na lo tokua akotara ti e kâ ti fani oko ni.+13 Tongana ala gue ti fani use ni, Joseph afa terê ti lo na aita ti lo ti koli, na Pharaon ahinga asewa ti Joseph.+14 Tongaso Joseph atokua na babâ ti lo Jacob nga na afami ti lo kue ti zia ndo ni ti ga,+ na wungo ti ala* so aga ayeke 75.+15 Ni la, Jacob ague na Égypte.+ Na pekoni lo kui kâ,+ même akotara ti e kue akui kâ.+16 A mû kuâ ti ala a gue na ni na kodro ti Sichem, a zia ni na yâ ti dû ti kuâ so Abraham avo ândö na nginza ti argent na maboko ti amolenge ti Hamor na kodro ti Sichem.+17 “Tongana ngoi aga nduru ti tene tënë ti zendo so Nzapa amû lani na Abraham aga tâ tënë, wungo ti azo ni ague na li ni na ala ga gbani na Égypte18 juska na lango so mbeni gbia nde alondo ti komande na ndö ti Égypte, gbia ni so ahinga Joseph pëpe.+19 Gbia ni so amû komandema ti lo ti sara ye ti mayele na terê ti mara ti e na lo forcé ababâ ti dö amolenge ti ala so ade foroto ti zia, tongaso si a bata ala na fini pëpe.+20 A yeke na ngoi ni so la si a dü Moïse, lo yeke pendere na lê ti Nzapa. A bata lo nze ota na yâ ti da ti babâ ti lo.+21 Me tongana a dö lo azia,*+ molenge ti Pharaon ti wali amû lo si abata lo tongana molenge ti lo wani.+22 Ni la, a fa ye na Moïse na ndö ti ndara kue ti azo ti Égypte. Biani, atënë ti lo ayeke na ngangu nga lo sara akpengba ye.+23 “Tongana lo wara ngu 40, lo bi bê ti lo ti gue ti bâ dutingo ti aita ti lo, amolenge ti Israël.+24 So lê ti lo atï na ndö ti mbeni molenge ti Israël so mbeni zo ti Égypte ayeke sara ye na lo na lege ni pëpe, Moïse agbu koko ti zo ti Israël so zo ti Égypte ni ayeke sara sioni na lo so, lo kiri peko ti sioni ni na zo ni, lo pika zo ti Égypte ni na kuâ.25 Lo bâ ti lo lo tene aita ti lo ayeke hinga atene Nzapa si ayeke mû na ala salut na lege ti lo so, me ala hinga ni pëpe.26 Na ndade ni, lo si na ndö ti ala use na ngoi so ala yeke tiri, lo tara ti ga na ala ti kiri ti mä terê na yâ ti siriri, lo tene: ‘Akoli, ala yeke aita. Ngbanga ti nyen ala yeke sara pasi na mba?’27 Me lo so ayeke sara pasi na mba ti lo apusu Moïse yamba, lo tene: ‘Zo wa la azia mo mokonzi nga juge na ndö ti e zo wa?28 Mo ye ti fâ mbi tongana ti so mo fâ na zo ti Égypte biri so?’29 Na mango tënë so, Moïse akpe, na lo sara kodro tongana wande na sese ti Madian. Kâ, lo dü amolenge ti koli use.+30 “Ngu 40 na pekoni, na yâ ti benyama ti Hoto ti Sinaï, mbeni ange asi na lo na yâ ti mbeni wâ so angbâ ti za na yâ ti mbeni keke ti kî.+31 So Moïse abâ ye so, li ti lo akpe kue. Me tongana lo yeke pusu nduru ti bâ ni nzoni, go ti Jéhovah* asara tënë, a tene:32 ‘Mbi yeke Nzapa ti akotara ti mo, Nzapa ti Abraham, ti Isaac na ti Jacob.’+ Terê ti Moïse akomanse ti dö, ni la lo tara pëpe ti gi ti bâ ye ni nzoni.33 Jéhovah* atene na lo: ‘Mo zi poro na gere ti mo ndali ti so ndo so mo luti dä so ayeke nzoni-kue.34 Biani, mbi bâ aye ti ngangu so a yeke sara na azo ti mbi so ayeke na Égypte, mbi mä dema ti ala+ na mbi descend ti zi ala. Fadeso, mo ga, mbi yeke tokua mo ande na Égypte.’35 Moïse so ala ke lo lani, ala tene: ‘Zo wa la azia mo mokonzi nga juge?’+ a yeke lo la, na lege ti ange so asi na lo na yâ ti keke ti sisi, Nzapa atokua lo+ ti duti mokonzi nga zo ti zingo ala.36 Koli so asigi na ala+ na peko ti so lo sara aye ti kpene na afä na Égypte,+ na kota Ngu-Bengba+ nga na yâ ti benyama ngu 40.+37 “A yeke Moïse so la si atene lani na amolenge ti Israël: ‘Nzapa ayeke soro ande ndali ti ala na popo ti aita ti ala mbeni prophète tongana mbi.’+38 Lo la si lo duti na popo ti congrégation na yâ ti benyama, lo na ange+ so asara tënë na lo+ na ndö ti Hoto ti Sinaï, nga lo na akotara ti e. Lo so Nzapa amû na lo tënë ti yanga ti lo so amû fini na zo ti mû ni na e.+39 Akotara ti e ake ti mä yanga ti lo, me ala pusu lo yamba.+ Na yâ ti bê ti ala kâ, ala kiri na Égypte awe,+40 ala tene na Aaron: ‘Mo sara anzapa na e, so ayeke tambela na devant ti e, ngbanga ti so Moïse ni so asigi na e na kodro ti Égypte so, e hinga ye so asi na lo pëpe.’+41 Na ngoi ni so, ala leke mbeni molenge ti bagara na ala mû mbeni sandaga na yanda ni so, na ala komanse ti sara ngia na gbele aye so maboko ti ala wani la asara.+42 Ndali ti ye so, Nzapa adö ala azia na lo zia ala ti voro gbâ ti aye ti yayu,+ gï tongana ti so a sû tënë ni na yâ ti mbeti ti aProphète, a tene: ‘Azo ti Israël, a yeke na mbi pëpe si ala fâ anyama nga ala mû asandaga na yâ ti benyama ngu 40, ni la ape?43 Me a yeke tente ti Molok+ nga na tongoro ti nzapa Réphan si ala yô ni, astatue so ala leke ti voro ni. Ni la, mbi yeke gue na ala ande na ngbâa yongoro kâ na peko ti Babylone.’+44 “Akotara ti e ayeke lani na tente so aduti tongana témoin na yâ ti benyama, gï tongana ti so Lo mû yanga na Moïse ti leke ni alingbi na tapande ni so lo bâ lani.+45 Nga, akotara ti e amû tente ni so na ala lï na ni legeoko na Josué na sese so ayeke ti amara+ so Nzapa atomba ala na gbele akotara ti e.+ A ngbâ na ndo so juska na ngoi ti David.46 David aga nzoni na lê ti Nzapa nga lo hunda ti tene a mû lege na lo ti leke mbeni da na Nzapa ti Jacob.+47 Me, Salomon la si aleke mbeni da na Nzapa.+48 Ye oko, Nzapa so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue alango pëpe na yâ ti ada so maboko ti zo si aleke ni,+ legeoko tongana ti so prophète ni atene:49 Jéhovah* atene: ‘Yayu ayeke trône ti mbi+ na sese ayeke mbata ti gere ti mbi.+ Ka mara ti da wa la si ala yeke leke ande na mbi? Wala ndo so mbi lingbi ti wu terê dä ayeke na ndo wa?50 A yeke maboko ti mbi la asara aye so kue ape?’+51 “Ala azo so li ti ala akpengba nga so a fâ bê ti ala nga na mê ti ala na ganza pëpe so, ala ngbâ ti sara ngangu-li na yingo vulu. Legeoko tongana ti so akotara ti ala asara giriri, ala nga ala sara tongaso.+52 Na popo ti aprophète kue, prophète wa la si akotara ti ala asara ye ti ngangu na lo ape?+ Ti tâ tënë ni, akotara ti ala so afâ lani azo so afa tënë kozoni na ndö ti gango ti Zo ti mbilimbili so,+ so laso ala ga azo ti kango lo nga azo ti fango lo,+53 ala, azo so awara lani Ndia so a mû ni na lege ti a-ange,+ me ala bata ni pëpe.”54 Biani, tongana ala mä atënë so, bê ti ala ason ngangu mingi, na ala komanse ti te pembe ti ala na terê ti lo.55 Me Étienne, so asi singo na yingo vulu, ayeke bâ ndo gï na yayu, na lê ti lo atï na ndö ti gloire ti Nzapa nga na Jésus so ayeke luti na terê ti Nzapa na mbage ti koli,+56 si lo tene: “Ala bâ, mbi bâ yayu azi na Molenge ti zo+ ayeke luti na terê ti Nzapa na mbage ti koli.”+57 So ala mä tënë so, ala dekongo na kota go na ala zia maboko ti ala na mê ti ala na ala kue ague legeoko atuku na ndö ti lo.58 Na peko ti so ala bi lo na gigi ti gbata ni awe, ala komanse ti bo lo na tênë.+ Nga atémoin ni+ azia abongo ti ala ti ndö ni na terê ti mbeni maseka-koli so iri ti lo ayeke Saul.+59 Ala ngbâ ti bo Étienne na tênë, na oko ngoi ni lo yeke iri ndo, lo tene: “Seigneur Jésus, mû yingo ti mbi.”60 Na pekoni, lo sara agenou, lo dekongo na kota go, lo tene: “Jéhovah,* mo zia siokpari so na li ti ala pëpe.”+ Tongana lo sara tënë so awe, lo kui.*


text: 20 Abraham alondo na ndo so,+ lo gue na sese ti Négueb na lo sara kodro na popo ti Cadès+ na Shur.+ Na ngoi so lo yeke sara kodro* na Guérar,+2 Abraham akiri atene na ndö ti wali ti lo Sara, atene: “Lo yeke ita ti mbi ti wali.”+ Tongaso, Abimélek gbia ti Guérar atokua ndo na a ga na Sara na lo.+3 Na pekoni, Nzapa aga na Abimélek na yâ ti bango li na bï, na lo tene na lo: “Bâ, mo kui fade awe ngbanga ti wali so mo mû lo so,+ ndali ti so lo yeke wali ti koli.”+4 Me Abimélek andu lo pëpe.* Ni la lo tene: “Jéhovah, mo yeke fâ mbeni mara so tënë ayeke na li ti lo ape so?*5 Lo la lo tene na mbi, lo tene: ‘Lo yeke ita ti mbi ti wali.’ Wali ni nga atene: ‘Lo yeke ita ti mbi ti koli.’ Mbi sara ni na mbana pëpe nga, na yâ ti ye so asi so, maboko ti mbi avuru.”6 Tâ Nzapa atene na lo na yâ ti bango li ni, atene: “Mbi kue mbi hinga so mo sara ye so na mbana pëpe, ni la mbi kanga lege na mo ti sara siokpari na terê ti mbi. Ndani la mbi zia lege na mo ti ndu lo pëpe.7 Me ti fadeso, kiri na wali so na koli ti lo, teti koli ni ayeke prophète.+ Lo yeke voro terê na mbi ndali ti mo,+ tongaso mo yeke ngbâ na fini. Me tongana mo kiri na wali ni pëpe, hinga so ti tâ tënë ni mo yeke kui, mo na azo ti mo kue.”8 Abimélek alondo hio na ndapre, lo iri awakua ti lo kue, lo tene atënë so kue na ala, na mbeto asara ala mingi.9 Na pekoni Abimélek airi Abraham, lo hunda lo, lo tene: “Nyen la mo sara na e tongaso so? Siokpari ti nyen la mbi sara na terê ti mo si mo ga na kota siokpari na ndö ti mbi na royaume ti mbi? Ye so mo sara na mbi so ayeke na lege ni pëpe.”10 Abimélek akiri ahunda Abraham: “Nyen la apusu mo ti sara tongaso?”+11 Abraham atene: “A yeke ndali ti so mbi tene na yâ ti bê ti mbi, mbi tene: ‘Mbeto ti Nzapa ayeke na ndo so oko pëpe, na a yeke fâ mbi ande ndali ti wali ti mbi.’+12 Nga, lo yeke biani ita ti mbi ti wali, molenge ti babâ ti mbi, me molenge ti mama ti mbi pëpe; na lo ga wali ti mbi.+13 Tongaso, na ngoi so Nzapa atene na mbi ti sigi na da ti babâ ti mbi ti fono gï tongaso,+ mbi tene na lo, mbi tene: ‘Mo lingbi ti fa so mo yeke na tâ ndoye na mbage ti mbi na lege so: Na ndo kue so e si ande dä, tene na azo, mo tene: “Lo yeke ita ti mbi ti koli.”’”+14 Abimélek amû ataba, abagara nga na azo ti kua ti koli na ti wali, lo mû ala na Abraham nga lo kiri na lo wali ti lo Sara.15 Nga, Abimélek atene: “Bâ, sese ti mbi la ayeke na gbele mo so. Sara kodro na ndo kue so bê ti mo aye.”16 Lo tene na Sara: “Bâ, mbi mû alê ti nginza ti argent 1 000 na ita ti mo ti koli.+ A yeke mbeni ye ti fa na azo kue so ayeke na mo nga na tanga ti azo kue so tënë ayeke na li ti mo pëpe, na azo ayeke hinga so mo sara ye ti kamene pëpe.”17 Abraham avoro terê na tâ Nzapa; na Nzapa asava Abimélek, wali ti lo nga na angbâa ti lo ti wali, na ala to nda ti dü amolenge,18 ndali ti so Jéhovah asara si awali kue ti da ti Abimélek alingbi ti dü pëpe* ngbanga ti Sara, wali ti Abraham.+


text:
Ya mo Mo na Gberãrago Kuti Mbori?
“TIPAGINE gipai re namangi re ti ni? Tipagine Mbori nambu gipai re ti ni si mangi re?” Gere nga agu asanahe nafudi Sidnei garãko adunga 24 rogo gu ringara nga Brazil. Tingbafuo ko gbiatiko na béno ho ko aaguzo ime ni, ko anye kubako na kini ta na kina ngbagida gbarĩgbarĩ aboro.
Gu rungo naye ni sangbana béno, kaza, kpio boro, gberãngo mbiko ome zegino, watadu vura ima rengba ka saha taata rago gberẽ ti aboro na Mbori. Anga vovopai nga gipai re te. Gu bakumba nangia Eyobo naadu bakuru kusayo agbiatiko na agberãngo gu tingbafuo kuraha. Ko abira Mbori zanga inoho ki ya: “Mi kpari foro, ka mo akaraga nga pai fere ya; mi ru ku ari, ono mo nabi re abi gbua. Mo asa tiro ka du fere wa kere boro mo narungosi re na gu bakere ome du ti bero.”—Eyobo 30:20, 21.
Eyobo ainongo gu ba gako akpakarapai aenge rogoho te, watadu ndu gupai si aamanga ko ti ni na tipagine Mbori ambuhe ti ni si ni mangiko te. Si ni pangbarago nga, Ziazia Kekeapai nape gu ndupai furani ngbatunga apai wa gure amanga ti ni na wai rengbe ani ka mangapai kutini.
YA MO MBORI AAIDA ABORO NI RUNGO?
Ziazia Kekeapai nape gupai furani tipa Mbori nga: “Gako manga sunge du ziazia; bambiko gako apai dunduko du ni ruru sarangbanga. Mbori nga irayososopai zanga irairapai, nga irarengo ni ruru ko.” (Pa Fu Rugute ni Ue he 32:4) Kangia wo duhe, ya mo boro ho rengbe ka ida kuti gupai nga gu Mbori “nga irarengo ni ruru ko” rengbe ka idaha fu aboro i ni rungo watadu ka mangasunge na agberãngo kafu mbusa fuyo watadu ka ziasi yo?
Kuba gure, Ziazia Kekeapai nape gupai furani nga: “Ka boro du ni asadiasadi ni, ka ni yá nga, ‘Mbori naasada re,’ ya; bambiko ka i asadi nga Mbori na gbegberẽpai te, ko aasada nga boro tigako wa sa te.” (Yakoba 1:13) Nirengo, ani nawirika gupai rogo Ziazia Kekeapai yo nga Mbori ambakadi aboro ti tonatonaha ni rengberengbeyo. Ko afu bawene kporo fu gu bambata aboro ko akusiyo nga Adamu na Awa, agu ahe si aida tipa raka yo na wene sunge fuyo i ni mangihe. Mbori aya fuyo: “Oni zúga azuga, ki nge ange, ki hisi kpotosende berewe ki zogo ho.” Nirengo, ndupai aadunga ho be Adamu na Awa rago gberẽ tiyo na Mbori te.—Bambata Pai 1:28.
Ono areme, ngbanga raka te. Nirengo, rogo gu pangbanga nga ga ga aboro raka yo, gayo arungo ima du ni kerehe. Rengo du nga: “Ũzegino dũ mongo niukaga omehe nimbu be ima kina ku awere.” (ARomo 8:22) Ginipai du tie naamangi?
TIPAGINE DU ARUNGO TI NI?
Tipa ka ino gu ndupai du arungo ti ni, si naida ani bingo gupai naamangi ti tonatonaha. Gu maraika nasamungu kuti Mbori nga Satana anangi Adamu na Awa, na i ki ka ga Mbori arugute tipa gupai du ni ruruhe watadu gbegberẽhe a wa Mbori aruguyo nga ka i ringa zuzu “gu ngua nga ngua ina wenepai na gbegberẽpai” ya. Bakitingbanga aya fu Awa wẽ ka i basasangba Mbori i akpingo te, rogo gi gene re, ko akitingbanga Mbori nga irazire nga ko. Satana akitingbanga Mbori a nga ko naka na gu rengo be agu aboro ko azoga yo nga i sia gupai du ni wenehe watadu gbegberẽhe. (Bambata Pai 2:17; 3:1-6) Satana ape gupai nga raka aboro rengbe kadu wenengai ka si du nga i tii ga Mbori zogarago te a wa tiiworo fugoko aayugoho. Agi apai re akusi nyanyakipa pai nga, Ya mo Mbori rẽarẽ ka zogarago?
Bakitingbanga akusi kurapai berewe. Ko akitingbanga aboro nga i nairiso Mbori mbiko agu ahe i agbiaha beko. Bakitingbanga aya fu Mbori tipa gu ruru kumba nangia Eyobo wẽ: “A nga kina ro naadua gbata pati ko kirikiri na gako kporo, na pati gako ahe dunduko, te? . . . Mo táĩ nga bero awere, ki zadi nga agu ahe du be ko dunduko, ko agbérã ngbako yo foro kina ku bangiro.” (Eyobo 1:10, 11) Wa vura duhe nga, agi afugo Satana re adu tipa Eyobo, tiiworo fugoko aayugoho nga aboro dunduko namangasunge fu Mbori kina mbiko agu ahe i agbiaha beko.
WAI MBORI AMANGAPAI KUTI GIPAI RE
Gini wene gene ka Mbori amangipai kuti gi nyanyakipa pai re si ki nyasi bara sa kindi? Mbori du na tatamana kisusi aima du na wene gene beko nga gu asanga gberãrago tirani ya. (ARomo 11:33) Ko adiberã ka mbu aboro i zogo tiyo tipa bete regbo na sangbana gayo zogarago yugu gada zogarago ngba kisusi.
Gu bakere gberãrago du auru kpotosende areme nayugoho ayugo nga ga aboro zogarago adu nga na diabese te. Ga aboro zogarago ayengo na zereda, ngbabase gbiati ngbarago te, ono i ima mbeda ka gbarasa kpotosende. Gipai re nasongoda gu nyanyakipa pai Ziazia Kekeapai nafura tipaha nga: “Gu boro nata, pa ruga gani apai si rogo ni yo te.” (Yeremaya 10:23) Kina ga Mbori zogarago sa rengbe ka ye na nyenye zereda, ngbarago, na kumuko fu aboro, mbiko gure nga ga Mbori ringbisapai.—Yesaya 45:18.
Wai du tie Mbori nika ye na gako ringbisapai tipa aboro? Mo tingidi gupai nga Yesu aya fu apefuoko i kpari ki ya: “Ga ngbi yé, ani mángi rogo kpotosende wa mo akpi nyemu he, wa du he ngbangbaturũ yo.” (Matayo 6:10) Nirengo, ho regbo kada ni be Mbori ko nika dia agu apai dunduko naye na rungo vurube gako Kindo. (Daniere 2:44) Rungo, kaza, na kpio angia kuruapai. Ziazia Kekeapai naya tipa rungorungo boro wẽ, Mbori nika ‘batasa irazingo ahe ho ni ka kpara ni ku ari.’ (Atambuahe 72:12-14) Ziazia Kekeapai nakidohe a tipa kazakaza aboro nga: “A nga boro kporo sa ayá, ‘Mi nawoka’ te.” (Yesaya 33:24) Zavura gu kpikpi aboro du rogo ga Mbori berãpai yo, Yesu aya: “Ragoho nada, ho agu yo ka gia [fugo Yesu] ni dunduko du rogo amurã yo, ki kuru.” (Yoane 5:28, 29) Nangba gi kidohe re!
WAI KA DIABE GBERÃRAGO
Agarã 17 fuo béno mangi Sidnei ani nifura tipa ko ti tonatona gi kekeapai re, ko aya: “Mi aabiranga Yekova Mbori tipa gu béno re te, ono mi ima idaha nga ti tonatonaha rago aima gberã tire na ko. Kura aregbo kinaho mi nidu na bakere gberãrago, na mi naakpara akpara ho mi aberãpa gimi ngbaramoni ni. Ono tie, mi ima ye ka ino gupai rogo Ziazia Kekeapai yo nga anga gu béno re angia mbusa be Mbori te. A wa Ziazia Kekeapai agumbaha, ‘rago gbia kuti mamu namanga fu yo dũ.’ Kparakpee fu Yekova na geda kura averesi ima nyakasa re rogo toro yo na ki undo re mi du na wene bipai.”—Batungusipai 9:11; Atambuahe 145:18; 2 AKorindo 4:8, 9, 16.
Ino gu nduapai Mbori nambu arungo ti ni na ka ino wai Mbori nika dia sangbanaha kusayo ima rengba ka undo rani ani dibe gu gberãrago rengbe ani kadu na ni kuti Mbori. Ani nakido nga Mbori “nafu mosoro fu agu yo nagbata ko.” Boro ho du na idapase kutiko na Wiriko rago nika gberã ti ni te.—AEbere 11:6; ARomo 10:11.


text: 5 Biani, a tene so lango-sioni ayeke na popo ti ALA, mbeni mara ti lango-sioni so ayeke même pëpe na popo ti amara: mbeni koli ayeke duti na wali ti babâ ti lo.2 Na baba ahon ndo ti ALA? A lingbi ALA sara fade vundu ti tene a lungula na popo ti ALA koli so asara ye so pëpe?3 Ti mbi, atâa so mbi yeke dä pëpe na mitele, me na yingo mbi yeke na tere ti ALA, mbi fâ ti mbi ngbanga awe na ndo ti koli so asara mara ti ye tongaso mo bâ mo tene mbi yeke na tere ti ALA,4 si, tongana ALA bungbi tere ti ALA, nga so yingo ti mbi na lege ti ngangu ti Seigneur ti e Jésus ayeke na ALA, na iri ti Seigneur ti e Jésus5 ALA zia mara ti zo tongaso na maboko ti Satan ti lungula ye so ayeke ti mitele si a sö bibe ni na lâ ti Seigneur.6 Nda ti tënë ti pikango kate ti ALA ni ayeke nzoni pëpe. ALA hinga pëpe so kete mama ti mapa asara si mengo farine ni kue asuku?7 ALA zi ngbene mama ti mapa ni tongaso si ALA duti mbeni fini mengo farine, legeoko tongana ti so ALA yeke na mama ti mapa na tere ti ALA pëpe. Biani, a mû Christ, ngasangbaga ti Pâque ti e, a fâ lo awe.8 Ndani la, zia e ngbâ ti sara matanga ni na ngbene mama ti mapa pëpe, wala na mama ti mapa ti sioni na ti siokpari pëpe, me na amapa so a sara na mama ni pëpe, amapa ti vuru bê na ti tâ tënë.9 Na yâ ti mbeti ti mbi, mbi tene na ALA ti zia ti sara songo na azo ti sarango lango-sioni.10 Mbi tene pëpe ti ke biani biani ti sara songo na azo ti sarango lango-sioni ti dunia so, wala azo ti sarango bê ti ye, azo ti mungo ye ti zo na likisi wala azo ti vorongo ayanda. Tongana tënë ti mbi ni ayeke tongaso, andâ a lingbi ALA sigigi na yâ ti dunia so biani.11 Me ti fadeso, mbi yeke sara mbeti na ALA ti tene ALA zia ti sara songo na mbeni zo so a iri lo ita na so lo yeke zo ti sarango lango-sioni, wala zo ti sarango bê ti ye, wala zo ti vorongo ayanda, wala zo ti zongango ndo, wala ngbâa ti sämba, wala zo ti mungo ye ti zo na likisi, na même ti tene ALA te kobe na mara ti zo tongaso pëpe.12 Ti mbi dä nyen ti fâ ngbanga ti azo ti gigi? A yeke ti ALA ti fâ ngbanga ti azo so ayeke na yâ ni pëpe?13 na ti azo ti gigi, Nzapa si ayeke fâ ngbanga ti ala pëpe? “ALA zi zo ti sioni na popo ti ALA.”