text:
YE TI MANDA 6
Sarango songo na aita ti e aga na anzoni ye wa na e?
Atâa gango na abungbi ti e ahunda na e ti tambela na yâ ti gbako wala ti tambela na gbe ti ngu wala na gbe ti lâ so azö zo zongo, e aTémoin ti Jéhovah e yeke ga lakue na abungbi. E yeke tingbi nga na akpale, wala e fatigué kue na peko ti kua. Me ngbanga ti nyen e yeke sara kue ti bungbi oko na aita ti e?
A sara si e yeke hon ndö ti akpale ti e. Na azo so aga na abungbi ti e, Paul atene: “[Ala] bi lê na ndö ti mba.” (aHébreu 10:24). Tënë so aye ti tene “ti pensé na ndö ti mba mingi,” wala ti gi ti hinga mba nzoni. Tongaso, Paul awa e ti bi bê na ndö ti amba ti e. Tongana e gi ti hinga aita ti e ti yingo, e yeke bâ so ambeni awara mara ti akpale so e wara ni me ala hon ndö ni nzoni na ala lingbi ti mû maboko na e dä.
A sara si e lë akpengba songo ti kamarade na aita ti e. Azo so e na ala e sara abungbi ayeke azo so e na ala e hinga terê nzoni, me pëpe azo so e hinga ala gï tongaso awe. E yeke wara nga ka terê na ambeni ngoi nde ti sara ngia. Tongaso, anzoni ye wa e yeke wara ka na bungbingo oko na aita ti e? E yeke ne mba, nga songo ti e ti ndoye ayeke kpengba. Nga, tongana aita ti e atingbi na akpale, hio e yeke mû maboko na ala ngbanga ti so e ye ala tongana atâ kamarade ti e (aProverbe 17:17). Sarango songo na azo kue ti yâ ti congrégation ti e apusu e ti ‘bi bê na mba.’—1 aCorinthien 12:25, 26.
E wa mo ti sara kamarade na azo so asara ye so Nzapa aye. Mo yeke wara ala na popo ti aTémoin ti Jéhovah. Zia si mbeni ye akanga lege na mo ape ti sara songo na e.
Ti gue na abungbi ayeke ga na e anzoni ye ngbanga ti nyen?
Lawa si mo yeke to nda ti gue na abungbi ti e na ti hinga aita?


c: text/html

text:
12: Tour ti Babel
NGU mingi ahon awe. Amolenge ti Noé adü gbâ ti amolenge, na amolenge ti ala adü nga amolenge. A ninga pëpe, azo asi ndo lê ti sese ni.
Mbeni oko ti azo so ayeke Nimrod, molenge ti tarä ti Noé. Lo yeke lani sioni mingi na lo fâ azo na anyama kirikiri. Nimrod asara si lo wani aga gbia ti komande na ndo ti azo. Nzapa aye tënë ti Nimrod pëpe.
Na lâ ni kâ, azo kue atene gi yanga oko. Nimrod aye si azo aduti na ndo oko si lo lingbi ti komande na ndo ti ala. Tongaso, lo sara nyen? Lo tene na ala ti leke mbeni kota kodoro nga na mbeni yongoro tour. Bâ na lê ti foto so tongana nyen azo ayeke pika brique.
Jéhovah Nzapa ayeda na lekengo kodoro nga na tour so pëpe. Lo ye si azo angbâ ndo oko pëpe, me ala mû lê ti sese kue. Me azo so atene: ‘Zia e leke mbeni kota kodoro na mbeni tour so ayo juska asi na yayu, tongaso si iri ti e awu!’ Azo so aye gonda ndali ti ala mveni, me ala ye ti gonda Nzapa pëpe.
Tongaso, Nzapa akanga lege na kusala ti ala. Mo hinga ye so lo sara? Lo sara si azo atene yanga ti kodoro nde nde, me yanga ti kodoro oko pëpe. Ni la si ala lingbi ti mä tere mbeni pëpe. A yeke ndali ni la si a di iri ti kodoro so Babel, wala Babylone, so aye ti tene “kirikiri.”
Na pekoni, azo akomanse ti zia kodoro ti Babel ti gue na ambeni ndo nde. Azo so atene yanga ti kodoro oko abungbi tere ague aduti na ndo oko na mbeni ndo nde.
Genèse 10:1, 8-10; 11:1-9.
Ahundango tënë
- Nimrod ayeke zo wa? Nzapa abâ lo lani tongana nyen?
- Na lê ti foto ni, azo ayeke pika brique ti sara na nyen?
- Ngbanga ti nyen lekengo tour ni anzere na Jéhovah pëpe?
- Nzapa asara nyen ti tene kusala ti lekengo tour ni aluti?
- A iri kodoro ni nyen? Nda ti iri so aye ti tene nyen?
- Nyen la asi na azo ni na peko ti so Nzapa asara si ala tene ayanga ti kodoro nde nde?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 10:1, 8-10.
Sarango ye ti tere ti Nimrod ayeke lani tongana nyen? Ye so apusu e ti sara hange na nyen? (aProv. 3:31).
- Diko Genèse 11:1-9.
Ye wa ayeke lani na bê ti azo so aleke tour so? Ngbanga ti nyen kusala ti ala ni alingbi gi ti tï na ngu? (Gen. 11:4; aProv. 16:18; Jean 5:44).

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 14 Na pekoni, mbi bâ ndo, na bâ, Molenge ti taba+ ayeke luti na ndö ti Hoto ti Sion,+ lo na azo 144 000+ na terê ti lo; a sû iri ti lo na iri ti Babâ ti lo+ na ndö ti lê ti ala.2 Mbi mä mbeni toto ti ye so alondo na yayu tongana toto ti angu so asua ngangu nga tongana toto ti bekpa so asungba ngangu. Toto ti ye so mbi mä so ayeke tongana ti azo ti hengo bia so ayeke pika aharpe ti ala ti he na bia ni.3 Ala yeke he mbeni bia so ayeke tongana fini bia,+ ala he ni na gbele trône nga na gbele acréature osio so ayeke na fini+ nga na gbele a-ancien ni,+ na zo oko alingbi ti hinga bia ni so nzoni pëpe, gï azo 144 000+ so a vo ala na ndö ti sese.4 A yeke azo so abuba terê ti ala pëpe na dutingo na awali. Biani ala hinga wali pëpe.+ A yeke azo so angbâ gï ti mû peko ti Molenge ti taba ni atâa lo gue na ndo wa.+ A vo lani azo so+ na popo ti azo ti sese tongana akozo li ti ye+ ndali ti Nzapa nga ndali ti Molenge ti taba ni,5 na a wara tënë ti handa na yanga ti ala pëpe. Sioni ye oko ayeke na terê ti ala pëpe.+6 Na pekoni, mbi bâ mbeni ange nde so ayeke huru kâ na lê ti nduzu,* lo yeke na mbeni nzoni tënë ti lakue lakue ti fa ni tongana nzoni sango na azo so asara kodro na ndö ti sese, na amara kue, akete mara kue, azo ti ayanga ti kodro kue nga na azo ti kodro kue.+7 Lo yeke tene na kota go: “Ala kpe mbeto ti Nzapa na ala mû gloire na lo, ndali ti so l’heure ti tene lo fâ ngbanga asi awe,+ tongaso ala voro Lo so asara yayu na sese, ngu-ingo+ na ali ti ngu.”8 Mbeni ange ni nde, mbeni use ni amû peko ti kozo ni so, lo tene: “Lo tï awe! Babylone, Ngangu gbata+ atï awe,+ lo so lo sara si amara kue anyon vin ti kota nzara* ti lango-sioni* ti lo!”+9 Mbeni ange ni nde, mbeni ota ni, amû peko ti ala si lo tene na kota go: “Tongana mbeni zo avoro nyama ti ngonda ni+ nga na statue ti lo, na lo wara marque na ndö ti lê ti lo wala na ndö ti maboko ti lo,+10 lo nga kue lo yeke nyon ande vin ti ngonzo ti Nzapa so a tuku ni na yâ ti kopo ti ngonzo ti Lo,+ vin so a zia mbeni ye tongana ngu dä pëpe ti fâ yâ ti songo ni, na a yeke mû wâ nga na soufre+ ti sara ande pasi na lo na lê ti a-ange so ayeke nzoni-kue nga na lê ti Molenge ti taba ni.11 Guru ti pasi ti ala ni ayeke ngbâ ti londo lakue lakue nga kpu na kpu;+ bï na lâ ala yeke wu terê ti ala pëpe, so ti tene ala so avoro nyama ti ngonda ni nga na image ti lo, nga ala kue so awara marque ti iri ti lo.+12 Ge la si a hunda na azo ti be-vulu ti gbu ngangu,+ ala so ayeke bata acommandement ti Nzapa nga so ahule ngangu na terê ti mabe ti+ Jésus.”13 Mbi mä mbeni go so asara tënë na yayu, atene: “Sû tënë so na mbeti: Ngia ayeke na akuâ so akui beoko na Seigneur+ ti londo na ndembe so ti gue na ni. Yingo ni atene: Biani, zia ala wu terê ti ala na peko ti angangu kua so ala sara, ndali ti so aye so ala sara amû peko ti* ala.”14 Na pekoni, mbi bâ ndo, na mbi bâ mbeni vuru mbinda, na mbeni zo so akpa molenge ti zo+ aduti na ndö ti mbinda ni. Lo yü couronne ti lor na li ti lo na lo gbu na maboko ti lo mbeni zango zembe ti fango na alê ti kobe.15 Mbeni ange ni nde alondo na yâ ti akubu ti temple ni lo sigi, lo dekongo na kota go na lo so aduti na ndö ti mbinda ni, lo tene: “To nda ti sara kua na zembe ti mo na mo fâ alê ti kobe, ngbanga ti so l’heure ti fango alê ti kobe ni alingbi awe, ndali ti so alê ti kobe ti sese abe nzoni awe.”+16 Lo so aduti na ndö ti mbinda ni ayôro zembe ti lo na ndö ti sese, si a fâ alê ti kobe ti sese.17 Mbeni ange ni nde alondo na yâ ti akubu ti temple ni so ayeke na yayu lo sigi, na lo kue lo yeke na mbeni zango zembe ti fango na alê ti kobe.18 Na pekoni, mbeni ange ni nde alondo na terê ti gbalaka ni lo sigi, na lo yeke na komandema na ndö ti wâ. Lo iri ndo na kota go na lo so ayeke fade na zango zembe ti fango na alê ti kobe so, lo tene: “To nda ti sara kua na zembe ti mo na mo bungbi ali ti vigne ti sese, ndali ti so alê ti vigne ni abe awe.”+19 Ange ni so ayôro zembe ti lo na ndö ti sese na lo bungbi vigne ti sese, lo tuku ni na yâ ti kota dû ti sarango na vin ti ngonzo ti Nzapa.+20 A dö yâ ti dû ti sarango na vin ni na gigi ti gbata ni, na mênë asigi dä amonté juska asi na yanga ti ambarata, nga a sua a mû ndo a si stade 1 600.*


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA OKU
Nzoni lege ti voro na Nzapa
1. A lingbi zo wa la afa na e nzoni lege ti voro na Nzapa?
MINGI ti abungbi ti nzapa atene so ala yeke fa tâ tënë na ndö ti Nzapa. Me a yeke tâ tënë pëpe, ndali ti so abungbi ti nzapa afa aye so ayeke nde nde na ndö ti Nzapa nga na ndö ti lege so a lingbi e voro na lo. E lingbi ti hinga nzoni lege ti voro na Nzapa tongana nyen? Gï Jéhovah oko la alingbi ti fa na e lege so a lingbi e voro na lo.
2. Tongana nyen la mo lingbi ti hinga nzoni lege ti voro na Nzapa?
2 Jéhovah amû na e Bible tongaso si e lingbi ti hinga nzoni lege ti voro na lo. Tongaso, manda Bible, na Jéhovah ayeke mû maboko na mo ti wara ye ti nzoni na lege ti afango ye ti lo ndali ti so lo bi bê ti lo na mo mingi.—Ésaïe 48:17.
3. Nyen la Nzapa aye ti tene e sara?
3 Ambeni zo atene so Nzapa aye abungbi ti vorongo Nzapa kue, me a yeke ye so Jésus afa na e la pëpe. Lo tene: “A yeke pëpe zo kue so atene na mbi, ‘Seigneur, Seigneur,’ si ayeke lï ande na yâ ti Royaume ti yayu. Me gï zo so asara ye so bê ti Babâ ti mbi so ayeke na yayu aye si ayeke lï ande dä.” Tongaso, a yeke kota ye ti hinga ye so bê ti Nzapa aye na ti sara ni. Ye so ayeke kota tënë mingi ndali ti so Jésus ahaka azo so ake ti mä yanga ti Nzapa na asioni zo wala “azo so akpe ndia pëpe”.—Matthieu 7:21-23.
4. Jésus atene nyen na ndö ti sarango ye so Nzapa aye?
4 Jésus atene na e so tongana e ye ti sara ye so bê ti Nzapa aye, e yeke wara ande akpale. Lo tene: “Ala lï na kete yanga ti gbagba, ndali ti so lê ti lege so ayeke gue na futingo akono nga yanga ti gbagba ni ayeke kota, na gbâ ti azo si ayeke hon dä; me lê ti lege so ague na fini ayeke kete nga yanga ti gbagba ni ayeke kete mingi, na azo mingi pëpe ayeke wara ni.” (Matthieu 7:13, 14). Kete lege, wala nzoni lege ti voro na Nzapa, ague na fini ti lakue lakue. Kota lege, wala sioni lege ti voro na Nzapa, ague na kuâ. Me Jéhovah aye ti tene zo oko akui pëpe. Lo mû lege na zo kue ti manda ye na ndö ti lo.—2 Pierre 3:9.
NZONI LEGE TI VORO NA NZAPA
5. Tongana nyen la mo lingbi ti hinga azo so ayeke voro Nzapa na lege ni?
5 Jésus atene so e lingbi ti hinga azo so ayeke voro Nzapa na lege ni. E yeke sara ni na lege so e yeke gi ti hinga aye so ala mä na bê na ni nga na aye so ala yeke sara. Lo tene: “Ala yeke hinga [ala] na lege ti alengo ti ala.” Lo kiri lo tene: “Nzoni keke kue ayeke lë nzoni lê ti keke.” (Matthieu 7:16, 17). So aye ti tene pëpe so azo so ayeke voro Nzapa ayeke mbilimbili-kue. Me awakua ti Nzapa ayeke sara lakue ngangu ti sara ye so ayeke na lege ni. E yeke bâ fadeso aye so alingbi ti mû maboko na e ti hinga azo so ayeke voro Nzapa na lege ni.
6, 7. Ngbanga ti nyen la vorongo so ayeke na lege ni asara ye ague oko na Bible? Tapande ti Jésus afa na e nyen?
6 A lingbi vorongo ti e ague oko na ye so Bible afa. Bible atene: “Atënë kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa, a sû ni na gbe ti yingo ti Nzapa, na a yeke nzoni ti fa na ye na zo, ti suku na zo, ti kiri na aye na nzoni lege, ti fa na zo ti sara ye so ayeke mbilimbili, si zo ti Nzapa alingbi na yâ ti ye kue, lo wara aye kue so lo yeke na bezoin ni ti sara na nzoni kusala kue.” (2 Timothée 3:16, 17). Bazengele Paul atene na aChrétien, atene: “Na ngoi so ala yamba tënë ti Nzapa so e fa lani na ala, ala yamba ni tongana tënë so alondo na azo pëpe, me tongana tënë ti Nzapa, na a yeke tënë ti lo biani.” (1 aThessalonicien 2:13). Vorongo so ayeke na lege ni asara ye ague gï oko na Bible. A sara ye ague oko pëpe na apensé ti azo, angobo ti ala, wala na ambeni ye nde.
7 Aye kue so Jésus afa lani alondo na yâ ti Mbeti ti Nzapa. (Diko Jean 17:17.) Mingi ni lo sara kua na atënë so lo mû ni na yâ ti Mbeti ti Nzapa (Matthieu 4:4, 7, 10). Atâ wakua ti Nzapa ayeke mû tapande ti Jésus na aye kue so ala yeke fa alondo na yâ ti Bible.
8. Jésus afa na e nyen na ndö ti vorongo Jéhovah?
8 A lingbi e voro gï Jéhovah oko. Psaume 83:18 atene: “Mo so iri ti mo ayeke Jéhovah, mo oko la mo yeke Lo so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue, na ndö ti sese kue.” Jésus aye lani ti tene azo ahinga Nzapa nzoni, na lo fa na azo iri ti Nzapa. (Diko Jean 17:6.) Jésus atene: “A yeke gï Jéhovah Nzapa ti mo si mo doit ti voro lo, nga gï lo oko si mo doit ti sara na lo kusala so ayeke nzoni-kue.” (Matthieu 4:10). Tongaso, so e yeke awakua ti Nzapa, e yeke mû tapande ti Jésus. E yeke voro gï Jéhovah oko, e yeke di iri ti lo nga e yeke fa na azo iri ti Nzapa nga na ye so lo yeke sara ande ndali ti e.
9, 10. Tongana nyen la e yeke fa so e ndoye terê na popo ti e?
9 A lingbi e ye azo na bê ti e kue. Jésus afa na adisciple ti lo ti ndoye terê. (Diko Jean 13:35.) Atâa ndo so e londo dä, ngobo ti e wala e yeke zo ti mosoro wala wayere, e yeke ye azo kue. A lingbi ndoye so e yeke na ni na popo ti e asara si e duti beoko tongana aita (aColossien 3:14). Tongaso, e yeke sara bira pëpe nga e yeke fâ zo pëpe. Bible atene: “A hinga amolenge ti Nzapa na amolenge ti Zabolo na lege ti ye so: Zo kue so ayeke sara ye ti mbilimbili pëpe alondo na Nzapa pëpe, nga zo so andoye ita ti lo pëpe alondo na Nzapa pëpe.” Bible akiri atene: “A lingbi e ndoye terê na popo ti e. E sara tongana Caïn pëpe, so alondo na Zo ti sioni si lo fâ ita ti lo.”—1 Jean 3:10-12; 4:20, 21.
10 E yeke mû ngoi ti e, ngangu ti e nga na aye ti e ti mû maboko na amba ti e nga ti wa ala (aHébreu 10:24, 25). E “sara ye ti nzoni na azo kue”.—aGalate 6:10.
11. Ngbanga ti nyen la e yeda so Jésus ayeke lege so ague na Nzapa?
11 A lingbi e mä yanga ti Jésus ndali ti so lo yeke lege so ague na Nzapa. Bible atene: “Salut ayeke na mbeni zo nde pëpe, ndali ti so mbeni iri nde ayeke dä pëpe na gbe ti yayu so a mû ni na azo, so gï na lege ni si e lingbi ti wara salut.” (Kusala 4:12). Na chapitre 5 ti buku so, e manda so Jéhovah atokua Jésus ti mû fini ti lo tongana ye so a futa ndali ti azo so amä yanga (Matthieu 20:28). Jéhovah asoro Jésus ti komande tongana Gbia na ndö ti sese. Ndani la Bible atene so tongana e ye ti ngbâ na fini lakue lakue, a lingbi e mä yanga ti Jésus.—Diko Jean 3:36.
12. Ngbanga ti nyen e yeke yôro terê ti e pëpe na yâ ti poroso?
12 A lingbi e yôro terê ti e na yâ ti poroso pëpe. Jésus ayôro lani terê ti lo na yâ ti poroso pëpe. Na ngoi so Jésus ayeke na gbele ngbanga, lo tene na Pilate, mbeni mokonzi ti Rome, lo tene: “Royaume ti mbi ayeke ti dunia so pëpe.” (Diko Jean 18:36.) Legeoko tongana Jésus, e yeke be-ta-zo na Royaume ti Nzapa so ayeke na yayu, ndani la, atâa ndo wa la e yeke dä e yeke yôro terê ti e pëpe na yâ ti poroso. Ye oko, Bible ahunda na e ti mä yanga ti “akota zo ti komande”, so ti tene azo ti gouvernement (aRomain 13:1). E yeke sara ye alingbi na andia ti kodro so e yeke dä. Me tongana mbeni ndia ni ahunda na e ti sara ye so ndia ti Bible ake, e yeke mû tapande ti abazengele, so atene: “A lingbi e mä yanga ti Nzapa, lo so lo yeke mokonzi, ahon ti mä azo.”—Kusala 5:29; Marc 12:17.
13. Nyen la e yeke fa na ndö ti Royaume ti Nzapa?
13 E hinga so gï Royaume ti Nzapa la ayeke leke akpale ti dunia so. Jésus atene lani so a yeke fa ande “nzoni tënë ti Royaume” na yâ ti dunia kue. (Diko Matthieu 24:14.) Mbeni gouvernement ti azo alingbi pëpe ti sara ye so Royaume ti Nzapa ayeke sara ande ndali ti e (Psaume 146:3). Jésus afa na e ti sambela ndali ti Royaume ti Nzapa tongana lo tene: “Zia Royaume ti mo aga. Zia a sara ye so bê ti mo aye, na yayu legeoko nga na ndö ti sese.” (Matthieu 6:10). Bible afa na e so Royaume ti Nzapa ayeke futi ande agouvernement ti azo kue nga so “gï royaume so oko la ayeke ngbâ lakue lakue”.—Daniel 2:44.
14. Azo wa la mo bâ so ala yeke voro Nzapa na lege ni?
14 Na peko ti aye so kue e bâ so, hunda terê ti mo: ‘Azo wa la afango ye ti ala alondo na yâ ti Bible? Azo wa la ayeke fa iri ti Nzapa na amba ti ala? Azo wa la ayeke ndoye amba ti ala na bê ti ala kue nga amä na bê so Nzapa atokua lani Jésus ti sö e? Azo wa la ayeke yôro terê ti ala pëpe na yâ ti poroso? Azo wa la ayeke fa so gï Royaume ti Nzapa la alingbi ti leke akpale ti e?’ A yeke gï aTémoin ti Jéhovah.—Ésaïe 43:10-12.
NYEN LA MO YEKE SARA?
15. Nyen la a lingbi e sara tongana e ye ti tene vorongo ti e anzere na Nzapa?
15 Gï ti mä na bê so Nzapa ayeke dä alingbi pëpe. Même asioni yingo amä na bê so Nzapa ayeke dä, me ala mä yanga ti lo pëpe (Jacques 2:19). Tongana e ye ti tene vorongo so e yeke voro na Nzapa anzere na lo, a lingbi e mä gï na bê na Nzapa ape me e sara nga aye so lo tene.
16. Ngbanga ti nyen la a lingbi e ke bungbi ti vorongo nzapa ti wataka?
16 A lingbi e ke bungbi ti vorongo nzapa ti wataka si vorongo so e yeke voro na Nzapa anzere na lo. Prophète Ésaïe atene: “Ala sigi na ndo so, ala bata terê ti ala si ala ga sioni pëpe.” (Ésaïe 52:11; 2 aCorinthien 6:17). Ndani la a lingbi e ke aye kue so andu vorongo ti wataka.
17, 18. “Babylone, Ngangu gbata” ayeke nyen? Ngbanga ti nyen la a lingbi zo asigi na yâ ni hio?
17 Bungbi ti vorongo nzapa ti wataka ayeke nyen? A yeke abungbi ti nzapa kue so ayeke fa na e ti voro Nzapa na mbeni lege so ague nde na ye so Bible, so ayeke Mbeti ti Nzapa, afa. Bible airi abungbi ti vorongo ti wataka kue “Babylone, Ngangu gbata”. (Apocalypse 17:5). Ngbanga ti nyen? Na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé, gbâ ti afango ye ti abungbi ti nzapa ti wataka akomanse na gbata ti Babylone. Afango ye ti wataka so amû ndö ti sese kue. Na tapande, azo so ayeke na Babylone ayeke voro lani agroupe ti anzapa ota. Laso, nga, abungbi ti nzapa mingi afa so Nzapa ayeke nzapa ti Trinité, me Bible afa polele so tâ Nzapa ayeke gï oko, Jéhovah, nga Jésus ayeke Molenge ti lo (Jean 17:3). Azo so ayeke na Babylone amä na bê so mbeni ye ti terê ti zo ayeke ngbâ na fini na peko ti so zo akui nga so ye ni so alingbi ti bâ pasi na enfer. So mvene la.—Bâ Kete tënë 14, 17, na 18.
18 Nzapa afa kozo awe so a ga nduru ti futi abungbi ti nzapa ti wataka kue awe (Apocalypse 18:8). Mo hinga awe ndani so a lingbi zo asigi na yâ ti bungbi ti nzapa ti wataka hio? Jéhovah Nzapa aye ti tene mo sara ni hio kozo si ngoi ayeke dä pëpe ti tene mo sara ni.—Apocalypse 18:4.
19. Tongana mo mû desizion ti sara na Jéhovah, lo yeke bâ lege ti mo tongana nyen?
19 Tongana mo mû desizion ti sigi na yâ ti bungbi ti nzapa ti wataka nga ti voro Jéhovah, ambeni kamarade ti mo wala afami ti mo alingbi ti hinga li ti ala na desizion ti mo ni pëpe nga ala lingbi ti sara si gigi akpengba na mo. Me Jéhovah ayeke zia ande mo pëpe. Mo yeke ga na yâ ti sewa ti aita kutu mingi so ayeke na yâ ti dunia so aye terê mingi, nga mo yeke duti na beku ti duti ande na yâ ti fini dunia ti Nzapa teti lakue lakue (Marc 10:28-30). Peut-être ambeni kamarade ti mo nga na afami ti mo so ake desizion ti mo so alingbi mbeni lâ ti mû desizion ti manda Bible.
20. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti voro Nzapa na lege so lo ye ti tene a sara na ni?
20 Nzapa aga nduru mingi awe ti futi asioni ye kue nga Royaume ti lo ayeke komande na ndö ti sese (2 Pierre 3:9, 13). A yeke duti ande mbeni pendere ngoi mingi! Azo kue ayeke voro ande Jéhovah na lege so lo ye ti tene e sara na ni. Tongaso, a yeke kota ye ti tene mo mû desizion fadeso nga mo voro Nzapa na lege so lo ye ti tene a sara na ni.


text:
YE TI MANDA 15
A-ancien ayeke mû maboko na congrégation tongana nyen?
Na yâ ti bungbi ti e, e yeke pëpe na akota zo ti nzapa so a yeke futa ala futango ndali ti kua ti ala ni. Me, tongana ti so a sara ândö na ngoi so congrégation ti aChrétien abâ gigi, a soro ambeni ita-koli so asara ye ague oko na tënë ti yâ ti Bible ti ga a-ancien tongaso si ala “bata congrégation ti Nzapa”. (Kusala 20:28). Akoli so akpengba na lege ti yingo nga ala yeke mû li ni na yâ ti congrégation na ala yeke bata ni. ‘A gbu ala gbungo na ngangu pëpe ti sara ni, me ala sara ni na bê ti ala wani; ala bata ataba ni na bibe ti warango ye na lege ti likisi pëpe, me na bê ti ala kue’. (1 Pierre 5:1-3). Kusala wa ala yeke sara ndali ti e?
Ala yeke bâ ndo na ndö ti e. A-ancien ayeke fa tënë ti Nzapa na congrégation nga ala yeke mû maboko na e ti duti na nzoni songo na Nzapa. So ala hinga atene Nzapa asara confiance na ala la si lo mû na ala kota kua ni so, ala yeke son songo na ndö ti e ape, nde na so ala yeke gi ti tene e duti nzoni nga na ngia (2 aCorinthien 1:24). Legeoko tongana ti mbeni berger so ayeke mû ngoi ti lo ti bâ lege ti ataba ti lo oko na oko kue, a-ancien ayeke sara kue ti hinga azo ti yâ ti congrégation ti ala oko na oko.—aProverbe 27:23.
Ala yeke fa na e lege ti sara ye so Nzapa aye. Yenga oko oko, a-ancien ayeke mû li ni na abungbi ti congrégation ti kpengba mabe ti e (Kusala 15:32). Akoli so, so azia bê ti ala kue na kua ti ala ni, ayeke mû nga li ni na fango tënë, ala yeke fa tënë na terê ti e nga ala yeke mû maboko na e ti fa tënë na alege nde nde.
Ala yeke gi ti kpengba e oko oko kue. Ti sara si zo oko oko na popo ti e akpengba songo ti lo na Nzapa, a-ancien ayeke bâ e na yanga-da ti e wala na Da ti Royaume ti mû maboko na e na ti dë bê ti e na lege ti atënë ti Bible.—Jacques 5:14, 15.
Nde na akua so a-ancien ayeke na ni na congrégation, mingi ti ala ayeke sara nga kua ti nginza nga ala yeke na asewa so a lingbi ala bâ lege ti ala. Tongaso, a lingbi e ne aita so ndali ti ngangu kua so ala yeke sara.—1 aThessalonicien 5:12, 13.
Kusala wa a-ancien ayeke sara na yâ ti congrégation?
Na alege wa a-ancien ayeke fa so ala bi bê ti ala na e?


text: 12 Na ngoi ni so, tongana azo saki na saki abungbi gbani si ambeni ayeke dö gere ti amba ti ala, Jésus akomanse ti sara tënë kozoni na adisciple ti lo, lo tene: “Ala sara hange na levure ti aFarizien, so ti tene sarango ye ti ala ti handango lê ti zo.+2 Me mbeni ye so a honde ndö ni ngangu na so ayeke sigigi ande pëpe ayeke dä pëpe. Nga mbeni ye ti secret so azo ayeke hinga ande tënë ni pëpe ayeke dä pëpe.+3 Atënë so ala tene na vukongo ndo, a yeke mä ni ande na lumière. Nga, tënë so ala tene na kete go na yâ ti achambre, a yeke luti ande na li ti ada ti fa tënë ni.4 Nga, mbi tene na ala, akamarade ti mbi:+ Ala sara pëpe mbeto ti azo so ayeke fâ terê ti zo, me, na pekoni, ala lingbi pëpe ti sara mbeni ye nde ahon so.+5 Me mbi yeke fa na ala zo so a lingbi ala sara mbeto ti lo: Ala sara mbeto ti Lo so tongana Lo fâ zo, Lo yeke na ngangu ti bi zo ni na yâ ti Géhenne.*+ Biani, mbi tene na ala: Ala sara mbeto ti Zo so.+6 A yeke kä anzêrë oku na asenge lê ti pata use,* ni la ape? Me, Nzapa agirisa* mbeni oko ti anzêrë so pëpe.+7 Me ti ala, a diko même kuä ti li ti ala kue awe.+ Tongaso, ala sara mbeto pëpe; ngere ti ala ahon ngere ti gbâ ti anzêrë.+8 “Tongaso, mbi tene na ala: Zo kue so atene na gbele azo so lo hinga mbi,+ Molenge ti zo nga kue ayeke tene na gbele a-ange ti Nzapa so ni hinga lo.+9 Me zo kue so atene na gbele azo so ni hinga mbi pëpe, mbi yeke tene na gbele a-ange ti Nzapa so mbi hinga lo pëpe.+10 Zo kue so asara sioni tënë na terê ti Molenge ti zo, a yeke pardonné lo. Me zo so azonga yingo vulu, a yeke pardonné lo ande pëpe.+11 Me tongana a gue na ala na gbele gbâ ti azo so abungbi,* akota zo ti gouvernement nga na azo ti komande, ala gi bê ti ala pëpe na ndö ti lege so ala yeke tene na tënë nga na tënë so ala lingbi ti tene ti gbu koko ti ala wala tënë so ala yeke tene ande,+12 ndali ti so gï na l’heure ni so, yingo vulu ayeke fa na ala ye so a lingbi ala tene.”+13 Na pekoni, mbeni zo na popo ti gbâ ti azo ni atene na lo: “Maître, tene na ita ti mbi ti kangbi yâ ti héritage ni na popo ti mbi na lo.”14 Jésus atene na lo: “Koli, zo wa la azia mbi wafango ngbanga wala zo ti kangbingo yâ ti ye na popo ti ala use?”15 Tongaso lo tene na ala: “Zia lê ti ala akpengba, na ala sara hange na alege nde nde kue ti sarango bê ti ye,+ ngbanga ti so, atâa tongana mbeni zo ayeke na aye mingi, fini ti lo alondo pëpe na aye so lo yeke na ni.”+16 Na ndö ti tënë so, lo tene mbeni toli na ala, lo tene: “Yaka ti mbeni zo ti mosoro alë mingi.17 Tongaso, lo komanse ti tene na yâ ti bê ti lo: ‘Mbi yeke sara nyen fadeso, so mbi yeke na mbeni ti bungbi alê ti kobe ti mbi ni dä ape so?’18 Lo tene: ‘Mbi yeke sara ande ye so:+ Mbi yeke kungbi agogoro ti mbi ti leke ambeni kota ni, na mbi yeke bungbi alê ti kobe ti mbi kue nga na akungba ti mbi kue dä.19 Na pekoni, mbi yeke tene na mbi* wani: “Mo* yeke na gbâ ti anzoni ye so mo bata ndali ti angu mingi. Tongaso mo wu terê ti mo, mo te, mo nyon na mo sara ngia.”’20 Me Nzapa atene na lo: ‘Mo so li ti mo ayeke dä pëpe so, a yeke mû fini* ti mo na bï so. Tongaso zo wa la ayeke wara aye so mo bata na yâ ti agogoro so?’+21 A yeke ye so ayeke si na zo so abungbi mosoro ndali ti lo wani, me lo yeke na mosoro na mbage ti Nzapa pëpe.”+22 Tongaso, lo tene na adisciple ti lo: “Ala zia ti gi bê ti ala na ndö ti fini* ti ala, wala ala yeke te nyen, nga na ndö ti terê ti ala, wala ala yeke yü bongo ti nyen.+23 Fini* ti zo ayeke kota ahon kobe, nga terê ti zo ayeke kota ahon bongo.24 Ala bâ acorbeau: Ala yeke lu ngongoa ti kobe pëpe, ala yeke ko ye pëpe nga ala yeke na gogoro wala da ti batango kobe dä pëpe, me Nzapa ayeke mû kobe na andeke so.+ Ngere ti ala ahon mingi ngere ti andeke ape?+25 Zo wa la na popo ti ala, tongana lo ngbâ ti gi bê ti lo, lo lingbi ti zia coudée* oko na ndö ti alango ti fini ti lo?26 Tongaso, tongana ala lingbi ti sara kete ye so pëpe, ndani nyen si ala yeke gi bê ti ala na ndö ti tanga ti aye?+27 Ala bâ tongana nyen la afleur ayeke kono. Ala yeke sara ngangu kua pëpe nga ala yeke pe kamba ti sara na bongo pëpe. Me mbi tene na ala so même Salomon na yâ ti gloire ti lo kue ayü bongo tongana mbeni oko ti afleur so pëpe.+28 Asingana so Nzapa ayeke yü bongo tongaso na apere so ayeke na ngonda, apere so ayeke gï laso na kekereke a bi ni na four, si fade a nzere mingi na lo ti yü bongo na ala ape? ala, azo ti kete mabe.29 Ni la, ala zia ti gi bê ti ala na ndö ti ye so ala yeke te ande nga ye so ala yeke nyon ande. Ala zia ti duti na bê so ayeke gï na nduzu.+30 Aye so kue ayeke aye so azo ti dunia so ayeke gi ni gingo na bê ti ala kue. Me Babâ ti ala ahinga so ala yeke na bezoin ti aye so.+31 Ni la, ala ngbâ ti gi Royaume ti lo, na a yeke zia na ala aye so na ndö ni.+32 “Kete kundu ti ataba,+ ala sara mbeto pëpe, ndali ti so Babâ ti ala abâ so a yeke nzoni ti mû Royaume ni na ala.+33 Ala kä aye ti ala nga ala mû amatabisi ti nzoni bê na azo.*+ Ala leke abozo ti nginza so ayeke buba pëpe, mosoro so ayeke hunzi lâ oko pëpe na yayu,+ ndo so zo ti nzi ayeke si nduru dä pëpe nga makongo ti tengo bongo ayeke te ni pëpe.34 ndali ti so ndo so mosoro ti ala ayeke dä, bê ti ala ayeke nga dä.35 “Ala yü bongo nga ala leke terê ti ala,*+ nga zia alampe ti ala angbâ na zango ni.+36 A yeke nzoni ala duti tongana azo so ayeke ku wa ti ala na ngoi so lo londo na mariage ti kiri,+ si tongana lo si na lo pika yanga-da, ala zi ni hio na lo.37 Ngia ayeke na angbâa so tongana wa ti ala asi na lo wara ala na lango pëpe! Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Lo yeke yü bongo ti kua,* lo yeke tene na ala ti duti na table ti te kobe, na lo yeke ga na terê ti ala ti sara kua na ala.38 Tongana wa ti ala ni asi kozo na bê ti bï,* wala même na peko ti bê ti bï,* na lo wara ala so ala leke terê ti ala awe, biani ala yeke duti na ngia!39 Me zia ala hinga ye so: Tongana fade wa ti da ahinga l’heure so zo ti nzi ayeke ga na ni, ka lo yeke zia pëpe si a kungbi yanga-da ti lo.+40 Ala nga, ala leke terê ti ala, ngbanga ti so a yeke na mbeni l’heure so peut-être ala bi bê ti ala na ni pëpe si Molenge ti zo ayeke ga.”+41 Na pekoni, Pierre atene: “Seigneur, mo yeke tene toli so gï na e wala ndali ti azo kue?”42 Seigneur ahunda ndo, atene: “Zo wa mbilimbili si ayeke zo ti batango ye* so ayeke be-ta-zo na so ayeke sara ye na ndara?* Lo so wa ti lo ayeke zia lo ande na ndö ti groupe ti awakua* ti lo ti mû na ala kobe so alingbi na ala na ngoi ni so alingbi?+43 Ngia ayeke na ngbâa so tongana wa ti lo aga awara lo na sarango tongaso!44 Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Wa ti lo ni ayeke zia lo ande na ndö ti aye ti lo kue.45 Me tongana a si so ngbâa so atene na bê ti lo: ‘Wa ti mbi ayeke ga fafadeso pëpe,’ na lo to nda ti pika awakua ni ti koli na ti wali na ti te ye nga ti nyon ye na ti soulé,+46 wa ti ngbâa so ayeke ga ande na mbeni lango so lo ku ni pëpe nga na mbeni l’heure so lo hinga ni pëpe, na wa ti lo ni ayeke punir lo tâ ngangu mingi, nga lo yeke zia lo na popo ti azo so ayeke be-ta-zo pëpe.47 Ni la, ngbâa ni so ahinga ye so bê ti wa ti lo aye, me lo leke terê ti lo pëpe wala lo sara pëpe ye so wa ti lo ahunda na lo so,* a yeke pika lo mingi.+48 Me zo so ahinga pëpe na lo sara aye so alingbi na pika, a yeke pika lo gï kete. Biani, zo kue so a mû ye mingi na lo, a yeke hunda nga ye mingi na lo. Nga, zo so a zia ye mingi na tïtî lo ti bata, a yeke hunda ye mingi na lo ahon ti so a yeke hunda ka ni.+49 “Mbi ga ti tingo wâ na ndö ti sese, na tongana wâ ni aza awe, nyen encore la mbi ye?50 Biani, mbi yeke na mbeni batême so a lingbi a batize mbi na ni, na mbi yeke na vundu mingi juska batême ni ahunzi si!+51 Ala pensé so mbi ga ti zia siriri na ndö ti sese? Mbi tene na ala: Ên-ën, mbi ga ti zia siriri pëpe, me ti zia kangbi.+52 Ti londo na ngoi so, yâ ti azo oku so ayeke na yâ ti da oko ayeke kangbi ande. Azo ota ayeke ke azo use, na azo use ayeke ke azo ota.53 Yâ ti ala ayeke kangbi ande: Babâ ayeke ke molenge-koli, na molenge-koli ayeke ke babâ, mama ayeke ke molenge-wali na molenge-wali ayeke ke mama ti lo. Mama ayeke ke wali ti molenge ti lo, na wali ayeke ke mama ti koli ti lo.”+54 Na pekoni lo tene nga na gbâ ti azo ni: “Tongana ala bâ mbinda ayeke bungbi na mbage ti ouest, hio ala tene: ‘Kota pupu ti ngu ayeke ga,’ na a si tongaso.55 Nga, tongana ala bâ so pupu ti sud ayeke ya, ala tene: ‘Ndo ayeke chauffé ande mingi,’ na a yeke ye so asi.56 Ala, azo ti handango lê ti zo, ala hinga ti fa nda ti aye ti sese na ti aye ti lê ti nduzu, me a sara tongana nyen si ala hinga pëpe ti fa nda ti aye so ayeke si mbilimbili na ngoi so e yeke dä so?+57 Ngbanga ti nyen ala wani ala bâ nga pëpe ye so ayeke mbilimbili?58 Na tapande, tongana mo na zo so ague na mo na gbele ngbanga ayeke na lege ti gue na gbele mbeni mokonzi, sara kue ti leke tënë so ayeke na popo ti mo na lo, tongaso si lo gue na mo pëpe na gbele wafango ngbanga, na wafango ngbanga ni azia mo na maboko ti turugu ti da-ngbanga, na turugu ni abi mo na da ti kanga.+59 Mbi tene na mo: Biani mo yeke sigi na da ti kanga so pëpe, juska mo futa tanga ti kete lê ti pata* so mo yeke na ni.”


text:
BIA 95
Lumière aza gï zango
1. Giriri aprophète aye ti bâ Christ,
so lo yeke beku ti azo.
Bible afa so Messie ayeke ga,
lo yeke mû salut na azo.
Ngoi ti lo asi, lo yeke komande
na lê ti yingo e bâ lo.
So nzoni ti hinga tâ aye so kue;
a-ange nga agi ti bi lê dä!
(LI TI BIA)
Lumière aza ahon ti kozo;
e tambela na kota lâ.
Bâ so Nzapa azi lê ti e;
lo yeke fa lege na e.
2. Seigneur amû na e tâ kobe lakue
gï na lege ti ngbâa be-ta-zo.
Tâ tënë angbâ gï ti kono lakue,
a ndu bê nga na pensé ti e.
Lumière aza ngangu na lege ti e,
na e tambela na yâ ni.
Merci na Nzapa, so amû lumière ni,
e yeke mû gï lege ti lo.
(LI TI BIA)
Lumière aza ahon ti kozo;
e tambela na kota lâ.
Bâ so Nzapa azi lê ti e;
lo yeke fa lege na e.
(Bâ nga aRom. 8:22; 1 aCor. 2:10; 1 Pi. 1:12.)


text:
6 Amolenge, ala mä yanga ti ababâ na amama ti ala+ alingbi na ye so bê ti Seigneur aye, ndali ti so sarango tongaso ayeke mbilimbili.2 “Mo ne babâ na mama ti mo.”+ A yeke kozo commandement so mbeni zendo ayeke na terê ni:3 “Tongaso si ye aga nzoni na mo, na mo lingbi ti ngbâ aninga na ndö ti sese.”4 Ti ala ababâ, ala son bê ti amolenge ti ala pëpe,+ me ala ngbâ ti bata ala alingbi na fango lege+ nga na wango ti gbotongo mê* so alondo na Jéhovah.*+5 Angbâa, ala mä yanga ti azo so ayeke awa ti ala;+ ala mä yanga ti ala na vuru bê, na mbeto nga na terê so adö, mo bâ mo tene ala yeke mä yanga ti Christ,6 ala sara ni gï pëpe na ngoi so a yeke bâ ala, gï ti nzere na lê ti azo,+ me ala sara ni tongana angbâa ti Christ; zia ala sara ye so bê ti Nzapa aye na âme* ti ala kue.+7 Ala sara kua ti ngbâa na nzoni bê, mo bâ mo tene ala sara ni na Jéhovah,*+ me na azo pëpe8 ndali ti so ala oko oko kue ahinga so aye ti nzoni kue so zo asara ni, lo yeke wara ande futa ti peko ni na tïtî Jéhovah,*+ atâa zo ni ayeke ngbâa wala ngbâa pëpe.9 Ti ala awa ti angbâa nga, ala ngbâ ti sara tongaso na angbâa ti ala, ala son na ngangu na ndö ti angbâa ni pëpe, ndali ti so ala hinga so Wa ti ala kue ayeke na yayu+ na lo yeke sara kangbi na popo ti azo pëpe.10 Ti hunzi na ni, aita, ala ngbâ ti wara ngangu+ na yâ ti Seigneur na lege ti kota ngangu ti lo.11 Ala yü aye ti bira kue+ so alondo na Nzapa si ala wara lege ti luti ngangu ti ke amayele ti Zabolo,12 ndali ti so e yeke tiri*+ na mitele na mênë pëpe, me e yeke tiri na agouvernement, akomandema, amokonzi ti dunia ti bingo so nga na asioni yingo+ so ayeke na yayu.13 Ndani la, ala yü aye ti bira kue so alondo na Nzapa+ si ala wara lege ti gbu lê ni na lâ ti sioni, nga tongana ala sara aye kue ahunzi awe, ala luti ngangu.14 Tongaso, ala luti ngangu, ala kanga tâ tënë na gbe ti yâ ti ala tongana ceinture,+ ala yü mbilimbili tongana bongo ti wen+ na kate ti ala,15 ala yü agbakuru ti* nzoni tënë ti siriri+ tongana poro na gere ti ala.16 Na ndö ti aye so kue, ala mû kota vala ti mabe,+ so na ni ala yeke wara ande lege ti mingo wâ ti akokora kue ti Zo ti sioni.+17 Nga, ala yeda ti mû casque ti salut,+ ala mû épée ti yingo, so ayeke tënë ti Nzapa;+18 na oko ngoi ni, na lege ti asambela nde nde kue+ nga na atënë ti vorongo terê na Nzapa, ala ngbâ ti sambela na ngoi kue na lege ti yingo.+ Ti sara tongaso, zia lê ti ala angbâ lakue na zingo ni nga ala voro terê ti ala mingi na Nzapa ndali ti azo ti be-vulu kue.19 Ala sambela nga ndali ti mbi si a mû na mbi tënë na ngoi so mbi zi yanga ti mbi, tongaso si mbi sara tënë na mbeto pëpe na ndö ti tënë so Nzapa ahonde ndani, so ayeke nzoni tënë+20 so mbi yeke sara kusala tongana mbeni lembe+ ni na yâ ti achaîne, si tongana a ndu nzoni tënë ni, mbi lingbi ti sara tënë na mbeto pëpe tongana ti so a lingbi mbi sara.21 Fadeso, ti tene ala nga ala hinga tënë na ndö ti mbi, tongana nyen mbi yeke sara ni, Tychique,+ mbeni ita so mbi ndoye lo mingi nga so ayeke be-ta-zo na yâ ti kusala ti Seigneur, ayeke fa ande aye kue na ala.+22 A yeke tâ ndali ti tënë so la si mbi yeke tokua lo na ala, si ala lingbi ti hinga ambeni ye na ndö ti e na lo lingbi nga ti dë bê ti ala.23 Zia aita aduti na siriri na ndoye nga na mabe so alondo na Nzapa Babâ ni nga na Seigneur Jésus Christ.24 Zia kota nzobe ti Nzapa aduti na ala kue so andoye Seigneur ti e Jésus Christ na mbeni ndoye so ayeke buba pëpe.
Kete tënë
^ Wala “fango ye; fango lege.” Na Grec: “ti yôro na yâ ti li ti.”


text:
Ne azo so alingbi ti tene a ne ala
“Zia a iri tënë nzoni na ndö ti Lo so aduti na ndö ti trône ni nga na ndö ti Molenge ti taba ni, nga zia a mû nengo, gloire na ngangu na ala lakue lakue nga kpu na kpu.”
ABIA: 9, 108
1. Ngbanga ti nyen la ambeni zo alingbi ti tene a ne ala? Nyen la e yeke sara tënë na ndö ni fadeso?
TI NE mbeni zo aye ti tene ti duti na mbeni bango ndo so ayeke nde na ndö ti zo ni. Mingi ni, e yeke ku ti tene zo so alingbi na mara ti bango ndo tongaso asara mbeni ye ti lingbi ti tene a ne lo wala lo sara mbeni kua so ayeke kota mingi. Tongaso, e lingbi ti hunda terê ti e, zo wa la a lingbi e ne lo? Ngbanga ti nyen la lo lingbi ti tene e ne lo?
2, 3. (a) Ngbanga ti nyen la Jéhovah alingbi biani ti tene a ne lo? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.) (b) Na Apocalypse 5:13, Molenge ti taba ni ayeke zo wa? Ngbanga ti nyen la lo lingbi ti tene a ne lo?
2 Tongana ti so Apocalypse 5:13 afa, “Lo so aduti na ndö ti trône ni nga na . . . Molenge ti taba ni” alingbi biani ti tene a ne ala. Na Apocalypse chapitre 4 a fa mbeni raison so Jéhovah alingbi ti tene a ne lo ndali ni. Acréature ti yingo adekongo ti gonda Jéhovah, “Lo so lo yeke na fini lakue lakue nga kpu na kpu”. Ala tene: “Jéhovah, mo so mo yeke Nzapa ti e, mo lingbi biani ti wara gloire, nengo nga na ngangu ngbanga ti so mo la mo sara aye kue, nga a yeke ndali ti ye so bê ti mo aye si aye ni ayeke dä na a sara ala.”
3 Molenge ti taba ni ayeke Jésus Christ, ‘Kete taba ti Nzapa so azi siokpari ti dunia so’. (Jean 1:29). Bible atene so lo yeke kota mingi ahon azo kue so ayeke agbia wala so ayeke lani agbia. Bible atene: “Lo so ayeke Gbia ti ala so akomande tongana agbia nga Seigneur ti ala so akomande tongana aseigneur, lo so gï lo oko ayeke na fini so alingbi ti hinga kuâ pëpe, lo so aduti na yâ ti lumière so zo alingbi ti si dä pëpe, lo so mbeni zo abâ lo pëpe wala alingbi ti bâ lo pëpe.” (1 Tim. 6:14-16). Gbia wa la ayeda na bê ti lo wani ti kui ndali ti asiokpari ti e? Peut-être atënë ti bê ti mo ayeke tongana ti acréature ti yingo saki na saki so ahe bia, atene: “Molenge ti taba so a fâ lo ândö so alingbi biani ti tene a mû na lo komandema, mosoro, ndara, ngangu, nengo, gloire nga na tënë nzoni.”
4. Ngbanga ti nyen la zo ayeke soro sorongo ape ti ne Jéhovah na Christ?
4 Tënë ti nengo Jéhovah na Christ ayeke mbeni ye so zo ayeke soro ni sorongo pëpe. Ti wara fini ti lakue lakue a lingbi e ne ala. Atënë so Jésus atene na Jean 5:22, 23 amû maboko na e ti bâ ni polele. Lo tene: “Babâ ni afâ ngbanga na li ti zo oko pëpe, me lo zia fango ngbanga ni kue na maboko ti Molenge ni, si azo kue alingbi ti ne Molenge ni tongana ti so ala ne Babâ ni. Zo so ane Molenge ni pëpe, lo ne nga Babâ ni so atokua lo so pëpe.”
5. Ngbanga ti nyen la a lingbi e ne azo kue?
5 Nzapa asara azo “na image ti lo”. (Gen. 1:27). Tongaso, mingi ti azo alingbi ti sara ye tongana ti Nzapa. Ala ye azo, ala sara ye na nzoni bê nga ala bâ mawa ti zo. A sara azo na conscience, ye so amû lege na ala ti hinga ye so ayeke nzoni na ye so ayeke sioni nga ti hinga ye so ayeke na lege ni nga ye so ayeke na lege ni pëpe (aRom 2:14, 15). Mingi ti azo aye aye so ayeke propre nga ayeke pendere. Na mingi ni, ala ye ti duti na siriri na amba ti ala. Atâa ala hinga wala ala hinga ape, ala yeke fa gloire ti Nzapa na mbeni fason, ndali ti raison so, ala lingbi ti tene a ne ala.
NE ZO NA LEGE NI
6, 7. Na ndö ti tënë ti nengo azo, tongana nyen la aTémoin ti Jéhovah ayeke nde na tanga ti azo?
6 E hinga so a lingbi e ne amba ti e azo, me peut-être a yeke ngangu ti hinga nengo wa la e yeke mû na ala. Yingo ti dunia ti Satan asara ngangu mingi na ndö ti mingi ti azo so siokpari ayeke na terê ti ala. Ndani la azo ayeke na bibe ti voro ambeni koli wala ambeni wali ahon ti tene ala mû na ala nengo so ayeke na lege ni. Ala ye ahon ndö ni akota zo ti nzapa, ti poroso, azo ti sarango ngia ti awanguru, azo so ayeke na yâ ti afilm wala azo ti hengo abia nga na ambeni zo so iri ti ala awu mingi, mingi ni ala bâ ala tongana anzapa. Ala bâ ala tongana azo so ala lingbi ti mû tapande ti ala, peut-être ala yeke sara tënë, ala yeke yü bongo wala ala yeke sara ye tongana ala.
7 Atâ Chrétien ahinga so a yeke na lege ni pëpe ti ne azo na mara ti fason so. Christ ayeke gï oko zo so ahon tanga ti azo kue so e lingbi ti mû tapande ti lo (1 Pi. 2:21). A yeke nzere na Nzapa pëpe tongana e ne azo ahon ti so ala lingbi na ni. A lingbi e bata na li ti e kpengba tâ tënë so: “Azo kue asara siokpari awe na ala si nduru na gloire ti Nzapa pëpe.” (aRom. 3:23). Zo oko alingbi ti tene e voro lo pëpe.
8, 9. (a) A-Témoin ti Jéhovah abâ akota zo ti gouvernement tongana nyen? (b) Na ngoi wa la a lingbi e mä yanga ti akota zo ti gouvernement ape?
8 Ambeni zo ayeke dä so alingbi ti tene e ne ala ndali ti kua ti ala. Kua ti azo ti gouvernement ayeke ti sara si a sara ye alingbi na ndia na ti sara si aye atambela na lege ni nga ti mû na azo ti kodro ti ala aye so ala bezoin ni. Sarango tongaso ayeke ga na aye ti nzoni na azo kue. Ni la, bazengele Paul awa aChrétien ti bâ akota zo ti gouvernement so tongana “akota zo ti komande” so a lingbi ala woko terê na gbe ti ala. Lo tene na ala, lo tene: “Ala mû na azo kue ye so ayeke ti ala. Na zo so ahunda impôt, ala futa na lo impôt; . . . na zo so aye ti tene a kpe mbeto ti lo, ala kpe mbeto ti lo.”
9 So e yeke aTémoin ti Jéhovah, e yeke sara kue ti fa na azo ti gouvernement so e ne ala. Biani, kodro oko oko ayeke na angobo ti lo. Tongaso, ye so akota zo ti kodro ayeke hunda na e alingbi ti duti nde na ti mbeni kodro. Me tongana ala yeke sara akua ti ala e yeke sara kua maboko na maboko na ala. Ye oko, tongana ala hunda na e mbeni ye so alingbi ti sara si e ke yanga ti Jéhovah, e yeke sara ni pëpe. Na yâ ti aye tongaso, e yeke mä yanga ti Jéhovah nga e yeke ne lo ahon ti ne azo.
10. Tongana nyen la awakua ti Jéhovah ti ândö azia na e nzoni tapande?
10 Awakua ti Jéhovah ti ândö azia na e tapande na lege so ala ne agouvernement na akota zo ni. Na ngoi so Togbia ti Rome ahunda na azo ti zia iri ti ala na mbeti, Joseph na Marie asara ye alingbi na ni. Ala gue na Bethléhem atâa so Marie ayeke lani nduru ti dü kozo molenge ti lo (Luc 2:1-5). Ambeni ngoi na pekoni, na ngoi so a bi tënë na li ti Paul a tene lo sara mbeni sioni ye, lo sara tënë na nengo zo nga lo fa so lo ne Gbia Hérode Agrippa nga na Festus gouverneur ti Judée, kete kodro ti Rome.
11, 12. (a) Ngbanga ti nyen la e zia kangbi na popo ti akota zo ti kodro nga na akota zo ti nzapa? (b) Ye ti nzoni wa la mbeni Témoin ti Autriche awara na ngoi so lo ne mbeni zo ti poroso?
11 Ye oko, aTémoin ti Jéhovah ayeke mû pëpe na akota zo ti nzapa mbeni nengo so ayeke nde, même tongana ala ku ti tene a sara na ala tongaso. Abungbi ti nzapa ti wataka afa tâ tënë na ndö ti Nzapa ape nga ala ba yâ ti afango ye ti Mbeti ti Nzapa. Tongaso, e yeke bâ akota zo ti nzapa tongana tanga ti azo kue, me e yeke mû na ala pëpe mbeni nengo so ayeke nde. E hinga so Jésus asigi lani na nda ti mara ti azo tongaso na ngoi ti lo, lo tene ala yeke azo ti handango lê ti azo nga ala yeke awaziba so ayeke fa lege na azo (Mat. 23:23, 24). Me, tongana e mû na akota zo ti gouvernement nengo so ala lingbi na ni na ambeni ngoi alingbi ti ga na ye ti nzoni, même aye so e ku terê ti e na ni pëpe.
12 Leopold Engleitner ayeke lani mbeni Témoin ti Autriche so ayapu so aNazi agbu lo na atokua lo na train na camp ti sarango pasi na azo na Buchenwald. Pakara Heinrich Gleissner ayeke lani mbeni zo ti kanga so lo na lo ayeke na yâ ti train oko. Lo yeke lani mbeni zo ti poroso ti Autriche. Ye oko, aNazi abâ lani lo na nzoni lê pëpe. Na ngoi so ala yeke voyagé ti gue na camp ni, Ita Engleitner afa ye so lo mä na bê na ni na Gleissner na nengo zo na lo dengi me lo mä lo nzoni. Na peko ti use bira so amû sese kue, fani mingi Gleissner asara kua na ngangu so lo yeke na ni ti mû maboko na aTémoin na Autriche. Peut-être mo dabe ti mo na tapande ti ambeni ye ti nzoni so aTémoin awara na ngoi so ala ne na lege ni akota zo ti kodro na mungo na ala nengo so Bible atene a lingbi aChrétien amû na ala.
AMBENI ZO SO ALINGBI TI TENE E NE ALA
13. Azo wa la mbilimbili alingbi ti tene e ne ala? Ngbanga ti nyen?
13 Aita ti e alingbi ti tene e ne ala. Na mingi ni a lingbi e ne a-ancien so ayeke mû li ni na yâ ti congrégation. (Diko 1 Timothée 5:17.) E yeke ne aita so atâa kodro ti ala, hingango mbeti ti ala, dutingo ti ala, wala ala yeke wayere wala zo ti mosoro. Bible asara tënë ti ala tongana ‘akoli so a mû ala tongana amatabisi’ nga ala yeke na kota kua ti sara na yâ ti ye so Nzapa aleke ti bâ lege ti abezoin ti azo ti lo (aÉph. 4:8). Gbu li ti mo na ndö ti a-ancien ti congrégation, asurveillant ti circonscription, amembre ti Komité ti filiale nga na amembre ti Bebungbi. Aita ti e ti ândö abâ lani na nene ni mingi aita so a soro ala ti mû li ni, e nga e yeke sara tongaso laso. E yeke voro pëpe aita so a hinga ala mingi so ayeke sara kua na yâ ti bungbi wala tongana ala yeke na terê ti e e yeke sara ye pëpe mo bâ mo tene ala yeke a-ange. Me e yeke ne aita so ndali ti angangu kua so ala yeke sara nga ndali ti so ala sara terê ti ala kete.
14, 15. Kangbi wa la ayeke na popo ti atâ Chrétien so ayeke aberger na akota zo ti nzapa mingi?
14 A-ancien so ayeke tongana aberger so asara terê ti ala kete. Ye so afa so ala sara terê ti ala kete ayeke so ala ye pëpe ti tene a yâa iri ti ala. Sarango tongaso asara si ala yeke nde na akota zo ti nzapa ti laso nga na ala ti ngoi ti akozo Chrétien so na ndö ti ala Jésus atene: “Ala ye gï kozo place na ngoi ti tengo akobe ti lakui, nga ala ye gï akozo ngende na yâ ti asynagogue. Ala ye ti tene azo abara ala na yâ ti agara.”
15 Atâ Chrétien so ayeke aberger ayeke sara ye alingbi na tënë ti Jésus so atene: “Zia mbeni zo airi ala Rabbi pëpe, ndali ti so Maître ti ala ayeke gï oko. Me ala kue ayeke aita. Nga, ala iri mbeni zo na ndö ti sese so babâ ti ala pëpe, ngbanga ti so Babâ ti ala ayeke gï oko, lo so ayeke na yayu. Wala ala zia mbeni zo airi ala amokonzi pëpe, ndali ti so Mokonzi ti ala ayeke gï oko, Christ. Me zo so ayeke kota mingi na popo ti ala, a lingbi lo duti zo ti kua ti ala. Zo so ayâa iri ti lo, a yeke sara si lo ga kete, na zo so asara terê ti lo kete, a yeke yâa ande iri ti lo.” (Mat. 23:8-12). Tongana a-ancien ti acongrégation ti dunia kue asara terê ti ala kete nga ala mä yanga ti Jésus, aita ti ala ayeke ye ala nga ayeke ne ala.
16. Ngbanga ti nyen la a lingbi e ngbâ ti sara ngangu ti mä yâ ti tënë so Bible atene na e na ndö ti nengo zo nga ti sara ye alingbi na ni?
16 Biani, a hunda ngoi ti hinga tongana nyen ti ne azo. Ti akozo Chrétien ayeke nga lani tongaso (Kus. 10:22-26; 3 Jean 9, 10). Me a hunda biani ti tene e sara ngangu ti sara ye alingbi na wango so Bible amû na ndö ti nengo zo. Ti ne zo na lege ni ayeke ga na aye ti nzoni mingi.
AYE TI NZONI SO AYEKE GA NA PEKO NI
17. Ambeni ye ti nzoni wa la ayeke ga na peko ti nengo azo so ayeke na komandema?
17 Tongana e ne akota zo ti kodro, ala yeke gbu koko ti droit ti e ti fango tënë sân ti kanga lege na e. Mingi ni, ye ti peko ni ayeke so azo ayeke duti na nzoni bango ndo na ndö ti kua ti e. A sara angu mingi awe, Birgit, mbeni pionnier na Allemagne, ague na ekole ti molenge ti lo ti wali na ngoi so a yeke mû diplôme na molenge ni. Awafango mbeti na molenge ni atene na lo so a nzere na ala mingi ti sara kua na amolenge ti aTémoin teti angu mingi. Ala tene so tongana amolenge ti aTémoin ayeke na yâ ti ekole ni ape, ekole ni ayeke duti nzoni ape. Birgit atene na ala, atene: “A fa na amolenge ti e ti sara ye alingbi na andia so Nzapa afa na ndö ti nzoni sarango ye, so na popo ni a yeke wara nengo awafango mbeti.” Mbeni wafango mbeti ni atene: “Tongana amolenge kue ayeke tongana amolenge ti ala, ka fango mbeti ayeke duti tongana paradis.” Ambeni yenga na pekoni, mbeni wafango mbeti ni ague na mbeni kota bungbi na Leipzig.
18, 19. Nyen la a lingbi e girisa ape tongana e yeke ne a-ancien?
18 Amama-ndia so ayeke na yâ ti Bible alingbi ti mû maboko na e ti hinga tongana nyen ti ne a-ancien ti congrégation. (Diko aHébreu 13:7, 17.) E lingbi ti gonda ala ndali ti ngangu kua ti ala na a lingbi e sara ni. Me a ye ti tene ape so e yeke gi ti sara ye tâ gï tongana mbeni ancien so a hinga lo mingi, ti yü bongo tongana lo, ti mû fason ti fango ye ti lo wala fason ti sarango tënë ti lo. Tongana e sara tongaso a yeke mo bâ mo tene e yeke mû peko ti zo ahon ti mû peko ti Christ. A lingbi e girisa ape so a-ancien ayeke na siokpari na terê ti ala tongana e.
19 Tongana e ne a-ancien nga e bâ ala pëpe tongana azo so iri ti ala awu mingi, e yeke mû maboko na ala la. E yeke sara si a duti ngangu na ala ape ti sara terê ti ala kete, ala yeke pensé ape so ala yeke nzoni mingi ahon tanga ti aita wala ala yeke tene ape so aye so ala yeke sara ayeke lakue na lege ni.
20. Tongana e ne azo, nzoni ye wa la e yeke wara?
20 Ti ne amba ti e ayeke mû maboko na e ti bâ gï nzoni ti e pëpe nga ayeke mû maboko na e ti ngbâ ti sara terê ti e kete tongana azo ane e mingi. A yeke bata e ndali ti so a yeke mû maboko na e ti tï pëpe tongana mbeni zo so e ne lo asara mbeni ye so azia vundu na bê ti e. Mbeni ye ti nzoni ni nga ayeke so a yeke sara si e ngbâ beoko na bungbi ti Jéhovah. Bungbi ti Jéhovah ayeke ne mbeni zo ahon ndö ni pëpe atâa zo ni ayeke Témoin wala lo yeke Témoin pëpe.
21. Kota nzoni ye ti peko ti nengo azo so alingbi ti tene a ne ala na lege ni ayeke so wa?
21 Tongana e ne azo so alingbi e ne ala na lege ni, kota nzoni ye ti peko ni ayeke so e yeke zia ngia na bê ti Nzapa. E yeke sara ye so lo hunda na e nga e yeke ngbâ be-ta-zo na lo. A yeke mû lege na lo ti kiri tënë na zo so agi yanga ti lo (aProv. 27:11). Mingi ti azo ti dunia so ahinga pëpe ti ne amba ti ala na lege ni. E kiri singila mingi so e hinga tongana nyen ti ne azo na lege so Jéhovah aye.


text:
Tous les mots
Liste de tous les verbes
Liste des verbes du 1er groupe
Liste des verbes du 2ème groupe
Liste des verbes du 3ème groupe
Liste des prénoms
Liste des prénoms par pays
Mots par nombre de lettres
Liste des mots invariables
Liste des animaux et mots associés
Liste des métiers et mots associés
Liste des fruits et légumes
Listes des termes liés à l'informatique
Listes des termes liés à la musique
Liste des arbres et mots associés
Listes des termes liés au corps humain
Liste des outils et mots associés
Liste des couleurs et mots associés
Liste des fleurs et mots associés
Listes des termes liés aux mathématiques
Listes des termes liés aux minéraux
Uniquement à des fins de référencement :
Liste des préfixes
Liste des suffixes
Liste des consonances
Tous les verbes commençant par...
Tous les verbes finissant par...
Tous les prénoms commençant par...
Tous les prénoms finissant par...
Mots finissant par chee174 résultats
Filtrer verbes conjugués et mots très peu utilisés
abouchée, accouchée, accrochée, affichée, affourchée, affrichée, agrichée, aguichée, alléchée, amochée, amourachée, approchée, arrachée, asséchée, attachée, bâchée, bêchée, bouchée, branchée, briochée, brochée, bûchée, cachée, cherchée, chevauchée, clichée, clochée, cochée, côchée, contrefichée, couchée, crachée, cravachée, crochée, débâchée, débauchée, débouchée, débranchée, débrochée, débuchée, déclenchée, décochée, décrochée, défichée, défrichée, déhanchée, déharnachée, déjuchée, démanchée, démarchée, dénichée, dépêchée, dérochée, désemmanchée, desséchée, détachée, douchée, ébauchée, ébranchée, ébréchée, écachée, écorchée, effarouchée, effilochée, embauchée, embouchée, embranchée, embrochée, embronchée, éméchée, emmanchée, émouchée, empanachée, empêchée, emperchée, empochée, encartouchée, enchevauchée, enclenchée, encochée, endimanchée, enfichée, enfléchée, enfourchée, enharnachée, enrochée, ensachée, entachée, entichée, épanchée, épluchée, eschée, essouchée, étanchée, fâchée, fanfreluchée, fauchée, fichée, filochée, flanchée, fléchée, fourchée, gâchée, gouachée, grinchée, guillochée, hachée, hanchée, harnachée, hochée, huchée, jonchée, juchée, lâchée, léchée, lichée, lochée, lychee, lynchée, mâchée, matchée, méchée, mouchée, muchée, nichée, panachée, pastichée, pêchée, peluchée, penchée, perchée, pignochée, piochée, pistachée, pochée, pourléchée, prêchée, rabâchée, rabibochée, raccrochée, rapprochée, rattachée, rebouchée, recherchée, recouchée, recrachée, réembauchée, relâchée, remâchée, rembuchée, remmanchée, remouchée, rempochée, repêchée, reprochée, retouchée, retranchée, revanchée, reverchée, ruchée, sandwichée, scotchée, scratchée, séchée, soutachée, tachée, tâchée, talochée, torchée, touchée, trachée, tranchée, trébuchée, trochée.


text:
HUNDA 7
Nyen la mbi yeke sara tongana mbeni zo apusu mbi ti bungbi na lo koli na wali?
NYEN LA MO YEKE SARA?
Tara ti bâ ye so: Heather abâ Mike asara gi nze use, me na lo, a yeke mo bâ mo tene lo hinga lo aninga awe. Ala yeke tokua message na mba lakue, na ala yeke causé ka na téléphone aninga, ala hinga même tanga ti tënë ti mba. Me Mike aye ti lo mbeni ye nde ahon gi asenge causérie ni so.
Na yâ ti anze use so ahon so, Mike na Heather agbu maboko ti mba nga ala embrassé tere kete gi ye so ala sara awe la. Heather aye ti gue ayo ape. Me lo ye nga ti perdre Mike ape. Tongana lo yeke na tere ti Mike lo bâ so lo yeke pendere mingi nga lo yeke nde. Heather atene: ‘Na ndo ni, mbi na Mike e ye tere . . . ’
Tongana mo lingbi awe ti bâ tere na mbeni zo ndali ti mariage, si mo yeke fade Heather, nyen la mo yeke sara?
GBU LI TI MO KETE!
Tongana mo londo na yâ ti keke mo huru tongana ndeke mo yeke wara sioni na pekoni. A yeke nga tongaso tongana mo kpe pëpe ndia so andu nzoni sarango ye, na tapande ndia so atene: “Ala gbanzi tere ti ala na lango-sioni.”—1 aThessalonicien 4:3.
Tongana mo kpe ndia so ape aye ti pekoni ayeke nyen? Bible atene: “Zo so angbâ na yâ ti lango-sioni lo yeke sara siokpari na tere ti lo wani.” (1 aCorinthien 6:18). Lo yeke sara siokpari na tere ti lo ni tongana nyen?
Awandara afa so gbâ ti amaseka so abungbi koli na wali kozo na mariage ayeke wara ka mbeni ye ti pekoni oko wala mingi tongana ti so a fa ni ge.
VUNDU. Mingi ti amaseka so abungbi koli na wali kozo na mariage atene so ala regretté na pekoni.
GINGO BÊ. Na peko ti so maseka-koli na maseka-wali ni abungbi koli na wali awe, zo oko oko ayeke hunda tere ti lo: ‘Zo wa la lo bungbi nga na lo koli na wali kozo ni na mbi?’
SONGO BÊ. Ti vrai ni, gbâ ti amolenge-wali aye mbeni zo so ayeke bata ala, me pëpe mbeni zo so aye ti wara gi mbeni ye na mbage ti ala. Nga, amolenge-koli mingi abâ so na peko ti so ala sigi na mbeni molenge-wali awe ala ye lo encore mingi ape.
Ti hunzi na ni: Tongana mo bungbi koli na wali kozo na mariage, mo yeke bi nengo ti mo na sese na lege so mo yeke buba ye so ngere ni ayeke ngangu mingi (aRomain 1:24). Tere ti mo ayeke pendere ye mingi, buba ni ape.
Fa so mo yeke na ngangu ti ‘gbanzi tere ti mo na lango-sioni’. (1 aThessalonicien 4:3). Na pekoni, mbeni lâ tongana mo sara mariage awe, mo peut ti bungbi koli na wali. Mo yeke duti na ngia mingi na pekoni na mo yeke gi bê ti mo ape, mo yeke regretté ape nga mbeto ayeke sara mo ape tongana ti azo so abungbi koli na wali kozo na mariage.—aProverbe 7:22, 23; 1 aCorinthien 7:3.
MO TENE TI MO NYEN?
Mbeni zo so aye tâ mo ayeke zia pendere ti mo nga na atënë ti bê ti mo na yâ ti kpale?
Mbeni zo so ayeke pensé tâ na mo ayeke tara ti buba songo ti mo na Nzapa?—aHébreu 13:4.


text: 10 Lo londo kâ, lo si na akatikati ti sese* ti Judée, na mbage ti Ngu ti Jourdain. Gbâ ti azo akiri abungbi na terê ti lo, na tongana ti so lo yeke sara ka lakue, lo kiri lo komanse ti fa ye na ala.+2 Na pekoni, aFarizien aga na terê ti lo ti tara lo, na ala hunda lo wala ndia amû lege na koli ti sara divorce na wali ti lo.+3 Lo kiri tënë na ala, lo tene: “Moïse amû lani yanga na ala ti sara nyen?”4 Ala tene: “Moïse amû lege na koli ti sara mbeni mbeti ti divorce na ti tomba wali ti lo.”+5 Jésus atene na ala: “A yeke ndali ti kpengbango bê ti ala+ si lo sû na ala commandement so na mbeti.+6 Me ti londo na komansema ti création, ‘Lo sara ala koli na wali.+7 Ndani la, koli ayeke zia ande babâ na mama ti lo,+8 na ala use kue ayeke ga terê oko.’+ Tongaso, ala yeke use mbeni pëpe, me terê oko.9 Ni la, ye so Nzapa abungbi na gbe ti joug oko awe, zia zo akangbi yâ ni pëpe.”+10 Tongana ala kiri na da, adisciple akomanse ti hunda lo na ndö ti tënë so.11 Lo tene na ala: “Zo so asara divorce na wali ti lo na lo sara mariage na mbeni wali nde, andâ lo gi mbeni wali nde la,+ na lo sara sioni na wali ti lo.12 Na tongana mbeni wali asara divorce na koli ti lo si na pekoni lo sara mariage na mbeni koli nde, andâ lo gi mbeni koli nde la.”+13 Na pekoni, azo akomanse ti ga na akete molenge na lo ti tene lo ndu ala. Me adisciple asuku na ala.+14 Tongana Jésus abâ ye so, bê ti lo ason si lo tene na ala: “Ala zia akete molenge ni aga na mbi. Ala tara ti kanga lege na ala pëpe, ndali ti so Royaume ti Nzapa ayeke ti azo so ayeke tongana akete molenge so.+15 Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Zo so ayeda na Royaume ti Nzapa pëpe, tongana ti so mbeni kete molenge ayeke yeda na aye, lo yeke lï ande na yâ ni oko pëpe.”+16 Jésus amû amolenge ni na yâ ti maboko ti lo na lo komanse ti iri tënë nzoni na ndö ti ala na ziango maboko ti lo na ndö ti ala.+17 Tongana lo mû lege ti hon, mbeni koli amû loro aga, lo tï na gbe ti Jésus, lo sara agenou na lo hunda lo: “Nzoni Maître, nyen la mbi doit ti sara ti wara ande fini ti lakue lakue?”+18 Jésus atene na lo: “Ngbanga ti nyen mo iri mbi nzoni zo? Nzoni zo oko ayeke dä pëpe, gï Nzapa awe.+19 Mo hinga acommandement ni awe: ‘Mo fâ zo pëpe,+ mo gi wali wala koli nde pëpe,+ mo nzi ye pëpe,+ mo tene mvene na li ti mbeni zo na gbele ngbanga pëpe,+ mo handa zo+ ti mû ye ti lo pëpe na mo ne babâ na mama ti mo.’”+20 Koli ni atene na lo: “Maître, ngbene ye so mbi ngbâ maseka, mbi yeke bata aye so kue.”21 Jésus abâ lo, lo ye lo na bê ti lo si lo tene: “A ngbâ na mo ye oko ti sara: Gue, mo kä aye ti mo, mo mû nginza ni na awayere, na mo yeke wara ande mosoro na yayu; na mo ga mo mû peko ti mbi.”+22 Me terê ti lo adë kue na mango tënë so, na lo hon na vundu na bê ti lo, ngbanga ti so lo yeke na aye mingi.+23 Na peko ti so Jésus abâ ndo na terê ti lo, lo tene na adisciple ti lo: “A yeke duti ande tâ ngangu mingi na azo so ayeke na nginza ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa!”+24 Me na mango tënë ti Jésus so, li ti adisciple ni akpe kue. Jésus akiri atene na ala: “Amolenge ti mbi, a yeke ngangu mingi ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa!25 A yeke duti ngangu pëpe na mbeni chameau ti lï na yâ ti dû ti suä ahon mbeni zo ti mosoro ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa.”+26 Li ti ala akiri akpe kue, na ala tene na lo:* “A lingbi ti sö ande zo wa biani?”+27 Jésus abâ ndo droit na yâ ti lê ti ala, na lo tene: “Azo alingbi ti sara ye so pëpe, me ti Nzapa a yeke tongaso pëpe, ndali ti so Nzapa alingbi ti sara ye kue.”+28 Pierre ato nda ti sara tënë na lo: “Bâ, e dö aye kue e zia na e mû peko ti mo.”+29 Jésus atene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Zo kue so azia da ti lo, aita ti lo ti koli, aita ti lo ti wali, mama ti lo, babâ ti lo, amolenge ti lo na ayaka ti lo ngbanga ti mbi nga ngbanga ti nzoni tënë,+30 lo yeke wara na yâ ti ngoi ti fadeso ada, aita ti koli, aita ti wali, amama, amolenge na ayaka. Aye so kue lo yeke wara ni fani 100, nga a yeke sara aye ti ngangu na lo na ndö ni.+ Me na yâ ti aye ti ngoi so ayeke ga,* lo yeke wara ande fini ti lakue lakue.31 Me azo mingi so ayeke na li ni ayeke ga azo ti nda ni, na azo so ayeke na nda ni ayeke ga azo ti li ni.”+32 Ala yeke na lege ti monté na Jérusalem, na Jésus ayeke tambela kozo na ala, na bê ti ala adö. Nga ala so ayeke mû peko ti ala ato nda ti sara mbeto. Me lo kiri lo mû gï adisciple ti lo 12 na mbage, na lo komanse ti tene na ala tënë ti aye so ayeke nduru ti si na lo, lo tene:+33 “Bâ, e yeke monté na Jérusalem la, na a yeke zia ande Molenge ti zo na maboko ti aprêtre-mokonzi nga na ascribe. Ala yeke fâ ngbanga ti kuâ na li ti lo, na ala yeke zia lo na maboko ti azo ti amara;34 azo ni so ayeke he lo, ala yeke tuku ngu ti yanga na terê ti lo, ala yeke pika lo na zaza nga ala yeke fâ lo. Me lango ota na pekoni, lo yeke zingo na kuâ.”+35 Jacques na Jean, amolenge ti Zébédée,+ aga na terê ti lo si ala tene na lo: “Maître, e ye si mo sara na e ye so e yeke hunda ni na mo.”+36 Lo tene na ala: “Ala ye mbi sara nyen ndali ti ala?”37 Ala kiri tënë: “Mû lege na e ti duti na terê ti mo, oko na mbage ti maboko ti mo ti koli na oko na mbage ti maboko ti mo ti wali, na yâ ti gloire ti mo.”+38 Me Jésus atene na ala: “Ala hinga ye so ala yeke hunda so pëpe. Ala lingbi ti nyon kopo so mbi ngbâ ti nyon ni so? Wala ti wara batême so mbi ngbâ ti wara ni so?”+39 Ala tene na lo: “En, e lingbi.” Na mango tënë ti ala so, Jésus atene na ala: “Ti kopo so mbi ngbâ ti nyon so, ala yeke nyon ni ande. Nga batême so mbi ngbâ ti wara ni so, ala yeke wara ni ande nga.+40 Me ti duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli wala na mbage ti maboko ti mbi ti wali, a yeke ti mbi ti mû ni pëpe. Me a yeke ti ala so a leke ni ndali ti ala.”41 Tongana atanga ni bale-oko amä tënë so, bê ti ala ason na terê ti Jacques na Jean.+42 Me Jésus airi ala na terê ti lo, lo tene na ala: “Ala hinga so azo so a bâ ala tongana amokonzi ti amara ayeke sara mokonzi na ndö ti amara ni, na akota zo ti ala ayeke na komandema na ndö ti ala.+43 Ti ala, a doit ti duti tongaso pëpe. Me zo so aye ti ga kota na popo ti ala, a lingbi lo duti zo ti kua ti ala;+44 na zo so aye ti duti na li ni na popo ti ala, a lingbi lo duti ngbâa ti ala kue.45 Même Molenge ti zo aga ti tene azo asara kua na lo pëpe, me ti sara kua na azo+ na ti mû fini* ti lo tongana ye so a futa ti zi azo mingi.”+46 Na pekoni ala lï na Jéricho. Me tongana Jésus na adisciple ti lo nga na azo mingi mingi so amû peko ti lo ayeke sigi na yâ ti Jéricho, Bartimée (molenge ti Timée) ayeke duti na terê ti lege. Lo yeke waziba nga zo ti iringo ye.+47 Tongana lo mä so a yeke Jésus, zo ti Nazareth, lo komanse ti dekongo, lo tene: “Jésus, Molenge ti David,+ sara nzoni bê na mbi!”+48 Na mango lo, azo mingi akomanse ti suku na lo ti tene lo kanga yanga ti lo. Me lo ngbâ ti dekongo ngangu ahon ti kozo: “Molenge ti David, sara nzoni bê na mbi!”49 Tongaso Jésus aluti, na lo tene: “Ala iri lo na mbi.” Tongaso, ala iri waziba ni, ala tene: “Kanga bê ti mo, londo, bâ lo yeke iri mo.”50 Lo bi bongo ti lo ti ndö ni, lo huru lo luti na gere ti lo, na lo gue na terê ti Jésus.51 Jésus atene na lo: “Mo ye mbi sara nyen ndali ti mo?” Waziba ni atene na lo: “Rabbouni,* sara si mbi kiri mbi bâ ndo.”52 Jésus atene na lo: “Mo gue, mabe ti mo asava mo awe.”+ Hio, lo kiri lo bâ ndo,+ na lo komanse ti mû peko ti Jésus na ndö ti lege ni.


text:
Yenga ti 28 août–3 septembre
ÉZÉCHIEL 39-41
Bia 107 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Vision ti temple so Ézéchiel abâ andu nga mo”: (pn. 10)
Éz 40:2—Bungbi ti Jéhovah ayeke na nduzu mingi ahon tanga ti abungbi ti vorongo kue (w99-F 1/3 l. 11 par. 16)
Éz 40:3, 5—Ye so Jéhovah aleke na bê ti lo ti sara ndali ti vorongo so ayeke na sioni oko pëpe ayeke ga tâ tënë biani (w07 1/8 l. 22 par. 1)
Éz 40:10, 14, 16—A lingbi e sara ye alingbi na andia ti Jéhovah so ayeke na nduzu mingi nga so ayeke mbilimbili tongaso si lo yeda na vorongo ti e (w07 1/8 l. 23 par. 2)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Éz 39:7—Tongana azo atene Nzapa la asara si aye ti sioni ayeke si, tongana nyen la tënë ni so abuba iri ti lo? (w12-F 1/9 l. 21 par. 2)
Éz 39:9—Na peko ti Harmaguédon, nyen la a yeke sara ande na aye ti bira so amara azia ni so? (w89-F 15/8 l. 14 par. 20)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mo na ndö ti Jéhovah?
Ambeni nzoni ye wa la mo wara na yâ ti dikongo Bible ti yenga so?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Éz 40:32-47
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo terê: (ahon pn. 2 pëpe) fg ye ti manda 1 par. 1. To nda ni na vidéo Mo ye ti mä nzoni tënë? (me zia ni ape). Mû brochure ni na zo ni.
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) fg ye ti manda 1 par. 2. Zia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) fg ye ti manda 1 par. 3-4
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
“Mbi yeke kiri ti mû kua ti pionnier auxiliaire lawa?”: (pn. 15) Lisoro. Zia vidéo Grâce na Jéhovah, mbi peut ti sara aye mingi (gue na vidéo Interview nga na Aye so asi na aita).
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) kr chap. 17 par. 1-9
Kiri kete na ndö ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 92 na sambela


text:
Gingo amosoro so ayeke atâ mosoro
“Ala gi ti wara akamarade ndali ti ala wani na lege ti amosoro so ayeke mbilimbili pëpe.”—LUC 16:9.
ABIA: 32, 154
1, 2. Ngbanga ti nyen la awayere ayeke duti ande dä lakue na yâ ti dunia ti laso?
LASO, kode so azo asigi na ni ti wara na nginza ayeke ngangu nga ayeke na lege ni ape. Na tapande, a yeke ngangu ti tene amaseka awara kua ti nginza. Azo mingi ayeke zia fini ti ala na lê ti kuâ ti gue na akodro so mosoro ayeke dä mingi. Yere amû ndo, même na yâ ti akodro so mosoro ayeke dä. Nga, azo so ayeke na nginza mingi akiri awara gbâ ti nginza na ngoi so gigi ti awayere akiri aga ngangu. Ade ti ninga ape ambeni zo atene so nginza ti kete wungo ti azo so ayeke na mosoro mingi alingbi na nginza kue so tanga ti azo ti dunia ayeke na ni. Atâa so a yeke ngangu ti hinga wala a yeke duti ande tongaso, a yeke polele so azo milliard mingi ayeke awayere, me ti ambeni, mosoro so ala yeke na ni alingbi ti mû lege na ala ti bata ahale ti ala na yâ ti angoi so ayeke ga. Jésus ahinga ni, ni la lo tene: “Awayere ayeke ngbâ lakue na ala.” (Marc 14:7). Ngbanga ti nyen la mara ti kangbi tongaso ayeke dä?
2 Jésus ahinga lani so kode ti warango nginza na yâ ti dunia so ayeke changé ape juska Royaume ti Nzapa aga. Aye ti poroso, abungbi ti vorongo nzapa nga na bungbi ti dengo buze ti dunia, so Apocalypse 18:3 asara tënë ni tongana “awadengo buze”, ayeke mbage ti dunia ti Satan. Azo ti Nzapa alingbi ti duti biani nde na aye ti poroso nga na abungbi ti vorongo nzapa ti wataka. Ye oko, mingi ti azo ti Nzapa alingbi pëpe ti duti biani nde na bungbi ti dengo buze ti dunia ti Satan.
3. Ahundango ndo wa la e yeke bâ ni ande?
3 E so e yeke aChrétien, a yeke nzoni e bâ yâ ti bango ndo ti e na ndö ti bungbi ti dengo buze ti dunia so, na lege so e hunda terê ti e na ahundango ndo so: ‘Tongana nyen la mbi lingbi ti sara kua na aye ti sese so mbi yeke na ni ti fa so mbi yeke be-ta-zo na Nzapa? Tongana nyen la mbi lingbi ti mû mbage mingi pëpe na bungbi ti dengo buze ti dunia so? Aye wa la asi so afa so azo ti Nzapa azia bê ti ala kue na lo laso?’
TOLI TI ZO TI BANGO LEGE TI AYE SO LO YEKE MBILIMBILI PËPE
4, 5. (a) Nyen la asi na zo ti bango lege ti aye na yâ ti toli ti Jésus? (b) Wango wa la Jésus amû lani na adisciple ti lo?
4 Diko Luc 16:1-9. Toli ti Jésus na ndö ti zo ti bango lege ti aye, so lo yeke mbilimbili pëpe, asara si e gbu li ti e. Na peko ti so a tene so zo ti bango lege ti aye ni abuba aye ti patron ti lo, lo “sara ye na lege ti ndara” ti “gi ti wara akamarade” ti mû maboko na lo na ngoi so a zi lo na kua. * Biani, Jésus ayeke wa lani pëpe adisciple ti lo ti sara ye na mbeni lege so ayeke na lege ni ape ti mû lege na ala ti ngbâ na fini na yâ ti dunia so. Lo fa lani so sarango ye tongaso ayeke ti “amolenge ti aye ti ngoi so”, me lo sara kua na toli so ti fa mbeni kpengba ye.
5 Jésus ahinga so legeoko tongana ti so zo ti bango lege ti aye ni awara ngangu kpale, mingi ti adisciple ti Jésus abezoin ti wara nginza na lege ti dengo buze ti dunia so, so ayeke na lege ni ape. Tongaso lo wa ala, lo tene: “Ala gi ti wara akamarade ndali ti ala wani na lege ti amosoro so ayeke mbilimbili pëpe, tongaso si na ngoi so amosoro ni ahunzi, akamarade so [wala, Jéhovah na Jésus] ayamba ala na ando ti lango so angbâ lakue lakue.” Nyen la e lingbi ti manda na lege ti wango ti Jésus so?
6. E hinga tongana nyen so bungbi ti dengo buze ti laso ayeke pëpe na yâ ti ye so Nzapa aleke lani na bê ti lo ti sara?
6 Atâa so Jésus afa pëpe ndani so lo tene so amosoro ayeke “mbilimbili pëpe,” Bible afa polele so Nzapa aleke lani na bê ti lo pëpe ti tene mbeni bungbi ti dengo buze aduti dä. Na yaka ti Éden, Jéhovah amû lani aye na Adam na Ève ahon ti so ala yeke na bezoin ni (Gen. 2:15, 16). Ambeni ngoi na pekoni, na ngoi so yingo vulu asara kua na ndö ti congrégation ti akozo Chrétien so a soro ala ti gue na yayu, “même mbeni oko na popo ti ala atene pëpe so aye so lo yeke na ni ayeke gï ti lo wani, me ala bungbi aye ti ala kue oko.” (Kus. 4:32). Prophète Ésaïe asara tënë ti ngoi so azo kue ayeke sara kua ande na amosoro ti sese senge senge (És. 25:6-9; 65:21, 22). Me ti si na ngoi ni so, adisciple ti Jésus abezoin ti “sara ye na lege ti ndara” ti wara nginza na lege so ala yeke sara kua na “amosoro so ayeke mbilimbili pëpe” so ayeke na yâ ti dunia so, nga na oko ngoi ni ti gi ti nzere na lê ti Nzapa.
SARA KUA NA AMOSORO SO AYEKE MBILIMBILI PËPE NA NDARA
7. Wango wa la Jésus amû na Luc 16:10-13?
7 Diko Luc 16:10-13. Zo ti bango lege ti aye na yâ ti toli ti Jésus awara akamarade ndali ti nzoni ti lo wani. Ye oko, Jésus awa adisciple ti lo ti wara akamarade na yayu gï ndali ti nzoni ti ala wani pëpe. Lo ye ti tene e hinga so lege so e yeke sara kua na amosoro ti e so ayeke mbilimbili pëpe alingbi ti fa wala e yeke be-ta-zo na Nzapa wala pëpe. E lingbi ti fa ni tongana nyen?
8, 9. Fa atapande ti aita so asara kua na amosoro so ayeke mbilimbili pëpe ti fa so ala yeke be-ta-zo.
8 Mbeni lege ti sara kua na aye ti sese so e yeke na ni ti fa so e yeke be-ta-zo ayeke ti mû ambeni ye ti mû maboko na kua ti fango tënë na yâ ti dunia kue so Jésus asara tënë ni lani (Mat. 24:14). Mbeni maseka-wali na Inde abata pata kete kete na yâ ti mbeni kete boîte ti lo, na lo ke même ti vo aye ti sarango na ngia tongaso si lo ngbâ ti zia pata na yâ ti boîte ni. Tongana boîte ni asi awe, lo mû ni ti tene a sara na kua ti fango tënë. Mbeni ita-koli na Inde ayeke na yaka ti coco. Lo mû gbâ ti acoco na aita so ayeke sara kua na bureau ti traduction ti yanga ti Malayalam. Lo tene so so aita kâ abezoin ti vo acoco, tongana lo mû ni na ala, a yeke mû maboko na ala mingi ahon ti mû nginza. So ayeke sarango ye na ndara. Legeoko nga, aita na Grèce ayeke mû lakue na sewa ti Béthel mafuta ti olive, fromage nga na ambeni kobe nde.
9 Mbeni ita so alondo na Sri Lanka si lo yeke na kodro-wande azia ndo ti lo na Sri Lanka ti tene a sara abungbi nga na akota bungbi dä, nga ti tene awakua ti ngoi kue alango dä. Lo lingbi lani ti wara nginza na peko ti ndo ti lo ni, me sacrifice so lo sara amû maboko mingi na aita so ayeke na moyen ape. Na yâ ti mbeni kodro so a kanga lege na kua ti e, aita azia ada ti ala ti tene a sara abungbi dä, na a mû lege na apionnier mingi nga na ambeni ita so ayeke na moyen ape ti wara mbeni ndo ti sara abungbi dä sân ti futa nginza mingi.
10. Anzoni ye wa la e yeke wara tongana e mû ye?
10 Atapande so afa tongana nyen la azo ti Nzapa ayeke “be-ta-zo na yâ ti kete kete ye,” so ti tene na lege so ala yeke sara kua na aye ti sese so ala yeke na ni, aye so ayeke kota ye ape tongana a haka ni na amosoro so ala wara na lege ti songo ti ala na Nzapa (Luc 16:10). Akamarade ti Jéhovah so abâ sarango mara ti asacrifice tongaso tongana nyen? Ala hinga so ti mû ye na zo ayeke mbeni lege ti wara ‘atâ’ mosoro (Luc 16:11). Mbeni ita-wali so ayeke mû ye lakue ndali ti kua ti fango tënë afa mbeni tufa so lo wara, lo tene: “So mbi yeke mû ye lakue, mbi bâ so mbeni ye asi na mbi na yâ ti angu so ahon. Mbi bâ so tongana mbi yeke mû ye mingi ayeke pusu mbi ti sara nzoni bê na amba ti mbi mingi. Mbi yeke nduru mingi ti pardonné zo, ti kanga bê na azo nga a yeke ngangu na mbi pëpe ti hon ndö ti vundu ti mbi nga ti yeda na awango.” Azo mingi ahinga so mungo ye asara si songo ti ala na Nzapa akiri akpengba.—Ps. 112:5; aProv. 22:9.
11. (a) Tongana nyen la ti mû ye mingi afa so e “sara ye na lege ti ndara”? (b) Nyen la ayeke passé laso na popo ti awakua ti Nzapa? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
11 Ti sara kua na aye ti sese so e yeke na ni ti sara si kua ti Royaume ague na li ni ayeke mbeni lege ti “sara ye na lege ti ndara”. A mû lege na e ti mû maboko na azo alingbi na dutingo ti e. Ambeni ita so ayeke na nginza alingbi ti sara kua ti ngoi kue pëpe wala ala lingbi pëpe ti gue na ndo so a bezoin awafango tënë dä mingi. Me ala yeke na ngia ti hinga so nginza so ala yeke mû ni ayeke mû maboko na ambeni zo ti sara kua ti Nzapa (aProv. 19:17). A-offrande so e mû na bê ti e kue asara si azo awara ambeti ti e nga amû maboko na kua ti fango tënë na yâ ti aterritoire so yere ayeke dä mingi me so azo mingi ayeke ga na yâ ti tâ tënë. Na yâ ti akodro tongana Congo, Madagascar nga na Rwanda, mingi ni aita adoit lani ti soro ti mû kobe na asewa ti ala wala ti vo aBible. A yeke si so ngere ti Bible oko alingbi na nginza ti kua ti yenga oko wala ti nze oko. Fadeso, ndali ti so azo mingi ayeke mû a-offrande nga ‘ye so ambeni ayeke na ni ahon ndö ni akanga lê ti ye so amanke ambeni’, a sara si bungbi ti Jéhovah akiri na peko ti Bible nga akangbi ni na zo oko oko kue na yâ ti sewa nga na azo so ayeke manda Bible. (Diko 2 aCorinthien 8:13-15.) Tongaso, azo so amû ye nga na azo so awara ye alingbi ti ga akamarade ti Jéhovah.
MÛ MBAGE MINGI PËPE NA YÂ TI “DENGO BUZE TI GIGI SO”
12. Tongana nyen la Abraham afa so lo zia bê ti lo na Nzapa?
12 Mbeni lege ti ga kamarade ti Jéhovah ayeke ti mû mbage mingi pëpe na yâ ti dengo buze ti dunia so na ti gi ‘atâ’ mosoro. Abraham, mbeni be-ta-zo ti ândö, amä yanga, na lo zia kodro ti Ur so mosoro ayeke dä mingi ti lango na gbe ti atente nga ti sara si songo ti kamarade ti lo na Jéhovah akpengba (aHéb. 11:8-10). Lo bâ Nzapa lakue tongana Zo so ayeke mû tâ mosoro na zo, na lo gi lâ oko ape ti wara mosoro na mbeni lege so afa so lo zia bê ti lo na Nzapa pëpe (Gen. 14:22, 23). Jésus awa e ti duti na mara ti mabe so na lege so lo tene na mbeni maseka-koli so ayeke zo ti mosoro, lo tene: “Tongana mo ye ti ga mbilimbili-kue, gue mo kä aye ti mo, mû nginza ni na awayere na mo yeke wara ande mosoro na yayu; na mo ga mo mû peko ti mbi.” (Mat. 19:21). Koli so ayeke na mara ti mabe ti Abraham ape, me ambeni zo afa so ala zia bê ti ala kue na Nzapa.
13. (a) Wango wa la Paul amû lani na Timothée? (b) Tongana nyen la e lingbi ti sara ye alingbi na wango ti Paul so laso?
13 Timothée ayeke lani mbeni koli so ayeke na mabe. Na peko ti so Paul airi Timothée “mbeni nzoni turugu ti Christ Jésus”, Paul atene na lo: “Mbeni zo so ayeke sara kua ti turugu ayeke bi terê ti lo pëpe na yâ ti dengo buze ti gigi so, tongaso si lo nzere na lê ti zo so amû lo na kua ti turugu ni.” (2 Tim. 2:3, 4). Adisciple ti Jésus ti laso, so na popo ni mo yeke wara aita ahon kutu oko, so ayeke sara kua ti ngoi kue, ayeke sara kue ti sara ye alingbi na wango ti Paul so. Ala yeke dö sese na ye so ngangu ti asabango ti dunia so ayeke sara na zo. Ala yeke dabe ti ala na mama-ndia so: “Zo so amû bon ayeke ngbâa ti zo so asara na lo bon ni.” (aProv. 22:7). Satan aye ti tene e mû ngoi nga na ngangu ti e kue ti duti angbâa ti dengo buze ti dunia so. Ambeni desizion so e mû alingbi ti sara si e ga angbâa ti sarango bon teti angu mingi. Futango akota da nga na angangu oto na même futango gbâ ti nginza ndali ti matanga ti mariage alingbi ti zia bon na li ti zo teti angu mingi. E yeke fa so e sara ye na ndara tongana e gi ti duti na aye mingi ape, e gi ti mû abon mingi ape nga e buba nginza ti e mingi ape. Tongana e sara tongaso, e yeke na ngoi ti sara kua tongana angbâa ti Nzapa ahon ti sara kua tongana angbâa ti dengo buze ti dunia so.—1 Tim. 6:10.
14. A lingbi e leke na bê ti e ti ngbâ ti sara nyen? Fa ambeni tapande.
14 Ti tene e duti na aye mingi ape, a lingbi e zia Royaume ti Nzapa na kozo ndo. Mbeni koli na wali ti lo ayeke lani na mbeni kota ndokua ti dengo buze. Ye oko, ala ye lani ti kiri na yâ ti kua ti ngoi kue, ni la ala kä ndokua ti ala, bateau ti ala nga na ambeni ye ti ala. Na pekoni, ala hunda ti mû maboko na kua ti lekengo kota ndokua ti e na Warwick, New York. Mbeni ye ti nzoni so ayeke nde so ala wara ni lani ayeke so ala na molenge ti ala nga na koli ti lo asara kua na Béthel. Nga, na ngoi so ala yeke kâ, babâ na mama ti koli ti molenge ti ala aga amû mbage na lekengo kota ndokua ti e na Warwick teti ambeni yenga. Mbeni ita-wali na Colorado, na États-Unis, so ayeke pionnier awara kua ti nginza na yâ ti mbeni banque, me kua ni amû ngoi ti lo mingi ape. Sarango kua ti lo anzere na azo ti banque ni mingi, ni la ala hunda lo ti mû angbonga mingi ti sara kua na banque ni, na ala tene ala yeke futa lo ahon ti so lo yeke wara fani ota. Ye oko, ndali ti so kua ni ayeke mû lege na lo pëpe ti sara kua ti lo ti pionnier nzoni, lo ke ti sara kua ni. So ayeke gï ambeni tapande ti gbâ ti asacrifice so awakua ti Jéhovah asara. Tongana e leke na bê ti e ti ngbâ ti zia aye ti Royaume na kozo ndo, a fa so e bâ na nene ni mingi songo ti e ti kamarade na Nzapa nga na atâ mosoro ahon aye ti sese.
NA NGOI SO MOSORO AHUNZI
15. Amosoro wa la asara si zo ayeke na ngia mingi?
15 Ti duti na mosoro ayeke pëpe mbeni ye so afa so Nzapa airi tënë nzoni na ndö ti e. Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndö ti azo so asara “anzoni kusala”. (Diko 1 Timothée 6:17-19.) Na tapande na ngoi so Lucia * ahinga so a bezoin awafango tënë na Albanie, lo londo na Italie lo gue kâ na ngu 1993, lo yeke lani na mbeni kua ape, me lo zia bê ti lo kue na Jéhovah. Lo manda yanga ti Albanais na lo mû maboko na azo ahon 60, na ala mû terê ti ala na Nzapa. Atâa so e kue e yeke pëpe na yâ ti aterritoire so azo aye tënë ti Royaume mingi, ye kue so e sara ti mû maboko na azo ti wara lege so ague na fini na ti ngbâ na ndö ni ayeke mbeni ye so e na ala e yeke girisa ni ande lâ oko ape.—Mat. 6:20.
16. (a) Nyen la ayeke si ande na abungbi ti dengo buze ti laso? (b) A lingbi ye so e hinga na ndö ti ye so ayeke si kekereke asara nyen na ndö ti bango ndo ti e na ndö ti aye ti sese?
16 Jésus atene: “Na ngoi so amosoro ni [so ayeke mbilimbili pëpe] ahunzi,” me lo tene pëpe ‘tongana amosoro ni ahunzi’. (Luc 16:9). Tingo ti abanque nga na akpale ti nginza so ambeni kodro ayeke na ni na lâ ti nda ni so ayeke ye oko ape tongana a haka ni na ye so ayeke nduru ti si na yâ ti dunia kue na yâ ti ngoi so ayeke ga. Dunia ti Satan, so ti tene abungbi ti poroso, abungbi ti vorongo ti wataka nga na abungbi ti dengo buze, ayeke tï ande. Prophète Ézéchiel na prophète Sophonie atene lani so lor nga na argent, so ayeke kota ye mingi na yâ ti dengo buze na yâ ti dunia teti angu mingi so, ayeke ga ande asenge ye (Ézéch. 7:19; Soph. 1:18). E yeke pensé nyen tongana e yeke gue ti kui na e bâ so e buba atâ mosoro ndali ti “amosoro so ayeke mbilimbili pëpe”? Peut-être tënë ti bê ti e ayeke duti ande tongana ti mbeni koli so na yâ ti gigi ti lo kue lo sara kua na lo wara gbâ ti nginza, me na nda ni lo bâ so a yeke gï afaux billet (aProv. 18:11). Biani, amosoro so ayeke hunzi ande, tongaso zia mbeni ye akanga lege na mo pëpe ti sara kua na ni ti “gi ti wara akamarade” na yayu. Ye kue so e sara ti maï aye ti Royaume ti Jéhovah ayeke sara si e yeke biani na ngia.
17, 18. Nyen la akamarade ti Nzapa ayeke ku ti wara ni?
17 Na ngoi so Royaume ti Nzapa ayeke ga ande, zo oko ayeke loué ande da ape wala zo oko ayeke sara ande bon ape. Kobe ayeke duti ande gbani gbani na zo ayeke wara ni senge senge, azo ayeke duti ande na bezoin ti adocteur wala ti yorö ape. Akamarade ti Jéhovah ayeke bâ ande nzoni na lege ti aye so sese ayeke mû na ala. Lor, argent nga na atênë ti ngangu ngere ayeke duti ande aye so a yeke sara na apendere ye, pëpe ti tene zo aga zo ti mosoro na pekoni. A yeke mû ande apendere keke, atênë nga na awen ti sara na apendere da. Akamarade ti e ayeke mû ande maboko na e ndali ti so ala ye ti sara ni, me pëpe ti tene e futa ala. E kue e yeke wara ande aye so sese ayeke mû na e.
18 So ayeke gï mbage ti pendere futa so azo so agi ti wara akamarade na yayu ayeke wara ande. Awakua ti Jéhovah so ayeke na sese ayeke dekongo ande na ngia na ngoi so ala yeke mä Jésus atene: “Ala so Babâ ti mbi asara tufa na ndö ti ala, ala ga ala wara Royaume so a leke ni ndali ti ala ngbene ye so a zia gere ti dunia.”—Mat. 25:34.
^ par. 4 Jésus atene ape so tënë so a bi na li ti koli so ayeke tâ tënë wala mvene. Tënë ti Grec so a kiri peko ni na “a tene” na Luc 16:1 amû lege na zo ti bâ so a pa zo ti bango lege ti aye ni pango. Ye oko, Jésus aluti na ndö ti sarango ye ti zo ti bango lege ti aye ni me pëpe na ndö ti ndani so a zi lo na kua.
^ par. 15 Mbaï ti gigi ti Lucia Moussanett asigi na yâ ti Réveillez-vous ! ti lango 22 ti juin 2003, l. 18-22.


text:
Atënë so azo ahunda
Nyen la azo ti gingo ye na gbe ti sese awara so afa so a ngoro gbata ti Jéricho lani aninga ape?
Josué 6:10-15, 20 atene so aturugu ti Israël atambela angoro gbata ti Jéricho lango oko fani oko juska lango omene. Na lango mbasambala ni, ala tambela ala ngoro tere ti gbata ni fani mbasambala, na Nzapa asara lani si ngangu gbagba ti Jéricho atï. Ye so amû lege lani na azo ti Israël ti lï na yâ ti Jéricho na ti mû ni na ngangu. Azo ti gingo ye na gbe ti sese awara mbeni ye so afa so a ngoro gbata ti Jéricho gi na yâ ti kete ngoi tongana ti so Bible atene?
Na Israël ti giriri, a yeke si ka mingi so aturugu ayeke ngoro mbeni ngangu gbata. Me tongana ala ngoro gbata ni aninga, azo ti gbata ni ayeke te mingi ti akobe ti ala so ala bata. Ye oko, ti gbata ti Jéricho na peko ti so atï, azo ti gingo ye na gbe ti sese awara gbâ ti akobe so angbâ. Ni la, na yâ ti mbeni buku so ayeke na Anglais (Biblical Archaeology Review) atene: “Ye so a wara mingi na peko ti so a futi gbata ni ayeke afango ta ti sese nga na alê ti kobe . . . Ye so ayeke nde mingi na atënë so ayeke na yâ ti mbeti ti mbaï ti Palestine ti aye so a wara na gbe ti sese.” A tene nga na yâ ti buku ni a tene: “Ti wara mara ti gbâ ti lê ti kobe tongaso ayeke nde mingi na ye so ayeke si ka.”
Bible atene so azo ti Israël amû kobe oko ape na yâ ti gbata ti Jéricho ndali ti so Jéhovah ahunda lani na ala ti sara tongaso (Jos 6:17, 18). A tene nga a tene so azo ti Israël amû kodoro ni na yâ ti nze ti mars na avril, na peko ti ngoi ti kongo lê ti kobe, na ngoi ni so alê ti kobe ayeke gbani gbani (Jos 3:15-17; 5:10). So gbâ ti alê ti kobe angbâ na yâ ti gbata ti Jéricho afa so a ngoro ni aninga ape tâ gi tongana ti so Bible atene.


text:
Eskê e peut ti zia ngia na bê ti Nzapa?
A si na mo awe ti diko mbaï ti azo so a sara nzoni tënë ti ala na yâ ti Bible, na pekoni mo tene, ‘Mbi peut ti ga tongana ala ape’? Peut-être, mo tene: ‘Mbi yeke ti mbi mbilimbili ape, nga mbi peut lâ oko ti sara ye kue gi na lege ni ape.’
Bible atene so Job ‘alingbi kue na lo yeke mbilimbili’. (Job 1:1). A iri Lot “zo ti mbilimbili”. (2 Pierre 2:8). Nga, a tene David asara “gi ye so ayeke mbilimbili” na lê ti Nzapa (1 aGbia 14:8). Me, zia e bâ ambeni ye so asi na yâ ti fini ti ala. E yeke bâ ande so (1) ala nga kue asara lani afaute, (2) e lingbi ti manda aye mingi na lege ti tapande ti ala nga (3) e azo e lingbi biani ti zia ngia na bê ti Nzapa.
ALA SARA LANI AFAUTE
Job abâ lani pasi mingi. Aye ti ngangu nde nde asi na lo na peko ti tere; na bango ni, a yeke na lege ni ape. Lo pensé ti lo so Nzapa ayeke gi nga pëpe ti hinga wala ni Job ni ngbâ na mabe na mbage ti Lo Nzapa ni wala pëpe (Job 9:20-22). Job ayeke tâ sûr so lo sara ye ti sioni oko ape, a sara si ambeni zo apensé so Job aye ti fa so lo yeke mbilimbili ahon Nzapa.—Job 32:1, 2; 35:1, 2.
Lot amû lani desizion hio ape, atâa so desizion ni ayeke ngangu ape. Vundu asara lo mingi ti bâ asioni sarango ye ti azo ti Sodome na Gomorrhe, na même “âme ti lo so ayeke mbilimbili awu pono” ndali ti sarango ye ti azo ni so (2 Pierre 2:8). Nzapa afa na Lot so lo yeke futi asioni gbata so, nga lo yeke sö fini ti Lot na ti sewa ti lo. E peut ti pensé so Lot la ayeke duti fade kozo zo ti sigigi na yâ ti kodoro ni. Me, atâa so a hunda na lo ti yapu tere ti lo, lo ngbâ gi ti nguru. A-ange, so a tokua ala ti sö Lot na sewa ti lo, abâ gbä ala gbu maboko ti ala, asigigi na ala zê na yâ ti gbata ni.—Genèse 19:15, 16.
David asara lani mbeni ye so afa so lo hinga ti kanga nzara ti bê ti lo ape, lo sara lango-sioni na wali ti mbeni koli. Ti honde ndo ni, lo fâ koli ti wali ni (2 Samuel, chapitre 11). Bible atene so ye so David asara lani “ayeke sioni na lê ti L’Éternel.”—2 Samuel 11:27.
Job, Lot na David asara lani afaute, na ambeni faute ni ayeke lani kota mingi. Me, tongana ti so e yeke bâ ande, ala ye lani ti sara na Nzapa na bê ti ala kue. Ala fa so ala regretté aye so ala sara so, nga ala ye ti changé sarango ye ti ala. Ndali ni la si Nzapa abâ ala na nzoni lê, nga Bible atene so ala yeke akota wakua ti Nzapa.
E LINGBI TI MANDA NYEN DÄ?
Teti so e yeke azo, nyen na nyen, e yeke sara faute (aRomain 3:23). Me, tongana a si tongaso, a yeke nzoni e fa so e regretté afaute so e sara, nga na pekoni e sara ye kue so e peut ti sara ti tene e kiri e sara ye na lege ni.
Job, Lot nga na David asara ti ala lani tongana nyen? Ti Job, na bê ti lo, lo ye lani ti sara ye mbilimbili. Ni la, na peko ti so Nzapa asara tënë na lo, Job achangé sioni bango ndo ti lo nga lo regretté atënë so lo tene (Job 42:6). Ti Lot, fason so lo yeke bâ lani asioni sarango ye ti azo ti Sodome na Gomorrhe ague oko na andia ti Nzapa. Me, kpale ti lo ayeke so lo hinga ti sara ye hio hio ape. Ye oko, lo sigigi na yâ ti asioni gbata so, nga lo wara ngbanga ti Nzapa ape. Na ngoi so lo yeke kpe, lo mä ndo, lo turnê lo bâ ndo na peko ti lo ape. Ti David, atâa so lo sara lani mbeni kota faute tongana lo sara ye ague nde na ndia ti Nzapa, ti fa tâ ye so ayeke na yâ ti bê ti lo, lo changé bê ti lo nga lo toto ti tene Nzapa abâ mawa ti lo.—Psaume 51.
Fason so Nzapa abâ na Job, Lot na David ague oko na ye so lo yeke ku na mbage ti e azo so e yeke na siokpari na tere ti e. Nzapa ahinga “tere ti e, Lo dabe Lo na lege so e yeke pupu-sese.” (Psaume 103:14). So Nzapa ahinga so nyen na nyen kue e yeke sara faute, nyen la lo yeke ku na mbage ti e?
Nzapa ahinga “tere ti e, Lo dabe Lo na lege so e yeke pupu-sese.”—Psaume 103:14
E AZO E LINGBI TI ZIA NGIA NA BÊ TI NZAPA TONGANA NYEN?
Wango so David amû lani na molenge ti lo, Salomon, afa na e kota ye so e lingbi ti sara ti zia ngia na bê ti Nzapa. Lo tene: “Mo, molenge ti mbi Salomon, a lingbi mo hinga Nzapa ti babâ ti mo, mo sara na Lo na bê ti mo kue.” (1 Chronique 28:9). “Bê” so lo sara tënë ni ge so ayeke mara ti bê wa? A yeke bê so aye Nzapa, na so aye ti hinga aye so bê ti Nzapa aye nga so aye gi ti sara ye alingbi na ni. A yeke pëpe bê so alingbi kue, me a yeke bê so aye biani ti mä yanga ti Nzapa nga a yeke nduru ti changé tongana a mû wango na lo. Teti so Job, Lot na David aye Nzapa nga ala ye biani ti mä yanga ti lo, ni la Nzapa abâ Job tongana zo so “alingbi kue”, lo bâ Lot tongana “zo ti mbilimbili” nga lo bâ David tongana zo so asara “gi ye so ayeke mbilimbili” na lê ti Lo. Atâa so ala sara faute, ala wara lege ti zia ngia na bê ti Nzapa.
Ti sara na Nzapa na bê kue aye ti tene ti gi ti hinga ye so bê ti Nzapa aye nga ti duti na kota nzara ti mä gi yanga ti lo
Ni la tongana asioni pensé aga na li ti e, e tene mbeni tënë so e ye fade ti tene ape, wala e sara mbeni ye so na pekoni e ga ti bâ so ayeke sioni, zia si e découragé ape, e sara ye tongana ti azo so e bâ tapande ti ala fade. Nzapa ahinga so, laso, a yeke ngangu na e ti sara ye kue tâ gi na lege ni. Me, lo yeke ku ti tene e ye lo nga e sara kue ti mä yanga ti lo. Tongana e sara na lo na bê ti e kue, e lingbi ti duti na confiance so e nga kue e lingbi ti zia ngia na bê ti Nzapa.


text:
Nyen la mbi peut ti sara ti wara nzoni note na ekole?
Ye so mo peut ti sara
Duti na nzoni bango ndo! A yeke duti ande ngangu na mo ti wara nzoni note tongana na yâ ti li ti mo mo pensé so mo lingbi ti mo ti wara nzoni note ape. Tongana mo komanse ti pensé so mo hinga ye ape, sara kue ti changé mara ti pensé ni so na duti na nzoni bango ndo. Na tapande, tongana azo akasa lani bazengele Paul (peut-être sân raison) ala tene lo hinga ti sara tënë ape, lo tene na ala lo tene: “
Même tongana kode ti sarango tënë amanke mbi, ti tâ tënë ni hingango ye amanke mbi pëpe.” (2 aCorinthien 10:10; 11:6). Paul ahinga so ambeni ye ayeke dä so lo hinga ti sara ni nzoni ape. Me lo hinga nga so ambeni ye ayeke dä so lo hinga ti sara ni nzoni. Ka mo, aye wa la mo hinga ti sara ni nzoni? Tongana mo hinga ni ape, mo peut ti hunda mbeni kota zo so ayeke na nzara ti aidé ka azo. Mara ti kamarade tongaso ayeke aidé mo ti hinga aye so mo hinga ti sara ni nzoni nga ti wara aye ti nzoni dä.
Duti na nzoni habitude ti mandango ye. Ti réussir na ekole mbeni nduru lege ayeke dä ape. Nyen na nyen, mo doit ti manda ye. Gï na mango tënë ni so apeut peut-être ti sara mo nzoni ape. Me, mandango ye ayeke anzoni. Tongana mo sara effort gï kete, mo yeke bâ so ayeke mbeni ye so anzere. Tongana mo ye ti duti na nzoni habitude ti mandango ye, alingbi mo leke yâ ti angoi ti mo. A lingbi mo hinga so mandango ye adoit ti duti kota ye na lê ti mo. A yeke tâ tënë so Bible atene so “
ngoi ti hengo ngia” nga “
na ngoi ti dodo” ayeke dä (Zo-ti-fa-tene 3:1, 4; 11:9). Legeoko tongana ti gbâ ti amaseka, peut-être mo kue mo ye ti mû mbeni ngoi ti sara ngia. Me Zo-ti-fa-tene 11:4 amû wango so: “
Zo so ayeke bâ pupu, lo yeke lu ande angongoa ti kobe pëpe; na zo so ayeke bâ ambinda, lo yeke ko ande lê ti kobe pëpe.” Nyen la versê so aye ti fa? Pusu ngoi ti mandango ye ti mo na peko ape. Tongaso ape mo yeke wara lege ti sara ni nzoni ape. Manda ye kozo, na pekoni mo peut ti sara ngia senge. Gi bê ti mo ape, mo peut ti wara ngoi ti sara aye ni so use kue!


text:
Atënë so azo ahunda
Lawa la azo ti Nzapa ayeke lani angbâa ti Babylone, Ngangu gbata?
Dutingo ngbâa na lege ti yingo so akomanse na ngu 100 ti si na ngu 1919. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene a kiri a leke yâ ti ye so e hinga na ndo ti tënë so?
Aye afa polele so dutingo ngbâa so ahunzi na ngu 1919 na ngoi so aChrétien so a soro ala ti gue na yayu abungbi na yâ ti congrégation so a kiri a leke ni. Bâ tënë so si: A tara azo ti Nzapa na a sara si ala ga nzoni na peko ti so Royaume ti Nzapa akomanse kua na yayu na ngu 1914. * (Mal. 3:1-4). Na pekoni, na ngu 1919 Jésus azia “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara” na ndo ti azo ti Nzapa so a sukula ala awe ti mû na ala “kobe ti [yingo] na ngoi ni so alingbi”. (Mat. 24:45-47). A yeke na ngu ni so la azo ti Nzapa akomanse ti kiri na tere ti aye ti ala so Nzapa amû na ala na lege ti yingo. A yeke nga na ngoi ni so la a zi ala na gbe ti ngbâa ti Babylone, Ngangu gbata (Apoc. 18:4). Me dutingo ngbâa ni akomanse lani mbilimbili lawa?
Ândö, e fa so azo ti Nzapa aduti ngbâa ti Babylone, Ngangu gbata teti kete ngoi so akomanse na ngu 1918. Na tapande, na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti mars ngu 1992 na Français, a tene: “Tongana ti so a gbu azo ti Nzapa ti giriri na ague na ala na Babylone teti mbeni ngoi, na ngu 1918 awakua ti Jéhovah aga lani angbâa ti Babylone, Ngangu gbata.” Ye oko, a gi nda ti ye mingi na ndo ti tënë so na a bâ so dutingo ngbâa so akomanse angu mingi kozo na ngu 1918.
Na tapande, zia e bâ mbeni prophétie so asara tënë ti dutingo ngbâa ti azo ti Nzapa nga na zingo ala, so ayeke na Ézéchiel 37:1-14. Na yâ ti mbeni ye so Ézéchiel abâ tongana suma, lo bâ mbeni popo-hoto so gbâ ti abio ayeke dä. Jéhovah afa na Ézéchiel so abio ni so aye ti sara tënë ti “azo ti da ti Israël kue”. Prophétie so asara tënë ti kiringo ti leke ye so abâ nga “Israël ti Nzapa.” (aGal. 6:16; Kus. 3:21). Na pekoni, Ézéchiel abâ abio ni akiri na fini na aga gbâ ti aturugu. Ye so afa lege so Nzapa azi na azo ti lo na gbe ti Babylone, Ngangu gbata na ngu 1919. Me tongana nyen la prophétie so afa so ala yeke lani na ngbâa aninga mingi?
Kozoni, e bâ so a fa abio ni a tene “ahule” wala “ahule mingi.” (Ézéch. 37:2, 11). Ye so afa so azo ni akui aninga mingi. Use ni, a fa so kiringo ti leke ye ni ague yeke yeke, me pëpe mbeni ye so asi gi hio tongaso. Na tongo nda ni “mbeni ye atoto, na bâ, a yeke yengi, na abio abungbi, na abio atingbi na ambeni bio.” Na pekoni, “sisa aga na ndo abio ni, na mi aga dä”. Na pekoni, poro ti tere aga akanga ndo ti abio, asisa nga na mi ni. Na pekoni, ‘yingo aga na yâ ti ala, na ala kiri na fini’. Na nda ni, Jéhovah azia azo ti lo so akiri na fini na kodoro ti ala. Aye so kue amû ngoi.—Ézéch. 37:7-10, 14.
Azo ti mara ti Israël ayeke lani na ngbâa aninga mingi. A komanse na ngu 740 kozo ti Christ na ngoi so amara bale-oko ti royaume ti banga atï nga a mû ala mingi a hon na ni. Na pekoni, na ngu 607 kozo ti Christ, a futi Jérusalem nga a mû azo ti royaume ti Juda ti mbongo a hon na ni. Ngoi ti dutingo ngbâa so ahunzi na ngu 537 kozo ti Christ na ngoi so tanga ti aJuif akiri ti leke temple nga ti kiri ti voro Jéhovah na Jérusalem.
Anzene nzene ye so kue afa so aChrétien so a soro ala ti gue na yayu aduti ngbâa ti Babylone, Ngangu gbata aninga, a yeke gi ti londo na ngu 1918 ti si na ngu 1919 ape. Jésus ayeke sara lani tënë ti ngoi so aninga tongana lo tene aChrétien ti wataka so ayeke apere ayeke maï legeoko na “amolenge ti royaume” so ayeke tongana ablé (Mat. 13:36-43). Na ngoi ni so, atâ Chrétien ayeke mingi ape. Mingi ti ala so atene ala yeke aChrétien ayeda lani na afango ye ti wataka na ala ga a-apostat. Ndani la e lingbi ti tene so congrégation ti aChrétien ayeke lani na gbe ti ngbâa ti Babylone, Ngangu gbata. Dutingo ngbâa so akomanse na peko ti ngu 100 na angbâ lani ti gue juska na ngoi ti zingo aye ti sioni na yâ ti temple ti yingo na ngoi ti nda ni.—Kus. 20:29, 30; 2 aThes. 2:3, 6; 1 Jean 2:18, 19.
Na ngoi ti dutingo ngbâa so aninga ngu mingi so, akota zo ti eglize nga na akota zo ti poroso aye lani ti tene azo angbâ na gbe ti ngangu ti ala. Na tapande, ala ye lani pëpe ti tene azo awara Bible wala ti tene ala diko ni na mbeni yanga ti kodoro so ala mä yâ ni. A zö même lani na ndo ti keke ambeni zo so adiko Bible. Zo kue so atene mbeni tënë nde na ti so akota zo ti eglize afa a yeke sara ye ti ngangu na lo. A yeke lani ngangu ti tene zo amanda tâ tënë wala ti fa ni na amba ti lo.
Na lege ti ye so Ézéchiel abâ tongana suma so e manda so azo ti Nzapa akiri na fini, na yeke yeke ala sigigi na gbe ti vorongo nzapa ti wataka. Tongaso, lawa la ala sigigi? Ala sigigi tongana nyen? Na yâ ti ye so Ézéchiel abâ tongana suma a sara tënë ti ‘mbeni ye so atoto, na a yeke yengi’. Ye so ato nda ti si na yâ ti angu ngbangbo mingi kozo na ngoi ti nda ni. Na yâ ti angu ni so ambeni zo so ayeke be-ta-zo aye lani ti hinga tâ tënë nga ti sara na Nzapa atâa so ala yeke na popo ti azo so ayeke fa aye so ayeke na lege ni ape. Ala manda lani Bible nga ala sara kue ti fa na azo aye so ala manda. Ambeni asara ngangu ti kiri na peko ti Bible na ayanga ti kodoro so azo amä yâ ni.
Nduru na hunzingo ti ngu 1870 tongaso mo bâ mo tene ami nga na poro ti tere aga akanga ndo ti abio. Charles Taze Russell nga na akamarade ti lo asara ngangu ti hinga tâ tënë nga ti sara na Jéhovah. Ala sara kua na Le Phare de la Tour de Sion (Tour ti Ba Ndo) nga na ambeni mbeti ti mû maboko na amba ti ala ti mä yâ ti tâ tënë. Na pekoni, na ngu 1914 ala sara kua na ye tongana “Photo-Drame de la Création” nga na ngu 1917 ala sara kua na buku Le mystère accompli ti kpengba mabe ti azo ti Nzapa. Na nda ni, na ngu 1919 na lege ti yingo a kiri na azo ti Nzapa na fini, na a zia ala na yâ ti fini kodoro ti ala. Tongana ngoi ayeke ahon, ala so ayeke na beku ti wara fini na ndo ti sese abungbi na tanga ti azo so a soro ala ti gue na yayu na ala ga “aturugu mingi mingi.”—Ézéch. 37:10; Zach. 8:20-23. *
Tongaso, a yeke polele so azo ti Nzapa ayeke lani angbâa ti Babylone, Ngangu gbata na peko ti ngu 100. So ayeke lani mbeni ngoi so azo mingi aga a-apostat ndali ti so ala yeda na afango ye ti bungbi ti nzapa ti wataka nga ala ke tâ tënë. Teti angu mingi, a yeke lani ngangu mingi ti sara na Jéhovah legeoko tongana ti azo ti Israël ti giriri na ngoi so a gue na ala na ngbâa. E lingbi ti duti na ngia mingi, atâa so a sara ye ti sioni na azo ti Nzapa teti angu mingi, e yeke na ngoi so “ala so ayeke na ndara, fade ala su” nga “fade azo mingi asukula ala mveni” na “a lungula sioye ti ala”.—Dan. 12:3, 10.
Satan ague lani biani na Jésus na temple na ngoi so lo tara lo?
Na nduru tënë, e hinga mbilimbili ape wala Satan ague lani biani na Jésus na yâ ti temple wala lo fa temple ni na Jésus na yâ ti mbeni ye tongana suma. Ândö, na yâ ti ambeti ti e a sara tënë ti aye so use kue.
Kozoni, zia e bâ ye so Bible atene. Na ndo ti ye so asi so bazengele Matthieu atene na yâ ti Évangile ti lo, lo tene: “Na pekoni, Zabolo ague na lo [Jésus] na yâ ti gbata so ayeke nzoni-kue. Lo zia lo na li ti gbagba ti temple.” (Mat. 4:5). Luc atene: “Zabolo ague na lo na yâ ti Jérusalem. Lo zia lo na li ti gbagba ti temple.”—Luc 4:9.
Ândö, na yâ ti ambeti ti e, e tene so ye ni so ayeke lani peut-être tâ ye so asi ape. Na tapande, na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti mars, ngu 1961 na Anglais a haka ye so na ti ngoi so Satan atara lani Jésus na lege so lo gue na lo na ndo ti mbeni hoto so ayo na nduzu mingi na lo fa na lo aroyaume kue ti dunia. A tene so mbeni hoto so ayo na nduzu mingi so mbeni zo alingbi ti monté na li ni ti bâ aroyaume kue ti dunia so ayeke dä ape. Na pekoni, Tour ti Ba Ndo ni atene legeoko nga, Satan ague lani biani na Jésus na mbeni vrai temple ape. Ye oko, na pekoni ambeni article ti Tour ti Ba Ndo atene so tongana Jésus ahuru lani na li ti temple ni lo tï na sese lo lingbi ti kui.
Ambeni zo atene so, so Jésus ayeke zo ti mara ti Lévi ape so lo lingbi ti luti na li ti kubu ti temple ape. Tongaso, peut-être ‘a gue’ lani na Jésus na temple na yâ ti mbeni ye tongana suma. Ye so ague oko na ye so asi angu mingi kozo na ngoi ti prophète Ézéchiel.—Ézéch. 8:3, 7-10; 11:1, 24; 37:1, 2.
Me, tongana tara so asi lani na yâ ti mbeni ye tongana suma, ambeni zo alingbi ti hunda tere ti ala na atënë so:
Tara so ayeke lani tâ ye wala ayeke tâ ye ape?
Na ambeni ngoi Satan atara Jésus, lo hunda na Jésus ti sara si avrai tênë aga mapa nga lo ye lani ti tene Jésus asambela lo. Tongaso, Satan aye nga lani ti tene Jésus ahuru na li ti vrai temple lo tï na sese?
Na mbage, tongana Jésus aluti lani na li ti vrai gbagba ti temple ni, ambeni hunda alondo:
So Jésus aluti na li ti kubu ti temple so, lo doro lani Ndia la ape?
Jésus alondo lani na yando lo gue na Jérusalem tongana nyen?
Gingo nda ti ye nzoni amû maboko na e ti bâ ambeni ye so alingbi ti mû maboko na e ti kiri tënë na andangba hunda use so.
Kozoni, wafango mbeti D. A. Carson afa so tënë ti Grec hi·e·ron’, so a kiri pekoni na “temple” na yâ ti atënë ti Matthieu na Luc so, “a ye biani ti sara tënë ti temple ni kue me pëpe gi kubu ti temple ni.” Tongaso, Jésus alingbi lani peut-être ti luti na li ti kubu ni ape. Na tapande, lo lingbi ti luti na mbeni ndo na yâ ti temple ni na mbage ti mbongo-to. Ndo ni so ayo na popo-hoto ti Cédron mètre 137. Mbeni da so ayeke na étage so kete gbagba ayeke na li ni ayeke lani na yâ ti gbagba ti temple na mbage ti mbongo-to na ndo ni so la ayo na nduzu mingi. Josèphe, mbeni zo ti sungo mbaï giriri atene so tongana mbeni zo aluti na ndo ni so na lo bâ ndo na sese “li ti lo ayeke tourné” ndali ti so ndo ni ayo na nduzu mingi. So Jésus ayeke Lévite ape so, lo lingbi lani ti luti na ndo ni so na zo oko ayeke ke ape.
Me Jésus alingbi ti londo na yando lani ti gue na Jérusalem tongana nyen? E hinga ape. Bible atene gi atene a gue na Jésus na Jérusalem. Bible afa pëpe yongo ti ndo so Jésus ayeke dä ti gue na Jérusalem wala afa nga pëpe wala Satan atara Jésus aninga ngoi oke. Tongaso Jésus alingbi lani ti gue na Jérusalem atâa so alingbi ti mû ngoi mingi.
Na ngoi so Satan afa na Jésus “aroyaume kue ti dunia so” lo sara ni biani na yâ ti mbeni ye tongana suma ndali ti so na ndo ti sese mbeni hoto so zo alingbi ti luti na li ni ti bâ aroyaume ni so kue ayeke dä ape. A lingbi ti duti tongana ti so e fa na mbeni zo vidéo ti ambeni mbage ti dunia. Satan asara peut-être kua na mbeni ye tongana suma, me ti tâ tënë ni lo ye lani ti tene Jésus akuku na gbe ti lo nga avoro lo (Mat. 4:8, 9). Tongaso, na ngoi so Satan ague na Jésus na temple, a yeke polele so lo ye ti tene Jésus azia fini ti lo na lê ti kuâ na lege so lo tene na Jésus ti huru na li ti temple ni ti tï na sese. Me Jésus ake na lo. Tongana fade Satan atara Jésus gi na yâ ti mbeni ye tongana suma, tara ni ayeke duti mbeni vrai ye ape.
Biani, tongana ti so e tene na tongo nda ni, e lingbi ti luti nganganga na ndo ti tënë so ape. Tongaso, e lingbi ape ti fa tongana nyen la Jésus ague lani na Jérusalem nga lo luti na li ti gbagba ti temple. Ye so e lingbi ti hinga ayeke so Satan atara lani Jésus biani nga na ngoi ti atara ni kue Jésus adö sese na lo.
^ par. 2 Bâ Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti juillet ngu 2013, l. 10-12, par. 5-8, 12.
^ par. 1 Ézéchiel 37:1-14 nga na Apocalypse 11:7-12 asara tënë ti ye so a kiri a leke ni na lege ti yingo so asi na ngu 1919. Prophétie ti Ézéchiel asara tënë ti azo ti Nzapa kue so akiri na yâ ti tâ vorongo Nzapa na ngu 1919 na peko ti so ala duti angbâa aninga mingi. Me prophétie ti Apocalypse asara tënë ti kete wungo ti aita-koli so a soro ala ti gue na yayu so a zia ala ti mû li ni na popo ti azo ti Nzapa na ngu 1919.