text:
CHAPITRE 15
E tiri ndali ti liberté ti vorongo Nzapa
1, 2. (a) Nyen la afa polele so mo yeke na gbe ti Royaume ti Nzapa? (b) Ngoi na ngoi aTémoin ti Jéhovah ayeke tiri ndali ti liberté ti ala ti voro Nzapa ngbanga ti nyen?
MO YEKE na gbe ti Royaume ti Nzapa? Tongana mo yeke Témoin ti Jéhovah, mo yeke na gbe ni biani! Nyen la afa ni nyen? A yeke pëpe passeport ti mo, wala mbeni mbeti nde ti kodoro. Nde na so, a yeke vorongo so mo yeke voro na Jéhovah la afa ni. Tâ vorongo Nzapa andu ye mingi ahon gi mango na bê. A ndu ye so mo yeke sara, batango andia ti Royaume ti Nzapa. Vorongo Nzapa andu ambage ti fini ti e kue, so a bâ nga lege so e yeke bata na sewa ti e nga na kode so e yeke bâ na tënë ti seni ti e.
2 Ye oko, dunia so e yeke na yâ ni ayeke bâ ka na nene ni lakue ape ye so e ye ni mingi: ti duti na gbe ti Royaume ti Nzapa nga ti sara ye so a hunda na e ti sara. Ambeni gouvernement agi lege ti sara si e voro Jéhovah nzoni pëpe wala même ti tene e voro lo oko pëpe. Ngoi na ngoi, a lingbi azo so ayeke na gbe ti Christ atiri ndali ti liberté ti bata andia ti Royaume ni. A yeke mbeni ye ti dongo bê? Oko pëpe. Fani mingi Bible asara tënë ti awakua ti Jéhovah so atiri lani ndali ti liberté ti vorongo Jéhovah.
3. Tiri wa la a lingbi awakua ti Nzapa atiri lani na ngoi ti Gbia-wali Esther?
3 Bâ mbeni tapande ni. Na ngoi ti Gbia-wali Esther, a lingbi awakua ti Nzapa atiri lani ti tene ala ngbâ na fini. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Haman, sioni Kozo gbenyon-gbia atene na Assuérus, Gbia ti Perse, so a lingbi a fâ aJuif kue so ayeke na yâ ti kodoro ti lo ngbanga ti so “ndia ti ala ayeke nde na ndia ti azo kue.” (Esther 3:8, 9, 13). Jéhovah adö awakua ti lo lo zia? Ên-ën. Lo iri tënë nzoni na ndo ti ngangu so Esther na Mardochée asara ti gue ti tene na Gbia ti Perse ti bata awakua ti Nzapa.—Esther 9:20-22.
4. E yeke bâ ande nyen na yâ ti chapitre so?
4 Ti laso ayeke tongana nyen? Tongana ti so e bâ na yâ ti chapitre so ahon, ngoi na ngoi, akota zo ti kodoro akanga lege na aTémoin ti Jéhovah. Na yâ ti chapitre so, e yeke bâ ambeni ye, so na yâ ni, agouvernement so agi ti kanga lege na ambeni kusala ti e ti vorongo Nzapa. E yeke sara tënë ti akota ye ota: (1) droit ti e ti duti tongana mbeni bungbi nga ti voro Nzapa tongana ti so e soro, (2) liberté ti soro kode ti savango tere so ague oko na awango ti Bible nga (3) droit ti ababâ na amama ti bata amolenge ti ala alingbi na fango lege ti Jéhovah. Na yâ ti mbage oko oko, e yeke bâ tongana nyen azo so amû mbage ti Royaume so Messie ayeke Gbia ni atiri ngangu ti ngbâ be-ta-zo nga tongana nyen la ala wara nzoni na pekoni.
E tiri ti tene ndia ayeda na kua ti e nga na liberté ti e
5. Ye ti nzoni wa atâ Chrétien ayeke wara tongana ndia ayeda na kua ti ala?
5 E yeke na bezoin ti tene agouvernement ti sese so ayeda na e si e voro Jéhovah? Ên-ën. Me tongana ndia ayeda na kua ti e, a yeke ngangu na e ape ti ngbâ ti voro Nzapa. Na tapande, e lingbi ti bungbi senge na yâ ti aDa ti Royaume, na ndo ti akota bungbi ti e, ti sigigi na ambeti ti e na ti ga na ni na yâ ti kodoro ni. E lingbi nga ti fa nzoni tënë na azo ti vaka ti e sân ti tene a kanga lege na e. Na yâ ti akodoro mingi, ndia ayeda na aTémoin ti Jéhovah na ala yeke na liberté ti voro Nzapa tongana ti so ambeni zo ti ambeni bungbi ti nzapa nde ti kodoro ni ayeke sara. Ye oko, nyen la ayeke si ka tongana agouvernement ake ti yeda na e wala ala gi ti kanga lege na mbeni liberté ti e?
6. Na yâ ti angu so aga na peko ti ngu 1940, aTémoin ti Jéhovah ti Australie atingbi na kpale wa?
6 Australie. Na tongo nda ti ngu 1940, kota gouverneur ti Australie abâ so aye so e mä na bê na ni “ayeke buba yâ ti” akua so a yeke sara ndali ti bira. A kanga lege na aTémoin ti Jéhovah ti bungbi tere na ti fa tënë. Akua ti Béthel akaï nga a kanga aDa ti Royaume. A ke même na aita ti duti na ambeti ti e. Aita asara kua na hondengo ni teti angu mingi, me na pekoni pupu ayä ala. Na lango 14 ti juin ngu 1943 Kota da-ngbanga ti Australie amingo desizion ti gouvernement ni.
7, 8. Fa tongana nyen aita ti e na Russie atiri ndali ti liberté ti vorongo Nzapa teti angu mingi.
7 Russie. Teti angu mingi, aCommuniste akaï kua ti aTémoin ti Jéhovah. Me na ngu 1991, gouvernement ayeda na kua ti ala. Na peko ti so Union Soviétique ayeke dä mbeni pëpe, Fédération ti Russie ayeda na kua ti e na ngu 1992. Ye oko, a ninga ape wungo ti aita so ayeke gue gi guengo na li ni anzere pëpe na ambeni wato, mbilimbili azo ti Eglize Orthodoxe ti Russie. Ala dë mbeti na tere ti e fani oku na popo ti ngu 1995 ti si na ngu 1998. Me na yâ ni kue, juge ni awara tënë na li ti e ape. Ala ngbâ ge ape. Na ngu 1998, ala gue na e na ndo ti tënë so andu droit ti azo. E sö benda na kozo ngbanga ni, me ala ke desizion ni na mbeni da-ngbanga nde amû na ala raison na mai ngu 2001. A kiri a fâ ngbanga ni na octobre ti ngu 2001 si a si na ngu 2004 a mû desizion ti kaï kua ti association so aTémoin ti Jéhovah ti Moscou ayeke sara na kua.
8 Na pekoni, a sara ngangu mingi na aita. (Diko 2 Timothée 3:12.) A gi yanga ti ala na a sara sioni na ala. A gbu ambeti ti e na ngangu. Nga, ti loué ada wala ti leke afini ni, a ga ngangu na e. Tara ti bâ dutingo ti aita ni na gbele aye ti ngangu tongaso. A-Témoin ti Jéhovah ague na tënë ni na gbele Kota da-ngbanga ti Poto na ngu 2001 na ala kiri ala azia ambeni sango na ndo ni na ngu 2004. Na ngu 2010, Kota da-ngbanga ni amû desizion. Lo bâ polele so ye so ayeke na gbe ti kangango lege na aTémoin ti Jéhovah na Russie ayeke kengo mbeni bungbi ti nzapa na bê oko. Kota da-ngbanga ni ake ti yeda na adesizion ti ada-ngbanga ti Russie ngbanga ti so mbeni ye afa ape so tënë ayeke na li ti aTémoin ti Jéhovah. Kota da-ngbanga ni akiri atene so ye so agi lani ayeke ti kanga lege na liberté ti aTémoin ti Jéhovah ti voro Nzapa. Atâa so kue, ambeni kota zo ti Russie ake ti sara ye alingbi na desizion so, awakua ti Nzapa na yâ ti kodoro so akiri awara ngangu ndali ti asongo benda so.
9-11. Na Grèce, tongana nyen la awakua ti Jéhovah atiri lani ndali ti liberté ti ala ti vorongo Nzapa ndo oko? Nyen la asi na pekoni?
9 Grèce. Na ngu 1983, Titos Manoussakis aloué mbeni da na Héraklion (na sese ti Crète) si mbeni kete bungbi ti aTémoin ti Jéhovah avoro Nzapa dä (aHéb. 10:24, 25). Ye oko, hio mbeni prêtre ti Eglize Orthodoxe ague na e na gbele akota zo ti kodoro. Lo ke ti tene aita aloué da so. Ndali ti nyen? Ndali ti so aye so aTémoin ti Jéhovah amä na bê na ni ayeke nde na ti Eglize Orthodoxe! Ala gue na ita Titos Manoussakis nga na ambeni ita ota na gbele ngbanga. A hunda na ala ti futa amende na a dë ngbanga ti kanga ti nze use na li ti ala. Teti ala yeke mû gi mbage ti Royaume ti Nzapa, aTémoin ti Jéhovah abâ desizion so tongana ye so ayeke kanga lege na liberté ti ala ti vorongo Nzapa. Tongaso, ala gue na tënë ni na gbele ngbanga juska ti si na Kota da-ngbanga ti Poto.
10 Na nda ni, na ngu 1996, Kota da-ngbanga ti Poto amû mbeni desizion so akinda awato ti tâ vorongo. Kota da-ngbanga ni atene so “aTémoin ti Jéhovah ayeke ‘bungbi ti Nzapa so azo ahinga ni’ tongana ti so ndia ti Grèce afa” nga so adesizion ti ambeni da-ngbanga ni “asara sioni na liberté ti aTémoin ti Jéhovah ti voro Nzapa.” Lo kiri lo tene so a yeke na gouvernement ti Grèce ape ti “fa so aye so azo amä na bê na ni wala lege so ala yeke fa ni na gigi ague oko na ndia wala pëpe.” Ni la, a mingo adesizion so amû kozo na tere ti aTémoin ti Jéhovah na a kiri ayeda na liberté ti ala ti vorongo Nzapa.
11 Songo benda so akaï atënë kue na Grèce? Oko pëpe. Na ngu 2012, na peko ti afango ngbanga nde nde teti nduru na ngu 12, Kota ndokua ti Letäa ti Grèce aleke mara ti tënë tongaso teti biani biani na Kassandreia (Grèce). Mbeni Kota bua ti Eglize Orthodoxe la akiri alondo na tënë so lani. Desizion ti Kota ndokua so amû raison na e na atene so mama-ndia ti Grèce wani ayeda na liberté ti vorongo Nzapa. Ndokua ni ake nga tënë so a bi lakue na ndo ti aTémoin ti Jéhovah atene ala yeke mbeni bungbi ti Nzapa so azo ahinga ni ape. Kota ndokua ni atene: “A-Témoin ti Jéhovah ahonde pëpe ye so ala mä na bê na ni, tongaso ala yeke na yâ ti mbeni bungbi ti Nzapa so azo ahinga ni.” Tere ti aita ti kete congrégation ti Kassandreia anzere ngangu so fadeso ala lingbi ti sara abungbi na yâ ti Da ti Royaume ti ala wani.
12, 13. Na France, tongana nyen la awato ti e atara ti “turnê yâ ti ndia ti ga na kpale na azo”? Nyen la asi na pekoni?
12 France. Ambeni wato ti awakua ti Nzapa asara kua na mayele ti “turnê yâ ti ndia ti ga na kpale na azo”. (Diko Psaume 94:20, Fini dunia.) Na tapande, na yâ ti angu so aga na peko ti ngu 1990, azo ti impôt ti France ato nda ti bâ yâ ti ambeti ti compte ti Association Les Témoins de Jéhovah (ATJ), mbeni oko ti a-association so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara na kua na France. Ministre so abâ lege ti nginza ti Leta afa tâ nda ti bango yâ ti ambeti ti compte ni: “Bango yâ ti ambeti ti compte so alingbi ti sara si ngbanga abâ lege ti kangango ndo ni wala ti dë ngbanga na ndo ni . . . , so ayeke sara si a buba yâ ti kua ti association ni wala ti kaï kusala ti ala biaku na yâ ti kodoro ti e.” Atâa so a wara ye ti sioni na yâ ti compte ni ape, azo ti impôt ni apika kate ti ATJ na mbeni kota amende. Tongana mayele ti ala atambela nzoni, a yeke sara si aita ayeke kanga gi yanga ti filiale wala ti kä ada ni ti futa na nene amende so. Ye ni ayengi awakua ti Nzapa me ala tï pëpe. Aita ake na kuru go mara ti ye ti kirikiri so juska ala gue na tënë ni na gbele Kota da-ngbanga ti Poto na ngu 2005.
13 Kota da-ngbanga so adë ngbanga ti lo na lango 30 ti juin ti ngu 2011. Ajuge ni atene so, na yâ ti aye mingi, liberté ti vorongo Nzapa amû lege na Letäa pëpe ti fa wala aye so zo amä na bê na ni wala lege so lo yeke fa ni na gigi ague oko na ndia wala pëpe. Ala tene nga: “Taxe ni . . . asara si association ni awara aye ti sara na kua ape na a kanga lege na lo ti mû maboko na azo ti yâ ni ti voro Nzapa na lege ni.” Ajuge ni kue amû raison na e! Gouvernement ti France akiri na ATJ nginza ti taxe so lo mû nga na intérêt na ndo ni. Ye so anzere na awakua ti Jéhovah. Na ndo ni, ti gue oko na desizion ti Kota da-ngbanga ni, gouvernement ni azi ndia so amû lege na lo ti gbu ada ti filiale.
Mo lingbi ti sambela lakue ndali ti aita ti mo ti koli na ti wali na lege ti yingo so ayeke bâ pasi na ndembe so ndali ti fango ngbanga ti kirikiri
14. Mo nga mo lingbi ti tiri ndali ti liberté ti vorongo Nzapa tongana nyen?
14 Legeoko tongana Esther na Mardochée, awakua ti Jéhovah laso atiri ndali ti liberté ti ala ti voro lo alingbi na lege so lo fa na ala (Esther 4:13-16). Mo kue mo lingbi ti mû mbage dä? En. Mo lingbi ti sambela lakue ndali ti aita ti mo ti yingo so ayeke bâ pasi na ndembe so ndali ti fango ngbanga ti kirikiri. Asambela tongaso alingbi ti mû ngangu na aita ti e so ayeke na gbe ti atara nga na sarango ngangu. (Diko Jacques 5:16.) Jéhovah ayeke sara ye alingbi na asambela tongaso? Asongo benda ti e afa so a yeke tongaso biani!—aHéb. 13:18, 19.
Liberté ti soro kode ti kaïngo kobela so ague oko na aye so e mä na bê na ni
15. Na ndo ti tënë ti mênë, nyen la awakua ti Nzapa ayeke bâ ni kozo?
15 Tongana ti so e bâ na chapitre 11, azo so ayeke na gbe ti Royaume ti Nzapa awara polele awango ti Bible ti kpe ti sara kua kirikiri na mênë so amû ndo laso. (Gen. 9:5, 6; Lév. 17:11; diko Kusala 15:28, 29.) Atâa so e yeda pëpe ti tene a mû mênë na e, e ye si a sava e na afami ti e na anzoni kode ti kaïngo kobela, tongana akode so ague nde ape na andia ti Nzapa. Akota da-ngbanga ti akodoro mingi ayeda so azo ayeke na droit ti ye wala ti ke mbeni kode ti kaïngo kobela tongana ti so tënë ti mabe ti ala wala bê ti ala atene na ala. Me na yâ ti ambeni kodoro, awakua ti Nzapa awara angangu kpale na ndo ti tënë so. Zia e bâ ambeni tapande ni.
16, 17. A kaï lani kobela ti mbeni ita-wali na Japon na kode wa so asara lo nzoni ape? Nzapa amä sambela ti lo tongana nyen?
16 Japon. Misae Takeda ayeke mbeni ita-wali ti ngu 63. A doit ti sara na lo mbeni ngangu opération. Teti so lo mû gi mbage ti Royaume ti Nzapa, lo tene polele na docteur ni so ni ye si a sara ni na mênë ape. Me anze mingi na pekoni, lo ga ti mä so a mû na lo lani mênë na ngoi ti opération ni. Ye so asara lo lani nzoni ape. Teti so lo bâ so a sara ye ti kirikiri nga a handa lo, Ita-wali Takeda ague na adocteur ni nga na da-nganga ni na gbele ngbanga na nze ti juin ti ngu 1993. Senge ita-wali so, atâa so lo yeke sara tënë ka ngangu ape, ayeke na mbeni kpengba mabe. Na ngoi ti ngbanga ni, na gbele gbâ ti azo so aga, lo fa tënë ti mabe ti lo pendere mingi. Lo luti na nduzu teti ngbonga oko atâa so seni ti lo ayeke nzoni ape. Ndangba ngoi so lo ga na gbele ngbanga ni ayeke nze oko kozoni si lo kui. Mbeto so lo yeke na ni ape nga mabe ti lo apika bê ti e ape? Ita Takeda atene lani so ni sambela Jéhovah lakue ti tene lo iri tënë nzoni na ndo ti ngangu so ni yeke sara. Lo hinga na bê kue so Jéhovah ayeke mä sambela ti lo. Eskê Jéhovah amä ni?
17 Ngu ota na peko ti kuâ ti Ita-wali Takeda, Kota da-ngbanga ti Japon amû raison na lo na yâ ti fango ngbanga ni. Kota da-ngbanga ni atene so a yeke lani na lege ni ape ti mû na lo mênë atâa so lo ke polele. Desizion ti lango 29 ti février ngu 2000 atene so na yâ ti mara ti ye tongaso “droit ti mungo desizion ayeke na popo ti adroit ti zo oko oko so a lingbi a kpe ni.” Ndali ti ngangu desizion so Ita-wali Takeda amû ti tiri ndali ti liberté ti lo ti soro kode ti kaïngo kobela ague oko na ye so Bible afa na lo, aTémoin ti Japon alingbi fadeso ti sava tere ti ala sân ti sara mbeto ti tene a mû na ala mênë na ngangu.
18-20. (a) Tongana nyen la mbeni kota da-ngbanga na Argentine ayeda na droit ti mbeni zo ti ke mênë na lege ti mbeti so lo sû ni kozo? (b) Na ndo ti tënë ti mênë, tongana nyen la e yeke fa so e woko tere ti e na gbe ti komandema ti Christ?
18 Argentine. A lingbi ti si so a yeke nzoni a mû mbeni desizion na ndo ti kode ti kaïngo kobela na ngoi so zo ni alingbi ti sara tënë ape. Azo so ayeke na gbe ti Royaume ti Nzapa ayeke sara nyen na yâ ti mara ti ye so? Ala yeke na mbeni mbeti na tere ti ala so asara tënë na place ti ala na lê ti ndia. A yeke ye so Pablo Albarracini asara lani la. Na mai ngu 2012, lo yeke lani na place so azo aye ti nzi ye na ngangu na ngombe. Lo wara kä ti ngombe ni mingi. A gue na lo na hôpital na yâ ti koma na lo lingbi pëpe ti sara tënë na ndo ti tënë ti kengo mênë. Ye oko, lo yeke na mbeti “Pas de sang” na tere ti lo, so lo sû maboko ti lo dä a sara ngu osio awe. Atâa so akä ti lo ayeke kota mingi na ambeni docteur atene so lo bezoin mênë ti tene lo ngbâ na fini, adocteur so abâ lege ti lo ayeda ti sara ye alingbi na desizion ti ita ni. Me babâ ti Pablo so ayeke Témoin ti Jéhovah ape ague abâ mbeni da-ngbanga si amû lege na lo ti gue nde na ye so molenge ti lo atene.
19 Avocat ti wali ti Pablo ake desizion ni. Gi l’heure kete na pekoni, mbeni kota da-ngbanga ni amingo desizion ti kozo da-ngbanga ni na atene so a lingbi a sara ye alingbi na ye so bê ti zo ti kobela ni aye, tongana ti so lo fa ni na lê ti mbeti. Babâ ti Pablo ague na tënë ni na gbele Kota da-ngbanga ti Argentine. Me Kota da-ngbanga ni awara ti lo “mbeni raison pëpe ti dë kite so [atënë so Pablo asû na mbeti na ndo ti seni ti lo] alondo na lo bê ti lo wani ape.” Kota da-ngbanga ni akiri atene: “Kota zo oko oko kue, so awara lege ti fa kozoni atënë ti lo na ndo ti seni ti lo, alingbi ti yeda wala ti ke ambeni kode ti kaïngo kobela . . . Docteur so ayeke bâ lege ti lo adoit ti yeda na ni.”
20 Ita Albarracini asava kue awe. Tere ti lo na wali ti lo anzere so lo sû lani kozoni awe atënë ti bê ti lo na yâ ti “Pas de sang.” Na sarango kete ye so, me so ayeke kota ye mingi, lo fa so lo yeke na gbe ti Gbia Christ so ayeke na ndo ti Royaume ti Nzapa. Mo na sewa ti mo nga asara mara ti aye so awe?
21-24. (a) Tongana nyen la Kota da-ngbanga ti Canada ague ngbii ti mû mbeni kpengba desizion na ndo ti amolenge so ade kete nga na ndo ti tënë ti mênë? (b) Desizion so alingbi ti mû ngangu na awakua ti Jéhovah so ade maseka tongana nyen?
21 Canada. Mingi ni, ada-ngbanga ayeda na droit ti ababâ na amama ti soro kode ti kaïngo kobela so ayeke nzoni mingi ndali ti amolenge ti ala. Ambeni da-ngbanga ni ayeda même so a lingbi a bâ na nene ni ye so bê ti amolenge so lê ti ala akpengba aye na ndo ti tënë ti sorongo akode ti kaïngo kobela. A yeke ye so asi lani na April Cadoreth la. Na ngoi so lo yeke na ngu 14, a gbanzi lo na hôpital ndali ti so mênë ayeke yuru na yâ ti lo. Anze mingi kozoni, lo sû maboko na gbe ti mbeni mbeti (Instructions médicales anticipées). Na yâ ni, lo tene polele so a lingbi a mû mênë na lo ape, même tongana ye ni aga ngangu. Docteur so abâ lege ti lo ake ti sara ye alingbi na tënë ti April, na lo hunda si mbeni da-ngbanga amû na lo lege ti zia mênë na tere ti lo. A zia bozo ti mênë ota na tere ti April na ngangu. April atene ye so ala sara na lo so ayeke mo bâ mo tene a lango na lo na ngangu.
22 April na babâ na mama ti lo ague na tënë ni na gbele ngbanga. Na peko ti ngu use, tënë ni asi na gbele Kota da-ngbanga ti Canada. Atâa so Kota da-ngbanga ni ayeda so desizion so a mû lani ague oko na mama-ndia ti kodoro ni, lo hunda ti tene a kiri na ala nginza so ala futa ndali ti ngbanga ni. Lo mû raison na April nga na amolenge so ade ti wara ngu 16 ape, so aye ti sara kua na droit ti ala ti soro ala wani akode ti kaïngo na kobela. Kota da-ngbanga ni atene: “Na ndo ti tënë ti kode ti kaïngo kobela, a lingbi a mû lege na amolenge so ade ti wara ngu 16 ape ti tara ti fa so atënë ti bê ti ala na ndo ti mbeni mbilimbili kode ti kaïngo kobela alondo na ala wani na so ala kpengba awe.”
23 Ye so ayeke kota ye mingi ndali ti so Kota da-ngbanga ni asara tënë na ndo ti droit so mama-ndia amû na amolenge so ade ti wara ngu 16 ape. Kozo na ni, mbeni da-ngbanga ti Canada alingbi ti mû yanga ti tene a sara kua na mbeni kode ti kaïngo kobela na tere ti mbeni molenge so ade ti wara ngu 16 ape, tongana lo bâ so a yeke nzoni ndali ti molenge ni. Me na peko ti desizion so, mbeni da-ngbanga alingbi ti sara tongaso ape sân ti tene lo mû lege na molenge ni kozoni ti fa so lo kpengba awe ti mû desizion lo wani.
“Ti hinga so mbi sara mbeni kete ye ti mû gloire na iri ti Jéhovah na ti fa so Satan ayeke zo ti mvene asara si mbi yeke na ngia mingi”
24 Ye ti nzoni aga na peko ti tënë ti ngbanga ti ngu ota so? Ti April, En. Ti ndembe so, lo yeke pionnier permanent nga lo yeke na nzoni seni. Lo tene: “Ti hinga so mbi sara mbeni kete ye ti mû gloire na iri ti Jéhovah na ti fa so Satan ayeke zo ti mvene asara si mbi yeke na ngia mingi.” Ye so asi na April afa so amaseka ti e alingbi ti mû desizion na mbeto ape na ala fa so ala mû biani mbage ti Royaume ti Nzapa.—Mat. 21:16.
Liberté ti bata amolenge alingbi na afango lege ti Jéhovah
25, 26. Na peko ti divorce, ye wa la ayeke si ngoi na ngoi?
25 Jéhovah amû na ababâ na amama kua ti bata amolenge ti ala alingbi na afango lege ti lo (Deut. 6:6-8; aÉph. 6:4). A yeke kete kua ape. Me, a lingbi ti ga ngangu ahon so tongana divorce ayeke dä ndali ti so koli na wali ni ayeke na bango ndo nde nde. Na tapande, lo so ayeke Témoin ti Jéhovah aye si a bata molenge ni alingbi na afango ye ti aChrétien, me lo so ayeke Témoin ape alingbi ti ke na kuru go. Me a yeke nzoni lo so ayeke Témoin ahinga so divorce akangbi songo ti koli na wali me pëpe songo ti babâ na molenge wala mama na molenge.
26 Lo so ayeke Témoin ape alingbi ti gue na da-ngbanga ti hunda ti tene lo la lo bata amolenge ni si lo fa na ala tënë ti Nzapa. Ambeni atene so tongana a fa na amolenge ni ti ga aTémoin ti Jéhovah ayeke sara sioni na ala. Ala tene so a yeke gbanzi na amolenge ni ambeni matanga tongana matanga ti lâ ti dungo zo nga mênë so “alingbi ti sö fini ti ala.” Nzoni ye ni ayeke so, mingi ti ada-ngbanga ayeke gi ti bâ ye so ayeke nzoni mingi ndali ti amolenge ni me ala yeke gi pëpe ti bâ wala bungbi ti vorongo nzapa ti babâ ni wala ti mama ni alingbi ti sara sioni na amolenge ni. Zia e bâ ambeni tapande ni.
27, 28. Na Ohio, a tene mbeni Témoin ti Jéhovah ayeke sara sioni na molenge ti lo. Kota da-ngbanga ni atene ti lo nyen na ndo ni?
27 États-Unis. Na ngu 1992, Kota da-ngbanga ti Ohio (États-Unis) afâ ngbanga na ndo ti tënë, so na yâ ni, mbeni babâ so ayeke Témoin ti Jéhovah ape atene so a yeke sara sioni na molenge ti lo ti koli, Bobby, tongana a fa ye na lo ti ga Témoin ti Jéhovah. Mbeni kozo da-ngbanga amû na lo raison na atene lo la lo yeke bata molenge ni. A mû na mama ni, Jennifer Pater, droit ti tene molenge ni ague na ndo ti lo. Me a tene na lo ti “fa atënë ti aTémoin ti Jéhovah oko pëpe na molenge ni.” Fason so a sû na desizion ni so asara si zo alingbi ti tene so Ita-wali Pater alingbi oko pëpe ti sara tënë na molenge ti lo na ndo ti Bible wala atënë ti nzoni sarango ye ti yâ ni. Tara ti bâ ye so asara na ndo ti Jennifer! Ye ni ayengi lo ngangu, me lo tene so lo manda ti ku Jéhovah ti sara ye. Lo tene: “Jéhovah ayeke lani lakue na mbi.” Bungbi ti Jéhovah amû maboko na avocat ti lo so ayeke mbeni wali ti gue na tënë ni na gbele Kota da-ngbanga ti Ohio.
28 Kota da-ngbanga ni ake desizion so kozo da-ngbanga ni amû. Lo tene so “ababâ na amama ayeke tâ na droit ti fa lege na amolenge ti ala, so andu nga fango na ala anzoni sarango ye nga na atënë ti mabe ti ala.” Kota da-ngbanga ni atene so, teti so a fa pëpe so atënë ti mabe ti aTémoin ti Jéhovah alingbi ti buba yâ ti li ti molenge ni wala ti sara sioni na tere ti lo, kozo da-ngbanga ni ayeke na droit ape ti ke ti mû droit ti batango molenge na babâ wala mama ndali ti atënë ti mabe ti zo ni. Kota da-ngbanga ni abâ ti lo mbeni ye pëpe so afa so atënë ti mabe ti aTémoin ti Jéhovah ayeke buba yâ ti li ti molenge wala asara sioni na tere ti lo.
29-31. A zi droit ti batango molenge na tïtî mbeni ita-wali na Danemark ngbanga ti nyen? Desizion wa Kota da-ngbanga ti Danemark kue amû na ndo ti tënë so?
29 Danemark. Anita Hansen awara mara ti kpale tongaso tongana ngbene koli ti lo ahunda na mbeni da-ngbanga ti tene a zia lo la lo bata molenge ti ala Amanda so ayeke na ngu mbasambala. Atâa so da-ngbanga ni amû droit ni na Ita-wali Hansen na ngu 2000, babâ ti Amanda ague na tënë ni na gbele kota da-ngbanga si na nda ni a tene lo la lo yeke bata molenge ni, nde na desizion ti kozo da-ngbanga ni. Kota da-ngbanga ni atene so bango ndo ti babâ na mama ni ayeke nde nde na ndo ti fini, ndali ti so tënë ti mabe ti ala ayeke nde nde, tongaso babâ ni la alingbi ti luti na lê ni. Ti tâ tënë ni, a zi Amanda na tïtî Ita-wali Hansen ndali ti so lo yeke Témoin ti Jéhovah!
30 Na yâ ti ye ti ngangu so kue, ngoi na ngoi, beku ahunzi na Ita-wali Hansen kue si lo hinga lani ape ye so lo lingbi ti tene na Nzapa na yâ ti sambela. Lo tene: “Me, atënë so ayeke na aRomain 8:26 nga na 27 adë bê ti mbi ngangu. Mbi bâ lani so Jéhovah ahinga nzoni mingi ye so mbi ye ti tene. Lê ti lo ayeke na ndo ti mbi nga lo yeke lakue nduru na mbi.”—Diko Psaume 32:8; Ésaïe 41:10.
31 Ita Hansen ague na tënë ni na gbele ndangba Kota da-ngbanga ti Danemark kue. Na yâ ti desizion ti lo, Kota da-ngbanga ni atene: “Desizion ti fa zo wa la ayeke bata molenge ayeke luti na ndo ti tâ ye so ayeke duti nzoni teti molenge ni.” Na mbage, Kota da-ngbanga ni atene so desizion na ndo ti sorongo zo so ayeke bata molenge ayeke luti na ndo ti lege so babâ ni wala mama ni ayeke sara ye na gbele akpale, me pëpe na ndo ti “tënë ti mabe na tënë ti bê” ti aTémoin ti Jéhovah. Kota da-ngbanga ni ayeda so Ita Hansen alingbi ti duti nzoni mama na tongaso a kiri na lo Amanda. Ye so azi kota vundu ti lo.
32. Tongana nyen la Kota da-ngbanga ti Poto abata ababâ na amama so ayeke aTémoin si ala bâ pasi ape ndali ti tënë ti mabe ti ala?
32 Akodoro nde nde ti Poto. Na yâ ti ambeni ye ni, tënë ti zo so ayeke bata molenge ni angbâ gi na aKota da-ngbanga ti kodoro ni pëpe. Kota da-ngbanga ti Poto so abâ tënë ti adroit ti zo afâ ambeni ngbanga ni nga. Na yâ ti afango ngbanga use, Kota da-ngbanga so ayeda so akete da-ngbanga ti kodoro ti azo ni asara ye na ababâ na amama so ayeke aTémoin ti Jéhovah nga na ala so ayeke aTémoin ti Jéhovah pëpe nde nde ndali ti tënë ti bungbi ti Nzapa. Kota da-ngbanga ni abâ ti lo so a yeke sarango kangbi la, na lo tene so “sarango kangbi na popo ti azo gi ndali ti bungbi ti Nzapa ti ala ayeke tâ na lege ni oko pëpe.” Mbeni mama so ayeke Témoin ti Jéhovah na so awara nzoni na lege ti desizion ti Kota da-ngbanga so afa so bê ti lo adë na lo tene: “A zia vundu na bê ti mbi mingi so a tene mbi yeke sara sioni na amolenge ti mbi, andâ ye kue so mbi gi ayeke ti mû na ala ye so ayeke nzoni mingi na lê ti mbi: ti fa ye na ala ti ga aChrétien.”
33. A yeke nzoni ababâ na amama so ayeke aTémoin asara ye alingbi na aPhilippien 4:5 tongana nyen?
33 Tâ tënë, ababâ na amama so ayeke aTémoin ti Jéhovah, so azo ake na ala droit ti ala ti fa andia ti Bible na amolenge ti ala ayeke sara kue ti fa so ala yeke sara ye ahon ndo ni ape. (Diko aPhilippien 4:5.) Gi tongana ti so ala hinga nzoni ti duti na droit ti fa alege ti Nzapa na amolenge ti ala, a yeke nzoni ala hinga nga so lo so ayeke Témoin ti Jéhovah pëpe ayeke nga na droit ti fa ye na amolenge ni. A-Témoin ti Jéhovah ayeke sara kua ti ala ti fango ye na amolenge ti ala nzoni tongana nyen?
34. Laso, ababâ na amama so ayeke aChrétien alingbi ti manda nyen na lege ti tapande ti aJuif ti ngoi ti Néhémie?
34 Mbeni ye so asi na ngoi ti Néhémie ayeke fa na e mbeni ye. A-Juif asara kua lani ngangu ti leke peko ti agbagba ti Jérusalem so abuba. Ala hinga so a yeke bata ala nga na sewa ti ala si akodoro so angoro ala asara sioni na ala pëpe. Ndali ni, Néhémie amû na ala wango so: “I sara bira teti aita ti i, na teti amolenge ti i ti koli, na amolenge ti i ti wali, na awali ti i, na teti da ti i.” (Néh. 4:14). Ti aJuif so, bira ni ayeke lani senge senge ape. Legeoko nga laso, ababâ na amama so ayeke aTémoin ti Jéhovah ayeke sara kue ti bata amolenge ti ala alingbi na tâ tënë. Ala hinga so na yâ ti vaka ti ala nga na ekole, azo ayeke tuku asioni ye na yâ ti li ti amolenge ti ala. Mara ti asioni ye tongaso alingbi même ti lï na yâ ti sewa ni na lege ti télé, radio nga na ambeni ye tongaso. Ababâ na amama, zia ala girisa lâ oko ape so ngangu kue so ala yeke sara ti tiri ndali ti amolenge ti ala si ala duti nzoni ayeke senge senge ape.
Mä na bê so Jéhovah ayeke mû maboko na tâ vorongo
35, 36. So e aTémoin ti Jéhovah e tiri ndali ti adroit ti e, aye ti nzoni wa e wara na pekoni? Mo leke na bê ti mo ti sara nyen?
35 Jéhovah azia biani tufa ti lo na ndo ti ngangu so awakua ti lo ti laso asara ti tiri ndali ti droit ti ala ti voro lo senge. Na yâ ti atënë ti fango ngbanga tongaso, mingi ni, awakua ti Nzapa awara lege ti fa tënë ti mabe ti ala na gbele azo ti ngbanga nga na gbele tanga ti azo (aRom. 1:8). Na tere ni, asongo benda ti ala mingi akiri amû ngangu na droit ti azo mingi so ayeke aTémoin ti Jéhovah pëpe. Ye oko, e awakua ti Nzapa e yeke pëpe azo so aye ti changé ye na yâ ti kodoro; e yeke gi nga ape gi nzoni ti e wani. Ahon aye kue, aTémoin ti Jéhovah ague na tënë ti droit ti ala na gbele ngbanga ti sara si tâ vorongo aluti nzoni nga amaï.—Diko aPhilippien 1:7.
36 Zia e bâ lâ oko ape tongana senge ye, ye so e manda na lege ti mabe ti azo so atiri lani ndali ti liberté ti voro Jéhovah! Zia e nga kue e ngbâ be-ta-zo, e zia bê ti e kue na Jéhovah ti mû maboko na kusala ti e nga ti ngbâ ti mû ngangu na e ti sara ye so bê ti lo aye.—És. 54:17.


c: text/html

text:
Ye so mbi soro ti sara na ngoi so mbi ngbâ lani kete
Na ngu 1985, mbi yeke lani gi na ngu bale-oko na ngoi so amolenge so alondo na Cambodge asi na ekole so mbi yeke dä na Columbus, Ohio na Amerika. Mbeni molenge ni ti koli oko atene Anglais kete kete. Na lege ti ambeni dessin, lo sara na mbi tënë ti ambeni mbaï so amû mbeto mingi. A yeke mbaï ti azo so a sara sana na ala, azo so a fâ ala nga na ala so akpe. Na ngoi so mbi yeke pensé lani na amolenge so, mbi yeke toto na bï. Mbi ye lani ti sara na ala tënë ti beku ti Paradis nga na ti zingongo ti akuâ, me ala hinga yanga ti kodoro ti mbi ape. Atâa so mbi ngbâ lani kete, mbi ye ti manda yanga ti kodoro ti azo ti Cambodge ti mû lege na mbi ti sara tënë ti Jéhovah na amba ti mbi ti ekole. Na ngoi ni so, mbi hinga lani pëpe so yanga ti kodoro so mbi manda so ayeke mû maboko na mbi na ngoi so mbi kono.
A yeke lani ngangu na mbi ti manda yanga ti kodoro ti azo ti Cambodge. Fani use mbi ye ti zia lege ni, me Jéhovah amû ngangu na mbi na lege ti babâ na mama ti mbi ti zia ni ape. Na mbeni ngoi, aprofesseur ti mbi nga na amba ti mbi ti klase awa mbi ti manda mbeti ayo ti wara nzoni kua ti nginza. Me mbi ye lani ti mû kua ti pionnier, tongaso mbi soro ti gue na lycée ti manda ambeni ye so alingbi ti mû maboko na mbi ti wara mbeni kua ti nginza so amû ngoi ti mbi mingi ape tongaso si mbi sara kua ti mbi ti pionnier. Tongana ekole ahunzi awe, mbi yeke wara tere lani na ambeni pionnier ti fa tënë. Mbi mû tere ti mbi wani nga ti fa Anglais na a-élève so ayeke manda lani Anglais, ye so aga na mbi aye ti nzoni mingi na pekoni.
Na ngoi so mbi yeke na ngu 16, a sara na mbi tënë ti ambeni zo ti Cambodge na Long Beach, Californie, na Amerika. Mbi gue mbi bâ ndo ni na mbi manda ti diko mbeti na yanga ti kodoro ti azo ti Cambodge. Na ngoi so mbi hunzi mandango mbeti ti mbi awe, mbi ga pionnier nga mbi ngbâ ti fa tënë na azo ti Cambodge so ayeke nduru na da ti mbi. Na ngoi so mbi wara ngu 18, mbi pensé lani ti gue na Cambodge. A yeke lani mbeni kodoro so ayeke nzoni ape, me mbi hinga lani so na popo ti azo kutu bale-oko so ayeke kâ, ambeni oko oko amä nzoni tënë ti Royaume awe. Na ngoi ni so, na yâ ti kodoro ni kue, mo yeke wara gi congrégation oko so awafango tënë 13 la ayeke dä. Na ngoi so mbi si na Cambodge kpâ mbi yeke lani na ngu 19. Ngu use na pekoni, mbi gue mbi sara kodoro kâ. Mbi wara lani mbeni kua ti traduction nga na ti fango yanga ti anglais so amû ngoi ti mbi kue ape so amû maboko na mbi na yâ kua ti mbi ti pionnier. Na pekoni mbi sara mariage na mbeni ita-wali so aye nga lani kua ti pionnier. A nzere na e mingi lani ti mû maboko na azo ti Cambodge mingi ti tene ala mû tere ti ala na Nzapa.
Jéhovah amû na mbi ‘aye so bê ti mbi aye.’ (Ps. 37:4). Ti sara si azo aga adisciple ayeke mbeni kua so amû ngia na zo mingi ahon tanga ti akua kue. Na yâ ti angu 16 so mbi sara na Cambodge, kete wungo ti awakua ti Jéhovah 13 so ayeke kâ ague na li ni na a sara si congrégation 12 nga na agroupe 4 abâ gigi.—Tënë ti Jason Blackwell.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
3 “‘Tongana sandaga ti zo ni ayeke sandaga ti beoko,*+ na tongana a yeke bagara la lo ye ti mû, a yeke nzoni lo mû koli ni wala wali ni so sioni ayeke na terê ti lo pëpe si lo ga na ni na gbe ti Jéhovah.2 Lo yeke zia ande maboko ti lo na ndö ti li ti nyama ni, na a yeke fâ lo na yanga ti tente ti bungbi. Aprêtre, amolenge ti Aaron, ayeke fi mênë ni na terê ti gbalaka ni kue.3 Lo yeke mû ande mbeni mbage ti sandaga ti beoko ni ti tene a zö ni na Jéhovah:+ a yeke mafuta+ so ayeke na ndö ti akamba ti yâ ni, mafuta kue so ayeke na terê ti akamba ti yâ ni4 nga arognon use na mafuta so ayeke na terê ni si ayeke nduru na filet. Lo yeke zi nga ande aye so ayeke na terê ti foie legeoko na arognon ni.+5 Amolenge ti Aaron ayeke zö ande ni na ndö ti gbalaka, na ndö ti sandaga so a zö ni agbi kue, so ayeke na ndö ti akeke so ayeke na lê ti wâ ni;+ a yeke sandaga so fion ni afun nzoni na hôn ti Jéhovah.*+6 “‘Tongana a yeke taba wala ngasa la lo ye ti mû na sandaga ti beoko, a yeke nzoni lo mû koli ni wala wali ni so sioni ayeke na terê ti lo pëpe.+7 Tongana kete koli-taba la lo ye ti mû na sandaga, lo yeke ga na ni na gbe ti Jéhovah.8 Lo yeke zia ande maboko ti lo na ndö ti li ti nyama ni, na a yeke fâ lo na devant ti tente ti bungbi. Amolenge ti Aaron ayeke fi mênë ni na terê ti gbalaka ni kue.9 Lo yeke zö ande mafuta ti nyama ti sandaga ti beoko ni na Jéhovah.+ Lo yeke fâ damba ni so ayeke gï mafuta mafuta so ayeke nduru na bio ti peko ni; lo zi nga mafuta so ayeke na ndö ti akamba ti yâ ni, mafuta kue so ayeke na terê ti akamba ti yâ ni10 nga arognon use na mafuta so ayeke na terê ni si ayeke nduru na filet. Lo yeke zi nga ande aye so ayeke na terê ti foie legeoko na arognon ni.+11 Prêtre ni ayeke zö ni na ndö ti gbalaka tongana kobe* so a zö ni na sandaga na Jéhovah.+12 “‘Tongana ngasa la lo ye ti mû na sandaga, lo yeke ga na ni na gbe ti Jéhovah.13 Lo yeke zia ande maboko ti lo na ndö ti li ti nyama ni, na a yeke fâ lo na devant ti tente ti bungbi. Amolenge ti Aaron ayeke fi mênë ni na terê ti gbalaka ni kue.14 Mbage so lo yeke mû ande ni ti tene a zö ni na sandaga na Jéhovah ayeke mafuta so ayeke na ndö ti akamba ti yâ ni, mafuta kue so ayeke na terê ti akamba ti yâ ni+15 nga arognon use na mafuta so ayeke na terê ni si ayeke nduru na filet. Lo yeke zi nga ande aye so ayeke na terê ti foie legeoko na arognon ni.16 Prêtre ni ayeke zö ni na ndö ti gbalaka tongana kobe* so a zö ni na sandaga, so fion ni afun nzoni na hôn ti Nzapa.* Mafuta ni kue ayeke ti Jéhovah.+17 “‘Bâ mbela so ayeke ngbâ aninga teti ala na ahale ti ala na ando kue so ala yeke sara kodro dä: Ala te mafuta wala mênë pëpe.’”+
Kete tënë
^ Wala “sandaga ti dutingo na siriri na zo so lo mû ni na lo.”
^ Wala “adë bê ti Jéhovah.” Na Hébreu: “asara si Jéhovah awu terê ti lo.”
^ Na Hébreu: “mapa,” so ti tene part ti sandaga ti beoko so ayeke ti Nzapa.
^ Na Hébreu: “mapa,” so ti tene part ti sandaga ti beoko so ayeke ti Nzapa.
^ Wala “adë bê ti Nzapa.” Na Hébreu: “asara si Nzapa awu terê ti lo.”


text:
Tongana babâ na mama ti mbi asara divorce, mbi doit ti sara ye tongana nyen?
Ye mo peut ti sara
Fa agingo bê ti mo. Fa na babâ na mama ti mo tongana nyen la ye ni so asara mo mawa wala asara mo nzoni ape. Peut-être ala peut ti fa ande na mo ye so apassé, na a peut ti sara si agingo bê ti mo ni akaï kamême.
Tongana mo bâ so babâ na mama ti mo apeut ti de bê ti mo ape, mo peut ti fa tënë ti bê ti mo na mbeni kamarade ti mo so ayeke kota zo.—aProverbe 17:17.
Na ndö ni kue, hinga so Babâ ti mo so ayeke na yayu, so ayeke “
mä sambela.” ayeke dengi mê ti mä ande mo (Psaume 65:2). Zi bê ti mo na lo ‘
ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo na ndö ti mo.’—1 Pierre 5:7.
Ye so mo doit ti sara ape
Bata ala na bê ape. Daniel, so babâ na mama ti lo adivorcé na ngoi so lo yeke lani na ngu mbasambala, atene: “
Babâ na mama ti mbi apensé lani gï na ala wani.”
Ala pensé nga na e ape, nga na aye so desizion ti ala ni ayeke sara na ndö ti e.”
Nyen la apeut ti si na Daniel tongana lo ngbâ ti sara ngonzo nga lo ngbâ ti bata babâ na mama ti lo na bê?—Diko aProverbe 29:22.
Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni ti tene Daniel agi ti pardonné babâ na mama ti lo ndali ti vundu so ala zia na bê ti lo so?—Diko aÉphésien 4:31, 32.
Sara pëpe aye so alingbi ti sara sioni na mo. Denny atene: “
Na peko ti so babâ na mama ti mbi adivorcé, vundu asara mbi mingi. Mbi komanse ti wara problème na ekole asara si mbi doublé klasse. Na pekoni . . . mbi komanse ti sara kpengba-li na klasse nga mbi manke ti tiri ape.”
Ti mo, ngbanga ti nyen la Denny ayeke sara kpengba-li nga lo manke ti tiri na ekole ape so?
Tongana nyen la mama-ndia so ayeke na aGalate 6:7 alingbi ti mû maboko na mbeni zo so sarango ye ti lo apeut ti sara sioni na lo tongana ti Denny so?
Ti tene vundu so ayeke na bê ti mbeni zo ahon, a hunda ngoi. Me tongana yeke yeke aye akomanse ti tambela nzoni kete na yâ ti fini ti mo, mo peut ti kiri ti sentir terê ti mo nzoni tongana ti kozo.


text:
YE TI MANDA 29
Jéhovah asoro Josué
Moïse amû li ni teti angu mingi na ndö ti azo ti Israël, na fadeso lo ga nduru ti kui awe. Jéhovah atene na lo: ‘Mo la mo yeke linda ande na azo ti Israël na Sese ti Zendo ape. Me mbi yeke fa gï na mo sese ni.’ Na pekoni, Moïse ahunda Jéhovah ti soro mbeni fini mokonzi ti bâ lege ti azo ti Israël. Jéhovah atene na lo: ‘Gue na mbage ti Josué, na tene na lo so a yeke lo la mbi soro lo.’
Moïse atene na azo ti mara ni so lo ga nduru ti kui awe nga so Jéhovah asoro Josué ti gue na ala na Sese ti Zendo. Na pekoni, Moïse atene na Josué: ‘Sara mbeto pëpe. Jéhovah ayeke mû maboko na mo.’ Kete na pekoni, Moïse ague na li ti Hoto ti Nébo, kâ Jéhovah afa na lo sese so Lo mû zendo ni lani ti mû na Abraham, Isaac nga na Jacob. Moïse ayeke na ngu 120 tongaso na ngoi so lo kui.
Jéhovah atene na Josué: ‘Fâ Ngu ti Jourdain, na gue na kodro ti Canaan. Mbi yeke mû maboko na mo gï tongana ti so mbi mû maboko lani na Moïse. Sara kue ti diko Ndia ti mbi lâ na lâ. Sara mbeto pëpe. Luti tongana koli. Gue mo sara ye so mbi mû yanga na mo ti sara.’
Josué atokua azo ti bembengo ndo use na gbata ti Jéricho. Na yâ ti mbaï ti peko, e yeke manda ande ye mingi na ndö ti ye so asi kâ. Na ngoi so ala kiri, ala tene so a yeke nzoni ngoi ti gue na Canaan la. Na ndade ni, Josué atene na azo ti mara ni ti leke terê ti ala ti hon. Na pekoni, lo tokua aprêtre so ayeke yô ka arche ti mbele ti mû devant ti fâ Ngu ti Jourdain. Ngu ni asuku. Me gï na ngoi so gere ti aprêtre ni adö ngu ni, ngu ni asua encore ape nga adiminué! Aprêtre ni atambela juska ala luti na milieu ti ngu ni na ala ku ti tene azo ti mara ti Israël ni kue afâ ngu ni si. Mo pensé miracle so adabe ti ala na ye so Jéhovah asara lani na Ngu-Bengba?
Na peko ti angu so kue, azo ti Israël asi fadeso na Sese ti Zendo. Ala lingbi ti leke ada nga na agbata. Ala peut ti fâ yaka, ti lu keke ti vigne nga na ambeni lê ti keke. A yeke mbeni sese so lait na mafuta ti otoro asi singo dä.
“Jéhovah ayeke fa lege na ala lakue na lo yeke zia ngia na bê ti ala, même tongana ala yeke na ndo so ahule ngangu.”—Ésaïe 58:11


text: Bia. Bia ti lango ti Sabbat.92 A yeke nzoni ti kiri singila na mo Jéhovah+nga ti he bia ti sepela* iri ti mo, Mo so mo yeke na nduzu na ndö ti aye kue,2 ti fa tënë ti tâ ndoye+ ti mo na ndaprenga ti fa lakue na bï so mo yeke be-ta-zo,3 ti sara ni na lege ti ye ti mozoko so ayeke na kamba bale-oko nga na kundi,*nga na lege ti pendere totongo ti harpe.+4 Jéhovah, mo sara si mbi duti na ngia ndali ti akusala ti mo;mbi dekongo na ngia ndali ti akusala ti maboko ti mo.5 Jéhovah, akusala ti mo ayeke kota mingi!+Apensé ti mo alï mingi!+6 Zo so ahinga ti gbu li nzoni pëpe alingbi ti hinga ni pëpe;nga zo ti buba alingbi pëpe ti mä yâ ti tënë so:+7 Tongana azo ti sioni ayeke sigi tongana asioni pere*nga tongana azo kue so ayeke sara sioni amaï pendere,a yeke ti tene a futi ala biani biani.+8 Me mo, Jéhovah, a yeke yâa mo na nduzu lakue lakue.9 Jéhovah, bi lê ti mo, mo bâ tingo ti awato ti mo;bâ tongana nyen awato ti mo ayeke kui;azo kue so ayeke sara sioni, yâ ti ala ayeke kangbi kirikiri.+10 Me mo yeke sara si mbi kiri mbi ga ngangu mingi tongana* ngbä;mbi yeke zia mafuta na terê ti mbi ti tene awoko pendere.+11 Lê ti mbi ayeke bâ tingo ti awato ti mbi;+mê ti mbi ayeke mä tënë ti tingo ti azo ti sioni so atiri na mbi.12 Me azo ti mbilimbili ayeke maï pendere tongana keke ti mbûrünga ala yeke kono ti ga kota tongana keke ti cèdre ti Liban.+13 A lu ala tongana keke na yâ ti da ti Jéhovah;ala maï pendere na lê ti alacour ti Nzapa ti e.+14 Même na lâ ti mbakoro ti ala,* ala yeke ngbâ ti maï,+ala yeke ngbâ ngangu* nga ala yeke ngbâ ti za,+15 ti fa so Jéhovah ayeke mbilimbili.Lo yeke Kota tênë ti mbi,+ nga lo sara ye kirikiri pëpe.


text: 4 So ye ni ayeke tongaso so, e yeke tene Abraham, kotara ti e na lege ti mitele, awara lani nyen?2 Na tapande, tongana a diko fade Abraham tongana zo ti mbilimbili ndali ti akusala, ka lo pika kate ti lo ndali ni, me na lê ti Nzapa pëpe.3 Mbeti ti Nzapa atene nyen? A tene: “Abraham amä na bê na Jéhovah,* na Nzapa adiko ni na lo tongana mbilimbili.”+4 Ti zo so asara kua, a yeke diko pëpe futa ti lo ni tongana kota nzobe la a sara na lo, me tongana ye so a doit ti mû ni na lo.*5 Na mbage, ti zo so azia bê na ndö ti akusala ti lo wani pëpe, me lo mä na bê na lo so adiko azo so akpe Nzapa pëpe tongana azo ti mbilimbili, a diko mabe ti lo tongana mbilimbili.+6 Legeoko tongana ti so David nga asara tënë ti ngia ti zo so Nzapa adiko lo tongana zo ti mbilimbili me na lege ti akusala pëpe, lo tene:7 “Ngia ayeke na ala so a pardonné asarango ye ti ala so ague nde na ndia, nga ala so a kanga ndö ti* asiokpari ti ala.8 Ngia ayeke na zo so Jéhovah* ayeke diko ande siokpari ti lo na li ti lo kete tongaso pëpe.”+9 Tongaso, ngia ni so ayeke gï ndali ti azo so afâ ganza, wala a yeke nga ndali ti azo so afâ ganza ape?+ Ndali ti so e tene: “Nzapa adiko mabe ti Abraham na lo tongana mbilimbili.”+10 A diko ni na lo na ngoi wa? Na ngoi so lo fâ ganza awe wala na ngoi so lo de ti fâ ganza ape? A yeke pëpe na ngoi so lo fâ ganza awe, me na ngoi so lo de ti fâ ganza pëpe.11 Lo wara marque ti fango ganza tongana mbeni nzoroko+ ti mbilimbili na lege ti mabe so lo yeke na ni tongana lo de lani zo so afâ ganza pëpe, tongaso si lo lingbi ti ga babâ ti ala kue so ayeke na mabe+ na ngoi so ala de ti fâ ganza pëpe, si a diko ala tongana azo ti mbilimbili.12 Lo yeke babâ ti ahale so afâ ganza awe, gï pëpe ti ala so agbu tënë ti fango ganza ngangu, me nga ti ala so ayeke tambela na lege ni na peko ti mabe so babâ ti e Abraham+ ayeke na ni na ngoi so lo de ti fâ ganza pëpe.13 Biani, a yeke na lege ti ndia pëpe si Abraham wala hale* ti lo awara lani zendo so lo yeke duti ande héritier ti mbeni dunia,+ me a yeke na lege ti mbilimbili so aga na lege ti mabe.+14 Tongana ala so agbu tënë ti ndia la ayeke ahéritier, andâ mabe ni aga ye senge senge na zendo ni so alï ngu awe.15 Ti tâ tënë ni, Ndia asara si ngonzo ti Nzapa alondo,+ me na ndo so ndia ayeke dä pëpe, tënë ti kengo ndia ayeke nga dä oko pëpe.+16 Ndani la, zendo ni ayeke tongana ye ti peko ti mabe, si ye ni asi alingbi na kota nzobe ti Nzapa,+ ti tene tënë ti zendo ni aga tâ tënë ndali ti ala kue so ayeke ti hale*+ ti lo, gï pëpe ngbanga ti ala so agbu tënë ti Ndia, me nga ngbanga ti ala so agbu tënë ti mabe ti Abraham, lo so ayeke babâ ti e kue.+17 (Gï tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Mbi zia mo ti ga babâ ti amara mingi.”)+ Ye so asi na gbele lo so Abraham ayeke lani na mabe na lo, so ti tene na gbele Nzapa, lo so akiri na akuâ na fini na lo iri aye so ayeke dä pëpe mo bâ mo tene ayeke dä awe.*18 Atâa so lo yeke na mbeni nda ti tënë pëpe ti duti na beku, lo zia beku ti lo na ndö ti mabe so lo yeke na ni lani, so lo yeke ga ande babâ ti amara mingi, alingbi na tënë so a tene: “Hale* ti mo ayeke ga ande tongaso.”+19 Nga, atâa so mabe ti lo awoko lani pëpe, lo bâ terê ti lo na ngoi ni so tongana kuâ awe, (ndali ti so lo yeke na ngu 100 tongaso),+ nga yâ ti Sara akanga awe.*+20 Me ndali ti zendo so Nzapa amû na lo, lo yeke na mabe, lo dë kite oko pëpe, me lo wara ngangu na lege ti mabe ti lo, lo mû gloire na Nzapa21 lo hinga biani lo tene ye so Nzapa amû zendo ni lani na lo so, Nzapa ayeke nga na ngangu ti sara ni.+22 Tongaso “Nzapa adiko ni na lo tongana mbilimbili.”+23 Me so Mbeti ti Nzapa atene: “Nzapa adiko ni na lo,” a tene ni gï ndali ti lo oko pëpe,+24 me ndali ti e nga, e so a fa kozo awe a tene a yeke diko e tongana azo ti mbilimbili ngbanga ti so e mä na bê na lo so azingo Jésus, Seigneur ti e, na kuâ.+25 Nzapa azia lo na maboko ti azo ti tene ala fâ lo ndali ti asiokpari ti e+ na lo zingo lo na kuâ ti tene a diko e tongana azo ti mbilimbili.+


text: 41 Na nze mbasambala ni, Ismaël,+ mbeni hale ti gbia* nga mbeni kota zo ti kua ti gbia so ayeke molenge ti Néthaniah molenge ti Élishama, amû ambeni koli bale-oko na terê ti lo. Ala gue na ndo ti Guédaliah molenge ti Ahicam, na gbata ti Mizpah.+ Na ngoi so ala kue ayeke te kobe na Mizpah,2 Ismaël molenge ti Néthaniah na akoli bale-oko so ayeke na terê ti lo alondo ala fâ Guédaliah molenge ti Ahicam, âta ti Shaphan, na épée. Tongaso ala fâ zo so gbia ti Babylone azia lo ti bâ ndo na ndö ti kodro ni so.3 Ismaël afâ nga aJuif kue so ayeke na terê ti Guédaliah na Mizpah, lo fâ nga aturugu ti Chaldée so ayeke kâ.4 Nduru na lango use na peko ti so a fâ Guédaliah, na ngoi so zo oko ade ti hinga tënë ni pëpe,5 ambeni koli 80 alondo na Sichem,+ na Shilo+ nga na Samarie ala ga.+ Ala kio kuä ti yanga ti ala, ala suru abongo na terê ti ala, ala fâ terê ti ala na kä,+ ala mû asandaga ti lê ti kobe nga na vuru dukane+ ti ga na ni na da ti Jéhovah.6 Tongaso Ismaël molenge ti Néthaniah alondo na Mizpah ti gue ti tingbi na ala. Na toto na yanga ti lo, lo yeke tambela ti gue na devant ti ala. Na ngoi so lo tingbi na ala, lo tene na ala: “Ala ga e gue na ndo ti Guédaliah molenge ti Ahicam.”7 Me tongana ala lï na yâ ti gbata ni, Ismaël molenge ti Néthaniah na azo ti lo afâ ala na ala bi kuâ ti ala na yâ ti dû so a bata ngu dä.8 Me akoli bale-oko na popo ti azo ni so atene na Ismaël: “Mo fâ e pëpe, ndali ti so e yeke na ambeni kobe so e honde ni na yaka: blé, orge, mafuta nga na mafuta ti otoro.” Tongaso, lo zia ti fâ ala legeoko na aita ti ala.9 Ismaël abi kuâ ti ala kue so lo fâ ala so na yâ ti mbeni kota dû so a bata ngu dä, dû so Gbia Asa azi ni lani na ndembe so Baasha, gbia ti Israël, aga ti sara bira na lo.+ A yeke dû ni so la si Ismaël molenge ti Néthaniah abi kuâ ti akoli so lo fâ ala so na yâ ni asi.10 Ismaël amû tanga ti azo ti Mizpah,+ so na popo ti ala a yeke wara amolenge-wali ti gbia ni nga na azo ti Mizpah kue, ala so Nébuzaradan mokonzi ti agarde azia ala na maboko ti Guédaliah+ molenge ti Ahicam. Ismaël molenge ti Néthaniah agbu ala na ngbâa, lo mû lege ti gue na kodro ti azo ti Ammon.+11 Tongana Johanan+ molenge ti Caréah nga na amokonzi kue ti aturugu so ayeke na terê ti lo amä tënë ti aye ti sioni kue so Ismaël molenge ti Néthaniah asara,12 ala mû akoli ni kue na terê ti ala na ala gue ti sara bira na Ismaël molenge ti Néthaniah. Ala wara lo na terê ti kota ngu so ayeke na Gabaon.13 Na ngoi so azo ni kue so Ismaël agbu ala na ngbâa abâ Johanan molenge ti Caréah nga na amokonzi kue ti aturugu so ayeke na terê ti lo, terê ti ala anzere.14 Tongaso, azo ni kue so Ismaël agbu ala na ngbâa na gbata ti Mizpah+ atourné ala mû peko ti Johanan molenge ti Caréah.15 Me Ismaël molenge ti Néthaniah na ambeni zo ti lo miombe akpe na maboko ti Johanan na ala gue na mbage ti azo ti mara ti Ammon.16 Johanan molenge ti Caréah nga na amokonzi kue ti aturugu ni so ayeke na terê ti lo amû tanga ti azo ti gbata ti Mizpah, ala so lo zi ala na maboko ti Ismaël na peko ti so Ismaël afâ Guédaliah+ molenge ti Ahicam so. Ala mû akoli ni, aturugu ni, awali ni, amolenge nga na akota zo ti yangbo ti gbia ni na Gabaon, ala kiri na ala.17 Tongaso, ala gue ala duti na ndo ti lango so ayeke na Kimham nduru na Bethléhem,+ na ala ye ti gue na Égypte+18 ngbanga ti azo ti Chaldée, ndali ti so mbeto ti azo ti Chaldée ni asara ala, na peko ti so Ismaël molenge ti Néthaniah afâ Guédaliah molenge ti Ahicam, lo so gbia ti Babylone azia lo ti bâ ndo na ndö ti kodro ni.+


text:
A hunda na Hobab ti fa lege na azo ti Israël (29-34)
Sambela ti Moïse na ngoi so camp ni alondo ti hon (35, 36)
10 Jéhovah atene na Moïse, atene:2 “Mo sara atrompette use+ na argent. Mo leke ni na marteau, a yeke hûru ni ti bungbi azo ti Israël wala ti tene ala londo ti hon.3 Tongana a hûru atrompette ni use kue, bungbi ti azo ni kue ayeke bungbi na terê ti mo na yanga ti tente ti bungbi.+4 Me tongana a hûru gï trompette oko, gï amokonzi so ayeke na ndö ti azo ahon saki oko si ayeke bungbi na terê ti mo.+5 “Tongana a hûru trompette ni atoto na nduzu nga na gbe ni, azo so asara acamp ti ala na mbage ti est+ la ayeke londo ti hon.6 Tongana ti fani use ni a hûru trompette ni atoto na nduzu nga na gbe ni, ala so ayeke sara acamp ti ala na mbage ti sud+ la ayeke londo ti hon. Lakue so mbeni camp ni ayeke londo ti hon, a yeke tongaso si ala yeke hûru trompette ni, atoto na nduzu nga na gbe ni.7 “Tongana mo ye ti iri congrégation ni kue ti bungbi na terê ti mo, a yeke hûru trompette,+ me a yeke toto na nduzu nga na gbe ni pëpe.8 Amolenge ti Aaron, so ayeke aprêtre, la ayeke hûru atrompette ni,+ lege ti sarango kua na atrompette ni so ayeke mbeni ndia so ayeke ngbâ ande lakue ndali ti ala na ahale ti ala kue.9 “Tongana ala gue ti sara bira na awato ti ala so ayeke sara ngangu na ala na yâ ti kodro ti ala, a lingbi a hûru trompette+ ti iri azo ti gue na bira, na Jéhovah Nzapa ti ala ayeke dabe ti lo na ala na lo yeke zi ala na tïtî awato ti ala.10 “Na angoi so terê ti ala anzere+ so ti tene na ngoi ti amatanga+ ti ala nga na tongo nda ti anze, ala yeke hûru trompette na ndö ti asandaga ti ala so a zö ni agbi kue+ nga na ndö ti asandaga ti ala ti beoko.+ A yeke duti ande mbeni ye so na lege ni Nzapa ti ala ayeke dabe ti lo na ala ndali ni. Mbi yeke Jéhovah Nzapa ti ala.”+11 Na use ngu ni, na lango 20 ti use nze ni,+ mbinda ni alondo na ndö ti tabernacle+ ti Témoin ni ahon.12 Tongaso, azo ti Israël akomanse ti londo na benyama ti Sinaï ti hon alingbi na kapa ti tambela ti ala ni+ so a leke awe, mbinda ni ague aluti na benyama ti Paran.+13 So ayeke kozo londongo ti ala ti hon la, a lingbi na yanga so Jéhovah amû na lege ti Moïse.+14 Tongaso, groupe* ti amara ota, ala na aturugu ti ala, so mara ti Juda si amû li ni dä alondo kozo ahon, na Nahshon+ molenge ti Aminadab la si ayeke na ndö ti groupe ti aturugu ni.15 Néthanel+ molenge ti Zuar la si ayeke na ndö ti groupe ti aturugu ti amolenge ti mara ti Issacar.16 Éliab+ molenge ti Hélon la si ayeke na ndö ti groupe ti aturugu ti amolenge ti mara ti Zabulon.17 Na ngoi so a zi yâ ti tabernacle ni na sese awe,+ amolenge ti Guershon+ na amolenge ti Mérari+ ayô ni, ala hon.18 Groupe* ti amara ota, ala na aturugu ti ala, so mara ti Ruben la si amû li ni dä alondo ahon, na Élizur+ molenge ti Sédéur la si ayeke na ndö ti aturugu ni.19 Shélumiel+ molenge ti Zurishaddaï la si ayeke na ndö ti aturugu ti amolenge ti mara ti Siméon.20 Éliasaph+ molenge ti Déuel la si ayeke na ndö ti aturugu ti amolenge ti mara ti Gad.21 Na pekoni, amolenge ti Kohath so ayeke yô ti ala agbakuru ti ndo so ayeke nzoni-kue,+ ala hon. A yeke leke tabernacle ni na nduzu kozoni si ala si.22 Groupe* ti amara ota, ala na aturugu ti ala, so mara ti Éphraïm la si amû li ni dä alondo ahon, na Élishama+ molenge ti Ammihud la si ayeke na ndö ti aturugu ni.23 Gamaliel+ molenge ti Pédahzur la si ayeke na ndö ti aturugu ti amolenge ti mara ti Manassé.24 Abidan+ molenge ti Guidéoni la si ayeke na ndö ti aturugu ti amolenge ti mara ti Benjamin.25 Na pekoni, groupe* ti amara ota, ala na aturugu ti ala, so mara ti Dan la si amû li ni dä alondo ahon, ala la ayeke na peko ti atanga ni kue. Ahiézer+ molenge ti Ammishaddaï la si ayeke na ndö ti aturugu ni.26 Paguiel+ molenge ti Ocran la si ayeke na ndö ti aturugu ti amolenge ti mara ti Aser.27 Ahira+ molenge ti Énan la si ayeke na ndö ti aturugu ti amolenge ti mara ti Nephtali.28 A yeke na lege ti molongo na molongo tongaso la si azo ti Israël na aturugu ti ala* ayeke londo ti hon na ni.+29 Moïse atene na Hobab molenge ti Réuel,*+ zo ti kodro ti Madian kogara ti lo, lo tene: “E yeke londo ti gue na ndo so Jéhovah atene na e, lo tene: ‘Mbi yeke mû ni na ala.’+ Mo ga,+ e yeke sara nzoni na mo ngbanga ti so Jéhovah amû zendo ti anzoni ye na Israël.”+30 Me Hobab atene na lo: “Ên-ën, mbi yeke gue pëpe, mbi yeke kiri na kodro ti mbi nga na ndo ti afami ti mbi.”31 Moïse atene na lo: “Pardon, mo zia e ape, mo la mo hinga nzoni mingi ndo so e lingbi ti sara acamp ti e dä na benyama, mo yeke ga zo ti fango lege na e.*32 Tongana mo gue legeoko na e,+ nzoni bê so Jéhovah ayeke sara na e, e yeke sara ni ande nga na mo.”33 Tongaso, ala londo na hoto ti Jéhovah+ na ala tambela lango ota. Sanduku ti mbele+ ti Jéhovah atambela na devant ti ala lango ota ti gi na ala mbeni ndo ti tene ala wu terê ti ala dä.+34 Mbinda ti Jéhovah+ ayeke na ndö ti ala na kota lâ na ngoi so ala yeke zia camp ni ti hon.35 Tongana Sanduku ni ayeke londo ti hon, Moïse atene: “Jéhovah, mo londo,+ zia si awato ti mo ahon kirikiri. Zia si ala so ake mo akpe na devant ti mo.”36 Tongana a zia Sanduku ni na sese, Moïse atene: “Jéhovah, kiri na terê ti gbâ ti azo* ti Israël.” +


text: 34 Na pekoni, Jéhovah atene na Moïse: “Mo sara akete tableau use ti tênë tongana ti akozo ni so.+ Mbi yeke sû ande na lê ti akete tableau ni atënë so ayeke lani na lê ti akozo ni+ so mo fâ yâ ni so.+2 Mo leke terê ti mo kekereke na ndapre, ndali ti so kekereke na ndapre mo yeke monté ande na ndö ti Hoto ti Sinaï na mo yeke luti na gbele mbi kâ na li ti hoto ni.+3 Me zo oko ayeke monté na terê ti mo pëpe, nga a bâ mbeni zo nde na ndö ti hoto ni pëpe. Atâa taba wala bagara ate pere na devant ti hoto ni pëpe.”+4 Tongaso, Moïse asara akete tableau use ti tênë tongana ti akozo ni so, lo londo na kota ndapre lo monté na ndö ti Hoto ti Sinaï gï tongana ti so Jéhovah atene na lo, lo mû akete tableau use so na maboko ti lo.5 Jéhovah adescend+ na yâ ti mbinda ni na lo duti kâ na terê ti Moïse na lo to mbela na iri ti lo Jéhovah.+6 Jéhovah ayeke hon na lê ti Moïse na lo to mbela lo tene: “Jéhovah, Jéhovah, Nzapa so asara nzoni bê na zo+ nga so abâ mawa ti zo,*+ lo sara ngonzo hio hio pëpe,+ lo si singo na tâ ndoye*+ nga na tâ tënë,*+7 lo yeke fa nzoni bê na azo saki na saki,+ lo yeke pardonné faute, kengo ndia nga na siokpari;+ me zo so asara sioni lo yeke zia lo ngbâ senge pëpe,+ lo yeke mû punition ti sioni so ababâ asara, ti ga na ni na ndö ti amolenge ti ala, na ndö ti a-âta ti ala nga na atarä ti ala.”+8 Hio, Moïse akuku lo kpo li ti lo na sese.9 Na pekoni, lo tene: “Jéhovah, fadeso, tongana mbi nzere na lê ti mo awe, pardon, Jéhovah, mo gue legeoko na e,+ atâa so e yeke azo so li ti e akpengba,*+ mo pardonné afaute nga na siokpari ti e+ na mo mû e ti ga ye ti mo.”10 Nzapa atene: “Bâ mbi yeke te mbeni mbele na ala la: Na lê ti azo ti mo kue, mbi yeke sara aye ti dongo bê so ade mbi sara ni lâ oko pëpe na ndö ti sese kue wala na popo ti amara kue.+ Azo kue so angoro mo ayeke bâ kusala ti Jéhovah, ngbanga ti so a yeke mbeni ye so amû mbeto la mbi yeke sara ni na ala.+11 “Mo dengi mê na ye so mbi yeke fa na mo laso so.+ Bâ, mbi yeke tomba yongoro na terê ti mo azo ti mara ti Amori, azo ti mara ti Heth, azo ti Périzzi, azo ti Canaan, azo ti Hévi nga na azo ti mara ti Jébus.+12 Hange, mo te mbele pëpe na azo ti kodro so mo yeke gue dä so,+ si a ga mbeni kûkû ndali ti mo pëpe.+13 Me ala fâ agbalaka ti ala na sese, ala kungbi ayanda ti ala ti tênë nga ala dë na sese ayongoro yanda* ti ala.+14 Mo kuku na gbele mbeni nzapa nde pëpe,+ ngbanga ti so Jéhovah ayeke* Nzapa so ahunda ti tene zo amû terê ti lo kue gï na lo oko.* Biani, a hinga lo tongana Nzapa so lo hunda ti tene zo amû terê ti lo kue gï na lo oko.+15 Hange, mo te mbele na azo ti kodro ni pëpe ala yeke pusu ande mo ti sara ndumba na anzapa ti ala nga ti mû sandaga na anzapa ni so,+ ambeni ayeke iri ande mo si mo yeke te sandaga ti ala.+16 Na pekoni, mo yeke mû ande amolenge ti ala ti wali ti mû na amolenge ti mo ti koli,+ na amolenge ti ala ti wali ni ayeke sara ndumba na anzapa ti ala si ala yeke pusu ande amolenge ti mo ti koli ti sara ndumba na anzapa ti ala ni.+17 “Mo leke anzapa ti wen pëpe.+18 “Mo sara Matanga ti mapa so a sara na levure pëpe.+ Mo yeke te ande mapa so a sara na levure pëpe, gï tongana ti so mbi mû lani yanga na mo. Mo sara matanga ni so na yâ ti lango mbasambala na ngoi so a fa ni awe na nze ti Abib,+ ngbanga ti so a yeke na nze ti Abib* la mo sigi lani na Égypte.19 “Akozo molenge-koli kue* ayeke ti mbi,+ na popo ni anyama ti mo kue ayeke dä, atâa akozo molenge-koli ti bagara wala ti taba.+20 A lingbi mo mû taba na place ti kozo molenge ti kororo. Me tongana mo mû taba na place ni pëpe, a lingbi mo kungbi go ti lo. Ti akozo molenge ti mo ti koli, a lingbi mo mû mbeni ye na place ti ala.+ Zo aga na gbele mbi maboko senge pëpe.21 “Mo sara kua lango omene, me na lango mbasambala ni mo wu terê ti mo.*+ Atâa a yeke ngoi ti dengo yaka wala ti kongo lê ti kobe, mo yeke wu terê ti mo.22 “Mo yeke sara Matanga ti Ayenga na akozo lê ti blé ti mo so abe awe so mo ko ni, na mo yeke sara Matanga ti kongo lê ti kobe* na hunzingo ti ngu ni.+23 “Fani ota na yâ ti ngu oko, akoli kue ayeke ga na gbele Jéhovah, tâ Seigneur, Nzapa ti Israël.+24 Ndali ti so mbi yeke tomba ande amara na gbele mo,+ na mbi yeke sara si sese ti mo akono. Na ngoi so mo yeke monté na gbele Jéhovah Nzapa ti mo fani ota na yâ ti ngu oko, zo ayeke mû kodro ti mo pëpe.25 “Mbeni ye so a sara na levure, mo mû ni mo bungbi ni na mênë ti sandaga ti mbi ti yâa na mbi pëpe.+ A lingbi a bata sandaga ti Pâque alango juska na ndapre pëpe.+26 “Lê ti kobe so ayeke pendere mingi na popo ti akozo lê ti kobe ti sese ti mo so abe awe, mo ga na ni na da ti Jéhovah Nzapa ti mo.+“Mo tö molenge ti ngasa na yâ ti ngu ti me ti mama ti lo pëpe.”+27 Jéhovah atene na Moïse: “Mo sû atënë so na mbeti,+ ndali ti so a yeke na lege ti atënë ni so la si mbi yeke te mbeni mbele na mo nga na Israël.”+28 Lo ngbâ kâ na terê ti Jéhovah lâ 40 na bï 40. Lo te ye pëpe, lo nyon ngu pëpe.+ Lo* sû atënë ti mbele ni na ndö ti lê ti akete tableau ni, aCommandement bale-oko.+29 Na pekoni, Moïse adescend na ndö ti Hoto ti Sinaï, akete tableau use ti Témoin ni ayeke na maboko ti lo.+ Na ngoi so lo descend hoto ni, lo hinga pëpe so lê ti lo ayeke su ndali ti so lo na Nzapa asara tënë.30 Tongana Aaron na azo ti Israël abâ Moïse, ala bâ so lê ti lo asu, na mbeto agbu ala ti ga nduru na lo.+31 Me Moïse airi ala. Tongaso, Aaron na amokonzi ni kue na popo ti azo ni aga na terê ti Moïse, na lo sara tënë na ala.32 Na pekoni azo ti Israël aga nduru na lo, na lo fa na ala acommandement kue so Jéhovah amû na lo na Hoto ti Sinaï.+33 Tongana Moïse ahunzi ti sara tënë na ala, lo zia voile na lê ti lo.+34 Me tongana Moïse ayeke gue na gbele Jéhovah ti sara tënë na lo, lo yeke zi voile ni na lê ti lo juska lo sigi.+ Na pekoni lo sigi na lo fa na azo ti Israël acommandement so a fa na lo.+35 Azo ti Israël abâ so lê ti Moïse asu; tongaso Moïse ayeke zia voile na lê ti lo juska lo lï ti sara tënë na Nzapa.+


text: 3 Mawa na gbata so asara kpengba-li, gbata so sioni ayeke na terê ni, gbata so asara pasi na azo ti lo wani!+2 Lo mä yanga pëpe,+ lo yeda na wango pëpe.+Lo zia bê ti lo na Jéhovah pëpe,+ lo ga nduru na Nzapa ti lo pëpe.+3 Amokonzi ti lo ayeke abamara so ayeke toto.+Ajuge ti lo ayeke tongana ambo ti ngonda* na bï,ala zia mbeni bio oko tongaso angbâ juska na ndapre ti tene ala te pëpe.4 Aprophète ti lo ayeke azo ti fandara, azo ti kango zo.+Aprêtre ti lo asara si ye so ayeke nzoni-kue aga sioni,+ala doro ndia na gere ti ala.+5 Jéhovah, so ayeke na yâ ti gbata ni, ayeke mbilimbili,+ lo sara ye ti sioni pëpe.Lakue na ndapre, lo yeke sara si azo ahinga tënë ti ngbanga so lo fâ,+a yeke gï dä lakue tongana ti so kota ndapre ayeke dä lakue.Me, kamene asara zo ti sioni pëpe.+6 “Mbi futi amara, akota tour ti ala so ayeke na acoin ti gbagba angbâ senge.Mbi buba alege ti ala kue, na a sara si zo ayeke hon dä pëpe.Agbata ti ala abuba kue, zo oko ayeke na yâ ni pëpe, zo asara kodro dä pëpe.+7 Mbi tene: ‘Ti tâ tënë ni, mo yeke sara ande mbeto ti mbi na mo yeke yeda na wango ti mbi,’*+tongaso si a futi ndo so lo lango dä so pëpe.+Mbi doit ti punir lo ndali ti aye so kue.Me, ala yeke tâ gï nduru ti sara ye ti sioni.+8 Jéhovah atene: ‘Ala ngbâ ti ku* mbi,+juska na lango so mbi yeke londo ti gbu aye na ngangu,*ndali ti so mbela ti mbi ayeke ti bungbi amara, ti bungbi aroyaume,ti tuku ngonzo ti mbi na ndö ti ala, ngonzo ti mbi kue, ngonzo ti mbi so ayeke tongana wâ.+Biani, ngonzo ti mbi so ayeke tongana wâ ayeke gbi ande sese kue.+9 Na ngoi ni so, mbi yeke changé ande yanga ti kodro ti amara na mbeni yanga ti kodro so ayeke nzoni kue,si ala kue alingbi ti di iri ti Jéhovah,na ala kue asara kua na lo maboko na maboko.’*+10 Ti londo na ando so ayeke na terê ti akota ngu ti Éthiopie,ala so avoro yanga na mbi, so ti tene molenge-wali ti azo ti mbi so a kangbi ala lani kirikiri, ayeke mû ande matabisi ti ga na ni na mbi.+11 Na lango ni so, a yeke zia ande kamene na lê ti mo pëpendali ti aye kue so mo sara ti sara kpengba-li na mbi.+Biani, na lango ni so, mbi yeke zi azo ti baba so ayeke na yâ ti mo si ayeke pika kate ti ala so,na mo yeke duti zo ti baba pëpe na ndö ti hoto ti mbi so ayeke nzoni-kue.+12 Mbi yeke zia lege na azo so asara terê ti ala kete na so ayeke asenge zo so ti ngbâ na yâ ti mo,+na ala yeke bata terê ti ala na gbe ti iri ti mbi, Jéhovah.13 Tanga ti azo ti Israël+ so angbâ ayeke sara ande ye ti sioni pëpe;+ala yeke tene ande mvene pëpe, wala a yeke wara tënë ti handango zo na yanga ti ala pëpe.Ala yeke te ye* na ala yeke lango, zo oko ayeke zia mbeto na yâ ti ala pëpe.”+14 Mo dekongo na ngia, molenge-wali ti Sion!Mo Israël, mo dekongo ti songo benda!+Molenge-wali ti Jérusalem, mo sara ngia, zia bê ti mo asi na ngia!+15 Jéhovah azi ngbanga ti lo na li ti mo awe.+Lo sara si wato ti mo akpe yongoro awe.+Jéhovah, Gbia ti Israël, ayeke na popo ti mo.+Mo yeke sara mbeto ti ye ti vundu encore ape.+16 Na lango ni so, a yeke tene ande na Jérusalem, a tene:“Sion, mo sara mbeto pëpe.+Zia maboko ti mo atï pëpe.17 Jéhovah Nzapa ti mo ayeke na popo ti mo.+So lo yeke ngangu zo ti bira, lo yeke sö mo ande.Terê ti lo ayeke nzere ande mingi ndali ti mo.+Na lege ti ndoye ti lo, lo yeke sara tënë pëpe.*Terê ti lo ayeke nzere mingi ndali ti mo, lo yeke dekongo na ngia.18 Mbi yeke bungbi ande na ndo oko ala so vundu asara ala ndali ti so ala yeke dä pëpe na ngoi ti amatanga ti mo,+ala yeke lani na terê ti mo pëpe ngbanga ti so a bi kamene na lê ti ala ndali ti lo.+19 Bâ, na ngoi ni so, mbi yeke sara ande mbeni ye ti ngangu na azo kue so asara pasi na mo.+Mbi yeke sö ande zo so aboité,+na mbi yeke bungbi na ndo oko ala so akangbi kirikiri so.+Mbi yeke sara si ala ga mbeni ye ti gonda nga mbeni ye so iri ni awu*na yâ ti kodro kue so a bi kamene na lê ti ala dä so.20 Na ngoi ni so, mbi yeke mû ala ti kiri na ni,na ngoi ni so, mbi yeke bungbi ala ndo oko.Mbi yeke sara si ala ga mbeni ye so iri ni awu,* mbeni ye ti gonda+ na popo ti azo kue ti sese,na ngoi so ala yeke bâ so mbi mû azo ti ala so ayeke na ngbâa so, mbi kiri na ala na ndo ti ala,” tënë ti yanga ti Jéhovah la.+


text: 10 Na pekoni, gbia ti azo ti Ammon+ akui, na molenge ti lo Hanun aga gbia na peko ti lo.+2 Tongana David amä tënë ni, lo tene: “Mbi yeke fa tâ ndoye na mbage ti Hanun molenge ti Nahash tongana ti so babâ ti lo afa tâ ndoye lani na mbage ti mbi.” Tongaso, David atokua awakua ti lo ti gue ti dë bê ti Hanun na peko ti kuâ ti babâ ti lo. Me na ngoi so awakua ti David asi na kodro ti azo ti Ammon,3 amokonzi ti azo ti Ammon ahunda seigneur ti ala Hanun, atene: “Mo pensé so David ane babâ ti mo la lo tokua azo ti ga ti dë bê ti mo so? Lo tokua awakua ti lo na mo ti ga ti bâ yâ ti gbata ni, ti bembe ndo nga ti kinda ni la ape?”4 Tongaso, Hanun agbu awakua ti David, lo kio kuä ti yanga ti ala mbage oko kue+ nga lo suru bongo ti ala juska asi na ngbonda ti ala na lo tomba ala.5 Tongana a sara tënë ni na David, hio lo tokua azo ti gue ti wara ala, ndali ti so kamene ahon ndö ti ala. Nga Gbia David atene na ala: “Ala ngbâ na Jéricho+ juska kuä ti yanga ti ala asigi si ala kiri.”6 A si na mbeni ngoi, azo ti Ammon ahinga so ala ga tongana mbeni ye so afun sioni na hôn ti David. Tongaso azo ti Ammon afuta azo ti Syrie so alango na Beth-Réhob+ nga na ala so alango na Zobah+ ti ga ti sara bira na terê ti ala, aturugu 20 000 so ayeke tambela na gere. Ti gbia ti kodro ti Maacah,+ a yeke aturugu 1000. Ti kodro ti Ishtob,* a yeke aturugu 12 000.+7 Tongana David amä tënë ni, lo tokua Joab na aturugu ti lo kue, so na popo ni a yeke wara angangu zo ti lo ti bira.+8 Aturugu ti azo ti Ammon ague aduti na ndo so azo ayeke hon ka dä ti lï na yâ ti gbagba ti gbata ti ala, na ala leke terê ti ala ti sara bira. Me aturugu ti kodro ti Zobah, ti Réhob, ti Ishtob* nga na ti Maacah aduti ti ala na yâ ti benyama.9 Tongana Joab abâ so aturugu ayeke ga na devant ti ala nga na peko ti ala ti sara bira na ala, lo soro ambeni kpengba turugu ti Israël, na ala leke terê ti ala ti gue ti tiri na azo ti Syrie.+10 Lo zia tanga ti aturugu ni na maboko ti ita ti lo Abishaï+ ti tene ala gue ala tiri na azo ti Ammon.+11 Na pekoni lo tene: “Tongana azo ti Syrie ahon ndö ti mbi, mo ga mo sö mbi. Me tongana azo ti kodro ti Ammon ahon ndö ti mo, mbi yeke gue ti sö mo.12 E kpengba terê ti e nga e sara mbeto pëpe+ ndali ti nzoni ti azo ti e nga na agbata ti Nzapa ti e. Jéhovah ayeke sara ande ye so ayeke nzoni na lê ti lo.”+13 Joab na azo ti lo ague atiri na azo ti Syrie, na azo ti Syrie akpe.+14 Tongana azo ti Ammon abâ so azo ti Syrie akpe, ala kpe na devant ti Abishaï, ala lï na yâ ti gbata ni. Na pekoni, Joab azia lege ti azo ti Ammon, lo kiri na Jérusalem.15 Tongana azo ti Syrie abâ so azo ti Israël akinda ala, ala kiri ala bungbi terê ti ala kue.+16 Tongaso, Hadadézer+ atokua ti iri azo ti Syrie so ayeke na ando so ayeke na terê ti Ngu ti Euphrate,+ na ala ga na kodro ti Hélam. Shobak, mokonzi ti aturugu ti Hadadézer, la aga na ala.17 Tongana David amä tënë ni, hio lo bungbi aturugu ti Israël kue na ala fâ Ngu ti Jourdain ala gue na Hélam. Aturugu ti Syrie aleke terê ti tingbi na David, na ala sara bira na David.+18 Me aturugu ti Syrie akpe na devant ti azo ti Israël. David afâ aturugu ti Syrie 700 so ayeke kpe na apuse ti mbarata nga na aturugu 40 000 so ayeke kpe na ambarata. Lo fâ nga Shobak, mokonzi ti aturugu ti ala, na ndo ni so.+19 Tongana agbia kue so Hadadézer akomande na ndö ti ala abâ so azo ti Israël akinda ala awe, hio ala gue ala mä terê na azo ti Israël ti hunda siriri.+ Nga, ala yeda ti tene Israël akomande na ndö ti ala. Mbeto amû azo ti Syrie, a sara si ala mû maboko na azo ti Ammon mbeni pëpe.


text: 43 Na ngoi so Jérémie ahunzi ti sara atënë kue so Jéhovah Nzapa ti ala atene na lo ti tene na azo ni kue awe, so ti tene atënë oko oko kue so Jéhovah Nzapa ti ala atokua lo ti tene na ala,2 Azariah molenge ti Hoshaïah, Johanan+ molenge ti Caréah na akoli kue so ayeke sara ye na fandara atene na Jérémie: “Atënë so mo yeke tene so ayeke atënë ti mvene la!” Jéhovah Nzapa ti e atokua mo na e pëpe ti tene: ‘Ala gue ala sara kodro kâ na Égypte pëpe.’3 Me Baruch+ molenge ti Nériah la ayeke pusu mo ti sara tënë tongaso na ndö ti e ti zia e na maboko ti azo ti Chaldée, si ala fâ e wala ala gbu e ti gue na e na Babylone.”+4 Tongaso, Johanan molenge ti Caréah na amokonzi ti aturugu ni kue nga na azo ni kue ake ti mä tënë ti Jéhovah so atene na ala ti ngbâ na kodro ti Juda.5 Me Johanan molenge ti Caréah, na amokonzi ti aturugu ni kue amû tanga ti azo ti Juda kue na terê ti ala, ala so alondo lani na popo ti amara kue so a kangbi ala dä kirikiri si ala kiri ti sara kodro na Juda so.+6 Ala mû akoli, awali, amolenge, amolenge-wali ti gbia nga na azo* kue so Nébuzaradan,+ mokonzi ti agarde, azia ala lani na Guédaliah+ molenge ti Ahicam,+ âta ti Shaphan,+ ti bâ ndo na ndö ti ala so; ala mû nga prophète Jérémie nga na Baruch molenge ti Nériah.7 Ndali ti so ala ke ti mä yanga ti Jéhovah, ala lï na kodro ti Égypte, na ala gue juska ala si na Tahpanès.+8 Kâ na Tahpanès, Jéhovah atene na Jérémie:9 “Mo mû akota tênë na maboko ti mo, na lê ti aJuif so ayeke kâ, mo yôro ni na yâ ti popoto ti ciment so ayeke na popo ti abrique ti gbe ti da so ayeke na yanga ti da* ti Pharaon na Tahpanès.10 Na pekoni, mo tene na ala: ‘Bâ tënë so Jéhovah ti aturugu, Nzapa ti Israël, atene la: “Bâ, mbi yeke tokua ti iri Nébucadnezzar,* gbia ti Babylone, wakua ti mbi,+ mbi yeke zia ande trône ti lo tâ gï na ndö ti atênë so mbi honde ni so, na lo yeke gbara ande tente ti lo ti gbia na ndö ni.+11 Lo yeke lï ande na kodro ti Égypte na lo yeke futi kodro ni.+ Zo so tongana a yeke ti tene sioni kobela la afâ lo, sioni kobela ayeke fâ lo, zo so tongana a yeke ti tene kota nzara la afâ lo, kota nzara ayeke fâ lo, zo so tongana a yeke ti tene a gue na lo na ngbâa, a yeke gue na lo na ngbâa, zo so tongana a yeke ti tene épée la afâ lo, épée ayeke fâ lo.+12 Mbi yeke bi ande wâ na terê ti ada* ti anzapa ti Égypte,+ lo yeke gbi ala na wâ na lo yeke gbu ala ti gue na ala na ngbâa. Lo yeke roulé kodro ti Égypte na terê ti lo, tongana ti so berger ayeke roulé bongo na terê ti lo, na lo yeke zia ndo ni ti hon na siriri.*13 Lo yeke fâ ande yâ ti ayongoro yanda ti Beth-Shémesh* so ayeke na kodro ti Égypte, lo yeke gbi ada* ti anzapa ti Égypte na wâ.”’”


text: 18 Na ndembe ni so, adisciple aga na tere ti Jésus, ala hunda lo: “Ti tâ tënë ni, zo wa la ayeke kota mingi na yâ ti royaume ti yayu?”2 Lo iri mbeni kete molenge, lo zia lo na popo ti ala,3 na lo tene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA: Tongana ALA changé lege ti ALA pëpe na ALA ga tongana akete molenge pëpe, fade ALA yeke wara lege ti lï na yâ ti royaume ti yayu oko pëpe.4 Ni la, zo so ayeke sara ande tere ti lo kete tongana kete molenge so, a yeke zo tongaso si ayeke kota mingi na yâ ti royaume ti yayu.5 Na zo so ayamba mbeni kete molenge tongana lo so ndali ti iri ti mbi, lo yamba mbi nga.6 Me zo so asara si mbeni oko ti akete zo so amä na bê na mbi atï, a yeke nzoni a kanga mbeni kota tênë ti nekango na ye na go ti lo, mara ni so alele ayeke gboto ni si ayeke turnê, na a bi zo ni tâ na yâ ti kota ngu-ingo.7 “Mawa na dunia so ndali ti aye ti lo so akanga lege na mabe ti zo! Biani, aye so akanga lege na mabe ti zo alingbi gi ti ga, me mawa na zo so aye ni aga na lege ti lo!8 Ni la, tongana maboko ti mo wala gere ti mo ayeke sara si mo tï, fâ ni na bi ni yongoro na mo. A yeke nzoni mingi teti mo ti tene mbeni mbage ti tere ti mo wala gere ti mo abuba, me mo wara fini, ahon ti tene a bi mo na amaboko ti mo wala agere ti mo use kue na lê ti wâ so ayeke lakue lakue.9 Nga, tongana lê ti mo ayeke sara ti tene mo tï, gboto ni na bi ni yongoro na mo. A yeke nzoni mingi teti mo ti wara fini na lê ti mo oko, ahon ti tene a bi mo na alê ti mo use kue na yâ ti wâ ti Géhenne.10 ALA sara hange si ALA bâ mbeni oko ti akete zo so tongana mbumbuse zo pëpe. Teti mbi tene na ALA so kâ na yayu, a-ange ti ala ayeke bâ lakue lê ti Babâ ti mbi so ayeke na yayu.11* ——12 “ALA bâ tënë so tongana nyen? Tongana mbeni koli ayeke na angasangbaga ngbangbo oko, na oko ti ala agirisa, fade lo yeke zia atanga ni bale-gumbaya na gumbaya so na ndo ti ahoto ti gue ti gi oko so agirisa so pëpe?13 Na tongana lo wara lo so agirisa so, ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA, tere ti lo ayeke nzere mingi ndali ti oko so lo wara lo, ahon atanga ni bale-gumbaya na gumbaya so agirisa pëpe.14 Legeoko nga, a yeke nzoni pëpe na lê ti Babâ ti mbi so ayeke na yayu tongana mbeni oko ti akete zo so agirisa.15 “Nga, tongana ita ti mo asara mbeni siokpari, gue mo fa na lo siokpari so lo sara. Zia a duti gi na popo ti ALA use. Tongana lo mä mo, mo kiri na lo na nzoni lege awe.16 Me tongana lo mä mo pëpe, mo mû zo oko wala use na tere ti mo, tongaso si na lege ti tënë ti yanga ti atémoin use wala ota, gere ti tënë kue aluti nzoni.17 Tongana lo mä ala pëpe, sara tënë ni na congrégation. Tongana lo mä même congrégation pëpe, zia mo bâ lo tongana mbeni zo ti amara nga tongana zo ti rongo nginza ti lapo.18 “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA: Ye kue so ALA kanga ni na sese ge ayeke duti ande ye so a kanga ni na yayu awe. Na ye kue so ALA zi ni na sese ge ayeke duti ande ye so a zi ni na yayu awe.19 Ti tâ tënë ni, mbi kiri mbi tene na ALA: Tongana azo use na popo ti ALA amä tere na sese ge na ndo ti mbeni ye so ayeke kota na so a lingbi ala hunda ni, fade Babâ ti mbi so ayeke na yayu ayeke sara ye ni so na ala.20 Na ndo so azo use wala ota abungbi dä na iri ti mbi, mbi yeke na popo ti ala na ndo ni so.”21 Na pekoni, Pierre aga na tere ti Jésus na lo hunda lo: “Seigneur, a lingbi ita ti mbi asara siokpari na tere ti mbi juska fani oke si mbi pardone lo? Juska fani mbasambala awe?”22 Jésus atene na lo: “Mbi tene na mo, mo pardone lo gi juska fani mbasambala pëpe, me juska fani bale-mbasambala na mbasambala.23 “Ndani la, royaume ti yayu ayeke tongana mbeni koli, mbeni gbia, so aye ti leke tënë ti nginza na angbâa ti lo.24 Tongana lo to nda ti leke tënë ni na ala, a ga na lo mbeni koli so nginza ti gbia ni ayeke na li ti lo alingbi na talent saki bale-oko [so ti tene, denier kutu bale-omene].25 Me, ngbanga ti so lo yeke na ye ti kiri na nginza ni pëpe, gbia ni amû yanga ti tene a kä koli ni, wali ti lo, amolenge ti lo nga na aye ti lo kue ti tene a futa na kuda ni.26 Tongaso, ngbâa ni atï na sese, lo voro yanga na gbia ni, na lo tene: ‘Mo kanga bê ti mo, fade mbi yeke kiri na nginza ni kue na mo.’27 Tongana gbia ni amä tënë so, mawa asara lo. Lo zia ngbâa so ti gue nga lo zi kuda ni kue na li ti lo.28 Me, tongana ngbâa so asigigi, lo tingbi na mbeni mba ti lo ngbâa ni. Nginza ti lo so ayeke na li ti mba ti lo ni ayeke denier ngbangbo oko. Lo gbu mba ti lo ni, na lo to nda ti pete go ti lo, lo tene: ‘Mo kiri na mbi nginza ti mbi kue so ayeke na li ti mo.’29 Tongaso, mba ti lo ngbâa ni atï na sese na lo voro yanga na lo, lo tene: ‘Kanga bê ti mo, fade mbi yeke kiri na nginza ni na mo.’30 Me lo ye ti mä lo pëpe, lo sigigi, lo mû yanga si a bi mba ti lo ni na da ti kanga juska ti tene lo kiri na nginza ni so ayeke na li ti lo.31 Na tongana amba ti lo angbâa abâ ye so asi, vundu agbu ala mingi na ala gue ala fa na gbia ni peko ti ye kue so asi.32 Tongaso, gbia ni airi lo na lo tene na lo: ‘Mo sioni ngbâa so, tongana mo voro yanga ti mo fade na mbi, mbi zi kuda na li ti mo kue.33 Mo nga kue, a lingbi mo sara fade nzoni bê na mba ti mo so, tongana ti so mbi kue mbi sara na mo fade so pëpe?’34 Na ndo ti tënë so, ngonzo agbu gbia ni ngangu na lo zia lo na maboko ti azo ti batango da ti kanga juska ti tene lo kiri na nginza ni kue so ayeke na li ti lo.35 Babâ ti mbi so ayeke na yayu ayeke sara na ALA tongaso nga tongana ALA oko oko kue apardone aita ti ALA na bê ti ALA kue pëpe.”


text:
21 “So ayeke ambela so mo yeke fa na ala la:+2 “Tongana mo vo mbeni ngbâa so ayeke Hébreu,+ lo yeke duti ngbâa ti mo ngu omene, me na ngu mbasambala ni mo yeke zi lo sân ti tene lo futa mbeni ye.+3 Tongana lo ga lani na da ti mo gï lo oko, lo yeke sigi ande lo oko. Tongana lo yeke na wali, wali ti lo ayeke gue legeoko na lo.4 Tongana wa ti lo amû na lo mbeni wali, si wali ni adü na lo amolenge ti koli wala amolenge ti wali, wali ni na amolenge ni ayeke ga ti wa ti lo, na ngbâa ni ayeke hon gï lo oko.+5 Me tongana ngbâa ni ake, lo tene: ‘Mbi ye wa ti mbi, wali ti mbi na amolenge ti mbi mingi; mbi ye a zi mbi pëpe’,+6 wa ti lo ni ayeke ga na lo na gbele tâ Nzapa. Na pekoni, lo gue na lo na terê ti yanga-da wala na terê ti cadre ti porte; lo yeke kôro mê ti lo na mbeni suä, lo yeke duti ngbâa ti lo na yâ ti gigi ti lo kue.7 “Tongana mbeni zo akä molenge ti lo ti wali na ngbâa, a yeke zi molenge-wali ni pëpe tongana ti so a zi na mbeni koli so ayeke ngbâa.8 Tongana lo nzere na lê ti wa ti lo ni pëpe si wa ti lo ni ake ti mû lo ti ga wali ti lo ti use ndo me lo sara ti tene mbeni zo nde la avo wali ni so,* wa ti lo ni ayeke na droit pëpe ti kä lo na awande, ndali ti so lo sara ye na lo na lege ni pëpe.9 Me tongana lo mû lo ti ga wali ti molenge ti lo, fade lo mû na lo droit ti molenge-wali.10 Tongana lo mû mbeni wali nde, a lingbi lo kiri na wungo ti kobe, na bongo ti kozo wali ni so na gbe ni pëpe nga lo ngbâ ti duti na lo koli na wali.*+11 Tongana lo mû aye ota so na wali ni pëpe, fade wali ni asigi senge senge sân ti futa nginza.12 “Zo so apika mbeni zo si zo ni akui, a lingbi a fâ lo.+13 Me tongana lo fâ zo ni na mbana pëpe, tâ Nzapa si azia ye ni asi, mbi yeke fa na mo mbeni ndo so zo ni alingbi ti kpe dä.+14 Tongana mbeni zo asara ngonzo na terê ti mba ti lo si na nda ni lo fâ lo na mbana,+ atâa lo kpe lo gue na terê ti gbalaka ti mbi, a lingbi mo fâ lo.+15 Zo so apika babâ ti lo wala mama ti lo, a lingbi a fâ lo.+16 “Zo so agbu mbeni zo na ngangu lo hon na lo,+ lo gue lo kä lo, wala tongana a wara zo ni na maboko ti lo,+ a lingbi a fâ lo.+17 “Zo so adeba* babâ ti lo wala mama ti lo, a lingbi a fâ lo.+18 “Bâ ye so ayeke si tongana azo ayô papa, na mbeni oko apika mba ti lo na tênë wala lo kpo lo na gobo* na zo ni akui pëpe me lo ngbâ na gbogbo:19 tongana zo ni alingbi ti londo ti gbu mbeni keke ti tambela ti sigi na gigi, a lingbi a punir pëpe zo so apika lo so. Lo yeke futa mbeni ye gï ndali ti ngoi so zo ni awara lege ti sara kua pëpe so juska zo ni asava kue kue kue.20 “Tongana mbeni zo apika ngbâa ti lo ti koli wala ngbâa ti lo ti wali na keke si lo kui na maboko ti lo, a lingbi a kiri na lo peko ti sioni so lo sara na ngbâa ni so.+21 Ye oko, tongana lo ngbâ na fini lango oko wala lango use, fade a kiri na lo peko ti sioni so lo sara so pëpe, ngbanga ti so lo vo ngbâa ni vongo na nginza ti lo.22 “Tongana azo ayeke tiri, na ala pusu mbeni mama ti ngo si molenge ti lo asigi kozo na ngoi ti dungo lo,*+ me kuâ* asi dä pëpe, a lingbi a hunda na lo so asara ye ni so ti futa mbeni ye alingbi na ye so koli ti wali ni ahunda na lo; lo yeke futa ni na gbele ajuge.+23 Me tongana kuâ asi na pekoni, a lingbi mo mû fini na place ti fini,*+24 lê na place ti lê, pembe na place ti pembe, maboko na place ti maboko, gere na place ti gere,+25 kä ti wâ na place ti kä ti wâ, kä na place ti kä, gobo na place ti gobo.26 “Tongana mbeni zo apika lê ti ngbâa ti lo ti koli wala lê ti ngbâa ti lo ti wali si abuba, lo yeke zi ngbâa ni na place ti lê ti lo ni.+27 Tongana lo fâ pembe ti ngbâa ti lo ti koli wala ti ngbâa ti lo ti wali, lo yeke zi ngbâa ni na place ti pembe ti lo ni.28 “Tongana bagara akpo mbeni koli wala mbeni wali si zo ni akui, a yeke bo bagara ni na tênë juska a fâ lo,+ a yeke te nyama ti lo pëpe, nga a yeke punir wa ti bagara ni pëpe.29 Me tongana bagara ni ayeke kpo ka azo, na a sara tënë ni na wa ti bagara ni me lo yeke kanga ka bagara ni pëpe, si bagara ni akpo mbeni koli wala wali na kuâ, a yeke bo bagara ni juska a fâ lo, a yeke fâ nga wa ti bagara ni.30 Tongana a hunda na lo ti futa mbeni ye* ti kanga lê ti kpale ni, lo yeke futa ye so a hunda na lo ti mû ti sö na fini* ti lo alingbi na ye kue so a yeke hunda na lo ti futa.31 Tongana bagara ni akpo mbeni molenge-koli wala mbeni molenge-wali, a lingbi a sara ye na wa ti bagara ni alingbi na mbela so.32 Tongana bagara akpo mbeni ngbâa ti koli wala ngbâa ti wali, wa ti bagara ni ayeke futa sicle* 30 na wa ti ngbâa ni, a yeke bo bagara ni na tênë juska lo kui.33 “Tongana mbeni zo azia yanga ti mbeni dû senge, wala lo zi mbeni dû si lo kanga yanga ni pëpe na bagara wala kororo atï na yâ ni,34 wa ti dû ni ayeke futa mbeni ye na place ni.+ Lo yeke futa ngere ti nyama ni na wa ti nyama ni, na kuâ ti nyama ni ayeke ga ti lo.35 Tongana bagara ti mbeni zo akpo bagara ti mba ti lo si bagara ni so akui, ala yeke kä bagara ni so angbâ na fini so na ala kangbi yâ ti nginza ni. Ala kangbi nga yâ ti kuâ ti bagara ni so.36 Nga, tongana azo ahinga so bagara ni so ayeke kpo ka amba ti lo, me wa ti lo ayeke kanga ka lo pëpe, lo yeke futa mbeni ye biani, lo yeke mû bagara na place ti bagara, na kuâ ti bagara ni so ayeke ga ti lo.
Kete tënë
^ Na Hébreu: “a futa mbeni ye na place ti lo ti zi lo.”


text: 1 Jude, ngbâa ti Jésus Christ, me ita ti Jacques, atokua mbeti so na ala so Nzapa airi ala, ala so ayeke na songo na Nzapa Babâ ni si lo ndoye ala nga so a bata ala nde ndali ti Jésus Christ:2 Zia Nzapa angbâ ti sara nzoni bê mingi mingi na ALA, ti mû na ALA siriri mingi mingi nga ti sara ndoye mingi mingi na ALA.3 ALA so mbi ndoye ALA mingi, mbi sara fade ngangu kue ti sara mbeti na ALA na ndo ti oko salut so mbi na ALA e yeke na ni. Me mbi bâ so a yeke nzoni ti sara mbeti na ALA ti wa ALA ti tiri ngangu ndali ti mabe so a mû ni gi fani oko biani biani awe na azo so ayeke nzoni-kue.4 Nda ni ayeke so, ambeni zo alï na popo ti e na mayele, azo so Mbeti ti Nzapa afa ala giriri awe ti wara ngbanga so. Ala yeke azo so akpe mbeto ti Nzapa pëpe, ala mû kota nzobe ti Nzapa ti e tongana mbeni raison ti sara sioni ye na kamene pëpe. Ala duti be-ta-zo pëpe na Lo oko so ayeke Wa ti e nga na Seigneur ti e, Jésus Christ.5 Atâa so mbi hinga so ALA hinga atënë ni kue awe, mbi ye ti dabe ti ALA na ni: Jéhovah azi lani mbeni mara na sese ti Égypte, me na pekoni lo futi ala so asara ye na mabe pëpe.6 Ti a-ange so abata lani kozo ndo ti ala pëpe, me so ala dö tâ ndo ti duti ti ala ni ala zia, lo kanga ala na akamba so angbâ lakue lakue na lo bata ala na yâ ti bingo so avuko pitipiti ti ku na ngbanga ti kota lango ni.7 Sodome na Gomorrhe, legeoko na agbata so angoro ala, asara tongana a-ange so. Ala sara lani lango-sioni ahon ndo ni na ala gue na peko ti anzara ti mitele so ague nde na ye so Nzapa aleke. Ni la, a zia akodoro so tongana mbeni tapande ti gbotongo mê teti e na lege so ala wara ngbanga ti wâ ti lakue lakue.8 Tongaso nga, akoli so ayeke mû peko ti asioni bibe* ti ala, ala sara si mitele aga sioni na ala bâ ala so akomande* na ndo ti ala tongana ambumbuse zo. Ala yeke zonga ala so Nzapa amû gloire na ala.9 Me tongana tënë alondo lani na popo ti archange Michel na Zabolo na lo na Zabolo apapa na ndo ti kuâ ti Moïse, lo tara pëpe ti dë ngbanga na ndo ti Zabolo na asioni tënë, me lo tene: “Zia Jéhovah asuku na mo.”10 Ye oko, akoli so ayeke sara sioni tënë ti aye kue so ala hinga ni biani pëpe. Me ti aye kue so ala gbu nda ni gi tongaso, tongana anyama so ahinga ndo pëpe, ala ngbâ gi ti buba tere ti ala dä.11 Mawa na ala, ndali ti so ala mû lege ti Caïn. Ala dö tere ti ala ti mû sioni lege ti Balaam ti wara futa. Ala futi na lege ti tënë ti kengo yanga ti Koré.12 Na ngoi ti amatanga so ALA yeke sara na popo ti ALA, akoli so aduti dä tongana akota tênë so ahonde tere ti ala na gbe ti ngu. Ala yeke aberger so ayeke mû kobe na tere ti ala wani na mbeto pëpe. Ala yeke ambinda so ngu ayeke dä pëpe na so pupu ahon na ni kirikiri. Ala yeke akeke so alë pëpe tongana ngoi ni alingbi, ala kui fani use, a gboto ala na gunda ni kue.13 Ala yeke asioni mapo ti ngu-ingo so akporo si asigigi na asarango ye ti ala so ayeke aye ti mungo kamene na ala. Ala yeke atongoro so mbilimbili lege ti ala ayeke dä pëpe, so a bata vukongo ndo ti bingo ndali ti ala teti lakue lakue.14 Hénoc, so aga na molongo mbasambala ni na yâ ti hale ti Adam, atene ândö prophétie na ndo ti azo so, tongana lo tene: “Bâ, Jéhovah aga lani na a-ange ti lo saki na saki so ayeke nzoni-kue,15 ti fâ ngbanga na ndo ti ala kue, na ti wara tënë na li ti ala kue so akpe Nzapa pëpe na ndo ti akusala kue so ala sara na kpengo Nzapa pëpe. Nga lo wara tënë na li ti ala na ndo ti atënë ti songo bê kue so awasiokpari so akpe Nzapa pëpe atene na tere ti lo.”16 Akoli so ayeke azo ti dikongo tënë na gbe ti go, so ayeke dema tere na ndo ti gigi ti ala, na ala yeke sara ye alingbi na nzara ti bê ti ala wani. Yanga ti ala ayeke sara nzoni tënë ti ala wani, si na oko ngoi ni ala yeke gonda azo ti wara nzoni dä.17 Âdu ti ALA, ALA so mbi ndoye ALA mingi, zia ALA dabe ti ALA na aye so abazengele ti Seigneur ti e Jésus Christ atene ândö,18 ala yeke tene lani na ALA atene: “Na ngoi ti nda ni, fade azo ti hengo ndo ayeke ga. Ala yeke sara ye alingbi na anzara ti bê ti ala wani ndali ti aye so amû gonda na Nzapa pëpe.”19 Ala yeke azo so ayeke ga na kangbi, azo ti mitele, mbeni ye ti yingo ayeke na tere ti ala pëpe.20 Me ALA so mbi ndoye ALA mingi, tongana ALA yeke kpengba na ndo ti mabe ti ALA so ayeke nzoni ahon tanga ti aye kue, na ALA yeke sambela na yingo vulu,21 zia ALA ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa na ngoi so ALA yeke ku ti tene Seigneur ti e Jésus Christ asara nzoni bê na ALA si ALA wara fini ti lakue lakue.22 Nga, zia ALA ngbâ ti sara nzoni bê na ambeni zo so ayeke na kite.23 ALA sö azo so na gbotongo ala na lê ti wâ. Me zia ALA ngbâ ti sara nzoni bê na ambeni zo ni, ALA sara tongaso na mbeto, na oko ngoi ni ALA ke même bongo ti yâ ni so mitele asara saleté na tere ni.24 Nzapa alingbi ti bata ALA si ALA tï pëpe, na ti zia ALA na gbele gloire ti lo na yâ ti kota ngia na sioni oko na tere ti ALA pëpe.25 Zia a mû na oko Nzapa, Sauveur ti e na lege ti Jésus Christ Seigneur ti e, gloire, kota ndo ti gbia, ngangu na komandema na angoi kue so ahon kozo, fadeso nga lakue lakue. Amen.


text:
Nzapa ayeke sara si mo hinga ti bâ yâ ti ye nzoni (8)
Psaume ti David. Maskil.*32 Ngia ayeke na zo so a pardonné kengo ndia ti lo awe, so a kanga ndö ti siokpari ti lo awe.+2 Ngia ayeke na zo so Jéhovah abâ so tënë ayeke na li ti lo pëpe,+na so bibe ti handango zo ayeke na yâ ti lo pëpe.3 Na ngoi kue so mbi zi yanga pëpe, bio ti mbi awoko kue ndali ti so mbi dema na yâ ti alango ni kue,+4 ndali ti so bï na lâ, maboko ti mo* ane na ndö ti mbi.+Ngangu ti mbi ahunzi kue, tongana ti so ngu ahule na ngoi ti ndowa. (Sélah)5 Mbi bâ gbä mbi fa siokpari ti mbi na gigi na mo,mbi honde faute ti mbi pëpe.+Mbi tene: “Mbi yeke fa akengo ndia ti mbi na Jéhovah,”+na mo pardonné asiokpari ti mbi.+ (Sélah)6 Ndani la zo kue so ayeke be-ta-zo ayeke sambela mo+na ngoi so a lingbi ti wara mo.+Na ngoi ni so, même angu so asuku amû ndo ayeke si na lo pëpe.7 Mo yeke ndo so mbi kpe dä ti honde terê ti mbi;mo yeke bata mbi si ye ti vundu asi na mbi pëpe.+Mo yeke sara si dekongo ti ngia ti salut ti mo angoro mbi kue.+ (Sélah)8 Mo tene: “Mbi yeke sara si mo hinga ti bâ yâ ti aye nzoni nga mbi yeke fa na mo lege so a lingbi mo mû ni.+Mbi yeke mû na mo wango, na lê ti mbi ayeke gï na ndö ti mo.+9 Sara ye pëpe tongana mbarata wala vuko kororo* so ahinga ndo pëpe,+so a hunda ti tene a zia kamba na yanga ti lo si lo lutinga kozoni si lo ga nduru na mo.”10 Apasi ti zo ti sioni ayeke mingi;me zo so azia bê ti lo na ndö ti Jéhovah, Lo yeke sara si tâ ndoye ti Lo angoro zo ni kue.+11 Ala azo ti mbilimbili, ala duti na ngia ndali ti Jéhovah nga ala sara ngia!Ala azo so bê ti ala avuru, ala dekongo na ngia!


text:
Mercredi 17 janvier
Mbeni molenge oko so ahinga ti tene yanga ti kodro ti aJuif ayeke dä pëpe.
Tongana e lingbi pëpe ti mä yâ ti afango ye ti Bible na mbeni yanga ti kodoro nde, a lingbi ti duti mbeni kota kpale ndali ti songo ti e na Jéhovah. Na ngoi so Néhémie akiri na Jérusalem, lo bâ so ambeni molenge so ayeke kâ ahinga lani ti tene Hébreu pëpe. Songo ti amolenge so na Jéhovah awoko ndali ti so ala lingbi pëpe ti mä yâ ti Mbeti ti Nzapa kue (Néh. 8:2, 8). Ambeni babâ na mama so ayeke aChrétien, so ayeke sara kua ti Jéhovah na mbeni congrégation ti mbeni yanga ti kodoro nde, abâ so songo ti amolenge ti ala na Jéhovah awoko. Tongana e diko ye na mbeni yanga ti kodoro nde, peut-être a yeke ndu bê ti e tongana ti yanga ti kodoro ti e wani ape. Nga, ndali ti so a yeke ngangu na e ti sara lisoro nzoni na azo na mbeni yanga ti kodoro nde, a lingbi ti sara si e nze na songo ti e na Jéhovah alingbi ti woko. Tongaso, na ngoi so e ngbâ ti bata nzara so e yeke na ni ti sara na Jéhovah na yâ ti mbeni congrégation ti yanga ti kodoro nde, a lingbi e gi ti bata songo ti e na Jéhovah.—Mat. 4:4. w16.10 2:4-6
Jeudi 18 janvier
Mabe ayeke . . . fango polele na gigi ye so afa atene aye so mo bâ ni pëpe ayeke dä biani.
Mabe ayeke mbeni pendere sarango ye ti aChrétien. Me azo kue la ayeke na ni pëpe (2 aThes. 3:2). Ye oko, Jéhovah amû na awakua ti lo “konongo ti mabe” so alingbi na zo oko oko (aRom. 12:3; aGal. 5:22). A lingbi azo kue so ayeke na mabe akiri singila mingi na Jéhovah. Jésus Christ atene lani so Babâ ti lo ti yayu ayeke gboto azo na mbage ti lo na lege ti Molenge ti lo (Jean 6:44, 65). Tongana mbeni zo amä na bê na Jésus a yeke pardonné asiokpari ti lo. Na pekoni, ye so ayeke zi lege na lo ti duti na kpengba songo na Jéhovah teti lakue lakue (aRom. 6:23). Nyen la e sara ti lingbi na mara ti pendere ye so? So siokpari ayeke na tere ti e, e lingbi tâ gi na kuâ (Ps. 103:10). Me Jéhovah abâ so e lingbi ti sara anzoni ye. Na lege ti kota nzobe ti lo, lo zi bê ti e ti yeda na nzoni tënë. Tongaso e komanse ti mä na bê na Jésus ti wara fini ti lakue lakue.—1 Jean 4:9, 10. w16.10 4:1, 2
Vendredi 19 janvier
[Paul awa] adisciple na atënë mingi.—Kus. 20:2.
Na yâ ti alettre ti lo, lo sara nzoni tënë ti amba ti lo aChrétien. Lo na ambeni asara voyage lani teti angu mingi na kite ayeke dä ape so lo hinga afaute ti ala, me lo sara anzoni tënë na ndo ti ala. Na tapande, lo sara tënë ti Timothée lo tene Timothée ayeke “molenge ti [lo] so [lo] ndoye lo mingi nga so lo yeke be-ta-zo na yâ ti Seigneur”, lo so ayeke bâ ande biani lege ti aye so agbu bê ti amba ti lo (1 aCor. 4:17; aPhil. 2:19, 20). Paul atene lani na congrégation ti Corinthe so Tite ayeke ‘mba ti ni wakua ndali ti nzoni ti ala’. (2 aCor. 8:23). Na ngoi so Timothée na Tite amä ye so Paul atene na ndo ti ala lani so, a doit ti kpengba ala mingi. Paul na Barnabas azia fini ti ala lani na yâ ti kpale na lege so ala kiri ague na ando so a sara aye ti ngangu na ala dä kozo. Na tapande, ala kiri ague na Lystres ti kpengba afini disciple ti ngbâ na yâ ti mabe atâa so azo akanga lege na ala kâ lani ngangu (Kus. 14:19-22). Na Éphèse, gbâ ti azo asara ngonzo na tere ti Paul, nga lo wa adisciple na atënë mingi.—Kus. 20:1. w16.11 1:10, 11


text:
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Ti mo a yeke . . .
mbeni ye so ayeke na yâ ti bê ti zo?
gi mbeni senge tënë tongaso?
mbeni gouvernement so ayeke na yayu?
YE SO BIBLE ATENE
“Fade Nzapa ti yayu ayä royaume so afuti lâ oko pëpe.”—Daniel 2:44, La Sainte Bible en sango.
‘A mû Molenge-koli na e; na fade ngangu ti komande ayeke na ndogo ti Lo.’—Ésaïe 9:5.
TËNË SO ABÂ MO TONGANA NYEN?
Mbeni gouvernement ti mbilimbili so mo lingbi ti wara ye ti nzoni dä. —Ésaïe 48:17, 18.
Mo yeke duti na nzoni seni nga na ngia na yâ ti fini dunia so ayeke ga.—Apocalypse 21:3, 4.
E LINGBI TI YEDA BIANI NA YE SO BIBLE ATENE?
En, ndali ti ambeni raison use tongaso:
Jésus afa ye so Royaume ti Nzapa ayeke sara ande. Jésus afa lani na adisciple ti lo ti sambela ti tene Royaume ti Nzapa aga nga ti tene a sara ye so bê ti Nzapa aye na ndo ti sese (Matthieu 6:9, 10). Jésus asara ambeni ye so afa tongana nyen a yeke kiri ande tënë na sambela so.
Na ngoi so lo yeke lani na ndo ti sese, Jésus amû kobe na azo, lo sava azo ti kobela nga lo zingo akuâ (Matthieu 15:29-38; Jean 11:38-44). Teti so lo yeke ga ande Gbia ti Royaume ti Nzapa, Jésus afa kete yanga ti aye ti nzoni so Royaume ni ayeke sara ande na azo so ayeke duti na gbe ni.—Apocalypse 11:15.
Aye so ayeke si na yâ ti dunia so afa so Royaume ti Nzapa aga nduru ti si awe. Jésus atene lani so kozo si Royaume ni aga ti zia siriri na ndo ti sese, fade dunia ni ayeke si singo na atënë ti bira, nzara nga na yengingo ti sese.—Matthieu 24:3, 7.
A yeke aye so e yeke bâ ni laso. Tongaso e hinga na bê ti e kue so Royaume ti Nzapa aga nduru awe ti hunzi akpale so kue.
BÂ TËNË SO
Azo ayeke duti ande tongana nyen na gbe ti Royaume ti Nzapa?
Kiringo tënë ni ayeke na PSAUME 37:29 nga na ÉSAÏE 65:21-23.


text:
46: Gbagba ti Jéricho
NYEN la asara si gbagba ti Jéricho so akungbi? A yeke mo bâ mo tene mbeni kota bombe si atï na ndo ni. Me na ngoi ni kâ, azo ayeke na abombe pëpe, ala yeke nga même na ngombe pëpe. A yeke mbeni ye ti kpene nde so Jéhovah asara! Zia e bâ ye so asi.
Bâ tënë so Jéhovah atene na Josué: ‘Mo na aturugu ti mo, ala tambela ala ngoro kodoro ti Jéricho. Ala ngoro kodoro ni fani oko lâ oko oko teti lango omene. Ala yô arche ti mbele ni, na a lingbi aprêtre mbasambala ahon kozo na trompette na yanga ti ala, na arche ni ayeke ga na peko ti ala.’
‘Na lango mbasambala ni, ala ngoro gbata ni fani mbasambala. Na pekoni, ala huru trompette a ninga, na azo kue adekongo ngangu. Fade gbagba ni ayeke kungbi na sese!’
Josué na azo ti lo asara ye so Jéhovah atene na ala. Tongana ala yeke tambela, ala zi yanga oko pëpe. A mä gi toto ti gere ti ala nga na ti atrompette ni. Peut-être awato ti azo ti Nzapa asara mbeto mingi. Mo bâ bengba kamba so a kanga na ndo ti fenêtre so? A yeke fenêtre ti zo wa? Biani, Rahab asara ye so awakala use ni atene na lo ti sara. Afami ti lo kue ayeke na yâ ti da ti lo na ala yeke bâ ye so asi.
Na nda ni, na lango mbasambala ni, na peko ti so ala ngoro gbagba ni fani 7, ala huru trompette na ala dekongo, si gbagba ti Jéricho atï. Josué atene: ‘Ala fâ azo ti gbata ni kue, na ala gbi gbata ni. Ala gbi ye kue so ayeke na yâ ni. Me gi lor, argent, gengere nga na wen si ala bata ni, ala zia aye so na tabernacle ti Jéhovah.’
Josué atene na awakala use so: ‘Ala gue na da ti Rahab, ala sigigi na lo na afami ti lo kue.’ Rahab na afami ti lo asö kuâ, tâ gi tongana ti so awakala ni atene na lo.
Josué 6:1-25.
Ahundango tënë
- Jéhovah atene na akoli so ague ti sara bira nga na aprêtre ti sara nyen na yâ ti lango omene?
- A hunda na akoli ni ti sara nyen na lango mbasambala ni?
- Tongana ti so mo yeke bâ na lê ti foto ni, nyen la asi na gbagba ti Jéricho?
- Nda ti bengba kamba so ayeke na lê ti fenêtre so ayeke nyen?
- Josué atene na azo ti bira ni ti sara nyen na azo ti kodoro ni nga na kodoro ni mveni? Ka ti argent, lor, gengere na wen so ala yeke wara ni?
- A hunda na awakala use ni ti sara nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko Josué 6:1-25.
Lani, azo ti Israël angoro tere ti gbagba ti Jéricho fani mingi na lango mbasambala ni. Tongana nyen ye so akpa kusala ti fango tënë ti aTémoin ti Jéhovah na lâ ti nda ni so? (Jos. 6:15, 16; Es. 60:22; Mat. 24:14; 1 aCor. 9:16).
Tongana nyen tënë ti prophétie so ayeke na Josué 6:26 aga tâ tënë ngu 500 tongaso na pekoni? Ye so afa nyen na e na ndo ti tënë ti yanga ti Jéhovah? (1 aGbia 16:34; Es. 55:11).


text:
Molenge ti Jaïrus; mbeni wali andu yanga ti bongo ti Jésus (18-26)
Jésus asava mbeni waziba nga mbeni koli so yanga ti lo akanga (27-34)
Alê ti kobe ni ayeke mingi, me azo ti kua ni ayeke mingi ape (35-38)
9 Tongaso, lo monté na yâ ti ngö, lo fâ ngu na lo gue na gbata ti lo.+2 Na bâ, ala yeke ga na lo mbeni zo so mbage ti terê ti lo akui na so alango na ndö ti kete gbogbo. Tongana Jésus abâ mabe ti ala, lo tene na koli so mbage ti terê ti lo akui so: “Gbu ngangu, molenge ti mbi. A pardonné siokpari ti mo awe.”+3 Me ambeni scribe atene na bê ti ala: “Koli so ayeke zonga Nzapa la.”4 So Jésus ahinga apensé ti ala, lo tene: “Ngbanga ti nyen ala yeke tene asioni tënë na yâ ti bê ti ala?+5 Na tapande, ti tene: ‘A pardonné asiokpari ti mo awe,’ wala ti tene: ‘Londo, mo tambela,’ so wa si ayeke ngangu ape?+6 Ye oko, ti tene ala hinga so a mû komandema na Molenge ti zo na ndö ti sese ti pardonné siokpari. . .”, lo tene na zo so mbage ti terê ti lo akui so: “Londo, mo mû kete gbogbo ti mo, mo gue na da ti mo.”+7 Lo londo, lo gue na da ti lo.8 Tongana gbâ ti azo ni abâ ye so, mbeto asara ala, na ala mû gloire na Nzapa, lo so amû mara ti komandema tongaso na azo.9 Tongana Jésus azia ndo ni si lo yeke hon, lê ti lo atï na ndö ti mbeni koli so iri ti lo ayeke Matthieu, so ayeke duti na da ti rongo nginza ti impôt. Lo tene na lo: “Mû peko ti mbi.” Na mango tënë so, lo londo, lo mû peko ti lo.+10 Na pekoni, na ngoi so lo yeke te kobe na yâ ti da ni, bâ, gbâ ti azo ti rongo nginza ti impôt nga na awasiokpari aga, na ala yeke te kobe na Jésus na adisciple ti lo.+11 Me tongana aFarizien abâ ye so, ala tene na adisciple ti lo: “Ngbanga ti nyen maître ti ala ayeke te kobe na azo ti rongo nginza ti impôt nga na awasiokpari?”+12 Na mango ala, Jésus atene: “Azo so ayeke na nzoni terê ayeke na bezoin ti wanganga pëpe, me gï azo ti kobela.+13 Ala gue agi ti hinga nda ti tënë so atene: ‘Mbi ye sarango nzoni bê na zo, me mbi ye sandaga pëpe.’+ Ndali ti so mbi ga ti iri azo ti mbilimbili pëpe, me awasiokpari.”14 Na pekoni, adisciple ti Jean aga ahunda lo, atene: “Ngbanga ti nyen la si e na aFarizien e yeke mû jeûne, me adisciple ti mo ayeke mû jeûne ape?”+15 Na ndö ti tënë so, Jésus atene na ala: “Na ngoi kue so koli so amû wali fini fini+ angbâ na terê ti akamarade ti lo, ala yeke na raison oko pëpe ti sara vundu. Me ambeni lango ayeke ga ande so a yeke zi lo na terê ti ala;+ na ngoi ni so la si ala yeke mû jeûne.16 Zo ayeke mû fini yanga ti bongo ti fü na lê ti kä ti ngbene bongo pëpe. Me tongana lo sara ni, fini yanga ti bongo ni ayeke gboto yâ ti ngbene bongo ni, na lê ti kä ni ayeke kiri ti kono.+17 Nga, azo ayeke tuku fini vin na yâ ti angbene bozo ti vin pëpe. Me tongana ala tuku ni dä, abozo ni ayeke sungba na vin ni ayuru kirikiri na bozo ni abuba. Ye oko, azo ayeke tuku fini vin na yâ ti afini bozo ti vin, na abozo ni na vin ni kue angbâ nzoni.”18 Tongana lo ngbâ ti sara tënë na ala, bâ, mbeni mokonzi apusu nduru, lo ba li ti lo* na gbe ti lo, lo tene: “Ti si na ngoi so, âmanke molenge ti mbi ti wali akui awe. Me mo ga mo zia maboko ti mo na ndö ti lo na lo yeke kiri na fini.”+19 Jésus alondo, na lo na adisciple ti lo ague na peko ti mokonzi so.20 Me mbeni wali ayeke dä so ayeke na kobela so asara si mênë ayeke ga na terê ti lo mingi,+ a sara ngu 12 awe. Lo ga na mbage ti peko ti Jésus na lo ndu yanga ti bongo ti lo ti ndö ni.+21 Wali ni ayeke tene na yâ ti bê ti lo, atene: “Tongana mbi ndu gï bongo ti lo ti ndö ni, mbi yeke sava.”22 Jésus atourné, na tongana lo bâ wali ni, lo tene: “Molenge ti mbi ti wali, mo gbu ngangu; mabe ti mo asava mo awe.”+ Gï na l’heure ni so, terê ti wali ni asava.+23 Na ngoi so Jésus alï na da ti mokonzi ni, lê ti lo atï na ndö ti azo ti hurungo flûte nga na gbâ ti azo so ayeke sara wuluwulu.+24 Jésus atene: “Ala sigi, ndali ti so kete molenge-wali ni akui pëpe, me lo yeke lango.”+ Na ndö ti tënë so, ala komanse ti he lo na ti zere lo.25 Gï so a tomba gbâ ti azo ni na gigi awe, Jésus alï na da ni, lo gbu maboko+ ti kete molenge-wali ni na molenge ni alondo.+26 Tënë ti ye so amû yâ ti ndo ni kue.27 Tongana Jésus azia ndo ni si lo yeke hon, awaziba use+ amû peko ti lo, ala yeke dekongo, ala tene: “Sara nzoni bê na e, Molenge ti David.”28 Na peko ti so Jésus alï na yâ ti da, awaziba ni aga na terê ti lo, na lo hunda ala, lo tene: “Ala yeke na mabe so mbi lingbi ti sara ye so?”+ Ala kiri tënë na lo: “En, Seigneur.”29 Lo ndu lê ti ala,+ lo tene: “Zia ye ni asi na ala alingbi na mabe ti ala.”30 Na lê ti ala azi. Nga, Jésus agboto mê ti ala ngangu, lo tene: “Zia si mbeni zo amä tënë ni pëpe.”+31 Me na peko ti so ala sigi na yâ ti da ni awe, ala sara si sango ti lo amû yâ ti ndo ni kue.32 Tongana ala zia ndo ni si ala yeke hon, bâ, azo aga na lo mbeni koli so yanga ti lo akanga nga so sioni yingo ayeke na yâ ti lo.+33 Na peko ti so lo tomba sioni yingo ni awe, koli ni asara tënë.+ Bê ti gbâ ti azo ni adö, ala tene: “Lâ oko ade a bâ mara ti ye tongaso na Israël pëpe.”+34 Me aFarizien atene: “Lo yeke tomba asioni yingo na ngangu ti mokonzi ti asioni yingo.”+35 Jésus atambela na yâ ti agbata nga na akete kodro oko oko kue. Lo fa ye na yâ ti asynagogue ti ala nga lo fa nzoni tënë ti Royaume. Lo sava mara ti akobela nde nde kue nga na ambage ti terê nde nde kue so abuba.+36 Tongana lo bâ gbâ ti azo so, mawa ti ala asara lo+ ngbanga ti so a sara pasi na ala nga yâ ti ala akangbi kirikiri tongana ataba so ayeke na berger pëpe.+37 Lo tene na adisciple ti lo: “Biani, akobe ti fango ni ayeke mingi, me azo ti kua ni ayeke mingi pëpe.+38 Tongaso, ala voro yanga na Wa ti kua ni ti tokua azo ti kua ti fâ akobe ti yaka ti lo.”+


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Mo yeke pardonné terê ti mo wani?
A lingbi ti duti ngangu na e ti pardonné terê ti e wani ndali ti afaute ti e so Jéhovah apardonné ni awe. Na ngoi ti Kota bungbi ti lango ota ti ngu 2016 “Ngbâ ti duti be-ta-zo na Jéhovah”, a sara tënë na ndö ti tënë so na ngoi ti mbeni diskur nga na mbeni vidéo. Bâ vidéo ni encore na ndö ti JW Library, na pekoni kiri tënë na ahunda so ge so:
A bi Sonia na gigi asara ngu oke?
Versê wa la a-ancien adiko na Sonia? Versê ni so amû maboko na lo tongana nyen?
Aita ti congrégation asara ye na Sonia tongana nyen na ngoi so a kiri na lo na bungbi?
Apensé wa la Sonia atirika na ni? Tongana nyen la babâ ti lo amû maboko na lo?