text:
CHAPITRE BALE-OKO NA MBASAMBALA
‘Mbi yeke ngbâa ti Jéhovah!’
1, 2. (a) Bara wa la si mbeni gene aga abara na Marie? (b) Kota ye wa la ayeke ku Marie?
MARIE ayô lê ti lo na nduzu, lo ku tere ti lo na zo ni so alï na yâ ti da ti lo so pëpe. Koli ni so ahunda tënë ti babâ wala mama ti Marie ape, lo ga gi ndali ti lo Marie ni. Na bango zo ni so, lo yeke ti gbata ti Nazareth ape, teti azo kue ahinga tere na yâ ti kete gbata so. Biani, lo yeke ti lo nde mingi. Lo bara Marie na mbeni fason so asara si li ti Marie akpe kue. Lo tene: “Bara mo, mo so Nzapa abâ mo tâ na nzoni lê mingi. Jéhovah ayeke na mo.”—Diko Luc 1:26-28.
2 A yeke na ndo so la si Bible asara tënë ti Marie kpâ na e. A yeke na mbeni ngoi so mbeni kota ye ayeke ku lo. Marie ayeke molenge ti Héli, mbeni zo ti gbata ti Nazareth so ayeke na sese ti Galilée. Mbeni koli aga na peko ti lo ti mû lo na wali. Iri ti koli so ayeke Joseph. Lo yeke mbeni senge menusier, me lo ye tënë ti Nzapa mingi. Ni la, ti Marie, peut-être na yâ ti li ti lo, mbeni kota ye ayeke si na yâ ti gigi ti lo ape, gi ti tene lo duti wali ti Joseph, lo mû maboko na lo nga lo dü na lo amolenge. Me, mo ye ti bâ! gene so amû na lo mbeni ye ti sara, so alondo na Nzapa. Ye ni so ayeke changé gigi ti lo mingi.
3, 4. Ti hinga ye na ndo ti Marie, a yeke nzoni e zia aye wa yamba na e gi ti hinga gi nyen?
3 Bible afa ye mingi na ndo ti Marie ape, na ye so asara si azo mingi agi li ti ala na ni gbä. Bible asara tënë pëpe na ndo ti ngoi so Marie ade molenge. A sara nga tënë mingi pëpe na ndo ti sarango ye ti tere ti lo, na a fa nga pëpe wala lo yeke pendere, wala lo yo. Ye oko, ye so Bible atene na ndo ti lo afa kamême mbeni ye na ndo ti lo.
4 Ti hinga ye na ndo ti Marie, a yeke nzoni e mû atënë nde nde so azo ayeke fa ka na yâ ti abungbi ti vorongo Nzapa na ndo ti lo nga na adessin ti lo ndenge na ndenge so ala sara, e zia ni yamba. E zia nga yamba afango ye so amû gonda mingi na Marie, wali so asara tere ti lo kete so, na tapande afango ye so atene lo yeke “Sainte Marie” nga “Mama ti Nzapa.” Me zia e bâ tâ ye so Bible atene na ndo ti lo, teti ye so la ayeke fa na e so lo yeke lani na kota mabe mingi nga ayeke fa na e tongana nyen ti sara ye na mabe tongana ti lo.
Mbeni ange asi na lo
5. (a) Ngbanga ti nyen li ti Marie akpe na bara so ange Gabriel abara na lo so? (b) Tapande ti Marie afa na e nyen?
5 Zo so asi na da ti Marie so ayeke mbeni zo tongana e ape. A yeke ange Gabriel. Lo tene na Marie so “Nzapa abâ [lo] tâ na nzoni lê mingi.” Na mango tënë so, li ti Marie “aga kirikiri mingi” si lo hunda tere ti lo na mara ti bara ni so (Luc 1:29). Tënë ni so aye ti tene nyen la? Ti Marie, zo alingbi ti pensé ti gonda lo ape, me ange ni atene na lo so Nzapa la abâ lo na nzoni lê. Ye so anzere na Marie mingi. Ye oko, Marie atene na bê ti lo ape so, so ni nzere na lê ti Nzapa awe so, awe. Tapande ti Marie afa na e so a yeke tâ mbeni nzoni ye ti gi ti nzere na lê ti Nzapa, me zia si e tene lâ oko ape na bê ti e so, so e nzere na lê ti lo awe so, awe. Nzapa aye azo ti baba pëpe, me zo so asara tere ti lo kete, mara ti zo tongaso la si lo ye lo nga lo yeke mû maboko na lo.—Jacq. 4:6.
Marie atene na bê ti lo ape so, so ni nzere na lê ti Nzapa awe so, awe
6. Ange Gabriel afa na Marie mbeni pendere ye so Nzapa amû na lo. A yeke nyen?
6 Sarango tere kete ayeke mbeni ye so Marie ayeke duti ande tâ na bezoin ni mingi. Senge ape, ngbanga ti so ange ni afa na lo so Nzapa amû na lo mbeni pendere ye so lo Marie ni lo ku tere ti lo na ni ape. Ange Gabriel atene na lo so lo yeke dü ande mbeni molenge so ayeke duti ande kota ahon tanga ti azo kue na ndo ti sese. Lo tene: “Jéhovah Nzapa ayeke mû ande na lo trône ti babâ ti lo David. Na fade lo yeke komande na ndo ti da ti Jacob teti lakue lakue. Nga, royaume ti lo ayeke hunzi lâ oko pëpe.” (Luc 1:32, 33). Marie ahinga so, a sara ngu saki oko tongaso awe, Nzapa atene lani na David so mbeni hale ti lo ayeke komande ande kpu na kpu (2 Sam. 7:12, 13). Depuis la azo ayeke ku singo ti Messie ni so, na lo yeke duti ande molenge ti lo Marie ni!
7. (a) Tënë so Marie ahunda na ange ni afa nyen na ndo ti lo? (b) Amaseka ti laso alingbi ti manda nyen na mbage ti Marie?
7 Mbeni ye ni nga ayeke so ange ni atene na Marie so a yeke iri ande molenge ni so “Molenge ti Lo so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue.” Tâ mbeni wali na sese ge alingbi ti dü Molenge ti Nzapa biani? Marie lo wani, lo lingbi ti dü tongana nyen? Tâ tënë, Joseph aga na peko ti lo, me lo de ti mû lo na wali ape. Ye so asara si Marie ahunda, lo tene: “Ye so ayeke si ande tongana nyen, so mbi de ti bungbi na mbeni koli pëpe so?” (Luc 1:34). Bâ so Marie asara tënë na kamene ape, lo fa polele so lo de ti hinga koli ape. Me laso, mingi ti amaseka abata tere ti ala pëpe, na ala yeke nduru ti he ala so abata ti ala tere ti ala. Biani, dunia so achangé, me Jéhovah, lo changé ti lo oko pëpe (Mal. 3:6). Ni la, tongana ti ngoi ti Marie, azo so asara ye alingbi na andia ti lo, lo ne ala mingi.—Diko aHébreu 13:4.
8. Atâa so Marie ayeke na siokpari na tere ti lo, lo yeke dü ande molenge ni tongana nyen si siokpari aduti na tere ti molenge ni ape?
8 Atâa so Marie ayeke kota wakua ti Nzapa, lo yeke nga na siokpari na tere ti lo. Ni la, lo yeke sara ande tongana nyen ti dü Molenge ti Nzapa? lo so siokpari ayeke na tere ti lo oko ape so! Ange Gabriel afa na lo ni, lo tene: “Yingo vulu ayeke ga ande na ndo ti mo, na ngangu ti Lo so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue ayeke zu ti duti na ndo ti mo. Ndani la si molenge so mo yeke dü lo, lo yeke duti ande nzoni-kue, na a yeke iri lo Molenge ti Nzapa.” (Luc 1:35). Tënë “nzoni-kue” ge aye ti sara tënë ti “ye so ayeke na saleté pëpe,” wala “ye so sioni ayeke na yâ ni ape.” E azo, tongana e dü molenge, siokpari so ayeke na yâ ti tere ti e ayeke duti nga na yâ ti tere ti molenge ni. Me ti Marie, Jéhovah ayeke sara ande mbeni miracle. Lo yeke mû ande fini ti Molenge ti lo na yayu kâ ti zia ni na yâ ti Marie. Na pekoni, yingo vulu ti Nzapa, wala ngangu ti Nzapa mveni, ayeke duti na ndo ti lo si molenge ni awara siokpari, même kete tongaso, na yâ ti tere ti lo pëpe. Marie amä na bê na tënë ti ange ni so? Lo sara ye tongana nyen?
Marie akiri tënë na ange Gabriel
9. (a) Ngbanga ti nyen azo so adë kite na ye so asi na Marie ayeke na raison ape? (b) Ange Gabriel atene nyen na Marie ti kpengba mabe ti lo?
9 A yeke ngangu na ambeni zo, même na ambeni kota zo ti aEglize, ti mä na bê so mbeni wali so ade ti hinga koli ape alingbi ti dü molenge. Atâa aye kue so ala manda, mbeni tâ tënë ayeke dä so ala gbu ndani ape. Tënë ni ayeke tënë so ange Gabriel atene, so “atënë kue ti yanga ti Nzapa ayeke ga gi tâ tënë.” (Luc 1:37). Marie ayeda na tënë ti ange Gabriel ni, ndali ti so lo yeke na kota mabe. Mabe ni so ayeda na atënë gi tongaso ape. Ni la, tongana ti ambeni zo so ayeke gbu li, Marie abezoin ti tene a fa na lo mbeni ye so afa biani atene mabe ti lo ni aluti nzoni. Tongaso, ange Gabriel atene na lo so songo ti lo Élisabeth, so ayeke mbakoro awe na so ade ti dü molenge ape, amë ngo na ngangu ti Nzapa.
10. Nyen la afa na e so peut-être Marie agi lani bê ti lo atâa pendere ye so lo yeke na ni ti dü Molenge ti Nzapa?
10 Fadeso Marie ayeke sara nyen? Kota kusala la ayeke na gbe ti lo so, na ye kue afa na lo so Nzapa ayeke sara ande si atënë kue so ange ni atene na lo so ayeke si biani. Atâa so a yeke mbeni pendere ye ti dü Molenge ti Nzapa, âmanke Marie agi bê ti lo mingi. Kozoni kue, Joseph aye ti mû lo na wali. Ka tongana lo bâ lo na ngo, fade ala yeke sara ande mariage ni la? Mbeni ye ni nga ayeke so batango Molenge ti Nzapa ayeke duti ande kete ye ape. Lo yeke më ngo ti tâ Molenge ti Nzapa mveni, lo so Nzapa aye lo mingi. Nga, a yeke ti lo ande ti bâ lege ti molenge ni si asioni ye ti dunia ni asara sioni na lo ape. So kete kua la ape!
11, 12. (a) Nyen la ambeni koli ti kota mabe asara lani na ngoi so Nzapa amû na ala ambeni kota kua ti sarango ni? (b) Tënë so Marie atene na ange Gabriel afa nyen na ndo ti lo Marie ni?
11 Bible afa so même ambeni koli ândö so ayeke na kota mabe asara lani mbeto kete ndali ti mbeni kota kua so Nzapa amû na ala ti sara. Na tapande, Moïse ake lani, lo tene so ni hinga ti sara tënë nzoni ape, tongaso ni kpa ti duti watokua ti Nzapa ape (Ex. 4:10). Ti Jérémie, lo tene lani so lo “de molenge” mingi ti sara kua so Nzapa amû na lo ti sara (Jér. 1:6). Jonas nga, lo kpe lani kua so Nzapa amû na lo, lo hon yongoro (Jonas 1:3). Ka ti Marie, lo yeke sara ti lo ande nyen?
12 Marie atene na ange Gabriel, lo tene: “Bâ, mbi yeke maseka-wali so ayeke ngbâa ti Jéhovah! Zia ye ni asi na mbi gi tongana ti so mo tene.” (Luc 1:38). Atënë ti lo ni afa biani so lo yeke na tâ be-ti-molenge nga lo yeke zo ti mango yanga. Même laso, azo mingi abâ Marie tongaso. Maseka-wali so ayeke ngbâa, lo yeke ye oko ape tongana a haka lo na tanga ti awakua kue. Gigi ti lo kue ayeke na maboko ti wa ti lo. Marie abâ nga tere ti lo tongaso na mbage ti Jéhovah, Wa ti lo. Lo hinga so Nzapa ayeke bata lo, teti so Jéhovah ayeke be-ta-zo na azo so ayeke be-ta-zo na lo. Lo hinga nga so tongana lo ngbâ lakue ti sara kua ti lo na lege ni, Jéhovah ayeke sara tufa na ndo ti lo.—Ps. 31:23.
Marie ahinga so Jéhovah Nzapa ti lo so ayeke be-ta-zo ayeke bata lo
13. Tongana e bâ so e kpa pëpe ti sara mbeni ye so Nzapa ahunda na e ti sara, tapande ti Marie alingbi ti mû maboko na e tongana nyen?
13 Ambeni ngoi ayeke dä so Nzapa ahunda na e ti sara ambeni ye so peut-être na lê ti e, e kpa pëpe ti sara ni. Ye oko, Bible afa na e aye mingi so apusu e ti zia bê ti e kue na lo, tongana ti so Marie asara lani (aProv. 3:5, 6). Fade e yeke zia bê ti e kue na lo? Tongana e sara tongaso, Nzapa ayeke futa e, na ye so ayeke pusu e encore ti zia bê ti e kue na lo.
Lo gue lo bâ Élisabeth
14, 15. (a) Na ngoi so Marie ague abâ Élisabeth na Zacharie, nzoni ye wa la Jéhovah asara na lo? (b) Atënë ti Marie so ayeke na Luc 1:46-55 afa nyen na ndo ti lo?
14 Tënë so ange Gabriel atene na Marie na ndo ti Élisabeth andu bê ti Marie mingi. Lo hinga so Élisabeth alingbi ande ti zia tere ti lo na place ti lo Marie ni. Tongaso, lo londo na yanga ti ndapre lo gue na kodoro ti Juda. Guengo ni kâ ahunda tambela ti lango ota wala osio, ndali ti so gbâ ti ahoto ayeke na ando ni so. Tongana Marie alï na yâ ti da ti Élisabeth na prêtre Zacharie, Jéhovah akiri asara mbeni ye ti kpengba na mabe ti lo. Na ngoi so Élisabeth amä bara ti Marie, molenge so ayeke na yâ ti lo ahuru na ngia. Tongaso, yingo vulu asi Élisabeth si lo tene na Marie, lo tene lo yeke “mama ti Seigneur ti [lo]”. Nzapa afa kozo na Élisabeth so molenge ti Marie ayeke ga ande Seigneur ti lo, wala Messie ni. Na pekoni, yingo akiri apusu Élisabeth ti gonda Marie ndali ti mango yanga ti lo, lo tene: “Ngia ayeke nga na wali ni so amä na bê.” (Luc 1:39-45). Tâ tënë, ye kue so Nzapa atene na Marie ayeke si biani.
15 Marie nga kue akiri tënë, na a bata tënë ti lo ni so nzoni na yâ ti Bible. (Diko Luc 1:46-55.) Gi na oko ndo so la si e wara yongoro tënë ti Marie, na atënë ti lo ni afa ye mingi na ndo ti lo. A fa so lo yeke zo so ahinga ti kiri singila teti so lo sepela Jéhovah ndali ti pendere ye so lo mû na lo ti duti mama ti Messie ni. A fa nga so lo yeke na kota mabe, teti lo tene so Jéhovah ayeke kinda azo ti baba me lo yeke mû maboko na asenge zo so agi lo nga lo yä ala na nduzu. Atënë ti lo ni afa nga so lo hinga ye mingi na ndo ti Mbeti ti Nzapa. Mbeni mbeti atene so lo sara kusala na ambeni tënë 20 na ndo ni tongaso ti yâ ti mbage ti Bible so alondo na Genèse ti si na Malachie. *
16, 17. (a) Nyen la Marie na molenge ti lo asara lani, so e lingbi ti mû pekoni? (b) So Marie ague aduti na ndo ti Élisabeth so afa na e nzoni ye wa?
16 Atënë so Marie atene so afa polele so lo yeke gbu ka li ti lo na ndo ti atënë ti yâ ti Mbeti ti Nzapa mingi. Me atâa so kue, lo sara lakue tere ti lo kete, lo zia si atënë ti yâ ti Mbeti ti Nzapa la asara tënë ahon ti tene lo wani lo sigigi na ambeni tënë ti li ti lo. Molenge so ayeke na yâ ti Marie ayeke sara ande tongana lo, teti tongana lo kono, lo wani lo tene: “Ye so mbi fa ayeke ti mbi pëpe, me a yeke ti lo so atokua mbi.” (Jean 7:16). A yeke nzoni e hunda atënë so na tere ti e: ‘Mbi nga kue mbi bâ Bible na nene ni? Wala mbi ye ka ti fa gi tënë ti li ti mbi?’ Ti Marie, lo bâ Bible na nene ni.
17 Marie angbâ na ndo ti Élisabeth nduru na nze ota, lo mû maboko na Élisabeth mingi, na kite ayeke pëpe so dutingo ti lo kâ asara lo nzoni mingi nga (Luc 1:56). Ye so afa na e tongana nyen mbeni kamarade alingbi ti duti mbeni nzoni ye ndali ti e. Tongana e sara kamarade na azo so aye Jéhovah Nzapa na bê ti ala oko, songo ti e na Nzapa ayeke kpengba mingi. (aProv. 13:20) Me ngoi asi awe ti tene Marie akiri na yanga-da ti lo. Tongana Joseph abâ lo ande na ngo ni so, lo yeke tene ande nyen?
Marie na Joseph
18. (a) Tënë ti ye wa Marie afa na Joseph? (b) Joseph asara ye tongana nyen?
18 Marie aku ngbii ngo ti lo asigigi awe si lo fa tënë ni na Joseph? E pensé ape. Me peut-être lo gi bê ti lo kozo wala Joseph ni, nzoni koli so aye tënë ti Nzapa so, ayeke sara ande nyen tongana lo mä tënë ni so lo Marie lo yeke tene na lo ande? Ye oko, lo gue lo fa peko ti aye ni kue na Joseph. Tënë ni so asara Joseph nzoni oko ape. Lo ye biani ti mä na bê na tënë ti nzoni molenge-wali so, me ye ni akpa mo bâ mo tene Marie anzi tere ti lo. Bible afa pëpe aye so akporo lani na yâ ti li ti Joseph ni. Me a fa so lo ye ti divorcé na Marie, teti na tango ni kâ, azo so angbâ ti bâ tere ndali ti mariage ayeke mo bâ mo tene ala sara mariage awe. Ye oko, lo ye ti bi kamene na lê ti Marie na lê ti azo ape, tongaso lo soro ti divorcé na lo na hondengo ni (Mat. 1:18, 19). Tongana Marie abâ so nzoni koli so agi bê ti lo mingi na ndo ti ye so asi so, mawa adoit ti sara lo mingi. Me lo sara ngonzo na tere ti Joseph ape.
19. Jéhovah asara nyen ti mû maboko na Joseph ti sara ye so ayeke nzoni?
19 Na nzoni bê, Jéhovah amû maboko na Joseph ti sara ye so ayeke nzoni. Mbeni ange aga na lo na bango li si atene na lo so Nzapa la asara si Marie amë ngo so. So tënë ti dengo bê biani! Fadeso Joseph asara ye so Marie asara ti lo kozo awe, lo sara tâ gi ye so Jéhovah afa na lo ti sara. Lo mû Marie na wali, na lo leke tere ti lo ti sara kota kua so ayeke ti bata Molenge ti Jéhovah so Marie ayeke dü ande.—Mat. 1:20-24.
20, 21. Nyen la ala so asara mariage awe nga na ala so aye ti sara ni alingbi ti manda na mbage ti Marie na Joseph?
20 Azo so asara mariage awe, wala so aye ti sara ni, a yeke nzoni ala manda ye na lege ti amaseka use so. Tongana Joseph ayeke bâ wali ti lo so ade maseka ayeke sara akua ti lo ti wali na ti mama, kite ayeke pëpe so bê ti lo ayeke na ngia so ange ti Jéhovah afa na lo ye so a lingbi lo sara lani. Joseph abâ tongana nyen la si a yeke kota ye ti zia bê ti lo na Jéhovah na ngoi so lo ye ti mû akota desizion (Ps. 37:5; aProv. 18:13). E pensé so lo bâ lege ti sewa ti lo lani nzoni nga lo sara ye na ala na nzoni bê mingi.
21 Nyen la e lingbi ti manda nga na mbage ti Marie so lo yeke lani nduru ti ga wali ti Joseph? Atâa so na mango lo kpâ, Joseph ahinga li ti lo na tënë ti Marie ni ape, Marie azia desizion ni na tïtî Joseph, teti so lo la lo yeke duti mokonzi ti sewa ti ala. Peut-être Marie amanda ye mingi na lege ti ye so asi so. A yeke nga mbeni ye so awali Chrétien ti laso alingbi ti manda ye dä nga. Mbeni ye ni nga ayeke so Joseph na Marie abâ nene ti sarango tënë polele na popo ti mba.—Diko aProverbe 15:22.
22. (a) Gere ti mariage ti Joseph na Marie aluti na ndo ti nyen? (b) Kusala wa ayeke ku ala?
22 Afini marié so ato nda ni nzoni mingi. Ala use kue aye Jéhovah Nzapa mingi nga ala ye ti sara kua ti ala ti nzoni babâ na nzoni mama na lege so anzere na Nzapa. Ala yeke wara ande aye ti nzoni mingi, me nga ala yeke tingbi ande na ambeni kpale. Ala yeke bata ande Jésus, molenge so ayeke kono ande ti ga koli so ahon tanga ti azo kue na ndo ti dunia.
^ par. 15 Ambeni tënë ni ayeke ti Hanna, mbeni wali be-ta-zo, so lo nga kue lani Jéhovah asara si lo dü molenge.—Bâ encadré “Apendere sambela use” so ayeke na Chapitre 6 ni.


c: text/html

text: 5 Ni la, mbi mû wango so na ala so ayeke a-ancien na popo ti ALA, teti mbi nga mbi yeke ancien legeoko na ala na mbi yeke témoin ti apasi so Christ abâ, na mbi yeke wara nga gloire so a yeke fa ni ande; mbi tene:2 ALA bata angasangbaga ti Nzapa so lo zia na maboko ti ALA; zia a gbu ALA gbungo na ngangu pëpe ti sara ni, me zia ALA sara ni na bê ti ALA wani; ALA bata angasangbaga ni na bibe ti warango ye na lege ti likisi pëpe, me na bê ti ALA kue;3 ALA bata angasangbaga ni na sarango mokonzi pëpe na ndo ti ala so ayeke aye ti Nzapa, me ALA ga atapande ndali ti angasangbaga ni.4 Na ngoi so kota berger ni ayeke fa tere ti lo na gigi, fade ALA yeke wara couronne ti gloire so pendere ni ayeke hon pëpe.5 Legeoko nga, amaseka-koli, ALA woko tere na gbe ti ambakoro. Me ALA kue, ALA yü bibe ti sarango tere kete tongana ALA yeke sara ye na mba na popo ti ALA, ngbanga ti so Nzapa ake azo ti baba, me lo yeke mû kota nzobe ti lo na azo so ayeke na tâ be-ti-molenge.6 Tongaso, ALA sara tere ti ALA kete na gbe ti ngangu maboko ti Nzapa, tongaso si lo yä ALA na nduzu tongana ngoi ni alingbi;7 na oko ngoi ni, ALA bi agingo bê ti ALA kue na ndo ti lo, ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo na ndo ti ALA.8 ALA zia li ti ALA kpô, zia lê ti ALA akpengba. Wato ti ALA Zabolo ayeke tambela tongana mbeni bamara so ayeke toto, na lo yeke gi mbeni zo ti te lo.9 Me ALA luti ti ke lo, ALA kpengba na yâ ti mabe, na hingango so a-oko pasi so ayeke si nga na sewa ti ALA ti aita kue na yâ ti dunia so.10 Me na peko ti so ALA bâ pasi teti kete ngoi awe, Nzapa ti kota nzobe kue, lo so lo iri ALA ti wara gloire ti lo ti lakue lakue ndali ti so ALA sara beoko na Christ, ayeke hunzi lekengo ALA, lo yeke sara si ALA luti ngangu, lo yeke sara si ALA kpengba.11 Ngangu ayeke ti lo teti lakue lakue. Amen.12 A yeke na lege ti Sylvain, mbeni ita so mbi bâ lo tongana be-ta-zo, si mbi sû nduru mbeti so na ALA ti kpengba ALA nga ti fa na ALA so tâ kota nzobe ti Nzapa ni la; ALA luti ngangu na yâ ni.13 Wali so ayeke na Babylone, lo so a soro lo tongana ALA, atokua bara na ALA; molenge ti mbi Marc nga atokua bara na ALA.14 ALA bara mba na popo ti ALA na sungo ngbangba ti mba na ndoye.ALA kue so ayeke beoko na Christ, zia siriri aduti na ALA.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 5 E hinga so tongana a si so da ti e so ayeke na sese, so ti tene tente so, abuba,+ e yeke wara ande na yayu mbeni da so alondo na Nzapa, mbeni da so angbâ lakue lakue, so maboko ti zo la si asara ni pëpe.+2 E yeke dema biani na ngoi so e yeke na yâ ti da ti lango so, na e ye mingi ti yü da ti lango ti e so ayeke ti yayu,+3 si na peko ti so e yü ni awe, a yeke wara ande e na terê senge pëpe.4 Biani, e so e yeke na yâ ti tente so, e yeke dema, na ye ahon ndö ti e awe; ndali ti so e ye pëpe ti zi da ni so na terê ti e, me e ye ti yü mbeni da ni so,+ si fini amene ye so ayeke kui kuingo.+5 A yeke Nzapa si aleke e ndali ti ye so,+ lo la si lo mû na e mbeni ye ti fa atene ye so ayeke ga ayeke si biani, ye ni so lo mû na e ayeke yingo ti lo.+6 Tongaso, lakue e yeke na mbeto oko pëpe na e hinga so na ngoi so e ngbâ na yâ ti da ti e so ayeke terê ti e ti zo, e yeke yongoro na Seigneur,+7 e yeke tambela na lege ti mabe, me pëpe na lege ti ye so lê abâ.8 Me e yeke na mbeto oko pëpe nga a nzere na e mingi ti duti yongoro na terê ti e ti zo na ti gue ti sara kodro na Seigneur.+9 Tongaso, wala a yeke na ngoi so e yeke sara kodro na lo wala e yeke yongoro na lo, e zia na gbele e ti nzere na lê ti lo.10 A lingbi e kue e luti na devant ti ngende ti fango ngbanga ti Christ, si zo oko oko awara futa ti aye so lo yeke sara na yâ ti terê ti lo ti zo, a lingbi na aye so lo yeke sara, wala a yeke ye ti nzoni wala a yeke ye ti sioni.+11 So e hinga kpengo mbeto ti Seigneur awe, e yeke ngbâ ti ga na azo ti yeda na tënë so e fa, me Nzapa ahinga e na asarango ye ti terê ti e nzoni mingi. Ye oko, mbi yeke na beku so conscience ti ala amû nga lege na ala ti hinga e na asarango ye ti terê ti e nzoni mingi.12 E kiri e yeke sara nzoni tënë ti e na ala la pëpe, me e yeke fa na ala mbeni ye so ayeke pusu ala ti pika kate ti ala ndali ti e, si ala lingbi ti kiri tënë na azo so ayeke pika kate ti ala ndali ti ye so lê abâ,+ me ala yeke pika kate ti ala pëpe ndali ti ye so ayeke na yâ ti bê ti zo.13 Tongana e yeke lani azo so li ti ala ayeke dä pëpe,+ a yeke ndali ti Nzapa; me tongana e yeke azo so abata bibe ti ala nzoni, a yeke ndali ti ala.14 Ndoye so Christ ayeke na ni apusu e ti sara ye, ngbanga ti ye so e bâ ayeke so: zo oko akui ndali ti azo kue;+ tongaso azo kue akui lani awe.15 Lo kui ndali ti azo kue si ala so ayeke na fini, ala lingbi ti ngbâ na fini ndali ti ala wani mbeni pëpe,+ me ndali ti lo so akui ndali ti ala na so a zingo lo na kuâ.16 Ti fadeso, e hinga mbeni zo oko pëpe na lege ti mitele.+ Atâa tongana e hinga lani Christ na lege ti mitele, biani a yeke tongaso si e hinga lo fadeso mbeni pëpe.+17 Tongaso, tongana mbeni zo ayeke beoko na Christ, lo yeke mbeni fini création;+ angbene ye ahon awe, bâ, afini ye abâ gigi.18 Me aye kue alondo na Nzapa, lo so asara si songo akiri na popo ti e na lo na lege ti Christ,+ nga lo mû na e kusala ti kiringo na songo,+19 so ti tene so, na lege ti Christ, Nzapa ayeke kiri na songo na popo ti lo na azo ti dunia;+ lo yeke diko afaute ti ala pëpe,+ na lo zia na tïtî e tokua ti kiringo na songo ni.+20 Tongaso e yeke alembe+ na place ti Christ,+ mo bâ mo tene na lege ti e Nzapa ayeke voro yanga na azo. Tongana azo so ayeke na place ti Christ, e voro azo, e tene: “Ala kiri ala sara songo na Nzapa.”21 Lo so lani lo sara siokpari lâ oko pëpe,+ Nzapa asara si lo ga siokpari ndali* ti e, si na lege ti lo e ga mbilimbili na lê ti Nzapa.+


text:
Parabole ti a-aigle use nga na ti keke ti vigne (1-21)
Kete keke so angbâ ti sigi ayeke ga mbeni keke ti cèdre so ayeke pendere mingi (22-24)
17 Jéhovah akiri asara tënë na mbi, atene:2 “Molenge ti zo, mo tene mbeni parabole nga mo tene mbeni mato na ndö ti azo ti da ti Israël.+3 Mo tene na ala, mo tene: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Mbeni kota aigle+ so kpangbi* ti lo akono nga ali ni ayo, so kuä ti terê ti lo ayeke mingi nga ayeke na anzoroko nde nde, alondo na mbage ti Liban+ na lo ga lo mû li ti keke ti cèdre ni lo hon na ni.+4 Lo fâ mbeni li ti keke ni lo gue na ni na kodro ti azo ti dengo buze.* Lo zia ni na yâ ti mbeni gbata ti azo ti dengo buze.+5 Na pekoni, lo mû mbeni lê ti ngongoa ti kobe ti kodro ni,+ lo lu ni na yâ ti mbeni yaka so kobe ayeke lë dä mingi. Lo lu ni tongana mbeni keke ti saule so a lu ni na terê ti kota ngu.6 Tongaso, ngongoa ni amaï na aga mbeni vigne so alë mingi na so ayo na sese pëpe.+ Akugbe ni adü mingi na aba na mbage ti yâ ni nga gunda ti keke ni amaï na gbe ni. Tongaso lo ga mbeni keke ti vigne so akete kugbe ni ayeke sigi dä nga so amaboko ni asigi ayo.+7 “‘“Mbeni kota aigle+ nde so akpangbi* ti lo akono na ayo mingi aga.+ Hio, keke ti vigne ni so ayôro agunda ti lo na mbage ti aigle ni, yongoro na sese so a lu vigne ni dä. Lo yôro akugbe ti lo na mbage ti aigle ni tongaso si aigle ni atuku ngu na ndö ni.+8 A lu vigne so lani na yâ ti mbeni pendere yaka na terê ti kota ngu ti tene amaboko ni asigi, a lë lengo nga a ga vigne so ayeke pendere mingi.”’+9 “Mo tene na ala: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Vigne so ayeke maï ande? Mbeni zo ayeke gboto ande agunda ni ape?+ Mbeni zo ayeke sara si lê ti keke ni afun ande ape? Mbeni zo ayeke sara si amaboko ni so asigi so ahule ande ape?+ A yeke hule ande ngangu, ye so ayeke sara si a yeke duti pëpe na bezoin ti mbeni ngangu maboko wala azo mingi ti gboto ni na gunda ni kue.10 So a mû lo na mbeni ndo nde si a ga a lu lo so, lo yeke maï ande la? Na ngoi so pupu ti est ayeke ya na ndö ti lo, lo yeke hule ande biaku biaku ape? Lo yeke hule biani na ndö ti sese so lo sigi dä so.”’”11 Jéhovah akiri asara tënë na mbi, atene:12 “Pardon, mo sara tënë na azo ti Israël so li ti ala akpengba so, mo tene: ‘Ala hinga nda ti aye so ape?’ Mo tene na ala, mo tene: ‘Bâ, gbia ti Babylone aga lani na Jérusalem na lo mû gbia ni nga na amokonzi ni lo gue na ala na Babylone.+13 Nga, lo mû mbeni hale* ti gbia ni+ lo te mbele na lo nga lo hunda lo ti deba yanga na lo.+ Na pekoni, lo mû azo ti kodro ni so iri ti ala awu lo hon na ala,+14 tongaso si royaume ni akiri na peko nga a wara lege ti maï pëpe. Ni la, ti tene royaume ni angbâ, a yeke nzoni ala ngbâ ti bata mbele ti lo.+15 Me na nda ni, gbia ni so asara kpengba-li na gbia ti Babylone+ na lege so lo tokua azo ti lo na Égypte ti tene a tokua na lo ambarata+ nga na gbâ ti aturugu.+ Ye so lo sara so ayeke ga nzoni la? Zo so asara aye so, a yeke punir lo ape? Lo lingbi ti buba yâ ti mbele ni, na so kue a punir lo ape?’+16 “‘“Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: “Mbi so mbi yeke na fini, mbi deba yanga, mbi tene, lo yeke kui na Babylone, na ndo so gbia* so asara si lo* ga gbia alondo dä, gbia so lo ke deba ti yanga ti lo nga lo buba yâ ti mbele ti lo.+17 Gbâ ti aturugu ti Pharaon nga na azo mingi mingi so amû peko ti lo ayeke gbu lê ni ande na yâ ti bira ni pëpe,+ na ngoi so a yeke monté sese aga koto angoro terê ti gbata ni, nga a sara mur angoro gbata ni ti tene a futi gbâ ti azo.*18 Lo ke dengo bä ti yanga ti lo na lo buba yâ ti mbeni mbele. Atâa so lo mû zendo, lo sara aye so kue. Lo yeke kpe ande ngbanga pëpe.”’19 “‘Tongaso, bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Mbi so mbi yeke na fini, mbi deba yanga, mbi tene, mbi yeke sara ande si aye ti peko ti dengo bä ti yanga ti mbi so lo ke+ nga na mbele ti mbi so lo buba yâ ni so akiri na ndö ti lo.20 Mbi yeke bi gbanda ti mbi na ndö ti lo na ayeke gbu lo.+ Mbi yeke gue na lo na Babylone na mbi yeke fâ ngbanga ti lo kâ ndali ti so lo yeke be-ta-zo na mbi pëpe.+21 Aturugu ti lo so ayeke kpe gï na nduzu ayeke kui kuâ ti épée, na atanga ni so angbâ, ala yeke kangbi kirikiri na ndo kue.*+ Na pekoni, mo yeke hinga so mbi Jéhovah la mbi sara tënë so.”’+22 “‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Mbi yeke mû ande mbeni kete keke so angbâ ti sigi na li ti keke ti cèdre+ so ayo na nduzu mingi so, na mbi lu ni. Mbi yeke ko mbeni kete maboko ti keke ni na li ti keke ni kâ,+ mbi wani la mbi yeke lu ni na li ti mbeni hoto so ayo na nduzu mingi.+23 Mbi yeke lu ni ande na ndö ti mbeni yongoro hoto ti Israël, amaboko ni ayeke maï, a yeke lë lengo na a yeke ga mbeni keke ti cèdre so a yeke pendere mingi. Mara ti andeke nde nde kue ayeke ga ti duti na gbe ni na ala yeke sara kodro na yâ ti akugbe ni so adü mingi so.24 Akeke kue ti benyama ayeke hinga ande so mbi Jéhovah la mbi sara si keke so ayo lani na nduzu mingi so akiri na gbe ni nga mbi la mbi sara si keke so ayeke lani na gbe ni so ayo na nduzu mingi.+ Mbi yeke sara ande si keke so ayeke fini keke so ahule na mbi sara si keke so ayeke hulengo keke so, afini kugbe ni asigi dä.+ Mbi Jéhovah la mbi sara tënë so na mbi sara ye alingbi na ni.”’”


text:
Kete kete gere-mbeti ti yanga ti Hébreu so aga na mbeni kpengba tënë ti dengo bê
E yeke biani na confiance so azendo ti Nzapa kue ayeke ga ande tâ tënë? Jésus amä na bê na ni, nga afango ye ti lo akpengba lani mabe ti azo so amä lo. Bâ tapande so lo mû lani na yâ ti fango ye ti lo na ndö ti Hoto, so ayeke na Matthieu 5:18: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala so, ti tene mbeni kete kete gere-mbeti ti Ndia wala mbeni kete marque ti gere-mbeti ti Ndia ni oko ahon na aye ni kue aga tâ tënë pëpe, andâ yayu na sese alingbi ti hon.”
Gere-mbeti ti yanga ti Hébreu so ayeke kete mingi ahon atanga ni kue ayeke י (yod), ni la ayeke kozo gere-mbeti ti agere-mbeti osio ti iri ti Nzapa, Jéhovah. * Na ndö ti so ascribe na aFarizien abâ na nene ni mingi ambupa nga na agere-mbeti ti Ndia ti Nzapa, ala bâ nga na nene ni mingi ‘akete marque ti gere-mbeti’ kue.
Jésus aye ti tene so, tongana akete kete tënë ti yâ ti Ndia aga tâ tënë pëpe, yayu na sese alingbi ti hon. Ye oko, Bible adë bê ti e so ayayu na sese so e yeke bâ ni so ayeke ngbâ ande lakue lakue (Psaume 78:69). Tongaso pendere tënë so afa so même akete kete tënë ti yâ ti Ndia ayeke ga lakue tâ tënë.
Eskê Jéhovah Nzapa abâ akete kete tënë ti yâ ti Ndia na nene ni? En. Bâ tënë so: A tene lani na azo ti Israël ti kungbi pëpe yâ ti abio ti kete taba ti Pâque (Exode 12:46). Peut-être, a yeke mbeni kete kete tënë la. Eskê ala hinga lani ndani so a lingbi ala kungbi pëpe yâ ti abio ni? Peut-être ala hinga ape. Me, Jéhovah Nzapa ahinga so kete kete tënë ti yâ ti Ndia so ayeke prophétie ti ye so ayeke si na Messie na lege so a yeke kungbi yâ ti abio ti lo ape na ngoi so a yeke fâ lo na ndö ti keke ti pasi.—Psaume 34:20; Jean 19:31-33, 36.
Nyen la atënë ti Jésus so aye ti fa na e? E nga kue e lingbi ti duti na confiance kue so azendo ti Jéhovah Nzapa kue ayeke ga ande tâ tënë, juska na atanga ti kete kete tënë ti yâ ni kue. Bâ tongana nyen la kete kete gere-mbeti ti yanga ti Hébreu so aga na mbeni kpengba tënë ti dengo bê mä!
^ par. 3 Gere-mbeti ti yanga ti Grec so ayeke kete mingi ahon atanga ni kue ayeke iota nga akpa biani gere-mbeti ti yanga ti Hébreu י (yod). So a sû lani Ndia ti Moïse kozo nga a fa peko ni na azo na yanga ti Hébreu, a fa so Jésus ayeke sara lani tënë ti gere-mbeti ti yanga ti Hébreu la.


text:
CHAPITRE 4
Marie amû ngo atâa so ade lo mû koli ape
JOSEPH AGA TI HINGA SO MARIE AYEKE NA NGO
MARIE AGA WALI TI JOSEPH
Fadeso, Marie ayeke na ngo ti nze osio. Tongana mo girisa ape, na ngoi so lo mû ngo pan, lo gue lo lango na ndo ti Élisabeth, so ayeke mbeni fami ti lo so ayeke lango na yâ ti ahoto ti Judée, na mbage ti sud ti Jérusalem. Me ti fadeso, Marie akiri na Nazareth awe, na ngo ti lo ni aga nduru ti sigi awe. Tara ti bâ kpale so lo yeke tingbi ande na ni!
Ye so asara si kpale ni akiri aga ngangu ayeke so lo na mbeni charpentier ti kodro ni, Joseph, amä tere ti sara mariage. Marie ahinga nga so ti gue oko na Ndia ti Moïse, tongana mbeni wali, so mbeni koli aye ti mû lo, ayeda na bê ti lo wani ti bungbi na mbeni koli nde, a lingbi a bo lo na tênë juska lo kui (Deutéronome 22:23, 24). Atâa so a yeke ye so lo sara la ape, peut-être Marie ayeke gi bê ti lo lani na tënë so lo yeke tene ande na Joseph ti fa tongana nyen la lo mû ngo ni so, nga lo yeke pensé na ye so ayeke passé ande na pekoni.
Joseph ayeke lani na kota nzara ti bâ Marie, ndali ti so a sara nze ota tongaso awe la lo na lo abâ tere ape. Na ngoi so ala wara tere, peut-être Marie asara na lo tënë ti ye so asi na lo, na lo yeke gi ti fa na lo so a yeke yingo vulu ti Nzapa la asara si lo mû ngo ni so. Peut-être tongana ti so mo kue mo pensé, a doit ti duti lani ngangu mingi na Joseph ti mä yâ ti tënë so nga ti yeda na ni.
Joseph ahinga so Marie ayeke mbeni nzoni wali, na so azo kue ahinga ni tongaso. Na ndo ni, lo ye Marie mingi. Me, atâa atënë kue so Marie atene na lo, peut-être Joseph apensé so a yeke mbeni koli la azia ngo ni so. Me na mbage, lo ye si a bo Marie na tênë ape wala a zia kamene na lê ti lo na devant ti azo kue ape. Ni la, lo leke ti divorcé na Marie na hondengo ni. Na ngoi ni kâ lani, tongana mbeni koli ague na peko ti mbeni wali, azo ayeke bâ ala tongana azo so asara mariage awe. Ni la tongana ala ye ti kangbi, a lingbi ala sara divorce.
Na pekoni, na ngoi so li ti lo angbâ na ndo ti atënë ni so, Joseph ague alango. Mbeni ange ti Jéhovah aga na lo na yâ ti bango li, na a tene na lo: “Mo sara mbeto pëpe ti mû Marie na da ti mo, teti ngo so lo më ayeke na lege ti yingo vulu. Lo yeke dü ande molenge ti koli. A lingbi mo zia iri ti lo Jésus, ndali ti so lo yeke sö ande azo ti lo na yâ ti asiokpari ti ala.”—Matthieu 1:20, 21.
Na ngoi so Joseph azingo na lango, tere ti lo anzere ndali ti so ye ni aga polele na yâ ti li ti lo awe. Droit lo mû Marie lo zia na da, tongana ti so ange ni afa na lo. Lani, sarango tongaso ayeke tongana mariage la, ndali ti so a yeke fa na lê ti azo kue so, Joseph na Marie ayeke fadeso koli na wali awe. Me, na ngoi so Marie ayeke lani na ngo ti Jésus juska lo dü na ni, lâ oko lo na Joseph abungbi koli na wali ape.
Anze kete na pekoni, Joseph nga na Marie, so ayeke fadeso na kota ngo, adoit ti leke tere ti ala ti sara mbeni voyage yongoro na da ti ala so ayeke na Nazareth. Me ala yeke gue na ndo wa tongaso, so a ngbâ nga na Marie ngoi mingi ape ti tene lo dü so?


text:
CHAPITRE 10
Mariage: matabisi so alondo na Nzapa so aye e mingi
“Kamba so a pe ni na kamba ota alingbi ti fâ hio pëpe.”—ZO-TI-FA-TENE 4:12.
1, 2. (a) Tongana koli na wali amû terê fini fini, ngoi na ngoi atënë wa la e lingbi ti hunda na terê ti e? Ngbanga ti nyen? (b) Na yâ ti chapitre so, e yeke kiri tënë na ahundango ndo wa?
MO YE mingi ti gue na matanga ti mariage? Azo mingi aye ti gue, ndali ti so angoi tongaso alingbi ti sara si ala duti na ngia mingi. Na ngoi ni, mo yeke bâ so koli na wali ni ayü bongo pendere. Me ye so anzere na azo mingi ayeke so lê ti ala ayeke gï na ngia. Na lango ni so, pembe ti ala kue ayeke gï na gigi, na ala bâ so gigi ti ala ayeke duti ande gï nzoni.
2 Ye oko, na yâ ti aye mingi, yâ ti mariage ti azo aga laso kirikiri. Atâa so e ye ti tene ye ni kue atambela nzoni ndali ti ala so amû terê fini fini, ngoi na ngoi e lingbi ti hunda terê ti e: ‘Ala yeke duti ande na ngia na yâ ti mariage ni so la? Mungo terê ti ala ni ayeke ti lango oke?’ Tongana koli na wali ni azia bê ti ala kue na awango so Nzapa amû na ndö ti mariage nga ala sara ye alingbi na ni, a yeke mû lege na e ti kiri tënë na ahundango ndo so. (Diko aProverbe 3:5, 6.) A lingbi ala sara tongaso ti tene ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa. Zia e bâ kiringo tënë ti Bible na ahundango ndo osio so: Ngbanga ti nyen ti sara mariage? Tongana mo ye ti sara mariage, a lingbi mo soro zo wa? Mo lingbi ti leke terê ti mo tongana nyen? Nga, nyen la alingbi ti mû maboko na koli na wali ti duti na ngia lakue na yâ ti mariage ti ala?
NGBANGA TI NYEN TI SARA MARIAGE?
3. Ngbanga ti nyen la a yeke na lege ti ndara pëpe ti sara mariage gï ndali ti asenge senge raison?
3 Ambeni zo atene ti ala so ti duti na ngia, a lingbi mo sara mariage si, na tongana zo amû koli wala wali ape lo lingbi ti wara tâ ngia na yâ ti fini ti lo ape. Tënë so ayeke tâ tënë oko ape! Jésus, so angbâ lani kumbamba, atene so dutingo kumbamba ayeke mbeni matabisi, na lo wa ala so alingbi ti ngbâ kumbamba ti yeda na ni (Matthieu 19:11, 12). Bazengele Paul nga kue afa ambeni ye ti nzoni so zo alingbi ti wara tongana lo ngbâ kumbamba (1 aCorinthien 7:32-38). Me Jésus na Paul alu pëpe mbeni ndia na ndö ti tënë so, ti tene so a lingbi zo angbâ gï kumbamba na yâ ti gigi ti lo kue. Ti tâ tënë ni, ti ke na azo ti sara mariage ayeke na popo ti “afango ye ti asioni yingo.” (1 Timothée 4:1-3). Ye oko, ti zo so aye ti sara na Jéhovah na ti zia pëpe si mbeni ye agboto lê ti lo, dutingo kumbamba alingbi ti ga na lo aye ti nzoni mingi. Tongaso, a yeke na lege ti ndara pëpe ti tene mbeni zo ayeda ti sara mariage gï ndali ti asenge senge raison, na tapande ndali ti so amba ti lo la apusu lo ti sara ni.
4. Ngbanga ti nyen la nzoni mariage ayeke pendere mingi ndali ti batango amolenge?
4 Nga, anzoni raison ayeke dä ti tene zo asara mariage? En! Mariage nga kue ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa ti e so aye e mingi. (Diko Genèse 2:18.) Tongaso, sarango mariage ayeke ga na zo ambeni nzoni ye na a lingbi ti zi lege na zo ti duti na ngia. Na tapande, nzoni mariage la ayeke sara si sewa aduti na ngia. Amolenge ayeke na bezoin ti kono na yâ ti mbeni sewa so aduti nzoni, so ababâ na amama ni ayeke bata ala, ayeke ndoye ala nga ayeke fa lege na ala nzoni (Psaume 127:3; aÉphésien 6:1-4). Ye oko, batango amolenge ayeke pëpe gï oko raison ti sara mariage.
5, 6. (a) Na Zo-ti-fa-tene 4:9-12, ambeni nzoni ye so kota songo so ayeke na popo ti azo use ayeke ga na ni ayeke so wa? (b) Na lege wa la mariage ayeke tongana mbeni kamba so a pe ni na kamba ota?
5 Zia e bâ versê so a zia na tongo nda ti chapitre so nga na atënë so angoro ni: “Azo use ayeke nzoni ahon zo oko, ndali ti so ala yeke wara nzoni futa ti peko ti ngangu kua ti ala. Tongana mbeni oko atï, mba ti lo alingbi ti yô lo na nduzu. Me nyen la ayeke si na zo so atï, si mbeni zo ti yô lo na nduzu ayeke dä ape? Nga, tongana azo use alango ndo oko, terê ti ala ayeke mû wâ, me zo so ayeke gï lo oko, terê ti lo ayeke mû wâ tongana nyen? Mbeni zo alingbi ti hon zo oko na ngangu, me azo use alingbi ti luti na lo. Nga kamba so a pe ni na kamba ota alingbi ti fâ hio pëpe.”—Zo-ti-fa-tene 4:9-12.
6 Aversê so andu kozoni kue songo so ayeke na popo ti akamarade. Biani, mariage ayeke nga mbeni kota songo na popo ti azo use. Tongana ti so aversê so afa, songo so atingbi mbeni koli na wali ti lo ayeke mû lege na zo oko oko ti mû maboko na mba, ti dë bê ti mba nga ti bata mba. Me mariage ayeke kpengba nzoni mingi tongana angbâ gï pëpe na songo so ayeke na popo ti azo use. Versê 12 aye nga ti fa so kamba so zo asara na kamba use alingbi ti fâ. Me ti kamba so a pe ni na kamba ota, a yeke duti ngangu mingi ti fâ yâ ni. Tongana mbeni koli na wali ti lo agi kozoni kue ti nzere na bê ti Jéhovah, mariage ti ala ayeke duti tongana kamba so a pe ni na kamba ota. Ndali ti so Jéhovah ayeke na yâ ti mariage ni, mariage ni ayeke kpengba mingi.
7, 8. (a) Wango wa la Paul amû na aChrétien so angbâ kumbamba si ayeke tiri na anzara ti terê ti ala? (b) Bango ndo wa so ayeke na lege ni Bible awa e ti duti na ni na ndö ti mariage?
7 A yeke na lege ni ti tene koli na wali abungbi terê gï tongana ala sara mariage awe. So ala sara mariage awe ayeke na lege ni ti bâ bungbingo koli na wali tongana mbeni ye so ayeke ga na ngia na ala (aProverbe 5:18). Atâa tongana mbeni kumbamba “[a]kpengba koli wala wali awe,” so ti tene lo hon ngoi so nzara ti terê ti lo ayeke mingi, a lingbi ti si so lo ngbâ ti tiri na anzara ti terê ti lo ti bungbingo koli na wali. Tongana lo hon ndö ti nzara ti terê ti lo ni pëpe, a lingbi ti gue na lo ti sara mbeni sioni ye wala mbeni ye so ayeke na lege ni pëpe. Yingo vulu apusu lani Paul ti mû wango so na akumbamba: “Tongana ala lingbi ti hon ndö ti nzara ti bê ti ala pëpe, zia ala sara mariage, ndali ti so a yeke nzoni mingi ti sara mariage ahon ti tene nzara ti terê ti ala ahon ndö ti ala.”—1 aCorinthien 7:9, 36; Jacques 1:15.
8 Atâa raison wa la apusu mbeni zo ti sara mariage, a yeke nzoni lo bâ ye na lege ni. Tongana ti so Paul atene, ala so ayeke sara mariage “ayeke wara aye ti vundu na yâ ti mitele ti ala.” (1 aCorinthien 7:28). Ala so asara mariage awe ayeke tingbi na akpale so ala so angbâ kumbamba ayeke wara ni pëpe. Atâa so kue, tongana mo soro ti sara mariage, mo lingbi ti sara nyen ti wara kpale mingi pëpe me ti wara gbâ ti aye ti nzoni? Mbeni ye ni oko ayeke ti soro wali wala koli ti mo na lege ti ndara.
ZO WA LA MO LINGBI TI SORO TI MÛ LO?
9, 10. (a) Paul amû tapande wa ti fa kpale so ayeke ga tongana zo abungbi oko na mbeni zo so amä na bê ape? (b) Mingi ni, nyen la ayeke si tongana mbeni ita ake ti mä wango ti Nzapa so ahunda ti sara mariage gï na yâ ti Seigneur?
9 Yingo vulu apusu Paul ti sû na mbeti mbeni mama-ndia so a lingbi zo abata ni tongana lo ye ti soro mbeni zo ti sara mariage na lo, lo tene: “Ala bungbi oko pëpe na azo so amä na bê pëpe na gbe ti joug oko.” (2 aCorinthien 6:14). Tapande so lo fa ni aluti na ndö ti mbeni ye so azo ti fango yaka ahinga ni nzoni. Tongana zo amû anyama so konongo ti ala nga ngangu ti ala ayeke legeoko pëpe si lo bungbi ala na gbe ti joug oko, ala use kue ayeke bâ pasi. Legeoko nga, tongana mbeni ita abungbi oko na gbe ti joug ti mariage na mbeni zo so amä na bê pëpe, ala use kue ayeke bâ pasi. Tongana oko aye ti lo ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Jéhovah me mba ti lo ni asara gï sanka, aye so ala leke ti sara na yâ ti gigi ti ala ayeke gue nde nde na mingi ni vundu ayeke ga na pekoni. Ni la Paul awa aChrétien ti sara mariage “gï na yâ ti Seigneur.”—1 aCorinthien 7:39.
10 A lingbi ti si so ambeni Chrétien so ayeke kumbamba atene so a yeke nzoni ala duti na gbe ti joug oko na mbeni zo so amä na bê pëpe ahon ti ngbâ ti duti gï ala oko. Ni la, ambeni ayeke mû desizion ti dö wango ti Bible so ti zia na ti sara mariage na mbeni zo so avoro Jéhovah pëpe. Ye ti peko ni ayeke gï vundu na vundu. Aita tongaso aga ti bâ so ala sara mariage na mbeni zo so ala na lo alingbi pëpe ti sara lisoro na ndö ti aye so ayeke kota mingi na yâ ti gigi ti zo. Ye so asara si ala yeke duti gï ala oko, me dutingo oko ti so ni so alingbi ti son mingi ahon ti so lani ala yeke kumbamba. Me ye ti nzoni ni ayeke so mo yeke wara aita mingi so ade kumbamba na so azia bê ti ala na ndia ti Nzapa, nga so angbâ ti bata wango ti lo so lakue. (Diko Psaume 32:8.) Atâa so ala yeke na beku ti sara mariage mbeni lâ, ala yeda ti ngbâ kumbamba juska na lango so ala yeke wara mbeni wali wala koli na popo ti awakua ti Jéhovah Nzapa.
11. Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti soro mbeni koli wala wali na lege ti ndara? (Bâ nga encadré “ Nyen la mbi yeke gi ti bâ na mbage ti zo so mbi ye ti mû lo?”)
11 Biani, a yeke gï pëpe ngbanga ti so mbeni zo ayeke wakua ti Jéhovah si lo yeke nzoni wali wala nzoni koli ti sara mariage na lo. Tongana mo ye ti sara mariage, gï ti wara mbeni ita so sarango ye ti mo na ti lo amä terê, so aye so ala zia na gbele ala ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah ayeke oko nga so lo ndoye Nzapa tongana ti mo. Ngbâa be-ta-zo asigi na ambeti mingi na ndö ti tënë so; a yeke nzoni mo gbu li ti mo na ndö ti awango ti Bible so ayeke na yâ ni na mo sambela na ndö ni, nga mo zia si a fa lege na mo na ngoi so mo ye ti mû kota desizion so. *—Diko Psaume 119:105.
12. Na ndö ti tënë ti mariage, ngobo ti ambeni kodro mingi ahunda ti sara nyen? Tapande wa ti Bible alingbi ti mû maboko na zo na ndö ti tënë so?
12 Na yâ ti akodro mingi, ngobo ti ndo ni ahunda na ababâ na amama ti soro mbeni wali wala koli ndali ti molenge ti ala. Na yâ ti akodro ni so, mingi ni a bâ so ababâ na amama la ayeke na kota ndara nga na hingango ndo so a hunda ni ti mû mara ti kota desizion tongaso na place ti amolenge ti ala. Mingi ti amariage tongaso ague nzoni, tongana ti ngoi ti awakua ti Jéhovah ti ândö. Tapande ti Abraham so atokua wakua ti lo ti mû mbeni wali ndali ti Isaac alingbi ti mû maboko mingi na ababâ na amama ti laso, so aye ti soro mbeni wali wala koli ndali ti amolenge ti ala. Ye so agbu lani bê ti Abraham ayeke pëpe mosoro wala kota ndo so wali ni ayeke na ni. Me Abraham asara kue ti tene wali so lo ye ti mû lo na Isaac aduti na popo ti azo so avoro Jéhovah. *—Genèse 24:3, 67.
MO LINGBI TI LEKE TERÊ TI MO TONGANA NYEN?
13-15. (a) Wango so ayeke na aProverbe 24:27 alingbi ti mû maboko na mbeni maseka-koli so aye ti sara mariage tongana nyen? (b) Mbeni maseka-wali alingbi ti sara nyen ti leke terê ti lo ti sara mariage?
13 Tongana mo ye biani ti sara mariage, a yeke nzoni mo hunda terê ti mo na tënë so: ‘Mbi lingbi awe?’ Kiringo tënë ni abâ gï pëpe atënë ti bê ti mo na ndö ti tënë ti ndoye, ti bungbingo koli na wali, ti warango mbeni zo ti duti na terê ti mo wala ti batango amolenge. Me a lingbi koli wala wali so aye ti sara mariage agbu li ti lo na ndö ti akua so a hunda ande na lo ti sara na peko ti mariage ni.
14 Ti mbeni maseka-koli so aye ti mû wali, a lingbi lo gbu li ti lo na ndö ti mama-ndia so: “Leke akua ti mo so ayeke na gigi nga leke aye kue nzoni na yâ ti yaka ti mo. Na pekoni, leke da ti mo.” (aProverbe 24:27). Tënë so aye ti tene nyen? Giriri, tongana mbeni koli aye ti “sara da ti [lo]”, so ti tene ti mû wali na ti dü amolenge, a lingbi lo hunda terê ti lo: ‘Mbi lingbi awe ti bata wali nga amolenge so e yeke dü ande?’ Kozoni kue, a lingbi koli ni asara kua ngangu, lo fâ yaka. Mama-ndia so abâ e nga laso. Tongana mbeni koli aye ti mû wali, a lingbi lo leke terê ti lo kozoni kue ndali ti kua so ayeke ku lo. Tongana lo ngbâ na ngangu, a lingbi lo sara kua. Bible afa so tongana mbeni koli amû pëpe na azo ti sewa ti lo aye ti mitele, lo fa pëpe so lo ye ala nga lo mû maboko na ala pëpe ti kpengba songo ti ala na Jéhovah, sioni ti lo ahon ti zo so amä na bê pëpe.—Diko 1 Timothée 5:8.
15 Nga, wali so aye ti sara mariage ayeke yeda ti sara nga ambeni nene kua. Bible asara tënë ti ambeni nzoni kode nga asarango ye so a lingbi mbeni wali aduti na ni na ngoi so lo yeke mû maboko na koli ti lo nga lo yeke bata azo ti sewa ti lo (aProverbe 31:10-31). Akoli na awali so adö terê ti sara mariage sân ti tene ala leke terê ti ala ti sara kua so a hunda na ala, ala fa so ala bi bê ti ala gï na ala wani, me ala bi bê ti ala pëpe na ye so ala lingbi ti sara ndali ti zo so ala yeke mû lo ande. Ye oko, kota ye so ahon atanga ni kue ayeke so ala so aye ti sara mariage ayeke na bezoin ti kpengba songo ti ala na Jéhovah.
16, 17. A lingbi azo so aye ti sara mariage agbu li ti ala na ndö ti amama-ndia wa ti Bible?
16 Ti leke terê ti sara mariage ahunda nga ti gbu li na ndö ti kua so Nzapa amû na koli nga na wali na yâ ti mariage. Ti koli so ayeke Chrétien, a lingbi lo hinga ye so a ku na mbage ti lo ti duti mokonzi ti sewa. So lo yeke mokonzi aye ti tene pëpe so lo doit ti komande na ngangu. Me, a lingbi lo mû tapande ti fason so Jésus akomande na ni (aÉphésien 5:23). Legeoko nga, a lingbi wali Chrétien ahinga tënë na ndö ti pendere kua so Nzapa amû na wali na yâ ti mariage. Lo yeke duti ande nduru ti woko terê na gbe ti “ndia ti koli ti lo”? (aRomain 7:2). Lo yeke na gbe ti ndia ti Jéhovah na ti Christ awe (aGalate 6:2). Komandema ti koli ti lo na yâ ti sewa ayeke nga mbeni ndia so lo yeke wara na ndö ni. Lo lingbi ti kanga bê nga ti woko terê na gbe ti ndia ti mbeni koli so ayeke mbilimbili-kue ape? Tongana lo bâ so a yeke ngangu na lo, a yeke nzoni lo sara mariage ape.
17 Nga, a yeke nzoni koli na wali ni kue aduti nduru ti bi bê na ambilimbili bezoin ti mba. (Diko aPhilippien 2:4.) Paul atene: “A lingbi koli oko oko na popo ti ala andoye wali ti lo legeoko tongana ti so lo ndoye terê ti lo wani. Na mbage, a lingbi wali ane koli ti lo mingi.” Na gbe ti yingo ti Nzapa, Paul abâ so koli ayeke na bezoin ti hinga so wali ti lo ane lo mingi. Nga, wali ni ayeke na bezoin ti hinga so bê ti koli ti lo aye lo mingi.—aÉphésien 5:21-33.
Na ndara, aita mingi azia mbeni zo na terê ti ala na ngoi so ala yeke gue na peko ti wali wala koli ayeke ga na peko ti ala
18. Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni mo kanga nzara ti bê ti mo na ngoi so mo yeke gue na peko ti wali wala koli ayeke ga na peko ti mo?
18 Tongaso, ngoi so koli ayeke gue na peko ti wali ayeke gï pëpe mbeni ngoi ti sarango ngia. Me a yeke ngoi so koli na wali ni ayeke manda ti hinga terê nzoni, ti bâ wala a yeke na lege ti ndara ti tene ala sara mariage. A yeke nga mbeni ngoi ti tene ala kanga nzara ti bê ti ala mingi. So ala ye terê mingi so, ala yeke na nzara ti gbu mba tongana ti so azo so asara mariage ayeke sara ka, na a yeke na lege ni. Ye oko, ala so andoye terê biani ayeke kpe aye kue so alingbi ti sara sioni na songo so mba ti ala ni ayeke na ni na Nzapa (1 aThessalonicien 4:6). Tongana mo yeke gue na peko ti mbeni wali wala mbeni koli ayeke ga na peko ti mo, kanga nzara ti bê ti mo ngangu; so mo hinga ti kanga nzara ti bê ti mo awe alingbi ti mû maboko na mo na yâ ti gigi ti mo kue, atâa mo sara mariage wala pëpe.
MO LINGBI TI SARA NYEN TI TENE MARIAGE TI MO ANINGA?
19, 20. A lingbi bango ndo ti Chrétien na ndö ti mariage aduti nde na ti mingi ti azo ti dunia so tongana nyen? Mû mbeni tapande ti fa ni.
19 Tongana mbeni koli na wali aye ti tene mariage ti ala aninga, a hunda na ala ti duti na nzoni bango ndö na ndö ti zendo so ala mû ti ngbâ be-ta-zo na mba. Ti bâ ni nzoni, lango so koli na wali asara mariage ayeke kongo nda ti songo so atingbi ala la pëpe, me a yeke gï tongo nda ti songo ni, so ti tene tongo nda ti mbeni songo so Jéhovah aye si angbâ lakue (Genèse 2:24). Mawa ni ayeke so laso azo mingi abâ ye ni tongaso pëpe. Na yâ ti ambeni kodro, azo ahaka sarango mariage na “kangango mbeni kamba.” Peut-être ala hinga ape so tapande so afa gï bango ndo so mingi ti azo ayeke na ni na ndö ti mariage. Ngbanga ti nyen la e tene tongaso? Kamba so a kanga ni nzoni ayeke kamba so agbu terê na ngoi kue so mo ye nga a yeke ngangu pëpe ti kanga ni wala ti zi ni hio.
20 Laso, azo mingi abâ mariage tongana mbeni ye so ayeke gï teti kete ngoi. Ala yôro go ti ala dä gï hio tongaso ngbanga ti so ala pensé atene a yeke mû lege na ala ti wara ye so ala ye; me ala ku ti tene tongana kpale alondo, hio ala fâ yâ ti mariage ni. Me, dabe ti mo na tapande so Bible amû ti fa songo so atingbi azo so asara mariage awe: ti mbeni kamba so a pe na kamba ota. Na tapande, kamba so ayeke kanga na abagara ayeke mbeni kamba so a pe ni na akamba ota ti tene aninga na afâ hio pëpe même tongana bagara ni asara ngangu mingi. Legeoko nga, a leke mariage ti tene aninga. Dabe ti mo na tënë ti Jésus so: “Ye so Nzapa abungbi na gbe ti joug oko, zia zo oko akangbi yâ ni pëpe.” (Matthieu 19:6). Tongana mo ye ti sara mariage, a yeke nzoni mo duti na oko bango ndo so. Mara ti zendo tongaso asara si mariage aga mbeni nengo kungba na li ti zo? Ên-ën.
21. A lingbi mbeni koli na wali ti lo aduti na bango ndo wa na ndö ti mba? Nyen la alingbi ti mû maboko na ala ti sara tongaso?
21 A lingbi mbeni koli na wali ti lo aduti lakue na bango ndo so ayeke na lege ni na ndö ti mba. Tongana zo oko oko asara kue ti bâ gï anzoni sarango ye ti mba ti lo nga na ngangu so mba ti lo ni ayeke sara, mariage ni ayeke mû lege na ala ande ti wara ngia nga na dengo bê. A yeke sioni ti duti na mara ti nzoni bango ndo tongaso na ndö ti koli wala wali ti mo so ayeke mbilimbili-kue ape? Jéhovah ayeke bâ ye lakue gï na lege ni, na e yeke ku na mbage ti lo ti bâ e na nzoni lê. Mbeni wasungo psaume ahunda tënë so: “Tongana afaute la, Jah, mo yeke bâ ni, ka Jéhovah, zo wa la alingbi ti luti?” (Psaume 130:3). A ku na mbage ti koli na wali ti duti na nzoni bango ndo na ndö ti mba nga ti pardonné mba.—Diko aColossien 3:13.
22, 23. Abraham na Sara azia nzoni tapande wa na azo so laso asara mariage awe?
22 Tongana mbeni mariage aninga angu mingi, a lingbi ti ga na ngia na nzerengo terê mingi na azo ni. Bible asara tënë ti dutingo ti Abraham na wali ti lo Sara na ngoi so ala ga mbakoro awe. Ala tingbi lani na akpale na yâ ti gigi ti ala. Tara ti bâ tënë ti bê ti Sara, mbeni wali so ayeke lani na ngu 60 tongaso, so a lingbi lo zia pendere da ti lo so ayeke na yâ ti gbata ti Ur so mosoro ayeke dä mingi, ti gue ti lango na gbe ti atente na yâ ti tanga ti fini ti lo. Ye oko, lo woko terê na gbe ti komandema ti koli ti lo. Ndali ti so lo yeke tâ zo so alingbi biani na Abraham nga zo ti mungo maboko na lo, lo fa so lo ne Abraham biani na mungo maboko na lo si adesizion so lo mû atambela nzoni. So lo woko terê na gbe ti Abraham, a yeke gï ndali ti lê ti zo ape. Même na bê ti lo, lo iri Abraham seigneur ti lo (Genèse 18:12; 1 Pierre 3:6). Nengo so Sara ane na Abraham alondo tâ na gbe ti bê ti lo.
23 Biani, so aye ti tene pëpe so lakue tënë ti bê ti Abraham na Sara ague gï oko. Mbeni lâ, lo ye ti tene Abraham asara mbeni ye, me ye ni so ‘ason bê ti Abraham mingi.’ Ye oko, Jéhovah asara tënë na Abraham, lo sara terê ti lo kete lo mä yanga ti wali ti lo, na ye so aga na ye ti nzoni mingi na sewa ni (Genèse 21:9-13). Laso, akoli na awali, même ala so asara mariage aninga mingi awe, alingbi ti manda ye na lege ti tapande ti Abraham na Sara so aye Nzapa mingi.
24. Mara ti amariage wa la amû gonda na Jéhovah Nzapa?
24 Na yâ ti bungbi, a yeke wara akoli na awali saki na saki so ayeke na ngia mingi na yâ ti mariage ti ala: mariage so na yâ ni wali ni ane koli ti lo mingi, koli ni andoye wali ti lo mingi na ane lo, na ala use kue ayeke sara kua maboko na maboko ti tene ala zia ye so bê ti Jéhovah aye na kozo ndo na yâ ti fini ti ala. Tongana mo mû desizion ti sara mariage, soro koli wala wali ni na lege ti ndara, leke terê ti mo nzoni ndali ti mariage nga sara kue ti tene a duti mbeni mariage so siriri na ndoye ayeke dä na so amû gonda na Jéhovah Nzapa. Tongana mariage ti mo ayeke tongaso, a yeke mû maboko na mo biani ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa.
^ par. 11 Bâ chapitre 2 ti mbeti Lingu ti Tâ Ngia ti Sewa, so aTémoin ti Jéhovah asigi na ni.
^ par. 12 Giriri, ambeni wakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo ayeke lani na awali mingi. Na ngoi so Jéhovah angbâ lani na songo na awakua ti lo so, même na ngoi ti azo ti Israël, lo ke na ala pëpe ti mû awali mingi. Lo la lo sigi na tënë ti mungo awali mingi so ape, me lo lu andia na ndö ni. Ye oko, aChrétien ahinga so Jéhovah azia lege mbeni pëpe na awakua ti lo ti mû awali mingi.—Matthieu 19:9; 1 Timothée 3:2.


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | JÉRÉMIE 17-21
Zia Jéhovah aleke bango ndo nga na sarango ye ti mo
Yeda ti tene Jéhovah aleke mo
Jéhovah ayeke mû wango na e nga lo yeke se e ti leke e si e duti na apendere sarango ye
A lingbi e woko terê nga e mä yanga
Jéhovah ayeke forcé e lâ oko ape ti sara ye ague nde na aye so e ye
Mbeni zo ti lekengo ta alingbi ti changé bango ndo ti lo na ndö ti ye so lo ye ti sara na mbeni ta
So Jéhovah amû na e liberté ti sara ye so e ye, e peut ti soro ti yeda ti tene lo leke e wala ti ke
Jéhovah ayeke changé afason ti sarango ye ti lo na mbage ti azo alingbi na fason so azo ni ayeke sara ye na fango lege ti lo


text:
6 Me azo ti Israël akiri asara ye so ayeke sioni na lê ti Jéhovah;+ tongaso, Jéhovah azia ala na maboko ti azo ti Madian ngu mbasambala.+2 Maboko ti Madian akomande ngangu na ndö ti azo ti Israël.+ Ndali ti azo ti Madian, azo ti Israël aleke ando ti hondengo terê dä* na yâ ti ahoto, na yâ ti adû ti tênë nga na yâ ti ando so a yeke ngangu ti tene zo asi dä.+3 Tongana azo ti Israël alu alê ti kobe, azo ti Madian, azo ti mara ti Amalec+ nga na azo ti mbage ti Est+ ayeke ga ti sara bira na ala.4 Ala yeke sara camp na terê ti azo ti Israël ti tiri na ala, ala yeke buba akobe ti kodro ni juska na Gaza, na ala yeke zia ye oko pëpe na azo ti Israël ti tene ala te; ala yeke zia taba wala bagara wala kororo na ala pëpe.+5 Na gango ti ala, ala yeke ga na anyama ti ala nga na atente gbani gbani tongana agbadora.+ A lingbi ti diko wungo ti ala na achameau ti ala pëpe;+ ala yeke ga na yâ ti kodro ni ti futi ni.6 Tongaso, ndali ti azo ti Madian, azo ti Israël atï na yâ ti kota yere; na ala iri Jéhovah ti mû maboko na ala.+7 Na ngoi so azo ti Israël airi Jéhovah ti mû maboko na ala ndali ti azo ti Madian,+8 Jéhovah atokua mbeni prophète na azo ti Israël na lo tene na ala: “Jéhovah Nzapa ti Israël atene: ‘Mbi mû ala na Égypte, ndo so ala sara lani ngbâa dä, mbi sigi na ala.+9 Tongaso, mbi zi ala na maboko ti azo ti Égypte nga na maboko ti azo kue so ayeke sara ye ti ngangu na ala, mbi tomba azo ni so na gbele ala nga mbi mû na ala sese ti azo ni.+10 Nga, mbi tene na ala, mbi tene: “Mbi yeke Jéhovah Nzapa ti ala.+ Azo ti mara ti Amori so ala yeke sara kodro na sese ti ala so, ala kpe mbeto ti anzapa ti ala pëpe.”+ Me ala mä mbi pëpe.’”*+11 Mbeni lâ, ange ti Jéhovah aga,+ lo duti na gbe ti kota keke so ayeke na Ophrah, so ayeke ti Joash, zo ti mara ti Abiézer.+ Molenge ti lo Gédéon+ ayeke pika alê ti blé na yâ ti dû ti sarango na vin ti honde ni si azo ti Madian abâ ni pëpe.12 Ange ti Jéhovah asi na lo, lo tene: “Mo, ngangu zo ti bira, Jéhovah ayeke na mo.”+13 Gédéon angbâ atene na lo: “Pardon, seigneur ti mbi; tongana Jéhovah ayeke na e, a sara tongana nyen si aye so kue asi na e so?+ Akusala ti dongo bê so ababâ ti e asara tënë ni na e so ayeke na ndo wa?+ Ababâ ti e atene na e, atene: ‘Jéhovah la amû e na kodro ti Égypte lo sigi na e ape?’+ Me ti fadeso, Jéhovah ake e awe,+ na lo zia e na maboko ti azo ti Madian.”14 Jéhovah abâ lo lê na lê, na lo tene: “Gue na ngangu so mo yeke na ni so, na mo yeke sö ande azo ti Israël na maboko ti azo ti Madian.+ Mbi la mbi tokua mo.”15 Gédéon atene na lo: “Pardon Jéhovah. Mbi yeke sö azo ti Israël tongana nyen? Na yâ ti mara ti Manassé, mara* ti mbi la ayeke kete mingi, nga na yâ ti da ti babâ ti mbi, mbi la mbi yeke kete mingi.”16 Me Jéhovah atene na lo: “So mbi yeke duti ande na terê ti mo,+ mo yeke sö benda na ndö ti azo ti Madian, mo bâ mo tene ala yeke zo oko.”17 Na pekoni, Gédéon atene na lo: “Tongana mbi nzere na lê ti mo, sara mbeni ye ti fa na mbi so mo la mo yeke sara tënë na mbi so.18 Pardon, mo hon pëpe juska mbi kiri ge na matabisi, na mbi zia ni na gbele mo.”+ Tongaso, lo tene: “Mbi yeke ngbâ ge juska mo kiri si.”19 Gédéon ague, lo mû ngasa so akono awe na lo leke kobe, nga lo mû épha* ti farine, lo sara na mapa so a sara na levure pëpe.+ Lo zia nyama ti ngasa ni na yâ ti sakpa nga lo zia soupe ni na yâ ti tawa; na lo ga na ni na gbele lo na gbe ti kota keke ni.20 Ange ti tâ Nzapa atene na lo, atene: “Mû nyama ni nga na mapa so a sara na levure pëpe so, mo zia ni na ndö ti kota tênë so kâ so, mo tuku soupe ni dä.” Na Gédéon asara tongaso.21 Na pekoni, ange ti Jéhovah ayôro keke so ayeke na maboko ti lo, lo ndu nyama ni nga na mapa ni; wâ asigi na yâ ti tênë ni agbi nyama ni na mapa ni kue.+ Ange ti Jéhovah angbâ agirisa na lê ti Gédéon.22 Ge la, Gédéon ahinga so a yeke ange ti Jéhovah la.+Hio, Gédéon adekongo, lo tene: “Mawa na mbi, Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, ndali ti so mbi bâ ange ti Jéhovah lê na lê!”+23 Me Jéhovah atene na lo: “Duti na siriri. Sara mbeto pëpe,+ mo yeke kui pëpe.”24 Tongaso, Gédéon aleke mbeni gbalaka kâ teti Jéhovah, na a iri ni Jéhovah-Shalom*+ juska laso. A ngbâ na Ophrah, kodro ti azo ti mara ti Abiézer.25 Na bï ni so, Jéhovah atene na lo: “Mû koli-bagara ti babâ ti mo so ade ti kono kue pëpe, use koli-bagara ni so ayeke na ngu mbasambala, na mo kungbi na sese gbalaka ti Baal so babâ ti mo aleke nga mo dë na sese yongoro yanda* so ayeke na terê ti gbalaka ni.+26 Mû atênë, mo leke ni na molongo ti tene aduti gbalaka teti Jéhovah Nzapa ti mo na li ti hoto so; na pekoni, mû use koli-bagara ni mo yâa na sandaga so a zö ni agbi kue na ndö ti anduru keke ti yongoro yanda* so mo dë ni na sese.”27 Tongaso, Gédéon amû akoli bale-oko na popo ti awakua ti lo na lo sara kua so Jéhovah ahunda na lo ti sara. Me so mbeto ti azo ti da ti babâ ti lo nga na ti azo ti gbata ni asara lo mingi, lo sara ni na kota lâ pëpe me na bï.28 Tongana azo ti gbata ni azingo hio na ndapre, ala bâ so a kungbi gbalaka ti Baal na sese, a dë na sese yongoro yanda* so ayeke na terê ti gbalaka ni, nga a mû use koli-bagara ni na sandaga awe na ndö ti fini gbalaka so a leke ni.29 Ala hunda terê na popo ti ala, ala tene: “Zo wa la asara ye so zo wa?” Tongana ala gi nda ti ye ni nzoni awe, ala tene: “Gédéon, molenge ti Joash, la asara ye so.”30 Azo ti gbata ni atene na Joash: “Sigi na molenge ti mo si a fâ lo, ndali ti so lo kungbi gbalaka ti Baal na sese nga lo dë na sese yongoro yanda* so ayeke na terê ti gbalaka ni.”31 Joash+ atene na azo kue so alondo na terê ti lo so: “Ala la adoit ti gbu koko ti Baal ni? Ala la adoit ti sö lo? Zo so agbu koko ti lo, a doit ti fâ lo na ndapre so.+ Tongana lo yeke mbeni nzapa, zia lo wani lo gbu koko ti lo,+ ndali ti so mbeni zo akungbi gbalaka ti lo na sese.”32 Na lango ni so, lo iri Gédéon Jérubbaal,* na lo tene: “Zia Baal wani agbu koko ti lo, ndali ti so mbeni zo akungbi gbalaka ti lo na sese.”33 Azo ti Madian kue,+ azo ti mara ti Amalec kue+ nga na azo ti mbage ti Est kue abungbi aturugu ti ala oko,+ ala fâ ngu ala gue na Popo-hoto* ti Jizréel na ala sara camp ti ala kâ.34 Yingo ti Jéhovah aga na ndö ti Gédéon+ na lo hûru didi;+ na azo ti mara ti Abiézer+ amû peko ti lo.35 Lo tokua ndo na yâ ti kodro ti azo ti Manassé kue, na ala nga amû peko ti lo. Lo tokua nga ndo na yâ ti kodro ti azo ti Aser, ti Zabulon nga na ti Nephtali, na ala ga ti wara terê na lo.36 Na pekoni, Gédéon atene na tâ Nzapa: “Tongana mo yeke sö azo ti Israël na lege ti mbi tongana ti so mo tene,+37 bâ, mbi yeke zia poro ti terê ti taba na sese na place ti pikango lê ti kobe. Tongana ngu ti pere atï gï na ndö ti poro ni, me tanga ti sese ni kue angbâ na hulengo ni, mbi yeke hinga so mo yeke sö azo ti Israël na lege ti mbi tongana ti so mo tene.”38 Na ye ni asi tongaso. Na ndade ni, tongana lo zingo hio na ndapre si lo pete poro ti terê ti taba ni, ngu ti pere so asigi dä asi kota dû ti sembe.39 Ye oko, Gédéon atene na tâ Nzapa: “Zia ngonzo ti mo alondo tongana wâ na terê ti mbi pëpe, me mbi ye ti kiri ti hunda mbeni ye na mo. Pardon, mbi ye si mo sara gï mbeni ye oko awe na poro ti taba ni. Pardon, mbi ye si gï poro ni la ahule, me tanga ti sese ni kue ayeke gï ngu.”40 Nzapa asara tongaso na bï ni so; gï poro ni la ahule, me sese ni kue ayeke gï na ngu ti pere.
Kete tënë
^ A lingbi nga ti tene “ando na gbe ti sese so a yeke bata aye dä.”


text:
Ti sara ye tongana ti Jésus, duti ...
ZO SO AYEKE BÂ MAWA TI ZO
Teti so lo yeke na siokpari na tere ti lo ape, Jésus ayeke pëpe na oko vundu nga na agingo bê so atanga ti azo kue ayeke na ni. Atâa so kue, lo fa lani so lo yeke bâ mawa ti azo. Lo yeke gi lani ti sara ye kue so lo peut ti sara ndali ti ala, na sarango même aye mingi ahon ti so a hunda. Biani, bibe ti bango mawa ti zo la apusu lo ti mû maboko na azo. Bâ ambeni tapande ni na yâ ti aChapitre 32, 37, 57, 99.
ZO SO AZO APEUT TI GA NDURU NA LO
Azo kue lani, atâa a yeke amaseka wala akangba, abâ so ala peut ti ga nduru na Jésus, ngbanga ti so lê ti Jésus akpa pëpe ti mbeni zo so ayeke na gbâ ti aye ti sarango ni wala ti mbeni zo so abâ tere ti lo kota. Tere ti azo anzere lani ti duti na tere ti Jésus, ndali ti so ala bâ so lo yeke pensé na ala. Tongana mo ye ti hinga ye mingi na ndo ni, bâ aChapitre 25, 27, 95.
ZO SO AYEKE SAMBELA MINGI
Lani, Jésus ayeke sambela lakue Babâ ti lo na bê ti lo kue, atâa lo sara ni lo oko wala lo sara ni legeoko na atâ wakua ti Nzapa. Lo sambela na angoi nde nde, gi na tere ti kobe ape. Lo sambela ti kiri singila na Babâ ti lo, ti mû gonda na lo nga ti hunda fango lege ti lo na ngoi so lo ye ti mû ambeni kota desizion. Bâ aChapitre 24, 34, 91, 122, 123.
ZO SO AYEKE GI GI NZONI TI LO WANI APE
Na ambeni ngoi lani, atâa so a yeke duti fade nzoni mingi na lo ti wu tere kete, Jésus ayeke gi lakue ti pensé na azo kozo. Lo gi pëpe ti pensé gi na lo wani kozo. Na sarango tongaso, lo zia na e mbeni tapande so e peut ti mû tâ gi peko ni. Bâ tongana nyen la lo fa mara ti sarango ye ni so na yâ ti aChapitre 19, 41, 52.
ZO SO AYEKE PARDONNÉ MBA TI LO
Jésus afa gi pëpe na azo so a lingbi ala pardonné amba ti ala, me lo nga lo sara ni na mbage ti adisciple ti lo nga na mbage ti ambeni zo nde. Gbu li na ndo ti atapande so ayeke na yâ ti aChapitre 26, 40, 64, 85, 131.
ZO SO AYEKE SARA YE NA BÊ TI LO KUE
A tene lani kozo awe so mingi ti aJuif ayeke ke ande Messie ni, nga so na pekoni awato ti lo ayeke fâ ande lo. Tongaso, tongana Jésus aye lani, lo peut fade ti sara ye mingi ndali ti azo ape. Nde na so, lo sara kue ti fa tâ lege ti vorongo Nzapa na azo na bê ti lo kue. Lo zia mbeni nzoni tapande na adisciple ti lo kue, so azo ayeke sara sanka ti mä ala wala so ayeke tingbi même na akangango lege. Bâ aChapitre 16, 72, 103.
ZO SO AHINGA TI SARA TERE KETE
Jésus ayeke na ndara nga lo hinga ye ahon azo ti sese kue. So lo yeke na siokpari na tere ti lo ape asara si lo yeke na ngangu nga lo hinga ye ahon azo kue so ayeke lani na ngoi ti lo. Me atâa so kue, lo sara tere ti lo kete na lo sara kua na azo. Mo lingbi ti manda ambeni ye na ndo ti sarango ye ti tere ti Jésus so na yâ ti aChapitre 10, 62, 66, 94, 116.
ZO SO AHINGA TI KANGA BÊ
Jésus ayeke kanga bê lani na mbage ti abazengele ti lo nga na mbage ti ambeni zo na ngoi so ala sara pëpe ye tongana ti lo wala ala sara pëpe ye so lo tene na ala ti sara. Lo fa so lo kanga bê ti lo na lege so lo yeke kiri na ndo ti ambeni fango ye so lo fa lani kozo awe, ti mû lege na azo ni ti ga nduru na Jéhovah. Gbu li na ndo ti tapande ti kangango bê so Jésus afa ni na yâ ti aChapitre 74, 98, 118, 135.


text: 114 Na ngoi so Israël asigi lani na Égypte,+na ngoi so ahale ti Jacob asigi na popo ti azo so ayeke tene mbeni yanga ti kodro nde,2 Juda aga ndo ti lo so ayeke nzoni-kue,na Israël aga ndo so lo komande dä.+3 Ngu-ingo abâ ni na akpe;+Ngu ti Jourdain akiri na peko.+4 Ahoto ahuru tongana akoli-taba,+akete hoto ahuru tongana akete taba.5 Ngu-ingo, nyen la asara si mo kpe?+Ngu ti Jourdain, mo kiri na peko ngbanga ti nyen?+6 Ahoto, nyen la asara si ala huru tongana akoli-taba so?Akete hoto, nyen la asara si ala huru tongana akete taba so?7 Sese, mo dö na mbeto ndali ti Seigneur,ndali ti Nzapa ti Jacob,+8 lo so asara si kota tênë achangé aga place ti ngu so asosongo asigi dä,nga lo sara si ngangu tênë aga ndo so ali ti ngu asua dä.+


text: 33 So ayeke tufa so Moïse, zo ti tâ Nzapa, airi na ndö ti azo ti Israël kozoni si lo kui la.+2 Lo tene:“Jéhovah alondo na Sinaï lo ga,+lo ngbâ na Séir lo su na ndö ti ala tongana lâ.Lo londo na ando ti Paran so ahoto ayeke dä, lo si na yâ ti gloire;+a-ange ti lo gbani gbani so ayeke nzoni-kue* ayeke na terê ti lo,+azo ti bira ti lo ayeke na mbage ti maboko ti lo ti koli.+3 Lo ye azo ti lo mingi;+azo ti ala so ayeke azo ti be-vulu ayeke na yâ ti maboko ti mo.+Ala duti na terê ti gere ti mo;+ala to nda ti mä tënë ti mo.+4 (Moïse amû na e mbeni commandement, mbeni ndia,+so ayeke ye ti congrégation ti Jacob.)+5 Nzapa aga gbia na Jéshurun,*+na ngoi so amokonzi ti azo ni abungbi,+ala na amara ti Israël kue.+6 Zia Ruben angbâ na fini na lo kui pëpe,+nga zia azo ti lo awu mingi.”+7 Lo iri tufa so na ndö ti Juda:+“Jéhovah, mä go ti Juda,+na mo kiri na lo na azo ti lo.Lo tiri ti gbu koko ti* ye ti lo;mû maboko na lo ti tiri na awato ti lo.”+8 Ti Lévi, lo tene:+“Thummim na Urim+ ti mo* ayeke ti zo so ayeke be-ta-zo na mo,+lo so mo tara lo na Massah.+Mo to nda ti tiri na lo na terê ti ngu ti Méribah,+9 lo tene na babâ na mama ti lo, lo tene: ‘Mbi pensé na ala pëpe.’Même aita ti lo, lo hinga ala pëpe,+na lo sara sanka ti amolenge ti lo wani,ndali ti so lo bata tënë ti yanga ti mo,na lo bata mbele ti mo.+10 Zia ala fa ambela ti mo na Jacob,+na ala fa Ndia ti mo na Israël.+Zia ala zö na mo dukane ti tene afun nzoni na hôn ti mo+na ala zö na mo sandaga na ndö ti gbalaka ti mo.+11 Jéhovah, sara tufa na ndö ti ngangu ti lo,na fa so akua ti maboko ti lo azia ngia na bê ti mo.Mo fâ yâ ti gere* ti azo so alondo na terê ti lo,si azo so ake lo akiri alondo encore ape.”12 Ti Benjamin, lo tene:+“Zia lo so Jéhovah aye lo mingi aduti na terê ti lo na siriri;na ngoi so lo yeke bata lo na yâ ti lango ni,lo yeke lango na lê ti peko ti lo.”*13 Ti Joseph, lo tene:+“Zia Jéhovah airi tufa na ndö ti sese ti lo,+na lege ti anzoni ye ti yayu,na lege ti angu ti pere nga na angu ti ali ti ngu so ayeke na gbe ti sese,+14 na lege ti anzoni ye so lâ asara si amaïnga na apendere kobe so ayeke lë nze na nze,+15 na lege ti anzoni ye so ahon atanga ni kue ti angbene hoto,*+na anzoni ye ti akete hoto so angbâ lakue,16 na lege ti anzoni ye ti sese na aye so asi singo na ndö ni,+nga na nzoni bê ti Lo so aduti na yâ ti keke ti sisi.+Zia aye so aga na ndö ti li ti Joseph,na ndö ti li ti lo so a zia lo nde na popo ti aita ti lo.+17 Pendere ti lo ayeke tongana ti koli-bagara so a dü lo kozo,na adidi ti lo ayeke tongana adidi ti ngbä.Na adidi ti lo ni, lo yeke pusu* amara kuejuska na yanga ti sese;a yeke azo saki mingi mingi ti Éphraïm,+nga a yeke azo saki mingi ti Manassé.”18 Ti Zabulon, lo tene:+“Zabulon, duti na ngia tongana mo sigi,na mo, Issacar, duti na ngia na yâ ti atente ti mo.+19 Ala yeke iri azo ti gue na ndö ti hoto.Kâ ala yeke mû asandaga ti mbilimbili,ndali ti so ala yeke wara ye na lege ti* gbâ ti amosoro ti ngu-ingonga na gbâ ti amosoro so a honde na yâ ti mbutu.”20 Ti Gad, lo tene:+“Tufa na ndö ti zo so asara si ayanga ti sese ti Gad akono.+Lo lango kâ tongana mbeni bamara,lo yeke nduru ti zi maboko ti ye so lo gbu, même bio ti li ni.21 Lo yeke soro ti lo pendere sese ni kozo,+ndali ti so sese so a bata ni na zo ti lungo ndia ayeke kâ.+Amokonzi ti azo ni ayeke bungbi ande terê ti ala.Lo yeke sara ye alingbi na mbilimbili ti Jéhovahnga na ambela ti lo na Israël.”22 Ti Dan, lo tene:+“Dan ayeke kete bamara.+Lo yeke londo na Basan si lo huru na loro ti ga.”+23 Ti Nephtali, lo tene:+“Nzoni bê ti Jéhovah ayeke lingbi na Nephtalinga tufa ti lo ayeke si lo singo.Mû sese ti mbage ti ouest na sud.”24 Ti Aser, lo tene:+“Tufa ti Aser ayeke amolenge.Zia lo nzere na lê ti aita ti lo,nga zia lo yôro* gere ti lo na yâ ti mafuta.25 Wen na cuivre ayeke amama ti clé ti yanga ti gbagba ti mo,+na mo yeke duti nzoni na yâ ti gigi ti mo kue.*26 Mbeni nzapa tongana tâ Nzapa+ ti Jéshurun+ ayeke dä pëpe,lo so akpe na lê ti nduzu ti ga ti mû maboko na monga so na yâ ti gloire ti lo, lo ko na ndö ti ambinda.+27 Depuis giriri, Nzapa ayeke ndo ti hondengo terê,+maboko ti lo so angbâ lakue lakue ayeke na gbe ti mo.+Lo yeke tomba ande awato na gbele mo,+na lo yeke tene: ‘Mo hunzi ala kue!’+28 Israël ayeke duti na siriri,dungu ti Jacob ayeke duti ti lo ndena mbeni sese so alê ti kobe na fini vin ayeke dä,+sese so lê ti nduzu ni ayeke sara si angu ti pere atï dä.+29 Ngia ayeke na mo, Israël!+Zo wa la ayeke tongana mo zo wa?+Mo so mo yeke mara so awara salut ti lo na lege ti Jéhovah+so ayeke vala ti batango mo+nga kota épée ti mo.Terê ti awato ti mo ayeke dö na mbeto na ngoi so ala ga na gbele mo,+na mo yeke tambela na ndö ti peko ti ala.”*


text:
KOTA MAMA-TENE NI | ATËNË TI MVENE SO ASARA SI AMBENI ZO AYE NZAPA APE
Ndani so a yeke ngangu na ambeni zo ti ye Nzapa
“‘Mo ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue nga na bibe ti mo kue.’ So ayeke commandement so ayeke kota ahon atanga ni kue na a yeke kozoni la.”—Jésus Christ, ngu 33. *
Ambeni zo abâ so a yeke ngangu na ala ti ye Nzapa. Ti ala, zo ahinga li ti lo na Nzapa ape, lo yeke pensé na azo ape wala lo yeke même sioni. Bâ ambeni tënë ni so ambeni zo ni atene:
“Mbi sambela lani Nzapa ti tene lo mû maboko na mbi, me na oko ngoi ni, mbi bâ so lo yeke pensé na zo ape. Ti mbi lani, ye oko ayeke gbu ka bê ti Nzapa ape.”—Marco, na Italie.
“Ti tâ tënë ni, atâa so mbi ye lani ti sara na Nzapa, mbi bâ ti mbi mbi tene lo yeke pensé na e ape. Nga lo yeke sioni Nzapa so aye gi ti punir e. Mbi pensé lâ oko ape so lo ye e azo.”—Rosa, na Guatemala.
“Na kete ti mbi, mbi tene ti mbi so Nzapa ayeke gi ka gi afaute ti e, na lo yeke nduru ti punir e. Na pekoni, mbi bâ lo tongana Nzapa so ayeke pensé na azo ape. Lo yeke tongana mbeni kozo gbenyon-gbia so ayeke sara kua ndali ti azo ti kodoro ti lo me so ti tâ tënë ni lo yeke pensé na azo ni ape.”—Raymonde, na Canada.
Mo tene ti mo nyen? A yeke ngangu na zo ti ye Nzapa? Teti angu ngbangbo mingi aChrétien ahunda mara ti tënë so. Même na ngu 500 ti si na ngu 1 500, mingi ti azo so ayeke gue na eglize azia lege ti sambela Nzapa ti Ngangu Ahon Kue. Ndali ti nyen? Ndali ti so mbeto ti lo asara ala sioni. Na tapande, pakara Will Durant atene: “So Nzapa ayeke pensé na zo ape nga lo yeke sioni so, wasiokpari wa la akpa ti sambela lo?”
Nyen la apasêe si azo abâ Nzapa tongana “mbeni sioni Nzapa so ayeke pensé na zo ape so?” Bible afa ti lo nyen biani na ndo ti Nzapa? Tongana mo hinga tâ tënë na ndo ti Nzapa alingbi ti mû maboko na mo ti ye lo?


text:
Sukungo so zo ti mbilimbili asuku na mba ti lo ayeke tongana mafuta (5)
Azo ti sioni ayeke tï na yâ ti agbanda ti ala wani (10)
Bia ti David.141 Jéhovah, mbi iri mo.+Ga hio ti mû maboko na mbi.+Dengi mê na ngoi so mbi iri mo.+2 Zia si sambela ti mbi aduti tongana dukane+ so a leke ni nzoni si a yâa ni na mo;+zia si maboko ti mbi so mbi yâa na mo aduti tongana sandaga ti lê ti kobe ti lakui.+3 Jéhovah, zia mbeni garde ndali ti yanga ti mbi;zia mbeni sinziri ti bâ ndo na ndö ti tënë so ayeke sigi na yanga ti mbi.+4 Zia si bê ti mbi asara nzara ti mbeni sioni ye pëpe,+nzara ti tene mbi na azo ti sioni e sara asioni ye;zia si mbi te anzoni kobe ti ala lâ oko pëpe.5 Tongana zo ti mbilimbili apika mbi, so tâ ndoye la lo fa na mbage ti mbi;+tongana lo suku na mbi, a yeke tongana mafuta so a tuku na li ti mbi+so li ti mbi ayeke ke ni lâ oko pëpe.+Même na ngoi so ala yeke na yâ ti aye ti ngangu, mbi yeke ngbâ ti sambela.6 Atâa so a mû ajuge ti ala na li ti ahoto so ayo mingi a bi ala na sese,azo ayeke dengi mê na tënë ti mbi, ndali ti so a nzere na ala.7 Tongana ti so zo adë yaka na lo tourné yâ ti sese ni,yâ ti abio ti e akangbi kirikiri na yanga ti Dû ti kuâ.*8 Me Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, lê ti mbi ayeke gï na mbage ti mo.+Mbi kpe na mo ti bata terê ti mbi.Zi fini ti mbi* pëpe.9 Bata mbi, si mbi tï pëpe na yâ ti kûkû so azo ti sioni azia ti gbu mbinga si agbanda ti ala agbu mbi pëpe.10 Azo ti sioni kue ayeke tï na yâ ti agbanda ti ala wani,+me mbi, mbi hon ti mbi senge.
Kete tënë
^ Wala “Shéol,” so ti tene dû ti kuâ so azo kue ayeke gue dä. Bâ na kete bakari.


text: 14 Jéhovah atene na Moïse:2 “Tene na azo ti Israël ti tene ala kiri ala sara camp ti ala lê na lê na Pihahirot, na popo ti Migdol na ngu-ingo so abâ ndo lê na lê na Baal-Zéphon.+ Ala sara camp ti ala lê na lê na Baal-Zéphon, nduru na ngu-ingo ni.3 Pharaon ayeke tene ande na ndö ti azo ti Israël, lo tene: ‘Ala yeke tambela kirikiri na ye ni aga yembele yembele na ala awe. Ala yeke wara lege ti sigi na yâ ti benyama so pëpe.’4 Mbi yeke zia si li ti Pharaon akpengba,+ lo yeke tomba peko ti ala ande na mbi yeke wara gloire na futingo Pharaon na aturugu ti lo kue.+ Azo ti Égypte ayeke hinga ande so mbi yeke Jéhovah.”+ Ni la, azo ti Israël asara gï tongana ti so a hunda.5 Na pekoni, a tene na gbia ti Égypte so azo ti Israël akpe awe. Hio, Pharaon na azo ti kua ti lo achangé bango ndo ti ala na ndö ti azo ti Israël,+ na ala tene: “Nyen la e sara so? E zia lege na azo ti Israël ti sigi na gbe ti ngbâa ngbanga ti nyen?”6 Tongaso, lo leke apuse ti mbarata ti lo, lo mû azo ti lo na peko ti lo.+7 Lo mû anzoni puse ti mbarata 600, lo mû nga ambeni puse ti mbarata ti Égypte na azo ti bira na ndö ni oko oko kue.8 Tongaso, Jéhovah azia si li ti Pharaon gbia ti Égypte akpengba, lo tomba peko ti azo ti Israël, na ngoi so ala yeke sigi sân mbeto.*+9 Azo ti Égypte amû apuse ti mbarata kue ti Pharaon, azo ti kpengo na ambarata ni nga na aturugu ti lo, ala tomba peko ti azo ti Israël+ na ala ga nduru ti wara ala na ngoi so ala yeke sara camp na terê ti ngu-ingo ni, nduru na Pihahirot, so abâ ndo lê na lê na Baal-Zéphon.10 Tongana Pharaon aga nduru na ala, azo ti Israël ayô lê ti ala na ala bâ azo ti Égypte so ayeke tomba peko ti ala. Mbeto agbu azo ti Israël ngangu na ala komanse ti toto na Jéhovah.+11 Ala tene na Moïse: “Ndo ti lungo kuâ ayeke na Égypte pëpe si mo mû e mo ga na e ge ti kui na benyama so?+ Mo sigi na e na Égypte ngbanga ti nyen?12 Lani so e de na Égypte e tene na mo nyen? e tene, ‘Mo zia e kpô e sara kua na azo ti Égypte.’ A nzere na e ti sara kua na azo ti Égypte ahon ti tene e kui na benyama so.”+13 Moïse atene na azo ni: “Ala sara mbeto pëpe.+ Ala luti kpô na ala bâ salut so Jéhovah ayeke mû na ala laso.+ Azo ti Égypte so ala bâ ala laso so, ala yeke kiri ti bâ ala pëpe, ala yeke kiri ti bâ ala encore ape.+14 Jéhovah wani la ayeke tiri ande ndali ti ala,+ me ti ala, ala yeke duti ande kpô.”15 Jéhovah atene na Moïse: “Mo ngbâ ti toto na mbi ngbanga ti nyen? Tene na azo ti Israël ala londo ala hon.16 Âdu ti mo, mo mû keke ti mo na nduzu mo yôro maboko ti mo na ndö ti ngu-ingo ni si mo kangbi yâ ni use, tongaso si azo ti Israël ahon na popo ni na ndö ti kuru sese.17 Ti mbi, mbi yeke zia si li ti azo ti Égypte akpengba, tongaso si ala lï na peko ti azo ti Israël, na mbi yeke wara gloire na futingo Pharaon, aturugu ti lo kue, apuse ti mbarata ti lo kue ti bira na azo ti kpengo na ambarata ti lo kue.+18 Azo ti Égypte ayeke hinga so mbi yeke Jéhovah, na ngoi so mbi yeke wara gloire na futingo Pharaon, apuse ti mbarata ti lo ti bira na azo ti kpengo na ambarata ti lo.”+19 Tongaso, ange ti tâ Nzapa+ so ayeke gue na devant ti camp ti azo ti Israël alondo akiri na peko ti ala, na mbinda ni so ayeke na devant ti ala akiri aluti na peko ti ala.+20 Mbinda ni ayeke na popo ti camp ti azo ti Égypte na camp ti azo ti Israël.+ Na mbeni mbage, ndo avuko pitipiti. Na mbeni mbage, lumière asu na bï.+ Tongaso na bï ni kue, camp so ndo avuko pitipiti dä alingbi ti ga nduru na camp so lumière asu dä so pëpe.21 Moïse ayôro maboko ti lo na ndö ti ngu-ingo ni.+ Jéhovah asara si mbeni pupu alondo na mbage ti est aya ngangu na bï ni kue, na yâ ti ngu ni azi yeke yeke si akangbi use,+ na sese ti gbe ti ngu ni aga kuru sese.+22 Tongaso, azo ti Israël ahon na popo ti ngu-ingo ni na ndö ti kuru sese.+ Ngu ni aga tongana mbeni mur na mbage ti maboko ti ala ti koli nga na mbage ti maboko ti ala ti wali.+23 Azo ti Égypte atomba peko ti ala. Ambarata ti Pharaon kue, ambarata ti bira ti lo nga na azo ti kpengo na ambarata ti lo alï na peko ti ala na popo ti ngu-ingo ni.+24 Na kota ndapre,* na yâ ti wâ nga na mbinda ni,+ Jéhovah abâ camp ti azo ti Égypte na lo bi wusuwusu na yâ ti camp ti ala.25 Lo zi agere ti apuse ti mbarata ti ala, ye so asara si ala kpe na ni gbä. Azo ti Égypte atene: “Zia e kpe, e si nduru na azo ti Israël pëpe, ngbanga ti so a yeke ndali ti ala si Jéhovah ayeke tiri na azo ti Égypte so.”+26 Na pekoni, Jéhovah atene na Moïse: “Yôro maboko ti mo na ndö ti ngu-ingo ni, si ngu ni akiri na ndö ti azo ti Égypte, na ndö ti apuse ti bira ti ala nga na ndö ti azo ti kpengo na apuse ti mbarata ti ala ni.”27 Hio Moïse ayôro maboko ti lo na ndö ti ngu-ingo ni, nduru na ndapre ngu ni ato nda ti kiri na place ti lo. So azo ti Égypte ayeke kpe ngu ni, Jéhovah abi ala na yâ ti ngu ni.+28 Ngu ni akiri amene apuse ti bira na azo ti kpengo na ambarata ni nga na aturugu ti Pharaon kue so alï na yâ ti ngu-ingo ni na peko ti azo ti Israël.+ Zo oko na popo ti ala angbâ na fini pëpe.+29 Azo ti Israël atambela na ndö ti kuru sese na yâ ti ngu ni,+ ngu ni aga tongana mbeni mur na mbage ti maboko ti ala ti koli nga na mbage ti maboko ti ala ti wali.+30 Na lango ni so, Jéhovah azi Israël na maboko ti azo ti Égypte,+ Israël abâ kuâ ti azo ti Égypte na yanga ti ngu-ingo ni.31 Israël abâ nga kota ngangu* ti Jéhovah na ndö ti azo ti Égypte. Azo ni asara mbeto ti Jéhovah na ala mä na bê na Jéhovah nga na Moïse wakua ti lo.+


text:
Mardochée ahunda na Esther ti sara mbeni ye (6-17)
4 Tongana Mardochée+ amä tënë ti aye kue so a sara,+ lo suru bongo na terê ti lo, lo yü bongo ti vundu nga lo tuku mburu ti wâ na terê ti lo. Lo sigi, lo gue na milieu ti gbata ni, lo dekongo ngangu na vundu na bê.2 Lo gue juska lo si na yanga ti gbagba ti gbia, me lo lï pëpe ndali ti so zo alingbi pëpe ti lï na yâ ti yangbo ti gbia na bongo ti vundu na terê ti lo.3 Na yâ ti akodro-komanda+ oko oko kue so tënë ti yanga ti gbia nga na mbela so lo mû asi dä, aJuif kue ayeke na yâ ti kota vundu, ala mû jeûne,+ ala toto na ala dekongo na vundu. Ambeni mingi alango na ndö ti bongo ti vundu nga na yâ ti mburu ti wâ.+4 Tongana awali so ayeke awakua ti Gbia-wali Esther na ambaïwa so ayeke na terê ti lo aga asara tënë ni na lo, vundu asara lo mingi. Lo tokua bongo na Mardochée ti tene lo yü ni ahon ti yü bongo ti vundu, me lo ke.5 Tongana Esther amä tënë ni, lo iri Hathak, mbeni mbaïwa ti gbia, so gbia azia lo ti sara kua na Esther, na Esther amû yanga na lo ti hunda Mardochée na ndö ti ndani so lo yü bongo ti vundu nga ti fa na lo ye so asi.6 Hathak ague awara Mardochée na yâ ti gbata ni na ndo so azo ayeke gue ka dä mingi, na devant ti yanga ti gbagba ti gbia.7 Mardochée afa na lo tënë ti aye kue so asi na lo, nga na wungo ti nginza+ so Haman amû yanga ti zia na yâ ti da ti mosoro ti gbia si a sara na kua ti futingo na aJuif.+8 Mardochée amû nga na lo copie ti mbela so a tokua ni na yâ ti gbata ti Suse+ ti tene a futi aJuif kue. Lo tene na lo ti gue ti fa ni na Esther,+ ti fa na lo nda ti atënë ti mbela ni nga ti hunda na lo ti gue na ndo ti gbia ti voro yanga na gbia ni wani, si lo sara nzoni bê na azo ti mara ti lo Esther ni.9 Hathak akiri na ndo ti Esther na lo fa na lo peko ti yanga ti Mardochée.10 Esther amû yanga na Hathak ti gue ti tene na Mardochée:+11 “Awakua ti gbia kue nga na azo ti akodro-komanda ti gbia ahinga so tongana mbeni koli wala wali alï na yâ ti lacour ti gbia+ sân ti tene a iri lo kâ, gï ndia oko la alingbi na lo: a doit ti fâ lo. Lo yeke ngbâ na fini gï tongana gbia ayôro na lo keke ti lo ti gbia so a sara ni na lor.+ Me a sara lango 30 awe la a iri mbi na ndo ti gbia pëpe so.”12 Tongana a fa peko ti yanga ti Esther na Mardochée,13 lo kiri tënë na Esther, lo tene: “Pensé pëpe mo tene, so mo yeke na yâ ti da ti gbia la mo yeke na pasa mingi ti sö kuâ ahon atanga ti aJuif kue.14 Tongana mo kanga yanga ti mo na ndembe so, ye ti zingo aJuif nga na salut ti ala ayeke londo na mbeni ndo nde.+ Me mo na azo ti da ti babâ ti mo, ala yeke kui. Hinga ape wala a yeke ndali ti mara ti ngoi tongaso la mo wara lege ti ga gbia-wali so!”+15 Esther atene na Mardochée:16 “Gue, mo bungbi aJuif kue so ayeke na Suse na ala mû jeûne+ ndali ti mbi. Na yâ ti lango ota,+ bï na lâ, ala te ye pëpe nga ala nyon ye pëpe. Mbi na azo ti kua ti mbi ti wali, e nga kue e yeke mû jeûne. Mbi yeke gue ande na ndo ti gbia, atâa so ndia amû lege na mbi ti sara tongaso pëpe. Même a yeke ti kuâ, mbi yeke kui.”17 Tongaso, Mardochée ague, na lo sara aye kue so Esther ahunda na lo ti sara.


text:
CHAPITRE 45
Lo yeke na ngangu na ndo ti gbâ ti asioni yingo
MATTHIEU 8:28-34 MARC 5:1-20 LUC 8:26-39
LO TENE NA ASIONI YINGO TI GUE NA YÂ TI ACOCHON
Na peko ti ye ti mungo mbeto so asi na ala na lê ti ngu, adisciple ni akiri na yanga ti ngu ni. Mbeni ye ayeke ku ala encore. Ambeni sioni koli use, so asioni yingo ayeke na yâ ti ala, alondo na yâ ti mbeni cimetière so ayeke nduru na yanga ti ngu ni, na ala mû loro ti ga na mbage ti Jésus! Mbeni oko la azo ayeke sara mbeto ti lo mingi, peut-être ngbanga ti so lo yeke sara ye ti ngangu mingi na azo nga ndali ti so asioni yingo ni aninga mingi na yâ ti lo.
Koli so ayeke tambela lani tere senge. Bï na lâ, lo yeke “dekongo lakue na yâ ti cimetière nga na li ti ahoto, na lo mû atênë lo yeke suru na tere ti lo na kä.” (Marc 5:5). Teti so lo yeke sioni mingi, azo akpe kpengo ti hon na lege so ayeke na tere ti cimetière ni. Ambeni zo atara ti kanga lo, me lo yeke fâ yâ ti achaîne ni na lo yeke zi awen ni na gere ti lo. Lo kara azo kue.
Tongana koli ni asi na tere ti Jésus, lo ti na sese na asioni yingo so ayeke na yâ ti lo asara si lo dekongo, lo tene: “Jésus, Molenge ti Nzapa so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue, ti mo nyen na mbi? Mbi hunda na mo ti deba yanga ti mo na iri ti Nzapa ti sara mbi pasi ape.” Jésus afa so lo yeke na ngangu na ndo ti asioni yingo na ngoi so lo tene: “Mo sioni yingo, mo sigi na yâ ti koli so!”—Marc 5:7, 8.
Asioni yingo ayeke lani gbani na yâ ti koli so. Jésus ahunda ndo atene: “Iri ti mo ayeke nyen?” Lo kiri tënë lo tene: “Iri ti mbi ayeke Légion, ngbanga ti so e yeke mingi.” (Marc 5:9). Na Rome ândö, légion ayeke mbeni bungbi ti aturugu so wungo ti ala ahon saki oko tongaso. So koli so abâ pasi mingi tongaso, a ye ti fa so gbâ ti asioni yingo la ayeke na yâ ti lo. Ala hunda na Jésus ti tene “na ala pëpe ti gue na yâ ti kota dû so alï mingi.” Ala kue ahinga awe ye so ayeke ku ala na mokonzi ti ala Satan.—Luc 8:31.
Nduru na ndo ni so, a ga na ambeni cochon 2 000 tongaso ti tene ala te ye. Na gbe ti Ndia ti Moïse, aJuif abâ lani cochon tongana mbeni nyama so ayeke sioni, na même ala doit ti bata ni ape. Asioni yingo ni atene: “Tokua e na yâ ti acochon so, si e lï na yâ ti ala.” (Marc 5:12). Jésus ayeda, na ala gue alï na yâ ti acochon ni. Acochon 2 000 so kue alondo na mbeni loro na li ti hoto ni na ala tï na yâ ti kota ngu, ala nyon ngu ala kui.
Tongana azo ti batango acochon ni abâ ye ni so, ala kpe ague asara tënë ni na azo ti yâ ti gbata ni nga na akete kodro so ayeke na tere ni. Azo ni angbâ aga ti bâ ye so apassé. Tongana ala si, ala bâ koli so asioni yingo asigi na yâ ti lo so. Koli ni ayeke nzoni fadeso na li ti lo akiri nzoni. Lo yü même bongo na lo duti na tere ti gere ti Jésus!
Tere ti azo so amä tënë ti ye ni so wala abâ aye ni so adö na mbeto ndali ti so ala gi li ti ala na ye ni gbä. Ala tene na Jésus ti hon. Tongana Jésus ayeke monté na yâ ti ngö ni ti hon, koli ni so si asioni yingo asigi na yâ ti lo so ahunda na Jésus ti tene ni kue ni monté na yâ ti ngö ni. Me Jésus atene na lo: “Kiri na ndo ti afami ti mo, na mo fa na ala peko ti aye so kue Jéhovah asara ndali ti mo nga nzoni bê so lo sara na mo.”—Marc 5:19.
Mingi ni, tongana Jésus asava mbeni zo, lo yeke tene ka na azo ni so ti sara pëpe tënë ti ye ni so na ambeni zo, ndali ti so lo ye pëpe si azo atene atënë kirikiri na ndo ti lo. Me ti ge, gi lo koli ni so aga nzoni so la afa polele ngangu ti Jésus. Tongaso, koli ni apeut ti gue ti fa tënë na azo so Jésus awara lege lo wani ti sara tënë na ala ape. Tënë so koli ni ayeke fa ande, a peut ti kaï sioni tënë so azo alingbi ti tene na ndo ti kuâ ti acochon ni. Tongaso, koli ni ague afa na azo ti Décapole kue, peko ti ye so Jésus asara ndali ti lo so.


text: 1 E yeke fa peko ti ye so ayeke tënë ti fini, ye so ayeke dä na tongo nda ni, ye so e mä tënë ni, e bâ ni na lê ti e, so e bâ ni mbilimbili, nga maboko ti e andu ni.2 (Biani, a fa fini ni na gigi si azo kue abâ. E bâ fini ti lakue lakue so ayeke lani na tere ti Babâ ni na a fa ni polele na e; e yeke sara tënë ni, nga e yeke fa pekoni na ALA.)3 Ye so e bâ na e mä, e yeke fa nga pekoni na ALA, tongaso si ALA nga kue alingbi ti sara songo na e. Na songo ti e ni so, e yeke na ni na Babâ ni nga na Molenge ti lo Jésus Christ.4 Ni la, e yeke sû aye so na mbeti si ngia ti e alingbi kue.5 Tënë so e mä na yanga ti lo na e yeke fa ni na ALA ayeke so: Nzapa ayeke lumière na bingo ayeke na yâ ti lo kete pëpe.6 Tongana e tene: “E yeke na songo na lo,” me e ngbâ ti tambela na yâ ti bingo, andâ e yeke tene mvene na e ngbâ ti sara ye alingbi na tâ tënë pëpe.7 Me, teti so lo wani lo yeke na yâ ti lumière, tongana e yeke tambela na yâ ti lumière, biani e yeke na songo na popo ti e. Nga, mênë ti Molenge ti lo Jésus asukula e na asiokpari kue awe.8 Tongana e tene: “E yeke na siokpari na yâ ti tere ti e pëpe,” e yeke handa tere ti e wani na tâ tënë ayeke na yâ ti e pëpe.9 Tongana e fa asiokpari ti e na gigi, lo yeke be-ta-zo nga mbilimbili ti pardone siokpari ti e na ti sukula e na aye kue so ayeke mbilimbili pëpe.10 Tongana e tene: “E sara siokpari pëpe,” e yeke sara si lo ga zo ti mvene, na tënë ti lo ayeke na yâ ti e pëpe.


text: 19 Tënë ti ngbanga so Nzapa adë na ndö ti Égypte:+Bâ, Jéhovah ayeke hon na ndö ti mbinda na loro ti ga na Égypte.Anzapa ti Égypte so ayeke ye oko pëpe ayeke dö na mbeto na gbele lo,+bê ti azo ti Égypte ayeke fun kue na mbeto.2 Nzapa atene: “Mbi yeke sara si azo ti Égypte alondo na terê ti amba ti ala azo ti Égypte,na ala yeke tiri na popo ti ala.Zo oko oko ayeke tiri na ita ti lo nga na mba ti lo.Gbata ayeke tiri na mbeni gbata, na royaume ayeke tiri na mbeni royaume.3 Li ti azo ti Égypte ayeke ga ande kirikiri,mbi yeke buba yâ ti aye so ala leke ti sara.+Ala yeke hunda anzapa ti ala so ayeke ye oko pëpe so,azo ti sarango yorö, azo ti sarango tënë na yingo ti akuâ nga na azo ti fango aye so ayeke si ande na zo.+4 Mbi yeke sara si azo ti Égypte aga angbâa na gbe ti mbeni zo so ayeke sara ye na ngangu,nga mbeni gbia ayeke komande na ngangu na ndö ti ala.”+ Tënë ti yanga ti Seigneur Jéhovah ti aturugu la.5 Angu ti kota ngu ti Égypte ayeke hule;ngu ni ayeke hule nga ndo so ngu ni ayeke sua dä ayeke hule ngangu.+6 Angu ni ayeke fun;Ngu ti Nil ti Égypte, so ayeke sua na yâ ti acanal, ayeke descend ngbii ahule.Asosongo na angala ayeke fun.+7 Akete keke so ayeke na terê ti Ngu ti Nil, na yanga ti Ngu ti Nil,nga na ando kue so ayeke na terê ti Ngu ti Nil+ so a lu lê ti kobe dä ayeke hule.+Pupu ayeke hon na ni na a yeke duti dä encore ape.8 Azo ti gingo susu ayeke duti na vundu,ala so ayeke bi yango na yâ ti Ngu ti Nil ayeke dema terê ti ala,nga ala so ayeke bi gbanda na lê ti ngu ni ayeke duti na ngangu encore ape.9 A yeke zia kamene na lê ti azo so asara kua na kamba ti lin+nga na ala so ayeke sara avuru tissu na ndö ti keke.10 A yeke neka azo ti Égypte so ayeke sara kua ti kpongo bongo;azo kue so a mû ala na kua, vundu ayeke gbu ala.*11 Akota zo ti gbata ti Zoan+ ayeke abuba zo.Awawango ti Pharaon, so ayeke na ndara mingi, ayeke mû wango ti ndara pëpe.+A sara tongana nyen si ala tene na Pharaon, atene:“Mbi yeke hale ti azo so ayeke na ndara mingi,mbi yeke hale ti angbene gbia”?12 Azo ti mo so ayeke na ndara mingi so ayeke na ndo wa?+Tongana ala hinga ye so Jéhovah ti aturugu amû desizion ti sara na Égypte, zia ala fa ni na mo.13 Akota zo ti gbata ti Zoan asara ye ti buba.Mbeni ye ahanda akota zo ti gbata ti Noph.*+Amokonzi ti amara so ayeke na Égypte asara si azo ti Égypte atambela kirikiri.14 Jéhovah asara si li ti azo ti Égypte aga kirikiri.+Akota zo ti kodro asara si azo ti Égypte atambela kirikiri na yâ ti aye kue so ala sara,tongana zo so asoulé si ayeke tambela kirikiri na yâ ti dengo ti lo.15 Azo ti Égypte ayeke wara ande mbeni kua ti sara pëpe,atâa li ni wala damba ni, fini maboko ti keke wala ngala.*16 Na ngoi ni so, azo ti Égypte ayeke ga ande tongana awali; terê ti ala ayeke dö na mbeto nga mbeto ayeke hon ndö ti ala ndali ti so Jéhovah ti aturugu ayeke yôro maboko ti lo na lê ti ala.+17 Kodro ti Juda ayeke ga ande mbeni ye so azo ti Égypte asara mbeto ni ngangu. Tongana a di gï iri ni, mbeto ayeke hon ndö ti ala ndali ti ye so Jéhovah ti aturugu amû desizion ti sara na ala.+18 Na ngoi ni so, a yeke wara agbata oku na Égypte so azo ni ayeke tene yanga ti kodro ti Canaan,+ nga ala yeke deba yanga ti ala ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah ti aturugu. A yeke iri ande mbeni gbata a tene Gbata-so-ayeke-kungbi-aye-na-sese.19 Na ngoi ni so, mbeni gbalaka so a sara ni ndali ti Jéhovah ayeke duti ande na bê ti kodro ti Égypte, nga mbeni pilier so a sara ni ndali ti Jéhovah ayeke duti ande na yanga ti kodro ni.20 A yeke duti tongana mbeni fä nga tongana mbeni témoin ndali ti Jéhovah ti aturugu na kodro ti Égypte. Ala yeke toto na Jéhovah ndali ti azo so ayeke sara ye ti ngangu na ala, na lo yeke tokua na ala mbeni sauveur, mbeni kota zo, so ayeke sö ala.21 Mbeni ye ayeke sara si azo ti Égypte ahinga Jéhovah, na azo ti Égypte ayeke hinga Jéhovah na lango ni so. Ala yeke mû asandaga nga na amatabisi na Jéhovah, ala yeke mû zendo na lo nga ala yeke sara ye alingbi na ni.22 Jéhovah ayeke pika Égypte,+ na pekoni lo yeke sava lo. Azo ni ayeke kiri na mbage ti Jéhovah; lo yeke mä toto ti ala na lo yeke sava ala.23 Na ngoi ni so, mbeni kota lege+ ayeke londo na Égypte ti gue na Assyrie. Azo ti Assyrie ayeke gue na Égypte, na azo ti Égypte ayeke gue na Assyrie. Azo ti Égypte ayeke bungbi oko na azo ti Assyrie ti voro Nzapa.24 Na ngoi ni so, azo ti Israël ayeke bungbi oko na azo ti Égypte na ti Assyrie,+ na ala yeke sara si azo ti sese kue awara tënë nzoni,25 ndali ti so Jéhovah ti aturugu airi tënë nzoni na ndö ti ala, lo tene: “Zia tënë nzoni aga na ndö ti azo ti mbi, azo ti Égypte, na ndö ti azo ti Assyrie so ayeke kusala ti maboko ti mbi nga na ndö ti azo ti Israël so ayeke azo ti mbi.”+


text: 14 Na Iconium, Paul na Barnabas alï na yâ ti synagogue ti aJuif na ala sara tënë na mbeni lege so asara si aJuif nga na aGrec mingi mingi aga azo so amä na bê.2 Me aJuif so amä na bê pëpe apusu azo ti amara na terê ti aita ni na ala buba li ti ala ti ke aita ni.+3 Tongaso ala ninga mingi na ndo so, ala sara tënë na mbeto pëpe na lege ti komandema so ala wara na mbage ti Jéhovah,* lo so asara si na lege ti ala, afä nga na aye ti kpene asi ti fa so lo yeda na tënë ti kota nzobe ti lo so ala yeke fa.+4 Me yâ ti gbâ ti azo ti gbata ni akangbi: ambeni ayeke ti aJuif na ambeni ayeke ti abazengele ni.5 Azo ti amara, aJuif nga na amokonzi ti ala atara ti sara ye ti kamene na ala nga ti bo ala na tênë.+6 So a sara tënë ni na ala awe, ala kpe ala gue na yâ ti agbata ti Lycaonie, Lystres, Derbé nga na ando so angoro ni;+7 kâ, ala ngbâ ti fa nzoni tënë.8 Na Lystres, mbeni koli ayeke dä so aduti, na so gere ti lo abuba. A dü lo na ni tongaso, lo tambela lâ oko pëpe.9 Koli so ayeke mä Paul so ayeke sara tënë. Paul abâ gï yâ ti lê ti lo, tongana lo bâ so koli so ayeke na mabe ti tene a sava lo,+10 Paul atene na kota go: “Londo mo luti na ndö ti gere ti mo.” Tongaso, koli ni ahuru na lo komanse ti tambela.+11 Tongana gbâ ti azo ni abâ ye so Paul asara, ala yâa go ti ala na nduzu, na ala sara tënë na yanga ti kodro ti azo ti Lycaonie ni, ala tene: “Anzapa amû terê ti azo na ala descend na popo ti e!”+12 Ala iri Barnabas atene lo yeke Zeus, me ti Paul ala tene lo yeke Hermès, ndali ti so lo la lo yeke mû li ni ti sara tënë.13 Prêtre ti Zeus ni, so temple ti lo ayeke na yanga ti lingo na yâ ti gbata ni, amû akoli-bagara nga na gbâ ti akugbe so a leke ni pendere tongana acouronne, na lo ga na ni na yanga ti gbagba ti gbata ni na lo ye ti mû asandaga, lo na gbâ ti azo ni.14 Me tongana abazengele Barnabas na Paul amä tënë so, ala suru abongo ti ala na ala kpe ala lï na popo ti gbâ ti azo ni, ala dekongo ala tene:15 “Azo, ala yeke sara aye so ngbanga ti nyen? E nga kue e yeke azo so ayeke na a-oko wokongo tongana ala,+ na e yeke fa nzoni tënë na ala ti tene ala zia lege ti aye so, so ayeke asenge senge ye, na ala ga na mbage ti Nzapa so ayeke na fini, lo so asara yayu, sese, ngu-ingo na aye kue so ayeke na yâ ni.+16 Na yâ ti angoi so ahon, lo zia lege na amara kue ti mû alege ti bê ti ala,+17 atâa so lo ngbâ gï tongaso pëpe, me lo fa mbeni tënë ti témoin na ndö ti lo+ na lege ti anzoni ye so lo sara na mungo na ala ngu-nzapa so alondo na nduzu, angoi so alê ti kobe ayeke lë dä mingi+ nga na akobe mingi mingi na lo sara si ngia asi bê ti ala.”+18 Me atâa atënë ti ala so kue, a yeke ngangu mingi na ala ti kanga lege na gbâ ti azo ni ti mû sandaga na ala.19 Me aJuif alondo na Antioche nga na Iconium aga na ala handa gbâ ti azo so,+ na azo ni abo Paul na tênë, ala gboto lo na sese juska ala zia lo na gigi ti gbata ni, ala bâ ti ala atene lo kui awe.+20 Me tongana adisciple aga angoro lo, lo londo lo lï na yâ ti gbata ni. Na ndade ni, lo na Barnabas azia ndo ni na ala gue na Derbé.+21 Na peko ti so ala fa nzoni tënë na yâ ti gbata so na ala sara gbâ ti adisciple awe, ala kiri na Lystres, na Iconium nga na Antioche.22 Kâ ala kpengba adisciple* ni+ na ala wa ala mingi ti ngbâ na yâ ti mabe nga ala tene: “A lingbi e hon na yâ ti aye ti vundu mingi si e lï na yâ ti Royaume ti Nzapa.”+23 Na ndö ni, ala zia a-ancien na ala na yâ ti congrégation oko oko.+ Tongana ala sambela na ala mû jeûne awe,+ Paul na Barnabas azia ala na tïtî Jéhovah,* lo so azo so amä na bê na lo awe.24 Ala fâ yâ ti Pisidie na ala si na Pamphylie.+25 Na peko ti so ala tene tënë ti Nzapa na Pergé awe, ala descend na Attalie.26 Kâ, ala mû bateau ala gue na Antioche. A yeke lani na ndo so la si, na lege ti kota nzobe ti Nzapa, a mû kusala ti lo na ala, kusala so ala sara ni fadeso kue awe.+27 Tongana ala si, ala bungbi congrégation ni, na ala fa peko ti gbâ ti aye so Nzapa asara na lege ti ala, nga so lo zi lege na amara ti mä na bê.+28 Tongaso ala ngbâ na terê ti adisciple ni aninga.