text:
1Ti hunzi na ni, a-ita, e fa na ala lani lege ti dutingo so ala lingbi ti duti na ni si anzere na be ti Nzapa. Biani, ala duti tongaso awe. Me fadeso, e yeke hunda na ala si e voro ala na iri ti Kota Gbia Jésus titene lege ti dutingo ti ala akiri aga nzoni ahon ti kozoni. 2Biani, ye so e fa na ala na peko ti yanga ti Kota Gbia Jésus, ala hinga ni awe. 3Ye so be ti Nzapa aye, ayeke titene ala ga azo so ayeke nde si ayeke nzoni kue, ala zia lege ti gingo wali wala gingo koli kirikiri. 4Ayeke nzoni zo oko oko ahinga ti mu wali na lege so ayeke nzoni kue nga na lege ti nengo tere. 5Ala sara ye na lege ti asioni nzara ti be ti ala pepe, tongana ti azo ti amara nde so ahinga Nzapa pepe. 6Na ya ti tënë so, ayeke nzoni zo oko asara mbeni ye ti songo be wala ye ti kirikiri na mba ti lo pepe. E tene tënë so na ala awe, e gboto mê ti ala na ndö ni awe: azo so asara mara ti asioni ye tongaso, fade Kota Gbia ayeke zia peko ni angba senge pepe. 7Biani, Nzapa airi e ti duti na ya ti ye ti potopoto pepe, me lo iri e ti ga azo so ayeke nde si ayeke nzoni kue. 8Ndani laa, zo so ake ti sara ye alingbi na atënë so, zo laa lo ke lo pepe, me lo ke Nzapa so ayeke mu Yingo-Vuru ti lo na ala. 9Tënë ti yengo tere na popo ti ala tongana a-ita, so ayeke ye titene mbeni zo akiri asu mbeti na ala na ndö ni pepe, ngbanga ti so Nzapa afa na ala lege ti yengo tere awe. 10Ye so ala yeke sara laa: ala ye a-ita ti ala, azo ti Christ ti sese ti Masedoane kue; me e yeke hunda na ala mingi, a-ita, titene ala kiri asara ahon so. 11Ala gi lege ngangu ti duti na siriri, zo oko oko abaa lege ti akua ti lo wani, ala gi kobe ti yanga ti ala na lege ti kua ti maboko ti ala, alingbi na yanga so e mu na ala. 12Tongaso, na lege ti dutingo ti ala, fade azo so ama na be pepe ayeke ne ala; na ndö ni, ala yeke ku ti wara ye gi na maboko ti ambeni zo pepe. 13A-ita, e ye si ala hinga taa-tënë na ndö ti azo so akui awe, tongaso si vundu asara ala pepe tongana ti tanga ti azo so azia be ti ala ti ku mbeni ye pepe so. 14E ma na be so Jésus akui si azingo na kuâ awe. Legeoko nga, e ma na be so, azo so ama na be na Jésus si ala kui, fade Nzapa ayeke zingo ala na kuâ si lo yeke bongbi ala na Jésus na ndo oko. 15Baa, e yeke tene na ala mbeni tënë so Kota Gbia atene na e: e so e yeke ngba ande na fini ngbii asi na lango ti gango ti Kota Gbia, fade e yeke hon kozo ti azo so akui awe so pepe. 16Fade Nzapa ayeke mu yanga na kota go, azo ayeke ma go ti makonzi ti a-ange nga na tatalita ti Nzapa. Tongaso, Kota Gbia wani ayeke londo na yayu ti zu. Azo so ama na be na Christ si akui so, ala laa ayeke zingo na kuâ kozo. 17Na pekoni, e so e yeke ngba ande na fini, fade a yeke mu e na ala kue ti gue na e na ya ti ambinda titene e tengbi na Kota Gbia na nduzu kâ. Tongaso, e yeke duti na tere ti Kota Gbia lakue lakue. 18Tongaso, ala mu ngangu na be ti ala na popo ti ala na lege ti atënë so.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) MAI 2015
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 29 ti juin ti si na lango 26 ti juillet, ngu 2015.
So mbi dabe ti mbi na kozo ndoye ti mbi amû maboko na mbi ti gbu ngangu
Diko ye na ndo ti gigi ti Anthony Morris III, mbeni membre ti Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah.
Zia lê ti mo akpengba Satan aye ti te mo!
Aye ota so asara si Satan ayeke mbeni wato so ayeke tâ sioni mingi.
Mo lingbi ti tiri na Satan na ti sö benda
Tongana nyen la mo lingbi ti kpe akûkû ti Satan so ayeke, baba, warango aye ti sese nga na lango-sioni?
Ala “bâ” aye so a mû zendo ni
Akoli na awali be-ta-zo ti giriri azia na e nzoni tapande na lege so ala bâ na yâ ti li ti ala anzoni ye so ayeke si ande.
Mû tapande ti lo so amû zendo ti fini ti lakue lakue
E lingbi biani ti hinga ye na ndo ti aye so asi na e wani kozo pëpe?
Atënë so azo ahunda
Zo wa la ayeke Gog ti Magog so mbeti ti Ézéchiel asara tënë ti lo?
Lo bâ so aita asara ye na ndoye na place ti tengo kobe
Tongana mo to nda ti gue na akota bungbi ti aTémoin ti Jéhovah gi na popo ti ngu 1991 ti si na ngu 1999, wala na pekoni, bê ti mo adö peut-être ti hinga mbeni ye so a leke ni so e sara kua na ni teti angu mingi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHAPITRE 61
Jésus asava mbeni molenge-koli so sioni yingo ayeke na yâ ti lo
MATTHIEU 17:14-20 MARC 9:14-29 LUC 9:37-43
TI SAVA MOLENGE SO SIONI YINGO AYEKE NA YÂ TI LO A HUNDA KPENGBA MABE
Na ngoi so Jésus, Pierre, Jacques na Jean alondo na ndo ti hoto ti Hermon adescend, ala tingbi na gbâ ti azo so abungbi. Mbeni ye apassé. Ascribe abungbi na tere ti adisciple ti lo na ala yeke papa na adisciple ni. So azo ni abâ Jésus, li ti ala akpe kue, ala mû loro ti gue ti yamba lo. Tongaso, lo hunda ndo atene: “Nyen la ala yeke papa na ndo ni na adisciple ti mbi so?”—Marc 9:16.
Mbeni koli alondo na milieu ti azo ni aga, lo sara agenou na devant ti Jésus na lo tene: “Maître, mbi ga na molenge ti mbi ti koli na mo ngbanga ti so lo yeke na mbeni yingo so asara si lo sara tënë pëpe. Na ndo kue so yingo ni agbu lo, lo yeke bi molenge ni na sese, mousse ayeke sigi na yanga ti lo, lo yeke te pembe ti lo nga ngangu ayeke hunzi na lo. Mbi tene na adisciple ti mo ti tomba sioni yingo so, me ala sara gbä.”—Marc 9:17, 18.
Na bango ni, ascribe ni ayeke kasa adisciple ti Jésus ndali ti so ala sara gbä ti sava molenge ni so, âmanke ascribe ni ahe ala même hengo. Me ahon ti tene Jésus akiri tënë na babâ ti molenge ni so, lo sara tënë na gbâ ti azo ni, lo tene: “Aï, azo ti ngoi so, so mabe amanke ala nga so asara ye ti kirikiri mingi, mbi yeke ngbâ na terê ti ala juska lawa? Mbi yeke kanga bê na ala juska lawa?” Atënë so Jésus atene so abâ mbilimbili ascribe so aga na kpale na adisciple ti lo na ngoi so lo yeke fade dä ape. Na pekoni Jésus atourné na mbage ti babâ ti molenge ni so vundu ahon ndo ti lo so, lo tene: “Ga na lo na mbi ge.”—Matthieu 17:17.
Na ngoi so molenge ni ayeke ga nduru na Jésus, sioni yingo ni, so ayeke na yâ ti lo, abi lo na sese nga asara si lo yeke gboto ngangu ngangu. Molenge ni ayeke kpaka tere ti lo na sese, na mousse ayeke sigi na yanga ti lo. Jésus angbâ ahunda babâ ti molenge ni atene: “Ye ni akomanse ti sara lo lawa?” Lo tene: “A komanse ti sara lo na ngoi so lo de kete. Mingi ni sioni yingo so ayeke bi lo na lê ti wâ même na yâ ti ngu ti fâ lo fango.” Babâ ni avoro yanga na Jésus, lo tene: “Tongana mo lingbi ti sara mbeni ye, bâ mawa ti e na mû maboko na e.”—Marc 9:21, 22.
Babâ ni ahinga ye so lo peut ti sara ape, ngbanga ti so même adisciple ti Jésus alingbi ti sara mbeni ye ape. Ti kiri tënë na ye so babâ ni ahunda so, Jésus adë bê ti lo na tënë so: “Ngbanga ti nyen si mo tene ‘Tongana mo lingbi ti sara mbeni ye?’ biani, ti zo so ayeke na mabe, ye kue alingbi ti si.” Hio, babâ ti molenge ni adekongo, atene: “Mbi yeke na mabe! Mû maboko na mbi na ndo so mabe amanke mbi dä!”—Marc 9:23, 24.
Jésus abâ so gbâ ti azo ni ayeke kpe ti ga na mbage ti lo. Na lê ti ala kue so ayeke bâ ye ni so, Jésus asuku na sioni yingo ni, lo tene: “Mo yingo so mo sara si molenge so aga wabuburu so, mbi tene na mo ti sigi na yâ ti lo, mo kiri na yâ ti lo encore ape.” Na ngoi so sioni yingo ni ayeke sigi na yâ ti molenge ni, lo sara si molenge ni adekongo nga lo gboto fani mingi. Na pekoni molenge ni alango lo bougé tere ti lo ape. Tongana azo ni abâ ye so, mingi ti azo ni atene: “Lo kui awe!” (Marc 9:25, 26). Me Jésus agbu maboko ti molenge ni, lo yô lo na nduzu, “gi na ngoi ni so, molenge ni asava.” (Matthieu. 17:18). A yeke biani na lege ni ti tene na bango ye so Jésus asara so, li ti azo ni akpe kue.
Ambeni ngoi kete kozoni, tongana Jésus atokua adisciple ti lo ti fa tënë, ala wara lege lani ti tomba asioni yingo. Tongana lo na ala ayeke na yâ ti mbeni da, ala hunda lo atene: “Ngbanga ti nyen si e tomba sioni yingo so gbä?” Jésus afa na ala so a yeke ndali ti so mabe amanke ala, lo tene: “A lingbi ti tomba mara ti sioni yingo tongaso na lege ti mbeni ye nde ape, gi na lege ti sambela awe.” (Marc 9:28, 29). Ala yeke na bezoin ti mabe so akpengba nga ti sambela Nzapa ti tene lo mû na ala ngangu ti tomba na sioni yingo so ayeke na ngangu mingi so.
Ti hunzi na ni, Jésus atene: “Ti tâ tënë ni, tongana ala yeke na mabe so akono tongana lê ti keke ti moutarde, ala yeke tene na hoto so: ‘Londo ge, mo gue mo duti kâ,’ na lo yeke londo ti gue. Nga, ye oko ti kara ala ayeke dä ape.” (Matthieu 17:20). Bâ mara ti ngangu so mabe alingbi ti duti na ni so ma!
Akpale na aye ti ngangu so ayeke kanga lege na e ti maï na yâ ti kua ti Jéhovah alingbi ti kpa mbeni ye so zo alingbi pëpe ti hon ndo ni wala ti zi ni tongana ti mbeni tâ hoto. Me, tongana e yeke na mabe, e lingbi ti hon ndo ti akpale nga na aye ti ngangu so ayeke tongana hoto so.


text:
Ye ti manda 1
Nzoni tënë ni ayeke so wa?
1. Tënë so alondo na Nzapa ayeke so wa?
Nzapa aye si azo aduti na ngia na ndo ti sese. Lo leke sese nga na aye kue so ayeke na ndo ni teti so lo ye azo. Na yâ ti ngoi kete lo yeke sara si kekereke ti azo na ndo ti sese kue aga nzoni. Lo yeke zi aye so asara si azo ayeke bâ pasi.
Mbeni ngorogbia ti azo so awara lege ti zi sarango ngangu, kobela wala kuâ ayeke pëpe. Me mbeni nzoni tënë ayeke dä. Na yâ ti ngoi kete, Nzapa ayeke zi angorogbia ti azo ti zia ti lo na place ni. Azo so ayeke na gbe ti ngorogbia ni ayeke duti ande na siriri nga na nzoni seni.
2. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti fa nzoni tënë so hio?
Pasi ayeke hunzi ande gi na ngoi so Nzapa azi asioni zo kue na ndo ti sese (Sophonie 2:3). Ye so ayeke si ande lawa? Asioni ye so ayeke si na azo laso so, Bible asara tënë ni kozo awe. Aye ti sioni so ayeke si na ndo ti sese afa so ngoi ti tene Nzapa asara mbeni ye aga nduru awe.
3. A yeke nzoni e sara nyen?
A yeke nzoni e manda ye na ndo ti Nzapa na yâ ti Bible. A yeke tongana mbeni lettre so mbeni babâ so aye e mingi si atokua na e. A fa na e tongana nyen ti duti na fini so ayeke nzoni laso nga a fa na e tongana nyen ti wara fini ti lakue lakue na ndo ti sese ande. Biani, peut-être ambeni zo ayeke dä so aye pëpe si mo manda Bible. Me zia si nzoni gigi ti kekereke ahon mo pëpe.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?


text:
1Na le ti Nzapa nga na le ti Jésus Christ so ayeke ga ande ti fâ ngbanga ti azo so ade na fini na azo so akui awe, ndali ti kiringo ti lo ti ga ti duti Kota Gbia, mbi hunda na mo titene 2mo fa tënë ti Nzapa na azo, wala ndembe ni laa wala ndembe ni laa pepe, mo ngba gi daa. Mo fa sioni ti azo na le ti ala, mo suku na ala, mo mu wango na ala; be ti mo awoko na lege ni pepe, mo ngba na nzara ti fango ye na ala. 3Biani, mbeni ngoi ayeke ga so fade azo ayeke ye pepe ti ma fango ye so ayeke mbirimbiri, ala yeke sara ande gi aye ti be ti ala wani si ala yeke iri gba ti awafango-ye ti ga ti fa na ala tënë so anzere na mê ti ala. 4Fade ala yeke kanga mê ti ala ti ma taa-tënë si ala yeke zi mê ti ala kue ti ma gi ambai ti mvene. 5Ti mo, ayeke nzoni na ya ti ye kue, mo sara ye ahon ndoni pepe, me na legeni. Kanga be ti mo na ya ti pasi, sara kua ti fango Nzoni Tënë na azo, kua so Nzapa amu na mo ti sarango ni, mo sara ni kue. 6Ti mbi, lango titene a mu mbi na sandaga alingbi awe; lango titene mbi zia sese so alingbi nga awe. 7Mbi tiri nzoni bira na legeni, mbi si na nda ti lege ni awe, mbi bata lege ti mabe. 8Ti fadeso, Nzapa abata na mbi nzoni ye so a yeke mu na zo so aso benda. Lo leke nzoni ye ni ndali ti azo ti mbirimbiri, fade Kota Gbia so ayeke wafango-ngbanga ti mbirimbiri ayeke mu ni na mbi na lango ti ndani; lo yeke mu nzoni ye ni gi na mbi oko pepe, me lo yeke mu ni nga na azo so kue aye tënë ti gango ti lo. 9Sara kue titene mo ga hio mo wara mbi. 10Demas azia mbi, ahon awe, ngbanga ti so nzara ti aye ti gigi so agbu lo; lo gue na Tesalonike. Kresan ague na Galasii, Tite ague na Dalmasii. 11Gi Luc oko laa angba na tere ti mbi. Mu Marc na tere ti mo si mo na lo aga, ngbanga ti so lo lingbi ti mu na mbi maboko na ya ti kua ti Nzapa. 12Mbi tokua Tishike na Efeze awe. 13Na gango ti mo, mo mu kota bongo ti de so lani mbi zia na ndo ti Karpus, na gbata ti Troas, mo ga na ni. Mo ga nga na abuku, mbirimbiri aporo ti nyama so a yeke su mbeti na ndö ni so. 14Alexandre, zo ti pikango ndao asara sioni na mbi mingi; fade Kota Gbia ayeke kiri na lo peko ti aye so lo sara. 15Mo nga, mo sara hange na lo, ngbanga ti so lo ke atënë ti e na kuru go. 16Na kozo ngbanga so lani a iri mbi daa, zo oko amu na mbi maboko pepe, azo kue azia mbi ahon. Ayeke nzoni Nzapa akiri peko ni na ala pepe! 17Kota Gbia, lo wani ayeke lani na mbi, lo mu ngangu na mbi. Tongaso, mbi fa tënë ti lo kue si azo kue ti amara nde ama ni. Kota Gbia azi mbi na yanga ti bamara awe! 18Fade Kota Gbia ayeke zi mbi na ya ti ye ti sioni so kue azo aleke ti sara na mbi, fade lo yeke soo mbi na kuâ si lo yeke gue na mbi na yayu, kodro-gbia ti lo. Gonda ayeke ti lo kpu na kpu! Amen. 19Mo bara na mbi Priscille na Akilas nga na azo ti sewa ti Onezifore. 20Eraste angba na Korente. Mbi zia Trofime na kobela kâ na gbata ti Mile. 21Sara kue titene mo si ge kozo si ngoi ti de alingbi. Ebule, Pudan, Linus, Claudia na a-ita kue abara mo. 22Ayeke nzoni Kota Gbia aduti na mo! Ayeke nzoni Nzapa asara nzoni be na ala!
Copyright
Learn More


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | JOB 16-20
Tene atënë so alingbi ti dë bê ti ambeni zo nga akpengba ala
Atënë ti mbeni wamungo wango alingbi ti kpengba zo
16:4, 5
Gingo bê nga na vundu ahon ndo ti Job, lo yeke na bezoin ti tene ambeni zo amû maboko na lo nga akpengba lo
Akamarade ti Job ota asara mbeni tënë oko ti dë bê ti lo ape. Me na ndo ti kota vundu so lo yeke na ni, ala kiri abi atënë ti mvene na li ti lo
Asioni tënë so Bildad atene akiri azia vundu na bê ti Job mingi
19:2, 25
Job atoto na Nzapa ndali ti atënë ti mvene so na lo hunda même ti kui
Job azia lê ti lo na ndo ti beku ti zingongo ti akuâ nga lo ngbâ lani ti duti be-ta-zo


text:
HUNDA 10
Bible apeut ti aidé mbi tongana nyen?
NYEN LA MO YEKE SARA?
Tara ti bâ ye so: David ayeke kpe na oto na mbeni ndo so lo hinga ni ape. Apanneau nga na aye so lo bâ afa so ndo so lo ye ti gue dä so la ape. David aga ti bâ so lo girisa lege awe. Na yâ ti tambela ti lo ni lo mû mbeni lege so lo doit fade ti mû ni ape.
Tongana mo yeke David, nyen la mo yeke sara?
GBU LI TI MO KETE!
Mo yeke na aye mingi ti sara:
Hunda mbeni zo.
Bâ mbeni carte wala sara kua na GPS.
Ngbâ ti kpe na oto ni, peut-être mo yeke tï na ndo ti lege so mo ye ti mû.
Ti vrai ni, ye so ayeke na C ayeke aidé mo kue ape.
Ye so ayeke na B ayeke nzoni ahon ye so ayeke na A. Kozoni kue, mbeni carte wala GPS ayeke ngbâ na tere ti mo na yâ ti voyage ni kue, ti aidé mo ti wara lege so mo ye ti mû.
Bible ayeke mû maboko na mo nga tongaso.
Buku so, so azo mingi ayeke na ni so apeut:
ti fa lege na mo na yâ ti akpale so mo yeke wara na yâ ti gigi ti mo
ti aidé mo ti hinga mo wani nga ti ga mbeni nzoni zo
ti fa na mo tongana nyen ti duti na fini so ayeke tâ pendere mingi
AKIRINGO TËNË NA ANGANGU HUNDA TI E
Gi na ngoi so e komanse ti sara tënë, e yeke hunda tere ti e na atënë so.
Zo wa la asara yayu zo wa?
A sara atongoro tongana nyen?
Na pekoni, e yeke hunda tënë na ndo ti aye so angoro e.
Azo ayeke kui ngbanga ti nyen?
Hinga ape akiringo tënë ni ayeke depuis na yâ ti Bible.
Ambeni zo atene so atënë ti tere na ti pande asi singo na yâ ti Bible, ambeni atene so Bible aga ngbene ye awe wala so atënë ti yâ ni akpengba mingi. Me Bible la ayeke biani kpale ni, wala pensé ti azo na ndo ti Bible la ayeke kpale ni? Azo la aba yâ ti tënë ni ape?
Na tapande, azo apensé so Bible atene dunia ayeke na maboko ti Nzapa. Me apeut ti duti tongaso tongana nyen? A gbu azo ti dunia ti laso gbä. Dunia ni asi singo na vundu, pasi, kobela, kuâ, yere nga na aye ti ngangu. Mbeni Nzapa so aye azo alingbi ti duti na gunda ti aye so kue tongana nyen?
Mo ye ti hinga kiringo tënë ni? Li ti mo ayeke kpe ti hinga ye so Bible atene na ndo ti zo so akomande dunia so.
Tongana ti so mo bâ, awango so ayeke na yâ ti brochure so alondo na yâ ti Bible. A-Témoin ti Jéhovah ahinga na bê ti ala kue so zo apeut ti zia bê ti lo kue na ndo ti Bible ti fa lege na lo. A yeke tongaso ndali ti so Bible ayeke buku so “a sara ni na mbeti na gbe ti yingo ti Nzapa, na a yeke nzoni ti fa na ye na zo, ti suku na zo, ti kiri na aye na nzoni lege.” (2 Timothée 3:16, 17). A lingbi mo wani mo manda buku so, so a sû ni giriri me so atënë ti yâ ni angbâ na ngangu juska laso.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ngbanga ti nyen a yeke nzoni ti manda Bible?
Lâ oko mo tene mara ti atënë so ge so awe? “Mbi yeke na kua mingi.” “Mbi hinga ti mbi aye ni nzoni ape.”
E yeke manda Bible na azo tongana nyen?
Na ndo ti sese kue, azo ahinga aTémoin ti Jéhovah tongana azo so ayeke manda Bible na azo senge senge. Bâ tongana nyen a yeke sara ni.


text:
MBAGE 5
Kapa ti fango ye ti Royaume: Fango ye na awakua ti Gbia ni
BÂ SO mo yeke he pendere ngia na zo so ayeke mû mbeni diskur. A yeke mbeni ita-koli, so ayeke maseka ti congrégation ti mo. Lo yeke mû kozo diskur ti lo na mbeni kota bungbi. Na ngoi so mo yeke mä lo, bê ti mo apika ti bâ tongana nyen la a yeke fa ye na awakua ti Nzapa. Mo dabe ti mo na kozo devoir ti maseka ni na mo bâ tongana nyen la lo gue na li ni mingi na peko ti so lo gue na Ekole ti aPionnier. Ade ti ninga ape, lo na wali ti lo asara Ekole ti awafango nzoni tënë ti Royaume. Na ngoi so mo yeke pika maboko na ndo ti pendere diskur ti ita ni, mo bâ ndo na tere ti mo na mo gbu li na ndo ti aye kue so a fa na awakua ti Nzapa.
Bible atene kozo awe so mbeni ngoi ayeke si so fade Jéhovah “afa nda ti tënë” na awakua ti lo (És. 54:13). E yeke na ngoi ni so. A yeke fa ye na e na lege ti ambeti ti e, na lege ti abungbi, akota bungbi nga na lege ti a-ekole nde nde so a zia na sese ti leke e ndali ti ambeni mbilimbili kusala na yâ ti bungbi ti Jéhovah. Na yâ ti mbage so, e yeke bâ tongana nyen afango ye so kue afa polele so Royaume ti Nzapa ayeke sara kua laso.
NA YÂ TI MBAGE SO
CHAPITRE 16
E bungbi oko ti voro Nzapa
Tongana nyen la e lingbi ti wara ye ti nzoni mingi na lege ti abungbi ti e ti voro Jéhovah?
CHAPITRE 17
A fa kode ti sarango kua na awakua ti Royaume ni
Tongana nyen la a-ekole ti bungbi ti e aleke awakua ti Royaume ti sara kua ti ala nzoni?


text:
Bâ na nene ni pasa so mo yeke na ni ti sara kua legeoko na Jéhovah
“E yeke sara kusala maboko na maboko na Nzapa.”
1. Jéhovah abâ kua tongana nyen? Ye so apusu lo ti sara nyen?
JÉHOVAH ayeke na ngia na yâ ti kua ti lo (Ps. 135:6; Jean 5:17). Ti mû lege na acréature ti lo ti wara mara ti ngia ti lo so nga ti wara anzoni ye na peko ti kua ti ala, lo mû na ala nzoni kua so ayeke sara si ala yeke na ngia. Na tapande, lo zia kozo Molenge ti lo na yâ ti kua ti lekengo aye. (Diko aColossien 1:15, 16.) Bible atene so kozo ti tene Jésus aga na sese, lo yeke lani na tere ti Nzapa na yayu “tongana wakode.”
2. Nyen la afa so a-ange ayeke sara lakue ambeni kota kua so asara si ala yeke na ngia?
2 Na yâ ti Bible, ti londo na Genèse ti si na Apocalypse, e yeke wara atapande so afa so Jéhovah ayeke mû lakue kua na a-ange. Na pekoni so Adam na Ève asara siokpari na a tomba ala na yâ ti Paradis, Nzapa “[a]zia achérub na yaka ti Éden na mbage ti est, na menga-wa ti épée so aturnê na lege kue ti bata lege ti si na keke ti mû fini.” (Gen. 3:24). Apocalypse 22:6 atene nga so Jéhovah “atokua ange ti lo ti fa na angbâa ti lo aye so aga nduru ti si awe.”
AKUA SO NZAPA AMÛ NA AZO
3. Tongana nyen la Jésus amû lani tapande ti Babâ ti lo na ngoi so lo yeke na ndo ti sese?
3 Na ngoi so Jésus so ayeke nzoni-kue ayeke lani na ndo ti sese, lo sara kua so Jéhovah amû na lo ti sara na ngia. Jésus amû tapande ti Babâ ti lo, lo mû nga kota kua na adisciple ti lo. Lo fa na ala kota ti kua so ala yeke sara ande, lo tene: “Biani, ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Zo so amä na bê na mbi, lo yeke sara nga akusala so mbi sara, na lo yeke sara akusala so ayeke kota mingi ahon akusala so mbi sara, teti mbi yeke gue na Babâ.” (Jean 14:12). Jésus afa na ala so a lingbi ala sara kua ni hio tongana lo tene: “A lingbi e sara akusala ti lo so atokua mbi na ngoi so lâ angbâ. Bï ayeke ga, ngoi so zo alingbi ti sara kua pëpe.”
4-6. (a) Ngbanga ti nyen la e lingbi ti kiri singila ndali ti so Noé na Moïse asara akua so Jéhovah amû na ala? (b) Aye use wa la aga na peko ti akua so Jéhovah amû na azo?
4 Même kozo ti tene Jésus aga na sese Nzapa amû lani na ambeni zo kua so asara si ala yeke na ngia. Atâa so Adam na Ève asara lani pëpe kua so Nzapa amû na ala, ambeni zo asara akua so Nzapa amû na ala (Gen. 1:28). Nzapa afa na Noé ambilimbili ye so a lingbi lo sara ti leke arche ti bata fini ti lo na ti azo ti sewa ti lo na yâ ni ndali ti kota ngu so ayeke pika. Noé asara tâ gi ye so Nzapa ahunda na lo ti sara. E yeke na fini laso ndali ti so Noé asara kua so Nzapa amû na lo na lege ni.
5 Jéhovah afa na Moïse ambilimbili ye so a lingbi lo sara ti leke na tabernacle nga ti leke azo ti sara kua ti prêtre. Moïse asara tâ gi ye so Jéhovah afa na lo ti sara (Ex. 39:32; 40:12-16). Même juska laso e wara aye ti nzoni ndali ti so lo sara kua so a mû na lo ti sara na lege ni. Ngbanga ti nyen e tene tongaso? Bazengele Paul afa atene so tabernacle ni nga na azo so ayeke sara kua tongana aprêtre aye ti sara tënë ti “anzoni ye so ayeke ga”.
6 Ngoi na ngoi Jéhovah ayeke mû na awakua ti lo akua so ayeke nde nde na ngoi so lo yeke sara aye ti tene ye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë. Me atâa so akua so ala wara ayeke nde nde, akua ni amû lakue gloire na Jéhovah nga aga na aye ti nzoni na azo. A yeke nga legeoko tongana ti akua so Jésus asara na ngoi so lo yeke na yayu nga na sese ge (Jean 4:34; 17:4). Legeoko nga, akua so Jéhovah amû na e laso amû gloire na lo. (Mat. 5:16; diko 1 aCorinthien 15:58.) Ngbanga ti nyen la e tene tongaso?
NGBÂ TI DUTI NA NZONI BANGO NDO NA NDO TI AKUA SO A MÛ NA MO
7, 8. (a) Fa akua so e yeke na pasa ti sara ni na yâ ti bungbi. (b) Tongana Jéhovah afa lege na e, a lingbi e sara nyen?
7 Bê ti mo alingbi ti dö mingi ti bâ so Jéhovah amû na azo so siokpari ayeke na tere ti ala pasa ti sara kua legeoko na lo (1 aCor. 3:9). Aita so laso ayeke na yâ ti kua ti lekengo aDa ti assemblée, aDa ti Royaume nga na afiliale ayeke sara kua ti lekengo aye tongana ti so Noé na Moïse asara lani. Tongana mo yeke mû mbage na kua ti lekengo peko ti aDa ti Royaume na yâ ti kodoro so mo yeke dä wala mo yeke sara kua ti lekengo kota ndokua ti e na Warwick, na New York, bâ pasa so na nene ni. (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) Akua so kue ayeke akua ti Jéhovah la. Me, a hunda na aChrétien kue ti mû mbage ti ala na yâ ti kua ti fango tënë. Kua so nga ayeke mû gloire na Jéhovah nga ayeke ga na aye ti nzoni na azo (Kus. 13:47-49). Bungbi ti Jéhovah afa tâ nzoni lege ti sara ni. Ye so alingbi ti sara si na ambeni ngoi a mû na e ambeni kua nde.
8 Awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo ayeke lakue nduru ti sara ye alingbi na fango lege ti lo. (Diko aHébreu 13:7, 17.) E lingbi ti hinga araison kue so asara si a mû na e ambeni kua nde ape. Me, e yeke sara akua so ndali ti so e hinga so a yeke Jéhovah la aye tongaso nga so aye ti nzoni ayeke ga na pekoni.
9. Nzoni tapande wa la a-ancien azia na aita na yâ ti congrégation?
9 A bâ kota nzara so a-ancien ayeke na ni ti sara ye so bê ti Jéhovah aye na lege so ala yeke mû li ni na yâ ti congrégation (2 aCor. 1:24; 1 aThes. 5:12, 13). Ala fa so ala ye ti sara kua ngangu nga ala yeke sara ye alingbi na aye so bungbi ti Jéhovah ayeke sigigi na ni. Ala yeke nduru ti sara ye alingbi na afini kode ti fango na tënë ti Royaume ti Nzapa. Atâa so na tongo nda ni ambeni ayeke gi bê ti ala ndali ti so a leke ti tene a fa tënë na téléphone, na aplace so abateau ayeke luti dä, wala na ndo so azo ayeke dä mingi, a ninga ape ala bâ anzoni ye so aga na pekoni. Na tapande, ambeni ita pionnier osio na Allemagne aleke ti fa tënë na mbeni ndo ti dengo buze so a ninga a fa tënë dä ape. Michael, so ayeke mbeni oko ti ala, atene: “Mbeto ahon ndo ti e ndali ti so a sara angu mingi e fa tënë na mara ti ando tongaso ape. Jéhovah ahinga ni ndali ti so lo sara si na ndapre ni e fa tënë nzoni, na e yeke girisa ni ape. A nzere na e mingi so e sara ye alingbi na awango so ayeke na yâ ti Kusala ti Royaume nga e zia bê ti e na Jéhovah ti mû maboko na e.” Mo ye mingi ti tara ti sara ye alingbi na afini kode ti fango tënë na yâ ti territoire ti mo?
10. Nyen la a changé na yâ ti bungbi ti Jéhovah na yâ ti angu so ahon ade ti ninga ape?
10 Na ambeni ngoi bungbi ti Jéhovah ayeke changé ambeni ye. Ade ti sara angu mingi ape, a bungbi ambeni filiale aga oko. Atâa so sarango tongaso ahunda ti tene aita ni achangé ambeni ye, a ninga ape aita ni abâ aye ti nzoni so aga na peko ti changement so (Zo-ti. 7:8). Aita so amû tere ti ala wani ti sara kua so ayeke na ngia mingi ti mû mbage na yâ ti kua so awakua ti Jéhovah ayeke sara laso.
11-13. Akpale wa la ambeni ita awara ndali ti so a changé aye na yâ ti bungbi?
11 E lingbi ti manda akpengba ye na mbage ti aita ti afiliale so a bungbi ni. Ambeni asara kua na yâ ti afiliale so teti angu mingi. A hunda na mbeni ita-koli na wali ti lo so ala sara kua na yâ ti mbeni kete Béthel ti gue na Béthel ti Mexique, so a lingbi a mû wungo ti azo ti kete Béthel ni so fani 30 si alingbi na ni. Rogelio, ita-koli ni, atene: “Ti zia afami nga na akamarade ti mbi ti hon ayeke lani kete ye ape.” Juan, mbeni ita-koli so a tene na lo ti gue na Mexique, atene: “A yeke mo bâ mo tene a kiri a dü mo fini fini; mo doit ti gi afini kamarade. A hunda nga ti tene mo changé asarango ye ti mo si mo lingbi ti sara ye tongana ti azo ti fini ndo so mo gue dä nga mo changé lege so mo yeke pensé na ni.”
12 Ambeni ita so asara kua na aBéthel ti ambeni kodoro ti Europe so a hunda na ala ti gue na filiale ti Allemagne nga kue awara akpale. Ambeni so alondo na Suisse so ala ye ahoto mingi, a yeke lani ngangu na ala ti zia apendere kodoro ti ala so ahoto ayeke dä. Nga, aita so alondo na Autriche azia lani kete sewa ti ala ti Béthel so ala ye ni mingi.
13 Ti ala so ague na ambeni kodoro wande, ala yeke lango na yâ ti ambeni da nde, ala na ambeni ita so ala hinga ala kozo ape la ayeke sara kua legeoko, na peut-être ala yeke manda ti sara mbeni kua nde. Ala yeke gue na mbeni fini congrégation nga ala yeke fa tënë na yâ ti fini territoire, na peut-être na yanga ti mbeni kodoro nde. Ti sara achangement so kue, a lingbi ti duti ngangu. Me mingi ti aBéthelite ayeda ti sara ni. Ngbanga ti nyen?
14, 15. (a) Tongana nyen la aita mingi afa so ala bâ na nene ni pasa so ala yeke na ni ti sara kua legeoko na Jéhovah atâa kua wa la ala sara? (b) Tongana nyen la ala zia na e nzoni tapande?
14 Grethel, mbeni ita-wali, atene: “Mbi yeda ti gue ndali ti so a yeke lege so mbi lingbi ti fa na Jéhovah so mbi ye lo mingi ahon kodoro, da wala kua so mbi yeke sara na yâ ti bungbi.” Dayska, mbeni ita-wali ni, atene: “Na ngoi so mbi hinga so a yeke Jéhovah la ahunda na mbi ti gue, mbi yeke na ngia ti gue.” André na wali ti lo Gabriela kue ayeke na oko pensé so, ala tene: “A yeke mbeni lege la azi na e ti sara na Jéhovah mingi na ti zia aye so bê ti e aye na peko.” Ala yeda so tongana bungbi ti Jéhovah asara mbeni changement, a yeke nzoni mingi ti yeda na ni na ngia ahon ti ke ni.
15 Ndali ti so a bungbi ambeni filiale, a tokua ambeni Béthelite ti sara kua ti pionnier. A yeke ye so asi na ambeni Béthelite mingi na ngoi so a bungbi filiale ti Danemark, Norvège na Suède aga filiale ti Scandinavie. Florian na wali ti lo Anja ayeke na popo ti aBéthelite so, ala tene: “E bâ fini kua so a mû na e so tongana mbeni ngangu kua so ayeke ga na e ngia. Ti e, a yeke nzoni mingi ti sara kua na Jéhovah na ndo kue so lo ye e sara kua dä. E lingbi ti tene biani so e wara aye ti nzoni mingi.” Atâa so mingi ti e alingbi lâ oko ape ti sara achangement so, e lingbi ti mû tapande ti aita so, so ayeke nduru ti sara ye alingbi na ye so Jéhovah afa ti zia na kozo ndo aye so andu Royaume (És. 6:8). Jéhovah ayeke iri tënë nzoni lakue na ndo ti azo so abâ na nene ni pasa so ala yeke na ni ti sara kua legeoko na lo, atâa kua wa la ala sara.
NGBÂ TI BÂ NA NENE NI PASA SO MO YEKE NA NI
16. (a) A-Galate 6:4 atene na e ti sara nyen? (b) Kua wa la ahon atanga ni kue so zo alingbi ti sara?
16 Ndali ti so siokpari ayeke na tere ti e, fani mingi e yeke gi ti haka tere ti e na amba ti e. Me Bible atene na e ti sara gi ye so e wani e lingbi ti sara. (Diko aGalate 6:4.) E kue e lingbi pëpe ti ga ancien, pionnier, missionnaire wala Béthelite. Ti tâ tënë ni a yeke apendere kua la. Me a lingbi e girisa ape so kua so ahon atanga ni kue so zo alingbi ti sara, a yeke kua so e kue e yeke sara. A yeke kua ti fango nzoni tënë so e yeke sara maboko na maboko na Jéhovah. Zia e bâ kua so na nene ni.
17. Na yâ ti dunia ti Satan so, nyen la e lingbi ti dë kite na ni ape? Ngbanga ti nyen a lingbi bê ti e anze ape?
17 Na yâ ti dunia ti Satan so, e lingbi ti sara na Jéhovah nzoni tongana ti bê ti e ape. Ambeni ye ayeke dä so e lingbi ti changé ni ape, aye tongana kua ti bango lege ti sewa wala kpale ti seni. Me a yeke nzoni bê ti e anze ape. Bâ tongana senge ye ape pasa so mo yeke na ni ti sara kua maboko na maboko na Jéhovah ti fa iri ti lo nga na Royaume ti lo na azo. Ye so ayeke kota ye mingi ayeke so, mo yeke sara ye so mo lingbi ti sara teti Jéhovah nga mo yeke sambela ti tene lo iri tënë nzoni na ndo ti aita ti mo so alingbi ti sara kusala mingi ahon ti so mo sara. Girisa ape so, Jéhovah abâ azo kue so amû gonda na iri ti lo na nene ni.
18. Nyen la a lingbi e duti nduru ti zia na peko? Ngbanga ti nyen?
18 Atâa so siokpari ayeke na tere ti e, Jéhovah ayeda ti tene e sara kua maboko na maboko na lo. So ayeke kota pasa la e yeke na ni ti sara kua legeoko na Nzapa na yâ ti alango ti nda ni so. Tongaso, a lingbi e duti nduru ti zia aye so agbu bê ti e na peko, teti so e hinga so na yâ ti fini dunia Jéhovah ayeke mû lege na e ti wara “tâ fini”, so ayeke fini ti lakue lakue so e yeke duti na ngia nga na siriri.
19. Nyen la Jéhovah amû zendo ti mû na e?
19 Kete kozo ti tene azo ti Israël alï lani na Sese ti Zendo, Moïse atene na ala, lo tene: “Fade L’Éternel Nzapa ti i asara si nzoye ti i awu ahon ndo ni, na kusala ti maboko ti i kue.” (Deut. 30:9). So e ga nduru ti lï na yâ ti fini dunia awe so, gbu li ti mo na ndo ti tënë so Moïse atene na ala so. Na peko ti Harmaguédon azo so asara kua legeoko na Jéhovah, lo yeke mû na ala sese so lo mû zendo ni na ala. Na pekoni, lo yeke mû na e mbeni fini kua so ayeke ti sara si sese aga mbeni pendere paradis.


text:
1Paul na Silas ahon na ya ti agbata ti Anfipolis na ti Apolonii si ala si na Tesalonike. Kâ, mbeni da ti sambelango Nzapa ti azuife ayeke daa. 2Paul ague kâ tongana ti so lo yeke sara ka lakue. Na ya ti alango ti wungo tere ota kue, lo na azo ni ayeke tene tënë na ndö ti Mbeti ti Nzapa; 3lo fa nda ni na ala si lo fa nga na azo ni, lo tene: “Alingbi Mesii abaa pasi, lo zingo na kuâ. Jésus so mbi yeke fa tënë ti lo so, lo laa lo yeke Mesii ni.” 4Ambeni zuife, ala na ambeni wali ti kota ndo na gba ti agreke so ayeke voro Nzapa, ala yeda na tënë ni si ala mu peko ti Paul na Silas. 5Me kota be asara azuife; ala mu ambeni godobe na tere ti ala, ala bi tomboka na li ti gba ti azo si ala bi wusuwusu na ya ti gbata ni. Ala gue na da ti Yason ti gbu Paul na Silas ti ga na ala na gbe ti azo ni. 6So ala wara Paul na Silas pepe, ala gbu Yason na ambeni ita, azo ti Christ si ague na ala na gbe ti akota zo ti gbata ni. Ala to nda ti dekongo, atene: “Azo so abi wusuwusu na ya ti dunia kue, fadeso ala si ge awe. 7Yason ayamba ala na da ti lo! Azo so kue ayeke sara ye so ake andia ti kota gbia ti Rome; ala tene, mbeni gbia nde ayeke daa, iri ti lo Jésus.” 8Atënë so abi tomboka na li ti gba ti azo ni nga na akota zo ti gbata ni. 9Akota zo ti gbata ni ahunda na Yason na amba ti lo ti futa mbeni nginza kozoni si a zi ala. 10Gi na bi ni, a-ita, azo ti Christ, azia Paul na Silas na lege titene ala gue na gbata ti Bere. So ala si kâ, ala gue na da ti sambelango Nzapa ti azuife. 11Be ti azuife ni kâ ayeke nzoni ahon ti ala ti Tesalonike; ala yamba tënë ti Nzapa na nzara ni kue na be ti ala. Na ya ti lango oko oko, ala yeke gi ya ti Mbeti ti Nzapa ti baa wala atënë so kue Paul atene so ayeke na legeni. 12Ambeni zuife mingi ama na be. Na popo ti agreke, awali ti kota ndo na ambeni koli mingi ama nga na be. 13Me so azuife ti Tesalonike ama atene, Paul ayeke fa nga tënë ti Nzapa na Bere, ala ga na ya ti gbata ni ti bi tomboka na li ti gba ti azo ni titene ala sara wusuwusu. 14Tongaso a-ita, azo ti Christ, azia Paul na lege hio titene lo gue na yanga ti kota ngu-ingo; me Silas na Timothée angba ti ala na Bere. 15Azo so azia Paul na lege ague na lo ngbii asi na Athènes. So ala londo ti kiri na Bere, Paul amu yanga na ala ti tene na Silas na Timothée ti gue hio ti wara ti lo. 16So Paul ayeke ku Silas na Timothée na Athènes, be ti lo aso songo na bango gbata so ayanda nde nde asi singo daa. 17Na ya ti da ti sambelango Nzapa, lo yeke tene tënë na azuife nga na azo so ayeke voro Nzapa si ala yeke azo ti amara nde. Na ya ti lango oko oko, lo yeke tene nga tënë na azo so kue lo yeke wara ala na ando so azo ayeke bongbi tere ti ala daa. 18Ambeni wafango-ye so ayeke a-epikurien na astoisien ato nda ti tene tënë na lo. Ambeni atene: “Tënë ti nyen laa sakpa-tënë so ayeke tene so?” Ambeni atene: “Lo kpa zo ti fango tënë ti anzapa nde.” Ala tene tongaso, ngbanga ti so Paul ayeke tene tënë ti Jésus na tënë ti zingongo ti akuâ. 19Ala mu lo na peko ti ala, ague na lo na gbe ti bongbi ti azo ti Areopaze si ala hunda lo: “E lingbi ti hinga fini tënë so mo yeke fa ni so? 20E hunda mo, ngbanga ti so mo yeke so mê ti e na ambeni fini tënë so e ma ya ni pepe si e ye ti hinga nda ni.” 21– Andaa azo ti Athènes na agene so ayeke lango na gbata ni, kua ti ala ayeke ti fa afini tënë wala ti ma afini tënë. – 22Tongaso Paul aluti na popo ti azo ti Areopaze ni si lo tene: “Ala azo ti Athènes, mbi baa so ala yeke azo so aye tënë ti anzapa ahon ndoni. 23Biani, so mbi yeke tambula na ya ti gbata ti ala, mbi yeke baa anzapa so ala leke si ala yeke voro ni. Mbi baa nga mbeni gbalaka so a sara mbeti daa, atene: ‘So ayeke ti mbeni nzapa so e hinga lo pepe.’ Nzoni! Ye so ala yeke voro ni si ala hinga pepe so, ni laa mbi ga ti fa ni na ala. 24Nzapa, lo so asara dunia na aye kue ti ndö ni, lo laa lo yeke Kota Gbia ti yayu na sese. Lo yeke lango pepe na ya ti da so azo laa asara ni. 25Lo yeke ku titene maboko ti azo laa asara ye na lo pepe, ngbanga ti so lo laa lo yeke mu fini na azo, lo laa lo yeke sara titene azo awu pupu, lo laa lo mu aye kue na azo. 26Na lege ti zo oko, lo sara azo ti amara kue si lo zia ala na ndö ti sese kue. Lo leke angoi ti dutingo ti amara oko oko na ndö ti dunia so, lo fa katikati ti sese ti ala. 27Lo sara tongaso titene ala gi lo si na lege ti gingo lo tongana zo so ayeke tatara ndo, ala lingbi ti wara lo, tongana lege ayeke daa. Andaa, Nzapa ayeke yongoro pepe na e oko oko kue. 28Biani, ‘Na lege ti lo laa e yeke na fini, e yeke tambula si e yeke daa.’ Ambeni zo ti ala so ayeke azo ti sungo mbeti na kode, atene: ‘E nga, e yeke amolenge ti lo.’ 29So e yeke amolenge ti Nzapa, e lingbi ti baa Nzapa pepe tongana anzapa so zo amu lôro, wen ti nginza wala têne si aleke na ni na lege ti ndara na kode ti lo. 30Me ngoi so zo ahinga ye pepe, Nzapa abaa ni senge. Fadeso, lo yeke iri azo kue, na ndo kue titene ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala. 31Lo leke mbeni lango awe so lo yeke fâ ande ngbanga na li ti azo kue na legeni. Lo soro wafango-ngbanga ni awe, lo fa zo ni na azo kue na lege ti so lo zingo lo na kuâ.” 32So azo ni ama tënë so Paul atene na ndö ti zingongo ti akuâ, ambeni ahe lo na ngia si ambeni atene: “Mbeni lâ si e yeke kiri ti ma mo na ndö ti tënë so!” 33Tongaso Paul azia ala ahon. 34Ambeni oko oko na popo ti ala amu peko ti lo si ala ma na be. Na popo ti azo ni Denis, mbeni zo ti Areopaze ni, lo na mbeni wali so iri ti lo Damaris na ambeni zo.
Copyright
Learn More


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
“Mbi yeke, Mo to mbi”
Bibe so Ésaïe ayeke na ni ti duti nduru ti sara ye ayeke mbeni nzoni tapande ti mû peko ni. Lo fa so lo yeke na mabe nga lo yeda hio ti sara mbeni ye so a hunda ti sara, atâa so lo hinga anzene nzene ye kue na ndo ni pëpe (És 6:8). Mo lingbi ti changé aye na yâ ti gigi ti mo ti mû lege na mo ti gue na ndo so bezoin ti awafango tënë ti Royaume ayeke dä mingi? (Ps 110:3). Biani, ti sara mara ti tambela tongaso, a yeke kota ye ti “diko ngere ni”. (Lc 14:27, 28). Ye oko, duti nduru ti sara asacrifice ndali ti kua ti fango tënë (Mt 8:20; Mc 10:28-30). Tongana ti so a fa na yâ ti vidéo Gue na ndo so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi, aye ti nzoni so e wara na yâ ti kua ti Jéhovah ayeke mingi ahon asacrifice kue so e sara.
NA PEKO TI SO MO BÂ VIDÉO NI, KIRI TËNË NA AHUNDANGO NDO SO GE:
Asacrifice wa la azo ti sewa ti Williams asara ti gue ti fa tënë na Équateur?
Aye wa la ala gbu li dä na ngoi so ala yeke soro ndo so ala ye ti gue ti fa tënë dä?
Aye ti nzoni wa la ala wara lani?
Ndo wa la mo lingbi ti wara gbâ ti asango dä na ndo ti fango tënë na ndo so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi?
NA NGOI TI VORONGO NZAPA NA YÂ TI SEWA TI PEKO, SARA LISORO NA NDO TI AHUNDANGO TËNË SO GE:
Tongana nyen la na sewa e lingbi ti fa tënë ahon ti kozo? (km 8/11 l. 4-6)
Tongana e lingbi pëpe ti gue na ndo so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi, aye wa la e lingbi ti sara ti mû maboko na congrégation ti e? (w16.03 l. 23-25)


text:
CHAPITRE 69
Babâ ti ala ayeke Abraham wala Zabolo?
A-JUIF ATENE BABÂ TI ALA AYEKE ABRAHAM
KOZO TI TENE A DÜ ABRAHAM, JÉSUS AYEKE TI LO DÄ AWE
Na ngoi so lo ngbâ na Jérusalem ndali ti Matanga ti aTabernacle (wala akpangba), Jésus akiri afa ambeni tâ tënë so alingbi ti sö fini ti azo. Me, ambeni Juif so ayeke nga na ngoi ti matanga ni so alondo ti tene na lo atene: “E yeke ahale ti Abraham, mbeni zo agbu e na ngbâa lâ oko ape.” Jésus akiri tënë atene: “Mbi hinga so ala yeke ahale ti Abraham, me ala yeke gi lege ti fâ mbi ngbanga ti so tënë ti mbi amaï na yâ ti bê ti ala ape. Aye so mbi bâ ni na mbage ti Babâ ti mbi, mbi sara tënë ni. Me ti ala, ala sara aye so ala mä na mbage ti babâ ti ala.”—Jean 8:33, 37, 38.
Tënë ti Jésus ayeke polele: Babâ ti lo ayeke nde na babâ ti ala. Me, teti so ala mä yâ ti tënë ti Jésus ni tongaso ape, aJuif ni akiri atene: “Babâ ti e ayeke Abraham.” (Jean 8:39; Ésaïe 41:8). A yeke tâ tënë so ala yeke ahale ti Abraham. Tongaso, ala pensé ti ala atene ala yeke na oko mabe ti Abraham, so ayeke lani kamarade ti Nzapa.
Me, Jésus atene mbeni tënë so apeut ti son bê ti ala, lo tene: “Tongana ala yeke amolenge ti Abraham, ka ala sara aye so Abraham asara.” Tâ tënë, molenge ayeke sara ka gi ye tongana ti babâ ti lo. Jésus akiri atene: “Me fadeso ala yeke gi lege ti fâ mbi, mbi so mbi yeke tene na ala tâ tënë so mbi mä na mbage ti Nzapa. Abraham asara lani tongaso ape.” Na pekoni, Jésus atene mbeni tënë so ala gi li ti ala na ni gbä, lo tene: “Ala yeke sara aye so babâ ti ala asara.”—Jean 8:39-41.
Ade aJuif ni ahinga nga zo so Jésus angbâ ti sara tënë ti lo so ape. Ala tene so ala yeke amolenge so a dü ala na gigi ape. Ala tene: “A dü e na lege ti lango-sioni ape. Babâ ti e ayeke gi oko, Nzapa.” Me, Nzapa la ayeke biani Babâ ti ala? Jésus atene: “Tongana Nzapa ayeke fade Babâ ti ala, ka ala ndoye mbi, ndali ti so mbi londo na Nzapa la si mbi ga na ndo so. Mbi ga ti bê ti mbi ape, me a yeke Lo la si lo tokua mbi.” Jésus angbâ ahunda mbeni tënë so gi lo wani la lo kiri tënë na ni. Lo tene: “Ngbanga ti nyen ala hinga ye so mbi yeke sara tënë ni so ape? A yeke ngbanga ti so ala lingbi ti mä tënë ti mbi ape.”—Jean 8:41-43.
Jésus atara ti fa na ala aye so ayeke si tongana ala ke lo. Me fadeso lo tene vîi na ala, lo tene: “Ala yeke ti babâ ti ala Zabolo, na ala ye ti sara aye so bê ti babâ ti ala aye.” Sarango ye ti babâ ti ala ni ayeke tongana nyen? Jésus afa ni polele: “Na ngoi so lo to nda ni, lo yeke zo ti fango zo, lo ngbâ na yâ ti tâ tënë pëpe.” Jésus akiri atene: “Zo so ayeke ti Nzapa amä atënë ti Nzapa. Ndani la ala mä tënë ape, ngbanga ti so ala yeke ti Nzapa ape.”—Jean 8:44, 47.
Tënë ti Jésus so agbi tâ yâ ti bê ti aJuif ni, ni la ala tene na lo atene: “So e tene: Mo yeke zo ti Samarie nga sioni yingo ayeke na yâ ti mo so, mvene la?” Na iringo Jésus “zo ti Samarie”, ala ye ti fa so lo yeke nga ye oko ape. Me, Jésus asara sanka ti tënë ni, na lo kiri tënë na ala, lo tene: “Sioni yingo ayeke na yâ ti mbi ape, me mbi yeke ne Babâ ti mbi, me ala, ala ne mbi ape.” Jésus angbâ atene mbeni kota tënë na yâ ti mbeni zendo so lo mû, lo tene: “Zo so asara ye alingbi na tënë ti mbi, lo yeke kui lâ oko ape.” Jésus aye pëpe ti tene so abazengele nga na adisciple ti lo ayeke kui ande lâ oko ape. Me, lo ye ti tene so ala yeke hinga pëpe “kuâ ti use ni,” so ayeke mbeni kuâ so beku ti londongo ni ayeke dä ape.—Jean 8:48-51; Apocalypse 21:8.
Me, aJuif ni amä ti ala yâ ti tënë ni tongaso ape. Ala tene: “Fadeso e hinga awe so sioni yingo ayeke na yâ ti mo. Abraham akui, aprophète nga akui, me mo, mo tene: ‘Zo so asara ye alingbi na tënë ti mbi, lo yeke kui lâ oko ape.’ Mo yeke kota ahon babâ ti e Abraham so akui so? . . . Mo ye ti tene mo yeke ti mo zo wa?”—Jean 8:52, 53.
A yeke polele so Jésus angbâ ti fa na ala so lo la lo yeke Messie ni. Me, ahon ti tene gi ni tongaso droit na ala, Jésus atene: “Tongana mbi mû gloire na mbi wani, gloire ti mbi ni ayeke senge senge. Babâ ti mbi la ayeke mû gloire na mbi, lo so ala tene lo yeke Nzapa ti ala so. Ye oko, ala hinga lo ape. Me mbi, mbi hinga lo. Tongana mbi tene mbi hinga lo ape, mbi yeke ga zo ti mvene tongana ala.”—Jean 8:54, 55.
Jésus angbâ amû na ala tapande ti kotara ti ala so ayeke lani be-ta-zo na Nzapa, lo tene: “Tere ti babâ ti ala Abraham anzere lani mingi ngbanga ti so lo ku ti bâ lâ ti mbi. Lo bâ ni na tere ti lo anzere.” Biani, ndali ti so lo mä na bê na zendo so Nzapa amû na lo, Abraham ayeke ku lani gango ti Messie ni. Me, aJuif adë kite na tënë ti Jésus ni, ala tene: “Mo so ade mo wara ngu 50 ape so, mo bâ Abraham?” Jésus atene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Kozo si Abraham abâ gigi, mbi yeke lani dä.” Jésus ayeke sara tënë ti ngoi so lo yeke lani na fini tongana mbeni ngangu ange na yayu.—Jean 8:56-58.
Tâ gi na mango so Jésus atene ni bâ gigi kozo na Abraham, ngonzo agbu aJuif ni ngangu na ala ye ti bo lo. Me, Jésus akpe zê.
TI HINGA AMBENI TËNË
Abraham
—“babâ ti ala kue so ayeke na mabe”
Tongana nyen la Abraham afa so lo yeke na mabe? Na alege wa e lingbi ti mû tapande ti mabe ti Abraham?


text:
AMBENI TËNË
Bango ndo ti Bible na ndo ti divorce nga na kangbingo tere
Jéhovah aku na mbage ti koli na wali ti ngbâ be-ta-zo na zendo so ala mû na lango ti mariage ti ala. Na ngoi so lo bungbi kozo koli na kozo wali, Jéhovah atene: “Fade zo . . . [a]duti na wali ti lo; fade ala ga mitele oko.” Angu mingi na pekoni, Jésus Christ nga afa peko ti tënë so na lo tene: “Ni la, ye so Nzapa abungbi ni na gbe ti joug oko, zia mbeni zo akangbi yâ ni pëpe.” (Genèse 2:24; Matthieu 19:3-6). Tongaso, Jéhovah na Jésus abâ mariage tongana mbeni songo so ayeke ninga na popo ti koli na wali juska kuâ amû mbeni oko (1 aCorinthien 7:39). So mariage ayeke ye so Nzapa si azia ni, a lingbi a bâ divorce tongana senge ye pëpe. Ti tâ tënë ni, Jéhovah ake tënë ti divorce kue so raison ni alondo na yâ ti Bible pëpe.—Malachie 2:15, 16.
Mbeti ti Nzapa afa raison wa ti tene zo asara divorce? Biani, Jéhovah ake gingo wali wala koli nde nga na lango-sioni (Genèse 39:9; 2 Samuel 11:26, 27; Psaume 51:6). Lo ke lango-sioni na bê oko, ni la si lo mû ni tongana oko raison so ndali ni zo alingbi ti sara divorce. (Ti hinga biani ye so a iri ni lango-sioni, bâ Chapitre 9 ti buku so, paragraphe 7.) Jéhovah amû lege na wali wala koli so asara ti lo lango-sioni pëpe ti mû desizion ti ngbâ na mba ti lo so asara sioni ni wala ti sara divorce (Matthieu 19:9). Tongaso, tongana lo so asara lango-sioni ni pëpe amû desizion ti sara divorce, Jéhovah ayeke ke divorce so pëpe. Ye oko, congrégation ti aChrétien ayeke wa mbeni zo pëpe ti sara divorce. Biani, ambeni ye alingbi ti pusu wali wala koli ni so asara sioni pëpe ti ngbâ na mba ti lo ni, mbilimbili tongana mba ti lo ni achangé biani bê ti lo. Me a yeke nzoni ala so Bible amû na ala raison ti sara divorce amû desizion ala wani na ala yeda na aye kue so alingbi ti si na pekoni.—aGalate 6:5.
Na yâ ti ambeni ye so ayeke si ka hio hio pëpe, ambeni Chrétien amû desizion ti kangbi wala ti sara divorce na mba ti ala ni, atâa so lo sara lango-sioni pëpe. Tongana ye tongaso asi, Bible atene so a lingbi zo so amû desizion ni so “[a]mû mbeni koli [wala wali] pëpe wala . . . lo kiri lo leke songo na koli [wala wali] ti lo.” (1 aCorinthien 7:11). Ti ita tongaso, lo yeke na liberté pëpe ti gi ti sara songo na mbeni zo ti tene mbeni lâ ala sara mariage (Matthieu 5:32). Zia e bâ ambeni ye so ayeke si ka hio hio pëpe so apusu ambeni ita ti bâ so a yeke nzoni ala kangbi.
Tongana koli ni ake na mbana ti bata sewa ti lo. Mbeni sewa alingbi ti tï na yâ ti yere, ti wara pëpe aye so sewa ayeke na bezoin ni ti bata na fini ti azo ni ngbanga ti so koli ni ake na mbana ti mû ye na azo ti da ti lo, atâa so lo lingbi ti sara ni. Bible atene so ‘tongana mbeni zo abata azo ti da ti lo pëpe, lo dö lege ti mabe lo zia awe, na sioni ti lo ahon ti zo so amä na bê pëpe.’ (1 Timothée 5:8). Tongana mara ti koli tongaso aye ti changé pëpe, a yeke na wali ni ti mû desizion wala lo ye ti bata nzoni duti ti lo nga na ti amolenge ti lo na hundango na da-ngbanga ti wara mbeti ti kangbingo tere. Biani, tongana a bi tënë na li ti mbeni ita-koli a tene lo ke na mbana ti bata sewa ti lo, a lingbi a-ancien abâ tënë ni nzoni. A lingbi ti bi na gigi ti bungbi mbeni zo so ake na mbana ti bata sewa ti lo.
Sarango ye ti ngangu mingi na zo. Mbeni koli wala wali alingbi ti sara ye ti ngangu mingi na mba ti lo na mbeni lege so alingbi ti buba seni ti lo wala même ti fâ lo. Tongana zo ti sarango ye ni ayeke ita, a lingbi a-ancien agi ti bâ wala tënë ni ayeke tâ tënë wala pëpe. A lingbi ti bi mbeni zo na gigi ti bungbi tongana ngonzo ti lo ayeke lakue sioni mingi nga tongana lo yeke sara ye ti ngangu na zo.—aGalate 5:19-21.
Tongana lo sara si mba ti lo ni alingbi ti voro Jéhovah pëpe. Mbeni koli wala wali alingbi ti tara lakue ti kanga lege na mba ti lo ti ngbâ ti voro Jéhovah na même ti gbu lo na ngangu ti doro acommandement ti Nzapa. Na yâ ti mara ti aye tongaso, a yeke na lo so si a yeke sara ye ti ngangu ni na lo ti mû desizion ti wara mbeti ti kangbingo tere ti da-ngbanga tongana lo bâ so a yeke gi oko ye so lo lingbi ti sara la ti “mä yanga ti Nzapa, so ayeke mokonzi, ahon ti mä azo.”—Kusala 5:29.
Na yâ ti aye kue so andu mara ti asarango ye so e londo ti bâ so, a lingbi mbeni zo apusu pëpe wali wala koli so ye ni asi na lo ti kangbi na mba ti lo ni wala ti ngbâ na lo. Atâa so akamarade ti ala so ayeke abiazo na lege ti yingo wala a-ancien alingbi ti mû maboko nga ti mû wango na ala na lege ti Bible, ala lingbi pëpe ti hinga anzene nzene ye kue so asi na popo ti koli na wali ni. Gi Jéhovah la alingbi ti bâ ni. Biani, mbeni ita-wali (wala ita-koli) ayeke ne Nzapa pëpe wala lo yeke bâ mariage na nene ni pëpe tongana lo yeke gboto yâ ti akpale ti sewa ti lo gi ti tene lo wara lege ti kangbi na mba ti lo. Jéhovah ahinga amayele kue so alingbi ti duti na peko ti mbeni kangbingo tere na popo ti koli na wali, atâa zo ni asara tongana nyen ti honde ni. Ti tâ tënë ni, “aye kue ayeke na gigi senge nga aluti dandara na lê ti lo so e yeke na tënë ti kiri na ni na lo.” (aHébreu 4:13). Me tongana mbeni sioni ye so ayeke si ka hio hio pëpe angbâ gi ngbango si mbeni Chrétien abâ mbeni ye nde ti sara pëpe me gi ti kangbi na mba ti lo ni, a lingbi zo oko akasa desizion ti lo ni pëpe. Ti hunzi na ni, “fade zo oko oko na popo ti e ayeke kiri tënë na Nzapa ndali ti lo wani.”—aRomain 14:10-12.


text:
Ala mû tere ti ala wani ti sara ye: na New York
NA YÂ ti angu so ahon ade ti ninga ape, Cesar na wali ti lo, Rocio aduti nzoni na Californie, kâ, Cesar asara kua na mbeni place so a yeke wara ambeni masini so tongana dê asara ayeke sara si yâ ti da ni achauffé, nga tongana ndo achauffé yâ ti da ni adë nga wali ti lo Rocio asara kua so amû ngoi ti lo mingi ape na yâ ti mbeni hôpital. Ala yeke na da ti ala wani na ala yeke na molenge ape. Ye oko, mbeni ye asi so asara si gigi ti ala achangé. Nyen la asi nyen?
Na nze ti octobre, ngu 2009, filiale ti Amerika atokua mbeni lettre na acongrégation kue ti kodoro ni. Na yâ ti lettre ni a hunda na aita so ayeke na kode so aye ti sara kua teti mbeni ngoi na Béthel ti mû maboko na kua ti konongo yâ ti ada ti filiale na Wallkill, na New York ti sû mbeni demande ti sara kua ni. Même aita so ngu ti ala ahon ngu ti lingo na Béthel kue alingbi ti sû demande ni. Cesar na Rocio atene: “Ndali ti so ngu ti e ague na li mingi, e hinga so alingbi ti duti oko pasa so e yeke na ni ti sara kua na Béthel la. E ye ti zia pasa so ahon ape.” Ala sû demande ti ala hio ala tokua ni.
Ahon ngu oko na peko ni, a iri Cesar na Rocio pëpe ti gue na Béthel. Atâa so kue, ala gi ti changé aye na yâ ti fini ti ala ti mû lege na ala ti si na ye so ala zia na gbele ala. Cesar atene: ‘E leke place ti ziango oto ti e aga mbeni chambre ti tene e lango dä tongaso si e lingbi ti zia da ti e na mbeni zo nde ti loué ni. Na pekoni, e zia kota da ti e ti étage so ayeke na chambre mbasambala so e ye ni mingi, so e leke ni asara gi ngu use so, e gue na yâ ti kete place so e leke ni so. So e sara achangement so kue asara si a yeke ngangu na e ape ti yeda ti gue na Béthel tongana a iri e ti gue.’ Nyen la asi na peko ni? Rocio atene: “Nze oko na peko ti so e gue na yâ ti kete da ti e ni, e wara lettre so a tene na e ti gue ti sara kua tongana volontaire teti mbeni ngoi na Wallkill. E bâ polele so, so e changé ye na yâ ti fini ti e, e mû lege na Jéhovah ti iri tënë nzoni na ndo ti e.”
ALA WARA AYE TI NZONI NDALI TI ASACRIFICE SO ALA SARA
Legeoko tongana Cesar na Rocio, aita saki mingi asara asacrifice ti mû lege na ala ti mû mbage na kua ti lekengo da so a ngbâ ti sara ni na New York. Mingi ti ala amû maboko na kua ti konongo yâ ti ada na Wallkill, ambeni mingi awara ti ala pasa ti mû maboko na kua ti lekengo kota ndokua ti e na Warwick. * Gbâ ti akoli na awali ti ala azia apendere da ti ala, anzoni kua ti ala nga même anyama ti ala so ala ye ala mingi ti gue ti sara kua mingi na Jéhovah. Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti sacrifice so ala sara so? Biani, lo sara ni.
Na tapande, Way, so ayeke na Kansas na so ayeke leke awâ ti courant, nga na wali ti lo Debra, so ala use kue aga nduru ti wara ngu 60 awe, akä da ti ala nga na aye ti ala na ala gue na Wallkill ti sara kua tongana aBéthelite so alango na Béthel pëpe. * Atâa so ti sara tongaso ahunda ti tene ala changé aye na yâ ti fini ti ala, ala bâ so, so ala sara sacrifice aga na aye ti nzoni mingi. Debra atene na ndo ti kua ti lo na Béthel, lo tene: “Na ambeni ngoi mbi bâ tere ti mbi mo bâ mo tene mbi yeke na popo ti azo so ayeke leke da na yâ ti Paradis tongana ti so a fa foto ni na yâ ti ambeti ti e.”
Melvin na Sharon, so ayeke na Caroline du Sud, akä da ti ala nga na aye ti ala ti gue na Warwick ti mû maboko na kua ti lekengo fini ndokua ti e. Atâa so a yeke kete ye pëpe ti sara asacrifice so, ala bâ so a yeke kota pasa la ala yeke na ni ti mû mbage na kota kua so. Ala tene: “Mo yeke wara ngia mingi tongana mo hinga so mo sara mbeni ye so ayeke ga na ye ti nzoni na aita ti dunia kue.”
Kenneth, so ayeke ngbene zo ti lekengo da nga na wali ti lo Maureen, so ala use kue ayeke na ngu 55 tongaso, alondo na Californie ague ti sara kua ti lekengo fini ndokua ti e na Warwick. Ti mû lege na ala ti gue, ala mä tere na mbeni ita-wali na yâ ti congrégation ti bata da ti ala nga ala hunda na afami ti ala ti bâ lege ti babâ ti Kenneth so ngu ti lo ague na li ni mingi. Ala regretté asacrifice so ala sara ti gue ti sara kua na Béthel so? Ên-ën. Kenneth atene: “E wara aye ti nzoni mingi. E wara akpale pëpe? Akpale ayeke dä me e wara ngia mingi na yâ ti fini e, nga na bê ti e kue, e wa amba ti e ti sara mara ti kua so.”
ALA HON NDO TI AKPALE
Mingi ti aita so aduti nduru ti sara kua tongana avolontaire ahon ndo ti ambeni kpale lani. Na tapande, William na Sandra, so ala use kue ayeke na ngu 60 na ndo ni, aduti nzoni na Pennsylvanie. Ala yeke na mbeni ndokua ti ala so na yâ ni a yeke wara gbâ ti amasini so azo ti kua 17 ayeke sara kua na yâ ni. Ala yeke na yâ ti oko congrégation so ala yeke dä dépuis molenge, na mingi ti afami ti ala alango nduru na ndo so congrégation ni ayeke dä. Tongaso, na ngoi so ala wara lege ti gue ti sara kua tongana avolontaire na Wallkill, ala hinga so ala yeke zia azo nga na aye ti ala so ala ye ni mingi. William atene: “Kite ayeke pëpe so, oko kota kpale so e wara ayeke so e zia nzoni ndo ti e.” Ye oko, na peko ti so ita-koli so na wali ti lo asambela mingi, ala mû desizion ti sara voyage ni. Ala regretté desizion so ala mû so pëpe. William atene: “Mbeni ye so e lingbi ti haka na ngia so e wara na mungo mbage na kua so nga na sarango kua legeoko na aita ti Béthel ayeke dä pëpe. Mbi na Sandra e yeke na ngia mingi ahon ti kozo.”
A hunda na Ricky, so ayeke wayinda so abâ ndo na ndo ti kua ti lekengo da na Hawaii, ti sara kua tongana mbeni Béthelite so alango na Béthel ape ti mû maboko na kua ti lekengo fini ndokua ti e na Warwick. Wali ti lo, Kendra, aye ti tene lo yeda. Ye oko, ala yeke na mbeni kota gingo bê: ala ye ti tene molenge ti ala ti koli, Jacob so ayeke na ngu 11 aduti nzoni. Ala hunda tere ti ala wala a yeke na lege ti ndara ti zia ndo ti ala ti gue na New York nga eskê molenge ti ala ni ayeke ye ande ndo ni kâ.
Ricky atene: “Mbeni ye so agbu bê ti e ayeke ti wara mbeni congrégation so na yâ ni a yeke wara amaseka so aye Jéhovah. E ye ti tene Jacob awara gbâ ti anzoni kamarade.” Ye so asi ayeke so, congrégation so ala gue dä amolenge ayeke na yâ ni mingi ape me aBéthelite ayeke dä gbani. Ricky atene: “Na peko ti kozo bungbi so e sara kâ, mbi hunda Jacob wala lo bâ fini congrégation ni tongana nyen, mbilimbili ndali ti so amaseka ti ngu ti lo ayeke dä ape so. Lo tene na mbi, lo tene: ‘Gi bê ti mo ape Papa. Mbi yeke sara ande kamarade na aBéthelite so ayeke amaseka.’”
A-Béthelite ni asara biani kamarade na Jacob. Ye ti peko ni ayeke so wa? Ricky atene: “Na mbeni bï, mbi hon na tere ti chambre ti molenge ti mbi na mbi bâ so wâ angbâ ti za na yâ ti chambre ni. Mbi bâ mbi tene mbi yeke wara lo na sarango jeu vidéo, andâ lo yeke diko Bible. Na ngoi so mbi hunda lo ye so lo yeke sara so, lo tene: ‘Mbi yeke kete Béthelite, mbi ye ti hunzi dikongo Bible na yâ ti ngu oko.’” Ricky na Kendra ayeke na ngia ndali ti so Ricky amû mbage na kua ti lekengo fini ndokua ti e na Warwick, nga ndali ti so voyage ti ala asara si molenge ti ala ague na li ni na lege ti yingo.—aProv. 22:6.
ALA GI BÊ TI ALA PËPE NA NDO TI GIGI TI ALA TI KEKEREKE
A si na mbeni ngoi ande, kua ti lekengo ada na Wallkill nga lekengo fini ndokua ti e na Warwick ayeke hunzi. Tongaso, aita so a iri ala ti ga ti mû maboko ahinga so kua ti ala na Béthel ayeke gi ti kete ngoi. Aita ni agi bê ti ala ahon ndo ni na ndo ti ndo so ala yeke gue dä wala ye so ala yeke sara ande? Oko pëpe. Mingi ti ala ayeke na oko bango ndo so ambeni ita-koli use so alondo na Floride na awali ti ala ayeke na ni. Ala kue ayeke na ngu 50 na ndo ni. John, so ayeke wayinda so abâ ndo na ndo ti kua ti lekengo da, nga na wali ti lo Carmen, so ala sara kua tongana avolontaire na Warwick, atene: “E bâ tongana nyen la Jéhovah amû na e ambilimbili ye so e yeke na bezoin ni juska ge. E tene so Jéhovah alingbi ti ga na e ge ti tene lo dö gi e lo zia na peko ni ape.” (Ps. 119:116). Luis, so ayeke leke amasini so ayeke mingo awâ so agbi ye, nga na wali ti lo, Quenia, asara kua na Wallkill. Ala tene: “E bâ awe so Jéhovah asara nzoni bê na e na lege so lo mû na e aye so e yeke na bezoin ni na lege ti mitele. Atâa so e hinga pëpe tongana nyen, lawa, wala na ndo wa la lo yeke bâ lege ti e, e yeke na confiance so lo yeke ngbâ ande ti bâ lege ti e.”—Ps. 34:11; 37:25.
“YE TI NZONI SO NDO ALINGBI NA NI PËPE”
Mingi ti aita so amû maboko na kua ti lekengo ada na New York so alingbi lani ti wara araison ti ke ti sara kua tongana avolontaire. Ye oko, ala tara Jéhovah gi tongana ti so lo tene na e kue ti sara, lo tene: “I tara Mbi . . . ti bâ tongana Mbi lungula fenêtre ti yayu na i pëpe, na Mbi sa na ndo i ye ti nzoni so ndo alingbi na ni pëpe.”—Mal. 3:10.
Mo kue mo ye ti tara Jéhovah na ti wara aye ti nzoni mingi na peko ni? Gbu li ti mo na ndo ti ye so mo lingbi ti sara ti mû mbage na pendere kua so ayeke ga, atâa ayeke na New York wala na mbeni ndo so a yeke leke ni ndali ti kua ti Jéhovah nga zia tënë ni na yâ ti sambela. Nga bâ tongana nyen Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndo ti mo wani.—Marc 10:29, 30.
Dale, so ahinga ye na ndo ti lekengo ada nga na alege, na wali ti lo, Cathy, so ala londo na Alabama, agonda kua so mingi. Ala tene na ndo ti kua ti volontaire so ala sara na Wallkill, ala tene: “Tongana sân mbeto mo zia nzoni ndo ti mo, ti gue ti sara kua ti Jéhovah, mo yeke wara pasa ti bâ ngangu ti lo.” Nyen la a lingbi mo sara ti mû mbage na kua tongaso? Dale atene: “Changé aye, changé aye nga changé aye mingi. Mo yeke regretté ye oko pëpe.” Gary, alondo na Caroline du Nord, lo sara kua tongana wayinda so abâ lege ti lekengo ada asara ngu 30. Lo na wali ti lo, Maureen, atene mbeni ye ti nzoni so ala wara na Warwick ayeke “ti bungbi oko nga ti sara kua legeoko na gbâ ti aita so amû fini ti ala ti sara kua na Jéhovah na Béthel.” Gary atene: “Ti sara kua na Béthel, a lingbi mo duti na aye mingi na yâ ti fini ti mo ape, so ayeke nzoni lege so ahon tanga ni kue ti duti na fini na yâ ti sioni dunia so.” Jason, so asara kua na mbeni ndokua so abâ lege ti courant, na wali ti lo Jennifer, alondo na Illinois, ala tene so ti sara kua ti lekengo Béthel na Wallkill ayeke “mbeni mara ti ye so mo lingbi ti sara ande na yâ ti fini dunia.” Jennifer atene: “Bê ti mo ayeke nzere ti bâ so Jéhovah abâ na nene ni ye kue so mo sara nga lo yeke ngbâ ti bâ ni na nene ni. Jéhovah ayeke iri tënë nzoni mingi na ndo ti mo.”
^ par. 6 Bâ Annuaire des Témoins de Jéhovah 2014, lembeti 12-13.
^ par. 7 A-Béthelite so asara akua l’heure mingi ape na Béthel na so alango kâ ape ayeke bâ lege ti ada so ala lango dä ala wani nga na aye so ala yeke na bezoin ni, nga yenga oko oko ala yeke sara kua na Béthel lango oko wala alango mingi.


text:
81: Ala zia bê ti ala na Nzapa
AZO ti Israël nduru na 50 000 asigigi lani na Babylone ti kiri na Jérusalem. Me tongana ala si kâ awe, ala bâ so kodoro ni kue abuba. Zo oko alango dä pëpe. A lingbi azo ti Israël akiri aleke aye kue so ayeke na yâ ni.
Mbeni oko ti aye so ala leke kozoni ayeke mbeni gbalaka. A yeke mbeni ndo so ala lingbi ti mû anyama, wala amatabisi, na sandaga na Jéhovah. Anze kete na pekoni, ala to nda ti leke temple ni. Me awato ti ala so ayeke ti akodoro so ayeke nduru na ala aye si azo ti Israël aleke temple ni pëpe. Tongaso, ala zia mbeto na bê ti azo ti Israël ti tene ala zia lege ti kua ni. Na nda ni, awato ni asara si fini gbia ti Perse asigigi na mbeni ndia so akanga lege na kua ti lekengo temple ni.
Ngu 17 ahon awe ngbene ye so azo ti Israël asigigi na Babylone. Jéhovah atokua aprophète ti lo Aggée na Zacharie ti tene na azo ni ti kiri ti mû kua ti lekengo temple ni. Azo ni azia bê ti ala na Nzapa, na ala mä tënë ti aprophète ni. Ala to nda ti kiri ti leke ni, atâa so mbeni ndia agbanzi ala ti sara ni.
Tongaso, mbeni kota zo ti Perse so iri ti lo ayeke Thathnaï aga ahunda na ala ti fa zo wa si amû yanga na ala ti leke temple ni. Azo ti Israël atene na lo so tongana ala de lani na Babylone, gbia Cyrus atene na ala: ‘Ala gue na Jérusalem, na ala leke temple ti Jéhovah, Nzapa ti ala.’
Thathnaï atokua mbeti na Babylone ti hunda wala gbia Cyrus so akui awe atene lani tongaso. Kete na pekoni, mbeni mbeti alondo na fini gbia ti Perse aga na atene a yeke ye so Cyrus atene lani la. Na yâ ti mbeti ni, fini gbia ni atene na Thathnaï: ‘Zia azo ti Israël aleke temple ti Nzapa ti ala. Mû nga maboko na ala.’ Ngu osio tongaso, azo ti Israël ahunzi ti leke temple ni, na ala yeke na ngia mingi.
Angu mingi ahon. A sara nduru na ngu 48 awe so kua ti lekengo temple ni ahunzi. Azo ti Jérusalem ayeke azo ti mawa, na temple ti Nzapa ayeke pendere mingi pëpe. Esdras, mbeni zo ti Israël so ayeke kâ na Babylone, amä so a lingbi a leke temple ni pendere. Mo hinga ye so lo sara?
Esdras ague abâ Artaxerxès, gbia ti Perse. Lo yeke nzoni gbia, na tongaso lo mû na Esdras amatabisi mingi ti gue na ni na Jérusalem. Esdras ahunda na azo ti Israël so angbâ na Babylone ti mû maboko na lo ti gue na amatabisi so na Jérusalem. Azo 6 000 tongaso atene ala yeke gue. Ala gue na gbâ ti argent na lor nga na ambeni ye so ngere ni ane.
Bê ti Esdras agi lo mingi ngbanga ti so asioni zo ayeke na lege ni. Azo so alingbi ti nzi argent na lor ti ala, nga ti fâ ala. Tongaso, lo iri azo ni kue ti bungbi oko, tongana ti so mo yeke bâ na lê ti foto so. Ala sambela Jéhovah ti bata ala na lege juska ala si na Jérusalem.
Biani, Jéhovah abata ala. Ala si nzoni na Jérusalem na peko ti so ala tambela nze osio na lege. Ye so afa so Jéhovah alingbi ti bata azo so azia bê ti ala kue na lo. Mo bâ ti mo ni tongaso nga?
Esdras chapitre 2 ti si na 8.
Ahundango tënë
- Azo oke si asigigi na Babylone ti mû yongoro lege ti kiri na Jérusalem? Me ala bâ nyen na ngoi so ala si kâ?
- Tongana azo ti Israël asi, ala to nda ti leke nyen? Me awato ti ala asara nyen?
- Aggée na Zacharie ayeke azo wa? Ala tene nyen na azo ti Israël?
- Ngbanga ti nyen Thathnaï atokua mbeti na Babylone? A tene nyen na lo?
- Esdras asara nyen tongana lo mä so a hunda ti kiri ti leke temple ti Nzapa pendere?
- Na lê ti foto so, Esdras ayeke hunda nyen na yâ ti sambela ti lo? Tongana nyen Nzapa afa so lo mä sambela ni? Ye so afa nyen na e?
Ambeni hundango tënë
- Diko Esdras 3:1-13.
Tongana a si so e yeke na mbeni ndo so kongregation oko ayeke dä pëpe, a lingbi e ngbâ lakue ti sara nyen? (Esdras 3:3, 6; Kus. 17:16, 17; aHéb. 13:15).
- Diko Esdras 4:1-7.
Tapande wa Zorobabel azia na azo ti Jéhovah na ndo ti tënë ti sarango beoko na ambeni nzapa nde? (Ex. 34:12; 1 aCor. 15:33; 2 aCor. 6:14-17).
- Diko Esdras 5:1-5, 17 na 6:1-22.
Ngbanga ti nyen awato atara ti kanga lege na kusala ti lekengo temple ni gbä? (Esdras 5:5; Es. 54:17).
Tongana nyen sarango ye ti a-ancien ti aJuif apusu a-ancien laso ti gi fango lege ti Jéhovah tongana ala tingbi na awato? (Esdras 6:14; Ps. 32:8; aRom. 8:31; Jacq. 1:5).
- Diko Esdras 8:21-23, 28-36.
Nyen la Esdras asara so a yeke nzoni e mû pekoni kozoni si e sara mbeni ye? (Esdras 8:23; Ps. 127:1; aProv. 10:22; Jacq. 4:13-15).


text:
DÊPÄ TÎ PÖPÖKÖDÖRÖ TÎ NDIÄ TÏ BATA NENGÖ TERÊ TÏ ZO
TAKAPA
Na hïngängö bîanî atene nëngö terê tî zo na lïngbïngö terê tî ângangü tî lo laâ sï ayeke na gündâ tî zarä , tî nzönî ngbanga na tî sîrîrî na ndö tî dûnîa,
Na hïngängö nî pëpëe na këngö ândiä tî bata nëngö terë tî zo laâ adü kpälë tî birä sô abi ngonzo na bê tî âhalëzo, ngâ sï gängö tî mbênî finî ködörö sô âhalëzo kûe alîngbi tî tene tënë tî bê tî âla, tî mäbê tî âla afa nî töngana taâ kötä bêkü tî âzo tî ndö tî gïgî,
Ayeke kötä yê mîngi tî tene azî lë na ndö tî ândiä tî bata nëngö terê tî zo gï na lëngö mbênî gerê tî ndiä ndâli tî sïönî sêgbïä na lëngö pâsi,
Na hïngängö nî atene ayeke kötä yê mîngi tî mû ngangü na mäïngö tî lëngö söngö na pöpö tî ködörö ndê ndê,
Na hïngängö nî atene na yâ tî sêndiä halëzo tî bêndo tî gïgî afa tî finî nî mäbê tî âla na âtaâ ndiä tî zo , na nëngö terë ngâ na kötä tî zo na lïngbïngö terê tî ângangü tî kôlï na wâlï, sï âla atene ânï yeke sâra ngangü kûê tî mäïngö tî sêdutï tî zo na lëngö ânzönî lêgë tî dutï na yâ tî mbênî kötä zarä ,
Na hïngängö nî atene âködörö sô abûngbi amû yângâ tî lë kpëngö ndiä tî bata nëngö terë tî zo na zarä tî lo na yâ tî kua tî mabôko na mabôko na bûngbi tî bêndo tî gïgî,
Na hïngängö atene mängbïngö bê na ândiä sô na âzarä sô ngâ ayeke bîanî ngangü yê mîngi tî sâra kua sô gï na pekö tî yângâ sô âla mû,
Kötä Lîngö
Avûnga
Dêpä tî pöpöködörö tî bätängö nëngö terê tî zo sô
töngana kunibê sô halëzo na âködörö kûê alîngbi tî wara, sî âzo kûê ngâ na âkûndû tî bôso kûê asâra ngangü, na lêgë tî fängö mbëtï na fängö-ndo, tî lë kpëngö ândiä na âzarä sô ngâ tî sâra na kodë tî ândiä tî ködörö wala tî pöpöködörö tî tene ayêka nî ngâ sï alë tambûla nî na ndo kûe, na pöpö tî halëzo na letäa nî sô alü mbere nî, töngana âla sô angbâ na gbe tî lê tî âla.
Sura 1
Adü âzo kûê yamba, ngâ âla lîngbi terê na lêgë tî nëngö-terê na tî ângangü. Ala kûê awara ndarä na börö-li sï âla lîngbi tî dutï na âmbâ tî âla gï na lêngö söngö.
Sura 2
Zo ôko ôko alîngbi tî pîka kate na ndö tî ângangü sô dêpä avûnga, na särängö kângbi ôko pëpë wala na ndö tî tenë tî marä, wala tî nzorôko tî terê wala tî ndiä wala tî kôlï na wâlï tî yângâ ködörö wala tî mosoro, tî ndo tî düngö wala tî marä dutï,
Na ndönî kûê, alîngbi tî sâra mbênî kângbi ôko pëpë sô alöndö na ndö tî tënë tî porosö wala tî ndiä wala tî pöpöködörö, tî mbênî zo wala tî mbênî ködörö nî sô alîngbi tî dutï lipandä wala na gbe lê tî mbênî ködörö wala sô ayeke na kpälë tî sêgbïä.
Sura 3
Zo kûê ayeke na ngangü tî dutï na finî tî lo, tî dutï yamba na tî dutï na mbeto tî wara sïönî pëpëe.
Sura 4
Zo ôko alîngbi tî dutï na gbe tî ngbâa pëpëe. Akânga lêgë bîanî na dutï tî ngbäa ngâ na dëngö buzë tî kängö zo na ngbâa.
Sura 5
Zo ôko alîngbi tî sâra mbâ tî lo na pâsi tî ponön wala na pâsi tî finön pëpëe.
Sura 6
Zo kûê ayeke na ngangü tî tene ndiä abata lo na âsïönî lâkûê na ndo kûê.
Sura 7
Azo kûe alîngbi terê na lê tî ndiä, ngâ âla yeke na ngangü lêgë ôko na särängö kângbi ôko pëpëe. Amû na âla ngangü na sêbätängö terë lêgë ôko, na tënë tî kângbi tî marä sô alîngbi tî fîngi dêpä sô ngâ na tënë tî gïngö lêgë tî kângbi tî marä sô.
Sura 8
Zo kûê alîngbi tî lï ngbanga na âdangbanga tî ködörö tî lo töngana âzo akpë pëpëe ângangü sô sêndiä tî ködörö tî lo amû na lo.
Sura 9
Alîngbi ôko pëpëe tî gbû zo na kânga wala tî bata lo na kânga wala tî tokua zo yongôro na ködörö tî lo gï sêngê sêngê, töngana ndâ nî ayeke da pëpëe.
Sura 10
Zo kûê ayeke na ngangü, lêgë ôko na âmbâ tî lo, tî tene amä polêlê tënë tî yângâ tî lo na lê tî boro ngbanga sô fadë afa ânde wala ângangü wala âkuandiä tî lo wala töngana pängö ïrï na tënë sô alï ngbanga da na ndö tî lo sô ayeke mbîrîmbîrî.
Sura 11
- Zo kûê sô apä ïrï tî lo na ndö tî mbênî kpälë angbâ mokondö asï na ngôi sô afa na lêgë tî ndiä atene lo sâra sïönî, na lê tî mbênî ngbanga tî polêlë sô âwakokö kûê adu da na pekö tî lo.
- Alîngbi pëpëe tî kânga zo ndâli tî âyê sô lo sâra wala tî bêgirisa sô, na ngôi sô asï sô, ndiä tî ködörö wala ndïä tî pöpöködörö afa nî töngana kpälë pëpëe. Lêgë ôko, alîngbi tî dîko pëpëe mbênî ponön sô akono ahön ndö tî lo sô ayeke dë ka nî na ngôi sô zo asâra kpälë sô.
Sura 12
Alîngbi ôko pëpëe tî yôro terê na mbänä na yâ tî sêdutï tî zo wala tî sëwa tî lo wala tî da tî lo wala tî dîko mbëtïsû tî lo. Alîngbi pëpëe tî buba ïrï tî zo ngâ na wüngö tî ïrï tî lo. Zo kûê ayeke na ngangü tî tene ndiä abata lo ngbanga tî âmarä kpälë töngasö.
Sura 13
- Zo kûe ayeke na ngangü tî fonon yamba na yâ tî ködörösêse kûê. Lo yeke ngâ na ngangü tî soro ndo tî dutï tî lo na yâ tî mbênî ködörösêse.
- Zo kûê ayeke na ngangü tî sïgî na yâ tî ködörösêse kûê atâ adu ködörö tî lo, ngâ tî kîri na ködörö nî töngana sô bê tî lo ayê.
Sura 14
- Na yâ tî ponön tî honga-ndo, amû lêgë na zo kuê tî gi ndo tî dutî da ngâ lo lîngbi tî wara nî na ködörö wandê.
- Alîngbi pëpëe tî mû ngangü sô na wakpälë tî fängö zo wala na zo tî särängö âyë sô ague pëpëe na lêgë tî âpo na âkunibê tî bûngbi tî bêndo tî gïgî.
Sura 15
- Amû ngangü na zo kûê tî tene lo du zo tî mbênî ködörösêse.
- Alîngbi pëpëe tî gbânzi mbêni zo na mbänä tî du waködörösëse ngâ na ngangü tî gbîan ködörösêse tî lo.
Sura 16
- Asî na ngôi sô âla lîngbi tî mû terê, amû ngangü na kölï na wâlï tî mû terê töngana kôlï na wâlï, sï âla lë sewä sêngê, tënë tî marä wala tî ködörösëse wala tî mâbë alîngbi tî kânga lêgë nï pëpëe. Na mbâgë tî müngö terê, amû ngangü, lêgë ôko na kôlï na wâlï na yâ tî dutïngö tî âla ngâ na kängbïngö tî âla.
- Kôlï na wâlï alîngbi tî mû terë gï töngana bê tî âla ûse kûê ayê tënë nî bîanî.
- Sëwä ayeke na gündâ tî halëzo. Ni laâ, amû ngangü na letäa ngâ na âzo kûê tî tene âla bata nî ngangü.
Sura 17
- Zo kûê wala lo dutï na bôsôngbi wala lo dutï lo ôko ayeke na ngangü tî wara âkûngbâ tî lo mvenî.
- Alîngbi pëpëe tî mû âkûngba tî mbênî zo na ngangü na mabôko tî lo.
Sura 18
Amû na zo kûe zarä tî bibê, tî boro-li na tî mäbê ; ngangü sô afa atene zo kûê ayeke na zarä tî gbîan mäbê tî lo, wala bibê tî lo ngâ na zarä tî fa polêlê mäbê ti lo, lo ôko wala na yâ tî mbênî bûngbi, polêlê wala koiko, na lêgë tî fängô mbëtï, tî särängö yê, tî vöröngö nzapä ngâ na särängö ângôbo.
Sura 19
Amû na zo kûê ngangü tî zarä tî bibê na tî särängö tënë. Sô atene alîngbi tî doroko zo pëpëe ndâli tî âbibê tî lo. Amû ngâ na zo kûê ngangü tî gi, tî wara na tî vûnga âsango na âkodë na âmarä lêgë kûê, na zïängö bê pëpëe na ndö tî tënë tî âmeka.
Sura 20
- Amû na zo kûê ngangü tî zarä tî gbë lïngö, tî lï na yâ tî bôsôngbi tî sîrîrî.
- Alîngbi pëpëe tî gbû zo na ngangü tî lï na yâ tî mbênî bôsôngbi.
Sura 21
- Amû na zo kûê ngangü tî sâra kua tî lëngö ködörö tî lo, wala lo mvenî wala na lêgë tî âwasêlê sô asoro âla yamba.
- Amû na zo kûê ngangü tî wara kua na yâ tî ndokua tî letäa, lêgë ôko na âmbâ tî lo.
- Kunibê tî halëzo ayeke na gündâ tî ngangü tî awalëngö ködörö. Kunibê sô alîngbi tî fa gï na lêgë tî aboro soro sô ayeke bâa gïgî ngôi na ngôi, na lêge tî gbegô mobimba ngâ na köbö soro wala na mbênî ngôbo sô amû ngangü tî zarä tî soro.
Sura 22
Zo kûê töngana wabôso tî halëzo ayeke na ngangü na kodëkua tî bätängö terë. Alöndö na âbängö nzönî na pekö tî ângangü tî mosoro, tî zängbingörö terë, tî ndara sô ayeke kötä yê ndâli tî nëngö terê na boro mäïngö tî sëterë tî lo; gï na lêgë tî gbüngö mbîrîmbîri kua tî ködörö ngâ na tî tängbïngö kua na âködörö wandë sô abäa dôngôngbi na môsôrô tî ködörö ôko ôko.
Sura 23
- Amû na zo kûê ngangü tî sâra kua, na zarä tî söröngö kua tî bê tî lo, na yâ tî boro ngâ na nzönî gerê tî kua. Alîngbi ngâ tî bata zo ngbanga tî tënë tî ponön tî särängö kua pëpëe.
- Zo kûe alîngbi tî wara boro nginza tî kua sô alîngbi na kua sô lo sâra
- Zo sô asâra kua alîngbî tî wara boro nginza tî kua sô alîngbi tî tene lo na âsëwä tî lo adutï na yâ tî nëngö terê. Na ndönî kûê, amû na lo anzîna ngangü tî sêbätängö terê.
- Zo kûê awara ngangü tî kîi na âmbâ tî lo âbûngbi tî âwakua, ngâ tî lï bûngbi na âmbênî âbûngbi tî âwakua ngbanga tî gbüngö kokö tî âla.
Sura 24
Amû na zo kûe ngangü tî woterë tî lo, tî sâra ngîâ ngâ. Sô atene alîngbi tî dë gï na lêgë nî längö kâpä tî kua ngâ na âlängö tî wöngö terê sô afûta nî.
Sura 25
- Zo kûê alîngbi tî wara nginza sô alîngbi na lo sï lo lë sênî tî lo, nzönî dutï tî lo ngâ na tî sewä tî lo bianî na lêgë tî tëngö kôbe, yüngö bongö, müngo yoro ngâ na zängbïngö terê. Amû na lo ngangü tî bâa nzönî na lêgë tî zangbîngö terê na ngôi sô lo du na kua pëpëe, wala na ngôi tî söngö terê wala ngbanga tî zën, wala ngbanga tî ndü, tî kangba wala na yâ tî âmbênî ngôi sô zo nî ayeke na mbênî lêgë tî bätängö na finî tî lo pëpëe, na pekô tî âmbênî sïökpälë sô asï na lo.
- Awâlï tî ngo na âmolengê tî âla alîngbi tî wara taâ nzönî na kua tî zängbïngö ndo. Amôlengê kûê, wala adü âla na yâ tî müngö terê wala adü âla da pëpëe ayeke na ngangü na nî lêgë ôko.
Sura 26
- Amû na zo kûê ngangü tî mändängö mbetï. Ayeke fûta mändängö mbëtï nî pëpëe, mbîrîmbîrî na âkêtê dambëtï. Mändängö kodëyê na kodëkua alîngbi tî gbû ndo kûe. Zo kûê alîngbi tî manda mbëtï na kötä dambëtï, gï na lêgë tî kodë tî lo na hïngängö ndo tî lo.
- Fängö mbëtï alîngbi tî gue na lêgë tî kono sêterê tî âzo ngâ tî kono ndiä tî bätängö nëngö terê tî âzo . Lo lîngbi ngâ tî mû lêgë tî kpêngba mängö terê, vürüngö bê na sôngô na pöpö tî âködörösêse tî âmarä wala âmabë ndê ndê ngâ na mäïngö âkua tî bûngbi tî bêndo tî gïgî ngbanga tî bata sîrîrî.
- Awadüngö môlengê âmvenî alîngbi tî soro yamba kodë lêgé tî fängö hïngägö ndo na âmôlengê tî âla.
Sura 27
- Zo kûê ayeke na ngangü tî lë kua tî sêndâgâo tî âsöngö tî lo, tî tene lo wara âpendere yê tî ködörö tî lo na lo zîa mabôko na mäïngö tî âsêndâyê ngâ na lo bâa nzönî na pekô nî.
- Amû na zo ôko ôko ngangü tî sêbätängö ânzönî yê tî lo sô alîngbi tî dutï âkûngbâ wala âbibê ti lo-mvenî. Anzönî yê sô alîngbi tî löndö na pekô tî âkodëkua, asêndâyê, âsêndâsû wala tî sêndägâo sô lo mvenî lo sâra.
Sura 28
Tî tene âzo akpë ângangü sô afa ge sô, ayeke nzönî mbênî dôngôngbi adu da sô alîngbi tî bata nî. Dôngôngbi sô alîngbi tî dutï na yâ tî ködörö nî töngana na yâ tî dûnîa mobimba.
Sura 29
- Zo ayeke na âhonga na mbâgë tî bôso sô lo du da sï lo mâi da yamba . Nî laâ sï alîngbi tî mû na lo lêgë tî tene sêterê tî lo amâi nzönî bîanî.
- Ndiä alîngbi tî lë ângangü tî bätängö nëngö terê tî zo . Lo lingbi ngâ tî mû lêgë na zo ôko ôko tî kpë âmbâ tî lo ngâ tî tene âmbâ tî lo akpë lo.
- Ângangü sô na âzarä sô alîngbi ôko pëpë tî fîngi âwêsêlö, âpö, na gbegôndiä tî bûngbi tî bêndo tî gïgî mobimba.
Sura 30
Mbênî ködörösêse ôko pëpëe wala mbênî zo tî gïgî ôko alîngbi pëpëe tî buba lêgë tî ândiä sô afa ge na yâ tî mbëtï-dêpä sô.


text:
Bible atene ti lo nyen?
Bungbi ti Nzapa ayeke mbeni ye so zo la asigigi na ni?
AMBENI ZO ATENE so bungbi ti Nzapa ayeke mbeni ye so zo la asigigi na ni; ambeni apensé so Nzapa ayeke sara kua na ni ti mû maboko na azo ti ga nduru na lo. Ka mo, mo tene ti mo nyen?
YE SO BIBLE AFA
A lingbi ti wara mbeni bungbi ti Nzapa so “ayeke na sioni pëpe nga so saleté ayeke dä pëpe na lê ti Nzapa Babâ ti e”. (Jacques 1:27). Bungbi ti Nzapa so ayeke nzoni-kue, wala tâ bungbi ti Nzapa, alondo na Nzapa.
AMBENI YE SO BIBLE AFA NA NDO NI
Ti nzere na lê ti Nzapa, a lingbi afango ye ti mbeni bungbi ti Nzapa aluti na ndo ti ye so Bible afa.—Jean 4:23, 24.
Abungbi ti nzapa so afango ye ti ala aluti na ndo ti ndara ti azo ayeke ye oko ape.—Marc 7:7, 8.
A yeke nzoni ti duti na yâ ti mbeni bungbi ti Nzapa?
KIRINGO TËNË TI MO AYEKE . . .
En
Ên-ën
Mbi hinga ape
YE SO BIBLE AFA
“Zia e bi lê na ndo ti mba ti pusu mba ti duti na ndoye na ti sara apendere kusala, e kpe bungbi ti e pëpe.” (aHébreu 10:24, 25). Nzapa aye si azo so ayeke voro lo aga mbeni bungbi so a fa lege na ni nzoni.
AMBENI YE SO BIBLE AFA NA NDO NI
A lingbi tënë ti mabe ti azo so ayeke bungbi place oko ti voro Nzapa aduti oko.—1 aCorinthien 1:10, 11.
Azo so ayeke na yâ ti bungbi so Nzapa ayeda na ni ayeke tongana mbeni sewa ti aita na ndo ti sese kue.—1 Pierre 2:17.
TI HINGA AMBENI TËNË
Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
Mbeni lâ ande azo kue ayeke vorongo gi oko tâ Nzapa la?


text:
1Mbeti so afa tënë ti aye so Jésus Christ afa na Jean na ya ti mbeni ye tongana bango-li. Nzapa amu lege na Christ ti fa ni si azo ti kua ti lo ahinga ye so Nzapa aleke titene asi fafadeso. Christ atokua ange ti lo ti fa ye ni na Jean. 2Nilaa Jean afa peko ti ye so kue lo baa ni, lo tene: ye so ni baa ayeke biani tënë ti yanga ti Nzapa si ayeke nga taa-tënë so Jésus Christ afa. 3Ti lo nzoni, zo so ayeke diko mbeti so! Ti ala nzoni, azo so ayeke ma tënë ti peko ti yanga ti Nzapa so si ala yeke sara ye alingbi na tënë ti ya ti buku so! Ngoi ti aye ni aga nduru ti si awe. 4Jean laa atokua mbeti so na a-Eglize mbarambara so ayeke na sese ti Azii. Ayeke nzoni Nzapa, lo so lo yeke laso, lo yeke ando si lo yeke ga, asara nzoni be na ala si amu na ala siriri! Ayeke nzoni ayingo mbarambara so ayeke luti na dawa ti mbata ti lo ti gbia amu ye so na ala! 5Ayeke nzoni Jésus Christ amu aye ni na ala, lo so lo yeke fa peko ti tënë mbirimbiri! Lo yeke kozo zo so lo zingo na kuâ, lo yeke nga Makonzi ti agbia ti sese. Jésus aye e si lo zi e na gbe ti ngbaa ti asiokpari ti e na lege ti mene ti lo. 6Lo sara si e ga azo ti Kodro-gbia ti Nzapa, awayango-sandaga ti sara kua ndali ti Nzapa Babâ ti lo. Gonda na ngangu ayeke ti Christ kpu na kpu! Amen. 7Ala baa, lo yeke na ya ti mbinda si lo yeke ga! Fade le ti azo kue ayeke baa lo, ataa ala so lani akpo lo. Fade amara ti dunia kue ayeke toto ndali ti aye so a sara na lo. So ayeke taa-tënë! Amen. 8Kota Gbia Nzapa, lo so ngangu ti lo ahon angangu kue, lo so lo yeke laso, lo so lo yeke ando si lo yeke ga, atene: “Mbi yeke Alfa na Omega.” 9Mbi Jean, ita ti ala, mbi na ala kue, e yeke na ya ti ye ti ngangu. Na lege ti gango so e ga oko na Jésus, e yeke kanga be ti e na ya ti ye ti ngangu ni si mbi na ala, e yeke azo ti Kodro-gbia ti Nzapa. A bi mbi na ya ti zoa ti Patmos ndali ti tënë ti Nzapa so mbi fa nga ndali ti taa-tënë so Jésus afa. 10Na lango ti Kota Gbia, Yingo ti Nzapa agbu mbi. Na peko ti mbi, mbi ma mbeni go so atoto ngangu tongana tatalita. 11Go ni atene: “Ye so mo yeke baa so, mo su tënë ni na ya ti buku, mo tokua ni na a-Eglize mbarambara so: Eglize ti Efeze, ti Simirne, ti Pergame, ti Tiatire, ti Sarde, ti Filadelfii na ti Laodise.” 12Mbi baa ndo na peko ti mbi ti baa zo so ayeke tene tënë na mbi so. So mbi baa ndo na peko ti mbi, mbi baa agere ti lamba mbarambara so a sara ni na lôro. 13Na popo ti agere ti lamba ni, mbi baa lo so akpa zo. Lo yu mbeni yongoro bongo, lo kanga na kate ti lo kamba ti ndö ti bongo so a sara na lôro. 14Kua ti li ti lo avuru tongana kua ti tere ti taba so avuru tarara; le ti lo ti bango na ndo ayeke za tongana menga ti wâ. 15Gere ti lo ayeke za tongana bengba wen so a kporo ni na ya ti wâ ti zi sioni ye daa, a kpaka ni si aza zango. Toto ti go ti lo akpa toto ti akota ngu. 16Lo gbu atongoro mbarambara na maboko ti lo ti koli; mbeni yongoro zeme so yanga ni aza mbage na mbage alondo na yanga ti lo si ayeke sigigi. Le ti lo ayeke za zango tongana lâ so ayeke za na ngangu ti lo kue. 17So mbi baa lo, mbi ti na gbe ti lo tongana zo so akui awe. Me lo zia maboko ti lo ti koli na ndö ti mbi si lo tene: “Sara mbeto pepe! Mbi yeke lo so lo yeke kozo ni na lo so lo yeke ndangba ni, 18lo so lo yeke na fini. Mbi kui ando, me mo baa, mbi yeke na fini kpu na kpu. Mbi yeke na ngangu na ndö ti kuâ nga na ndö ti ndo ti akuâ. 19Ye so mo baa ni so, wala ye ti fadeso, wala ye so ayeke si gbanda, mo su tënë ni na mbeti. 20Atongoro mbarambara so mo baa na maboko ti mbi ti koli si nda ni angba na hondengo ni so, na agere ti lamba mbarambara so a sara ni na lôro so, nda ni ayeke tongaso: atongoro mbarambara so ayeke a-ange ti a-Eglize mbarambara ni; agere ti lamba mbarambara so ayeke a-Eglize mbarambara ni.”
Copyright
Learn More


text:
SANGO NA NDO TI MBAÏ TI BUNGBI TI E
“Mbi yeke lë lengo ti mû gonda na Jéhovah”
“ABIRA kue so ahon kozo ayeke ye oko ape tongana a haka ni na kota bira so angbâ ti sara ni fadeso na Europe.” A yeke tongaso la Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti septembre ngu 1915 asara tënë ti kozo bira so amû ndo ti sese kue so andu akodoro 30 tongaso. Ndali ti aye ti sioni so a sara na ngoi ti bira so Tour ti Ba Ndo ni atene: “Na yâ ti ambeni ye, a kanga lege na kua ti [Royaume] mbilimbili na Allemagne nga na France.”
A-Wamandango Bible so atingbi na sioni bira so amû yâ ti dunia kue amä lani yâ ti fango ye ti Bible kue pëpe na ndo ti tënë ti dutingo nde. Me ala leke lani na bê ti ala ti fa nzoni tënë. So Wilhelm Hildebrandt aye ti sara ti ti lo kua ti Royaume ni, lo hunda ti wara atract L’Étudiant de la Bible. Lo gue lani na France tongana colporteur ape (wakua ti ngoi kue) me lo gue lani kâ tongana mbeni turugu ti Allemagne. So lo yeke tongana mbeni wato, lo yü bongo ti aturugu, lo fa tënë ti siriri na aFrançais so ayeke hon na lege so li ti ala akpe kue.
Alettre so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo afa so ambeni Wamandango Bible so ayeke a-Allemand abâ lani so a lingbi ala fa nzoni tënë ti Royaume atâa so ala yeke na yâ ti kua ti turugu. Ita-koli Lemke so ayeke turugu ti lê ti ngu atene so na popo ti amba ti lo oku so lo na ala ayeke sara kua ambeni ayeda na nzoni tënë. Lo tene: “Atâa so mbi yeke na yâ ti bateau so, mbi yeke lë lengo ti mû gonda na Jéhovah.”
Georg Kayser ague lani ti sara bira me lo kiri na kodoro tongana mbeni wakua ti Jéhovah. Nyen la apassé nyen? Lo wara peut-être lani mbeti ti mbeni Wamandango Bible, lo yeda na tâ tënë ti Royaume na bê ti lo kue na lo zia ti sara bira. Na pekoni, lo komanse ti sara mbeni kua so andu bira ape. Na peko ti bira ni, lo sara kua ti pionnier na ngia ngu mingi.
Atâa so aWamandango Bible ahinga lani aye kue na ndo ti tënë ti dutingo nde ape, bango ndo ti ala nga na sarango ye ti ala ayeke tâ nde na ti azo so aye lani tënë ti bira. Na ngoi so akota zo ti poroso nga na ti eglize ayeke mû maboko lani na bira na yâ ti akodoro ti ala, aWamandango Bible ayeke mû ti ala lani mbage ti “Mokonzi Ti Siriri.” (És. 9:5). Ye oko, ambeni aduti lani nde kue ape, me ala ngbâa ti bata kpengba tâ tënë so, so Konrad Mörtter so ayeke mbeni Wamandango Bible atene: “Na lege ti Bible mbi hinga polele so a lingbi mbeni Chrétien afâ zo ape.”—Ex. 20:13. *
Na Allemagne mbeni ndia ayeke dä pëpe ndali ti azo so conscience ti ala amû lege na ala pëpe ti sara kua ti turugu. A-Wamandango Bible ahon 20 tongaso ake ti sara mbeni kua so andu kua ti turugu. A bâ ambeni tongana azo so kobela ti li asara ala, na tapande a zia Gustav Kujath na mbeni ndo so a yeke bâ lege ti azo so ayeke na kobela ti li nga so anyon mbangi. Hans Hölterhoff, nga kue ake lani ti sara kua ti turugu, a kanga lo, kâ lo ke ti sara kua kue so andu ye ti bira. Agarde agbe lo na bongo juska maboko ti lo na gere ti lo kue akui. Tongana ala bâ so lo changé yanga ti lo ape, ala handa lo ala tene ala yeke fâ lo. Me Hans angbâ lani be-ta-zo na ngoi ti bira ni.
Ambeni ita so ahunda na ala ti sara kua ti turugu ake lani ti gbu aye ti bira na ala hunda ti sara akua so andu bira ape. * Johannes Rauthe ake lani ti sara kua ti turugu na a tokua lo ti sara kua na ndo ti alege ti train. A hunda lani na Konrad Mörtter ti mû maboko na awanganga, Reinhold Weber asara kua ti infirmier. A nzere na August Krafzig mingi ndali ti so akua ti lo asara si lo gue na lê ti bira ape. A-Wamandango Bible so nga na ambeni mba ti ala aleke na bê ti ala ti ngbâ ti sara na Jéhovah ndali ti so ala ye lo nga ala ye ti ngbâ be-ta-zo na lo.
Sarango ye ti aWamandango Bible na ngoi ti bira asara si akota zo ti kodoro akiri azi lê na ndo ti ala mingi. Na yâ ti angu so aga na pekoni, a gue na aWamandango Bible na gbele ngbanga fani mingi ndali ti kua ti ala ti fango tënë. Ti mû maboko na ala, filiale ti Allemagne azia na sese mbeni ndokua so abâ lege ti atënë so a gue na ni na gbele ngbanga na Béthel ti Magdebourg.
Yeke yeke aTémoin ti Jéhovah akiri aleke yâ ti ye so ala hinga na ndo ti tënë ti dutingo nde ti aChrétien. Na ngoi so use bira so amû sese kue akomanse, aTémoin ti Jéhovah aduti nde na lege so ala mû mbage oko pëpe na kua ti turugu. Tongaso, a bâ lani ala tongana awato ti kodoro ti Allemagne na a sara ye ti ngangu na ala mingi. A yeke sara ande tënë na ndo ni na yâ ti mbeni article ti “Sango na ndo ti mbaï ti bungbi ti e.”—Sango na ndo ti mbaï ti bungbi ti e na Europe Centrale.
^ par. 7 Bâ mbaï ti aWamandango Bible ti kodoro ti Grande-Bretagne na ngoi ti Kozo Bira so Amû Sese Kue na yâ ti article “Sango na ndo ti mbaï ti bungbi ti e
^ par. 9 Na yâ ti buku L’Aurore du Millénium Mbage 6 so a sigigi na ni na ngu 1904 nga na yâ ti Le Phare de la Tour de Sion ti août 1906 na Allemand a wa lani azo ti sara ye tongana ti so aita so asara so. Tour ti Ba Ndo ti septembre ngu 1915 akiri aleke yâ ti bango ndo ti e na awa aWamandango Bible ti sara kua ti turugu ape. Me article ni so asigigi lani na Allemand ape.


text:
CHAPITRE 134
Dû ti kuâ ni ayeke senge: Jésus akiri na fini awe!
MATTHIEU 28:3-15 MARC 16:5-8 LUC 24:4-12 JEAN 20:2-18
JÉSUS AZINGO NA KUÂ
AMBENI YE ASI NA YANGA TI DÛ TI KUÂ TI JÉSUS
JÉSUS AFA TERE TI LO NA AWALI NDE NDE
Li ti awali so aga ti bâ yâ ti dû ti kuâ ti Jésus akpe kue tongana ala bâ so yâ ni ayeke senge. Marie ti Magdala akpe loro ti gue ti sara tënë ni na “Simon Pierre nga na mbeni disciple ni, lo so Jésus aye lo mingi,” so ayeke bazengele Jean (Jean 20:2). Me, tanga ti awali ni so angbâ ti ala na yanga ti dû ti kuâ ni abâ mbeni ange. Nga, mbeni ange ni ayeke na yâ ti dû ti kuâ ni kâ, “lo yü yongoro vuru bongo”.—Marc 16:5.
Mbeni oko ti a-ange ni angbâ atene na ala, a tene: “Ala sara mbeto ape. Mbi hinga so ala yeke gi Jésus so a fâ lo na ndo ti keke. Lo yeke ge ape, a zingo lo na kuâ awe, gi tongana ti so lo tene lani. Ala ga, ala bâ ndo so a zia lo fade dä. Ala gue hio atene na adisciple ti lo so a zingo lo na kuâ awe. Nga ala tene na adisciple ni: ‘Lo yeke gue ti ku ala na Galilée.’” (Matthieu 28:5-7). Teti so “tere ti [awali ni] ayeke dö dongo, mbeto ahon ndo ti ala”, ala kpe loro ti gue ti fa peko ti aye ni na adisciple.—Marc 16:8.
Fadeso, Marie atingbi na Pierre nga na Jean. Bê ti lo ayeke fâ gi na loro loro, lo ngbâ lo tene na ala: “Azo azi Seigneur na yâ ti dû ti kuâ ni awe, na e hinga ndo so ala zia lo dä ape.” (Jean 20:2). Pierre na Jean atï na loro. Teti so Jean ayapu mingi, lo la lo si kozo na yanga ti dû ti kuâ ni. Lo yôro lê ti lo na yâ ti dû ti kuâ ni kâ, lo bâ gi ayongoro bongo, me lo ngbâ na gigi.
Na ngoi so Pierre asi, lo lï ti lo lingo na yâ ti dû ni, me lo bâ gi bongo ti lin ni nga na bongo so a kanga fade na li ti Jésus. Jean kue angbâ alï, ge la si lo ga ti mä na bê na tënë so Marie atene fade na ala so. Atâa atënë kue so Jésus atene lani na ala, zo oko na popo ti ala ade ti hinga ape so a zingo Jésus awe la (Matthieu 16:21). Li ti ala aga kirikiri, ala ngbâ akiri na yanga-da. Me Marie, so akiri fade na yanga ti dû ti kuâ ni so, angbâ ti lo kâ.
Na oko ngoi ni, tanga ti awali ni ayeke na lege ti gue ti tene na adisciple ti Jésus so a zingo lo awe. Na ngoi so ala yeke na lege, Jésus atingbi na ala, lo tene: “Bara ala!” Ala ngbâ aga nduru na lo, ala gbu gere ti lo na ala kuku na gbe ti lo. Jésus atene na ala: “Ala sara mbeto ape! Ala gue, ala tene na aita ti mbi so ala peut ti gue na Galilée, na ala yeke bâ mbi kâ.”—Matthieu 28:9, 10.
Kozo fade, na ngoi so sese ayengi nga tongana a-ange asi, tere ti aturugu so ayeke bata dû ti kuâ ni “adö na ala ga tongana akuâ.” Na ngoi so ala wara ngangu awe, ala lï na yâ ti gbata ni na ala “fa na aprêtre-mokonzi peko ti aye kue so asi.” Aprêtre ni ague abâ a-ancien ni. Ala pete goro na aturugu ni ti tene tënë ni asigi ape na ti tene ala tene mvene na azo atene: “Adisciple ti lo aga na bï na anzi kuâ ni na ngoi so e ngbâ na lango.”—Matthieu 28:4, 11, 13.
Tongana aturugu ti Rome alango na ngoi so ala yeke sara kua, a lingbi ti fâ ala ndali ni. Ni la, aprêtre ni atene: “Tongana tënë ni [wala tënë ti mvene ni so] atï na mê ti gouverneur ni, e yeke fa na lo peko ti ye ni. Ala yeke na bezoin ti gi bê ti ala ape.” (Matthieu 28:14). Aturugu ni ayeda na goro ni na ala sara ye so aprêtre ni ahunda na ala. Ni la, tënë ti mvene ti ala ni, so a tene a nzi kuâ ti Jésus nzingo so, amû ndo na popo ti aJuif kue.
Marie ti Magdala angbâ encore na yanga ti dû ti kuâ ni, vundu ahon ndo ti lo. Na ngoi so lo ngbâ ti yôro go ti lo ti bâ ndo na yâ ti dû ti kuâ ni, lo bâ ambeni ange use so ayü vuru bongo. Oko aluti na ndo so a zia fade li ti Jésus dä, na mbeni oko ni aluti ti lo na mbage ti ndo so a zia fade gere ti Jésus dä. A-ange ni angbâ ahunda lo atene: “Wali, mo yeke toto ngbanga ti nyen?” Marie angbâ atene na ala: “Azo amû Seigneur ti mbi ahon na ni, na mbi hinga ndo so ala zia lo dä ape.” Na ngoi so Marie atourné tere ti lo, lo bâ encore mbeni zo nde. Zo ni ahunda gi même tënë so a-ange ni ahunda na Marie, na pekoni lo tene: “Mo yeke gi zo wa?” Marie apensé ti lo atene a yeke zo ti sarango kua ti jardin ni la, ni la lo tene: “Kota zo, tongana mo la mo mû lo mo hon na ni, fa na mbi ndo so mo zia lo dä, na mbi yeke mû lo.”—Jean 20:13-15.
Andâ, Marie ayeke sara tënë na Jésus la, so a zingo lo awe, me na ngoi ni so lo hinga ape so a yeke Jésus la. Me, na ngoi so zo ni atene “Marie!”, ge la si lo ga ti hinga a tene a yeke Jésus la, lo hinga ni ngbanga ti so a yeke fason so Jésus ayeke sara ka na tënë na lo la. Marie adekongo na nzerengo tere, lo tene: “Rabbouni!” (so aye ti tene: “Maître!”). Me, teti so Marie apensé ti lo lo tene Jésus aye ti gue na yayu la, lo ngbâ lo gbu Jésus ngangu. Me, Jésus atene na lo: “Zia ti gbu mbi ngangu tongaso, ndali ti so ade mbi monté na Babâ pëpe. Me mo gue, mo wara aita ti mbi, mo tene na ala: ‘Mbi yeke monté na Babâ ti mbi so ayeke nga Babâ ti ala, na Nzapa ti mbi so ayeke nga Nzapa ti ala.’”—Jean 20:16, 17.
Marie akpe loro lo gue na ndo so abazengele nga na ambeni disciple abungbi tere dä. Lo tene na ala, lo tene: “Mbi bâ Seigneur awe!” Tënë ti lo ni akiri aga na ndo ti tënë so ambeni mba ti lo, wali ni, atene fade (Jean 20:18). “Me, ala bâ ti ala atënë ti awali ni so gi tongana asenge tënë.”—Luc 24:11.


text:
MBAGE 3
Gigi na yâ ti paradis ayeke lani tongana nyen?
Jéhovah amû lani anzoni ye mingi na Adam na Ève. Genèse 1:28
Jéhovah asara kozo wali, Ève, lo ga na lo na Adam na lo ga wali ti lo.—Genèse 2:21, 22.
Jéhovah asara ala nzoni-kue, sioni oko ayeke na tere ti ala pëpe.
Yaka ti Éden ayeke ndo ti ala na ayeke paradis. Ndo ni ayeke pendere mingi; mo yeke wara na yâ ni kota ngu, akeke so ayeke lë nga na anyama.
Jéhovah ayeke sara lani tënë na ala; lo yeke fa ye na ala. Tongana ala mä lani yanga ti lo, ka ala yeke ngbâ na fini teti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese.
Nzapa atene na ala ti te lê ti mbeni keke pëpe. Genèse 2:16, 17
Jéhovah afa na Adam na Ève mbeni keke ti yâ ti yaka ni na lo tene na ala so tongana ala te lê ni, ala yeke kui.
Mbeni ange asara kpengba-li na Nzapa. Ange ni so ayeke Satan Zabolo.
Satan aye si Adam na Ève amä yanga ti Jéhovah pëpe. Tongaso lo mû mbeni ngbo ti sara tënë na Ève. Lo tene na Ève so tongana lo te lê ti keke ni, lo yeke kui pëpe, me lo yeke ga tongana Nzapa. Andâ a yeke mvene.—Genèse 3:1-5.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.