text:
Sara si mariage ti mo akpengba nga ayeke na ngia
“Tongana L’Éternel asara da ni pëpe, kusala ti ala so asara da ni ayeke senge senge.”—PS. 127:1a.
1-3. Akpale wa la azo so asara mariage awe ayeke wara ni? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
MBENI ita-koli so awara ngia na yâ ti mariage ti lo asara ngu 38 awe atene: “Tongana mo sara ngangu na bê ti mo kue nga tongana mo fa so mo ye ti tene mariage ti mo aga nzoni, Jéhovah alingbi ti iri tënë nzoni na ndo ti mo.” Biani, akoli na awali ti ala alingbi ti duti na ngia na popo ti ala nga ti mû maboko na mba na yâ ti angoi ti kpale.—aProv. 18:22.
2 Azo so asara mariage awe ayeke manke ka pëpe ti wara “aye ti vundu na yâ ti mitele ti ala.” (1 aCor. 7:28). Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so akpale so ala yeke wara ni lango oko oko alingbi ti buba songo ti mariage ti ala. Teti so akoli na awali so asara mariage ayeke na siokpari na tere ti ala, na ambeni ngoi ala yeke son bê ti mba, ala yeke mä tere pëpe nga ala yeke sara nzoni lisoro na popo ti ala pëpe. Aye ni so alingbi ti buba yâ ti mbeni nzoni mariage (Jacq. 3:2, 5, 8). Azo mingi so asara mariage awe ayeke wara nga kpale na lege so ala yeke sara akua so amû ngoi ti ala kue nga ala yeke bâ lege ti amolenge ti ala. Ti ambeni zo so asara mariage awe gingo bê nga na fatigue alingbi ti sara si a yeke ngangu na ala ti wara ngoi so ala yeke na bezoin ni ti tene ala kpengba songo ti mariage ti ala. Kpale ti nginza, kpale ti seni, wala ambeni kpale ni nde alingbi ti sara si ala ye tere nga ala ne mba tongana ti kozo pëpe. Na ndo ni, “akusala ti mitele” tongana lango-sioni, sarango sioni ye na kamene pëpe, kengo tere, tiri, mbanda, sarango ngonzo lakue nga papa alingbi ti buba yâ ti mbeni mariage so a bâ ni tongana mbeni nzoni mariage.—aGal. 5:19-21.
3 Mbeni ye so ayeke sioni mingi ayeke sarango ye ti azo na “alango ti nda ni” so. Ala yeke azo ti kion, ala kpe mbeto ti Nzapa pëpe. Aye so alingbi ti buba songo ti mbeni mariage (2 Tim. 3:1-4). Ti hunzi na ni, a lingbi azo so asara mariage aluti ngangu na lê ti atara ti mbeni wato so ayeke sioni mingi. Bazengele Pierre amû na e wango so, lo tene: “Wato ti ala Zabolo ayeke tambela tongana mbeni bamara so ayeke toto, na lo yeke gi mbeni zo ti te lo.”—1 Pi. 5:8; Apoc.12:12.
4. Tongana nyen la mbeni koli na wali ti lo alingbi ti kpengba songo ti mariage ti ala nga ti duti na ngia?
4 Mbeni ita-koli, so ayeke na Japon, atene: “Mbi yeke gi bê ti mbi lani mingi ndali ti nginza. Nga, ndali ti so mbi sara lisoro na wali ti mbi ape, lo kue vundu ahon ndo ti lo. Na ndo ni, lo wara akota kpale ti seni ade ti ninga ape. Na ambeni ngoi ye so asara si e londo na papa.” Ambeni kpale ayeke dä so azo so asara mariage awe alingbi ti kpe ni ape, me a yeke akpale so ala lingbi ti hon ndo ni. Na lege ti mungo maboko ti Jéhovah, songo ti akoli na awali alingbi ti kpengba nga ala wara ngia na yâ ti mariage ti ala. (Diko Psaume 127:1.) Zia e bâ aye oku so akoli na awali so asara mariage awe alingbi ti sara ti tene songo ti mariage ti ala akpengba nga aninga. Na pekoni, e yeke bâ tongana nyen la ndoye alingbi ti mû maboko na ala ti sara aye oku so.
ZIA JÉHOVAH NA YÂ TI MARIAGE TI MO
5, 6. Nyen la akoli na awali alingbi ti sara ti zia Jéhovah na yâ ti mariage ti ala?
5 Ti tene songo ti mariage ti mbeni koli na wali ti lo akpengba, a lingbi ala duti be-ta-zo na Jéhovah nga ala mä yanga ti lo. (Diko Zo-ti-fa-tene 4:12.) Akoli na awali alingbi ti zia Jéhovah na yâ ti mariage ti ala tongana ala sara ye alingbi na awango so lo mû na ala na ndoye. Bible asara tënë so na ndo ti awakua ti Jéhovah ti giriri, a tene: “Tongana i gue na koti, wala na gati, fade mê ti i amä yanga na peko ti i, so atene, So ayeke lege ni, i tambela dä.” (És. 30:20, 21). Laso, akoli na awali ti ala alingbi ti ‘mä’ atënë ti Jéhovah tongana ala diko Mbeti ti Nzapa legeoko (Ps. 1:1-3). Ala lingbi nga ti sara si mariage ti ala akiri akpengba tongana ala yeke voro Nzapa lakue na yâ ti sewa. A yeke nzoni vorongo Nzapa na yâ ti sewa ni anzere nga akpengba zo. Tongana mbeni koli na wali ti lo ayeke sambela ndo oko lango oko oko, ala yeke kpengba songo ti mariage ti ala tongaso si ala luti na lê ti atara ti dunia ti Satan.
6 Gerhard so ayeke na Allemagne atene: “Tongana akpale ti e wani wala aye so e mä tere dä ape asara si e yeke na ngia ape, awango ti Bible amû maboko na e ti kanga bê na mba nga ti pardone mba. Ti tene mbeni koli na wali ti lo awara ngia na yâ ti mariage ti ala, a yeke kota ye ti tene ala duti na asarango ye so.” Tongana akoli na awali asara kue ti zia Jéhovah na yâ ti mariage ti ala na lege so ala sara kua ti Nzapa legeoko, ala yeke ngbâ nduru na lo nga na mba nga ala yeke duti na ngia na yâ ti mariage ti ala.
A LINGBI AKOLI AMÛ LI NI NA YÂ TI SEWA TI ALA NA NDOYE
7. A lingbi akoli amû li ni na yâ ti sewa ti ala tongana nyen?
7 Fason so mbeni koli ayeke mû li ni na yâ ti sewa ti lo alingbi ti sara si songo ti lo na wali ti lo akpengba nga ala wara ngia na yâ ti mariage ti ala. Bible atene: “Mokonzi ti akoli kue ayeke Christ, mokonzi ti wali ayeke koli.” (1 aCor. 11:3). Atënë so angoro versê so afa na akoli tongana nyen la ala lingbi ti mû li ni. A lingbi ala mû li ni tongana ti so Christ amû li ni na ndo ti akoli. Jésus asara ye lâ oko pëpe na ngangu me lo sara ye lakue na ndoye, na nzoni bê, lo sara ye alingbi na dutingo ti zo oko oko, lo sara ye na ngangu pëpe, nga lo sara tere ti lo kete.—Mat. 11:28-30.
8. Nyen la mbeni koli alingbi ti sara ti tene wali ti lo aye lo nga ane lo?
8 Akoli so ayeke aChrétien ayeke pëpe na bezoin ti forcé awali ti ala lakue ti ne ala. Me ala “ngbâ ti duti na awali ti ala na lege ti hingango ye”. Ala “ne awali tongana mbeni ta so awoko ti lo mingi”. (1 Pi. 3:7). Na lê ti azo nga na ngoi so ala yeke gi use, a lingbi akoli atene na awali ti ala atënë so ane zo nga ala sara ye na ala na nzoni bê ti fa so ala ne awali ti ala (aProv. 31:28). Tongana akoli amû li ni na ndoye tongaso, a yeke sara si awali ti ala aye ala, ane ala nga Nzapa ayeke iri tënë nzoni na ndo ti mariage ti ala.
A LINGBI AWALI ASARA TERE TI ALA KETE NGA ALA MÄ YANGA
9. Tongana nyen la mbeni wali alingbi ti fa so lo sara tere ti lo kete nga lo mä yanga?
9 Tongana afango ye ti Jéhovah so ayeke na yâ ti Bible la apusu e ti ndoye lo, a yeke mû maboko na e ti sara tere ti e kete na gbe ti ngangu maboko ti lo (1 Pi. 5:6). Mbeni kpengba lege so mbeni wali so asara tere ti lo kete ayeke fa so lo ne komandema ti Jéhovah ayeke ti sara kua maboko na maboko na koli ti lo. Bible atene: “Awali, ala woko tere na gbe ti akoli ti ala tongana ti so alingbi na azo ti Seigneur.” (aCol. 3:18). Ti tâ tënë ni, a yeke pëpe adesizion kue so mbeni koli ayeke mû la wali ti lo ayeke yeda na ni. Me, wali so asara tere ti lo kete ayeke yeda ti sara ye alingbi na adesizion ti koli ti lo tongana lo bâ so ague nde pëpe na andia ti Nzapa.—1 Pi. 3:1.
10. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene ndoye la apusu awali ti mä yanga?
10 Wali ayeke na kota ndo na yâ ti sewa. Lo yeke “fon”, wala mba ti koli ti lo (Mal. 2:14). Na ngoi so mbeni koli na wali ti lo aye ti mû adesizion na yâ ti sewa, wali ni ayeke fa apensé ti lo na mbeni lege so afa so lo ne koli ti lo nga lo ngbâ ti mä yanga. Mbeni koli so asara ye na ndara ayeke dengi mê nzoni ti mä wali ti lo (aProv. 31:10-31). Tongana ndoye apusu awali ti mä yanga, a yeke sara si azo ti sewa ni ayeke na ngia, siriri nga beoko. Ye ti peko ni ayeke so tere ti akoli na awali ni ayeke nzere ndali ti so ala hinga so ala zia ngia na bê ti Jéhovah.—aÉph. 5:22.
ALA NGBÂ TI PARDONE MBA NA BÊ TI ALA KUE
11. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene koli na wali apardone mba?
11 Mbeni ye so mbeni koli na wali ti lo alingbi ti sara ti tene mariage ti ala aninga, a yeke ti pardone mba. Tongana akoli na awali ‘angbâ ti kanga bê na amba ti ala na popo ti ala, na ti pardone mba na bê ti ala kue,’ songo ti mariage ti ala ayeke kpengba (aCol. 3:13). Ye oko, tongana mbeni koli na wali ti lo angbâ ti bata afaute so ala sara na mba nga ala yeke kiri na ndo ni ti gi na yanga ti mba, songo ti mariage ti ala ayeke woko. Tongana tere ti mbeni da asuru, a lingbi ti sara si da ni awoko. Legeoko nga, atënë ti songo bê na ngonzo alingbi ti sara si a yeke ngangu mingi na mbeni koli na wali ti lo ti pardone mba. Me songo ti mariage ti mbeni koli na wali ti lo ayeke kpengba tongana ala pardone mba tongana ti so Jéhovah apardone ala.—Mi. 7:18, 19.
12. Tongana nyen la ndoye akanga ndo ti “asiokpari mingi”?
12 Tâ ndoye ‘ayeke diko pëpe sioni so a sara na lo.’ Me, “ndoye akanga ndo ti asiokpari mingi.” (1 aCor. 13:4, 5; diko 1 Pierre 4:8.) Ti tene ni na mbeni lege nde, ndoye afa pëpe lege oke la a lingbi e pardone asioni ye so azo asara na e. Na ngoi so bazengele Pierre ahunda na Jésus ti hinga fani oke la a lingbi lo pardone azo, Jésus akiri tënë na lo, a tene: “Juska fani bale-mbasambala na mbasambala.” (Mat. 18:21, 22). Jésus aye lani ti fa so a lingbi aChrétien angbâ lakue ti pardone amba ti ala.—aProv. 10:12. *
13. Nyen la koli na wali alingbi ti sara ti duti nduru ti pardone mba?
13 Annette, so ayeke na Allemagne, atene: “Tongana koli na wali aye ti pardone mba ape, ala yeke bata tënë na bê nga ala yeke na confiance na mba ape na ye so ayeke buba yâ ti mariage. Ti pardone mba asara si songo ti mariage akpengba nga koli na wali ni ayeke ga nduru mingi na mba.” Tongana koli na wali ayeke gi ti kiri singila na mba nga ala duti nduru ti gonda mba, a yeke sara si ala yeke pardone mba. Gi ti bâ ambeni ye so wali wala koli ti mo asara nga gonda lo ndali ni (aCol. 3:15). Tongana ala pardone tere, a yeke sara si ala yeke duti na ngia, siriri, beoko nga Nzapa ayeke iri tënë nzoni na ndo ti ala.—aRom. 14:19.
SARA NA MBA TI MO YE SO MO YE TI TENE LO SARA NA MO
14, 15. Tënë wa la Jésus atene na Luc 6:31? Tongana nyen la sarango ye alingbi na ni ayeke sara si mbeni mariage akpengba?
14 Kite ayeke pëpe so e ye ti tene azo ane e. A yeke nzere na mo tongana azo amä mo nga ala bâ na nene ni bango ndo ti mo. A si na mo awe ti mä mbeni zo atene: “Mbi yeke sara na lo ye so lo sara na mbi so”? Na ambeni ngoi bango ndo so alingbi peut-être ti duti na lege ni. Ye oko, Bible atene na e atene: ‘Mo tene pëpe, Fade mbi sara na lo alingbi na ye so lo sara na mbi.’ (aProv. 24:29). Jésus afa nzoni lege so ahon atanga ni kue ti lekengo angangu kpale. Lo tene: “Gi tongana ti so ala ye azo asara na ala, ala sara tongaso na azo ni nga.” (Luc 6:31). A yeke mbeni fango ye so azo mingi ahinga ni. Jésus aye lani ti fa so a lingbi e sara ye na azo tongana ti so e ye ala sara na e, me pëpe ti sara na ala ye so ala sara na e. So aye ti tene so na yâ ti mariage, a lingbi e sara kue ti sara na mba aye so alingbi ti sara si mariage ti e aga nzoni.
15 Tongana azo so asara mariage awe ayeke bâ atënë ti bê ti mba na nene ni songo ti ala ayeke kpengba. Mbeni ita-koli, so asara mariage awe so ayeke na Afrika ti Mbongo, atene: “E yeke gi ti sara nzoni na mba, a yeke tâ tënë so na ambeni ngoi e yeke sara ngonzo, me e sara ngangu ti sara na mba ye so e ye a sara na e so ti tene ti ne mba.”
16. Nyen la a lingbi koli na wali so asara mariage awe asara na mba pëpe?
16 Fa na azo pëpe awokongo ti koli wala ti wali ti mo nga ngbâ pëpe ti sara tënë na ndo ti aye so lo sara so ason bê ti mo. Sara ni pëpe même na yâ ti atënë ti ngia. A lingbi mo hinga so mariage ayeke pëpe sarango mbeni mandako ti hinga zo so ayeke ngangu, zo so ahinga ti dekongo na li ti mba, wala zo so ahinga ti tene yanga ti mbana. Tâ tënë, e kue e yeke na siokpari na tere ti e nga na ambeni ngoi e yeke son bê ti amba ti e. Me koli na wali so asara mariage awe ayeke na mbeni nzoni raison pëpe ti zia kamene na lê ti mba wala ti sara kua na atënë ti songo bê wala asioni tënë ti pika na mba.—Diko aProverbe 17:27; 31:26.
17. Tongana nyen la akoli so asara mariage awe alingbi ti sara ye tongana ti Jésus?
17 Na ambeni ndo akoli ayeke sara ye ti ngangu na awali ti ala wala ala yeke pika awali ti ala ti fa so ala yeke na ngangu. Me Bible atene: ‘Zo so ngonzo asara lo fade pëpe, lo yeke nzoni ahon walombe, na zo so akomande yingo ti lo, lo yeke nzoni ahon zo so agbu kodoro.’ (aProv. 16:32). A lingbi zo asara ngangu si lo kanga nzara ti bê ti lo tongana ti so Jésus Christ so ayeke kota ahon azo kue asara lani. Mbeni koli so asara ye ti ngangu na wali ti lo wala lo pika wali ti lo, lo yeke zo so awoko nga lo yeke buba songo ti lo na Jéhovah. David, mbeni zo ti sungo psaume, so ayeke lani na ngangu nga so asara ye na mbeto pëpe, atene: “Tongana ngonzo agbu i, i bata si i sara siokpari pëpe; i gi bê ti i na ndo tange ti i, na i kaï.”—Ps. 4:5.
“ALA YÜ NDOYE”
18. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene akoli na awali ti ala angbâ ti ndoye tere?
18 Diko 1 aCorinthien 13:4-7. Na yâ ti mariage, ndoye ayeke kota ahon ye kue. “Ala yü tâ bango mawa ti zo, sarango nzoni na zo, tâ be-ti-molenge, sarango ye na ngangu pëpe; ala yü nga kangango bê ti ku. Me, na ndo ti aye so kue, ala yü ndoye, teti ndoye ayeke kamba ti bungbingo ye mbilimbili.” (aCol. 3:12, 14). A lingbi akoli na awali afa so ala ndoye tere nga ala mû tapande ti Christ so ayeda lani ti mû tere ti lo wani na sacrifice ndali ti azo. Tongana mbeni koli na wali ayeke na ndoye so, yâ ti mariage ti ala ayeke fâ pëpe tongana ala wara kpale ti seni, ti nginza wala ala wara kpale na akogara ti ala.
19, 20. (a) Nyen la akoli na awali alingbi ti sara ti tene mariage ti ala akpengba nga ayeke na ngia? (b) Nyen la e yeke manda na yâ ti article ti peko?
19 Ti tene mbeni mariage aga nzoni, a lingbi koli na wali ni asara ngangu, ala ndoye mba nga ala duti be-ta-zo. Tongana koli na wali ni awara akpale, a lingbi ala fâ yâ ti mariage ti ala pëpe. A lingbi ala leke na bê ti ala ti ga nduru mingi na mba ahon ti kozo. A lingbi akoli na awali so aye Jéhovah nga aye tere aleke na bê ti ala ti leke akpale ti ala, ngbanga ti so “ndoye ayeke hon lâ oko pëpe.”—1 aCor. 13:8; Mat. 19:5, 6; aHéb. 13:4.
20 Na yâ ti “angoi ti akpale” so, a yeke ngangu mingi ti sara si mbeni mariage akpengba nga ayeke na ngia (2 Tim. 3:1). Me na lege ti mungo maboko ti Jéhovah, mbeni mariage alingbi ti kpengba nga ayeke na ngia. A lingbi akoli na awali asara ngangu lakue ti hon ndo ti asioni nzara ti bungbingo koli na wali so amû ndo na yâ ti dunia so. Article ti peko ayeke fa ye so akoli na awali alingbi ti sara ti bata mariage ti ala si ala gi mbeni wali wala mbeni koli nde pëpe.
^ par. 12 Atâa so akoli na awali ayeke gi ti pardone mba nga ti leke akpale ti ala, Bible atene so tongana koli wala wali ti mbeni zo asara lango-sioni, a yeke na zo ni ti soro ti pardone koli wala wali ni wala ti sara divorce na lo (Mat. 19:9). Bâ li ti tënë “Bango ndo ti Bible na ndo ti divorce nga na kangbingo tere” na yâ ti buku Ndoye ti Nzapa, lembeti 219-221.


c: text/html

text:
1Na pekoni, Jésus atene na adisiple ti lo: “Mbeni zo ti mosoro ayeke na ndombe so lo zia lo na ndö ti aye ti lo. Azo aga atene na lo atene, ndombe ti lo ni ayeke buba aye ti lo. 2Lo iri ndombe ni si lo tene na lo: ‘Tënë ti nyen laa mbi yeke ma na tere ti mo tongaso so? Fa na mbi peko ti aye so mo sara na aye ti mbi, ngbanga ti so mo yeke ngba ti bata aye ti mbi pepe.’ 3Ndombe ni atene na be ti lo: ‘So kota zo ti mbi aye ti zi mbi na kua so, fade mbi yeke sara tongana nyen? Mbi yeke na ngangu ti fango yaka pepe; kamene ti sarango gobo agbu mbi mingi. 4Fadeso, mbi hinga ye so mbi yeke sara titene tongana a zi mbi na kua, azo ayamba mbi na da ti ala.’ 5Lo iri oko na oko azo so yongo ti kota zo ti lo so ayeke na li ti ala. Lo hunda kozo zo ni, lo tene: ‘Yongo ti kota zo ti mbi ayeke na li ti mo oke?’ 6Zo ni atene: ‘Kota ta ti mafuta ngbangbo oko.’ Ndombe ni atene na lo: ‘Baa, mbeti ti yongo ti mo laa. Mo duti hio, mo su na le ni baleoku.’ 7Na pekoni, lo hunda mbeni, atene: ‘Mo, ti mo yongo ni ayeke oke?’ Lo tene: ‘Sake ti ale ti kobe ngbangbo oko.’ Ndombe ni atene na lo: ‘Baa, mbeti ti yongo ti mo laa, su na le ni balemiombe.’ 8Kota zo ni agonda ndombe ti nzi so, ngbanga ti so lo sara ye ti lo na kode. Taa-tënë, azo ti dunia so ayeke sara ye na kode na amba ti ala, ahon azo ti Nzapa so ayeke na ya ti lumiere.” 9Jésus akiri atene: “Ti mbi, mbi tene na ala: nginza ayeke handa azo titene ala sara aye ti kirikiri. Ti ala, ayeke nzoni ala mu nginza ti gi ti wara na a-ita; tongana nginza ni ayeke mbeni pepe, fade a-ita ni ayeke yamba ala na ya ti ada so ayeke ngba kpu na kpu. 10Zo so ayeke sara ye na legeni na akete ye, fade lo yeke sara ye na legeni na akota ye. Me zo so ayeke sara ye kirikiri na akete ye, fade lo yeke sara nga ye kirikiri na akota ye. 11Tongana ala hinga ti sara ye na legeni pepe na nginza so ala wara na lege ti ye ti kirikiri, zo wa laa ayeke mu na ala taa ye ti nzoni titene ala bata ni? 12Tongana ala hinga ti bata ye ti mbeni zo na legeni pepe, zo wa laa ayeke mu na ala taa ye ti ala wani titene ala bata ni? 13“Zo ti kua alingbi ti sara kua na amakonzi use pepe, ngbanga ti so fade lo yeke ke mbeni oko si lo yeke ye mbeni; lo yeke ma yanga ti mbeni oko si lo yeke baa mbeni na le ti lo tongana senge zo. Ala lingbi ti sara kua na Nzapa nga na nginza legeoko pepe.” 14Afarizien so aye nginza mingi so, ama tënë so kue si ala yeke he Jésus na ngia. 15Lo tene na ala: “Ala yeke fa na le ti azo atene, ala yeke azo ti mbirimbiri, me Nzapa ahinga be ti ala kue. Ye so ayeke kota ye na le ti azo, ayeke sioni mingi na le ti Nzapa. 16“Ndia ti Moïse na ambeti ti awayanga-Nzapa afa lege na azo ngbii asi na ngoi ti Jean-Baptiste. Ti londo na ngoi ti Jean-Baptiste, azo ayeke fa Nzoni Tënë ti Kodro-gbia ti Nzapa si zo oko oko ayeke sara ngangu ti li na ya ti Kodro ni. 17Yayu na sese alingbi ti hon, me titene mbeni kete gere ti tënë ti Ndia oko ati, ayeke ye ti ngangu mingi. 18“Koli so atumba wali ti lo si lo mu mbeni nde, andaa lo gi wali ti mbeni zo awe; koli so amu wali so koli ti lo atumba lo, andaa lo nga, lo gi wali ti mbeni zo awe.” 19“Ando, mbeni zo ti mosoro ayeke daa so lo yeke yu gi apendere bongo ti nginza. Lo yeke duti nzoni si lakue na da ti lo, gi matanga na matanga. 20Mbeni zo ti mawa so iri ti lo Lazare ayeke lango na sese na yanga ti da ti zo ti mosoro so. Tere ti lo kue gi ka. 21Lo yeke na nzara ti te akobe so alondo na ndö ti meza ti zo ti mosoro ni si ayeke tuku na sese. Na ndö ni kue, ambo aga si ayeke su le ti aka ti lo. 22Mbeni lâ, zo ti mawa so akui si a-ange ayo lo, ague na lo na tere ti Abraham. Zo ti mosoro ni akui nga si a lu lo. 23Na ndo ti akuâ, zo ti mosoro ni ayeke baa pasi mingi. Lo yo le ti lo na nduzu si lo baa Abraham yongoro kâ; Lazare ayeke na tere ti lo. 24Lo dekongo, lo tene: ‘Babâ Abraham, baa mawa ti mbi! Tokua Lazare, lo yoro li ti maboko ti lo na ya ti ngu si lo zia na menga ti mbi, ngbanga ti so mbi yeke baa pasi mingi na le ti wâ.’ 25Abraham atene na lo: ‘Molenge ti mbi, ayeke nzoni mo dabe ti mo so ando na ndö ti sese, mo baa nzoni si Lazare abaa ti lo sioni. Fadeso be ti lo ade awe, me ti mo, mo yeke baa pasi. 26Na ndö ni kue, mbeni kota du so alinda mingi ayeke na popo ti e na ala. Tongaso, azo so aye ti londo ge ti gue na mbage ti ala kâ, ala lingbi ti gue pepe; zo so ayeke na mbage ti ala kâ alingbi nga ti ga na mbage ti e ge pepe.’ 27Zo ti mosoro ni atene: ‘Tongaso babâ, mbi hunda na mo ti tokua Lazare na ya ti da ti babâ ti mbi, 28ngbanga ti so a-ita ti mbi oku ayeke kâ. Ayeke nzoni lo tene tënë na ala si ala nga aga na ya ti pasi so ge pepe.’ 29Abraham atene na lo: ‘Ndia ti Moïse na ambeti ti awayanga-Nzapa ayeke na popo ti ala: ayeke nzoni ala ma ni.’ 30Zo ti mosoro ni atene: ‘Ên-en, babâ Abraham! Tongana mbeni zo alondo na popo ti akuâ ague na mbage ti ala, fade ala yeke zia ngbene lege ti sarango ye ti ala.’ 31Abraham atene: ‘So ala ma Moïse na awayanga-Nzapa pepe so, tongana mbeni zo azingo na kuâ si ague atene tënë na ala, ala lingbi ti yeda nga pepe.’ ”
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
Mbi fono lâ oko sân ngombe ti mbi ape
A DÜ LO NA NGU: 1958
NA KODORO TI: ITALIE
LO YEKE ÂNDÖ: NA YÂ TI MBENI GROUPE TI ABANDII
GIGI TI MBI ÂNDÖ:
A dü mbi na yâ ti mbeni vaka so ayeke nduru na Rome, na mbeni ndo so awayere la ayeke lango dä na mbi kono kâ. Gigi ti mbi ayeke lani ngangu. Mbi hinga mama ti dungo mbi lâ oko ape, na mbi na babâ ti mbi e mä ka lani tere ape. Mbi kono lani na yâ ti aye ti sioni.
Na tango so mbi wara ngu 10, mbi komanse ti nzi ye. Na ngu 12, mbi kpe da ti babâ ti mbi. Mbi kiri mbi sara gi tongaso lege mingi, na babâ ague lakue amû mbi na commissariat akiri na mbi na yanga-da. Mbi na azo gi papa, mbi yeke lani sioni mingi nga mbi sara ngonzo na tere ti azo kue. Tongana mbi wara ngu 14, mbi zia da ti e mbi hon biani biani. Mbi komanse ti nyon ambangi nga ti lango na bê ti lege. Teti so mbi yeke na ndo ti lango ape, mbi yeke fâ yanga ti mbeni oto mbi lango na yâ ni juska na yanga ti ndapre. Na pekoni, mbi gi place ti mbeni ngu ti tene mbi sukula na tere ti mbi.
Mbi ga tâ kota zo ti nzi. Mbi yeke nzi abozo na maboko ti azo juska mbi gue mbi nzi aye na yâ ti akota da na bï. Iri ti mbi akomanse ti buba na kete na pekoni mbeni groupe ti akota bandii ahunda mbi ti ga oko ti ala. Ye so amû lege na mbi ti kono “kamba” ti mbi na nzingo abanque. Teti so mbi yeke sara ye na ngangu mingi, hio azo akpe mbi mingi na yâ ti groupe ni. Mbi fono lani lâ oko sân ngombe ti mbi ape. Mbi ga ti lango, mbi yeke zia ni na gbe ti coussin ti mbi. Sarango ye na ngangu, nyongo mbangi, nzi, sioni yanga nga na lango-sioni aga aye ti tere ti mbi. Lapolice ayeke gi mbi lakue. Ala gbu mbi lege mingi na mbi lï kanga fani mingi.
LEGE SO BIBLE ACHANGÉ FINI TI MBI:
Mbeni lâ, na ngoi so mbi sigigi na da ti kanga, mbi gue ti bâ mbeni mama-kete ti mbi. Andâ mama-kete ti mbi ni nga na amolenge ti lo use aga aTémoin ti Jéhovah na mbi hinga kozo ape. Ala tisa mbi ti gue na bungbi ti ala. Teti so mbi ye ti hinga ye so ayeke pasêe kâ, mbi yeda ti gue na ala. Na ngoi so e si na Da ti Royaume ni, mbi ye gi ti duti na peko nduru na yanga ti porte ni tongaso si lê ti mbi ayeke na ndo ti azo kue so ayeke lï na ayeke sigigi. So kue, na ngombe ti mbi na tere ti mbi.
Bungbi ni so achangé fini ti mbi. Na ngoi ni kâ, ye ni ayeke mo bâ mo tene mbi yeke na yâ ti mbeni dunia nde. Azo ni kue abara mbi na ngia na yanga. A-Témoin ni asara ye na nzoni bê nga na bê ti ala oko, na aye ni so angbâ lakue na yâ ti li ti mbi. Sarango ye ti ala ayeke tâ nde mingi na ti so mbi kono na yâ ni.
Mbi komanse ti manda Bible, mbi na aTémoin ni. Na ngoi so mandango ye ni ayeke gue na li ni, aye ni aga polele na li ti mbi si mbi bâ so a lingbi mbi changé aye na yâ ti fini ti mbi kue kue kue. Wango so ayeke na aProverbe 13:20 apika bê ti mbi, a tene: “Zo so atambela na awandara, fade lo ga wandara, me zo so aga ndeko ti awabuba, fade lo wara vundu dä.” Mbi bâ so a lingbi mbi sigigi na yâ ti groupe ni. A yeke lani kete ye ape, me na ngangu ti Jéhovah, mbi sigigi dä.
Tâ kozo ti tene, na yâ ti gigi ti mbi, mbi zia anzara ti bê ti mbi ahon ndo ti mbi ape
Mbi changé nga asarango ye ti tere ti mbi. Mbi sara effort ti zia lege ti nyongo manga nga na mbangi. Mbi fâ yongoro kuä ti li ti mbi, mbi zia lege ti yungo aye ti mê nga na sioni yanga. Tâ kozo ti tene, na yâ ti gigi ti mbi, mbi zia anzara ti bê ti mbi ahon ndo ti mbi ape.
Mbi ye ka lani dikongo mbeti nga na mandango mbeti ape, tongaso a hunda lani na mbi ti sara kota effort ti zia li ti mbi kpô na ndo ti mandango Bible so mbi yeke manda. A yeke ye so mbi sara, na yeke yeke mbi komanse ti ye Jéhovah, me na yâ ti bê ti mbi mbeni ye akomanse ti changé, bê ti mbi ato nda ti fâ ngbanga na ndo ti mbi. Mbi tene ka ti mbi, mbi tene, mbi kpa zo ti tene Jéhovah apardone lo ape ndali ti asioni ye kue so mbi sara kozo so. Me na angoi ni so, mbi diko ye na ndo ti Jéhovah, so lo pardone Gbia David na peko ti akota siokpari so lo sara, na ye so la adë bê ti mbi mingi.—2 Samuel 11:1–12:13.
Mbeni kota kpale ti mbi ni ayeke ti fa tënë ti mabe ti mbi na azo da na da (Matthieu 28:19, 20). Mbi yeke lani na mbeto ti tingbi na ambeni zo so mbi sara sioni na ala. Me yeke yeke mbi hon ndo ti mbeto ni so. Tongana angoi ayeke hon, mbi wara ngia na mungo maboko na azo ti manda ye na ndo ti nzoni Babâ ti e ti yayu, so ayeke pardone zo na bê ti lo kue.
NZONI YE SO MBI WARA NA PEKONI:
Ye so mbi manda na ndo ti Jéhovah asö fini ti mbi. Mingi ti angbene kamarade ti mbi akui wala ala yeke na da ti kanga, me mbi yeke na tâ ngia laso nga mbi yeke ku kungo pendere gigi ti kekereke so ayeke ku e. Mbi manda ti sara tere ti mbi kete, ti mä yanga nga ti hon ndo ti kota ngonzo ti mbi ni. Ye ti pekoni ayeke so mbi na azo e yeke mä tere fadeso nzoni. Mbi na pendere wali ti mbi, Carmen, e yeke na ngia na yâ ti mariage ti e. A nzere na e mingi ti fa tënë na azo li ti e use ti mû maboko na ala ti manda Bible.
Hé! Mbeni ye angbâ: mbi yeke sara nzoni kua fadeso. Atâa so ngoi na ngoi kua ni andu abanque, a yeke ti nzi aye dä ape, me ti sukula yâ ni.


text:
5: Pasi akomanse
NA GIGI ti yaka ti Eden, Adam na Eve abâ pasi mingi. A lingbi ala sara kua ngangu mingi ti wara kobe ti ala. Ahon ti tene apendere keke si angoro ala, so ala lingbi ti te lê ni, gi akeke ti kî la asi singo. Ye ni ayeke tongaso ngbanga ti so Adam na Eve ake yanga ti Nzapa, na ala yeke na nzoni songo na lo mbeni pëpe.
Me ye so ayeke sioni mingi ayeke so Adam na Eve akomanse ti kui. Dabe ti mo so Nzapa atene na ala so ala yeke kui tongana ala te lê ti mbeni keke. Gi na lango ni so ala te ni, ala komanse ti kui. So ye ti buba so ala ke ti mä yanga ti Nzapa!
A yeke na gigi ti yaka ti Eden si Adam na Eve adü amolenge. So aye ti tene nga so amolenge ni ayeke ga mbakoro na ala yeke kui.
Tongana Adam na Eve amä fade yanga ti Jéhovah, ka ala na amolenge ti ala ayeke duti na ngia. Ala lingbi fade ti duti lakue lakue na ngia na ndo ti sese. Zo oko ti ga mbakoro, ti tï kobela na ti kui ayeke duti fade dä pëpe.
Nzapa aye si azo aduti lakue lakue na ngia na ndo ti sese, na lo mû yanga lo tene so mbeni lâ a yeke duti tongaso. Sese kue ayeke ga pendere, nga azo kue ayeke wara sava ti tere. Azo kue ayeke duti ande na nzoni songo na popo ti ala nga na Nzapa.
Me Eve ayeke na nzoni songo na Nzapa mbeni pëpe. Tongana lo dü amolenge ti lo, a yeke ngangu mingi na lo. Yâ ti lo aso ngangu. Kengo yanga ti Jéhovah aga na lo aye ti vundu mingi.
Adam na Eve adü amolenge-koli na amolenge-wali mingi. Tongana ala dü kozo molenge ti ala ti koli, ala iri lo Caïn. Ala iri use molenge ti ala ti koli ni Abel. Nyen la asi na amolenge ni so? Mo hinga ni?
Genèse 3:16-23; 4:1, 2; Apocalypse 21:3, 4.
Ahundango tënë
- Dutingo ti Adam na Eve na gigi ti yaka ti Eden ayeke lani tongana nyen?
- Nyen la akomanse ti si na Adam na Eve nyen? Ngbanga ti nyen ye so asi na ala?
- Ngbanga ti nyen amolenge ti Adam na Eve ayeke ga mbakoro na ayeke kui?
- Tongana Adam na Eve amä fade yanga ti Jéhovah, ka gigi ti ala na ti amolenge ti ala ayeke duti tongana nyen?
- Kengo yanga ti Jéhovah aga na ye ti vundu wa na Eve?
- Iri ti akozo molenge-koli use so Adam na Eve adü ayeke nyen?
- Ambeni molenge ni so ayeke na lê ti foto ni ayeke azo wa?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 3:16-23 na 4:1, 2.
So Nzapa adeba sese ni asara ngangu wa na ndo ti fini ti Adam? (Gen. 3:17-19; aRom. 8:20, 22).
Ngbanga ti nyen iri ti Eve, so na yanga ti Hébreu nda ni ayeke “Zo so ayeke na fini,” alingbi na lo biani? (Gen. 3:20).
Même na peko ti so Adam na Eve asara siokpari, tongana nyen Jéhovah afa so lo ngbâ ti ne ala? (Gen. 3:7, 21).
- Diko Apocalypse 21:3, 4.
Na popo ti ‘akozo ye’ so, fa ambeni so mo yeke ku kungo ti tene a zi ni?


text:
GIGI TI MBENI ZO
Jéhovah amû biani maboko na mbi
Mbi na wali ti mbi Evelyn e zu na yâ ti train na Hornepayne, mbeni kete gbata so ayeke na banga ti Ontario na Canada. E si lani na kota ndapre nga dê asara mingi. Mbeni ita ti ndo ni aga amû e. Na pekoni so e na lo na wali ti lo nga na molenge ti lo ti koli e mû petit déjeuner awe, e tambela na yâ ti neige na e yeke fa tënë da na da. Na lakui ni, mbi mû kozo diskur ti mbi tongana surveillant so ayeke gue na ando nde nde. A yeke gi e oku la e sara bungbi ni, mbeni zo nde aga ape.
TI TÂ TËNË ni, a nzere lani na mbi nzerengo so kete wungo ti azo la amä lani diskur ti mbi so mbi mû na ngu 1957. Ngbene ye na ngoi so mbi ngbâ kete molenge, mbi yeke zo so mbi yeke sara ka kamene mingi. Na ngoi so mbi ngbâ kete, tongana azo aga na yanga-da ti e, mbi yeke honde tere ti mbi même tongana mbi hinga ala.
Peut-être bê ti mo ayeke dö ti hinga so na yâ ti mingi ti akua so mbi sara na yâ ti bungbi ti Jéhovah, mbi sara kua maboko na maboko na gbâ ti azo, na akamarade nga na azo so mbi hinga ala kozo ape. Me mbi ngbâ lani lakue ti sara ngangu ti hon ndo ti kamene ti mbi nga ti duti na confiance na mbi wani. Tongaso, a yeke na ngangu ti mbi ape la mbi yeke sara lani akua so a mû na mbi nzoni. Me, mbi bâ so zendo ti Jéhovah so ayeke tâ tënë, zendo so atene: “Fade Mbi sara si mo kpengba; biani, fade Mbi sara na mo; biani, fade Mbi bata mo na tïtî Mbi ti koti ti mbilimbili.” (És. 41:10). Mbeni nzoni lege so Jéhovah amû maboko na mbi ayeke na lege ti amba ti mbi aChrétien. Zia mbi sara na mo tënë ti ambeni mba ti mbi ni, akomanse na ngoi so mbi ngbâ kete.
LO SARA KUA NA BIBLE NGA NA KETE MBETI SO TERE NI AYEKE VUKO
Na mbeni dimanche na ndapre na ngu 1940, Elsie Huntingford asi na yaka ti e so e yeke bata anyama dä na mbongo-do ti Ontario. Mama ti mbi azi yanga-da na lo. Mbi na babâ ti mbi, so asara kamene tongana mbi, e yeke na yâ ti da na e yeke mä ala. Babâ ti mbi apensé so Ita-wali Elsie ayeke kä ye, lo gi bê ti lo so mama ti mbi ayeke vo mbeni ye so e yeke na bezoin ni ape. Tongaso, lo sigigi lo tene so e yeke na bezoin ti mbeni ye ape. Ita Elsie ahunda lo atene: “Ala ye ti manda Bible ape?” Babâ ti mbi atene na lo, a tene: “Ti so ni so e ye.”
Babâ na mama ti mbi ayeda na tâ tënë na ngoi so ita Elsie aga na da ti e. Ala yeke amembre ti mbeni eglize na Canada; na ala sara kua ngangu teti eglize ni. Me, ala mû desizion ti sigigi na yâ ti eglize ni. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so pasteur ni azia liste ti iri ti azo so amû nginza na eglize ni na mbeni place so azo kue ayeke bâ ni. Iri ti babâ na mama ti mbi ayeke na gbe ni, tongaso azo kue ahinga so ala yeke na nginza mingi ape. Atâa so babâ na mama ti mbi ayeke na nginza mingi ape, akota zo ti eglize ni aforcé ala ti mû nginza mingi. Mbeni raison so asara si ala sigigi na yâ ti eglize ni ayeke so mbeni pasteur ti eglize ni atene so tongana ni fa aye so ni mä na bê na ni biani, a yeke tomba ni na kua ti pasteur. Tongaso, e sigigi na yâ ti eglize ni me e ye lani ti voro Nzapa nga ti hinga ye na ndo ti lo.
Teti so na ngoi ni so, a kanga lege na kua ti aTémoin ti Jéhovah na Canada, ita Elsie amanda Bible na sewa ti e. Lo sara kua na Bible nga na ambeni tënë ti lo so lo sû ni na yâ ti kete mbeti ti lo so tere ni ayeke vuko. Na pekoni, tongana lo bâ so e peut ti kä lo ape na akota zo ti kodoro ni, lo ga na ambeni mbeti ti aTémoin ti Jéhovah na e. Lakue tongana e hunzi mandango ye awe, e honde ambeti ni nzoni. *
Atâa so a sara ye ti ngangu na ita Elsie nga lo wara ambeni kpale, lo yapu na kusala ti fango nzoni tënë. Teti so lo ye fango tënë mingi, a pika bê ti mbi mingi na a pusu mbi ti yeda na tâ tënë. Babâ na mama ti mbi awara batême na ngu 1948. Na ngu ti peko, na ngoi so mbi yeke na ngu 17, mbi wara batême na yâ ti mbeni ye so a zia ngu dä na anyama ti tene ala nyon ni. Na pekoni, mbi leke na bê ti mbi ti mû kua ti pionnier.
JÉHOVAH AMÛ MABOKO NA MBI TI SARA MBETO APE
Mbi gi bê ti mbi ti mû kua ti pionnier hio na peko ti batême ti mbi. Tongaso, mbi sara kua na banque nga na yâ ti mbeni bureau teti mbeni ngoi ndali ti so mbi tene na bê ti mbi mbi tene mbi yeke na bezoin ti wara nginza kozoni si mbi sara kua ti pionnier ni nzoni. Me teti so mbi ngbâ maseka nga mbi hinga ndo mingi ape, mbi yeke buba lani nginza kue so mbi wara. Tongaso, mbeni ita so iri ti lo ayeke Ted Sargent awa mbi ti sara mbeto ape na ti zia bê ti mbi na Jéhovah (1 Chron. 28:10). Anzoni tënë so lo tene na mbi so amû maboko na mbi ti to nda ti kua ti pionnier na ngu 1951. Mbi yeke lani gi na vélo, fini bozo nga na dollar 40. Me Jéhovah asara kue si mbi wara lakue aye so mbi yeke na bezoin ni. Mbi kiri singila mingi so Ted awa mbi ti mû kua ti pionnier so. Mbi wara aye ti nzoni mingi na pekoni.
Na août, ngu 1952 na mbeni lakui, a iri mbi na téléphone na Toronto. Aita ti filiale ti Canada airi mbi ti to nda ti sara kua na Béthel na septembre. Atâa so kamene asara mbi nga mbi bâ filiale lâ oko ape, tere ti mbi anzere ndali ti so ambeni pionnier atene na mbi so Béthel ayeke nzoni mingi. Na ngoi so mbi si kâ, mbi habitué na ndo ni hio.
“FA NA AITA SO MO BI BÊ TI MO NA ALA”
Ngu use na pekoni so mbi ga na Béthel, mbi ga coordinateur ti bungbi ti a-ancien na place ti Bill Yacos na congrégation ti Shaw na Toronto. Mbi yeke lani gi na ngu 23 na mbi bâ so mbi yeke gi mbeni molenge-koli so ahinga ndo mingi ape. Me Ita Yacos afa na mbi ye so mbi lingbi ti sara na nzoni bê. Nga, Jéhovah amû biani maboko na mbi.
Ita Yacos akono mingi nga lo yeke gi na ngia na yanga ti lo. Lo bi bê ti lo biani na azo. Lo ye aita na aita nga kue aye lo. Lakue lo yeke gue ti bâ aita na yanga-da ti ala même na ngoi so ala yeke na kpale ape. Bill Yacos awa mbi ti gue ti bâ aita nga ti fa tënë legeoko na ala. Lo tene: “Ken, fa na aita so mo bi bê ti mo na ala. A yeke sara si ala hon ndo ti awokongo ti mo.”
WALI TI MBI AYEKE BE-TA-ZO NA JÉHOVAH NGA NA MBI
Ngbene ye na janvier, ngu 1957, Jéhovah asara mbeni nzoni ye teti mbi. Na nze ni so, mbi sara mariage na Evelyn so asara klase bale-oko na osio ni ti Ekole ti Galaad. Kozo ti tene e sara mariage, lo yeke fa lani tënë na Québec, mbeni ndo so azo ayeke tene Français dä. Na ngoi ni kâ, Eglize Catholique la amû ndo na Québec. Tongaso, a yeke lani ngangu mingi na Evelyn ti fa tënë kâ, me lo ngbâ be-ta-zo na Jéhovah nga lo zia lege ti fango tënë ape.
Evelyn angbâ nga lani be-ta-zo na mbi (aÉph. 5:31). Me, na ambeni ngoi a yeke lani ngangu na lo ti sara ni. Na tapande, kete na pekoni so e sara mariage, aita ti filiale ahunda mbi ti gue na Béthel ti Canada ti sara mbeni bungbi so aninga yenga oko. Me e leke lani ti gue na Floride na Amerika ti wu tere ti e na peko ti mariage ti e. Teti so mbi na Evelyn e ye lani ti sara ye kue so Jéhovah ahunda na e ti sara, e zia lege ti guengo na Floride na e gue na Canada. Na yâ ti yenga ni, Evelyn afa tënë na territoire so ayeke nduru na filiale. Atâa so territoire ni ayeke nde mingi na ti Québec, lo sara kue ti fa tënë dä.
Na hunzingo ti yenga ni, mbeni ye so mbi ku tere ti mbi na ni ape asi. A tokua mbi surveillant so ayeke gue na ando nde nde na banga ti Ontario. Mbi mû wali ade ti ninga ape, mbi yeke gi na ngu 25, nga mbi hinga ndo mingi ape. Me, e hinga lani na bê ti e kue so Jéhovah ayeke mû maboko na e. Na mbeni ngoi so dê ayeke mingi na Canada, e mû train so ayeke voyagé na bï. Ambeni surveillant so ayeke gue na ando nde nde so aninga na yâ ti kua ni na so akiri lani ti sara kua ti ala ayeke nga lani na yâ ti train ni. Ala kpengba e mingi. Mbeni ita aye même ti tene e lango na ndo ti lango ti lo na yâ ti train ni ahon ti tene e duti dutingo na nduzu juska ndo ahan. Na ndade ni, e si na kete groupe so ayeke na Hornepayne tongana ti so mbi sara tënë ni fade na tongo nda ti article ni. A yeke kozo ndo so a tokua e dä la, nga e sara mariage a sara gi lango 15.
Ngu kete na peko ni, aye akiri achangé na yâ ti gigi ti e. Na hunzingo ti ngu 1960 ngoi so mbi yeke lani surveillant ti district, a tisa mbi ti gue na klase 36 ni ti Ekole ti Galaad so ato nda ni na février ngu 1961 na Brooklyn na New York. Ekole ni asara nze bale-oko. A nzere lani na mbi mingi ti gue na Ekole so. Me vundu asara mbi teti so a tisa lani Evelyn ape. Legeoko tongana ti so aita wali so atisa gi akoli ti ala na Ekole ni asara, a hunda na Evelyn ti sara lettre ti fa so lo yeda ti tene mbi zia lo ti gue teti nze bale-oko na Ekole ni. Atâa so Evelyn atoto ndali ti so e yeke bâ ande tere ape a ninga, e mä tere ti tene mbi gue na Ekole ni. A nzere na lo mingi so mbi yeke wara ande akpengba fango ye.
Na ngoi so mbi yeke na Brooklyn, Evelyn asara kua na Béthel ti Canada. Lo wara pasa ti lango ndo oko na ita Margaret Lovell, so a soro lo ti gue na yayu. Mbi na Evelyn e pensé na mba mingi. Me, Jéhovah amû maboko na e ti sara akua ti e. Evelyn aye lani mingi ti sara sacrifice teti Jéhovah, na ye so andu bê ti mbi mingi.
Na peko ti so mbi sara nze ota tongaso na Ekole ti Galaad, Ita Nathan Knorr so amû li ni lani na yâ ti kusala ti fango tënë na ndo ti sese kue atisa mbi ti kiri na Canada ti sara mbeni kpengba kua. Lo hunda mbi wala mbi lingbi ti zia Ekole ti Galaad ti kiri na filiale ti Canada ti fa ye na Ekole ti Kusala ti Royaume teti kete ngoi. Ita Knorr atene na mbi so aforcé mbi pëpe ti gue. Tongana mbi ye mbi lingbi ti sara Ekole ti Galaad ni ahunzi na peut-être alingbi ti tokua mbi missionnaire na kodoro wande. Lo tene nga na mbi so tongana mbi yeda ti kiri na Canada, peut-être mbi lingbi mbeni ape ti kiri ti sara Ekole ti Galaad, nga a si na mbeni ngoi peut-être a yeke tokua mbi ti kiri ti fa tënë na Canada. Lo tene na mbi so mbi lingbi ti sara tënë ni na wali ti mbi kozoni si mbi mû desizion.
Teti so Evelyn afa na mbi bango ndo ti lo kozo awe na ndo ti kua ti Jéhovah, hio mbi tene na Ita Knorr, mbi tene: “E yeke na ngia ti sara ye kue so bungbi ti Jéhovah aye ti tene e sara.” Lakue e pensé so a lingbi e gue na ndo kue so bungbi ti Jéhovah atokua e dä, même tongana ayeke ye so bê ti e aye ape.
Na avril, ngu 1961, mbi kiri na Canada ti fa ye na Ekole ti kusala ti Royaume. Na pekoni, a tisa mbi na Evelyn ti sara kua na Béthel ti Canada. A tisa mbi ti gue na klase 40 ni ti Ekole ti Galaad, so ato nda ni na ngu 1965. A yeke lani ye so mbi ku tere ti mbi na ni ape. A lingbi Evelyn asara lettre encore ti fa so lo yeda ti tene mbi gue. Me ayenga kete na pekoni, a tisa nga Evelyn ti gue na Ekole ni. Tere ti e anzere lani mingi.
Na pekoni so e si na Ekole ti Galaad, Ita Knorr atene na e so aita so e na ala e yeke sara ande Ekole ni na yanga ti Français a yeke tokua e na Afrika. Me na ngoi so a mû na e diplôme ti e, a kiri atokua e na Canada. Mbi yeke lani gi na ngu 34 na ngoi so a zia mbi surveillant ti filiale (so a iri ni fadeso Coordinateur ti komite ti Filiale). Na ngoi so mbi tene na Ita Knorr so mbi ngbâ maseka mingi, lo mû maboko na mbi ti tene mbi gi bê ti mbi mingi ape. Kozoni si mbi mû akpengba desizion, mbi yeke sara lisoro na aita ti Béthel so ayeke kota zo na mbi nga akpengba na lege ti yingo.
BÉTHEL AYEKE NDO TI FANGO YE NGA NDO TI MANDANGO YE
Kua so mbi sara na Béthel asara si mbi wara kota pasa ti manda ye na mbage ti aita. Mbi ne aita ti Komite ti filiale nga mbi ye ala mingi. Mbi manda nga ye mingi na mbage ti anzoni ita mingi, amaseka nga na ambakoro, so mbi wara ala na filiale ti ge nga na yâ ti acongrégation nde nde so e sara kua dä.
Kua so mbi sara na Béthel amû nga lege na mbi ti fa ye na azo nga ti kpengba mabe ti ala. Bazengele Paul atene na Timothée, lo tene: “Ngbâ na yâ ti aye so mo manda lani.” Lo tene nga lo tene: “Aye so mo mä ni na yanga ti mbi, na so atémoin ni ayeke mingi, mo zia ni na tïtî azo so ayeke be-ta-zo, so ala nga na pekoni, a yeke bâ ande so ala hinga biani ti fa ni na ambeni zo nga.” (2 Tim. 2:2; 3:14). Na ambeni ngoi, aita ahunda mbi ti hinga ye so mbi manda na yâ ti ngu 57 so mbi sara kua na Béthel. Mbi tene gi na ala mbi tene: Duti nduru ti yeda ti sara ye so bungbi ti Jéhovah ahunda na mo ti sara, nga zia bê ti mo na Jéhovah ti mû maboko na mo.
A yeke mo bâ mo tene mbi si na Béthel gi biri biri, na ngoi so mbi yeke lani na kamene nga mbi hinga ndo mingi ape. Me, na yâ ti angu so kue, Jéhovah ‘agbu maboko ti mbi ti koti’. Na lege ti mungo maboko so aita amû na mbi na nzoni bê nga na ngoi ni, Jéhovah angbâ ti dë bê ti mbi, lo tene: “Zia mbeto; fade Mbi sara na mo.”—És. 41:13.
^ par. 10 Na lango 22 ti mai, ngu 1945, gouvernement ti Canada akiri azi lege na aTémoin ti Jéhovah ti fa tënë.


text:
Amaseka, tongana nyen la ala lingbi ti leke tere ti ala ndali ti batême?
“Mbi ye ti sara ye so bê ti Mo aye, O Nzapa ti mbi.”—PS. 40:9.
ABIA: 51, 58
1, 2. (a) Fa tongana nyen la batême ayeke kota ye mingi. (b) Nyen la a lingbi zo ahinga ni nzoni kozo ti wara batême? Ngbanga ti nyen?
MO YEKE mbeni maseka so aye ti wara batême? Tongana a yeke tongaso, ye so ayeke ku mo ayeke mbeni kota pasa so ahon atanga ni kue so zo alingbi ti wara. Ye oko, tongana ti so e bâ na yâ ti article so ahon, batême ayeke mbeni kota ye. Batême afa so mo mû tere ti mo na Jéhovah awe, so ti tene, mo mû zendo ti sara na lo teti lakue lakue na lege so mo yeke sara ye so bê ti lo aye kozo na aye kue so mo ye ti sara na yâ ti gigi ti mo. A yeke na lege ni so mo lingbi ti wara batême gi tongana mo kpengba awe ti mû desizion ni, tongana nzara ni alondo na bê ti mo wani nga tongana mo hinga nda ti mungo tere na Nzapa.
2 Ka tongana mo bâ so a de mo leke tere ti mo nzoni ape ndali ti batême? Ka tongana mo ye ti wara batême me babâ na mama ti mo abâ so a yeke nzoni mo ku, peut-être juska mo hinga ambeni ye mingi na ndo ti gigi ti aChrétien si? Tongana a si tongaso, découragé ape. Mû ngoi ni so ti maï, tongaso si kete na pekoni mo lingbi ti wara batême. Tongana mo hinga tongaso, mo lingbi ti zia aye ota na gbele mo ti kiri ti bâ ni nzoni: (1) aye so mo mä na bê na ni, (2) asarango ye ti mo, nga (3) kiringo singila ti mo.
AYE SO MO MÄ NA BÊ NA NI
3, 4. Nyen la amaseka alingbi ti manda na lege ti tapande ti Timothée?
3 Gbu li ti bâ tongana nyen la mo yeke kiri tënë na ahundango ndo so: Ngbanga ti nyen la mbi mä na bê so Nzapa ayeke dä? Nyen la afa na mbi biani so Bible ayeke Mbeti ti Nzapa? Ngbanga ti nyen la mbi yeke sara ye alingbi na acommandement ti Nzapa ahon ti mû peko ti sarango ye ti azo ti dunia so? Nda ti ahundango ndo so ayeke ti zia kite na bê ti mo ape. Me a yeke ti mû maboko na mo ti sara ye alingbi na wango ti bazengele Paul so atene: ‘Ala wani ala hinga ye so bê ti Nzapa aye, so ayeke nzoni, so anzere nga so alingbi kue.’ (aRom. 12:2). Me ngbanga ti nyen la a yeke lani nzoni ti tene aChrétien so ayeke na Rome ahinga ala wani ye so ala yeda na ni kozo awe?
4 Zia e bâ mbeni tapande ti Bible. Timothée ahinga lani Mbeti ti Nzapa nzoni mingi. Mama ti lo nga na âta ti lo afa ye na lo “ngbene ye so [lo] de foroto”. Ye oko, Paul awa lo atene: “Ngbâ na yâ ti aye so mo manda lani na so a ga na mo ti ye pekoni.” (2 Tim. 3:14, 15). Na yâ ti mbeni mbeti a tene so, tënë ti Grec so a kiri pekoni na “a ga na mo ti ye pekoni” aye ti tene ti “yeda na mbeni ye nga ti hinga so tënë so a tene na ndo ti mbeni ye ayeke tâ tënë.” Timothée ayeda na tâ tënë na bê ti lo wani. A yeke pëpe ngbanga ti so mama ti lo nga na âta ti lo la atene na lo ti yeda na ni, me a yeke ngbanga ti so lo gbu li ti lo na ndo ti aye so lo manda la aga na lo ti yeda na ni.—Diko aRomain 12:1.
5, 6. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti tene mo sara kua na “hingango ndo” ti mo na ngoi so mo de maseka?
5 Ka ti mo. Peut-être mo hinga atâ tënë ti Bible aninga awe. Tongana a yeke tongaso, zia na gbele mo ti gbu li na ndo ti araison so apusu mo ti mä na bê na aye ni so. Ye so ayeke kpengba mabe ti mo nga ayeke mû maboko na mo ti kpe ti mû adesizion so ayeke na lege ni ape tongana amba ti mo, bibe ti dunia so, wala bê ti mo wani apusu mo ti mû ni.
6 Tongana mo hinga ti sara kua na “hingango ndo” ti mo na ngoi so mo de maseka, mo yeke kiri tënë nzoni na amba ti mo tongana ala hunda mo atene: ‘Mo hinga tongana nyen so Nzapa ayeke biani dä? Ngbanga ti nyen Nzapa ti ndoye azia lege na aye ti sioni ti si? Nyen la afa atene Nzapa ayeke lakue gi dä?’ Tongana mo leke tere ti mo nzoni, mara ti ahunda tongaso ayeke woko mabe ti mo ape me ayeke pusu mo ti manda ye mingi mo wani.
7-9. Fa tongana nyen la afiche ti sarango na étude so ayeke na ndo ti Internet na mbage so atene “Qu’enseigne réellement la Bible?”, a lingbi ti mû maboko na mo ti kpengba mabe ti mo.
7 Tongana mo manda ye mo wani nzoni ayeke mû maboko na mo ti kiri tënë na ahunda so azo ahunda na mo, mo yeke duti na kite ape na ndo ti aye so mo mä na bê na ni, nga mabe ti mo ayeke kpengba (Kus. 17:11). E yeke na ambeti mingi so alingbi ti mû maboko na mo ti sara ni. Aita mingi abâ so ti manda ambeti ti e so asara tënë na ndo ti Kota Wasarango e nga na aye so lo créé amû maboko na ala mingi. Nga, amaseka mingi ayeke gue na ndo ti site jw.org na mbage so atene “Qu’enseigne réellement la Bible?” na ala wara ye ti nzoni dä mingi. Ti wara ni gue na mbage so atene LA BIBLE ET VOUS > ADOLESCENTS. Fiche oko oko ti sarango na étude so ayeke na mbage so ayeke mû maboko na mo ti kpengba mabe ti mo na ndo ti mbeni tënë so ayeke na yâ ti Bible.
8 Mo hinga Bible awe, tongaso mo lingbi ti kiri tënë hio na ambeni hundango ndo so ayeke na ndo ti afiche ti sarango na étude so. Me ngbanga ti nyen mo hinga biani so akiringo tënë ti mo ni ayeke tâ tënë? Afiche ti sarango na étude ni ayeke mû lege na mo ti sara tënë na ndo ti gbâ ti aversê nga na pekoni ti sû na mbeti apensé ti mo na ndo ti aversê ni. A lingbi ti mû maboko na mo ti hinga tongana nyen la mo yeke kiri tënë na azo na ndo ti aye so mo mä na bê na ni na yâ ti Bible. Mbage “Qu’enseigne réellement la Bible?”, so ayeke na ndo ti Internet, amû maboko na amaseka mingi ti kpengba mabe ti ala. Tongana mo yeke gue ka na mbage so, mo lingbi ti zia ni na yâ ti kapa ti mandango ye ti mo wani.
9 Tongana mo yeke kpengba mabe ti mo, andâ mo yeke sara mbeni kota ye so ayeke mû lege na mo ti wara batême. Mbeni ita-wali so ade maseka atene: “Kozo ti tene mbi mû desizion ti wara batême, mbi manda lani Bible na mbi bâ so tâ bungbi ti vorongo Nzapa la. Lâ na lâ, mabe ti mbi ayeke kpengba kpengbango.”
ASARANGO YE TI MO
10. Ngbanga ti nyen a yeke na lege ni ti tene mbeni ita so awara batême asara ye so ague oko na mabe ti lo?
10 Bible atene: “Mabe so ayeke na akusala ni pëpe akui awe.” (Jacq. 2:17). Tongana mabe ti mo akpengba, a yeke na lege ni ti tene mo fa ni na lege ti asarango ye ti mo. Asarango ye wa? Bible asara tënë ti “sarango ye so ayeke nzoni-kue nga na akusala so afa so [mo] gbu tënë ti Nzapa ngangu”.—Diko 2 Pierre 3:11.
11. Fa nda ti tënë “sarango ye so ayeke nzoni-kue”.
11 Ti duti na “sarango ye so ayeke nzoni-kue”, a lingbi mo duti na sioni oko pëpe. A yeke ye so mo yeke sara la? Na tapande, gbu li ti mo na ndo ti anze omene so ahon. Tongana nyen la mo fa so “ngangu ti gbungo li” ti mo aga nzoni awe ti hinga popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni? (aHéb. 5:14). Mo dabe ti mo na ambeni mbilimbili ngoi so mo gbu ngangu na yâ ti tara wala na ngoi so mbeni mba ti mo apusu mo ti sara sioni ye? Sarango ye ti mo na ekole amû lege na azo ti sara nzoni tënë ti mabe ti mo? Mo yeke ngbâ be-ta-zo na Jéhovah, wala mo yeke gi ti sara ye tongana amba ti mo ti ekole tongaso si ala he mo ape? (1 Pi. 4:3, 4). Ti tâ tënë ni, zo oko ayeke nzoni-kue ape. Na ambeni ngoi, même azo so asara na Jéhovah aninga alingbi ti sara kamene ti sara tënë ti mabe ti ala na lê ti azo. Ye oko, a yeke na lege ni so mbeni zo so amû tere ti lo na Jéhovah ayeke na kamene ape ti ga Témoin ti Jéhovah, na lo yeke fa ni na lege ti sarango ye ti lo.
12. Ambeni ‘kusala’ wa la afa so mo “gbu tënë ti Nzapa ngangu”? A lingbi mo bâ “akusala” ni so tongana nyen?
12 “Akusala” wa la afa so mo “gbu tënë ti Nzapa ngangu”? A yeke akua so mo yeke sara na yâ ti congrégation, na tapande gango na bungbi nga na fango tënë. A ye nga ti sara tënë ti aye so mo yeke sara ti voro na Jéhovah so zo ayeke bâ ape, na tapande, asambela so mo oko mo yeke sara nga na mandango ye mo wani. Zo so amû tere ti lo na Nzapa awe ayeke bâ pëpe akua so tongana mbeni kua so akpengba mingi. Me, lo yeke duti na bango ndo ti Gbia David so atene: “Mbi ye ti sara ye so bê ti Mo aye, O Nzapa ti mbi, Ndia ti Mo ayeke na yâ bê ti mbi.”—Ps. 40:9.
13, 14. Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti sara “akusala” so afa so mo “gbu tënë ti Nzapa ngangu”? Ye so amû maboko na ambeni maseka tongana nyen?
13 Ti mû maboko na mo ti zia ambeni ye na gbele mo ti sara, mo yeke wara ambeni hundango ndo na lembeti 308 ti si na 309 ti buku Les jeunes s’interrogent — Réponses pratiques, Volume 2. Mbage so ayeke mû lege na mo ti sû akiringo tënë ti mo na ndo ti ahunda tongana: “Atënë ti nyen la mo yeke tene ka mbilimbili na yâ ti asambela ti mo? Tongana nyen la asambela ni afa so mo ye Jéhovah?” “Nyen la mo yeke manda ka na ngoi so mo yeke manda ye mo wani?” “Mo yeke fa tënë même tongana babâ na mama ti mo afa tënë ape?” Na mbage so mo yeke wara nga mbeni place so mo lingbi ti sû aye kue so mo zia na gbele mo ti sara so andu asambela ti mo, mandango ye mo wani nga na fango tënë.
14 Amaseka mingi so aye ti wara batême abâ mbage so tongana mbeni ye ti mosoro. Mbeni ita-wali so ade maseka so iri ti lo ayeke Tilda atene: “Mbi sara kua na ahunda so ti zia na gbele mbi aye so mbi ye ti sara. Mbi sara aye ni so oko na oko kue, ngu oko tongaso na pekoni, mbi leke tere ti mbi nzoni awe ti wara batême.” Mbeni ita-koli, so iri ti lo ayeke Patrick so awara nga ye ti nzoni, atene: “Mbi hinga lani awe aye so mbi zia na gbele mbi ti sara, me so mbi sû ni na mbeti amû maboko na mbi ti sara ngangu ti sara ni.”
15. Fa ndani so a lingbi mo wani la mo mû desizion ti mû tere ti mo na Nzapa.
15 Mbeni kota hunda so ayeke na mbage so ayeke so: “Mo yeke ngbâ ti sara na Jéhovah même tongana babâ na mama ti mo nga na akamarade ti mo azia ti sara na lo?” Girisa ape so, so mo mû tere ti mo na Nzapa na mo wara batême awe, mo wani la mo yeke kpengba songo ti mo na lo. Mo yeke sara kua ti Jéhovah ndali ti amba ti mo wala ndali ti babâ na mama ti mo ape. Akusala so ayeke nzoni-kue nga na akusala so afa so mo gbu tënë ti Nzapa ngangu so mo yeke sara afa biani so tâ tënë agbu bê ti mo nga mo yeke gue na li ni ti wara batême.
KIRI SINGILA
16, 17. (a) A lingbi nyen la apusu mbeni zo ti ga Chrétien? (b) Mû mbeni tapande ti fa tongana nyen la e lingbi ti kiri singila ndali ti ngere so a futa ti zi na azo.
16 Mbeni koli, so ahinga lani Ndia ti Moïse nzoni mingi ahunda Jésus, atene: “Commandement wa si ayeke kota ahon atanga ni kue na yâ ti Ndia?” Jésus akiri tënë na lo: “Mo ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue nga na bibe ti mo kue.” (Mat. 22:35-37). Ge, Jésus afa so a lingbi ndoye so zo ayeke na ni na mbage ti Jéhovah la aduti raison so apusu lo ti wara batême ti ga Chrétien. Mbeni nzoni ye so mo peut ti sara ti ndoye Jéhovah mingi ayeke ti gbu li na ndo ti ngere so lo futa ti zi na azo, so ayeke kota matabisi so ahon atanga ni kue so lo mû na e. (Diko 2 aCorinthien 5:14, 15; 1 Jean 4:9, 19.) Ti gbu li na ndo ti ngere so a futa ti zi na azo nga ndani so a futa ngere ni so ayeke pusu mo ti kiri singila ndali ni.
17 A lingbi ti haka kiringo singila ti mo ndali ti ngere so a futa ti zi na azo na tapande so: Tara ti bâ na yâ ti li ti mo so mo yeke linda ngu na mbeni zo aga asö mo. Tongana mo kiri na yanga-da mo changé bongo ti mo, mo yeke girisa zo so asö mo so? Ên-ën. Mo yeke kiri singila lakue na lo. Tâ tënë, lo la lo sö mo na kuâ. Legeoko nga, a lingbi e kiri singila mingi na Jéhovah Nzapa nga na Jésus ndali ti ngere so a futa ti zi na azo. E yeke na fini grâce na ala. Tongana fade a futa ngere so ape ka e yeke kui biani biani. Me, ndali ti kota ndoye so, e yeke na beku so mara ni ayeke use ape, ti wara fini ti lakue lakue na yâ ti paradis na sese.
18, 19. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi mo sara mbeto ape ti ga zo ti Jéhovah? (b) Tongana nyen la ti sara na Jéhovah ayeke sara si fini ti mo aga nzoni mingi?
18 Mo yeke kiri singila na Jéhovah ndali ti aye so lo sara ndali ti mo? Tongana a yeke tongaso, a yeke na lege ni ti tene mo mû tere ti mo na Jéhovah nga mo wara batême. Girisa ape so, ti mû tere na Nzapa ayeke mbeni zendo so mo mû na Jéhovah ti sara ye so bê ti lo aye teti lakue lakue, atâa nyen la asi. A lingbi mbeto asara mo ti mû mara ti zendo tongaso? Ên-ën. Hinga so Jéhovah aye nzoni ti mo nga lo yeke “zo ti futango azo so ayeke gi lo ngangu.” (aHéb. 11:6). Tongana mo mû tere ti mo na Nzapa nga mo wara batême, mo yeke duti na ngia nga na siriri na yâ ti fini ti mo. Mbeni ita-koli so ayeke na ngu 24, so awara batême na ngoi so lo de molenge, atene: “Tongana lani mbi yeke kota zo ka mbi yeke mä yâ ti aye nzoni mingi, me so mbi mû desizion ti mû tere ti mbi na Jéhovah abata mbi si mbi tomba peko ti aye ti dunia so ape.”
19 Jéhovah aye nzoni ti mo. Me, Satan ayeke gi gi ye ndali ti lo wani na lo yeke bi nga bê ti lo na mo ape. Satan ayeke mû pëpe mbeni nzoni ye so aninga na azo so amû peko ti lo. Lo peut ti sara ni ape. Satan lo wani lo yeke na mbeni nzoni tënë oko ti gbu li na ndo ni ape, lo yeke ku ti wara mbeni nzoni ye oko ape. Tongana nyen la lo lingbi ti mû na mo mbeni ye so lo wani lo yeke na ni ape? Lo ye gi ti tene gigi ti mo ti kekereke aduti sioni tongana ti so lo yeke ku ni.—Apoc. 20:10.
20. Nyen la a lingbi mbeni maseka asara ti gue na li ni ti mû tere ti lo na Nzapa na ti wara batême? (Bâ encadré “ Ti mû maboko na mo ti gue na li ni.”)
20 A yeke polele so, a yeke na lege ni ti tene mo mû tere ti mo na Jéhovah. Mo leke tere ti mo nzoni awe ti sara ni? Tongana a yeke tongaso, kiri na lango ni na peko ape. Me tongana mo ye ti leke tere ti mo nzoni si, sara kua na awango so ayeke na yâ ti article so ti ngbâ ti gue na li ni. Paul atene lani na aPhilippien, lo tene: “Ndo so e maï ngbii si e si dä awe so, zia e ngbâ ti tambela mbilimbili na ndo ti oko lege ni so.” (aPhil. 3:16). Tongana mo sara ye alingbi na awango so, a yeke ninga ape mo yeke mû fini ti mo na Jéhovah na mo yeke wara batême.


text:
MBAGE 2
Ngbâ gi na wali wala koli ti mo
“Ye so nzapa abungbi ni na gbe ti joug oko, zia mbeni zo akangbi yâ ni pëpe.”
Jéhovah ahunda na e ti sara ye na “lege ti handa pëpe.” (Malachie 2:16). Ye so ayeke kota ye na yâ ti mariage, ngbanga ti so tongana handa ayeke dä, confiance ayeke dä ape. Confiance la ayeke sara si ndoye amaï.
Laso, a yeke ngangu ti wara na yâ ti mariage koli wala wali so angbâ gi na wali wala koli ti lo oko. Ti bata mariage ti mo, mo doit ti sara aye use.
1 ZIA MARIAGE TI MO NA KOZO NDO
YE SO BIBLE ATENE: “Hinga biani aye so ayeke akota ye mingi ahon atanga ni.” (aPhilippien 1:10). Mariage ti mo ayeke mbeni oko ti aye so ayeke kota na yâ ti gigi ti mo. A yeke nzoni a duti na kozo ndo.
Jéhovah aye si mo bi bê mingi na ndo ti wali wala koli ti mo nga lo ye si mo na lo ‘aduti na ngia’. (Zo-ti-fa-tene 9:9). Lo fa polele so a lingbi mo bâ pëpe wali wala koli ti mo tongana mbeni mbumbuse zo, me a yeke nzoni ala use kue asara kue ti tene ala duti na ngia (1 aCorinthien 10:24). Sara si lo bâ so mo ne lo nga so mo yeke na bezoin ti lo.
YE SO MO LINGBI TI SARA:
Sara kue ti tene mingi ni mo na lo asara ye gi use use. Dengi mê mingi na lo
A hon ti tene “mbi”, tene “e”
2 BATA BÊ TI MO
YE SO BIBLE ATENE: “Zo kue so angbâ ti bâ mbeni wali si lo sara nzara ti wali ni so, andâ lo gi lo na wali na yâ ti bê ti lo awe.” (Matthieu 5:28). Tongana mbeni zo angbâ ti pensé na lango-sioni, a kpa mo bâ mo tene lo nzi tere ti lo awe la.
Jéhovah atene a yeke nzoni mo “bata bê ti mo”. (aProverbe 4:23; Jérémie 17:9). Ti sara ni, a yeke nzoni mo bata lê ti mo (Matthieu 5:29, 30). Sara ye tongana ti Job so ate mbele na lê ti lo ti bâ pëpe mbeni wali na nzara ni (Job 31:1). Mû desizion ti bâ porno lâ oko ape. Leke nga na bê ti mo ti kpe ti sara nzara ti mbeni zo so ayeke wali wala koli ti mo ape.
YE SO MO LINGBI TI SARA:
Fa polele na azo so mo yeke gi ti wali wala koli ti mo oko awe
Bâ na nene ni atënë ti bê ti wali wala koli ti mo, na kaï hio mbeni songo so wali wala koli ti mo abâ ni na nzoni lê ape


text:
CHAPITRE 8
Nzapa andoye azo so aye saleté pëpe
“Azo so abata tere ti ala na saleté pëpe, mo yeke sara ye na ala na saleté pëpe.” —PSAUME 18:26, FD.
1-3. (a) Ngbanga ti nyen mbeni mama ayeke gi ti bâ si molenge ti lo ayü nzoni bongo na aduti na saleté pëpe? (b) Ngbanga ti nyen Jéhovah aye si awakua ti lo aduti na saleté pëpe? Nyen la apusu e ti ye ti duti na saleté pëpe?
MBENI mama aleke kete molenge ti lo ti tene ala sigigi. Lo gi ti bâ si molenge ni asukula ngu na lo yü bongo so ayeke nzoni nga na saleté pëpe. Lo hinga so ti tene molenge ni angbâ na nzoni seni, a lingbi lo duti na saleté pëpe. Nga, lo hinga so lege so molenge ni ayeke leke na tere ti lo alingbi ti ga na gonda wala zonga na ndo ti babâ na mama ti lo.
2 Jéhovah, Babâ ti e ti yayu, aye si awakua ti lo aduti na saleté pëpe. Bible atene: “Azo so abata tere ti ala na saleté pëpe, mo yeke sara ye na ala na saleté pëpe.” * (Psaume 18:26, FD). Jéhovah andoye e; lo hinga so batango tere ti e na saleté pëpe ayeke ndali ti nzoni ti e. Lo ku nga ti tene sarango ye ti e aTémoin ti lo apusu azo ti gonda lo. Biani, dutingo ti e na saleté pëpe nga na nzoni sarango ye ti e ayeke mû gloire na Jéhovah nga na iri ti lo so ayeke nzoni-kue, me a yeke bi zonga na ndo ti lo pëpe.—Ézéchiel 36:22; diko 1 Pierre 2:12.
3 Ti hinga so Nzapa andoye azo so aye saleté pëpe apusu e ti bata tere ti e na saleté pëpe. E ye si dutingo ti e amû gonda na Jéhovah ngbanga ti so e ndoye lo. Nga, e ye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti lo. Tongaso, zia e bâ kozoni kue ngbanga ti nyen a lingbi e bata tere ti e na saleté pëpe; na pekoni, e yeke bâ ye so aye ti tene ti bata tere ti e na saleté pëpe; na nda ni, e yeke bâ tongana nyen e lingbi ti bata tere ti e na saleté pëpe. Ye so e yeke bâ ande alingbi ti mû maboko na e ti bâ wala ambeni ye ayeke dä so a lingbi e gbian ni.
NGBANGA TI NYEN A LINGBI E BATA TERE TI E NA SALETÉ PËPE?
4, 5. (a) Kozo raison so ndali ni e yeke bata tere ti e na saleté pëpe ayeke so wa? (b) Na lege wa aye so Jéhovah aleke na so lê abâ amû lege na e ti bâ so lo ye saleté pëpe?
4 Mbeni lege so Jéhovah ayeke fa ye na e ayeke na lege ti tapande so lo zia. Ni la, Bible awa e ti “ga azo so asara ye tongana ti Nzapa”. (aÉphésien 5:1). Tongaso, kozo raison so ndali ni e yeke bata tere ti e na saleté pëpe ayeke so Jéhovah, Nzapa so e yeke voro lo, ayeke na saleté pëpe, lo yeke na sioni oko pëpe nga lo yeke nzoni-kue na yâ ti aye kue.—Diko Lévitique 11:44, 45.
5 Aye so Jéhovah asara na so lê ti e abâ ni amû lege na e ti hinga so lo yeke na saleté pëpe, gi tongana ti so a mû lege na e nga ti hinga ambeni sarango ye ti lo mingi (aRomain 1:20). A leke lani sese ti duti mbeni ndo so ayeke na saleté pëpe ti tene azo alango dä. Jéhovah aleke ambeni ye so asara si pupu so e yeke hu nga na ngu so e yeke nyon aduti na saleté pëpe. Ambeni sene ayeke nga dä so ayeke mû azende ti sara ni si a ga ambeni ye so alingbi ti sara sioni na zo pëpe. Awandara amû ambeni sene ni so ti zi na asioni ye so azo atuku na yâ ti akota ngu si abuba ni. A yeke polele so Nzapa so “asara sese” aye saleté pëpe (Jérémie 10:12). A lingbi e nga kue e ye saleté pëpe.
6, 7. Tongana nyen Ndia ti Moïse agboto lê mingi na ndo ti dutingo na saleté pëpe ti azo so ayeke voro Jéhovah?
6 Mbeni raison ni so ndali ni a lingbi e bata tere ti e na saleté pëpe ayeke so Jéhovah, Gbia ti dunia kue, ahunda na awakua ti lo ti duti na saleté pëpe. Na gbe ti Ndia so Nzapa amû na azo ti Israël, tënë ti dutingo na saleté pëpe na tënë ti vorongo Nzapa ague oko. Ndia ni afa so tongana a si na Lâ ti Lungulango Siokpari, a lingbi kota prêtre asukula ngu gi fani oko pëpe me fani use (Lévitique 16:4, 23, 24). A hunda na aprêtre so ayeke sara kua ti sukula maboko ti ala nga na gere ti ala kozoni si ala yä sandaga na Jéhovah (Exode 30:17-21; 2 Chronique 4:6). Ndia ni afa ambeni ye 70 so asara si tere ti zo aduti na saleté nga so ndali ni lo lingbi pëpe ti bungbi oko na amba ti lo ti sara kua ti Nzapa. Tongana duti ti mbeni zo ti Israël ayeke na saleté, lo lingbi pëpe ti voro Nzapa legeoko na amba ti lo; tongana lo sara ni, a lingbi ti fâ lo (Lévitique 15:31). Zo so ake ti sara ye alingbi na ngobo ti zingo saleté na tere ti lo, so andu nga sukulango tere nga na abongo ti lo, a lingbi “a lungula zo so na popo ti bungbi ti azo ni”.—Nombre 19:17-20.
7 Atâa so e yeke na gbe ti Ndia ti Moïse pëpe, Ndia ni so amû lege na e ti hinga bango ndo ti Nzapa na ndo ti aye. A yeke polele so Ndia ni agboto lê mingi na ndo ti dutingo na saleté pëpe ti ala so ayeke voro Nzapa. Jéhovah achangé pëpe (Malachie 3:6). Tongana e ye ti tene lo yeda na vorongo so e yeke voro na lo, a lingbi “vorongo [ni] so ayeke na sioni pëpe nga . . . saleté ayeke dä pëpe”. (Jacques 1:27). Ni la, e yeke na bezoin ti hinga ye so lo ku na mbage ti e na ndo ti tënë so.
TI DUTI NA SALETÉ PËPE NA LÊ TI NZAPA AYE TI TENE NYEN?
8. Fa alege osio so na yâ ni Jéhovah aku na mbage ti e ti duti na saleté pëpe.
8 Na yâ ti Bible, tënë ti dutingo na saleté pëpe andu gi tënë ti tere ti zo pëpe. Ti duti na saleté pëpe na lê ti Nzapa andu aye kue so e yeke sara na yâ ti fini ti e. Jéhovah aku na mbage ti e ti duti na saleté pëpe na alege osio: kozoni, na lege ti vorongo Nzapa; use ni, na lege ti sarango ye ti e; ota ni, na aye so e yeke bi bê ti e na ndo ni; na osio ni, tere ti e nga na aye ti e. Zia e bâ aye so oko na oko.
9, 10. Ti duti na saleté pëpe na lege ti vorongo Nzapa aye ti tene nyen? Atâ Chrétien ayeke kpe nyen?
9 Dutingo na saleté pëpe na lege ti vorongo Nzapa. Ti fa nda ni nduru, dutingo na saleté pëpe na lege ti vorongo Nzapa aye ti tene ti bungbi tâ vorongo Nzapa na vorongo nzapa ti wataka pëpe. Na ngoi so azo ti Israël azia Babylone ti kiri na Jérusalem, a hunda lani na ala ti sara ye alingbi na wango ti Nzapa so: “I sigigi na ndo so, i ndu ye ti sioni oko pepe; . . . i sukula i mveni.” (Ésaïe 52:11). Kozo raison so ndali ni azo ti Israël akiri na kodoro ti ala ayeke ti kiri na vorongo Jéhovah na place ni. A lingbi vorongo Jéhovah so aduti na saleté pëpe, so ti tene a lingbi a wara na yâ ni pëpe afango ye, asarango ye wala angobo ti anzapa ti Babylone so ayeke bi zonga na ndo ti Nzapa.
10 Laso, e so e yeke atâ Chrétien, a lingbi e sara hange si afango ye ti anzapa ti wataka aga abuba yâ ti vorongo so e yeke voro na Nzapa pëpe. (Diko 1 aCorinthien 10:21.) A lingbi e sara hange mingi ngbanga ti so afango ye ti anzapa ti wataka angoro e kue. Na yâ ti akodoro mingi, ambeni ngobo, ambeni sarango ye nga na ambeni ye ti akotara ague oko na atënë ti mabe ti anzapa ti wataka, na tapande, tënë so a tene toro ti kuâ ayeke dä. Mingi ni, a yeke ye so la asara si azo ayeke lango na place ti kuâ (Zo-ti-fa-tene 9:5, 6, 10). Atâ Chrétien ayeke kpe angobo kue so andu tënë ti mabe ti anzapa ti wataka. * E yeke zia lege pëpe na azo ti pusu e ti doro andia ti Bible so andu tâ vorongo Nzapa.—Kusala 5:29.
11. Ti duti na saleté pëpe na lege ti sarango ye andu nyen? Ngbanga ti nyen a yeke kota ye mingi ti ngbâ ti duti na saleté pëpe na lege ti sarango ye ti e?
11 Dutingo na saleté pëpe na lege ti sarango ye ti mo. Ti duti na saleté pëpe na lege ti sarango ye ti e andu nga kpengo alege kue ti lango-sioni. (Diko aÉphésien 5:5.) A yeke kota ye mingi ti ngbâ ti duti na saleté pëpe na lege ti sarango ye ti e. Tongana ti so e yeke bâ ande na yâ ti chapitre so ayeke ga, ti “ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”, a lingbi e “kpe yongoro na lango-sioni.” Azo so asara lango-sioni si aye ti changé bê ti ala pëpe so, “royaume ti Nzapa ayeke ga ti ala pëpe.” (1 aCorinthien 6:9, 10, 18). Na lê ti Nzapa, mara ti azo tongaso ayeke na popo ti “ala so bê ti zo ayeke londo na aye ti saleté so ala yeke na yâ ni”. Tongana ala ngbâ ti duti na saleté na lege ti sarango ye ti ala, “fade ye so a yeke mû na ala ayeke . . . kuâ ti use ni.”—Apocalypse 21:8.
12, 13. Ye wa atingbi aye so e yeke bi bê ti e na ndo ni na aye so e yeke sara? Tongana nyen e lingbi ti duti na saleté pëpe na yâ ti aye so e yeke bi bê ti e na ndo ni?
12 Dutingo na saleté pëpe na yâ ti aye so zo ayeke bi bê ti lo na ndo ni. Aye so zo ayeke bi bê ti lo na ndo ni ayeke pusu lo ti sara aye ni. Tongana e zia lege na asioni bibe ti mû ndo na yâ ti li ti e nga na yâ ti bê ti e, gbândä gbä e yeke gue ti sara aye ti saleté (Matthieu 5:28; 15:18-20). Me tongana e bi bê ti e gi na ndo ti aye so ayeke nzoni-kue, so ayeke na saleté pëpe, a lingbi ti pusu e ti ngbâ ti duti na sarango ye so ayeke na saleté pëpe. (Diko aPhilippien 4:8.) Tongana nyen si e lingbi ti duti na saleté pëpe na yâ ti aye so e yeke bi bê ti e na ndo ni? Mbeni ye ni ayeke so, a lingbi e kpe angia kue so alingbi ti buba bibe ti e. * Nga, a yeke na lege ti mandango Bible lakue si e lingbi ti bi bê ti e gi na aye so ayeke na saleté pëpe.—Psaume 19:9, 10.
13 Ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, a yeke kota ye mingi ti bata tere ti e na saleté pëpe na lege ti vorongo so e yeke voro na Nzapa, na lege ti sarango ye ti e nga na lege ti aye so e yeke bi bê ti e na ndo ni. Na yâ ti ambeni chapitre ti buku so, a sara tënë mingi na ndo ti aye so, so andu tënë ti dutingo na saleté pëpe. Zia e bâ fadeso osio lege ti dutingo na saleté pëpe ni: tere ti e nga aye ti e.
TONGANA NYEN E LINGBI TI BATA TERE TI E NGA NA AYE TI E NA SALETÉ PËPE?
14. Ngbanga ti nyen tënë ti batango tere na saleté pëpe abâ gi zo wani pëpe?
14 Ti duti na saleté pëpe andu tere ti e nga na aye ti e. Tënë ni so abâ gi zo wani awe? Ti azo so ayeke voro Jéhovah, tënë ni ayeke tongaso pëpe. Tongana ti so e fa fade awe, Jéhovah aye si e bata tere ti e na saleté pëpe ngbanga ti so a yeke ndali ti nzoni ti e wani nga ngbanga ti so a lingbi ti ga na gonda wala na zonga na ndo ti lo. Kiri mo gbu li ti mo na ndo ti tapande so e bâ fade na kozo paragraphe. Tongana mo bâ mbeni molenge so lakue tere ti lo ayeke gi saleté wala bongo ti lo ayeke nzoni pëpe, mo yeke hunda tere ti mo wala babâ na mama ti lo ayeke anzoni zo la? E ye pëpe si mbeni ye na tere ti e wala na yâ ti fini ti e abi zonga na ndo ti Babâ ti e ti yayu wala asara si azo adengi mê pëpe ti mä tënë ti e. Bible atene: “E yeke sara kue ti ga pëpe mbeni ye so asara si bê ti zo ason, si a kasa kusala ti e pëpe; me na yâ ti aye kue, e wani e sara nzoni tënë ti e tongana awakua ti Nzapa.” (2 aCorinthien 6:3, 4). Tongana nyen e lingbi ti sara si tere ti e nga aye ti e aduti na saleté pëpe?
15, 16. Kpengo saleté andu aye wa? A lingbi abongo ti e aduti tongana nyen?
15 Lege ti kpengo saleté nga ti lekengo tere ti e nzoni. Atâa so angobo ti kodoro ti azo ayeke nde nde, mingi ni e lingbi ti wara savon na ngu ti tene e sukula tere ti e lakue nga e bâ nzoni si amolenge ti e aduti na saleté pëpe. Kpengo saleté andu nga sukulango maboko ti e na savon kozoni ti te kobe wala ti ndu ye ti tengo ni. A ndu nga sukulango maboko ti e na peko ti so e londo na kabine wala na peko ti so e sukula ngbonda ti molenge wala na peko ti changengo couche ti lo. Ti sukula maboko na savon alingbi ti mû lege na e ti kanga lege na akobela nga ti bata fini ti azo. A lingbi ti sara si ambeni zo awara pëpe amakongo ti kobela nga na amicrobe; sarango tongaso amû lege na zo ti kpe akobela ti sasa. Na ando so a yeke ngangu ti wara nzoni kabine dä, a yeke nzoni ti lu azende so ayeke sigigi na yâ ti zo, tongana ti so a sara ândö na Israël ti giriri.—Deutéronome 23:12, 13.
16 A yeke nzoni nga ti tene e sukula abongo ti e lakue si a duti nzoni nga na saleté pëpe. A hunda pëpe ti tene bongo ti mbeni Chrétien aduti bongo ti nginza mingi wala bongo so asigigi gi fini fini, me a lingbi a duti nzoni, na saleté pëpe nga na lege ni. (Diko 1 Timothée 2:9, 10.) Atâa e yeke na ndo wa, e ye si bongo ti e nga na tere ti e “[a]sara pendere ti fango ye ti Nzapa, Sauveur ti e.”—Tite 2:10.
17. Ngbanga ti nyen a lingbi da ti e nga aye ti e aduti na saleté pëpe na a leke ni nzoni?
17 Ada ti e nga aye ti e. Peut-être ada ti e ayeke ada so pendere ni apika bê ti azo pëpe, me a lingbi a duti na saleté pëpe na e leke ni nzoni alingbi na ngangu ti e. Nga ti abozo ti e so e yeke gue na ni na bungbi nga na fango tënë, a lingbi e sara kue si a duti na saleté pëpe. Zia e girisa pëpe so da so ayeke na saleté pëpe na yâ ni nga na gigi ni ayeke gonda Nzapa so e voro lo, teti e yeke fa na azo so Jéhovah ayeke Nzapa so ayeke na saleté pëpe, so fade lo yeke “buba azo so ayeke buba sese” na Royaume ti lo ayeke sara si sese ti e aga paradis (Apocalypse 11:18; Luc 23:43). Biani, e ye si na bango da ti e nga na aye ti e azo abâ so même fadeso e yeke maï anzoni ngobo ti dutingo na saleté pëpe so alingbi na azo so ayeke duti ande na yâ ti fini dunia so ayeke ga.
18. E lingbi ti fa so e ne Da ti Royaume ti e tongana nyen?
18 Da so e yeke voro Nzapa ti e na yâ ni. Tongana e ndoye Jéhovah, e yeke ne Da ti Royaume ti e so ayeke ndo so e yeke voro tâ Nzapa ti e dä na yâ ti vaka ni. Tongana afini zo aga na da ti bungbi, e ye si ala sara nzoni tënë ti ndo ni. A hunda lakue ti zi asaleté na ti leke aye so atara ti buba na tere ni, ti tene da ni angbâ pendere. E yeke fa so e ne Da ti Royaume ti e tongana e sara ye kue so e lingbi ti sara ti bata da ni si a ngbâ na saleté pëpe. A yeke mbeni kota pasa ti mû ngoi ti e na bê ti e wani ti mû maboko na kua ti sukulango yâ ti da ti bungbi nga ti “leke da” so e yeke voro Nzapa ti e na yâ ni (2 Chronique 34:10). E yeke sara ye alingbi na a-oko kpengba-ndia so na ngoi so e yeke wara tere na ada ti akota bungbi wala na ambeni ndo so e yeke tingbi tere dä ti sara akota bungbi ni so.
E SUKULA TERE TI E WANI TI ZI ASARANGO YE KUE TI SIONI
19. Ti bata tere ti e na saleté pëpe, a hunda na e ti kpe nyen? Bible amû maboko na e na ndo ti tënë so tongana nyen?
19 Ti bata tere ti e na saleté pëpe, a hunda na e ti kpe asarango ye so ayeke sioni si ayeke buba tere ti zo, aye tongana nyongo manga, nyongo sämba ahon ndo ni nga na nyongo ambeni yorö senge senge gi ti tene a turnê li ti zo. Bible afa pëpe iri ti asarango ye ti saleté nga na asioni sarango ye kue so amû ndo laso, me a fa na e ambeni kpengba-ndia so alingbi ti mû lege na e ti hinga bango ndo ti Jéhovah na ndo ti sarango aye tongaso. Teti so e hinga bango ndo ti Jéhovah na ndo ti atënë so, ndoye ti e teti lo ayeke pusu e ti sara ye so anzere na bê ti lo. Zia e bâ akpengba-ndia oku ti Bible.
20, 21. Jéhovah aye si e zia lege ti mara ti asarango ye wa? Kpengba raison wa e yeke na ni ti sara tongaso?
20 “Aita so mbi ndoye ala mingi, so e yeke na azendo so, zia e sukula tere ti e wani ti zi aye kue so asara si tere na bibe aga sioni, nga na lege ti kpengo mbeto ti Nzapa zia e gi ti ga azo so ayeke nzoni-kue ahon ti kozo.” (2 aCorinthien 7:1). Jéhovah aye si e zia lege ti asarango ye so ayeke buba tere ti e nga na bibe ti e wala bango ndo ti e. Tongaso, a lingbi e kpe asarango ye so ayeke mû zo na ngbâa so azo ahinga atene a yeke sara sioni na tere ti zo nga so a sara si li ti zo ayeke nzoni pëpe.
21 Bible afa na e mbeni kpengba raison so ndali ni e yeke “sukula tere ti e wani ti zi aye kue so asara si tere na bibe aga sioni”. Bâ so na 2 aCorinthien 7:1 a tene: “So e yeke na azendo so.” Azendo wa? Tongana ti so aversê so aga kozo na ni afa, Jéhovah amû zendo, lo tene: “Mbi yeke yamba ala ande. . . . Mbi yeke duti ande babâ ti ala.” (2 aCorinthien 6:17, 18). Gbu li ti mo kete na ndo ti tënë so: Jéhovah amû zendo so ni yeke bata mo na ni yeke ndoye mo tongana ti so mbeni babâ andoye molenge ti lo. Me Jéhovah ayeke sara ye alingbi na azendo ni so gi tongana mo kpe “aye kue so asara si tere na bibe aga sioni”. So tâ ye ti buba ti zia lege na aye so ayeke sara sioni na tere ti zo ti buba pendere songo so mo yeke na ni na Jéhovah!
22-25. Akpengba-ndia wa ti Bible alingbi ti mû maboko na e ti kpe asarango ye so ayeke sara sioni na tere ti zo?
22 “Mo ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue nga na bibe ti mo kue.” (Matthieu 22:37). Jésus atene so commandement so ayeke kota ahon atanga ni kue (Matthieu 22:38). A yeke na lege ni ti tene e ndoye Jéhovah tongaso. Ti tene e ndoye lo na bê ti e kue, na âme ti e kue, na bibe ti e kue, a lingbi e kpe asarango ye so ayeke sara si gigi ti zo ahunzi hio wala so ayeke buba ngangu ti gbungo nda ti ye ti e so Nzapa amû na e.
23 “[Jéhovah] amû na azo kue fini, mbö nga na aye kue.” (Kusala 17:24, 25). Fini ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa. E ndoye lo so amû na e matabisi so, ni la e ye ti fa so e ne matabisi ni. E yeke kpe asarango ye kue so ayeke sara sioni na seni ti e, teti e hinga so mara ti asarango ye tongaso ayeke fa na gigi so e ne oko pëpe fini so a mû na e.—Psaume 36:10.
24 “Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.” (Matthieu 22:39). Mingi ni, asioni sarango ye ayeke buba gi fini ti zo ti sarango ni pëpe me nga fini ti azo so ayeke na tere ti lo. Na tapande, tongana mo yeke nyon manga na tere ti zo so ayeke nyon ni pëpe, guru ti manga ni alingbi ti sara sioni na lo nga. Zo so asara sioni na azo so ayeke na tere ti lo adoro ndia ti Nzapa so ahunda e ti ndoye amba ti e. Sarango ye ti lo afa nga so lo tene tâ tënë pëpe tongana lo tene so ni ndoye Nzapa.—1 Jean 4:20, 21.
25 “Woko tere na gbe ti angorogbia nga na akomandema, [na] mä yanga ti ala”. (Tite 3:1). Na yâ ti akodoro mingi, ndia ni ake na azo ti duti na aye tongana mbangi wala ti nyon ni. Teti so e yeke atâ Chrétien, e yeke duti na aye tongana mbangi pëpe nga e yeke nyon ni pëpe.—aRomain 13:1.
26. (a) Ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, a lingbi e sara nyen? (b) Ngbanga ti nyen dutingo lakue na saleté pëpe na lê ti Nzapa ayeke gi oko nzoni lege ti duti na fini?
26 Ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, a lingbi e bata tere ti e na saleté pëpe, gi na ambeni lege ni oko wala use pëpe me na alege ni kue. A lingbi ti duti kete ye pëpe ti zia lege ti mbeni sarango ye so ayeke buba tere ti zo nga ti ngbâ ti ke ni, me zo alingbi ti sara ni. * Ti tâ tënë ni, nzoni lege ti dutingo na fini ti hon so ayeke dä pëpe, ngbanga ti so Jéhovah ayeke fa ye lakue na e ndali ti nzoni ti e. (Diko Ésaïe 48:17.) Ti so ayeke kota mingi ahon atanga ni kue a yeke so, tongana e ngbâ ti duti na saleté pëpe, e yeke duti na ngia so e yeke mû gonda na Nzapa so e ndoye lo, na tongaso e yeke ngbâ na yâ ti ndoye ti lo.
^ par. 2 Mbupa ti yanga ti Hébreu so a kiri pekoni na “saleté pëpe” aye gi pëpe ti sara tënë ti tere ti zo wala aye ti lo so ayeke na saleté pëpe, me nga ti sarango ye ti zo so ayeke na saleté pëpe wala tënë ti vorongo Nzapa na lege ni.
^ par. 10 Bâ Chapitre 13 ti buku so tongana mo ye ti hinga aye na ndo ti amatanga na angobo so a lingbi atâ Chrétien akpe ni.
^ par. 12 Chapitre 6 ti buku so afa tongana nyen ti soro anzoni ngia.
^ par. 26 Bâ aencadré “ Mbi yeke tirika ti sara ye so ayeke na lege ni?”, nga “ Nzapa alingbi ti sara ye kue”.
^ par. 67 A changé iri ni so.
TI HINGA AMBENI TËNË
Asarango ye ti ala aga nzoni: Ala ga nzoni-kue tongana ti Nzapa
Asinziri nga na akota yanga-da ti temple so Ézéchiel abâ na yâ ti mbeni bango li ti lo aye ti fa na e ambeni ye so andu azo ti Nzapa depuis ngu 1914.


text:
1Ayeke nzoni mo hinga ye so: na ya ti alango ti ndani, fade angoi ayeke ga ngangu. 2Azo ayeke ga azo ti kion, nzara ti nginza ayeke hon ndö ti ala, ala yeke pika kate ti ala si ala yeke gonda tere ti ala; ala yeke zonga Nzapa si ala yeke sara ngangu li na ababâ na amama ti ala. Ala yeke hinga anzoni ye so a sara na ala pepe si ala yeke kpe ye ti Nzapa oko pepe. 3Ala yeke na be ti zo pepe, ala yeke sara mawa ti amba ti ala pepe, ala yeke tene sioni tënë na iri ti amba ti ala, ala yeke kanga nzara ti tere ti ala pepe, ala yeke sara pasi na amba ti ala, ala ye ti sara nzoni ye pepe. 4Ala yeke azo ti kango amba ti ala, azo ti ngonzo, azo so baba ahon ndö ti ala; ala ye aye so anzere na ala ahon Nzapa; 5ala yeke sara ye mo baa mo tene, ala yeke azo so agbu tënë ti Nzapa mingi, andaa ala zia lege ti ngangu ti mabe awe. Mara ti azo tongaso, ayeke nzoni mo zia lege ti ala. 6Ambeni zo na popo ti ala ayeke li na ya ti ada, ala yeke wara ngangu ti ala na ndö ti awali so akpengba pepe, awali so siokpari ahon ndö ti ala si nzara ti asioni ye nde nde ayeke na be ti ala; 7awali so ayeke manda ye lakue, me ala lingbi ti hinga taa-tënë laoko pepe. 8Azo ni so ake taa-tënë gi tongana ti so Yanes na Yambres ake ando tënë ti Moïse. Li ti azo ni so aga kirikiri si mabe ti ala ayeke ye oko pepe. 9Me fade ala yeke gue yongoro pepe, ngbanga ti so azo kue ayeke hinga buba ti ala tongana ti so azo ahinga ando buba ti Yanes na Yambres so. 10Me ti mo, mo mu lani peko ti mbi na lege ti aye so: fango ye ti mbi, dutingo ti mbi, aye so mbi leke na be ti mbi ti sarango ni, mabe ti mbi, kangango be ti mbi ti ku ye, ndoye ti mbi, kangango be ti mbi 11nga na aye ti ngangu so ando asi na mbi. Mbi baa pasi mingi na Antioshe, na Ikoniom, na Listre. Aye ti ngangu ti nyen laa asi na mbi pepe? Me Kota Gbia azi mbi na ya ni kue. 12Biani, azo so kue aga oko na Jésus Christ si ala gbu tënë ti Nzapa mingi, fade a yeke sara ngangu na ala. 13Ti azo ti sioni na azo ti handango amba ti ala, fade ala yeke ngba ti sara sioni ti gue na ni; ala yeke handa azo si azo ayeke handa nga ala. 14Me ti mo, ayeke nzoni mo ngba na ndö ti ye so lani a fa na mo, mo yeda na ni si mo hinga mo tene, ayeke taa-tënë so; mo hinga azo so afa ye ni na mo awe. 15Ti londo na ndembe so mo de kete molenge ngbii asi fadeso, mo hinga Mbeti ti Nzapa; mbeti ni alingbi ti mu na mo ndara. Ndara ni ayeke fa na mo lege titene mo soo kuâ na lege so mo ma na be na Jésus Christ. 16Atënë kue ti Mbeti ti Nzapa alondo na yanga ti Nzapa wani. Atënë ni ayeke nzoni ti fa ye na zo, ti ke na zo sioni so lo sara, ti kiri zo na nzoni lege, ti fa na zo ye so ayeke mbirimbiri 17si zo ti Nzapa akpengba, lo wara anzoni ye so kue alingbi titene lo sara na nzoni kua.
Copyright
Learn More


text:
MBAGE 2
Tâ Nzapa ayeke zo wa?
Tâ Nzapa ayeke gi oko, na iri ti lo ayeke Jéhovah wala Yahvé (Genèse 22:14; Psaume 83:17, Tene ti Nzapa, Kozo Mbouki). Lo yeke yingo; e lingbi ti bâ lo pëpe. Lo ye e, na lo ye si e nga kue e ye lo. Lo ye nga si e ye amba ti e (Matthieu 22:35-40). Lo yeke kota ahon azo kue, lo la lo sara aye kue.
Kozo ye so Nzapa acréé ayeke mbeni ange so ayeke ngangu mingi; na pekoni azo ahinga lo na iri ti Jésus Christ. Jéhovah asara nga ambeni ange.
Jéhovah la asara aye kue so ayeke na yayu . . .nga na sese. Apocalypse 4:11
Jéhovah Nzapa asara atongoro, sese nga aye kue so ayeke na ndo ni.—Genèse 1:1.
Lo mû fuku ti sese si lo sara na Adam, kozo koli.—Genèse 2:7.
TI HINGA AMBENI TËNË
Nzapa ayeke na iri?
Nzapa ayeke na atitre mingi so na popo ni, Lo ti Ngangu Ahon Kue, Lo so aleke aye kue, nga na Seigneur. Me a sara kua na tâ iri ti Nzapa ahon fani 7 000 na yâ ti Bible.
Tâ Nzapa ayeke zo wa?
Nzapa ayeke iri? Lo pensé nga na e la?


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | PSAUME 119
‘Tambela na lege ti Ndia ti Jéhovah’
Ti tambela na lege ti ndia ti Jéhovah aye ti tene ti woko tere na gbe ti afango lege ti lo. Na yâ ti Bible e yeke na gbâ ti anzoni tapande ti azo so amû peko ti ndia ti Jéhovah na azia bê ti ala na lo, legeoko tongana ti wasungo psaume so.
Ti tambela na lege ti ndia ti Nzapa ayeke ga na e tâ ngia
119:1-8
Josué afa lani so lo zia bê ti lo kue na fango lege ti Jéhovah. Lo hinga lani so ti duti na ngia nga ti wara aye ti nzoni, a lingbi lo zia bê ti lo kue na Jéhovah
Bible amû na e ngangu so e yeke na bezoin ni ti luti na lê ti atara so ayeke si na yâ ti fini ti e
119:33-40
Jérémie afa lani so lo sara ye na mbeto ape nga lo zia bê ti lo na Jéhovah na ngoi ti aye ti ngangu. Lo gi ti duti na aye mingi ape na yâ ti fini ti lo nga lo ngbâ ti sara kua ti lo
Tâ hingango ye na ndo ti Bible ayeke sara si e wara ngangu ti fa tënë
119:41-48
Bazengele Paul ayeke lani na mbeto ape ti fa tënë ti Nzapa na azo kue. Lo hinga na bê ti lo kue so Jéhovah ayeke mû maboko na lo na ngoi so lo yeke fa tënë sân mbeto na Gouverneur Félix
Na yâ ti aye wa la mbi lingbi ti fa so mbi yeke na confiance mingi na Nzapa na ngoi so mbi yeke fa tënë na ambeni zo?
Ekole
Place ti kua
Afami
Ambeni zo


text:
Pakara KODRO Gentil
35, Boulevard Charles de Gaulle
75018 Paris (Barbès).
FRANCE
Na : Pakara Michel MANDABA
P.D.G. BANGUI – R.C.A
Ndani : Ngou a goé lo oko a ba.
(Dixit WILIBIRO Passi).
Ita ti mbi Missel,
Na ndoti douti ngo ti é na ya ti Kodro ti bè afrika, na yongoro ndo so i molenguè ti bè afrika i yèké da: wala na poto, wala afrika mobimba i kè ma lango na lango ouango na patara ti ndo ti Kodro ti é lakoé. So ti téné i inga oko na oko a zo so si a ké pika ndara ti ndjoni wala ti sioni na éré ti Kodro ti é.
A ké tonga so si i inga lani iri ti mo na ya ti MLPC so akè kota boungbi ti a zo so a kè soro téné ngangou na ya ti Kodro ti é na tango ti mokounzi Ange Félix PATASSE so lango ti lo a ounzi, si lasso pakara Martin ZIGUELE a kè sara koua ni na péko ti lo.
Mbéni la, mbi goe ti hou téré ti mbi na Kodro na Bangui mveni.Na ya ti tamboula ti mbi ti ba a fami mbi goé ti ma téné so a ita ti MLPC ti Bangui akè téné na boungbi ti ala na Ben-Zvi. Lè ti mbi a bo mo mveni Pakara Missel MANDABA, so lani mo ga SG ti bureau politique ti MLPC.
Na lani so, ngonzo a gbou a jo ti MLPC ngangou téné ti so gbia ti kodro général BOZIZE a handa pakara André NALKE so lani akè na MLPC, ti nzi lo, ti za na gouvernement ti lo, tonga na Ministre ti santé.Mbi ma lani, mo koé mo pika kpakpara ti sioni na iri ti gbia ti kodro, nga na iri ti NALKE. I ba i téné mo ké ndjoni ti MLPC, kanda mo ké zi dou na gbè ti guéré ti lo. Lasso, Missel mo sara gnè na MLPC ? Mo tè na ya ti MLPC, mo kiri mo ké lo, tonga na so mo goé mo té na BOZIZE mo kiri mo ké lo na bè oko, so nzapa a lango apè.
Koman !!! Gbou nga li ti mo kété ma, ita ti mbi.
Laso mo ké toka mbéti na Premier Ministre TIANGAYE ti téné mo ké kiri na ya ti opposition démocratique.Mo ké mou zo tonga na bouba ti mo ? Tonga so, ngbanga ti gné a iri mo lani na Libreville a pè ?
Gné a sara mo gné si mo toka mbéti na mouvance présidentielle wala na lo BOZIZE wani ti kiri na mbangué ti lo apè gné ?
Na MLPC lani mo ké député, Ministre ; na KNK mo ké Ministre wala Président ti PDG so lo BOZIZE wani a fouta ti bi woussou- woussou na MLPC si bè ti ala dé.Lani ala téné MLPC akè kota ngbanga, lasso ala ba na lé ti ala. Ala zia MLPC kpo na ndo so lo ké da.
BOZIZE a nzi lani Me TIANGAYE na election, lo koui apé.
Lasso mo yé ti kiri na téré ti lo na iri ti zoua ? Wala zoua la a toka mo ?
Kéaméné a ké na lé ti mo a pé Missel ?
Kiri na PDG wala na KNK
Mo sé a hon nivakine Missel.
Missel mo fou sin, ngba na ni.
Paris, 25.01.2013
Gentil KODRO Centrafricain, France


text:
HUNDA 4
Tongana nyen la mbi peut ti corrigé afaute so mbi sara?
NYEN LA MO YEKE SARA
Tara ti bâ ye so: Na ngoi so Tim na akamarade ti lo ayeke joué ballon, lo bi ballon ni ague afâ vitre ti oto ti mbeni voizin.
Tongana mo yeke fade na place ti Tim, nyen la mo yeke sara?
GBU LI TI MO KETE!
MO YEKE NA AYE OTA TI SARA:
Mo kpe.
Mo kiri na tënë ni na li ti mbeni zo nde.
Mo fa ye so apassé na voizin ni nga mo tene mo yeke payé aye so abuba.
Peut-être mo ye ti sara ye so ayeke na A. Me a yeke na lege ni ti yeda na afaute ti mo: Atâa ayeke vitre ti oto la afâ wala mbeni ye nde.
ARAISON OTA TI YEDA NA AFAUTE TI MO
A yeke ye so mo doit ti sara la.
Bible atene: “E ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.” —aHébreu 13:18.
Mingi ni azo ayeke pardonné azo so ayeda na afaute ti ala.
Bible atene: “Zo so ahonde kengo-ndia ti lo, ye ti lo aga nzoni pëpe, me zo so afa tënë ti kengo-ndia ti lo na gigi na lo zia lege ni, fade lo wara be-nzoni.”—aProverbe 28:13.
Kota ye ni ahon kue ayeke so anzere na Nzapa.
Bible atene: “Teti zo ti kirikiri ayeke ye ti sioni mingi na lê ti L’Éternel, me tënë ti lingo ti L’Éternel ayeke na azo ti mbilimbili.”—aProverbe 3:32.
Karina, so ayeke na ngu 20 na États-Unis, awara lani amende ndali ti so lo kpe na oto na loro mingi, lo honde tënë ni na babâ ti lo. Me lo peut lani ti honde ni teti lakue lakue ape. Lo tene: “Ngu oko tongaso na pekoni, babâ ti mbi ahinga so mbi wara amende. Li ti mbi aga tâ kirikiri.”
Ye so afa nyen na Karina? Lo tene: “Ti honde afaute so mo sara ayeke sara si aye akiri aga sioni mingi. Lawa lawa, mo yeke wara kpale ti pekoni.”
TONGANA NYEN LA AFAUTE TI MO APEUT TI FA YE NA MO?
Bible atene: “Fani mingi e kue e yeke pika gere ti e.” (Jacques 3:2). Tongana mo yeda hio na afaute so mo sara afa so mo sara tere ti mo kete nga mo gbu tënë ti Nzapa ngangu.
Na pekoni, manda ye na lege ti afaute so mo sara. Mbeni molenge-wali so iri ti lo ayeke Vera, atene: “Mbi bâ afaute so mbi sara tongana mbeni ye so apeut ti fa ye na mbi, mbi zia si a leke mbi ti ga nzoni zo nga a-aidé mbi ti tene ti peko mbi leke mara problème ni so na mbeni fason nde.” Zia e bâ tongana nyen la mo peut ti sara ni.
Mo buba vélo ti babâ ti mo so mo mû ti kpe na ni. Nyen la mo yeke sara?
Mo yeke tene tënë ni oko ape nga mo yeke pensé so babâ ti mo ayeke hinga tënë ni ape?
Mo yeke tene na babâ ti mo vrai ye so apassé?
Mo yeke tene na babâ ti mo ye so apassé me mo kiri na tënë ni na li ti mbeni zo nde?
Mo raté mbeni examen ngbanga ti so mo diko mbeti ape. Nyen la mo yeke sara?
Mo yeke tene so examen ni la akpengba mingi?
Mo yeke yeda so mo la mo sara si mo raté note?
Mo yeke tene so prof ni azia bê na mo?
Fadeso kiri na ndo ti aye so e sara tënë na ndo ni fade na tara ti bâ so mo la mo yeke (1) babâ ti mo wala (2) prof ti mo. Nyen la babâ ti mo nga na prof ti mo ayeke pensé na ndo ti mo tongana mo yeda hio na afaute so mo sara? Ala yeke pensé nyen na ndo ti mo tongana mo honde afaute ti mo?
Gbu li ti mo fadeso na ndo ti mbeni faute so mo sara na ngu so ahon na kiri tënë na ahunda so.
Faute ni ayeke lani nyen? Mo corrigé ni tongana nyen?
Mbi honde ni lani.
Mbi kiri na tënë ni lani na li ti mbeni zo nde.
Mbi yeda na ni lani hio.
Tongana mo yeda lani na faute ni ape asara lani mo tongana nyen na peko ni?
Tere ti mbi anzere lani: A punir mbi ape.
Mbi bâ lani so mbi yeke na faute: Mbi doit lani ti tene tâ tënë.
Nzoni fason ti corrigé ni lani apeut ti duti so wa?
Faute ti mo ni afa lani nyen na mo?
MO PENSÉ NYEN?
Ngbanga ti nyen la ambeni zo ayeke sara mbeto ti yeda na afaute ti ala?
Azo ayeke pensé nyen na ndo ti mo tongana lakue mo yeke gi ti honde afaute ti mo? Me tongana mo yeda na afaute ti mo ala yeke pensé nyen?—Luc 16:10.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | ESKÊ NDARA TI AZO AMÛ PLACE TI BIBLE?
Aye so awandara asigigi na ni andu fini ti mo
Tongana a sara tënë ti ndara ti azo (wala science), a ye ti sara tënë ti akode so awandara asigigi na ni ti manda na ye na ndo ti anyama, akeke nga na ambeni ye ni nde, so ayeke na yâ ti dunia. Ti manda aye ni so, ala yeke mû ngoi mingi ti bâ yâ ti aye ni nzoni, ti tara ambeni ye na ndo ni nga ti mû mesure ti aye ni. Akua ni so ayeke ngangu nga ason li mingi. Ala yeke mû ayenga, anze wala même angu mingi ndali ni. Na ambeni ngoi, ala wara nga ye oko na pekoni ape. Me mingi ni, aye so ala sigigi na ni ayeke ga na aye ti nzoni na azo. Zia e bâ ambeni tapande ni.
Mbeni ndokua na Europe asigigi na mbeni ye so ayeke mû lege ti zi asioni ye so ayeke na yâ ti ngu tongaso si zo so anyon ni lo tï kobela ape. A leke ni na mbeni kpengbango plastique nga na mbeni ye so ayeke filtré ngu pendere mingi. A yeke sara kua na amara ti aye ni so na ngoi ti aye ti ngangu so asi na azo, na tapande na ngoi so sese ayengi lani na Haïti, na ngu 2010.
Awandara azia ambeni machine na nduzu kâ, so a iri ni asatellite, ti sigigi na mbeni gbakuru so a iri ni GPS (Global Positioning System). A leke GPS ni na tongo nda ni ti mû maboko na aturugu ti hinga ndo so ala ye ti gue dä. Me, machine so amû nga maboko na azo ti gingo anyama, atouriste nga na azo so ayeke kpe na oto, na avion nga na abateau. Grâce na awandara so asigigi na machine so, azo alingbi ti si hio na ndo so ala ye ti gue dä.
Mo yeke sara ka kua na téléphone, na ordinateur wala Internet? Seni ti mo ayeke nzoni ahon ti kozo wala mo kiri mo wara nzoni seni ndali ti so kode ti savango azo ague na li ni? Mo yeke voyagé ka na avion? Tongana a yeke tongaso, mo kue mo yeke bâ nzoni na lege ti aye so awandara asigigi na ni. Awandara asigigi na aye mingi so ayeke mû maboko na mo.
AMBENI YE AKARA AWANDARA
Ti kono hingango ye ti ala, awandara ti laso ayeke gi ti hinga ye nzoni na ndo ti aye ti yâ ti dunia. Ambeni agi nda ti aye ngangu mingi na ndo ti lege so atome ayeke sara na kua. Ti ambeni, ala yeke gi ti hinga aye so asi a sara angu mingi awe, ti mû lege na ala ti hinga tongana nyen la dunia abâ gigi. Teti so ambeni wandara ni agi nda ti aye na ando so ayo na e mingi, même ando so zo alingbi ti bâ ni ape nga so azo alingbi ti ndu ni ape, ala bâ so tongana fade Nzapa ayeke dä, ka ala doit ti wara lo.
Ambeni wandara ni ague ayo mingi na yâ ti atënë ti ala. Wandara Amir Aczel atene so awandara “ayeke gi gi ti wara aye so afa atene Nzapa ayeke dä ape.” Na tapande, mbeni wandara so azo ahinga lo mingi atene: “So e wara pëpe aye so afa atene mbeni Nzapa ayeke dä so ayeke sara mbeni kota kua na yâ ti dunia, a fa biani so mbeni nzapa tongaso ayeke ti lo dä ape.” Ambeni zo ni ahaka aye so Nzapa asara na aye ti “magie” nga tongana mbeni ye ti “ndima.” *
Me, e doit ti hunda tere ti e, e tene: Eskê aye so awandara ahinga alingbi awe ti tene ala tene so aye ayeke biani tongana ti so ala pensé? Kiringo tënë ni ayeke ên-ën. Awandara ahinga aye mingi, me mingi ti ala ahinga so aye mingi angbâ so ade ala hinga ni ape nga so peut-être ala yeke hinga ni lâ oko ape. Ni la, na ndo ti tënë ti gingo nda ti aye so angoro e, mbeni kota wandara, Steven Weinberg, atene: “E lingbi lâ oko pëpe ti hinga nda ti aye kue.” Pakara Martin Rees, so ayeke nga mbeni wandara, atene: “Ambeni ye ayeke dä so peut-être azo ayeke hinga ye lâ oko ape na ndo ni.” Ti tâ tënë ni, na ndo ti aye kue so ayeke na yâ ti dunia, ti londo na akete cellule ti si na aye kue so ayeke na lê ti nduzu, gbâ ti aye angbâ so awandara ti laso ade ti hinga ni ape. Na tapande:
Awandara so ayeke gi nda ti aye na ndo ti azo, anyama nga na akeke ade ti hinga kue ape lege so aye ayeke tambela na yâ ti acellule. Na tapande lege so acellule ni ayeke wara na ngangu, tongana nyen la ala yeke sara si akobe so e te asara si e kono nzoni nga si e duti na nzoni seni, nga lege so ala yeke kangbi ti ga ambage nde nde ti tere ti zo. Ahundango ndo so ayeke aye so ade awandara agbu ndani nzoni kue ape.
Ngangu so sese ayeke na ni ti gboto na aye na mbage ti lo ayeke sara ngangu na ndo ti e lakue. A yeke mbeni ye so ahon gbungo li ti awandara. Ade ala hinga kue ape tongana nyen la ngangu ni so ayeke gboto e lakue na sese na peko ti so e huru na lê ti nduzu, nga tongana nyen la ngangu so ayeke sara si nze angbâ lakue ti ngoro na tere ti sese.
Ambeni wandara so ayeke gi ti hinga aye so ayeke na lê ti nduzu atene so aye mingi ayeke na yâ ti dunia so, so azo alingbi ti bâ ni ape, atâa ala sara kua na angangu machine so ala sigigi na ni. Juska laso, ade azo ahinga aye ni so kue ape.
Ambeni ye angbâ so awandara ade ti hinga ni kue ape. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti hinga ni tongaso? Mbeni wandara atene: “Aye so e hinga ni pëpe ayeke mingi ahon ati so e hinga ni awe. Ti mbi, mbi bâ so aye so awandara ahinga ayeke pika bê ti zo mingi, ayeke mû na zo nzara ti hinga ye mingi ahon ti kozo nga ti duti nduru ti manda afini ye.”
Ni la, tongana mo pensé so ndara ti azo apeut ti mû place ti Bible nga ti kanga lege na azo ti mä na bê na Nzapa, gbu li na ndo ti tënë so: So awandara awara lege pëpe ti hinga ambeni ye so ayeke na yâ ti dunia, atâa so ala sara kua na angangu machine, a ye ti fa so aye ni so ayeke dä ape? Na ndo ti mbaï nga na guengo na li ni ti gingo nda ti aye so ayeke na lê ti nduzu, mbeni bakari (Encyclopedia Britannica) atene: “Atâa so a ga nduru ti sara ngu 4000 tongaso awe la awandara ayeke gi nda ti aye na ndo ti aye so ayeke na lê ti nduzu, aye mingi angbâ so ade azo ahinga ni ape legeoko tongana ti azo ti kodoro ti Babylone.”
A-Témoin ti Jéhovah abâ so zo oko oko ayeke na droit ti duti na bango ndo ti lo wani na ndo ti tënë so. E yeke sara angangu kue ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible so atene: “Zia azo kue ahinga so ala yeke sara ye na lege ni.” (aPhilippien 4:5). Ni la, e tisa mo ti bâ tongana nyen la atënë so awandara atene nga na atënë ti Bible ague oko.
^ par. 9 Ambeni zo ake ti mä na bê na atënë ti Bible ndali ti afango ye ti a-eglize ti ândö nga na ti laso. Na tapande, a-eglize ni afa atene sese la ayeke na milieu ti aye kue so ayeke na ndo ti gigi wala ti so ala tene Nzapa aleke dunia gi na yâ ti lango omene, so na yâ ti lango oko mo yeke wara l’heure 24. Bâ encadré so atene: “ Bible nga na aye so awandara afa.”


text:
1Ando, awayanga-Nzapa ti mvene ayeke na popo ti azo ti Israel. Legeoko nga, fade ambeni wafango-ye ti mvene ayeke duti na popo ti ala, a-ita. Na lege ti mayere, azo ni so ayeke ga na ambeni fango ye ti mvene so ayeke gue na zo na kuâ. Azo ni so ayeke gue ngbii ti ke tënë ti Gbia so asoo ala; sarango ye ti ala ayeke bi ala gi hio tongaso na ya ti kpale so ayeke mingo ala. 2Fade azo mingi ayeke mu peko ti awafango-ye ti mvene so ti sara aye ti potopoto so ala yeke sara. Ndali ti azo tongaso, azo ayeke zonga lege ti taa-tënë. 3Ndali ti nzara ti nginza, azo so ayeke handa ala ti te ala na lege ti atënë ti mvene. Me ti azo ni, aninga mingi so ngbanga ti ala alondo awe, ngbanga so aga nduru ti ti na ndö ti ala: kpale so ayeke mingo ala ade yongoro pepe. 4Biani, a-ange so asara siokpari ando so, Nzapa azia ala senge tongaso pepe, me lo bi ala na ya ti kota wâ, lo kanga ala na zingiri na ya ti vukongo ndo ti bata ala, ti ku na lango ti fango ngbanga. 5Nzapa azia nga ando dunia ti kozoni senge tongaso pepe. Ndali ti sioni sarango ye ti azo ti dunia ni, lo sara si kota ngu apika, asuku amu ndo kue; lo bata gi Noe, zo ti fango lege ti mbirimbiri na azo, lo na ambeni zo mbarambara. 6Nzapa afâ nga ngbanga na li ti azo ti agbata ti Sodome na Gomore si lo gbi agbata ni so. Lo sara tongaso ti fa tapande na azo ti sioni atene, fade mara ti ye so ayeke si na ala. 7Nzapa azi Lot, zo ti mbirimbiri; be ti Lot aso lani mingi na sarango ye ti potopoto ti asioni zo ti ngoi ti lo. 8Biani, koli ti mbirimbiri so asara kodro na popo ti azo ni. Lakue lo yeke ma ala si lo yeke baa aye so ala yeke sara. Lakue lakue, aye ti sioni so azo ni ayeke sara, tënë ni ayeke te ya ti be ti zo ti mbirimbiri so. 9So ti tene, Kota Gbia alingbi ti zi azo so amu tere ti ala kue na lo na ya ti ye ti tarango be si lo yeke bata azo ti kirikiri ti fâ ngbanga na li ti ala na lango ti fango ngbanga. 10Lo yeke fâ ande ngbanga kozoni na li ti azo so ayeke sara aye ti potopoto na lege ti nzara ti aye ti kirikiri so ayeke na be ti ala si ala baa komandema ti Nzapa tongana buba ye na le ti ala. Awafango-ye ti mvene so abaa tere ti ala tongana azo so alingbi awe; baba ahon ndö ti ala, ayingo ti yayu so ayeke na gonda, azo ni akpe mbeto ti ala pepe si ala yeke zonga ala. 11Ataa a-ange so ngangu ti ala ahon ti awafango-ye ti mvene so, laoko ala bi tënë ti zongango ndo na li ti ayingo ti yayu ni na le ti Kota Gbia pepe. 12Me sarango ye ti azo so ayeke tongana ti anyama so ahinga ndo pepe; anyama so a du ala gi titene azo agbu ala si afâ ala. Azo ni ayeke zonga ye so ala hinga nda ni pepe; fade ala yeke kui tongana anyama so. 13Futa so ala yeke wara ande na peko ti sarango ye ti kirikiri ti ala ni laa. Ye so anzere na be ti azo ni ayeke sarango ye ti kamene na kota lâ. Tongana ala duti na ndo oko na ala, a-ita, ti te ti nyon, so ayeke mbeni ye ti kamene si ayeke sara titene iri ti ala abuba. Azo ni ayeke wara ngia na lege ti handango ala, a-ita. 14Le ti ala ayeke za na nzara ti gingo awali; nzara ti sarango siokpari ayeke hunzi na be ti ala oko pepe. Ala yeke handa azo so be ti ala ade ti kpengba pepe; nzara ti warango ye ti ala ahon ti azo kue. Ala yeke azo so a deba ala awe! 15Ala do lege ti mbirimbiri azia awe, ala girisa lege si ala mu peko ti Balaam, molenge ti Bosor. Balaam ayeda ti wara nginza titene lo sara ye ti sioni. 16Me a gboto mê ti lo ndali ti ngangu li ti lo: mbeni lele, nyama so ayeke tene ka tënë pepe, amu go ti zo ti tene tënë, ti kanga lege na wayanga-Nzapa so li ti lo ayeke daa pepe so. 17Awafango-ye ti mvene so ayeke tongana ali ti ngu so ahole, ala yeke tongana ambinda so kota pupu ayeke hon na ni. Nzapa aleke ndo so avuko pitipiti ti ku na ala. 18Ala yeke diko agba ti tënë, me ayeke gi asenge senge tënë, ala yeke handa azo so asigigi gi fafadeso na popo ti azo so agirisa lege awe. Awafango-ye ti mvene ayeke mu asioni nzara ti sarango ye ti kamene so ayeke na be ti ala ti gbu azo ni na ya ti gbanda ti ala. 19Ala yeke mu zendo na azo atene, fade ala yeke zi azo ni na gbe ti ngbaa. Andaa ala wani ayeke angbaa ti aye so ayeke gboto ala ti gue na ala na kuâ, ngbanga ti so zo ayeke ngbaa ti ye so nzara ni ahon ndö ti lo. 20Azo so azi tere ti ala awe na ya ti aye ti potopoto ti dunia na lege so ala hinga Jésus Christ, Kota Gbia ti e na Wasongo e, tongana ala kiri ayoro tere ti ala na ya ti aye ti potopoto ni titene ahon ndö ti ala si akanga ala, fade dutingo ti ala ayeke ga sioni mingi ahon ti kozoni. 21Ti azo ni so, ayeke fade nzoni titene ala hinga lege ti mbirimbiri pepe. Sioni ni ayeke so, ala hinga lege ni awe si na pekoni, ala do lege ti atënë ti ndia ti Nzapa so a fa na ala kozoni so azia. 22Ye so asi na ala alingbi na toli so ayeke taa-tënë; toli ni atene: “Mbo akiri na tere ti kobe so lo de na sese awe” si “nguru so a sukula lo fafadeso, akiri ati na ya ti potopoto.”
Copyright
Learn More