text:
1Amba nih tï eyi awu, gü ba, ngü ka wü di enga Yïsarayele fa ngü ka wü ganzi kpara eyi. 2Angü de-a wü di enga Yïsarayele, a de gina nguwa wü kpara, ta te Me sere ngü ka-ye fü a gbü Ngari ye. 3Ah fanü, wü gara wü di enga Yïsarayele la le ngü ka Me de, amba yi mere e afï, gü ba, Me ena ace ewü ʼburu ace, teka ngü ka wü bu wü, la de. Me tï ace ewü ʼburu ʼburu de, angü wüh de wü vüngüte kaka. 4Te di bala, Me ngbü fï bü emere wü ngü te engu ngbü emala. Ah tï afü ngü ka-ye, baka nda wü kpara füh kotö ne, te ewü ngbü esutu wu ne, nda de. Angü Miri Davidi ba ta ngü la eyi gbü Ngari Me, gü ba, "Wayi bala Me, gbü wü ngü ka-mü, te mü ngbü emala ʼburu, mü su wu nda-mü de, mü ngbü emere ngü la te bala. Kükürü de, angü, te mü kolo ngü ka wü kpara la, wü kpara ʼburu ena awu, gü ba, mü kolo ngü la eyi mbi reke areke." 5Gara kpara tï eyi amala, gü ba, "Te ni mere siti ngü la, ngü la tï eyi asere fü wü kpara, gü ba, Me ka-ye de züka kpara duu me-ye. Te di bala, Me ena ato kuru te ni teka ngü la, neh teka ne?" 6Dela, ah de töndö ngü de? Me de kpara te ngbü ekolo ngü ka wü kpara ʼburu ereke areke. Teka ngü la, Me tï eyi ato kuru te nih, teka dürü ngü ka-nih. 7Gara kpara ena aga yïkï, gü ba, "Te wü kpara di ngbü egbo nga ïrï Me, teka siti ngü te ni ngbü emere ne la, Me ena adu ato kuru te ni, teka siti ngü la, neh teka ne?" 8Ngü la, ah ge baka e te wüh ga, nih tï eyi adi emere siti ngü, angü züka ngü ena akoro gbü ngü ka-nih la, fü wü kpara adu agbo nga ïrï Me, teka wü siti ngü te ni ngbü emere la. Dela ne töndö ngü ne? Wü gara kpara ngbü esiti ïrï a, gü ba, a ngbü kpah cu emala ngü bala me-a. Dela mere siti wu. Me ena ato kuru te mene wü kpara, te ewü ngbü emala ngü de bala ne, te gara. 9Wü gara ngbü efï nda-wü, gü ba, ngü ka-ani, wü di enga Yïsarayele, reke fa nda nguwa gara wü kpara. Amba ah bala de. Angü wü kpara füh kotö ne ʼburu ngbü emere siti ngü. Te di bala Me ena ato kuru te wü siti wü kpara la ʼburu, kpah baka ngü te ma mala fü yi la. Anga wüh de wü di enga Yïsarayele, anga nguwa ganzi wü kpara. 10Ah kpah baka ngü ta te wüh ba gbü Ngari Me gügü, gü ba, "Kpara biringbö, te ngbü emere züka ngü gbü jia Me, nda kü ma. 11Kpara biringbö te ngü ka Me rï eyi gbü nzönzö na mbi mbi mbi, nda ma. Kpara te to te-ye adi emere ngü ka Me de maguma ye ʼburu ʼburu, nda kpah ma. 12Wü kpara ʼburu ce ngü ka Me eyi. Wüh fü te-wü eyi ʼburu emere bi siti ngü gbü jia Me. Kpara biringbö te ngbü emere züka ngü nda ma. 13Wü ngü te wüh ngbü emala, ngbü esere nga siti ngü ka-ewü, te ewü ngbü efï, angü ngü ka-ewü la koro eyi baka zizi e, te sese ngbü efu afu. Wüh ngbü fï bü esu wu, da edi ngü te wü bu wü, kpah da emala wü gara kpeke ngü, te ngbü ecuru wü bu wü, baka kpürü, te ngbü ede kpara me-ye. 14Bi lara ngü sibi gömö ewü fa sü, angü wüh ngbü fï bü esoko wü bu wü, da esiri ewü. Fü ngü la angbü eto cïnga emaguma wü bu wü la efa sü. 15Maguma ewü ngbü enzu kere kere, fü ewü angbü emörö kpara teka siti maguma wü la. 16Gbü wü sü ʼburu te ewü ngbü ekoro tete, wüh ngbü fï bü eto cïnga te wü bu wü. 17Wüh le züka ngü, te ngbü eto gu ngü ne, nda-wü de. 18Wüh le ngü ka Me ʼburu ʼburu de. Wüh kpe cürü Me kpah de." Dela ngü te wüh ba gbü Ngari Me, teka wü kpara te ewü ngbü emere siti ngü de bala ne. 19Wü di enga wüna, dela ngü te ma le amala fü yi, gü ba, kpara biringbö, te di züka kpara gbü jia Me, nda ma. De-a, wü di enga Yïsarayele, ah le de a wu awu, gü ba, a kpah de siti wü kpara, Me ena ato kuru te a kpah ato teka siti ngü ka-a, angü Ngari Me mala bala. Te di bala, kpara biringbö füh kotö sene, te ena aga yïkï, nda ma. Angü Me ena ato kuru te wü kpara füh kotö ne ʼburu, anga ah ena adi de wü di enga Yïsarayele, anga wü ganzi kpara. 20Kpara biringbö ladü te ngbü emere wü Rïrï ka Me la ʼburu ereke areke fanü? Kpara te mere ngü la bala nda kü ma! Angü kpara biringbö te to tadu te Me gbü ngü ka Rïrï la nda kü ma! Amba Rïrï ka Me la ngbü esere fü nih, nga wü siti ngü, de te nih ngbü emere ne. 21Wü di enga wüna, Me fï nga kaje, te ngü ka-nih ena akoro tete mbi gbü jia ni Me, ne eyi cu me-ye. Enatikine, Me sere ngü la eyi fü nih. Ah de ngü ka rïrï nda de. Ah ka-ye de ngü te Me reke me-ye, baka ngü ta te wü mürü dofo ba gbü Ngari Me gügü. Ngü la, ah ka-ye de ngü ka Yesu Kurisito, te ena aküwa wü kpara me-ye. Angü te mü to maguma mü eyi fü Yesu Kurisito la, Me ena aceka mü baka züka kpara ka-ye tete, anga mü de enga Yïsarayele, anga mü de ganzi kpara. Te di bala, Me tï afüwa a, zu wü di enga Yïsarayele ne, nda kpah de, 23angü a ngbü kpah emere siti ngü baka gara wü kpara füh kotö ne ʼburu. Angü züka kpara biringbö, te di mbi gbü jia Me, nda ma. 24Amba Me de mürü züka maguma, te le wü kpara fa sü. Fü engu ayia afa wü kpara gbü siti ngü ka-ewü, teka ngü ka Yesu Kurisito. 25Angü Me tima Yesu Kurisito füh kotö sene, fü ah akpi teka areke ngü esüka nih de wü ye. Mene wü kpara te ewü ena ato maguma wü fü Yesu, Me ena aboro siti ngü ka-ewü. Dene eyi mene kaje te kpara ena akoro tete na mbi gbü jia Me. Te kpo ta gügü, zalü akoro enatikine, Me ngbü engbü de gu maguma ye, teka ngü ka siti ngü ka wü kpara. Ah le ato kuru te wü kpara kere la de. Yi ngbü efï, gü ba, Me wu wü siti ngü ka-ani de? Ah bala de. Me de züka miri, te ngbü emere zu ngü. Engu wu da eye süka ngü ka wü kpara mbi mbi mbi ne kpo. Ngü te engu le ato kuru te nih kere de ne, angü engu ce la lakï fü nih, teka fü nih afü maguma nih, fü nih aküwa. Tïtïne, dene eyi züka kaje te Me sere, teka areke ngü di esüka nih de wü ye. Angü Yesu Kurisito kpi eyi, teka afa nih gbü siti ngü ka-nih, de ngüte ye te tökö ne. Te nih to maguma nih eyi fefe na la, nih ena aküwa. Dela ngü te ngbü esere, gü ba, Me de kpara te wu da eye süka ngü ka wü kpara ʼburu mbi mbi mbi ne. 27Te di bala ne, te Me ngbü eceka nih baka züka kpara, ʼduwa teka ngü ka Yesu la, mü ena acu ngü mü, gü ba, ni de kpeke kpara, neh baye baye? Mü ngbü efï, gü ba, Me ngbü ele ni, teka züka ngü te ni ngbü emere ne? Ah bala de! Ngü ka-nih reke gbü jia Me, bü teka te nih to maguma nih eyi fü Yesu Kurisito. 28Ngü ka-nih koro gbü jia Me mbi, neh teka ne? Anga ah teka te nih ngbü emere wü Rïrï, ta te Müse ba gbü Ngari Me ne? Ah bala kpah de! Ngü ka-nih koro gbü jia Me ʼbe, nzö teka te nih to maguma nih eyi fü Yesu Kurisito. 29Fïngangü ka-yi gü ba, Me ngbü ele ka-ye bü nzö wü di enga Yïsarayele? Ah bala de! Me ngbü ele nguwa wü kpara füh kotö ne ʼburu. 30Me ka-ye kü biringbö. Kaje te kpara ena aküwa tete na, ka-ye kpah ngbee biringbö, ʼduwa te kpara to maguma ye eyi fü Yesu la. Ngü ma, te ah de enga Yïsarayele, anga ganzi kpara. 31Fïngangü ka wü gara kpara gü ba, nih, wü kpara ka Yesu, ngbü eceka Rïrï ka Me, ta te engu to gömö Müse ne, baka töndö ngü. Amba ah bala de! Tïtïne, baka te nih to maguma nih eyi fü Yesu Kurisito ne, nih wu si-ngü gbü Rïrï ka Me la eyi fanü.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
NGBÂ TI DUTI BE-TA-ZO NA JÉHOVAH
Kota bungbi ti aTémoin ti Jéhovah ti 2016
E yeke na ngia ti tisa mo ti ga na kota bungbi ti lango ota so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ni na ngu so.
AMBENI YE SO A YEKE SARA NA NGOI TI KOTA BUNGBI NI
Vendredi: Na lege ti adiskur nga na anduru vidéo, a yeke fa ande tongana nyen la Jésus Christ azia mbeni nzoni tapande ti “dutingo” be-ta-zo na Nzapa.—Kusala 2:27.
Samedi: E yeke bâ ande tongana nyen la mbeti ti Job afa na e ti ngbâ ti duti be-ta-zo atâa aye ti ngangu so asi na e.
Dimanche: Na lege ti mbeni vidéo, e yeke bâ ande tongana nyen la Gbia Ézéchias ‘azia bê ti lo na Jéhovah’ atâa so awato ti lo angoro kodoro ti lo ti sara bira na lo.—2 aGbia 18:6.
AZO WA LA ALINGBI TI GUE?
Azo kue. Zo ayeke lï kâ senge senge, a yeke hunda nginza na zo ape.
Bâ programne ni kue, na bâ akete mbage ti avidéo so a yeke fa na ngoi ti kota bungbi ni.
TI HINGA AMBENI TËNË
E yeke gue ka na akota bungbi ngbanga ti nyen?
Ngu oko oko, fani ota, e yeke wara tere ndali ti akota bungbi ti e. Mo lingbi ti bâ nzoni dä tongana nyen?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Afarizien na asadusien aga nduru na tere ti Jésus; ala ye ti sara si lo ti na ya ti gbanda ti ala. Nilaa ala hunda na lo titene lo sara mbeni ye ti kpene ti fa na ala so Nzapa laa atokua lo. 2Me Jésus akiri tënë na ala: “Na lakui, tongana le ti nduzu abe bengo, ala tene: ‘Kekereke, le ti nduzu ayeke nzoni.’ 3Na ndaperere, tongana le ti nduzu abe si akiri avuko vukongo, ala tene: ‘Fade ngu ayeke pika.’ Ala hinga ti fa nda ti le ti nduzu, me aye so ayeke si fadeso, ala lingbi ti fa nda ni pepe! 4Azo ti fadeso ayeke azo ti sioni, ala yeke ma yanga ti Nzapa pepe! Ala yeke hunda ti baa mbeni ye ti kpene, me fade ala yeke baa mbeni ye ti kpene oko pepe, gi ye ti kpene so asi ando na Jonas so alingbi awe!” Na pekoni, Jésus azia ala na ndo so si lo mu lege, lo hon. 5So adisiple ayeke fâ kota ngu ti gue na mbage ni kâ, ala girisa ti mu mapa. 6Jésus atene na ala: “Ala sara hange! Le ti ala akpengba na mama ti mapa ti afarizien na ti asadusien!” 7Adisiple atene na popo ti ala: “Lo yeke tene tënë so, ngbanga ti so e mu mapa pepe.” 8Jésus ahinga tënë so ala yeke tene na popo ti ala si lo hunda ala, lo tene: “Ala azo ti kete mabe, tënë ti nyen laa ala yeke tene na popo ti ala na ndö ti tënë ti mapa so ala yeke na ni pepe so? 9Ala de ti hinga ndo pepe? Mapa oku so akoli saki oku ate so, ala ro lani tanga ni asi sakpa oke? Ala dabe ti ala na ni pepe? 10Mapa mbarambara so akoli saki osio ate so, ala ro tanga ni asi sakpa oke? Ala dabe ti ala nga na ni pepe? 11Mbi tene fade na ala, mbi tene: ‘Ayeke nzoni le ti ala akpengba na mama ti mapa ti afarizien na ti asadusien!’ Mbi yeke tene tënë ti mapa pepe. Asara tongana nyen si ala ma ya ti tënë ti mbi ni pepe so?” 12Tongaso, adisiple ahinga atene, lo yeke tene tënë na ala titene ala kpe mama ti mapa pepe, me ala kpe fango ye ti afarizien na ti asadusien. 13Jésus asi nduru na sese ti Sezare ti Philippe. Lo hunda adisiple ti lo, lo tene: “Azo ayeke tene Molenge ti Zo ayeke zo wa?” 14Ala kiri tënë na lo: “Ambeni zo atene, mo yeke Jean-Baptiste, ambeni atene, mo yeke Élie si ambeni nga atene, mo yeke Jérémie wala mbeni wayanga-Nzapa.” 15Jésus akiri ahunda ala: “Me ti ala, ala tene mbi yeke zo wa?” 16Simon Pierre akiri tënë: “Mo yeke Mesii, Molenge ti Nzapa so ayeke na fini.” 17Jésus akiri tënë na lo: “Ti mo nzoni Simon, molenge ti Jean! Tënë so mo tene so, zo laa azia ni na yanga ti mo pepe, me Babâ ti mbi so ayeke na yayu laa afa na mo. 18Tongaso mbi tene na mo: mo yeke Pierre. Na ndö ti têne so, mbi yeke leke ande Eglize ti mbi; fade kuâ ayeke na ngangu pepe ti hon ndö ti Eglize ti mbi. 19Mbi yeke mu ande na mo akerere ti yanga ti Kodro-gbia ti yayu. Ye so kue mo yeke gbanzi lege ni na sese ge, fade Nzapa ayeke gbanzi lege ni na yayu kâ. Ye so kue mo yeke zi lege ni na sese ge, fade Nzapa ayeke zi lege ni na yayu kâ.” 20Na pekoni, Jésus amu yanga na adisiple ti lo, atene: “Ala tene na zo pepe atene, mbi yeke Mesii.” 21Ti londo na ndembe ni so, Jésus ato nda ti tene tënë polele na adisiple ti lo, atene: “Alingbi mbi gue na Jérusalem ti baa pasi mingi na maboko ti akangba na akota wayango-sandaga na awafango-ndia. Ala yeke fâ mbi, me na lango ota ni, mbi yeke zingo na kuâ.” 22Pierre amu Jésus, ague na lo yongoro kete si lo to nda ti suku na lo, lo tene: “Kota Gbia, Nzapa abata mo! Ye so mo tene tënë ni so ayeke si na mo pepe!” 23Me Jésus abaa ndo na peko si lo tene na Pierre: “Satan, hon kâ na tere ti mbi! Mo yeke gi ti kinda mbi, ngbanga ti so bango ndo ti mo ayeke tongana ti Nzapa pepe, me ayeke tongana ti zo.” 24Na pekoni, Jésus atene na adisiple ti lo: “Tongana mbeni zo aye ti mu peko ti mbi, ayeke nzoni lo zia ti gbu li ti lo na ndö ti lo wani, lo yo keke ti kroa ti lo si lo mu peko ti mbi. 25Biani, zo so aye ti soo fini ti lo, fade lo yeke girisa ni; me zo so ayeke girisa fini ti lo ndali ti mbi, fade lo yeke kiri ti wara ni. 26Tongana zo awara aye ti dunia so kue si lo girisa fini ti lo, nzoni ye ti nyen laa lo yeke wara na peko ni? Nyen laa zo alingbi ti mu ti vo na fini ti lo? 27Biani, Molenge ti Zo ayeke ga ande na a-ange ti lo na ya ti gonda ti Babâ ti lo. Fade lo yeke futa zo oko oko alingbi na sarango ye ti lo. 28Mbi tene na ala taa-tënë: na popo ti azo so ge so, ambeni ayeke kui pepe ngbii ala baa Molenge ti Zo so ayeke ga ti duti tongana Gbia.”
Copyright
Learn More


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Nyen la apusu azo mingi ti yeda so mbeni Zo so acréé aye kue ayeke dä?
A sara angu 3000 tongaso awe, mbeni zo ti sungo psaume atene: “Lege so Mo sara mbi ayeke ye ti dongo bê na ye ti kpene.” (Psaume 139:14). Tongana mo bâ tongana nyen la mbeni bébé abâ gigi na lege ti mbeni kete cellule, a pika bê ti mo ape? Azo mingi atene so mbeni Zo la acréé aye kue so ayeke na fini.—Diko Psaume 139:13-17; aHébreu 3:4.
Zo so acréé dunia kue nga na sese ti tene azo, anyama nga na akeke aduti dä, a yeke lo la lo sara nga si fini abâ gigi (Psaume 36:10). Lo sara lisoro na azo nga lo sara tënë na ndo ti lo wani na e.—Diko Ésaïe 45:18.
E azo e ga na lege ti anyama?
Na yâ ti anzene nzene ye mingi, tere ti e azo akpa tere na ti anyama. Me, a yeke ndali ti so a créé azo nga na anyama ti duti na fini na ndo ti sese ge. Nzapa asara lani kozo zo, pëpe na lege ti nyama, me lo mû fuku ti sese la lo leke na zo ni.—Diko Genèse 1:24; 2:7.
Azo ayeke nde na anyama na lege ti akota ye use. Kozo ni, azo alingbi ti hinga Zo so asara ala, ala lingbi ti ye lo nga ti ne lo. Use ni, a leke azo lani ti duti na fini lakue lakue, me anyama ape. Me laso, azo kue ayeke kui ndali ti Adam so ake lani fango lege ti Zo so acréé aye kue.—Diko Genèse 1:27; 2:15-17.


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Ndu bê ti azo na lege ti buku “Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”
NDANI SO A YEKE KOTA YE: A lingbi azo ahinga andia ti Jéhovah nga ala sara ye alingbi na ni tongaso si ala voro lo na lege so lo yeda na ni (És 2:3, 4). Buku “Ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”, so ayeke use buku so e yeke manda na ye na azo, ayeke mû maboko na azo so e sara étude na ala ti bâ tongana nyen la amama-ndia ti Bible andu fini ti ala ti lâ oko oko (aHb 5:14). A lingbi e gi ti ndu bê ti ala na ngoi so e yeke fa ye na ala tongaso si ala lingbi ti duti na mbeni nzoni bibe so apusu ala ti sara achangement.—aRm 6:17.
LEGE TI SARA NI:
Leke tere ti mo nzoni, gi ti hinga abezoin ti zo ni. Leke ambeni hundango ndo so ayeke mû maboko na mo ti hinga apensé ti lo nga na atënë ti bê ti lo na ndo ti ye so lo yeke manda.
—aPr 20:5; be 259
Sara kua na a-encadré so ayeke na yâ ti buku ni ti mû maboko na zo so ayeke manda Bible ni ti bâ so a yeke kota ye ti sara ye alingbi na amama-ndia ti Bible
Mû maboko na wamandango Bible ni ti gbu li na ndo ti adesizion so andu conscience ti zo oko oko, me mû desizion na place ti lo pëpe.
—aGl 6:5
Na kode, gi ti bâ wala wamandango Bible ni ayeke na bezoin ti mungo maboko ti sara ye alingbi na ambeni mama-ndia ti Bible. Na nzoni bê, wa lo ti zia si ndoye so lo yeke na ni na mbage ti Jéhovah apusu lo ti sara achangement.
—aPr 27:11; Jn 14:31


text:
KOTA MAMA-TENE Ni | ZO AYEKE TÂ NA BEZOIN TI SAMBELA?
Sambela: Anzoni ye ti pekoni
Mingi ni, kozo ti tene e komanse ti sara mbeni kua, peut-être e hunda ka tere ti e, e tene: ‘Nyen la mbi yeke wara na pekoni? Me so e tene tongaso, a ye ti fa so e yeke mbeni zo so e ye ka gi intérêt ti e? A yeke lakue tongaso ape. Mingi ni, e ye gi ti hinga wala ye so e sara ayeke nzoni. Même Job so ayeke mbeni nzoni zo ahunda tënë so, lo tene: ‘Tongana mbi iri lo, fade lo mä tënë ti mbi?’—Job 9:16, Tene ti Nzapa, Kozo Mbouki.
Na yâ ti ambage so ahon, e kue e bâ aye so afa so sambela ayeke pëpe gi mbeni senge mbage ti vorongo Nzapa tongaso wala gi mbeni ye so apeut ti aidé e ti yapu, me sambela ayeke kota ahon aye ni so. Tâ Nzapa ayeke mä asambela ti e. Tongana e sambela na mbeni lege so ayeke nzoni nga ndali ti aye so ayeke nzoni, lo yeke mä e. Ni la, Nzapa atisa e ti ga nduru na lo (Jacques 4:8). Tongaso, nyen la e lingbi ti wara tongana e yeke sambela ka lakue? Zia e bâ gi ambeni nzoni ye ti pekoni.
Siriri ti bê.
Tongana mo tingbi ka na akpale, bê ti mo ayeke gi ka mo mingi? Na yâ ti mara ti angoi tongaso, Bible awa e ti “ngbâ ti sambela lakue”, nga ti “hunda na Nzapa aye so agbu bê ti [e].” (1 aThessalonicien 5:17; aPhilippien 4:6). Bible atene so tongana e sambela Nzapa, “fade siriri ti Nzapa so ahon ndo ti bibe kue ayeke bata bê ti [e] nga na lege ti hingango ndo ti [e]”. (aPhilippien 4:7). E peut ti wara dengo bê tongana e fa atënë ti bê ti e na Babâ ti e ti yayu. Ni la, tongana ti so a fa na Psaume 55:23, Nzapa awa mo lo tene: “Mo zia kungba ti mo na ndo L’Éternel, na fade Lo bata mo.”
“Mo zia kungba ti mo na ndo L’Éternel, na fade Lo bata mo.”—Psaume 55:23
Azo mingi awara mara siriri ti bê ni so. Hee Ran, na Corée du Sud, atene: “Atâa so akpale ti mbi ayeke kota mingi, na peko ti so mbi sambela ngbanga ni, mbi bâ so mbi yapu nga mbi wara ngangu ti gbu ngangu na yâ ni.” Cecilia, na Philippines, atene: “So mbi yeke mama, a sara si mbi yeke gi ka bê ti mbi mingi na ndo ti molenge ti mbi ti wali nga na mama ti mbi, so kobela asara si lo hinga mbi encore ape. Me, teti so mbi yeke sambela ka lakue, a sara si mbi yeke gi bê mingi encore ape na ndo ti akpale so mbi yeke tingbi na ni lâ oko oko. Mbi hinga so Jéhovah ayeke mû maboko na mbi ti bâ lege ti ala.”
Dengo bê nga na ngangu na ngoi ti akpale.
Eskê kota mbeto asara mo awe? Peut-être ngbanga ti so fini ti mo ayeke na lê ti kuâ wala ndali ti so mbeni ye ti ngangu asi na mo? Ti sambela “Nzapa ti dengo bê kue” ayeke sara si mo wara ngangu. Bible atene so lo yeke dë “bê ti e na yâ ti ye ti vundu kue so e wara”. (2 aCorinthien 1:3, 4). Na tapande, na ngoi so Jésus agi bê ti lo ngangu mingi, Bible atene so “lo kuku na likuni ti lo na lo to nda ti sambela”. Ye ti pekoni ayeke so wa? “Mbeni ange alondo na yayu asi na tere ti lo, na ange ni akpengba lo.” (Luc 22:41, 43). Ambeni sioni zo agi lani ti zia mbeto na yâ ti Néhémie, so ayeke wakua ti Nzapa, si lo sara kua ti Nzapa pëpe. Lo sambela, lo tene: “Me fadeso, O Nzapa, Mo sara si mbi wara ngangu.” Ye so asi na pekoni afa so Nzapa a-aidé lo biani ti hon ndo ti mbeto ti lo nga ti hunzi kua ti lo ni (Néhémie 6:9-16). Reginald, na Ghana, afa ye so asi na lo tongana lo sambela. Lo tene: “Tongana mbi sambela, mbilimbili na ngoi so akpale ahon ndo ti mbi, mbi bâ so kamême mbi fa kpale ti mbi ni na mbeni zo so apeut ti aidé mbi nga so adë bê ti mbi so a lingbi mbi gi bê ti mbi encore ape.” Biani, Nzapa apeut ti dë bê ti e tongana e sambela lo.
Ndara so alondo na Nzapa.
Ambeni desizion so e yeke mû apeut ti sara ye na ndo ti e nga na ndo ti azo so e ye ala mingi. Nyen la apeut ti aidé e ti mû anzoni desizion? Bible atene: “Tongana ndara amanke mbeni zo na popo ti ala [mbilimbili na ngoi ti atara], zia lo ngbâ ti hunda ni na Nzapa, teti Nzapa ayeke mû ye na azo kue na lo yeke suku ngbanga ni pëpe; na a yeke mû ni na lo.” (Jacques 1:5). Tongana e sambela ti wara ndara, Nzapa apeut ti sara kua na yingo vulu ti lo ti aidé e ti mû anzoni desizion. Ni la, e peut ti hunda yingo vulu ti Nzapa ndali ti so Jésus atene: “Fade Babâ so ayeke na yayu ayeke mû yingo vulu na ala so ahunda ni na lo.”—Luc 11:13.
Même Jésus nga kue abâ so lo yeke na bezoin ti hunda Babâ ti lo ti aidé lo na ngoi so lo ye lani ti mû akota desizion. Na tapande, na ngoi so lo ye ti soro akoli 12 ti ga abazengele ti lo lani, Bible atene so “lo sambela Nzapa na bï ni so kue.”—Luc 6:12.
Legeoko tongana Jésus, bê ti azo mingi laso adë ti bâ so Nzapa akiri tënë na asambela ti ala so ala tene ni na lo ti hunda mungo maboko ti lo na yâ ti adesizion ti ala. Regina, na Philippines, afa akpale nde nde so lo tingbi na ni, na tapande, bango lege ti lo wani nga na ti sewa ti lo na peko ti kuâ ti koli ti lo, zingo lo na kua nga na kpale ti batango amolenge ti lo. Me nyen la a-aidé lo ti mû anzoni desizion? Lo tene: “Grâce na sambela, Jéhovah a-aidé mbi.” Kwabena, na Ghana, afa raison so lo hunda na Nzapa ti aidé lo, lo tene: “Mbi girisa kua ti nginza ti mbi so a payé mbi dä bien.” Na ngoi so lo yeke gbu li ti lo lani na ndo ti aye so lo doit ti sara, lo tene: “Mbi sambela Jéhovah mingi ti tene lo aidé mbi ti mû nzoni desizion.” Lo kiri, lo tene: “Mbi wara ngangu na ngoi so mbi bâ so Jéhovah a-aidé mbi ti soro mbeni kua so apeut ti aidé mbi ti wara aye so mbi yeke na bezoin ni nga ti sara na lo.” Mo nga kue, Nzapa apeut ti aidé mo, tongana mo sambela lo na ndo ti aye so alingbi ti sara mbeni ye na ndo ti songo ti mo na lo.
So gi kete mbage ti anzoni ye so sambela alingbi ti ga na ni na mo la. (Ti wara ambeni tapande ni, bâ encadré, “ Anzoni ye ti peko ti sambela.”) Me, ti wara anzoni ye ni so, kozoni kue mo yeke na bezoin ti hinga Nzapa nga ti hinga ye so bê ti lo aye. Tongana a yeke ye so mo ye la, e wa mo ti hunda aTémoin ti Jéhovah ti aidé mo ti manda Bible. * A yeke duti ande kozo ye so mo yeke sara ti ga nduru na ‘Lo so ayeke mä asambela’.—Psaume 65:3.
^ par. 14 Ti hinga atënë mingi na ndo ni, bâ aTémoin ti Jéhovah ti ndo so mo yeke dä wala gue na ndo ti site Internet ti e, www.jw.org.
TI HINGA AMBENI TËNË
Nzoni tënë ni ayeke so wa?
Gi ti hinga tënë ti Nzapa ni ayeke so wa, ndani so a yeke kota ye ti fa ni hio nga na ye so mo lingbi ti sara.
A-Témoin ti Jéhovah ayeke azo wa?
A-Témoin ti Jéhovah oke la mo hinga ala? Nyen la mo hinga biani na ndo ti e?


text:
1A yeke soro kota wayango-sandaga na popo ti azo si a yeke zia lo titene lo sara kua ti Nzapa ndali ti azo, ti leke tënë na popo ti azo na Nzapa. Kua ti kota wayango-sandaga ayeke ti ya aye so azo aga na ni na Nzapa, ti ya nga sandaga na Nzapa ndali ti asiokpari ti azo. 2Na lege ti sarango ye ti lo, ambeni ye mingi atia kota wayango-sandaga ni. Nilaa lo lingbi ti baa mawa ti azo so agirisa lege nga na ala so ahinga atene, sioni ye laa ala sara pepe. 3Ndali ti so aye atia lo na lege ti sarango ye ti lo, lo yeke ya sandaga na Nzapa gi ndali ti azo ti kodro pepe, me lo yeke ya nga sandaga ndali ti asiokpari ti lo wani. 4Zo ayeke mu tere ti lo wani ti si na kota ndo ni pepe, so ti tene, ti ga kota wayango-sandaga; me Nzapa laa ayeke iri zo ni tongana ti so lo iri ando Aaron. 5Ti Christ ayeke nga tongaso: lo mu tere ti lo wani ti si na kota ndo pepe ti ga kota wayango-sandaga; me Nzapa laa amu lo ti ga kota wayango-sandaga, Nzapa so atene na lo: “Mo yeke Molenge ti mbi, laso mbi ga Babâ ti mo awe.” 6Nzapa akiri atene nga, atene: “Mo yeke duti wayango-sandaga kpu na kpu tongana ti Melkisedeke.” 7Na ngoi so Jésus ayeke na sese so, lo hinga so Nzapa alingbi ti soo lo na kuâ. Lo sambela, lo voro tere ti lo na Nzapa, lo dekongo, lo toto na ngu ti le. Nzapa ama lo, ngbanga ti so lo sara tere ti lo kete si lo ma yanga ti Nzapa. 8Ataa so lo yeke Molenge ti Nzapa, lo ga zo ti mango yanga ti Nzapa na lege ti pasi so kue lo baa. 9So lo sara aye so kue lo lingbi fade ti sara awe, Jésus aga zo ti songo azo, lo yeke soo azo so kue ama yanga ti lo si lo yeke sara titene ala duti na fini lakue lakue. 10Nzapa azia lo kota wayango-sandaga tongana ti Melkisedeke. 11E yeke na tënë mingi ti tene na ala na ndö ti tënë so; me ayeke ngangu ti fa nda ti atënë ni, ngbanga ti so ala ga azo so ayeke ma ya ti tënë hio pepe. 12Ngoi ahon mingi so ala lingbi fade ti ga awafango-ye! Me ala kiri aga azo titene a kiri a fa na ala akozo tënë ti Nzapa. So aye ti fa atene, ala de ti kpengba titene a mu na ala kpengbango kobe pepe, ala ngba ti nyon ngu ti me. 13Zo so angba ti nyon me, andaa lo de kete molenge. Tënë na ndö ti ye so ayeke mbirimbiri, lo lingbi ti ma ya ni pepe. 14Kpengbango kobe ayeke ndali ti akangba, ngbanga ti so na lege ti sarango ye so ala yeke sara lakue, le ti ala azi awe ti hinga ye ti nzoni na ye ti sioni.
Copyright
Learn More


text:
1Kota wayango-sandaga ahunda Étienne, atene: “Tënë ni ayeke tongaso?” 2Étienne akiri tënë: “Ababâ, a-ita, ala ma mbi! Kozo titene kotara ti e Abraham ague ti duti na kodro ti Haran, Nzapa ti gonda asi na lo na Mezopotamii 3si atene na lo: ‘Zia kodro ti mo na asewa ti mo, mo gue na kodro so mbi yeke fa na mo.’ 4Tongaso Abraham azia kodro ti Kalde si lo gue lo duti na kodro ti Haran. Na peko ti so babâ ti lo akui awe, Nzapa azi lo kâ si aga na lo ge na sese so ala yeke daa fadeso. 5Nzapa amu na lo mbeni sese na kodro ni pepe titene aga ti lo wani, ataa kete kete ndo titene lo zia gere ti lo daa. Me Nzapa atene na lo: ‘Fade mbi yeke mu kodro ni na mo titene aga ti mo na ahale ti mo.’ Andaa na ndembe ni so, Abraham ayeke na molenge pepe. 6Nzapa atene na lo: ‘Fade ahale ti mo ayeke duti na mbeni kodro wande. Kâ, azo ayeke sara ala na ngbaa si ayeke sara ala pasi na ya ti ngu ngbangbo osio. 7Me fade mbi yeke fâ ngbanga na li ti azo ti mara so asara ala na ngbaa so si na pekoni, ala yeke sigigi na kodro ti ngbaa ni ti ga ti voro mbi na ndo so.’ 8Na pekoni, Nzapa na Abraham asara mbuki na lege ti ganza. Tongaso Abraham afâ Isaac na ganza lango miombe na peko ti so a du lo; Isaac nga afâ molenge ti lo Jacob na ganza; Jacob afâ amolenge ti lo baleoko na use na ganza, ala so ayeke akotara ti e. 9“Akotara ti e asara kota be na tere ti Joseph, ala ka lo si lo ga ngbaa na kodro ti Ezipte. Me Nzapa ayeke na lo. 10Nzapa azi lo na ya ti aye ti ngangu so kue asi na lo. So Joseph asi na gbe ti Faraon, gbia ti Ezipte, Nzapa amu na lo ndara si lo sara titene gbia ni abaa lo na nzoni le. Tongaso gbia ni azia Joseph ti sara komandema na ndö ti Ezipte nga na ndö ti aye ti da ti lo kue. 11Andaa mbeni kota nzara ati na ya ti kodro ti Ezipte na ti Kanaan kue. Pasi ayeke mingi, akotara ti e awara kobe ti tengo ni pepe. 12So Jacob ama atene, kobe ti tengo ni ayeke na Ezipte, lo tokua akotara ti e kâ ti kozoni. 13Na guengo ti ala ti fani use ni, Joseph afa tere ti lo na a-ita ti lo si Faraon ahinga asewa ti Joseph. 14Tongaso Joseph atokua titene a ga na babâ ti lo Jacob nga na azo ti sewa ti lo so wungo ti ala kue ayeke balembarambara na oku. 15Nilaa Jacob ague na Ezipte. Kâ laa lo na akotara ti e akui. 16A mu kuâ ti ala, a gue na ni na gbata ti Sishem si a lu ala na ya ti du ti kuâ so Abraham avo ando kâ na nginza na maboko ti amolenge ti Hamor. 17“So ngoi aga nduru titene tënë ti zendo so Nzapa amu ando na Abraham aga taa-tënë, azo ti mara ti e adu mingi si ala si singo na Ezipte. 18Na pekoni, mbeni gbia so ahinga Joseph pepe, ako na ndö ti mbata ti gbia na kodro ti Ezipte. 19Lo handa azo ti mara ti e si lo sara pasi na akotara ti e; lo gbu ala na ngangu ti zia akete molenge ti ala na gigi titene amolenge ni akui. 20Na ngoi so laa a du Moïse, lo yeke pendere na le ti Nzapa. A bata lo na ya ti da nze ota. 21Na ndembe so a zia lo na gigi, molenge ti Faraon ti wali amu lo, abata lo tongana molenge ti lo wani. 22Moïse amanda akode kue ti azo ti Ezipte. Lege ti tenengo tënë ti lo na sarango aye ti lo ayeke fa so lo yeke kpengba zo. 23So ngu ti Moïse alingbi baleosio awe, lo leke na be ti lo ti gue ti baa a-ita ti lo, azo ti Israel. 24Lo baa mbeni ita ti lo so mbeni zo ti Ezipte ayeke sara pasi na lo. Tongaso lo gbu koko ti ita ti lo so ayeke baa pasi so, lo kiri peko ti sioni ni na zo ti Ezipte si lo fâ lo. 25Lo baa ti lo, lo tene fade a-ita ti lo, azo ti Israel ayeke hinga atene, na lege ti lo laa Nzapa ayeke sara titene ala sigigi na gbe ti ngbaa; me azo ti Israel ama ya ni pepe. 26Lango oko na pekoni, lo baa azo ti Israel use so ayeke tiri si lo gue ti leke songo na popo ti ala. Lo tene na ala: ‘A-ita ti mbi, ala ma mbi; ala yeke a-ita, ala yeke tiri ngbanga ti nyen?’ 27Me lo so ayeke sara pasi na mba ti lo so apusu Moïse si atene na lo: ‘Zo wa laa azia mo makonzi ti fâ ngbanga na popo ti e? 28Mo ye ti fâ mbi tongana ti so mo fâ zo ti Ezipte biri so?’ 29So Moïse ama tënë so, lo kpe, lo gue lo duti na kodro ti Madian. Kâ, lo du amolenge-koli use. 30“Ngu baleosio na pekoni, na ya ti benyama, nduru na hoto ti Sinai, mbeni ange asi na Moïse na ya ti mbeni wâ so ayeke za na ya ti kete keke ti ki. 31So Moïse abaa ye so, li ti lo akpe si lo gue nduru ti baa ye ni nzoni. Tongaso lo ma go ti Kota Gbia, atene: 32‘Mbi yeke Nzapa ti akotara ti mo, Nzapa ti Abraham, ti Isaac na ti Jacob.’ Tere ti Moïse ayeke do na mbeto si lo ye ti kiri ti baa ye ni pepe. 33Kota Gbia atene na lo: ‘Zi poro na gere ti mo, ngbanga ti so ndo so mo yeke luti daa so ayeke nde si ayeke nzoni kue. 34Mbi baa azo ti mbi ayeke baa pasi mingi na Ezipte, mbi ma toto ti ala si mbi zu ti zi ala na gbe ti ngbaa. Fadeso mo gue, mbi yeke tokua mo na Ezipte.’ 35“Moïse so azo ti Israel ake lo si ala hunda ando lo, atene: ‘Zo wa laa azia mo makonzi ti fâ ngbanga na popo ti e?’, lo laa Nzapa atokua lo tongana makonzi na ndö ti azo ni ti zi ala na gbe ti ngbaa, na lege ti ange so asi na lo na ya ti wâ so ayeke za na ya ti kete keke. 36Moïse laa amu azo ni na Ezipte, lo sigigi na ala. Lo sara aye ti kpene na aye ti dongo be na Ezipte, na kota Ngu-bengba nga na ya ti benyama so ala sara ngu baleosio daa. 37Moïse so laa atene na azo ti Israel, atene: ‘Fade Nzapa ayeke tokua mbeni wayanga ti lo na ala tongana ti so lo tokua mbi; lo yeke duti mbeni ita ti ala.’ 38Na ndembe so azo ti Israel abongbi tere na benyama, Moïse laa ayeke ando zo ti tokua na popo ti ange so atene tënë na lo na ndö ti hoto ti Sinai nga na akotara ti e; lo laa lo wara atënë so ayeke mu fini na zo titene lo fa ni na e. 39Me akotara ti e ake ti ma yanga ti lo, ala ke lo si ala ye ti kiri na Ezipte. 40Tongaso ala tene na Aaron: ‘Sara na e ambeni nzapa titene ala fa lege na e. Biani, Moïse so amu e na Ezipte, asigigi na e so, e hinga ye so asi na lo pepe.’ 41Na lango ni so, ala leke mbeni kete bagara, ala mu sandaga na yanda so si ala sara matanga ndali ti ye so maboko ti ala wani asara. 42Nilaa Nzapa azia ala titene ala voro atongoro ti yayu, tongana ti so a tene tënë ni na ya ti mbeti ti awayanga-Nzapa, atene: ‘Ala azo ti Israel, anyama so ala fâ nga na sandaga so ala mu na ya ti ngu baleosio so ala sara na benyama so, ala ga na ni na mbi? 43Oko pepe! Ala yo da ti bongo ti Molok, nzapa ti ala, ala yo nga limo ti tongoro ti Refan, nzapa ti ala, anzapa so ala wani aleke ti voro ala. Ndani laa fade mbi yeke sara titene a gbu ala ague na ala yongoro na mbage ti kodro ti Babilone kâ.’ 44“Na benyama, akotara ti e ayeke na da so a zia atêne na ya ni, atêne so a su atënë ti mbuki na le ni. Nzapa amu yanga na Moïse ti leke da ni alingbi na kode so Moïse abaa. 45So akotara ti e awara da ni awe, ala mu ni, ala na Josué ague na ni na ya ti akodro so ala mu ni na maboko ti amara so Nzapa atumba ala na dawa ti akotara ni. Da so angba na ya ti akodro ni ngbii asi na ngoi ti David. 46Nzapa asara nzoni be na David si David ahunda na lo titene lo yeda si ni sara mbeni da ndali ti Nzapa ti Jacob. 47Me Salomon laa asara da ni ndali ti Nzapa. 48Me Nzapa so ayeke na yayu kâ na ndö ti aye kue ayeke lango na ya ti ada so azo asara ni na maboko ti ala pepe. Tënë ni alingbi na tënë so wayanga-Nzapa atene: 49‘Yayu ayeke mbata ti mbi ti gbia, sese ayeke mbata so mbi yeke zia gere ti mbi na ndö ni. Kota Gbia atene: Mara ti da wa laa ala lingbi ti sara na mbi? Ndo so mbi lingbi ti wu tere ti mbi daa ayeke so wa? 50Maboko ti mbi laa asara aye so kue pepe?’ 51“Ala azo ti ngangu li, ala so a fâ be ti ala na mê ti ala na ganza pepe so, lakue ala yeke ke tënë ti Yingo-Vuru! Ala yeke tongana akotara ti ala! 52Wayanga-Nzapa wa laa akotara ti ala azia ti sara ngangu na lo? Akotara ti ala afâ azo so atene kozoni tënë ti gango ti Zo ti mbirimbiri. Fadeso, ala laa aka Zo ti mbirimbiri ni si ala fâ lo! 53Ataa so ala wara ando Ndia ti Nzapa na lege ti a-ange, ala sara ye alingbi na Ndia ni pepe!” 54So azo ti Kota Bongbi ti Fango Ngbanga ni ama tënë so, ngonzo ti ala alondo tongana wâ si ala yeke te pembe ti ala na tere ti Étienne. 55Me Yingo-Vuru asi Étienne; lo baa ndo na yayu si lo baa gonda ti Nzapa nga na Jésus so aluti na tere ti Nzapa na mbage ti maboko ti lo ti koli. 56Lo tene: “Mbi baa yayu azi si mbi baa Molenge ti Zo so ayeke luti na tere ti Nzapa na mbage ti maboko ti lo ti koli!” 57Azo ni adekongo ngangu, ala kanga mê ti ala si ala kue atuku legeoko na ndö ti Étienne. 58Ala gboto lo, asigigi na lo na ya ti gbata ni si ala bo lo na têne. Azo so abi tënë na li ti Étienne na le ti ngbanga so, ala zia abongo ti ala kue na tere ti mbeni maseka-koli so iri ti lo Saul. 59So ala yeke bo Étienne na têne, lo sambela, lo tene: “Kota Gbia Jésus, mu yingo ti mbi!” 60Na pekoni, lo kuku na sese si lo dekongo ngangu, lo tene: “Kota Gbia, zi siokpari so na li ti ala!” Na peko ti tënë so, lo kui.
Copyright
Learn More


text:
CHAPITRE 109
Jésus afa sioni ti awato ti lo na gigi
MATTHIEU 22:41–23:24 MARC 12:35-40 LUC 20:41-47
CHRIST AYEKE MOLENGE TI ZO WA?
JÉSUS AFA SIONI TI AWATO TI LO NA GIGI
Amokonzi-nzapa so aye fade ti bi nengo ti Jésus na sese, ti gbu lo na yâ ti kûkû ti ala nga ti pusu lo ti tene mbeni tënë so apeut ti sara si lo ga wato ti Rome. Me, aye ti ala ni kue atï na ngu (Luc 20:20). Fadeso, na ngoi so Jésus angbâ encore na yâ ti temple, na lango 11 ti Nisan ni, Jésus aga zo so ayeke hunda tënë na lo fa tere ti lo na azo ni. Lo wani la lo hunda tënë na amokonzi-nzapa ni, lo tene: “Ala tene ti ala nyen na ndo ti Christ? Lo yeke molenge ti zo wa?” (Matthieu 22:42). Azo ni kue ahinga so Christ, wala Messie, ayeke ga na yâ ti hale ti David, na a yeke kiringo tënë so ala mû la.—Matthieu 9:27; 12:23; Jean 7:42.
Jésus angbâ ahunda ala, lo tene: “Ka a sara tongana nyen si, na gbe ti ngangu ti yingo vulu, David airi lo ‘Seigneur’? tongana lo tene: ‘Jéhovah atene na Seigneur ti mbi: “Duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli juska mbi zia awato ti mo na gbe ti gere ti mo.”’ So David airi lo ‘Seigneur’ so, lo kiri ti duti molenge ti lo ni tongana nyen?”—Matthieu 22:43-45.
A-Farizien ahinga tënë so ala peut ti tene ape, ngbanga ti so ala yeke ku mbeni hale ti David, so ayeke zo, ti tene lo ga lo zi ala na gbe ti komandema ti aRomain. Me, Jésus asara kua na atënë ti David ni wani, so ayeke na Psaume 110:1, 2, ti fa na ala so Messie ni ayeke gi mbeni gbia, me gi senge zo tongaso ape. Me, lo yeke nga Seigneur ti David ni, nga tongana lo duti ande na koti ti Nzapa alingbi awe, lo yeke komanse ti komande. Kiringo tënë ti Jésus so akanga yanga ti awato ti lo.
Adisciple nga na ambeni zo mingi ayeke mä tënë ni. Fadeso, Jésus akomanse ti sara tënë na ala, lo gboto mê ti ala na ndo ti ascribe nga na aFarizien. Azo ni so “azia tere ti ala wani na place ti Moïse”, ti fa Ndia ti Nzapa na azo. Ni la, Jésus atene na azo so ayeke mä lo, lo tene: “Aye kue so ala yeke fa na ala, ala sara ye alingbi na ni. Me ala sara ye tongana ti ascribe na aFarizien ni pëpe, ngbanga ti so ala yeke sara tënë, me ala yeke sara ye alingbi na ni ape.”—Matthieu 23:2, 3.
Na pekoni, Jésus afa ambeni tapande ti asarango ye ti ala so ayeke ti handango lê ti azo, lo tene: “Akete boîte so azo ayeke yü ka ni na tere ti ala, ala yeke sara ti ala ni kota ti bata na tere ti ala.” Ambeni Juif ayeke yü ka, na devant ti lê ti ala wala na maboko ti ala, akete boîte so a sû ambeni nduru versê dä. Me ti aFarizien so, ala sara ti ala aboîte ni so akono, ti fa na azo so ala yeke sara ye alingbi na Ndia mingi. “Nga, ala sara si akete kete kamba so ayeke na yanga ti bongo ti ala ayo.” A-Juif ayeke kanga ka akete kamba na yanga ti bongo ti ala, me ti aFarizien so, ala sara ti ala kamba ni ayo ahon ti tanga ti azo (Nombre 15:38-40). Ala sara aye ni so kue “gi ti tene azo abâ ala.”—Matthieu 23:5.
Adisciple ti Jésus nga kue apeut ti wara mara bibe ti ala ti warango kota ndo ni so, ni la si Jésus amû na ala wango, lo tene: “Zia mbeni zo airi ala Rabbi pëpe, teti Maître ti ala ayeke gi oko. Me ala kue ayeke aita. Nga, ala iri mbeni zo na ndo ti sese so Babâ pëpe, ngbanga ti so Babâ ti ala ayeke gi oko, lo so ayeke na yayu. Nga, ala zia mbeni zo airi ala mokonzi pëpe, teti Mokonzi ti ala ayeke gi oko, Christ.” Tongaso, a lingbi adisciple ni abâ tere ti ala tongana nyen nga ala sara ye tongana nyen? Jésus atene na ala: “Zo so ayeke kota mingi na popo ti ala, a lingbi lo duti wakua ti ala. Zo so ayä iri ti lo, a yeke sara si lo ga kete, na zo so asara tere ti lo kete, a yeke yä iri ti lo.”—Matthieu 23:8-12.
Na pekoni, Jésus afa ambeni molongo ti atënë na ndo ti ascribe nga na aFarizien ni, so ala ye sarango ye ti handango lê ti azo mingi. Lo tene: “Mawa na ala, ascribe na aFarizien, ala azo ti handango lê ti zo! Ala kanga lege ti Royaume ti yayu na azo. Ala wani, ala yeke lï dä pëpe nga ala yeke zia lege pëpe na azo so aye ti lï dä ti lï.”—Matthieu 23:13.
Jésus afâ ngbanga na ndo ti aFarizien ngbanga ti so ala bâ na nene ni pëpe aye so ayeke kota ye na lê ti Jéhovah, na ziango kangbi kirikiri na popo ti aye. Na tapande, ala tene: “Tongana zo adeba tere ti lo na iri ti temple, a sara ye oko ape. Me tongana zo adeba tere ti lo na iri ti lor ti temple ni, lo doit ti sara ye alingbi na deba ni.” Ye so afa so lê ti ala akanga, ndali ti so ala yeke luti mingi gi na ndo ti lor ti temple ahon temple ni, so ayeke ndo so ayeke voro Jéhovah dä. Nga, ala “sara sanka ti aye so Ndia ahunda so ayeke kota ahon aye so: So ti tene sarango ye mbilimbili, sarango nzoni bê na zo nga na dutingo be-ta-zo.”—Matthieu 23:16, 23; Luc 11:42.
Jésus atene aFarizien so ayeke “awaziba so ayeke fa lege na amba ti ala! Ala yeke zi ngungu na yâ ti ye ti nyongo ti ala, me ala yeke mene chameau!” (Matthieu 23:24). Ala yeke zi ngungu na yâ ti vin ti ala ngbanga ti so, na lê ti Ndia, angungu ayeke anyama so ayeke sioni. Me, fason so ala yeke sara na sanka ti aye so Ndia ahunda, so ayeke kota ahon aye so, ayeke tongana ti so ala yeke mene chameau, so ayeke mbeni nyama so akono na so na lê ti Ndia ayeke sioni.—Lévitique 11:4, 21-24.


text:
CHAPITRE 105
Jésus asara kua na keke ti figue ti fa na ye na ndo ti tënë ti mabe
MATTHIEU 21:19-27 MARC 11:19-33 LUC 20:1-8
YE SO ZO ALINGBI TI MANDA NA LEGE TI KEKE TI FIGUE SO AHULE
A HUNDA TËNË NA JÉSUS NA NDO TI ZO SO AMÛ NA LO KOMANDEMA TI SARA NA AYE
A si na lundi na lakui, Jésus azia Jérusalem lo kiri na Béthanie, na mbage ti est ti Hoto ti akeke ti olive. Peut-être lo doit ti lango na bï ni so na da ti akamarade ti lo, Lazare, Marie na Marthe.
Tongana ndo ahan, andâ a yeke lango 11 ti Nisan la, Jésus na adisciple ti lo amû lege ti gue encore na Jérusalem, ti tene lo gue na temple, ti ndangba ni. A yeke ndangba lango ti fango tënë ti lo na gbele azo la, kozo ti tene lo sara Pâque nga ti tene lo zia na sese Dango bê na kuâ ti lo, si na pekoni a gbu lo a gue na ni na gbele ngbanga si a fâ lo.
Na ngoi so ala zia Béthanie ti gue na Jérusalem, Pierre abâ keke so Jésus adeba ni biri na ndapre so. Lo ngbâ lo dekongo, lo tene: “Rabbi, bâ ye! Keke ti figue so mo deba ni so ahule awe.”—Marc 11:21.
Me, ngbanga ti nyen la Jésus asara si keke ni ahule? Lo fa raison ni, lo tene: “Ti tâ tënë ni, tongana ala yeke na mabe, na ala yeke na kite pëpe, ala yeke sara ande ye so mbi sara na keke ti figue so nga, tongana ala tene na hoto so: ‘Londo, mo gue mo tï na yâ ti ngu-ingo,’ a yeke si tongaso. Nga, aye kue so ala hunda ni na yâ ti sambela na mabe, ala yeke wara ni.” (Matthieu 21:21, 22). A yeke mara ti tënë so lo tene lani na ala, na ndo ti mabe so apeut ti sara si mbeni hoto alondo ge ague aduti na mbeni ndo nde.—Matthieu 17:20.
So Jésus asara si keke ni ahule, lo zia ni tongana tapande ti fa ndani so a yeke kota ye ti duti na mabe na Nzapa. Lo tene: “Ye kue so ala hunda na yâ ti sambela, na ala mä na bê so ala wara ni awe, ala yeke wara ni ande.” (Marc 11:24). So tâ pendere ye ti manda ndali ti adisciple ti Jésus kue! Me, wango ni so alingbi tâ mbilimbili na abazengele ti lo so aga nduru ti wara angangu tara. Mbeni kamba ayeke nga dä na popo ti hulengo ti keke ti figue so na mara ti mabe so zo ayeke na ni.
Legeoko tongana ti keke ti figue ni so, mara ti Israël akpa mbeni ye so ayeke nzoni. Nzapa ate mbele lani na ala, nga na bango ni zo alingbi ti pensé so ala yeke bata aNdia ti Nzapa. Mawa ni ayeke so, mara ni ayeke na mabe ape nga lo lë nzoni lengo ape. Azo ni ake tâ Molenge ti Nzapa! Ni la, tongana Jésus asara si keke ti figue so ahule, lo ye ti fa ye so ayeke si ande na mara ti Israël, so alë lengo ape nga so ayeke lani na mabe ape.
Kete na pekoni, Jésus na adisciple ti lo alï na Jérusalem. Tongana ti so Jésus ayeke sara ka, lo gue na temple, lo komanse ti fa ye. Aprêtre-mokonzi nga na a-ancien ni akomanse ti hunda tënë na lo, peut-être ndali ti so ala yeke pensé na ye so Jésus asara lango oko kozo na ngoi so lo tomba azo ti changengo nginza so, ala tene: “Mo wara ti mo komandema ti sara na aye so na ndo wa? Zo wa la amû na mo komandema ti sara na aye ni so?”—Marc 11:28.
Jésus akiri tënë atene: “Mbi yeke hunda ala na tënë oko. Tongana ala kiri tënë na mbi, mbi kue mbi yeke fa na ala ndo so mbi wara komandema so dä ti sara na aye so. Jean awara lani ngangu na ndo wa ti batize azo? na yayu wala na azo?” Ge fadeso, a yeke awato ti lo ni la ayeke na mbeni tënë so a bi na sese na gbele ala. Ni la, aprêtre nga na a-ancien ni akomanse ti mä tere na popo ti ala, ti hinga kiringo tënë so ala peut ti mû na lo. Ala tene: “Tongana e tene: ‘A londo na Nzapa,’ lo yeke tene ande na e: ‘Ka, ngbanga ti nyen ala mä na bê na lo ape?’ Me alingbi e zia ye ahanda e si e tene: ‘A londo na azo’?” Ala tene tongaso ngbanga ti so ala sara mbeto ti gbâ ti azo ni, “ngbanga ti so azo ni kue abâ so Jean ayeke lani prophète biani.”—Marc 11:29-32.
Awato ti Jésus ni so apeut ti mû nga na lo mbeni nzoni kiringo tënë ape. Tongaso, ala tene: “E hinga ape.” Jésus atene nga na ala: “Mbi kue mbi yeke fa na ala ndo so mbi wara komandema so dä ti sara na aye so ape.”—Marc 11:33.


text:
1Mbi hunda na ala ti yamba Febe, ita ti e ti wali, lo yeke diakre na Eglize ti Sankre. 2Na lege ti gango so e ga oko na Kota Gbia, ala yamba lo tongana ti so azo ti Nzapa ayeke sara lakue. Tongana lo hunda na ala mbeni ye so atia lo, ala mu maboko na lo, ngbanga ti so lo mu maboko na azo mingi; mbi nga, lo mu maboko na mbi. 3Ala bara na mbi Priscille na Akilas, amba ti mbi so mbi na ala, e yeke sara kua ti Jésus Christ. 4Angba kete ala wara kuâ ndali ti mbi na ndembe so ala ye ti soo mbi na kuâ. Gi mbi oko laa mbi yeke mu singila na ala pepe, me a-Eglize kue ti amara nde. 5Ala bara na mbi azo ti Eglize so ayeke bongbi na da ti Priscille na Akilas. Ala bara na mbi Epainete so mbi ye lo mingi; lo yeke kozo zo ti sese ti Azii so ama na be na Christ. 6Ala bara na mbi Marie so asara kua mingi ndali ti ala. 7Ala bara na mbi Andronikus na Yunias; ala yeke azo ti sewa ti mbi so lani mbi na ala e yeke na da ti kanga; ala yeke awatokua ti Christ so azo ahinga ala nzoni mingi, ala yeke azo so amu tere ti ala na Christ kozo ti mbi. 8Ala bara na mbi Ampliatus so mbi ye lo mingi na lege ti gango so e ga oko na Kota Gbia. 9Ala bara na mbi Urben, mba ti e so e na lo, e yeke sara kua ti Christ; lo na Stakis, ita so mbi ye lo mingi. 10Ala bara na mbi Apeles so afa biani so lo yeke taa zo ti Christ. Ala bara na mbi azo ti da ti Aristobule. 11Ala bara na mbi Herodion, zo ti sewa ti mbi. Ala bara na mbi azo ti da ti Narcisse, ala so aga oko na Kota Gbia. 12Ala bara na mbi Trifene na Trifoze so amu be ti ala kue ti sara kua na Kota Gbia. Ala bara na mbi Perside so mbi ye lo mingi, lo so lo mu be ti lo kue ti sara kua na Kota Gbia. 13Ala bara na mbi Rufus so Kota Gbia asoro lo; ala bara nga na mbi mama ti lo so ayeke nga tongana mama ti mbi. 14Ala bara na mbi Asenkrite, Flegon, Hermes, Patrobas, Hermas na a-ita so kue ayeke na tere ti ala. 15Ala bara na mbi Filologe na Julie, Nere na ita ti lo ti wali; ala bara nga na mbi Olenpas na azo ti Nzapa so kue ayeke na tere ti ala. 16Ala bara tere na popo ti ala na lege ti sungo ngbangba so ayeke nzoni na le ti Nzapa. A-Eglize ti Christ kue abara ala. 17A-ita, ye so mbi hunda na ala mingi ayeke so: ala sara hange na azo so ayeke ga na tënë ti kangbi nga na tënë so asara si azo ati na ya ti siokpari; azo ni azia lege ti tënë so e fa na ala so awe. Ala zia lege ti azo ni so, 18ngbanga ti so azo ni ayeke sara kua ti Christ, Kota Gbia ti e pepe, me ala yeke gi gi kobe ti ya ti ala. Anzoni tënë na anzerengo tënë ayeke sigigi na yanga ti ala ti handa na azo so le ti ala azi pepe. 19Ti ala, a-ita, azo kue ahinga atene, ala yeke azo ti mango tënë. Tongaso be ti mbi anzere na ala, me mbi ye titene ala duti azo ti ndara ti sara ye so ayeke nzoni, ala duti nzoni ti ke lege ti ye ti sioni. 20Nzapa so ayeke mu siriri na zo aga nduru ti nika Satan na gbe ti gere ti ala awe. Ayeke nzoni Kota Gbia ti e Jésus asara nzoni be na ala! 21Timothée, mba ti mbi so mbi na lo e yeke sara kua abara ala. Lusius, Yason na Sosipater, azo ti sewa ti mbi nga abara ala. 22Mbi Tersius, zo ti sungo mbeti so, mbi bara ala na iri ti Kota Gbia. 23Gaius so ayamba mbi na da ti lo abara ala; azo ti Eglize ayeke bongbi na da ti lo. Eraste, wabatango-nginza ti gbata ni, lo na Kartus, ita ti e, abara ala. [ 24Ayeke nzoni Kota Gbia ti e Jésus asara nzoni be na ala kue! Amen.] 25Ayeke nzoni e gonda Nzapa! Lo yeke na ngangu ti sara si ala kpengba na lege ti mabe so alingbi gi na Nzoni Tënë ti Jésus Christ so mbi yeke fa. Nzoni Tënë ni ayeke tënë so Nzapa ahonde ando ngu na ngu si lo fa ni na e fadeso. 26Fadeso, a fa tënë ni polele na ya ti ambeti ti awayanga-Nzapa. Nzapa so ayeke kpu na kpu, lo mu yanga si a fa tënë so na azo ti amara kue titene ala ma na be si ala ma yanga ti lo. 27Nzapa oko laa ayeke na ndara. Gonda ayeke ti lo kpu na kpu na lege ti Jésus Christ! Amen.
Copyright
Learn More


text:
1Ala baa yengo so Babâ aye na e! Lo ye e ahon ndoni, ndani laa, a yeke iri e amolenge ti Nzapa. Biani, e yeke amolenge ti lo! Me azo ti dunia so ahinga e pepe, ngbanga ti so ala hinga Nzapa pepe. 2A-ita ti mbi so mbi ye ala mingi, fadeso e yeke amolenge ti Nzapa, me dutingo ti e ti gbanda angba na hondengo ni. Me e hinga e tene, tongana Christ asi ande, e yeke ga tongana lo, ngbanga ti so e yeke baa taa lo wani. 3Zo so kue azia be ti lo ti ku ye so na maboko ti Christ, lo yeke sara titene lo ga nzoni tongana ti so Christ ayeke nzoni. 4Zo so kue ayeke sara siokpari, lo ke ndia ti Nzapa awe, ngbanga ti so sarango siokpari ayeke kengo ndia. 5A-ita, ala hinga atene, Jésus aga ti zi asiokpari ti azo; siokpari ayeke na lo oko pepe. 6Tongaso, zo so kue aduti oko na lo, zo ni azia lege ti sarango siokpari awe; zo so kue angba ti sara siokpari, lo de ti baa Christ wala ti hinga lo pepe. 7Amolenge ti mbi, ala zia mbeni zo ahanda ala pepe! Zo so ayeke sara ye ti mbirimbiri, lo yeke zo ti mbirimbiri, tongana ti so Jésus ayeke mbirimbiri. 8Zo so ayeke sara siokpari, lo yeke zo ti Zabolo, ngbanga ti so Zabolo ayeke sara siokpari, ngbene ye na tongo nda ni. Molenge ti Nzapa aga mbirimbiri ti buba aye so Zabolo ayeke sara. 9Zo so kue Nzapa adu lo, lo zia lege ti sarango siokpari awe, ngbanga ti so fini so alondo na Nzapa angba na ya ti lo. Lo lingbi ti ngba ti sara siokpari pepe, ngbanga ti so Nzapa si adu lo. 10Ye so ayeke fa atene, zo ayeke molenge ti Nzapa wala molenge ti Zabolo ayeke so: zo so ayeke sara ye ti mbirimbiri pepe, wala lo ye ita ti lo pepe, lo yeke zo ti Nzapa pepe. 11Tënë so ala ma, ngbene ye na tongo nda ni ayeke so: alingbi e ye tere na popo ti e. 12E sara ye tongana Kain pepe: lo yeke zo ti Sioni wato si lo fâ ita ti lo Abel. Ngbanga ti nyen si lo fâ lo? Ngbanga ti so ye so Kain ayeke sara, ayeke sioni si ti ita ti lo ayeke mbirimbiri. 13A-ita, tongana azo ti dunia so ake ala, ayeke nzoni li ti ala akpe pepe. 14Ti e, e hinga e tene, e sigigi na gbe ti ngangu ti kuâ awe si e yeke na fini; e hinga ni, ngbanga ti so e ye a-ita ti e. Zo so aye ita ti lo pepe, andaa lo ngba na gbe ti ngangu ti kuâ. 15Zo so ake ita ti lo, lo yeke zo ti fango zo. Ala hinga kue, fini so angba lakue lakue ayeke duti ye ti zo ti fango zo pepe. 16Ndoye ayeke nyen? Ye so e yeke hinga ndoye na ni ayeke so: Jésus Christ aka fini ti lo ndali ti e. Tongaso e nga, alingbi e ka fini ti e ndali ti a-ita ti e. 17Tongana mbeni zo ayeke na amosoro ti dunia so, lo baa mbeni ita ti lo so ye atia lo si lo ke ti sara nzoni na ita ti lo ni, fade lo yeke tene, ni ye Nzapa biani laa? 18Amolenge ti mbi, e ye tere gi na lege ti tënë ti yanga pepe; me e ye tere na lege ti aye so e yeke sara nga na lege ti taa-tënë. 19Lege so e yeke hinga e tene, e yeke azo ti taa-tënë laa; lege so be ti e ade na gbe ti Nzapa laa. 20Biani, tongana be ti e ayeke bi tënë na li ti e, e hinga so Nzapa ayeke kota ahon be ti e si lo hinga ye kue. 21A-ita ti mbi so mbi ye ala mingi, tongana be ti e ayeke bi tënë na li ti e pepe, e yeke zia be ti e na ndö ti Nzapa na mbeto pepe. 22Ye so kue e hunda na lo, e yeke wara ni, ngbanga ti so e yeke sara ye alingbi na andia ti lo si e yeke sara ye so anzere na be ti lo. 23Ndia ti lo ayeke so: e ma na be na iri ti Molenge ti lo Jésus Christ si e ye nga tere na popo ti e alingbi na yanga so Christ amu na e. 24Zo so asara ye alingbi na andia ti Nzapa, lo ga oko na Nzapa si Nzapa aga oko na lo. Ye so afa atene, Nzapa aga oko na e ayeke so: lo mu na e Yingo-Vuru.
Copyright
Learn More


text:
1So a mu yanga titene e mu mangboko ti gue na Italii, a mu Paul na ambeni zo ti kanga, a zia ala na maboko ti mbeni kapita ti aturugu so iri ti lo Yulius, kapita ti bongbi ti aturugu so a iri ni “Bongbi ti aturugu ti kota gbia.” 2E ko na ya ti mbeni mangboko ti gbata ti Adramite so ayeke gue na mbage ti Azii. E na Aristarke laa e gue; lo yeke zo ti gbata ti Tesalonike, na sese ti Masedoane. 3Lango oko na pekoni, e si na Sidon. Yulius so ayeke sara nzoni be na Paul, azia lo ti gue ti baa azo so lo na ala aye tere titene ala mu na lo ambeni ye so atia lo. 4E londo na ndo so, e mu le ti ngu na mbage ti zoa ti Shipre so pupu ayeke ya daa pepe; e hon kâ ti kpe pupu so ayeke ga na ngangu na mbage ti e. 5E fâ kota ngu-ingo, e hon na tere ti asese ti Silisii na Panfilii si e si na gbata ti Mira, na sese ti Lisii. 6Na ndo so, kapita ti aturugu ni awara mbeni mangboko ti Aleksandrii so ayeke gue na Italii si lo zia e na ya ni. 7E gue gi yeke yeke na ya ti alango mingi si e si na gbata ti Kinide. Tambula ni aduti ngangu, angba kete, e si kâ pepe. Na ndo so, pupu akanga lege na e biani ti hon na lege so e mu so, nilaa e hon na mbeni yanga ti sese ti zoa ti Krete so iri ni Salmone, e ngoro na mbage ti zoa ni, na mbage ti Mbongo, ndo so pupu ayeke ya daa pepe. 8E hon na tere ti zoa ni si e si na mbeni ndo so iri ni Nzoni-Ndo-ti-Lutingo-ti-Mangboko, nduru na gbata ti Lase. Tambula ni aduti ngangu, angba kete, e si kâ pepe. 9So alango mingi ahon awe, tambulango na le ti ngu aga sioni, ngbanga ti so ngoi ti de asi awe. Andaa lango ti kengo kobe na ngoi ni so ahon awe, nilaa Paul amu wango na ala, lo tene: 10“A-ita, mbi baa so tambula ni ayeke duti ande ngangu: mangboko ni na akungba ti ya ni kue ayeke buba mingi, e nga e yeke na ya ti kuâ.” 11Me kapita ti aturugu aye gi ti ma tënë ti kapita ti mangboko ni na ti wa ti mangboko ni ahon wango ti Paul. 12Na ndö ni kue, ndo ti lutingo ti amangboko ni ayeke nzoni pepe titene ala luti daa na ngoi ti de. Ndani laa mingi ti azo ti ya ti mangboko ni aye ti londo na ndo so ti mu le ti ngu ti gue na Fenize tongana lege ayeke daa. Fenize ayeke mbeni ndo ti lutingo ti amangboko so ayeke na zoa ti Krete, so abaa le na Mbongo-Do na Banga-Do. Ala ye ti duti kâ ngbii ngoi ti de ahon si. 13Mbeni kete pupu alondo na mbage ti Mbongo si ayeke ya; azo ti mangboko ni abaa ti ala atene, ala yeke gue ande ti si na ndo so ala leke be ti ala ti si daa. Nilaa ala zi nengo wen so a yeke bi ka na ya ti ngu titene mangboko ni aluti, ala mu yanga ti ngu ti Krete ti gue. 14Me gi kete na pekoni, mbeni kota pupu so a iri ni Pupu-ti-Banga-To alondo na mbage ti zoa ni si ayeke ya ngangu. 15Pupu ni amu mangboko ni ti hon na ni. So e gi lege gbaa ti hon na mangboko ni na mbage so pupu ni alondo daa si ayeke ga so, e zia ni titene pupu amu ni ahon na ni kirikiri. 16E hon na mbage ti Mbongo ti mbeni kete zoa so a iri ni Koda. E sara ngangu mingi si e wara lege ti mu kete ngo so a kanga na tere ti mangboko ni; angba kete ka e ha gbaa. 17Azo ti kpengo na mangboko ni amu kete ngo ni azia na ya ti mangboko ni. Na pekoni, ala mu mbeni kota kamba si ala kanga na tere ti mangboko ni kue. Ala sara mbeto titene mangboko ni ague aluti na ndö ti mbutu ti yanga ti ngu ti kodro ti Libii. Nilaa ala mu kota nengo keke so a kanga na tere ti mangboko ni, ala bi na ya ti ngu titene mangboko ni ague mbage na mbage pepe; me pupu angba ti mu mangboko ni si ayeke hon na ni. 18Lango oko na pekoni, kota pupu ni angba ti yingi e ngangu. Ndani laa azo ti kua ni ato nda ti bi akungba ti ya ti mangboko ni na ya ti ngu. 19Na lango ota ni, ala mu aye ti kua ti ya ti mangboko ni na maboko ti ala wani si ala tuku ni na ya ti ngu. 20Na ya ti alango mingi, e baa lâ wala atongoro pepe. Pupu ni angba ti ya ngangu mingi. E tënë ti e, e tene e yeke soo kuâ pepe. 21Asara lango mingi, azo ti ya ti mangboko ni ate kobe pepe. Paul aluti na dawa ti ala si lo tene na ala: “A-ita, tongana ala ma fade wango ti mbi si ala ngba na Krete, ka e baa pasi si aye abuba tongaso pepe. 22Me fadeso, mbi voro ala: ala sara mbeto pepe! Biani, zo oko na popo ti ala ayeke kui pepe, gi mangboko ni laa ayeke buba. 23Na bi so, mbeni ange ti Nzapa ti mbi, so mbi yeke sara na lo, asi na mbi 24si lo tene na mbi: ‘Paul, mbeto asara mo pepe! Alingbi mo gue, mo si na gbe ti kota gbia ti Rome titene lo fâ ngbanga ti mo. Ndali ti mo, fade Nzapa ayeke bata azo so kue ayeke na ya ti mangboko ni.’ 25Tongaso, a-ita, ala gbu ngangu! Biani, mbi zia be ti mbi na Nzapa: ye ni ayeke si ande gi tongana ti so lo tene na mbi. 26Fade mangboko ni ayeke gue ti bi e na ndö ti mbeni zoa.” 27Na bi ti lango baleoko na osio ni, pupu ni angba ti gue na e kirikiri na le ti kota ngu-ingo ti Mediterane. Nduru na be ti bi, azo ti kpengo na mangboko ni ahinga atene, ala ga nduru na mbeni kuru sese awe. 28Tongaso, ala mu kamba so a kanga nengo wen daa si ala bi na ya ti ngu, ala baa so ngu ni alinda alingbi na metere baleota na mbarambara. Ala hon kete, ala kiri abi nengo wen ni, ala baa so ngu ni alinda alingbi na metere baleuse na miombe. 29Mbeto titene mangboko ni ague akpo mbeni têne asara ala. Ndani laa ala bi anengo wen osio na ya ti ngu na mbage ti peko ti mangboko ni titene aluti. Ti be ti ala, ala ye titene ndo ahan hio. 30Me azo ti kpengo na mangboko ni ayeke gi lege ti kpe ti zia mangboko ni. Ala bi kete ngo ni na le ti ngu si ala handa azo atene, ala yeke gue ti bi ambeni nengo wen na ya ti ngu na mbage ti li ti mangboko ni. 31Me Paul atene na kapita ti aturugu nga na aturugu, atene: “Tongana azo so angba na ya ti mangboko ni pepe, fade ala, aturugu, ala lingbi ti soo kuâ pepe.” 32Aturugu ni afâ akamba so agbu kete ngo ni si ala zia titene asua ahon. 33So ndo aga nduru ti han, Paul ahunda na azo kue ti te kobe; lo tene: “Laso asara lango baleoko na osio so ala yeke ku titene le ti ngu ade, ala te mbeni ye oko pepe. 34Tongaso mbi hunda na ala ti te kobe; ala te ni si ala soo kuâ. Fade kua ti li oko ti mbeni zo na popo ti ala ayeke ti pepe.” 35Na peko ti tënë so, Paul amu mapa, lo mu singila na Nzapa na dawa ti ala kue, lo fâ ya ni si lo to nda ti te. 36Be ti ala kue akiri awara ngangu si ala te nga ye. 37Li ti e kue na ya ti mangboko ni ayeke ngbangbo use na balembarambara na omene. 38So ala kue ate kobe si ya ti ala asi awe, ala mu tanga ti ale ti ble ni atuku na ya ti ngu titene mangboko ni ayapu. 39So ndo ahan awe, azo ti kpengo na mangboko ni abaa sese, ala hinga ni pepe, me ala baa mbeni ndo so mbutu ayeke daa, nilaa ala ye ti gue na mangboko ni kâ, tongana lege ayeke daa. 40Ala zi anengo wen ti mangboko ni, ala zia na ya ti ngu; ala zi nga akamba ti akâî ti mangboko ni. Na pekoni, ala kanga kota bongo na nduzu na dawa ti mangboko ni titene pupu amu mangboko ni ahon na ni na mbage ti mbutu ni. 41Me ala gue asi na ndö ti mbeni mbutu so ngu alinda na tere ni mbage na mbage. Li ti mangboko ni ali na ya ti mbutu si lege titene mangboko ni ahon ayeke daa pepe. Na mbage, ngangu ti amapo akungbi peko ti mangboko ni kue. 42Aturugu aye ti fâ azo ti kanga ni kue si mbeni oko afâ ngu akpe pepe. 43Me kapita ti aturugu ni aye ti soo fini ti Paul, nilaa lo ke na ala ti fâ azo ti kanga ni. Tongaso lo mu yanga titene azo so ahinga ngu, ala ti na ya ti ngu kozoni ti hon na yanga ti ngu ni. 44Na pekoni, tanga ti azo ni amu peko ti ala, ambeni na ndö ti amabaya, ambeni na ndö ti anduru mbage ti mangboko so afâ so. Na lege so laa e kue e si na sese na nzoni tere.
Copyright
Learn More


text:
101: A fâ Jésus
BÂ TÂ ye ti sioni so ayeke si so! A ye ti fâ Jésus. A zia lo na ndo ti keke, na a pika maboko ti lo nga na gere ti lo na pointe. Ngbanga ti nyen azo asara ye tongaso na Jésus?
A yeke ngbanga ti so ambeni zo aye tënë ti Jésus oko pëpe. A yeke azo wa? Mbeni oko ti ala ayeke sioni ange Satan Zabolo. Lo yeke zo so ahanda lani Adam na Eve ti ke yanga ti Jéhovah. A yeke lo si apusu awato ti Jésus ti sara kota ye ti sioni so.
Même kozoni si a pika Jésus na ndo ti keke, awato ti lo asara sioni na lo. Mo dabe ti mo tongana nyen ala ga lani na yaka ti Gethsémané ti gbu lo? Awato ti lo ni ayeke azo wa? Biani, a yeke amokonzi-nzapa. Zia e bâ ye so asi na pekoni.
Na ngoi so amokonzi-nzapa ni agbu Jésus, mbeto asara abazengele ti lo si ala kue akpe. Ala zia Jésus lo oko na tïtî awato ti lo. Me bazengele Pierre na Jean akpe a yo pëpe. Ala mû peko ti azo ni ti bâ ye so ala yeke sara na Jésus.
Aprêtre amû Jésus ala gue na lo na da ti Anne, mbeni ngbene kota prêtre so aga mbakoro awe. Me ala ngbâ kâ a ninga pëpe. Ala kiri amû lo ague na lo na da ti Caïphe, so ayeke kota prêtre fadeso. Andâ amokonzi-nzapa mingi ayeke bungbi na da ti lo kâ.
Kâ na da ti Caïphe, ala to nda ti fâ ngbanga ti Jésus. A ga na ambeni zo ti tene atënë ti mvene na ndo ti lo. Amokonzi-nzapa ni kue atene: ‘Jésus alingbi na kuâ.’ Ala tuku ngu ti yanga na lê ti lo, na ala gu lo na maboko ti ala.
Na ndembe so ala ngbâ ti sara aye so kue na Jésus, Pierre ayeke ti lo na gigi na yâ ti gbagba ni. Ndo avuko awe, na dê asara mingi. Azo atingo wâ na ala duti na tere ni. Mo ye ti bâ, mbeni wali so asara kua na ndo ni so abâ Pierre ngbii si lo tene: ‘Koli so kue ayeke lani na tere ti Jésus.’
Pierre akiri tënë, lo tene: ‘Mvene! Mbi yeke lani na tere ti lo pëpe.’
Lege ota, azo ni atene na Pierre so lo yeke lani na tere ti Jésus. Me Pierre abere ti lo gi berengo. Tongana lo kiri lo bere ti fani ota ni, Jésus aturne abâ lê ti lo. Vundu asara Pierre mingi ndali ti so lo tene mvene, na lo gue lo toto ngangu.
A yeke vendredi, ndo akomanse ti han awe. Aprêtre ni amû Jésus ala gue na lo na Sanhédrin, kota ndo so ala yeke bungbi ka dä. Kâ, ala gbu li ti ala na ndo ti ye so ala ye ti sara na lo. Na pekoni, ala gue na lo na Ponce Pilate, zo so ayeke komande sese ti Judée kue.
Ala tene na Pilate: ‘Koli so ayeke sioni mingi. Lo lingbi na kuâ.’ Na peko ti so Pilate ahunda atënë na Jésus, lo tene na ala: ‘Mbi bâ ye ti sioni oko na mbage ti lo pëpe.’ Tongaso, Pilate atokua Jésus na Hérode Antipas, zo so ayeke komande sese ti Galilée kue, me na ngoi ni so, lo ga na Jérusalem. Hérode nga kue abâ ye ti sioni oko na mbage ti Jésus pëpe, na lo kiri na lo na Pilate.
Pilate aye ti zi Jésus. Me awato ti Jésus aye si lo zi mbeni zo nde na place ti lo. Zo ni ayeke Barabbas, mbeni zo ti nzi. Tongana Pilate asigigi na Jésus, midi aga nduru awe. Lo tene na azo ni, lo tene: ‘Ala bâ! Gbia ti ala!’ Me amokonzi ti aprêtre adekongo, ala tene: ‘Hon na lo kâ! Fâ lo! Fâ lo!’ Tongaso, Pilate azi Barabbas, na ala gue na Jésus ti fâ lo.
Na oko lango ti vendredi ni so na peko ti midi, ala pika Jésus na ndo ti keke. Ala pika nga ambeni zo ti sioni use na ndo ti keke na tere ti lo mbage na mbage. Ala yeke na lê ti foto so pëpe. Ngoi kete kozoni si Jésus akui, mbeni oko ti ala atene na lo: ‘Girisa mbi pëpe tongana mo si na yâ ti Royaume ti mo.’ Jésus atene na lo: ‘Mbi tene na mo, mo yeke duti ande na mbi na yâ ti Paradis.’
So tâ pendere zendo la pëpe? Jésus asara tënë ti paradis wa? Nzapa asara lani kozo paradis na ndo wa? Tâ tënë, a yeke lani na ndo ti sese. Tongana Jésus aga Gbia na yayu, lo yeke zingo ande koli so ti duti na yâ ti fini Paradis na ndo ti sese. Tënë ni so anzere na e pëpe?
Matthieu 26:57-75; 27:1-50; Luc 22:54-71; 23:1-49; Jean 18:12-40; 19:1-30.
Ahundango tënë
- Zo wa la ayeke mbilimbili na gunda ti kuâ ti Jésus?
- Abazengele asara nyen tongana amokonzi-nzapa agbu Jésus ti hon na lo?
- Nyen la asi kâ na da ti kota prêtre Caïphe?
- Ngbanga ti nyen Pierre asigigi na lo toto mingi?
- Na peko ti so a gue na Jésus na Pilate, aprêtre adekongo, ala tene nyen?
- Azo asara nyen na Jésus na lango ti vendredi na peko ti midi? Jésus atene nyen na mbeni sioni zo so akanga lo na tere ti lo?
- Paradis so Jésus asara tënë ni ayeke duti ande na ndo wa?
Ambeni hundango tënë
- Diko Matthieu 26:57-75.
Tongana nyen azo ti kota da-ngbanga ti aJuif afa so bê ti ala ayeke sioni? (Mat. 26:59, 67, 68).
- Diko Matthieu 27:1-50.
Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so vundu so Judas asara alondo tâ biani na bê ti lo pëpe? (Mat. 27:3, 4; Marc 3:29; 14:21; 2 aCor. 7:10, 11).
- Diko Luc 22:54-71.
So Pierre abere lo tene lo hinga Jésus pëpe na bï so a kä Jésus na a gbu lo, e lingbi ti manda nyen dä? (Luc 22:60-62; Mat. 26:31-35; 1 aCor. 10:12).
- Diko Luc 23:1-49.
Jésus asara ye tongana nyen na gbele sioni so a sara na lo? E lingbi ti manda nyen dä? (Luc 23:33, 34; aRom. 12:17-19; 1 Pi. 2:23).
- Diko Jean 18:12-40.
Atâa so mbeto ti azo ahon ndo ti Pierre lani kete, lo kiri lo ga mbeni kpengba bazengele. Ye so afa nyen na e? (Jean 18:25-27; 1 aCor. 4:2; 1 Pi. 3:14, 15; 5:8, 9).
- Diko Jean 19:1-30.
Nzoni bango ndo wa Jésus ayeke lani na ni na mbage ti aye ti mitele? (Jean 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mat. 6:31, 32; 8:20).
Atënë so Jésus atene kozoni si lo kui afa so lo sö benda na so lo mû mbage ti yanga-ti-komande ti Jéhovah tongana nyen? (Jean 16:33; 19:30; 2 Pi. 3:14; 1 Jean 5:4).
TI HINGA AMBENI TËNË
A gue na Jésus na Anne, na pekoni na Caïphe
Ngbanga so afâ na ndo ti Jésus ayeke na lege ni oko ape.
A gue na Jésus na gbele Sanhédrin, na pekoni na gbele Pilate
Amokonzi-nzapa ni afa na gigi tâ bibe ti ala.
Mbeni Gbia so tënë ayeke na li ti lo ape abâ pasi na ndo ti keke
Jésus amû mbeni zendo na mbeni zo ti nzi so a kanga lo na ndo ti keke na tere ti lo.


text:
CHAPITRE 8
Josias ayeke lani na anzoni kamarade
Ti tene zo asara ye ti nzoni, a yeke kete ye?— Ti azo mingi, a yeke kete ye ape. Bible asara tënë ti mbeni molenge-koli so iri ti lo ayeke Josias, na atene so a yeke lani kete ye na lo ape ti sara ye so ayeke nzoni. Me Josias ayeke lani na anzoni kamarade so amû maboko na lo. Zia e manda ye na ndo ti Josias ni nga na akamarade ti lo.
Babâ ti Josias ayeke Amon, gbia ti Juda. Amon ayeke sioni mingi nga lo voro ayanda. Tongana Amon akui awe, Josias aga gbia ti Juda. Me lo yeke gi na ngu 8 senge. Josias ayeke lani sioni tongana babâ ti lo?— Ên-ën.
Même lani so Josias ade kete mingi, lo ye gi ti mä yanga ti Jéhovah. Ni la lo ye ti sara kamarade gi na azo so aye Jéhovah. Ala nga amû maboko na lo ti sara ye so ayeke nzoni. Akamarade ti Josias ni ayeke lani azo wa?
Mbeni kamarade ti lo ni ayeke Sophonie. Sophonie ayeke lani mbeni prophète. Lo tene lani na azo ti Juda so tongana ala ngbâ ti voro ayanda, sioni ye ayeke si na ala. Josias amä Sophonie si lo voro gi Jéhovah, me ayanda ape.
Mbeni kamarade ti Josias ni nga ayeke Jérémie. Ngu ti ala aye ti lingbi tere, nga ala yeke avoizin. Josias na Jérémie aye tere lani mingi. Ni la, tongana Josias akui, Jérémie asara mbeni bia ndali ti lo. Na yâ ti bia ni, lo fa so Josias amanke lo mingi. Ala mû lani maboko na mba mingi ti sara ye so ayeke nzoni nga ti mä yanga ti Jéhovah.
Josias na Jérémie amû maboko na mba ti sara ye so ayeke nzoni
Mo yeke sara tongana nyen ti fa so mo sara ye tongana Josias?— Même lani so Josias angbâ kete mingi, lo ye gi ti sara ye so ayeke nzoni. Lo hinga so a yeke nzoni lo sara kamarade na azo so aye Jéhovah. Mo nga kue, sara kamarade na azo so aye Jéhovah na so alingbi ti mû maboko na mo ti sara ye so ayeke nzoni.
DIKO NA YÂ TI BIBLE TI MO
2 Chronique 33:21-25; 34:1, 2; 35:25


text:
CHAPITRE 5
Gbia ni aza lumière na ndo ti Royaume ni
1, 2. Na lege wa Jésus ayeke biani mbeni wafango lege so ayeke na ndara?
TARA ti bâ so mo yeke na popo ti ambeni touriste so mbeni zo ayeke tambela ti fa yâ ti mbeni pendere gbata na ala. Ade ala bâ gbata ni so lâ oko ape, tongaso ala kue adengi mê ti ala gi na mbage ti zo ni so. Na ambeni ngoi, ala kpe hio ala hunda tënë na lo na ndo ti ambeni ndo so ade ala bâ ni ape. Me tongana ala hunda tënë na lo, lo zi yanga ape juska ala si na ndo ni so awe si, lo sara tongaso fani mingi. Na ngoi so vizite ni ayeke gue, mo ga ti bâ so lo yeke biani zo ti ndara ndali ti so ye so mo ye ti hinga ni, lo fa ni na mo tâ gi na ngoi so mo yeke na bezoin ni.
2 E lingbi ti haka dutingo ti awakua ti Jéhovah na ti atouriste so. E ye mingi ti hinga ye na ndo ti pendere “gbata so tâ gere ni ayeke dä”, gbata ni so ayeke Royaume ti Nzapa (aHéb. 11:10). Tongana Jésus ayeke lani na sese, lo wani lo fa lege na adisciple ti lo ti hinga atënë so andu Royaume ni. Eskê Jésus akiri lani tënë na atënë kue so adisciple ahunda na lo na ndo ti Royaume ni? Ên-ën. Lo tene na ala, lo tene: “Mbi yeke na aye mingi ti tene na ala, me ala lingbi ti gbu nda ni fadeso pëpe.” (Jean 16:12). Teti so Jésus ayeke mbeni wafango lege so ayeke na ndara mingi ahon azo kue, lâ oko pëpe lo fa na ala ambeni tënë so ayeke duti ngangu na ala ti mä yâ ni.
3, 4. (a) Tongana nyen la Jésus angbâ lakue ti fa ye na adisciple ti lo na ndo ti Royaume ti Nzapa? (b) E yeke bâ tënë wa na yâ ti chapitre so?
3 Tënë so ayeke na Jean 16:12 so, Jésus atene ni lani na ndangba bï ti fini ti lo tongana zo na sese. Me so lo kui awe so, lo yeke ngbâ ti fa ye na awakua ti Jéhovah na ndo ti Royaume ti Nzapa ni tongana nyen? Lo dë lani bê ti abazengele ti lo, lo tene: “Yingo ti tâ tënë, fade lo yeke fa lege na ala na yâ ti tâ tënë kue.” (Jean 16:13). Biani, yingo vulu ayeke tongana mbeni wafango lege so akanga bê ti lo mingi. Jésus asara kua na yingo vulu ti fa ye kue so lo ye ti tene adisciple ti lo ahinga na ndo ti Royaume ni gi na ngoi so ala yeke na bezoin ti hinga ni.
4 Zia e bâ tongana nyen yingo vulu ti Jéhovah ayeke fa lege na atâ Chrétien ti hinga atënë mingi na ndo ti Royaume ti Nzapa. Kozoni, e yeke bâ ye so e hinga lani na ndo ti ngoi so Royaume ti Nzapa akomanse kua. Na pekoni, e yeke bâ tënë na ndo ti azo so ayeke komande na yâ ti Royaume ni, azo so ayeke duti ande na gbe ti Royaume ni nga na beku so ala yeke na ni. Na nda ni, e yeke bâ tongana nyen la adisciple ti Jésus akiri ahinga mbilimbili ye so mungo mbage ti Royaume ni aye ti tene.
Lê ti ala azi ti hinga aye so asi lani na ngu 1914
5, 6. (a) A-Wamandango Bible atene lani nyen na ndo ti ngoi so Christ ayeke komanse ti komande nga na ngoi ti kongo lê ti kobe ni? (b) So ala mä lani yâ ti atënë so nzoni ape, a ye ti tene so Jésus ayeke fa lani lege na ala pëpe?
5 Tongana ti so e bâ na Chapitre 2 ti buku so, angu mingi kozoni, aWamandango Bible atene so ngu 1914 ayeke duti ande mbeni ngu so ayeke nde mingi, so na yâ ni, ambeni tënë ti aprophétie ti Bible ayeke ga tâ tënë dä. Me, ala pensé so ngoi so Christ ayeke duti dä ato nda ni lani na ngu 1874, nga lo komanse ti komande na yayu kâ na ngu 1878, me kozo ti si na octobre ti ngu 1914, lo yeke wara komandema ni kue pëpe. Nga, ala pensé so kua ti kongo lê ti kobe ni ayeke to nda ni na ngu 1874 ti si na ngu 1914, na a yeke hunzi na ngoi so a yeke bungbi na yayu aChrétien so ayeke na beku ni so. Ala mä lani yâ ti atënë so nzoni ape, me so aye ti tene so Jésus ayeke sara kua pëpe na yingo vulu ti fa lege na awakua be-ta-zo so?
6 Ên-ën, tënë ni ayeke tongaso pëpe. Zia e kiri na ndo ti tapande ti atouriste so. So ala kpe fade hio ala hunda tënë na zo ti fango yâ ti gbata ni na ala so, a ye ti fa so lo hinga ti fa lege na ala pëpe? Ên-ën. Legeoko nga, ngoi na ngoi, awakua ti Jéhovah aye ti hinga ambeni tënë na ndo ti ye so Jéhovah aye ti sara kozo ti tene ngoi so yingo vulu ayeke fa ni na ala asi. Me atâa so kue, Jésus ayeke fa lege na ala. Atâ wakua ti Jéhovah so aduti lani nduru ti zia si lo kiri na ala na nzoni lege, nga ala sara tere ti ala kete na ala changé bango ndo ti ala.
7. Mbeni tënë wa ti Bible a kiri a zi ndani na awakua ti Jéhovah?
7 Na yâ ti angu so aga na peko ti ngu 1919, a kiri a za lumière na ndo ti ambeni tënë ti Bible nzoni mingi na ala. (Diko Psaume 97:11.) Na tapande, na ngu 1925, a sigigi na mbeni article na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mama-tene ni atene: “A dü mbeni mara.” Na yâ ni, a fa so Bible afa polele so a dü Royaume ti Nzapa na ngu 1914, ti gue oko na tënë ti prophétie ti Apocalypse chapitre 12, so a sara tënë ti mbeni wali so ayeke na yayu si lo dü mbeni molenge. * Article ni atene polele so aye ti ngangu nga na akpale so asi na awakua ti Jéhovah na ngoi ti bira so ahon, afa so a bi lani Satan na ngoi ni so na sese awe na “lo yeke na kota ngonzo, teti lo hinga so lo yeke na ngoi mingi pëpe.”
8, 9. (a) Tënë ti Royaume ti Nzapa ayeke kota ahon tënë wa? (b) Ahundango ndo wa la e yeke sara tënë na ndo ni?
8 Tënë ti Royaume ni ayeke kota mingi ahon mbeni tënë. Tënë wa? Na ngu 1928, Tour ti Ba Ndo ato nda ti fa so tënë ti Royaume ti Nzapa ayeke kota mingi ahon tënë ti salut so azo ayeke wara ndali ti sandaga ti Christ. A yeke na lege ti Royaume so Christ ayeke duti gbia ni si Jéhovah ayeke sara si iri ti lo aga nzoni-kue. Lo yeke fa droit ti lo ti komande dunia kue na ti sara ye so lo ye ti sara ndali ti azo.
9 Me, azo wa la ayeke komande ande na tere ti Christ? Azo wa la ayeke duti ande na ndo ti sese na gbe ti Royaume ni? Nga, kua wa la adisciple ti Christ adoit ti mû tere ti ala kue ti sara ni?
A lingbi a bungbi ala so ayeke gue na yayu
10. Tënë wa la, angu mingi kozo, awakua ti Jéhovah ahinga na ndo ti azo 144 000?
10 Angu mingi kozo na ngu 1914, atâ Chrétien ahinga so a yeke adisciple ti Christ 144 000 si ayeke gue na yayu ti komande legeoko na lo. * Ala bâ so wungo ni so ayeke na lege ti fä pëpe, na so a komanse ti soro azo ni na ngoi ti abazengele.
11. Nyen la azo so a soro ala ti gue na yayu ahinga lani na ndo ti kua so a mû na ala ti sara?
11 Me, na ngoi so azo so a soro ala ti gue na yayu angbâ na sese, kua wa la ala doit ti sara? Ala ga ti hinga so Jésus agboto lê lani mingi na ndo ti kua ti fango tënë so lo haka ni na ngoi ti kongo lê ti kobe (Mat. 9:37; Jean 4:35). Tongana ti so e bâ na Chapitre 2 ti buku so, na mbeni ngoi, ala pensé ti ala atene ngoi ti kongo lê ti kobe ni ayeke ninga ngu 40, na a yeke hunzi na ngoi so a yeke bungbi na yayu aChrétien so a soro ala. Ye oko, ndali ti so kua ni aninga ahon ngu 40, a yeke nzoni a kiri a fa nda ti tënë so nzoni. Laso, e hinga so kusala ti kongo lê ti kobe ni ato nda ni na ngu 1914. A yeke na ngoi ni so si a kangbi popo ti ablé (atâ wakua ti Jéhovah) na asioni pere (aChrétien ti wataka). Fadeso, ngoi alingbi awe ti tene a gboto lê ti azo na ndo ti bungbingo tanga ti ala so ayeke na beku ti gue na yayu me so ala ngbâ na ndo ti sese.
12, 13. Tongana nyen la atoli so Jésus afa na ndo ti amasia bale-oko nga na atalent aga tâ tënë na alango ti nda ni so?
12 Ti londo na ngu 1919 ti ga na ni, Christ angbâ lakue ti fa lege na ngbâa be-ta-zo ti zia kusala ti fango tënë na kozo ndo. Lo sara tënë ti kua so na ngoi ti akozo Chrétien (Mat. 28:19, 20). Lo fa nga aye so adisciple ti lo, so a soro ala ti gue na yayu, alingbi ti sara ti sara kua so. Lo fa ni tongana nyen? Na lege ti toli ti amasia bale-oko, lo fa so gi tongana aChrétien so a soro ala ti gue na yayu azia lê ti ala angbâ na zingo ni, nga ala lango pëpe na lege ti yingo si ala lingbi ti wara futa ti ala. Futa ni so ayeke ti duti na yâ ti kota matanga ti mariage na yayu, ngoi so Christ ayeke sara mariage na “wali” ti lo ni so ayeke azo 144 000 (Apoc. 21:2). Nga, na yâ ti toli ti atalent, Jésus afa so kua ti fango tënë so lo zia ni na maboko ti adisciple ti lo, so a soro ala ti gue na yayu, a lingbi ala sara ni na ngangu ti ala kue.
13 Na yâ ti angu mingi so ahon, aChrétien so a soro ala ti gue na yayu afa so ala yeke lango pëpe nga ala sara kua ti fango tënë na ngangu ti ala kue. So ala lango ape so, ala yeke bâ nzoni na pekoni. Me, kota kua ti fango tënë ni so angbâ gi na ndo ti tënë ti bungbingo azo 144 000 so ayeke komande legeoko na Jésus awe?
A lingbi a bungbi nga azo so ayeke duti na gbe ti Royaume ni na sese ge
14, 15. Agroupe osio wa la a sara tënë ni na yâ ti buku Le mystère accompli?
14 A sara angu mingi awe la awakua ti Jéhovah ayeke gi ti hinga ye na ndo ti “azo mingi mingi” so a sara tënë ti ala na Apocalypse 7:9-14. Me, kozo ti tene ngoi alingbi ti tene Christ afa azo wa mbilimbili la ayeke “azo mingi mingi” ni so, mingi ti atënë so a fa lani na ndo ti ala ayeke tâ nde mingi na atâ tënë so e hinga ni laso na so e ye ni. Atâ tënë ni so ayeke polele nga ayeke ngangu pëpe ti mä yâ ni.
15 Na ngu 1917, buku Le mystère accompli afa so a yeke wara “agroupe ti azo use so ayeke wara salut na yayu nga agroupe ti azo use so ayeke wara salut na ndo ti sese.” Me, azo wa la ayeke na yâ ti agroupe osio so beku ti ala ayeke nde nde so? Kozo groupe ni ayeke ti azo 144 000 so ayeke komande na tere ti Christ. Use groupe ni ayeke ti “azo mingi mingi”. Na ngoi ni kâ, awakua ti Jéhovah apensé so “azo mingi mingi” ni so ayeke aChrétien ti yanga so ahinga tâ tënë awe me so angbâ lani na yâ ti a-eglize ti ala. Ala yeke na mabe kamême me mabe ni akpengba nzoni pëpe ti mû maboko na ala ti mû mbage ti bungbi ti Jéhovah. Tongaso, ala yeke wara fini na yayu me ala yeke duti na gbe ti azo ti kozo groupe ni. Ota groupe ni, so ayeke ti lo na ndo ti sese ge, ayeke “awakua ti Nzapa ti ngoi ti giriri so alingbi biani ti wara salut”. A yeke azo tongana Abraham, Moïse nga na ambeni wakua ti Jéhovah ti ândö, ala la ayeke na komandema na ndo ti azo ti osio groupe ni na sese ge, so ayeke azo ti dunia so.
16. Atënë wa ti Bible a zi ndani na ngu 1923 nga na ngu 1932?
16 Me, tongana nyen la yingo vulu afa lege na adisciple ti Christ ti hinga tâ tënë so e ye ni mingi laso? Ala hinga ni yeke na yeke na lege ti ambeni tënë ti Bible so a zi ndani na ala na peko ti tere. Gi na ngu 1923, Tour ti Ba Ndo asara tënë ti mbeni groupe so ayeke wara fini na yayu pëpe me na ndo ti sese na gbe ti komandema ti Christ. Na ngu 1932, mbeni article ti Tour ti Ba Ndo asara tënë na ndo ti Jonadab so amû maboko lani na Jéhu, gbia so Jéhovah asoro lo ti futi vorongo ti wataka (2 aGbia 10:15-17). Article ni atene so mbeni groupe ti azo ayeke dä na ngoi ti e so a haka ala na Jonadab. Article ni akiri atene so Jéhovah ayeke zi azo ti groupe so na yâ ti “kota ye so ayeke si na Harmaguédon” ti duti na ndo ti sese ge.
17. (a) Na ngu 1935, mbeni kota tënë ti Bible wa a zi ndani na awakua ti Jéhovah? (b) Na ngoi so awakua ti Jéhovah ahinga tënë na ndo ti azo mingi mingi so, bê ti ala ayeke tongana nyen? (Bâ encadré “ Bê ti mingi ti aita adë.”)
17 Na ngu 1935, a kiri a za lumière na ndo ti tënë so. Na ngoi ti mbeni kota bungbi na Washington, D.C., a fa so azo mingi mingi so ayeke na beku ti wara fini na ndo ti sese, na a yeke ala la Jésus asara tënë ti ala lani na yâ ti toli ti angasangbaga na angasa (Mat. 25:33-40). Azo mingi mingi ni ayeke na popo ti “ambeni ngasangbaga” so Jésus asara tënë na ndo ti ala, lo tene: “A lingbi mbi ga na ala so nga.” (Jean 10:16). Tongana Ita Joseph Rutherford, so ayeke mû lani diskur ni, atisa azo so aga, lo tene: “Zia azo kue so ayeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na ndo ti sese alondo aluti na nduzu”, mo ye ti bâ, gbâ ti azo alondo. Tongana lo bâ ala, lo tene: “Bâ azo mingi mingi ni la!” Tere ti mingi ti ala anzere ti hinga fadeso beku ti ala.
18. Adisciple ti Christ azia lani lê ti ala kue na ndo ti nyen? Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ni?
18 Ngbene ye na ngoi ni so, Christ ayeke fa lege na awakua ti Jéhovah ti zia lê ti ala kue na ndo ti kua ti bungbingo azo mingi mingi so, ti tene ala sö fini ti ala na ngoi ti kota ye ti vundu. Na tongo nda ni, a bâ so wungo ti azo ni so ayeke mingi ape. Même Ita Rutherford atene mbeni lâ, a tene: “Mbi bâ so ‘azo mingi mingi ni’ so ayeke duti ande mingi ape.” Me fadeso e hinga tongana nyen la ngbene ye kâ Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti kua ti bungbingo azo so. Na gbe ti fango lege ti Jésus nga na ti yingo vulu, aChrétien so a soro ala ti gue na yayu wala akamarade ti ala, “ambeni ngasangbaga”, aga “kundu oko” tongana ti so Jésus asara tënë ni lani, na ala yeke sara kua na gbe ti “berger oko.”
19. Tongana nyen la e kue e lingbi ti mû mbage na yâ ti kua ti bungbingo azo mingi mingi so?
19 Mingi ti azo so ayeke be-ta-zo na Jéhovah ayeke wara ande fini ti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese ge, nga Jésus na azo 144 000 la ayeke komande na ndo ti ala. A nzere na e biani ti bâ tongana nyen la Christ afa lege lani na awakua ti Jéhovah ti hinga tâ tënë so ayeke polele na ndo ti pendere beku so Bible afa ni. A yeke biani mbeni kota pasa ti tene e nga e fa tënë ti beku ni so na azo na fango tënë. Ni la, tongana dutingo ti e amû lege na e, zia e sara kue ti fa tënë lakue si wungo ti azo mingi mingi so angbâ gi ti gue na li ni, ti tene iri ti Jéhovah awara gonda mingi.
Ti mû mbage ti Royaume ti Nzapa aye ti tene nyen?
20. Aye wa la ayeke na yâ ti bungbi ti Satan? Aye ni so andu mungo mbage ti Royaume ni tongana nyen?
20 Na ngoi so awakua ti Jéhovah angbâ lakue ti manda ye na ndo ti Royaume ni, ala yeke gi nga ti hinga ambeni ye mbilimbili na ndo ti mungo mbage ti gouvernement ti Nzapa. Tongaso, na ngu 1922, Tour ti Ba Ndo afa so abungbi ayeke use, bungbi ti Jéhovah na bungbi ti Satan. Na yâ ti bungbi ti Satan ni, mo yeke wara alege ti dengo buze, abungbi ti vorongo nzapa nga na abungbi ti poroso. Azo kue so amû mbage ti Royaume ti Nzapa so Christ ayeke Gbia ni, ala yeke yôro tere ti ala oko pëpe na yâ ti aye so andu bungbi ti Satan (2 aCor. 6:17) So aye ti tene nyen la?
21. (a) Aye wa la ngbâa be-ta-zo ayeke fa ni na e na ndo ti tënë ti dengo buze ti dunia so? (b) Na ngu 1963, tënë wa la Tour ti Ba Ndo afa polele na ndo ti “Babylone, Ngangu Gbata”?
21 Kobe ti yingo so e yeke wara ni na maboko ti ngbâa be-ta-zo ayeke fa na e lakue so aye ti sioni ayeke na yâ ti alege ti dengo buze ti dunia so, nga a gboto mê ti e ti tomba peko ti aye ti sese so pëpe (Mat. 6:24). Nga, ambeti ti e ayeke sigigi lakue na nda ti abungbi ti vorongo nzapa so ayeke na yâ ti bungbi ti Satan. Na ngu 1963, Tour ti Ba Ndo atene polele so “Babylone, Ngangu gbata” aye gi ti sara tënë ti a-eglize pëpe me aye nga ti sara tënë ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka ti dunia so kue. Na Chapitre 10 ti buku so, e yeke bâ ande tongana nyen la a mû lege lani na azo ti akodoro nde nde ti “sigigi na yâ ti gbata” so na lege so ala fâ akamba ti afango ye ti wataka kue na tere ti ala.
22. Na ngoi ti Kozo Bira so Amû Sese Kue, awakua ti Jéhovah mingi apensé nyen na ndo ti aRomain 13:1?
22 Ka ti abungbi ti poroso ayeke tongana nyen? Atâ Chrétien alingbi ti yôro tere ti ala na yâ ti abira? Na ngoi ti Kozo Bira so Amû Sese Kue, aWamandango Bible ahinga so adisciple ti Christ ayeke mû tere ti ala na tënë ti fango zo pëpe (Mat. 26:52). Me, mingi ti ala apensé atene tënë so a wara ni na aRomain 13:1, so a hunda ti woko tere na gbe ti “akota zo ti komande” so, aye ti tene so ala lingbi ti gue ti sara kua ti turugu, ti yü bongo ni na ti gbu ngombe. Me, tongana a hunda na ala ti fâ awato ti ala, ala yeke pika ngombe ni gi na yâ ti pupu tongaso.
23, 24. A si na ngoi ti Use Bira so Amû Sese Kue, awakua ti Jéhovah amä yâ ti versê ti aRomain 13:1 so tongana nyen? (b) Christ afa lege na adisciple ti lo ti kiri ti hinga nda ti tënë ni so nzoni tongana nyen?
23 Gi na ngoi so Use Bira so Amû Sese Kue asungba na ngu 1939, mbeni article ti Tour ti Ba Ndo akiri ahasa yâ ti tënë ti dutingo nde na aye ti dunia ti Satan so. Article ni atene polele so aChrétien ayeke yôro tere ti ala oko pëpe na yâ ti abira ti dunia ti Satan so. So tâ pendere fango lege la asi tâ na ngoi ni so! Ye so abata lani adisciple ti Christ si ala yôro tere ti ala pëpe na yâ ti tënë ti mênë ti azo kutu mingi so atuku na ngoi ti bira so. Ye oko, a to nda ni lani na ngu 1929, ambeti ti e atene nga atene so akota zo ti komande, so a sara tënë ti ala na aRomain 13:1, ayeke agbia ti dunia so pëpe, me a yeke Jéhovah na Jésus. A yeke nzoni a vuru lê ti tënë ni so lani nzoni si.
24 Yingo vulu afa lani lege na adisciple ti Christ ti leke yâ ti tënë so nzoni na ngu 1962, na ngoi so ambeni article ahasa yâ ti tënë ti aRomain 13:1-7 na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti novembre nga na ti lango 1 ti décembre na Anglais. Awakua ti Jéhovah aga ti hinga so ala yeke mä yanga ti azo ti komande ni gi na yâ ti ambeni ye, ti gue oko na tënë so Jésus atene so azo ahinga ni mingi. Lo tene: “Ala kiri na César aye so ayeke ti César, me na Nzapa aye so ayeke ti Nzapa.” (Luc 20:25). Atâ Chrétien ahinga fadeso awe so akota zo ti komande ni ayeke ala ti dunia so, na a lingbi adisciple ti Christ awoko tere na gbe ti ala. Me, a yeke na yâ ti aye kue pëpe. Tongana azo ti komande ti dunia so ahunda na e ti ke yanga ti Jéhovah Nzapa, e yeke kiri tënë na ala gi tongana ti so abazengele atene ândö, a tene: “A lingbi e mä yanga ti Nzapa, so ayeke mokonzi, ahon ti mä azo.” (Kus. 5:29) Na Chapitre 13 nga na 14 ti buku so, fade e yeke manda ambeni tënë mingi na ndo ti aye so awakua ti Jéhovah asara ti fa so ala duti nde na dunia ti Satan.
25. Tongana mo bâ tongana nyen la yingo vulu amû maboko na e ti mä yâ ti atënë so andu Royaume ti Nzapa, a sara nyen na bê ti mo?
25 Bâ gi aye so kue a fa na adisciple ti Christ na yâ ti angu mingi so ahon so ma! A fa na e lawa la Royaume ti Nzapa akomanse ti sara kua nga tongana nyen la tënë ti Royaume ni so ayeke kota mingi. E hinga tënë mbilimbili na ndo ti abeku use so ayeke na gbele awakua be-ta-zo ti Jéhovah, beku ti warango fini na yayu nga na ti warango fini na ndo ti sese. Nga, e bâ tongana nyen la e lingbi ti fa so e mû mbage ti Royaume ti Nzapa nga juska ndo wa la e lingbi ti woko tere ti e na gbe ti akota zo ti dunia so. Fadeso, hunda tere ti mo na tënë so: ‘Tongana Jésus afa lani lege pëpe na ngbâa be-ta-zo, so ayeke na ndo ti sese ge, ti mä yâ ti apendere tâ tënë so, ka mbi yeke hinga ni laso si mbi fa ni na ambeni zo?’ E yeke biani na kota pasa ti tene Christ na yingo vulu si afa lege na e!
^ par. 7 Kozo, aWamandango Bible apensé so suma ni so asara tënë ti bira na popo ti apaïen so ayeke na Rome nga na komandema ti pape ti Rome.
^ par. 10 Na juin ti ngu 1880, Tour ti Ba Ndo atene so azo 144 000 ni ayeke aJuif so ayeke yeda ti ga aChrétien kozo si ngu 1914 asi. Me na hunzingo ti ngu 1880 ni, a kiri a hasa yâ ti tënë ni na a kpa ti so e hinga ni fadeso.
TI HINGA AMBENI TËNË
“Kua ti fango akobe ti yaka angbâ mingi ti tene a sara”
A-Témoin ti Jéhovah ahon 760 000 ayeke fa tâ tënë ti Bible na Brésil. Tongana nyen la a to nda ti fa tënë na Amerika ti Mbongo?


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | 2 CHRONIQUE 29-
A hunda ti sara kua ngangu ndali ti tâ vorongo
Ézéchias asara kue ti kiri na tâ vorongo
29:10-17
Ngu 746-
716 kozo ti Christ.
Komandema ti Ézéchias:
NISAN Ngu 746 kozo ti Christ.
Lango 1-8: Sukulango yâ ti lacour
Lango 9-
16: Sukulango da ti Jéhovah
Lungulango siokpari ti azo ti Israël kue nga kiringo ti leke tâ vorongo ato nda ni
-
Ngu 740 kozo ti christ.
Tingo ti Samarie
Ézéchias atisa azo kue so bê ti ala ayeke nzoni ti bungbi ndali ti vorongo Nzapa
30:5, 6, 10-12
Azo ti tokua ague ti kangbi alettre so afa lango ti sarango na Matanga ti Pâque na yâ ti kodoro ni kue, ti londo na Béer-Séba ti si na Dan
Atâa so ambeni zo ahe tënë ni, mingi ti ambeni ayeda na ni


text:
KOTA MAMA-TENE NI | LEGE TI WARA NGIA NA YÂ TI KUA TI MO
Akua ti maboko: A ga ngbene ye awe?
Alex ayeke dema na ngoi so lo yeke yô mbeni kungba ti zia na ndo ti kota oto ti place ti kua ti lo. Lo hunda tere ti lo, lo tene, ‘So mara ti kua ti nyen la zo apeut ti ga nga kota zo na yâ ni ape so? Lawa la mbi yeke wara mbeni kua so ayeke futa mbi dä nzoni? Tongana mbi sara fade kua ape ka gigi ti mbi ayeke duti nzoni mingi!’
Legeoko tongana ti Alex so, azo mingi laso aye ti sara kua ti maboko ape. Aaron, mbeni mécanicien ti oto, atene: “Azo mingi apensé atene tongana ala sara kua ti ‘maboko,’ a yeke bi nengo ti ala na sese. Ala tene ti ala, a tene: ‘Mbi sara gi ni tongaso ti ku na mbeni nzoni kua.’”
Ngbanga ti nyen mingi ti azo apensé so kua ti maboko ayeke kua ti ala ape? Peut-être a yeke aye so a fa na télé, na radio wala na yâ ti ambeti-sango nga na ambeni ye ni nde la ayeke handa azo ni so. A yeke fa na ala so “nzoni” gigi ayeke mbeni gigi so na yâ ni zo ayeke na gbâ ti nginza na so zo abezoin ti sara gbâ ti effort ape. Matthew, so ayeke bâ lege ti ada ti tene angbâ nzoni, atene: “Azo apensé ti ala atene tongana mo sara kua ti maboko ti wara na nginza, mo yeke duti na ngia mingi ape.” Shane, so lo nga kue lo yeke sara kua ti bango lege ti ada ti tene angbâ nzoni, ayeke na oko bango ndo ni so. Lo tene: “Azo aye encore ape ti sara kua nzoni alingbi na nginza so a yeke futa na ala.”
Me na mbeni mbage, azo mingi laso ayeke na ngia na sarango akua ti maboko. Daniel, so ayeke na ngu 25 na so asara kua ti lekengo ada, atene: “Mbi pensé ti mbi so akua ti maboko ayeke ga na zo aye ti nzoni mingi, mbilimbili tongana lo wara tâ ye so lo yeke gi ni.” Andre, so ayeke na ngu 23, nga kue ayeda na tënë so. Lo tene: “Mbi pensé so ti tene zo awara ngia ayeke nzoni lo sara kua. Tongana zo asara kua gi kete, ngia ti lo ayeke mingi ape nga lo yeke hinga ye so lo peut ti sara ape.”
Tongana ti Daniel na Andre, nyen la amû maboko na ambeni zo ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti akua ti maboko? A yeke gi sarango ye alingbi na awango ti Bible na yâ ti fini ti ala. Ahon ti tene Bible amû asioni wango na ndo ti akua ti maboko, lo yeke wa azo mingi ti sara kua nzoni nga ti tene ala kanga bê na yâ ni. Me Bible ni angbâ gi ge ape. Lo yeke fa nga na e tongana nyen ti wara ngia na yâ ti akua ti e.
Awango wa ti Bible alingbi ti mû maboko na mo ti wara ngia na yâ ti akua ti mo? E wa mo ti bâ ambeni wango ni na yâ ti article so ayeke ga na peko.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | MO LINGBI TI MÄ YÂ TI BIBLE
Aye ti nzoni wa la zo ayeke wara ni tongana lo mä yâ ti Bible?
“Bible ayeke mbeni mbeti ti Nzapa so azo ahinga ni mingi. Me aChinois ahinga ti ala ni ape nga a sigigi na ni ndali ti ala ape.”—LIN, CHINE.
“Asingana ambeti ti nzapa ti aHindou so mbi peut même ti mä yâ ni ape so, si Bible la mbi peut ti mä yâ ni?” —AMIT, INDE.
“Mbi hinga so Bible ayeke mbeni mbeti so aninga, nga mbi mä a tene so mingi ti azo ayeke na ni. Me ade mbi bâ ni lâ oko ape.”—YUMIKO, JAPON.
Na yâ ti dunia mobimba, azo mingi abâ Bible na nene ni mingi. Me, ala hinga atënë ti yâ ni mingi ape, wala ala hinga nga ni kete ape. Mingi ti azo so ayeke na Asie, nga na akodoro so a kangbi Bible dä mingi, ahinga Bible nzoni ape.
Me, peut-être mo hunda tere ti mo, mo tene: ‘Ngbanga ti nyen a yeke nzoni mbi gi ti mä yâ ti Bible?’ Tongana mo mä yâ ti aye so Bible atene, a yeke aidé mo ti:
Duti na ngia
Ti hinga ti leke akpale ti yâ ti sewa ti mo
Ti gi bê ti mo ahon ndo ni ape
Ti duti na nzoni songo na amba ti mo
Ti hinga ti sara kua nzoni na nginza ti mo
Bâ tapande ti mbeni wali so iri ti lo ayeke Yoshiko, na Japon. Lo hunda tere ti lo wala nyen la ayeke na yâ ti Bible, na lo décidé ti diko ni lo wani. Me nyen la lo wara na pekoni? Lo tene: “Bible a-aidé mbi ti hinga ndani so mbi yeke na fini nga ti duti na beku ti kekereke.” Lo kiri lo tene: “Mbi hinga fadeso ye so mbi peut ti sara na yâ ti gigi ti mbi.” Amit, so e sara fade tënë ti lo na tongo nda ni, adécidé nga ti diko Bible lo wani. Na pekoni, lo tene: “Mbi croire ape, Bible ayeke tâ na anzoni sango ndali ti zo oko oko kue.”
Bible aga na anzoni ye mingi na gbâ ti azo. Ni la, e wa mo ti manda ni mo wani, tongaso si mo bâ anzoni ye ni so.


text:
Mo hinga ti bâ aye na yâ ti li mo nzoni?
MBENI ye ayeke dä, a yeke ngangu na zo ti hinga ni nzoni, ane nduru na kilo oko na ndambo me a tene so mara ni ayeke use na yâ ti dunia ape. A yeke nyen? A yeke cerveau ti zo. Biani, cerveau ti zo ayeke mbeni ye so ahon tâ gbungo li ti zo. Tongana e manda ye mingi na ndo ni e yeke kiri singila mingi na Jéhovah ndali ti ye ti “kpene” so lo sara (Ps. 139:14). Zia e bâ gi mbeni ye oko na popo ti aye so cerveau ti e ayeke na ngangu ti sara: ti bâ aye na yâ ti li.
Ti bâ aye na yâ ti li aye ti tene nyen? Mbeni bakari atene so ayeke “ngangu so mo ayeke na ni ti bâ aye na yâ ti li ti mo wala ti pensé na afini ye wala na aye so anzere na mo, wala ti pensé na aye so ade ti si na mo ape.” Na lege ti atënë so, mo yeke yeda so mo yeke bâ aye na yâ ti li ti mo lakue. Ni la ape? Na tapande, mo mä tënë na ndo ti mbeni kodoro so ade mo si dä lâ oko ape wala mo diko mbeni mbeti na ndo ni awe? Ye so akanga lege na mo ti bâ ni na yâ ti li ti mo? Biani, tongana e gbu li ti e na ndo ti mbeni ye so e lingbi ti bâ ni ape, ti mä tënë na ndo ni ape, ti tara ni ape, ti ndu ni ape wala ti mä fion ni ape, andâ e yeke bâ aye na yâ ti li ti e la.
Bible amû maboko na e ti hinga so Nzapa aleke e na image ti lo (Gen. 1:26, 27). So aye pëpe ti fa so, na mbeni lege, Jéhovah nga kue ayeke bâ aye na yâ ti li ti lo? A nzere na Jéhovah ti leke e na ngangu ti bâ aye na yâ ti li ti e, na a yeke na lege ni ti tene e sara kua na ni ti hinga aye so lo hunda na e ti sara nga ti bâ na yâ ti li ti e azendo ti lo (Zo-ti. 3:11). Tongana nyen la e lingbi ti bâ aye nzoni na yâ ti li ti e? Nga, sioni lege ti bango aye na yâ ti li wa a lingbi e kpe ni?r
SIONI LEGE TI BANGO AYE NA YÂ TI LI
(1) Ti gbu li na ngoi so ayeke na lege ni ape wala na ndo ti aye so ayeke na lege ni ape.
Ti gbu li ayeke sioni ape. A yeke biani polele so tongana zo abâ aye na yâ ti li ti lo nzoni lo yeke wara ye ti nzoni na pekoni. Ye oko, Zo-ti-fa-tene 3:1 amû maboko na e ti hinga so “ngoi ayeke dä ndali ti ye oko oko kue,” (FD) na a lingbi ti si so e sara ambeni ye na ngoi so ayeke na lege ni ape. Na tapande, tongana e zia si li ti e ague na ndo ti mbeni ye nde na ngoi ti abungbi ti congrégation wala na ngoi ti mandango ye e wani, eskê bango aye na yâ ti li ti e ni ayeke mû maboko na e, wala ayeke kanga lege na e? Jésus amû lani mbeni kpengba wango na ndo ti kpale so alingbi ti si tongana e yeke bâ na yâ ti li ti e so e yeke sara asioni ye, na tapande lango-sioni (Mat. 5:28). Ambeni ye so e yeke bâ na yâ ti li ti e alingbi ti nzere na Jéhovah oko ape. Ti bâ asioni ye na yâ ti li ti mo alingbi ti gue na mo ti sara mbeni ye ti sioni. Leke na bê ti mo ti zia lâ oko ape si aye so mo yeke bâ na yâ ti li ti mo ague na mo yongoro na Jéhovah.
(2) Ti pensé so ti wara aye ti sese la ayeke sara si zo aduti nzoni lakue lakue
Aye ti sese ayeke kota ye nga ayeke mû maboko na e. Ye oko, e yeke wara vundu tongana e komanse ti pensé so aye ti sese la ayeke sara si zo aduti nzoni nga na ngia. Salomon so ayeke zo ti ndara atene: ‘Mosoro ti zo ti mosoro ayeke kodoro ti lo ti ngangu, na kota gbagba ti bira ti lo, na yâ ti bibe ti lo.’ (aProv. 18:11). Na tapande, bâ ye so asi na mingi ti azo ti kodoro ti Manille, na Philippines, na ngoi so ngu apika ngangu na septembre, ngu 2009. Azo so ayeke na aye mingi awara lani kpale ape? Mbeni zo ti mosoro so agirisa aye ti lo mingi atene: “Ngu so asuku amû ndo so asara kangbi na popo ti azo ape, aga na akpale nga na apasi na azo kue, azo ti mosoro nga na wayere.” A yeke peut-être ngangu ape ti pensé so aye ti sese ayeke bata biani zo nga ayeke sara si zo aduti nzoni. Ti tâ tënë ni, a yeke tongaso ape.
(3) Ti gi bê senge senge na ndo ti aye so alingbi lâ oko ti si ape.
Jésus awa e ti “gi bê” ti e ahon ndo ni ape (Mat. 6:34). Ti gi bê ti e lakue lakue ahunda ti tene e bâ aye mingi na yâ ti li ti e. E lingbi ti buba ngangu ti e mingi na ngoi so e yeke gbu li na ndo ti akpale so ayeke tâ ye ape, so ti tene akpale so ade ti si ape wala so alingbi peut-être ti si lâ oko ape. Bible afa so mara ti gingo bê tongaso alingbi ti sara si bê ti e anze na alingbi même ti sara si vundu ahon ndo ti e (aProv. 12:25). A yeke kota ye ti sara ye alingbi na wango ti Jésus ti gi bê ahon ndo ni ape nga ti pensé gi na akpale ti lâ oko oko tongana asi.
NZONI LEGE TI BÂ NA AYE NA YÂ TI LI TI MO
(1) Bâ kozo aye so alingbi ti ga na kpale na kpe ni.
Bible awa e ti duti na ndara nga ti gbu li na ndo ti ye so alingbi ti si (aProv. 22:3). Tongana e yeke bâ aye na yâ ti li ti e, e lingbi ti hinga akpale so alingbi ti si na peko ti adesizion ti e kozo si e mû ni. Na tapande, tongana a tisa mo na place ti mbeni ngia, tongana nyen la bango aye na yâ ti li ti mo alingbi ti mû maboko na mo ti mû nzoni desizion ti gue wala ti gue ape? Na peko ti so mo pensé na ndo ti ambeni zo so a tisa ala, wungo ti azo ni, ndo ni nga na lango ni, hunda tere ti mo: ‘Nyen la alingbi ti passé kâ?’ Eskê mo pensé biani so azo so ayeke gue na place ti ngia ni ayeke sara ye alingbi na afango ye ti Bible? Ahunda so ayeke mû maboko na mo ti bâ ye ni na yâ ti li ti mo. Tongana mo bâ aye na yâ ti li ti mo nzoni si mo mû desizion ayeke mû maboko na mo ti kpe ambeni ye so alingbi ti sara sioni na mo na lege ti yingo.
(2) Haka na yâ ti li mo tongana nyen ti leke angangu kpale.
Ti bâ aye na yâ ti li andu nga “ngangu so zo ayeke na ni ti gbu ngangu na yâ ti mbeni kpale nga ti leke ni.” Tara ti bâ so mo na mbeni ita na yâ ti congrégation awara tënë. Tongana nyen la mo lingbi ti gue na mbage ti ita ni ti leke tënë ni? Aye ayeke mingi so mo lingbi ti sara ni. Sarango lisoro ti lo ayeke ka tongana nyen? Ngoi wa la mo bâ so a yeke nzoni ti sara lisoro na ndo ti tënë ni? Atënë wa la mo yeke tene nga nzoni lege ti tenengo ni ayeke so wa? Tongana mo bâ aye nzoni na yâ ti li ti mo, mo lingbi ti tara na yâ ti li ti mo alege nde nde so mo lingbi ti leke na tënë ni nga ti soro ti so mo bâ so ayeke nzoni nga so ita ni alingbi ti yeda na ni (aProv. 15:28). Mara ti gbungo li na ndo ti lege ti lekengo na mbeni ngangu kpale tongaso ayeke mû maboko na mo ti maï siriri na yâ ti congrégation. So ayeke biani nzoni bango aye na yâ ti li la.
(3) Sara si dikongo Bible nga na mandango ye ti mo aga nzoni.
A yeke kota ye ti diko Bible lâ oko oko. Me a hunda ti sara aye mingi ahon gi ti diko gbâ ti alembeti lâ oko oko. A lingbi e hinga aye ti manda so ayeke na alembeti ti Bible so e diko nga e sara ye alingbi na ni na yâ ti fini ti e. Dikongo Bible ti e ayeke sara si e ye afango lege ti Jéhovah mingi. Ti sara kua na gbungo li ti e alingbi ti mû maboko na e ti sara ni. Na lege wa? Na tapande, bâ buku Sara ye na mabe tongana ti ala. Tongana e yeke diko ambaï so ayeke na yâ ti buku so na e yeke bâ aye ni na yâ ti li ti e, a yeke mû maboko na e ti bâ azo so Bible asara tënë ti ala nga aye so asi na ala ândö na yâ ti li ti e. Buku ni amû maboko na e ti bâ ndo so aye ni apassé dä, ti mä go ti azo ni, ti mä fion ti aye ni nga ti hinga pensé ti azo ni. Tongana e sara tongaso e yeke hinga apendere ye ti manda nga na atënë so akpengba zo so ayeke na yâ ti ambaï ti Bible so peut-être e pensé e tene e hinga ni nzoni mingi. Ti sara kua na gbungo li ti e tongaso ayeke sara si dikongo Bible nga na mandango ye e wani ayeke ga nzoni.
(4) Hinga na yâ ti bê ti mo vundu ti mbeni ita.
Ti hinga vundu ti mbeni ita na yâ ti bê ti e ayeke mbeni pendere sarango ye. Teti so Jéhovah na Jésus ahinga vundu ti azo, a yeke nzoni e mû tapande ti ala (Ex. 3:7; Ps. 72:13). Tongana nyen la e lingbi ti sara ni? Mbeni nzoni ye so alingbi ti mû maboko na e ti sara ni ayeke ti sara kua na gbungo li ti e. Peut-être mbeni ye so asi na mbeni ita ti e asi na e lâ oko ape. Me, mo lingbi ti hunda tere ti mo: ‘Tongana mbi la ye so asi na mbi so, a yeke sara mbi tongana nyen? Nyen la mbi yeke duti na bezoin ni?’ Tongana e sara kua na gbungo li ti e ti kiri tënë na ahundango ndo so ayeke mû maboko na e ti bâ mawa ti zo mingi ahon ti kozo. Biani e yeke wara ye ti nzoni mingi na yâ ti ambage kue ti gigi ti e ti Chrétien tongana e fa so e bâ mawa ti zo, atâa na fango tënë wala na yâ ti songo ti e na aita ti e aChrétien.
(5) Gbu li ti mo na ndo ti gigi na yâ ti fini dunia.
Na yâ ti Bible, e yeke na gbâ ti anzene nzene ye so afa polele ye so Nzapa ayeke sara ande na yâ ti fini dunia so lo mû zendo ni (És. 35:5-7; 65:21-25; Apoc. 21:3, 4). Ambeti ti e a kiri azi nda ti aye so a fa na yâ ti Bible so na lege ti gbâ ti apendere dessin. Ngbanga ti nyen la a sara ni tongaso? Aye so a yeke pusu e ti sara kua na gbungo li ti e na ayeke mû maboko na e ti bâ tere ti e mo bâ mo tene e wara aye so a mû zendo ni so awe. Jéhovah, lo so asara zo na ngangu ti bango ye na yâ ti li, ahinga nzoni mingi ngangu so bango ye na yâ ti li ayeke sara na ndo ti e. Tongana e sara kua na ni ti gbu li ti e na ndo ti azendo ti lo e yeke duti na confiance mingi so azendo ti lo ayeke ga tâ tënë nga ayeke mû maboko na e ti ngbâ be-ta-zo, même tongana e yeke na yâ ti akpale laso.
Na nzoni bê Jéhovah amû na e pendere ye so ayeke bango ye na yâ ti li. A lingbi ti mû maboko na e biani ti sara na lo nzoni na yâ ti fini ti e lâ na lâ. A yeke nzoni e fa singila ti e na Zo so amû na e pendere cadeau so na lege so e yeke sara kua na ni na ndara lâ oko oko.


text:
YE TI MANDA 18
Tongana nyen e yeke mû maboko na aita ti e so ye ti ngangu asi na ala?
Tongana mbeni ye ti ngangu asi, na tapande ngu asuku na abuba aye, aTémoin ti Jéhovah ayeke leke aye hio ti tokua ni na aita ti ala so ye ni asi na ala. A fa biani so e ye tere na popo ti e (Jean 13:34, 35; 1 Jean 3:17, 18). Me e yeke mû maboko na ala ni tongana nyen?
E yeke tokua nginza na ala. Lani tongana kota nzara atï na kodoro ti Judée, aChrétien ti kodoro ti Antioche atokua lani nginza na aita ti ala ti yingo (Kusala 11:27-30). E nga kue tongana e mä so ye ti ngangu asi na aita ti e na mbeni kodoro, e yeke tokua nginza na ala na lege ti congrégation ti e si amû maboko na ala.
E yeke mû nga na ala ambeni ye so atia ala. A-ancien ti ndo so ye ti ngangu ni asi dä ayeke gi peko ti aita ni oko na oko ti bâ wala ala kue awara sioni ape. A yeke zia na sese mbeni komite so ayeke bâ lege ti kusala ti mungo nzoni ngu, kobe, bongo, ndo ti lango nga na yorö na aita ni. A-Témoin mingi so ahinga ti sara mbeni kua so bezoin ni ayeke dä ayeke mû tere ti ala wani ti gue na ando ni so ti mû maboko, na tapande ti leke ada ti aita so abuba wala aDa ti Royaume. Teti so azo ti yâ ti bungbi ti e ayeke mä tere nzoni, nga teti so sarango kusala maboko na maboko amû lege na e ti manda ye mingi a sara si tongana mbeni kpale asi, hio e leke tere ti e awe. E yeke mû maboko na “ala so ayeke aita ti e na yâ ti mabe”, me nga na ambeni zo nde, atâa ala yeke ti nzapa wa.
E yeke dë nga bê ti ala na ambeni tënë ti Nzapa. Ala so ye ti ngangu asi na ala, a lingbi a dë bê ti ala. Ni la, na mara ti ngoi tongaso, Jéhovah, “Nzapa ti dengo bê kue,” ayeke dë bê ti e si e wara ngangu (2 aCorinthien 1:3, 4). E yeke kangbi apendere tënë ti yâ ti Bible na azo ni, e tene na ala so Royaume ti Nzapa aga nduru ti hunzi aye ti ngangu kue so asara si zo ayeke na vundu wala na yâ ti pasi.
Nyen la asara si aTémoin ayeke mû maboko hio na aita ti ala tongana mbeni ye ti ngangu asi na ala?
E lingbi ti dë bê ti azo ni tongana nyen?


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | A-PROVERBE 22–26
“Fa na molenge lege so a lingbi lo gue dä”
Mbeti ti aProverbe ayeke na anzoni wango teti ababâ na amama. Legeoko tongana mbeni kete keke so a kanga na tere ti mbeni keke ti leke forme ti lo tongana ayeke kono, fango ye na amolenge ayeke pusu ala ti sara na Jéhovah na ngoi so ala yeke kono.
22:6
Fango ye nzoni na amolenge ahunda ngoi nga na ngangu mingi
A lingbi ababâ na amama azia mbeni nzoni tapande, nga a lingbi ala fa ye nzoni na amolenge ti ala, ala gboto mê ti ala, ala wa ala nga ala se ala
22:15
Sengo ndo ayeke fango ye na lege ti ndoye so ayeke leke bibe nga na bê
A hunda ti se amolenge na alege nde nde