text:
Sara kua na Mbeti ti Nzapa: A yeke na fini!
“Tënë ti Nzapa ayeke na fini na ayeke na ngangu ti sara ye.”
1, 2. Kua wa la Jéhovah amû na Moïse? Jéhovah atene nyen na lo ti dë bê ti lo?
TARA ti bâ so a hunda na mo ti luti na devant ti mbeni kota gbia ti sese na ti sara tënë na iri ti awakua ti Jéhovah. Bê ti mo ayeke tongana nyen? Kite ayeke pëpe so mo yeke gi bê ti mo, mo yeke bâ so mo lingbi ape nga mbeto ayeke sara mo. Mo yeke leke atënë so mo yeke tene tongana nyen? Nyen la mo lingbi ti sara si atënë ti mo ni ayeke na ngangu ti fa so a yeke Nzapa ti ngangu ahon kue la atokua mo?
2 A yeke oko ye so asi lani na Moïse la. Jéhovah atene na Moïse, so ayeke na “tâ be-ti-molenge ahon azo kue so ayeke na lê ti sese”, atene so ni yeke tokua lo ti zi azo ti Israël so ayeke angbâa na Égypte (Nom. 12:3). Aye so asi na pekoni afa so Pharaon ayeke lani gbia so li ti lo akpengba nga lo yeke zo ti baba (Ex. 5:1, 2). Me Jéhovah aye si Moïse ahunda na Pharaon ti mû lege na azo ti Israël kutu na kutu so ayeke angbâa ti sigigi na kodoro ni. Moïse agi bê ti lo, tongaso lo hunda Jéhovah, lo tene: “Mbi yeke zo nyen, si Mbi lingbi gue na Pharaon ti sara si amolenge ti Israël asigigi na Égypte?” Lani Moïse abâ so lo lingbi ape. Me Nzapa adë bê ti lo so lo yeke gi lo oko ape. Lo tene na Moïse, lo tene: “Mbi yeke na mo.”
3, 4. (a) Moïse asara lani mbeto ngbanga ti nyen? (b) Ngbanga ti nyen la ye so asi na Moïse so alingbi nga ti si na mo?
3 Moïse asara lani mbeto ngbanga ti nyen? Mbeto asara lo lani ndali ti so lo pensé so Pharaon alingbi pëpe ti yamba mbeni zo so Jéhovah Nzapa la atokua lo wala ti dengi mê ti mä lo. Moïse asara nga mbeto ti azo ti mara ti lo wani ndali ti so lo pensé so ala yeke yeda ape so a yeke Jéhovah la atokua lo ti zi ala. Tongaso, Moïse atene na Jéhovah, a tene: “Me tongana ala mä na bê na mbi pëpe na ala ke tënë so mbi tene, teti ala yeke tene ande atene ‘Jéhovah asi na mo pëpe.’”
4 Tënë so Jéhovah atene na Moïse nga aye so asi na pekoni alingbi ti fa na e mbeni kpengba ye ti manda. Peut-être lâ oko mo yeke sara tënë pëpe na gbele mbeni kota zo ti komande. Me asi na mo awe so a yeke ngangu na mo ti sara tënë ti Nzapa nga ti sara tënë ti Royaume ti lo na asenge zo so mo yeke wara ka ala lakue? Tongana asi na mo awe, bâ ye so e lingbi ti manda na lege ti ye so asi na Moïse.
“SO NYEN NA MABOKO TI MO?”
5. Nyen la Jéhovah azia na maboko ti Moïse nyen? Tongana nyen la keke so asara si lo sara mbeto encore ape? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
5 Na ngoi so Moïse atene na Nzapa so mbeto asara lo ndali ti so a yeke bâ ande tënë so lo yeke gue ti tene na nene ni ape, Nzapa amû maboko na lo ti tene lo sara mbeto ape. Mbaï so ayeke na Exode atene: “L’Éternel atene na lo, So nyen na maboko ti mo? na lo tene, So ayeke keke. Lo tene, Mo bi na sese. Lo bi keke ni na sese, na keke ni aga ngbo; na Moïse akpe lo. L’Éternel atene na Moïse, Mo ye maboko ti mo, mo gbu lo na damba ti lo; na lo ye maboko ti lo, lo gbu lo, na a kiri a ga keke na maboko ti lo. L’Éternel atene, Mo sara so si ala lingbi hinga L’Éternel . . . asi na mo biani.” (Ex. 4:2-5). Nzapa asara miracle, keke ni aga ngbo na yâ ti maboko ti Moïse. Miracle so ayeke fa ande so Nzapa la atokua lo nga Nzapa la amû ngangu na lo. Jéhovah atene na lo atene: “Fade mo kamata keke so na maboko ti mo ti sara fä na ni.” (Ex. 4:17). Fadeso, Moïse alingbi ti duti na confiance so lo lingbi ti sara tënë na iri ti Nzapa na devant ti amara ti lo nga na devant ti Pharaon.
6. (a) A lingbi nyen la ayeke na maboko ti e na ngoi so e yeke fa tënë? Ngbanga ti nyen? (b) Fa tongana nyen “tënë ti Nzapa ayeke na fini”. Fa nga tongana nyen la ‘a yeke na ngangu ti sara ye.’
6 Tongana e yeke fa tënë nyen la ayeke na maboko ti e nyen? Mingi ni, Bible la ayeke na maboko ti e ti tene e sara kua na ni hio. Atâa so ambeni zo abâ Bible tongana mbeni senge mbeti, Jéhovah asara tënë na e na lege ti tënë ti lo so a sû ni na yâ ti Bible na gbe ti yingo ti lo (2 Pi. 1:21). Azendo ti Nzapa so asara tënë ti aye so ayeke si ande na ngoi so Royaume ti lo ayeke komande ayeke na yâ ti Bible. Ni la bazengele Paul atene: “Tënë ti Nzapa ayeke na fini na ayeke na ngangu ti sara ye.” (Diko aHébreu 4:12.) Azendo ti Jéhovah kue ayeke gue ti ga tâ tënë, nga ayeke ga ande tâ tënë kue kue kue (És. 46:10; 55:11). Na ngoi so zo ahinga so Mbeti ti Nzapa ayeke tongaso, ye so lo yeke diko na yâ ni ayeke sara ngangu mingi na ndo ti fini ti lo.
7. E lingbi ti ‘sara kusala na lege ni na tënë so ayeke tâ tënë’ tongana nyen?
7 Biani, Jéhovah azia na maboko ti e Bible, tënë ti lo so ayeke na fini so na lege ni e lingbi ti fa so tënë so e yeke fa ayeke tâ tënë nga alondo na lo. A yeke ndali ni la, na pekoni so Paul asara mbeti na aHébreu, lo wa Timothée so lo fa ye na lo ti ‘sara ngangu kue ti sara kusala na lege ni na tënë so ayeke tâ tënë.’ (2 Tim. 2:15). Tongana nyen la e lingbi ti sara ye alingbi na wango ti Paul so? E lingbi ti sara ni na lege so e yeke soro anzoni versê so alingbi ti ndu bê ti zo so e yeke sara lisoro na lo. Atract so a sigigi na ni na ngu 2013 ayeke atract so a leke ni ti mû maboko na e ti sara tongaso.
DIKO MBENI VERSÊ TI TRACT NI SO A SORO NI NZONI
8. Tënë wa la mbeni surveillant ti kusala atene na ndo ti atract?
8 Fason so a sara na afini tract ni kue ayeke oko. Tongaso, tongana e hinga ti sara kua na mbeni oko, e yeke hinga ti sara kua na atanga ni kue. Ngbanga ti nyen a yeke ngangu ape ti fa tënë na ni? Mbeni surveillant ti kusala na kodoro ti Hawaii na Amerika atene: “E hinga lani ape so afini tract so ayeke mû maboko na e ti fa tënë nzoni da na da nga na ndo so azo ayeke dä mingi.” Me lo bâ so lege so a sara na tract ni amû lege na azo ti sara nzara ni nga azi lege na anzoni lisoro. Lo bâ so a yeke ndali ti so a sara na ndo ti atract ni mbeni hundango ndo nga na gbâ ti akiringo tënë so zo alingbi ti soro ni. Zo ayeke gi bê ti lo ape ti mû mbeni kiringo tënë so ayeke na lege ni ape.
9, 10. (a) Tongana nyen la atract ti e ayeke mû maboko na e ti sara kua na Bible? (b) Atract wa la mo sara na kua nzoni na fango tënë? Ngbanga ti nyen?
9 Tract oko oko amû maboko na e ti diko mbeni versê so a soro ni nzoni so ayeke na yâ ni. Na tapande, bâ tract Pasi ayeke hunzi ande la? Atâa zo so e fa tënë na lo asoro kiringo tënë “a yeke hunzi”, “a yeke hunzi ape”, wala “mo hinga ape” ti kiri tënë na hundango ndo ni, zi yâ ti tract ni nga tene na lo: “Bâ tënë so Bible atene.” Na pekoni, diko Apocalypse 21:3, 4.
10 Legeoko nga, tongana e yeke sara kua na tract Mo bâ ti mo Bible tongana nyen? Tongana zo ni asoro kiringo tënë oko na popo ti akiringo tënë ota so ayeke na ndo ti tract ni, tënë ayeke dä ape zi gi yâ ti tract ni nga tene na lo, mo tene: “Bible atene so ‘atënë kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa, a sara ni na mbeti na gbe ti yingo ti Nzapa.’” Mo lingbi nga ti tene: “Me, ambeni tënë ti yâ ti versê ni angbâ.” Na pekoni, zi Bible nga diko na lo 2 Timothée 3:16, 17.
11, 12. (a) Na lege wa mo lingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti sarango kua nzoni na atract na fango tënë? (b) Tongana nyen la atract alingbi ti mû maboko na mo ti leke tere ti mo ti sara avizite?
11 Ye so zo ni ayeke sara na pekoni so mo diko na lo versê ni la ayeke mû lege na mo ti ngbâ ti sara lisoro na lo wala pëpe. Me même tongana lege azi na mo ti sara lisoro mingi na azo wala pëpe, mo zia tract ni na ala awe nga kamême mo diko na ala ambeni tënë so ayeke na yâ ti Bible awe. Atâa tongana mo diko na ala gi versê oko wala use na kozo tingbingo tere ti mo na ala, ti peko mo lingbi ti kiri ti sara lisoro ni senge.
12 Na peko ti tract oko oko mo yeke wara kete li ti tënë so atene: “Bâ tënë so”. Na gbe ti kete li ti tënë ni mo yeke wara aversê nga na mbeni hundango ndo so mo lingbi ti sara lisoro na ndo ni na vizite ti peko. Na yâ ti tract Mo bâ dunia ti kekereke tongana nyen? Hundango ndo ni ayeke “Nzapa ayeke sara nyen ti tene dunia aga tâ nzoni mingi?” A fa Matthieu 6:9, 10 nga na Daniel 2:44. Ti tract A yeke zingo ande biani azo so akui awe? Hundango ndo ni ayeke “E yeke ga mbakoro na e kui ngbanga ti nyen?” A fa Genèse 3:17-19 nga na aRomain 5:12.
13. Fa tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na atract ti to nda ti étude na azo.
13 Atract so ayeke mû maboko na e ti to nda ti étude na azo. Tongana zo ni ascanné code QR so ayeke na peko ti tract ni, lo yeke gue droit na ndo ti site ti e so alingbi ti mû lege na lo ti yeda ti manda Bible. Tract ni azi nga nda ti ambeni tënë so ayeke na yâ ti brochure Nzoni tënë so alondo na Nzapa! Tract oko oko asara tënë na ndo ti mbeni ye ti manda so ayeke na yâ ti brochure ni. Na tapande, tract Dunia so ayeke biani na tïtî zo wa? ague oko na ye ti manda 5 ti brochure ni. Tract Nyen la alingbi ti sara si sewa aduti na ngia? ague oko na ye ti manda 9 ni. Tongana mo sara ye alingbi na akode so, mo yeke sara kua nzoni na Bible na ngoi so mo tingbi na mbeni zo kpa nga na ngoi ti avizite. A yeke sara nga si mo yeke to nda ti étude na azo mingi. Mbeni ye so mo lingbi nga ti sara ti sara kua nzoni na Bible na fango tënë ayeke nyen?
SARA LISORO NA NDO TI MBENI TËNË SO AGBU BÊ TI AZO
14, 15. E yeke mû tapande ti Paul tongana nyen na fango tënë?
14 A nzere na Paul mingi ti “wara mingi ti azo” ti fa tënë na ala. (Diko 1 aCorinthien 9:19-23.) Bâ so Paul aye lani ti “wara aJuif . . . , ala so ayeke na gbe ti ndia . . . , ala so ayeke na ndia pëpe . . . , azo so awoko.” Biani Paul aye lani ti fa tënë na “mara ti azo nde nde kue, si na yâ ti ye kue [lo] sö fini ti ambeni.” (Kus. 20:21). E yeke mû tapande ti Paul tongana nyen na ngoi so e leke tere ti e ti fa tâ tënë na “azo nde nde kue” so ayeke na yâ ti territoire ti e?
15 Na yâ ti a-Kusala ti Royaume ti nze oko oko e yeke na akode ti fango tënë. Tara ti sara kua na ni. Me tongana mbeni ye nde la agbu bê ti azo ti territoire ti mo, leke mbeni nzoni lisoro so alingbi ti ndu bê ti ala. Gbu li na ndo ti aye so asi na ndo so mo yeke dä, azo so alango na ndo ni so nga na ye so agbu bê ti ala mingi. Na pekoni, gbu li na ndo ti mbeni versê so alingbi na bezoin ti ala. Mbeni surveillant ti circonscription afa tongana nyen lo na wali ti lo ayeke sara kua mingi na Bible na fango tënë. Lo tene: “Azo mingi ayeke yeda ti tene e diko na ala mbeni versê oko tongana e sara tënë nduru nga e gue droit na ndo ti tënë ni. E zi Bible ti e kozo si e bara zo ni, na pekoni, e diko na lo mbeni versê.” Zia e bâ tapande ti ambeni li ti tënë, ti ambeni hundango ndo nga na ambeni versê so ambeni ita asara kua na ni na ala bâ atambela nzoni. E lingbi ti sara kua na ni na fango tënë.
16. Fa tongana nyen la e lingbi ti sara kua na Ésaïe 14:7 na fango tënë.
16 Tongana mo lango na mbeni kodoro so azo ayeke fâ azo dä nga ala yeke sara ye ti ngangu na amba ti ala, mo lingbi peut-être ti hunda mbeni zo, mo tene: “Mo pensé so mbeni lâ mo lingbi ti diko na ndo ti mbeni mbeti-sango tënë so atene: ‘Sese kue ayeke na siriri na aduti kpô; azo adekongo na ngia ?’ A yeke ye so Bible asara tënë ni na Ésaïe 14:7. Biani, Bible asara tënë ti gbâ ti azendo ti siriri so Nzapa amû so aga nduru ti ga tâ tënë awe.” Na pekoni, diko na lo mbeni versê ti Bible so asara tënë na ndo ti mbeni oko ti azendo so.
17. Tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na Matthieu 5:3 na yâ ti mbeni lisoro?
17 A yeke ngangu mingi na azo ti ndo so mo yeke dä ti bâ lege ti azo ti sewa ti ala nzoni? Tongana ayeke tongaso, mo lingbi ti komanse lisoro na mbeni zo, mo tene: “Nginza oke la zo ayeke na bezoin ti wara ti mû lege na lo ti bâ lege ti azo ti sewa ti lo si ala duti na ngia?” Tongana zo ni akiri tënë awe, mo lingbi ti tene na lo, mo tene: “Azo mingi awara gbâ ti nginza ahon so mo fa so, me so kue azo ti sewa ti ala ayeke na ngia ape. Me, nyen la ala yeke biani na bezoin ni?” Na pekoni, diko Matthieu 5:3 nga mä tere na lo ti manda Bible.
18. Tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na Jérémie 29:11 ti dë bê ti azo?
18 Azo ti ndo so mo yeke dä ayeke bâ pasi ndali ti mbeni ye ti ngangu so asi ade ti ninga ape? Mo lingbi ti komanse lisoro na mbeni zo, mo tene: “Mbi ga na yanga-da ti mo ti sara na mo mbeni tënë so alingbi ti dë bê ti mo. (Diko Jérémie 29:11.) Mo bâ aye so Nzapa aye ndali ti e? Lo ye ti tene e duti na ‘siriri’ nga na ‘beku’. A yeke nzoni ti hinga so Nzapa aye ti tene gigi ti e aduti nzoni. Me lo yeke sara ni tongana nyen?” Na pekoni, gue na yâ ti brochure Nzoni tënë, na sara lisoro na lo na ndo ti mbeni ye ti manda so asara tënë na ndo ti tënë ni.
19. Fa tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na Apocalypse 14:6, 7 ti sara lisoro na azo so aye tënë ti nzapa.
19 Mo yeke lango na yâ ti mbeni vaka so azo ni aye tënë ti nzapa mingi? Tongana a yeke tongaso, mo lingbi ti komanse lisoro na mbeni zo, mo tene: “Tongana mbeni ange asara tënë na mo, mo yeke dengi mê ti mo ti mä tënë so lo ye ti tene na mo so?” (Diko Apocalypse 14:6, 7.) So ange ni atene: “Ala kpe mbeto ti Nzapa.” Lo yeke sara lani tënë ti Nzapa wa la? Ange ni amû maboko na e ti hinga kiringo tënë ni tongana lo sara tënë ti “Lo so asara yayu na sese”. A yeke zo wa? Na pekoni, diko Psaume 124:8 so atene: “[Ye ti mungo maboko na e alondo na lo so iri ti lo ayeke Jéhovah, FD] Lo so asara ayayu na sese.” Nga, tene na lo so mo ye ti sara lisoro na lo mingi na ndo ti Jéhovah Nzapa.
20. (a) E yeke sara kusala na aProverbe 30:4 tongana nyen ti fa iri ti Nzapa na mbeni zo? (b) Versê wa la mo yeke sara ka kua na ni nzoni mingi na fango tënë?
20 Mo lingbi ti komanse lisoro na mbeni maseka, mo tene: “Mbi ye ti diko na mo mbeni versê so mbeni kota hundango ndo ayeke na yâ ni. (Diko aProverbe 30:4.) Mbeni zo oko alingbi pëpe ti sara aye so a sara tënë ni na yâ ti versê so. Tongaso, versê so asara tënë ti Nzapa so acréé ye kue. * E lingbi ti hinga iri ti lo tongana nyen? A yeke nzere na mbi ti fa ni na mo na yâ ti Bible.”
SARA KUA NA MBETI TI NZAPA NA FANGO TËNË
21, 22. (a) Tongana nyen la versê so a soro ni nzoni alingbi ti changé zo? (b) Mo leke na bê ti mo ti ngbâ ti sara nyen na ngoi so mo yeke fa tënë?
21 Mo hinga ape wala azo ayeke sara ye tongana nyen na ngoi so mo diko na ala mbeni versê so a soro ni nzoni. Na tapande, na Australie aTémoin ti Jéhovah use apika yanga-da ti mbeni maseka-wali. Mbeni oko ahunda wali ni atene: “Mo hinga iri ti Nzapa?” Na pekoni lo diko na lo versê ti Psaume 83:19. Wali ni atene: “Li ti mbi akpe, mbi sara tënë oko ape. Na pekoni so ala hon, mbi sara kilomètre 56 na oto ti gue na ndo so a yeke kä ambeti dä ti gi ambeni Bible nde ti gi iri ni so dä, mbi gi nga ni na yâ ti mbeni bakari. Na ngoi so mbi wani mbi hinga so iri ti Nzapa ayeke Jéhovah, mbi gi bê ti mbi wala mbeni ye angbâ so ade mbi hinga ni ape.” Aninga ape, lo na koli so lo na lo avivre sân mariage akomanse ti manda Bible. Na pekoni ala sara mariage na ala wara batême.
22 Mbeti ti Nzapa ayeke na ngangu ti changé azo so adiko ni nga so ayeke na mabe so azendo ti Jéhovah ayeke ga tâ tënë. (Diko 1 aThessalonicien 2:13.) Tënë ti Bible ayeke na ngangu mingi ahon atënë kue so e lingbi ti tene ti gi ti ndu bê ti zo. A yeke ndali ni la, a lingbi e sara kua na Bible na ngoi kue so lege azi na e ti sara ni. A yeke na fini!
^ par. 20 Bâ “Atënë so azo ahunda” na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti 15 juillet, ngu 1987, lembeti 31, na Français.


c: text/html

text:
28: A sö Moïse na yâ ti ngu
MO BÂ tongana nyen kete bébé so ayeke toto na lo yeke gbu tïtî wali so? Iri ti bébé so ayeke Moïse. Mo hinga pendere wali so? Lo yeke molenge-wali ti Pharaon, gbia ti Egypte.
Mama ti Moïse ahonde bébé ti lo nze ota si azo ti Egypte afâ lo pëpe. Me lo hinga so ala lingbi ti wara Moïse, ni la lo sara mbeni ye ti bata Moïse na fini.
Lo mû mbeni sakpa lo kpaka colle na tere ni si ngu alinda na yâ ni pëpe. Lo zia Moïse na yâ ti sakpa ni na lo zia ni na yâ ti akota pere ti ngu ti Nil. Lo tene na Miriam, ita ti Moïse ti wali, ti luti nduru na sakpa ni, ti bâ ye so ayeke si ande.
Kete na pekoni, molenge-wali ti Pharaon aga na kota ngu ti Nil ti sukula ngu. Mo ye ti bâ, lo bâ sakpa ni na yâ ti pere. Lo iri oko ti awali so ayeke sara kua na lo, lo tene: ‘Gue mo ga na mbi sakpa so.’ Tongana molenge-wali ti Pharaon azi yanga ti sakpa ni, lo bâ mbeni pendere bébé na yâ ni. Kete Moïse ayeke toto, na mawa ti lo asara molenge-wali ti Pharaon. Lo ye si azo afâ bébé so pëpe.
Miriam apusu nduru. Mo bâ lo na lê ti foto so? Miriam ahunda na molenge-wali ti Pharaon, lo tene: ‘Mo ye mbi gue mbi ga na mbeni wali ti Israël ti mû me na lo?’
Molenge-wali ti Pharaon atene: ‘Mo gue.’
Tongaso, Miriam akpe loro ti tene tënë ni na mama ti lo. Tongana mama ti Moïse aga, molenge-wali ti Pharaon atene na lo: ‘Mû bébé so na mû na lo me, mbi yeke futa mo ande.’
Tongaso mama ti Moïse abata molenge ti lo mveni. Na pekoni, tongana Moïse akono kete awe, lo mû lo na molenge-wali ti Pharaon ti ga molenge ti lo. Ni la si Moïse akono na yâ ti da ti Pharaon.
Exode 2:1-10.
Ahundango tënë
- Bébé wa la ayeke na lê ti foto so? Lo yeke gbu maboko ti zo wa?
- Mama ti Moïse asara nyen ti tene a fâ molenge ti lo, Moïse, pëpe?
- Kete molenge-wali ti lê ti foto so ayeke zo wa? Lo sara nyen?
- Tongana molenge-wali ti Pharaon awara bébé so, Miriam ahunda nyen na lo?
- Molenge-wali ti Pharaon atene nyen na mama ti Moïse?
Ambeni hundango tënë
- Diko Exode 2:1-10.
Lege wa azi na mama ti Moïse ti fa ye na Moïse na ngoi so lo de kete? Ye so afa nyen na ababâ na amama laso? (Ex. 2:9, 10; Deut. 6:6-9; aProv. 22:6; aEph. 6:4; 2 Tim. 3:15).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KOTA MAMA-TENE NI | BIBLE
Bible angbâ atâa so akugbe-mbeti ni alingbi fade ti buba
KPALE NI: Azo so asû lani Bible nga na ala so asû peko ni asû ni ândö na ndo ti Papyrus nga na ndo ti poro ti tere ti nyama. * (2 Timothée 4:13). Aye so a sû Bible na ndo ni so alingbi fade ti sara si Bible abuba. Tongana nyen?
Kugbe-mbeti ti papyrus alingbi ti suru, apeut ti changé couleur nga apeut ti woko hio. Richard Parkinson nga na Stephen Quirke, so ahinga ye mingi na ndo ti Égypte, atene: “Mbeni kugbe-mbeti ti papyrus alingbi ti buba nga ti ga fuku ti sese. Na batango rouleau ni, dede ndo alingbi ti sara si afun nga adeku wala akange alingbi ti te ni tongana a zia ni na mbeni ndo ti tene abata ni.” Ti ambeni papyrus, tongana a wara ni a yeke zia ni na ndo so lumière ayeke dä mingi wala so ade mingi, ye so asara si abuba hio.
Aporo ti nyama so a sara mbeti na ndo ni akpengba ahon papyrus, me ala kue alingbi ti buba tongana a bâ lege ni nzoni ape, a zia ni na place so achauffé mingi wala adë mingi wala so lumière ayeke dä mingi. * Akete kete nyama nga kue ayeke gi ti te ni. Ye ti pekoni ayeke so, tongana ti so mbeni buku (Everyday Writing in the Graeco-Roman East) afa, a yeke ngangu ti tene mbeni ngbene mbeti angbâ. Tongana aye ni so asara fade si Bible abuba, andâ atënë ti yâ ni kue ayeke ngbâ fade ape.
TONGANA NYEN LA BIBLE AHON NA YÂ NI: Ndia ti aJuif ahunda lani na gbia oko oko kue ti “sara copie ti tënë ti Ndia so kue na mbeti,” so ti tene akozo mbeti oku ti Bible (Deutéronome 17:18). Na ndo ni, azo so kua ti ala ayeke ti sû peko ti ambeti asara ni mingi si, na ngoi ti akozo Chrétien, alingbi lani ti wara Mbeti ti Nzapa na yâ ti asynagogue kue ti Israël nga même kâ na Macédoine! (Luc 4:16, 17; Kusala 17:11). A sara tongana nyen si ambeni ngbene kugbe-mbeti so angbâ juska laso?
Philip Comfort, mbeni wandara so ahinga ye mingi na ndo ti Fini Testament, atene: “A hinga lani aJuif tongana azo so ayeke bata lani arouleau ti Mbeti ti Nzapa na yâ ti akete ta wala na yâ ti ata ti sese.” A-Chrétien kue asara nga tongaso na pekoni. Ye so asara si a wara ambeni kozo ngbene kugbe-mbeti ti Bible na yâ ti ambeni ta ti sese, na yâ ti akete chambre so avuko, adû ti tênë nga na ambeni kodoro so ndo achauffé dä ngangu mingi.
YE TI PEKO NI: Gbâ ti ambeni mbage ti angbene mbeti ti Bible, so ambeni aninga ahon ngu 2 000 awe, angbâ juska laso. Mbeni ngbene mbeti so akugbe-mbeti ni ayeke gbani nga aninga mingi tongaso ayeke dä ape.
^ par. 3 Papyrus ayeke mbeni ye so alingbi ti sû mbeti na ndo ni so a sara ni na lege ti mbeni keke ti yâ ti ngu so a iri ni nga gi papyrus.
^ par. 5 Na tapande, a sara lani mbeti ti indépendance ti États-Unis na ndo ti mbeni kugbe-mbeti so a sara ni na poro ti tere ti nyama. Fadeso, nduru na ngu 250 tongaso na pekoni, ambeti ni akomanse ti hon, na a ga même ngangu ti tene a diko ni.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TÂ TËNË NA NDO TI AYE SO AYEKE NA YAYU KÂ
Ahundango ndo na ndo ti azo so ayeke na yayu
Mo hunda tere ti mo lâ oko awe na ndo ti yayu nga na ti azo so ayeke kâ? Tongana a yeke tongaso, a yeke gi mo oko ape. A sara angu saki mingi awe la azo ayeke hunda ka tere ti ala na ndo ti tënë so. Ambeni apensé so akotara, so a lingbi azo ane ala mingi, la ayeke kâ na yayu. Ambeni apensé ti ala so yayu ni ayeke mbeni nzoni ndo so siriri ayeke dä, so a-ange nga na anzoni zo so akui la ayeke kâ. Ti ambeni zo ni, ala bâ ti ala yayu ni tongana mbeni ndo so anzapa kutu mingi mingi la ayeke dä.
Azo mingi atene ti ala so e lingbi lâ oko ape ti hinga aye so ayeke na yayu kâ, ndali ti so mbeni zo oko so alondo kâ aga ti sara tënë na ndo ni na e ayeke dä ape. Ye oko, mara ti tënë tongaso ayeke na lege ni ape. Jésus Christ ayeke lani na yayu kâ, kozo si lo ga na sese ge. Lo tene polele na akota zo ti nzapa ti aJuif ti ândö, lo tene: “Mbi londo na yayu mbi zu ti sara pëpe ye so bê ti mbi aye, me ti sara ye so bê ti lo so atokua mbi aye.” Ni la, Jésus amû lani, na abazengele ti lo, sango ti aye so lo bâ na lê ti lo, lo tene: “Na yâ ti da ti Babâ ti mbi, ando ti lango ayeke mingi.”—Jean 6:38; 14:2.
Biani, Babâ ti Jésus ayeke Nzapa, so iri ti lo ayeke Jéhovah, na “da” ti lo Jéhovah ni ayeke na yayu (Genèse 22:14). Tongaso, mbeni zo oko, so alingbi ti fa aye so ayeke na yayu kâ nzoni mingi ahon Jéhovah Nzapa nga na Jésus Christ, ayeke dä ape. Ala fa lani, na ambeni wakua be-ta-zo, asango mingi na ndo ti aye so ayeke na yayu na lege ti avision ti aye so adö bê ti zo.
Na yâ ti mbage so ayeke ga, a yeke sara ande tënë na ndo ti ambage ti Bible so afa aye so azo ni so abâ na yâ ti ambeni vision ni. Na ngoi so mo yeke diko ye na ndo ti avision ni so, girisa ape so aye so ayeke na yayu ayeke aye so e lingbi pëpe ti ndu ni na maboko ti e wala ti bâ ni na lê ti e. Me, ahon ti fa peko ti aye ni na mbeni lege so gi azo ti yingo la alingbi ti mä yâ ni, Nzapa aleke si a fa peko ti avision ti aye so ayeke na yayu na mbeni lege so e azo e lingbi ti mä yâ ni. Avision so ayeke aidé ande mo ti hinga azo so ayeke na ‘ando ti lango so ayeke mingi’ na yayu kâ so.


text:
1Ndani laa mbi Paul, mbi yeke sambela Nzapa ngbanga ti ala. Mbi yeke na da ti kanga ndali ti Jésus Christ ngbanga ti ala, azo ti amara nde. 2Ala hinga atene, Nzapa azia kua so na maboko ti mbi na lege ti nzoni be ti lo titene mbi sara ni ndali ti ala. 3Ye so angba na hondengo ni, lo sara si mbi hinga ni; mbi su nduru tënë na ndö ni na li ni kâ kete awe. 4Tongana ala diko mbeti so, fade ala lingbi ti hinga biani atene, mbi hinga nda ti tënë ti Christ so angba na hondengo ni. 5Na ya ti angoi so ahon, Nzapa afa tënë ni na azo pepe; me fadeso, na lege ti Yingo ti lo, lo fa tënë ni na awatokua ti lo nga na awayanga-Nzapa so lo zia ala nde ndali ti lo. 6Tënë ni ayeke so: na lege ti Nzoni Tënë, azo ti amara nde awara anzoni ye ti Nzapa legeoko na azuife; ala na azuife ayeke na ya ti tere oko. Na lege ti gango so ala ga oko na Jésus Christ, ala kue ayeke ku oko ye so Nzapa amu zendo ni. 7Na lege ti nzoni be ti Nzapa, lo sara si mbi ga zo ti kua ti fango Nzoni Tënë. Nzapa asara ye so na lege ti ngangu ti lo. 8Na popo ti azo ti Nzapa kue, mbi laa mbi yeke kete zo ahon atanga ni kue, me Nzapa amu na mbi lege ti fa Nzoni Tënë na azo ti amara nde, so ti tene gba ti anzoni ye ti Christ so zo agi li ti lo na nda ni gbaa. 9Lo mu nga na mbi lege ti fa polele na azo kue lege so Nzapa ayeke sara titene aye so lo leke na hondengo ni ayeke si ande. Aye ni so, Nzapa so asara ye kue, lo honde tënë ni na be ti lo na ngoi kue. 10Me fadeso, lo fa ye ni na lege ti Eglize titene ayingo so ayeke na nduzu si ayeke na komandema ahinga atënë ti ndara nde nde kue ti Nzapa. 11Nzapa asara ye ni alingbi gi na ye so lo leke ando na be ti lo si ayeke lakue lakue; lo sara ni awe na lege ti Kota Gbia ti e Jésus Christ. 12Na lege so e ga oko na Jésus Christ si e ma na be na lo, e lingbi ti ga nduru na Nzapa na mbeto pepe. 13Tongaso, mbi hunda na ala: be ti ala awoko pepe ndali ti apasi so mbi yeke baa ndali ti ala; apasi ni ayeke ndali ti nzoni ti ala. 14Ndani laa mbi kuku na gbe ti Nzapa Babâ, 15lo so lo mu iri na aye so kue ayeke na fini na yayu nga na ndö ti sese. 16Mbi hunda na lo titene lo mu ngangu na ala na lege ti Yingo ti lo alingbi na gonda ti lo so ayeke kota ahon ndoni, tongaso si be ti ala awara ngangu. 17Mbi hunda titene Christ aduti na be ti ala na lege ti mabe! Ayeke nzoni sarango ye ti ala kue aluti na ndö ti ndoye tongana ti so gere ti keke ali sese wala tongana ti so da aluti ngangu na ndö ti gere ni. 18Tongaso, fade ala na tanga ti azo ti Nzapa kue alingbi ti hinga ndoye ti Christ so ayeke kota ahon ndoni, zo alingbi ti haka ni pepe. 19Fade ala yeke hinga ndoye ti Christ so ahon ngangu ti hingango ndo ti zo. Tongaso, fade ala yeke si singo na aye kue kue kue ti Nzapa. 20Nzapa alingbi ti sara na e ye ahon ye so kue e yeke hunda na lo wala ye so kue e yeke gbu li ti e daa! Lo yeke sara ni na lege ti ngangu ti lo wani so ayeke na ya ti e. 21Ayeke nzoni azo so aga oko na Jésus Christ agonda lo na ya ti Eglize; azo ti ngoi kue agonda lo kpu na kpu! Amen.
Copyright
Learn More


text:
59: David akpe
NA PEKO ti so David afâ Goliath, Abner, mokonzi ti aturugu ti Israël, aga na lo na gbele Saül. Tere ti Saül anzere mingi ndali ti ye so David asara. Lo zia lo tongana mokonzi na popo ti aturugu ti Israël, na Saül amû lo ti duti na da ti lo mveni.
Na pekoni, aturugu ti Israël akiri ague atiri bira na aPhilistin. Na kiringo ti ala, awali ahe bia, ala tene: ‘Saül afâ azo saki oko, me David afâ ti lo saki bale-oko.’ Tënë so asara si bê asara Saül, ngbanga ti so a gonda David mingi ahon lo. Me Jonathan, molenge ti Saül ti koli, asara kota bê pëpe. Lo ye David mingi, na David nga aye Jonathan mingi. Tongaso, ala use kue amû yanga ti ngbâa lakue akamarade.
David ayeke pika harpe pendere mingi, na Saül aye mozoko so David ayeke pika ka ni. Me mbeni lâ kota bê ti Saül apusu lo ti sara mbeni ye ti sioni. Na ndembe so David ayeke pika harpe, Saül amû likongo ti lo na lo bi ni na mbage ti David, lo tene: ‘Mbi yeke kpo lo na tere ti mur!’ Me David adengi tere ti lo, na likongo ni awara lo pëpe. Mbeni lâ, Saül akiri abi likongo ti kpo David, ti so ni so nga likongo ni awara lo pëpe. Tongaso, David abâ so a lingbi lo sara hange mingi.
Mo dabe ti mo na ye so Saül atene ni yeke mû na zo so ayeke fâ Goliath? Lo tene ni yeke mû na lo molenge ti ni ti wali ti ga wali ti lo. Saül atene na David so lo lingbi ti mû Mical, molenge ti lo ti wali, me kozoni kue a lingbi lo fâ awato ti ala aPhilistin 100 si. Bâ kete si! Saül aye ti lo ti tene aPhilistin afâ David. Me ala fâ lo pëpe, tongaso Saül amû molenge ti lo ti wali ni na David.
Mbeni lâ Saül atene na Jonathan nga na azo ti kua ti lo kue so lo ye ti fâ David. Me Jonathan atene na babâ ti lo, lo tene: ‘Sara sioni na David pëpe. Lo sara sioni na mo lâ oko pëpe. Me ye kue so lo sara amû maboko na mo mingi. Lani so lo fâ Goliath, lo zia fini ti lo na lê ti kuâ, na mo yeke lani na ngia tongana lo fâ Goliath.’
Saül amä molenge ti lo, na lo tene so ni yeke sara sioni na David pëpe. Tongaso, a kiri na David na da ti Saül, na lo sara kusala na tere ti lo tongana ti kozo. Me, mbeni lâ, tongana David ayeke pika mozoko na harpe ti lo, Saül akiri abi likongo ti lo ti kpo David. David adengi tere ti lo si likongo ni akpo mur. Fani ota ni ti tene Saül asara tongaso la! David abâ so ti so ni so a lingbi lo kpe!
Na bï ni so, David ague na da ti lo. Me Saül atokua ambeni zo ti fâ lo. Mical ahinga ye so babâ ti lo aye ti sara na David. Tongaso lo tene na koli ti lo, lo tene: ‘Tongana mo kpe na bï so pëpe, kekereke a yeke wara gi kuâ ti mo.’ Gi na oko bï ni so, Mical amû maboko na David ti sigigi na fenêtre ti kpe. Teti ngu mbasambala tongaso, David ahonde tere ti lo na ando nde nde si Saül awara lo pëpe.
1 Samuel 18:1-30; 19:1-18.
Ahundango tënë
- Ngbanga ti nyen Saül asara kota bê na tere ti David? Me tongana nyen Jonathan ayeke nde na babâ ti lo Saül?
- Nyen la asi mbeni lâ tongana David ayeke pika harpe na Saül?
- Saül atene na David ti sara nyen kozoni si lo mû molenge ti lo Mical ti ga wali ti lo? Saül atene tongaso ngbanga ti nyen?
- Tongana David ayeke pika harpe na Saül, nyen la akiri asi ti fani ota ni? (Bâ foto ni.)
- Mical amû maboko na David tongana nyen ti sö fini ti lo? Na peko ti ye so, David asara nyen teti ngu mbasambala?
Ambeni hundango tënë
- Diko 1 Samuel 18:1-30.
Tongana nyen kota ndoye so Jonathan ayeke na ni na mbage ti David aduti fä ti ndoye so ayeke na popo ti “ambeni ngasangbaga” na “kete kundu”? (1 Sam. 18:1; Jean 10:16; Luc 12:32; Zach. 8:23).
Teti so a yeke fade na lege ni ti tene Jonathan amû mbata ti gbia na peko ti Saül, tongana nyen 1 Samuel 18:4 afa so Jonathan ayeda na bê kue ti duti na gbe ti komandema ti lo so Nzapa asoro lo ti ga gbia?
Tongana nyen tapande ti Saül afa so kota bê alingbi ti gue na zo ti sara kota siokpari? Ye so afa na e ti sara hange na nyen? (1 Sam. 18:7-9, 25; Jacq. 3:14-16).
- Diko 1 Samuel 19:1-17.
Na ngoi so Jonathan asara tënë na Saul, lo zia fini ti lo na lê ti kuâ tongana nyen? (1 Sam. 19:1, 4-6; aProv. 16:14).
TI HINGA AMBENI TËNË
David: Lo zia bê ti lo kue na Nzapa
David asara afaute nga lo wara akpale na yâ ti gigi ti lo, me lo zia lâ oko ape ti sara na Nzapa. Nzoni tapande ti lo alingbi ti mû maboko na mo ti ngbâ be-ta-zo.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | NZAPA ABÂ NYONGO MANGA TONGANA NYEN?
Mbeni kota kpale
Nyongo manga angbâ ti fâ gi azo fango.
Na popo ti ngu 1900 ti si na ngu 1999, manga afâ azo 100 000 000.
A yeke fâ azo 6 000 000 ngu oko oko.
So ti tene azo omene na yâ ti seconde oko oko
Mbeni ye so afa atene ye ni so ayeke changé ande ayeke ti lo dä oko ape.
Awandara atene so tongana aye ni angbâ gi tongaso, ti si na ngu 2030, manga ayeke fâ azo 8 000 000 na ndo ni ngu oko oko. Ala fa nga so ti si na hunzingo ti ngu 2099, azo 1 000 000 000 ayeke kui ndali ti nyongo manga.
A yeke gi azo ti nyongo manga ni oko la si ayeke wara kpale ape. Atanga ti azo ti sewa ti ala nga kue ayeke bâ pasi nga ala yeke wara kpale ti nginza. Nga, ngu oko oko azo 600000 so anyon manga ape ayeke kui ndali ti so guru ti manga ayeke ga na hôn ti ala. Nginza ti azo ayeke hunzi ndali ti kpale ti seni so aga na peko ti nyongo manga.
Nde na ambeni kobela so awanganga ayeke pika li ti ala ti wara yorö ni, ti nyongo manga yorö ni ayeke tâ dä; azo mingi ahinga ni. Margaret Chan, kota wayinda ti Bungbi ti Bendo ti Gigi so ayeke bâ tënë ti seni, atene: “Azo la asara si tënë ti nyongo manga aga mbeni kota kpale so, na ti tene kpale ni ahunzi a hunda effort ti agouvernement nga na ti azo kue.”
Na ndo ti sese mobimba, azo mingi ayeda ti tiri na tënë ti nyongo manga ahon ti kozo. Na août 2012, akodoro 175 tongaso amä tere ti sara ambeni ye ndali ni. * Mawa ni ayeke so, ambeni ye asara si kpale ni angbâ gi ti gue gi na li ni. Ngu oko oko, andokua ti lekengo manga ayeke mû amilliard gbani gbani ti sara na asabango ti wara na afini zo, mbilimbili awali na amaseka so ayeke na yâ ti akodoro so yere angbâ dä. Azo milliard oko aga ngbâa ni awe, na mingi ti ala ayeke kui ande gi kuâ ti manga. Tongana ala zia nyongo ni ape, na yâ ti angu 40 so ayeke ga, kuâ ti azo ni ayeke hon ni.
Asabango nga na ngangu so manga ayeke na ni na ndo ti azo azia azo ni na yâ ti mbeni sioni ngobo so a yeke ngangu na ala ti zi tere ti ala na yâ ni. A yeke ye so asi lani na Yapakara Naoko la. Lo komanse ti nyon manga na maseka ti lo. Gi ye so lo bâ na télé la apusu lo ti nyon manga. Na lo, lo son awe la. Lo yeke na amolenge ti wali use, na atâa so lo bâ babâ na mama ti lo akui na kobela ti cancer ti fufu, lo ngbâ gi ti nyon manga ni. Lo tene: “Mbi sara lani mbeto ti wara cancer ti fufu nga ti tene amolenge ti mbi awara kpale ti seni ape, me a yeke lani ngangu na mbi ti zia lege ni. Mbi pensé lani mbi lingbi ti zia lege ni lâ oko ape.”
Me, Naoko azia lege ni. Ye so apusu lo ti zia lege ti nyongo manga ni ayeke oko ye so amû maboko na azo kutu mingi ti tï na yâ ni ape. Mo hinga ye ni? Diko article so aga na pekoni so.
^ par. 11 Ala mä tere ti fa na azo sioni ti peko ti nyongo manga, ti kiri na gbe ni wungo ti asabango so andokua ni ayeke sara, ti kono ngere ti amanga nga ti zia na sese mbeni kapa ti mû maboko na azo ti zia lege ti nyongo manga.


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA MBASAMBALA
Ga ndulu na Nzapa na lege ti sambela
Ngbangba ti nyen a lingbi e sambela Nzapa?
A lingbi e sala nyen si Nzapa amä asambela ti e?
Nzapa ayeke kiri tënë na asambela ti e tongana nyen?
TONGANA a yeke ti haka sese na dunia kue so na yâ ni a yeke wara lâ, nze na atongoro, sese ayeke tâ kete mingi. Biani, na lê ti Jéhovah “so asala yayu na sese”, amara ayeke gi tongana kete goutte ti ngu oko na yâ mbeni seau (Psaume 115:15; Esaïe 40:15). Me Bible atene: “L’Eternel ayeke ndulu na azo kue so adi iri ti Lo, ala so adi iri ti Lo na lege ti tene-biani. Lo mû na ala so akpe mbito ti Lo ye so bê ti ala aye, Lo mä toto ti ala, na Lo sö ala.” (Psaume 145:18, 19). Gbu li kete na ndo ye so tënë so aye ti tene! Lo ti Ngangu Ahon Kue so asala ye kue na dunia ayeke ndulu na e na fade lo yeke mä sambela ti e tongana e ‘di iri ti Lo na lege ti tâ tënë.’ So tâ kota matabisi si e yeke na ni ti sambela Nzapa!
2 Me tongana e ye ti tene Jéhovah amä asambela ti e, a lingbi e sambela lo tongana ti so lo fa ni. Na e lingbi ti sala tongaso gi tongana e hinga ye so Bible afa na ndo sambela. A yeke kota ye mingi ti tene e hinga ye so Bible afa na ndo tënë so, teti sambela amû maboko na e ti kiri ti ga ndulu mingi na Jéhovah ahon ti kozo.
NGBANGA TI NYEN TI SAMBELA JÉHOVAH?
3 Mbeni kota nda ti tënë so apusu e ti sambela Jéhovah ayeke so lo mveni la atisa e ti sambela lo. Mbeti ti lo awa e tongaso, a tene: “I gi bê ti i na ye oko pëpe; me na yâ ye kue i fa na Nzapa ye so i ye, na lege ti sambela na ti hunda mingi na tënë ti merci. Na fade siriri ti Nzapa so ahon bibe kue abata bê ti i na abata bibe ti i na yâ Christ Jésus.” (aPhilippien 4:6, 7). Biani, mara ti kota matabisi tongaso so Mokonzi ti dunia kue azia na gbele e, e ye pëpe ti bâ ni tongana ye senge.
4 Mbeni nda ti tënë nde so apusu e ti sambela lo ayeke so salango tongaso lakue ayeke kpengba songo ti e na lo. Atâ kamarade ayeke ku gi pëpe ngoi so ala yeke na bezoin ti mbeni ye na mbage ti mba ti to nda ti sala lisoro. Ahon so, anzoni kamarade ayeke bi bê na mba, na songo ti ala ayeke kpengba gi ti gue na li ni na ngoi so ala yeke fa atënë ti bê ti ala na popo ti mba. Na yâ ti aye mingi, ye ni ayeke tongaso nga tongana a ndu songo ti e na Jéhovah Nzapa. Buku so amû maboko na mo mingi awe ti hinga ye so Bible afa na ndo Jéhovah na asalango ye ti lo nga na aye so lo leke ti sala. A mû maboko na mo ti bâ Jéhovah tongana tâ zo biani. Fadeso, sambela ayeke mû lege na mo ti fa atënë ti gbê ti bê ti mo na lo tongana Babâ ti mo so ayeke na yayu. Na ngoi so mo yeke sala tongaso, mo yeke bâ so mo kiri mo ga ndulu mingi na Jéhovah ahon ti kozo.—Jacques 4:8.
A LINGBI E SALA NYEN SI JÉHOVAH AMÄ ASAMBELA TI E?
5 Jéhovah ayeke mä asambela kue? Bâ tënë so lo tene na azo ti Israël so ake yanga ti lo na ngoi ti Prophète Esaïe. Lo tene: “Tongana i sambela lege mingi mingi, fade Mbi mä pëpe; maboko ti i asi na mênë.” (Esaïe 1:15). Tongaso, ambeni ye ayeke dä so tongana e sala ni, a yeke pusu Nzapa ti ke ti mä sambela ti e. Ni la, tongana e ye ti tene Nzapa amä e, a lingbi e sala ambeni ye kozoni si.
6 Kozo ye so a lingbi e sala ayeke ti fa mabe na gigi (Marc 11:24). Bazengele Paul asû na mbeti, lo tene: “Tongana mabe ayeke pëpe, zo alingbi ga nzoni na lê ti Nzapa pëpe; teti zo so aga na Nzapa, a yeke ngbanga ti lo ti mä na bê so Nzapa ayeke, na Lo yeke Zo ti futa ye na ala so agi Lo.” (aHébreu 11:6). Zo so ayeke na tâ mabe ayeke pëpe zo so ahinga gi awe so Nzapa ayeke, na so lo yeke mä sambela. A hunda na lo ti sala akusala ti fa so e yeke na mabe. Ni la, a lingbi e fa na gigi polele na yâ asalango ye ti e ti lâ oko oko so biani e yeke na mabe.—Jacques 2:26.
7 Jéhovah ahunda nga ti tene ala so asambela lo asala ni na tâ be-ti-molenge nga na bê kue. E yeke na anda ti tënë ti duti na tâ be-ti-molenge tongana e yeke sambela Jéhovah? Biani, e yeke na ni. Na tapande, tongana azo awara lege ti sala tënë na mbeni gbia ti kodoro, mingi ka ala yeke sala ye na mbeni lege so afa so ala ne lo ndali ti kota ndo so lo yeke na ni tongana mokonzi. Fadeso e haka ni na Jéhovah tongana e yeke sambela lo: a lingbi e ne kota ndo ti lo ahon ti agbia so pëpe? (Psaume 138:6). Salango tongaso ayeke duti na lege ni teti lo yeke “Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue”. (Genèse 17:1). Tongana e sambela Nzapa, a lingbi lege so e yeke ga ndulu na lo na ni afa so e yeda na tâ be-ti-molenge so lo yeke kota ahon e. Mara ti salango ye na tâ be-ti-molenge tongaso ayeke pusu ande e ti tene na lo atënë ti bê ti e tongana e yeke sambela lo, na ti kpe ti kiri gi na ndo ti a-oko tënë lakue.—Matthieu 6:7, 8.
8 Mbeni ye ni nde so a lingbi e sala ti tene Nzapa amä asambela ti e ayeke ti sala ye alingbi na asambela ni. Jéhovah aku na mbage ti e ti sala ye kue so ayeke na ngangu ti e ti wara ye so e hunda na yâ sambela. Na tapande, tongana e tene na Nzapa na yâ sambela ti e ti “mû na e laso kobe ti e ti lâ na lâ”, a lingbi e mû ngangu ti e kue ti sala kua kue so e yeke na ngangu ti sala (Matthieu 6:11; 2 aThessalonicien 3:10). Tongana e sambela ti hon ndo ti mbeni wokongo so e yeke na ni, a lingbi e sala kue ti kpe aye so alingbi ti gue na e ti tï na yâ tara (aColossien 3:5). Me tongana e sala aye ota so a hunda ti sala ti tene Nzapa amä sambela ti e, ambeni tënë nga nde ayeke dä so a lingbi e hinga akiringo tënë ni.
AKIRINGO TËNË NA AMBENI TËNË NA NDO SAMBELA
9A lingbi e sambela zo wa? Jésus afa lani na adisciple ti lo ti sambela “Babâ ti e so ayeke na yayu”. (Matthieu 6:9). So aye ti tene so a lingbi e sambela gi Jéhovah Nzapa. Ye oko, Jéhovah ahunda ti tene e yeda na kota ndo so Molenge ti lo ngengele oko Jésus Christ ayeke na ni. Tongana ti so e manda na chapitre 5, a tokua lani Jésus na sese ti mû fini ti lo ti zi azo na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui (Jean 3:16; aRomain 5:12). A yeke lo la Nzapa azia lo Kota Prêtre na Juge (Jean 5:22; aHébreu 6:20). Ndani la Mbeti ti Nzapa awa e ti sambela Nzapa na iri ti Jésus. Lo mveni lo tene: “Mbi yeke Lege ni, na Tene-biani na Fini. Mbeni zo aga na Babâ pëpe, gi na lege ti Mbi.” (Jean 14:6). Ti tene Nzapa amä asambela ti e, a lingbi e sambela tâ gi Jéhovah oko na lege ti Molenge ti lo.
10A fa lege so a lingbi e duti na ni si e sambela? Ên-ën. Jéhovah afa pëpe mbeni lege so a lingbi e leke na maboko ti e wala e duti na ni kozoni si e sambela lo. Bible afa so a yeke na lege ni ti sambela atâa e duti dutingo, e kuku na gere ti e wala e luti lutingo (1 Chronique 17:16; Néhémie 8:6; Daniel 6:10; Marc 11:25). Kota ye ni ayeke pëpe lege so e yeke duti na ni so azo alingbi ti bâ ni, me a yeke lege so e leke na bê ti e nzoni. Biani, na ngoi so e yeke sala kua ti e ti lâ oko oko wala na ngoi so mbeni ye ti ngangu asi so a hunda ti sala ye hio, e lingbi ti sambela na yâ ti bê ti e wala na kete go na ndo kue so e yeke dä. Jéhovah ayeke mä asambela tongaso même tongana azo so ayeke na tele ti e ahinga pëpe so e yeke sambela.—Néhémie 2:1-6.
11Atënë wa la e lingbi ti zia na yâ ti asambela ti e? Bible atene: “E zia bê ti e na Lo tene ti ye so: tongana e hunda ye na lege ti ye so Lo ye, Lo mä e.” (1 Jean 5:14). Tongaso, tënë kue so ague oko na ye so bê ti Nzapa aye, e lingbi ti zia ni na yâ ti sambela. Jéhovah aye si e sambela lo na ndo ti ambeni ye so agbu bê ti e mingi? Biani, lo ye tongaso. Sambela so e yeke tene na Jéhovah ayeke tongana mbeni lisoro so e yeke sala na mbeni kota kamarade ti e. E lingbi ti zi bê ti e na Nzapa ti ‘fa tënë ti bê ti e na gigi’ na lo (Psaume 62:9). A yeke na lege ni tongana e hunda Nzapa yingo vulu ti lo, teti yingo vulu ayeke mû maboko na e ti sala ye so ayeke nzoni (Luc 11:13). E lingbi nga ti hunda lo ti mû maboko na e ti mû anzoni desizion nga ti wara ngangu ti hon ndo ti akpale ti e (Jacques 1:5). Tongana e sala siokpari, a lingbi e hunda pardon na Nzapa na lege ti sandaga ti Christ (aEphésien 1:3, 7). Biani, a lingbi atënë so e zia na yâ ti asambela ti e aduti pëpe gi aye so andu gi e mveni. A lingbi e gi ti pensé nga na ambeni zo, na tapande azo ti da ti e nga na aita ti e ti bungbi.—Kusala 12:5; aColossien 4:12.
12 A lingbi akozo ye so e gi ti yôro na yâ ti asambela ti e aduti atënë so andu Jéhovah Nzapa. Biani, e yeke na anda ti tënë ti sepela lo na bê ti e kue na ti kiri singila na lo ndali ti nzobe so lo fa (1 Chronique 29:10-13). Jésus afa tapande ti mbeni sambela so a wara ni na Matthieu 6:9-13; na yâ ni, lo fa na e ti sambela ti tene iri ti Nzapa aga nzoni-kue. Na pekoni, lo fa ti sambela ti tene Royaume ti Nzapa aga na ti tene a sala na sese ye so bê ti lo aye legeoko tongana a sala na yayu. A yeke gi na pekoni so lo hunzi ti fa aye so andu Jéhovah awe si Jésus afa tënë ti aye so andu zo ni mveni, so lo lingbi ti zia ni na sambela. Tongana e sala tongana ti so lo fa ni, ti zia Nzapa aga na kozo ndo na yâ asambela ti e, e yeke fa so tënë so agbu bê ti e ayeke gi pëpe nzoni ti e mveni.
13A fa tënë na ndo ti yongo ti asambela ti e? Na ndo asambela so e yeke tene ni gi e oko wala na iri ti gbâ ti azo, Bible afa pëpe tënë na ndo ti yongo ti asambela so. Asambela ni alingbi ti duti gi ndulu, na tapande tongana e yeke na tele ti kobe. A lingbi nga ti yo, na tapande tongana e yeke zi bê ti e na Jéhovah na ndo ti mbeni tënë (1 Samuel 1:12, 15). Me Jésus afâ ngbanga lani na ndo ti azo so abâ tele ti ala nzoni ahon azo kue, na so ayeke mû ayongoro sambela gi ti tene azo abâ ala (Luc 20:46, 47). Mara ti asambela tongaso asala ye oko pëpe na Jéhovah. Kota ye ni ayeke ti tene asambela ti e alondo na bê. Ni la, asambela kue so Nzapa ayeke mä alingbi ti yo alingbi tele pëpe, teti sambela oko oko ague oko na aye so zo ni aye wala so asi na lo.
14A lingbi e sambela lege oke? Bible awa e ti ‘sambela lakue, ti zia pëpe’ na ti “zia ti sambela pëpe.” (Luc 18:1; aRomain 12:12; 1 aThessalonicien 5:17). Biani, aversê so aye ti tene pëpe so a lingbi a bâ e gi na sambelango ni ti londo na ndapelele juska ti si na bï. Nde na so, Bible ayeke wa e ti sambela lakue, ti ngbâ lakue ti kiri singila na Jéhovah ndali ti nzobe ti lo na mbage ti e nga ti kpe na mbage ti lo ti wara fango lege, dengo bê nga na ngangu. A yeke ye ti dengo bê biani ti bâ so Jéhovah azia katikati pëpe na yongo ti asambela ti e, na lo fa pëpe fani oke si e lingbi ti sambela lo. Tongana e bâ matabisi ti sambela tâ na nene ni biani, fade lege ayeke zi na e mingi ti sambela Babâ ti e ti yayu.
15Ngbanga ti nyen a lingbi e tene “Amen” na hunzingo ti mbeni sambela? Tënë “Amen” aye ti tene “ni la”, wala “zia a duti gi tongana ti so a tene”. Atapande so a wara na Mbeti ti Nzapa afa so a yeke na lege ni ti tene “Amen” na hunzingo ti asambela ti e wala ti asambela so a tene ni na iri ti gbâ ti azo (1 Chronique 16:36; Psaume 41:14). Tongana e tene “Amen” na hunzingo ti sambela ti e mveni, e fa so atënë so e tene na yâ ti sambela ni, a yeke tâ na bê ti e kue si e tene ni. Tongana e tene “Amen” atâa gi yeke wala na kota go, na hunzingo ti sambela ti mbeni zo, e yeke fa so e yeda na atënë so lo tene na yâ ti sambela ni.—1 aCorinthien 14:16.
NZAPA AYEKE KIRI TËNË NA ASAMBELA TI E TONGANA NYEN?
16 Jéhovah ayeke kiri tënë biani na asambela ti e? Biani, lo yeke kiri tënë na ni. E yeke tâ na kota nda ti tënë ti duti na kite pëpe so Nzapa ‘so amä sambela’ ayeke mä asambela so alondo na bê ti azo kutu mingi (Psaume 65:3). Jéhovah alingbi ti kiri tënë na asambela ti e na alege nde nde.
17 Jéhovah ayeke sala kusala na a-ange nga na awakua ti lo na sese ti kiri tënë na asambela (aHébreu 1:13, 14). Atapande ayeke dä mingi ti ambeni zo so asambela lani Nzapa ti mû maboko na ala ti gbu nda ti Bible na so kete na pekoni, ala wara vizite ti mbeni Témoin ti Jéhovah. Atapande tongaso afa polele na gigi so a-ange ayeke fa lege na awakua ti Jéhovah na yâ kusala ti fango nzo tënë ti Royaume (Apocalypse 14:6). Ti kiri tënë na asambela so e yeke tene na lo na ngoi ti ngangu, Jéhovah alingbi ti pusu mbeni Chrétien ti ga ti mû maboko na e.—aProverbe 12:25; Jacques 2:16.
18 Jéhovah Nzapa asala nga kusala na yingo vulu ti lo nga na Tënë ti lo, Bible, ti kiri tënë na asambela ti awakua ti lo. Ti kiri tënë na e tongana e hunda lo mungo maboko ti hon ndo ti akpale ti e, lo lingbi ti fa lege na e nga ti mû ngangu na e na lege ti yingo vulu ti lo (2 aCorinthien 4:7). Fani mingi, e yeke wara kiringo tënë na sambela ti e na yâ ti Bible, na a yeke na lege so si Jéhovah ayeke mû maboko na e ti mû adesizion na lege ti ndara. Na ngoi so e yeke manda Bible e mveni, e lingbi ti tï na ndo ti ambeni versê so andu e, na a lingbi ti duti nga tongaso tongana e diko mbeni mbeti nde ti aTémoin ti Jéhovah, na tapande buku so. E lingbi nga ti wara kiringo tënë na asambela ti e ni na lege ti mbeni ye so a fa na bungbi wala na lege ti tënë ti yanga ti mbeni ancien so abi bê ti lo na e mingi.—aGalate 6:1.
19 Tongana kiringo tënë ti Jéhovah na asambela ti e aga hio pëpe tongana ti so e ku tele ti e na ni, zia e tene na li ti e lâ oko pëpe so a yeke ngbanga ti so Jéhovah ayeke na ngangu pëpe ti kiri tënë na asambela ni. Nde na so, a lingbi e dabe ti e so Jéhovah ayeke kiri tënë na asambela alingbi na ye so lo ye nga na ngoi so lo bâ so alingbi awe ti tene lo kiri tënë na ni. Lo hinga nzoni mingi ahon e aye so e yeke na bezoin ni nga tongana nyen ti kiri tënë na ni. Fani mingi, lo bâ so a yeke nzoni e ngbâ ti ‘hunda, ti gi na ti pika yanga-da’. (Luc 11:5-10). Na salango tongaso, e yeke fa na Nzapa so tënë ni agbu bê ti e tâ ngangu na e yeke na tâ mabe. Na ndo ni, Jéhovah alingbi ti kiri tënë na asambela ti e na mbeni lege so e bâ ti e ni pëpe. Na tapande, tongana e sambela lo ndali ti mbeni kpale, lo lingbi ti kiri tënë na ni pëpe na zingo kpale ni me na mungo na e ngangu so e yeke na bezoin ni ti luti na gbele ni.—aPhilippien 4:13.
20 E lingbi biani ti tene singila mingi na Jéhovah, Lo so asala kota dunia, ndali ti so lo yeke ndulu na ala kue so ayeke sambela lo tongana ti so lo fa (Psaume 145:18). Zia e sambela Jéhovah lakue teti a yeke kota matabisi la e yeke na ni so ti sambela lo. Tongana e sala tongaso, fade e yeke wara ngia mingi ti bâ so e kiri e ga tâ ndulu mingi na Jéhovah, Lo so lo mä asambela.
YE SO BIBLE AFA
- Tongana e yeke sambela Jéhovah lakue, a yeke sala si e kiri e ga ndulu mingi na lo ahon ti kozo.—Jacques 4:8.
- Ti tene Nzapa amä asambela ti e, a lingbi e sambela lo na mabe, na tâ be-ti-molenge nga na bê kue.—Marc 11:24.
- A lingbi e sambela gi Jéhovah oko na lege ti Molenge ti lo.—Matthieu 6:9; Jean 14:6.
- Jéhovah, ‘Lo so Lo mä sambela,’ ayeke sala kusala na a-ange ti lo, awakua ti lo na sese, yingo vulu ti lo nga na Tënë ti lo Bible ti kiri tënë na asambela ti e.—Psaume 65:3.
Ahundango tënë
1, 2. A lingbi e bâ sambela tongana tâ kota matabisi ngbanga ti nyen? Ngbanga ti nyen a yeke nzoni ti hinga ye so Bible afa na ndo sambela?
3. Mbeni kota nda ti tënë oko so apusu e ti sambela Jéhovah ayeke so wa?
4. Ti sambela Jéhovah lakue ayeke kpengba songo ti e na lo tongana nyen?
5. Ye nyen afa so Jéhovah ayeke mä asambela kue pëpe?
6. Ti tene Nzapa amä asambela ti e, kozo ye so a lingbi e sala ayeke nyen? Na e lingbi ti sala ni tongana nyen?
7. (a) Ngbanga ti nyen a yeke nzoni e fa so e ne kota ndo ti Jéhovah tongana e yeke sambela lo? (b) Tongana e yeke sambela Nzapa, e lingbi ti fa tongana nyen so e yeke na tâ be-ti-molenge nga so atënë ti e alondo na bê?
8. E lingbi ti sala ye alingbi na asambela ti e tongana nyen?
9. A lingbi e sambela zo wa, nga e sambela lo na lege ti zo wa?
10. Ngbanga ti nyen a fa pëpe lege so a lingbi e duti na ni ti sambela?
11. Ambeni tënë wa so andu gi e mveni, e lingbi ti zia na yâ ti asambela ti e?
12. E lingbi ti sala tongana nyen ti tene aye so andu Babâ ti e ti yayu aga na kozo ndo na yâ asambela ti e?
13. Mbeti ti Nzapa atene ti lo nyen na ndo yongo ti asambela ti e?
14. Bible aye ti tene nyen tongana lo wa e ti “zia ti sambela pëpe”? Ye nyen adë bê ti e na yâ tënë so?
15. Ngbanga ti nyen a lingbi e tene “Amen” na hunzingo ti asambela ti e mveni wala ti so ambeni zo atene na iri ti gbâ ti azo?
16. Tongana a yeke tënë ti sambela, e yeke na kite oko pëpe na ndo nyen?
17. Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so Nzapa ayeke sala kusala na a-ange nga na awakua ti lo na sese ti kiri tënë na asambela ti e?
18. Jéhovah ayeke sala kusala tongana nyen na yingo vulu nga na Bible ti kiri tënë na asambela ti awakua ti lo?
19. A lingbi e bata nyen na li tongana, na ambeni ngoi, e bâ ti e so Jéhovah ayeke kiri tënë pëpe na sambela ti e?
20. Ngbanga ti nyen a lingbi e gbu ngangu matabisi ti e ti sambela Jéhovah lakue?


text:
1Lango ota na peko ti so Festus asi na sese so lo yeke govoronere daa, lo londo na Sezare si lo gue na Jérusalem. 2Kâ, akota wayango-sandaga na amakonzi ti azuife aga ti baa lo ti zia tënë ti Paul na gbe ti lo. Ala voro Festus mingi 3titene lo sara nzoni be na ala: lo mu Paul lo kiri na lo na Jérusalem. Andaa ala ye titene ambeni zo ahonde tere ti ala ti ku Paul ti fâ lo na lege. 4Festus akiri tënë na ala, atene: “Paul ayeke na da ti kanga na Sezare, mbi wani mbi yeke kiri kâ fafadeso. 5Ayeke nzoni akota zo ti ala aga, e na ala e gue na Sezare si ala bi tënë ti koli so tongana lo sara mbeni ye ti sioni!” 6Festus asara gi lango miombe wala baleoko na ndo ti ala. Na pekoni, lo kiri na Sezare. Lango oko na pekoni, lo duti na ya ti da ti fango ngbanga si lo mu yanga titene a ga na Paul. 7So Paul asi awe, azuife so alondo na Jérusalem aga, ala luti angoro lo si ala to nda ti bi akota tënë mingi na li ti lo, me ala lingbi ti fa pepe ye so afa atene, tënë so ala yeke bi na li ti lo so ayeke taa-tënë. 8Paul ake atënë ni si lo tene: “Mbi sara sioni ye so ake ndia ti azuife, wala kota da ti Nzapa wala kota gbia ti Rome oko pepe.” 9Festus aye ti zia ngia na be ti azuife, tongaso lo hunda Paul: “Mo ye ti gue na Jérusalem titene a fâ ngbanga ti mo na le ti mbi kâ?” 10Paul atene: “Mbi luti na gbe ti azo ti fango ngbanga ti kota gbia ti Rome titene ala fâ ngbanga na li ti mbi gi na ndo so. Mo wani mo hinga nzoni so, mbi sara sioni ye na azuife oko pepe. 11Tongana mbi sara mbeni ye so ake ndia si mbi sara mbeni ye so alingbi titene a fâ mbi ndali ni, mbi yeke kpe kuâ ni pepe. Me tongana taa-tënë oko ayeke na ya ti atënë so ala bi na li ti mbi so pepe, zo oko alingbi ti zia mbi na maboko ti ala pepe. Mbi ye ti gue na ngbanga ni na gbe ti kota gbia ti Rome!” 12Na peko ti so Festus ahunda awamungo-wango ti lo na tënë ti be ti ala awe, lo kiri tënë, lo tene: “So mo ye ti gue na ngbanga ni na gbe ti kota gbia ti Rome, fade mo yeke gue na gbe ti kota gbia ti Rome.” 13Ambeni lango na pekoni, gbia Agripa na Berenise, ita ti lo ti wali asi na Sezare ti bara Festus. 14So ala ngba ti sara lango mingi na ndo so, Festus afa tënë ti Paul na gbia Agripa, lo tene: “Mbeni koli ayeke ge so Félix azia lo na da ti kanga. 15So mbi gue na Jérusalem, akota wayango-sandaga ti azuife na akangba ti ala aga na tënë ti lo na gbe ti mbi si ala hunda na mbi ti fâ ngbanga na li ti lo. 16Me mbi tene na ala mbi tene, kozo titene e kanga mbeni zo, na lege ti ndia ti e, azo ti Rome, e yeke mu lege na lo ti fa nda ti tënë ti lo na le ti azo so abi tënë na li ti lo. 17So mbi na ala e si ge na Sezare, mbi ku pepe. Lango oko na pekoni, mbi gue mbi duti na da ti fango ngbanga si mbi mu yanga titene a ga na koli so. 18Azo so abi tënë na li ti lo asi na mbi. Mbi baa ti mbi, mbi tene, fade ala yeke bi kota tënë na li ti lo, me ye oko ayeke daa pepe. 19Ala yeke papa na popo ti ala gi na ndö ti tënë ti lege ti vorongo Nzapa ti ala wani nga na ndö ti mbeni koli so iri ti lo Jésus. Lo kui awe, me Paul atene lo yeke na fini. 20Mbi hinga li ti mbi na lege so mbi lingbi ti baa ya ti tënë so pepe. Ndani laa mbi hunda na Paul titene tongana lo yeda, lo gue na Jérusalem si a fâ ngbanga ti tënë so kâ. 21Me Paul ahunda titene a gue na lo na gbe ti kota gbia ti Rome si kota gbia ti Rome wani afâ ngbanga ti lo. Tongaso mbi mu yanga titene a bata lo na da ti kanga ti ku na lango so mbi yeke tokua lo na kota gbia ni.” 22Agripa atene na Festus: “Mbi nga, mbi ye ti ma koli so.” Festus akiri tënë, atene: “Mo yeke ma lo kekereke.” 23Na ndade ni, Agripa na Berenise aga; azo ayamba ala ngangu mingi, ala na aturugu ti kota kamba na akota zo ti gbata ni ali na ya ti da ti fango ngbanga. Festus amu yanga si ala mu Paul aga na lo. 24Festus atene: “Gbia Agripa, na ala so kue ayeke na tere ti e ge so, ala baa koli so: azuife kue ti ndo so aga abaa mbi na tënë ti lo; ataa na Jérusalem wala ge, ala dekongo, atene: ‘Lo lingbi ti ngba na fini pepe!’ 25Ti mbi, mbi baa mbeni ye so lo sara titene a fâ lo ndali ni pepe. Me so lo wani lo ye ti baa kota gbia, mbi yeda ti tokua lo na kota gbia ni. 26Me mbi hinga mbirimbiri tënë so mbi lingbi ti su na mbeti ti tokua na kota gbia na ndö ti lo pepe. Ndani laa, mbi ga na lo na gbe ti ala, mbirimbiri na gbe ti mo, gbia Agripa si na peko ti gingo nda ti tënë ti lo, mbi hinga tënë so mbi lingbi ti su na mbeti. 27Biani, na le ti mbi, ayeke buba ye titene a tokua zo ti kanga na kota gbia ti Rome kozo titene a fa nda ti tënë so a bi na li ti lo.”
Copyright
Learn More


text:
KOTA MAMA-TENE NI | NZAPA ABÂ NYONGO MANGA TONGANA NYEN?
Nzapa abâ nyongo manga tongana nyen?
Naoko, so e sara fade tënë ti lo na lembeti 3, afa ye so amû maboko na lo ti zia lege ti nyongo manga, lo tene: “Mbi wara ngangu ti changé fini ti mbi grâce na ye so mbi manda na ndo ti asarango ye ti tere ti Nzapa nga na ndo ti aye so lo leke ti sara.” Aye ni so lo manda ayeke na yâ ti Bible. Atâa so Bible asara tënë ti manga ape, lo mû maboko na e ti hinga bango ndo ti Nzapa na ndo ti manga. * Ti mingi ti azo, hingango ye ni so amû na ala maboko ti nyon manga ape wala ti zia lege ti nyongo ni (2 Timothée 3:16, 17). Zia e bâ asioni ye ota so manga ayeke sara ka na ndo ti zo nga e bâ ye so Bible atene na ndo ni.
NYONGO MANGA AYEKE SARA ZO NGBÂA
Na yâ ti manga a yeke wara mbeni sioni yorö so a iri ni nicotine, so ayeke mû ka ngangu na zo wala so ayeke sara si li ti zo adë. Tongana zo anyon manga, nicotine ni ayeke gue na yâ ti cerveau ti lo hio, nga gbani gbani. Lakue tongana lo gboto guru ni, mbeni kete wungo ti nicotine ni ayeke gue na yâ ti cerveau ti lo. Ni la, tongana zo anyon paquet ti manga oko na yâ ti lango oko, andâ wungo ti nicotine ni ahon tâ ti azo so ayeke nyon ka ambangi. Nga tongana zo ni asara lakue tongaso, lo yeke ga ngbâa ni na ti sigigi na yâ ni ayeke ngangu. Ni la, tongana lo wara lege ti nyon ni ape, tere ti lo ayeke dö dongo, wala lo yeke tï kobela.
“I yeke angbâa ti lo so i mä yanga ti lo.”
Tongana mo yeke ngbâa ti manga, eskê mo peut biani ti mä yanga ti Nzapa?
Bible amû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti tënë so. Lo tene: “Ala hinga pëpe so tongana ala ngbâ ti fa tere ti ala na mbeni zo tongana angbâa ti mä yanga ti lo, ala yeke angbâa ti lo ngbanga ti so ala mä yanga ti lo?” (aRomain 6:16). Tongana pensé ti mbeni zo ayeke gi na ndo ti nyongo manga si lo kanga bê gbä lo nyon ni, hio lo yeke ga ngbâa ti mbeni sioni ngobo. Me, Nzapa, so iri ti lo ayeke Jéhovah, aye si e zi tere ti e na ambeni sarango ye so ayeke buba tere ti e nga na pensé ti e (Genèse 22:14; 2 aCorinthien 7:1). Ni la, na ndembe so zo ayeke manda ye na ndo ti Jéhovah si lo hinga lo nzoni, nengo so lo yeke mû na lo ayeke pusu lo ti mû anzoni ye ti lo na Jéhovah, me tongana lo yeke ngbâa ti mbeni sioni ngobo a yeke duti ngangu na lo. Tongana zo ni ahinga tongaso, a yeke pusu lo ti dö sese na asioni nzara so ayeke dü na yâ ti bê ti lo.
Olaf, so ayeke na Allemagne, akomanse lani ti nyon manga na ngu 12, na lo ga ngbâa ni teti ngu 16. Lo pensé ti lo lani lo tene nyongo manga ayeke sioni ape. Me tongana angu ayeke hon, lo ga tâ ngbâa ni. Lo tene: “Mbeni lâ, manga ti mbi ahunzi. Mbi duti gbä juska mbi gue mbi ro anduru manga so angbâ si mbi bi lani na yâ ti poubelle so, mbi fâ yâ ni kete kete, mbi roulé ni na yâ ti mbeni kugbe, mbi za wâ dä na mbi nyon ni. Me na pekoni, kamene ahon ndo ti mbi.” Nyen la amû maboko na lo ti zia sioni ngobo ti nyongo manga ni so? Lo tene: “Kota ye ni ayeke nzara ti nzere na lê ti Jéhovah. Ndoye so Jéhovah ayeke na ni ndali ti azo nga na beku so lo mû amû na mbi ngangu ti sigigi na gbe ti ngbâa ni so biaku biaku.”
NYONGO MANGA AYEKE BUBA TERE TI ZO
Mbeni mbeti so asara tënë na ndo ti nyongo manga (The Tobacco Atlas) atene so awasenda-ye afa so “nyongo manga ayeke buba bê ti zo, fufu ti zo, go ti zo nga na ambeni ye ti tere ti zo ni. A yeke sara nga si azo atï kobela mingi na ala yeke kui mingi.” Azo mingi ahinga so nyongo manga ayeke sara si azo awara akobela so zo ayeke mû ka na mba ti lo ape, tongana cancer, kobela ti bê nga na ti fufu. Me tongana ti so Bungbi ti Bendo ti Gigi so ayeke bâ tënë ti seni (OMS) afa, nyongo manga ayeke nga na gunda ti kuâ so azo ayeke kui na akobela so zo ayeke mû ka na mba ti lo, na tapande kota koro.
“Mo ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue nga na bibe ti mo kue.”
Tongana mo yeke buba tere ti mo so Nzapa amû na mo na nyongo manga, eskê mo ye Nzapa ni nga mo ne lo la?
Na yâ ti Bible, Jéhovah Nzapa afa na e ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti fini ti e, tere ti e nga na pensé ti e. Jésus, Molenge ti lo, afa ni tongana lo tene: “Mo Ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue nga na bibe ti mo kue.” (Matthieu 22:37). A yeke polele so, Nzapa aye si e sara ye kirikiri na fini ti e nga na tere ti e ape. Me lo ye si e bâ ni na nene ni. Tongana e manda ye na ndo ti Jéhovah nga na azendo ti lo, e yeke ye lo nga e yeke bâ na nene ni aye kue so lo sara ndali ti e. Ye so ayeke pusu e ti kpe aye so alingbi ti buba tere ti e.
Jayavanth, mbeni docteur na Inde, so anyon manga teti angu 38, atene: “Na yâ ti ambeti ti santé so mbi diko, mbi manda so nyongo manga ayeke sioni. Mbi yeke mû même wango na azo ti kobela ti mbi ti zia lege ni. Me a yeke lani ngangu na mbi wani ti zia lege ni, atâa so mbi tara ti zia ni fani oku wala omene tongaso.” Me nyen la amû maboko na lo na nda ni ti zia lege ni? Lo tene: “Mbi zia lege ti nyongo manga ni grâce na mandango Bible. Nzara ti tene mbi nzere na lê ti Jéhovah la apusu mbi ti dö lege ti sioni ngobo so ti zia.”
NYONGO MANGA AYEKE SARA SIONI NA AMBENI ZO NDE
Nyongo manga nga guru ti manga ni mveni ayeke sioni mingi. Azo so ayeke nyon ka manga ape si guru ni la aga na hôn ti ala alingbi ti wara kobela ti cancer ti fufu nga na ambeni kobela nde. Nga, ngu oko oko, azo 600000 so ayeke nyon ka manga ape ayeke kui ndali ni, mingi ni a yeke awali na amolenge. Mbeni tondo ti OMS atene: “Zo kue so guru ti manga aga na hôn ti lo alingbi ti wara kpale na pekoni.”
“Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.”
Tongana mo yeke nyon manga si guru ni ayeke ga na hôn ti afami ti mo nga na ambeni zo nde, eskê mo ye tâ ala la?
Jésus atene lani atene kozo commandement ayeke ti ye Nzapa. Me ti so aga tâ gi na peko ti commandement ni so ayeke ti yengo amba ti e azo, so ti tene sewa ti e, akamarade ti e nga na ambeni zo so ayeke nduru na e. Lo tene: “Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.” (Matthieu 22:39). Tongana e yeke sara mbeni ye so ayeke sara sioni na azo so ayeke nduru na e, andâ e ye amba ti e la ape. Tâ ndoye ayeke pusu e ti sara ye alingbi na wango ti Bible so atene: “Zia zo oko oko angbâ ti gi ye so asara nzoni na mba ti lo, me pëpe ye so asara nzoni gi na lo wani.”—1 aCorinthien 10:24.
Armen, so ayeke na Arménie, atene: “Afami ti mbi aha mbi gbä ti zia nyongo manga ndali ti so ayeke sara sioni na ala nga. Me a yeke lani ngangu na mbi ti yeda so a yeke sara sioni na ala.” Lo fa ye so asara si bango ndo ti lo achangé, lo tene: “Ye so mbi manda na yâ ti Bible nga yengo so mbi ye na Jéhovah la amû lani maboko na mbi ti zia lege ti nyongo manga nga ti yeda so a yeke sara sioni na mbi nga na azo so ayeke nduru na mbi.”
TËNË TI NYONGO MANGA AYEKE HUNZI BIAKU BIAKU!
Ye so Olaf, Jayavanth nga na Armen amanda na yâ ti Bible amû maboko na ala ti zia lege ti sioni ngobo so ayeke sara sioni na ala nga na amba ti ala. A yeke pëpe gi ndali ti so ala hinga atene manga ayeke sioni la apusu ala ti zia lege ni, me a yeke ngbanga ti so ala ye Jéhovah nga ala ye ti nzere na lê ti lo. Na 1 Jean 5:3, a fa nene ti dutingo na ndoye so, a tene: “Ndoye ti Nzapa ayeke so: e bata acommandement ti lo; me acommandement ti lo ayeke ye so ane pëpe.” Ti tâ tënë ni, ti sara ye alingbi na andia ti Bible ayeke lakue kete ye ape, me tongana e ye Nzapa na bê ti e oko, mango yanga ti lo ayeke duti nengo kungba na e ape.
Na lege ti mbeni kota kapa ti fango ye na ndo ti sese mobimba, Jéhovah Nzapa ayeke mû maboko laso na azo kutu mingi ti zia lege ti nyongo manga wala ti tï na yâ ni ape (1 Timothée 2:3, 4). Na lege ti Royaume ti lo, so ayeke mbeni gouvernement ti yayu so Jésus Christ la ayeke Gbia ni, Jéhovah aga nduru mingi awe ti futi abungbi ti dengo buze so bê ti nginza ahon ndo ti ala na so azia gbâ ti azo na gbe ti ngbâa ti nyongo manga. Lo yeke sara si tënë ti nyongo manga so ayeke hunzi biaku biaku nga si azo so amä yanga aduti na nzoni tere nga na nzoni bibe.—Ésaïe 33:24; Apocalypse 19:11, 15.
Tongana mo yeke tirika ti zia lege ti nyongo manga, zia bê ti mo awoko ape. Tongana mo manda ti ye Jéhovah nga ti duti na oko bango ndo ti lo na ndo ti nyongo manga, mo nga kue mo yeke duti ande na nzara ti zia lege ni. A-Témoin ti Jéhovah ayeke duti ande na ngia ti tokua mbeni ita ti ala ti ga ti mû maboko na mo ti manda Bible na ti sara ye alingbi na atënë ti yâ ni. Hinga so tongana mo ye ti tene Jéhovah amû maboko na mo ti zia lege ti nyongo manga, lo yeke mû na mo ngangu so mo yeke na bezoin ni.—aPhilippien 4:13.
^ par. 3 Ge, tënë ni andu nyongo akete manga na akota ni wala nyongo pipe. Me, tënë ni abâ nga manga ti hôn, wala ti so a te tengo nga na ambeni nde.


text:
Ye ti manda 13
Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
1. Abungbi ti vorongo Nzapa kue la ayeke nzoni?
Na yâ ti abungbi ti vorongo Nzapa kue, azo so aye tënë ti Nzapa ayeke na popo ni. A yeke mbeni nzoni tënë ti hinga so Nzapa ayeke bâ ala na lo yeke bi bê ti lo na ala. Me mawa ni ayeke so azo so atene ala yeke voro Nzapa ayeke sara aye ti sioni mingi (2 aCorinthien 4:3, 4; 11:13-15). Ambeni mbeti-sango afa so ambeni bungbi ti vorongo Nzapa ayeke bi tere ti ala na yâ ti akua ti aterroriste, ti fango azo ti ambeni mara, ti bira nga na ti langongo na akete molenge. Aye so ayeke son bê ti azo so aye tënë ti Nzapa!
Na ngoi so tâ bungbi ti vorongo Nzapa ayeke mû gonda na Nzapa, bungbi ti vorongo nzapa ti wataka ayeke mû ti lo vundu na Nzapa. Lo yeke fa ye so ayeke na yâ ti Bible pëpe, so na popo ni a yeke wara afango ye ti wataka na ndo ti Nzapa nga na ndo ti tënë ti akuâ. Me Jéhovah aye si azo ahinga tâ tënë na ndo ti lo.
2. Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
Me, Nzapa azia pëpe si abungbi ti vorongo nzapa ti wataka ahanda lo. Ala tene so ala ye lo andâ a yeke dunia ti Satan la ala ye (Jacques 4:4). Bible airi abungbi ti vorongo nzapa ti wataka kue “Babylone, Ngangu gbata”. Babylone ayeke iri ti ngbene gbata so abungbi ti vorongo nzapa ti wataka abâ gigi na yâ ni na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé. Na yâ ti kete ngoi, gi hio tongaso Nzapa ayeke futi abungbi ti vorongo kue so ayeke handa azo na ayeke sara pasi na ala.
Me, Jéhovah agirisa pëpe azo kue so aye lo biani so ayeke na yâ ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka. Lo yeke bungbi mara ti azo tongaso ti fa na ala tâ tënë.
3. Azo so aye Nzapa, a lingbi ala sara nyen?
Jéhovah ayeke bi bê ti lo na ndo ti azo so aye tâ tënë nga so aye ye so ayeke nzoni. Lo tene na ala ti sigigi na yâ ti bungbi ti vorongo nzapa ti wataka. Azo so aye Nzapa ayeke nduru ti changé lege ti ala ti mû ngia na lo.
Na ngoi ti akozo Chrétien, azo so aye biani Nzapa amä nzoni tënë so abazengele afa, ala yeda na ni na ngia na bê. Ala manda na mbage ti Jéhovah fini lege ti sarango ye so amû ngia mingi na ala nga a sara si ala yeke na beku na ala hinga ndani so ala yeke na fini. Ala yeke mbeni nzoni tapande teti e laso ngbanga ti so ala yeda na nzoni tënë na lege so ala zia Jéhovah kozoni na yâ ti fini ti ala.
Jéhovah ayeke yamba azo so asigigi na yâ ti bungbi ti vorongo nzapa ti wataka ti ga na popo ti awavorongo lo. Tongana mo yeda na tisango ndo ti Jéhovah, mo yeke ga ande kamarade ti lo, mo yeke wara afini kamarade so aye mo, so ayeke amba ti mo awavorongo Jéhovah nga mo yeke wara fini ti lakue lakue.
4. Nzapa ayeke sara tongana nyen ti tene ngia aduti na ndo ti sese kue?
So a yeke fâ ande ngbanga na ndo ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka a yeke nzoni tënë la. A yeke sara ande si sarango sioni na zo ahunzi na yâ ti dunia kue. Abungbi ti vorongo nzapa ti wataka ayeke handa azo mbeni pëpe nga ala yeke kangbi ala mbeni pëpe. Azo kue so ayeke na fini ayeke bungbi oko ti voro gi tâ Nzapa.


text:
1Tongaso, mbi so mbi yeke na da ti kanga ndali ti kua ti Kota Gbia, mbi hunda na ala mingi titene sarango ye ti ala alingbi na iringo so lani Nzapa airi ala. 2Ala baa tere ti ala tongana akota zo pepe, ala sara ye na amba ti ala na ngangu pepe, ala kanga be ti ala. Na lege ti ndoye, ala kanga be ti ala na amba ti ala. 3Yingo-Vuru asara si ala ga oko; ala gi lege ngangu ti ngba na beoko na lege ti dutingo na siriri na popo ti ala. 4E kue e yeke gi tere oko si Yingo ayeke nga gi oko; legeoko nga, gi ye oko laa Nzapa airi ala titene ala zia be ti ala ti ku ni. 5Kota Gbia ayeke gi oko, mabe ayeke gi oko, bateme ayeke gi oko. 6Nzapa ayeke gi oko, lo yeke Babâ ti azo kue, lo yeke gbia na ndö ti azo kue, lo yeke sara kua na lege ti azo kue, lo yeke duti na ya ti azo kue. 7Me e kue, e wara amatabisi; Jésus Christ laa akangbi amatabisi ni na zo oko oko kue alingbi na nzoni be ti lo. 8Mbeti ti Nzapa atene: “So lo ga ti gue yongoro kâ na nduzu, lo mu azo so lo gbu ala na ngbaa, lo gue na ala; lo mu aye senge senge na azo.” 9“Lo gue na nduzu”; nda ti tënë so aye ti tene nyen? Nda ni atene: lo zu kozoni na sese, so ti tene lo li na gbe ti sese yongoro kâ. 10Lo so lo zu na sese, gi lo laa lo ma yongoro na peko ti anduzu kâ titene lo mu ya ti dunia kue. 11Lo laa lo mu amatabisi na azo; lo mu lege na ambeni ti ga awatokua, wala awayanga-Nzapa, wala azo ti fango Nzoni Tënë, wala azo ti batango azo ti Eglize wala awafango-ye. 12Lo sara tongaso titene azo ti Nzapa aga azo so alingbi ti sara kua si Eglize so ayeke tere ti Christ amai, 13ngbii e kue, e ga oko na lege ti mabe nga na lege ti hingango Molenge ti Nzapa. Tongaso, fade e yeke ga akangba na lege ti mabe si fini ti e kue ayeke ga tongana ti Christ. 14Fade e yeke kiri ti duti tongana akete molenge pepe so mapo ti atënë nde nde ayingi ala, so pupu ti azo ti mvene nga na fango ye ti ala na lege ti mayere ahon na ala kirikiri tongana ngo na le ti ngu. 15Me tongana e yeke tene taa-tënë na lege ti ndoye, fade e yeke kono na ya ti aye kue ngbii e ga tongana Christ so ayeke li ti Eglize. 16Na lege ti lo laa ambage ti tere nde nde abongbi si aga tere oko tongana ti so akamba ti tere atengbi si aga tere oko. Tongana ambage ti tere ni oko oko kue asara kua ti ala nzoni, tere ni kue ayeke kono si ayeke leke tere ti lo na lege ti ndoye. 17Tongaso, na iri ti Kota Gbia, mbi yeke tene tënë so biani na ala: ala kiri asara ye tongana ti azo ti amara nde pepe, ngbanga ti so atënë ti be ti azo ti amara nde ayeke buba ye. 18Hingango ndo ti ala ayeke na ya ti vukongo ndo; fini so Nzapa ayeke mu na zo, ala wara ni pepe, ngbanga ti so be ti ala akpengba si ala hinga ndo pepe. 19Ala hinga popo ti sioni na nzoni pepe, nilaa ala mu tere ti ala ti sara gi aye ti ndumba si ala yeke hon gi hongo na peko ti asioni ye, kamene asara ala oko pepe. 20Ti ala, ye so a fa na ala na ndö ti Christ laa pepe! 21Mbi hinga biani so ala ma atënë kue na ndö ti lo si ndali ti so ala yeke azo ti lo, a fa na ala taa-tënë so ayeke na Jésus. 22Tongaso, alingbi ala zia ngbene lege ti dutingo ti ala. Ando, anzara ti be ti ala ayeke handa si ayeke buba ala. Alingbi ala zia ngbene dutingo ti ala ti zo tongana ti so zo ayeke zi gbagba bongo na tere ti lo. 23Alingbi ala zia lege titene be ti ala na yingo ti ala aga fini ni. 24Tongana ti so zo ayeke yu fini bongo, ala ga afini zo so a sara ala tongana ti so be ti Nzapa aye; lo ye titene taa-tënë asara si ala ga mbirimbiri, ala ga nde si ala ga nzoni kue. 25Ndani laa, ala zia lege ti tenengo mvene! Zo oko oko atene taa-tënë na mba ti lo, ngbanga ti so e oko oko kue e yeke gi na ya ti tere oko. 26Tongana ala sara ngonzo, ala sara hange si ala sara siokpari pepe; ala bata ngonzo na be ti ala ngbii asi na lakui pepe. 27Ala zia ndo na Zabolo pepe. 28Zo so lani ayeke zo ti nzi, lo kiri lo nzi pepe; me ayeke nzoni lo mu tere ti lo ti sara kua na maboko ti lo wani na legeni si lo wara ye ti mu maboko na azo ti mawa. 29Alingbi sioni tënë oko asigigi na yanga ti ala pepe. Me tongana lege ayeke daa, ala tene gi nzoni tënë so alingbi ti mu lege na amba ti ala ti kpengba si asara nzoni na azo so ayeke ma ala. 30Ala mu vundu na Yingo-Vuru pepe. Yingo-Vuru ayeke tongana nzoroko so Nzapa azia na tere ti ala ti fa so ala yeke ti lo. Na lege ti Yingo-Vuru, Nzapa akiri afa so mbeni lâ, fade lo yeke zi ala na ya ti siokpari biani biani. 31Batango zo na be, songo be, ngonzo, dekongo na li ti zo, zongango zo, sarango sioni na zo, alingbi aye tongaso ayeke na popo ti ala mbeni pepe. 32Ala sara nzoni na popo ti ala, ala baa mawa ti amba ti ala; ala zi tënë na li ti amba ti ala na popo ti ala tongana ti so Nzapa azi tënë na li ti ala, ngbanga ti gango so ala ga oko na Christ.
Copyright
Learn More


text:
93: Jésus amû kobe na azo mingi
MBENI kota ye ti sioni asi. A fâ Jean Baptiste. Hérodiade, wali ti gbia, aye tënë ti Jean oko pëpe. Lo sara si gbia ni amû yanga ti tene a dë go ti Jean.
Tongana Jésus amä tënë ni, vundu asara lo mingi. Lo gue lo oko na mbeni ndo so zo ayeke dä pëpe. Me azo amû peko ti lo. Tongana Jésus abâ gbâ ti azo so, mawa ti ala asara lo, si lo fa tënë ti Royaume ti Nzapa na ala nga lo zi kobela na tere ti ala.
Tongana ndo ayeke gue ti vuko, adisciple ti lo aga atene na lo: ‘L’heure ahon mingi awe, na e yeke yongoro na kodoro. Tene na azo ni ti gue na akete kodoro ti vo kobe ndali ti ala mveni.’
Me Jésus akiri tënë na ala, lo tene: ‘A yeke nzoni azo ni ague pëpe. Ala wani amû na ala mbeni ye ti te.’ Jésus aturne na mbage ti Philippe, lo hunda lo, lo tene: ‘E lingbi ti vo kobe na ndo wa ti mû na azo so kue?’
Philippe akiri tënë, lo tene: ‘A yeke hunda ande nginza mingi ti vo kobe so alingbi, si zo oko oko awara mbeni kete mbage ni.’ Me André atene: ‘Molenge-koli so ayeke na mapa oku na susu use. Me a yeke lingbi na azo kue pëpe.’
Jésus atene na ala: ‘Ala tene na azo ni ti duti na ndo ti pere.’ Na pekoni, lo mû singila na Nzapa ndali ti mapa ni na susu ni, na lo to nda ti fâ yâ ni kete kete, si adisciple ti lo akangbi ni na azo kue. Akoli kue ayeke 5 000, na awali na amolenge ayeke saki mingi. Ala kue ate ngbii yâ ti ala asi. Tongana adisciple ti Jésus aro tanga ti kobe ni, a si sakpa 12!
Jésus ahunda fadeso na adisciple ti lo ti mû ngö ti fâ kota ngu ti Galilée. Na bï ni so, kota pupu asara na ayengi ngö ni mbage na mbage. Mbeto agbu adisciple ti lo mingi. Me na bê ti bï, ala bâ mbeni zo ayeke tambela na lê ti ngu, lo yeke ga na mbage ti ala. Mbeto asara ala si ala dekongo, ngbanga ti so ala hinga ye so ala yeke bâ so pëpe.
Jésus atene na ala: ‘Ala sara mbeto pëpe. Mbi la.’ Atâa so kue, ala yeke na kite. Tongaso Pierre atene: ‘Tâ tongana a yeke mo la, Seigneur, mû yanga na mbi ti tambela na lê ti ngu juska na mo kâ.’ Jésus atene na lo: ‘Ga!’ Pierre asigigi na yâ ti ngo ni si lo tambela na lê ti ngu! Me mbeto ato nda ti sara lo na lo komanse ti linda ngu me Jésus agbu lo.
Mbeni lâ, Jésus akiri amû kobe na azo saki mingi. Ti so ni, a yeke na lege ti mapa mbasambala na ambeni kete susu so ayeke mingi pëpe. Kobe ni alingbi na azo kue. So Jésus abâ lege ti azo tongaso so, a pika bê pëpe? Na ngoi so lo yeke komande tongana gbia, e yeke gi ande bê ti e na ndo ti ye oko pëpe!
Matthieu 14:1-32; 15:29-38; Jean 6:1-21.
Ahundango tënë
- Sioni ye wa asi na Jean Baptiste? Ye so asara nyen na ndo ti Jésus?
- Jésus asara nyen ti mû kobe na gbâ ti azo so amû peko ti lo so? A ro tanga ti kobe ni a si sakpa oke?
- Tongana a si na bï, ngbanga ti nyen mbeto asara adisciple? Nyen la asi na Pierre nyen?
- Jésus asara tongana nyen ti mû kobe ti fani use ni na azo saki mingi?
- Ngbanga ti nyen aye ayeke duti ande pendere mingi tongana Jésus ayeke komande na ndo ti sese tongana Gbia?
Ambeni hundango tënë
- Diko Matthieu 14:1-32.
Mbaï so ayeke na Matthieu 14:23-32 amû lege ti hinga nyen na ndo ti sarango ye ti Pierre?
Tongana nyen Mbeti ti Nzapa afa so Pierre aga biazo, na lo zia awe lege ti sarango ye ti lo so lo yeke sara ka gi hio hio so? (Mat. 14:27-30; Jean 18:10; 21:7; Kus. 2:14, 37-40; 1 Pi. 5:6, 10).
- Diko Matthieu 15:29-38.
Tongana nyen Jésus afa so lo bâ na nene ni aye so Babâ ti lo amû ni na lege ti mitele? (Mat. 15:37; Jean 6:12; aCol. 3:15).
- Diko Jean 6:1-21.
Tongana nyen aChrétien alingbi laso ti mû tapande ti Jésus na ndo ti tënë ti mango yanga ti azo ti komande? (Jean 6:15; Mat. 22:21; aRom. 12:2; 13:1-4).


text:
1Wü di enga wüna, mere kpeke ngü te ma le amala fü yi, ah dene. Miri Yesu de züka mürü gele ka-nih ka-ye me-ye, te ü kaje ka küküwa eyi fü nih. Tïtïne engu ngbü engbü ede kpökpö ka Me, baka Mere Miri agbü kpï. 2Yesu reke ngü ezengba nih de wü Me eyi, agbü nzïla sü kpaka Me. Sü la, ah baka Kambü ka Me de füh kotö ne nda de, angü Kambü ka Me de füh kotö ne, wü kpara jï me-wü de kpa wü. Amba zu Kambü ka Me de agbü kpï ne, Me mere e ka-ye cu me-ye. 3Tima ka wü mürü gele neh ene? Wüh ngbü ewete mere bi wü nü, teka adi eto ngüte ewü fü Me, teka afa siti ngü ka wü kpara di. Ah bala de? Amba baka te Yesu di de mürü gele ka-nih ne, engu to fü Me neh ene? Ah to zu ngüte ye. 4Amba, te Yesu ena adi ta fï bü füh kotö sene la, de bane engu tï angbü mürü gele nda de. Angü mere bi wü mürü gele la ta ladü esüka wü di enga Yïsarayele, te ewü ngbü emere gele ka Me füh kotö ne. Amba Yesu ka-ye ladü agbü sü ka Me agbü kpï. Angü engu reke ngü ezengba nih de wü Me nza eyi. 5Amba tima de te mere bi wü mürü gele la ngbü ta emere de füh kotö de sene ne, ah ka-ye ta nda-ye bü kuru ngü, de te Miri Yesu du mere agbü kpï ne. Kpah bala, Kambü ka Me de füh kotö ne, ta te wüh ngbü emere gele ka Me gbügbü ne, ah ta kpah de kuru zu Kambü ka Me de agbü kpï ne. Angü Me sere ta zu Kambü ka-ye agbü kpï ne fü Müse. Fü Me ayia amala ngü fü Müse kpekpeke, gü ba, "Ye mere Kambü ka-ni la füh kotö sene, kpah baka engu te ni sere fü ye la." 6Amba teka tima ka Yesu, engu mere zu gele ka Me agbü kpï ne nza eyi. Angü Yesu reke ngü ezengba nih de wü Me eyi cu fa sü, fa nda diri wü mürü gele tane di ka. Kpah bala, Yesu nzö ngüte eyi de wü nih. Teka ngü la, tïtïne Me eyi de mere vüngüte ka-nih. Fü Me adu amala ngü fü nih, gü ba, "Ni ena adu aküwa nih, teka ngü ka Yesu la." Te di bala, ngü ka küküwa te Yesu to fü nih ne reke fa ngü ka diri gele tane ka. 7Me nzö ngüte de wü kundu nih ta gügü. Fü ngü la ayia asiti, angü maguma wü kundu nih la ka-ye ta ʼbasu ʼbasu. Dela si-ngü te Me du nzö ngüte de wü nih kpah toto ne. 8Te Me wu dürü ngü ka wü kundu nih la, fü ah ayia amala ngü gömö mürü dofo ka-ye, gü ba, "Te gara, ni ena adu anzö ngüte de wü, wü kpara ka-ni, wü di enga Yïsarayele, kpah toto. 9Amba to ngüte engu la, ah baka didiri na, ta te ni nzö de wü kundu wü ne, nda de. Ta gügü, ni nzö ngüte de wü kundu wü la, o wü kundu wü la di ta wü labï, gbü tö ka wü Ezepeto. Fü ni ayia aküwa ewü esaka wü kpara ka Ezepeto, angü wüh de wü vüngüte ka-ni. Fü ni ayia ato Rïrï ka-ni fü ewü gömö Müse. Amba wüh le aje Rïrï ka-ni la nda-wü de. Fü ewü angbü emere ngü ka-ni de maguma wü ʼbasu ʼbasu. Teka ngü la, fü ni ayia afü kürüfe ni fü ewü. 10Amba te gara, ni ena adu anzö ngüte de wü kpah toto. Amba ngü la tï angbü baka mene diri ngü tane nda de. Angü ni ena awu cïnga wü, fü ni ayia aboro wü siti ngü ka-wü ʼburu, teka züka maguma ni. Ni tï adu afï nga siti ngü ka-wü la tïne de. Ni ena aba wü rïrï ka-ni la, ao emaguma wü, angü wü ena adu ace ngü ka-ni. Ni ena ale wü afa sü, angü ni ena adi de mere vüngüte ka-wü. Wü ena ale rïrï ka-ni kpah de maguma wü biringbö. Wü ena awu ngü ka-ni areke areke, te nga wü ʼburu. Fü wü angbü eje ngü ka-ni mbi mbi mbi, da ele cu de maguma wü." 13Dela ta ngü te Me mala gömö mürü dofo ka-ye, gü ba, "Ni ena adu anzö ngüte te gara, de wü kpara ka-ni kpah toto," ne. Me mala ngü la bala, angü ngü ka diri ngüte, ta te engu nzö de ewü ne, siti eyi. Te e siti eyi la, mü ena amere di baye? Mü ena adu ace e la asidi, fü mü adu areke gara toto. Ah bala de? Te di bala, ah le de nih ce ngü ka diri gele la asidi, fü nih adu alala te to ngü ka Yesu ne.
Copyright
Learn More


text:
1Na ngoi ni so, Jean-Baptiste asi; lo to nda ti fa Nzoni Tënë na ya ti benyama ti Judée, 2lo tene: “Ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala, ngbanga ti so Kodro-gbia ti yayu aga nduru awe!” 3Jean ayeke zo so wayanga-Nzapa Ésaïe atene tënë ti lo ando, atene: “Mbeni zo ayeke dekongo na benyama kâ, atene: ‘Ala leke lege ti Kota Gbia! Ala sara si lege ti lo aluti mbirimbiri!’ ” 4Jean ayu bongo so a sara ni na kua ti tere ti zambala, lo kanga kamba ti poro ti nyama na ya ti lo, kobe ti lo ti tengo ni ayeke angadi na mafuta ti awotoro ti ngonda. 5Azo alondo na Jérusalem, ambeni alondo na akodro nde nde ti Judée, ambeni alondo nga na akodro so ayeke na tere ti ngu ti Jourdain si ala ga na tere ti lo. 6Ala fa asiokpari ti ala na gigi si Jean abatize ala na ya ti ngu ti Jourdain. 7So Jean abaa gba ti afarizien na asadusien ayeke ga na tere ti lo titene ala wara bateme, lo tene na ala: “Ala, asioni mara ti ngbo! Zo wa laa afa na ala lege ti kpe ngonzo ti Nzapa so ayeke ga so? 8Ala sara ye so afa atene, ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala awe! 9Ala tene na be ti ala pepe, atene: ‘Abraham ayeke kotara ti e.’ Biani, mbi tene na ala: Nzapa alingbi ti mu atêne so ti sara si aga amolenge ti Abraham! 10Do ayeke na gunda ti akeke ti de ni: keke so kue ale nzoni lengo pepe, fade yeke a de ni ti bi na wâ. 11Ti mbi, mbi yeke batize ala na ngu ti fa na le ti azo so ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala awe; me lo so ayeke ga na peko ti mbi, fade lo yeke batize ala na Yingo-Vuru nga na wâ. Ngangu ti lo ahon ti mbi: mbi kpa zo ti zi poro ti gere ti lo pepe. 12Lo gbu ye ti pengo na ale ti kobe na maboko ti lo, lo yeke leke ndo ti pikango ale ti kobe ti lo daa. Na pekoni, lo yeke zia ni na ya ti gogoro, me fade lo yeke bongbi aporo ni ti gbi na ya ti wâ so ayeke mingo laoko pepe.” 13Tongaso Jésus alondo na Galile, lo ga na yanga ti ngu ti Jourdain na tere ti Jean titene Jean abatize lo. 14Me Jean aye ti ke. Lo tene na Jésus: “Mo laa mo lingbi fade ti batize mbi. Tongana nyen laa mo kiri mo ga titene mbi batize mo so?” 15Me Jésus akiri tënë na lo: “Ti fadeso, ayeke nzoni e sara tongaso si e lingbi ti sara ye so kue ayeke mbirimbiri na le ti Nzapa. Tongaso Jean ayeda. 16Gi so Jésus awara bateme awe, lo sigigi na ya ti ngu ni. Na ndembe ni so, yanga ti yayu azi, lo baa Yingo ti Nzapa so azu tongana mbipa si aga na ndö ti lo. 17Mbeni go alondo na yayu si atene: “So ayeke Molenge ti mbi so mbi ye lo mingi, be ti mbi anzere na lo mingi.”
Copyright
Learn More


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Yângâ tî Sängö (Sango)
Tour ti Babel
- Sessé kouè ayèké na yanga oko na tèné oko.
- Na tèné assi tonga so, tonga na ala gouè na mbagué ti est, ala si na bègnama na sessé ti Sinéar, na ala douti da.
- Ala tèné na popo ti ala, Ga! djia ani sala brique, ani zo brique ni zongo. Na ala yèké na brique tèti téné, ala yèké na bitume tèti potopoto.
- Ala tèné, Ga! djia ani sala kota kodro tèti ani mvèni, na tour oko, so li ni assi na yayou; djia ani ya iri ti ani mvèni kota, si ani kangbi na ndo kouè na ndo lè ti sessé kouè pèpé.
- Na L’Eternel ajou ti ba kodro so na tour ni, so amelèngué ti ajo ayèké sala.
- L’Eternel atèné, Ba, ala yèké mara oko, ala kouè ayèké na yangka oko, na ala commencè ti sala yé so; fadé so yé so bè ti ala ayè ti sala, yè ti gbandji lègué ni ayèké pèpé.
- Ga! Ani jou, Ani bian yanga ti ala, si ala lingbi ma yanga ti ala na popo ti ala pèpé.
- Tonga so L’Eternel assala si ala loundou ka, Lo kangbi ala na ndo kouè na ndo lè ti sessé kouè; na ala djia ti sala kodro so.
- Tèti tèné so, a di iri ti kodro ni Babel, tèti L’Eternel abian yanga ti ajo ti sessé kouè ka, na L’Eternel assala si ala loundou ka, Lo kangbi ala na ndo kouè na ndo lè ti sessé kouè.
Source: Mbeti Ti Nzapa. La Sainte Bible en Sango. Bangui 1979
Contributed by Wolfgang Kuhl
Information about Sango |
Tower of Babel in Sango
Tower of Babel in Bantu languages
Bemba,
Beti,
Bulu,
Chichewa,
Dawida,
Kamba,
Kikuyu,
Kinyarwanda,
Kirundi,
Koti,
Kwanyama,
Lamba,
Lingala,
Lozi,
Luba-Katanga,
Luganda,
Luragooli,
Mbunda,
Mpongwe,
Ndebele,
Ndonga,
Nkore,
Northern Sotho,
Nyakyusa,
Sango,
Sena,
Shona,
Soga,
Southern Sotho,
Sukuma,
Swahili,
Swati,
Tetela,
Tonga,
Tsonga,
Tswana,
Tumbuka,
Venda,
Xhosa,
Yao,
Zulu
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
105: Ala ku na Jérusalem
AZO so ge ayeke adisciple ti Jésus. Ala mä yanga ti lo na ala ngbâ na Jérusalem. Na ndembe so ala kue abungbi ndo oko ti ku, ala mä go ti mbeni ye so amû yâ ti da ni kue, mo bâ mo tene go ti kota pupu so aya na ngangu. Mo ye ti bâ, amenga-wa ato nda ti duti na li ti adisciple ni oko oko kue. Mo bâ menga-wa so ayeke na li ti azo oko oko so kue? Ye so kue aye ti tene nyen?
So ayeke mbeni miracle! Jésus ague na tere ti Babâ ti lo na yayu awe, na lo yeke tuku yingo vulu ti Nzapa na ndo ti adisciple ti lo. Mo hinga ye so yingo so asara na ndo ti ala? Ala kue ato nda ti sara tënë na ayanga nde nde.
Azo mingi na Jérusalem amä go ti ye so akpa ti kota pupu, na ala ga ti bâ ye so asi. Ambeni na popo ti ala alondo na ambeni ndo nde na ala ga na Jérusalem ndali ti Matanga ti Pentecôte so azo ti Israël ayeke sara ka. Bê ti ala adö mingi ti mä ye so! Ala mä adisciple ni na tenengo yanga ti kodoro ti ala, ala yeke sara tënë ti apendere ye so Nzapa asara.
Awande so atene: ‘Azo so kue ayeke azo ti Galilée pëpe? A sara tongana nyen si ala lingbi ti sara tënë na ayanga ti akodoro nde nde so e londo dä?’
Pierre alondo fadeso ti fa nda ni na azo ni. Na kota go, lo fa na ala tongana nyen a fâ Jésus na so Jéhovah azingo lo na kuâ. Lo tene: ‘Jésus ayeke fadeso na yayu, na lo duti na koti ti Nzapa. Lo si atuku na ndo ti e yingo vulu so lo sara tënë ni lani na e. Ni la si ala mä aye so na ala bâ ni.’
Tongana Pierre afa tënë ti aye so asi na Jésus, vundu asara azo ni mingi. Tongaso, ala hunda tënë so: ‘A lingbi e sara nyen?’ Pierre atene na ala: ‘A lingbi ala changé dutingo ti ala na ala wara batême.’ Tongaso, tâ gi na lango ni so azo 3 000 tongaso awara batême na ala ga adisciple ti Jésus.
Kusala 2:1-47.
Ahundango tënë
- Tongana ti so foto ni afa, nyen la asi na adisciple ti Jésus so ayeke ku na Jérusalem?
- Nyen la asara si bê ti azo so aga na Jérusalem adö?
- Pierre atene nyen na azo so aga?
- Tënë so Pierre atene asara nyen na ndo ti azo ni? Lo tene na ala ti sara nyen?
- Azo oke awara batême na lango ti Pentecôte ti ngu 33?
Ambeni hundango tënë
- Diko Kusala 2:1-47.
Tongana nyen atënë ti Pierre na Kusala 2:23, 36 afa so Israël ni kue la si ayeke na tënë na li ti lo ndali ti kuâ ti Jésus? (1 aThes. 2:14, 15).
Tongana nyen Pierre azia nzoni tapande ti fango nda ti tënë na azo nzoni na lege ti Mbeti ti Nzapa? (Kus. 2:16, 17, 29, 31, 36, 39; aCol. 4:6).
Tongana nyen Pierre asara kusala na kozo “kelele ti royaume ti yayu” so Jésus atene lani lo yeke mû na lo? (Kus. 2:14, 22-24, 37, 38; Mat. 16:19).
TI HINGA AMBENI TËNË
Azo ngbangbo mingi abâ Jésus kozo na Pentecôte
Na ngoi so Jésus azingo na kuâ juska na ngoi so lo monté ti gue na yayu, fani mingi, Jésus afa na adisciple ti lo ye so lo yeke tokua ni ande na ala nga tongana nyen la ala lingbi ti sara kua na ni.


text:
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
Ahundango ndo ota achangé lani gigi ti mbi
A DÜ LO NA NGU 1949
NA KODORO TI ÉTATS-UNIS
LO YEKE ÂNDÖ ZO SO AYEKE GI TI HINGA NDA TI GIGI TI ZO
GIGI TI MBI ÂNDÖ:
Mbi kono na Ancram, mbeni kete gbata ti New York, na États-Unis. Aferme ti gbotongo ngu ti me ti abagara la ahon ndo ni na yâ ti gbata ni. Ni la, na yâ ti gbata ni, awali-bagara la ayeke mingi ahon azo.
Sewa ti e ayeke gue lani gi na eglize oko so ayeke na yâ ti gbata ni so. Lakue na Dimanche na ndapre, âta-koli ayeke ciré poro ti mbi, nga na pekoni, mbi yeke leke tere ti mbi ti gue na Ekole ti dimanche na kete vuru Bible so âta-wali amû lani na mbi. Mbi yeke na angambe use, oko ayeke koli nga oko ayeke wali. A fa na e ti sara kua ngangu, ti kpe azo nga ti mû maboko na ala. Nga, a fa na e ti tene tongana a mû na e mbeni ye, e tene merci.
Na ngoi so mbi kono, mbi quitté sewa ni na mbi ga maître. Mbi yeke lani na gbâ ti ahundango ndo na ndo ti Nzapa nga na ndo ti fini. Na popo ti a-élève so mbi fa mbeti na ala, mo yeke wara ala so ahinga mbeti mingi, na ala so ahinga mbeti ape me so ala yeke sara kua ngangu mingi. Ti ambeni, mbage ti tere ti ala abuba, me ambeni ayeke ti ala na nzoni tere. Na bango aye ni tongaso, mbi bâ so aye ni ayeke na lege ni ape. Ngoi na ngoi, ambeni babâ na mama ti a-élève ni so ayeke na akpale ni so ayeke tene: “Nzapa la ayeda ti tene molenge ti mbi aduti tongaso.” Mbi hunda tere ti mbi lani, mbi tene ngbanga ti nyen la Nzapa azia si a dü ambeni molenge na ambeni mbage ti tere ti ala so abuba, so ala sara ti ala nga mbeni sioni ye ape so?
Mbi yeke hunda nga lani tere ti mbi, mbi tene: ‘Mbeni nzoni kua wa la mbi lingbi ti sara na yâ ti gigi ti mbi?’ Mbi bâ so gigi ti mbi ayeke hon gi na loro loro. Mbi kono lani na yâ ti mbeni nzoni sewa, mbi sara lani anzoni ekole na mbi yeke sara mbeni kua so mbi ye ni mingi. Me na bango ni, tanga ti aye so mbi sara na yâ ti gigi ti mbi aga na mbi mbeni ye ti nzoni ape. Mbi yeke pensé lani ti sara ande mariage, ti wara mbeni nzoni da, ti dü amolenge, ti ngbâ ti sara kua juska na retraite nga na pekoni ti gue na ndo so a yeke bata ambakoro dä. Mbi hunda lani tere ti mbi wala mbeni nzoni ye ayeke dä na yâ ti gigi ti zo wala ye ni kue awe la.
LEGE SO BIBLE ACHANGÉ FINI TI MBI:
Mbeni lâ, mbi na ambeni mba ti mbi wafango mbeti e gue na ambeni kodoro ti Poto ti bâ ndo. E gue na Abbaye de Westminster, Notre-Dame de Paris, Vatican nga na gbâ ti ambeni kete eglize. Na ando kue so mbi yeke gue lani dä, mbi yeke gi ti hunda atënë na ndo ti ndani so zo ayeke na fini. Na peko ti so mbi kiri na kodoro ti mbi na Sloatsburg, New York, mbi gue lani na yâ ti a-eglize mingi. Me, na popo ti ala kue, oko tongaso amû na mbi mbeni kiringo tënë so adë bê ti mbi ape.
Mbeni lâ, mbeni élève ti ngu 12 aga nduru na mbi na lo hunda na mbi ambeni tënë ota. Kozoni, lo hunda mbi wala eskê mbi hinga so lo yeke Témoin ti Jéhovah. Mbi tene En, mbi hinga. Use ni, eskê mbi ye ti hinga ye mingi na ndo ti aTémoin ti Jéhovah? Mbi kiri mbi tene En. Ota ni, lo hunda mbi wala mbi lango na ndo wa. Na ngoi so mbi fa na lo ndo so mbi lango dä, mbi bâ so mbi lango gi nduru na tere ti da ti lo. Mbi pensé lani kete ape so a yeke ahunda ota ti molenge-wali so la ayeke changé ande tanga ti gigi ti mbi kue.
Kete na pekoni, lo ga na yanga-da ti mbi na vélo ti lo, na lo komanse ti manda Bible na mbi. Mbi ngbâ mbi hunda na lo atënë so mbi yeke hunda lani na gbâ ti amokonzi ti bungbi ti vorongo Nzapa. Nde na ala, lo fa na mbi akiringo tënë so ayeke polele, nga so adë bê ti mbi, na yâ ti Bible ti mbi wani. Akiringo tënë ni so ade mbi wara ni lâ oko ape.
Aye so mbi manda lani na yâ ti Bible amû na mbi ngia nga adë bê ti mbi mingi. Bê ti mbi adö lani na ngoi so mbi diko 1 Jean 5:19, so a tene: “Dunia so kue ayeke na gbe ti Zo ti sioni.” Tere ti mbi anzere ti hinga so a yeke pëpe Nzapa la ayeke na gunda ti akpale so kue angoro e, me a yeke Satan. Me, Nzapa ayeke leke ande akpale ni so kue (Apocalypse 21:3, 4). Ni la, mbi ga ti bâ so tongana a zi nda ti Bible na mo polele, mo yeke bâ so atënë ti yâ ni ayeke na lege ni. Atâa so Témoin ti Jéhovah so amanda Bible na mbi ayeke gi lani na ngu 12, mbi bâ so, tâ tënë ayeke gi tâ tënë awe, atâa zo wa la afa ni na mo.
Atâa so kue, mbi ye lani ti bâ wala aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ka ye alingbi na aye so ala yeke fa na azo. Na tapande, kete maseka-wali so atene na mbi so, a lingbi atâ Chrétien aduti na amara ti asarango ye tongana kangango bê ti ku nga na sarango nzoni na zo (aGalate 5:22, 23). Mbi leke na bê ti mbi ti tara lo na ti bâ wala lo kue lo yeke fa ande asarango ye ni so. Mbeni lâ, mbi sara malin mbi ga na l’heure ape na mandango ye ni. Mbi hunda lani tere ti mbi, mbi tene: ‘Eskê lo yeke ngbâ ti ku nga ande mbi la? Na même si lo ku mbi, lo yeke sara ande ngonzo ape? Gi na ngoi so mbi ngbâ na lege ti ga, mbi bâ lo, lo yeke luti na devant ti da ti mbi. Lo mû loro lo ga nduru na tere ti oto ti mbi, na lo tene: “A ngbâ kete mbi gue na yanga-da ti gue ti tene na mama ti mbi ti tene e iri ndo na yâ ti ahôpital nga na lapolice ti bâ wala mbeni ye ti sioni asi na mo ape, ngbanga ti so lâ oko mo ga na retard na étude ti mo ape. Mbi yeke gi fade bê ti mbi mingi ndali ti mo!”
Na mbeni ngoi ni nde, mbi hunda na lo mbeni tënë so mbi pensé so ayeke duti ande ngangu na mbeni molenge ti ngu 12 ti kiri tënë na ni. Mbi ye lani ti bâ wala lo yeke créé ande gi mbeni kiringo tënë tongaso. Na ngoi so mbi hunda na lo tënë ni, lo bâ lê ti mbi ngbii na lo tene: “Tënë ni ayeke ngangu. Mbi yeke sû ni na mbeti na mbi yeke gue ti hunda ni na babâ na mama ti mbi.” Tâ gi tongana ti so lo tene, na ngoi ti mandango ye ti peko, lo ga na mbi mbeni article ti Tour ti Ba Ndo so akiri tënë na hunda ti mbi ni. Ye so anzere na mbi na tere ti aTémoin ti Jéhovah ayeke so, ambeti ti ala akiri tënë na ahunda ti mbi kue. Maseka-wali so angbâ ti manda Bible na mbi, ngu oko na pekoni mbi wara batême, mbi ga Témoin ti Jéhovah. *
NZONI YE SO MBI WARA NA PEKONI:
Na nda ni, na ngoi so mbi wara akiringo tënë na ahunda ti mbi ni awe, mbi ye ti kangbi ni na azo (Matthieu 12:35). Na tongo nda ni, afami ti mbi akanga lege na mbi. Me tongana ngoi ayeke hon, ala sara ni encore tongana ti kozo ape. Mama ti mbi akomanse ti manda Bible aninga ape la si lo kui. Atâa so lo kui sân ti wara batême, mbi hinga na bê ti mbi kue so lo ye lani ti sara na Jéhovah.
Na ngu 1978, mbi sara mariage na mbeni Témoin ti Jéhovah, so iri ti lo ayeke Elias Kazan. Na ngu 1981, a tisa mbi na Elias ti ga ambeni membre ti Béthel ti États-Unis. * Mawa ni ayeke so, na peko ti ngu osio so e sara kâ, Elias akui. Atâa so mbi ngbâ lani gi mbi oko, mbi ngbâ ti sara kua ti mbi na Béthel. Kua ni so amû lege na mbi ti zia lê ti mbi na ndo ti mbeni ye, na a mû na mbi ngangu mingi.
Na ngu 2006, mbi sara mariage na Richard Eldred, so ayeke mbeni membre ti sewa ti Béthel. Mbi na Richard e yeke na ngia ti ngbâ ti sara kua na Béthel. So mbi hinga tâ tënë na ndo ti Nzapa, mbi bâ biani so mbi wara akiringo tënë so mbi yeke gi ni depuis so, me nga mbi hinga ndani so zo ayeke na fini. Aye ni so kue ato nda ni lani gi na ahunda ota so mbeni kete molenge-wali ahunda na mbi.
^ par. 16 Maseka-wali ni na aita ti lo amanda Bible na amaître ti ala oku so na pekoni ala komanse ti voro Jéhovah.
^ par. 18 “Béthel” aye ti tene “Da ti Nzapa,” na a yeke iri so aTémoin ti Jéhovah azia na ndo ti afiliale ti ala na ndo ti dunia kue la (Genèse 28:17, 19). Azo ti sewa ti Béthel ni ayeke sara akua nde nde so ayeke sara si kua ti fango ye so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ague na li ni.


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | PSAUME 135-141
Lege so a leke na e ayeke ye ti kpene
David agbu li ti lo lani na ndo ti aye so afa polele anzoni sarango ye ti Nzapa na yâ ti aye so Lo créé. Na bê ti lo kue lo mû lani fini ti lo ti sara na Jéhovah.
Tongana David agbu li ti lo mingi na ndo ti aye so Nzapa acréé, ye so apusu lo ti sepela Jéhovah:
139:14
“Mbi mû merci na Mo, teti lege so Mo sara mbi ayeke ye ti dongo bê na ye ti kpene”
139:15
“A honde bio ti mbi na lê ti Mo pëpe, tongana a sara mbi na ndo ti lingo, na a leke mbi na gbe ti sese”
139:16
‘Lê ti Mo abâ mbi tongana mbi de na yâ ngo senge. Mo sara kue na mbeti ti Mo awe’


text:
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
“Zendo ti paradis na ndo ti sese achangé fini ti mbi!”
A DÜ LO NA NGU 1974
NA KODORO TI LETTONIE
LO YEKE ÂNDÖ ZO TI SARANGO MANDAKO TI MOTO
GIGI TI MBI ÂNDÖ:
A dü mbi na Riga, li-kodoro ti Lettonie. Mama la abata mbi na yaya ti mbi ti wali. Atâa so mama ayeke Catholique, e yeke gue na eglize gi na alango ti fête ti eglize ni. Mbi hinga so mbeni Nzapa ayeke dä, me lani so mbi ngbâ maseka, gbâ ti aye agbu bê ti mbi mingi.
Na ngoi so mbi yeke kono, mama ti mbi abâ so mbi ye ka ti zi yâ ti aye na ti kiri ti leke ni na place ni. Teti so na yanga-da, e yeke na gbâ ti aye so zo alingbi ti zi yâ ni tongaso, mama ayeke na mbeto ti zia gi mbi oko na yanga-da. Ni la, lo mû na mbi mbeni jouet so a leke na wen, so mbi ye ka ti zi yâ ni na ti kiri ti leke ni na place ni. Na ndo ti kode ni so, mbeni ye nde ayeke dä so agbu nga bê ti mbi mingi: a yeke kpengo na moto. Mama azia iri ti mbi na yâ ti mbeni ngia ti kpengo na amoto so a iri ni Zelta Mopēds (Mobylette ti lor). Na tongo nda ni, mbi kpe gi na amobylette, na pekoni, mbi kpe na amoto.
Mbi yeke manda ye lani hio mingi, a sara si mbi yeke kpe na moto ka hio mingi, me mbi lingbi ti wara sioni dä. Fani ota mbi sö benda na yâ ti angia ti wanguru so a sara na kodoro ti Lettonie, nga fani use na ala ti so akodoro ti Balte atingbi tere dä.
LEGE SO BIBLE ACHANGÉ FINI TI MBI:
Na tango so iri ti mbi awu, kete ndeko ti mbi Evija (so na pekoni lo ga wali ti mbi) awara lani mbeni mbeti ti aTémoin ti Jéhovah so na yâ ni lo lingbi ti hunda ti tene a ga a manda Bible na lo. Lo sû mbeti na yâ ni nga lo tokua ni. Hio na pekoni, aTémoin ti Jéhovah use aga abâ lo, na lo yeda ti tene ala manda Bible na lo. Mbi ke na lo ape, me na ngoi ni so, tënë ti Nzapa ade ti gbu bê ti mbi kue ape.
Mbeni lâ, aTémoin ni ahunda na mbi ti ga na mandango Bible ti Evija ni ti duti na tere ti lo na ti mä gi ni mango. Mbi yeda, na ye so mbi mä lani anzere na mbi mingi. Mbeni ye ni so anzere na mbi mingi ayeke zendo so Bible amû na ndo ti paradis na ndo ti sese ge. Na tapande, ala fa na mbi tënë so ayeke na Psaume 37:10, 11, so atene: “A ngbâ kete, na fade azo ti sioni ayeke mbeni pëpe; fade mo bâ ndo so ala duti dä, na ala yeke mbeni pëpe. Me azo so ayeke na tâ be-ti-molenge, fade sese ni aga ye ti héritier ti ala, fade ala wara ngia na yâ siriri so awu mingi.” Zendo ni so anzere na mbi mingi.
Tënë ti Nzapa ni angbâ gi ti nzere na mbi. Mbi ga ti bâ so a-eglize ayeke tene mvene mingi. Me, aye so Bible afa adö bê ti mbi mingi ngbanga ti so atënë ni ayeke na lege ni nga polele.
Teti so mandango ye ti mbi ni ayeke gue na li ni, mbi manda so Jéhovah abâ fini na nene ni mingi (Psaume 36:10). Ye ni so achangé bango ndo ti mbi na ndo ti ngia ti kpengo na moto so mbi yeke sara. Mbi ye encore ti zia fini ti mbi na lê ti kuâ ape. Me, mbi ye ti mû fini ti mbi ti gonda na Jéhovah. Yango-iri na gonda nga na nzerengo tere so mbi yeke wara ka na sarango ngia ti kpengo na moto ni ayeke kota ye encore na lê ti mbi ape.
Mbi ga bâ so mbi yeke na tënë ti kiri na ni na Jéhovah, Nzapa so amû fini na zo
Na ngu 1996, mbi gue na mbeni assemblée internationale ti aTémoin ti Jéhovah na Tallinn, mbeni gbata ti Estonie, nduru na ndo so mbi yeke sara ka lani ngia ti kpengo na moto ni dä. Na kota bungbi ni, mbi bâ so a yeke azo so alondo na ando nde nde la abungbi ndo oko nga na siriri. Na tapande, na ngoi so mbeni Témoin ni agirisa bozo ti nginza ti lo, mbi pensé ti mbi mbi tene lo yeke wara ni encore ape. Andâ kete na pekoni, mbeni Témoin ni awara ni na lo kiri na ni na lo. Ye oko amanke dä ape! Li ti mbi akpe kue! Mbi ga ti bâ so aTémoin ayeke sara ye biani alingbi na ye so Bible afa. Mandango ye ti mbi na Evija ni angbâ gi ti gue na li ni, ni la na ngu 1997, e wara batême, e ga aTémoin ti Jéhovah.
NZONI YE SO MBI WARA NA PEKONI:
Ambeni kamarade ti mbi akui ndali ti sioni fason ti kpengo na moto ti ala. So mbi manda Bible, mbi ga ti bâ so mbi yeke na tënë ti kiri na ni na Jéhovah, Nzapa so amû fini na zo. Ye so la asara peut-être si mbi ngbâ na fini.
Mbi na Evija e wara pasa ti sara kua lani, teti ngu osio, na bureau ti aTémoin ti Jéhovah ti Riga. Laso, e yeke na ngia ti bâ lege ti molenge ti e ti wali so iri ti lo ayeke Alise, nga ti mû maboko na lo ti ye Jéhovah. Na yenga oko oko, mbi yeke mû ka lango oko ti leke a-oto nga na ambeni ye nde so abuba na ndo so a yeke sara traduction dä. A nzere na mbi mingi so mbi mû kode so mbi manda na aye na kete ti mbi ti sara na nzoni kua so! Juska laso, mbi ngbâ ti zi yâ ti aye na ti kiri ti leke ni na place ni.
Mbi bâ na nene ni mingi pasa so mbi na sewa ti mbi e yeke na ni ti fa tënë ti oko tâ Nzapa na azo. So kue gi grâce na aye so mbi manda na yâ ti Bible. Biani, zendo ti paradis na ndo ti sese achangé fini ti mbi!