text:
YE TI MANDA 18
Tongana nyen e yeke mû maboko na aita ti e so ye ti ngangu asi na ala?
Tongana mbeni ye ti ngangu asi, na tapande ngu asuku na abuba aye, aTémoin ti Jéhovah ayeke leke aye hio ti tokua ni na aita ti ala so ye ni asi na ala. A fa biani so e ye terê na popo ti e (Jean 13:34, 35; 1 Jean 3:17, 18). Me e yeke mû maboko na ala ni tongana nyen?
E yeke tokua nginza na ala. Lani tongana kota nzara atï na kodro ti Judée, aChrétien ti kodro ti Antioche atokua lani nginza na aita ti ala ti bungbi (Kusala 11:27-30). E nga kue tongana e mä so ye ti ngangu asi na aita ti e na mbeni kodro, e yeke tokua nginza na ala na lege ti congrégation ti e si amû maboko na ala.—2 aCorinthien 8:13-15.
E yeke mû nga na ala ambeni ye so atia ala. A-ancien ti ndo so ye ti ngangu ni asi dä ayeke gi peko ti aita ni oko na oko ti bâ wala ala kue awara sioni ape. A yeke zia na sese mbeni komite so ayeke bâ lege ti kusala ti mungo nzoni ngu, kobe, bongo, ndo ti lango nga na yorö na aita ni. A-Témoin mingi so ahinga ti sara mbeni kua so bezoin ni ayeke dä ayeke mû terê ti ala wani ti gue na ando ni so ti mû maboko, na tapande ti leke ada ti aita so abuba wala aDa ti Royaume. Teti so azo ti yâ ti bungbi ti e ayeke mä terê nzoni, nga teti so sarango kusala maboko na maboko amû lege na e ti manda ye mingi a sara si tongana mbeni kpale asi, hio e leke terê ti e awe. E yeke mû maboko na “ala so ayeke aita ti e na yâ ti mabe”, me nga na ambeni zo nde, atâa ala yeke ti nzapa wa.—aGalate 6:10.
E yeke dë nga bê ti ala na ambeni tënë ti Nzapa. Ala so ye ti ngangu asi na ala, a lingbi a dë bê ti ala. Ni la, na mara ti ngoi tongaso, Jéhovah, “Nzapa ti dengo bê kue,” ayeke dë bê ti e si e wara ngangu (2 aCorinthien 1:3, 4). E yeke kangbi apendere tënë ti yâ ti Bible na azo ni, e tene na ala so Royaume ti Nzapa aga nduru ti hunzi aye ti ngangu kue so asara si zo ayeke na vundu wala na yâ ti pasi.—Apocalypse 21:4.
Nyen la asara si aTémoin ayeke mû maboko hio na aita ti ala tongana mbeni ye ti ngangu asi na ala?
E lingbi ti dë bê ti azo ni tongana nyen?


c: text/html

text:
Eskê mo “ndoye mba ti mo tongana mo wani”?
“Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.”—MAT. 22:39.
ABIA: 73, 36
1, 2. Tongana nyen la Bible afa so ndoye ayeke kota ye mingi?
NDOYE ayeke kota mbage ti sarango ye ti Jéhovah Nzapa (1 Jean 4:16). Jésus, so ayeke kozo créature ti Jéhovah, aduti na tere ti lo aninga teti angu mingi na lo hinga sarango ye ti Jéhovah Nzapa ti ndoye nzoni (aCol. 1:15). Na yâ ti fini ti Jésus kue, na yayu nga na sese, lo fa na yâ ti sarango ye ti lo kue so lo hinga Jéhovah Nzapa ti ndoye nzoni mingi. Nga lo mû tapande ti ndoye ti Nzapa. Tongaso, e yeke na confiance so Jéhovah na Jésus ayeke komande ande teti lakue lakue na ndoye.
2 Na ngoi so mbeni zo ahunda lani Jésus ti hinga komandema so ayeke kota ahon tanga ni kue, Jésus atene: “‘Mo ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue nga na bibe ti mo kue.’ So ayeke commandement so ayeke kota ahon atanga ni kue na a yeke kozoni la. Use commandement ni, so akpa ti kozoni so, ayeke so: ‘Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.’”—Mat. 22:37-39.
3. “Mba” ti e ayeke zo wa?
3 Bâ so gi na peko ti so Jésus asara tënë ti ndoyengo Jéhovah lo sara tënë ti ndoyengo amba ti e. Ye so afa so a yeke kota ye ti tene e ndoye azo kue. Me zo wa la ayeke “mba” ti e ni? Tongana e sara mariage awe, mba ti e so ayeke nduru na e mingi ayeke wali wala koli ti e. Aita ti e ti congrégation nga na azo so e yeke wara ala na fango tënë ayeke nga ‘amba’ ti e. Tongana nyen la azo so ayeke voro Jéhovah nga so ayeke mû peko ti afango ye ti Molenge ti lo ayeke fa so ala ndoye ‘amba’ ti ala?
NDOYE WALI WALA KOLI TI MO
4. Ngbanga ti nyen la atâa so e yeke nzoni-kue ape e lingbi ti duti na ngia na yâ ti mariage ti e?
4 Jéhovah asara Adam na Ève na lo bungbi ala koli na wali. So ayeke lani kozo mariage. Lo ye lani ti tene ala duti na ngia, yâ ti mariage ti ala afâ ape nga ala dü amolenge amû ndo ti sese kue (Gen. 1:27, 28). Ye oko, na peko ti so ala ke yanga ti Jéhovah, yâ ti mariage ti ala abuba, na siokpari na kuâ aga na ndo ti azo kue (aRom. 5:12). Me, Bible afa na e ye so e lingbi ti sara ti duti na ngia na yâ ti mariage ti e. Na yâ ti Bible, Jéhovah, lo so azia mariage na sese, amû gbâ ti anzoni wango na akoli na awali so asara mariage awe.—Diko 2 Timothée 3:16, 17.
5. Tongana nyen la ndoye ayeke kota ye mingi na yâ ti mariage?
5 Bible afa so ndoye so alondo na gbe ti bê ti zo ayeke kota ye so ayeke sara si songo ti azo aduti nzoni. A yeke nga legeoko na yâ ti mariage. Bazengele Paul asara tënë ti tâ ndoye, lo tene: “Ndoye ahinga ti kanga bê ti ku nga lo ye gi ti sara nzoni na zo. Ndoye asara mbanda pëpe, lo pika kate na ndo ti ye pëpe, lo zia si baba alï lo pëpe, lo sara ye ti songo bê ti zo pëpe, lo gi gi aye so anzere na lo pëpe, lo yeke sara ngonzo hio hio pëpe. Lo yeke diko pëpe sioni so a sara na lo. Lo wara ngia pëpe na yâ ti ye so ayeke mbilimbili pëpe, me lo wara ngia na yâ ti tâ tënë. Lo kanga bê na gbele aye kue, lo mä na bê na aye kue, lo zia beku na ndo ti aye kue, lo gbu ngangu na yâ ti aye kue. Ndoye ayeke hon lâ oko pëpe.” (1 aCor. 13:4-8). Tongana e gbu li ti e na ndo ti atënë ti Paul so nga e sara ye alingbi na ni e yeke duti na ngia na yâ ti mariage ti e.
6, 7. (a) Nyen la Bible atene na ndo ti dutingo mokonzi? (b) Tongana nyen la a lingbi mbeni Chrétien asara ye na wali ti lo?
6 Jéhovah asoro zo so alingbi ti duti mokonzi ti sewa. Paul afa ni, lo tene: “Mbi ye si ala hinga so mokonzi ti akoli kue ayeke Christ, mokonzi ti wali ayeke koli na mokonzi ti Christ ayeke Nzapa.” (1 aCor. 11:3). Me Jéhovah aye ti tene koli amû li ni na ndoye, me na ngangu ape. Jéhovah akomande na nzoni bê nga lo pensé gi na lo wani ape. Jésus nga kue asara tongaso. Lege so Jéhovah akomande na ni anzere na Jésus, ndali ti so lo tene: “Mbi ndoye Babâ.” (Jean 14:31). Tongana fade Jéhovah asara ye na ngangu na Jésus ka Jésus alingbi ti tene tënë so ape.
7 Atâa so koli ayeke mokonzi ti wali ti lo, Bible atene na lo ti ‘ne wali’ ti lo (1 Pi. 3:7). Mbeni lege so akoli alingbi ti ne na awali ti ala ayeke ti bâ na nene ni abezoin ti ala nga na yâ ti ambeni ye, a lingbi ala sara ye alingbi na bango ndo ti awali ti ala. Bible atene: “Akoli, ala ngbâ lakue ti ndoye awali ti ala gi tongana ti so Christ nga andoye congrégation na lo kä tere ti lo na kuâ ndali ti congrégation ni.” (aÉph. 5:25). Jésus amû même fini ti lo na kuâ ndali ti adisciple ti lo. Tongana mbeni koli akomande na ndoye, tongana ti Jésus, a yeke duti ngangu pëpe na wali ti lo ti ye lo, ti ne lo nga ti woko tere na gbe ti lo.—Diko Tite 2:3-5.
NDOYE AMBA TI MO ACHRÉTIEN
8. A lingbi e sara ye na mbage ti amba ti e aTémoin tongana nyen?
8 Na ndo ti sese kue laso, azo million mingi ayeke voro Jéhovah nga ayeke fa na azo iri ti lo nga na ye so lo leke na bê ti lo ti sara. A lingbi awakua ti Jéhovah asara ye na mbage ti amba ti ala aTémoin tongana nyen? Bible akiri tënë, a tene: “Zia e sara ye ti nzoni na azo kue, me mbilimbili na ala so ayeke aita ti e na yâ ti mabe.” (aGal. 6:10; diko aRomain 12:10.) Bazengele Pierre atene: “So fadeso ala sukula âme ti ala na lege so ala yeda ti sara ye alingbi na tâ tënë awe so, ye ti pekoni ayeke yengo tere ti aita, yengo tere so ayeke ti handango lê ti zo pëpe, zia ala ndoye tere ngangu mingi na ndoye so alondo na bê.” Pierre atene nga na amba ti lo aChrétien, lo tene: “Kota ye ni kue ayeke ti tene ala ndoye tere ngangu na popo ti ala.”—1 Pi. 1:22; 4:8.
9, 10. Ngbanga ti nyen la awakua ti Jéhovah ayeke beoko?
9 So e ye amba ti e aTémoin mingi, a sara si e yeke na yâ ti mbeni bungbi so mara ni ayeke dä pëpe na yâ ti dunia. Nga, ndali ti so e ye Jéhovah nga e sara ye alingbi na andia ti lo, lo yeke mû maboko na e na lege ti yingo vulu ti lo, so ayeke ngangu so ahon angangu kue na yâ ti dunia. Ye so amû maboko na e ti duti beoko na yâ ti sewa ti e ti aita kue na yâ ti dunia.—Diko 1 Jean 4:20, 21.
10 Paul afa so a yeke kota ye ti tene ndoye aduti na popo ti aChrétien tongana lo tene: ‘Ala yü tâ bango mawa ti zo, sarango nzoni na zo, tâ be-ti-molenge, sarango ye na ngangu pëpe; ala yü nga kangango bê ti ku. Ala ngbâ ti kanga bê na amba ti ala na popo ti ala, na ti pardonné mba na bê ti ala kue, tongana mbeni zo ayeke na tënë ti dema na tere ti mba ti lo. Gi tongana ti so Jéhovah apardonné ala na bê ti lo kue, ala nga ala sara tongaso. Me, na ndo ti aye so kue, ala yü ndoye, teti ndoye ayeke kamba ti bungbingo ye mbilimbili.’ (aCol. 3:12-14). E kiri merci mingi so ndoye, “kamba ti bungbingo ye mbilimbili”, ayeke na popo ti e atâa ndo wa la e londo dä wala mara ti e ayeke nyen.
11. Nyen la ndoye nga na beoko so ayeke na popo ti aTémoin ti Jéhovah afa na ndo ti ala?
11 Tâ ndoye nga na beoko so ayeke na popo ti awakua ti Jéhovah afa biani so ala yeke na yâ ti tâ bungbi ti vorongo Nzapa, ndali ti so Jésus atene: “A yeke na lege ti ye so si azo kue ayeke hinga ande so ala yeke adisciple ti mbi: tongana ala yeke na ndoye na popo ti ala.” (Jean 13:34, 35). Bazengele Jean nga atene: “A hinga amolenge ti Nzapa na amolenge ti Zabolo na lege ti ye so: Zo kue so ayeke sara ye ti mbilimbili pëpe alondo na Nzapa pëpe, nga zo so andoye ita ti lo pëpe alondo na Nzapa pëpe. Tënë so ala mä na tongo nda ni ayeke so: a lingbi e ndoye tere na popo ti e.” (1 Jean 3:10, 11). Ndoye nga na beoko so ayeke na popo ti aTémoin ti Jéhovah afa so ala yeke atâ disciple ti Christ, azo so Nzapa ayeke sara kua na ala ti fa nzoni tënë ti Royaume na ndo ti sese kue so azo ayeke dä.—Mat. 24:14.
BUNGBINGO “AZO MINGI MINGI”
12, 13. Nyen la “azo mingi mingi” ayeke sara laso? Nyen la “azo mingi mingi” aga nduru ti wara awe?
12 Mingi ti awakua ti Jéhovah ayeke ti “azo mingi mingi . . . ala londo na popo ti amara kue, akete mara kue, azo ti kodoro kue, ayanga ti kodoro kue, ala yeke luti na dawa ti trône [ti Nzapa] nga na dawa ti Molenge ti ngasangbaga [Jésus Christ].” Ala yeke azo wa? “Azo so ayeke ala so asigigi na yâ ti kota ye ti vundu si aga so, ala sukula yongoro bongo ti ala na ala sara si a vuru na yâ ti mênë ti Molenge ti ngasangbaga ni”, ndali ti so ala mä na bê na sandaga ti Jésus. “Azo mingi mingi” so aye Jéhovah na Molenge ti lo, nga “ala yeke sara na lo kusala so ayeke nzoni-kue bï na lâ”.—Apoc. 7:9, 14, 15.
13 Nzapa aga nduru ti futi dunia ti Satan so awe na ngoi ti “kota ye ti vundu”. (Mat. 24:21; diko Jérémie 25:32, 33.) Me Jéhovah ayeke bata awakua ti lo nga lo yeke gue na ala na fini dunia ndali ti so lo ye ala. Tongana ti so a fa aga nduru ti sara ngu 2000 awe, “fade [Nzapa a]yeke mbô ngu ti lê kue na lê ti ala, kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe.” Mo yeke ku kungo ti duti na yâ ti Paradis na peko ti so “angbene ye ni ahon ti ala awe”?—Apoc. 21:4.
14. Wungo ti “azo mingi mingi” ague na li ni laso tongana nyen?
14 Na ngoi so alango ti nda ni akomanse lani na ngu 1914, awakua ti Jéhovah ayeke saki oku tongaso na ndo ti sese kue. Ndoye so kete wungo ti tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke na ni na mbage ti azo apusu ala ti ngbâ ti fa nzoni tënë ti Royaume. Yingo vulu ti Nzapa amû nga maboko na ala ti sara ni. Ye so asara si laso a yeke bungbi “azo mingi mingi” so ayeke na beku ti wara fini na ndo ti sese teti lakue lakue. Wungo ti e aTémoin ayeke 8000000 tongaso na yâ ti acongrégation ahon 115400 na ndo ti sese, na wungo ti e angbâ gi ti gue na li ni. Na tapande, azo 275500 na ndo ni awara batême na ngu ti kusala 2014. So ti tene azo 5300 awara batême yenga na yenga.
15. Nyen la amû lege na azo mingi laso ti mä nzoni tënë?
15 Ti bâ wungo ti azo so ayeke mä nzoni tënë laso apika bê mingi. Laso a sigigi na ambeti ti e na ayanga ti kodoro ahon 700. Tour ti Ba Ndo ayeke périodique so a kangbi ni na yâ ti dunia ahon atanga ni kue. A yeke imprimé ni ahon 52000000 nze na nze na ayanga ti kodoro 247. Nga, buku Bible afa nyen biani? so e yeke manda na Bible na azo a imprimé ni 200000000 nga a sigigi na ni na ayanga ti kodoro ahon 250.
16. Ngbanga ti nyen la bungbi ti Jéhovah angbâ ti gue na li ni?
16 Wungo ti e aTémoin ti Jéhovah angbâ gi ti gue na li ni ndali ti so e yeke na mabe na Nzapa nga e yeda so Bible ayeke Mbeti so a sû na gbe ti yingo ti Nzapa (1 aThes. 2:13). Jéhovah angbâ ti iri tënë nzoni na ndo ti e atâa so Satan “nzapa ti aye ti ngoi so” aye e ape nga lo yeke kanga lege na e.—2 aCor. 4:4.
NDOYE AMBA TI MO LAKUE
17, 18. A lingbi e sara ye tongana nyen na mbage ti azo so ayeke aTémoin ape?
17 A lingbi awakua ti Jéhovah asara ye tongana nyen na mbage ti azo so avoro oko tâ Nzapa ape? Na fango tënë, ambeni zo ayeda ti mä e me ambeni ake. Me atâa sarango ye ti azo ni ayeke tongana nyen, e yeke sara ye alingbi na wango ti Bible so atene: “Zia lakue tënë ti yanga ti ala aduti nzoni, ala zia ingo dä, si ala hinga tongana nyen a lingbi ala kiri tënë na zo oko oko.” (aCol. 4:6). Na ngoi so e yeke fa tënë ti mabe ti e na azo so ahunda na e nda ti beku ti e, e yeke sara ni na “ngangu pëpe nga na nengo zo mingi” ndali ti so e ye amba ti e.—1 Pi. 3:15.
18 E yeke ye azo même tongana ala sara ngonzo na tere ti e nga ala ke tënë so e yeke fa, nga e yeke mû tapande ti Jésus. “Tongana a yeke zonga [Jésus], lo kiri peko ti zonga ni pëpe. Tongana lo yeke bâ pasi, lo gi ti son na ndo ti zo pëpe, me lo ngbâ ti zia tënë ti lo kue na maboko ti lo so ayeke fâ ngbanga mbilimbili.” (1 Pi. 2:23). Atâa e yeke na tere ti amba ti e aChrétien wala na tere ti ambeni zo nde, e yeke sara tere ti e kete nga e yeke sara ye alingbi na wango so: “Ala kiri sioni teti sioni pëpe wala zonga teti zonga pëpe; me ala tene nzoni tënë na zo.”—1 Pi. 3:8, 9.
19. A lingbi e sara ye na mbage ti awato ti e tongana nyen?
19 Tongana e sara tere ti kete ayeke mû maboko na e ti sara ye alingbi na mbeni kpengba fango ye ti Jésus. Na yâ ti fango ye ti Jésus na ndo ti Hoto, lo tene: “Ala mä so a tene: ‘Mo ndoye mba ti mo na mo ke wato ti mo.’ Me mbi tene na ala: Ala ngbâ ti ndoye awato ti ala na ti sambela ndali ti azo so ayeke sara ye ti ngangu na ala. Ala sara tongaso ti fa so ala yeke amolenge ti Babâ ti ala so ayeke na yayu, teti lo sara si lâ ti lo asu na ndo ti azo ti sioni nga na azo ti nzoni. Na lo sara si ngu-nzapa apika na ndo ti azo ti mbilimbili nga na azo ti mbilimbili pëpe.” (Mat. 5:43-45). So e yeke awakua ti Nzapa, a lingbi e “ndoye awato” ti e atâa ala sara nyen na e.
20. E hinga tongana nyen so na yâ ti fini dunia azo kue ayeke ye Nzapa nga na amba ti ala? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
20 Na ngoi kue, a lingbi e awakua ti Jéhovah e fa na yâ ti sarango ye ti e so e ye Jéhovah nga na amba ti e. Na tapande, même tongana azo ake ti mä tënë ti Royaume so e yeke fa, e yeke mû maboko na ala na ngoi so ala yeke na bezoin ni. Bazengele Paul atene: “Zia kuda ti mbeni ye ti zo aduti na li ti ala pëpe, me gi ti ndoye tere na popo ti ala, teti zo so andoye mba ti lo asara biani ye so ndia afa. Teti andia so, ‘Mo gi wali wala koli nde pëpe, mo fâ zo pëpe, mo nzi ye pëpe, mo sara bê ti ye pëpe,’ na mbeni commandement kue so ayeke dä, abungbi kue gi na yâ ti tënë oko so: ‘Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.’ Ndoye ayeke sara sioni na mbeni zo pëpe, tongaso ndoye ayeke sarango biani ye so ndia afa.” (aRom. 13:8-10). E aTémoin ti Jéhovah, e yeke fa tâ ndoye na mbage ti amba ti e na yâ ti dunia ti Satan so tënë ti kangbi, sarango ye ti ngangu na zo nga sarango ye ti sioni amû ndo dä (1 Jean 5:19). Tongana Jéhovah afuti ande Satan na asioni yingo ti lo nga na azo so ayeke sara ngangu li awe, azo ayeke sara ye kue na ndoye na ndo ti sese na yâ ti fini dunia. Azo ayeke duti ande nzoni mingi na ngoi so azo kue na ndo ti sese ayeke ye Nzapa nga na amba ti ala.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jéhovah ayeke sara ande ye so lo leke na bê ti lo ti sara
“Mbi sara tënë ni awe, na mbi yeke sara ni. Mbi leke ti sara ni awe, mbi yeke sara ni.”—ÉS. 46:11.
1, 2. (a) Nyen la Jéhovah afa na e? (b) Dengo bê wa la e wara na Ésaïe 46:10, 11 nga na 55:11?
AKOZO tënë ti Bible atene: “Na tongo nda ni Nzapa asara yayu na sese.” (Gen. 1:1). Tënë so akpengba pëpe me ndani alï mingi. E hinga ye mingi pëpe na ndö ti aye mingi so Nzapa asara, aye tongana lê ti nduzu, lumière nga na ngangu so sese ayeke na ni ti gboto ye na mbage ti lo, nga e bâ gï kete yanga ti ye so ayeke na yâ ti dunia (Zo-ti. 3:11). Ye oko, Jéhovah afa na e ye so lo leke na bê ti lo ti sara teti sese nga na azo. Lo sara lani sese ti tene azo so lo sara ala na image ti lo aduti dä (Gen. 1:26). Ala yeke duti amolenge ti Jéhovah na lo yeke duti Babâ ti ala.
2 Tongana ti so a fa na chapitre ota ti Genèse, kpale asi lani na yâ ti ye so Jéhovah aleke na bê ti lo ti sara (Gen. 3:1-7). Ye oko, a yeke ngangu pëpe na Jéhovah ti hon ndö ti kpale so. Zo oko alingbi ti kanga lege na lo pëpe (És. 46:10, 11; 55:11). Tongaso, e hinga so Jéhovah ayeke sara ande ye so lo leke lani na bê ti lo ti sara tâ na ngoi ni.
3. (a) Akota tâ tënë wa la amû maboko na e ti mä yâ ti atënë ti Bible? (b) Ngbanga ti nyen la e kiri na ndö ti afango ye so laso? (c) Ahundango tënë wa la e yeke bâ ande ni?
3 Kite ayeke dä ape so e hinga awe atâ tënë na ndö ti ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara teti sese nga na azo, nga e hinga kota kua ti Jésus Christ na yâ ti ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara. Aye so ayeke kota mingi nga ayeke na popo ti akozo tâ tënë so e manda na ngoi so e komanse lani ti manda Bible. E ye ti mû maboko na azo so aye biani ti hinga Nzapa ti hinga akpengba fango ye so. So e yeke manda article so na congrégation, e ye ti sara kue ti tisa azo mingi ti ga na Dango bê na kua ti Christ (Luc 22:19, 20). Azo so ayeke ga ande na Dango bê na kuâ ti Christ ayeke manda ande ye mingi na ndö ti ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara. Tongaso, laso ayeke nzoni ngoi ti gbu li ti e na ndö ti ambeni mbilimbili hundango tënë so e lingbi ti sara kua na ni ti wa azo so e yeke manda Bible na ala nga na azo so aye ti hinga Nzapa ti ga na Dango bê na kuâ ti Christ. E yeke bâ ahundango tënë ota: Nyen la Nzapa aleke lani na bê ti lo ti sara teti sese nga na azo? Nyen la apassé si ade Nzapa asara pëpe ye so lo leke na bê ti lo ti sara? Ngbanga ti nyen la ye so Jésus afuta ti zi azo ayeke clé so azi yanga-da ti tene ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë?
NYEN LA LO SO ACRÉÉ AYE KUE ALEKE LANI NA BÊ TI LO TI SARA?
4. Aye so Jéhovah asara ‘afa na gigi gloire ti Nzapa’ tongana nyen?
4 Jéhovah ayeke Lo so asara aye kue na lo yeke Nzapa so amû mbeto mingi na zo. Aye kue so lo sara ayeke kota mingi (Gen. 1:31; Jér. 10:12). So aye so Nzapa aleke ayeke pendere nga atambela na lege ni, a fa na e nyen? A fa na e so aye kue so Jéhovah asara aga na aye ti nzoni. Tongana mo gbu li ti mo na ndö ti acellule ti zo, wala mo bâ mbeni fini bébé wala pendere lindango ti lâ ayeke sara mo tongana nyen? E yeke gonda aye ni so ndali ti so Jéhovah asara e na ngangu ti hinga biani aye so ayeke pendere.—Diko Psaume 19:1; 104:24.
5. Nyen la Jéhovah asara ti tene aye kue so lo sara asara kua maboko na maboko?
5 Na ndoye Jéhovah azia katikati ndali ti aye kue so lo sara. Lo lu andia ti fa lege na aye so ayeke tambela na yâ ti dunia nga lo lu andia na ndö ti nzoni sarango ye ti sara si aye kue atambela na lege ni. Lo zia andia so tongaso si aye kue na yâ ti dunia asara kua maboko na maboko (Ps. 19:7-9). Ni la, aye kue na yâ ti dunia ayeke na kua so Nzapa amû na ala nga ayeke na place ti ala na yâ ti ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara. Na tapande, ngangu so sese ayeke na ni ti gboto ye na mbage ti lo asara si pupu angbâ nduru na sese, afa lege na akota ngu-ingo nga na amapo ti ngu. Tongana sese ayeke fade na ngangu so ape ka fini ayeke duti na ndö ti sese pëpe. Aye kue so Nzapa asara, so na popo ni a yeke wara azo, ayeke tambela nga ayeke sara kua alingbi na akatikati so Nzapa azia. Biani, so aye so Nzapa aleke ayeke tambela na lege ni afa so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara mbeni ye teti sese nga na azo. Na ngoi ti fango tënë, e lingbi ti mû maboko na azo ti hinga Lo so asara aye so adö bê mingi na yâ ti dunia.—Apoc. 4:11.
6, 7. Ambeni matabisi wa la Jéhovah amû lani na Adam na Ève?
6 Kozo ye so Jéhovah aleke lani na bê ti lo ti sara ayeke ti tene azo aduti na fini na ndö ti sese teti lakue lakue (Gen. 1:28; Ps. 37:29). Lo mû na Adam na Ève apendere matabisi nde nde so amû lege na ala ti duti na ngia na yâ ti fini ti ala. (Diko Jacques 1:17.) Jéhovah amû na ala liberté ti soro ye, ngangu ti gbu li, ti ye mbeni zo nga ti sara kamarade na mbeni zo. Lo so asara aye kue asara lani tënë na Adam na lo fa na lo tongana nyen ti mä yanga. Adam ahinga nga lani tongana nyen ti wara aye so lo yeke na bezoin ni nga tongana nyen ti bâ lege ti anyama nga na sese (Gen. 2:15-17, 19, 20). Jéhovah asara Adam na Ève na ngangu ti hinga nzerengo ti ye, ti ndu ye, ti bâ ndo, ti mä ndo nga ti mä fion ti ye. Tongaso, ala lingbi ti duti na ngia na yâ ti gigi ti ala na yâ ti pendere ndo ti ala so ayeke Paradis. Adam na Ève ayeke lani na apendere kua mingi ti sarango ni. Nga, ala lingbi ti ngbâ ti gi ti hinga afini ye lakue lakue.
7 Mbeni ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara ayeke nyen? Jéhovah asara lani Adam na Ève ti tene ala dü amolenge so ayeke mbilimbili-kue. Lo ye ti tene amolenge ti ala adü juska ti tene azo amû ndö ti sese kue. Lo ye ti tene ababâ na amama aye amolenge ti ala, tongana ti so lo ye lani na akozo molenge ti lo, Adam na Ève, so ayeke lani mbilimbili-kue. Sese, na aye kue ti nzoni so ayeke na ndö ni, adoit lani ti ga ndö ti ala teti lakue lakue.—Ps. 115:16.
NYEN LA APASSÉ?
8. Ngbanga ti nyen la Nzapa amû lani na Adam na Ève ndia so ayeke na Genèse 2:16, 17?
8 Aye ni asi lani na lê ni lê ni tongana ti so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara so pëpe. Ngbanga ti nyen? Jéhovah amû lani na Adam na Ève mbeni ndia so akpengba pëpe ti bâ wala ala hinga so ala yeke na liberté ti sara ye kue pëpe. Lo tene: “Mo lingbi ti te lê ti akeke kue ti yaka ni alingbi na nzara ti mo. Me ti keke ti hingango nzoni na sioni, mo te lê ni pëpe, teti na lango so mo te ni, ti tâ tënë ni mo yeke kui.” (Gen. 2:16, 17). A yeke lani ngangu pëpe na Adam na Ève ti mä yâ ti ndia so wala ti sara ye alingbi na ni. Ala yeke lani na akobe mingi so ala lingbi ti te ni.
9, 10. (a) Tënë wa la Satan abi na li ti Jéhovah? (b) Nyen la Adam na Ève amû desizion ti sara? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
9 Satan Zabolo asara kua na mbeni ngbo ti handa Ève ti ke yanga ti Babâ ti lo, Jéhovah. (Diko Genèse 3:1-5; Apoc. 12:9.) So Nzapa amû lege pëpe na amolenge ti lo ti te “lê ti akeke kue ti yaka” ni, Satan asara si a ga mbeni tënë. A yeke lani mo bâ mo tene lo yeke tene: ‘Mo ye ti tene so mo lingbi pëpe ti sara ye so bê ti mo aye?’ Na pekoni, lo tene mbeni kota mvene, lo tene: “Ti tâ tënë ni, ala yeke kui pëpe.” Na pekoni, lo gi ti pusu Ève ti yeda so lo bezoin ti mä yanga ti Nzapa pëpe, lo tene: “Nzapa ahinga so gï na lango so ala yeke te ni, lê ti ala ayeke zi.” Satan aye ti tene so Jéhovah ake ti tene ala te lê ti keke ni ngbanga ti so tongana ala te ni ala yeke wara mbeni hingango ndo so ayeke nde. Na ndö ni, Satan amû na ala zendo ti mvene so: “Ala yeke ga tongana Nzapa, ala yeke hinga ye ti nzoni na ye ti sioni.”
10 A yeke fadeso na Adam na Ève ti soro ye so ala ye ti sara. Ala yeke mä yanga ti Jéhovah, wala ala yeke mä ngbo ni? Ala mû desizion ti ke yanga ti Nzapa. So ala sara tongaso, ala mû peko ti Satan na yâ ti kpengbango-li so lo sara. Ala ke ti tene Jéhovah aduti Babâ ti ala nga ala zi terê ti ala na gbe ti komandema ti lo so ayeke bata lani ala nzoni.—Gen. 3:6-13.
11. Ngbanga ti nyen la Jéhovah akanga lê pëpe na ndö ti kengo yanga ti Adam na Ève?
11 So Adam na Ève ake yanga ti Jéhovah, ala yeke mbilimbili-kue encore ape. Na ndö ni, kengo yanga ti ala asara si ala ga wato ti Jéhovah ndali ti so “lê ti [lo] ayeke tâ nzoni-kue [lo] peut ti ngbâ ti bâ ye ti sioni gï na lê pëpe”. Tongaso, lo “lingbi ti kanga lê na ndö ti ye ti sioni pëpe.” (Hab. 1:13). Tongana lo kanga lê na ndö ni, acréature kue, na yayu nga na sese, ayeke duti na siriri pëpe nga na beoko pëpe. Na ndö ni kue, tongana Nzapa asara ye oko ape ndali ti siokpari so a sara na yaka ti Éden, a yeke duti ngangu ti tene azo nga na a-ange asara confiance na tënë ti yanga ti lo. Me Jéhovah asara ye alingbi na andia ti lo, lo sara ye ague nde na ni lâ oko ape (Ps. 119:142). Ni la, liberté so Adam na Ève ayeke na ni amû lege na ala pëpe ti sara sanka ti ndia ti Nzapa. So ala ke yanga ti Jéhovah asara si ala kui na ala kiri na fuku ti sese so a sara na ala.—Gen. 3:19.
12. Nyen la asi na amolenge ti Adam?
12 Na ngoi so Adam na Ève ate lani lê ti keke ni, ala sigi na yâ ti sewa ti Nzapa na lo yeda encore ape ti tene ala duti na yâ ti sewa ti lo. Nzapa atomba ala lani na yaka ti Éden, na ala yeke lani na beku ti kiri dä encore ape (Gen. 3:23, 24). So Jéhovah asara tongaso, lo sara si ala bâ ye ti peko ti desizion so ala mû. (Diko Deutéronome 32:4, 5.) So ala yeke mbilimbili-kue mbeni pëpe, ala lingbi pëpe ti mû tapande ti asarango ye ti Nzapa tâ mbilimbili. Gï Adam lo oko la lo girisa pendere beku ti kekereke pëpe me amolenge ti lo nga kue. Ala yeke mbilimbili-kue pëpe, ala yeke na siokpari na terê ti ala nga ala yeke kui ndali ti so ala wara ni na mbage ti lo (aRom. 5:12). Lo zi pasa ti fini ti lakue lakue na maboko ti amolenge ti lo. Adam na Ève alingbi pëpe ti dü amolenge so ayeke mbilimbili-kue, amolenge ti ala nga alingbi pëpe ti dü amolenge so ayeke mbilimbili-kue. Na peko ti so Satan asara si Adam na Ève ake yanga ti Nzapa, lo ngbâ ti handa azo juska laso.—Jean 8:44.
YE SO A FUTA TI ZI AZO ASARA SI AZO ALINGBI TI LË SONGO NA NZAPA
13. Nyen la Jéhovah aye ndali ti azo?
13 Ye oko, Nzapa angbâ ti ye azo. Atâa so Adam na Ève ake yanga ti Jéhovah, lo ye ti tene azo aduti na nzoni songo na lo. Lo ye ti tene zo oko akui pëpe (2 Pi. 3:9). Tongaso, hio na peko ti kengo yanga ni, Nzapa aleke mbeni ye ti mû lege na azo ti kiri ti lë songo na lo me na oko ngoi ni lo ngbâ ti sara ye alingbi na andia ti lo so ayeke mbilimbili. Jéhovah asara ni lani tongana nyen?
14. (a) Ti gue oko na Jean 3:16 nyen la Nzapa amû ti zi azo na gbe ti siokpari na kuâ? (b) Hundango ndo wa la e lingbi ti sara lisoro na azo na ndö ni?
14 Diko Jean 3:16. Azo mingi so e tisa ala na Dango bê na kuâ ti Christ ahinga versê so na li. Me hundango ndo ni ayeke so: Tongana nyen la sacrifice ti Jésus asara si zo alingbi ti wara fini ti lakue lakue? E yeke na pasa ti mû maboko na azo ti hinga kiringo tënë na hundango ndo so tongana e tisa ala ti ga na Dango bê na kuâ ti Christ, tongana e gue na Dango bê na kuâ ti Christ nga tongana e kiri e sara vizite na ala na pekoni. Tongana ala hinga ye mingi na ndö ti ye so a futa ti zi azo ala yeke hinga so Jéhovah aye azo mingi nga lo yeke na ndara mingi. Atënë wa la e lingbi ti sara lisoro na azo na ndö ni na ndö ti ye so a futa ti zi azo?
15. Jésus ayeke nde na Adam tongana nyen?
15 Jéhovah amû mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue so alingbi ti mû fini ti lo tongana ye so a futa ti zi azo. A lingbi lo ngbâ be-ta-zo na Jéhovah nga lo yeda na bê ti lo wani ti mû fini ti lo ndali ti azo (aRom. 5:17-19). Jéhovah amû fini ti Jésus, kozo créature ti lo, na yayu lo tokua ni na sese (Jean 1:14). Tongaso, Jésus aga lani na sese tongana mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue tongana Adam so ayeke lani mbilimbili-kue. Me Jésus asara ye tongana ti Adam ape, lo sara ye alingbi na ye so Jéhovah ahunda na mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue. Même na yâ ti angangu tara, Jésus asara siokpari lâ oko pëpe wala lo sara ye ague nde na mbeni ndia ti Nzapa oko pëpe.
16. Ngbanga ti nyen la ye so a futa ti zi azo ayeke mbeni cadeau so ayeke kota mingi?
16 Jésus, so ayeke mbilimbili-kue, alingbi ti sö azo na yâ ti siokpari na kuâ na lege so lo kui ndali ti ala. Lo lingbi biani na aye kue so Adam adoit fade ti duti ni: mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue, so ayeke be-ta-zo na Nzapa na yâ ti aye kue nga so amä yanga ti lo (1 Tim. 2:6). Jésus amû lani fini ti lo tongana ye so a futa ti zi lege na “azo mingi”, akoli, awali nga amolenge, ti wara fini ti lakue lakue (Mat. 20:28). Ye so a futa ti zi azo ayeke biani clé so azi yanga-da ti tene ye so Nzapa aleke na bê ti lo kozo ti sara aga tâ tënë (2 aCor. 1:19, 20). Ye so a futa ti zi azo azi lege na azo kue so ayeke be-ta-zo ti wara fini ti lakue lakue.
JÉHOVAH AZI NA E YANGA-DA TI TENE E KIRI
17. Ye so a futa ti zi azo azi lege na nyen?
17 Ti mû ye so a futa ti zi azo ahunda lani ye mingi na Jéhovah (1 Pi. 1:19). Lo bâ e na nene ni mingi ni la lo yeda na bê ti lo kue ti zia si oko Molenge ti lo akui ndali ti e (1 Jean 4:9, 10). Jésus amû place ti Adam, kozo babâ ti e (1 aCor. 15:45). Jésus azi gï na e lege ti wara fini pëpe me lo zi nga lege na e ti tene na nda ni e duti na yâ ti sewa ti Nzapa. Na lege ti sacrifice ti Jésus, Jéhovah alingbi ti yeda ti tene azo akiri aduti na yâ ti sewa ti lo sân ti tene lo sara ye ague nde na andia ti lo. Tongana azo kue so ayeke be-ta-zo na Jéhovah aga mbilimbili-kue ayeke duti ande pendere mingi. Mbage ti sewa ti lo so ayeke na yayu nga na mbage ni so ayeke na sese ayeke duti ande beoko. E kue e yeke ga ande amolenge ti Nzapa.—aRom. 8:21.
18. Na ngoi wa la Jéhovah ayeke ga ande “aye kue ndali ti zo oko oko kue”?
18 Kengo yanga ti Satan akanga lege pëpe na Jéhovah ti ye azo, na a kanga même lege pëpe na azo so siokpari ayeke na terê ti ala ti duti be-ta-zo na Jéhovah. Na lege ti ye so a futa ti zi azo, Jéhovah ayeke mû ande maboko na amolenge ti lo kue ti ga mbilimbili-kue. Tara ti bâ na yâ ti li ti mo fini ayeke duti ande tongana nyen na ngoi so azo kue so “ahinga Molenge ni na amä na bê na lo” ayeke wara ande fini ti lakue lakue (Jean 6:40). Babâ ti e so aye e mingi nga so ayeke na ndara mingi ayeke sara ande si ye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë nga lo yeke mû maboko na azo ti ga mbilimbili-kue. Na pekoni, Jéhovah ayeke ga ande “aye kue ndali ti zo oko oko kue.”—1 aCor. 15:28.
19. (a) A lingbi singila ti e ndali ye so a futa ti zi azo apusu e ti sara nyen? (Bâ encadré “ Zia e ngbâ ti gi azo so alingbi.”) (b) Nyen la e yeke bâ ande na yâ ti article ti peko?
19 A lingbi singila ti e ndali ye so a futa ti zi azo apusu e ti sara kue ti fa na azo aye ti nzoni so ala lingbi ti wara na lege ti kota cadeau so. Azo abezoin ti hinga so na lege ti ye so a futa ti zi azo, Jéhovah amû lege na azo kue na ndoye ti wara fini ti lakue lakue. Me ye so a futa ti zi azo asara ambeni ye mingi ahon ti so. A mû lege ti leke kpale so Satan aga na ni lani na yaka ti Éden. Na yâ ti article ti peko e yeke bâ tongana nyen la a leke ni.


text:
87: Jésus na yâ ti temple
BÂ KETE molenge-koli so ayeke sara tënë na akota zo so. Akoli so ayeke azo so ayeke fa ka ye na azo na yâ ti temple ti Nzapa na Jérusalem. Molenge so ayeke Jésus. Lo kono kete awe, na lo yeke na ngu 12.
Bê ti awafango ye ni adö mingi ti bâ so Jésus ahinga ye mingi na ndo ti Nzapa nga na aye so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Me Joseph na Marie ayeke ge pëpe. Ngbanga ti nyen? Ala yeke na ndo wa? Zia e bâ.
Ngu oko oko, Joseph na sewa ti lo ayeke gue na Jérusalem ti sara matanga ti Pâque. Lege so alondo na Nazareth ti gue na Jérusalem ayo mingi. Kutukutu na vélo ayeke lani na ngoi ni kâ pëpe. Mingi ti azo ni ayeke gue na gere, na a hunda lango ota ti si na Jérusalem.
Yâ ti sewa ti Joseph akono awe. Jésus ayeke na angambe so a lingbi a bâ lege ti ala. Na ngu ni so, Joseph na Marie na amolenge ti ala alondo na Jérusalem ala yeke na lege ti kiri na Nazareth. Ala bâ ti ala atene Jésus ayeke na popo ti amba ti ala so ayeke kiri oko. Me tongana ala luti na lege na lakui, ala bâ so Jésus ayeke dä pëpe. Ala gi lo na popo ti asongo ti ala nga na akamarade ti ala, me ala wara lo pëpe. Tongaso ala kiri na Jérusalem ti gi lo.
Na nda ni, ala wara lo ge na popo ti awafango ye. Lo yeke mä awafango ye ni na lo yeke hunda tënë na ala. Bê ti azo ni kue adö ti bâ ndara so Jésus ayeke na ni. Me Marie atene: ‘Molenge ti mbi, mo sara na e ye tongaso ngbanga ti nyen? Mbi na babâ ti mo, bê ti e kue ayeke na nduzu tongana e yeke gi mo.’
Jésus akiri tënë na ala, lo tene: ‘Ala yeke gi mbi ngbanga ti nyen? Ala hinga a tene so a lingbi mbi duti na da ti Babâ ti mbi pëpe?’
Biani, Jésus aye ka ti duti na ndo so lo lingbi ti manda ye na ndo ti Nzapa. A yeke nzoni e nga kue e sara tongaso. Tongana Jésus akiri na Nazareth, yenga oko oko lo yeke gue na abungbi ti voro Nzapa. Ndali ti so lo yeke dengi lakue mê ti lo na abungbi ni, lo manda aye mingi na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Zia e sara tongana Jésus na e mû peko ti tapande ti lo.
Luc 2:41-52; Matthieu 13:53-56.
Ahundango tënë
- Na lê ti foto so, Jésus ayeke na ngu oke? Lo yeke na ndo wa?
- Ngu oko oko, Joseph na sewa ti lo ayeke sara nyen?
- Tongana ala sara lango oko na lege awe ti kiri na ndo ti ala, ngbanga ti nyen Joseph na Marie akiri na Jérusalem?
- Joseph na Marie awara Jésus na ndo wa? Ngbanga ti nyen bê ti azo so ayeke mä Jésus adö?
- Jésus atene nyen na mama ti lo Marie?
- Tongana nyen e lingbi ti manda ye na ndo ti Nzapa legeoko tongana Jésus?
Ambeni hundango tënë
- Diko Luc 2:41-52.
Atâa so Ndia ti Moïse ahunda lani ti tene gi akoli si aga na amatanga so a sara ni ngu oko oko, nzoni tapande wa Joseph na Marie azia na ababâ na amama laso? (Luc 2:41; Deut. 16:16; 31:12; aProv. 22:6).
Nzoni tapande wa ti mango yanga ti ababâ na amama Jésus azia na amolenge laso? (Luc 2:51; Deut. 5:16; aProv. 23:22; aCol. 3:20).
- Diko Matthieu 13:53-56.
Fa iri ti aita ti Jésus osio ti koli so Marie adü ala na peko ti Jésus, so Bible asara tënë ti ala. Use na popo ti ala asara kusala wa na pekoni na yâ ti kongregation ti aChrétien? (Mat. 13:55; Kus. 12:17; 15:6, 13; 21:18; aGal. 1:19; Jacq. 1:1; Jude 1).


text:
Centrafrika ayeké Centrafrika
Na ti Peuple souverain
1
I voté Presidant ti I na 14 février 2016. Presidant Faustin Archange Touadera
ayeké kota zo ti bé ti I i voté Lo.
I mu na lo puvoir.
Barthélémy Boganda a mu na I kwé puvoir ti a baba na ti a mama ti I.
Centrafrika ayeké Centrafrika souverain.
Éduquer, loger, nourrir, soigner, nous vêtir nous-mêmes.
I gilisa tené ti Boganda pépé.
Centrafrika mo yé na bé ti mo Respect, Unité, Dignité, Travail?
Oui Centrafrika Ala fa Boganda ngbanga ti gné?
2
Résistance! Na 2013 na 2014 na 2015, résistance na 2016 résistance
depuis 1851 résistance na Partage de l’Afrique à Berlin, résistance
na 2851 ti a molengué ti I résistance Centrafrika oko, na ngungu ti sésé
ti I.
Na 2013 a Séléka a londo na Tchad na Soudan.
Ala mu Kodoro ti centrafrika na maboko ti a kolis. Résistance ti I
Ala nzi lé ti Centrafrika kwé.
3
Na 12 mars 2016 Presidant a gwé na Paris France.
Ala Wara lo ala wara I na Respect kwé pépé.
Ala téné na I: la France continuera d’être le relai des préoccupations de la Centrafrique
sur la scène internationale.
Centrafrika ayeké état souverain, membre de l’ONU.
Centrafrika ayeké kodoro ti Liberté na ti résistance.
4
Na 1851 na Berlin na la so na Centrafrika na Afrika na 2016
La oko yanga ti ala a dé? : Pardon vuku zo I fa a baba ti ala na a mama na a mo
lengues ti ala I . I bi ala na kwa ti travo forcés, na a bira ti guerre mondiale
ti partager sésé so.
I nzi kodoro ti ala I bi ala na ya ti pasi .
I kanga légué ti kwa ti ala.
Na 2016 a frances ti modern express ti nzi a fa kéké (3000 tonnes) ti Kamerun, ti
Gabon, ti Kongo, ti Centafrika. Depuis 1925, ala tuku mené ti a forêt ti I.
Na Conférence ti environnement na Paris ala tené, ala signé gui sengué.
Colonialisne ayeké immoral. Ala respecter a zo, ala respecter kodoro ti a zo pépé.
Depuis 1851, depuis ala fa téré ti Afrika na a lis ti kodoro ti I.
Centrafrika! Mo ba ! mo ayeké Libre, Souverain na gbé ti Nzapa!
Mo yéké réserve ti yanga ti a zo ndé pépé.
Na USA na Canada na Grande-Bretagne, na kodoro
Ti a baba ti I I voté. Gouvernemant élu ayeké nzoni
Ti sala kwa.
Bamboté Makombo
Écrivain
15 mars 2016


text:
Ndani so sarango terê kete a yeke lakue kota ye
“Azo so abâ terê ti ala kete, ala yeke na ndara.”
ABIA: 38, 69
1, 2. Ngbanga ti nyen la Nzapa ake Saül? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
NA NGOI so Saül, gbia ti Israël ti giriri, akomanse ti komande, lo sara terê ti lo kete nga azo ane lo mingi (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24). Me kete na peko ti so lo ga gbia, lo sara aye na fandara na peko ti terê. Tongana Samuel, prophète ti Nzapa, asi na Guilgal pëpe na ngoi so lo doit fade ti si na ni, Saül akanga bê gbä. A-Philistin ayeke leke terê ti ala ti sara bira na Israël, na azo ti Israël akomanse ti zia Saül ti hon. Kite ayeke dä pëpe so lo gbu li ti lo, lo tene: ‘A lingbi mbi sara mbeni ye hio.’ Tongaso, lo mû sandaga na Nzapa, atâa so a yeke na lo ti sara ni pëpe. Ye so lo sara so anzere na Jéhovah pëpe.
2 Na ngoi so Samuel asi na Guilgal, lo suku na Saül. Ahon ti tene Saül ayeda na atënë so a tene ti kiri na lo na nzoni lege, lo gi araison, lo gi ti bï tënë ni na li ti ambeni zo nde nga lo tene so ye so lo sara fade ayeke sioni pëpe (1 Sam. 13:10-14). Na peko ti ye so, Saül asara gbâ ti aye na fandara, na a sara si lo ngbâ lani gbia pëpe, me ye so ayeke sioni mingi ayeke so Jéhovah ake lo (1 Sam. 15:22, 23). Atâa so na tongo nda ni gigi ti Saül ayeke nzoni, na nda ni gigi ti lo abuba kue.
3. (a) Nyen la azo mingi apensé na ndö ti sarango terê kete? (b) Ahundango ndo wa la e yeke kiri tënë na ni?
3 Laso na yâ ti dunia so tënë ti mandako ahon ndö ni, azo mingi abâ so a lingbi ala sara ye nzoni ahon tanga ti azo kue tongaso si ala duti na li ni. Na sarango tongaso, ala sara terê ti ala kete oko pëpe. Na tapande, mbeni zo ti sarango film, so azo ahinga lo mingi, so na pekoni lo ga mbeni zo ti poroso, atene: “A lingbi ti sara kua na tënë sarango terê kete na ndö ti mbi na yâ ti mbeni ye oko pëpe, mbi pensé so lâ oko a yeke sara ni pëpe.” Me ngbanga ti nyen a yeke lakue kota ye ti sara terê ti e kete? Sarango terê kete aye ti tene nyen? A ye ti tene nyen ape? Tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti sara terê ti e kete na yâ ti akpale wala tongana amba ti e apusu e ti sara ye ti sioni? Article so ayeke kiri tënë na akozo use hundango tënë ni. Na article ti peko ayeke kiri tënë na ota hundango tënë ni.
NGBANGA TI NYEN A YEKE KOTA YE TI SARA TERÊ TI E KETE?
4. Sarango ye na fandara aye ti tene nyen?
4 Bible azia kangbi na popo ti sarango terê kete na fandara. (Diko aProverbe 11:2.) Na ndara, David ahunda lani na Jéhovah ti “kanga lege na [lo] ti sara ye na fandara”. (Ps. 19:13). Ti “sara ye na fandara” aye ti tene nyen? Tongana mbeni zo asara ye sân ti gbu li ti lo wala lo sara mbeni ye na ngangu atâa so lo yeke na droit ti sara ni pëpe, andâ lo yeke sara ye na fandara la. Ndali ti so a dü e na siokpari, e kue na ambeni ngoi e yeke sara ye na fandara. Me tongana ti so tapande ti Gbia Saül afa, tongana e ye gï ti duti na li ni, lawa lawa a yeke buba songo ti e na Nzapa. Psaume 119:21 atene so Jéhovah ayeke “suku na azo ti fandara.” Ngbanga ti nyen?
5. Ngbanga ti nyen la sarango ye na fandara ayeke kota faute mingi?
5 Sarango ye na fandara ayeke kota faute mingi ahon afaute so zo asara na mbana pëpe. Kozoni, tongana e sara terê ti e kete pëpe, e yeke ne pëpe Jéhovah so ayeke na droit ti duti Gbia ti dunia. Use ni, tongana e sara ye so a mû yanga pëpe na e ti sara ni, e yeke wara tënë na amba ti e (aProv. 13:10). Nga ota ni, tongana e sara mbeni ye si na pekoni azo ahinga polele so e sara ye na fandara, kamene ayeke sara e nga azo ayeke ne e pëpe (Luc 14:8, 9). Sarango ye na fandara ayeke ga na ye ti nzoni pëpe. Tongana ti so Bible afa, sarango terê kete ayeke lakue nzoni ye so a lingbi zo asara ni.
SARANGO TERÊ KETE ANDU AYE WA?
6, 7. Sarango terê kete andu nyen?
6 Na yâ ti Bible, sarango terê kete aye ti tene ti sara ye pëpe na baba wala na fandara. A ye ti sara tënë ti sarango ye na “tâ be-ti-molenge”. (aPhil. 2:3, kete tënë na gbe ni.) Zo so asara terê ti lo kete ahinga ambilimbili kode ti lo wani nga aye so lo sara ni nzoni awe, lo yeda na afaute ti lo nga lo yeda na awango so a mû na lo nga na afini ye so a fa na lo. Sarango terê kete anzere na Jéhovah mingi.
7 Na yâ ti Bible, sarango terê kete aye nga ti sara tënë ti dutingo na nzoni bango ndo na ndö ti e wani nga ti hinga aye so e yeke pëpe na ngangu ti sara ni. Na Grec, peut-être a luti mingi na ndö ti ye so hingango aye so e yeke pëpe na ngangu ti sara ni ayeke sara na ndö ti sarango ye ti e na amba ti e.
8. Ambeni ye wa la ayeke fa so e sara terê ti e kete ape?
8 Tongana nyen la e lingbi ti komanse ti gbu li ti e wala ti sara ye na fandara? Zia e bâ ambeni ye so alingbi ti fa ni. Peut-être e lingbi ti bâ terê ti e kota wala e bâ apasa so e yeke na ni na nene ni mingi (aRom. 12:16). E lingbi ti gboto lê mingi na ndö ti e na mbeni fason so ayeke na lege ni pëpe (1 Tim. 2:9, 10). Peut-être e yeke luti nganganga na ndö ti bango ndo ti e gï ndali ti kamba ti kua ti e, ndali ti azo so e hinga ala wala ndali ti apensé ti e wani ti fa na azo ye so ala doit ti sara na ye so ala doit ti sara pëpe (1 aCor. 4:6). Mingi ni, tongana e sara tongaso, e yeke hinga même pëpe so e komanse ti sara ye na fandara.
9. Nyen la asara si ambeni zo asara ye na fandara? Fa mbeni tapande ti Bible.
9 Zo kue alingbi ti sara terê ti lo kete pëpe tongana lo zia si anzara ti mitele ahon ndö ti lo teti mbeni ngoi. Gingo ye gï ndali ti zo wani, kota bê nga na kota ngonzo asara si azo mingi asara ye na fandara. Azo so Bible asara tënë ti ala tongana Absalom, Ozias nga na Nébucadnezzar atï lani na yâ ti “akusala ti mitele” so na Jéhovah akiri na ala na gbe ni ndali ti so ala sara ye na fandara.
10. Ngbanga ti nyen a lingbi e fâ ngbanga na li ti azo pëpe? Fa mbeni tapande ti Bible.
10 Ye oko, ambeni raison nde ayeke dä so ndali ni mbeni zo alingbi ti sara ye na fandara. Bâ atapande so Bible asara tënë ni, so ayeke na Genèse 20:2-7 nga na Matthieu 26:31-35. Aye so Abimélek nga na Pierre asara so akpa sarango ye na fandara, eskê sioni nzara ti bê la apusu lani ala ti sara ni? Wala ala hinga lani pëpe ye so ala sara? Teti so e lingbi pëpe ti hinga ye so ayeke na yâ ti bê ti zo, tongana e fâ ngbanga na li ti azo pëpe andâ e yeke sara ye na ndara nga na ndoye la.
ZIA E HINGA PLACE TI E
11. Ti hinga place ti e na yâ ti ye so Nzapa aleke ague oko na sarango terê kete tongana nyen?
11 Sarango terê kete akomanse na hingango place ti e na yâ ti ye so Nzapa aleke. Jéhovah so ayeke Nzapa ti wusuwusu pëpe amû na e oko oko kue mbeni kua ti sara na yâ ti congrégation. Na yâ ti congrégation, zo oko oko ayeke na kua ti lo me a yeke na bezoin ti e kue. Jéhovah, na lege ti kota nzobe ti lo, amû na e oko oko kue amatabisi nga na akode nde nde. E lingbi ti sara kua na aye so ti mû gloire na lo nga ti mû maboko na amba ti e (aRom. 12:4-8). Jéhovah afa so lo ne e nga lo yeke na confiance na e ni la lo mû na e mbeni kua ti wabatango ye.
12, 13. Ngbanga ti nyen a lingbi li ti e aga kirikiri pëpe tongana aye so e yeke sara na yâ ti ye so Nzapa aleke achangé na ambeni ngoi?
12 Ye oko, place ti e na yâ ti ye so Nzapa aleke ti sara alingbi ti changé tongana ngoi ayeke hon. Bâ tapande ti Jésus. Na tongo nda ni, lo oko la lo yeke lani na terê ti Jéhovah (aProv. 8:22). Na pekoni, lo mû maboko na yâ ti lekengo a-ange, aye so ayeke na yâ ti dunia nga na nda ni azo (aCol. 1:16). Na mbeni ngoi na pekoni, a mû na Jésus mbeni fini kua na ndö ti sese; kozoni lo ga tongana mbeni bébé so a lingbi a mû maboko na lo na pekoni lo ga kota (aPhil. 2:7). Na peko ti so lo mû fini ti lo na sacrifice, lo kiri na yayu tongana mbeni yingo ti ga Gbia ti Royaume ti Nzapa na ngu 1914 (aHéb. 2:9). So ayeke ndangba kua so a mû na lo la pëpe. Na peko ti Komandema ti Jésus ti Ngu Saki Oko, lo yeke kiri na Royaume ti lo na Jéhovah tongaso si “Nzapa aga aye kue ndali ti zo oko oko kue.”
13 Legeoko nga, e lingbi ti ku ti tene na ambeni ngoi akua so e yeke sara achangé, mingi ni ndali ti adesizion so e mû. Na tapande, mo yeke lani kumbamba me na pekoni mo sara mariage? Mo yeke na amolenge so mo yeke bata ala? Na pekoni, mo changé aye na yâ ti gigi ti mo ti mû kua ti ngoi kue? Adesizion so oko oko kue asara si mo yeke na pasa ti sara ambeni kua. Aye so achangé na yâ ti gigi ti e alingbi ti sara si e yeke na akua mingi ti sara wala ti kanga lege na e ti sara ambeni kua. Mo yeke maseka wala mo yeke mbakoro? Mo yeke na nzoni seni wala mo yeke na kpale ti seni? Jéhovah ayeke bi bê ti lo lakue na ndö ti anzoni kua so e lingbi ti sara na lo. Lo ye ti tene e sara na lo alingbi na ngangu ti e, nga lo bâ na nene ni mingi ye kue so e yeke sara.
14. Tongana nyen la sarango terê kete ayeke mû maboko na e ti duti na ngia atâa kua wa la e yeke sara ni?
14 Jésus ayeke lani na ngia na yâ ti akua ti lo oko oko kue, na e nga kue e lingbi ti sara tongaso (aProv. 8:30, 31). Zo so asara terê ti lo kete ayeke bâ pëpe so akua ti lo na yâ ti congrégation akanga lege na lo ti sara ambeni ye. Lo gi bê ti lo pëpe ti wara ambeni pasa nde wala lo yeke gi bê ti lo pëpe na ndö ti ye so amba ti lo ayeke sara. Me lo sara ngangu ti hinga ndani so a mû na lo kua so lo yeke sara fadeso nga ti sara ni na ngia, ndali ti so lo bâ so Jéhovah la amû ni na lo. Na bê ti lo kue, lo yeke ne kua wala place so Jéhovah amû na amba ti lo. Sarango terê kete ayeke mû maboko na e ti tene na ngia e ne amba ti e nga e mû maboko na ala.
NZONI BANGO NDO NA NDÖ TI SARANGO TERÊ KETE
15. Nyen la e lingbi ti manda na lege ti Gédéon so asara terê ti lo kete?
15 Gédéon ayeke pendere tapande mingi ti zo so asara terê ti lo kete. Na ngoi so Jéhovah ahunda na lo ti sö Israël na maboko ti azo ti Madian, lo tene: “Na yâ ti mara ti Manassé, mara ti mbi la ayeke kete mingi, nga na yâ ti da ti babâ ti mbi, mbi la mbi yeke kete mingi.” (aJu. 6:15). Na peko ti so Gédéon ayeda na kua so Jéhovah amû na lo, lo sara kue ti hinga ye so a hunda na lo ti sara, nga lo bâ ndo na mbage ti Jéhovah ti fa lege na lo (aJu. 6:36-40). Gédéon asara ye lani na mbeto pëpe. Ye oko, lo sara ye lani na hange nga na ndara (aJu. 6:11, 27). Lo bâ pëpe kua so a mû na lo tongana mbeni lege ti ga kota zo. Na peko ti so lo sara ye so Jéhovah ahunda na lo ti sara awe, lo kiri na ndo ti lo na ngia.
16, 17. Nyen la mbeni zo so asara terê ti lo kete ayeke gi ti bâ ni na ngoi so lo ye ti maï?
16 Ti sara terê kete aye ti tene pëpe so a lingbi e gi lâ oko pëpe ti sara ambeni kua na yâ ti congrégation wala ti yeda na ambeni kua so a mû na e na ndö ni. Bible awa e kue ti maï (1 Tim. 4:13-15). Ye oko, a hunda ti tene a mû na e mbeni fini kua si e maï? Ên-ën. Tongana Jéhovah asara tufa na ndö ti e, e lingbi ti maï atâa kua wa la e yeke sara ni fadeso. E lingbi ti ngbâ ti maï akode so Nzapa amû na e nga ti sara anzoni kua mingi.
17 Zo so asara terê ti lo kete ayeke gi ti hinga ye so a hunda na lo ti sara na yâ ti fini kua so a ye ti mû na lo kozo ti tene lo yeda na ni. Lo lingbi ti gi ti bâ dutingo ti lo nzoni. Na tapande, lo yeke sara ande ambeni kua so a kiri a mû na lo sân ti dö ambeni ye so ayeke kota ye ti zia? Lo lingbi ti mû ambeni kua so lo yeke sara fadeso na ambeni zo tongaso si lo sara fini kua so a ye ti mû na lo? Tongana lo lingbi ti sara tongaso pëpe, peut-être a yeke nzoni a mû kua ni so na mbeni zo so alingbi ti sara ni fadeso. Tongana e sambela nga e bâ dutingo ti e nzoni, a yeke mû maboko na e ti sara pëpe ambeni ye so e yeke na kode wala ngangu ti sara ni pëpe. Sarango terê kete alingbi ti sara si e tene ên-ën.
18. (a) Sarango terê kete ayeke pusu e ti sara nyen tongana a mû na e mbeni fini kua? (b) Tongana nyen la aRomain 12:3 amû maboko na e ti sara terê ti e kete?
18 Tongana e yeda ti sara mbeni fini kua, tapande ti Gédéon adabe ti e so e lingbi pëpe ti sara ni nzoni tongana Jéhovah afa lege na e pëpe nga lo sara tufa dä pëpe. Ni la Bible atisa e “ti tambela na Nzapa ti [e] na sarango terê ti [e] kete”. (Mi. 6:8). Tongaso, lakue tongana e yeke sara afini kua, a lingbi e sambela na e gbu li ti e na ndö ti ye kue so Jéhovah ayeke tene na e na lege ti Bible nga na bungbi ti lo. Zia e girisa pëpe so ye kue so e lingbi ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah, e yeke sara ni pëpe na ngangu ti e wani, me e yeke sara ni ndali ti so Jéhovah ayeke sara terê ti lo kete nga lo ye ti mû maboko na e (Ps. 18:35). Tongaso, ti soro ti sara terê ti e kete ti tambela na Nzapa ayeke mû maboko na e ti bâ terê ti e kota pëpe wala kete mingi pëpe.
19. Ngbanga ti nyen a lingbi e sara terê ti e kete?
19 Teti so Jéhovah la asara aye kue nga lo yeke Gbia ti dunia kue, zo so asara terê ti lo kete ayeke ne lo ndali ti so lo lingbi na ni (Apoc. 4:11). Sarango terê kete ayeke mû maboko na e ti duti na ngia nga ti maï na yâ ti kua so e yeke sara na yâ ti ye so Nzapa aleke. Sarango terê kete ayeke sara si e ne azo nga ayeke maï siriri na popo ti azo ti Jéhovah. Sarango terê kete ayeke pusu e ti zia aye so agbu bê ti amba ti e kozo na ti e nga ayeke pusu e ti sara ye na hange tongaso si e sara pëpe akota faute. Araison so asara si sarango terê kete ayeke kota ye mingi na lê ti azo ti Nzapa kue, nga Jéhovah abâ na nene ni mingi azo so asara terê ti ala kete. Me ka tongana azo apusu e ti sara ye ti sioni? Na yâ ti article ti peko, e yeke bâ tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti sara terê ti e kete na yâ ti akpale.


text:
Mbeni Bible so a yeke ngangu ape ti mä yâ ti atënë ni nga so andu bê
“Tënë ti Nzapa ayeke na fini.”
ABIA: 37, 116
1. (a) Kua wa la Nzapa amû lani na Adam? (b) Ngbene ye na ngoi ni so ti ga na ni tongana nyen la awakua ti Nzapa asara kua na matabisi ti sarango tënë?
JÉHOVAH amû na e azo matabisi ti sarango tënë. Na yaka ti Éden, Nzapa amû na Adam kua ti ziango iri na ndo ti anyama kue. Adam amû na anyama airi so ndani ayeke dä (Gen. 2:19, 20). Ngbene ye na ngoi ni so ti ga na ni, awakua ti Nzapa angbâ ti sara kua na ngangu so ala yeke na ni ti sara tënë, ti gonda na Jéhovah nga ti sara tënë ti lo na azo. Ade ti ninga ape, awakua ti Jéhovah asara kua na matabisi so ti kiri na peko ti Bible nzoni tongaso si azo mingi alingbi ti manda ye na ndo ti Jéhovah.
2. (a) Afango ye wa la aita so ayeke na yâ ti Komite ti kiringo na peko ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia asara ye lani alingbi na ni? (b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
2 A kiri na peko ti Bible saki mingi na ayanga ti kodoro nde nde, me ambeni Bible ni a kiri na peko ti atënë ni nzoni ahon ti ambeni. Ti mû lege ti tene a kiri na peko ti Bible nzoni, Komite so ayeke bâ lege ti kiringo na peko ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia ahunda ti tene a sara ye alingbi na afango ye ota: (1) Ti sara si iri ti Nzapa aga nzoni-kue na lege so a kiri na iri ti Nzapa na aplace so asigigi dä na yâ ti Bible ândö. (Diko Matthieu 6:9.) (2) Ti kiri na peko ti alê ti tënë ni oko na oko tongana lege ayeke dä. Me tongana a sara tongaso si nda ti tënë ni asigigi ape, a yeke fa gi nda ti atënë ni. (3) Ti sara kua na atënë so azo ayeke mä yâ ni nzoni nga so ayeke ngangu ape ti diko ni. * (Diko Néhémie 8: 8, 12.) Aita so akiri na peko ti Bible ti Fini dunia na ayanga ti kodoro ahon 130 asara kua alingbi na aye ota so. Na yâ ti article so e yeke bâ tongana nyen la a sara kua lani alingbi na afango ye so ti kiri ti leke yâ ti atënë ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Anglais so a sigigi na ni na ngu 2013. E yeke bâ nga tongana nyen la aita so ayeke kiri na peko ti Bible na ambeni yanga ti kodoro nde amû peko ti afango ye so.
MBENI BIBLE SO ANE IRI TI NZAPA
3, 4. (a) Angbene mbeti wa ti Bible agere-mbeti osio ti yanga ti Hébreu so afa iri ti Nzapa ayeke dä? (b) Nyen la mingi ti azo so akiri na peko ti Bible asara na iri ti Nzapa?
3 A sara kua na agere-mbeti osio ti yanga ti Hébreu ti fa iri ti Nzapa. A yeke wara agere-mbeti osio so na yâ ti mingi ti angbene mbeti ti Bible so a sû ni giriri na Hébreu, na tapande ambeti so a rulê ni rulengo so a wara na tere ti Ngu-ingo Mingi. A yeke wara nga ni na yâ ti ambeni Septante so a sû na yanga ti Grec ngu 200 kozo ti Christ nga ngu 100 na peko ti kuâ ti lo.
4 A yeke polele so a lingbi a zia iri ti Nzapa na yâ ti Bible. Me iri ti Nzapa ayeke pëpe na yâ ti mingi ti aBible so a kiri na pekoni. Na tapande, ngu use na peko ti so a sigigi na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia Matthieu—Apocalypse na Anglais na ngu 1950, a sigigi nga na mbeni Bible (American Standard Version) so a kiri a leke yâ ti atënë ni. Ti so a sigigi na ni lani na ngu 1901, iri ti Nzapa ayeke na yâ ni, me ti so a kiri a leke atënë ti yâ ni na ngu 1952 so iri ti Nzapa ayeke na yâ ni ape. Ngbanga ti nyen? Akozo tënë ti Bible ni atene: “Ti mû iri oko na Nzapa . . . ayeke na lege ni oko pëpe ndali ti aChrétien ti Eglize.” Mingi ti azo so akiri na peko ti Bible na Anglais nga na ambeni yanga ti kodoro nde asara nga gi tongaso.
5. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene a zia iri ti Nzapa na yâ ti Bible?
5 Ti zia iri ti Nzapa na yâ ti Bible wala ti zi ni na yâ ni ayeke kota ye? En. Jéhovah so ayeke wa ti Bible aye si azo ahinga iri ti lo. Mbeni nzoni traducteur adoit ti hinga ye so wa ti mbeti so lo yeke kiri na pekoni aye, na ye so ayeke sara ngangu na ndo ti mingi ti adesizion so lo yeke mû na ngoi so lo yeke kiri na peko ti mbeti ni. Aversê mingi na yâ ti Bible afa so iri ti Nzapa ayeke kota mingi na a lingbi a gonda ni (Ex. 3:15; Ps. 83:19; 148:13; És. 42:8; 43:10; Jean 17:6, 26; Kus. 15:14). Na lege ti yingo vulu, Jéhovah wa ti Bible apusu azo so asû Bible ti sû iri ti lo saki mingi na yâ ti angbene mbeti ti Bible. (Diko Ézéchiel 38:23.) Ti zi iri so, so a wara ni lani saki mingi na yâ ti angbene mbeti ti Bible, afa so a ne Wa ti Bible ni ape.
6. Ngbanga ti nyen a kiri a zia iri ti Nzapa na aplace omene na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia so a kiri a leke yâ ti atënë ni?
6 Laso, aye mingi afa so a yeke kota ye ti sara kua na iri ti Jéhovah. Mbeti ti Nzapa ti fini dunia so a sigigi na ni na ngu 2013 na Anglais iri ti Nzapa asigigi dä 7216, so ti tene a kiri a wara iri ni so 6 na ndo ti so a sigigi na ni lani na ngu 1984. A kiri na iri so na place ni ndali ti so a wara aninga ape na yâ ti mbeti so a rulê ni rulengo so a wara na tere ti Ngu-ingo Mingi iri ni so oku na 1 Samuel 2:25; 6:3; 10:26; 23:14, 16. A sara mbeti so a rulê ni rulengo so ahon ngu 1000 kozo ti tene a sara mbeti ti Nzapa so aMassorète asara na yanga ti Hébreu. Nga na peko ti so a kiri a gi nda ti ye nzoni mingi na yâ ti ngbene mbeti ti Bible so zo alingbi ti zia bê ti lo dä a wara mbeni oko na aJuge 19:18.
7, 8. Nda ti iri “Lo so asara si ye aga mbeni ye wala ye abâ gigi” ayeke nyen?
7 Ti atâ Chrétien, a yeke kota ye mingi ti hinga nda ti iri ti Nzapa. Nda ti iri ti lo ayeke “Lo so asara si ye aga mbeni ye wala ye abâ gigi.” * Ândö, na yâ ti ambeti ti e a sara kua na atënë so ayeke na Exode 3:14 ti fa nda ti iri ti Nzapa. Versê ni atene: “Fade mbi ga ye so mbi ye ti ga.” Na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia so a leke yâ ni na ngu 1984 a fa a tene so Jéhovah ayeke sara si lo ga ye kue so lo ye ti ga ti sara si azendo ti lo aga tâ tënë. Ye oko, na yâ ti Bible ti Fini dunia ti ngu 2013 so a leke yâ ni, a tene: “Atâa so pensé so ayeke na yâ ti nda ti iri Jéhovah, nda ti iri ni aye gi pëpe ti sara tënë ti ‘ye so lo ye ti ga’. Me a ye nga ti sara tënë ti ye so lo yeke sara ti tene ye abâ gigi na lege ti ye so lo créé ti sara si ye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë.” (Bâ brochure Guide d’étude de la Parole de Dieu, lembeti 5.)
8 Jéhovah ayeke sara si mbeni ye so lo créé aga ye kue so lo ye. Ti gue oko na nda ti iri ti Nzapa, lo sara si Noé aga mbeni zo ti lekengo arche, Betsaléel aga mbeni zo so ahinga kua ti lo nzoni, lo sara si Gédéon aga mbeni kpengba zo so asö benda na yâ ti abira nga lo sara si Paul aga mbeni missionnaire. Tâ tënë, nda ti iri ti Nzapa ayeke kota ye mingi na awakua ti lo. A yeke ndani la Komite so ayeke bâ ndo na ndo ti kiringo na peko ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia azia iri ti Nzapa na yâ ti Bible.
9. Mbeni kota raison wa la ndali ni Bebungbi asara kue ti kiri na peko ti Bible na ambeni yanga ti kodoro nde?
9 A sigigi na Bible ti Fini dunia na ayanga ti kodoro ahon 130. Na yâ ni a ne iri ti Nzapa na lege so a zia iri ti lo na aplace so iri ni ayeke lani dä na yâ ti angbene mbeti ti Bible so a sû ni ândö. (Diko Malachie 3:16.) Me na yâ ti aBible so a yeke kiri na pekoni fadeso, mingi ti azo ni aye gi ti zi iri ti Nzapa na yâ ni na ti zia na place ni “Seigneur” wala mbeni iri ti nzapa ti ndo so ala yeke dä. A yeke mbeni kota raison so ndali ni Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah asara kue ti tene mingi ti azo awara mbeni Bible so ane iri ti Nzapa.
ATËNË NI AYEKE POLELE, A KIRI NA PEKONI NA LEGE NI
10, 11. Ambeni kpale wa la azo so ayeke kiri na peko ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na ambeni yanga ti kodoro nde atingbi na ni?
10 Na ngoi so a mû lani Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Anglais ti kiri na pekoni na ambeni yanga ti kodoro a wara akpale mingi. Na tapande, Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Anglais asara lani kua na tënë ti Hébreu “Shéol” na Zo-ti-fa-tene 9:10 nga na ambeni versê nde. Tënë so ayeke na yâ ti mingi ti ambeni Bible na Anglais. Ye oko, a lingbi ti sara kua lani na tënë ni so na ambeni yanga ti kodoro ape ndali ti so mingi ti azo so ayeke tene ayanga ti kodoro ni so ahinga tënë ti Hébreu “Shéol” ni ape. A yeke nga na yâ ti adictionaire ti yanga ti kodoro ti ala ape, na ambeni apensé atene a yeke iri ti mbeni ndo la. Ndali ti araison so, a yeda lani na atraducteur ti kiri na peko ti tënë ti Hébreu “Shéol” nga na tënë ti Grec “Hades” na “dû ti kuâ”. So ayeke nzoni lege ti kiringo na peko ti tënë ni la nga asara si tënë ni ayeke polele.
11 Ambeni yanga ti kodoro awara lani kpale ti kiri na peko ti tënë ti Hébreu nèphèsh nga na ti Grec psukhê ti lingbi na tënë “âme”. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so tënë ni so alingbi ti sara si zo apensé atene “âme” ni ayeke mbeni ye ti tere ti zo so ayeke kui ape. A lingbi nga ti sara si ambeni zo apensé so âme ayeke yingo ti zo me zo ni wani ape. Tongaso, a yeda ti kiri na peko ti tënë “âme” alingbi na atënë so angoro ni ti tene ague oko na anda ti tënë “âme” so a fa ni na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na mbage so atene “ambeni tënë”. A zia ambeni sango na ndo ti atënë ti Grec na Hébreu na yâ ti akete tënë na gbe ti alembeti ti Bible ni, sarango tongaso asara si dikongo Bible akpengba ape nga zo alingbi ti mä yâ ti atënë ni nzoni.
12. Ambeni changement wa a sara ni na yâ ti Fini dunia so a sigigi na ni na ngu 2013? (Bâ article ““Mbeti ti Nzapa ti fini dunia so a kiri a leke atënë ti yâ ni, so a sigigi na ni na ngu 2013 na Anglais,” na yâ ti Tour Ti Ba Ndo so.)
12 Ahundango ndo so atraducteur ahunda afa so ambeni kpale ayeke dä so andu ambeni versê ti Bible. Tongaso, na septembre ti ngu 2007, Bebungbi ayeda lani ti tene a kiri a leke yâ ti atënë ti Bible ti Anglais. Na ngoi so a yeke leke yâ ti atënë ni Komite so ayeke bâ ndo na ndo ti kiringo na peko ti Bible akiri abâ ahundango ndo saki mingi so atraducteur ahunda. A zi angbene tënë ti Anglais so azo ayeke tene encore ape na a zia na place ni atënë so azo ayeke sara kua na ni fadeso, na a kiri na peko ti atënë ni na lege ni, ye so asara si a yeke ngangu ape ti diko atënë ni nga ti mä yâ ni. Kiringo na peko ti Bible na ambeni yanga ti kodoro nde amû maboko ti tene a kiri a leke yâ ti atënë ti Anglais ni.—aProv. 27:17.
MERCI MINGI
13. Aita mingi atene nyen na ndo ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia so a sigigi na ngu 2013?
13 Azo mingi atene nyen na ndo ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia so a kiri a leke atënë ti yâ ni so? Aita saki mingi atokua alettre na aita ti kota ndokua ti aTémoin ti Jéhovah so ayeke na Brooklyn ti kiri singila na ala. Atënë so mbeni ita-wali atene afa atënë ti bê ti aita mingi, lo tene: “Bible ayeke mbeni valise so gbâ ti abijou ayeke na yâ ni. Ti diko atënë ti Jéhovah polele na lege ti Bible so a kiri a leke atënë ti yâ ni na ngu 2013 ayeke tongana ti so zo ayeke bâ abijou ni oko na oko, ti bâ acouleur ni nga ti bâ pendere ti abijou ni. So a sû aversê ti Bible ni na atënë so ayeke ngangu ape ti mä yâ ni amû maboko na mbi ti hinga Jéhovah nzoni mingi, lo yeke tongana mbeni Babâ so agbu mbi na yâ ti maboko ti lo na ngoi so lo yeke diko na mbi atënë ti lo ti dengo bê.”
14, 15. Tënë ti bê ti ambeni ita ayeke tongana nyen na ndo ti Fini dunia so a sigigi na ni na yanga ti kodoro ti ala?
14 Azo so ayeke tene nga ambeni yanga ti kodoro nde akiri nga singila ndali ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia. Mbeni koli so ayeke mbakoro na Sofia, li-kodoro ti Bulgarie, atene tënë so na ndo ti Bible ti Fini dunia na yanga ti Bulgare: “Mbi diko Bible teti angu mingi, me ade mbi diko lâ oko ape mbeni Bible so atënë ti yâ ni ayeke ngangu ape ti mä yâ ni nga so atënë ni andu bê tongaso.” Legeoko nga, mbeni ita-wali so awara Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na yanga ti Albanais atene: “Dikongo Mbeti ti Nzapa na yanga ti Albanais ayeke tâ pendere mingi! A yeke mbeni kota pasa so Jéhovah asara tënë na e na yanga ti kodoro ti e.”
15 Na yâ ti akodoro mingi, ngere ti aBible ayeke ngangu mingi na azo mingi la ayeke na ni ape, tongaso gi ti wara mbeni Bible ayeke mbeni ye ti nzoni mingi. Na yâ ti mbeni mbeti so aita ti Rwanda atokua, ala tene: “Ndali ti angu mingi, azo so aita ayeke manda Bible na ala ague na li ni ape ndali ti so ala yeke na Bible ape. Ala yeke na nginza ape ti vo aBible so azo ti eglize ti ndo so ala yeke dä asigigi na ni. Mingi ni ala mä yâ ti ambeni versê ti aBible ni nzoni ape, na ye so akanga lege na ala ti gue na li ni.” Na ngoi so a sigigi na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na yanga ti kodoro ti ala, mbeni sewa na Rwanda so ayeke na amolenge osio atene: “E kiri singila mingi na Jéhovah nga na ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara so amû na e Bible. E yeke awayere na e yeke na nginza ti vo Bible na azo ti sewa ti e oko oko kue ape. Me ti fadeso, zo oko oko ayeke na Bible ti lo. Ti kiri singila na Jéhovah, e yeke diko Bible na sewa lâ na lâ.”
16, 17. (a) Nyen la Jéhovah aye ndali ti azo ti lo? (b) Nyen la ayeke nzoni e leke na bê ti e ti sara?
16 Na yâ ti angoi so ayeke ga, a yeke sigigi ande na Fini dunia so a leke atënë ti yâ ni na ayanga ti kodoro mingi ahon ti kozo. Satan atara ti kanga lege na kua so, me e hinga na bê ti e kue so Jéhovah aye ti tene azo ti lo kue amä lo na ngoi so lo yeke sara tënë na ala na mbeni yanga ti kodoro so ayeke polele nga so zo amä yâ ni nzoni. (Diko Ésaïe 30:21.) Mbeni ngoi ayeke ga ande so “fade sese ni asi na ndara ti [Jéhovah], legeoko tongana kota ngu ti ingo asi na ngu.”—És. 11:9.
17 Zia e leke na bê ti e ti sara kua na matabisi kue so Jéhovah amû na e so na popo ni e yeke wara nga Bible so ane iri ti lo. Zia lo sara tënë na mo lâ na lâ na lege ti Bible. Lo yeke na ngangu ti dengi mê ti mä asambela ti e kue. Sarango lisoro tongaso ayeke mû maboko na e ti hinga Jéhovah nzoni mingi ahon ti kozo, nga e yeke kiri ti ndoye lo mingi.—Jean 17:3.


text:
MBAGE 3
Gigi na yâ ti paradis ayeke lani tongana nyen?
Jéhovah amû lani anzoni ye mingi na Adam na Ève. Genèse 1:28
Jéhovah asara kozo wali, Ève, lo ga na lo na Adam na lo ga wali ti lo.—Genèse 2:21, 22.
Jéhovah asara ala nzoni-kue, sioni oko ayeke na tere ti ala pëpe.
Yaka ti Éden ayeke ndo ti ala na ayeke paradis. Ndo ni ayeke pendere mingi; mo yeke wara na yâ ni kota ngu, akeke so ayeke lë nga na anyama.
Jéhovah ayeke sara lani tënë na ala; lo yeke fa ye na ala. Tongana ala mä lani yanga ti lo, ka ala yeke ngbâ na fini teti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese.
Nzapa atene na ala ti te lê ti mbeni keke pëpe. Genèse 2:16, 17
Jéhovah afa na Adam na Ève mbeni keke ti yâ ti yaka ni na lo tene na ala so tongana ala te lê ni, ala yeke kui.
Mbeni ange asara kpengba-li na Nzapa. Ange ni so ayeke Satan Zabolo.
Satan aye si Adam na Ève amä yanga ti Jéhovah pëpe. Tongaso lo mû mbeni ngbo ti sara tënë na Ève. Lo tene na Ève so tongana lo te lê ti keke ni, lo yeke kui pëpe, me lo yeke ga tongana Nzapa. Andâ a yeke mvene.—Genèse 3:1-5.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.


text:
MBAGE 1
E yeke mä Nzapa tongana nyen?
Nzapa asara tënë na e na lege ti Bible. 2 Timothée 3:16
Tâ Nzapa afa lani lege na ambeni zo ti sû atënë ti bê ti lo na yâ ti mbeni mbeti. Mbeti ni so ayeke Bible. Na yâ ni, a yeke wara atënë so Nzapa aye ti tene mo hinga ni.
Nzapa ahinga tâ ye so ayeke nzoni ndali ti e, nga ndara kue alondo gi na lo. Tongana mo mä lo, mo yeke ga tâ zo ti ndara.—aProverbe 1:5.
Nzapa aye si azo kue na ndo ti sese adiko Bible. Laso, a yeke wara Bible na ayanga ti kodro mingi.
Tongana mo ye ti mä Nzapa, a yeke nzoni mo diko Bible na mo gi ti mä yâ ti atënë ni.
Na ndo ti sese kue, azo ayeke mä tënë ni. Matthieu 28:19
A-Témoin ti Jéhovah alingbi ti mû maboko na mo ti mä yâ ti Bible.
Na ndo ti sese kue, ala yeke fa na azo tâ tënë na ndo ti Nzapa.
Mo yeke futa nginza pëpe ndali ti ye so ala yeke fa na mo. Mo lingbi nga ti manda ye na ndo ti Nzapa na Da ti Royaume ti aTémoin ti Jéhovah.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
E hinga tongana nyen so atënë ti Bible ayeke tâ tënë?
Tongana Bible ayeke tënë ti Nzapa, a yeke nzoni lo yeke nde na tanga ti abuku kue so a sû ni.
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Bible alondo na zo wa?
So azo la asû lani atënë ni, ngbanga ti nyen a iri Bible “tënë ti Nzapa”? Atënë ti zo wa la ayeke na yâ ti Bible?
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?


text:
CHAPITRE USE
Bible: Mbeti so alondo na Nzapa
1, 2. Ngbanga ti nyen la Bible ayeke mbeni pendere cadeau so alondo na Nzapa?
TONGANA mbeni kamarade ti mo amû na mo mbeni cadeau so mo ku terê ti mo na ni pëpe, a yeke sara mo tongana nyen? Hio mo yeke sara kua na cadeau ni, na mo yeke na ngia so kamarade ti mo apensé na mo. Mo yeke kiri singila na lo ndali ni.
2 Bible ayeke mbeni cadeau so Nzapa amû na e. Na yâ ni e yeke wara asango so e lingbi ti wara ni na mbeni ndo nde pëpe. Na tapande, Bible afa na e so Nzapa acréé ayayu, sese, nga na kozo koli na kozo wali. Bible afa na e amama-ndia so alingbi ti mû maboko na e ti leke akpale ti e. Na yâ ti Bible e manda tongana nyen la Nzapa ayeke sara ande ye so lo leke na bê ti lo ti sara ti tene sese aga mbeni pendere ndo. Bible ayeke tâ mbeni pendere cadeau mingi.
3. Nyen la mo yeke hinga tongana mo manda Bible?
3 Na ngoi so mo yeke manda Bible, mo yeke hinga so Nzapa aye ti tene mo ga kamarade ti lo. Tongana mo manda ye mingi na ndö ti lo, songo ti mo na lo ayeke kpengba mingi ahon ti kozo.
4. Aye wa so andu Bible apika bê ti mo mingi?
4 A kiri na peko ti Bible na ayanga ti kodro ahon 2800 nga a imprimé ni milliard mingi. Azo milliard mingi na yâ ti dunia alingbi ti diko Bible na yanga ti kodro ti ala wani. Nga yenga oko oko, azo ahon kutu oko ayeke wara Bible. Biani, mbeni mbeti ti lingbi na Bible ayeke dä pëpe.
5. Ngbanga ti nyen la e tene so Bible ayeke mbeti so “a sû ni na gbe ti yingo ti Nzapa”?
5 Bible ayeke mbeti so “a sû ni na gbe ti yingo ti Nzapa”. (Diko 2 Timothée 3:16.) Me ambeni zo alingbi ti tene: ‘Azo la asû Bible, ka a londo na Nzapa ni tongana nyen?’ Bible akiri tënë, atene: “Azo asara tënë ti ye so alondo na Nzapa tongana yingo vulu afa lege ni na ala [wala, ahon na ala].” (2 Pierre 1:21). A yeke legeoko tongana ti so mbeni patron atene na secrétaire ti lo ti sû mbeni lettre. Zo wa la ayeke wa ti lettre ni? A yeke patron ni, me secrétaire ni ape. A yeke legeoko nga tongaso, Wa ti Bible ayeke Nzapa, me azo so lo sara kua na ala ti sû ni so pëpe. Nzapa afa lege na ala ti sû apensé ti lo. Bible ayeke biani “tënë ti Nzapa”.—1 aThessalonicien 2:13; bâ Kete tënë 2.
ATËNË TI YÂ TI BIBLE AYEKE TÂ TËNË
6, 7. Ngbanga ti nyen la e lingbi ti tene so atënë ti yâ ti Bible amä terê?
6 A hunda ngu 1600 tongaso ti sû Bible. Azo so asû Bible ayeke na fini lani na angoi nde nde. Ambeni ahinga lani mbeti mingi nga ambeni ahinga mbeti mingi pëpe. Na tapande, mbeni oko ayeke lani docteur. Ambeni ayeke lani azo ti fango yaka, azo ti gingo susu, aberger, aprophète, ajuge nga na agbia. Atâa so azo nde nde la asû Bible, atënë ti yâ ni kue amä terê. Tënë ti mbeni chapitre ague nde na tënë ti mbeni chapitre pëpe. *
7 Akozo chapitre ti Bible afa tongana nyen la akpale akomanse na yâ ti dunia, nga andangba chapitre ni afa tongana nyen la Nzapa ayeke leke ande akpale ni so na sarango si sese aga paradis. Bible asara tënë ti gigi ti azo so ayeke na fini ândö giriri. Bible afa nga so Nzapa asara lakue aye so lo leke na bê ti lo ti sara.
8. Mû atapande so afa so na ndö ti tënë ti aye ti awandara Bible atene tâ tënë.
8 A sû Bible ti fa tënë ti aye ti awandara wala ti fa na ye na ekole pëpe, me atënë so Bible atene na ndö ti aye ti awandara ayeke lakue tâ tënë. A yeke na lege ni ndali ti so alondo na Nzapa. Na tapande, na yâ ti mbeti ti Lévitique, a yeke wara awango so Nzapa amû na azo ti Israël ti kanga lege na mbeni kobela si amû ndo ape. A sû atënë so ngoi mingi kozo ti tene azo ahinga aye so alingbi ti mû kobela na zo. Bible afa so sese ayeke na ndö ti ye oko pëpe na a yeke biani tongaso (Job 26:7). Nga na ngoi so mingi ti azo apensé lani so sese ayeke kpangbala, Bible atene ti lo so ayeke ronde.—Ésaïe 40:22.
9. So azo so asû Bible atene tâ tënë amû maboko na e ti hinga nyen?
9 Tongana Bible asara tënë ti mbaï, a yeke tene gï tâ tënë. Me ambeti ti mbaï mingi ayeke tene tâ tënë kue pëpe ndali ti so azo so asû ni atene tâ tënë pëpe. Na tapande, na angoi so amara ti ala atï na yâ ti bira, ala yeke sû ni lakue na mbeti pëpe. Me azo so asû Bible atene gï tâ tënë même na ngoi so azo ti Israël atï na yâ ti bira. Ala sû nga na mbeti afaute ti ala wani. Na tapande, na mbeti ti Nombre, Moïse atene so lo sara mbeni kota faute so a lingbi Nzapa apunir lo ndali ni (Nombre 20:2-12). So azo so asû Bible atene tâ tënë afa so Bible alondo na Nzapa. Ye so aye ti fa so e lingbi ti zia bê ti e na Bible.
MBENI MBETI SO ANZONI WANGO AYEKE NA YÂ NI MINGI
10. Ngbanga ti nyen la awango ti Bible ayeke mû maboko na e laso?
10 Bible ayeke mbeti so “a sû ni na gbe ti yingo ti Nzapa, na a yeke nzoni ti fa na ye na zo, ti suku na zo, ti kiri na aye na nzoni lege”. (2 Timothée 3:16). Biani, awango ti Bible ayeke mû maboko na e laso. Jéhovah ahinga tongana nyen la lo sara e, tongaso lo hinga apensé ti e nga na atënë ti bê ti e. Lo hinga e nzoni mingi ahon e wani, nga lo ye ti tene e duti na ngia. Lo hinga ye so ayeke sara nzoni na e nga ye so ayeke sara sioni na e.
11, 12. (a) Jésus amû anzoni wango wa na Matthieu chapitre 5 ti si na 7? (b) Ambeni ye wa la Bible afa na e?
11 Na Matthieu chapitre 5 ti si na 7, e wara anzoni wango so Jésus amû na ndö ti lege ti duti na ngia, ti mä terê na amba ti e, ti sambela nga ti duti na nzoni bango ndo na ndö ti nginza. Atâa so lo mû lani awango so a sara ngu 2000 awe, a ngbâ na ngangu laso nga a mû maboko na azo.
12 Na yâ ti Bible, Jéhovah afa nga na e amama-ndia so alingbi ti mû maboko na e ti sara si sewa ti e aduti na ngia mingi, ti duti anzoni zo ti kua nga ti duti na siriri na azo. Amama-ndia ti Bible alingbi lakue ti mû maboko na e, atâa e yeke zo wa, kodro wa la e yeke dä wala akpale wa la e wara.—Diko Ésaïe 48:17; bâ Kete tënë 3.
MO LINGBI TI ZIA BÊ TI MO NA APROPHÉTIE TI BIBLE
13. Ésaïe atene nyen la ayeke si na gbata ti Babylone?
13 Aprophétie ti Bible mingi aga tâ tënë awe. Na tapande, prophète Ésaïe afa lani so a yeke futi Babylone (Ésaïe 13:19). Lo fa mbilimbili tongana nyen la gbata ni ayeke tï. Akota yanga ti gbagba ti gbata ni nga na mbeni kota ngu la abata gbata ni. Me Ésaïe afa nga lani so a yeke sara ande si ngu ni ahule nga a yeke zia yanga ti gbagba ni na zingo ni. Azo so aga na bira na gbata ni ayeke mû ni sân ti sara bira. Ésaïe afa même so mbeni koli so iri ti lo ayeke Cyrus ayeke sö benda na ndö ti Babylone.—Diko Ésaïe 44:27–45:2; bâ Kete tënë 4.
14, 15. Prophétie so Ésaïe atene aga tâ tënë tongana nyen?
14 Ngu ngbangbo use na peko ti so a sû prophétie so, aturugu asi na ala yeke nduru ti sara bira na Babylone. Zo wa la ayeke na li ti aturugu ni? Gï tongana ti so prophétie ni afa, a yeke Cyrus, gbia ti Perse. Me aturugu ti Cyrus ayeke wara lege ti mû Babylone ni tongana ti so prophète ni atene?
15 Na bï ni so a ga ti sara bira na Babylone, azo ti gbata ni ayeke sara lani mbeni matanga. Ala bâ so mbeni ye ti sioni ti si na ala ayeke dä pëpe ndali ti so akota mur nga na ngu ni abata ala. Na gigi ti gbata ni, Cyrus na aturugu ti lo azi mbeni canal ti tene ngu ni ahon dä. Ngu ni adescend mingi na aturugu ti Perse ahon na yâ ni. Me ala yeke hon na ndö ti amur ti Babylone ni tongana nyen? Gï tongana ti so prophétie ni atene, a zia yanga ti gbagba ti gbata ni na zingo ni, tongaso aturugu ni amû gbata ni sân ti sara bira.
16. (a) Ésaïe atene nyen na ndö ti ye so ayeke si na Babylone? (b) E hinga tongana nyen so prophétie ni aga lani tâ tënë?
16 Prophète Ésaïe atene lani so na nda ni zo oko ayeke sara kodro na Babylone encore ape. Lo tene: “Azo ayeke kiri ti sara kodro dä lâ oko pëpe; na yâ ti angoi nde nde kue, zo ayeke sara kodro dä pëpe.” (Ésaïe 13:20). Tënë ni aga lani tâ tënë? Na ndo so Babylone ayeke lani dä kozo, na sud ti Bagdad, na Iraq, a yeke wara gï agbagbara da. Na même laso zo oko asara kodro kâ pëpe. Jéhovah azi aye kue na Babylone tongana ti so zo “[a]mû balai si lo balê na asaleté kue [wala, lo futi ni].”—Ésaïe 14:22, 23. *
17. Ngbanga ti nyen la e lingbi ti zia bê ti e na azendo ti Nzapa kue?
17 So aprophétie mingi ti Bible aga tâ tënë awe afa so e lingbi ti zia bê ti e na atënë so Bible atene na ndö ti kekereke. E lingbi ti hinga biani so Jéhovah ayeke sara ande ye alingbi na zendo so lo mû ti sara si sese aga paradis. (Diko Nombre 23:19.) Biani, e yeke na beku ti “fini ti lakue lakue so Nzapa, lo so alingbi ti tene mvene pëpe, amû zendo ni ngbene ye ândö giriri”.—Tite 1:2. *
BIBLE ALINGBI TI CHANGÉ GIGI TI MO
18. Paul atene nyen na ndö ti “tënë ti Nzapa”?
18 E manda so mbeni mbeti ti lingbi na Bible ayeke dä pëpe. Atënë ti yâ ni kue ague oko, nga na ngoi so a sara tënë ti aye ti awandara wala tënë ti mbaï a yeke tene gï tâ tënë lakue. Bible amû nga na e anzoni wango nga aprophétie mingi so ayeke na yâ ni aga tâ tënë awe. Me Bible asara ambeni ye nde nga. Bazengele Paul atene: “Tënë ti Nzapa ayeke na fini na ayeke na ngangu ti sara ye.” So aye ti tene nyen?—Diko aHébreu 4:12.
19, 20. (a) Tongana nyen la Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hinga mo wani nzoni? (b) Tongana nyen la mo lingbi ti fa so mo kiri singila ndali Bible so ayeke mbeni cadeau?
19 Bible alingbi ti changé gigi ti mo. Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hinga mo wani nzoni. A lingbi ti mû maboko na mo ti hinga aye so ayeke na gbe ti bê ti mo. Na tapande, e lingbi ti pensé so e ye Nzapa. Me ti fa so e ye lo, a lingbi e sara ye alingbi na ye so Bible afa.
20 Bible ayeke biani mbeti so alondo na Nzapa. Lo ye ti tene mo diko ni, mo manda ni nga mo ye ni. Kiri singila ndali ti cadeau so nga ngbâ ti manda ni. Tongaso, mo yeke hinga ye so Nzapa aleke ti sara ndali ti azo. Na yâ ti chapitre ti peko, e yeke manda aye mingi na ndö ni.
^ par. 6 Ambeni zo atene so atënë ti yâ ti Bible amä terê pëpe, me tënë so ayeke tâ tënë pëpe. Bâ chapitre 7 ti buku Bible: A Yeke Tene ti Nzapa Wala ti Azo? so aTémoin ti Jéhovah asigi na ni.
^ par. 16 Tongana mo ye ti hinga ye mingi na ndö ti aprophétie ti Bible, mo lingbi ti diko lembeti 27-29 ti brochure Un livre pour tous, so aTémoin ti Jéhovah asigi na ni.
^ par. 17 Futingo ti Babylone ayeke gï mbeni oko ti aprophétie ti Bible so aga tâ tënë. Ti wara asango na ndö ti aprophétie so andu Jésus Christ, bâ Kete tënë 5.


text:
CHAPITRE OKU
Ye so a futa ti zi azo: kota cadeau so Nzapa amû na e
1, 2. (a) Nyen la asara si mbeni cadeau ayeke kota na lê ti mo? (b) Ngbanga ti nyen la ye so a futa ti zi azo ayeke kota cadeau so Nzapa amû na e?
CADEAU wa la mbeni zo amû na mo so ayeke kota mingi na lê ti mo? A yeke pëpe ngere ti mbeni cadeau la asara si ayeke kota na lê ti mo. Tongana mbeni cadeau azia ngia na bê ti mo wala ayeke mbeni ye so mo yeke na bezoin ni, mo yeke kiri singila ndali ni.
2 Na popo ti acadeau kue so Nzapa amû na e, mbeni ayeke dä so e yeke na bezoin ni mingi ahon atanga ni. A yeke kota cadeau so Nzapa amû na e azo. Na yâ ti chapitre so, e yeke manda so Jéhovah atokua lani Molenge ti lo, Jésus Christ, tongaso si e lingbi ti ngbâ na fini lakue lakue. (Diko Matthieu 20:28.) So Jéhovah atokua Jésus na sese tongana ye so a futa ti zi azo, lo fa so lo ye e mingi.
YE SO A FUTA TI ZI AZO AYEKE NYEN?
3. Azo ayeke kui ngbanga ti nyen?
3 Ye so a futa ti zi azo ayeke ye so Jéhovah amû ti zi azo na gbe ti siokpari nga na kuâ (aÉphésien 1:7). Ti hinga ndani so e yeke lani na bezoin ti ye so a futa ti zi azo, a lingbi e hinga ye so asi na yaka ti Éden a sara angu saki mingi awe. Kozo babâ ti e Adam na kozo mama ti e Ève asara lani siokpari. Ndali ti so ala sara siokpari, ala kui. E nga kue e yeke kui ndali ti so e wara siokpari ti Adam na Ève.—Bâ Kete tënë 9.
4. Adam ayeke lani zo wa? Tongana Jéhovah asara lo lani, lo yeke tongana nyen?
4 Na ngoi so Jéhovah asara kozo koli, Adam, lo mû na lo mbeni ye ti ngangu ngere. Lo sara Adam mbilimbili-kue. Apensé ti lo nga na terê ti lo ayeke lani mbilimbili-kue. Lo lingbi lani lâ oko pëpe ti tï kobela, ti ga mbakoro wala ti kui. Ndali ti so Jéhovah la asara Adam, lo yeke tongana babâ ti lo (Luc 3:38). Jéhovah ayeke sara lani lisoro na lo lakue. Nzapa afa na Adam polele ye so lo ye ti tene lo sara, nga lo mû na lo mbeni pendere kua ti sara.—Genèse 1:28-30; 2:16, 17.
5. Tongana Bible atene so Nzapa asara Adam “na image ti lo wani,” a ye ti tene nyen?
5 Nzapa asara lani Adam “na image ti lo wani”. (Genèse 1:27). Jéhovah amû na Adam asarango ye so lo wani lo yeke na ni, so na popo ni a yeke wara ndoye, ndara, mbilimbili nga na ngangu. Lo mû na lo liberté ti soro ye. Lo yeke pëpe tongana mbeni masini so asara gï ye so a leke ni ti sara ni. Nzapa asara Adam na fason so lo lingbi ti soro ti sara ye so ayeke nzoni wala sioni. Tongana Adam asoro lani ti mä yanga ti Nzapa, lo lingbi ti ngbâ na fini lakue lakue na yâ ti Paradis.
6. Na ngoi so Adam ake yanga ti Nzapa, aye wa la lo girisa ni? A ndu e tongana nyen?
6 Na ngoi so Adam ake yanga ti Nzapa, nga Nzapa adë ngbanga ti kuâ na li ti lo, Adam agirisa aye mingi. Lo girisa songo ti lo na Jéhovah so ayeke nde, lo yeke mbilimbili-kue encore ape nga lo girisa ndo ti lo na Paradis (Genèse 3:17-19). Adam na Ève asoro ti ke yanga ti Nzapa, tongaso mbeni beku ndali ti ala ayeke dä pëpe. Ndali ti ye so Adam asara, “siokpari alï na yâ ti dunia so, na lege ti siokpari kuâ aga, tongaso kuâ amû azo kue ngbanga ti so ala kue asara fade siokpari.” (aRomain 5:12). Na ngoi so Adam asara siokpari, lo “kä” lo wani na e kue na siokpari nga na kuâ tongana angbâa (aRomain 7:14). Mbeni beku ayeke dä ndali ti e? En.
7, 8. Ye so a futa ti zi azo aye ti sara tënë ti nyen?
7 Ye so a futa ti zi azo aye ti sara tënë ti nyen? A ye mbilimbili ti sara tënë ti aye use. Kozo ni, a ye ti sara tënë ti ye so a futa ti zi mbeni zo wala ti kiri ti vo mbeni ye. Use ni, a ye ti sara tënë ti ye so a mû, wala so a futa ndali ti mbeni ye so abuba.
8 Mbeni zo ti sese alingbi pëpe ti futa ye ndali ti kota ye so Adam abuba na ngoi so lo sara siokpari na lo ga na kuâ na ndö ti e. Me Jéhovah azi lege na e ti sigi na gbe ti siokpari na kuâ. Zia e bâ ambeni nzene nzene ye na ndö ti ye so a futa ti zi azo nga tongana nyen la e lingbi ti wara aye ti nzoni na lege ni.
NYEN LA JÉHOVAH ASARA TI ZI E?
9. Tongana nyen la a lingbi lani ti futa ye ti zi azo?
9 Zo oko na popo ti e alingbi ti futa mbeni ye na Nzapa ndali ti fini so ayeke mbilimbili-kue so Adam agirisa ni lani so pëpe. Ngbanga ti nyen? E kue e yeke mbilimbili-kue pëpe (Psaume 49:7, 8). A lingbi ye so a futa ti zi azo aduti fini ti mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue. Ndani la a iri ni “ye so alingbi na ni so a futa ti zi azo”. (1 Timothée 2:6). A lingbi ye so a futa ti zi azo alingbi na fini so Adam agirisa ni lani.
10. Tongana nyen la Jéhovah amû ye so a futa ti zi azo?
10 Tongana nyen la Jéhovah amû ye so a futa ti zi azo? Jéhovah atokua lani na sese Molenge ti lo so lo ye lo mingi. Molenge ni so, Jésus, ayeke lani kozo ye so lo leke (1 Jean 4:9, 10). Jésus ayeda lani ti zia Babâ ti lo nga na ndo ti lo na yayu (aPhilippien 2:7). Jéhovah amû fini ti Jésus na yayu kâ lo tokua ni na sese na a dü lo tongana mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue so siokpari ayeke na terê ti lo pëpe.—Luc 1:35.
11. Tongana nyen la zo oko alingbi ti duti ye so a futa ti zi azo kue?
11 Na ngoi so kozo koli, Adam, ake yanga ti Jéhovah, lo sara si azo kue agirisa fini so ayeke mbilimbili-kue. Mbeni zo alingbi ti zi kuâ na ndö ti amolenge ti Adam kue? En. (Diko aRomain 5:19.) Jésus, so asara siokpari lâ oko pëpe, amû lani fini ti lo so ayeke mbilimbili-kue tongana ye so afuta ti zi azo (1 aCorinthien 15:45). A lingbi ti sara kua na fini ti lo so ayeke mbilimbili-kue ti zi kuâ na ndö ti amolenge ti Adam kue.—1 aCorinthien 15:21, 22.
12. Ngbanga ti nyen la a lingbi Jésus abâ pasi mingi tongaso?
12 Bible afa tongana nyen la Jésus abâ lani pasi mingi kozo si lo kui. A pika lo na zaza sioni, a pika lo na pointe na ndö ti keke nga a lingbi lo gbu ngangu ti gue yeke yeke ti kui mbeni kuâ ti ngangu (Jean 19:1, 16-18, 30). Ngbanga ti nyen la a lingbi Jésus abâ pasi mingi tongaso? Ngbanga ti so Satan atene lani so zo oko ayeke ngbâ be-ta-zo pëpe na Nzapa na gbe ti ngangu tara. Jésus afa so mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue alingbi ti ngbâ be-ta-zo na Nzapa même tongana lo bâ pasi ngangu. Tara ti bâ tongana nyen la bê ti Jéhovah anzere na Jésus lani.—aProverbe 27:11; bâ Kete tënë 15.
13. A mû lani ye so a futa ti zi azo tongana nyen?
13 A mû lani ye so a futa ti zi azo tongana nyen? Na lango 14 ti Nisan, ngu 33 na calendrier ti aJuif, Jéhovah azia lege na awato ti Jésus ti fâ lo (aHébreu 10:10). Lango ota na pekoni, Jéhovah akiri na Jésus na fini, tongana zo ti mitele pëpe, me tongana zo ti yingo. Ye oko, Jésus ayeke lani lakue na droit ti ngbâ na ndö ti sese tongana zo ti mitele so ayeke mbilimbili-kue. Me na ngoi so Jésus akiri na terê ti Babâ ti lo na yayu, lo kiri na droit so na Nzapa tongaso si Nzapa alingbi ti sara kua na ni ti kiri ti vo ahale ti Adam (aHébreu 9:24). Jéhovah ayeda na ye so Jésus afuta ti zi azo, ni la e yeke na pasa ti tene a zi e na gbe ti siokpari na kuâ.—Diko aRomain 3:23, 24.
ANZONI YE SO MO LINGBI TI WARA NA YÂ TI YE SO A FUTA TI ZI AZO
14, 15. Nyen la a lingbi e sara ti tene a pardonné asiokpari ti e?
14 E wara ye ti nzoni awe na lege ti kota cadeau so Nzapa amû. Zia e bâ tongana nyen la e yeke wara ye ti nzoni na lege ni laso nga kekereke.
15 A pardonné asiokpari ti e. A yeke ngangu ti sara ye lakue na lege ni. E yeke sara afaute nga na ambeni ngoi e yeke tene sioni tënë nga e yeke sara mbeni sioni ye (aColossien 1:13, 14). A lingbi ti pardonné e tongana nyen? A lingbi e sara vundu ndali ti sioni ye so e sara nga e sara terê ti e kete ti hunda Jéhovah ti pardonné e. Na pekoni, e lingbi ti duti na confiance so a pardonné siokpari ti e awe.—1 Jean 1:8, 9.
16. Nyen la a lingbi e sara ti duti na nzoni conscience?
16 E lingbi ti duti na nzoni conscience. Tongana conscience ti e atene na e so e sara mbeni sioni ye, e yeke bâ so tënë ayeke na li ti e, peut-être e yeke bâ même so mbeni ye ti sarango ni ndali ti e ayeke dä pëpe nga e yeke ye oko pëpe. Me a lingbi bê ti e anze pëpe. Tongana e hunda Jéhovah ti pardonné e, kite ayeke dä pëpe so lo yeke mä e nga lo yeke pardonné e (aHébreu 9:13, 14). Jéhovah aye ti tene e sara tënë ti akpale ti e nga na afaute ti e kue na lo (aHébreu 4:14-16). Ye so ayeke sara si e lingbi ti duti na siriri na Nzapa.
17. Aye ti nzoni wa la e lingbi ti wara ndali ti so Jésus akui teti e?
17 E yeke na beku ti duti na fini lakue lakue. “Futa ti peko ti siokpari ayeke kuâ, me matabisi so Nzapa amû ayeke fini ti lakue lakue na lege ti Christ Jésus Seigneur ti e.” (aRomain 6:23). Ndali ti so Jésus akui ndali ti e, e lingbi ti duti na fini lakue lakue nga na seni so ayeke mbilimbili-kue (Apocalypse 21:3, 4). Me nyen la a lingbi e sara ti wara aye ti nzoni so kue?
MO YEKE YEDA NA YE SO A FUTA TI ZI AZO?
18. E hinga tongana nyen so Jéhovah aye e?
18 Gbu li ti mo na ndö ti fason so mbeni pendere cadeau so mbeni zo amû na mo andu bê ti mo. Ye so a futa ti zi azo ayeke cadeau so ayeke kota ahon acadeau kue, na a lingbi e kiri singila mingi na Jéhovah ndali ni. Jean 3:16 atene: “Nzapa andoye tâ azo ti dunia so mingi si lo mû gï oko Molenge ti lo.” Biani, Jéhovah aye e mingi la si lo mû Molenge ti lo, Jésus, so lo ye lo mingi ndali ti e. E hinga nga so Jésus aye e mingi ndani la lo yeda ti kui ndali ti e (Jean 15:13). A lingbi mo hinga so ye so a futa ti zi azo, so ayeke mbeni cadeau, afa so Jéhovah na Jésus aye mo mingi.—aGalate 2:20.
19, 20. (a) Mo lingbi ti ga kamarade ti Jéhovah tongana nyen? (b) Tongana nyen la mo lingbi ti fa so mo mä na bê na ye so Jésus afuta ti zi azo?
19 So fadeso mo manda ye na ndö ti kota ndoye ti Jéhovah awe so, tongana nyen la mo lingbi ti ga kamarade ti lo? A yeke ngangu ti tene mo ye mbeni zo so mo hinga lo pëpe. Jean 17:3 atene so e lingbi ti hinga Jéhovah. Tongana mo sara ni mo yeke ye lo mingi, mo yeke ye ti zia ngia na bê ti lo nga mo yeke ga kamarade ti lo. Tongaso, ngbâ ti manda ye na ndö ti Jéhovah na lege ti mandango Bible.—1 Jean 5:3.
20 Mä na bê na ye so Jésus afuta ti zi azo. Bible atene so “zo so amä na bê na Molenge ni ayeke na fini ti lakue lakue.” (Jean 3:36). Tënë so aye ti tene nyen? A ye ti tene ti sara ye so Jésus afa na e ti sara (Jean 13:15). E lingbi gï pëpe ti tene na yanga so e mä na bê na Jésus. Ti mä na bê na ye so a futa ti zi azo a lingbi e sara ye alingbi na mabe ti e. Jacques 2:26 atene: “Mabe so ayeke na akusala pëpe akui awe.”
21, 22. (a) Ngbanga ti nyen la a lingbi e gue na Dango bê na kuâ ti Christ ngu oko oko? (b) Chapitre 6 na 7 ayeke sara tënë na ndö ti nyen?
21 Gue na Dango bê na kuâ ti Christ. Na bï so aga kozo na kuâ ti Jésus, lo fa na e so a lingbi e dabe ti e na kuâ ti lo. E yeke sara ni ngu oko oko na a iri ni Dango bê na kuâ ti Christ, wala “Kobe ti Seigneur”. (1 aCorinthien 11:20; Matthieu 26:26-28). Jésus aye ti tene e dabe ti e so lo mû lani fini ti lo so ayeke mbilimbili-kue tongana ye so a futa ti zi e. Lo tene: “Ala ngbâ ti sara ye so ti dabe ti ala na mbi.” (Diko Luc 22:19.) Tongana mo gue na Dango bê na kuâ ti Christ, mo yeke fa so mo dabe ti mo na ye so a futa ti zi azo nga na kota ndoye so Jéhovah na Jésus ayeke na ni na mbage ti e.—Bâ Kete tënë 16.
22 Ye so a futa ti zi azo ayeke kota cadeau so lâ oko ade e wara mara ni pëpe (2 aCorinthien 9:14, 15). Kota cadeau so alingbi même ti ga na ye ti nzoni na azo kutu mingi so akui awe. Chapitre 6 na 7 ayeke fa tongana nyen la a lingbi ti sara ni.


text:
CHAPITRE MIOMBE
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
1. Sambela wa la azo ahinga ni mingi so e yeke sara tënë na ndö ni fadeso?
AZO kutu mingi ahinga sambela so a iri ni Babâ ti e so mo yeke na yayu. Jésus atene sambela so ti fa na adisciple ti lo tongana nyen ti sambela. Nyen la lo sambela lani ndali ni? Ngbanga ti nyen la sambela so ayeke kota mingi ndali ti e laso?
2. Akpengba ye ota wa la Jésus afa na e ti sambela ndali ni?
2 Jésus atene: “A lingbi ala sambela tongaso: ‘Babâ ti e so mo yeke na yayu, zia a sara si iri ti mo aga nzoni-kue. Zia Royaume ti mo aga. Zia a sara ye so bê ti mo aye, na yayu legeoko nga na ndö ti sese.’” (Diko Matthieu 6:9-13.) Ngbanga ti nyen la Jésus afa na e ti sambela ndali ti aye ota so?—Bâ Kete tënë 20.
3. Nyen la e yeke na bezoin ti hinga na ndö ti Royaume ti Nzapa?
3 E hinga awe so iri ti Nzapa ayeke Jéhovah. Nga e sara tënë awe na ndö ti ye so Nzapa aye ndali ti azo nga ndali ti sese. Me Jésus aye ti tene nyen tongana lo tene: “Zia Royaume ti mo aga”? E yeke bâ ande Royaume ti Nzapa ayeke nyen? Nyen la Royaume ni ayeke sara ande? Nga tongana nyen la Royaume ni ayeke sara si iri ti Nzapa aga nzoni-kue?
ROYAUME TI NZAPA AYEKE NYEN?
4. Royaume ti Nzapa ayeke nyen? Gbia ti Royaume ni ayeke zo wa?
4 Jéhovah azia gere ti mbeni gouvernement na yayu na lo soro Jésus ti duti Gbia ni. Bible airi gouvernement so Royaume ti Nzapa. Jésus ayeke “Gbia ti ala so akomande tongana agbia nga Seigneur ti ala so akomande tongana aseigneur”. (1 Timothée 6:15). Jésus ayeke na ngangu ti sara anzoni ye mingi ahon azo kue so akomande tongana agbia, nga tongana a bungbi azo kue so akomande oko Jésus ayeke na ngangu mingi ahon ala.
5. Gouvernement ti Nzapa ayeke na ndo wa? A yeke komande na ndö ti nyen?
5 Lango bale-osio na peko ti so a zingo Jésus na kuâ, lo kiri na yayu. Na nda ni, Jéhovah azia lo Gbia ti Royaume ni (Kusala 2:33). Gouvernement ti Nzapa ayeke na yayu na ayeke komande ande na ndö ti sese (Apocalypse 11:15). Ndani la Bible airi Royaume ti Nzapa mbeni ‘Royaume ti yayu.’—2 Timothée 4:18.
6, 7. Nyen la asara si Jésus ayeke Gbia so ayeke nzoni mingi ahon azo kue so akomande tongana agbia?
6 Bible atene so Jésus ayeke Gbia so ayeke kota ahon azo kue so akomande tongana gbia ndali ti so “gï lo oko ayeke na fini so alingbi ti hinga kuâ pëpe”. (1 Timothée 6:16). Azo kue so akomande ayeke kui, me Jésus ayeke kui ande lâ oko pëpe. Aye ti nzoni kue so Jésus ayeke sara ande ndali ti e ayeke ngbâ lakue lakue.
7 Mbeni prophétie ti Bible atene so Jésus ayeke duti mbeni Gbia so ayeke sara ye na azo na lege ni nga lo yeke bâ mawa ti zo. Bible atene: “Yingo ti Jéhovah ayeke duti na ndö ti lo. Yingo ni ayeke sara si lo duti zo ti ndara nga lo hinga nda ti ye. Yingo ni ayeke sara si lo hinga ti mû wango nga lo yeke ngangu. Yingo ni ayeke sara si lo hinga ndo nga lo kpe mbeto ti Jéhovah. Kpengo mbeto ti Jéhovah ayeke nzere ande na lo mingi. Lo yeke fâ ngbanga pëpe na lege ti ye so lê ti lo abâ, nga lo yeke suku [wala, lo yeke mû wango na zo] pëpe gï ndali ti tënë so lo mä mango. Lo yeke fâ ngbanga ti azo ti mawa [wala, ti awayere] na lege ni.” (Ésaïe 11:2-4). Mo ye ti tene gbia ti mo aduti tongaso?
8. E hinga tongana nyen so Jésus ayeke komande ande gï lo oko ape?
8 Nzapa asoro ambeni zo ti komande legeoko na Jésus na yâ ti gouvernement so ayeke na yayu. Na tapande, bazengele Paul atene lani na Timothée, atene: “Tongana e ngbâ ti gbu ngangu, e yeke komande ande legeoko na lo nga tongana agbia.” (2 Timothée 2:12). Azo oke la ayeke komande ande legeoko na Jésus tongana agbia?
9. Azo oke la ayeke komande ande legeoko na Jésus? Lawa la Nzapa akomanse ti soro ala?
9 Tongana ti so e manda na chapitre 7, na yâ ti mbeni vision, a fa na bazengele Jean Jésus so ayeke Gbia na yayu, lo na ambeni gbia 144 00. Agbia 144 00 so ayeke azo wa? Jean afa so “a sû iri ti lo [Jésus] na iri ti Babâ ti lo na ndö ti lê ti ala.” Lo kiri lo tene: “A yeke azo so angbâ gï ti mû peko ti Molenge ti taba ni [so ti tene Jésus] atâa lo gue na ndo wa. A vo lani azo so na popo ti azo ti sese.” (Diko Apocalypse 14:1, 4.) Azo 144 00 ayeke aChrétien so ayeke be-ta-zo, so Nzapa asoro ala ti “komande tongana agbia na ndö ti sese” legeoko na Jésus. Tongana ala kui, a yeke zingo ala ti wara fini na yayu (Apocalypse 5:10). Ngbene ye na ngoi ti abazengele ti ga na ni, Jéhovah ayeke soro aChrétien so ayeke be-ta-zo ti duti azo so ayeke agbia.
10. Jéhovah aleke ti tene Jésus na agbia 144 00 akomande na ndö ti azo. Ngbanga ti nyen la a yeke sarango ye na ndoye la?
10 Jéhovah ayeke pensé na e mingi ni la lo leke ti tene azo ti sese akomande legeoko na Jésus. Jésus ayeke duti ande nzoni zo ti komande ndali ti so lo hinga atënë ti bê ti e nzoni mingi. Lo nga kue lo yeke lani zo nga lo bâ pasi. Paul atene so Jésus ahinga atënë ti bê ti e, lo lingbi ti “bâ mawa ti e na ando so e woko dä” na “a tara lo na yâ ti aye kue legeoko tongana e”. (aHébreu 4:15; 5:8). Agbia 144 000 nga kue ayeke azo. Ala kue atiri lani na awokongo nga ala kue terê ti ala ason lani. Tongaso, e yeke na confiance so Jésus na agbia 144 000 ayeke hinga ande gï pëpe atënë ti bê ti e nzoni mingi me ala yeke hinga nga akpale ti e.
NYEN LA ROYAUME TI NZAPA AYEKE SARA ANDE?
11. Ngbanga ti nyen la Jésus afa lani na adisciple ti lo ti sambela ti tene a sara na yayu ye so bê ti Nzapa aye?
11 Jésus afa na adisciple ti lo ti sambela ti tene a sara na yayu ye so bê ti Nzapa aye. Ngbanga ti nyen? Na chapitre 3, e manda so Satan Zabolo asara kpengbango-li na Jéhovah. Na peko ti kpengbango-li ti Satan, Jéhovah azia lege na lo nga na a-ange so ayeke be-ta-zo pëpe, wala asioni yingo, ti ngbâ na yayu teti mbeni ngoi. Tongaso, a yeke pëpe a-ange kue so ayeke na yayu la ayeke sara lani ye so bê ti Nzapa aye. Na chapitre 10, e yeke manda ande ye mingi na ndö ti Satan na asioni yingo.
12. Akpengba ye use wa la a sara tënë ni na Apocalypse 12:10?
12 Bible afa so kete na peko ti so a yeke zia Jésus Gbia ti Royaume ti Nzapa, lo yeke sara bira na Satan. (Diko Apocalypse 12:7-10.) Versê 10 asara tënë ti akpengba ye use. Royaume ti Nzapa akomanse ti komande, na Jésus la ayeke Gbia ni, nga a tomba Satan na yayu a bi lo na sese. Tongana ti so e yeke bâ ande, aye ni so asi awe.
13. Nyen la apassé na yayu na peko ti so a tomba Satan kâ?
13 Bible afa ngia ti a-ange be-ta-zo na peko ti so a tomba Satan na asioni yingo ti lo na yayu. Bible atene: “Ala duti na ngia, ayayu na ala so ayeke kâ!” (Apocalypse 12:12). Fadeso tâ siriri na beoko ayeke na yayu ndali ti so ala kue so ayeke kâ ayeke sara ye so bê ti Nzapa aye.
14. Nyen la apassé na ndö ti sese ndali ti so a tomba Satan na yayu?
14 Me gigi ti azo na sese ayeke ti lo nde mingi.Aye ti ngangu ayeke si na azo “ngbanga ti so Zabolo adescend na mbage ti ala” na lo yeke na “kota ngonzo, ndali ti so lo hinga so lo yeke na ngoi mingi pëpe.” (Apocalypse 12:12). Ngonzo asara Satan ngangu. A tomba lo na yayu na lo hinga so a ga nduru ti futi lo awe. Lo sara ye kue so lo lingbi ti sara ti ga na kpale nga na pasi na ndö ti sese kue.
15. Ye so bê ti Nzapa aye ndali ti sese ayeke nyen?
15 Me ye so Nzapa aye ndali ti sese achangé pëpe. Lo ngbâ ti ye lakue ti tene azo so ayeke mbilimbili-kue aduti na fini lakue lakue na yâ ti paradis na ndö ti sese (Psaume 37:29). Tongaso, tongana nyen la Royaume ti Nzapa ayeke sara ande ni?
16, 17. Nyen la Daniel 2:44 afa na e na ndö ti Royaume ti Nzapa?
16 Prophétie so ayeke na Daniel 2:44 atene: “Na ngoi ti agbia so, Nzapa ti yayu ayeke sigi na mbeni royaume so a yeke futi ni lâ oko pëpe. Royaume ni ayeke gue na ambeni zo nde pëpe. Royaume ni so ayeke neka aroyaume so kue nga ayeke futi ala biaku biaku, na gï royaume so oko la ayeke ngbâ lakue lakue.” Prophétie so afa na e nyen na ndö ti Royaume ti Nzapa?
17 Kozoni, a fa na e so Royaume ti Nzapa ayeke komanse ti komande “na ngoi ti agbia so”. So a ye ti tene so ambeni gouvernement ayeke ngbâ na sese na ngoi so Royaume ni ayeke komanse ti komande. Use ni, a fa na e so Royaume ti Nzapa ayeke ngbâ lakue lakue na mbeni gouvernement nde ayeke mû place ni pëpe. Ota ni, Royaume ti Nzapa ayeke sara bira na agouvernement ti dunia so. Royaume ti Nzapa ayeke sö benda ande na Royaume ni ayeke ga oko gouvernement so ayeke komande na ndö ti sese kue. Na pekoni, azo ayeke wara ande mbeni nzoni gouvernement so lâ oko ade ala wara ni pëpe.
18. Iri ti ndangba bira so Royaume ti Nzapa ayeke sara ande na agouvernement ti dunia so ayeke nyen?
18 Royaume ti Nzapa ayeke komande ande na ndö ti sese kue tongana nyen? Kozo na ndangba bira, so a iri ni bira ti Harmaguédon, asioni yingo ayeke handa ande “agbia ti sese kue so azo ayeke dä, ti bungbi ala oko ndali ti bira ti kota lâ ti Nzapa, Lo so ngangu ti lo ahon angangu kue.” Biani, agouvernement ti dunia so ayeke sara bira ande na Royaume ti Nzapa.—Apocalypse 16:14, 16; bâ Kete tënë 10.
19, 20. Ngbanga ti nyen la e yeke na bezoin ti tene Royaume ti Nzapa akomande sese?
19 Ngbanga ti nyen la e yeke na bezoin ti Royaume ti Nzapa? E yeke na araison ota tongaso. Kozoni, siokpari ayeke na terê ti e, tongaso e yeke tï kobela na e yeke kui. Me Bible atene so na gbe ti Royaume ti Nzapa, e yeke duti ande na fini lakue lakue. Jean 3:16 atene: “Nzapa andoye tâ azo ti dunia so mingi si lo mû gï oko Molenge ti lo si zo kue so amä na bê na lo, a lingbi ti futi lo pëpe, me lo yeke na fini ti lakue lakue.”
20 Use raison so ndali ni e yeke na bezoin ti Royaume ti Nzapa ayeke so e yeke na popo ti azo ti sioni. Azo mingi ayeke tene mvene, ala yeke handa amba ti ala nga ala yeke sara lango-sioni. E lingbi pëpe ti sara mbeni ye ti zi ala, me Nzapa ayeke zi ande ala. A yeke futi ande azo so angbâ ti sara asioni ye na ngoi ti Harmaguédon. (Diko Psaume 37:10.) Ota raison so ndali ni e yeke na bezoin ti Royaume ti Nzapa ayeke so agouvernement ti azo ayeke na ngangu pëpe, ala yeke sara sioni mingi na azo, wala ala ye tënë ti goro mingi. Ala ye pëpe ti mû maboko na azo ti mä yanga ti Nzapa. Bible atene so “komandema ti zo na ndö ti mba ti lo aga gï na sioni na mba ti lo ni.”—Zo-ti-fa-tene 8:9.
21. Tongana nyen la Royaume ti Nzapa ayeke sara ande kue ti tene a sara na sese ye so bê ti Nzapa aye?
21 Na peko ti Harmaguédon, Royaume ti Nzapa ayeke sara kue ti tene a sara na sese ye so bê ti Nzapa aye. Na tapande, a yeke zi ande Satan na asioni yingo ti lo (Apocalypse 20:1-3). Na nda ni, zo oko ayeke tï kobela pëpe wala ayeke kui pëpe. Ndali ti ye so a futa ti zi azo, azo kue so ayeke be-ta-zo ayeke duti na fini lakue lakue na yâ ti Paradis (Apocalypse 22:1-3). Royaume ti Nzapa ayeke sara ande si iri ti Nzapa aga nzoni-kue. Ye so aye ti tene nyen? A ye ti tene na ngoi so gouvernement ti Nzapa ayeke komande na ndö ti sese, azo kue ayeke ne ande iri ti Jéhovah.—Bâ Kete tënë 21.
JÉSUS AGA GBIA LAWA?
22. E hinga tongana nyen so Jésus aga lani Gbia pëpe na ngoi so lo yeke na sese wala hio na peko ti so a zingo lo na kuâ?
22 Jésus afa lani na adisciple ti lo ti sambela tongaso: “Zia Royaume ti mo aga.” Tongaso, a yeke lani polele so gouvernement ti Nzapa ayeke ga ande. Kozoni, Jéhovah ayeke zia gere ti Royaume ni na lo yeke zia Jésus Gbia ti Royaume ni. Gï na peko ti so Jésus akiri na yayu lani la si a zia lo Gbia? Ên-ën, a lingbi lo ku si. Ambeni ngoi na peko ti so a zingo Jésus na kuâ, Pierre na Paul afa ni polele na ngoi so ala sara kua na prophétie so ayeke na Psaume 110:1 na ndö ti Jésus. Na yâ ti prophétie ni Jéhovah atene: “Mo duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli, juska mbi zia awato ti mo tongana mbata ti gere ti mo.” (Kusala 2:32-35; aHébreu 10:12, 13). Jésus ayeke ku lani ngu oke kozo si Jéhovah azia lo Gbia?
Royaume ti Nzapa ayeke sara ande kue ti tene a sara na sese ye so bê ti Nzapa aye
23. (a) Lawa la Jésus akomanse ti komande tongana Gbia ti gouvernement ti Nzapa? (b) Nyen la e yeke manda na yâ ti chapitre ti peko?
23 Angu mingi kozoni na ngu 1914, ambeni Chrétien so aye Nzapa ahinga lani so ngu 1914 ayeke duti mbeni kpengba ngu na yâ ti prophétie ti Bible. Aye so asi ngbene ye na ngu 1914 ti ga na ni afa so ala yeke lani na raison. Jésus akomanse ti komande na ngu ni so (Psaume 110:2). Hio na pekoni, a bi Satan na sese, na laso “lo yeke na ngoi mingi pëpe.” (Apocalypse 12:12). Na yâ ti chapitre ti peko e yeke bâ ande aye mingi so afa so e yeke na yâ ti ngoi ni so. E yeke manda nga ande so Royaume ti Nzapa aga nduru awe ti sara kue ti tene a sara na sese ye so bê ti Nzapa aye.—Bâ Kete tënë 22.