text:
CHAPITRE 9
Aye ti peko ti fango tënë: “Ayaka ni . . . abe awe ti tene a ko ni”
1, 2. (a) Li ti adisciple aga lani kirikiri ngbanga ti nyen? (b) Jésus ayeke sara lani tënë ti mara ti kongo lê ti kobe wa?
LI TI adisciple aga kirikiri. Jésus atene fade na ala, lo tene: “Ala yô lê ti ala na nduzu na ala bâ ayaka ni, akobe ni abe awe ti tene a ko ni.” Ala yeke bâ ndo na mbage ti ndo so Jésus ayôro maboko ti lo, lo yeke fa ni na ala so, me ala bâ gi ayaka so ayeke vert vert, couleur ti orge so asigigi ade ti ninga ape. Peut-être ala hunda tere ti ala, ala tene: ‘Ngoi ti kongo lê ti kobe wa? so a ngbâ encore anze mingi ti tene a ko alê ti kobe so?’
2 Jésus ayeke sara tënë ti tâ kongo lê ti kobe la ape. Me, lo ye ti mû ngoi ni so ti fa na akota ye use so adisciple ti lo ni adoit ti hinga na ndo ti kongo lê ti kobe na lege ti yingo, so ti tene bungbingo azo na yâ ti congrégation ti aChrétien. Aye use ni so ayeke nyen? Ti hinga aye ni, zia e bâ anzene nzene tënë ti yâ ti mbaï ni kue.
A iri ala ti sara kua nga a mû na ala zendo ti duti na ngia
3. (a) Nyen la apusu peut-être Jésus ti tene: “Ayaka ni . . . abe awe ti tene a ko ni? (Bâ kete tënë.) (b) Jésus avuru lê ti tënë ti lo ni tongana nyen?
3 Lisoro so Jésus asara na adisciple ti lo so apasêe lani na hunzingo ti ngu 30, nduru na Sychar, mbeni gbata ti Samarie. Na ngoi so adisciple ti lo ni ague na yâ ti gbata ni, Jésus aduti ti lo na tere ti mbeni dungu. Na ndo ni so, lo fa tâ tënë na ndo ti Nzapa na mbeni wali, na fango ye ti lo ni agbu bê ti wali ni hio. Tongana adisciple ni akiri na tere ti Jésus awe, wali ni akpe loro ti gue ti sara tënë ti aye so lo manda so na avoizin ti lo. Tënë ti lo ni agbu bê ti azo ni si gbâ ti ala akpe loro ti ga ti tingbi na Jésus. Peut-être na ngoi so Jésus ayô lê ti lo, lo bâ yaka ni so, lo bâ nga gbâ ti azo ti Samarie ni na gango ni na mbage ti lo, si lo tene: “Ala bâ ayaka ni, akobe ni abe [na Grec, avuru] awe ti tene a ko ni.” * Na pekoni, ti vuru lê ti tënë ni na ala, ti fa na ala so tënë ti lo ni andu tâ kongo lê ti kobe pëpe me andu azo, lo kiri lo tene: “Zo ti kongo lê ti kobe ni ato nda ti . . . bungbi alê ti kobe ni teti fini ti lakue lakue.”
4. (a) Aye ti manda use wa la Jésus afa na ndo ti tënë ti kongo lê ti kobe so? (b) Ahundango ndo wa e yeke sara tënë na ndo ni?
4 Akota ye use so Jésus aye lani ti fa na adisciple ti lo na ndo ti kongo lê ti kobe na lege ti yingo ni so ayeke aye wa? Kozo ni, a doit ti sara kua ni hio. Tongana lo tene “ayaka ni . . . abe awe ti tene a ko ni”, lo ye ti pusu adisciple ti lo ni na kua la. Ti fa na adisciple ti lo so a doit ti sara kua ni hio, lo tene: “Zo ti kongo lê ti kobe ni ato nda ti wara futa ti lo awe.” Biani, kua ti kongo lê ti kobe ni akomanse awe, ngoi ti tene a ku kungo la ape. Use ni, azo ti kua ni ayeke na ngia. Jésus atene so azo ti lungo ye ni nga na azo ti kongo lê ni ayeke “sara [ande] ngia legeoko.” (Jean 4:35b, 36) Legeoko tongana ti so tere ti Jésus anzere na ngoi so lo bâ “azo ti Samarie mingi . . . amä na bê na lo”, adisciple ti lo nga kue ayeke duti na kota ngia tongana ala bi tere ti ala mingi na kua ti kongo lê ti kobe ni (Jean 4:39-42). Mbaï ni so abâ e laso mingi, ngbanga ti so a ye ti sara tënë ti ye so ayeke si laso na ngoi ti kota kua ti kongo lê ti kobe so ade ti sara mara ni kozo ape. Me, kongo lê ti kobe ti ngoi ti e ni so akomanse lawa? Azo wa la ayeke sara kua ni so? Aye ti pekoni ayeke so wa?
Gbia ti e amû li ni na ndo ti kota kua ti kongo lê ti kobe so ade ti sara mara ni kozo ape
5. (a) Zo wa la ayeke mû li ni na yâ ti kua ti kongo lê ti kobe na ndo ti dunia mobimba? (b) Na lege wa ye so Jean abâ afa so a doit ti sara kua ni hio?
5 Na yâ ti mbeni ye tongana bango li, Jéhovah afa na bazengele Jean so lo mû na Jésus kua ti mungo li ni na yâ ti kua ti bungbingo azo, so a yeke sara ni na yâ ti dunia mobimba. (Diko Apocalypse 14:14-16.) A fa Jésus na couronne ti lor na li ti lo nga na zembe na maboko ti lo. “Couronne ti lor” so ayeke na li ti Jésus afa dutingo ti lo tongana Gbia. “Zango zembe ti fango na alê ti kobe” so ayeke na tïtî lo afa kua ti lo ti Zo ti kongo lê ti kobe. So Jéhovah, na lege ti mbeni ange, atene “alê ti kobe ti sese abe nzoni awe”, lo ye ti fa so a doit ti sara kua ni hio. Biani, “ngbonga ni alingbi awe ti fâ alê ti kobe,” a doit ti ku kungo ape. Na ngoi so Nzapa amû yanga na Jésus, lo tene, “to nda ti sara kua na zembe ti mo”, Jésus ayôro zembe ti lo ni, na a komanse ti ko alê ti kobe ni, so ti tene a komanse ti bungbi azo ti sese. Ye ni so Jean abâ so akiri adabe ti e so “ayaka ni . . . abe awe ti tene a ko ni.”Me, eskê ye so Jean abâ tongana bango li amû maboko na e ti hinga lawa la kua ti kongo lê ti kobe ti ndo ti dunia mobimba ni akomanse? En!
6. (a) “Ngoi ti kongo lê ti kobe” ni akomanse lawa? (b) A komanse tâ kua ti kongo “alê ti kobe ti sese” ni na ngu wa?
6 So na Apocalypse chapitre 14 Jean abâ Jésus, Zo ti kongo lê ti kobe ni, na couronne na li ti lo (versê 14), a fa so a zia lo na ndo ti mbata ti Gbia, kozoni awe, na ngu 1914 (Dan. 7:13, 14). Na pekoni, a mû yanga na Jésus ti komanse kua ti kongo alê ti kobe ni (versê 15). Aye ni asi na peko ti tere tâ gi tongana ati so ayeke na yâ ti parabole ti Jésus na ndo ti kongo lê ti blé. Na yâ ni, lo tene: “Ngoi ti kongo lê ti kobe ni ayeke ngoi so aye ti mbeni ngoi ayeke gue ti hunzi.” Ni la, ngoi ti kongo lê ti kobe ni nga na ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi akomanse na même ngoi, na ngu 1914. Na pekoni, na yâ ti “ngoi ti kongo lê ti kobe”, tâ kua ti kongo lê ti kobe ni ayeke komanse (Mat. 13:30, 39). Tongana e kiri kete na peko ti bâ aye so asi na yâ ti mbaï, e lingbi ti bâ so kua ti kongo alê ti kobe ni so akomanse ambeni ngu na peko ti so Jésus aga Gbia. Kozoni, ti londo na ngu 1914 ti si na tongo nda ti ngu 1919, Jésus azi asaleté na popo ti adisciple ti lo so a soro ala ti gue na yayu (Mal. 3:1-3; 1 Pi. 4:17). Na pekoni, na ngu 1919, a komanse ti ko “alê ti kobe ti sese”. Sân ti ku, Jésus asara kua na ngbâa be-ta-zo, so lo zia lo fini fini, ti mû maboko na aita ti e ti bâ nene ti sarango kua ti fango tënë hio. Zia e bâ ye so asi.
7. (a) Atënë ti yâ ti prophétie wa la amû lani maboko na aita ti bâ so a doit ti sara kua ti fango tënë ni hio? (b) A wa lani aita ti sara nyen?
7 Na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti juillet ngu 1920, na Anglais, a tene: “Na lege ti aye so e manda na yâ ti Bible, e lingbi ti tene so eglize ayeke na kota pasa ti fa tokua ti royaume.” Na tapande, atënë ti yâ ti prophétie ti Ésaïe amû lani maboko na aita ti bâ so a yeke fa tokua ti Royaume ni na ndo ti dunia mobimba (És. 49:6; 52:7; 61:1-3). Ala hinga pëpe tongana nyen la a yeke sara kua ni, me ala hinga so Jéhovah ayeke zi lege na ala. (Diko Ésaïe 59:1.) So ala hinga atene a doit ti sara kua ti fango tënë ni hio, a wa aita ti bi tere ti ala na yâ ti kua ni mingi. Aita ni asara ye tongana nyen?
8. Na ngu 1921, akota ye use wa la aita nga kue ahinga ni na ndo ti kua ti fango tënë?
8 Na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti décembre ngu 1921, na Anglais, a tene: “Ngu 1921 ayeke mbeni pendere ngu mingi ahon atanga ni; nga wungo ti azo so amä tâ tënë na ngu ni so ayeke mingi ahon angu so ahon kozo.” Tour ti Ba Ndo ni akiri atene: “Kua angbâ mingi. . . . Zia e sara ni na ngia na bê.” Bâ so aita ni nga kue ahinga lani akota ye use so Jésus afa na abazengele ti lo na ndo ti kua ti fango tënë. Kozo ni, a doit ti sara kua ni hio. Use ni, azo ti kua ni ayeke na ngia.
9. (a) Na ngu 1954, Tour ti Ba Ndo atene nyen na ndo ti kua ti kongo lê ti kobe, nga ngbanga ti nyen? (b) Na yâ ti angu 50 so ahon, tongana nyen la wungo ti awafango tënë ague na li ni na ndo ti dunia mobimba? (Bâ tableau “ Guengo na li ni na ndo ti dunia mobimba.”)
9 Na yâ ti angu 1930, na peko ti so aita aga ti hinga so azo mingi mingi so ayeke ti ambeni ngasangbaga ayeke yeda ande na tokua ti Royaume, ala kiri abi tere ti ala mingi na yâ ti kua ti fango tënë ni (És. 55:5; Jean 10:16; Apoc. 7:9). Ye ti pekoni ayeke so wa? Ye ti pekoni ayeke so, na ngu 1934, wungo ti awafango tënë ti Royaume ni ayeke 41 000, me ti si na ngu 1953, wungo ni asi 500 000. Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti décembre ngu 1954, na Anglais, atene: “A yeke yingo ti Jéhovah nga na ngangu ti Tënë ti lo la asara kota kua ti kongo lê ti kobe so na ndo ti dunia mobimba kue.” *
Aye ti peko ti kongo lê ti kobe ni: A sara tënë ni kozo awe na yâ ti ambeni parabole
10, 11. Na yâ ti parabole ti lê ti keke ti moutarde, a luti mingi na ndo ti ambage wa ti sigingo ti lê ti keke ni?
10 Na yâ ti aparabole ti Jésus na ndo ti Royaume, lo fa aye so ayeke si na peko ti kua ti kongo lê ti kobe ni. Zia e bâ tënë na ndo ti parabole ti lê ti keke ti moutarde nga na ti mama ti mapa. Me, e yeke luti mingi gi na ndo ti mbage so andu alango ti nda ni, ti bâ tongana nyen la atënë ni so aga tâ tënë.
11 Parabole ti lê ti keke ti moutarde. Mbeni koli alu lê ti keke ti moutarde. Na pekoni, a sigigi a ga kota keke so andeke aga aduti dä. (Diko Matthieu 13:31, 32.) Parabole ni aluti mingi na ndo ti ambage wa ti sigingo ti lê ti keke ni? (1) Sigingo ti lê ti keke ni so apika bê ti zo mingi. Lê ti keke so ayeke “kete mingi ahon tanga ti angongoa ti kobe kue” akono aga mbeni keke so “amaboko ni akono mingi.” (Marc 4:31, 32). (2) A hinga so lê ti keke ni so ayeke sigigi. “Na peko ti so a lu [ngongoa] ni awe, a sigigi”. Jésus atene pëpe, “Peut-être a yeke sigigi.” Ên-ën, lo tene: “A sigigi.” Zo apeut ti kanga lege na sigingo ti lo ni ape. (3) Sigingo ti keke ni ayeke gboto andeke na mbage ti lo na ala yeke duti na yâ ni. “Andeke ti nduzu awara ndo ti duti ti ala na gbe ti dê ni.” Ambage ota so andu kongo lê ti kobe, na lege ti yingo, na ngoi ti e so tongana nyen?
12. Parabole ti lê ti keke ti moutarde ni so andu kua ti kongo lê ti kobe laso tongana nyen? (Bâ nga tableau “ Wungo ti a-étude so ague na li ni.”)
12 (1) Sigingo ti lê ti keke ni: Parabole ni aluti mingi na ndo ti lege so tokua ti Royaume ni amû ndo nga tongana nyen la congrégation ti aChrétien ague na li ni. Depuis ngu 1919, a yeke bungbi angangu zo ti kua ti kongo lê ti kobe ni na yâ ti congrégation ti aChrétien. Na ngoi ni so, wungo ti azo ti kua ni ayeke kete, me kete na pekoni wungo ti ala ague na li ni hio. Biani, ti londo na angu so aga na peko ti ngu 1900 ti si laso, fango tënë ague na li ni ngangu mingi (És. 60:22). (2) A yeke kanga lege na ni ape. Zo oko apeut ti kanga lege na guengo na li ni ti congrégation ti aChrétien ape. Atâa awato ti Nzapa akanga lege tongana nyen na kete ngongoa ti tâ tënë ni, lo yeke ngbâ gi ti maï maïngo (És. 54:17). (3) Ndo ti duti: “Andeke ti nduzu” so ayeke wara ndo ti duti ti ala na yâ ti keke ni ayeke azo kutu na kutu so aye ye ti mbilimbili, na so ayeda na tënë ti Royaume ni. Azo ni so ayeke na yâ ti akodoro 240 tongaso, na ala yeda ti ga na yâ ti congrégation ti aChrétien (Ézéch. 17:23). Na yâ ni, ala yeke wara akobe ti yingo, ala yeke wara dengo bê nga na ndo ti batango tere ti ala.
13. Parabole ti mama ti mapa aluti mingi na ndo ti ambage wa ti sukungo ti farine ni?
13 Parabole ti mama ti mapa wala levure. Na peko ti so mbeni wali azia mama ti mapa na yâ ti farine awe, mengo farine ni kue asuku. (Diko Matthieu 13:33.) Parabole ni aluti mingi na ndo ti ambage wa ti sukungo ti farine ni? Zia e sara tënë na ndo ti ambeni use. (1) Sukungo ti farine ni aga na achangement. Mama ti mapa ni amû yâ ti mengo farine ni kue “juska farine ni kue asuku.” (2) Farine ni asuku amû ndo kue. Mama ti mapa ni amû yâ ti “kota sembe oko ti farine” ni kue. Ambage use so andu kongo lê ti kobe, na lege ti yingo, na ngoi ti e so tongana nyen?
14. Tongana nyen la parabole ti mama ti mapa ague oko na kua ti kongo lê ti kobe laso?
14 (1) Achangement: Mama ti mapa ni aye ti sara tënë ti tënë ti Royaume, nga mengo farine ni aye ti sara tënë ti azo. Legeoko tongana ti so mama ti mapa ayeke sara si farine asuku na peko ti so a mélangé ni kue place oko, tënë ti Royaume nga kue ayeke sara achangement na yâ ti bê ti azo so ayeda na ni (aRom. 12:2). (2) Farine ni asuku amû ndo kue. So a tene mama ti mapa ni asara si farine ni asuku amû ndo kue, a ye ti sara tënë ti tënë ti Royaume so ayeke mû ndo kue. Mama ti mapa ni amû yâ ti farine ni kue juska farine ni kue asuku. Legeoko nga, tënë ti Royaume ni amû ndo “juska na ambage ti sese so ayeke tâ yongoro.” (Kus. 1:8). Mbage ti yâ ti parabole so aye nga ti fa so même na ando so a kanga lege na kua ti e dä, tënë ti Royaume ni ayeke si dä atâa azo mingi abâ kua ti e ni so ape.
15. Tongana nyen la tënë so ayeke na Ésaïe 60:5, 22 aga tâ tënë? (Bâ nga a-encadré “ Jéhovah alingbi ti sara ye kue”, lembeti 93, nga na “ Tongana nyen la ‘lo so ayeke kete mingi aga mara ti ngangu’, lembeti 96-97.”)
15 Angu 800 tongaso kozo ti tene Jésus afa aparabole so, na lege ti Ésaïe, Jéhovah asara tënë ti kongo lê ti kobe na lege ti yingo nga lo sara tënë ti ngia so ayeke ga na peko ni. * Jéhovah asara tënë ti azo so ayeke londo “yongoro kâ” ti ga na yâ ti bungbi ti lo. Lo sara tënë ti mbeni “wali”, so laso aChrétien so a soro ala ti gue na yayu, so ade na ndo ti sese ge, asara kua na iri ti lo. Lo tene: “Mo bâ ye so, fade ngia agbu mo, na bê ti mo adö na asi na ngia; teti fade a mû na mo ye mingi so ayeke na yâ kota ngu ti ingo, na fade mosoro ti amara asi na mo.” (És. 60:1, 4, 5, 9). Tënë so ayeke tâ tënë biani! Laso, awakua ti Jéhovah, so asara na lo a sara angu mingi awe, ayeke na ngia biani ti bâ tongana nyen la wungo ti awafango tënë ti Royaume, na yâ ti akodoro ti ala, ague na li ni. Kozo, ala bâ so wungo ti awafango tënë ni ayeke gi kete, me fadeso ala ga gbani gbani.
Ndani so awakua ti Jéhovah kue adoit ti duti na ngia
16, 17. Mbeni raison so ndali ni ‘zo ti lungo ye ni nga na zo ti kongo ni asara ngia legeoko’ ayeke so wa? (Bâ nga encadré “ Lege so atract use andu bê ti azo use na Amazonie.”)
16 Dabe ti mo so Jésus atene lani na adisciple ti lo, lo tene: “Zo ti kongo lê ti kobe ni ato nda ti . . . bungbi alê ti kobe ni teti fini ti lakue lakue, tongaso si zo ti lungo ye ni nga na zo ti kongo ni alingbi ti sara ngia legeoko.” (Jean 4:36). E yeke “sara ngia legeoko” na yâ ti kua ti kongo lê ti kobe ni na lege wa? Na alege nde nde. Zia e bâ ambeni ota.
17 Kozo ni, e yeke na ngia ti bâ maboko ti Jéhovah na yâ ti kua ti e ni. Na ngoi so e fa tokua ti Royaume, e lu ngongoa ni la (Mat. 13:18, 19). Tongana e mû maboko na mbeni zo ti ga disciple ti Christ, andâ e ko lengo ti kobe ni la. E kue e yeke duti na kota ngia ndali ti so e bâ na lê ti e wani tongana nyen la Jéhovah asara si ngongoa ti Royaume ni “asigigi na akono”. (Marc 4:27, 28). Ambeni ngongoa so e lu asigigi na peko ti e, na ambeni zo nde la si ako lengo ti kobe ni. Peut-être ye so asi na Ita-wali Joan so asi na mo nga. Lo yeke na Angleterre, nga lo wara batême a sara ngu 60 tongaso awe. Lo tene: “Mbi yeke tingbi ka tere na ambeni zo so atene na mbi so mbi lu ngongoa ti tâ tënë na yâ ti bê ti ala a sara angu mingi. Sân ti tene mbi hinga, ambeni Témoin amanda Bible na azo ni so na peko ti mbi juska azo ni aga awakua ti Jéhovah. Mbi yeke na ngia so ngongoa so mbi lu, a kono na a ko lengo ni.”
18. Na 1 aCorinthien 3:8, a fa mbeni raison so ndali ni e yeke na ngia, a yeke so wa?
18 Use ni, e yeke ngbâ ti duti na ngia tongana e bata tënë ti Paul so, lo tene: “Zo oko oko ayeke wara ande futa ti lo alingbi na ngangu kua ti lo wani.” (1 aCor. 3:8). E yeke wara futa ni alingbi na kua so e sara, me pëpe a lingbi na ye ti peko ti kua ni. Tënë so ayeke dë tâ bê ti azo so ayeke fa tënë na ando so alë lengo mingi pëpe so! Na lê ti Nzapa, wafango tënë oko oko, so amû mbage na kua ti lungo lê ti kobe ni na bê ti lo kue, angbâ “ti lë mingi” na lo yeke na raison ti duti na ngia na pekoni.
19. (a) Na lege wa prophétie ti Jésus so ayeke na Matthieu 24:14 afa mbeni raison so ndali ni e yeke na ngia? (b) Même si e sara adisciple ape, nyen la a yeke nzoni e hinga?
19 Ota ni, e yeke na ngia so kua ti e ni asara si mbeni prophétie aga tâ tënë. Bâ kiringo tënë so Jésus amû lani na abazengele ti lo na ngoi so ala hunda lo, ala tene: “Fade fä ti ngoi so mo yeke . . . duti dä nga ti ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi ayeke nyen?” Lo tene na ala so mbeni mbage ti fä ni ayeke duti ande fango tënë so ayeke mû ndo ti dunia mobimba. Jésus aye ti sara tënë ti kua ti sarango adisciple la? Oko ape. Lo tene: “A yeke fa ande nzoni tënë ti royaume so na ndo ti sese kue so azo ayeke dä tongana mbeni tënë ti témoin.” (Mat. 24:3, 14). Biani, fango tënë ti Royaume, wala lungo ngongoa ni, la ayeke mbeni mbage ti fä ni. Ni la, tongana e yeke fa nzoni tënë ti Royaume, zia e hinga so même si e sara adisciple ape, e ngbâ ti fa “tënë ti témoin” la. * Biani, atâa azo ayeda na tënë ni wala ala ke, e yeke sara laso ye so Jésus atene ândö atene ayeke si, nga e yeke na pasa ti “sara kusala maboko na maboko na Nzapa.” (1 aCor. 3:9) E yeke biani na raison ti duti na ngia.
“A komanse na ndo so lâ alondo dä juska na ndo so lâ akui” dä
20, 21. (a) Tënë so ayeke na Malachie 1:11 aga tâ tënë tongana nyen? (b) Na ndo ti kua ti kongo lê ti kobe so, mo leke na bê ti mo ti sara nyen, nga ngbanga ti nyen?
20 Na ngoi ti aChrétien ti ândö, Jésus amû maboko na abazengele ti lo ti hinga so a doit ti sara kua ti kongo lê ti kobe ni hio. Depuis ngu 1919 ti si laso, Jésus amû nga maboko na adisciple ti lo ti hinga oko tâ tënë ni so. Na ndo ni, zo oko apeut pëpe ti kanga lege na kua ti kongo lê ti kobe so. Tongana ti so prophète Malachie atene ândö, kua ti fango tënë amû ndo laso “a komanse na ndo so lâ alondo dä juska na ndo so lâ akui” dä (Mal. 1:11). Ti londo na ndo so lâ alondo dä ti si na ndo so lâ akui dä, so ti tene a londo na est ti si na ouest, azo ti lungo lê ti kobe ni nga na azo ti kongo lê ni ayeke sara kua ti ala nga ala yeke sara ngia legeoko. Nga, ti londo na ndo so lâ alondo dä ti si na ndo so lâ akui dä, wala ti londo na ndapre ti si na lakui, e yeke sara kua ni hio hio, e ku ape.
21 Tongana e kiri na peko angu 100 tongaso na e bâ tongana nyen la kete groupe ti awakua ti Nzapa ague aga “mara ti ngangu”, bê ti e “adö na asi na ngia”. (És. 60:5, 22). Zia si ngia ni so nga na yengo so e ye na Jéhovah, “Wa ti kua ni”, apusu e oko oko kue ti ngbâ ti mû mbage ti e na kota kua ti kongo lê ti kobe ni so, so ade ti sara mara ni lâ oko ape so!
^ par. 3 Tënë so Jésus atene ‘ayaka ni avuru awe’, aye peut-être ti sara tënë ti vuru bongo so azo ti Samarie, so Jésus abâ ala na gango ni, ayü ni.
^ par. 9 Ti hinga tënë mingi na ndo ti angu ni so nga na ambeni ngu so aga na pekoni, e wa mo ti diko lembeti 425-520 ti buku Les Témoins de Jéhovah : Prédicateurs du Royaume de Dieu, so na yâ ni, a fa tongana nyen la a sara lani kua ti kongo lê ti kobe ni ti londo na ngu 1919 ti si na ngu 1992.
^ par. 15 Ti hinga tënë mingi na ndo ni, bâ lembeti 303-320 ti buku Prophétie ti Isaïe, Lumière Teti Azo Kue: Mbage II.
^ par. 19 Akozo Wamandango Bible amä lani yâ ti kpengba tâ tënë so. Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti novembre ngu 1895, na Anglais, atene: “Tongana gi kete wungo ti blé la a peut ti bungbi ni, ti tâ tënë ti Bible, azo mingi alingbi ti mä ni. . . . Zo kue apeut ti fa tâ tënë ni so.”


c: text/html

text:
GIGI TI MBENI ZO
Lo regretté pëpe desizion so lo mû lani na ngoi so lo ngbâ maseka
NA NGOI so Nikolai Dubovinsky, ita ti âta ti mbi, aga nduru ti kui, lo bungbi ambeti so lo sû na yâ ni aye so asi na lo na yâ ti kua so lo sara na Jéhovah. Anzoni ye so asi na lo nga na aye ti ngangu so lo wara. Mingi ti aye ni asi na ngoi so a kanga lege na kua ti aTémoin ti Jéhovah na ngbene Union soviétique. Atâa na yâ ti angangu kpale, lo ngbâ lakue be-ta-zo nga gigi anzere na lo mingi. Âta Nikolai atene fani mingi so lo ye ti tene amaseka amä mbaï ti lo, tongaso mbi ye ti fa na ala ambeni kota tënë ti yâ ti mbaï ni. A dü lo na ngu 1926 na kete kodoro ti Podvirivka, na Chernivtsi Oblast, na Ukraine. Babâ na mama ti lo ayeke azo ti fango yaka.
NIKOLAI AYEKE FA NA E TONGANA NYEN LA LO WARA TÂ TËNË
Âta Nikolai akomanse tënë, lo tene: “Mbeni lâ na ngu 1941, yaya ti mbi Ivan aga na buku La Harpe de Dieu nga na buku Le divin Plan des Âges, a-Tour ti Ba Ndo nga na gbâ ti abrochure. Mbi diko ni kue. Bê ti mbi adö ti hinga so Zabolo la ayeke na gunda ti akpale kue ti dunia me a yeke Nzapa ape. Mbi diko nga a-Évangile na mbi bâ so mbi wara tâ tënë awe. Mbi fa tënë ti beku ti Royaume so mbi yeke na ni na azo na bê ti mbi kue. Na ngoi so mbi yeke diko lani ambeti so, mbi hinga ye mingi na ndo ti tâ tënë nga nzara ti gango wakua ti Jéhovah ahon ndo ti mbi.
“Mbi hinga lani so mbi yeke bâ ande pasi ndali ti mabe ti mbi. A yeke lani ngoi ti bira, nga mbi ye ti fâ zo ape. Mbi komanse ti bata na li aversê ti Bible, tongana Matthieu 10:28 nga na Matthieu 26:52, ti leke tere ti mbi ndali ti atara so ayeke ku mbi. Mbi leke na bê ti mbi ti ngbâ lakue be-ta-zo na Jéhovah, même tongana a yeke ti tene mbi kui, mbi yeke kui.
“Mbi wara ngu 18 na ngu 1944 na a hunda na mbi ti lï turugu. A yeke kozoni ti tene mbi duti na popo ti amba ti mbi awakua ti Nzapa la, a bungbi nga ambeni ita-koli so ngu ti ala alingbi na kua ti turugu ti sara kua ti turugu. E tene na akota zo ti kodoro ni polele so e yeke tiri bira ape. Ngonzo agbu ala ngangu, ala tene so tongana e lï turugu ape, a yeke mû na e kobe ape, a yeke mû na e angangu kua wala a yeke fâ gi e awe. E kiri tënë na mbeto ape, e tene: ‘E yeke na maboko ti ala. Me atâa nyen la ala sara na e, e yeke ngbâ lakue ti sara ye alingbi na commandement ti Nzapa so atene: “A lingbi mo fâ zo pëpe.”’—Ex. 20:13.
“A tokua mbi na ambeni ita-koli use na Bélarus ti sara kua na yâ ti yaka nga ti leke ada so abuba. Mbi ngbâ ti dabe ti mbi na aye ti sioni ti peko ti bira na ando so ayo na Minsk. Mbi bâ akeke ti tere ti lege so aga charbon. Kuâ ti azo nga na kuâ ti ambarata so alango na yâ ti canal nga na yâ ti gbako. Mbi bâ a-oto so azo adö azia, anene ngombe nga na ambage ti tere ti avion so abuba. Aye so ayeke aye ti peko ti kengo acommandement ti Nzapa.
“Bira ni ahunzi na ngu 1945, me a kanga e teti ngu bale-oko ndali ti so e ke ti tiri bira. Na yâ ti akozo ngu ota ni, e sara bungbi ape nga e wara ambeti ape. E yeke tokua lani lettre na ambeni ita-wali, me a gbu ala nga kue nga a hunda na ala ti sara kua na yâ ti camp ti sarango akua ti ngangu teti ngu 25.
“Na pekoni, a zi e na kanga na ngu 1950 kozo ti tene ngu bale-oko ni alingbi. Na ngoi so mbi yeke lani na kanga, mama ti mbi nga na ngambe ti mbi Maria aga aTémoin ti Jéhovah. Ade ayaya ti mbi aga lani aTémoin ape, me ala yeke manda Bible. Teti so mbi yeke fa tënë lani lakue, ndokua so abâ lege ti nzoni duti ti azo na Soviétique aye ti tokua mbi encore na kanga. Na pekoni, aita so asara kua ti ambeti ti e na gbe ti sese ahunda mbi ti mû maboko na ala. Mbi yeke lani na ngu 24.”
LEKENGO AMBETI TI E
“A-Témoin ti Jéhovah ayeke lani na ngia ti tene so, ‘tongana a kanga lege na kua ti Royaume na ndo ti sese, a yeke ngbâ ti sara ni na gbe ti sese.’ (aProv. 28:28). Na ngoi ni so, a yeke imprimé gbâ ti ambeti ti e na hondengo ni na gbe ti sese. Kozo place ti kua ti mbi ayeke lani na gbe ti da so yaya ti mbi Dmitry alango dä. Na mbeni ngoi mbi yeke sara yenga use sân ti sigigi. Tongana lampe amingo ndali ti so pupu ayeke dä ape, mbi yeke lango mbi ku juska pupu amû yâ ti da ni kue.
“Mbeni lâ, mbeni ita so mbi na lo e sara kua, ahunda mbi, a tene: ‘Nikolai, mo wara batême awe?’ Atâa so mbi sara na Jéhovah teti ngu 11, mbi wara batême ape. Tongaso, mbi na lo e sara lisoro na ndo ni, nga na bï ni mbi wara batême na ngu 26 na yâ ti mbeni kota ngu. Ngu ota na pekoni, a kiri amû na mbi ambeni kua, mbi ga membre ti Komite ti Kodoro. Na ngoi ni kâ, a soro aita-koli so a gbu ala ape ti sara kua na place ti ala so a gbu ala, a sara si kua ti Royaume angbâ lani ti gue na li ni.”
AKPALE SO MBI WARA NDALI TI SO MBI SARA KUA NA GBE TI SESE
“Kua ti ambeti so e yeke imprimé ni na gbe ti sese ason lani ahon kanga. Teti ngu mbasambala, ti tene apolicier abâ mbi ape, mbi gue na abungbi ape nga a yeke lani na mbi ti bâ lege ti abezoin ti mbi na lege ti yingo. Mbi yeke bâ lani afami ti mbi gi na ngoi so mbi gue na ndo ti ala. E yeke bâ tere lani mingi ape. Me ala comprendre mbi na akpengba mbi. Teti so mbi yeke gi bê ti mbi lakue nga a lingbi mbi sara hange asara si mbi woko kue. A lingbi e leke tere ti e lani ndali ti ye kue so alingbi ti si. Na tapande, na mbeni lakui apolicier use aga na da so mbi yeke dä. Mbi huru na lê ti fenêtre na mbi kpe na yâ ti gbako. Na pekoni mbi sigigi na lê ti kodoro, na ngoi so mbi mä mbeni bruit mbi kiri mbi lï gbako. Na ngoi so mbi mä toto ti ngombe, ge la mbi ga ti hinga so bruit so mbi mä fade so ayeke bruit ti alê ti ngombe la. Mbeni policier so ayeke tomba mbi amonté na ndo ti mbarata, lo tiré na ndo ti mbi juska alê ti ngombe ti lo ahunzi kue. Mbeni lê ti ngombe ni alï maboko ti mbi. Na nda ni, na peko ti so a tomba mbi kilomètre oku, mbi kpe mbi honde tere ti mbi na yâ ti gbako. Na pekoni, na ngoi so mbi yeke na devant ti ngbanga, mbi mä so ala tiré mbi fani 32.
“Teti so mbi ninga lani mingi na gbe ti sese, mbi kpa tâ gi zo ti kobela. Ye so asara si hio mbi mû kua so mbi yeke sara lani na amba ti mbi. Tongaso, mbi mû ngoi mingi ti duti na gbe ti lâ. Dutingo na gbe ti sese asara si mbi wara lani kpale ti seni. Mbeni lâ, mbi lingbi même pëpe ti gue na mbeni bungbi legeoko na aita ndali ti so mênë ayeke sigigi na hôn ti mbi nga na yanga ti mbi.”
A GBU NIKOLAI
“A bi mbi na kanga na lango 26 ti janvier, ngu 1957. Nze omene na pekoni, a tene tënë ti ngbanga so a dë na li ti mbi na Kota Da-ngbanga ti Ukraine. A dë ngbanga ti kuâ na ndo ti mbi na a hunda na ambeni zo ti tiré na ndo ti mbi, me ndali ti so a ke ti tene a dë ngbanga ti kuâ na li ti zo na yâ ti kodoro ni, a hunda na mbi ti sara kanga ti ngu 25. A hunda na azo miombe na popo ti e ti sara kua na yâ ti acamp ti sarango akua ti ngangu teti ngu 130. A tokua e na yâ ti acamp ti Mordovie, aTémoin 500 tongaso ayeke lani kâ. E yeke bungbi lani na yâ ti akete kete groupe na hondengo ni ti manda Tour ti Ba Ndo. Na peko ti so mbeni zo ti bango ndo na ndo ti azo ti kanga adiko ambeni périodique ti e so ala gbu na ngangu, lo tene: ‘Tongana ala ngbâ ti diko ambeti so, ala yeke wara ngangu mingi ye oko ayeke hon ndo ti ala ape.’ E yeke sara kua lakue na lege ni nga fani mingi e yeke sara kua ahon ti so a hunda na e ti sara. Me, mbeni turugu ti kota kamba ti camp ni adema, a tene: ‘Kua so ala yeke sara ge ayeke kota ye na lê ti e ape. E bezoin ti tene ala mä yanga ti e nga ala sara ye so e hunda na ala ti sara.’
“E yeke sara kua lakue na lege ni nga fani mingi e yeke sara kua ahon ti so a hunda na e ti sara”
LO NGBÂ LAKUE TI DUTI BE-TA-ZO
Na ngoi so a zi Âta Nikolai na yâ ti camp ti sarango akua ti ngangu na ngu 1967, lo mû maboko ti tene aye atambela nzoni na yâ ti acongrégation ti Estonie nga na Saint-Pétersbourg na Russie. Na tongo nda ti ngu 1991, a yeda pëpe na ngbanga so a dë na li ti e na ngu 1957 ndali ti so mbeni ye afa pëpe so e sara mbeni ye ti sioni. Na ngoi ni so, a zi tënë na li ti aTémoin mingi so abâ pasi mingi ndali ti aye ti ngangu so azo so ayeke na komandema asara na ala. Na ngu 1996, Nikolai ague na gbata ti Velikiye, Luki na Pskov Oblast. Gbata ni ayo kilomètre 500 na Saint-Pétersbourg. Lo vo mbeni kete da, na ngu 2003 a leke mbeni Da ti Royaume na ndo ti terrain ti lo. Laso, acongrégation use asara bungbi dä.
Mbi na koli ti mbi e sara kua na filiale ti aTémoin ti Jéhovah na Russie. Na mars, ngu 2011 nze mingi ape kozo ti tene Âta Nikolai akui, lo gue lo bâ e ti tanga ni. Atënë ti lo andu bê ti e mingi na ngoi so lo tene na e, lo tene: “Na bango ni, mbi bâ so lango mbasambala ti tene a ngoro tere ti kodoro ti Jéricho akomanse awe.” (Jos. 6:15). Lo yeke lani na ngu 85. Atâa so gigi ayeke lani ngangu na lo, lo tene: “Mbi yeke na ngia mingi so mbi soro ti sara na Jéhovah na ngoi so mbi ngbâ maseka. Mbi regretté lâ oko ape.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ala mû tere ti ala wani ti sara ye: na Taïwa
A SARA ngu oku awe, Choong Keon na wali ti lo Julie, so ala yeke na ngu 35 tongaso, asara kua ti pionnier permanent na gbata ti Sydney na Australie. Choong Keon atene: “E yeke sara lani mbeni kua ti nginza so amû ngoi ti e kue ape nga e duti nzoni. Ndo so e yeke lani dä ayeke pendere nga e vivre bien. A nzere na e ti duti na afami ti e nga na akamarade ti e.” Me, Choong Keon na Julie agi bê ti ala. Ngbanga ti nyen? Ala hinga so dutingo ti ala amû lege na ala ti sara na Jéhovah mingi, me mbeto asara ala ti changé ambeni ye na yâ ti fini ti ala.
Na pekoni, na ngoi ti mbeni kota bungbi so a sara na ngu 2009, ala mä mbeni diskur so andu bê ti ala mingi. Ita so amû diskur ni asara tënë droit na aita so alingbi ti fa tënë mingi ahon ti so ala yeke sara. Lo tene: “E mû mbeni tapande: Zo ti kpengo na oto alingbi ti turnê na mbage ti koli wala ti wali gi tongana lo yeke kpe na oto ni si. Legeoko nga, Jésus ayeke fa lege na e ti kono yâ ti kua ti e ti fango tënë, me gi tongana e yeke sara ngangu biani ti kono yâ ni.” * Choong Keon na wali ti lo Julie abâ so a yeke mo bâ mo tene ita ni ayeke sara tënë droit na ala. Gi na oko kota bungbi so, a hunda tënë na mbeni ita-koli na wali ti lo so ala yeke amissionnaire na kodoro ti Taïwan. Ala sara tënë ti ngia so ala wara na fango tënë nga ala fa so a yeke na bezoin ti awafango tënë mingi. Choong Keon na Julie akiri abâ so a yeke mo bâ mo tene a sara tënë ni droit na ala.
Julie atene: “Na peko ti kota bungbi ni, e sambela Jéhovah ti mû na e ngangu ti sara aye so a lingbi e sara ti gue na Taïwan.” Lo tene nga, lo tene: “Me mbeto ahon ndo ti e. A yeke lani mo bâ mo tene e ye ti tï mbeni ngu so alï mingi so lâ oko ade e tï ni ape.” Mbeni versê so amû maboko na ala ti gue ayeke na Zo-ti-fa-tene 11:4 so atene: “Lo so abâ lege ti pupu, fade lo lu le-kobe pëpe; na lo so abâ mbinda, fade lo fâ le-kobe pëpe.” Choong Keon atene: “E leke na bê ti e ti komanse ti ‘lu le-kobe nga ti fâ le-kobe ni’ ahon ti ‘luti na ti bâ gi ndo’.” Ala sambela mingi, ala diko ye na ndo ti gigi ti ambeni ita so ayeke amissionnaire, ala tokua gbâ ti alettre na lege ti Internet na ambeni ita so ague lani awe na Taïwan na aita ni akiri tënë na ni, ala kä a-oto ti ala na aye ti da ti ala, na nze ota na peko ti kota bungbi ni ala gue na Taïwan.
LO BÂ SO FANGO TËNË AGA NA ZO NGIA
Aita ahon 100 so alondo na akodoro wande ayeke fa tënë fadeso na Taïwan na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi. Ala londo na Australie, Grande-Bretagne, Canada, France, Japon, Corée, Espagne nga na Amerika. Ngu ti ala ayeke na popo ti ngu 21 ti si na ngu 73. Na popo ti ala mo yeke wara aita-wali ahon 50 tongaso so ayeke akumbamba. Nyen la amû maboko na aita so, so asara ye na bê ti ala kue, ti fa tënë na kodoro wande? Zia e bâ ni.
Laura, mbeni ita-wali so ayeke kumbamba, so alondo na Canada, ayeke sara kua ti pionnier na do ti Taïwan. Me, na yâ ti angu bale-oko so ahon, lo ye lani fango tënë oko ape. Lo tene: “Mbi yeke gue lani na fango tënë gi tongaso, me pëpe ndali ti so mbi ye ni.” Na pekoni, akamarade ti lo so ayeke na Canada ahunda na lo ti tene lo na ala ague na Mexique ti fa tënë teti nze oko. Laura atene: “A yeke kozo ti tene mbi mû ngoi mingi ti fa tënë tongaso la, na ti so ni so fango tënë ni anzere!”
Ye so asi na Laura so apusu lo ti bâ ye so lo lingbi ti sara ti gue na mbeni congrégation so a yeke tene mbeni yanga ti kodoro nde dä na Canada. Lo zia iri ti lo na ekole ti mandango Chinois, lo fa tënë legeoko na ambeni ita so ayeke aChinois, nga lo leke na bê ti lo ti gue na Taïwan. A si na septembre, ngu 2008 lo gue na Taïwan. Laura atene: “A sara nduru na ngu oko la mbi ga ti duti nzoni na fini ndo so mbi gue dä. Me ti fadeso, mbi pensé ti kiri na Canada kete ape.” Lo bâ kua ti fango tënë kâ tongana nyen? Lo tene: “A nzere na mbi mingi. Ti bâ so azo so ayeke manda Bible achangé aye na yâ ti fini ti ala na pekoni so ala hinga Jéhovah, a yeke mbeni ye so amû ngia na mbi mingi ahon aye kue. Fango tënë na Taïwan amû lege na mbi ti wara mara ti kota ngia so fani mingi.”
ALA HON NDO TI KPALE TI TENENGO YANGA TI KODORO
Brian na wali ti lo Michelle, so ngu ti ala ayeke 35 tongaso, alondo na Amerika ague na Taïwan a sara ngu miombe awe. Na tongo nda ni, ala pensé so ala fa tënë nzoni ape. Me mbeni ita, so ayeke missionnaire aninga, atene na ala, atene: “Même tongana ala mû gi mbeni tract na mbeni zo, a lingbi ala girisa ape so peut-être a yeke kozo ti tene zo ni so amä tënë na ndo ti Jéhovah la. Tongaso, ala sara mbeni kota ye na yâ ti kua ti fango tënë awe la.” Tënë ti dengo bê so amû maboko na Brian na Michelle mingi ti ngbâ ti fa tënë. Mbeni ita-koli ni atene na ala, a tene: “Ti tene bê ti ala anze ape, a yeke nzoni ala gi pëpe ti bâ wala ala yeke gue na li ni na mandango Chinois lâ oko oko me ala gi ti bâ ni na ngoi ti akota bungbi oko oko.” Na nda ni, ala gue na li ni na laso ala yeke anzoni pionnier.
Nyen la alingbi ti pusu mo ti manda mbeni yanga ti kodoro nde? Gi ti gue na kodoro so mo ye ti gue dä ti fa tënë. Tongana mo si kâ awe, gue na abungbi, sara kamarade na aita ti ndo ni nga gue na ala legeoko na fango tënë. Brian atene: “Tongana mo bâ so azo mingi ayeda na tënë ti Royaume nga mo bâ so aita ti ndo ni aye tere mingi, ye so ayeke pusu mo ti gue ti fa tënë na kodoro wande.”
KA TI KUA TI NGINZA?
Mingi ti aita so ague na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi na Taïwan ayeke fa Anglais na azo ti wara na nginza ti vo na aye so ala yeke na bezoin ni. Kristin na Michelle akä asusu so a iri ni saumon. Kristin atene: “Kozo mbi kä ni lâ oko ape, me so mbi sara ni amû maboko na mbi ti ngbâ na kodoro ni.” A si na mbeni ngoi, Kristin awara aclient so ayeke vo aye ti lo lakue. Kua so lo sara so, so amû ngoi ti lo kue ape so, amû maboko na lo ti bâ lege ti abezoin ti lo na ti wali ti lo, nga a sara si ala yeke na ngoi mingi ti sara kota kua ti ala so ayeke kua ti pionnier, kua ti gingo azo.
YE KUA SO MO GUE TI SARA
William na wali ti lo Jennifer, alondo na Amerika, asi na Taïwan a sara ngu mbasambala tongaso awe. William atene: “Ti manda mbeni yanga ti kodoro, ti sara kua ti pionnier, ti bâ lege ti congrégation nga ti gi nginza ndali ti sewa, a sara si na ambeni ngoi zo anze kue.” Nyen la amû maboko na ala ti hon ndo ti kpale so nga ti duti na ngia lakue? Ala gi ti zia na gbele ala aye so ala lingbi ti si dä. Na tapande, ala gi gi hio hio ape ti hinga yanga ti Chinois, na bê ti ala anze ape atâa so ala gue na li ni yeke yeke.
William adabe ti lo na tënë so mbeni surveillant so ayeke gue na ando nde nde atene na lo. Surveillant ni atene na lo so, tongana e zia mbeni ye ti yingo na gbele e, a yeke nzoni e sara aye so ayeke mû lege na e ti si na ye so e zia na gbele e. William atene so wango so amû maboko na lo nga na wali ti lo ti duti nduru ti changé ambeni ye, ti mä wango ti aita so amû li ni na yâ ti congrégation so ala yeke dä, nga ti changé fason ti sarango ye ti ala ti mû lege na ala ti fa tënë nzoni na fini ndo so ala yeke dä. Lo tene nga, lo tene: “Wango ni amû nga maboko na e ti pensé ti mû ambeni ngoi ti bâ pendere ti ndo so e gue ti fa tënë dä.”
Legeoko tongana William na Jennifer, Megan, mbeni ita-wali pionnier so ayeke kumbamba so alondo na Amerika, ayeke fa tënë na ngia na ngoi so lo yeke gi ti si na ye so lo zia na gbele lo so a yeke ti tene yanga ti Chinois nzoni mingi. Na anda-yenga lo yeke gue na fango tënë legeoko na ambeni ita so ayeke fa tënë na yâ ti mbeni pendere territoire: port ti Kaohsiung, kota place ti lutingo ti abateau na Taïwan. Megan awara lege ti fa tënë na yâ ti abateau oko oko nga lo fa tënë na azo ti gbungo susu so alondo na Bangladesh, Inde, Indonésie, Philippines, Thaïlande, nga na Vanuatu. Lo tene: “Teti so azo ti gbungo susu ni ayeke duti na port ni gi teti kete ngoi, e yeke manda Bible na ala gi na lê ni lê ni. Ti fa tënë na ala kue, fani mingi mbi bungbi ala osio wala oku si mbi manda Bible na ala.” Lo yeke sara tongana nyen ti manda yanga ti Chinois? Lo tene: “Mbi ye lani ti hinga ni hio, me mbi dabe ti mbi na tënë so mbeni ita-koli atene na mbi, lo tene: ‘Sara ye so mo lingbi ti sara na Jéhovah ayeke bâ lege ti tanga ni.’”
AITA-WALI KUMBAMBA SO AYEKE FA TËNË NA KODORO WANDE
Kozo ti tene Cathy, so ayeke na Grande-Bretagne ague na kodoro wande ti fa tënë, lo gi mbeni kodoro so mbeni ita-wali so ayeke kumbamba alingbi ti gue ti fa tënë dä sân ti tene a sara sioni na lo. Lo fa gingo bê ti lo na Jéhovah na yâ ti sambela nga lo sara alettre lo tokua na gbâ ti afiliale ti hinga kpale wa la aita-wali so ayeke kumbamba alingbi ti wara na yâ ti akodoro ni. Na pekoni, lo bâ akiringo tënë so afiliale ni atokua na lo nzoni, na lo bâ so Taïwan la ayeke nzoni ndo so lo lingbi ti soro ni.
Na ngu 2004, na ngoi so Cathy ayeke na ngu 31, lo gue na Taïwan, kâ lo gi ti duti na gbâ ti aye ape. Lo tene: “Mbi hunda aita ti fa na mbi anzoni ndo so ngere ti alê ti keke nga na ti akugbe ti kasa ayeke ngangu ape. Anzoni wango ti ala amû maboko na mbi ti buba nginza ti mbi kirikiri ape.” Nyen la amû maboko na lo ti ngbâ ti duti na mbeni fini so ahunda aye mingi ape so? Cathy atene: “Mbi yeke sambela Jéhovah fani mingi ti mû maboko na mbi ti zia bê ti mbi gi na ndo ti senge kobe so mbi yeke te nga na abongo ti mbi so ngere ni ayeke ngangu ape. Mbi bâ so Jéhovah akiri tënë na asambela ti mbi na lege so lo mû maboko na mbi ti duti na ngia atâa so mbi yeke na aye kue so mbi yeke na bezoin ni ape.” Lo tene nga, lo tene: “Mbi ye ti duti na mbeni fini so ahunda aye mingi ape ndali ti so amû lege na mbi ti zia li ti mbi na ndo ti kua ti Jéhovah.”
Cathy aduti na mbeni fini so ahunda aye mingi ape nga lo yeke na ngia. Lo fa ndani lo tene: “Mbi wara lege ti fa tënë na mbeni ndo so azo mingi ayeda na nzoni tënë. Mbi yeke na ngia mingi.” Na ngoi so lo si na Taïwan, congrégation ti Chinois ayeke lani gi use na gbata so lo komanse kua ti pionnier dä, me fadeso acongrégation aga mbasambala. Cathy atene: “Ti bâ na lê ti mbi wani mara ti guengo na li ni tongaso nga ti mû mbage na kua ti kongo lê ti kobe asara si mbi yeke na kota ngia lâ na lâ.”
“ALA YEKE MÊME LANI NA BEZOIN TI MBI”
Nyen la asi na pekoni na Choong Keon na Julie so e sara tënë ti ala fade na tongo nda ti article so? Na tongo nda ni, Choong Keon abâ atene lo yeke sara kua mingi na yâ ti congrégation ape ndali ti so lo hinga Chinois nzoni ape. Me aita ti congrégation so lo yeke dä apensé ti ala tongaso ape. Choong Keon atene: “Na ngoi so a kangbi yâ ti congrégation ti e use, mbi yeke wakua ti mungo maboko na a kiri a mû na mbi gbâ ti akua na ndo ti akua so mbi sara. Na ngoi ni so, mbi bâ biani so mbi yeke sara kua na ndo so bezoin ayeke dä mingi.” Na ngia na yanga, lo tene: “Tere ti mbi anzere mingi so ala yeke même lani na bezoin ti mbi.” Laso, Choong Keon ayeke ancien. Julie atene nga, a tene: “E bâ so e sara ye so e ga ti sara nga e wara ngia so ade e wara lâ oko ape. E ga ge ti mû maboko, me e bâ so aye so asi na e ge amû maboko na e. E mû merci mingi na Jéhovah so amû lege na e ti ga ti fa tënë ge.”
Na yâ ti akodoro mingi, bezoin ti awango tënë ayeke mingi. Mo ga nduru ti hunzi ekole awe nga mo yeke hunda tere ti mo na ndo ti ye so mo yeke sara na yâ ti gigi ti mo? Mo yeke kumbamba nga mo ye ti sara kua mingi na yâ ti bungbi ti Jéhovah? Mo ye ti tene azo ti sewa ti mo adabe ti ala na pendere kua so ala sara na Jéhovah? Mo gue na retraite awe, na mo yeke na anzoni ye so asi na mo na yâ ti gigi ti mo so mo ye ti sara tënë ni na azo? A yeke nzoni mo hinga so mo yeke wara aye ti nzoni mingi tongana mo yeda ti gue na ndo so bezoin ti awafango tënë ti Royaume ayeke dä mingi ti mû lege na mo ti fa tënë mingi ahon ti so mo yeke sara fadeso.
^ par. 3 Bâ buku ‘Fa nda ti tënë ni kue’ na ndo ti Royaume ti Nzapa, chapitre 16, paragraphe 5-6.


text:
Wato-ti-Christ ayeke zo wa?
Ade ti ninga ape, a sigigi na mbeni sioni film so iri ni ayeke Wato-ti-Christ.
Mbeni groupe ti azo ti hengo bia, so azo ahinga ala mingi, azia iri ti mbeni album ti bia ti ala Kota wato-ti-Christ.
Friedrich Nietzsche, mbeni wandara so ayeke lani na fini na popo ti ngu 1800 ti si na ngu 1900, azia iri ti mbeni buku ti lo Wato-ti-Christ.
Ti londo na ngu 500 ti si na ngu 1500, agbia nga na atogbia ayeke iri ka awato ti ala awato-ti-Christ.
Martin Luther, so ayeke mbeni kota zo ti Nzapa na Allemagne, afa lani apape tongana awato-ti-Christ.
ASARA angu mingi awe la a yeke zia iri “wato-ti-Christ” na ndo ti agbia nga na ndo ti afilm. Tongaso, a yeke na lege ni ti hunda tere ti e na atënë so: Wato-ti-Christ ni ayeke zo wa? Eskê tënë ni so abâ nga e laso? Biani, kozo ndo so e doit ti komanse ti gi ti hinga kiringo tënë ni dä ayeke na yâ ti Bible, ndali ti so tënë “wato-ti-Christ” asigigi dä fani oku.
A FA WATO-TI-CHRIST NI
Gi bazengele Jean oko la asû tënë “wato-ti-Christ” na yâ ti Bible. Lo fa wato-ti-Christ ni tongana nyen? Na yâ ti kozo mbeti ti lo, so iri ti lo la ayeke na ndo ni, a tene: “Amolenge so mbi ndoye ala mingi, so ayeke ndangba ngbonga ni la. Na legeoko tongana ti so ala mä so wato-ti-Christ ayeke ga, même fadeso awato-ti-Christ mingi aga awe. Ni la, e hinga so a yeke ndangba ngbonga ni la. Azo so alondo lani na popo ti e si ala sigigi, me ala yeke lani ti e pëpe. . . . Zo ti mvene ni ayeke zo wa? A yeke lo so ake so Jésus ayeke Christ. So wato-ti-Christ ni la, zo so ake Babâ ni nga na Molenge ni.”—1 Jean 2:18, 19, 22.
Bazengele Jean ahinga so wato-ti-Christ ayeke azo kue so, na mbana, ayeke fa atënë ti mvene na ndo ti Jésus Christ nga ayeke ba yâ ti aye so lo fa
Nyen la e manda na yâ ti tënë so? So Jean asara tënë ti “awato-ti-Christ,” aye ti fa so wato-ti-Christ ayeke pëpe mbeni zo oko, me a yeke mbeni groupe ti azo. Azo wala abungbi so ayeke awato-ti-Christ ayeke tene atënë ti mvene, ala ke ti yeda so Jésus ayeke Christ, wala Messie, nga ala fa songo so ayeke na popo ti Nzapa na Molenge ti Lo, Jésus Christ, na mbeni fason so ayeke na lege ni ape. Abungbi ti azo ni so atene ala la ayeke Christ wala ala ga na iri ti lo. Me, teti so “azo [ni] so alondo lani na popo ti e si ala sigigi,” ala ke tâ fango ye so alondo na Bible. Na ndo ni, groupe ti azo ni so ayeke lani dä na ngoi so Jean asû mbeti ti lo, so ti tene “ndangba ngbonga ni”, so a yeke peut-être hunzingo ti ngoi ti abazengele.
Nyen la Jean akiri atene na ndo ti wato-ti-Christ ni? Lo gboto mê ti e na ndo ti aprophète ti wataka, lo tene: “Tënë kue so yingo atene so atene Jésus Christ aga na yâ ti mitele, tënë ni so alondo na Nzapa. Me tënë kue so yingo atene na so atene Jésus aga na yâ ti mitele pëpe alondo na Nzapa pëpe. Nga, so ayeke tënë ti yingo so alondo na wato-ti-Christ la so ala mä tënë ti gango ni awe, na fadeso a bâ gigi na yâ ti dunia so awe.” (1 Jean 4:2, 3). Na pekoni, na yâ ti use mbeti ti lo, lo kiri na ndo ti tënë so, lo tene: “Gbâ ti azo ti handango azo abâ gigi na yâ ti dunia so awe. Ala yeke azo so ayeda pëpe so Jésus Christ aga na yâ ti mitele. So ayeke zo ti handango azo na wato-ti-Christ ni la!” (2 Jean 7). A yeke polele so, Jean ahinga so wato-ti-Christ ayeke azo kue so, na mbana, ayeke fa atënë ti mvene na ndo ti Jésus Christ nga ayeke ba yâ ti aye so lo fa.
“APROPHÈTE TI WATAKA” NGA NA “ZO-TI-KPENGO-NDIA-PËPE”
Angu mingi kozoni si Jean asara tënë na ndo ti azo so ayeke handa amba ti ala na atënë ti mvene ni so, Jésus Christ awa lani adisciple ti lo, lo tene: “Ala sara hange na aprophète ti wataka so ayeke ga na ala na so ayü poro ti tere ti ngasangbaga, me na gbe ni, ala yeke ambo ti ngonda so nzara ahon ndo ti ala.” (Matthieu 7:15). Legeoko nga, bazengele Paul agboto lani mê ti aChrétien ti Thessalonique, lo tene: “Zia mbeni zo ahanda ala na mbeni ye oko pëpe, ngbanga ti so lâ ni so ayeke ga kozoni pëpe si kengo tënë alondo nga a hinga zo-ti-kpengo-ndia-pepe, molenge so a yeke futi lo ande.”—2 aThessalonicien 2:3.
Tongaso, na ngoi ti akozo Chrétien, aprophète ti wataka nga na a-apostat akomanse même lani awe ti gi ti buba yâ ti congrégation ti aChrétien. “Wato-ti-Christ” so Jean asara tënë ni so ayeke azo kue so ayeke fa atënë ti mvene na ndo ti Jésus Christ nga ayeke ba yâ ti aye so lo fa. Tënë ti bê ti Jéhovah la Paul afa ni na gigi tongana lo tene ala yeke tongana “molenge so a yeke futi lo ande.”
SARA HANGE NA AFANGO YE TI AWATO-TI-CHRIST TI LASO
Ka ti laso ayeke tongana nyen? Azo nga na abungbi so ayeke wato-ti-Christ angbâ lakue ti ke Christ nga na aye so lo fa. Ala yeke fa atënë ti mvene nga ala yeke sara si azo ahinga pëpe mbilimbili kangbi so ayeke na popo ti Jéhovah Nzapa, so ayeke Babâ ni, nga na Jésus Christ, so ayeke Molenge ti Lo. A lingbi e sara hange na mara ti atënë ti mvene so abungbi ti Nzapa ayeke fa. Ni la, zia e bâ ambeni tapande use.
A sara angu mingi awe, a-eglize ayeke fa tënë ti Trinité, na tenengo so Babâ ni nga na Molenge ni ayeke oko. Awato-ti-Christ ayeke sara si azo ahinga pëpe mbilimbili kangbi so ayeke na popo ti Jéhovah Nzapa nga na Jésus Christ. Ye ni so ayeke kanga lege na azo so aye tâ na bê ti ala kue ti mû tapande ti Jésus Christ nga ti ga nduru na Nzapa, tongana ti so Bible awa ala ti sara.—1 aCorinthien 11:1; Jacques 4:8.
A-eglize ni akiri asara si li ti azo aga kirikiri na lege so ala yeke wa azo ti sara kua gi na aBible so a zi iri ti Nzapa, Jéhovah, na yâ ni. Ala sara tongaso, atâa so iri Jéhovah asigigi fani 7000 tongaso na yâ ti Bible na ngoi so a sû ni ândö. Ye ti pekoni ayeke so wa? A yeke so, a kiri a ga tâ ngangu mingi ti hinga tâ Nzapa ni mbilimbili.
Andâ, hingango iri ti Nzapa, Jéhovah, ayeke mû maboko na gbâ ti azo so aye biani ti voro Nzapa ti ga nduru na lo. A yeke ye so asi lani na Richard la. Lo rappelé na mbeni lisoro so ambeni Témoin ti Jéhovah use asara na lo. Lo tene: “Ala fa na mbi, na yâ ti Bible, so iri ti tâ Nzapa ayeke Jéhovah. A nzere na mbi mingi ti bâ so Nzapa ayeke na iri, na a yeke kozo ti tene mbi mä ni la.” A to nda ni na ngoi ni so, Richard achangé aye na yâ ti fini ti lo ti sara ye alingbi na andia ti Bible nga ti nzere na lê ti Jéhovah. Lo tene: “Hingango iri ti Nzapa la amû maboko na mbi ti lë mbeni kpengba songo na lo.”
A sara angu mingi awe la awato-ti-Christ ayeke sara si azo kutu mingi angbâ na yâ ti vukongo ndo na lege ti yingo. Me, na mandango Bible, so ayeke tënë ti yanga ti Nzapa, e lingbi ti hinga mbilimbili azo so ayeke wato-ti-Christ nga e sara hange na atënë ti mvene so ala yeke fa ti handa na azo.—Jean 17:17.
TI HINGA AMBENI TËNË
Dunia so ayeke biani na tïtî zo wa?
Kiringo tënë ti Bible alingbi ti duti nde na ye so mo pensé na ni. Bâ ndani so a lingbi mo gi ti hinga kiringo tënë ni nga na aye so ayeke si ande.
Nzapa ayeke na iri?
Nzapa ayeke na atitre mingi so na popo ni, Lo ti Ngangu Ahon Kue, Lo so aleke aye kue, nga na Seigneur. Me a sara kua na tâ iri ti Nzapa ahon fani 7 000 na yâ ti Bible.


text:
‘Jéhovah Nzapa ti e ayeke Jéhovah oko’
“I mä, O Israël! L’Éternel Nzapa ti e ayeke L’Éternel oko!” —DEUT. 6:4.
ABIA: 138, 112
1, 2. (a) Ngbanga ti nyen azo mingi ahinga atënë ti versê ti Deutéronome 6:4? (b) Moïse atene atënë so lani ngbanga ti nyen?
A SARA angu ngbangbo mingi awe, aJuif amû atënë so ayeke na yâ ti versê ti Deutéronome 6:4 so tongana mbeni sambela so ayeke nde. Ala yeke tene ni lani lâ na lâ, na ndapre nga na lakui. Ala iri sambela ni Shema, so ayeke kozo tënë ti versê ni na yanga ti Hébreu. Na lege ti sambela so, aJuif so aye Nzapa mingi ayeke fa so ala mû vorongo ti ala gi na Nzapa oko.
2 Atënë so ayeke mbage ti ndangba diskur so Moïse amû lani na mara ti Israël so abungbi na yando ti Moab na ngu 1473 kozo ti Christ. Mara ni ayeke lani nduru ti fâ ngu ti Jourdain ti mû Sese ti Zendo (Deut. 6:1). Moïse so ayeke na li ti ala asara ngu 40 awe, aye ti tene ala sara mbeto ape tongana ala tingbi na akpale so ayeke ku ala. Ala yeke na bezoin ti zia bê ti ala na ndo ti Jéhovah nga ti duti be-ta-zo na lo tongana Nzapa ti ala. Andangba tënë ti Moïse amû ngangu na ala lani mingi ti sara tongaso. Na peko ti so Moïse afa na mara ni aCommandement Bale-oko nga na ambeni ndia so Jéhovah amû, lo sara kpengba tënë so ayeke na Deutéronome 6:4, 5. (Diko ni.)
3. Ahunda wa la e yeke bâ na yâ ti article so?
3 So azo ti Israël abungbi lani ka legeoko na Moïse so, a de ala hinga atene Jéhovah ayeke oko Jéhovah ti ala ape? Ala hinga. Azo ti Israël so ayeke be-ta-zo ahinga Nzapa nga ala yeke voro lani Nzapa oko so ayeke Nzapa ti akotara ti ala Abraham, Isaac na Jacob. Ka ngbanga ti nyen la Moïse adabe ti ala lani so Jéhovah Nzapa ti ala ayeke “Jéhovah oko”? So Jéhovah ayeke oko, tongana nyen la a gue oko na ndoyengo lo na bê ti e kue, na âme ti e kue nga na ngangu ti e kue tongana ti so a fa na versê 5 ni so? Atënë ti versê ti Deutéronome 6:4, 5 abâ e laso tongana nyen?
‘JÉHOVAH AYEKE OKO’
4, 5. (a) Mbeni nda ti tënë ‘oko Jéhovah’ ayeke nyen? (b) Tongana nyen la Jéhovah ayeke nde na anzapa ti amara?
4 Oko. Tënë ‘oko Jéhovah’ aye ti tene Jéhovah ayeke oko, mbeni zo ti lingbi na lo wala so ayeke tongana lo ayeke dä ape. Moïse asara tënë so lani ngbanga ti nyen la? Na bango ni, na ngoi so Moïse ayeke sara tënë so, lo yeke pensé lani pëpe na tënë ti trinité. Jéhovah la acréé yayu na sese, lo yeke Gbia ti dunia kue. Lo yeke oko tâ Nzapa nga mbeni nzapa so ayeke tongana lo ayeke dä ape (2 Sam. 7:22). Tongaso, Moïse ayeke dabe ti azo ti Israël lani so a lingbi ala voro gi Jéhovah oko. A lingbi ala sara ye pëpe tongana ti amara so angoro ala, so avoro lani anzapa nde nde nga na anzapa-wali. Amara so amä na bê so anzapa ti ala ni ayeke na ngangu na ndo ti ambeni ye na yâ ti dunia.
5 Na tapande, azo ti Égypte ayeke voro lani Ra, nzapa ti lâ, Nout, nzapa-wali ti le-nduzu, Geb, nzapa ti sese, Hapi, nzapa ti Nil nga na gbâ ti anyama. Jéhovah afa so lo yeke kota ahon anzapa ti wataka so na ngoi so lo ga na aye ti ngangu bale-oko na ndo ti kodoro ni. Azo ti Canaan ayeke voro lani Baal mingi, nzapa ti wataka so ala tene lo sara si azo ayeke dü. Ala bâ nga atene lo yeke nzapa ti le-nduzu, ti ngu-nzapa nga na ti kota pupu so ayeke yä. Na ando mingi, azo ni azia bê ti ala na Baal ti bata ala (Nom. 25:3). A lingbi azo ti Israël ahinga so Nzapa ti ala ayeke gi ‘Jéhovah oko’ ‘tâ Nzapa’.—Deut. 4:35, 39.
6, 7. Tënë “oko” aye nga ti tene nyen? Tongana nyen la Jéhovah afa so lo yeke “oko”?
6 Lo changé pëpe nga lo yeke be-ta-zo. Tënë ‘oko Jéhovah’ aye nga ti tene so zo alingbi lakue ti zia bê na ndo ti aye so Jéhovah Nzapa aleke na bê ti lo ti sara nga na akusala ti lo. Tënë ti yanga ti lo ayeke gi oko. Lo yeke lakue be-ta-zo, lo changé ape nga lo yeke tene tâ tënë. Na tapande, lo tene lani na Abraham so amolenge ti yâ ti lo ayeke sara kodoro na Sese ti Zendo. Lo sara gbâ ti angangu miracle ti sara si tënë ti lo so aga tâ tënë. Atâa so ngu 430 ahon na peko ti so Jéhovah amû zendo so, lo changé pëpe ye so lo leke na bê ti lo lani ti sara.—Gen. 12:1, 2, 7; Ex. 12:40, 41.
7 Angu ngbangbo mingi na pekoni, Jéhovah atene so azo ti Israël ayeke atémoin ti lo, nga lo tene na ala: “Mbi yeke Lo; a sara mbeni Nzapa kozoni na Mbi pëpe, na fade a sara mbeni Nzapa na peko ti Mbi pëpe.” Ti fa na ala so lo yeke changé ape, lo kiri lo tene: “Lakue lakue Mbi yeke Lo.” (És. 43:10, 13; 44:6; 48:12). Azo ti Israël ayeke voro lani mbeni Nzapa so achangé ape nga so ayeke be-ta-zo. So tâ kota pasa! E nga kue e yeke na oko pasa so laso.—Mal. 3:6; Jacq. 1:17.
8, 9. (a) Nyen la Jéhovah ahunda na awakua ti lo? (b) Tongana nyen la Jésus afa ye so tënë ti Moïse aye ti tene?
8 Biani, Moïse adabe ti mara ni lani so Jéhovah ayeke changé ape, lo yeke ngbâ lakue ti ndoye ala nga ti bi bê na ndo ti ala. Ni la, Jéhovah ahunda ti tene ala voro gi lo oko nga ala ndoye lo na bê ti ala kue, na âme ti ala kue nga na ngangu ti ala kue. Amolenge nga kue ayeke voro lani gi Jéhovah oko ndali ti so ababâ na amama ti ala ayeke fa ye na ala na ngoi kue so lege azi.—Deut. 6:6-9.
9 So Jéhovah achangé pëpe aye so lo leke na bê ti lo ti sara, a yeke polele so akpengba ye so lo hunda na atâ wakua ti lo laso angbâ gi a-oko ni. Ti tene Jéhovah ayeda na vorongo so e yeke mû na lo, a lingbi e nga kue e voro gi lo oko nga e ndoye lo na bê ti e kue, na bibe ti e kue nga na ngangu ti e kue. A yeke tâ gi ye so Jésus atene lani na mbeni zo so ahunda tënë na lo la. (Diko Marc 12:28-31.) Tongaso, zia e kue e bâ tongana nyen la e lingbi ti fa na lege ti asarango ye ti e so e yeda biani so ‘Jéhovah Nzapa ti e, ayeke gi Jéhovah oko.’
VORO GI JÉHOVAH OKO
10, 11. (a) Ti voro gi Jéhovah lo oko aye ti tene nyen? (b) Tongana nyen la amaseka Hébreu so ayeke lani na Babylone afa so ala yeke voro gi Jéhovah lo oko?
10 Ti tene Jéhovah aduti oko Nzapa ti e, a lingbi e voro gi lo oko. E yeke kangbi pëpe yâ ti vorongo so e yeke mû na lo wala e yeke voro nga pëpe ambeni nzapa nde nga e yeke yôro pëpe na yâ ti vorongo so e yeke mû na lo, asioni pensé nga na asarango ye so alondo na ambeni bungbi ti vorongo nzapa nde. A lingbi e hinga so Jéhovah ayeke pëpe gi mbeni senge nzapa na popo ti gbâ ti anzapa, nga lo yeke pëpe gi mbeni nzapa so ayeke kota nga na ngangu mingi na popo ti anzapa ni so. A lingbi e voro gi Jéhovah lo oko.—Diko Apocalypse 4:11.
11 Na yâ ti mbeti ti Daniel, e diko ye na ndo ti amaseka Hébreu Daniel, Hanania, Mishaël na Azaria. Ala fa so ala yeke voro gi Jéhovah lo oko na lege so ala ke ti te akobe so ayeke sioni nga ala ke ti kuku na gbe ti yanda ti lor ti Nebucadnetsar. Ti ala, Jéhovah la aga na kozo ndo, ala peut ti yeda ti voro mbeni nzapa nde ape.—Dan. 2:1–3:30.
12. Tongana e yeke voro gi Jéhovah oko, nyen la a lingbi e sara hange na ni?
12 Ti voro gi Jéhovah oko, a lingbi e sara hange si ambeni ye amû pëpe place ti vorongo so alingbi gi na lo oko. Aye ni so alingbi ti duti aye wa? Na yâ ti aCommandement Bale-oko, Jéhovah afa polele na azo ti lo so a lingbi ala voro ambeni nzapa nde na lo ape nga a lingbi ala ke alege ti vorongo ayanda kue (Deut. 5:6-10). Laso, yâ ti vorongo ayanda ayeke mingi, a lingbi ti duti ngangu ti hinga ambeni. Me ye so Jéhovah ahunda na awakua ti lo achangé ape: lo yeke lakue ‘Jéhovah oko’. Zia e bâ ye so aye ti tene ndali ti e laso.
13. Nyen la e lingbi ti komanse ti ye ni mingi ahon Jéhovah?
13 Na aColossien 3:5 (diko ni), e wara kpengba wango so a mû na aChrétien na ndo ti ye so alingbi ti buba yâ ti songo so ala yeke na ni gi na Jéhovah. Bâ so a tingbi sarango bê ti ye na vorongo ayanda. Senge ape, ngbanga ti so tongana e sara nzara ti mbeni ye ngangu, na tapande, nginza wala mbeni ye so ngere ni ayeke ngangu, a lingbi ti komande fini ti e na a yeke ga tongana mbeni kota nzapa ti e. Me tongana e diko versê ni kue, e yeke bâ polele so tanga ti asiokpari kue so a sara tënë ni so ague oko na sarango bê ti ye so ayeke vorongo yanda. Tongana nzara ti aye tongaso agbu bê ti e ngangu, e lingbi ti komanse ti ye ni mingi ahon Jéhovah. Na pekoni, e yeke bâ Jéhovah encore ape tongana ‘Jéhovah oko’. E ye si ye tongaso asi lâ oko ape.
14. Wango wa la bazengele Jean amû lani?
14 Bazengele Jean amû mbeni wango so ague oko na tënë so na ngoi so lo tene tongana mbeni zo andoye aye so ayeke na yâ ti dunia so, so ti tene “nzara ti mitele, nzara ti lê na sarango baba ti akungba so zo ayeke na ni,” andâ “ndoye ti Babâ ni ayeke na yâ ti lo pëpe”. (1 Jean 2:15, 16). Tongaso, a lingbi e gi lakue ti bâ yâ ti bê ti e ti bâ wala e ndoye dunia so. Peut-être bê ti e akomanse ti ye angia, akamarade nga na fason ti yungo bongo na ti lekengo kuä ti li ti azo ti dunia so. Wala peut-être e ye ti wara ‘akota ye’ na lege ti mandango mbeti ayo (Jér. 45:4, 5). E yeke na yanga ti fini dunia so a mû zendo ni na e. Tongaso, a yeke kota ye mingi ti bata akpengba tënë ti Moïse so na li. Tongana e hinga nga e yeda biani so ‘Jéhovah Nzapa ti e ayeke Jéhovah oko’, e yeke sara kue ti voro gi lo oko na lege so lo yeda na ni.—aHéb. 12:28, 29.
BATA BEOKO TI CONGRÉGATION
15. Ngbanga ti nyen Paul adabe ti aChrétien lani so Jéhovah ayeke gi ‘Jéhovah oko’?
15 Tënë ‘Jéhovah oko’ amû maboko na e ti hinga so Jéhovah aye ti tene awakua ti lo aduti beoko nga ala zia gi oko ye na gbele ala na yâ ti gigi ti ala. Na yâ ti congrégation ti akozo Chrétien, a yeke wara lani aJuif, aGrec, aRomain nga na azo ti ambeni mara nde. Kozo, anzapa ti ala, asarango ye ti ala na aye so ala ye ayeke nde nde. Ndani la, a yeke lani ngangu na ambeni ti yeda na fini lege so a yeke voro na Nzapa wala ti zia lege ti angbene sarango ye ti ala kue. Bazengele Paul abâ so a yeke nzoni lo dabe ti ala so aChrétien ayeke gi na Nzapa oko, Jéhovah.—Diko 1 aCorinthien 8:5, 6.
16, 17. (a) Prophétie wa la angbâ ti ga tâ tënë laso? Ye ti pekoni ayeke nyen? (b) Nyen la alingbi ti buba yâ ti beoko ti e?
16 Ka ti congrégation ti laso ayeke tongana nyen? Prophète Ésaïe atene kozo awe so “na lâ ti nda ni,” azo na popo ti amara kue ayeke ga ti voro Jéhovah ndo oko. Ala tene: “Fade [Jéhovah afa] lege ti Lo na e, na fade e tambela na lege ti Lo.” (És. 2:2, 3). Tere ti e anzere laso mingi ti bâ tongana nyen la prophétie so angbâ ti ga tâ tënë na lê ti e. Atâa so aita ti e alondo na ando nde nde, ala yeke tene ayanga ti kodoro nde nde nga asarango ye ti ala ayeke nde nde, vorongo Jéhovah abungbi e oko. Ye oko, so e yeke nde nde, na ambeni ngoi akpale alingbi ti londo.
17 Na tapande, mo bâ amba ti mo Chrétien so ngobo ti sarango ye ti ala ayeke nde mingi na ti mo tongana nyen? Yanga ti kodoro so ala yeke tene, fason ti yungo bongo ti ala, sarango ye ti ala nga na kobe ti ala alingbi ti duti nde na ti mo. Mo yeke gi ti kpe ala na ti sara songo gi na azo so mo na ala ayeke oko? Tongana nyen la mo yeke bâ a-ancien ti ndo so mo yeke dä, so ngu ti mo ahon ti ala wala so mara ti ala na sarango ye ti ala ayeke nde na ti mo? Tongana e sara hange ape, e lingbi ti zia si aye so aga na kpale nga abuba yâ ti beoko ti e.
18, 19. (a) Wango wa la e wara na aÉphésien 4:1-3? (b) Nyen la e lingbi ti sara ti ngbâ ti bata beoko ti congrégation?
18 Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti kpe akpale tongaso? Bazengele Paul amû nzoni wango lani na aChrétien so ayeke na Éphèse, mbeni gbata so mosoro ayeke dä mingi nga na yâ ni a yeke wara azo so alondo na ando nde nde. (Diko aÉphésien 4:1-3.) Bâ so Paul asara kozo tënë ti asarango ye tongana tâ be-ti-molenge, sarango ye na ngangu pëpe, kangango bê ti ku nga na ndoye. A lingbi ti haka asarango ye so na angangu pilier so agbu mbeni da na nduzu. Me na ndo ti so mbeni da ayeke na apilier, a lingbi a bata da ni lakue nzoni, tongaso ape yeke yeke da ni ayeke buba. Paul aye lani si aChrétien ti Éphèse so asara ngangu kue ti “bata beoko ti yingo na yâ ti kamba ti siriri”.
19 A lingbi zo oko oko na popo ti e asara kue ti bata beoko ti congrégation. E lingbi ti sara ni tongana nyen? Kozoni, a lingbi e gi ti duti na asarango ye so Paul asara tënë ni: tâ be-ti-molenge, sarango ye na ngangu pëpe, kangango bê ti ku nga na ndoye. Na pekoni, a lingbi e sara kue ti maï siriri so “abungbi [e] oko.” A lingbi e sara kue ti leke atënë so alondo na popo ti e so ayeke tongana tere ti da so asuru. Tongana e sara tongaso, e yeke bata pendere siriri nga na beoko ti e.
20. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e yeda so ‘Jéhovah Nzapa ti e ayeke Jéhovah oko’?
20 ‘Jéhovah Nzapa ti e ayeke Jéhovah oko’. So tâ kpengba tënë! Dango bê so akpengba azo ti Israël lani ti hon ndo ti akpale so ala wara na ngoi so ala yeke lï ti mû Sese ti Zendo. Atënë so alingbi nga ti mû ngangu na e ti gbu ngangu na ngoi ti kota ye ti vundu so ayeke ga nga ti lï na yâ ti fini dunia. Zia e ngbâ lakue ti voro gi Jéhovah oko na lege so e ndoye lo nga e sara na lo na âme ti e kue nga e sara kue ti bata dutingo beoko ti e ti aChrétien. Tongana e ngbâ ti sara tongaso, e lingbi ti ku ti bâ gango tâ tënë ti tënë so Jésus atene na ndo ti azo so lo yeke bâ ala ande tongana angasangbaga, lo tene: “Ala so Babâ ti mbi airi tënë nzoni na ndo ti ala, ala ga ala wara royaume so a leke ni teti ala ngbene ye so a zia gere ti dunia.”—Mat. 25:34.


text:
1So e ga mbirimbiri na lege ti mabe awe, e yeke na siriri na Nzapa na lege ti Jésus Christ, Kota Gbia ti e. 2E ma na be si na lege ti Jésus Christ, Nzapa asara nzoni be na e; e ngba na lege ti nzoni be ti lo ni fadeso. Nilaa be ti e ayeke na ngia ndali ti gonda ti Nzapa so e zia be ti e ti ku ni. 3Na ndö ni kue, e yeke na ngia na ya ti aye ti pasi so ayeke si na e, ngbanga ti so pasi laa ayeke sara si zo akanga be ti lo, 4kangango be asara si e do sese na ya ti ye ti ngangu nga ti ku ye so Nzapa aye ti mu na e. 5Ye so e zia be ti e ti ku ni, e yeke ku ni gbaa pepe, ngbanga ti so Nzapa azia ndoye ti lo na be ti e na lege ti Yingo-Vuru so lo mu na e. 6Biani, na ndembe so lani e yeke na ngangu pepe, Christ akui ndali ti azo ti siokpari, gi na ngoi so Nzapa aye. 7Titene mbeni zo ayeda ti kui ndali ti zo ti mbirimbiri, so ayeke ngangu mingi, wala titene mbeni zo ayeda ti kui ndali ti zo ti sarango nzoni, so mbi hinga pepe. 8Me Nzapa afa ndoye ti lo na e na lege so: na ngoi so e ngba lani azo ti siokpari, Christ akui ndali ti e. 9Fadeso e ga mbirimbiri na le ti Nzapa na lege ti mene ti Christ. Na ndö ti so kue, na lege ti Christ, fade a yeke soo nga e na kuâ na ya ti ngonzo ti Nzapa. 10Na ngoi so lani e yeke awato ti Nzapa, lo sara si songo akiri na popo ti e na lo na lege ti kuâ ti Molenge ti lo. Na ndö ti so kue, so songo akiri na popo ti e na lo awe, lo lingbi nga ti soo e na kuâ na lege ti fini ti Molenge ti lo. 11Na ndö ni kue, be ti e ayeke na ngia na dawa ti Nzapa na lege ti Kota Gbia ti e Jésus Christ, lo so lo sara si fadeso songo aga na popo ti e na Nzapa. 12Siokpari aga na ndö ti dunia so na lege ti zo oko, Adam, si na lege ti siokpari, kuâ aga. Tongaso kuâ amu azo kue, ngbanga ti so azo kue asara siokpari awe. 13Kozo titene Nzapa afa Ndia na Moïse, siokpari ayeke na ndö ti dunia so awe, me ndali ti so Ndia ayeke daa pepe, a diko siokpari na li ti zo pepe. 14Andaa, ti londo na Adam ngbii asi na Moïse, kuâ ayeke na ngangu na ndö ti azo kue, ataa siokpari so ala sara ayeke legeoko na siokpari ti Adam pepe. Adam ayeke limo ti zo so ayeke ga ande. 15Me ye so Nzapa amu na zo senge senge ayeke nde na ye ti kirikiri so Adam asara. Biani, azo mingi akui ndali ti siokpari ti zo oko, me ye so ayeke kota ahon ndoni ayeke so Nzapa asara nzoni be ahon ndoni na azo mingi; lo mu ye na ala senge senge na lege ti zo oko, Jésus Christ. 16Ye so Nzapa amu na zo senge senge ayeke nga nde na ye so asi na peko ti siokpari ti zo oko. Biani, na peko ti siokpari ti zo oko, Nzapa afâ ngbanga na li ti azo kue; me na peko ti aye ti kirikiri mingi so azo asara, Nzapa asara nzoni be si lo mu lege na azo ni ti ga mbirimbiri na le ti lo. 17Biani, na lege ti zo oko, na lege ti siokpari ti zo oko, kuâ ayeke na ngangu na ndö ti azo kue; me na lege ti zo oko so ayeke Jésus Christ, azo awara aye ahon ndoni, ngbanga ti nzoni be so Nzapa asara si ala ga mbirimbiri. Na lege ti Christ, fade ala yeke duti na fini si ala yeke le-gbia legeoko na lo. 18Tongaso, na lege ti siokpari ti zo oko, ngbanga ati na li ti azo kue. Legeoko nga, sarango ye ti mbirimbiri ti zo oko asara si azo kue aga mbirimbiri si ala yeke na fini. 19Azo mingi aga azo ti siokpari na lege ti kengo yanga ti zo oko; legeoko nga, azo mingi aga mbirimbiri na lege ti zo oko. 20Ndia aga ti sara si sioni awu mingi; me ndo so siokpari awu daa mingi, nzoni be ti Nzapa awu ahon ndoni. 21Siokpari ayeke lani na ngangu na ndö ti kuâ; legeoko nga, nzoni be ti Nzapa ayeke na ngangu ti mu fini so angba lakue lakue na lege ti Jésus Christ, Kota Gbia ti e.
Copyright
Learn More


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Maï akode ti fango tënë ti mo: Sara kua na avidéo ti fa na tënë
NDANI SO A YEKE KOTA YE:
Aye so azo ayeke bâ na ayeke mä na lege ti avidéo alingbi ti ndu bê ti ala. A lingbi ti gboto lê ti ala nga ala lingbi ti girisa ni ape. Jéhovah azia mbeni nzoni tapande na sarango kua na aye so lê ti zo alingbi ti bâ ti fa na ye.—Kus 10:9-16; Apc 1:1.
Avidéo Nzapa ayeke na iri?, Bible alondo na zo wa? nga na vidéo E hinga tongana nyen so atënë ti Bible ayeke tâ tënë? ague oko na aye ti manda 2 na 3 ti brochure Nzoni tënë. Avidéo Ndani nyen ti manda Bible?, E yeke manda Bible na azo tongana nyen? nga na vidéo E yeke sara abungbi ti e tongana nyen? awa azo ti manda Bible wala ti ga na abungbi ti e. E lingbi ti sara kua na ambeni vidéo ti e ti fa na ye na azo so e yeke manda Bible na ala.
LEGE TI SARA NI:
Kozoni, téléchargé vidéo so mo ye ti fa na zo ni
Leke mbeni hundango tënë oko wala use so kiringo tënë ni ayeke na yâ ti vidéo ni
Mo na zo ni abâ vidéo ni legeoko
Sara lisoro na ndo ti akota tënë ni
TARA TI SARA YE SO:
Bâ peko ti mbeni tract ni, nga gboto lê ti lo na ndo ti code so a tokua zo na ndo ti vidéo Ndani nyen ti manda Bible?
Fa vidéo E hinga tongana nyen so atënë ti Bible ayeke tâ tënë?, mû na lo brochure Nzoni tënë, na gboto lê ti lo na ndo ti ye ti manda 3


text:
CHAPITRE 4
Marie amû ngo atâa so ade lo mû koli ape
JOSEPH AGA TI HINGA SO MARIE AYEKE NA NGO
MARIE AGA WALI TI JOSEPH
Fadeso, Marie ayeke na ngo ti nze osio. Tongana mo girisa ape, na ngoi so lo mû ngo pan, lo gue lo lango na ndo ti Élisabeth, so ayeke mbeni fami ti lo so ayeke lango na yâ ti ahoto ti Judée, na mbage ti sud ti Jérusalem. Me ti fadeso, Marie akiri na Nazareth awe, na ngo ti lo ni aga nduru ti sigi awe. Tara ti bâ kpale so lo yeke tingbi ande na ni!
Ye so asara si kpale ni akiri aga ngangu ayeke so lo na mbeni charpentier ti kodro ni, Joseph, amä tere ti sara mariage. Marie ahinga nga so ti gue oko na Ndia ti Moïse, tongana mbeni wali, so mbeni koli aye ti mû lo, ayeda na bê ti lo wani ti bungbi na mbeni koli nde, a lingbi a bo lo na tênë juska lo kui (Deutéronome 22:23, 24). Atâa so a yeke ye so lo sara la ape, peut-être Marie ayeke gi bê ti lo lani na tënë so lo yeke tene ande na Joseph ti fa tongana nyen la lo mû ngo ni so, nga lo yeke pensé na ye so ayeke passé ande na pekoni.
Joseph ayeke lani na kota nzara ti bâ Marie, ndali ti so a sara nze ota tongaso awe la lo na lo abâ tere ape. Na ngoi so ala wara tere, peut-être Marie asara na lo tënë ti ye so asi na lo, na lo yeke gi ti fa na lo so a yeke yingo vulu ti Nzapa la asara si lo mû ngo ni so. Peut-être tongana ti so mo kue mo pensé, a doit ti duti lani ngangu mingi na Joseph ti mä yâ ti tënë so nga ti yeda na ni.
Joseph ahinga so Marie ayeke mbeni nzoni wali, na so azo kue ahinga ni tongaso. Na ndo ni, lo ye Marie mingi. Me, atâa atënë kue so Marie atene na lo, peut-être Joseph apensé so a yeke mbeni koli la azia ngo ni so. Me na mbage, lo ye si a bo Marie na tênë ape wala a zia kamene na lê ti lo na devant ti azo kue ape. Ni la, lo leke ti divorcé na Marie na hondengo ni. Na ngoi ni kâ lani, tongana mbeni koli ague na peko ti mbeni wali, azo ayeke bâ ala tongana azo so asara mariage awe. Ni la tongana ala ye ti kangbi, a lingbi ala sara divorce.
Na pekoni, na ngoi so li ti lo angbâ na ndo ti atënë ni so, Joseph ague alango. Mbeni ange ti Jéhovah aga na lo na yâ ti bango li, na a tene na lo: “Mo sara mbeto pëpe ti mû Marie na da ti mo, teti ngo so lo më ayeke na lege ti yingo vulu. Lo yeke dü ande molenge ti koli. A lingbi mo zia iri ti lo Jésus, ndali ti so lo yeke sö ande azo ti lo na yâ ti asiokpari ti ala.”—Matthieu 1:20, 21.
Na ngoi so Joseph azingo na lango, tere ti lo anzere ndali ti so ye ni aga polele na yâ ti li ti lo awe. Droit lo mû Marie lo zia na da, tongana ti so ange ni afa na lo. Lani, sarango tongaso ayeke tongana mariage la, ndali ti so a yeke fa na lê ti azo kue so, Joseph na Marie ayeke fadeso koli na wali awe. Me, na ngoi so Marie ayeke lani na ngo ti Jésus juska lo dü na ni, lâ oko lo na Joseph abungbi koli na wali ape.
Anze kete na pekoni, Joseph nga na Marie, so ayeke fadeso na kota ngo, adoit ti leke tere ti ala ti sara mbeni voyage yongoro na da ti ala so ayeke na Nazareth. Me ala yeke gue na ndo wa tongaso, so a ngbâ nga na Marie ngoi mingi ape ti tene lo dü so?
TI HINGA AMBENI TËNË
Marie
—‘Mbi yeke ngbâa ti Jéhovah!’
Kiringo tënë ti Marie na ange Gabriel afa nyen na ndo ti mabe ti lo? Ambeni nzoni sarango ye wa la lo fa ni nga?


text:
CHAPITRE 15
Wara ngia na yâ ti ngangu kua ti mo
“A lingbi azo kue . . . awara ngia na yâ kusala kue ti ala.”—ZO-TI-FA-TENE 3:13.
1-3. (a) Azo mingi abâ kua ti ala tongana nyen? (b) Bible awa zo ti duti na bango ndo wa na ndo ti kua? Ahundango ndo wa e yeke bâ ni na yâ ti chapitre so?
TI AZO mingi laso, kua ayeke mbeni ye so anzere na zo pëpe. Teti so ala yeke mû angbonga mingi ti sara mbeni kua so ayeke ti bê ti ala pëpe, a nzere na ala pëpe ti gue lakue na kua. Ti azo so ayeke na mara ti bango ndo tongaso, ye nyen alingbi ti pusu ala ti kiri ti bi bê ti ala mingi na kua ti ala na même ti wara ngia dä?
2 Bible awa zo ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti ngangu kua. Bible atene so ti sara kua na ti wara aye ti pekoni ayeke mbeni matabisi. Salomon atene: “A lingbi azo kue ate na anyon na awara ngia na yâ kusala kue ti ala, ye so kue ayeke matabisi ti Nzapa nga.” (Zo-ti-fa-tene 3:13). Jéhovah, so aye e na so lakue aye gi nzoni ti e, aye si e wara ngia na yâ ti kua ti e nga aye ti peko ti kua ni. Ti ngbâ na yâ ti ndoye ti lo, a lingbi e duti na bango ndo ti lo nga e sara ye alingbi na akpengba-ndia ti lo na ndo ti tënë ti kua.—Diko Zo-ti-fa-tene 2:24; 5:17.
3 Na yâ ti chapitre so, e yeke bâ ahundango ndo osio: Tongana nyen si e lingbi ti wara ngia na peko ti ngangu kua ti e? Mara ti akua wa atâ Chrétien ayeke sara pëpe? Tongana nyen si e lingbi ti sara si kua ti nginza ti e amû place ti aye ti yingo pëpe? Kua wa si ayeke kota ahon atanga ni kue so e lingbi ti sara ni? Me zia e bâ kozoni kue tapande ti Jéhovah na ti Jésus Christ, akota zo ti sarango kua ahon azo kue na yâ ti dunia.
TÂ KOTA WASARANGO KUA NGA NA WAKODE
4, 5. Bible afa tongana nyen so Jéhovah angbâ ti sara kua?
4 Jéhovah ayeke tâ Kota Wasarango kua. Genèse 1:1 atene: “Kozoni, Nzapa acréé ayayu na sese.” Tongana Nzapa ahunzi ti leke aye kue na ndo ti sese awe, lo tene so aye ni ayeke “nzoni mingi.” (Genèse 1:31). A ye ti tene so bê ti Jéhovah anzere na akua kue so lo sara na ndo ti sese. Jéhovah, “Nzapa so ayeke na ngia,” ayeke na ngia ti sara kua na ti bâ aye ti pekoni.—1 Timothée 1:11.
5 Nzapa ti e so aye kua mingi azia ti sara kua pëpe. Angu mingi na peko ti so Nzapa ahunzi ti leke aye na ndo ti sese, Jésus atene: “Babâ ti mbi angbâ ti sara kua juska fadeso.” (Jean 5:17). Kua wa si Babâ ni angbâ ti sara so? Kâ na yayu, Jéhovah angbâ ti fa lege na azo na sese ge nga ti bâ lege ti ala. Lo sara si “mbeni fini création” abâ gigi, so ti tene aChrétien so a soro ala na so gbândä ala yeke komande legeoko na Jésus na yayu (2 aCorinthien 5:17). Lo sara kua ti tene ye so lo leke ndali ti azo aga tâ tënë, so ti tene azo so andoye lo ayeke wara ande fini ti lakue lakue na yâ ti fini dunia (aRomain 6:23). Biani, bê ti Jéhovah anzere mingi na bango aye ti peko ti kua so. Azo kutu na kutu ayeda na tënë ti Royaume so a fa na ala, na Nzapa ayeke gboto ala na mbage ti lo nga ala yeke gbian ye na yâ ti fini ti ala si ala ngbâ na yâ ti ndoye ti lo.—Jean 6:44.
6, 7. Fa tongana nyen Jésus ayeke sara kua ngangu ngbene ye giriri.
6 Jésus ayeke sara kua ngangu ngbene ye giriri. Kozoni si lo ga na sese, lo sara kua tongana “wakode” na mungo maboko na Nzapa ti sara “aye kue na yayu nga na ndo ti sese”. (aProverbe 8:22-31; aColossien 1:15-17). Na ngoi so lo yeke na ndo ti sese, Jésus angbâ lakue ti sara kua ngangu. So lo de maseka, lo manda kua ti lekengo aye; a hinga lo tongana mbeni “sarapande”. * (Marc 6:3). Kua ni so ahunda na zo ti sara ngangu mingi na ti duti na akode nde nde, mbilimbili na ngoi ni kâ, teti akota masini ti fango akeke, akota da ti kango akeke nga amasini ti kuran ade ti sigigi pëpe. Tara ti bâ Jésus so lo yeke gue ti gi keke ti kua ti lo, peut-être même ti kinda akota keke na ti gboto amabaya ni juska na ndo ti kua ni. Tara ti bâ lo na sarango mbeni da, na lekengo akeke ti li ti da nga na ziango ni na ndo ni, na lekengo ayanga ti da ni, nga même ambeni kungba ti yâ ti da ni. Kite ayeke dä pëpe so Jésus ahinga biani kota ngia so zo ayeke wara na peko ti ngangu kua so lo sara ni pendere.
7 Jésus ayeke lani kota wafango tënë so amû bê ti lo kue na kua ni. Teti ngu ota na ndambo, lo mû ngoi ti lo kue na kota kusala so. So lo ye ti fa tënë na azo mingi, lo zia ngoi ti lo ahon senge senge pëpe: lo yeke zingo na kota ndapre ti sara kua juska na bï (Luc 21:37, 38; Jean 3:2). Lo “tambela na yâ ti agbata oko oko nga na yâ ti akete kodoro oko oko, lo yeke fa tënë na lo yeke tene nzoni tënë ti royaume ti Nzapa.” (Luc 8:1). Jésus atambela na gere akilometre mingi, na ndo ti alege so poussière ayeke dä, ti gue ti fa nzoni tënë na azo.
8, 9. Tongana nyen si Jésus awara lani ngia na peko ti ngangu kua so lo sara?
8 Jésus awara lani ngia na peko ti ngangu kua so lo sara na fango tënë? En, lo wara ngia dä! Lo lu angongoa ti tâ tënë ti Royaume, na lo zia na peko ti lo ayaka so akobe ti lê ni abe kue awe. Sarango kua ti Nzapa amû lani ngangu na Jésus nga akpengba lo si lo yeke nduru ti ke kobe ti sara kua ni (Jean 4:31-38). Bâ gi ngia so lo wara na nda ti kusala ti lo na ndo ti sese, tongana lo tene lani na Babâ ti lo: “Mbi mû gloire na mo na ndo ti sese so, mbi hunzi awe kusala so mo mû na mbi ti sara.”—Jean 17:4.
9 Biani, Jéhovah na Jésus ayeke akota tapande ti azo so awara ngia na peko ti ngangu kua so ala sara. Ndoye ti e teti Jéhovah apusu e ti “ga azo so asara ye tongana ti Nzapa”. (aÉphésien 5:1). Ndoye ti e teti Jésus apusu e ti “mû tâ gi peko ti gere ti lo mbilimbili.” (1 Pierre 2:21). Tongaso, zia e bâ fadeso tongana nyen e nga e lingbi ti wara ngia na peko ti ngangu kua so e sara.
LEGE TI WARA NGIA NA PEKO TI NGANGU KUA TI E
10, 11. Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti kua ti e?
10 Atâ Chrétien nga ayeke sara kua ti nginza. E ye ti wara ngia nga kamême mbeni nzerengo tere na peko ti kua ti nginza ti e, me a lingbi ti duti ngangu tongana e yeke sara mbeni kua so ayeke ti bê ti e pëpe. Tongana nyen si e lingbi ti wara ngia na peko ti mbeni kua, atâa so a yeke ti bê ti e pëpe?
11 Duti na nzoni bango ndo na ndo ti kua ni. E lingbi lakue pëpe ti changé kua ti e, me e lingbi ti changé bango ndo ti e. Ti gbu li na ndo ti bango ndo ti Nzapa alingbi ti mû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti kua. Na tapande, tongana mo yeke babâ ti sewa, bâ kua ti mo ni tongana ye so ayeke mû maboko na mo ti bata sewa ti mo, atâa a bâ ni tongana buba kua. Batango sewa ti mo ayeke buba ye na lê ti Nzapa pëpe. Bible atene so tongana mbeni zo abata azo ti da ti lo pëpe “sioni ti lo ahon ti zo so amä na bê pëpe.” (1 Timothée 5:8). Tongana mo hinga so kua ti mo ayeke ye so ayeke mû lege na mo ti sara kua so Nzapa amû na mo, a yeke sara si mo wara kamême mbeni ngia so amba ti mo azo ti kua awara ni pëpe.
12. Na alege wa si ti duti zo so aye kua nga so asara ye mbilimbili ayeke ga na e ye ti nzoni?
12 Duti zo so aye kua mingi nga so asara ye mbilimbili. Tongana e sara kua ngangu nga e manda ti sara ni nzoni, e lingbi ti wara aye ti nzoni mingi na pekoni. Mingi ni, azo ti mungo zo na kua aye gi azo so aye kua mingi nga so ayeke na kode (aProverbe 12:24; 22:29). So e yeke atâ Chrétien, a lingbi e nga e sara ye mbilimbili na place ti kua ti e: e nzi nginza wala kungba wala ngoi ti kua ti patron ti e pëpe (aÉphésien 4:28). Tongana ti so e bâ na yâ ti chapitre so ahon, sarango ye mbilimbili ayeke ga na zo ye ti nzoni. Zo ti kua so a hinga lo tongana zo so asara ye mbilimbili, azo ayeke zia bê ti ala kue na lo. Atâa patron ti e abâ wala lo bâ pëpe so e yeke sara kua ngangu, tere ti e anzere ti hinga so e yeke na “nzoni yingo-ti-hinga” nga so e nzere na bê ti Nzapa so e ye lo.—aHébreu 13:18; aColossien 3:22-24.
13. Nzoni tapande ti e na place ti kua alingbi ti ga na aye ti nzoni wa?
13 Hinga so sarango ye ti mo alingbi ti gonda Nzapa. Na place ti kua ti e, tongana e ngbâ ti sara ye nzoni tongana Chrétien, biani ambeni zo ayeke bâ ni. Ye ti pekoni ayeke nyen? E lingbi “ti sara pendere ti fango ye ti Nzapa, Sauveur ti e.” (Tite 2:9, 10). Biani, nzoni sarango ye ti e alingbi ti pusu azo ti bâ so lege so e yeke voro na Nzapa ayeke nzoni mingi, na a yeke zia nzara ni na yâ ti ala. Bâ gi ngia so mo yeke wara tongana mbeni zo ti place ti kua ti mo asara nzara ti tâ tënë ngbanga ti nzoni tapande ti mo. Na ahon kue, nzoni sarango ye ti mo ni ayeke mû gonda na Jéhovah nga a yeke mû ngia na bê ti lo.—Diko aProverbe 27:11; 1 Pierre 2:12.
BÂ YÂ TI YE NZONI NA NGOI SO MO YEKE GI KUA
14-16. Tongana e yeke mû desizion ti sara mbeni kua ti nginza, aye use wa a lingbi e bâ ni nzoni?
14 Tongana a ndu tënë ti kua ti nginza, Bible afa pëpe molongo ti akua so Chrétien alingbi ti sara ni nga so lo lingbi ti sara ni pëpe. So aye ti tene pëpe so e lingbi ti yeda na mara ti akua kue, atâa kua ni ayeke tongana nyen. Bible alingbi ti mû maboko na e ti soro kua so anzere na bê ti Nzapa nga ti kpe akua so anzere na bê ti lo pëpe (aProverbe 2:6). Tongana e yeke mû desizion na ndo ti tënë ti kua, aye use ayeke dä so a lingbi e bâ ni nzoni.
15 Gi kua ni wani ayeke ye so Bible ake? Bible ake tâ polele tënë ti nzi, mvene nga na lekengo ayanda (Exode 20:4; Kusala 15:29; aÉphésien 4:28; Apocalypse 21:8). E yeke ke akua kue so ayeke hunda na e ti sara mara ti aye tongaso. Ndoye ti e teti Jéhovah ayeke mû lege na e lâ oko pëpe ti yeda ti sara mbeni kua so andu ambeni sarango ye so adoro acommandement ti lo.—Diko 1 Jean 5:3.
16 Ti sara kua ni so ayeke sara si e nga kue e yeda na asioni sarango ye wala e yeke maï ni? Bâ tapande so. Ti sara kua ti yambango aclient ayeke sioni pëpe. Me, ye ni ayeke duti tongana nyen tongana a hunda na mbeni Chrétien ti sara kua ni so na mbeni da-nganga so kua ni ayeke ti tuku ngo? Tâ tënë, kua ti lo ayeke ti tuku ngo pëpe. Me, na sarango kua kâ lakue, lo yeke mû maboko na nzoni tambela ti da-nganga so kua ni ayeke ti tuku ango la pëpe? tukungo ngo so Bible ake ni (Exode 21:22-24). Teti so e ye Jéhovah mingi, e ye pëpe ti sara mbeni kua so ague oko na asarango ye so Bible ake.
17. (a) Aye wa a lingbi e bâ ni na ngoi so e ye ti mû adesizion so andu kua ti nginza? (Bâ encadré “ A yeke nzoni mbi yeda ti sara kua so?”) (b) Tongana nyen si yingo-ti-hinga ti e alingbi ti mû maboko na e ti mû adesizion so anzere na bê ti Nzapa?
17 Na gbungo li nzoni na ndo ti kiringo tënë na ahundango ndo use so ayeke na paragraphe 15 na 16 so, e lingbi ti leke akpale mingi so andu tënë ti kua. Ambeni ye ayeke nga dä so a lingbi e bâ ni nzoni tongana e ye ti mû adesizion na ndo ti mbeni kua ti nginza. * E lingbi pëpe ti ku ti tene ngbâa be-ta-zo asigigi na andia so andu atënë kue so alingbi ti londo na ndo ti tënë ti kua ti nginza. A yeke na ndo so si a hunda na e ti bâ yâ ti ye nzoni. Tongana ti so e bâ na Chapitre 2, a lingbi e leke yingo-ti-hinga ti e si a sara kua nzoni na mandango tongana nyen ti sara ye alingbi na Tënë ti Nzapa na yâ ti gigi ti e. “Na lege ti sarango kusala na ngangu ti gbungo li” ti e, e lingbi ti sara si yingo-ti-hinga ti e amû maboko na e ti mû adesizion so anzere na bê ti Nzapa nga so ayeke mû lege na e ti ngbâ na yâ ti ndoye ti lo.—aHébreu 5:14.
SARA SI KUA TI NGINZA TI MO AMÛ PLACE TI AYE TI YINGO PËPE
18. Ngbanga ti nyen a yeke kete ye pëpe ti ngbâ ti zia aye ti yingo na kozo ndo?
18 Ti sara si kua ti nginza ti mo amû place ti aye ti yingo pëpe ayeke kete ye pëpe na “alango ti nda ni” so ayeke na “angoi ti akpale [ti ala] so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni”. (2 Timothée 3:1). A lingbi ti duti tâ ngangu ti wara kua ti nginza na ti ngbâ ti sara ni. Teti so e yeke atâ Chrétien, e hinga so a yeke kota ye ti sara kua ngangu ti bata na sewa ti e. Me tongana e sara hange pëpe, kua ti e ni wala bibe ti gingo mosoro ti dunia so, so ayeke tongana kobela so ayeke gbu zo, alingbi ti kanga lege na e ti sara akua ti yingo (1 Timothée 6:9, 10). Zia e bâ tongana nyen e lingbi ti sara si kua ti nginza ti e amû place ti aye ti yingo pëpe si e “hinga biani aye so ayeke akota ye mingi ahon atanga ni”.—aPhilippien 1:10.
19. Ngbanga ti nyen Jéhovah alingbi biani ti tene e zia bê ti e kue na lo? Ziango bê tongaso ayeke mû maboko na e ti sara nyen pëpe?
19 Zia bê ti mo kue na Jéhovah. (Diko aProverbe 3:5, 6.) Jéhovah alingbi biani ti tene e zia bê ti e kue na lo teti lo yeke bi bê na ndo ti e (1 Pierre 5:7). Lo hinga abezoin ti e nzoni mingi ahon e wani, na lo yeke kanga maboko ti lo na e pëpe (Psaume 37:25). Tongaso, a yeke nzoni ti dengi mê ti mä lo tongana Tënë ti lo adabe ti e atene: “Ala zia si ndoye ti nginza aduti na yâ ti sarango ye ti ala pëpe, me zia aye so ayeke dä alingbi na ala. Teti lo [Nzapa, lo] tene: ‘Fade mbi yeke zia mo lâ oko pëpe nga mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.’” (aHébreu 13:5). Mingi ti awakua ti Jéhovah so ayeke sara kua ti ngoi kue alingbi ti tene biani so Nzapa ayeke na ngangu ti mû na awakua ti lo aye so ala yeke na bezoin ni. Tongana e zia bê ti e kue na Jéhovah so fade lo yeke bâ lege ti e, e yeke gi bê ti e gi senge senge pëpe na ndo ti aye so a lingbi e mû na azo ti sewa ti e (Matthieu 6:25-32). E yeke zia ande lege pëpe na kua ti nginza ti e ti mû place ti aye ti yingo, aye tongana fango tënë nga na guengo na abungbi.—Matthieu 24:14; aHébreu 10:24, 25.
20. Ti duti na lê so abâ ye nzoni aye ti tene nyen? Tongana nyen si mo lingbi ti ngbâ ti duti na mara ti lê tongaso?
20 Zia lê ti mo abâ ye nzoni. (Diko Matthieu 6:22, 23.) Ti duti na lê so abâ ye nzoni aye ti tene ti duti na aye ahon ndo ni pëpe na yâ ti gigi ti e. Mbeni Chrétien so lê ti lo abâ ye nzoni ayeke bâ gi ye oko: sarango ye so bê ti Nzapa aye. Tongana e zia lê ti e gi na ndo ti ye oko, fade e yeke tomba pëpe peko ti akua so ayeke ga na gbä ti nginza nga so asara si duti ti e ayeke ga tâ nzoni mingi ahon ti kozo. Nga fade e yeke zia pëpe si tombango peko ti akungba ti mitele so asigigi fini fini, na so ayeke pendere mingi amene e; akungba so, azo ti sarango sabango ni ayeke handa e atene e wara ni awe si e yeke duti na tâ ngia. Tongana nyen mo lingbi ti zia si lê ti mo angbâ gi ti bâ ye nzoni? Kpe ti mû abon senge senge. Sara pëpe si yâ ti da ti mo asi singo na akungba so ayeke mû ngoi ti mo mingi nga so li ti mo kue ayeke gi na ndo ni. Sara ye alingbi na wango ti Bible so atene “tongana e yeke na kobe, bongo na ndo ti lango, so alingbi na e awe.” (1 Timothée 6:8). Sara kue ti zi na yâ ti fini ti mo ambeni ye so ayeke gi asenge ye.
21. Ngbanga ti nyen ti soro aye so a lingbi e zia na kozo ndo? A lingbi aye wa si aga na kozo ndo na yâ ti gigi ti e?
21 Zia aye ti yingo na kozo ndo na ngbâ gi dä. Teti so e lingbi ti sara aye kue na yâ ti gigi ti e pëpe, a lingbi e soro aye so a lingbi e zia na kozo ndo. Tongana e sara tongaso pëpe, aye so ayeke tâ kota ye pëpe alingbi ti mû ngoi ti e mingi na ti mû même place ti aye so ayeke kota ye mingi. Ye wa si a lingbi a ga na kozo ndo na yâ ti gigi ti e? Azo mingi na yâ ti dunia so agboto lê gi na ndo ti mandango mbeti ayo ti tene ala wara mbeni kua so aga na ala nginza mingi na yâ ti aye ti ngoi so. Ye oko, Jésus awa lani adisciple ti lo, lo tene: “Ala ngbâ ti gi royaume ti Nzapa . . . kozoni.” (Matthieu 6:33). E so e yeke atâ Chrétien, e zia Royaume ti Nzapa na kozo ndo na yâ ti gigi ti e. A yeke nzoni adesizion ti e, aye so e yeke zia na gbele e ti wara, nga akua so e yeke sara afa so aye ti Royaume nga aye so bê ti Nzapa aye si ayeke tâ kota ye mingi na lê ti e ahon akungba ti mitele nga na aye so azo ayeke gi gingo na yâ ti dunia so.
SARA KUA NGANGU NA YÂ TI KUSALA TI FANGO TËNË
22, 23. (a) Kota kusala so a hunda na atâ Chrétien ti sara ayeke nyen? Na lege wa si e yeke fa so kusala ni so ayeke kota ye mingi na lê ti e? (Bâ encadré “ Desizion so mbi mû aga na mbi ngia na nzerengo tere.”) (b) Na ndo ti tënë ti kua ti nginza, nyen la mo leke na bê ti mo ti sara?
22 So e hinga so e ga tâ nduru mingi na hunzingo ti aye ti dunia so awe, e zia lê ti e gi na ndo ti kpengba kusala so a hunda na atâ Chrétien ti sara, so ti tene ti fa tënë na ti sara si azo aga adisciple (Matthieu 24:14; 28:19, 20). Na tapande ti Jésus, e ye ti mû ngoi ti e kue na kusala so, so alingbi ti sö fini ti azo. Tongana nyen si e lingbi ti fa so kusala so ayeke kota ye mingi na lê ti e? Mingi ti aTémoin ti Jéhovah amû tere ti ala ti fa tënë na bê ti ala kue tongana awafango tënë na yâ ti congrégation. Ambeni achangé aye na yâ ti duti ti ala ti sara kua tongana pionnier wala missionnaire. Ababâ na amama mingi so abâ na nene ni sarango kua na yâ ti bungbi ti Jéhovah awa amolenge ti ala ti sara kua ti ngoi kue na yâ ti gigi ti ala. Awafango tënë ti Royaume so ayapu na kua ni awara ngia na peko ti ngangu kua ti ala so? En! Ti sara na Jéhovah na âme ti e kue ayeke tâ lege ti wara ngia, nzerengo tere nga na aye ti nzoni mingi na yâ ti gigi ti e.—Diko aProverbe 10:22.
23 Ti mingi ti e, a lingbi e sara kua ngangu teti angbonga mingi ti wara ye ti bata na sewa ti e. Zia e dabe ti e so Jéhovah aye si e wara ngia na peko ti ngangu kua ti e. Tongana e leke bango ndo ti e na asarango ye ti e ti gue oko na bango ndo ti Jéhovah nga na akpengba-ndia ti lo, e lingbi ti wara ngia na yâ ti kusala ti e. Ye oko, zia e leke na bê ti e ti zia lâ oko pëpe si kua ti nginza ti e akanga lege na e ti sara kota kua ti fango nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa. Tongana e zia si kusala so aga na kozo ndo na yâ ti gigi ti e, e yeke fa so e ndoye Jéhovah, na tongaso e yeke ngbâ na yâ ti ndoye ti lo.
^ par. 6 A tene so mbupa ti yanga ti Grec so a kiri pekoni ni na “sarapande” aye ti sara tënë ti “mbeni zo so ayeke sara kua ti aye kue so ahunda keke, atâa da, akungba ti yâ ni wala ambeni ye tongaso.”
^ par. 17 Ti hinga ambeni tënë mingi na ndo ti ambeni ye so a lingbi e bâ kozoni ti soro mbeni kua ti nginza, bâ Tour ti Ba Ndo ti 15 avril 1999, alembeti 28-30, nga na ti 15 octobre 1982, lembeti 26, na Français.


text:
1Fadeso, azo so aga oko na Jésus Christ awe, ngbanga ayeke na li ti ala mbeni pepe. 2Biani, Ndia ti Yingo ayeke mu fini na zo na lege ti gango so zo ni aga oko na Jésus Christ. Ndia ti Yingo ni azi mbi na gbe ti ndia ti siokpari nga na ti kuâ awe. 3Ndia ti Moïse alingbi ti sara ye so lani pepe, ngbanga ti so aye so atia na ya ti fini ti zo akanga lege na ndia ti sarango ni, me Nzapa asara ni: lo tokua Molenge ti lo wani so amu tere ti zo – tere so ayeke tongana ti zo ti siokpari – titene lo zi azo na ya ti siokpari. Na lege so, Nzapa afâ ngbanga na ndö ti siokpari so ayeke sara kua na ya ti tere ti zo. 4Nzapa asara ye so titene e sara ye ti mbirimbiri so Ndia ahunda na e na ngangu ti sara; e so e yeke sara ye alingbi na asioni nzara ti be ti e mbeni pepe, me alingbi na ye so Yingo aye. 5Biani, azo so ayeke sara ye alingbi na asioni nzara ti be ti ala, be ti ala kue ayeke gi na ndö ni; me ala so ayeke sara ye alingbi na ye so Yingo aye, be ti ala kue ayeke gi na ndö ti aye ti Yingo. 6Asioni nzara ti be ti zo ayeke gue na lo na kuâ; me zo so be ti lo ayeke gi na ndö ti ye so Yingo aye, fade lo yeke duti na fini nga na siriri. 7Azo so be ti ala ayeke gi na ndö ti asioni nzara ti be ti ala, ala yeke awato ti Nzapa; ala ke ti sara ye alingbi na Ndia ti Nzapa, ala lingbi nga ti sara ni oko pepe. 8Azo so ayeke sara ye alingbi na asioni nzara ti be ti ala, be ti Nzapa alingbi ti nzere na ala pepe. 9Ti ala, ala yeke sara ye alingbi na asioni nzara ti be ti ala pepe, me ala yeke sara ye alingbi na ye so Yingo aye, ngbanga ti so Yingo ti Nzapa ayeke duti na be ti ala. Tongana zo ayeke na Yingo ti Christ pepe, lo yeke zo ti Christ pepe. 10Tongana Christ ayeke na be ti ala, Yingo ti lo ayeke sara si ala duti na fini, ngbanga ti so, na le ti Nzapa, ala ga azo ti mbirimbiri awe, ataa so tere ti ala aduti ti ku gi kuâ ndali ti siokpari. 11Nzapa azingo Jésus na kuâ. Tongana Yingo ti Nzapa ayeke duti na be ti ala, fade Nzapa so azingo Jésus Christ na kuâ ayeke sara titene tere ti ala so ayeke kui kuingo so aduti na fini na lege ti Yingo ti lo so aduti na be ti ala. 12Ndani laa a-ita, ambeni ye ayeke daa so alingbi e sara ni, me e yeke sara ni ndali ti asioni nzara ti be ti e pepe: ti duti na fini na lege ti anzara ti be ni. 13Tongana ala yeke duti na fini na lege ti asioni nzara ti be ti ala, fade ala yeke kui; me na lege ti Yingo, tongana ala zi na ya ti fini ti ala asioni sarango ye ti ala ti zo, fade ala yeke duti na fini. 14Biani, azo so Yingo ti Nzapa ayeke fa lege na ala, ala yeke amolenge ti Nzapa. 15Yingo so ala wara ayeke Yingo ti sarango ala na ngbaa pepe, Yingo ti ziango mbeto na be ti ala pepe, me Yingo so ayeke sara titene ala ga amolenge ti Nzapa. Na lege ti lo, e yeke dekongo na Nzapa, e tene: “Abba!”, so ti tene “Babâ!” 16Yingo-Vuru wani laa ayeke tene na yingo ti e, atene: e yeke amolenge ti Nzapa. 17So e yeke amolenge ti Nzapa, e yeke wara nga anzoni ye ti lo so lo mu zendo ni na azo ti lo; e na Christ laa e yeke wara anzoni ye ni. Biani, so e na Christ e yeke baa pasi legeoko so, fade e na lo nga, e yeke duti na ya ti gonda ti lo. 18Mbi baa mbi tene, apasi so e yeke baa laso so, a lingbi ti haka ni na gonda ti Nzapa pepe, gonda so lo yeke fa ni na le ti e gbanda so. 19Aye so kue Nzapa asara ayeke na nzara mingi ti ku ti baa amolenge ti Nzapa so lo yeke fa ande ala polele. 20Andaa aye ni ati na gbe ti buba ye awe. Aye ni wani laa ayeda ti ti pepe, Nzapa laa azia ala titene ala ti. Me aye ni angba lakue ti ku, 21ngbanga ti so fade a yeke zi ala na gbe ti ye so ayeke sara ala na ngbaa si ayeke buba ala so. Tongaso ala yeke li na ya ti gonda so ayeke ti amolenge ti Nzapa so asigigi na gbe ti ngbaa. 22Biani, e hinga so laso, aye ti dunia so kue Nzapa asara ayeke baa pasi si ala yeke dema tongana wali so ayeke du molenge. 23Gi aye ti dunia oko pepe si ayeke dema: e so e wara Yingo tongana kozo nzoni ye so Nzapa amu na e, e nga, e yeke dema na ya ti be ti e ti ku titene Nzapa asara si e ga amolenge ti lo, so ti tene lo zi e na gbe ti ngbaa, e na tere ti e kue. 24Andaa Nzapa asoo e na kuâ awe gi na lege so e zia be ti e ti ku ye so lo mu na e. Me ye so zo azia be ti lo ti ku ni, tongana lo baa ni awe, lo lingbi ti kiri ti zia be ti lo ti ku ni pepe. Tongana zo abaa ye awe, fade lo yeke kiri ti zia be ti lo ti ku ni? 25Me tongana e zia be ti e ti ku ye so le ti e ade ti baa pepe, fade e yeke kanga be ti e ti ku ni. 26Yingo-Vuru nga ayeke mu maboko na e, e so e de ti kpengba pepe so. Biani, e hinga ti sambela na legeni pepe, me Yingo wani ayeke sambela ndali ti e, lo yeke dema na lege ti atënë so zo alingbi ti tene pepe. 27Nzapa so ayeke baa ya ti be ti zo ahinga ye so Yingo aye. Biani, Yingo ayeke sambela ndali ti azo ti Nzapa na lege so Nzapa aye. 28E hinga so, ye kue abongbi ti sara nzoni na azo so aye Nzapa, azo so lo iri ala na lege so be ti lo aye. 29Biani, azo so Nzapa asoro ala kozoni, lo leke na be ti lo kozoni ti sara si ala ga tongana Molenge ti lo, tongaso si Molenge ni aga yaya ti a-ita mingi. 30Azo so Nzapa aleke ye so kozoni na be ti lo ndali ti ala, lo iri nga ala, ala so lo iri ala, lo sara si ala ga nga mbirimbiri, ala so lo sara si ala ga mbirimbiri, lo gonda nga ala. 31Tongaso, fade e yeke tene nyen na ndö ti tënë so? Tongana Nzapa ayeke na e, zo wa laa alingbi ti ke e? 32Nzapa agbanzi Molenge ti lo na e pepe, me lo ka lo ndali ti e kue; fade lo yeke ke ti mu na e aye kue tongana nyen? 33Azo so Nzapa asoro ala awe so, zo wa laa alingbi ti bi tënë na li ti ala? Zo oko pepe, ngbanga ti so Nzapa asara si ala ga mbirimbiri awe. 34Zo wa laa alingbi ti fâ ngbanga na li ti ala? Zo oko pepe, ngbanga ti so Jésus Christ akui awe si na pekoni, lo zingo na kuâ, lo yeke duti na tere ti Nzapa, na mbage ti maboko ti lo ti koli si lo yeke sambela ndali ti e. 35Zo wa laa alingbi ti kangbi e na ndoye ti Christ? Pasi, wala mbeto, wala aye ti ngangu, wala nzara, wala dutingo na ye pepe, wala ye ti sioni so ayeke hara e wala kuâ? 36Tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Lakue, ti londo na ndaperere ngbii asi na lakui, azo ayeke gi e ti fâ e ndali ti mo; azo ayeke baa e tongana ataba so a yeke gue na ala na ndo ti fango ala.” 37Me na ya ti aye so kue, e hon na ngangu ndali ti Jésus so aye e. 38Biani, mbi hinga so mbeni ye ti kangbi e na ndoye ti Christ ayeke daa pepe: ataa kuâ, ataa fini, ataa a-ange, ataa angangu yingo so ayeke sara komandema, ataa aye ti fadeso, ataa aye ti kekereke, 39ataa angangu ti nduzu, ataa angangu ti gbe ti sese, ataa mbeni ye oko so Nzapa asara, mbeni ye oko alingbi ti kangbi e pepe na ndoye so Nzapa afa na e na lege ti Jésus Christ, Kota Gbia ti e.
Copyright
Learn More


text:
Ngbâ ti sara na Jéhovah na ngia
GBU LI na ndo ti lango so lani tere ti mo anzere ahon atanga ni kue. A yeke lani na lango ti mariage ti mo? Wala a yeke lani na ngoi so mo dü kozo molenge ti mo? Wala a yeke lani na lango ti batême ti mo? Kite ayeke dä ape so lango ti batême ti mo ayeke lani mbeni kota lango na yâ ti fini ti mo nga tere ti mo anzere lani mingi. Tere ti amba ti mo aChrétien anzere nga mingi na ngoi so mo fa na lê ti azo kue so mo ye Nzapa na bê ti mo kue, na âme ti mo kue, na bibe ti mo kue nga na ngangu ti mo kue.—Marc 12:30.
Ngbene ye na peko ti so mo wara batême, kite ayeke dä ape so mo wara ngia mingi na yâ ti kua ti Jéhovah. Ye oko, ambeni wafango tënë ti Royaume ayeke na ngia mingi tongana ti so ala yeke na ni lani so ape. Ngbanga ti nyen? Araison wa la e yeke na ni ti ngbâ ti sara na Jéhovah na ngia?
NDANI SO AMBENI ITA AYEKE NA NGIA ENCORE APE
Tënë ti Royaume asara si e yeke na ngia mingi. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Jéhovah amû zendo so Royaume ti lo aga nduru ti futi sioni dunia so awe nga ayeke sara si e lï na yâ ti fini dunia ti Nzapa. Na ndo ni, Sophonie 1:14 adë bê ti e atene: “Kota lâ ti [Jéhovah] aga nduru, na a yeke ga fade fade.” Biani, ti ngbâ ti ku lango ni aninga ahon ti so e pensé fade na ni, a lingbi ti sara si e yeke na ngia tongana ti kozo ape nga a lingbi ti sara si e kiri na peko na yâ ti kua ti Nzapa.—aProv. 13:12.
Tongana e yeke duti na tere ti aita ti e, ala yeke kpengba e ti ngbâ ti sara na Jéhovah na ngia. Biani, nzoni sarango ye ti awakua ti Jéhovah la peut-être agboto e ti ga ti voro Nzapa nga amû lani maboko na e ti komanse ti sara na lo na ngia (1 Pi. 2:12). Me nyen la alingbi ti si tongana a suku na mbeni mba ti e Chrétien ndali ti so lo sara ye alingbi na acommandement ti Nzapa ape? Na yâ ti mara ti aye tongaso, bê ti ambeni zo so aga na yâ ti tâ tënë ndali ti nzoni sarango ye ti awakua ti Jéhovah alingbi ti nze nga ala yeke na ngia encore ape.
Ti gi ti wara aye ti sese so alingbi nga ti sara si e yeke na ngia encore ape. Ngbanga ti nyen? Satan ayeke sara kua na dunia so ti sara si e bâ so e yeke na bezoin ti vo aye so ti tâ tënë ni e yeke nga na bezoin ni ape. Ye oko, a yeke nzoni e dabe ti e na wango ti Jésus so: “Mbeni zo alingbi ti duti ngbâa ti azo use pëpe. Teti fade lo ke mbeni oko na lo ndoye mbeni. Wala lo yeke ngbâ na mbeni oko na lo ke mbeni. Ala lingbi ti duti ngbâa ti Nzapa nga na ti Mosoro pëpe.” (Mat. 6:24). E lingbi pëpe ti sara na Jéhovah na ngia nga na oko ngoi ni e gi ti wara aye kue ti dunia so.
‘E YEKE NA NGIA NA YÂ TI NZAPA TI SALUT TI E’
Ti azo so aye Jéhovah, ti sara kua ti lo ayeke mbeni nengo kungba ape (1 Jean 5:3). Girisa ape so Jésus atene: “Ala ga na mbi, ala kue so asara ngangu kua na kungba ane ala, na fade mbi dë bê ti ala. Ala yô joug ti mbi na ala manda ye na tere ti mbi, teti mbi yeke sara ye na ngangu pëpe na mbi yeke na tâ be-ti-molenge, na fade ala wara dengo bê ngbanga ti âme ti ala. Teti a yeke ngangu pëpe ti yô joug ti mbi na kungba ti mbi ayapu.” (Mat. 11:28-30). Ti duti tâ Chrétien ayeke dë bê ti e nga a yeke sara si e duti na ngia. E yeke biani na raison ti sara na Jéhovah na ngia. Zia e bâ fadeso akpengba raison ota so asara si e yeke ‘na ngia na yâ ti Nzapa ti salut ti e’.—Hab. 3:18.
E sara na Nzapa so ayeke na ngia, lo so amû na e fini (Kus. 17:28; 1 Tim. 1:11). E hinga so e yeke na fini grâce na Nzapa. Tongaso, e yeke ngbâ ti sara na lo na ngia atâa e wara batême asara ngu oke.
Bâ tapande ti Héctor, so asara ngu 40 na yâ ti kua ti surveillant ti circonscription. Lo ngbâ ti sara na Jéhovah na ngia même “na lâ ti mbakoro” ti lo (Ps. 92:13-15). Songo tere ti wali ti Héctor asara si lo sara kua ti Jéhovah tongana ti kozo ape, me ye so abuba ngia ti lo ape. Lo tene: “Atâa so vundu asara mbi ndali ti so kobela ti wali ti mbi ayeke gue gi na li ni nga ayeke ngangu na mbi ti bâ lege ti lo, mbi zia pëpe si a buba ngia so mbi yeke na ni ti sara na tâ Nzapa. So mbi hinga so mbi yeke na fini ndali ti Jéhovah, so aleke zo ti sara mbeni ye, ayeke raison so asara si mbi ye lo mingi nga mbi sara na lo na bê ti mbi kue. Mbi sara kue ti ngbâ lakue ti fa tënë nga mbi gi ti bata na li ti mbi beku ti Royaume tongaso si mbi ngbâ ti duti na ngia.”
Jéhovah aleke si a futa ngere ti zi na azo, a sara si e lingbi ti duti na ngia na yâ ti fini ti e. Ti tâ tënë ni, “Nzapa andoye tâ azo ti dunia so mingi si lo mû gi oko Molenge ti lo ndali ti ala, si zo kue so amä na bê na lo, a lingbi ti futi lo pëpe, me lo wara fini ti lakue lakue.” (Jean 3:16). Biani, tongana e mä na bê na sandaga ti Jésus so Nzapa amû na ndoye, a yeke pardonné siokpari ti e nga e yeke wara fini ti lakue lakue. So ayeke nzoni raison ti tene e duti na ngia la ape? Tongana e bâ ngere so a futa ti zi na azo na nene ni, a yeke pusu e ti sara na Jéhovah na ngia.
Ita Jesús, so ayeke na Mexique, atene: “Mbi yeke lani ngbâa ti kua ti mbi, na ambeni ngoi, mbi yeke sara kua oku na peko ti tere na mbeni ndokua, atâa so a forcé mbi ti sara ni ape. Mbi sara ni lani gi ti wara na gbâ ti nginza. Na pekoni, mbi manda ye na ndo ti Jéhovah nga mbi manda tongana nyen la lo mû Molenge ti lo so lo ye lo mingi ndali ti azo. Mbi ye lani mingi ti sara na lo. Tongaso, mbi mû fini ti mbi na Jéhovah, nga na peko ti so mbi sara lani kua na ndokua so ngu 28, mbi zia kua ni na mbi mû kua ti ngoi kue.” A yeke ge la lo wara ngia na yâ ti angu so lo komanse ti sara na Jéhovah.
Aye so e wara na pekoni ayeke pëpe aye ti vundu, me kota ngia. Fini ti mo ayeke lani tongana nyen kozo ti tene mo hinga Jéhovah. Mo dabe ti mo na ni? Bazengele Paul adabe ti aChrétien ti Rome so “ala yeke lani angbâa ti siokpari” me ala ga “angbâa ti mbilimbili.” Ala yeke wara lengo ni “na lege ti dutingo so ayeke nzoni-kue,” so ayeke sara si na nda ni ala wara fini ti lakue lakue (aRom. 6:17-22). E nga kue e mû peko ti afango ye ti Jéhovah, tongaso e lingbi pëpe ti wara vundu so zo ayeke wara na peko ti sioni sarango ye ti lo wala sarango ye ti ngangu na zo. A yeke ndani la e yeke na ngia.
Bâ tapande ti Jaime, so amä na bê lani na Nzapa ape, so ayeda na tënë ti évolution nga so ayeke zo ti kpongo gobo. Jaime akomanse lani ti gue na abungbi nga bê ti lo apika ti bâ ndoye so aita ayeke na ni lani kâ. Ti tene Jaime achangé angbene sarango ye ti lo, a lingbi lani lo hunda na Jéhovah ti mû maboko na lo ti mä na bê na lo. Jaime atene: “Yeke yeke, mbi ga ti hinga so mbeni Babâ ti ndoye nga Nzapa so asara ye na nzoni bê ayeke dä. Ti sara ye lakue alingbi na andia ti Nzapa so ayeke mbilimbili abata mbi. Tongana mbi changé lani ape ka a fâ mbi awe, tongana ti so a fâ lani angbene kamarade ti mbi ti kpongo gobo so. Na yâ ti angu so mbi sara na Jéhovah la mbi wara ngia mingi na yâ ti gigi ti mbi.” A yeke na tongo nda ti angu so la lo komanse lani ti sara na Jéhovah na ngia.
NGBÂ TI SARA NA JÉHOVAH
Mo pensé so a lingbi e sara ye tongana nyen na ngoi so e yeke ku ngoi so a yeke futi sioni dunia so? Dabe ti mo so e yeke “lu ye ndali ti yingo” na fade e yeke “ko fini ti lakue lakue”. Tongaso, “zia e dö lege ti sarango ye ti nzoni e zia pëpe, ngbanga ti so tongana ngoi ni alingbi, fade e yeke ko lengo ni tongana e woko pëpe.” (aGal. 6:8, 9). Na lege ti mungo maboko ti Jéhovah zia e gbu ngangu, nga e sara kue ti duti na sarango ye so ayeke mû maboko na e ti sö kuâ na yâ ti “kota ye ti vundu”, nga e ngbâ ti sara na Jéhovah même na ngoi so e tingbi na atara.—Apoc. 7:9, 13, 14; Jacq. 1:2-4.
E hinga biani so Jéhovah ayeke futa e ndali ti gbungo ngangu ti e, ndali ti so lo hinga kua so e sara nga ndoye so e yeke na ni ndali ti lo nga ndali ti iri ti lo. Tongana e ngbâ ti sara na Jéhovah na ngia, e yeke tene oko tënë so David atene: “Mbi bâ [Jéhovah] na gbele mbi lakue; teti Lo yeke na koti ti mbi, ye alingbi yengi mbi pëpe. Teti so si bê ti mbi ayeke na ngia, na gloire ti mbi aduti na ngia, na mitele ti mbi aduti na siriri nga.”—Ps. 16:8, 9.