text:
1Gbü gara sïkpï biringbö, Yesu ngbü ta eku gba fü Me gbü gara sü. Te engu ku gba fü Me nza tete, fü gara kpara biringbö esüka wü kpara kaka-na, ayi-tata, gü ba, "Mere kpara, ye gü tamu maku gba fü Me fü ani, kpah baka nda Yüwane Mürü Babatïza, ta te engu gü tatamu fü wü kpara ka-ye ne ke." 2Fü Yesu amala fü ewü, gü ba, "Te yi ngbü eku gba fü Me la, yi di emala fefe, gü ba, Wayi bala Wö a Me agbü kpï! Ah le fü wü kpara ʼburu agbo nga ïrï mü, angü mü de Me biringbö. Mü de Mere Miri. Mü koro, mü ngbü gbü nzö wü kpara füh kotö ne, baka e te mü ngbü engbü agbü kpï. 3De mü to zü-e fü a gbü wü sïkpï biri biri ʼburu. 4Mü boro wü siti ngü ka-a emaguma mü asidi, angü a ngbü kpah eboro siti ngü ka wü kpara, de te ewü ngbü emere fü a ne. De mü ce a, fü a atï gbü re-ngü ka Satana, de, angü a ena adürü." Dela gba te Yesu gü tatamu fü wü kpara ka-ye, de wüh di eku bala fü Me. 5Fütanga ngü la, fü Yesu adu kpah amala ngü fü ewü, gü ba, "Te ngü fa mü, fü mü anü kpaka gara kiri mü gbü biti, ayi-tata, gü ba, 'De-ye deyï, gara enga ni ni koro eyi, gbü gara sü nengete, tïtïne kpaka ni gbü biti ne. Amba mba enga e, te ni ena ato fefe tïtïne de ah zü ne, nda ma. Ni koro dene ayi-ta ye, teka de ye le ta-ngü te ni, ato mba ambata ngbee bata fü ni, teka fü ni ato fefe na, de ah zü.' 7Te mü mere bala, kiri mü te di kpa esambü ne, ena alügü ngü fü mü, agü neh fe? Ah ena alügü ngü, gü ba, 'Aʼa, ah tï de! Mü ce da embü ni gbü biti bane! Angü ani rï eyi de wü jaji ka-ni ʼburu kpa esambü era ara. Ani ni möngïtï ka-ani kpah eyi. Ni tï akoro, teka ato ambata fü mü gbü biti bane, nda-ni de.' Kpara ladü te ena alügü ngü bala fü enga ni ye? Ah nda ma! 8Ma ngbü emala fü yi dene kpeke ngü, te engu le ayia teka ato ambata la fü mü de, amba teka ïï, de te mü ngbü fï bü embü engu di ne, engu ena ayia tïne bü bala, ato wü e de te mü ngbü ele ne fü mü, teka fü mü ace da embü ni. 9Nda-ra, ngü de te ma le amala fü yi ne, ah dene. Yi fï nda-yi, gü ba, Me le ato züka ngü fü ani de? Ah bala de. Te cïnga e ngbü emere mü la, mü ngbü fï bü da eyo eküte Me, Me ena ato e la ato fü mü. Mü ngbü fï bü da eyi tata gbü wü sïkpï ʼburu, mü mere e ace da eï engu de, ah ena amere ngü la fü mü. 10Angü wü kpara ʼburu, de te ewü ngbü eyo e ne, Me ngbü eto e la fü ewü ato. Wü kpara ʼburu, de te ewü ngbü egïrï e kpaka Me, wüh ngbü emaka amaka. Me ngbü kpah eü möngïtï fü mene wü kpara, de te ewü ngbü eï ï ne. 11Gara süka yi ladü sene te di de wö ye wü jaji, te yeye na yo zü-e tete la, ah ena aza kpürü, ato fefe? 13De-yi, te yi di de siti wü kpara ne, te yi wu da eto züka wü e fü wü jaji ka-yi ereke areke la, amba yi fï nda-yi, gü ba, Me te di de Wö nih agbü kpï ne, tï ato züka ngü fü ani afa sü di de? Te di bala, ah le de yi yi-tata, de ah to Nzïla Wazi ye fü yi. Ah ena ato Nzïla Wazi la ato fü yi. Angü dela ngü te reke eküküte cu fa sü!" Dela ngü te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, teka maku gba fü Me. 14Gbü gara sïkpï, fü Yesu ayia aliki siti wü di enga me guvu gara kpara, ta te ro mö de. Te wü di enga me la koro tete guguvu asidi, fü komoko la akpo da ero mö ereke areke. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara afa sü. 15Fü gara wü kpara akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, "Yesu ngbü emere ngü la kükürü de, angü Satana, te di de miri ka wü di enga me ne, ngbü eto wazi la fefe na me-ye, teka adi eliki wü di enga me la di." 16Wü gara kpara ngbü nda-wü ta egïrï kaje, teka akpa ngü ka Yesu. Teka ngü la, fü ewü ayi-tata, de ah mere ngü ka talara fü ani, teka fü ani awu, gü ba, ah ngbü emere tima ka-ye la, de wazi ka Me fanü. 17Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la eyi kpo, fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, "Te nguwa wü kpara biringbö kpo eyi da emere gü esüka wü la, ngü la ena adi mbi? Ah reke nda de. Nguwa ewü ena akpi, anza ka. 18Kpah bala, te Satana du ngbü tïne cu egü gü esüka wü de wü kpara ka-ye la, ah ena ayiri gbü miri ka-ye la ayiri? Ngü kaka ena anza ka. Te di bala, ngü te yi mala, gü ba, Satana ngbü eto wazi fere me-ye, teka fü ra adi eliki wü di enga me di ne, ah de töndö ngü." 19Fü Yesu adu ayi-ta wü kpara la, gü ba, "Te yi gü ba, ma ngbü eliki wü di enga me de wazi ka Satana la, amba e-ngbü eto wazi fü wü kpara ka-yi, teka adi eliki wü di enga me di, neh da? Teka ngü la, zu wü kpara ka-yi, ena adi emala nga yi me-wü fü wü kpara, gü ba, ngü te yi mala la, ah de töndö ngü. 20Ma emala fü yi fanü fanü, gü ba, ma ngbü eliki wü di enga me gbü wazi ka Me. Te di bala, ah le de yi wu, gü ba, kpara te Me tima aküwa yi ne koro eyi! 21Yi fï la nga ngü ne mbi mbi mbi! Te kpeke kpara ladü de wü e ka gü esaka ye la, e-ena agbene wü e kaka neh da? Angü ah ngbü eceka kpï fütanga kambü ka-ye ʼbe ʼbe ʼbe. 22Amba te gara kpeke kpara koro, te wawazi fa nda gina kpara la, fü ah amere gü kpakaka na, afa engu la, ah ena agbene wü e kaka, ta te engu ngbü eo fïngangü ka-ye tete na la ʼburu. Fü ah aza wü e la, anü di, agafa fü wü kpara ka-ye. Te di bala, yi tï eyi awu, gü ba, wazi ra fa nda Satana, te ngbü embü yi de füh kotö ne, ka. 23Te di bala, te mü le ngü ka-ra de, mü de vügü ka-ra. Te mü le ta-ngü te ra gbü tima ka-ra de, mü ngbü nda-mü dela egïrï kaje teka asiti tima la." 24Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü ewü, gü ba dene, "Te wü di enga me koro eyi guvu kpara asidi la, wüh ena amere baye? Wüh ena anü, angbü endoro, gbü wü siti sü te ürü aürü, egïrï mene sü te wüh ena angbü tete. Amba, te wüh maka sü kpala de la, wüh ena adu afï nga ngü, gü ba, 'Ani du la edu agbü sü ka-ani, ta te ani ngbü gbügbü na,' ne. 25Te wüh du kpaka kpara la, fü ewü amaka maguma kpara la mböömbö, Nzïla Wazi Me gbügbü na ma la, 26wüh ena anü agïrï gara wü bu wü, de ani ngbü de ewü. Fü ewü anü amaka wü gara wü bu wü lorozi, te wazi ewü fa nda gina ewü la. Fü ewü adu arï angbü de ewü guvu kpara la. Te di bala, adu ngü ka kpara la ena angbü baye? Ah ena angbü emere wü siti ngü, tïne afa mene wü ngü, de te engu ngbü ta emere te enga gina, ne ka." 27Te Yesu ngbü la bü emala wü ngü la bala, fü gara würüse ayia esüka mere bi wü kpara la, amala ngü fefe, gü ba, "Wayi bala, mere kpara, züka ngü ngbü fü mene würüse ta te bï mü, aga mü de ngu-ka ye ne!" 28Te Yesu je ngü la bala, fü ah adu amala ngü fü würüse la, gü ba, "Wayi, amba züka ngü te fa ngü la, ah ka-ye fü wü kpara, de te ewü ngbü eje ngari Me, da emere wü rïrï kaka-na ne!" 29Fütanga ngü la, fü mere bi wü kpara akpo da ekoro kpaka Yesu, teka aje ngü gögömö na. Fü Yesu ayia amala ngü fü ewü, gü ba, "De-yi, wü kpara ka re ne, yi ka-yi de siti wü kpara. Angü yi ngbü eyi-ta ra, de ma mere lara ngü ka talara gbü jia ani, teka fü ani awu, gü ba, Me tima ra me-ye fanü. Te di bala, Me tï agü tamu lara ngü biringbö fü yi nda de. Ah ena adi bü mene lara ngü, te ena amere te-ye baka nda Yona tane. 30Fanü fanü ngü ka-ra ena adi kpah baka nda Yona. Angü Yona tï ta gbü mere yï-ngu, fü mere si ayia ami engu. Fü Yona ara guvu mere si la sïkpï bata. Gbü ebabata sïkpï la, fü si la ayia azï Yona kpa edere ngolo füh siki. Fü Yona ayia anü agbü Nineve ba e ta te Me mala fefe, de ah nü, ah mala ngari ni, Me, fü wü kpara de kpala ne. Fü ngü ka Yona la agü tamu wazi ka Me fü wü kpara ka Nineve. Fü ewü ayia afü maguma wü. Kpah bala, de-ra Ye Kpara ka Kpï, kö ra ena ara gbü tö sïkpï bata, fü ra adu azükü. 31Te di bala, gbü adu sïkpï, te Me ena akolo ngü ka wü kpara füh kotö ne tete, ah ena ato mere kuru te yi, wü kpara ka re ne, angü yi le ngü ka-ra de. Wü kpara ka Nineve ena ayia gbü sïkpï la, amala nga siti ngü ka-yi, angü wüh je ta ri Yona, fü ewü afü maguma wü, adu ale ngü ka Me. Amba ngü ka-ra, te fa nda Yona ka ne, yi le aje nda-yi de. Kpah bala, mere würüse, ta te engu di de miri ka Seba, ena ayia kpah amala nga siti ngü ka-yi, angü ah yia ta agbü tö ka-ye, nengete kpala, akoro teka agbo nga ïrï Miri Solomona, teka wazi te Me to fü Solomona ne. Amba wazi ra te fa nda Solomona ka ne, yi le nda-yi kpah de! Dela si-ngü te Me ena ato mere kuru te yi tete, angü engu tima ra teka aküwa yi, amba yi le ngü ka-ra nda-yi de!" Dela ngü ta te Yesu mala fü bi wü kpara la, teka ngü ka talara, te ewü le de Yesu mere fü ani. 33Fütanga ngü la, fü Yesu amala gara ngü fü ewü, gü ba, "Te wüh siya wa, teka alofo sü kpa esambü gbü biti la, wüh ngbü ebuka neh esa sila? Ah bala de. Wüh ngbü esiya wa, eo kpa tikpi, ga füh e, teka fü ah angbü elofo sü kpa esambü ʼburu. 34Jia mü, ah baka ze-wa te ngbü elofo sü fü mü. Te jia mü ngbü eceka kpï ʼbe la, mü ka-mü baka kpara te ngbü endoro gbü ra-sü. Amba te jia mü ceka kpï mbi mbi de la, mü ka-mü baka kpara te ngbü endoro gbü mbiri-sü. 35Angü te jia mü ü eyi aü, awu ngü ka-ra mbi mbi la, wü siti ngü de te mü ena amere, mü ena awu ewü ʼburu, gü ba, ni ngbü dela emere siti ngü, ʼduwa fü mü ace, angü ma ena angbü elofo sü fü mü me-ra. Teka ngü la, ah le fü mü aü jia mü aü gbü ngü ka-ra, angü ah ena adi baka ze-wa fü mü. Te mü le ngü ka-ra de la, ah ena adi ba e te jia mü ni eyi, fü mü angbü endoro gbü biti." 37Te Yesu mala ngü la fü wü kpara nza tete, fü gara Farusi aï Yesu teka de ah nü, ah zü e kpa gba ni. Fü Yesu anü arï kpa esambü, angbü kötö. 38Baka te Yesu kpo da ezürü kpa ye, ah mere baka rïrï ka gele ka wü Yïsarayele ne nda de. Fü ngü la asiti te Farusi la, angü fïngangü kaka gü ba, mere kpara baka Yesu, te ngbü erï wü kpara de bala ne, ena amere ta rïrï ka gele ka-ani, ka wü Yïsarayele, areke areke. 39Fü Miri Yesu awu ngü te di emamaguma la teke. Fü ah alügü ngü fefe, gü ba, "De-yi, wü Farusi, yi ele nda-yi bü adi ezürü wü kpa yi, de küte wü ndüʼba bete wü sila, amba kpa emaguma yi, siti fïngangü bete gümü wü e ladü, te sibi fa sü! 40Dela töndö ngü! Yi ngbü efï nda-yi, gü ba, Me de te mere küte yi ne, ah mere maguma yi kpah me-ye nda de? 41Yi za gara wü e ka-yi, te di gbü wü ndüʼba de wü sila ka-yi la, de yi to fü wü mürü cïnga. Te yi mere bala, ngü ka-yi ena areke gbü jia Me." 42Fü Yesu amala ngü fü wü Farusi la, gü ba, "De-yi wü Farusi, Me ena ato mere kuru te yi te gara! Angü yi ngbü eo fïngangü ka-yi kpekpeke teka rïrï ka gele ka-yi. Baka te yi ngbü eto tari wü e ka-yi ʼburu fü Mere Me ereke areke ne, ah esiti de, amba to yi ïrï eyi teka ale Me de maguma yi, anga teka amere züka ngü fü wü mürü cïnga. Dela ngü te siti gbü jia Me fa sü. 43De-yi wü Farusi, Me ena ato mere kuru te yi te gara! Angü yi o to yi ʼburu teka de wü kpara di ecu ngü ani. Teka ngü la, te yi rï kpa esambü ka biti-te la, yi le ʼduwa adi engbü füh züka kpökpö kpa engagira nü. Kpah bala, te yi maka te-yi de wü kpara te kaje la, yi le de wüh di egü mandï fü ani, da ecu ngü ani acu. 44De-yi wü Farusi, Me ena ato mere kuru te yi te gara! Yi baka wü mbükü te wü kpara ngbü endondoro fefeh, angü wüh wu de. Wüh ngbü eceka küte yi ba züka wü kpara ne bü kükürü, amba kpa emaguma yi, wü siti ngü de wü libiti sibi fa sü!" 45Teka ngü la, fü gara mürü rïrï biringbö ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, "Mere kpara, gbü wü ngü ka-ye, de te ye ngbü emala la, ye ngbü dela kpah efala ani." 46Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba, "De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato kpah mere kuru te yi ato! Angü yi fü rïrï ka Me, o baka mere tiri e, te wüh ngbü eo gbü nzö wü kpara. Amba cu de-yi, yi mere rïrï engu la nda-yi de! 47De-yi, wü mürü rïrï, Me ena ato kuru te yi te gara! Angü yi ngbü esu wu te-yi, da ereke mbükü wü mürü dofo ka Me ta gügü ne, gü ba, ani ngbü ecu ngü ewü. Amba wü kundu yi ngbü mömörö wü mürü dofo la ta me-wü! 48Ngü ka-yi de te yi ngbü emere la, ah kpah baka nda wü kundu yi, angü yi le aje ngü ta te wü mürü dofo la mala ne, nda-yi kpah de. 49Angü Me te wu ngü ʼburu ne, mala ta ngü ka-yi la eyi, gü ba, 'Ni ena atima wü mürü dofo, de wü mürü tima ka-ni fü yi, teka amala ngari ni fü yi. Amba yi le ngü la nda-yi de! Fü yi angbü emömörö wü gara, kpah da eto cïnga te wü gara.' 50Kpah bala, de-yi wü kpara ka re ne, te yi le aje rïrï ka Me de ne, Me ena ato mere kuru gbü nzö yi teka ngü la. Te di bala, ma ngbü emala fü yi dene zu ngü, ah kpo te kpi ka Abele, gina kpara te kpi füh kotö ne, akoro te kpi ka Zakarïya, ta te wüh mörö engu kpa esambü ka Me, gbü nzïla sü ne, lïya ka ngüte wü kpara ka Me la ʼburu, ah ena adi gbü nzö yi, wü kpara ka re ne. 52De-yi wü mürü rïrï, Me ena ato kpah mere kuru te yi te gara, angü yi wu ngü ka Me ʼburu kpo, reke areke. Amba yi le amere ngü la nda-yi de. Kpah bala, wü gara kpara te ewü le ta ale ngü ka Me ne, fü yi angbü etïrï kaje fü ewü kpah gbere!" 53Fü Yesu ayia ace sü la, anü sü ka-ye. Fü ngü ka Yesu la angbü eke eküte wü mürü rïrï de wü Farusi efa sü. Fü ewü akpo da ekpülü Yesu de mere bi kpeke wü yitangü, teka afete engu, de engu mala ngü dürü, fü ani azoro engu tete.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Sängö
Sängö ayeke yângâ tî ködörö tî Bêfrîka mobimba ngâ ôko tî ânguruyângâ tî ködörö sô asâla na kua na Bêafrîka. Âwabêafrîka kûtu osïö kûê atene nî, ngâ âwandê kûtu ôko atene nî. Ânzorôko tî lo ayeke otâ : Sô âwabêafrîka ayeke tene sï agbe ködörö ndê ndê ayeke zîa yângâ tî ködörö tî âla da, sô âwandê ayeke tene nî, ngâ na sô âwasêndâyângâ ayeke vûla nî na gbelê tî kötä da tî sêndâyângâ tî da sêndâgî tî Bangî sô ayeke na ndembë sô ôko ndokua sô ayeke bâa ndo na ndö tî mäïngö tî Sängö ngâ sô ayeke fa sêndâkodë tî lo.
Laâ tâkâ yângâködörö na Bêafrîka, Kongöo na Sâde.
Sommaire
Pekôdünîa na Sängö[fa na mbi | modifier le wikicode]
Gündâ tî yângâ tî sängö ayeke yângâ tî dëndî, sô ayeke mbênî kêtê yângâ tî ngbändï. Âzo angbâ tî tene yângâ tî dëndî nî na mbâgë tî Bangasu kâ asï na lâsô. Yângâ tî dëndî laâ avunga, amû terê tî bali Ûbangî, asï na mbäli tî Ifondo na mbongo tî Bangî. Avunga töngasô kôzonî na sïngö tî âkôzo âmbunzû na ködôrö nî na sêku tî 19 nî.
Gängö tî âmbunzû âmvenî laâ apûsu yângâ nî tî vunga hîo mîngi, tî mû lê tî ködörö tî Bêafrîka nî kûê, asï na Tyâde. Âmbunzûnzapä, âturûgu na âwadëngö-büzë laâ ayeke âkötä âwavüngängö-sängö nî. Zo sô kûê asï na lê tî galâ wala anînga kêtê na yâ tî mbênî gbätä ayeke manda tî tene sängö. Agä tî sï na ngû 1950, sängö agä yângâ tî mîngi tî âzo na yâ tî âgbätä tî ködörö nî kûê awe.
Na tângo sô Bêafrîka agä ndepandäa, atâa sô sängö agä kôzo yângâ tî Bêafrîka na wüngö tî âwatënëngö-nî kûê, a lîngbi tî mû fadë nî töngana yângâ tî kua tî letäa pëpe. Mbênî kua kêtê töngasô sôsï mbênî zo asâra na ndö tî yângâ tî sängö nî tîtene amâi sï zo alîngbi tî sâra kua tî letäa na nî, ayeke daä na tângo nî sô pëpe. Amû tângo ngbi ngbi ngbi sï, kêtê na kêtê, sängö asetï, akûku, alöndö, sï alütï lâsô na terê tî farânzi töngana yângâ tî letäa, alîngbi lïngbïngö na lo na lê tî ndiâ
Ngbêreyê ngû tî 2005 finî kodë tî süngö sängö na mbetti sasîgî ndâli tî sô âbûku ndê ndê mîngi ayeke sïgîgî na mbênî süngö-sängö sô sêgô nî ayeke daä mbênî pëpe, wala a yeke sû nî nzönî kûê äpe.
Na kakauka tî 2007, Bêndokua tî Sêndâyângâ tî Dasêndâgî tî Bangî abûngbi âzo 40 tî bâa lêgë tî tënë tî finî süngö sängö sô. Na pöpö tî âzo balë-usïö sô, âlembë tî âdôngbi balë-ôko ayeke daä.
- Yindä tî Fängö-mbëtï na âkötä zo
- Bêndokua tî Sêndâyângâ tî Bangî
- Likôlo-kötä tî âWafängö-mbëtï
- Bösö tî âWapafûe na âWasû tî Bêafrîka
- Dasînga tî Ndeke Lûka
- Dasînga-datalâtu tî Bêafrîka
- Bösö tî Bêafrîka tëtî Gbïänngö-mbëtïnzapä na Fängö-mbëtï na âkötä zo
- Sosietëe tî Mbëtïnzapä
- Danzapä tî âBazêngele tî Gîtangola
- Halësöngö tî âWaiislâmo tî Bêafrîka
Âmbênî âzo mîngi ngâ agä na ïrï tî âla wanî. Na ngbonga gümbâyä na ndâmbo asï na ngbonga ûse tî pekô tî bêkombïte, âwabûngbi nî abîngbi lö na ndö tî tënë tî süngö sängö sô, sï na ndâ nî, mîngi tî âla ahûnda tîtene ë bata gï kodë tî süngö-sängö tî letäa sô ndïä tî 1984 afa. Ngangû yê nî kûê ayeke tîtene a fa nî na âzo kûê, atâ na âmôlengê na dambëtï, atâa na âkötä zo na lêgë tî fängö-mbëtï na âla. Yê kûê na mändängö nî. Mändängö süngö-sängö tî letäa nî sô alîngbi tî kara zo pêpe, töngana zo azîa bê tî lo daä tî manda nî bîanî.
Na pekô tî bûngbi sô, dôngbi ôko ôko ayeke sâra ngangü tî sû âmbëtï tî lo kûê na sêgô nî töngana sô ndïä tî 1984 afa. Ngâ na mbâgë, âwasêndâyangâ ayeke gi lêgë kûê tî sïgî na âmbênî yêkua tî mû mabôko na âwasüngö sängö, âyêkua töngana bakarî tî sängö, bûku tî manda süngö-sängö, wala kpëlikua tî lônzi süngö-sängö nî. Na ndö tî ânzönî kunibê sô laâ âkua tî Kere Mêzä sô akö ndâ nî.
Sängö ayeke mâi lêgëôko na gîgî tî fadësô. Ayeke fa mbëtï na nî na âkötä zo. Atara tî fa mbëtï na nî na yâ tî âdambëtï na âmôlengê awe. Âwandokua sô ayeke bâa lêgë tî yângâ nî na Bangî kâ angbâ tî sâra kua na ndö nî tîtene alîngbi na fängö-yê na dambëtï nzönî.
Sängö Labitäni[fa na mbi | modifier le wikicode]
Lafabëe tî Sängö yeke na balë ûse na ûse labitäni
Sêgô[fa na mbi | modifier le wikicode]
Sängö yeke na otâ sêgô
Sängö Sêndâsû[fa na mbi | modifier le wikicode]
- ABD.
- Akobêla awü töngana nye?.
- Âla gä ë manda tî dîko mbëtï!.
- Âlisoro na âwâlï.
- Alphabet chart.
- Ayê sô asï na mbï ândö.
- Bata kôbe nzönî.
- Dâlê sô asâra tënë na kötä gô.
- Doli, mbo na kundâ: Mbëtï tî âmôlengê.
- Gä ë sâra ngîâ.
- Gä, ë fono na yâ tî bêafrîka.
- Kongba ague na kötä ködörö.
- Kpälë tî âsambâ (Le chemin de la polygamie).
- Längö tî vundü (Jeur de malheur).
- Lêgë tî füngö bongö.
- Lêgë tî kâi sasa na yângâ da.
- Lêgë tî kpëngö kobêla tî bilarzîi.
- Lêgë tî kpëngö kobêla tî palü.
- Matânga tî âgerêmbëtï.
- Mbai tî yayâ: bûku tî wafängö-yê (L'histoire de Yayâ, livre pour les facilitateurs).
- Mbai tî yayâ: bûku tî wamändängö-yê.
- Ngo na düngö.
- Ngö sô atûku.
- Ngusü asôbenda na li tî doli (Tique l'emporte sur l'éléphant dans la course.
- Sarango savoon.
- Sênî: âkabêla na âkodë tî käïngö nî sï zo alîngbi dutï na sênî.
- Sênî: Akobêla na âkodë tî käïngö nî sï zo alîngbi dutï na sênî.
- SIDA.
- Tambûla tî mänamê na bêtâzo.
- Tângo tî ngonzo, vundü, kamënë na ngîâ.
- Töngana âmôlengê tî nzapä asambêla.
Sêndiäyângâ[fa na mbi | modifier le wikicode]
Yeke[fa na mbi | modifier le wikicode]
Yeke na[fa na mbi | modifier le wikicode]
Pekôdünîa[fa na mbi | modifier le wikicode]
- Charles Taber, 1964. French Loanwords in Sango: A Statistical Analysis. (MA thesis, Hartford Seminary Foundation.)
- William Samarin, 1967. Lessons in Sango.
- Marcel Diki-Kidiri, 1977. Le sango s'écrit aussi...
- Marcel Diki-Kidiri, 1978. Grammaire sango, phonologie et syntaxe
- Luc Buquiaux, Jean-Marie Kobozo et Marcel Diki-Kidiri, 1978 Dictionnaire sango-français...
- Charles Henry Morrill, 1997. Language, Culture and Sociology in the Central African Republic, The Emergence and Development of Sango
- Pierre Saulnier, 1994. Lexique orthographique sango
- SIL (Centrafrique), 1995. Kêtê Bakarî tî Sängö : Farânzi, Anglëe na Yângâ tî Zâmani. Petit Dictionaire Sango, Mini Sango Dictionary, Kleines Sango Wörterbuch
- Christina Thornell, 1997. The Sango Language and Its Lexicon (Sêndâ-yângâ tî Sängö)
- Marcel Diki-Kidiri, 1998. Dictionnaire orthographique du sängö
- Georges-Antoine Chaduteau, Sango langue nationale de Centrafrique
- Valeri Khabirov, 2010. "Syntagmatic Morphology of Contact Sango" Ural pedagogical university, 310 p.(in Russian)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHAPITRE 116
Jésus afa ye na ndo ti sarango tere kete na ngoi ti ndangba Pâque
MATTHIEU 26:20 MARC 14:17 LUC 22:14-18 JEAN 13:1-17
JÉSUS ATE NDANGBA PÂQUE TI LO LO NA ABAZENGELE TI LO
LO SUKULA GERE TI ABAZENGELE TI LO TI FA MBENI YE NA ALA
Pierre na Jean ague na Jérusalem kâ awe ti leke Pâque, tongana ti so Jésus afa na ala. Na pekoni, Jésus na tanga ti abazengele bale-oko ni alondo ti gue na peko ti ala. Peko ti midi la, na lâ ayeke fadeso na mbage ti ouest, na ngoi so Jésus na adisciple ni angbâ ti descend na ndo ti Hoto ti akeke ti olive. A yeke ti ndangba ni ti tene Jésus abâ ndo ni so la juska na peko ti zingongo ti lo na kuâ.
Kete na pekoni, Jésus na adisciple ti lo alï na yâ ti gbata ni, na ala mû lege ti gue na da so ala yeke sara Pâque ni dä. Na ngoi so ala si na yâ ti da ni, ala monté fadeso ti gue na kota yâ ti da ni so ayeke na nduzu. Ala bâ so a leke aye kue ndali ti matanga ti ala ni awe. Jésus ayeke ku lani ngoi ni so kungo, teti so lo tene: “Mbi ye mingi ti te kobe ti Pâque so na ala kozoni si mbi bâ pasi.”—Luc 22:15.
Teti angu mingi awe, a yôro na yâ ti matanga ni mbeni ngobo so ayeke ti zia si akopo ti vin ahon na popo ti azo so ayeke sara Pâque. Fadeso, na peko ti so Jésus amû mbeni kopo ti vin ni, lo mû merci, na lo tene: “Ala mû ni, ala mû na mba na popo ti ala. Mbi tene na ala: Ti londo laso ti gue na ni, mbi yeke kiri ande ti nyon vin mbeni pëpe juska Royaume ti Nzapa aga.” (Luc 22:17, 18). A yeke polele so lo ga nduru ti kui awe.
A si na mbeni ngoi, mbeni ye so ayeke nde mingi asi. Jésus alondo, lo zi bongo ti lo ti ndo ni, na lo mû mbeni serviette. Na pekoni, lo mû mbeni kota dû ti sembe so ayeke nduru na tere ti lo. Mingi ni ka, wa ti da ayeke hunda na mbeni zo ti kua ti lo ti sukula gere ti agene ti lo (Luc 7:44). Me na ngoi ti so ni so, wa ti da ni ayeke dä ape, ni la Jésus amû li ni ti sara kua ni so. Mbeni bazengele ni apeut fade ti sara ni, me zo oko amû li ni ti sara ni ape. Wala peut-être ala yeke sara mandako na popo ti ala? Me atâa ayeke so wa, li ti ala akpe lani ti bâ so Jésus la aye ti sukula gere ti ala.
Tongana Jésus asi na Pierre, lo ke, lo tene: “Mo yeke sukula gere ti mbi ape.” Jésus angbâ atene na lo: “Tongana mbi sukula gere ti mo ape, mbeni ye abungbi mbi na mo ape.” Pierre ni angbâ atene na Jésus atene: “Seigneur, sukula gi gere ti mbi ape, me sukula nga maboko ti mbi na li ti mbi kue.” Me li ti lo adoit lani ti kpe kue na ngoi so Jésus atene na lo: “Zo so asukula ngu awe ayeke na bezoin ti sukula gi gere ti lo, ndali ti so tere ti lo kue ayeke nzoni. Ti ala, tere ti ala ayeke nzoni, me ala kue ape.”—Jean 13:8-10.
Jésus asukula gere ti ala 12 kue, même Judas Iscariote kue. Na peko ti so Jésus akiri ayü bongo ti lo ti ndo ni awe, lo kiri lo duti na tere ti table ni, na lo tene: “Ala hinga nda ti ye so mbi sara na ala so? Ala yeke iri mbi ‘Maître’ nga ‘Seigneur,’ na a yeke na lege ni, ndali ti so mbi yeke ni. Tongaso, tongana mbi so mbi yeke Seigneur nga Maître, mbi sukula gere ti ala, a yeke nzoni ala nga ala sukula gere ti mba na popo ti ala. Mbi zia tapande ni na ala, si gi tongana ti so mbi sara na ala, a yeke nzoni ala sara tongaso nga. Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Ngbâa ayeke kota ahon wa ti lo ape, nga zo ti tokua ayeke kota ahon zo so atokua lo pëpe. Tongana ala hinga aye so, ala yeke duti na ngia tongana ala sara ye alingbi na ni.”—Jean 13:12-17.
So pendere tapande ti sarango tere kete! A yeke nzoni adisciple ti Jésus agi kota ndo ape, ala pensé ape so ala la ayeke kota ahon amba ti ala, na so amba ti ala la adoit ti sara kua na ala. Nde na so, a yeke nzoni ala sara ye tongana ti Jésus, pëpe na ziango na sese ngobo ti sukulango gere ti mba, me na dutingo nduru ti sara kua ndali ti amba ti ala, nga na mungo mbage ti mbeni zo ape.
TI HINGA AMBENI TËNË
Pierre amanda na tere ti Seigneur ti pardone zo
Jésus afa na Pierre nyen na ndo ti pardon? Nyen la Jésus asara ti fa so lo pardone Pierre awe?


text:
MBAGE 1
Aye so asi kozoni si Jésus akomanse kua ti lo ti fango tënë
“Lo yeke ga ande kota.” —Luc 1:32
NA YÂ TI MBAGE SO
CHAPITRE 1
Atokua use so alondo na Nzapa
Ange Gabriel afa lani ambeni tokua so ayeke ngangu na zo ti yeda na ni
CHAPITRE 2
A mû nengo na Jésus kozo si a dü lo
Élisabeth na molenge ti lo so ade lani na yâ ti lo amû nengo na Jésus lani tongana nyen?
CHAPITRE 3
A dü mbeni zo so ayeke hon ti leke lege kozo
Tâ gi na ngoi ni so, yanga ti Zacharie azi na lo komanse ti sara tënë, na lo tene mbeni kota prophétie.
CHAPITRE 4
Marie amû ngo atâa so ade lo mû koli ape
Na ngoi so Marie atene na lo so ngo so ayeke na yâ ti ni so, a yeke mbeni koli la azia ni ape, me a yeke na lege ti yingo vulu la lo mû ngo ni so, eskê Joseph ayeda na ni?
CHAPITRE 5
A dü Jésus na ndo wa nga lawa?
Nyen la afa so a dü Jésus pëpe na lango 25 ti nze ti décembre?
CHAPITRE 6
Molenge so a sara tënë ti lo lani
Na ngoi so Joseph na Marie ague na Jésus na temple, tongana lo ngbâ lani bébé, ambeni zo ti Israël use so aga ambakoro awe atene aprophétie na ndo ti Jésus.
CHAPITRE 7
Azo ti gingo nda ti aye na lege ti atongoro ague ti bâ Jésus
Ngbanga ti nyen la tongoro so ala bâ lani, na ngoi so ala ngbâ na est, ague na ala pëpe droit na Jésus, me a gue na ala na sioni Gbia Hérode?
CHAPITRE 8
Ala kpe mbeni sioni gbia
Aprophétie ota ti Bible so andu Messie aga tâ tënë na ndo ti Jésus na ngoi so lo ngbâ kete.
CHAPITRE 9
Gigi ti Jésus na Nazareth
Jésus ayeke peut-être lani na aita ti koli nga na ti wali oke?
CHAPITRE 10
Jésus na afami ti lo ague na Jérusalem
Bê ti Joseph na Marie agi ala tongana ala gi Jésus gbä ala wara lo ape, me li ti Jésus akpe kue ti bâ so ala hinga pëpe ndo so ala peut fade ti wara lo dä hio.
CHAPITRE 11
Jean Baptiste aleke lege
Tongana ambeni Farizien na aSadducéen aga na mbage ti lo, Jean afâ ngbanga na ndo ti ala. Ngbanga ti nyen?


text:
TOUR TI BA NDO JUIN 2014
Nzapa abâ nyongo manga tongana nyen?
Tongana mo hinga bango ndo ti lo na ndo ni, a yeke mû maboko na mo ti zia nyongo ni.
Mbeni kota kpale
Ngbanga ti nyen azo angbâ gi ti nyon ni atâa effort so a yeke sara ti kanga lege na ni?
Nzapa abâ nyongo manga tongana nyen?
So Bible asara tënë ti manga lâ oko ape so, e yeke hinga ni tongana nyen?
Mapa so amû fini na zo: Mo te ni awe?
Ndali ti nyen la Jésus atene ni yeke mapa so amû fini na zo nga mapa ti yayu?
Beku wa ayeke dä ndali ti akotara ti mbi?
Bible atene so Nzapa ayeke zingo même azo ti mbilimbili pëpe na kuâ. Lo yeke zingo ala ndali ti nyen?
Ambeni koli ota so agi lani tâ tënë: Ala wara nyen?
Capito, Cellarius nga na Campanus asara lani mbeni ye so asara si ala na Eglize Catholique nga na azo so ake ambeni fango ye ti a-eglize amä tere ape.
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Sese ayeke ga ande mbeni nzoni ndo ti duti dä la?


text:
KOTA MAMA-TENE NI
Tongana mbeni zo so e ye lo mingi akui
“Nzapa ahinga aye kue. . . Toto ape, mama.”
A yeke tënë so a tene na mbeni wali so iri ti lo ayeke Bebe, na ngoi so lo gue ti lu kuâ ti babâ ti lo, so akui na yâ ti mbeni accident.
Bebe aye lani babâ ti lo mingi. Mbeni kamarade ti sewa ti lo la atene tënë ni so na lo, me na sioni bê ape. Me tënë ni so ason bê Bebe mingi. Lo wani lo tene: “So babâ ti akui so a yeke ngbanga ti nzoni ti mbi ape.” Angu mingi na pekoni, tongana Bebe asara tënë ti accident ni na yâ ti mbeni buku, a bâ polele so lo ngbâ ti sara encore vundu mingi.
Bebe aga ti bâ so, a peut ti hunda angoi mingi na mbeni zo ti tene lo hon ndo ti vundu ti kuâ, mbilimbili tongana lo na wakuâ ni aye tere mingi. Na yâ ti Bible, a haka kuâ na “ndangba wato”. (1 aCorinthien 15:26). Kuâ ayeke buba yâ ti gigi ti e na ye oko apeut ti kanga lege na lo ape. Lo yeke si ka gi gbagburu, nga lo yeke fâ azo so e ye ala mingi. E kue e yeke bâ pasi ndali ti lo. Ni la, a yeke na lege ni ti tene e bâ so e lingbi ape ti luti na lê ti kuâ nga na aye so asi na pekoni.
Peut-être mo yeke hunda tere ti mo: ‘A yeke hunda na mbi ngoi oke ti tene mbi hon ndo ti vundu ni so? Nyen la mbeni zo apeut ti sara ti hon ndo ti vundu ti kuâ? Tongana nyen la mbi peut ti dë bê ti ambeni zo so ayeke na yâ ti vundu? Eskê mbeni beku ayeke dä ndali ti azo so e ye ala mingi si akui so?


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA ZO AKUI NYEN LA AYEKE SI NA PEKONI?
Zingongo ti akuâ: Nyen la afa biani so a yeke duti ande dä?
Tongana mbeni zo apensé ti lo so a yeke zingo ande akuâ, a ye ti fa so hingango ndo la amanke lo? Bazengele Paul apensé ti lo tongaso ape. Lo tene: “Tongana a yeke gi na yâ ti fini so la si e yeke na beku na Christ, andâ e yeke azo so mawa ti e ahon ti tanga ti azo kue. Me, biani a zingo Christ na kuâ awe, na lo yeke kozo li ni ti azo so akui.” (1 aCorinthien 15:19, 20). Paul ahinga biani so a yeke zingo ande akuâ. Ye so amû lege na lo ti duti sûr na ni ayeke zingongo ti Jésus na kuâ (Kusala 17:31). * Ndali ni la Paul airi Jésus “kozo li ni”, so ti tene lo la lo yeke kozo zo so a zingo lo ti wara fini ti lakue lakue. Tongana a tene Jésus la ayeke kozo zo so a zingo lo na kuâ, a ye ti fa so na peko ti lo a yeke zingo nga ambeni zo.
Mbeni raison so afa so zingongo ti akuâ ayeke duti ande dä ayeke so Jéhovah ayeke Nzapa ti tâ tënë. Bible atene: “Nzapa . . . alingbi ti tene mvene pëpe.” (Tite 1:2). Lâ oko Jéhovah atene mvene ape, nga lo yeke sara ande ni lâ oko ape. Lo mû zendo ti zingo akuâ, nga lo zingo lani ambeni zo ti fa so lo peut ti sara ni, mo pensé lo yeke sara ande ye alingbi na zendo ti lo ni ape? Lo yeke sara ni!
Ngbanga ti nyen la Jéhovah aleke ti zingo ande azo na kuâ? Ngbanga ti so lo ye ala. Job ahunda, a tene: “Tongana zo akui, fade lo kiri na fini mbeni?” Lo kiri lo tene: “Fade mo iri ndo, na mbi yeda. Mo yeke ku kungo ti bâ kusala ti maboko ti mo.” (Job 14:14, 15, FD). Job ahinga biani so Babâ ti lo ti yayu aye lo mingi nga lo yeke ku kungo ti zingo Job na kuâ. Me eskê Nzapa achangé? Lo wani lo tene: “Mbi, L’Éternel, Mbi changé pëpe.” (Malachie 3:6). Nzapa ayeke na kota nzara ti zingo akuâ, ti tene ala duti na nzoni seni nga na ngia. A yeke ye so ababâ na amama kue so agirisa amolenge ti ala aye la. Me nde na ababâ na amama, Nzapa ayeke ti lo na ngangu ti sara ye so lo ye ti sara.
Kuâ ayeke mbeni kota kpale, me Nzapa ayeke na vrai yorö ni
Jéhovah ayeke mû ande ngangu na Molenge ti lo ti zi kota vundu so ayeke na bê ti azo so agirisa azo ti ala, so ala ye ala mingi, na ti sara si ala kiri awara ngia teti lakue lakue. Me eskê tënë ti zingongo ti akuâ agbu nga bê ti Jésus? Lani, kozo ti tene lo zingo Lazare na kuâ, Jésus abâ vundu ti aita ti Lazare ni nga na ti akamarade ti lo, na lo nga kue lo “toto na ngu ti lê.” (Jean 11:35). Na mbeni ngoi ni nde, Jésus atingbi na mbeni womua ti kodoro ti Naïn, so agirisa oko molenge ti lo. Bible atene: “Mawa ti womua so asara [Jésus] na lo tene na lo: ‘Kaï toto ni.’” Gi na lê ni lê ni, lo zingo molenge ni (Luc 7:13). Ye so aye ti fa so tënë ti vundu so kuâ ayeke ga ka na ni nga na kuâ ni lo wani asara Jésus nzoni ape. Ni la, a yeke nzere ande mingi na Jésus ti bâ tongana nyen la azo ayeke duti na ngia mingi ahon ti tene ala duti na vundu.
Eskê mo girisa mbeni zo ti sewa ti mo lâ oko awe? Mo peut ti bâ so kuâ ayeke mbeni kpale so yorö ni ayeke dä ape. Me, hinga so yorö ni ayeke dä, a yeke so Nzapa ayeke mû ande ngangu na Molenge ti lo ti zingo akuâ. Hinga so Nzapa aye si mo kue mo bâ ande tongana nyen la lo yeke sara ni. Lo ye si mo kue mo duti ande dä ti gbu na kate ti mo azo so mo ye ala mingi si a yeke zingo ala so. Tara ti bâ so mo na ala yeke duti ande ndo oko teti lakue lakue, na mbeni ye ti kangbi popo ti ala ayeke encore dä ape!
Lionel, so e sara fade tënë ti lo kozo, atene: “A si na mbeni ngoi, a sara na mbi tënë na ndo ti zingongo ti akuâ. Na tongo nda ni, a yeke lani ngangu na mbi ti yeda na ni, nga mbi yeke sûr na tënë ni so azo ni so atene na mbi so ape. Me, na ngoi so mbi tara ti gi ni na yâ ti Bible, mbi ga ti bâ so tënë ni so ayeke vrai. Mbi yeke ku kungo ti kiri ti bâ ande âta ti mbi.”
Mo ye ti hinga ye mingi na ndo ni? A-Témoin ti Jéhovah ayeke duti ande na ngia ti fa na mo na yâ ti Bible ti mo wani ngbanga ti nyen la ala hinga biani so a yeke zingo ande azo na kuâ. *
^ par. 3 Ti hinga tënë na ndo ti aye so afa atene a zingo Jésus lani na kuâ, bâ buku Bible: A Yeke Tene ti Nzapa Wala ti Azo? na lembeti 78-86, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
^ par. 9 Bâ chapitre 7 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.


text:
1Tongaso, alingbi e zia lege ti akozo tënë so e manda ando na ndö ti Christ, e hon fadeso ti manda akpengba tënë so alingbi na akangba, e kiri na ndö ti akozo kota tënë ni pepe. Akozo tënë ni ayeke so: tënë ti ziango ngbene lege ti sarango abuba ye, tënë ti mango na be na Nzapa, 2tënë na ndö ti abateme : tënë ti 3Tongana Nzapa ayeda, ye so e yeke sara ande laa. 4E mu tapande ti azo so akiri na sioni lege ti sarango ye ti ala: lumiere ti Nzapa azi le ti ala awe, ala ndu nzoni ye ti yayu, ala wara Yingo-Vuru, 5ala hinga atene, tënë ti Nzapa anzere, ala hinga nga aye ti kpene ti ngoi so Nzapa ayeke ga ti le-gbia. 6Ataa so kue gbaa, ala kiri na sioni lege ti sarango ye ti ala ti kozoni. Lege titene a sara si ala kiri azia ngbene lege ti sarango ye ti ala ayeke daa oko pepe. Biani, ala kiri akanga Molenge ti Nzapa na ndö ti keke ti kroa si ala sara titene azo azonga lo. 7E mu tapande ti yaka: tongana ngu apika fani mingi na ndö ti sese si sese ni asara titene anzoni le ti kobe asigigi ndali ti azo so alu ye daa, andaa Nzapa asara tufa na ndö ti sese ni awe. 8Me tongana sese ni asara titene aki na akeke ti ki asigigi, andaa sese ni so ayeke buba sese; fade Nzapa ayeke deba ni si na pekoni, a yeke gbi ni na wâ. 9Ti ala, a-ita so e ye ala mingi, ataa so e tene tënë tongaso, e hinga na be ti e so, ala yeke tambula na nzoni lege so zo ayeke mu titene lo soo kuâ. 10Biani, Nzapa ayeke kirikiri pepe. Yengo so ala ye ando lo na ni nga na sarango nzoni so ala yeke sara na a-ita ti ala, azo ti Nzapa si ala ngba daa laso so, fade Nzapa ayeke girisa ni pepe. 11Me e ye mingi titene ala oko oko kue angba na nzara ti sarango nzoni ye tongana ti kozoni; ala ngba daa ngbii asi na ndani, tongaso si fade ala yeke wara aye so ala zia be ti ala ti ku ni. 12Ala woko na lege ti sarango kua pepe, me ala sara ye tongana ti azo so ama na be, azo so akiri na peko pepe. Azo ni ayeke wara aye so Nzapa amu zendo ni na ala. 13Na ngoi so Nzapa amu zendo na Abraham, mbeni zo so ayeke kota ahon Nzapa titene lo deba na iri ti lo ayeke daa pepe, nilaa lo deba na iri ti lo wani, 14lo tene: “Mbi deba yanga ti mbi awe: fade mbi yeke sara tufa na ndö ti mo gbani gbani, mbi yeke sara si amolenge ti mo awu ahon ndoni.” 15Abraham akanga be ti lo aku si lo wara ye so Nzapa amu zendo ni na lo. 16Tongana azo ayeke deba yanga ti ala, ala yeke deba na iri ti mbeni zo so ayeke kota ahon ala. Dengo ba ni ayeke sara si ala luti na ndö ti mbeni ye ti mbirimbiri, tongaso si dengo kite ahunzi na popo ti ala. 17Andaa, azo so Nzapa amu zendo ti mu aye na ala, lo ye ti fa biani na ala so be ti lo angba lakue na ndö ti zendo ni. Ndani laa lo deba yanga ti lo na ndö ti zendo ni. 18Dengo ba so Nzapa ade na zendo so lo mu so ayeke ngba lakue; tënë ti mvene ayeke na ya ti aye use so oko pepe. Aye use so ayeke kpengba e mingi, e so e zia be ti e ti ku ti wara ye so Nzapa aye ti mu na e. 19Ti fini ti e ayeke nga tongaso: ye so e zia be ti e ti ku ayeke tongana nengo wen so a yeke bi na ya ti ngu, agbu mangboko si aluti mbirimbiri. Ye so e zia be ti e ti ku ayeke ye so aluti mbirimbiri, ye ni ahon na ya ti ridoo so a kanga na ya ti kota da ti Nzapa so ayeke na yayu, ague ngbii asi na ndo so ayeke nde si ayeke nzoni kue ahon atanga ni. 20Jésus ali na ndo so kozo ti e nga ndali ti e. Lo ga kota wayango-sandaga kpu na kpu tongana ti Melkisedeke.
Copyright
Learn More


text:
Akode ti fango na tënë
TOUR TI BA NDO
Hundango tënë ni: Eskê mo kue mo yeda so tongana Bible alondo na Nzapa, atâa nyen la azo asara ti tene a duti dä encore ape, a yeke ngbâ?
Versê ni: És 40:8
Mbeti ni: Ambage nde nde ti mbeti so afa tongana nyen la Bible angbâ atâa nyen la asi na ni wala nyen la azo asara ti futi ni.
TOUR TI BA NDO (ndangba lembeti ni)
Hundango tënë ni: Mbi ye ti hinga bango ndo ti mo na ndo ti hundango tënë so. [Diko kozo hundango tënë so ayeke na lembeti 16.] Ambeni zo apensé so abungbi ti vorongo Nzapa ayeke gi mbeni ye so azo la asigigi na ni. Ambeni apensé ti ala so Nzapa ayeke sara kua na ni ti ga na azo na mbage ti lo. Ka mo, mo tene ti mo nyen?
Versê ni: Jac 1:27
Mbeti ni: Article so afa ambeni tënë so Bible atene na ndo ni. A yeke nzere ande na mbi ti kiri ti sara lisoro na mo na ndo ti ambeni tënë ti article ni.
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Hundango tënë ni: Mingi ti azo abâ so ti diko aprophétie ti Bible ayeke tongana dikongo mbeni mbeti sango. Na popo ti aye so Bible asara tene ni kozo awe so, ati so wa la mo bâ ni awe wala mo mä tënë ni awe?
Versê ni: 2Tm 3:1-5
Mbeti ni: Brochure so afa ngbanga ti nyen la aye so asi so ayeke biani mbeni nzoni tënë ndali ti azo so andoye Nzapa. [Fa ye ti manda 1, hundango tënë 2.]


text:
1Mbi hunda ndo, mbi tene: Nzapa ake azo ti lo awe? Oko pepe! Mbi wani, mbi yeke nga zo ti Israel, mbi yeke hale ti Abraham, zo ti mara ti Benjamin. 2Nzapa ake azo ti lo pepe, azo ti lo so lo soro ala kozoni so. Na ya ti Mbeti ti Nzapa, ala hinga pepe tënë ti Élie so adema tere ti lo na Nzapa ndali ti sarango ye ti azo ti Israel so? Lo tene: 3“Kota Gbia, ala fâ awayanga ti mo awe si ala buba nga agbalaka ti mo awe; mbi ngba gi mbi oko si ala yeke gi lege ti fâ mbi.” 4Me tënë ti nyen laa Nzapa akiri na ni na lo? Nzapa atene: “Azo saki mbarambara ayeke daa, mbi bata ala ndali ti mbi wani, ala yeke azo so ake ti kuku na gbe ti nzapa Baal.” 5Na ngoi ti fadeso nga, tanga ti ambeni zo angba, ala so Nzapa asoro ala na lege ti nzoni be ti lo. 6Nzapa asoro azo na lege ti nzoni be ti lo, lo soro ala ndali ti sarango ye ti ala pepe. Tongaso pepe, ka nzoni be ti Nzapa angba nzoni be mbeni pepe. 7Nyen? Ye so azo ti Israel agi, ala wara ni pepe, gi azo so Nzapa asoro ala laa awara ye ni. Me ti tanga ti azo ni, Nzapa asara si mango ya ti tënë ni aga ngangu na ala, 8tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Nzapa akanga lege ti hingango ndo ti ala, lo kanga le ti ala titene ala baa ndo pepe, lo kanga mê ti ala titene ala ma tënë pepe; lo sara tongaso ngbii asi laso.” 9David atene nga, atene: “Ayeke nzoni akobe ti matanga ti ala aga kuku ndali ti ala, aga gbanda ti gbungo ala, aga mbeni ye ti kindango ala, futa ti asioni ti ala! 10Ayeke nzoni le ti ala avuko, ala kiri abaa ndo oko pepe! Sara si peko ti ala aba bango lakue!” 11Tongaso mbi hunda ndo, mbi tene: so azuife apika gere ti ala si ala ti so, ala ti biani biani awe? Oko pepe! Me ndali ti tingo ti azuife, azo ti amara nde awara lege ti soo kuâ, tongaso si kota be asara azuife. 12Ndali ti so azuife ake ti ma yanga ti Nzapa, azo ti dunia awara anzoni ye mingi; na lege ti tingo ti ala, azo ti amara nde awara nga anzoni ye mingi. Tongana azuife kue akiri ande ti soo kuâ, fade anzoni ye ni ayeke kiri ti hon ndoni pepe? 13Ala so ayeke azo ti amara nde, fadeso mbi yeke tene tënë na ala: mbi wani, mbi yeke watokua ti azo ti amara nde. Mbi yeke gonda kua ti mbi ni, 14ti sara si, tongana lege ayeke daa, azo ti mara ti mbi asara kota be si mbi soo ambeni na popo ti ala. 15So Nzapa apusu azuife yamba so, ni laa asara si songo akiri na popo ti azo ti dunia na Nzapa. Tongana Nzapa akiri ande na azuife na tere ti lo, fade ye ni ayeke duti tongana nyen? Ye ni ayeke duti tongana ti azo so akui si akiri na fini! 16Tongana a zia akozo mapa nde ndali ti Nzapa, tanga ti mapa ni kue ayeke ti lo. Tongana zo amu gunda ti keke na Nzapa, amaboko ti keke ni kue ayeke nga ti lo. 17Azo ti Israel ayeke tongana keke ti olive ti yaka so a fâ ambeni maboko ni. Ti mo, mo yeke tongana maboko ti keke ti olive ti ngonda; a mu mo si a gerefe mo na popo ti amaboko so angba na ndö ti keke ti yaka ni. Fadeso mo lingbi nga ti baa nzoni legeoko na amaboko ti keke ti yaka ni ndali ti ngu so alondo na ya ti gunda ni. 18Ndani laa, mo pika kate ti mo pepe, mo tene, mo laa mo hon amaboko ti keke so a fâ ni so. Mo ye ti gonda tere ti mo? Mo laa mo yo gunda ti keke ni pepe, me gunda ti keke ni laa ayo mo! 19Fade mo yeke tene: “A fâ amaboko ti keke ni titene a gerefe mbi na ndö ti keke ni.” 20Tënë ni laa. Me a fâ amaboko ti keke ni, ngbanga ti so ala ma na be pepe. Ti mo, mo ngba na tere ti keke ni, ngbanga ti so mo ma na be. Tongaso, mo pika kete ti mo pepe, me mo sara gi hange. 21Biani, so Nzapa afâ taa amaboko ti keke ni so, mo laa Nzapa ayeke bata ande mo? 22Baa, Nzapa ayeke Nzapa ti nzoni be, lo yeke nga Nzapa so fango ngbanga ti lo aso mingi. Fango ngbanga ti lo aso na tere ti azo so ati, me lo yeke sara nzoni be na mo. Alingbi mo ngba ti duti na ya nzoni be ti lo, tongaso pepe, fade a yeke zi nga mo tongana ti so a zi maboko ti keke so. 23Ti azuife, tongana ala yeda ti ma na be, fade lo yeke kiri ti gerefe ala na ndö ti keke ni, ngbanga ti so lo yeke na ngangu ti kiri ti gerefe ala. 24Mo, mo yeke tongana maboko ti keke ti olive ti ngonda so Nzapa afâ si agerefe ni na ndö ti keke ti olive ti yaka, ataa so lege ti sarango ni laa pepe. Ti azuife, ala yeke tongana amaboko ti keke ti olive ti yaka. Tongaso, fade Nzapa ayeke kiri ti gerefe ala nzoni mingi na ndö ti keke so ala sigigi lani daa! 25A-ita, mbi ye titene ala hinga taa-tënë so a sigigi na nda ni awe, tongaso si ala baa tere ti ala tongana azo ti ndara pepe. Tënë ni ayeke so: fade ambeni zo ti Israel ayeke ngba ti sara ngangu li ngbii asi na ndembe so wungo ti azo ti amara nde alingbi, so ti tene ala so ayeke li na popo ti azo ti Nzapa. 26Tongaso laa, fade a yeke soo azo ti Israel kue na kuâ, tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Fade zo ti zingo azo ayeke londo na Sion ti ga, lo yeke zi asioni kue na popo ti azo ti mara ti Jacob. 27Baa, mbuki so mbi na ala e yeke sara ni laa, tongana mbi yeke zi asiokpari ti ala.” 28Azuife ake Nzoni Tënë awe, nilaa ala ga awato ti Nzapa; ye so asi ndali ti nzoni ti ala, azo ti amara nde. Me Nzapa asoro azuife titene ala ga azo ti lo, lo ye ala ndali ti akotara ti ala. 29Biani, tongana Nzapa amu ye na zo awe, lo yeke kiri ti zi ni na maboko ti lo pepe; tongana Nzapa airi mbeni zo awe, lo yeke kiri ti ke lo pepe. 30Ando, ala azo ti amara nde, ala ke yanga ti Nzapa; me fadeso, Nzapa abaa mawa ti ala, ndali ti so azuife ama yanga ti lo pepe. 31Ti azuife, ye ni ayeke nga tongaso: fadeso, ala ke ti ma yanga ti Nzapa titene Nzapa abaa mawa ti ala, azo ti amara nde. Tongaso, ti fadeso, Nzapa alingbi ti baa nga mawa ti azuife. 32Biani, Nzapa asara si azo kue aga azo ti kanga ndali ti kengo yanga, tongaso si lo baa mawa ti azo kue. 33Anzoni ye ti Nzapa ayeke kota biani! Ndara ti lo na hingango ye ti lo ayeke kota ahon ndoni! Zo wa laa alingbi ti hinga nda ti fango ngbanga ti lo? Zo wa laa alingbi ti hinga tënë ti be ti lo? 34Mbeti ti Nzapa atene: “Zo wa laa ahinga tënë ti be ti Kota Gbia? Zo wa laa alingbi ti mu wango na lo? 35Zo wa laa amu ye na Nzapa kozoni titene Nzapa akiri afuta mbeni ye na lo?” 36Biani, ye kue alondo na Nzapa, ye kue ayeke duti na lege ti lo, ye kue ayeke ndali ti lo. Gonda ayeke ti lo kpu na kpu! Amen.
Copyright
Learn More


text:
TOUR TI BA NDO NO. 4 2016
Bible
—Aye ti ngangu wa la asi na lo?
Teti angu mingi, akpale nde nde so asi na Bible alingbi fade ti sara si Bible aduti dä ape. So lo hon na yâ ti akpale ni so, ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti gbu li na ndo ni?
Mbeni mbaï so ayeke kota
Mbeni mbeti nde so asara ye na ndo ti mabe ti gbâ ti azo teti angu mingi tongana Bible ayeke dä ape. Me zo alingbi ti zia bê ti lo na Bible?
Bible angbâ atâa so akugbe-mbeti ni alingbi fade ti buba
Azo so asû lani Bible nga na ala so asû peko ni asû ni ândö na ndo ti Papyrus nga na ndo ti poro ti tere ti nyama. A sara tongana nyen la angbene mbeti so angbâ juska laso?
Bible angbâ atâa so a kanga lege na ni
Gbâ ti azo so ayeke na komandema nga na amokonzi-nzapa agi ti kanga lege na azo si ala wara Bible ape, a sara ni gbani ape nga si a traduire ni ape. Me so kue atï na ngu.
Bible angbâ atâa so a gi ti changé atënë ti yâ ni
Ambeni zo so ahinga kua ti ala ape atara ti changé atënë ti yâ ti Bible. A wara lege tongana nyen ti hinga ni nga ti zi ni?
Ngbanga ti nyen la Bible angbâ?
Nyen la asara si mbeti so ayeke nde tongaso?
Mo hinga?
Tongana nyen la sarango ye ti Jésus na mbage ti azo ti buruma ayeke nde na ti ambeni zo? Ndali ti atënë wa la akota zo ti vorongo nzapa ti aJuif ayeda lani ti tene mbeni zo asara divorce?
Sarango ye ti ngangu alingbi ti hunzi mbeni lâ?
A mû maboko na ambeni zo ti zia lege ti sioni sarango ye ti ala. Ye so amû maboko na ala alingbi nga ti mû maboko na ambeni zo.
Mbi tï fani mingi kozo ti tene mbi sö benda
Tongana nyen la mbeni koli ahon ndo ti bango porno na lo wara siriri ti bê?
Mbeni nzoni hakango ye so ahon atanga ni kue
Gbâ ti abungbi so atene ala yeke aChrétien, me so afango ye nga na abango ndo ti ala ayeke nde na ti mba. Tongana nyen la mo lingbi ti hinga bungbi so ayeke fa tâ tënë?
Bible atene ti lo nyen?
Eskê Nzapa ayeke sara kua na ambeni bungbi ti Nzapa ti gboto azo ti ga nduru na lo?


text:
KOTA MAMA-TENE NI
Mbeni zo alingbi ti hinga ye so ayeke si kekereke?
E kue e yeke pensé ka na ndo ti gigi ti kekereke. E yeke gi ka ti hinga wala kekereke ti e nga na ti azo ti e ayeke duti ande tongana nyen. E yeke hunda ka atënë tongana: ‘Amolenge ti mbi ayeke duti ande na yâ ti mbeni nzoni dunia la? Sese so e yeke dö so ayeke buba ande? Nyen la a yeke nzoni mbi sara laso ti tene kekereke ti mbi aduti nzoni?’ Agingo bê ni so ayeke na lege ni, ngbanga ti so a dü e na nzara ti tene a dë bê ti e, na nzara ti tene aye atambela na lege ni si e duti na beku. Tongana e hinga tâ mbilimbili ye so ayeke si kekereke, e yeke leke tere ti e nga li ti e ayeke duti kpô.
Kekereke ti mo ayeke duti ande tongana nyen? Mbeni zo alingbi ti hinga ni? Ambeni zo atara ti fa ambeni ye so ayeke si kekereke, na ambeni ye ni asi, me ambeni mingi atï na ngu. Me, a tene so Nzapa ayeke na ngangu ti fa tâ na lege ni aye so ayeke si kekereke. Lo wani lo tene: “Mbi so mbi lingbi fa nda ti ye na lâ ni so ye ni akomanse; na lâ ti giriri, Mbi fa tënë ti ye so ade asi pëpe.” (Ésaïe 46:10). Ambeni ye so lo fa, so asi biani, ayeke so wa?
NDANI SO A LINGBI E MÄ NA BÊ NA ATËNË TI NZAPA
Ngbanga ti nyen a yeke nzoni mo gi ti hinga fani oke la aprophétie so Nzapa asara tënë ni ândö aga tâ tënë? Na tapande, tongana mo bâ so aye so mbeni zo ti météo ayeke fa ayeke si ka lakue, bê ti mo ayeke dö. A yeke sara si ti peko, ye kue so lo yeke tene na ndo ti ye so ayeke si kekereke mo yeke zia bê ti mo dä. Legeoko nga, tongana mo mä a tene aye kue so Nzapa asara tënë ni ândö asi biani, a yeke sara si ye kue so lo tene na ndo ti kekereke ti mo, mo yeke zia bê ti mo na ni.
FUTINGO TI MBENI KOTA GBATA:
Na tapande, ti tene so a ga nduru ti futi mbeni kota gbata so ayeke ngangu teti angu ngbangbo mingi, kozo ti tene ye ni asi, adö bê mingi. Me lani Nzapa atene mara ti tënë ni so na lege ti mbeni prophète ti lo. A yeke tënë ti futingo ti gbata ti Ninive (Sophonie 2:13-15). Awandara atene nyen na ndo ni? Na ngu 632 kozo na Christ, peut-être angu 15 tongaso na peko ti so Nzapa atene tënë ni so, azo ti Babylone nga na ti Mède aga afuti gbata ti Ninive. Nga, Nzapa atene kozo atene Ninive ayeke ga “yangbato, ndo so ahule tongana yando.” Eskê ye ni asi tâ tongaso? En, a si tongaso. Atâa so gbata ni nga na ando so ayeke na tere ni akono mingi, azo ti mungo gbata ni abata gbata ni ape, tongana ti so azo apensé fade, me ala futi ni kue kue kue. Wandara wa na ndo ti sese ge alingbi ti fa mara ti ye ni so na asi tâ gi tongana ti so lo tene?
A YEKE ZÖ ANDE BIO TI AZO:
Zo wa la akpa ti fa iri ti mbeni zo so ayeke zö ande bio ti azo na ndo ti mbeni gbalaka angu 300 kozo ti tene ye ni asi? Nga ti fa iri ti kotara ti zo ni so même na iri ti gbata so gbalaka ni ayeke duti ande dä? Tongana mara ti zo ni so ayeke dä, iri ti lo ayeke wu mingi. Lani, mbeni wakua ti Nzapa atene so “fade mbeni zo ti da ti David” ayeke dü molenge, na a yeke iri lo “Josias” na fade lo yeke “zö bio ti azo” na ndo ti mbeni gbalaka na gbata ti Béthel (1 aGbia 13:1, 2). Angu ngbangbo ota tongaso na pekoni, mbeni gbia so iri ti lo ayeke Josias (mbeni iri so aJuif ayeke na ni ândö mingi ape) abâ gigi na yâ ti sewa ti David. Tâ gi tongana ti so a tene ni kozo, Josias atokua “azo si ala gue ala lungula bio ti azo so ayeke na ndo ti akuâ . . . , na lo zö bio so na ndo gbalaka” na Béthel (2 aGbia 23:14-16). Mbeni zo alingbi ti fa anzene nzene ye tongaso sân ti tene Nzapa la afa ni na lo?
TINGO TI MBENI NGANGU KODORO:
Tongana mbeni zo afa iri ti mbeni koli, aninga kozo ti tene a dü lo, lo tene koli ni so la si ayeke kinda ande kodoro so ayeke ngangu ahon tanga ti akodoro kue, na même lo fa mara ti kode so zo ni ayeke sara na kua ni, a yeke duti ande ye ti dongo bê mingi. Nzapa atene lani so mbeni koli so iri ti lo ayeke Cyrus ayeke mû li ni ti gue ti kinda mbeni kodoro. Oko lo Cyrus ni so la ayeke zi ande aJuif na ngbâa nga lo yeke mû maboko na ala ti kiri ti leke temple ti ala so ayeke nzoni-kue. Na ndo ni, Nzapa afa so Cyrus ni ayeke sara ande si bale ni ahule nga lo tene so ayanga ti gbagba ni ayeke ngbâ na zingo ni, tongaso si ala mû kodoro ni hio (Ésaïe 44:27–45:2). Anzene nzene tënë so Nzapa atene so aga biani tâ tënë lani? Awandara ayeda so aye ni asi biani. Cyrus na aturugu ti lo asigigi na mbeni pendere kode so ayeke ti zi lege ti ngu ti Babylone ni si asua ahon nde, tongaso si bale ni ahule. Nga, aturugu ni awara ayanga ti gbagba ni na zingo ni, a mû lege na ala ti lï na yâ ti kodoro ni. Na pekoni, Cyrus azi aJuif na ngbâa nga lo mû yanga na ala ti kiri ti leke temple ti ala ni na Jérusalem. Bango mara ti ye ni so la, teti so Cyrus avoro lani Nzapa ti aJuif ape (Esdras 1:1-3). Zo wa, nde na Nzapa, akpa ti fa anzene nzene ye ni so kue kozo zo wa?
E londo ti bâ atapande ota so afa tongana nyen aye so Nzapa asara tënë ni kozo aga lani tâ tënë. Ambeni mingi ayeke dä nga. Josué, mokonzi ti aJuif ti ândö, atene tënë na ndo ti mbeni ye so gbâ ti azo so ayeke mä lo lani ahinga ni. Lo tene: “I hinga na bê ti i kue na âme ti i kue, ye oko atï pëpe ti nzoye kue so L’Éternel Nzapa ti i azê na i; ye ni kue aga tâ tënë awe, mbeni tënë oko ti tënë so kue atï na sese senge pëpe.” (Josué 23:1, 2, 14). Azo ni ahinga so azendo ti Nzapa nga na aprophétie ti lo kue aga lani tâ tënë, ala lingbi ti bere ape. Me Nzapa asara ti lo tongana nyen si aye ni kue asi tongana ti so lo tene? Kota kangbi ayeke mingi na popo ti fason so Nzapa ayeke sara na aye nga na ti azo. A yeke kota ye ti tene mo hinga tënë so nzoni, ngbanga ti so Nzapa asara nga tënë ti ambeni ye so aga nduru ti si awe na so abâ mo nga.
APROPHÉTIE TI NZAPA AYEKE NDE NA TI AZO
Na azo, tongana ala tene mbeni ye tongaso ayeke si ande, a yeke mingi ni grâce na arecherche ti awasenda-ye, grâce na atondo ti aye so ayeke dä awe wala na lege ti azo so atene ala yeke na pouvoir ti hinga aye so ayeke si kekereke. Tongana ala fa aye ni awe, ala yeke kanga maboko ti ala, ala duti ti ku ti bâ ye so alingbi ti si na pekoni.—aProverbe 27:1.
Me ti Nzapa, lo hinga ti lo aye kue. Lo hinga tâ azo nzoni mingi, même apensé ti ala. Ni la, tongana Nzapa aleke ti sara mbeni ye, lo lingbi ti hinga tâ sarango ye ti zo ni kozo awe wala ti azo ti mbeni kodoro ni. Me Nzapa angbâ gi ge ape. Lo lingbi même ti changé yâ ti ambeni ye so asi ti lingbi na ti so lo ye. Lo tene: “Fade tënë so asigigi na yanga ti Mbi . . . akiri na Mbi senge pëpe, . . . na fade tënë ni awu na kusala.” (Ésaïe 55:11). Na ambeni ngoi, aprophétie ti Nzapa ayeke ti fa gi na e ye so lo yeke sara ande. Me, lo yeke sara kue ti tene ye ni asi biani.
GIGI TI MO TI KEKEREKE
Mo hinga mbeni ye so nyen na nyen ayeke si ande so abâ mo na azo ti mo nga kue? Tongana mo hinga mo tene mbeni sioni ye ayeke hara mo, mo yeke sara mbeni ye ti bata na tere ti mo. A yeke nzoni mo sara nga tongaso na ye so Bible asara tënë ni. Nzapa atene so ambeni kota changement aga nduru ti si na ndo ti dunia kue awe. (Bâ encadré: “ Aye so Nzapa afa na ndo ti kekereke.”) Ye ni so ayeke tâ nde mingi na ati so azo so atene ani yeke awandara ayeke fa ni.
Peut-être mo tene ti mo, mo tene, ‘Ka ye kue la a fa awe na ndo ti ye so ayeke si na dunia so, mbi hinga tongana nyen la a yeke hunzi ande.’ Me Nzapa atene: “Mbi so mbi lingbi fa nda ti ye na la ni so ye ni akomanse; . . . Mbi tene, fade wango ti mbi angbâ na fade mbi sara ye kue so bê ti mbi aye.” (Ésaïe 46:10). Mbeni nzoni ye ayeke ku mo na sewa ti mo kue. Ti hinga ni, hunda na aTémoin ti Jéhovah na ala yeke fa na mo aye so Bible atene ayeke si kekereke. A-Témoin ti Jéhovah ayeke pëpe azo so atene ala yeke na pouvoir ti hinga ye so ayeke si kekereke, ala tene nga ape so yingo la asara tënë na ala. Ala yeke manda gi Bible, na ala lingbi ti fa na mo anzoni ye so Nzapa ayeke sara ndali ti mo ande.


text:
Atënë so azo ahunda
Tongana nyen la a yeke soro a-ancien nga na awakua ti mungo maboko na yâ ti acongrégation oko oko?
Na ngoi ti akozo Chrétien, bazengele Paul atene na a-ancien ti congrégation ti Éphèse, lo tene: “Ala sara hange na ala wani nga na kundu ni kue, so yingo vulu azia ala na popo ni tongana azo ti bango ndo na ndo ni, si ala bata congrégation ti Nzapa, congrégation so lo vo na mênë ti Molenge ti lo wani.” (Kus. 20:28). Tongana nyen la laso yingo vulu ayeke mû maboko ti tene a soro a-ancien nga na awakua ti mungo maboko?
Kozoni, yingo vulu amû maboko na azo so asû Bible ti sû na yâ ni aye so a hunda ti tene mbeni zo asara ti ga ancien wala wakua ti mungo maboko. Na 1 Timothée 3:1-7, e yeke wara ambeni ye bale-oko na omene tongaso, so a hunda ti tene mbeni zo so aye ti ga ancien asara. E yeke wara ambeni ye ni na Tite 1:5-9 nga na Jacques 3:17, 18. Na 1 Timothée 3:8-10, 12, 13, e yeke wara aye so a hunda ti tene mbeni zo so aye ti ga wakua ti mungo maboko asara. Use ni, aita so a mû na ala kua ti tene ala fa iri ti aita so ala ye ti tene a soro ala ti ga a-ancien wala awakua ti mungo maboko ayeke sambela Jéhovah ti mû maboko na ala na lege ti yingo ti lo na ngoi so ala yeke bâ wala mbeni ita asara ye alingbi na aye so Bible ahunda ti lingbi na kua ni, me a lingbi ala sara ye ahon ndo ni pëpe. Aita so a mû na ala kua ti sorongo aita ni nga kue ayeke sara tongaso. Ota ni, a lingbi ita so a-ancien aye ti tene lo ga wakua ti mungo maboko wala ancien afa na yâ ti sarango ye ti lo so lo yeke sara ye alingbi na lengo ti yingo ti Nzapa (aGal. 5:22, 23). Tongaso, yingo vulu ti Nzapa ayeke mû maboko na yâ ti aye kue so a hunda ti sara ti soro mbeni ita.
Azo wa la mbilimbili ayeke soro aita so? Kozo, tongana a ye ti soro mbeni ita ti ga ancien wala wakua ti mungo maboko, a-ancien ti congrégation ti ita ni ayeke sara tënë ni na filiale na lege ti mbeni formulaire so na lê ni ala fa so ala bâ so ita ni alingbi ti ga ancien wala wakua ti mungo maboko. Kâ na filiale, ambeni ita so Bebungbi asoro ala ayeke gbu li ti ala na ndo ti aye so a sû na lê ti formulaire ni na ndo ti ita ni nga ala yeke soro ita ni tongana ala bâ so lo lingbi na kua ni. Na pekoni, filiale ayeke tokua mbeni lettre ti kiri tënë na bungbi ti a-ancien ti congrégation ti ita ni. Fadeso a-ancien ni ayeke bâ ita ni ti fa na lo so a soro lo awe ti ga ancien wala wakua ti mungo maboko. Ala yeke hunda lo ti bâ wala lo ye biani ti sara kua so nga lo lingbi biani na kua ni. Na nda ni, a yeke sara mbeni tokua ti fa tënë ni na congrégation.
Me tongana nyen la lani a yeke soro a-ancien nga na awakua ti mungo maboko na ngoi ti akozo Chrétien? Na ambeni ngoi, abazengele ayeke soro lani ambeni zo ti sara ambeni kua so ayeke nde. Na tapande, ala soro lani akoli mbasambala ti tene ala bâ lege ti akobe so a yeke mû na awomua lâ na lâ (Kus. 6:1-6). Me, peut-être akoli so aga a-ancien kozo ti tene a mû na ala kua so.
Atâa so Bible afa anzene nzene ye kue pëpe na ndo ti tongana nyen la a yeke soro lani a-ancien nga na awakua ti mungo maboko na ngoi ti akozo Chrétien, ambeni ye ayeke dä so afa na e tongana nyen la a yeke sara ni lani. Bible atene na e so na ngoi so Paul na Barnabas ayeke kiri lani na peko ti kozo voyage ti ala ti missionnaire, “ala zia a-ancien . . . na yâ ti congrégation oko oko. Tongana ala sambela na ala mû jeûne awe, Paul na Barnabas azia ala na tïtî Jéhovah, Lo so azo so amä na bê na Lo awe.” (Kus. 14:23). Angu mingi na pekoni, Paul asara lettre na Tite, mba ti lo so lo na lo ayeke sara avoyage, lo tene: “Mbi zia mo lani ti ngbâ na Crête ndali ti ye so: Ti tene mo leke aye so atambela nzoni pëpe nga ti tene mo zia azo tongana a-ancien na yâ ti agbata oko oko, tongana ti so mbi mû lani yanga na mo.” (Tite 1:5). Legeoko nga, a mû na Timothée, so avoyagé fani mingi na bazengele Paul mara ti kua so (1 Tim. 5:22). A yeke polele so na ngoi ni kâ, asurveillant so ayeke gue na ando nde nde la ayeke soro azo ni lani, me pëpe abazengele nga na a-ancien so ayeke na Jérusalem.
Ti gue oko na aversê so, Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah achangé lege so a yeke soro na a-ancien nga na awakua ti mungo maboko. Ti londo na lango oko ti septembre, ngu 2014, a yeke soro aita tongaso: A-ancien ayeke fa na surveillant ti circonscription iri ti aita so ala bâ so ala lingbi ti ga a-ancien wala awakua ti mungo maboko. Na pekoni surveillant ni ayeke gbu li ti lo nzoni na ndo ti aita ni ti bâ wala ala lingbi. Na ngoi so lo yeke sara avizite na acongrégation, lo yeke gi ti hinga aita ni, lo yeke sara kue ti fa tënë legeoko na ala tongana lege ayeke dä. Na pekoni so lo sara lisoro na ndo ti aita ni na bungbi ti a-ancien ti congrégation so aita ni ayeke dä, lo la lo yeke soro aita ni ti ga a-ancien wala awakua ti mungo maboko na yâ ti acongrégation so ayeke na yâ ti circonscription ti lo. Ye so ague oko na tapande so akozo Chrétien azia.
Zo wa la ayeke bâ ndo na ndo ti kua ti sorongo aita so? A yeke lakue “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara” la ayeke na kota kua ti mû kobe ti yingo na azo ti kua (Mat. 24:45-47). Yingo vulu ayeke mû maboko na ngbâa so ti gi ambeni versê ti Bible so alingbi ti mû maboko na lo ti hinga tongana nyen ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible so andu lege so aye ayeke tambela na ni na yâ ti acongrégation ti dunia kue. Nga a yeke ngbâa be-ta-zo la ayeke soro asurveillant ti circonscription kue nga na aita ti Komite ti Filiale. Nga, filiale oko oko la ayeke fa tongana nyen la a lingbi ti sara ye alingbi na fango lege ti ngbâa ni. Bungbi ti a-ancien oko oko kue ayeke na kota kua ti gbu li nzoni na ndo ti aye so Bible ahunda ti tene aita so aye ti ga a-ancien wala awakua ti mungo maboko asara ti tene a soro ala na yâ ti congrégation ti Nzapa. Surveillant ti circonscription oko oko kue ayeke na kota kua ti gbu li ti lo nzoni na ndo ti aita so a-ancien abâ so ala lingbi ti ga a-ancien wala awakua ti mungo maboko nga lo yeke zia ni na yâ ti sambela. Na pekoni, lo la lo yeke soro aita so alingbi na kua ni.
Tongana e hinga tongana nyen la a yeke soro aita ti ga a-ancien nga na awakua ti mungo maboko, e yeke hinga nzoni mingi tongana nyen la yingo vulu ayeke mû maboko ti tene a soro ala. Ye so ayeke sara si e zia bê ti e kue na aita so a soro ala na yâ ti congrégation nga e ne ala mingi.—aHéb. 13:7, 17.
Atémoin use so Apocalypse chapitre 11 asara tënë ti ala ayeke azo wa?
Apocalypse 11:3 asara tënë ti atémoin use so ayeke tene prophétie teti alango 1260. Mbaï ni atene nga so nyama ti ngonda ayeke “sö benda na ndo ti ala nga lo yeke fâ ala.” Me na peko ti “lango ota na ndambo ni,” a yeke zingo atémoin use so na ye so ayeke dö bê ti azo kue so ayeke bâ ni.—Apoc. 11:7, 11.
Atémoin use so ayeke azo wa? Anzene nzene tënë so ayeke na yâ ti mbaï ni amû maboko na e ti hinga ala. Kozoni, Bible atene na e so “a haka ala na akeke ti olive use nga na aye ti yongo lampe use”. (Apoc. 11:4). Ye so adabe ti e na fotoforo, wala ye ti yongo na lampe nga na akeke ti olive use so prophétie so ayeke na mbeti ti Zacharie asara tënë ni. A tene so akeke ti olive so aye ti sara tënë ti “azo use so A sa mafuta na ndo ala” so ti tene, Gbia Zorobabel na Kota Prêtre Josué so “aluti na tere ti Seigneur ti sese kue.” (Zach. 4:1-3, 14). Use ni, a tene so atémoin use so asara mara ti afä so Moïse na Élie asara lani.—Bâ Apocalypse 11:5, 6 na Nombre 16:1-7, 28-35; nga na 1 aGbia 17:1; 18:41-45.
Nyen la aversê so kue asara tënë na ndo ni? Aversê ni kue asara tënë ti awakua ti Nzapa so a tuku mafuta na li ti ala so amû li ni na mbeni ngoi ti ngangu tara. Tongaso, tënë so ayeke na Apocalypse chapitre 11 aga tâ tënë na lege so aChrétien so a soro ala ti gue na yayu so amû li ni na ngoi so a zia Royaume ti Nzapa na yayu na ngu 1914 ‘ayü bongo ti fungo na asac’, na ala fa lani tënë teti ngu ota na ndambo.
Tongana lango so ala yü bongo ti fungo na asac ti fa na tënë ahunzi awe, a bi aChrétien so a soro ala ti gue na yayu na da ti kanga, so na yâ ti prophétie ni a haka ni na fango atémoin use so. Ala ngbâ na da ti kanga ni teti mbeni kete ngoi so na yâ ti prophétie ni a haka ni na lango ota na ndambo. Awato ti ala abâ ti ala so kua ti fango tënë akaï awe, na ye so anzere na ala mingi.—Apoc. 11:8-10.
Me, tongana ti so prophétie ni atene, na hunzingo ti lango ota na ndambo ni, a zingo atémoin use so. A zi aChrétien so a soro ala ti gue na yayu so na da ti kanga nga na lege ti Jésus Christ, Seigneur ti ala, Nzapa amû na ala so angbâ be-ta-zo mbeni kua. Na ngu 1919, ala yeke na popo ti azo so a soro ala ti ga “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara” ti mû kobe ti yingo na awakua ti Nzapa na alango ti nda ni so.—Mat. 24:45-47; Apoc. 11:11, 12.
Apocalypse 11:1, 2 afa so aye so aye ti sara tënë ti ngoi so Jésus ayeke ga ti bâ aye so a sara na yâ ti temple ti yingo. Malachie chapitre 3 asara nga tënë ti ngoi so Jésus ayeke ga ti bâ temple ti yingo nga na ngoi so lo yeke zi saleté na yâ ni (Mal. 3:1-4). Kua ti bango yâ ti temple ti yingo so nga na kua ti zingo saleté na yâ ni aninga lani ngoi oke? A komanse na ngu 1914 juska na kozo mbage ti ngu 1919. Lango 1260 (wala nze 42) nga na lango ota na ndambo so Apocalypse chapitre 11 asara tënë ni so ayeke na yâ ti ngoi ni so.
A nzere na e mingi so Jéhovah aleke ti tene a sara kua ti zingo saleté so ti sukula ambeni zo so ayeke duti gi azo ti lo ti sara anzoni kusala (Tite 2:14). Nga, e bâ na nene ni mingi tapande ti aChrétien be-ta-zo so a soro ala ti gue na yayu so amû li ni lani na ngoi ti ngangu so nga ala sara kua tongana atémoin use so. *
^ par. 18 Ti hinga ye mingi na ndo ni, bâ Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti juillet, ngu 2013, lembeti 22 paragraphe 12.


text:
Acadeau so alingbi na mbeni gbia
“Azo ti gingo nda ti aye na lege ti atongoro alondo na mbage ti Tö . . . ala zi . . . aye ti mosoro ti ala, na ala mû amatabisi na kete molenge ni. Ala mû na lo lor, vuru dukani [wala dukane] nga na fuku ti mbeni ye so afun pendere so a iri ni myrrhe.” —Matthieu 2:1, 11.
TONGANA mo ye ti mû mbeni cadeau na mbeni kota zo, mo yeke mû ande nyen? Ândö, azo abâ lani ambeni épice tongana mbeni ye so ayeke kota mingi tongana lor, ni la a zia ni na popo ti acadeau so a yeke mû na mbeni gbia. * A yeke ndali ni la, acadeau use so azo ti gingo nda ti aye na lege ti atongoro amû lani na “gbia ti aJuif” ayeke a-épice so afun pendere.—Matthieu 2:1, 2, 11.
Bible afa nga so tongana gbia-wali ti Shéba aga lani ti bâ Salomon, lo mû “na gbia kilo ti lor 410 tongaso nga na gbâ ti mafuta ti baume na atênë ti nginza. Gbâ ti mafuta ti baume so gbia-wali ti kodro ti Shéba aga na ni na Gbia Salomon so, a kiri a ga na mara ni gbani tongaso ape.” (2 Chronique 9:9, FD). * Ambeni gbia atokua nga lani na Salomon mafuta ti baume ti fa so ala ye ti duti na nzoni songo na lo.—2 Chronique 9:23, 24.
Ngbanga ti nyen la ândö a-épice na ambeni ye so a mû a-épice si a sara na ni ayeke ambeni ye so azo aye ni mingi nga ayeke cher tongaso? A yeke ngbanga ti so a sara kota kua na ni mingi. Na tapande, a sara kua na ni ti sara si tere ti zo aga pendere, a sara kua na ni na yâ ti vorongo Nzapa nga ti leke kuâ kozoni si a gue a lu ni. (Bâ mbage so atene “ Akua so a yeke sara ândö na a-épice so afun pendere.”) Atâa so azo ahunda ni lani mingi, a-épice ayeke nga lani cher mingi ngbanga ti so ti tene a payé lege na ndo ni a hunda lani gbâ ti nginza, nga na mbage warango a-épice ni ason mingi.
SARANGO VOYAGE NA YÂ TI DÉSERT TI ARABIE
Ândö, a yeke wara ambeni keke ti a-épice na yâ ti Hoto ti Jourdain. Me ti ambeni épice ni nde, a yeke mû ala na ambeni ndo si a ga na ni. Bible asara tënë ti ambeni mara ti a-épice nde nde, na tapande, safran, aloès, keke ti baume, cinnamome, oliban na myrrhe. Nde na ati so, mo yeke wara nga ambeni mara ni nde so lani azo mingi aye ti zia na yâ ti kobe ti tene anzere, na tapande cumin, menthe nga na aneth.
Me a wara apendere épice ni so na ndo wa la? A wara aloès, cannelle de Chine nga na cinnamome na ando so aga laso Chine, Inde nga na Sri Lanka. Me, ti amara ti a-épice tongana myrrhe na oliban, a wara ni na yâ ti akeke na akete keke so ayeke sigigi ka na yâ ti désert so alondo na Sud ti Arabie ti si na Afrika, mbilimbili na Somalie. Nga, a yeke wara ti lo nard gi na Inde awe, mbilimbili na yâ ti ahoto ti Himalaya.
Ti gue na Israël, a yeke yô lani gbâ ti a-épice ahon na ni na yâ ti Arabie. A yeke ngbanga ni la si mbeni buku so asara tënë na ndo ti a-épice (The Book of Spices) atene so, ti londo na ngu 1000 ti si na ngu 2000 kozo ti Christ, Arabie aga lani “kota lege so azo ayeke mû ti yô akungba ti ala ti londo na Est ti gue na ni na Ouest”. Angbene gbata, agbata so ayeke na yâ ti angangu gbagba nga na aplace ti lutingo ti agroupe ti azo so ayeke voyagé na ndo ti anyama ti ala so a wara ni na Néguev, na sud ti Israël, afa so azo ti kango a-épice ayeke mû lani alege ni so. Mbeni tondo ti UNESCO (World Heritage Centre of UNESCO) atene nga so “commerce so azo ayeke sara ni na popo ti sud ti Arabie ti si na Méditerranée aga lani na ala nginza mingi”.
“A-épice ayeke tâ pendere kungba ti kango ni, ngbanga ti so a yeke mingi ape, ngere ni ayeke cher nga azo ahunda ni mingi.”
Agroupe ti azo so ayeke voyagé lani na anyama ti ala, so ayô a-épice ti ala, ayeke tambela lani teti akilomètre 1800 tongaso ti hon na yâ ti Arabie (Job 6:19). Bible asara tënë ti ambeni zo ti kango ye, so ayeke azo ti mara ti Ismaël, so alondo na Galaad na anyama ti ala na so ayo a-épice ti “yombo, baume, na myrrhe” ti gue na ni na Égypte (Genèse 37:25). Amolenge ti Jacob akä lani ita ti ala Joseph na ngbâa na azo ti kango aye so.
“MBENI SECRET TI KANGO YE SO AHON ATANGA NI KUE SO AZO ABATA NI NZONI”
Teti angu mingi, a yeke azo ti Arabie la akä lani a-épice mingi. A yeke gi ala lani la ayeke kä na azo a-épice so alondo na Asie, na tapande cannelle de Chine na cinnamome. Ti tene ala découragé azo so ayeke na tere ti Méditerranée si ala wara pëpe mbeni lege ti kango ye so ague na ala droit na ando so a wara a-épice ni dä, so ayeke na mbage ti Est, azo ti Arabie ni so afa mbeni mbaï so ayeke nga vrai ape so afa akpale so zo ayeke tingbi na ni tongana lo ye ti wara a-épice. Tongana ti so buku so asara tënë na ndo ti a-épice (The Book of Spices) atene, tâ vrai ndo so a-épice alondo dä ayeke lani “mbeni secret ti kango ye so ahon atanga ni kue so azo abata ni nzoni.”
Ambaï wa la azo ti Arabie ni afa lani? Hérodote, mbeni wasungo-mbaï so ayeke lani na fini na popo ti ngu 400 ti si na ngu 500 tongaso kozo ti Christ, asara lani tënë ti tere na ndo ti ambeni sioni ndeke so asara da ti ala na poro ti tere ti keke ti cinnamome na tere ti mbeni hoto so ayeke ngangu na azo ti si dä. Lo tene so ti wara pendere épice so, azo ni ayeke zia akota morceau ti nyama na gere ti hoto ni. Teti so andeke ni aye ka ti te ye ti bê mingi, a sara si tongana ala mû gbâ ti morceau ti nyama ni ti gue na ni na yâ ti da ti ala, da ti ala ni ayeke tï na sese. Na pekoni, azo ni ayeke mû loro ague amû aporo ti tere ti keke ti cinnamome ni, na ala yeke kä ni na azo ti dengo buze. Amara ti ambaï so amû lani ndo mingi. Ni la, buku so asara tënë na ndo ti a-épice (The Book of Spices) atene so, teti so “ti wara [cinnamome] a hunda ti tene zo atingbi na akota kpale, ayeke kä ni lani cher mingi.”
Na nda ni, azo ague ngbii ahinga nda ti mvene ti azo ti Arabie so, na a sara si gi ala oko la ayeke kä encore a-épice ni ape. Na yâ ti angu 100 kozo ti Christ, gbata ti Alexandrie, so ayeke na Égypte, aga mbeni kota ndo so abateau ayeke luti dä nga mbeni kota ndo so a yeke kä a-épice dä. Na peko ti so azo ti kpengo na bateau ahinga tongana nyen ti sara kua na pupu ti kota ngu-ingo ti Inde ti kpe na bateau ti ala, akota bateau ti aRomain ayeke londo na aport ti Égypte ti gue na Inde. Ye ti pekoni ayeke so, a-épice so ayeke lani cher cher so aga gbani gbani, na ngere ni akiri na peko mingi.
Laso, a lingbi ti haka ngere ti a-épice na ti lor ape, na a yeke ngangu ti tene e bâ a-épice tongana acadeau so alingbi na mbeni gbia. Atâa so kue, azo kutu mingi laso na yâ ti dunia, angbâ ti sara kua na a-épice na ziango ni na yâ ti ayombo nga na ayorö, nga na mbage a yeke zia ni na yâ ti kobe ti tene a mû zerengo na kobe ni wala ti sara si kobe ni azö yanga kete. Ti tâ tënë ni, a yeke ndali ti pendere ti fungo ti ala la si azo aye a-épice ni mingi tongaso, legeoko tongana ti so a ye ni nga lani mingi, na yâ ti angu ngbangbo mingi so ahon.
^ par. 3 Na yâ ti Bible, tënë so a kiri peko ni na “épice” wala “a-épice” aye mingi ni ti sara tënë ti mbeni ye so a wara ni na yâ ti akeke wala na yâ ti akugbe so ayeke fun pendere, me pëpe mbeni ye so a yeke zia na yâ ti kobe ti tene asara si anzere.
^ par. 4 “Mafuta ti baume” aye ti sara tënë ti amafuta so afun pendere wala so a yeke wara ni na lege ti angu ti yâ ti akeke nga na akete keke ti sisi.


text:
LISORO NA MBENI ZO
Ngbanga ti nyen a yeke nzoni ti dabe na kuâ ti Jésus?
Atënë so na gbe ni ge afa lisoro so mbeni Témoin ti Jéhovah alingbi ti sara na mbeni zo. Na tapande, mbeni Témoin ti Jéhovah, so e yeke iri lo Megan, ayeke fa tënë na mbeni wali so e yeke iri lo Shirley.
“ALA NGBÂ TI SARA YE SO TI DABE TI ALA NA MBI”
Megan: Bara mo, Shirley. A nzere na mbi ti bâ mo lani na Matanga ti dango bê na kuâ ti Jésus Christ so e sara na yenga so ahon so. * Mo bâ bungbi ni lani tongana nyen?
Shirley: Bungbi ni anzere na mbi lani, me ti honde na mo ape, atënë kue so a tene ni lani kâ so, mbi comprendre ye oko dä ape. Mbi yeke mä ka so azo ayeke sara matanga ti dungo Jésus na ngoi ti Noël, na matanga ti zingongo ti lo na kuâ na ngoi ti Pâques, me ti mbi mango ti tene a sara matanga ti kuâ ti Jésus la.
Megan: Tâ tënë, Noël na Pâques ayeke amatanga so azo ayeke sara ni na ndo ti dunia kue. Me, aTémoin ti Jéhovah abâ so a yeke kota ye ti tene ala dabe ti ala na kuâ ti Jésus. Tongana mo yeke na kete ngoi, mbi yeke fa na mo araison so apusu e ti sara tongaso.
Shirley: Nzoni, mbi yeke na kete ngoi.
Megan: Na nduru tënë, aTémoin ti Jéhovah ayeke sara matanga ti kuâ ti Jésus ngbanga ti so Jésus ni wani la ahunda na adisciple ti lo ti sara ni. Zia e bâ ambeni ye so asi lani na bï so aga kozoni na kuâ ti Jésus. Mo mä tënë na ndo ti mbeni kobe so ayeke nde mingi, so lo na adisciple ti lo ate ni lani?
Shirley: Mo ye ti sara tënë ti Sainte cène la?
Megan: Tâ gi ni la. A yeke iri ni nga Kobe ti Seigneur. Lani na ngoi ti tengo kobe ni so, Jésus afa ambeni ye polele na adisciple ti lo. Mo ye ti diko tënë so lo tene ge na Luc 22:19 so?
Shirley: Nzoni. A tene: “Nga, lo mû mbeni mapa, lo kiri singila na Nzapa, lo kungbi yâ ni na lo mû ni na ala, lo tene: ‘So ayeke fä ti tere ti mbi so a yeke mû ni ndali ti ala. Ala ngbâ ti sara ye so ti dabe ti ala na mbi.’”
Megan: Merci. Mo bâ Jésus atene na hunzingo ni, a tene: “Ala ngbâ ti sara ye so ti dabe ti ala na mbi.” Nga, kozo ti tene Jésus ahunda na adisciple ti lo ti dabe ti ala na lo, lo fa na ala polele ndani so a yeke nzoni ala dabe ti ala na lo ni. Lo tene so lo yeke mû fini ti lo ndali ti adisciple ti lo. Tënë ti lo ni ague oko na ye so e yeke wara na Matthieu 20:28. Versê ni atene: ‘Molenge ti zo aga ti tene azo asara kua na lo pëpe, me lo ga ti sara kua na azo na ti mû âme ti lo tongana ngere so a futa ti zi na azo mingi.’ Bâ ndani so na yâ ti ngu oko oko, e aTémoin ti Jéhovah e yeke sara mbeni bungbi ti dabe ti e na kua ti Jésus la. E ye ti dabe ti e na fini ti lo so lo mû lani na sandaga. Grâce na kuâ ti Jésus ni so, azo kue so amä yanga ti Nzapa alingbi ande ti wara fini.
NGBANGA TI NYEN A BEZOIN TI FUTA MBENI NGERE?
Shirley: Mbi yeke mä azo ayeke tene so Jésus akui ti mû lege na e ti wara fini. Me ti honde na mo ape, mbi mä ka yâ ti tënë so nzoni ape.
Megan: A yeke mo oko ape, Shirley. Tënë ti sandaga ti Jésus so alï mingi. Me, a yeke nga mbeni oko ti apendere tâ tënë so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Mbi hinga ape, wala mo yeke encore na mbeni kete ngoi?
Shirley: En, mbi yeke encore na kete ngoi.
Megan: Nzoni. Mbi diko fade mbeni ye na ndo ti tënë ti sandaga ti Jésus ni, na mbi yeke tara ti zi ndani na mo na mbeni lege so akpengba ape.
Shirley: Nzoni.
Megan: Ti mû lege na e ti mä yâ ti tënë ti kota ngere ni so nzoni, a lingbi e hinga tënë nzoni na ndo ti dutingo so Adam na Ève azia lani azo na yâ ni na peko ti so ala sara siokpari na yaka ti Éden. Ti mä yâ ti aye ni, zia e diko aRomain 6:23. Mo peut ti diko ni?
Shirley: Nzoni. Versê ni atene: “Futa ti peko ti siokpari ayeke kuâ, me matabisi so Nzapa amû ayeke fini ti lakue lakue na lege ti Christ Jésus Seigneur ti e.”
Megan: Merci. Zia e hasa yâ ti atënë ni so nzoni si. Kozoni kue, bâ tongana nyen la versê ni ato nda ni. A tene: “Futa ti peko ti siokpari ayeke kuâ.” A yeke mbeni ndia so Nzapa azia na sese na tongo nda ti mbaï ti azo, a tene futa, wala ye ti peko ti siokpari ayeke kuâ. Tâ tënë, lani na tongo nda ni, zo oko ayeke na siokpari na tere ti lo ape. Nzapa aleke lani Adam na Ève na siokpari na tere ti ala ape, na amolenge so ala yeke dü lani adoit fade ti duti nga na siokpari na tere ti ala ape. Tongaso, mbeni raison ti tene azo akui ayeke lani dä ape. Adam na Ève nga na amolenge ti ala ayeke lani na beku ti ngbâ na fini lakue lakue. Me tongana ti so e hinga, aye ni apasêe tongaso ape, ni la ape?
Shirley: Ni la. Adam na Ève ate lani lê ti keke so a ke na ala ti te ni so.
Megan: A yeke tongaso. Na ngoi so Adam na Ève ate lê ti keke ni so, so ti tene na ngoi so ala soro ti ke yanga ti Nzapa, ala sara siokpari la. Ala soro ti ga azo so siokpari ayeke na tere ti ala. Ye so ala soro so aga na ala akota kpale mingi na pekoni, me na amolenge ti ala nga.
Shirley: Mbi comprendre ni nzoni ape.
Megan: Ok. Peut-être mbi yeke mû na mo mbeni tapande. Mo yeke zö ka mapa?
Shirley: En, a yeke mbeni ye so mbi ye ni mingi.
Megan: Tara ti bâ so mo wara mbeni pendere fini ye ti zongo na mapa. Me kozo ti tene mo komanse ti sara kua na ni, a tï na sese, na a ba mingi. Fadeso, tongana mo ga ti zö mapa na yâ ni, nyen la ayeke si na amapa ni oko na oko kue? Amapa ni ayeke ba ape?
Shirley: En, ala kue ayeke ba.
Megan: Legeoko nga, na ngoi so Adam na Ève asoro ti ke yanga ti Nzapa, siokpari asara si ala “ba”, wala a zia mbeni tache na tere ti ala. Nga, teti so ala wara siokpari na tere ti ala kozo ti tene ala dü amolenge, na ngoi so ala ga ti dü amolenge, siokpari ni asara nga si amolenge ti ala kue “aba”. A dü ala kue na yâ ti siokpari. Na yâ ti Bible, tënë “siokpari” aye pëpe ti sara gi tënë ti mbeni sioni ye so e sara, me a ye nga ti sara tënë ti dutingo so a dü e na yâ ni. Ye ti pekoni ayeke so, atâa so mbi na mo e sara mbeni sioni ye oko ape, na ngoi so Adam na Ève asara lani siokpari, ala mû na e nga na amolenge ti yâ ti ala kue, nga na ala ti ti e kue, mbeni fini so siokpari ayeke na yâ ni, so ayeke hunzi gi na kuâ. Ni la, tongana ti so e diko fade na aRomain 6:23, futa ti peko ti siokpari ayeke kuâ.
Shirley: Na bango ni, a yeke na lege ni ape ti tene azo kue abâ pasi ndali ti siokpari so Adam na Ève asara.
Megan: Mo yeke na raison, na bango ni, a yeke na lege ni ape. Me tënë ni ayeke gi so ape. Teti so Nzapa ayeke mbilimbili, lo tene so Adam na Ève ayeke kui ndali ti siokpari so ala sara. Me, lo yeke zia e amolenge ti yâ ti ala tongaso ape, lo mû na e mbeni beku. Nzapa aleke mbeni ye, so na lege ni e lingbi ti sigigi na yâ ti sioni dutingo so e yeke na yâ ni so. A yeke ge la si tënë ti sandaga ti Jésus abâ gigi. Zia e kiri e bâ encore aRomain 6:23. Na peko ti so versê ni atene “futa ti peko ti siokpari ayeke kuâ,” a kiri a tene encore: “Me matabisi so Nzapa amû ayeke fini ti lakue lakue na lege ti Christ Jésus Seigneur ti e.” Tongaso, a yeke kuâ ti Jésus la ayeke zi lege na e ti sigigi na gbe ti siokpari nga na kuâ. *
NGERE SO NZAPA AFUTA TI ZI NA E: TÂ KOTA CADEAU SO AHON ATANGA NI KUE
Megan: Mbeni tënë ayeke na yâ ti versê so, so mbi ye ti gboto lê ti mo na ndo ni.
Shirley: Tënë wa?
Megan: Mo bâ versê ni atene: “Matabisi so Nzapa amû ayeke fini ti lakue lakue na lege ti Christ Jésus Seigneur ti e.” Bon, tongana Jésus la ayeke zo so abâ pasi lani nga akui ndali ti e, lo mû fini ti lo ndali ti e, me ka ngbanga ti nyen la a tene ngere so a futa ti zi e so ayeke “matabisi so Nzapa amû”, me pëpe “matabisi so Jésus amû”? *
Shirley: Hmm. Mbi hinga ape.
Megan: Nzoni. Mo bâ, Nzapa la aleke lani Adam na Ève, na ngoi so ala ke yanga ti lo na yâ ti yaka ti Éden, a yeke gi lo oko la ala sara siokpari so na tere ti lo. Na ngoi so akozo molenge ti lo so ayeke na sese ge asara kpengbango-li na tere ti lo, vundu adoit ti gbu lo lani mingi. Me, gi na lê ni lê ni, Jéhovah aleke mbeni ye ndali ni. * Lo leke ti tene mbeni créature ti lo ti yingo aga na sese ge tongana zo so siokpari ayeke na tere ti lo ape, na ti tene na nda ni lo mû fini ti lo na sandaga. Tongaso, ti tâ tënë ni, aye kue so a leke ndali ti ngere so a futa ti zi na azo, a yeke lani mbeni matabisi so Nzapa la amû ni. Me, mbeni ye ni nde ayeke nga dä so afa so ngere so a futa ti zi na azo ayeke mbeni matabisi so Nzapa la amû. Mo pensé lâ oko awe na ndo ti ye so kuâ ti Jésus asara lani na ndo ti Nzapa?
Shirley: Ên-ën, ade mbi pensé na ni lâ oko ape.
Megan: Mbi bâ ambeni jouet ge na yâ ti lacour so. Mbi pensé mo yeke na amolenge.
Shirley: En, mbi yeke na ala use: koli oko na wali oko.
Megan: So mo yeke mama, tara ti gbu li ti mo kete na ndo ti ye so asi lani na Jéhovah Nzapa, so ayeke Babâ ti Jésus, na lango so Jésus akui lani. Mbi ye ti tene so, na ngoi so lani lo duti na yayu kâ si lo yeke bâ tongana nyen la a yeke gbu Molenge ti lo, a yeke he lo nga a yeke boxé lo, mo pensé a sara nyen na ndo ti Babâ ni? Nga, na ngoi so a kanga Molenge ti lo na nduzu na keke, nga si a zia lo kâ ti tene lo bâ pasi ngbii si lo ga ti kui so, mo pensé a sara nyen na ndo ti Babâ ni?
Shirley: Vundu adoit ti gbu lo lani mingi. Mbi pensé na so lâ oko ape dê!
Megan: Tâ tënë, a yeke ngangu na e ti fa tâ mbilimbili ye so ayeke lani na yâ ti bê ti Nzapa na lango ni so. Me, e hinga so lo nga kue vundu ayeke gbu ka lo, na e hinga ndani so lo zia si aye ni so kue asi lani tongaso. A fa ni na e pendere mingi na yâ ti mbeni versê so azo mingi ahinga ni, so a yeke na Jean 3:16. Mo ye ti diko ni?
Shirley: En, a tene: “Nzapa andoye tâ azo ti dunia so mingi si lo mû gi oko Molenge ti lo ndali ti ala, si zo kue so amä na bê na lo, a lingbi ti futi lo pëpe, me lo wara fini ti lakue lakue.”
Ngere so a futa ti zi na azo ayeke kota ndoye so ahon atanga ni kue
Megan: Merci. Zia e kiri e bâ tongo nda ti versê ni so. A tene: ‘Nzapa andoye azo ti dunia so.’ Kota tënë ni la: ndoye. Ndoye la apusu lani Nzapa ti tokua Molenge ti lo na sese ge ti kui ndali ti e. Biani, ngere so a futa ti zi na azo ayeke kota ndoye so ahon atanga ni kue. A yeke ndali ni la si aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ka mbeni bungbi ngu oko oko, na lango ti kuâ ti Jésus, ti dabe ti ala na kuâ ti lo ni so. Lisoro ni amû maboko na mo?
Shirley: En, a mû maboko na mbi. Merci so mo mû ngoi ti mo ti zi na mbi nda ti tënë ni so.
Mbeni tënë ti yâ ti Bible ayeke dä so agbu bê ti mo na so mo ye ti hinga ndani? Mo ye ti hinga ye na ndo ti mbeni ye so aTémoin ti Jéhovah amä na bê dä wala so ala yeke sara ni? Tongana a yeke tongaso, hunda tënë ni na aTémoin ti Jéhovah. A yeke nzere ande na ala ti sara lisoro na mo na ndo ni.
^ par. 5 Ngu oko oko, aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ka mbeni bungbi na lango ti kuâ ti Jésus, ti dabe ti ala na sandaga so lo mû lani. Na ngu so, matanga ni atï na vendredi lango 3 ti avril.
^ par. 32 Ti peko, mara ti lisoro ni so ayeke sara tënë na ndo ti tongana nyen la sandaga ti Jésus ayeke zi e na gbe ti siokpari, nga a yeke fa na e ye so e doit ti sara ti bâ nzoni na lege ti sandaga so.
^ par. 36 Na yâ ti Bible, Nzapa na Jésus ayeke azo use so ayeke nde nde. Ni la, tongana mo ye ti hinga tënë mingi na ndo ni, bâ chapitre 4 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
^ par. 38 Bâ Genèse 3:15.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ngbanga ti nyen la Jésus abâ pasi na lo kui?
Kuâ ti lo alingbi ti ga na mo ye ti nzoni tongana nyen?


text:
“Sara si mabe ti e akiri akono”
“Mû maboko na mbi na ndo so mabe atia mbi dä!”—MARC 9:24.
ABIA: 81, 135
1. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene e duti na mabe? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
‘ESKÊ Jéhovah ayeke sö mbi ande na ngoi ti kota ye ti vundu?’ Mo hunda tere ti mo na tënë so lâ oko awe? Ti tene e sö kuâ a hunda ti tene e sara aye mingi. Me mbeni ye so ayeke kota mingi so a hunda na e a yeke ye so bazengele Paul asara tënë ni, lo tene: “Tongana mabe ayeke dä pëpe zo alingbi ti nzere na lê ti Nzapa pëpe.” (aHéb. 11:6). E lingbi peut-être ti tene so ti duti na mabe ayeke ngangu ape. Me tâ tënë ni ayeke so “mabe ayeke ye so azo kue si ayeke na ni pëpe”. (2 aThes. 3:2). Aversê so amû maboko na e ti hinga ndani so a yeke kota ye ti tene e kpengba mabe ti e.
2, 3. (a) Nyen la Pierre afa na e na ndo ti nene ti dutingo na mabe? (b) Ahundango ndo wa la e yeke kiri tënë na ni fadeso?
2 Bazengele Pierre agboto lê na ndo ti nene ti dutingo na mabe na ngoi so lo sara tënë ti ‘mabe so a tara ni awe’ so “aduti mbeni ye ti gonda, ye ti gloire, ye ti nengo tere na ngoi so Jésus Christ ayeke fa tere ti lo na gigi.” (Diko 1 Pierre 1:7.) Teti so kota ye ti vundu aga nduru mingi awe, a lingbi e sara kue ti duti na kpengba mabe tongaso si e duti na popo ti azo so a yeke futa ala na ngoi so a yeke fa na gigi Jésus Christ, Gbia ti e. Ti tâ tënë ni, e ye ti duti “azo so ayeke na mabe si a bata âme ti ala na fini.” (aHéb. 10:39). Tongaso, legeoko tongana ti mbeni koli so ahunda lani na Jésus ti sara si mabe ti lo akono, e nga kue e lingbi ti tene: “Mû maboko na mbi na ndo so mabe atia mbi dä!” (Marc 9:24). Wala legeoko tongana ti abazengele, e lingbi nga ti tene: “Sara si mabe ti e akiri akono.”—Luc 17:5.
3 Na yâ ti article so e yeke kiri tënë na ahundango ndo so: Tongana nyen la e lingbi ti kpengba mabe ti e? Tongana nyen la e lingbi ti fa so e yeke na mabe? Ngbanga ti nyen e hinga biani so Nzapa ayeke kiri tënë na sambela ti e so e hunda na lo ti sara si mabe ti e akiri akono?
NZAPA AYEKE NA NGIA TONGANA E KPENGBA MABE TI E
4. Tapande ti azo wa la alingbi ti pusu e ti kpengba mabe ti e?
4 Teti so “aye kue so a sû ândö giriri na yâ ti Mbeti ti Nzapa, a sû ni ti tene a fa ye na e,” e lingbi ti manda ye na lege ti tapande ti gbâ ti azo so asara ye na mabe so Bible asara tënë ti ala (aRom. 15:4). Tongana e diko ye na ndo ti azo tongana Abraham, Sara, Isaac, Jacob, Moïse, Rahab, Gédéon, Barak nga na ambeni, mbaï ti ala alingbi ti pusu e ti kpengba mabe ti e (aHéb. 11:32-35). Nga, tongana e diko ye na ndo ti mbaï ti aita ti e ti laso so ayeke na kpengba mabe, a lingbi ti pusu e ti sara kue ti kpengba mabe ti e. *
5. Tongana nyen la Élie afa so lo yeke lani na kpengba mabe? Tapande ti lo apusu e ti gbu li ti e na ndo ti nyen?
5 Mbeni tapande so ayeke na yâ ti Bible ayeke ti prophète Élie. Tara ti bâ aye so asi na yâ ti gigi ti lo so afa so lo yeke lani na kpengba mabe na Jéhovah. Na ngoi so Élie atene na Gbia Achab so Jéhovah ayeke sara si mbeni kota buru atï, lo tene na bê ti lo kue, lo tene: “[Jéhovah] Nzapa ti Israël ayeke! . . . Fade mamio wala ngu-nduzu ayeke pëpe . . . gi na lege ti tënë ti mbi.” (1 aGbia 17:1). Élie ahinga so Jéhovah ayeke mû na lo nga na amba ti lo aye so ala yeke duti na bezoin ni na ngoi ti kota buru ni (1 aGbia 17:4, 5, 13, 14). Lo fa so lo yeke na confiance so Jéhovah alingbi ti zingo mbeni molenge na kuâ (1 aGbia 17:21). Lo hinga lani so Jéhovah ayeke tokua wâ ti ga ti gbï nyama ti sandaga ti lo na Hoto ti Karmel (1 aGbia 18:24, 37). Na ngoi so ngoi ti tene Jéhovah akaï kota buru ni alingbi, même kozo ti tene Élie abâ mbeni ye so afa atene ngu ayeke pika, lo tene na Achab, lo tene: “Mo gue, mo te mo nyon, teti ngu-nduzu ayeke toto mingi.” (1 aGbia 18:41). Mara ti ambaï tongaso apusu e ti gbu li na ndo ti mabe ti e ti bâ wala akpengba, ni la ape?
NYEN LA E LINGBI TI SARA TI KPENGBA MABE TI E?
6. Nyen la e yeke na bezoin ti tene Jéhovah amû na e ti kpengba mabe ti e?
6 E lingbi ti kpengba mabe ti e na ngangu ti e wani pëpe. Mabe ayeke mbeni mbage ti lengo ti yingo vulu ti Nzapa (aGal. 5:22). Tongaso, a yeke nzoni e sambela ti wara yingo vulu mingi tongana ti so Jésus awa e ti sara. Jésus adë bê ti e so Jéhovah ayeke “mû yingo vulu na ala so ahunda ni na lo”.—Luc 11:13.
7. Fa tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti kpengba mabe ti e.
7 Tongana e kpengba mabe ti e awe, a lingbi e bata ni. E lingbi ti haka mabe na mbeni wâ. Tongana e tingo wâ pan, wâ ni ayeke za ngangu. Ye oko, tongana e zia ambeni keke wâ na lê ti wâ ni ape, wâ ni ayeke mingo na gi mburu ti wâ la ayeke ngbâ na place ni. Me, tongana e zia keke wâ na peko ti tere na lê ti wâ ni, wâ ni ayeke ngbâ ti za. Mabe ayeke nga tongaso. Tongana e ngbâ ti diko Bible lâ na lâ, e yeke ye Jéhovah nga na Bible mingi. Ye so ayeke sara si mabe ti e akpengba nga e yeke ngbâ ti bata ni.
8. Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti kpengba mabe ti e nga ti bata ni?
8 Mo lingbi nga ti sara nyen ti kpengba mabe ti mo na ti bata ni? Ngbâ gi na ndo ti aye so mo manda juska na ngoi ti batême ti mo ape (aHéb. 6:1, 2). Ngbâ ti manda ye na ndo ti aprophétie ti Bible so aga tâ tënë awe ndali ti so alingbi ti mû maboko na mo ti kpengba mabe ti mo nga ti bata ni. Mo lingbi nga ti sara kua na Bible ti bâ wala mabe ti mo akpengba biani.—Diko Jacques 1:25; 2:24, 26.
9, 10. Tongana nyen la aye so alingbi ti mû maboko na e ti kpengba mabe ti e: (a) anzoni kamarade (b) bungbi (c) fango tënë.
9 Bazengele Paul atene na amba ti lo aChrétien so ala lingbi ti ‘kpengba tere na popo ti ala, ala oko oko ala kpengba na lege ti mabe ti mba’. (aRom. 1:12). Tongana e mû ngoi ti duti na amba ti e aChrétien, e lingbi ti kpengba mabe ti mba, mbilimbili tongana a yeke ala so afa so ala yeke na ‘mabe so a tara ni awe’. (Jacq. 1:3). Ti sara songo na asioni zo ayeke futi mabe ti e, me ti sara songo na anzoni zo ayeke sara si mabe ti e akpengba (1 aCor. 15:33). So ayeke mbeni raison so ndali ni a wa e ti kpe “bungbi ti e” ape, me ti ngbâ ti “wa tere na popo ti e”. (Diko aHébreu 10:24, 25.) Mbeni raison ni ayeke so aye so e yeke manda na ngoi ti abungbi ayeke fa na e aye so e lingbi ti sara ti kpengba mabe ti e. Tënë so ague oko na tënë ti Paul so, lo tene: “Mabe aga na peko ti ye so zo amä.” (aRom. 10:17). E yeke gue lakue na abungbi?
10 Na ngoi so e yeke fa tënë, e yeke kpengba mabe ti e nga na ti amba ti e. Legeoko tongana ti akozo Chrétien, e yeke manda ti zia bê ti e kue na Jéhovah nga ti sara tënë na mbeto ape na yâ ti aye kue.—Kus. 4:17-20; 13:46.
11. Nyen la asara si Caleb na Josué ayeke lani na kpengba mabe? Nyen la e lingbi ti sara ti duti tongana ala?
11 Tongana e bâ tongana nyen la Jéhovah amû maboko na e nga lo kiri tënë na asambela ti e, mabe ti e ayeke kpengba. A yeke ye so asi lani na Caleb nga na Josué. Ala fa so ala yeke na mabe na Jéhovah na ngoi so ala gue abembe ndo na Sese ti Zendo. Ye oko, tongana ala bâ tongana nyen la Jéhovah amû maboko na ala na angoi nde nde na yâ ti fini ti ala, mabe ti ala akiri akpengba mingi. A yeke ndali ni la Josué atene na bê ti lo kue na azo ti Israël, lo tene: “Ye oko atï pëpe ti nzoye kue so L’Éternel Nzapa ti i azê na i.” Na pekoni lo kiri, lo tene: “Tongaso, i kpe mbeto ti [Jéhovah], na i sara na Lo na be-biani na tene-biani . . . Me mbi na azo ti da ti mbi, fade e sara na [Jéhovah].” (Jos. 23:14; 24:14, 15). Tongana e yeke na confiance na Jéhovah nga e bâ tongana nyen la lo mû maboko na e wani, mabe ti e ayeke kiri ti kpengba.—Ps. 34:9.
TONGANA NYEN LA E LINGBI TI FA SO E YEKE NA MABE?
12. Tongana nyen la e yeke fa so e yeke na kpengba mabe?
12 Tongana nyen la e yeke fa so e yeke na kpengba mabe? Disciple Jacques akiri tënë na hundango ndo so, lo tene: “Fade mbi fa nga na mo mabe ti mbi na lege ti akusala ti mbi.” (Jacq. 2:18). Aye so e yeke sara la ayeke fa so e yeke na kpengba mabe. Zia e bâ ambeni tapande ni.
13. Tongana nyen la e yeke fa so e yeke na mabe tongana e fa tënë?
13 Mbeni nzoni ye so e lingbi ti sara ti fa so e yeke na mabe ayeke ti fa tënë. Ngbanga ti nyen e tene tongaso? Ngbanga ti so ti sara kua so a lingbi e mä na bê so Nzapa aga nduru ti futi sioni dunia so awe nga e hinga so “a yeke si na retard pëpe!” (Hab. 2:3, FD). Ti hinga wala e yeke na kpengba mabe, e lingbi ti hunda tere ti e na atënë so: ‘Mbi bâ fango tënë na nene ni mingi? Mbi yeke sara kue ti sara tënë ti Nzapa na azo? Mbi yeke gi alege kue ti fa tënë ahon ti kozo?’ (2 aCor. 13:5). Biani, mbeni kota ye so e lingbi ti sara ti fa so e yeke na kpengba mabe ayeke ti “fa tënë na lê ti azo dandara ti wara salut.”—Diko aRomain 10:10.
14, 15. (a) Tongana nyen la e lingbi ti fa lâ na lâ so e yeke na mabe? (b) Fa ye so mbeni sewa asara so afa so lo yeke na kpengba mabe.
14 E yeke fa so e yeke na mabe tongana e gbu ngangu na yâ ti akpale ti e ti lâ na lâ. Atâa tongana tere ti e ason, bê ti e anze, e yeke na kota vundu, e yeke wayere wala e yeke na ambeni kota kpale, e hinga na bê ti e kue so Jéhovah na Molenge ti lo ayeke ‘mû maboko na e na ngoi so e yeke na bezoin’ ni (aHéb. 4:16). E yeke fa so e yeke na mabe na Jéhovah tongana e sambela lo ti mû maboko na e. Jésus atene so e lingbi ti sambela Jéhovah ti hunda lo ti mû na e “kobe ti e ti laso alingbi na bezoin ti lango ni.” (Luc 11:3). Ambaï so ayeke na yâ ti Bible amû maboko na e ti hinga biani so Jéhovah alingbi ti mû na e aye so e bezoin ni. Na ngoi ti mbeni kota buru so atï na Israël, Jéhovah amû na Élie kobe na ngu. Bible atene so “apakpo aga na mapa na nyama na ndapre, ala ga na mapa na nyama na lakui, na lo nyon ngu ti ngu so.” (1 aGbia 17:3-6). E yeke na mabe so Jéhovah alingbi ti leke aye ti tene e nga kue e wara ye so e bezoin ni.
15 E yeke na confiance so tongana e sara ye alingbi na afango ye ti Bible alingbi ti mû maboko na e ti bâ lege ti bezoin ti sewa ti e. Rebecca, mbeni ita-wali so ayeke na Asie na so asara mariage awe, abâ so tënë so ayeke tâ tënë. Lo na azo ti sewa ti lo asara ye alingbi na Matthieu 6:33 nga na aProverbe 10:4 na lege so ala zia aye ti Royaume na kozo ndo nga ala sara kua ngangu. Rebecca atene so na mbeni ngoi koli ti lo abâ so kua ti nginza ti lo asara si a yeke ngangu na ala ti voro Jéhovah, lo zia kua ni. Ye oko, ala yeke lani na amolenge osio ti bata ala. Rebecca afa ye so asi, lo tene: “E komanse ti kä kobe. Teti angu mingi e vivre gi na ni, e bâ so Jéhovah azia e lâ oko ape. E manke kobe lâ oko ape.” Mara ti ye so asi na mo awe? A kpengba mabe ti mo?
16. Tongana e zia bê ti e kue na Nzapa, ye ti pekoni ayeke so wa?
16 A lingbi e hinga na bê ti e kue so tongana e mû peko ti fango ye ti Jéhovah, lo yeke mû maboko na e. Paul asara kua na atënë ti Habakuk, lo tene : “Fade zo ti mbilimbili ayeke ngbâ na fini ndali ti mabe.” (aGal. 3:11; Hab. 2:4). Tongaso, a yeke kota ye ti tene e duti na kpengba mabe na Zo so alingbi biani ti mû maboko na e. Paul adabe ti e so Nzapa, “na lege ti ngangu ti lo so ayeke sara kua na yâ ti e, alingbi biani ti sara ye mingi ahon ndo ti aye kue so e hunda wala so e bi bê ti e dä.” (aÉph. 3:20). Awakua ti Jéhovah ayeke sara kue ti sara ye so bê ti lo aye, me teti so ala hinga so ala lingbi ti sara ni na ngangu ti ala wani ape, ala zia bê ti ala kue na Jéhovah ti iri tënë nzoni na ndo ti ngangu so ala yeke sara. E yeke na ngia so Nzapa ayeke na e, ni la ape?
ALA HUNDA MABE NA A MÛ NI NA ALA
17. (a) Tongana nyen la Jésus amû na abazengele ti lo ye so ala hunda na lo? (b) Ngbanga ti nyen la e yeke na beku so Nzapa ayeke kiri tënë na sambela ti e so e hunda na lo ti sara si mabe ti e akono?
17 Na peko ti aye so e londo ti bâ so, tënë ti bê ti e alingbi ti duti tongana ti abazengele na ngoi so ala tene na Jésus atene: “Sara si mabe ti e akiri akono.” (Luc 17:5). Jésus amû na ala ye so ala hunda so, mbilimbili na Pentecôte ti ngu 33, na ngoi so a tuku yingo vulu na ndo ti ala na lê ti ala akiri azi na ndo ti ye so Nzapa aleke ti sara teti azo. Ye so akpengba mabe ti ala. Ye ti pekoni ayeke so, ti londo na ngoi ni so ala komanse kota kapa ti fango tënë so ade a sara mara ni lani ape (aCol. 1:23). E lingbi ti duti na beku so Nzapa ayeke kiri tënë na sambela ti e so e hunda na lo ti sara si mabe ti e akono? En, ndali ti so Bible adë bê ti e so Nzapa ayeke mä asambela ti e tongana ‘ye so e hunda ague oko na ye so bê ti lo aye’.—1 Jean 5:14.
18. Tongana nyen la Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti azo so akpengba mabe ti ala?
18 Tongana e zia bê ti e kue na Jéhovah, tere ti lo ayeke nzere mingi. Jéhovah ayeke kiri tënë na sambela ti e so e hunda na lo ti mû na e mabe so akono, na mabe ti e ayeke kpengba, na a yeke sara ande si “a diko [e] azo so alingbi na royaume ti Nzapa”.—2 aThes. 1:3, 5.
^ par. 4 Ti wara ambeni tapande ni, bâ gigi ti Lillian Gobitas Klose (Réveillez-vous ! ti lango 22 ti juillet, ngu 1993), Feliks Borys (Réveillez-vous ! ti lango 22 ti février, ngu 1994), nga na ti Josephine Elias (Réveillez-vous ! ti septembre, ngu 2009).


text:
1So Jésus asi na Yingo-Vuru, lo londo na ngu ti Jourdain lo kiri, Yingo amu lo, ague na lo na benyama. 2Kâ, Zabolo atara be ti lo na ya ti lango baleosio. Na ya ti alango so kue, lo te kobe oko pepe si na pekoni, nzara asara lo. 3Tongaso Zabolo atene na lo: “Tongana mo yeke Molenge ti Nzapa, mo mu yanga na têne so titene aga kobe!” 4Jésus akiri tënë na lo: “Mbeti ti Nzapa atene: ‘Fade zo ayeke ngba na fini gi na lege ti kobe oko pepe.’ ” 5Zabolo amu Jésus, ague na lo yongoro na nduzu si na ya ti kete ngbonga, lo fa na lo akodro ti dunia kue 6si lo tene na lo: “Fade mbi yeke mu na mo ngangu na amosoro ti dunia so kue, ngbanga ti so a mu ni kue na mbi awe; mbi lingbi ti mu ni na zo so be ti mbi aye. 7Tongana mo kuku na gbe ti mbi si mo voro mbi, fade aye so kue ayeke ga ti mo.” 8Jésus akiri tënë na lo: “Mbeti ti Nzapa atene: ‘Mo voro Kota Gbia, Nzapa ti mo si mo sara kua gi na lo oko!’ ” 9Zabolo akiri amu Jésus ague na lo na Jérusalem, lo zia lo na li ti kota da ti Nzapa si lo tene na lo: “Tongana mo yeke Molenge ti Nzapa, mo londo na ndo so, mo ti na sese, 10ngbanga ti so Mbeti ti Nzapa atene: ‘Fade Nzapa ayeke mu yanga na a-ange ti lo ndali ti mo, ti bata mo.’ 11Mbeti ti Nzapa atene nga, atene: ‘Fade ala yeke yo mo na maboko ti ala si mo pika gere ti mo na mbeni têne pepe.’ ” 12Jésus akiri tënë na lo: “Mbeti ti Nzapa atene: ‘Mo tara be ti Kota Gbia, Nzapa ti mo pepe.’ ” 13So Zabolo agi lege ti tara be ti Jésus gbaa awe, lo zia lo si lo hon ti ku mbeni lango nde. 14Jésus alondo akiri na Galile, ngangu ti Yingo-Vuru asi lo singo. Sango ti lo amu ya ti akodro ni kue. 15Lo yeke fa ye na ya ti ada ti sambelango Nzapa ti ala si azo ni kue ayeke gonda lo. 16Jésus akiri na gbata ti Nazaret, ndo so a bata lo daa. Na lango ti wungo tere, lo li na ya ti da ti sambelango Nzapa tongana ti so lo yeke sara lakue. Lo londo ti diko Mbeti ti Nzapa 17si ala mu na lo mbeti ti wayanga-Nzapa Ésaïe. Lo zi ya ni si lo wara ndo so a su daa, atene: 18“Yingo ti Kota Gbia ayeke na ndö ti mbi, ngbanga ti so lo tuku mafuta na li ti mbi si lo tokua mbi ti fa Nzoni Tënë na azo ti mawa. Lo tokua mbi ti tene na azo ti kanga so a zi ala awe, ti tene na awaziba so le ti ala ayeke zi, ti zi azo na ya ti pasi ti ala, 19ti tene Nzoni Tënë na azo: na ngu so, fade Kota Gbia ayeke sara nzoni be na ala.” 20Jésus akanga mbeti ni, lo mu ni na zo so ayeke sara kua na ya ti da ti sambelango Nzapa si na pekoni, lo duti. Le ti azo so kue ayeke na ya ti da ni atuku na ndö ti lo. 21Tongaso lo to nda ti tene na ala, atene: “Laso, tënë ti Mbeti ti Nzapa so aga taa-tënë awe ndali ti ala so ama ni.” 22Ala kue ayeke gonda lo; li ti ala kue akpe ndali ti tënë ti nzoni be so ayeke sigigi na yanga ti lo. Ala hunda ndo, atene: “Molenge ti Joseph so laa pepe?” 23Lo tene na ala, lo tene: “Fade ala yeke tene na mbi mato so: ‘Wanganga, mo kai kobela ti mo wani!’ Ala yeke tene nga na mbi, atene: ‘E ma tënë ti aye so mo sara na Kapernaum; mo sara ni nga na kodro ti mo ge ma!’ ” 24Jésus akiri atene: “Mbi tene na ala taa-tënë: azo ayeke yamba wayanga-Nzapa pepe na gbata so a du lo daa. 25Mbi tene na ala: na ngoi ti Élie, awali-mua ayeke mingi na Israel si na ya ti ngu ota na nze omene, ngu-Nzapa apika pepe; kota nzara ati na ya ti kodro ni. 26Me Nzapa atokua Élie na mbeni oko na popo ti ala pepe, me lo tokua lo na gbata ti Sarepta, na sese ti Sidon, na da ti mbeni wali-mua. 27Azo ti buruma nga asi singo ando na Israel na ngoi ti wayanga-Nzapa Élisée; me buruma ti mbeni zo oko na popo ti ala ahunzi pepe, gi ti Naaman, zo ti sese ti Sirii.” 28Azo so kue ayeke na ya ti da ti sambelango Nzapa ni ama tënë so si le ti ala abe na ngonzo. 29Ala londo, ala gboto lo asigigi na lo na ya ti kodro ni si ala gue na lo na li ti hoto so ala sara gbata ti ala na ndö ni titene ala pusu lo, abi lo na gbe ni ti fâ lo. 30Me lo sigigi na popo ti ala si lo hon ti lo. 31Jésus ague na Kapernaum, mbeni gbata ti Galile. Kâ, lo fa ye na azo na lango ti wungo tere. 32Azo so ama lo, li ti ala kue akpe ngbanga ti fango ye ti lo. Biani, lo yeke fa ye tongana zo ti komandema. 33Na ya ti da ti sambelango Nzapa ni, mbeni koli ayeke daa, mbeni sioni yingo ayeke na ya ti lo. Lo dekongo ngangu, atene: 34“Ti mo na e nyen, Jésus, zo ti Nazaret? Mo ga ti fâ e laa! Mbi hinga mo: mo yeke zo ti nzoni kue so Nzapa azia mo nde si lo tokua mo.” 35Jésus asuku ngangu na yingo ni, atene: “Kanga yanga ti mo! Sigigi na ya ti koli so!” Sioni yingo ni akinda koli ni na sese na le ti azo kue si lo sigigi na ya ti lo. Me lo sara ye ti sioni oko na koli ni pepe. 36Li ti azo ni kue akpe si ala tene na popo ti ala, atene: “So mara ti tënë ti nyen laa? Lo yeke mu yanga na ngangu tongana gbia na asioni yingo si ala yeke sigigi!” 37Nilaa, sango ti Jésus amu ya ti kodro ni kue. 38So Jésus asigigi na da ti sambelango Nzapa ni, lo gue na da ti Simon. Tere ti mama ti wali ti Simon amu wâ mingi si azo ni ahunda na Jésus ti sara mbeni ye ndali ti lo. 39Lo dingi tere ti lo na ndö ti mama ni, lo suku na kobela ti wâ ti tere ni si kobela ni alondo na tere ti lo. Gi na pekoni, mama ni alondo si ato nda ti sara na ala. 40Na lakui ni, azo so kue ayeke na azo ti kobela nde nde na da ti ala amu ala, aga na ala na Jésus. Lo zia maboko ti lo na ndö ti ala si kobela ti ala akai. 41Asioni yingo nga asigigi na ya ti azo mingi. Ala dekongo, atene: “Mo yeke Molenge ti Nzapa.” Me Jésus asuku ngangu na ayingo ni. Lo ke na ala ti tene tënë, ngbanga ti so ala hinga atene, lo yeke Christ. 42So ndo ahan awe, Jésus asigigi si lo gue na ndo so zo ayeke daa pepe. Gba ti azo ayeke gi lo; so ala wara lo awe, ala ye ti gbanzi lo si lo hon na tere ti ala pepe. 43Me lo tene na ala, lo tene: “Ayeke nzoni mbi fa nga Nzoni Tënë na azo ti ambeni gbata nde; Nzoni Tënë ti Kodro-gbia ti Nzapa. Biani, ayeke ngbanga ni laa Nzapa atokua mbi.” 44Nilaa lo fa Nzoni Tënë na ya ti ada ti sambelango Nzapa ti Judée.
Copyright
Learn More