text:
KOTA MAMA-TENE NI | MBENI GOUVERNEMENT SO PETENGO GORO AYEKE NA YÂ NI APE
Royaume ti Nzapa: Mbeni gouvernement so aye tënë ti petengo goro ape
Mbeni kota zo ti kodoro ti Nicaragua afa ye so apusu lo ti pensé so a yeke ngangu ti kanga lege na tënë ti petengo goro na yâ ti andokua ti Letäa. Lo tene so akota zo ti kodoro ayeke nga amolenge ti kodoro, na tongana a yeke pete goro na amolenge ti kodoro, a yeke sara nga mara ni na akota zo ti kodoro.
Tongana a yeke pete ka goro na azo, na yâ ti andokua ti Letäa, so azo la ayeke sara kua na yâ ni, tënë ti goro alingbi ti manke dä ape. A yeke tongaso ape? Ni la, ti wara mbeni gouvernement so tënë ti goro ayeke na yâ ni ape, gouvernement ni so adoit ti duti ti azo ape. Bible afa mara ti gouvernement ni so: a yeke Royaume ti Nzapa, so ayeke gouvernement so Jésus afa lani na adisciple ti lo ti sambela ndali ni.—Matthieu 6:9, 10.
Royaume ti Nzapa ayeke mbeni gouvernement so aduti na yayu kâ si lo yeke sara na kua ti lo. A yeke ga ande ti mû place ti agouvernement ti azo kue (Psaume 2:8, 9; Apocalypse 16:14; 19:19-21). Na popo ti aye ti nzoni so Royaume ni ayeke ga ande na ni na azo, lo yeke hunzi tënë ti petengo goro ti andokua ti Letäa. Zia e bâ aye omene so afa so Royaume ni ayeke sara ni ande.
1. NGANGU NI
KPALE NI: Amolenge ti kodoro la ayeke ga ka na nginza na yâ ti agouvernement ti azo, mingi ni, na lege ti impôt nga na akua so ala yeke sara. Teti so anginza ni ayeke lï gbani, ye so asara si ambeni kota zo ti kodoro ni ayeke nzi ye. Na tapande, tongana ambeni zo aye ti pete goro na ala ti tene a kiri na wungo ti impôt ti ala na gbe ni wala ti futa ambeni ye nde so gouvernement ahunda na ala, akota zo ti kodoro ni ayeke mû goro ni. Ye so ayeke sara si kpale ni so ayeke hunzi ape, ngbanga ti so agouvernement ni ayeke zia lakue wungo ti impôt na nduzu ti kanga na dû ti aye so ala sara so. A sara si tënë ti petengo goro ayeke gbâ lakue ti gue na li ni. Na yâ ti mara ti aye tongaso, azo so aye ti ala ti sara ye na lege ni la ayeke bâ pasi mingi.
YORÖ NI: Royaume ti Nzapa awara ngangu na mbage ti Jéhovah, * Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue (Apocalypse 11:15). Royaume ni so abezoin ti ro nginza ti impôt si lo sara na akua ti lo ape. Me, na “lege ti kota ngangu” ti Nzapa nga na bibe ti mungo ye so lo yeke na ni, e hinga so Royaume ni ayeke mû ande, na azo ti gbe ti lo, ye kue so ala yeke na bezoin ni.—Ésaïe 40:26; Psaume 145:16.
2. GBIA NI
KPALE NI: Susan Rose-Ackerman, so e sara tënë ti lo na yâ ti article so ahon, atene so tongana a ye ti kanga lege na tënë ti goro, “a doit ti komanse na popo ti azo ti li ni kâ.” Tongana agouvernement aye ti kanga lege na tënë ti goro na popo ti azo ti lapolice wala ala ti douane me si ala kanga lê na ndo ni na popo ti akota zo ni, a yeke sara si azo ayeke sara confiance na ala encore ape. Nga, même akota zo ti komande ni ayeke na siokpari na tere ti ala. Bible atene: “Zo oko ti mbilimbili, so asara nzoni na lo sara siokpari pëpe, ayeke na sese so pëpe.”—Zo-ti-fa-tene 7:20.
Jésus ake lani ti yeda na kota goro so a mû na lo
YORÖ NI: Nde na azo so ayeke mbilimbili pëpe, Jésus Christ, lo so Nzapa asoro lo ti duti Gbia ti Royaume ni so, alingbi pëpe ti zia si mbeni ye ahanda lo ti sara sioni ye. Jésus afa ni na lege so lo ke lani ti yeda na kota goro so a mû na lo, so ayeke “aroyaume kue ti sese na gloire ti ala.” Zabolo, so ayeke mokonzi ti dunia ni, la amû zendo ti mû na lo aye ni so kue tongana lo kuku lo voro ni (Matthieu 4:8-10; Jean 14:30). Même na ngoi so Jésus ayeke bâ pasi lani ti kui, lo sara kue ti ngbâ be-ta-zo. Ni la, lo ke ti nyon sengo ye so alingbi lani ti kaï songo ti pasi ti lo ni, me so alingbi lani ti sara si lo girisa tere ti lo (Matthieu 27:34). Nzapa azingo Jésus na kuâ awe na lo yeke fadeso na tere ti Nzapa na yayu, lo fa lani so lo lingbi biani ti duti gbia ti Royaume ni.—aPhilippien 2:8-11.
3. NINGANGO NI
KPALE NI: Akodoro mingi ayeke sara vote lakue lakue, so mingi ni a yeke ti mû lege na azo ti zi akota zo ti kodoro so aye goro. Me, ti tâ tënë ni, na ngoi ti dengo-gaba ti gango président nga na ngoi ti avote ni, tënë ti petengo goro ahon ndo ni, même na yâ ti akodoro so a tene ala yeke na mosoro mingi. Na angoi ni so, awamosoro ayeke mû anginza nga ala yeke sara ambeni ye ti woko na akota zo ti kodoro ni nga na afini ni so ayeke ga.
John Paul Stevens, mbeni juge ti Kota da-ngbanga ti États-Unis, atene so mara ti asarango ye tongaso ayeke ga na kpale na ndo ti aGouvernement, ngbanga ti so a yeke bi nengo ti ala na sese nga azo alingbi ti sara confiance na ala ape. A yeke ye ti dongo bê pëpe ti bâ so azo mingi, na ndo ti dunia mobimba, apensé so bungbi so tënë ti petengo goro ahon ndo ni dä a yeke abungbi ti akama-poroso.
YORÖ NI: Royaume ti Nzapa ayeke kanga ande lege na atënë ti dengo-gaba wala ti sarango vote so tënë ti nzi ahon ndo ni dä, na lege so, komandema ti lo ayeke ngbâ ande gi lakue lakue (Daniel 7:13, 14). Teti so Nzapa la asoro Gbia ti Royaume ni, a bezoin pëpe ti tene azo la avoté lo, nga ala yeke na droit ti zi lo ape. Teti so Royaume ni ayeke ngbâ ande gi lakue lakue, ye so ayeke sara si, anzoni ye so lo yeke ga na ni na azo, ayeke ngbâ gi lakue lakue.
4. ANDIA NI
KPALE NI: Mo lingbi ti pensé so tongana a sigigi na ambeni fini ndia, aye ni ayeke ga nzoni. Ye oko, awandara abâ so, na yâ ti aye mingi, gbâ ti andia akiri azi lege mingi na tënë ti petengo goro. Na ndo ni, ti andia so a yeke sigigi ka na ni ti sara si tënë ti petengo goro aduti mingi ape, a yeke hunda aye mingi ti sara ye alingbi na ni, me ye ti peko ni ayeke gi kete.
YORÖ NI: Andia ti Royaume ti Nzapa ayeke nzoni mingi ahon ti agouvernement ti azo. Na tapande, ahon ti tene Jésus azia na sese ambeni molongo ti andia, lo mû lani gi mbeni ndia so azo ahinga ni mingi, so lo tene: “Ye kue so ala ye azo asara na ala, a lingbi ala sara na azo ni nga.” (Matthieu 7:12). Mbeni ye ni ayeke so, andia ti Royaume ni aluti mingi na ndo ti ye so ayeke pusu zo ti sara mbeni ye nga na sarango ye ni. Jésus atene: “Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.” (Matthieu 22:39). Ti tâ tënë ni, Nzapa, so alingbi ti diko ye so ayeke na yâ ti bê ti azo, ayeke na ngangu ti gue na azo ti sara ye alingbi na andia ni so.—1 Samuel 16:7.
5. BIBE NI
KPALE NI: Tâ ye so ayeke na gunda ti goro ayeke kota bê ti warango ye nga na gingo intérêt ti zo lo wani. Akota zo ti kodoro nga na amolenge ti kodoro ayeke ka na amara sarango ye ni so. Azo ti lekengo da ti magasin so akungbi lani na gbata ti Séoul, so e sara tënë ni na yâ ti article so ahon, apete goro na akota zo ti kodoro ni ngbanga ti so ala hinga atene, tongana a zia lege na ala ti sara kua na agbakuru so ayeke na lege ni ape, a yeke hunda na ala nginza mingi ape. Mawa ni ayeke so, akota zo ti kodoro ni ayeda na goro ni.
Tongana a ye ti kanga lege na tënë ti goro, a lingbi a fa na azo ti zi asioni nzara so na yâ ti bê ti ala, anzara tongana kota bê ti warango ye nga na gingo intérêt ti zo lo wani. Ye oko, agouvernement ti azo aye pëpe ti zia na sese mara ti kapa ti fango ye ni so, nga ala lingbi pëpe ti sara ni.
YORÖ NI: Royaume ti Nzapa awara lege ti hon ndo ti kpale ti petengo goro so na lege so lo yeke fa na azo tongana nyen ti zi asioni nzara ni so. * Fango ye ni so amû maboko na ala ti “kiri gi fini ni na yâ ti ngangu so ayeke fa lege na bibe ti ala”. (aÉphésien 4:23). Ahon ti sara kota bê ti aye nga ti duti na bibe ti pensé gi na ala wani, ala manda ti zia bê ti ala gi na ndo ti ye so ala yeke na ni nga ti bi bê na amba ti ala.—aPhilippien 2:4; 1 Timothée 6:6.
6. AZO NI
KPALE NI: Ambeni zo ni la ayeke soro na mbana ti bê ti ala ti sara ambeni ye so ayeke na lege ni ape nga ti pete goro, même si ala yeke na yâ ti mbeni ndo so ayeke nzoni wala ala wara anzoni fango ye na ndo ti anzoni sarango ye. Awandara atene so a yeke ndali ti mara ti aye tongaso la si agouvernement alingbi pëpe ti zi tënë ti goro. Mingi ti ala apensé so ala lingbi ti kiri na tënë ti petengo goro nga na akpale ti pekoni na gbe ni.
YORÖ NI: Mbeni bungbi so ayeke tiri ndali ti tënë ti petengo goro, na États-Unis, atene so ti tiri ndali ni, a yeke nzoni agouvernement awa azo ti “sara ye nzoni, ti nzi pëpe nga ti sara ye tongana azo so ahinga ti gbu li ti ala.” Royaume ti Nzapa awa azo ti sara aye so, me nga a yeke aye so lo hunda na azo ti gbe ti lo ti sara la. Bible atene so “azo ti sarango bê ti ye” nga na “azo ti mvene” ayeke ga ahéritier ti Royaume ni ape.—1 aCorinthien 6:9-11; Apocalypse 21:8.
Azo alingbi ti manda ti duti na anzoni sarango ye ni so tongana ti aChrétien ti ândö. Na tapande, lani na ngoi so mbeni disciple, so iri ti lo ayeke Simon, aye ti vo yingo vulu na tïtî abazengele, ala ke ti yeda na goro ni nga ala tene na lo: “Changé bê ti mo ndali ti sioni ti mo so.” Na ngoi so Simon ni abâ kpale so sioni nzara ni so aye ti ga na ni, lo hunda na abazengele ni ti sambela ndali ti lo si lo lingbi ti hon ndo ni.—Kusala 8:18-24.
YE SO MO LINGBI TI SARA TI DUTI ANDE NA GBE TI ROYAUME NI
Atâa mo yeke ti mara wa, mo nga kue mo lingbi ti duti ande na gbe ti Royaume ti Nzapa (Kusala 10:34, 35). Kapa ti fango ye so Royaume ni azia na sese, na ndo ti dunia mobimba kue laso, alingbi ti fa na mo ye so mo lingbi ti sara. A-Témoin ti Jéhovah ayeke duti ande na ngia ti fa na mo tongana nyen la ala yeke manda Bible, senge senge, na azo na yanga-da ti ala. Mandango ye ni so alingbi ti mû gi penze-ngbonga bale-oko awe, yenga na yenga. Na popo ti aye so mo yeke manda ande, mo lingbi nga ti hinga ambeni tënë na ndo ti “nzoni tënë ti royaume ti Nzapa”, so a ndu nga ye so Royaume ni ayeke sara ande ti zi tënë ti petengo goro ti andokua ti Letäa (Luc 4:43). E wa mo ti bâ aTémoin ti Jéhovah ti ndo so mo yeke dä wala ti gue na ndo ti site ti e, jw.org.


c: text/html

text:
8 Na yâ ti ngu omene ni, na omene nze ni, na oku lango ti nze ni, tongana mbi yeke duti na yanga-da ti mbi si a-ancien ti Juda aduti na gbele mbi, maboko ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, aga na ndö ti mbi na ndo ni so.2 Na ngoi so mbi yeke bâ ndo, mbi bâ mbeni zo so terê ti lo ayeke tongana wâ. Wâ ayeke na gbe ti ye so akpa hanche ti lo.+ Ti londo na hanche ti lo ti gue na mbage ti nduzu, terê ti lo aza zango tongana zango ti électrum.*+3 Na pekoni, lo yôro mbeni ye so akpa maboko na lo gbu mbi na kuä ti li ti mbi, mo ye ti bâ, mbeni yingo amû mbi na popo ti sese na yayu ague na mbi na Jérusalem na lege ti avision so alondo na Nzapa. A gue na mbi na yanga ti gbagba ni so ayeke na mbage ti yâ ni+ na so abâ ndo na mbage ti nord, na ndo ni so a yeke wara astatue so ason bê ti Nzapa.+4 Bâ, gloire ti Nzapa ti Israël ayeke na ndo ni so,+ a kpa ye so mbi bâ ni lani na yâ ti popo-hoto so.+5 Na pekoni, lo tene na mbi: “Molenge ti zo, tongana mo ye, mo yô lê ti mo, mo bâ ndo na mbage ti nord.” Tongaso, mbi yô lê ti mbi na mbage ti nord. Kâ, na mbage ti nord ti yanga ti gbagba ti gbalaka ni, mbi bâ statue so ason bê ti Nzapa ayeke na yanga ti gbagba ni.6 Lo tene na mbi: “Molenge ti zo, mo bâ aye so ayeke tâ sioni mingi so, ye so bê ti mbi ake ni si azo ti Israël ayeke sara ni na ndo so so?+ Aye so asara si mbi hon yongoro na ndo ti mbi so ayeke nzoni-kue.+ Me mo yeke kiri ti bâ aye so ayeke tâ sioni mingi ahon ti so.”7 Na pekoni, lo gue na mbi na yanga ti lingo na yâ ti lacour ni, mbi bâ ndo, mbi bâ mbeni dû na terê ti mur ni.8 Lo tene na mbi: “Molenge ti zo, tongana mo ye, mo kôro dû na terê ti mur ni.” Tongaso, mbi kôro dû na terê ti mur ni na mbi bâ mbeni yanga-da ti lingo na yâ ni kâ.9 Lo tene na mbi: “Mo lï kâ mo bâ aye ti sioni so bê ti mbi ake ni si ala yeke sara ni na ndo so.”10 Tongaso mbi lï na mbi bâ mara ti astatue nde nde ti anyama so ayeke hara harango nga na anyama so a nzere ti tene zo abâ ni pëpe+ nga na afungo yanda* ti azo ti Israël,+ so a kpaka adessin ni na terê ti mur ti da ni kue.11 A-ancien 70 ti azo ti Israël ayeke luti na devant ti astatue ni, Jaazaniah molenge ti Shaphan+ ayeke na popo ti ala. Zo oko oko agbu kete ta ti zongo na dukane nga guru ti dukane ni so afun pendere ayeke monté na nduzu.+12 Tongaso, lo tene na mbi: “Molenge ti zo, mo bâ ye so a-ancien ti azo ti Israël ayeke sara na yâ ti vukongo ndo so? Zo oko oko na yâ ti kubu so ayanda ti lo ayeke dä. Ala yeke tene: ‘Jéhovah ayeke bâ e pëpe. Jéhovah azia kodro ni awe.’”+13 Lo kiri lo tene na mbi: “Mo yeke kiri ti bâ ambeni ye so ayeke tâ sioni mingi ahon ti so ni so, aye so bê ti mbi ake ni si ala yeke sara so.”14 Tongaso, lo gue na mbi na yanga ti da ti Jéhovah so ayeke na mbage ti nord. Kâ mbi bâ awali so ayeke duti na ayeke toto nzapa so a iri lo Tammuz.15 Lo kiri lo tene na mbi: “Molenge ti zo, mo bâ ye so? Mo yeke kiri ti bâ ambeni ye so ayeke sioni mingi ahon ati so ni so.”+16 Tongaso, lo gue na mbi na yâ ti lacour ti da ti Jéhovah so ayeke na mbage ti yâ ni.+ Kâ, na yanga ti temple ti Jéhovah, na popo ti véranda na gbalaka ni, mbi bâ akoli 25 so atourné peko ti ala na temple ti Jéhovah, ala zia lê ti ala na mbage ti est, ala yeke kuku na gbe ti lâ na mbage ti est.+17 Lo tene na mbi: “Molenge ti zo, mo bâ ye so? A yeke kete ye na lê ti azo ti Juda ti sara aye ti sioni tongaso? ala sara si kodro ni asi singo na sarango ye ti ngangu na zo,+ na ala ngbâ ti son bê ti mbi. Bâ ala yeke yôro maboko ti keke* na lê ti mbi.18 Ni la, mbi yeke sara ande ye na ala na ngonzo. Lê ti mbi ayeke duti ande na vundu pëpe nga mbi yeke bâ mawa ti ala pëpe.+ Atâa ala dekongo ngangu na mê ti mbi, mbi yeke mä ala pëpe.”+
Kete tënë
^ A za tongana lor na argent so a bungbi ni a tö ni si aga oko.
^ Tënë ti Hébreu ni ge aye peut-être ti gue oko na mbeni tënë so aye ti tene “puru.” Zo ayeke tene tënë ni so na terê ti mbeni ye ti fa so lo ke ye ni bê oko.
^ Na bango ni a yeke mbeni maboko ti keke so ala yeke voro ni vorongo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sambela ti azo so ayeke na mabe ayeke sara ye mingi (13-18)
Mû maboko na wasiokpari ti kiri na nzoni lege (19, 20)
5 Ala mä si, ala azo ti mosoro, ala toto, ala dekongo ndali ti aye ti mawa so ayeke ga na ndö ti ala.+2 Amosoro ti ala ni afun awe, nga abongo ti ala aga aye so amakongo ti tengo bongo ate ni awe.+3 Rouille ate lor nga na argent ti ala awe, rouille ni ayeke ga ande ye ti bingo tënë na li ti ala na ayeke te nyama ti terê ti ala. Ye so ala yeke bata ni so ayeke ga ande tongana wâ na lâ ti nda ni.+4 Bâ, futa ti azo so asara kua ti kongo akobe ti ayaka ti ala me so ala gbanzi ni angbâ ti dekongo, na dekongo ti azo ti kongo lê ti kobe ni ti wara mungo maboko asi na mê ti Jéhovah* ti aturugu.+5 Ala duti na yâ ti apendere ye ti nginza nga ndali ti nzara ti terê ti ala wani na ndö ti sese so. Ala sara si bê ti ala akono tongana anyama so ayeke kono gï konongo juska na lango ti fango ala.+6 Ala fâ sioni ngbanga na li ti azo, ala fâ zo ti mbilimbili. Lo ke na ala ape?7 Tongaso aita, ala kanga bê ti ala ti ku juska na ngoi so Seigneur ayeke duti dä.+ Bâ, zo ti fango yaka angbâ ti ku ti wara nzoni lengo ti akobe ti sese ni, na lo ngbâ ti kanga bê ti lo ti ku juska ngoi so akozo ngu-nzapa nga na atanga ti ngu-nzapa apika.+8 Ala nga, ala kanga bê ti ku.+ Ala sara si bê ti ala awara ngangu, ngbanga ti so ngoi so Seigneur ayeke duti dä aga nduru awe.+9 Aita, ala dema na terê ti mba ti ala pëpe, si a fâ ngbanga na li ti ala pëpe.+ Bâ, Juge ayeke luti na yanga ti da.10 Aita, tongana a yeke tënë ti gbungo ngangu na yâ ti pasi+ nga ti kangango bê ti ku,+ ala bâ tapande so aprophète azia lani, aprophète so asara tënë lani na iri ti Jéhovah.*+11 Ala bâ, e tene so azo so agbu ngangu, ala la si ayeke na ngia.*+ Ala mä tënë ti gbungo ngangu so Job agbu+ na ala bâ ye so Jéhovah* asara na lo na nda ni,+ so afa so Jéhovah* ayeke tâ na ndoye mingi nga lo yeke sara nzoni bê na zo.+12 Me ahon aye so kue, aita ti mbi, ala zia ti deba terê ti ala, atâa na iri ti yayu wala na iri ti sese wala na lege ti mbeni bä nde. Ye oko, tongana ala tene “En,” zia a ngbâ gï En,+ wala “Ên-ën” angbâ gï Ên-ën, si ala tï na gbe ti ngbanga pëpe.13 Mbeni zo na popo ti ala ayeke kanga bê na yâ ti ye ti pasi? Zia lo ngbâ ti sambela.+ Terê ti mbeni zo na popo ti ala anzere? Zia lo he apsaume.+14 Mbeni zo na popo ti ala ayeke na kobela? Zia lo iri a-ancien+ ti congrégation ti ga na terê ti lo, zia a-ancien ni asambela ndali ti lo na ala sara mafuta na terê ti lo+ na iri ti Jéhovah.*15 Na sambela so a sara na mabe ayeke sara si zo ti kobela ni* awara sava, na Jéhovah* ayeke mû lo na nduzu. Nga, tongana lo sara asiokpari, a yeke pardonné lo ande ndali ni.16 Tongaso ala fa asiokpari ti ala+ na gigi na amba ti ala nga ala sambela ndali ti amba ti ala, si ala wara sava. Sambela ti zo ti mbilimbili ti voro terê na Nzapa ayeke sara aye mingi.*+17 Élie ayeke ândö mbeni zo so ayeke na abibe tongana ti e, me na yâ ti sambela lo hunda ti tene ngu-nzapa apika pëpe. Ngu apika na kodro ni pëpe teti ngu ota na nze omene.+18 Na pekoni, lo kiri lo sambela, na yayu azi si ngu-nzapa apika, na sese ni alë alê ti kobe.+19 Aita ti mbi, tongana a hon na mbeni zo na popo ti ala yongoro na tâ tënë si mbeni zo akiri na lo na nzoni lege,20 zia ala hinga so zo so asara si mbeni wasiokpari achangé sioni lege ti lo si lo kiri na nzoni lege,+ lo yeke sö ande wasiokpari* so na yâ ti kuâ nga lo yeke kanga ande ndö ti asiokpari mingi.+


text: 1 Nzapa, so ândö asara tënë fani mingi nga na alege nde nde na akotara ti e na lege ti aprophète,2 asara tënë na e na hunzingo ti alango so na lege ti Molenge ti lo, so Lo zia lo héritier ti aye kue, nga so na lege ti lo Nzapa asara aye ti angoi nde nde.3 Lo yeke zango ti gloire ti Nzapa nga tâ image ti Nzapa ni, na lo yeke bata aye kue na fini na lege ti ngangu ti tënë ti lo; na peko ti so lo sara kusala ti sukulango siokpari ti e awe, lo duti na koti ti Kota Gbia na ando so ayeke na nduzu mingi.4 Tongaso lo ga nzoni mingi ahon a-ange, teti a mû na lo mbeni iri so ayeke nzoni mingi ahon ti ala.5 Na tapande, ange wa si Lo tene na lo tënë so mbeni lâ awe? Lo tene: “Mo yeke molenge ti mbi; laso, mbi ga babâ ti mo,” wala: “Fade mbi yeke ga babâ ti lo na lo yeke ga molenge ti mbi.”6 Me na ngoi so lo kiri lo fa Kozo Molenge ti lo na gigi na ndo ti sese so azo ayeke dä, lo tene: “Zia a-ange ti Nzapa kue aba li ti ala na gbe ti lo.”7 Nga, na sarango tënë ti a-ange, lo tene: “Lo sara a-ange ti lo ayingo, na lo sara awakua ti lo so ayeke sara kua ndali ti nzoni ti azo mbeni menga-wa.”8 Me na sarango tënë ti Molenge ni, lo tene: “Nzapa ayeke trône ti mo teti lakue lakue nga kpu na kpu; keke ti komandema ti royaume ti mo ayeke keke ti komandema ti mbilimbili.9 Mo ndoye ye so ayeke mbilimbili na mo ke tënë ti kpengo ndia pëpe. Ndani la Nzapa, lo so ayeke Nzapa ti mo, atuku mafuta na ndo ti mo ahon amba ti mo, mafuta so amû na mo ngia mingi.”10 Nga lo tene: “Ô Seigneur, na tongo nda ni, mo zia gere ti sese, na yayu ayeke kusala ti maboko ti mo.11 Fade ala wani ayeke buba, me mo, mo yeke ngbâ lakue lakue; na legeoko tongana bongo ti ndo ni, ala kue ayeke ga ngbene ye,12 na mo yeke rulê ala gi tongana ti so a yeke rulê kota bongo ti dê, tongana bongo ti ndo ni; na fade a changé ala, me ti mo, gi mo la awe, na alango ti mo ayeke hunzi pëpe.”13 Me ange wa si na sarango tënë ti lo mbeni lâ, lo tene: “Mo duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli, juska mbi zia awato ti mo tongana mbata ti gere ti mo”?14 Ala kue ayeke ayingo so ayeke sara kua ndali ti nzoni ti azo pëpe? Ayingo so a tokua ala ti sara kua na azo so ayeke wara ande salut.


text:
Amaseka, “ala ngbâ ti sara kua ndali ti salut ti ala wani”
“So ala yeke mä yanga lakue, . . . ala ngbâ ti sara kua ndali ti salut ti ala wani juska aga nzoni; ala sara ni tongana azo so ayeke na mbeto nga so terê ti ala adö.”—APHIL. 2:12.
ABIA: 41, 89
1. Ngbanga ti nyen la batême ayeke tâ kota ye mingi? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
NGU oko oko, azo saki mingi so amanda Bible ayeke wara batême. Ala mingi ayeke amaseka wala ala de maseka mingi. Peut-être ala kono na yâ ti tâ tënë. Mo kue? Tongana a yeke tongaso, a yeke nzoni mingi. A lingbi mbeni Chrétien awara batême na a yeke kota ye so ayeke sara si zo awara salut.—Mat. 28:19, 20; 1 Pi. 3:21.
2. Ngbanga ti nyen la a lingbi zo asara mbeto pëpe ti mû terê ti lo na Nzapa?
2 Atâa so batême ayeke zi lege na zo ti wara anzoni ye mingi, a ga nga na zo akua. Na lege wa? Na lango ti batême ti mo, mo kiri lani tënë en na hundango tënë so: “Na lege ti sandaga ti Jésus Christ, [mo] ke siokpari ti [mo] awe na [mo] mû tere ti [mo] na Jéhovah ti sara ye so bê ti lo aye?” Batême ti mo afa so mo mû terê ti mo na Nzapa awe. Mo mû kpengba zendo na Jéhovah ti ye lo nga ti zia aye so bê ti lo aye kozo na aye kue. So ayeke tënë ti ngia ape. A lingbi mo regretté ni? Oko pëpe. Ti zia terê ti mo na maboko ti Jéhovah ayeke sioni oko pëpe. Gbu li ti mo na ndö ti gigi ti mo tongana mo sara fade ni ape. Zo so ayeke na gbe ti Jéhovah ape, lo yeke na gbe ti komandema ti Satan. Zabolo aye ti tene mo wara salut ape. Tongana mo girisa beku ti mo ti fini ti lakue lakue ndali ti so mo mû mbage ti lo na mo ke komandema ti Jéhovah ayeke nzere na lo mingi.
3. So mo mû terê ti mo na Jéhovah, anzoni ye wa la mo wara?
3 Ahon ti mû mbage ti Satan, gbu li ti mo na ndö ti anzoni ye so mo wara ndali ti so mo mû terê ti mo na Nzapa nga mo wara batême na mo ga Chrétien. So fadeso mo mû fini ti mo na Jéhovah awe, mo lingbi ti tene na mbeto oko ape, mo tene: “Jéhovah ayeke na terê ti mbi; mbeto ayeke sara ande mbi pëpe. Nyen la zo apeut ti sara na mbi nyen?” (Ps. 118:6). Mbeni kota pasa ti hon mungo mbage ti Nzapa nga ti hinga lo ayeke dä ape.
KUA TI ZO OKO OKO
4, 5. (a) Na lege wa la mungo terê na Nzapa ayeke kua ti zo oko oko? (b) Akpale wa la ayeke si gï na amaseka ape?
4 So mo yeke mbeni Chrétien so awara batême awe, mo lingbi pëpe ti duti na nzoni songo na Jéhovah gï ndali ti so babâ na mama ti mo ayeke na nzoni songo na lo. Me mo wani la mo yeke sara kua ti wara salut même tongana mo ngbâ ti lango na gbe ti babâ na mama ti mo. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti girisa ni ape? Ndali ti so mo lingbi lakue pëpe ti hinga akpale so mo yeke tingbi ande na ni. Na tapande, tongana mo wara batême lani na ngoi so mo de maseka mingi, na ngoi so mo yeke kono mo yeke wara afini pensé nga na afini kpale. Mbeni maseka-wali atene: “Mingi ni, bê ti mbeni molenge ayeke son ape ndali ti so lo yeke Témoin ti Jéhovah gï ngbanga ti so a mû na lo pëpe gâteau ti anniversaire na ekole. Me angu mingi ape na pekoni, tongana nzara ti bungbingo koli na wali asara lo mingi, a lingbi lo hinga na bê ti lo kue so ti bata andia ti Jéhovah ayeke tâ nzoni ye so a lingbi lo sara ni.”
5 Biani, gï amaseka la ayeke tingbi na afini kpale ape. Même azo so awara lani batême na ngoi so ala ga kota zo awe ayeke tingbi na akpale so ayeke tara mabe ti ala so ala ku terê ti ala na ni ape. A lingbi ti duti akpale na yâ ti mariage, kpale ti seni wala kpale ti kua. Tâ tënë, atâa ngu ti zo ayeke oke, lo yeke tingbi na aye so na yâ ni a hunda ti tene lo duti be-ta-zo na Jéhovah.—Jacq. 1:12-14.
6. (a) So nyen na nyen mo doit ti sara ye alingbi na mungo terê ti mo na Jéhovah aye ti tene nyen? (b) Nyen la mo manda na lege ti aPhilippien 4:11-13?
6 Ti mû maboko na mo ti ngbâ ti duti be-ta-zo na yâ ti aye kue, girisa lâ oko ape so nyen na nyen mo doit ti sara ye alingbi na zendo so mo mû na Jéhovah. So aye ti tene so mo tene lani na Kota Gbia ti dunia kue so mo yeke ngbâ ti sara na lo même tongana akamarade ti mo wala babâ na mama ti mo azia ti sara na lo (Ps. 27:10). Na yâ ti aye kue, grâce na mungo maboko ti Jéhovah, mo lingbi ti wara ngangu ti sara ye alingbi na mungo terê ti mo na lo.—Diko aPhilippien 4:11-13.
7. Ti sara kua ndali ti salut ti mo wani ‘tongana zo so ayeke na mbeto nga so terê ti lo adö’ aye ti tene nyen?
7 Jéhovah aye ti tene mo duti kamarade ti lo. Me ti ngbâ ti bata songo ti mo na lo nga ti sara kua ndali ti salut ti mo wani, a hunda ti tene mo sara effort. A-Philippien 2:12 atene: “Ala ngbâ ti sara kua ndali ti salut ti ala wani juska aga nzoni; ala sara ni tongana azo so ayeke na mbeto nga so terê ti ala adö.” Atënë so afa so mo bezoin ti gbu li ti mo na ndö ti aye so mo yeke sara ande ti bata songo ti mo na Jéhovah nga ti ngbâ be-ta-zo na lo atâa kpale wa la mo wara. A lingbi mo duti na confiance na mo wani ahon ndö ni ape. Même ambeni zo so asara na Nzapa teti angu mingi azia ti sara na lo. Tongaso, ambeni ye wa la mo lingbi ti sara ti sara kua ndali ti salut ti mo wani?
MANDANGO BIBLE AYEKE KOTA YE
8. Mandango ye zo wani aye ti tene nyen? Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye?
8 Ti duti kamarade ti Jéhovah, e bezoin ti mä lo nga ti sara lisoro na lo. Mandango Bible e wani ayeke kozo ye so e yeke sara ti mä Jéhovah. Ye so aye ti tene e gi ti hinga lo na lege so e diko Bible nga na ambeti so asara tënë na ndö ni nga e gbu li ti e na ndö ni. Na ngoi so mo yeke sara ni, girisa ape so mandango Bible mo wani ayeke gï senge mandango mbeti ape. A lingbi a duti pëpe tongana ti so e yeke bata aye na li ti e gï ti sara na mbeni examen. Nzoni mandango ye ayeke tongana mbeni pendere voyage so na ngoi ni e yeke manda afini ye na ndö ti asarango ye ti Jéhovah. Ye so ayeke sara si mo ga nduru mingi na Nzapa na lo yeke ga nduru na mo.—Jacq. 4:8.
9. Aye wa la amû maboko na mo ti manda ye mo wani?
9 Bungbi ti Jéhovah asigi na gbâ ti aye ti mû maboko na mo ti leke mbeni nzoni kapa ti mandango ye. Na tapande, tongana mo gue na ndö ti site jw.org na gbe ti tënë “Adolescents” mo yeke wara mbage so atene “Explore la Bible !” A yeke mû maboko na mo ti manda anzoni ye na lege ti ambaï ti Bible. Nga, na ndö ti site jw.org, mo yeke wara afiche ti étude ti buku “Bible alingbi ti fa nyen na e?” so ayeke mû maboko na mo ti duti na kpengba mabe nga ti fa na azo aye so mo mä na bê na ni. Mo lingbi ti wara ambeni ye ti manda ye na ndö ni na yâ ti article: “Les jeunes s’interrogent . . . Comment trouver du plaisir à lire la Bible ?” so ayeke na yâ ti Réveillez-vous ! ti avril 2009. Mandango ye nga na gbungo li ayeke kota ye mingi na yâ ti kua so mo yeke sara ndali ti salut ti mo wani.—Diko Psaume 119:105.
SAMBELA AYEKE KOTA YE MINGI
10. Ngbanga ti nyen la mbeni Chrétien so awara batême awe abezoin ti sambela?
10 Tongana mandango ye ayeke ye so na lege ni e yeke mä Jéhovah, sambela ayeke ye so na lege ni e yeke sara tënë na lo. A lingbi Chrétien abâ sambela pëpe tongana mbeni ye so lo yeke sara ni lakue me so ndani ayeke dä ape; wala a lingbi lo bâ ni pëpe tongana mbeni ye ti magie so ayeke sara si aye so lo ye ti sara aga nzoni. Me sambela ayeke tâ sarango lisoro na Zo so asara e. Jéhovah aye ti mä mo. (Diko aPhilippien 4:6.) Atâa agingo bê so mo wara, Bible awa mo ti mû “aye so ane mo, mo bi ni na ndö ti Jéhovah”. (Ps. 55:22). Mo mä na bê na tënë so? Aita kutu mingi alingbi ti dë bê ti mo so tënë so amû maboko na ala. A lingbi nga ti mû maboko na mo.
11. Ngbanga ti nyen la a lingbi mo kiri singila na Jéhovah lakue?
11 Sambela ayeke zi lege na mo ti sara aye mingi ahon gï ti hunda Jéhovah ti mû maboko na mo. Bible atene: “Ala fa singila ti bê ti ala.” (aCol. 3:15). Na ambeni ngoi, akpale ahon ndö ti e na asara si e yeke bâ anzoni ye so e wara tongana senge ye. Lâ oko oko, pensé kamême na aye ota so mo lingbi ti kiri singila na Jéhovah ndali ni. Na pekoni, sambela Jéhovah ndali ni. Abigail, mbeni maseka-wali so awara batême na ngoi so lo yeke na ngu 12, atene: “Mbi bâ so Jéhovah alingbi ti tene e kiri singila na lo ahon tanga ti azo kue ti dunia. A lingbi e kiri singila na lo ndali ti amatabisi so lo mû na e na ngoi kue so lege azi na e ti sara ni.” Na ambeni ngoi Abigail ayeke hunda terê ti lo na mbeni hundango ndo so lo mä lani: “Tongana a zi aye kue so mbi yeke na ni so ade mbi kiri singila na Jéhovah ndali ni ape, aye oke la ayeke ngbâ na mbi?”
A YEKE NZONI MO BÂ SO JÉHOVAH AYEKE NZONI
12, 13. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti tene mo pensé na ndö ti aye so asi na mo so afa na mo so Jéhovah ayeke nzoni?
12 Jéhovah amû lani maboko na Gbia David ti gbu ngangu na yâ ti angangu kpale mingi. Tongaso, aye so asi na David apusu lo ti tene: “Ala tara na ala bâ tongana nyen Jéhovah ayeke nzoni; ngia ayeke na zo so akpe na mbage ti lo ti bata terê ti lo.” (Ps. 34:8). Versê so afa na e so a yeke nzoni e wani e bâ so Jéhovah ayeke nzoni. Na ngoi so mo diko Bible nga na ambeti ti e nga mo gue na abungbi, mo yeke hinga tongana nyen la Jéhovah amû maboko na ambeni zo ti ngbâ be-ta-zo. Me na ngoi so songo ti mo na Jéhovah ayeke kpengba, mo bezoin ti bâ tongana nyen la Jéhovah ayeke mû maboko na mo. Na lege wa la aye so asi na mo afa na mo so Jéhovah ayeke nzoni?
13 Mbeni ye asi na aChrétien oko oko kue awe so asara si ala bâ so Jéhovah ayeke nzoni. Lo tisa e oko oko kue ti ga nduru na lo nga na Molenge ti lo. Jésus atene: “Zo oko alingbi ti ga na mbi pëpe, gï tongana Babâ so atokua mbi si agboto lo aga na lo na mbage ti mbi.” (Jean 6:44). Mo pensé so atënë so abâ mo? Mbeni maseka atene na bê ti lo, lo tene: ‘Jéhovah agboto babâ na mama ti mbi na mbage ti lo, me mbi mû gï peko ti ala.’ Me na ngoi so mo mû terê ti mo na Jéhovah na mo wara batême, mo fa na lo so mo yeke na mbeni songo na lo so ayeke nde. Fadeso, lo hinga mo nzoni. Bible adë be ti e, atene: “Tongana mbeni zo andoye Nzapa, Nzapa ahinga zo ni so.” (1 aCor. 8:3). Gi lakue ti bâ na nene ni mingi place ti mo na yâ ti bungbi ti Jéhovah.
14, 15. Tongana nyen la kua ti fango tënë alingbi ti mû maboko na mo ti kpengba mabe ti mo?
14 Mo lingbi ti bâ nga so Jéhovah ayeke nzoni na ngoi so mo sara tënë ti mabe ti mo na azo na mbeto ape na ngoi so mo yeke na fango tënë wala na ekole. A lingbi ti duti ngangu na mo ti fa tënë na amba ti mo na ekole. Peut-être mo yeke gi bê ti mo ndali ti so mo hinga ape wala ala yeke mä mo wala pëpe. A lingbi ti duti ngangu na mo ape ti sara tënë na zo oko, me tongana mo yeke sara tënë na gbâ ti azo, a lingbi ti duti ngangu na mo mingi. Nyen la alingbi ti mû maboko na mo?
15 Kozoni, gbu li ti mo na ndö ti ndani so mo yeda so aye so mo mä na bê na ni ayeke tâ tënë. Tongana afiche ti étude so ayeke na ndö ti jw.org ayeke na yanga ti kodro ti mo, sara kua na ni. A leke ni ti mû maboko na mo ti gbu li ti mo na ndö ti aye so mo mä na bê na ni, ngbanga ti nyen la mo mä na bê na ni nga tongana nyen la mo lingbi ti fa ni na azo. Tongana mabe ti mo akpengba nga mo leke terê ti mo nzoni, mo yeke ye ande ti fa tënë na ndö ti Jéhovah na azo.—Jér. 20:8, 9.
16. Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndö ti mbeto ti sara tënë polele na ndö ti aye so mo mä na bê na ni?
16 Même tongana mo leke terê ti mo nzoni, peut-être mbeto asara mo ti sara tënë polele na ndö ti aye so mo mä na bê na ni. Mbeni ita-wali so ayeke na ngu 18, so awara batême na ngoi so lo yeke na ngu 13, atene: “Mbi hinga ye so mbi mä na bê na ni, me na ambeni ngoi a yeke ngangu na mbi ti fa ndani na zo polele.” Lo sara tongana nyen? Lo tene: “Mbi gi ti sara ni tongana ti so mbi yeke sara ka tënë na azo lâ oko oko. Amba ti mbi ti ekole ayeke sara tënë polele na ndö ti aye so ala sara. A lingbi mbi nga mbi sara tongaso. Tongaso, na ngoi so mbi yeke sara lisoro na ala, mbi yeke yôro na yâ ni mbeni nduru tënë na ndö ti mbeni ye nde, na tapande, mbi yeke tene: ‘Mbeni lâ na ngoi so mbi yeke manda Bible na mbeni zo, na . . . ’ Na pekoni, mbi kiri na ndö ti tënë so mbi yeke tene fade. Atâa so ye so mbi yeke sara tënë na ndö ni andu Bible tongaso ape, mingi ni, so mbi tene mbi yeke manda Bible na mbeni zo ala ye ti hinga tongana nyen la mbi yeke sara ni. A yeke si so ala hunda atënë na mbi na ndö ni. So mbi sara kua na kode so mingi, ti fa tënë na azo ayeke ngangu na mbi encore ape. Terê ti mbi anzere na pekoni mingi.”
17. Tongana nyen la bango ndo ti mo na ndö ti mabe ti mo alingbi ti mû maboko na mo ti sara tënë na azo?
17 Tongana azo abâ so e yeke pensé na ala biani nga e ne ala, a yeke ngangu mingi ape ti tene ala ne e nga na aye so e mä na bê na ni. Olivia, so ayeke na ngu 17 so awara batême na ngoi so lo de maseka mingi, atene: “Mbi sara lani mbeto lakue ti yôro tënë ti Bible na yâ ti mbeni lisoro, ndali ti so mbi tene tongana mbi sara ni, azo ayeke bâ mbi tongana zo so aye tënë ti Nzapa ti lo ahon ndö ni. Na pekoni, lo changé pensé ti lo. Ahon ti tene Olivia angbâ gï ti sara mbeto, lo tene: “Amaseka mingi ahinga ye oko pëpe na ndö ti aTémoin ti Jéhovah. A-Témoin so ala hinga ala ayeke gï e awe. Tongaso, sarango ye ti e alingbi ti sara si ala mä e wala ala mä e ape. Tongana e yeke azo ti kamene na a yeke ngangu na e ti sara tënë ti mabe ti e wala tongana mbeto ahon ndö ti e na ngoi so e yeke sara tënë ni, ala lingbi ti bâ e tongana azo so abâ dutingo Témoin ti Jéhovah tongana ye ti kamene. Ala lingbi même ti mä e ape ndali ti so e yeke na confiance na e wani ape. Ye oko, tongana e yapu ti sara tënë nga e hinga na bê ti e kue so aye so e mä na bê na ni ayeke tâ tënë nga e yôro tënë ni lakue na yâ ti alisoro ti e, a lingbi ti sara si ala ne e.”
NGBÂ TI SARA KUA NDALI TI SALUT TI MO WANI
18. Aye wa la a lingbi mo sara ti sara kua ndali ti salut ti mo wani?
18 Tongana ti so e bâ, ti sara kua ndali ti salut ti mo wani ayeke kete kua ape. Ambeni ye so a lingbi mo sara ayeke ti diko Bible nga ti gbu li ti mo na ndö ni, ti sambela Jéhovah nga ti pensé na ndö ti ambeni fason so Jéhovah airi tënë nzoni na ndö ti mo. Tongana mo sara aye so, a yeke mû maboko na mo ti duti na confiance mingi so Jéhovah ayeke Kamarade ti mo. Ye so ayeke pusu mo ti fa na azo aye so mo mä na bê na ni.—Diko Psaume 73:28.
19. Ngbanga ti nyen la a yeke na lege ni ti tene mo sara kue ti wara salut?
19 Jésus atene: “Tongana mbeni zo aye ti ga na peko ti mbi, zia lo ke terê ti lo wani, lo yô keke ti pasi ti lo na lo ngbâ ti mû peko ti mbi.” (Mat. 16:24). Ti mû peko ti Jésus, a lingbi Chrétien oko oko kue amû terê ti lo na Jéhovah na lo wara batême. Sarango tongaso ayeke mû lege na mo ti wara atufa mingi laso nga ti wara fini ti lakue lakue na yâ ti fini dunia ti Nzapa. Tongaso, sara aye kue so mo lingbi ti sara ti ngbâ ti sara kua ndali ti salut ti mo wani.


text:
KAPITA BAWE-NA-BIATA
Agu Apumbo Nafu Gberãrago fu Mbori
“Oni nikpária pa gu he ngba ti Gbia.”
1. Gini ngbatunga aboro Yekova ambedisa yo koyo du ko ni, na tipagine si aida ti ni i nye nyanyaki rogo toro yo?
YESU aya, “Ho ndikidi aboro irisa ka irisa Mbori nga Ba ni ni toro na rengo, bambiko Mbori nga Ba nakpi nyemu kina yo i du ni gako aboro irisa.” (Yoane 4:23) Ho Yekova abi gu boro ni du wa mo nga gu ni naida ka irisoko ni rengo na toro, ko nambedisa ni koyo du ko ni gbiati Wiriko. (Yoane 6:44) Nga gu wene mamu! Ono tie, agu aboro dunduko nakpi nyemu agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai si aida i “nikpária pa gu he ngba ti Gbia,” bambiko Satana nga kere banangihe na ni kere iraziree.
2. Mo sakingo pai tipa wai Yekova abi agu aboro nakoda ndikiki irisombori na ziree irisombori.
2 Ani makianga gupai namangi pati Bagangara Sinai ho aYisaraere aya ni fu Arona ko mbakadi mbori fu yo. I amangi Arona ngbaome ko ki mbakadi wiri babagara fuyo i niirisi ru kuba Yekova, na ko ki gumba gupai fuyo nga gayo mbori gu. Ko agumba gupai fuyo nga, “Gba i ka manga pumbo fu Yekova.” Ya mo Yekova aima mbu ndikidi irisombori si koditihe na ziree irisombori ti gu regbo re? Oó. Yekova aimi agu aboro nairisi gu kpiahe re bangeyo ki du nga 3,000. (Gate 32:1-6, 10, 28) Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti gi kpiapai re? Ka ani aida ka nye rogo ga Mbori nyemuse yo, ka ani “zádi nga birikobiriko he wa sa ya” na si naida ani banda rengo be irairaapai dunduko.
3, 4. Tipagine si aida ti ni ani gbe berãrani wenengai kuti agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai nibipa sino atitase gbiati apumbo?
3 Tingbafuo kpio amokedi, nga aguyo naabanda rengo be asamungu kuti ndikidi pambori, agu asamungu namangi tiyo nga aKristano ono zanga du na ndikidi nyemu rengo rogoyo yo atona ka dia agu asino nangia ga apagano, na apumbo, gbiati “ziazia” auru, nga gu i abihe nga si rẽarẽ aKristano naamangaha. (2 ATesaroniko 2:7, 10) Wa mo nikaa makia bete agi apumbo re, mo wisiginga wai si ayugo gu toro nga ga zegino angianga ga Mbori ya. Ka pe gu he nga rengo, apumbo nga ga zegino dunduko du na asinoho kina kubani: Gaha mangaapai dunduko nazingisa gu nyemuhe nga ga borose, na si nayugo gu sino mangaapai nga ga ziree pambori gbiati sangbaatoro. Si nga gu nogodinogodihe nga ga ‘Babera nga gu bakere bakporo.’ * (Yugoti 18:2-4, 23) Si naida ani moi gupai ku berãrani yo nga Yekova nawisigo agu apambori dunduko nga gu nayugu gu sino mangaapai nga ga apagano. Kinawo a Yekova abi agu apumbo du ti gi regbo re nga si ni gbegberẽhe. Gi gako bipai re na nyanyakipaha furani.
4 Wangia ani ndikidi aKristano, ani ima ino gupai nga kura apumbo kinaho afunga ngbarago fu Yekova ya. Si naida ani diberã ka ru ngutete zanga rimiso tirani ku rogo gu ngbatunga apumbo re. Pa fugö ani pai tipa wai rago agberã ti Yekova na agu apumbo re ima rengba ka nyakasa gaani idapase ani ne agu apai dunduko rengbe ka sarani ka ani nyenga rogo ga Mbori nyemuse yo ya.
IRISO URU I ARIA RIMOHO NGA KRISIMASI
5. Ginipai nayugo gupai furani nga i avunganga Yesu rogo Banduru ti rameru 25 te?
5 Ziazia Kekeapai afuranga tipa pumbo uru batika Yesu te. Gu uru na ramediwi i abatika Yesu ti ni boro ho inihe te. Gupai si aida ani inihe nga i avunganga Yesu rogo Banduru 25 te, bambiko gu diwi re anidu nga regbo bakere zere rogo gu ringara re. * Gu mokedi nangia Ruka ake gupai nga ho i abatika Yesu ni, ‘ababanda rimbasa akandoro anidu yuru nvuo yo’ kaa banda gayo rimbasa akandoro. (Ruka 2:8-11) Ka si adu ni sino yo nga kaa du pati gayo akandoro “yuru nvuo yo,” ka gipai re adunga ni vovoho fu aboro te. Wadu Betereme nga zezere ba, mai gbiati dubo kidu ni bakerehe, ababanda akandoro anaariga gayo anya kina tii gayo abasura, i arengbanga kadu “yuru nvuo yo” te. Kurigure, aYosefa na Maria andu ku Betereme yo ka ke rimoyo bambiko gu banyaki nangia Kaisara Auguseto aru ndiko nga aboro dunduko ke rimoyo. (Ruka 2:1-7) Kaisara arengbanga ka rũndiko fuyo ti gu regbo re i ndu ka ke rimo yo ti regbo zere te.
6, 7. (a) Krisimasi atona wari? (b) Na gini kparakparapai du dagba gu gamahe du ti regbo Krisimasi na gu nga ga aKristano?
6 Gu pumbo nga ga Krisimasi, mburuhe rogo ziazia kekeapai yo te, si atona bakuru kusayo na agu apumbo nga ga apagano, wa gu ga aRomo pumbo nga Sataneria, nga gu pumbo naadu ni kparakparaha fu gu mbori nangia ga sopa bino ko rimoko angia Saturani. Gu Buku nga New Catholic Encyclopedia nagumba gupai nga, “Aidi kuti gu mbori nangia Mitara anaamanga pumbo rogo Banduru 25 niiriso batika gu uru i a bingoho ya.” Si nagumba gupai berewe nga, “Krisimasi atona ti gu regbo gu pumbo nga ga iriso uru adu ni nyanyakipai Roma yo,” badungu agarã tingbafuo kpio Yesu.
Nyemuse nasa aKristano i gamuhe
7 Ti regbo gu pumbo re, apagano anaagama ahe dagbatiyo na kini pasi wene ariahe rogo gu uru re, nga gupai aboro amangaha areme tigi gaani regbo re ti regbo Krisimasi. A wadu he ti gi gaani regbo re, agu agamahe aboro afuka ha ti regbo Krisimasi, si aringbisanga tihe na gupai du rogo 2 AKorindo 9:7 te, nga gu naya: “Aboro dunduko i nimangi wa i akpi nyemu he kpotoyo yo, ni ngbaduse te, ni dingisoro a te. Bambiko Mbori nakpi nyemu kina gu boro nagama he esuesu.” Ndikidi aKristano nagamahe bambiko gu nyemuse du yo na ni, angianga kina ti siasia regbo sa ya, na i afunga gamahe kini berẽ gupai nga i fu kina he fuyo kubaha te. (Ruka 14:12-14; mo gedi Amokedi 20:35.) Kurigure, i na bakere tambuahe bambiko i amanganga Krisimasi te, na i na agu abape kuriyo aboro arogaha regbo Krisimasi te.
8. Ya mo abinza akerekuru aye na agamahe ti gu regbo i batika Yesu ti ni? Mo sakingo ho.
8 Boro ima rengba ka tikango ki ya, ya mo abinza akerekuru aandunga ka bi fogo Yesu na agamahe ho i vunguko ni te? Oó. Gu gayo gamahe re aayugo gu irisa aboro anidu nani koyo du nyanyakipa boro ni, na si angia gu sino naanidu ti gu regbo re, ziazia kekeapai agumbanga pa gu boro duni ga Mbori moyambu nga guni namangi pumbo uru batika ni te. (1 Abakindo 10:1, 2, 10, 13; Matayo 2:2, 11) I ayengo ni gu yuru i abatika Yesu te. Ho i aye ni, Yesu adunga ni fogogude te, ko aima nyaka.
GUPAI ZIAZIA KEKAPAI APEHE TIPA URU BATIKA BORO
9. Ginipai namangi ti regbo agu apumbo batikase gumbayo paha rogo Ziazia Kekeapai?
9 Wa vura duhe nga uru vunga boro ningia regbo ngbarago, ziazia kekeapai agumbanga pa gu ga Mbori moyambu namangi pumbo uru batika ni te. (Atambuahe 127:3) Ya mo si rengbe ka du nga bangirise naago ti ni? Oó, i aima ke pa auru batika ue, gu nangia ga Faro gbiati Erode Andipa. (Mo gedi Bambata Pai 40:20-22; Marako 6:21-29.) Si dunduko ue nanyasi ni kina gbegberẽhe, gu gbe nangia ga Erode Andipa nga gu i akati ri Yoane Bafu Bapatiza ti regboho.
10, 11. Gini bipai agu Kristano naadu mbata adu na ni tipa uru batika boro, na tipagine?
10 Gu Buku nga The World Book Encyclopedia nape gupai nga: “Agu aKristano nadu mbata aima ino gupai nga pumbo batika boro aningia sino apagano.” Ni kpiapai, aGiriki aidi kuti gupai nga toro nabanda aboro dunduko ni basasa ti regbo batikayo, na kini bandayo ni basasa dunduko rogo gayo raka yo. Buku sa afura tipa gu toro re ki ya, “Gi toro re namangasunge ngba gu gene ka boro aruganga tiní nani ya, na si na pagume dagbaha na uru batika gu mbori nga ga gu boro i navungu ni re.” Uru batika boro na kodikodipai dagbaha na birĩ soroka na akerekuru gbiati sunge abinza.
11 Kodihe kuti gu ndupai nga manga pumbo batika boro angia sino apagano na si adu ni kodikodihe na agu apai nga ga atoro, gu kura ndupai agu aKristano naadu mbata amanganga ha ti ni ya nga gu wene asino naadu tiyo gbiati wene bipai. Agi akumba na adee re angia aboro umbasitise, si du i abingo uru batika yo ti ni ni gu nyanyakipa he si aidi i mangi pumbo ho amanga ya. * (Mika 6:8; Ruka 9:48) Kuba gure, i anaatambua Yekova tipa gu gamahe nga ga unga. *
12. Wai rengbe uru kpio boro ka ngba susi rago vunga ni?
12 Ho agu aboro dunduko nakakuti ruru mangaapai akpi ni, Mbori natingida payo atingida. (Eyobo 14:14, 15) Batungusipai 7:1 nagumba gupai nga: “Wene rimo boro ngba susi kikiipa furũ nzeme; na rago kpio ni ti rago vunga boro.” Rogo gupai yo nga “wene rimo” nga gu wene pagume ani ambakadaha na Yekova mbiko mangasunge fuko ni rururani. Gu pumbo sa Yesu azinahe fu aKristano i nimangihe nga pakpioko angianga pabatika ko ya. Pa gu “wene rimo” du Yesu na ni, nga gu banguapai nika sa aboro i gbia bata.
PASIKA NZUNZU NGA PUMBO SA ADEE I DU NA MUBARA
13, 14. Tipagine si aidanga ndikidi aKristano mangi Pasika ti ni ya?
13 Pasika nga gu uru-ongoda aboro zire pambori amangaha na gu bipai berãyo yo nga gu uru re du Yesu azingi be kpio. Ono ya mo Kristo aya i nimangi pumbo zinga ko be kpio? Oó, ko agumba nga pai wo te. Agu abuku nga ga kuru apangbanga nagumba gupai nga agu aKristano naadu mbata anaamanganga pumbo Pasika te, na sino apagano du. Gu buku nga Encyclopœdia Britannica naya: “Pai ho rogo Vovo Ndiko yo nayugo gupai nga i anaamanga gu pumbo nga Pasika te. Agu aKristano naadu mbata adunga na gu berãpai nga kura auru kinaho du ni ziaziaha te.”
14 Ya mo Yekova arengbe ka mbugene fu gu pumbo nga ga apagano i nimangihe ki ya gure nga i namanga gu pumbo zingabekpio nga ga Wiriko? Wasa te! (2 AKorindo 6:17, 18) Ziazia Kekeapai arũngo andiko watadu azinanga he nga i nitingidi pa zinga Yesu be kpio te. Manga Pasika ti rimo gupai nga we i namanga pumbo zinga Yesu be kpio arunga te.
PUMBO VOVO GARÃ AIMA TONA BAKURU KUSAYO
15. Ginipai du tipa gu pumbo nga ga vovo garã?
15 Aringara dunduko na gaha aramediwi ni bakiakia nga gu i amanga pumbo vovo garã ti ni. Ono agi apumbo re aenge wari? Boro sa ni boro gu Kanisa nga Orthodox aya: “Gu pumbo nga ga vovo garã atona wa sa na gu kura badungu apumbo nga ga apagano Roma yo bakuru kusayo. Tonatona gu diwi nga Ngi angia gu uru i asiaha ni uru-ongoda tipa kaa iriso gu mbori rimoko angia Janus, i ayambu rimo gu diwi re kina ti rimo gu mbori re. Kpia Janus adu na kpakpuse ue, nga gu nayugo gupai nga ko adu na rengba ka bi apai kumbatayo na kusayo. Si anidu nga gu boro naanitona gu diwi nga Ngi na aũngbarago, mongo, gbiati kura wenepai, gu garã re aanidu funi dunduko nga regbo ngbarago. Kina boro gu bangisa ida re a du aboro na ni ti gi gaani regbo re ti regbo gu pumbo nga ga vovo garã. Ti regbo agu apumbo nangia ga apagano re, aboro anaaye na agamahe ni motumo fu akpiahe. Dungu aboro nanaamanga kere gbegberẽ apai ti regbo agu apumbo re wagu nga bäri, meteka, gbiati kere wasiwasi mangaapai. Ni kpiapai, ti regbo gu uru-ongoda nga ga Ngi re, aboro anaari bakere riahe, kini kpibuda, na kini mangi kere ngbatunga gbegberẽ apai dunduko. Ka ani tingidipa wai ani anaamanga pumbo vovo garã mbata kusayo, ani dunduko ima rengba ka ida kuti gupai nga ani anaamanga pumbo apagano amanga.”
MO BANDA GAMO PUMBO DIADEE NI GIGIRIHE
16, 17. (a) Tipagine si aida agu aboro naida ka manga rogatise wisigi pumbo diadee ti ni nibipa sino atitase na agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai? (b) Ginipai si aida aKristano inihe nibipa sino aboro?
16 Barambeda, “i agía nga fugo gu kumba nadi de, na fugo gu de i adia ri rogo [Babera Duna Bakere Ome] ti ni” te. (Yugoti 18:23) Tipagine? Bambiko gu gari mangaapai nga ga sangbaatoro, nga gupai naima rengba ka gberesapa rogatise kina ti tonatonaha.
17 Sino aboro ni bakiakia rogo aringara. Kura mangaapai kinaho rengbe aboro ka bihe nga pai ti ni te, ono naenge Babera yo, wagu nga ya fu arogotise we ‘wenepai watadu bandahe’ du fuyo rogo gayo ramukporo. (Yesaya 65:11) Wa gu sino nga mi vovo arogatise na mapunga na gu bipai nga i vungu agude avunga gbe na gayo rogatise ki nyeanye kindi. I naamanga gipai re na gu bipai nga gu mapunga re banda yo be gu gbegberẽ toro rengbe ka ye ka manga yo na gbegberẽ pai rogo gayo rogatise. Kurigure, aboro aima digo ni idi kuti gupai nga mapunga nasa boro ni du na mobara, si naye na ngbarago, na ki sa aboro i raki ni gbangaha. Si tie ziazia nga, agu aboro dunduko naida ka nye rogo ga Mbori nyemuse yo, si naida i ne gu sino mangaapai re.
18. Gini arugute nga ga Ziazia Kekeapai rengbe ka undo agu aboro naida ka manga rogatise gbiati agu aboro naida ka du pati pumbo diadee?
18 Ga Yekova amoyambu nane agu amangapai dunduko nga gu rengbe kadu ni mbia kota fu kura aboro watadu nga gu rengbe ka sa rogatise ka si manginga ngba iriiri gene ya. Ni kpiapai, i nane agu afugo dunduko du ni gbegberẽhe, afugo kodaba, ba gbegberẽ abuga, watadu gu mangaapai rengbe ka ba kina zee ti vovo arogotise. (Asanza 26:18, 19; Ruka 6:31; 10:27) I nane gu pumbo diadee nga gu nadia bakere marã, nga gu ayugonga umbasitise ya, nayugo kina “gu ũmosangi enda nga ga unga.” (1 Yoane 2:16) Ka si du nga mo naberã pa rogatise, ka bangiro gonga ti gupai nga Yekova naida gupai nga ga uru rogatise du ni gupai mo atingidaha si ki sa kina ngbarago tiro, angianga kaa bira tiro ya. *
YA MO FÕ NGBA AINGA NGA SINO APAMBORI?
19, 20. Ginipai buku sa agumbaha tipa mbirabuda kini tumba inga kuari, na tipagine gi sino mangapai re arẽnga ti ni fu aKristano ya?
19 Tumba inga buda kuari nga gu sino du gbe ho du pumbo diadee ni gbiati agu adunguratise nga ga wasa. Rogo gu garã nangia 1995, buku sa nga gu nafura tipa mbirabuda ape gupai nga: “Mbirabuda kini tumba inga kuari nga gu kuru sino i anaamangaha kaa fu ime fu ambori tipa maku kini gumba gupai nga ‘gbanga raka’ watadu ‘wene raka!’”
20 Ti gi gaani regbo re, badungu aboro ainongo gupai nga mbirabuda kini tumba ingaha kuari kini fõho ti vuro kuraha nga gu sino mangaapai nga ga apambori te. Gupai nga tumba inga buda kuari yo ima rengbe kadu ni sanahe ku “ngbangbaturũ” yo tipa maku, ngba gu gene andunga kuti gupai du rogo Ziazia Kekeapai yo ya.
“AGU RONI NAKPI NYEMU YEKOVA, ONI SOGO GBIGBITAPAI”
21. Gini apumbo si aida aKristano nehe, na tipagine?
21 Gu kura aringara nayugo kpia gu wasiwasi mangaapai du rogo gi zegino re, nga agu amangapai gu Babera Duna Bakere Ome Ti Ni angbe na ni gbaiga watadu kukiri, agi aringara re nasongoda apumbo wa agu aboro amangaha kini do gbere ni kundiri yo, agu apumbo i amangaha tipa agu akumba nakodaba na akumba gbiati agu adee nakodaba na adee. Ya mo rẽhe arẽ fu gu boro nakpinyemu Yekova ni naabi ngbatunga agu apumbo re watadu ni du pati ni? Ka ni mangihe wo, ya mo si yugu gupai nzunzu nga ni ima soga gupai du ni gbegberẽhe? (Atambuahe 1:1, 2; 97:10) Si adu ni bakere wenepai gbe ka wirika sino bake papara Atambuahe nga gu ko naya: “Mo di bangire ti ngera kuti pa wia.”
22. Ti gini regbo rengbe Kristano ka diaberã nibipa sangbakpotoni yo singia ni amanga pumbo watadu ni amanganga ha te?
22 Ti agu auru apumbo nga ga zegino, si naida Kristano du na rubangirise tipa ka gani mangapai yengo na gu berãapai ku berã aboro yo nga ni namanga gu pumbo re amanga ya. Pauro akepai ki ya: “Watadu ri he tie, na mbira he, na gu pai oni ka manga ha dunduko, oni mángi he dunduko sa taasa rimo Mbori.” (1 AKorindo 10:31; mo bi gu sanduki nga “ Manga Diaberã Na Tatamana,” du ti kpewaraga 158-159.) Ka si du nga mangaapai watadu pumbo na agu apai nga ga zire pambori gbiati birĩ-zogarago rogoho te, na si akuonga agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai te, Kristano ima rengba ka diaberã singia ni amangaha watadu ni amanganga ha te. Ti kina gu bangisa regbo re, si naida ni berãpa sangbakpoto kura aboro yo ni andu kadu ni mbia kota fuyo.
ONI TAASIRIMO MBORI ROGO FUGO GBIATI MANGAAPAI
23 Badungu aboro nabi agu apumbo namanga rogo gi zegino re nga si nga mamu fuyo tipa i nisungu na gayo aborokporo gbiati abakureayo. Sidu, ka aboro bi gupai nga gaani bipai ima du kia, na ani ayugongo nyemuse fu kura aboro te, ani ima rengba ka sakapai fuyo ngba wene gene nga aDezireYekova nabi kodatise na gayo aborokporo gbiati abakureayo abi na nyanyaki paha. (Asanza 11:25; Batungusipai 3:12, 13; 2 AKorindo 9:7) Ani nagbia ngbarago agbia ti aregbo dunduko, na bambiko gu nyemuse du ani na ni tipa Mbori na gu ruruapai sigira ko ho fu aboro, ani amanganga agu apai ti agu aregbo re rengbe ka ba gberãrago ti kura aboro te.
23, 24. Wai rengbe ani ka manga wene dezirepai nibipa ga Yekova ruru sigirasigira arugute?
24 Badungu aDezire Yekova naima gbia wene sangbanapai ni karagayo pai fu agu aboro naida ka ino karagapai kuti gayo asanahe rogo kapita 16 nga ga gu Buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? * Si naida ani ini gupai nga gaani sásá nga ka zio ngbadu aboro yo, angianga ka tikango na yo ya. Si naida ani du na irisa, kidu na zatise ti zinga, na si naida ani ‘fura na undahe dedede, si ki hii na tikpo.’
25, 26. Wai rengbe avunguagude ka undo awiriyo i sono rogo idapase yo gbiati gayo nyemuse tipa Yekova?
25 Wangia ani ga Yekova amoyambu, ani na inohe rogo Ziazia Kekeapai yo. Ani ima ino gupai ani naidi ti ni kuti kurapai na ki ni mangihe na ndu gupai ani ane agu akuraha ti ni. (AEbere 5:14) Sidu tie avunguagude, si naida oni yugupai fu awironi tipa wai rengbe yo kaa berãkurii agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai. Manga oni he wo nika nyakasa gayo idapase, ki undo yo i ini karagapai fu agu aboro natikango na gayo aida, na oni ki kido yo na pa ga Yekova nyemuse.
26 Agu aboro dunduko nairiso Mbori rogo “toro na rengo,” i amanganga asadatise sa kaa ne kina agu apumbo du ni gbegberẽhe te, ono i namanga ome kadu ni aboro rengo rogo apai yo dunduko rogo gayo raka yo. (Yoane 4:23) Areme, badungu aboro abingo pe rengo ni gupai rẽarẽ te. Ono wa gu ani nika bihe rogo gu kapita naye fuo gere, ga Yekova agene mangapai ni ruruhe ti aregbo dunduko.
^ genewaraga 3 Mo bi gu sanduki nga “ Mi Mangi Gi Pumbo Re?” duti kpewaraga 148-149.
^ genewaraga 5 Ziazia Kekeapai gbiati kuru apangbanga nayugo gupai nga si nawira gupai nga i abatika Yesu rogo 2 M.B.K. rogo gu diwi nga ga aYuda nga Etana du ti gi regbo re nga Mbirinvuo kuti Tanvuo.
^ genewaraga 11 Mo bi gu sanduki nga “ Iriso Satana,” duti kpewaraga 150.
^ genewaraga 11 Rogo gu mozunga nga ga aNdiko, si anidu nga ho dee abatika ni, si naida i fu motumo tipa ingapai fu Mbori. (Pa Amotumo 12:1-8) Wa gipai re anaatingida yo na gupai nga avunguagude nafu ingapai fu awiriyo ti regbo batika, si aima undo yo i du na ruru bipai tipa batika gude na si aima rengba ka sayo ka i bingo uru batika gude na nyanyakipaha ya, na ka i amanganga gu sino apagano nangia manga pumbo uru batika gude ya.
^ genewaraga 18 Mo bi gu kekeapai biata du tipa apumbo diadee gbiati agu adunguratise nga ga wasa du rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nga ga Ngbangba 1, 2006, kpewaraga 12-15.
^ genewaraga 20 Mo bi gu Ngbaõbambu Sinziri nga ga Wegebe 15, 2007, kpewaraga 30-31. Si rogo pa-Ngirisi.
^ genewaraga 24 Si nga gu buku aDezire Yekova akusihe.


text: 1 Mbeni koli ayeke ândö na kodro ti Uz; iri ti lo ayeke Job.*+ Lo yeke mbeni koli so ayeke sara ye lakue mbilimbili;*+ lo kpe mbeto ti Nzapa nga lo kpe ye ti sioni.+2 Lo dü amolenge-koli mbasambala nga na amolenge-wali ota.3 Lo yeke na ataba 7 000, achameau 3 000, abagara 1 000,* akororo 500* nga na gbâ ti azo ti kua; aye so asara si lo yeke kota ahon tanga ti azo ti Est kue.4 Amolenge ti lo ti koli ayeke sara ka matanga na da ti ala wani, zo oko oko na lango ti lo wani.* Ala yeke tisa ka aita ti ala ti wali ota so ti tene ala na ala ate kobe nga anyon ye.5 Tongana ala sara amatanga ni oko na oko kue awe, Job ayeke tokua yanga na ala ti sara si ala ga nzoni. Na pekoni, lo yeke londo hio na ndapre, lo yeke mû asandaga so a zö ni agbi kue+ teti ala oko oko kue. Ndali ti so Job atene: “Peut-être amolenge ti mbi asara siokpari nga ala zonga Nzapa na yâ ti bê ti ala.” Ye so Job ayeke sara ka la.+6 Mbeni lâ, amolenge ti tâ Nzapa*+ aga aluti na gbele Jéhovah,+ Satan+ nga kue aga na popo ti ala.+7 Jéhovah atene na Satan: “Mo londo na ndo wa?” Satan angbâ atene na Jéhovah: “Mbi londo na ndö ti sese, ndo so mbi yeke tambela dä ti bâ ndo.”+8 Jéhovah atene na Satan: “Mo bâ* wakua ti mbi Job? Na ndö ti sese, mbeni zo tongana lo ayeke dä pëpe. Lo yeke mbeni koli so ayeke sara ye lakue mbilimbili,*+ lo kpe mbeto ti Nzapa nga lo kpe ye ti sioni.”9 Satan atene na Jéhovah: “A yeke senge la Job akpe mbeto ti Nzapa so?+10 Mo sara gbagba na terê ti lo,+ na terê ti da ti lo nga na aye ti lo kue ape? Tufa ti mo ayeke na ndö ti akua so lo yeke sara,+ nga anyama ti lo aga gbani na yâ ti kodro ni.11 Me ti fadeso, yôro maboko ti mo, mo ndu aye ti lo kue, na lo yeke zonga mo tâ na lê ti mo.”12 Jéhovah atene na Satan: “Bâ, aye ti lo kue ayeke na yâ ti maboko ti mo.* Me mo yôro maboko na terê ti lo pëpe.” Tongaso, Satan asigi na gbele* Jéhovah, lo hon.+13 Na ngoi so amolenge ti Job ti koli na ti wali ayeke te ye nga ala yeke nyon ye na da ti yaya ti ala kue,+14 mbeni zo ti tokua aga atene na Job, atene: “Abagara ayeke fâ yaka nga akororo ayeke te pere na terê ti ala15 na ngoi so azo ti Saba aga amû ala ahon na ni, nga ala fâ azo ti kua ni na épée. Gï mbi oko la mbi kpe na yâ ti maboko ti ala, si mbi ga ti tene na mo so.”16 Na ndembe so lo ngbâ ti sara tënë, mbeni nde aga, atene: “Wâ alondo na Nzapa* na yayu atï na ndö ti ataba na azo ti kua ni agbi ala kue! Gï mbi oko la mbi sö kuâ, si mbi ga ti tene na mo so.”17 Na ndembe so lo ngbâ ti sara tënë, mbeni nde aga, atene: “Azo ti Chaldée+ akangbi yâ ti terê ti ala ota, ala ga ala gbu achameau ala hon na ala, nga ala fâ azo ti kua ni na épée. Gï mbi oko la mbi kpe na yâ ti maboko ti ala, si mbi ga ti tene na mo so.”18 Na ndembe so lo ngbâ ti sara tënë, mbeni nde akiri aga, atene: “Amolenge ti mo ti koli na ti wali ayeke te ye nga ala yeke nyon vin na yâ ti da ti yaya ti ala kue.19 Mo ye ti bâ, mbeni kota pupu alondo na yâ ti benyama aya akungbi acoin ti da ni osio kue, si da ni atï na ndö ti amaseka so, afâ ala. Gï mbi oko la mbi sö kuâ, si mbi ga ti tene na mo so.”20 Na mango atënë so, Job alondo, lo suru bongo na terê ti lo nga lo fâ kuä ti li ti lo kue. Na pekoni, lo kpo li ti lo na sese,21 lo tene:“Mbi sigi na yâ ti mama ti mbi terê senge,mbi yeke kiri nga terê senge.+Jéhovah amû ye,+ Jéhovah akiri amû ye ti lo.Zia iri ti Jéhovah angbâ lakue ti wara gonda.”22 Na yâ ti aye so kue, Job asara siokpari pëpe wala lo tene pëpe so Nzapa asara mbeni ye ti sioni.*


text: 19 Lo lï na Jéricho na lo yeke fâ yâ ti gbata ni ti hon.2 Mbeni koli ayeke kâ so iri ti lo ayeke Zachée. Lo yeke mbeni mokonzi ti azo ti rongo nginza ti lapo, na lo yeke na mosoro mingi.3 Biani, lo yeke gi ti bâ wala Jésus ni ayeke zo wa. Me lo lingbi ti bâ lo pëpe ndali ti gbâ ti azo ni teti lo yeke nduru zo.4 Teti so lo hinga Jésus ayeke hon na lege ni so, lo kpe kozo, lo montê na yâ ti mbeni keke ti figue ti ngonda ti tene lo bâ Jésus.5 Tongana Jésus asi na ndo ni so, lo bâ ndo na nduzu na lo tene na Zachée: “Zachée, zu hio na sese teti a lingbi mbi lango na da ti mo laso.”6 Na ndo ti tënë so, hio, lo zu na sese, na ngia na bê lo yamba Jésus tongana gene ti lo.7 Me tongana ala bâ ye so, ala kue ayeke kasa ndo, ala tene: “Lo gue ti lango na da ti mbeni koli so ayeke wasiokpari.”8 Me Zachée aluti na lo tene na Seigneur: “Seigneur, bâ, mbi yeke mû na awayere ndambo ti aye so mbi yeke na ni, na ye kue so mbi gbu na likisi na maboko ti azo so mbi bi tënë ti wataka na li ti ala, mbi yeke kiri na ni na ala fani osio.”9 Tongana Jésus amä tënë so, lo tene: “Laso, salut aga na da so, ndali ti so lo kue lo yeke mbeni molenge ti Abraham.10 Teti Molenge ti zo aga ti gi na ti sö ye so agirisa awe.”11 Tongana ala yeke mä aye so, lo tene nga mbeni toli ngbanga ti so lo yeke nduru na Jérusalem na ala bi bê ti ala so royaume ti Nzapa ayeke sigigi polele na ndembe ni so.12 Tongaso lo tene: “Mbeni koli ayeke dä so a dü lo na yâ ti sewa ti akota zo. Lo gue na mbeni yongoro kodoro ti tene lo wara lege ti komande tongana gbia na ti kiri.13 Lo iri ambeni ngbâa ti lo bale-oko, lo mû na ala amine bale-oko na lo tene na ala: ‘ALA dë buze na ni juska mbi kiri.’14 Me azo ti kodoro ti lo ake lo, ala tokua alembe na peko ti lo ti tene na lo: ‘E ye pëpe ti tene koli so alë gbia na ndo ti e.’15 “Na peko ti so lo wara lege ti komande tongana gbia awe, lo kiri na kodoro ti lo. Lo hunda ti tene a iri na lo angbâa so lo mû lani na ala nginza ti argent so. Lo ye ti hinga biani ye so ala wara na peko ti dengo buze ni.16 Kozo ngbâa ni aga, lo tene: ‘Seigneur, mine ti mo adü ambeni bale-oko na ndo ni.’17 Lo tene na ngbâa ni: ‘So nzoni, mo yeke nzoni ngbâa! Teti mo fa so mo yeke be-ta-zo na yâ ti ye so ayeke tâ kete mingi, komande na ndo ti agbata bale-oko.’18 Use ngbâa ni aga, lo tene: ‘Seigneur, mine ti mo adü ambeni oku na ndo ni.’19 Lo tene nga na ngbâa so: ‘Mo kue, bâ ndo na ndo ti agbata oku.’20 Me mbeni nde aga, lo tene: ‘Seigneur, bâ mine ti mo la, mbi bata ni nde na yâ ti mbeni bongo.21 Bâ, mbeto ti mo asara mbi ngbanga ti so mo yeke koli so mo son mingi. Mo yeke mû ye so mo si mo zia ni pëpe nga mo yeke ko ye so mo si mo lu ni pëpe.’22 Lo tene na ngbâa so: ‘Mo sioni ngbâa so, mbi fâ ngbanga na li ti mo na lege ti tënë ti yanga ti mo wani. Mo hinga nzoni so mbi yeke koli so ason mingi, mbi yeke mû ye so mbi si mbi zia ni pëpe nga mbi yeke ko ye so mbi si mbi lu ni pëpe.23 Tongaso, ngbanga ti nyen mo zia alê ti nginza ti mbi na ndo ti batango nginza pëpe? Si na singo ti mbi, mbi ro ni na mbeni ye na ndo ni.’24 “Na ndo ti tënë so, lo tene na azo so ayeke luti na tere ni: ‘ALA mû mine ni na maboko ti lo, ALA mû na lo so ayeke na amine bale-oko.’25 Me ala tene na lo: ‘Seigneur, lo yeke na amine bale-oko!’26 ‘Mbi tene na ALA: Zo kue so ayeke na ye, fade a mû mbeni na lo na ndo ni. Me zo so ayeke na ye pëpe, même ye so lo yeke na ni, fade a yeke zi ni.27 Nga awato ti mbi so aye pëpe ti tene mbi lë gbia na ndo ti ala, ALA ga na ala ge, ALA fâ ala na lê ti mbi.’ ”28 Na peko ti so lo sara atënë so awe, lo mû li ni ti montê na Jérusalem.29 Na tongana Jésus asi nduru na Bethphagé nga na Béthanie, na hoto so a iri ni Hoto ti akeke ti olive, lo tokua ambeni disciple ti lo use,30 lo tene: “ALA gue na yâ ti kete kodoro so ALA yeke bâ so. Na tongana ALA lï na yâ ni awe, fade ALA yeke wara mbeni kete lele so a kanga lo, kete lele so zo ade ti duti na ndo ti lo pëpe. ALA zi lo na ALA ga na lo.31 Me tongana mbeni zo ahunda ALA atene: ‘Ngbanga ti nyen ALA yeke zi nyama ni?’ A lingbi ALA tene tënë so: ‘A yeke Seigneur si aye nyama ni.’ ”32 Azo so lo tokua ala ague, ala wara nyama ni gi tongana ti so lo tene na ala.33 Me na ngoi so ala yeke zi kete lele ni, awa ti lo atene na ala: “ALA yeke zi kete lele ni ngbanga ti nyen?”34 Ala tene: “A yeke Seigneur si aye nyama ni.”35 Ala gue na kete lele so na Jésus, ala bi abongo ti ala ti ndo ni na ndo ti lele ni na ala zia Jésus na ndo ti lo.36 Na ngoi so lo yeke hon, ala yeke gbara abongo ti ala ti ndo ni na ndo ti lege ni.37 Gi so lo si nduru na lege so alondo na Hoto ti akeke ti olive si azu, gbâ ti adisciple ato nda ti fa ngia ti bê ti ala nga ti sepela Nzapa na kota go ndali ti akusala ti ngangu so ala bâ lani,38 ala tene: “Tënë nzoni ayeke na ndo ti Lo so aga tongana Gbia na iri ti Jéhovah! Siriri na yayu, na gloire na lo so ayeke na ando so ayeke na nduzu ahon atanga ni kue!”39 Me, ambeni Farizien so ayeke na popo ti gbâ ti azo ni atene na lo: “Wafango ye, suku na adisciple ti mo.”40 Me lo kiri tënë, lo tene: “Mbi tene na ALA: Tongana azo so aduti kpô, fade atênë ayeke dekongo.”41 Tongana lo si nduru, lo bâ gbata ni na lo toto ndali ni,42 lo tene: “Mo, âdu tongana mo hinga laso aye so andu tënë ti siriri . . . me fadeso a honde aye so na lê ti mo awe.43 Teti alango ayeke ga ande so awato ti mo ayeke sara mbeni gbagba ti akeke so a leke yanga ni tongana likongo ti ngoro tere ti mo, ala yeke ngoro mo nga ala yeke sara ngangu na mo mbage na mbage,44 fade ala yeke bi mo na amolenge ti mo na sese, ala yeke zia mbeni tênë ti ngbâ na ndo ti mbeni na mo pëpe, ngbanga ti so mo gi ti hinga pëpe ngoi so a bâ lani kusala ti mo.”45 Lo lï na yâ ti temple, lo to nda ti tomba azo so ayeke kä ye,46 lo tene na ala: “A sû na Mbeti ti Nzapa a tene: ‘Fade da ti mbi ayeke duti da ti sambela,’ me ALA sara si da ni aga kota dû ti azo ti gbungo aye ti azo na ngangu.”47 Nga, lo yeke fa ye na yâ ti temple lâ na lâ. Me aprêtre-mokonzi na ascribe nga na akota zo ti mara ni ayeke gi lege ti fâ lo.48 Me ala wara tâ lege ti sarango ni pëpe, ngbanga ti so azo ni kue angbâ gi ti mä lo na nzara ni.


text:
Jérusalem ayeke kpe ande pëpe ngbanga so a dë na ndö ti lo (12-23)
Noé, Daniel nga na Job, azo ti mbilimbili (14, 20)
14 Ambeni ancien ti Israël aga aduti na gbele mbi.+2 Na pekoni, Jéhovah atene na mbi:3 “Molenge ti zo, akoli so aleke na bê ti ala awe ti mû gï peko ti afungo yanda* ti ala, nga ala zia mbeni ye na gbele azo ni ti pusu ala ti sara siokpari. Mbi yeke zia lege na ala ti hunda tënë na mbi tongana nyen?+4 Tongaso tene na ala mo tene: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Tongana mbeni zo ti Israël aleke na bê ti lo awe ti mû peko ti afungo yanda ti lo na lo zia mbeni ye na gbele azo ni ti pusu ala ti sara siokpari, si na pekoni lo ga ti hunda tënë na mbeni prophète, mbi Jéhovah mbi yeke kiri tënë ande na lo na mbeni lege so alingbi na gbâ ti afungo yanda ti lo ni.5 Mbi yeke zia ande kota mbeto na yâ ti bê ti azo ti Israël, ndali ti so ala kue azi terê ti ala na mbi na ala gue na peko ti afungo yanda ti ala.”’+6 “Tongaso mo tene na azo ti Israël, mo tene: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Ala kiri na mbi, ala dö lege ti afungo yanda ti ala ala zia nga ala tourné lê ti ala yongoro na aye ti sioni kue so ala sara.+7 Tongana mbeni zo ti Israël wala mbeni wande so asara kodro na popo ti ala adö mbi azia na lo leke na bê ti lo ti mû peko ti afungo yanda ti lo nga lo zia na gbele azo ni mbeni ye ti pusu ala ti sara siokpari si na pekoni lo ga ti hunda tënë na prophète ti mbi,+ mbi Jéhovah wani la mbi yeke kiri tënë ande na lo.8 Mbi yeke zia lê ti mbi na ndö ti zo so ti fâ ngbanga na li ti lo, mbi yeke sara si lo ga tongana mbeni tapande ndali ti amba ti lo nga lo yeke ga tongana mbeni tënë ti mato, mbi yeke futi lo.+ Ala yeke hinga so mbi yeke Jéhovah.”’9 “‘Me tongana a handa prophète ni si lo kiri tënë, andâ mbi Jéhovah la mbi handa prophète so.+ Na pekoni, mbi yeke yôro maboko ti mbi na terê ti prophète so ti sara sioni na lo nga ti zi lo na popo ti azo ti mbi, azo ti Israël.10 Ala yeke yô siokpari ti ala na ndö ti ala. Siokpari ti zo so ayeke gue ande ti hunda tënë na prophète ni ayeke duti legeoko na siokpari ti prophète ni,11 tongaso si azo ti Israël azia ti hon yongoro na mbi nga ala zia ti sara si terê ti ala aga sioni ndali ti akengo ndia kue so ala ke. Ala yeke ga azo ti mbi na mbi yeke ga Nzapa ti ala.’+ Tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.”12 Jéhovah akiri asara tënë na mbi, lo tene:13 “Molenge ti zo, tongana mbeni kodro asara siokpari na terê ti mbi na lege so lo duti be-ta-zo na mbi pëpe, mbi yeke yôro maboko ti mbi na terê ti kodro ni ti fâ ngbanga na ndö ni, nga mbi yeke futi ande gogoro ti kobe ti lo,*+ na mbi yeke tokua kota nzara na ndö ti kodro ni+ si afuti azo nga na anyama na yâ ti kodro ni.”+14 “‘Même tongana akoli ota so, Noé,+ Daniel+ na Job+ ayeke fade na yâ ti kodro ni, ala yeke wara lege ti sö ande gï fini ti ala* wani ndali ti mbilimbili so ala sara.’+ Tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.”15 “‘Na tapande, tongana mbi sara si ambeni sioni nyama ti ngonda ahon na yâ ti kodro ni afâ azo ti yâ ti kodro ni kue* na ala sara si kodro ni abuba biani biani, na zo alingbi ti hon na yâ ni pëpe ndali ti anyama ni so,+16 mbi so mbi yeke na fini, mbi deba yanga, mbi tene, même tongana akoli ota so ayeke fade na yâ ti kodro ni, ala yeke sö fini ti amolenge ti ala ti koli pëpe wala ti wali pëpe. Ala yeke sö gï fini ti ala wani, na kodro ni ayeke buba biani biani.’ Tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.”17 “‘Na tapande, tongana mbi ga na épée na ndö ti kodro ni+ si mbi tene: “Zia épée ahon na yâ ti kodro ni kue,” na a fâ azo na anyama kue,+18 même tongana akoli ota so ayeke fade na yâ ti kodro ni, mbi so mbi yeke na fini, mbi deba yanga, mbi tene, ala yeke sö fini ti amolenge ti ala ti koli wala ti wali pëpe. Ala yeke sö gï fini ti ala wani.’ Tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.”19 “‘Na tapande, tongana mbi tokua na yâ ti kodro ni sioni kobela so amû ndo nga mbi tuku ngonzo ti mbi na ndö ti kodro ni+ ti futi azo nga na anyama kue na yâ ti kodro ni na sarango si mênë atuku,20 mbi so mbi yeke na fini, mbi deba yanga, mbi tene, même tongana Noé,+ Daniel+ na Job+ ayeke fade na yâ ti kodro ni, ala yeke sö fini ti amolenge ti ala ti koli wala ti wali pëpe. Ala yeke sö gï fini ti ala* wani ndali ti mbilimbili so ala sara.’ Tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.”+21 “Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: ‘Ye ni ayeke si ande tongaso na ngoi so mbi yeke tokua asioni ye osio*+ so na ndö ti Jérusalem: épée, kota nzara, asioni nyama ti ngonda na sioni kobela so amû ndo,+ ti futi azo nga na anyama na yâ ti gbata ni.+22 Me tanga ti azo so ayeke ngbâ na yâ ti gbata ni ayeke sö kuâ ande, na a yeke hon na ala,+ amolenge ti koli na ti wali. Azo ni so ayeke ga na mbage ti ala, na tongana ala bâ duti ti azo ni nga na sarango ye ti terê ti ala, bê ti ala ayeke dë ndali ti aye ti sioni so mbi ga na ni na ndö ti Jérusalem nga na ndö ti aye kue so mbi sara na Jérusalem.’”23 “‘Tongana ala bâ duti ti azo ni nga na sarango ye ti terê ti ala, bê ti ala ayeke dë nga ala yeke hinga so a yeke senge senge pëpe la si mbi sara ye tongaso na Jérusalem.’+ Tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.”
Kete tënë
^ Tënë ti Hébreu ni ge aye peut-être ti gue oko na mbeni tënë so aye ti tene “puru.” Zo ayeke tene tënë ni so na terê ti mbeni ye ti fa so lo ke ye ni bê oko.
^ Na Hébreu: “mbi yeke fâ yâ ti akeke ti mapa.” Peut-être a sara tënë ti akeke so a calé amapa dä na nduzu ti bata ni.


text: 13 Absalom, molenge ti David, ayeke na mbeni ita ti lo ti wali so iri ti lo ayeke Tamar.+ Lo yeke pendere mingi. Amnon,+ mbeni molenge ti David, atï lo.2 Vundu asara Amnon mingi, a sara si lo tï kobela ndali ti ita ti lo Tamar. So Tamar ade ti hinga koli pëpe, Amnon abâ so a yeke ngangu na lo ti sara mbeni ye na lo.3 Amnon ayeke na mbeni kamarade ti lo so iri ti lo ayeke Jonadab.+ Lo yeke molenge ti Shiméah,+ ita ti David ti koli. Lê ti Jonadab ahan mingi.4 Lo hunda Amnon, lo tene: “Mo so mo yeke molenge ti gbia so, nyen la asara si lakue na ndapre mo yeke na vundu mingi tongaso so? Fa ndani na mbi ma.” Amnon akiri tënë na lo atene: “Mbi sara nzara ti Tamar, ita+ ti Absalom so ayeke ita ti mbi so, ngangu.”5 Jonadab atene na lo, atene: “Lango na ndö ti gbogbo ti mo, mo sara ye mo bâ mo tene terê ti mo ason. Tongana babâ ti mo aga ti bâ mo, tene na lo: ‘Pardon, zia ita ti mbi Tamar aga atö kobe na mbi. Tongana lo sara kobe so a yeke mû ka na azo ti kobela* na lê ti mbi, mbi yeke mû ni na maboko ti lo ti te ni.’”6 Tongaso, Amnon alango, lo sara ye mo bâ mo tene terê ti lo ason. Gbia aga abâ lo. Amnon atene na gbia, atene: “Pardon, zia ita ti mbi Tamar aga asara gâteau* use na lê ti mbi, tongaso si mbi mû ni na maboko ti lo mbi te ni.”7 Tongaso, David atokua zo na Tamar na yanga-da, lo tene: “Gue na ndo ti ita ti mo Amnon, mo sara kobe* na lo.”8 Tamar ague na ndo ti ita ti lo Amnon. Lo lï na ndo so lo lango dä. Lo mû farine lo më ni na lo sara gâteau na lê ti lo.9 Lo mû poêle ni, na lo mû gâteau ni na Amnon. Me Amnon ake ti te ni na lo tene: “Zia azo kue asigi.” Tongaso azo kue asigi azia lo.10 Amnon atene na Tamar: “Ga na kobe* ni na yâ ti chambre ti mbi, si mbi mû ni na maboko ti mo mbi te ni.” Tongaso, Tamar amû gâteau* so lo sara so, lo gue na ni na ita ti lo Amnon na yâ ti chambre.11 Na ngoi so lo gue na gâteau ni na Amnon ti tene lo te ni, Amnon agbu lo, atene: “Ita ti mbi, ga mbi na mo e bungbi.”12 Me lo ke, lo tene: “Ên-ën, ita ti mbi! Sara ye ti kamene so na mbi pëpe, ndali ti so a yeke sara ka mara ti ye so na Israël pëpe.+ Sara ye ti buba tongaso pëpe.+13 Mbi yeke zia kamene ni na ndo wa? Nga azo ti Israël ayeke bâ mo tongana mbeni zo so li ti lo ayeke dä pëpe. Pardon, sara tënë ni na gbia, ndali ti so lo yeke ke ti mû mbi na mo pëpe.”14 Me lo ke ti mä lo. Lo hon lo na ngangu, lo zia kamene na lê ti lo na lege so lo lango na lo na ngangu.15 Na pekoni Amnon ake lo bê oko. Fason so lo ke na lo ayeke ngangu mingi ahon ti so lo ye na lo kozo. Amnon atene na lo, atene: “Londo, mo hon!”16 Me Tamar atene na lo: “Ên-ën, ita ti mbi. Tombango mbi ni ayeke sioni mingi ahon ye so mo londo ti sara na mbi so!” Me Amnon ake ti mä lo.17 Amnon airi wakua ti lo, na lo tene na lo: “Tomba wali so na gigi, mo kanga porte ni dä.”18 (Tamar ayü mbeni robe so ayeke nde,* ndali ti so a yeke abongo so gï amolenge ti gbia so ade ti hinga koli pëpe la ayeke yü ni.) Tongaso, wakua ti Amnon atomba lo na gigi, na lo kanga porte ni dä.19 Tamar afû mburu ti wâ, lo tuku na li ti lo.+ Lo suru yâ ti robe so lo yü, lo zia maboko ti lo na li ti lo na lo hon. Lo yeke toto na ngoi so lo yeke tambela.20 Ita ti lo Absalom+ ahunda lo, atene: “Ita ti mo Amnon la asara ye so na mo so? Zi yanga pëpe, ita ti mbi. So ita ti mo la.+ Zi bê ti mo na ndö ti tënë so.” Tamar angbâ na da ti ita ti lo Absalom, lo duti gï lo oko.21 Tongana Gbia David amä tënë ti aye so kue, ngonzo agbu lo ngangu.+ Me lo ye ti son bê ti Amnon pëpe, ndali ti so lo ye lo mingi nga lo yeke kozo molenge ti lo.22 Absalom azi yanga kete na Amnon pëpe. Absalom ake+ Amnon ndali ti ye ti kamene so lo sara na ita ti lo Tamar.+23 Ngu use na pekoni, awakua ti Absalom ague na kodro ti Baal-Hazor, nduru na Éphraïm,+ ti fâ kuä ti terê ti ataba ti lo. Absalom atisa amolenge ti gbia kue ti ga.+24 Absalom ague na ndo ti gbia, lo tene: “Mbi wakua ti mo mbi yeke fâ kuä ti terê ti ataba ti mbi. Zia si mbi na gbia nga na awakua ti lo e gue.”25 Me gbia ni atene na Absalom: “Ên-ën, molenge ti mbi. Tongana e kue e gue, kungba ni ayeke ne ande mingi na ndö ti mo.” Atâa so Absalom angbâ ti ha lo ti gue, lo yeda ti gue pëpe. Me lo iri tënë nzoni na ndö ti lo.26 Na pekoni Absalom akiri atene: “Pardon, tongana mo gue pëpe, zia ita ti mbi Amnon ague na e.”+ Gbia ni atene: “Mo ye ti tene mo na lo ague ngbanga ti nyen?”27 Me Absalom angbâ ti voro yanga na lo, tongaso lo zia si Amnon na tanga ti amolenge ti gbia kue ague na lo.28 Absalom amû yanga na awakua ti lo, atene: “Ala bâ Amnon nzoni. Tongana lo nyon vin si bê ti lo anzere awe, mbi yeke tene ande na ala, mbi tene: ‘Ala pika Amnon na kuâ!’ Hio ala londo ala fâ lo. Ala sara mbeto pëpe, ndali ti so mbi la mbi mû yanga na ala ti sara ni. Ala kpengba terê ti ala na ala sara mbeto pëpe.”29 Tongaso, awakua ti Absalom asara na Amnon tâ gï ye so Absalom ahunda na ala ti sara. Tanga ti amolenge ti gbia kue alondo, zo oko oko amonté na ndö ti vuko kororo ti lo na ala kpe.30 Na ngoi so ala ngbâ na lege, a tene na David, a tene: “Absalom afâ amolenge ti gbia kue, zo oko angbâ pëpe.”31 Na mango tënë so, gbia alondo lo suru bongo na terê ti lo, lo lango na sese. Awakua ti lo kue aga aluti na terê ti lo, ala suru bongo na terê ti ala.32 Me Jonadab,+ molenge ti Shiméah+ so ayeke ita ti David, atene: “Zia si seigneur ti mbi apensé pëpe so a fâ amolenge ti gbia kue, ndali ti so gï Amnon la akui.+ Absalom la amû yanga ti tene a fâ lo. Ngbene ye so Amnon azia kamene na lê ti Tamar+ ita ti Absalom+ la Absalom amû desizion ti fâ lo.+33 Zia si seigneur na gbia ti mbi azia bê ti lo pëpe na ndö ti tënë so a tene: ‘Amolenge ti gbia kue akui.’ Gï Amnon la akui.”34 Absalom akpe ahon.+ Na mbeni ngoi na pekoni, sinziri ni ayô lê ti lo, lo bâ ndo na lo bâ gbâ ti azo ayeke ga na ndö ti lege so ayeke na peko ti lo na terê ti hoto.35 Jonadab+ atene na gbia, atene: “Bâ ndo kâ! Amolenge ti gbia la ayeke kiri so. Tënë so mbi wakua ti mo mbi tene fade na mo so la.”36 Gï so lo hunzi ti sara tënë, amolenge ti gbia asi na kota toto na yanga ti ala. Gbia na awakua ti lo nga kue atoto ngangu.37 Absalom akpe lo gue na ndo ti Talmaï,+ gbia ti Guéshur, so ayeke molenge ti Ammihud. David atoto kuâ ti molenge ti lo lango mingi.38 Na peko ti so Absalom akpe ague na kodro ti Guéshur,+ lo sara ngu ota kâ.39 A si na mbeni ngoi, nzara ti bango Absalom asara Gbia David, ndali ti so vundu ti lo ndali ti kuâ ti Amnon adë.


text: 19 “Tongana Jéhovah Nzapa ti mo afuti amara so Jéhovah Nzapa ti mo ayeke mû sese ti ala na mo, na mo tomba ala nga mo sara kodro na yâ ti agbata ti ala na mo lango na yâ ti ada ti ala,+2 mo soro agbata ota na kodro so Jéhovah Nzapa ti mo ayeke mû na mo ti ga ti mo.+3 Sese so Jéhovah Nzapa ti mo amû na mo ti ga ti mo so, mo kangbi yâ ni ota. Mo leke alege ti tene zo kue so afâ mbeni zo akpe ague na mbeni oko ti agbata ni so.4 “Tënë ti zo so afâ mbeni zo, na lo kpe lo gue kâ ti tene lo ngbâ na fini ayeke tongaso: A yeke ti so lo fâ mba ti lo ni na mbana pëpe nga lo ke lo kozo pëpe;+5 na tapande, tongana lo na mba ti lo ni ague na gbako ti gi keke, lo yô dö ti lo na nduzu ti dë na keke, me lê ti dö ni asigi na terê ti keke ni na amû mba ti lo ni si lo kui, a lingbi lo kpe lo gue na mbeni oko ti agbata so si lo ngbâ na fini.+6 Tongaso pëpe, na lê ti ngonzo,* zo so ayeke na droit ti fâ mbeni zo so afâ zo+ alingbi ti tomba peko ti wafango zo ni, lo gbu lo na lo fâ lo, ndali ti so lege ti gbata ni ayo mingi. Andâ lo lingbi fade na kuâ pëpe ndali ti so lo ke zo ni kozo pëpe.+7 Ndani la mbi mû yanga na mo, mbi tene: ‘Mo soro agbata ota.’8 “Tongana Jéhovah Nzapa ti mo akono sese ti mo tongana ti so lo deba yanga ândö na akotara ti mo,+ na lo mû na mo sese ni kue so lo mû zendo ti mû ni na akotara ti mo,+9 gï tongana mo ngbâ lakue ti bata acommandement kue so mbi fa na mo laso, ti ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na ti tambela na lege ti lo lakue,+ mo soro ambeni gbata ota ti zia na terê ti agbata ota so.+10 Tongana mo sara tongaso, mênë ti zo ayeke tuku senge senge pëpe+ na kodro ti mo so Jéhovah Nzapa ti mo ayeke mû na mo ti ga ti mo, nga ngbanga ti mênë ayeke duti ande na li ti mo pëpe.+11 “Me tongana mbeni zo ake mba ti lo kozo,+ lo ku lo ti sara sioni na lo na lo pika lo* si lo kui, na pekoni zo ni akpe ague na mbeni oko ti agbata so,12 a-ancien ti gbata ti lo ayeke tokua ndo ti iri lo ti ga, ala yeke zia lo na maboko ti zo so ayeke na droit ti fâ mbeni zo so afâ zo, na a lingbi lo kui.+13 Mo bâ* mawa ti lo pëpe, na mo zi ngbanga ti mênë ti zo so atuku senge senge na li ti azo ti Israël,+ tongaso si aye aga nzoni na mo.14 “Tongana mo wara sese ti mo awe na kodro so Jéhovah Nzapa ti mo ayeke mû na mo, mo mû pëpe ye so afa yanga ti sese ti voizin ti mo,+ so akotara alu ni ti fa yanga ni, mo lu ni na mbeni ndo nde.15 “Tongana gï zo oko la ayeke témoin ti mbeni faute wala siokpari so mbeni zo asara,+ gï tënë ti lo ni alingbi pëpe ti zia tënë na li ti zo ni.* Na lege ti tënë ti yanga ti atémoin* use wala ota, si gere ti mbeni tënë ayeke luti nzoni.+16 Tongana mbeni témoin ti sioni bê abi tënë na li ti mbeni zo na lo tene so zo ni asara mbeni ye so ake ndia,+17 azo use so tënë ayeke na popo ti ala ayeke luti na gbele Jéhovah, na gbele aprêtre nga na ajuge so ayeke sara kua na ngoi ni so.+18 Ajuge ni ayeke gi nda ti tënë ni nzoni;+ tongana zo so abi tënë na li ti mba ti lo ni ayeke témoin ti mvene nga tënë so lo bi na li ti ita ti lo ayeke mvene,19 ala sara na lo oko ye so lo leke na mayele ti sara na ita ti lo so,+ na ala zi ye ti sioni na popo ti ala.+20 Tanga ti azo ayeke mä tënë so na mbeto ayeke sara ala, na ala yeke sara mara ti sioni ye so na popo ti ala encore ape.+21 Ala bâ* mawa ti zo ni pëpe:+ Fini* na place ti fini,* lê na place ti lê, pembe na place ti pembe, maboko na place ti maboko nga gere na place ti gere.+


text:
16. Mû desizion ti voro Nzapa
1 KPE VORONGO TI WATAKA
“Ala sigi na popo ti azo ni, ala duti nde, ala zia ti ndu sioni ye.”—2 aCorinthien 6:17
Ngbanga ti nyen la a yeke sioni ti voro ayanda nga na akotara?
Jéhovah aye pëpe ti tene e sara kua na ayanda na yâ ti vorongo ti e.
Azo so ayeke sara lisoro na akuâ ayeke sara lisoro biani na asioni yingo.
2 AMATANGA KUE LA ANZERE NA LÊ TI NZAPA PËPE
“Ala ngbâ ti bâ yâ ti aye nzoni ti hinga ye so anzere biani na lê ti Seigneur.”—aÉphésien 5:10
Tongana nyen la mo lingbi ti mû desizion wala mo yeke sara pëpe mbeni matanga?
Ézéchiel 44:23; 2 aCorinthien 6:14, 15
Gi ti hinga wala matanga ni alondo na apaïen.
Même tongana azo so azia matanga ni na sese ayeke na nzoni bibe, peut-être matanga ni anzere na Nzapa pëpe.
Kpe amatanga so agonda azo, agonda mbeni bungbi wala mbeni kodro.
Sara kua na gbungo li ti mo, me ngbâ lakue ti duti na nzoni conscience na devant ti Jéhovah.
3 SARA YE NA NZONI BÊ NA NGOI SO MO YEKE FA TËNË TI MABE TI MO NA AZO
“Zia lakue tënë ti yanga ti ala aduti nzoni, ala zia ingo dä, si ala hinga tongana nyen la a lingbi ala kiri tënë na zo oko oko.”—aColossien 4:6
Tongana nyen la mo lingbi ti fa tënë ti mabe ti mo na amba ti mo?
Bâ na nene ni ye so amba ti mo aye gï tongana ti so mo ye ala sara na mo.
Sara ye lakue na nzoni bê, nga papa na azo pëpe na ndö ti atënë ti mabe ti mo.
Sara ye na ngangu pëpe nga na nengo zo na ngoi so mo yeke gbu koko ti mabe ti mo.
Na ngoi ti abungbi, amba ti mo ayeke kpengba mo nga ala yeke mû maboko na mo ti hinga ye so mo lingbi ti sara na ngoi so azo ahunda mo na ndö ti tënë ti mabe ti mo.


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) Décembre 2017
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 29 ti janvier ti si na lango 25 ti février, ngu 2018.
“Mbi hinga so lo yeke zingo ande”
Tongana nyen la e lingbi ti hinga biani so a yeke zingo akuâ na yâ ti angoi so ayeke ga?
“Mbi yeke na beku na mbage ti Nzapa”
Ngbanga ti nyen la tënë ti zingongo ti akuâ ayeke kota ye so Chrétien amä na bâ na ni?
Mo dabe ti mo na ni?
Mo diko a-article ti Tour ti Ba Ndo so asigi ade ti ninga ape so nzoni? Bâ wala ahunda ti Bible oke la mo lingbi ti kiri tënë na ni.
Atënë so azo ahunda
Na Israël ti giriri, eskê molongo ti akotara so asi na Messie andu droit ti zo ti kozo molenge?
Atënë so azo ahunda
A-Chrétien so asara mariage awe alingbi ti sara kua na stérilet, mbeni ye so a yeke yôro ni na yâ ti da ti molenge, ti kanga lege na mungo ngo?
Ababâ na amama, ala mû maboko na amolenge ti ala ti wara “ndara ti wara na salut”
Ababâ na amama mingi so ayeke aChrétien ayeke na agingo bê na ngoi so molenge ti ala aye ti mû terê ti lo na Nzapa na ti wara batême. Tongana nyen la ala lingbi ti mû maboko na molenge ti ala ti kono ti wara salut?
Amaseka, “ala ngbâ ti sara kua ndali ti salut ti ala wani”
Ti wara batême ayeke ye ti ngia ape, me a lingbi amaseka asara mbeto ni ape.
GIGI TI MBENI ZO
Mbi dö aye mbi zia ti mû peko ti Christ
Felix Fajardo ayeke lani gï na ngu 16 na ngoi so lo mû desizion ti ga disciple ti Christ. A hon ngu 70 na pekoni, lo regretté oko ape so lo mû peko ti Christ na ndo kue so lo fa na lo ti gue dä.
Index ti atënë so a bâ na yâ ti a-Tour ti Ba Ndo ti ngu 2017
Molongo ti a-article so ayeke mû maboko na mo ti wara a-article nde nde so ayeke na yâ ti a-Tour ti Ba Ndo ti ngu 2017.


text:
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
Mbi fono lâ oko sân ngombe ti mbi ape
A DÜ LO NA NGU: 1958
NA KODORO TI: ITALIE
LO YEKE ÂNDÖ: NA YÂ TI MBENI GROUPE TI ABANDII
GIGI TI MBI ÂNDÖ:
A dü mbi na yâ ti mbeni vaka so ayeke nduru na Rome, na mbeni ndo so awayere la ayeke lango dä na mbi kono kâ. Gigi ti mbi ayeke lani ngangu. Mbi hinga mama ti dungo mbi lâ oko ape, na mbi na babâ ti mbi e mä ka lani tere ape. Mbi kono lani na yâ ti aye ti sioni.
Na tango so mbi wara ngu 10, mbi komanse ti nzi ye. Na ngu 12, mbi kpe da ti babâ ti mbi. Mbi kiri mbi sara gi tongaso lege mingi, na babâ ague lakue amû mbi na commissariat akiri na mbi na yanga-da. Mbi na azo gi papa, mbi yeke lani sioni mingi nga mbi sara ngonzo na tere ti azo kue. Tongana mbi wara ngu 14, mbi zia da ti e mbi hon biani biani. Mbi komanse ti nyon ambangi nga ti lango na bê ti lege. Teti so mbi yeke na ndo ti lango ape, mbi yeke fâ yanga ti mbeni oto mbi lango na yâ ni juska na yanga ti ndapre. Na pekoni, mbi gi place ti mbeni ngu ti tene mbi sukula na tere ti mbi.
Mbi ga tâ kota zo ti nzi. Mbi yeke nzi abozo na maboko ti azo juska mbi gue mbi nzi aye na yâ ti akota da na bï. Iri ti mbi akomanse ti buba na kete na pekoni mbeni groupe ti akota bandii ahunda mbi ti ga oko ti ala. Ye so amû lege na mbi ti kono “kamba” ti mbi na nzingo abanque. Teti so mbi yeke sara ye na ngangu mingi, hio azo akpe mbi mingi na yâ ti groupe ni. Mbi fono lani lâ oko sân ngombe ti mbi ape. Mbi ga ti lango, mbi yeke zia ni na gbe ti coussin ti mbi. Sarango ye na ngangu, nyongo mbangi, nzi, sioni yanga nga na lango-sioni aga aye ti tere ti mbi. Lapolice ayeke gi mbi lakue. Ala gbu mbi lege mingi na mbi lï kanga fani mingi.
LEGE SO BIBLE ACHANGÉ FINI TI MBI:
Mbeni lâ, na ngoi so mbi sigigi na da ti kanga, mbi gue ti bâ mbeni mama-kete ti mbi. Andâ mama-kete ti mbi ni nga na amolenge ti lo use aga aTémoin ti Jéhovah na mbi hinga kozo ape. Ala tisa mbi ti gue na bungbi ti ala. Teti so mbi ye ti hinga ye so ayeke pasêe kâ, mbi yeda ti gue na ala. Na ngoi so e si na Da ti Royaume ni, mbi ye gi ti duti na peko nduru na yanga ti porte ni tongaso si lê ti mbi ayeke na ndo ti azo kue so ayeke lï na ayeke sigigi. So kue, na ngombe ti mbi na tere ti mbi.
Bungbi ni so achangé fini ti mbi. Na ngoi ni kâ, ye ni ayeke mo bâ mo tene mbi yeke na yâ ti mbeni dunia nde. Azo ni kue abara mbi na ngia na yanga. A-Témoin ni asara ye na nzoni bê nga na bê ti ala oko, na aye ni so angbâ lakue na yâ ti li ti mbi. Sarango ye ti ala ayeke tâ nde mingi na ti so mbi kono na yâ ni.
Mbi komanse ti manda Bible, mbi na aTémoin ni. Na ngoi so mandango ye ni ayeke gue na li ni, aye ni aga polele na li ti mbi si mbi bâ so a lingbi mbi changé aye na yâ ti fini ti mbi kue kue kue. Wango so ayeke na aProverbe 13:20 apika bê ti mbi, a tene: “Zo so atambela na awandara, fade lo ga wandara, me zo so aga ndeko ti awabuba, fade lo wara vundu dä.” Mbi bâ so a lingbi mbi sigigi na yâ ti groupe ni. A yeke lani kete ye ape, me na ngangu ti Jéhovah, mbi sigigi dä.
Tâ kozo ti tene, na yâ ti gigi ti mbi, mbi zia anzara ti bê ti mbi ahon ndo ti mbi ape
Mbi changé nga asarango ye ti tere ti mbi. Mbi sara effort ti zia lege ti nyongo manga nga na mbangi. Mbi fâ yongoro kuä ti li ti mbi, mbi zia lege ti yungo aye ti mê nga na sioni yanga. Tâ kozo ti tene, na yâ ti gigi ti mbi, mbi zia anzara ti bê ti mbi ahon ndo ti mbi ape.
Mbi ye ka lani dikongo mbeti nga na mandango mbeti ape, tongaso a hunda lani na mbi ti sara kota effort ti zia li ti mbi kpô na ndo ti mandango Bible so mbi yeke manda. A yeke ye so mbi sara, na yeke yeke mbi komanse ti ye Jéhovah, me na yâ ti bê ti mbi mbeni ye akomanse ti changé, bê ti mbi ato nda ti fâ ngbanga na ndo ti mbi. Mbi tene ka ti mbi, mbi tene, mbi kpa zo ti tene Jéhovah apardone lo ape ndali ti asioni ye kue so mbi sara kozo so. Me na angoi ni so, mbi diko ye na ndo ti Jéhovah, so lo pardone Gbia David na peko ti akota siokpari so lo sara, na ye so la adë bê ti mbi mingi.—2 Samuel 11:1–12:13.
Mbeni kota kpale ti mbi ni ayeke ti fa tënë ti mabe ti mbi na azo da na da (Matthieu 28:19, 20). Mbi yeke lani na mbeto ti tingbi na ambeni zo so mbi sara sioni na ala. Me yeke yeke mbi hon ndo ti mbeto ni so. Tongana angoi ayeke hon, mbi wara ngia na mungo maboko na azo ti manda ye na ndo ti nzoni Babâ ti e ti yayu, so ayeke pardone zo na bê ti lo kue.
NZONI YE SO MBI WARA NA PEKONI:
Ye so mbi manda na ndo ti Jéhovah asö fini ti mbi. Mingi ti angbene kamarade ti mbi akui wala ala yeke na da ti kanga, me mbi yeke na tâ ngia laso nga mbi yeke ku kungo pendere gigi ti kekereke so ayeke ku e. Mbi manda ti sara tere ti mbi kete, ti mä yanga nga ti hon ndo ti kota ngonzo ti mbi ni. Ye ti pekoni ayeke so mbi na azo e yeke mä tere fadeso nzoni. Mbi na pendere wali ti mbi, Carmen, e yeke na ngia na yâ ti mariage ti e. A nzere na e mingi ti fa tënë na azo li ti e use ti mû maboko na ala ti manda Bible.
Hé! Mbeni ye angbâ: mbi yeke sara nzoni kua fadeso. Atâa so ngoi na ngoi kua ni andu abanque, a yeke ti nzi aye dä ape, me ti sukula yâ ni.


text:
GA NDURU NA NZAPA
‘Lo sara si ngia asi bê ti e’
Jéhovah ayeke pensé na e la? Wala pasi so e azo e yeke bâ so asara ye oko na lo ape? Ye so Bible atene na ndo ti ahundango ndo so adë bê ti e. Ti tâ tënë ni, Nzapa ayeke pensé na e azo, nga lo ye si e duti na ngia. Lâ oko oko Nzapa asara si azo kue, même azo so ahinga pëpe nzoni so lo sara na ala, abâ nzoni na peko ti gbâ ti anzoni ye so lo mû na e. Bâ tënë so bazengele Paul atene na ndo ni.—Diko Kusala 14:16, 17.
Na gbele azo ti gbata ti Lystre so ayeke voro tâ Nzapa ape, Paul atene: “Na yâ ti angoi so ahon, lo zia lege na amara kue ti mû alege ti bê ti ala, atâa so lo ngbâ gi tongaso pëpe, me lo fa mbeni tënë ti témoin na ndo ti lo na lege ti anzoni ye so lo sara na mungo na ala ngu-nzapa so alondo na nduzu, angoi so alê ti kobe ayeke lë dä mingi nga na akobe mingi mingi na lo sara si ngia asi bê ti ala.” Azo so ayeke mä lani Paul amä yâ ti tënë so tongana nyen?
A yeke ngangu pëpe na azo ti Lystre ti mä yâ ti tënë ti Paul so, ndali ti so ala yeke lani azo ti fango yaka, sese so ala yeke dä awoko pendere nga ngu ayeke dä nzoni. Me tongana ti so Paul atene na ala, Nzapa la asara si ngu-nzapa apika nga si angoi so alê ti kobe ayeke lë ayeke dä. Tongaso, tongana kobe ti yaka ti azo ti Lystre alê gbani nga ala yeke te nzoni kobe, so ayeke peko ti nzoni bê ti Nzapa la.
Tënë so Paul atene na azo ti Lystre so afa na e ambeni kpengba tënë na ndo ti Jéhovah Nzapa.
Jéhovah amû na e liberté ti sara ye so e ye. Versê ni atene so Jéhovah azia lege na amara kue “ti mû alege ti bê ti ala”. Mbeni mbeti so a sû ni ti mû maboko na azo so ayeke kiri peko ti Bible afa so tënë ni so aye nga ti tene “ti sara ye so ala ye” wala “ti sara ye so ala bâ ayeke nzoni na lê ti ala.” Jéhovah agbu zo na ngangu pëpe ti voro lo. Lo mû na e liberté ti sara ye so e ye.—Deutéronome 30:19.
Jéhovah aye si e hinga lo. Paul atene so Nzapa aduti gi tongaso pëpe, me “lo fa mbeni tënë ti témoin na ndo ti lo”. Mbeti so e sara tënë ni fade atene so tënë ti Paul so aye nga ti tene “Nzapa afa polele na azo so lo Nzapa ni lo yeke tongaso.” Aye so Nzapa asara afa “asarango ye ti tere” ti lo so zo alingbi ti bâ ni ape, ye tongana ndoye, ndara, ngangu nga na nzoni bê ti lo (aRomain 1:20). Jéhovah afa aye mingi na ndo ti lo wani na yâ ti Bible (2 Timothée 3:16, 17). Aye so kue afa polele so lo ye si e hinga lo.
Lâ oko oko Nzapa asara si azo kue, même azo so ahinga pëpe nzoni so lo sara na ala, abâ nzoni na peko ti gbâ ti anzoni ye so lo mû na e
Jéhovah aye si e duti na ngia. Paul atene so Nzapa amû na e ‘akobe mingi mingi na lo sara si ngia asi bê ti e.’ Même mbeni wasiokpari so ahinga Jéhovah ape alingbi ti te ye alingbi na lo nga lo duti kamême na ngia na yâ ti fini ti lo. Me Nzapa aye si e duti na tâ ngia lakue lakue. E yeke wara tâ ngia ni so gi tongana e gi ti hinga tâ tënë na ndo ti lo Nzapa nga e sara ye alingbi na ni na yâ ti fini ti e.—Psaume 144:15; Matthieu 5:3.
Lango oko oko, Jéhovah ayeke mû aye ti nzoni na e kue. Ni la, e wa mo ti gi ti hinga tongana nyen mo lingbi ti kiri singila na Nzapa so lo mû na e ‘akobe mingi mingi na lo sara si ngia asi bê ti e.’
Versê ti dikongo ni na nze ti juillet


text:
CHAPITRE 93
Molenge ti zo ayeke fa ande tere ti lo na gigi
ROYAUME TI NZAPA AYEKE NA POPO TI ALA
NYEN LA AYEKE SI ANDE TONGANA JÉSUS AFA TERE TI LO NA GIGI?
Na ngoi so Jésus angbâ encore na Samarie wala na Galilée, aFarizien aga ahunda lo na ndo ti tënë ti gango ti Royaume, so ala pensé atene a yeke ga dandara na a yeke sara matanga ni. Me, Jésus atene: “Royaume ti Nzapa ayeke ga dandara tongaso ape, nga azo ayeke tene ande pëpe: ‘Bâ ndo ge!’ wala: ‘Bâ ndo kâ!’ ndali ti so ala bâ, Royaume ti Nzapa ayeke na popo ti ala.”—Luc 17:20, 21.
Ambeni zo atene so Jésus aye ti fa so Royaume ni ayeke komande gi na yâ ti bê ti awakua ti Nzapa. Me, a peut ti duti tongaso ape ndali ti so Royaume ni ayeke pëpe na yâ ti bê ti aFarizien so Jésus angbâ ti sara tënë ni na ala so. Ye oko, Royaume ni ayeke na popo ti ala ngbanga ti so lo so a soro lo ti duti Gbia ti Royaume ti Nzapa ni, so ti tene Jésus, ayeke ge na popo ti ala na ndembe ni so lani.—Matthieu 21:5.
Peut-être a yeke na peko ti so aFarizien ni ahon awe la si Jésus akiri afa ambeni ye mingi na adisciple ti lo na ndo ti gango ti Royaume ti Nzapa ni. Na ndo ti tënë ti ngoi so lo yeke si na lo yeke duti dä tongana Gbia ni, Jésus agboto mê ti adisciple ti lo kozo, lo tene: “Ambeni lango ayeke ga ande so ala yeke ye ti bâ ngoi so Molenge ti zo ayeke duti dä, même gi lango oko, me ala yeke bâ ni ape.” (Luc 17:22). Jésus afa so komandema ti Molenge ti zo, tongana Gbia ti Royaume ni so, ayeke mbeni ye so ayeke si na yâ ti angoi so ayeke ga. Kozo na ngoi ni so, ambeni disciple ayeke ku ande ngoi ni so kungo. Me, a lingbi ala ngbâ lakue ti ku ngoi ni so, juska ngoi so Nzapa asoro ti tene Molenge ti lo aga alingbi awe si.
Jésus akiri atene: “Azo ayeke tene ande na ala: ‘Ala bâ ndo kâ!’ wala: ‘Ala bâ ndo ge!’ Ala sigi ape nga ala gue na peko ti azo ni ape. Legeoko tongana ti so wâ ti bekpa ayeke za na mbeni mbage ti lê ti nduzu ague asi na mbeni mbage ni, ngoi so Molenge ti zo ayeke dä ande ayeke duti nga tongaso.” (Luc 17:23, 24). Tongana nyen la adisciple ti Jésus ayeke kpe ande ti tene amessie ti wataka ahanda ala? Jésus atene so gango ti tâ Messie ni ayeke duti ande tongana ti so bekpa aza wâ. So ti tene, a yeke gi azo so ahinga ti bâ ndo la apeut ti hinga ande polele ngoi so lo yeke si na lo yeke duti dä tongana Gbia ti Royaume ni.
Na pekoni, ti fa sarango ye ti azo ande na ngoi ni so, Jésus ahaka sarango ye ti azo ni na mbeni ye so asi ândö. Lo tene: “Gi tongana ti so aye asi lani na ngoi ti Noé, a yeke duti ande nga tongaso na ngoi so Molenge ti zo ayeke duti dä. . . . Aye asi nga ândö tongaso na ngoi ti Lot: Lani azo ayeke te, ala yeke nyon, ala yeke vo ye, ala yeke kä ye, ala yeke lu ye nga ala yeke leke ada. Me na lango so Lot asigi na Sodome, wâ na soufre alondo na yayu atï na ndo ti ala tongana ngu-nzapa na afuti ala kue. A yeke duti tongaso nga na lango ni so Molenge ti zo ayeke fa tere ti lo na gigi.”—Luc 17:26-30.
Jésus ayeke tene lani pëpe so a fâ azo ti ngoi ti Noé na ti Lot, ndali ti so ala yeke te kobe, ala yeke nyon sämba, ala yeke vo ye, ala yeke ka ye, ala yeke lu kobe na yaka nga ala yeke leke ada. Noé, Lot nga na afami ti ala ayeke mû nga lani ngoi ti ala ti sara ambeni ye so a londo ti fa ni ge so. Me, atanga ti azo ni lani ayeke sara aye ni so sân ti gi ti hinga ye so bê ti Nzapa aye nga ala girisa même na ndo ti ngoi so ala yeke dä. A yeke ndali ni la Jésus ahunda na adisciple ti lo ti gi ti hinga ye so bê ti Nzapa aye nga ti gi ti sara akua so lo hunda. Tongaso, Jésus ayeke fa na ala ye so a lingbi ala sara ti tene a sö ala, so ti tene lege ti tene ala ngbâ na fini, tongana Nzapa aga ande ti futi dunia so.
A lingbi adisciple ni akpe ti tene aye ti dunia so angoro ala wala “aye so angbâ na peko,” agboto lê ti ala nde. Jésus atene: “Na lango ni so, zia zo so ayeke na li ti da ti lo me so akungba ti lo ayeke na yâ ti da ni adescend pëpe ti mû ni, na zo so ague na yaka, zia lo kiri pëpe ndali ti aye so angbâ na peko. Ala dabe ti ala na wali ti Lot.” (Luc 17:31, 32). Lo ga lani statue ti ingo.
Lakue na ndo ti tënë ti aye so ayeke si ande na ngoi so Molenge ti zo ayeke komande ande tongana Gbia, Jésus atene na adisciple ti lo atene: “Na bï ni so, azo use ayeke na ndo ti gbogbo oko, a yeke mû oko a hon na lo, me a yeke dö oko ni a zia.” (Luc 17:34). Tongaso, ambeni ayeke wara ande salut, me ambeni ayeke girisa ande fini ti ala, ndali ti so ala dö lege ti mabe azia.
Na pekoni, adisciple ni ahunda Jésus atene: “Seigneur, na ndo wa?” Jésus akiri tënë na ala atene: “Ndo so kuâ ayeke dä, a-aigle nga ayeke bungbi tere dä.” (Luc 17:37). Tënë so aye ti fa so, ambeni ayeke duti ande tongana a-aigle so abâ ndo ayo. Adisciple ni so ayeke bungbi ande na tere ti tâ Christ ni, so ti tene Molenge ti zo. Na ngoi ni so, Jésus ayeke mû ande kobe ti yingo na adisciple ti lo so ayeke na mabe.