text:
He bia na Jéhovah: Afini bia
He afini bia ti sepela Jéhovah Nzapa nga ti voro na lo. Téléchargé mozoko ni nga na atënë ti yâ ti abia ni na tara peko ti apendere bia so.
A dü Royaume ni awe, e ye si a ga!
Pendere bia so agonda Jéhovah Nzapa ndali ti Royaume ti lo so lo zia Jésus Christ Gbia ni.
Jéhovah, mû na e ngangu
Hunda na Jéhovah Nzapa ti mû na e ngangu ti fa iri ti lo na mbeto pëpe.
Iri ti mo ayeke Jéhovah
Gonda iri ti Jéhovah so ayeke na gloire nga zia azo kue ahinga so lo yeke kota mingi.
Fa na ala ti luti ngangu
Hunda na Jéhovah Nzapa ti bata mo nga ti mû maboko na mo ti ngbâ be-ta-zo na yâ ti loro ti mo ti wara fini.
Gigi ti pionnier
Fa so mo ye Jéhovah nga fa so mo yeke na ngia na yâ ti pendere kua so mo yeke sara nga na gigi so mo ye.
Gi azo so aye siriri
Mbeni pendere bia so asara tënë ti yengo so e ye na azo nga na ngangu so e yeke sara ti gi ataba ti Nzapa so lo ye ala mingi.
Fa tënë na mara ti azo nde nde kue
He bia so asara tënë ti nzoni bê ti Jéhovah nga na kua so e yeke sara ti yamba mara ti azo nde nde kue ti ga akamarade ti Nzapa.
Lumière na yâ ti mbeni dunia so avuko
Tënë so e yeke fa, a za tongana lumière na yâ ti bingo.
Ti sö azo
So ngoi angbâ so a lingbi e fa tënë ti Nzapa.
E leke tere ti e ti fa tënë
A yeke nzere fade na e mingi ti ngbâ na yanga-da, me e lingbi ti wara ngangu so e bezoin ni ti fa tënë.
Ala sara ni lani na mbi
Jésus abâ ndoye nga na aye kue so a sara ti mû maboko na aita ti lo so a soro ala ti gue na yayu tongana aye so a sara ndali ti lo.
Ye ti Nzapa wani
Jéhovah aye amolenge ti lo so lo soro ala na lege ti yingo ti lo ti gue na yayu, nga ala ye ti sara ye so bê ti lo aye.
Mo mû gi oko molenge ti mo
Mû merci na Jéhovah ndali ti so lo mû na e matabisi so ahon atanga ni kue. A mû beku na azo kue.
Singila ndali ti ye so a futa ti zi e
Kota fä ti ndoye ahon tanga ni kue, sacrifice so Jésus amû na nzoni bê, apusu e ti kiri singila na Jéhovah lakue lakue.
Gi kusala
Fa ngia so mo yeke na ni ti sara na Jéhovah na alege kue so lo ye ti sara kusala na mo.
Fango amolenge ti Nzapa na gigi
E ku kungo ngoi so Jéhovah ayeke zingo ande aita ti Christ ti gue na yayu, ti tene ala mû mbage na yâ ti songo benda ti lo nga na futa ti lo.
Ngangu ti e, beku ti e, e zia bê ti e na mo
Na ngoi so agingo bê azia mbeto na yâ ti e, Nzapa alingbi ti duti ngangu nga na beku ti e, e lingbi ti zia bê ti e na lo.
Mo pensé nyen, ita?
Tongana mo sara ye kue so mo lingbi ti sara ti gi azo so aye ti hinga Nzapa, a yeke sara mo tongana nyen?
E yeke ngbâ ti gbu ngangu
Mbeni bia so amû maboko na e ti gbu ngangu na yâ ti atara nga ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah na yâ ni.


c: text/html

text:
81: Ala zia bê ti ala na Nzapa
AZO ti Israël nduru na 50 000 asigigi lani na Babylone ti kiri na Jérusalem. Me tongana ala si kâ awe, ala bâ so kodoro ni kue abuba. Zo oko alango dä pëpe. A lingbi azo ti Israël akiri aleke aye kue so ayeke na yâ ni.
Mbeni oko ti aye so ala leke kozoni ayeke mbeni gbalaka. A yeke mbeni ndo so ala lingbi ti mû anyama, wala amatabisi, na sandaga na Jéhovah. Anze kete na pekoni, ala to nda ti leke temple ni. Me awato ti ala so ayeke ti akodoro so ayeke nduru na ala aye si azo ti Israël aleke temple ni pëpe. Tongaso, ala zia mbeto na bê ti azo ti Israël ti tene ala zia lege ti kua ni. Na nda ni, awato ni asara si fini gbia ti Perse asigigi na mbeni ndia so akanga lege na kua ti lekengo temple ni.
Ngu 17 ahon awe ngbene ye so azo ti Israël asigigi na Babylone. Jéhovah atokua aprophète ti lo Aggée na Zacharie ti tene na azo ni ti kiri ti mû kua ti lekengo temple ni. Azo ni azia bê ti ala na Nzapa, na ala mä tënë ti aprophète ni. Ala to nda ti kiri ti leke ni, atâa so mbeni ndia agbanzi ala ti sara ni.
Tongaso, mbeni kota zo ti Perse so iri ti lo ayeke Thathnaï aga ahunda na ala ti fa zo wa si amû yanga na ala ti leke temple ni. Azo ti Israël atene na lo so tongana ala de lani na Babylone, gbia Cyrus atene na ala: ‘Ala gue na Jérusalem, na ala leke temple ti Jéhovah, Nzapa ti ala.’
Thathnaï atokua mbeti na Babylone ti hunda wala gbia Cyrus so akui awe atene lani tongaso. Kete na pekoni, mbeni mbeti alondo na fini gbia ti Perse aga na atene a yeke ye so Cyrus atene lani la. Na yâ ti mbeti ni, fini gbia ni atene na Thathnaï: ‘Zia azo ti Israël aleke temple ti Nzapa ti ala. Mû nga maboko na ala.’ Ngu osio tongaso, azo ti Israël ahunzi ti leke temple ni, na ala yeke na ngia mingi.
Angu mingi ahon. A sara nduru na ngu 48 awe so kua ti lekengo temple ni ahunzi. Azo ti Jérusalem ayeke azo ti mawa, na temple ti Nzapa ayeke pendere mingi pëpe. Esdras, mbeni zo ti Israël so ayeke kâ na Babylone, amä so a lingbi a leke temple ni pendere. Mo hinga ye so lo sara?
Esdras ague abâ Artaxerxès, gbia ti Perse. Lo yeke nzoni gbia, na tongaso lo mû na Esdras amatabisi mingi ti gue na ni na Jérusalem. Esdras ahunda na azo ti Israël so angbâ na Babylone ti mû maboko na lo ti gue na amatabisi so na Jérusalem. Azo 6 000 tongaso atene ala yeke gue. Ala gue na gbâ ti argent na lor nga na ambeni ye so ngere ni ane.
Bê ti Esdras agi lo mingi ngbanga ti so asioni zo ayeke na lege ni. Azo so alingbi ti nzi argent na lor ti ala, nga ti fâ ala. Tongaso, lo iri azo ni kue ti bungbi oko, tongana ti so mo yeke bâ na lê ti foto so. Ala sambela Jéhovah ti bata ala na lege juska ala si na Jérusalem.
Biani, Jéhovah abata ala. Ala si nzoni na Jérusalem na peko ti so ala tambela nze osio na lege. Ye so afa so Jéhovah alingbi ti bata azo so azia bê ti ala kue na lo. Mo bâ ti mo ni tongaso nga?
Esdras chapitre 2 ti si na 8.
Ahundango tënë
- Azo oke si asigigi na Babylone ti mû yongoro lege ti kiri na Jérusalem? Me ala bâ nyen na ngoi so ala si kâ?
- Tongana azo ti Israël asi, ala to nda ti leke nyen? Me awato ti ala asara nyen?
- Aggée na Zacharie ayeke azo wa? Ala tene nyen na azo ti Israël?
- Ngbanga ti nyen Thathnaï atokua mbeti na Babylone? A tene nyen na lo?
- Esdras asara nyen tongana lo mä so a hunda ti kiri ti leke temple ti Nzapa pendere?
- Na lê ti foto so, Esdras ayeke hunda nyen na yâ ti sambela ti lo? Tongana nyen Nzapa afa so lo mä sambela ni? Ye so afa nyen na e?
Ambeni hundango tënë
- Diko Esdras 3:1-13.
Tongana a si so e yeke na mbeni ndo so kongregation oko ayeke dä pëpe, a lingbi e ngbâ lakue ti sara nyen? (Esdras 3:3, 6; Kus. 17:16, 17; aHéb. 13:15).
- Diko Esdras 4:1-7.
Tapande wa Zorobabel azia na azo ti Jéhovah na ndo ti tënë ti sarango beoko na ambeni nzapa nde? (Ex. 34:12; 1 aCor. 15:33; 2 aCor. 6:14-17).
- Diko Esdras 5:1-5, 17 na 6:1-22.
Ngbanga ti nyen awato atara ti kanga lege na kusala ti lekengo temple ni gbä? (Esdras 5:5; Es. 54:17).
Tongana nyen sarango ye ti a-ancien ti aJuif apusu a-ancien laso ti gi fango lege ti Jéhovah tongana ala tingbi na awato? (Esdras 6:14; Ps. 32:8; aRom. 8:31; Jacq. 1:5).
- Diko Esdras 8:21-23, 28-36.
Nyen la Esdras asara so a yeke nzoni e mû pekoni kozoni si e sara mbeni ye? (Esdras 8:23; Ps. 127:1; aProv. 10:22; Jacq. 4:13-15).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Asandaga nga na matanga ti mungo da ni na Jéhovah (62-66)
8 Na ngoi ni so, Salomon abungbi+ a-ancien ti Israël: amokonzi kue ti amara ti Israël nga na azo so ayeke amokonzi ti ahale ti akotara ti azo ti Israël.+ Ala gue na ndo ti Gbia Salomon na Jérusalem ti mû sanduku ti mbele ti Jéhovah so ayeke na Gbata ti David,+ so ti tene Sion,+ ti ga na ni.2 Akoli ti Israël kue abungbi na gbele Gbia Salomon na ngoi ti matanga* na nze ti Éthanim,* so ti tene nze mbasambala ni.+3 Tongaso, a-ancien kue ti Israël aga, nga aprêtre ayô Sanduku ni.+4 Ala yô Sanduku ti Jéhovah, tente ti bungbi+ nga na akungba kue so a zia ni nde ndali ti kua ti Nzapa si ayeke na yâ ti tente ni. Aprêtre nga na azo ti mara ti Lévi amû aye so kue ague na ni.5 Gbia Salomon na azo ti Israël kue so a iri ala ti ga na terê ti lo ayeke na gbele Sanduku ni. Ataba nga na abagara so a mû ala na sandaga+ ayeke gbani gbani, si zo alingbi ti diko wungo ti ala pëpe.6 Na pekoni, aprêtre amû sanduku ti mbele ti Jéhovah ala gue na ni na place ni+ na Ndo so ayeke nzoni kue kue kue. Ala zia ni na gbe ti akpangbi ti achérubin.+7 Yâ ti akpangbi ti achérubin ni azi na ndö ti ndo so Sanduku ni ayeke dä so, a sara si Sanduku ni nga na ayongoro keke ni+ ayeke na gbe ti achérubin ni.8 Akeke+ ti sanduku ni ayo mingi, a sara si tongana zo ayeke na yâ ti Ndo so ayeke nzoni-kue, so ayeke na devant ti Ndo so ayeke nzoni kue kue kue, lo lingbi ti bâ yanga ti akeke ni. Me tongana lo yeke na gigi, lo lingbi ti bâ ni pëpe. A ngbâ kâ juska laso.9 Mbeni ye ayeke na yâ ti Sanduku ni pëpe, gï akete tableau ti tênë use+ so Moïse azia ni+ lani na yâ ni na Hoto ti Horeb na ngoi so Jéhovah ate mbele+ na azo ti Israël tongana ala yeke sigi na sese ti Égypte.+10 Na ngoi so aprêtre alondo na yâ ti temple ala sigi, mbinda+ amû yâ ti da ti Jéhovah kue.+11 Aprêtre ni awara lege pëpe ti luti ti sara kua ti ala ndali ti mbinda ni, ndali ti so gloire ti Jéhovah amû yâ ti da ti Jéhovah kue.+12 Na ngoi ni so, Salomon atene: “Jéhovah atene ni yeke duti na yâ ti ndo so avuko pitipiti.+13 Mbi hunzi ti leke mbeni kota da ti gloire na mo, mbeni ndo ti tene mo duti dä lakue.”+14 Na pekoni, gbia atourné lo bâ azo ni na lo komanse ti iri tënë nzoni na ndö ti congrégation ti azo ti Israël kue na ngoi so azo ni kue aluti na nduzu.+15 Lo tene: “Zia a sepela Jéhovah Nzapa ti Israël, lo so amû zendo na yanga ti lo wani na babâ ti mbi David, nga so na lege ti maboko ti lo wani lo sara si ye so lo mû zendo ni asi. Lo tene:16 ‘Ti londo na lango so mbi sigi na azo ti mbi, azo ti Israël, na Égypte, mbi soro pëpe mbeni gbata na popo ti amara ti Israël kue ti leke da kâ si iri ti mbi angbâ dä.+ Me mbi soro David ti komande na ndö ti azo ti mbi, azo ti Israël.’17 Babâ ti mbi David aye lani mingi ti leke mbeni da ndali ti iri ti Jéhovah Nzapa ti Israël.+18 Me Jéhovah atene na babâ ti mbi David, atene: ‘Mo ye mingi ti leke da ndali ti iri ti mbi, nga ye so mo ye ti sara so ayeke nzoni mingi.19 Me mo la mo yeke leke da ni pëpe; molenge ti mo wani so mo yeke dü* ande la ayeke leke da ndali ti iri ti mbi.’+20 Jéhovah asara ye so lo mû zendo ni so, ndali ti so mbi duti na ndö ti trône ti Israël na peko ti babâ ti mbi David, tâ gï tongana ti so Jéhovah amû zendo ni lani. Mbi leke nga da ndali ti iri ti Jéhovah Nzapa ti Israël.+21 Mbi leke mbeni ndo na yâ ti da ni ndali ti Sanduku so tënë ti mbele+ so Jéhovah ate na akotara ti e ayeke na yâ ni, mbele so lo te na ala na ngoi so lo sigi na ala lani na Égypte.”22 Na pekoni, Salomon aluti na gbele gbalaka ti Jéhovah, na devant ti congrégation ti Israël kue, lo yô maboko ti lo na nduzu+23 na lo sambela, lo tene: “Jéhovah Nzapa ti Israël, mbeni Nzapa tongana mo ayeke dä pëpe,+ atâa na yayu kâ wala na sese ge. Mo la mo ngbâ ti bata tënë ti mbele nga mo fa tâ ndoye+ na awakua ti mo so ayeke sara na mo na bê ti ala kue.+24 Mo sara ye alingbi na zendo so mo mû lani na wakua ti mo, babâ ti mbi, David. Mo mû zendo na yanga ti mo wani, na laso mo wani mo sara ye so mo mû zendo ni so.+25 Fadeso, Jéhovah Nzapa ti Israël, sara ye alingbi na zendo so mo mû lani na wakua ti mo, babâ ti mbi, David, tongana mo tene: ‘Tongana amolenge ti mo asara hange na lege so ala mû, na tambelango mbilimbili na gbele mbi tâ gï tongana ti so mo sara, lakue mbeni hale ti mo ayeke duti na gbele mbi na ndö ti trône ti Israël.’+26 Fadeso, pardon, Nzapa ti Israël, zia si ye so mo mû zendo ni na wakua ti mo, babâ ti mbi, David asi biani.27 “Eskê Nzapa ayeke sara biani kodro na ndö ti sese?+ Asingana yayu, même yayu so ayo kâ, si alingbi na mo ape so,+ si da so mbi leke so la alingbi na mo?+28 Jéhovah Nzapa ti mbi, dengi mê na sambela ti mbi wakua ti mo, nga sara nzoni bê na mbi tongana ti so mbi hunda. Mä toto so mbi yeke toto na mo ti mû maboko na mbi nga mä sambela so mbi wakua ti mo mbi yeke tene na gbele mo laso.29 Zia lê ti mo abâ ndo na mbage ti da so bï na lâ, na mbage ti ndo so mo sara tënë ni mo tene: ‘Iri ti mbi ayeke duti ande dä’,+ ti mä sambela so mbi wakua ti mo mbi tourné na mbage ti da so ti tene na mo.+30 Na ngoi so mbi wakua ti mo wala azo ti mo Israël atourné na mbage ti da so ti hunda mo ti sara nzoni bê na e, dengi mê mo mä ni. Zia si, kâ na yayu,+ ndo so mo yeke dä, mo dengi mê mo mä e nga mo pardonné e.+31 “Tongana mbeni zo asara sioni na terê ti mba ti lo, na a hunda lo ti deba terê ti lo,* nga tongana lo ngbâ na gbe ti bä so, na lo gue na gbele gbalaka ti da so,+32 zia si, kâ na yayu, mo mä, mo sara ye nga mo fâ ngbanga ti awakua ti mo na lege so mo tene so tënë ayeke na li ti zo ti sioni so tënë ayeke na li ti lo, si sioni so lo sara akiri na li ti lo wani. Nga, mo tene so tënë ayeke pëpe na li ti zo ti mbilimbili* nga mo futa lo alingbi na mbilimbili ti lo.+33 “Tongana azo ti mo Israël angbâ ti sara siokpari na terê ti mo+ si mbeni wato ahon ala na ngangu, me na pekoni ala kiri na mbage ti mo, ala mû gloire na iri ti mo,+ ala sambela nga ala voro yanga na mo na yâ ti da so ti sara nzoni bê na ala,+34 zia si, kâ na yayu, mo mä azo ti mo, azo ti Israël, na mo pardonné siokpari ti ala, nga mo kiri na ala na ndö ti sese so mo mû na akotara ti ala.+35 “Tongana ala ngbâ ti sara siokpari na terê ti mo+ si lê ti nduzu akanga na ngu-nzapa apika pëpe,+ me na pekoni ala tourné lê ti ala na mbage ti da so ala sambela, ala mû gloire na iri ti mo nga ala ke siokpari ti ala ndali ti so mo bi kamene na lê ti ala,*+36 zia si, kâ na yayu, mo dengi mê mo mä awakua ti mo, azo ti Israël, mo pardonné siokpari ti ala nga mo fa na ala+ nzoni lege so a yeke nzoni ala tambela dä. Mbi ye nga ti tene mo sara si ngu-nzapa akiri apika na ndö ti sese+ so mo mû na azo ti mo ti ga héritage ti ala.37 “Tongana kota nzara atï na yâ ti kodro ni,+ wala sioni kobela so ayeke gbu azo mingi, wala akobe ti yaka ahule hulengo, wala buruma+ agbu akobe ni, wala gbâ ti agbadora amû ndo wala agbadora* so ayeke te aye ti lê ti yaka kue amû ndo, wala tongana awato ti azo ti mo asara camp na terê ti mbeni gbata ti ndo* ni wala mbeni ye ti ngangu asi wala mbeni kobela atï na yâ ti kodro ni,+38 tongaso, na ngoi so mbeni zo wala azo ti mo, azo ti Israël kue, ayôro maboko ti ala na mbage ti da so na ala sambela, ala hunda ti tene mo sara nzoni bê+ na ala (ndali ti so zo oko oko ahinga kä so ayeke na bê ti lo),+39 zia si, kâ na yayu, ndo so mo duti dä,+ mo dengi mê mo mä ala, mo pardonné ala+ nga mo sara mbeni ye. Zia nga si mo futa zo oko oko alingbi na aye kue so lo sara,+ ndali ti so mo hinga ye so ayeke na bê ti lo (gï mo oko la mo hinga tâ ye so ayeke na bê ti azo kue),+40 tongaso si ala kpe mbeto ti mo na yâ ti ngoi kue so ala sara kodro na sese so mo mû na akotara ti e.41 “Nga tongana wande so ayeke pëpe mbeni oko ti azo ti mo Israël alondo na mbeni yongoro kodro aga ndali ti iri ti mo*+42 (ndali ti so tënë ti kota iri ti mo+ nga na ti akpengba ye so mo sara na maboko ti mo ayeke mû ndo), na lo tourné na mbage ti da so lo sambela,43 zia si, kâ na yayu, ndo so mo duti dä,+ mo dengi mê mo mä wande so na mo sara ye kue so lo hunda na mo, tongaso si azo ti sese kue ahinga iri ti mo na ala kpe mbeto ti mo+ tongana ti so azo ti mo Israël ayeke sara. Mbi ye nga si ala hinga so iri ti mo ayeke na ndö ti da so mbi sara so.44 “Tongana mo tokua azo ti mo+ na mbeni ndo ti gue ti sara bira na awato ti ala, na ala tourné lê ti ala na mbage ti gbata so mo soro+ nga na mbage ti da so mbi sara ndali ti iri ti mo,+ na ala sambela+ mo Jéhovah,45 zia si, kâ na yayu, mo dengi mê mo mä sambela ti ala na mo sara nzoni bê na ala tongana ti so ala hunda, nga mo sara si a fâ ngbanga ti ala na lege ni.46 “Tongana ala sara siokpari na terê ti mo (ndali ti so mbeni zo so asara siokpari pëpe ayeke dä pëpe),+ na bê ti mo ason ngangu na terê ti ala, na mo zia ala na maboko ti wato ti ala, nga azo agbu ala ague na ala na ngbâa na mbeni kodro so ayeke nduru wala ayo,+47 me na pekoni na kodro ni kâ,+ li ti ala aga dä na ala kiri na mbage ti mo+ nga ala voro yanga na mo ti sara nzoni bê na ala, ala tene: ‘E sara siokpari nga e sara ye na lege ni pëpe; e sara sioni mingi,’+48 nga tongana kâ na kodro ti awato ti ala so agbu ala na ngbâa, ala kiri na mbage ti mo na bê ti ala kue+ nga na âme* ti ala kue, ala tourné lê ti ala na mbage ti kodro ti ala so mo mû na akotara ti ala, na mbage ti gbata so mo soro nga na mbage ti da so mbi sara ndali ti iri ti mo na ala sambela mo,+49 zia si, kâ na yayu, ndo so mo duti dä,+ mo dengi mê mo mä sambela ti ala nga mo sara nzoni bê na ala tongana ti so ala hunda, nga mo sara si a fâ ngbanga ti ala na lege ni.50 Mbi ye nga si mo pardonné azo ti mo so asara siokpari na terê ti mo, mo pardonné akengo ndia kue so ala sara na terê ti mo. Mo sara si mawa ti ala asara azo so agbu ala, na azo ni ayeke bâ mawa ti ala+51 (ndali ti so ala yeke azo ti mo so ayeke nga ye ti mo+ so mo sigi na ni na Égypte,+ na yâ ti four so a yeke kporo wen dä si aga ngu).+52 Zia si lê ti mo abâ mbi wakua ti mo so mbi hunda mo ti sara nzoni bê na mbi+ nga ti mä azo ti mo Israël na ngoi kue so ala hunda mo*+ ti sara nzoni bê na ala,53 ndali ti so, na popo ti azo ti amara ti sese kue,+ ala la mo, Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, mo zia ala nde ti ga ye ti mo, tâ gï tongana ti so mo tene lani na lege ti wakua ti mo Moïse na ngoi so mo sigi na akotara ti e na Égypte.”54 Gï so Salomon ahunzi ti sambela Jéhovah nga ti hunda ti tene lo sara nzoni bê na ala, lo londo na devant ti gbalaka ti Jéhovah, so lo sara fade agenou dä nga so lo yô maboko ti lo na nduzu.+55 Lo luti na nduzu nga na kota go lo iri tënë nzoni na ndö ti congrégation ti azo ti Israël kue, lo tene:56 “Zia a sepela Jéhovah so amû ndo ti wungo terê na azo ti lo, azo ti Israël, tâ gï tongana ti so lo mû zendo ni lani.+ Anzoni ye kue so lo mû zendo ni na lege ti wakua ti lo Moïse, mbeni oko angbâ senge pëpe.+57 Zia Jéhovah Nzapa ti e aduti na e tongana ti so lo duti lani na akotara ti e.+ Zia si lo zia e pëpe nga lo girisa e pëpe.+58 Zia lo sara si e ye lo na bê ti e kue,+ e sara ye alingbi na aye kue so lo fa, e bata acommandement ti lo, andia ti lo so ayeke fa lege na zo nga na ambela ti lo so lo hunda lani na akotara ti e ti sara ye alingbi na ni.59 Zia si bï na lâ Jéhovah Nzapa ti e agirisa pëpe atënë so mbi tene ti voro yanga na lo ti sara nzoni bê na e, tongaso si lâ oko oko Jéhovah afâ ngbanga ti mbi wakua ti lo nga na azo ti lo, azo ti Israël, na lege ni,60 si azo ti sese kue ahinga so Jéhovah la ayeke tâ Nzapa,+ mbeni nde ayeke dä pëpe.+61 Zia si ala duti be-ta-zo*+ na Jéhovah Nzapa ti e: Ala sara ye alingbi na andia ti lo nga na acommandement ti lo tongana ti so ala sara juska laso.”62 Gbia na azo ti Israël kue amû gbâ ti asandaga na gbele Jéhovah.+63 Salomon amû asandaga ti beoko+ na Jéhovah: lo mû abagara 22 000 nga na ataba 120 000. A yeke tongaso si gbia na azo ti Israël kue asara matanga ti mungo da ni na Jéhovah.+64 Na lango ni so, a lingbi gbia asara si lê ti lacour so ayeke na devant ti da ti Jéhovah aduti nzoni-kue, ndali ti so kâ la lo yeke mû asandaga so a zö ni agbi kue, asandaga ti lê ti kobe nga na mafuta ti anyama ti asandaga ti beoko. Lo sara tongaso ndali ti so gbalaka ti cuivre+ so ayeke na gbele Jéhovah so ayeke kete mingi, na a lingbi pëpe ti mû na ndö ni asandaga so a zö ni agbi kue, asandaga ti lê ti kobe nga na mafuta+ ti anyama ti asandaga ti beoko.65 Na ngoi ni so, Salomon na azo ti Israël kue, mbeni kota congrégation, asara matanga+ na gbele Jéhovah Nzapa ti e. Ala londo na Lebo-Hamath* juska na ndo so ayeke na terê ti Popo-hoto* ti Égypte+ si ala ga. Ala sara matanga ni na yâ ti lango 7 nga ala kiri asara mbeni matanga ni lango 7; tongaso matanga ni kue aninga lango 14.66 Na ndade ni,* lo zia azo ni ti gue. Ala iri tufa na ndö ti gbia, na pekoni, ala kiri na yanga-da ti ala na ngia. Terê ti ala anzere mingi nga bê ti ala ayeke na ngia ndali ti anzoni ye kue+ so Jéhovah asara na wakua ti lo David nga na azo ti lo, Israël.


text: 2 Amolenge ti mbi so mbi ndoye ala mingi, mbi yeke sû aye so na mbeti na ala si ala tï pëpe na yâ ti mbeni siokpari. Me, tongana a si so mbeni zo atï na yâ ti mbeni siokpari, e yeke na mbeni zo ti mungo maboko* so ayeke na terê ti Babâ ni. A yeke Jésus Christ,+ zo ti mbilimbili.+2 Lo yeke sandaga+ so amû lege ti leke songo na popo ti zo na Nzapa, sandaga ndali ti asiokpari ti e.+ Na gï ndali ti asiokpari ti e pëpe, me nga ndali ti asiokpari ti azo ti dunia kue.+3 A yeke na lege so la si e hinga so e hinga lo: tongana e ngbâ ti bata acommandement ti lo.4 Zo so atene: “Mbi hinga lo,” me lo yeke bata acommandement ti lo pëpe, zo ni so ayeke zo ti mvene na tâ tënë ayeke na yâ ti lo pëpe.5 Me zo kue so abata tënë ti lo, biani a sara si ndoye ti Nzapa aga mbilimbili-kue na yâ ti zo so.+ A yeke tongaso la si e hinga so e yeke beoko na lo.+6 Zo so atene ni ngbâ beoko na lo, a yeke ngbanga ti lo ti ngbâ ti tambela gï tongana ti so lo tambela giriri.+7 Ala so mbi ndoye ala mingi, mbi yeke sû na ala mbeni fini commandement pëpe, me mbeni ngbene commandement so ala wara ni ngbene ye na tongo nda ni.+ Ngbene commandement so ayeke tënë so ala mä lani awe.8 Me nga, mbi yeke sû na ala mbeni fini commandement so ayeke tâ tënë na ndö ti lo nga na ndö ti ala, ndali ti so bingo angbâ ti hon, na tâ lumière ayeke su+ fadeso awe.9 Zo so atene ni yeke na yâ ti lumière, me lo ke+ ita ti lo, lo ngbâ na yâ ti bingo.+10 Zo so andoye ita ti lo angbâ na yâ ti lumière,+ na mbeni ye ti tene zo apika gere ti lo dä ayeke na yâ ti lo pëpe.11 Me zo so ake ita ti lo ayeke na yâ ti bingo na lo yeke tambela na yâ ti bingo,+ nga lo hinga ndo so lo yeke gue dä pëpe+ ndali ti so bingo avuko lê ti lo awe.12 Amolenge so mbi ndoye ala mingi, mbi yeke sû mbeti so na ala ndali ti so a pardonné siokpari ti ala awe ngbanga ti iri ti lo.+13 Mbi yeke sû mbeti so na ala, ababâ, ngbanga ti so ala hinga lo so ayeke dä na tongo nda ni. Mbi yeke sû mbeti so na ala, amaseka-koli, ngbanga ti so ala hon Zo ti sioni+ na ngangu awe. Amolenge so mbi ndoye ala mingi, mbi sû mbeti na ala ngbanga ti so ala hinga Babâ ni awe.+14 Mbi sû mbeti na ala, ababâ, ngbanga ti so ala hinga lo so ayeke dä na tongo nda ni. Mbi sû mbeti na ala, amaseka-koli, ngbanga ti so ala kpengba,+ tënë ti Nzapa angbâ na yâ ti bê ti ala,+ na ala hon Zo ti sioni na ngangu awe.+15 Ala ndoye dunia so pëpe wala aye so ayeke na yâ ti dunia so.+ Tongana mbeni zo andoye dunia so, ndoye ti Babâ ni ayeke na yâ ti lo pëpe,+16 ngbanga ti so ye kue so ayeke na yâ ti dunia so, so ti tene nzara ti mitele,+ nzara ti lê+ na sarango baba ti akungba so zo ayeke na ni, alondo na Babâ ni pëpe, me a londo na dunia so.17 Nga, dunia so angbâ ti hon nga na nzara ti lo kue.+ Me zo so asara ye so bê ti Nzapa aye, lo ngbâ lakue lakue.+18 Amolenge so mbi ndoye ala mingi, so ayeke ndangba ngbonga ni la. Legeoko tongana ti so ala mä so wato-ti-Christ ayeke ga,+ même fadeso awato-ti-Christ mingi aga awe.+ Ni la, e hinga so a yeke ndangba ngbonga ni la.19 Azo so alondo lani na popo ti e si ala sigi, me ala yeke lani ti e pëpe.+ Tongana ala yeke lani ti e, ka ala ngbâ na popo ti e. Me ala londo na popo ti e ala sigi si a lingbi ti bâ polele so azo kue la si ayeke ti e pëpe.+20 Me ti ala, a yeke zo so ayeke nzoni-kue la si asoro* ala,+ na ala kue ala hinga ye.21 Mbi sû mbeti so na ala, na mbi sû ni pëpe ndali ti so ala hinga tâ tënë pëpe,+ me ndali ti so ala hinga ni, nga ndali ti so mvene oko alondo na yâ ti tâ tënë pëpe.+22 Zo ti mvene ni ayeke zo wa? A yeke lo so ake so Jésus ayeke Christ.+ So wato-ti-Christ+ ni la, zo so ake Babâ ni nga na Molenge ni.23 Zo kue so ake Molenge ni, lo yeke beoko na Babâ ni nga pëpe.+ Me zo kue so atene ni hinga Molenge ni,+ lo yeke beoko na Babâ ni nga.+24 Ti ala, zia ye so ala mä na tongo nda ni angbâ na yâ ti bê ti ala.+ Tongana ye so ala mä na tongo nda ni angbâ na yâ ti bê ti ala, ala yeke ngbâ ande beoko na Molenge ni nga beoko na Babâ ni.25 Nga, ye so lo wani lo mû zendo ni na e ayeke so: fini ti lakue lakue.+26 Mbi sû aye so na ala na ndö ti azo so ayeke tara ti handa ala.27 Ti ala, sorongo so a soro na ala angbâ na ala.+ Ala yeke na bezoin ti mbeni zo ti fa ye na ala pëpe. Legeoko tongana ti so sorongo ala ni afa ye na ala na ndö ti aye kue,+ na a yeke tâ tënë nga a yeke mvene pëpe, gï tongana ti so a fa ye na ala, zia ala ngbâ ti duti beoko na lo.+28 Fadeso, amolenge so mbi ndoye ala mingi, zia ala ngbâ ti duti beoko na lo tongaso si, tongana lo fa terê ti lo na gigi, e lingbi ti sara tënë na kamene pëpe+ nga a kangbi e na lo na kamene na lê ti e pëpe na ngoi so lo yeke duti dä.29 Tongana ala hinga so lo yeke mbilimbili, ala hinga nga so lo la si lo dü azo kue so angbâ ti sara ye ti mbilimbili.+


text: 4 Awa ti angbâa, ala sara lakue ye so ayeke mbilimbili nga na lege ni na angbâa ti ala, ndali ti so ala hinga so ala nga kue ala yeke na mbeni Wa ti ala na yayu.+2 Ala ngbâ lakue ti sambela.+ Na ndö ti tënë ti sambela ni, zia lê ti ala angbâ na zingo ni na ala kiri singila.+3 Na oko ngoi ni ala sambela nga ndali ti e+ si Nzapa azi mbeni yanga-da na e ti fa tënë ni nga ti fa na azo tënë ti Nzapa so lo honde ndani, tënë so andu Christ, so ndali ni si mbi yeke na yâ ti chaîne,+4 tongaso si mbi fa tënë ni polele tongana ti so a lingbi mbi fa ni na azo.5 Ala ngbâ lakue ti sara ye na ndara na mbage ti azo so ayeke na gigi, na sarango kusala nzoni na ngoi ti ala.*+6 Zia lakue tënë ti yanga ti ala aduti nzoni, ala zia ingo dä,+ si ala hinga tongana nyen la a lingbi ala kiri tënë na zo oko oko.+7 Tychique,+ ita ti mbi so mbi ndoye lo mingi, wakua be-ta-zo nga mba ti mbi ngbâa na yâ ti Seigneur, ayeke fa ande na ala tënë ti aye kue so asi na mbi.8 Mbi yeke tokua lo na ala ti tene ala hinga ye so asi na e nga ti tene lo dë bê ti ala.9 Lo yeke gue legeoko na Onésime,+ ita ti mbi so ayeke be-ta-zo nga so mbi ndoye lo mingi, lo so lo yeke ti ala kâ. Aita so ayeke fa ande na ala aye kue so asi ge.10 Aristarque,+ mba ti mbi so a bi mbi na lo na kanga, atokua bara na ala; Marc,+ fami ti Barnabas, abara ala nga (lo la si a mû lani yanga na ala ndali ti lo a tene: tongana lo si na ala kâ, ala yamba lo+ nzoni so),11 na Jésus, so a iri lo Justus; ala so ayeke ti azo so afâ ganza. Gï ala so la si ayeke amba ti mbi wakua ndali ti Royaume ti Nzapa, na a yeke ala la si aga azo so akpengba mbi mingi.*12 Épaphras,+ lo so lo yeke ti ala kâ, mbeni ngbâa ti Christ Jésus, atokua bara na ala. Lakue lo yeke tiri ngangu ndali ti ala na yâ ti asambela ti lo ti tene na nda ni ala ga azo so akpengba kue awe nga so amä na bê ngangu na ye kue so bê ti Nzapa aye.13 Mbi yeke tene nzoni tënë ti lo, so lo yeke sara kua ngangu mingi ndali ti ala, ndali ti azo so ayeke na Laodicée nga na ala so ayeke na Hiérapolis.14 Luc,+ docteur so e ndoye lo mingi, atokua bara na ala, Démas+ kue abara ala.15 Ala bara na mbi aita ti Laodicée, ala bara nga ita-wali Nymphas nga na congrégation so ayeke na da ti lo.+16 Tongana ala diko mbeti so na popo ti ala awe, ala leke si a diko ni+ nga na yâ ti congrégation ti aita ti Laodicée, ala diko nga mbeni mbeti ni so ayeke ti Laodicée so.17 Nga, ala tene tënë so na Archippe,+ ala tene: “Mo zia bê ti mo na ndö ti kusala so mo yeda ti wara ni na yâ ti Seigneur, si mo sara ni a hunzi.”18 So bara ti mbi Paul la, so mbi wani mbi sû na maboko ti mbi.+ Ala bi bê ti ala lakue na achaîne+ so mbi yeke na yâ ni so. Kota nzobe ti Nzapa aduti na ala.


text:
CHAPITRE 40
Mbeni tapande na ndo ti tënë ti pardon
MBENI WALI SO AYEKE WASIOKPARI ATUKU MAFUTA NA GERE TI JÉSUS
A HAKA PARDON NA ZINGO BON NA LI TI MBENI ZO
Ndali ti so bê ti ala ayeke nde nde, azo ayeke sara ye lani nde nde na gbele aye so Jésus atene na lo sara. A bâ ni polele na ngoi so Jésus ague na yâ ti mbeni da na Galilée. Mbeni Farizien so iri ti lo ayeke Simon atisa Jésus ti ga ti te ye na da ti lo. Peut-être lo ye lani ti bâ mbilimbili zo so ayeke sara amiracle so. Me, teti so Jésus abâ tisango ndo ni so tongana mbeni lege so azi na lo ti fa tënë, lo yeda, tongana ti so lo yeda lani na tisango ndo ti gue ti te ye legeoko na azo ti rongo nginza ti impôt nga na awasiokpari.
Me, a yamba Jésus tongana ti so a yeke yamba lani na agene ape. Poussière ayeke mingi na ando ti lege na Palestine. Ni la, na peko ti tambela, gere ti zo ayeke chauffé nga ayeke mû saleté. Tongaso, mingi na ngoi ni kâ, tongana gene aga, a yeke sukula ka gere ti lo na dede ngu. Me a sara ni na Jésus ape. Même azo ni asu ngbangba ti lo ape, tongana ti so a yeke sara ka ni ti yamba na agene. Mbeni ye ni ayeke tukungo mafuta na li ti gene ni, ti fa nzoni bê so ala yeke na ni na mbage ti lo. So kue a sara nga ni na Jésus ape. A yamba tâ lo nzoni la?
Fadeso, a komanse ti ga na kobe na agene so ayeke na tere ti table ti tengo ye ni. Tongana azo ayeke te ye, mbeni wali, so a tisa nga lo ape, alï na yâ ti da ni. Lo yeke mbeni zo “so azo ahinga lo na yâ ti gbata ni tongana wasiokpari”. (Luc 7:37). Ti tâ tënë ni, e kue e yeke awasiokpari. Me ti wali ni so, âmanke lo yeke sara ka ye ti kirikiri mingi, peut-être lo yeke lani mbeni wali-ndumba. Âmanke lo mä ambeni fango ye ti Jésus awe, na tapande, tisango ndo so lo mû na azo so kungba ane ala ti ga na mbage ti lo, si ala wara dengo bê (Matthieu 11:28, 29). Peut-être a yeke atënë so Jésus atene nga na aye so lo sara la apusu wali so ti gi ti ga na mbage ti Jésus.
Lo ga na tere ti table ni na mbage ti peko ti Jésus na lo kuku na tere ti gere ti lo, lo komanse ti toto. Angu ti lê ti lo atï na ndo ti gere ti Jésus na lo essuyé ni na kuä ti li ti lo. Lo embrassé gere ti Jésus na lo tuku mafuta so lo ga na ni na ndo ni. Bê ti Simon ason tongana lo bâ ye ni so. Lo yeke tene na yâ ti bê ti lo, lo tene: “Tongana koli so ayeke prophète, ka lo yeke hinga zo so ayeke ndu lo so, lo yeke hinga so wali so ayeke wasiokpari.”—Luc 7:39.
Me teti so Jésus ahinga ye so lo yeke pensé so, lo tene na Simon ni, lo tene: “Simon, mbi yeke na mbeni tënë ti tene na mo.” Na Simon angbâ atene: “Maître, tene tënë ni!” Jésus angbâ atene: “Bon ti mbeni zo ayeke na li ti akoli use. Bon ti oko ayeke denier 500, me ti mbeni ayeke denier 50. Tongana ala yeke na ye ti futa na ni ape, na nzoni bê, lo zi bon ni na li ti ala use kue. Tongaso, na popo ti ala use so, zo wa la ayeke ye wa ti bon ni mingi?” Peut-être, Simon atene nga gi tongaso atene: “Mbi pensé a yeke lo so bon ti lo ni ayeke mingi si wa ti bon ni azi ni so.”—Luc 7:40-43.
Jésus ayeda. Na pekoni, Jésus abâ ndo na mbage ti wali ni na lo tene na Simon, lo tene: “Mo bâ wali so? Mbi lï na da ti mo, me mo mû na mbi ngu ti sukula na gere ti mbi ape. Me wali so amouillé gere ti mbi na ngu ti lê ti lo, na lo essuyé ni na kuä ti li ti lo. Mo su ngbangba ti mbi ape. Me wali so, ngbene ye so mbi lï na da so, lo zia pëpe ti embrassé gere ti mbi. Mo tuku mafuta na li ti mbi ape, me wali so atuku mafuta so afun pendere na gere ti mbi.” Jésus abâ so wali ni asara ye so afa biani so lo ye ti changé asioni sarango ye ti lo. Ni la, Jésus atene na nda ni lo tene: “Mbi tene na mo, atâa so siokpari ti lo ayeke mingi, a pardonné ni kue awe ngbanga ti so lo ye zo mingi. Me zo so a pardonné siokpari ti lo kue ape, me gi kete, lo ye zo mingi ape.”—Luc 7:44-47.
Jésus ayeke kanga lê na ndo ti sarango ye ti kirikiri la ape. Nde na so, lo yeke fa nzoni bê na mbage ti azo so, na mbeni ngoi, asara akota siokpari, me so na pekoni ala fa so ala ye ti changé na ti ga ti wara dengo bê na mbage ti Christ. Wali ni adoit ti wara dengo bê lani na ngoi so Jésus atene na lo, a tene: “A pardonné siokpari ti mo awe . . . Mabe ti mo asö mo awe. Mo gue na siriri.”—Luc 7:48, 50.


text:
CHAPITRE OMENE
Lo zi bê ti lo na Nzapa na yâ ti sambela
1, 2. (a) Nyen la asara si Hanna ayeke na yâ ti mawa na ngoi so lo yeke leke tere ndali ti mbeni tambela? (b) Mbaï ti Hanna afa nyen na e?
HANNA ayeke leke tere ndali ti mbeni tambela, na lo sara kue ti tene li ti lo angbâ gi na ndo ni. Azo kue adoit ti duti na ngia na ngoi ni so. Ngu oko oko koli ti lo, Elkana, ayeke mû ka lo na sewa ni kue ti gue na Silo ti voro Jéhovah na yâ ti tabernacle kâ. Jéhovah aye si ngoi ni so aduti ngoi ti ngia. (Diko Deutéronome 16:15.) Kite ayeke pëpe so, ngbene ye na kete ti lo, Hanna ayeke na ngia na angoi ni so. Me ti ndembe so aye aga nde na lo.
2 Hanna ayeke na pasa ti wara mbeni koli so aye lo mingi. Me Elkana ayeke nga na mbeni wali nde. Iri ti lo ayeke Peninna. Ti bê ti Peninna, lo ye si gigi akpengba na Hanna. Ni la, lakue na ngoi ti matanga so, lo yeke wara ka lege ti son bê ti Hanna. Lo sara ni tongana nyen? Ka ti Hanna, mabe ti lo amû maboko na lo tongana nyen ti kanga bê na yâ ti akpale ti lo ni? Tongana mo nga kue mo yeke na yâ ti mbeni kpale so azia vundu na bê ti mo, mbaï ti Hanna so ayeke mû ande maboko na mo mingi.
“Teti nyen mo yeke na vundu?”
3, 4. (a) Akpale use so Hanna ayeke na ni ayeke so wa? (b) Akpale ni so ane na ndo ti lo ngbanga ti nyen?
3 Bible afa so Hanna ayeke na akota kpale use. Kozo kpale ni, so lo lingbi ti sara ye mingi na ndo ni ape, ayeke so koli ti lo amû wali use, na sambâ ti lo aye lo oko ape. Use kpale ni ayeke so lo dü ape, na lo lingbi ti sara ye oko ape. Mara ti kpale tongaso ayeke ngangu na wali kue so aye ti wara molenge si lo wara ni ape; me na ngoi ti Hanna nga na yâ ti ngobo ti kodoro ti lo, a ga na kota vundu. Senge ape, ngbanga ti so sewa oko oko kue aye ti dü molenge si iri ti ala angbâ na ndo ti sese. Ni la, dungo molenge ape ayeke mbeni zonga wala mbeni ye ti kamene.
4 Tongana a yeke ndali ti Peninna ape, ka Hanna alingbi fade ti hon ndo ti kpale ti lo ni. So lani akoli ayeke mû awali mingi ayeke sara nzoni na sewa ni ape, teti so mbanda, papa na songo bê ayeke manke ka ape. Sarango ye tongaso ayeke tâ nde na ti mariage so koli ni amû gi wali oko tongana ti so Nzapa aleke lani na yâ ti yaka ti Eden (Gen. 2:24). Ni la, Bible afa tâ tongana nyen mungo wali mingi ayeke sioni, na ye so asi na yâ ti sewa ti Elkana afa ni mbilimbili.
5. (a) Peninna aye si Hanna aduti na mawa ngbanga ti nyen? (b) Peninna asara ni tongana nyen?
5 Elkana aye Hanna mingi ahon Peninna. Ambeni mbeti ti aJuif atene so âmanke Hanna ayeke kozo wali ni, na Peninna aga ti lo ambeni ngu na pekoni. Me atâa tënë ni ayeke so wa, Peninna asara bê na tere ti Hanna mingi. Tongaso lo yeke gi alege nde nde ti son tâ yâ ti bê ti sambâ ti lo ni. Peninna ahon Hanna na lege so yâ ti lo akanga ape. Lo dü amolenge na peko ti tere, na lakue tongana lo dü mbeni, lo fa so ni la. Lo yeke bâ mawa ti Hanna ape nga lo gi ti dë bê ti lo ape. Ahon so, lo kiri lo kpo gi place so ason Hanna ni. Bible atene so Peninna ayeke gi yanga ti Hanna ahon ndo ni ti tene “ngonzo agbu lo”, wala ti son yâ ti bê ti lo (1 Sam. 1:6). Lo sara ni na mbana ti son bê ti Hanna, na a yeke ye so asi la.
6, 7. (a) Atâa so Elkana asara kue ti dë bê ti lo, ndali ti nyen Hanna ake ti fa nda ti kpale ti lo kue na lo? (b) So Hanna adü ape so, a ye ti fa so lo nzere na lê ti Jéhovah ape? Nyen la afa ni nyen? (Bâ kete tënë na gbe ni.)
6 Ngoi so Peninna ayeke ku ni kungo ayeke ngoi ti guengo na Silo. Na gbâ ti amolenge ti Peninna (ati koli ni na ati wali ni), Elkana ayeke mû ka na ala oko oko mbage ti sacrifice so ala mû na Jéhovah. Me Hanna, so ayeke ti lo na molenge ape, ayeke wara gi ti ti lo. A sara si Peninna abâ so Hanna ayeke ye oko na lo ape. Mawa ahon ndo ti Hanna si lo yeke toto nga si nzara ti kobe asigigi na yâ ti lo. Elkana abâ so wali ti lo Hanna ayeke na yâ ti vundu si lo te ye ape, tongaso lo gi ti dë bê ti lo, lo tene: “Teti nyen mo toto? teti nyen mo te kobe pëpe? teti nyen mo yeke na vundu? mbi yeke nzoni na lê ti mo ahon amolenge bale-oko pëpe?”—1 Sam. 1:4-8.
7 Nzoni ye so Elkana asara ayeke so lo bâ so vundu ti Hanna ni ayeke ndali ti so lo dü ape, na a nzere na Hanna mingi ti bâ so koli ti lo aye lo. * Me Elkana azi yanga na ndo ti sioni fason ti Peninna ape, na nga mbaï ni afa pëpe so Hanna asara tënë ni na lo. Âmanke Hanna apensé so tongana ni sara tënë ni, a yeke ga na kpale na ni, teti Elkana alingbi ti changé ye oko dä ape. Tongana lo sara tënë ni, peut-être Peninna ayeke zere lo encore mingi, nga amolenge na azo ti kua ti Peninna ayeke mû peko ti lo. Ye so ayeke sara ande si Hanna ayeke bâ tere ti lo tongana mbeni wande na yâ ti da ti lo wani.
Hanna agi dengo bê na mbage ti Jéhovah na ngoi so a sara sioni na lo na yanga-da
8. Tongana azo asara ye na mo na lege ni ape, ngbanga ti nyen a yeke ye ti dengo bê ti hinga so Jéhovah ayeke Nzapa ti mbilimbili?
8 Atâa Elkana ahinga tënë ni kue wala pëpe, ye so Peninna asara so ahon na lê ti Jéhovah Nzapa ape. Bible afa so lo bâ ye ni kue. Ni la, azo so na lê ti ala sarango bê na tere ti amba ti ala, nga kengo amba ti ala ayeke sioni na lê ti ala ape, zia si ala sara hange. Me ti ala so tënë ayeke na li ti ala ape nga so aye siriri, tongana Hanna, bê ti ala ayeke dë ti hinga so Nzapa ti mbilimbili ayeke leke akpale kue na tâ ngoi ni nga tongana ti so lo ye (Diko Deuteronome 32:4.) Peut-être Hanna ahinga tënë so, teti a yeke na mbage ti Jéhovah la si lo gi mungo maboko.
“Lê ti lo ayeke na vundu mbeni pëpe”
9. Hanna ahinga ye so sambâ ti lo ayeke sara ande, me lo yeda ti gue na tambela ni. Ye so afa nyen na e?
9 Na yanga ti ndapre, sewa ti Elkana kue ayeke leke tere ti gue na tambela ni, même amolenge kue. Ala yeke tambela ande kilomètre 30 ti si na Silo na ala yeke hon na yâ ti hoto ti Éphraïm. * A yeke ninga lango oko wala use. Hanna ahinga ye so sambâ ti lo ayeke sara ande. Me lo ngbâ na yanga-da ape. Na sarango tongaso lo zia mbeni pendere tapande na awakua ti Nzapa kue. Ni la, a yeke lege ti ndara pëpe ti zia si sarango ye ti ambeni zo akanga lege na e ti voro Nzapa. Tongana e zia si azo akanga lege na e ti voro Nzapa, e yeke wara pëpe aye ti nzoni so ayeke kpengba e ti gbu ngangu.
10, 11. (a) Hanna ague na tabernacle ti sara nyen kâ? (b) Hanna azi bê ti lo na Babâ ti lo ti yayu na yâ ti sambela, lo tene nyen?
10 Fadeso, sewa ti Elkana asi nduru na Silo na peko ti so ala tambela aninga na ndo ti lege so ahon na yâ ti hoto so pupu aya dä mingi. Silo ni la kâ so na ndo ti mbeni kete hoto so ambeni kota hoto angoro ni. Na ngoi so ala yeke pusu nduru na ni, peut-être Hanna ayeke pensé ngangu na ye so lo yeke tene ande na Jéhovah na yâ ti sambela. Tongana ala si awe, ala duti ala te kobe. Gi so lo wara lege ni awe, Hanna agboto tere ti lo na lo gue lo si na tabernacle ti Jéhovah. Kota prêtre Éli ayeke kâ, lo duti na yanga ni. Bê ti Hanna ayeke gi na ndo ti Nzapa ti lo, lo yeke sambela lo. Ge na tabernacle ni, lo hinga so zo ti mango lo ayeke dä. Tongana ambeni zo ahinga pasi so lo yeke bâ so ape, Babâ ti lo na yayu kâ ahinga ti lo ni. Vundu ti lo ni asi yâ ti bê ti lo na lo tï na toto.
11 So Hanna ayeke sara tënë na Jéhovah na yâ ti bê ti lo, toto ni ayeke yengi lo. Yanga ti lo ayeke dö dongo na ngoi so lo yeke fa vundu ti lo na Nzapa. Lo sambela aninga. Lo yeke fa tënë ti bê ti lo kue na Babâ ti lo. Lo hunda ti tene Jéhovah asara si lo dü molenge. Me gi so ape, lo ye nga ti mû na Jéhovah ye so lo lingbi ti mû na lo. Tongaso, lo deba, lo tene tongana ni dü molenge ti koli, ni yeke mû molenge ni so na Jéhovah ti sara kua ti lo na yâ ti gigi ti lo kue.—1 Sam. 1:9-11.
12. Tapande ti Hanna afa na e nyen na ndo ti tënë ti sambela?
12 Na lege so, Hanna azia mbeni tapande na awakua ti Nzapa kue so ayeke sambela lo. Na nzobe, Jéhovah ahunda na awakua ti lo ti fa tënë ti bê ti ala na lo, sân mbeto. Ala lingbi ti fa agingo bê ti ala na lo tongana ti so mbeni molenge ayeke sara na babâ ti lo so aye lo. (Diko Psaume 62:9; 1 aThessalonicien 5: 17.) Nzapa apusu bazengele Pierre ti sara na mbeti atënë ti dengo bê so, so andu sambela, lo tene: “Ala bi agingo bê ti ala kue na ndo ti lo, ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo na ndo ti ala.”—1 Pi. 5:7.
13, 14. (a) Pensé wa la, so ayeke na lege ni ape, Éli ayeke na ni na ndo ti Hanna? (b) Kiringo tënë ti Hanna ayeke pendere tapande ndali ti e ngbanga ti nyen?
13 Ti azo, ala yeke bâ mawa ti amba ti ala tongana ti Jéhovah ape. Na ngoi so Hanna ayeke toto na lo yeke sambela, go ti mbeni zo aga afâ yâ ti sambela ti lo. Kota Prêtre Éli la ayeke sara tënë na lo so, depuis la lo yeke bâ Hanna. Lo tene: “[Lawa] si fade mo zia ti nyon? A lingbi mo zia vin ti mo.” Lo bâ fade yanga ti Hanna so ayeke dö dongo, lo mä fade toto ti lo nga lo bâ sarango ye ti lo. Ahon ti hunda na lo nyen la lo yeke toto tongaso so, lo huru hio lo tene so Hanna anyon awe.—1 Sam. 1:12-14.
14 Mara ti tënë tongaso, so ayeke tâ tënë ape, adoit ti sara Hanna nzoni ti kete ape, mbilimbili tongana a sigigi na yanga ti mbeni kota zo tongana Éli. Me atâa so kue, lo kiri lo zia mbeni pendere tapande na e. Hanna azia si wokongo ti mbeni zo akanga lege na lo ape ti sara na Jéhovah. Na lege so ane zo, lo kiri tënë na Éli na lo fa na lo akpale ti lo ni. Peut-être Éli abâ so tënë ti lo ni ayeke na lege ni ape, tongaso lo kiri tënë yeke na lo, lo tene: “Gue na siriri, na Nzapa ti Israël amû na mo ye so mo hunda Lo dä.”—1 Sam. 1:15-17.
15, 16. (a) So Hanna aga na yâ ti tabernacle ti Nzapa, lo zi bê ti lo kue na Jéhovah, asara nyen na ndo ti lo? (b) Tongana vundu ahon ndo ti e, e yeke sara ye tongana Hanna tongana nyen?
15 So Hanna aga na yâ ti tabernacle ti Nzapa, lo zi bê ti lo kue na Jéhovah, asara nyen na ndo ti lo? Mbaï ni atene: “Wali ni ague ti lo, lo te kobe, na lê ti lo ayeke na vundu mbeni pëpe.” (1 Sam. 1:18). Bê ti Hanna adë. E lingbi ti tene so lo yô vundu ti lo so ane na ndo ti lo tongana mbeni nengo kungba, lo zia ni na ndogo ti Babâ ti lo ti yayu, lo so ndogo ti lo akono na ayeke na ngangu ahon ti Hanna wani. (Diko Psaume 55:23.) Biani, mbeni kpale ti ne mingi na lê ti Jéhovah ayeke dä? Oko ape!
16 Tongana mbeni ye asara vundu na e mingi, si ane na ndo ti e ngangu, zia si e sara ye tongana Hanna, e zi bê ti e kue na Jéhovah, lo so Bible airi lo, atene, ‘Lo so amä sambela’. (Ps 65:3). Tongana e sambela Jéhovah na mabe, e nga kue e yeke bâ so vundu ti e ayeke hon, na “siriri ti Nzapa so ahon ndo ti bibe kue” amû place ni.—aPhil. 4:6, 7.
“Mbeni tênë tongana Nzapa ti e ayeke pëpe”
17, 18. (a) Nyen la Elkana asara so afa so lo ke bä ti Hanna ape? (b) Ye wa la Peninna alingbi ti sara encore ape na ndo ti Hanna?
17 Na ndade ni, na ndapre, Hanna na Elkana akiri ague na tabernacle ni. Âmanke lo sara tënë ti dengo bä ti lo ni na koli ti lo awe, teti so Ndia so Nzapa amû na Moïse atene so koli ni ayeke na droit ti ke bä so wali ti lo adë sân ti sara tënë ni na koli ti lo ni kozo (Nom. 30:10-15). Me Elkana, so aye tënë ti Jéhovah, ake ni ape. Nde na so, lo na Hanna avoro Jéhovah na yâ ti tabernacle ni, si na pekoni ala kiri na yanga-da.
18 Na ngoi wa la si Peninna abâ so gingo yanga ti lo ni asara ye oko na ndo ti Hanna encore ape? Bible afa ni ape. Me tënë ‘lê ti lo ayeke na vundu mbeni pëpe’ afa so tâ gi na peko ti lisoro ti lo na Éli ni, vundu ti Hanna ahon kue na lo yeke fadeso gi na ngia. Atâa nyen, Peninna abâ so zerengo ndo ti lo ni asara ye oko fadeso na ndo ti Hanna ape, na Bible adi iri ti lo encore ape.
19. (a) Nzoni ye wa la asi na Hanna? (b) Hanna asara nyen ti fa so lo hinga zo so ayeke na gunda ti nzoni ye ni so?
19 Anze ayeke hon, anze ayeke hon. Mo ye ti bâ! Hanna amë ngo! Siriri ti bê so lo yeke na ni ague aga kota ngia. Tere ti lo anzere mingi, me lo girisa lâ oko ape zo so asara si lo më ngo so. Tongana lo dü molenge ni, lo iri lo Samuel, so ti tene “Iri ti Nzapa.” Iri so alingbi tâ na ni, teti so Hanna airi ndo lani na Jéhovah. Na ngu ni so, tongana sewa ti Elkana ague na Silo, Hanna angbâ ti lo na yanga-da, lo na molenge ni. Lo sara tongaso teti ngu ota, juska lo zi molenge ni na me. Fadeso, lo kanga bê ti ku na lango so lo yeke kangbi tere na molenge ni so lo ye lo mingi so.
20. Hanna na Elkana asara ye ague oko na bä so ala dë na Jéhovah tongana nyen?
20 A doit ti duti lani ngangu na Hanna ti kangbi tere na molenge ti lo ni. Lo hinga so a yeke bata ande Samuel nzoni na Silo ni, na peut-être ambeni wali so ayeke sara kua kâ la ayeke bâ lege ti lo ande. Me, molenge ti lo ni ade kete mingi, na mama wa la ayeke yeda ti kangbi na molenge ti lo? Atâa so kue, Hanna na Elkana ague na molenge ni na singila na bê, me na bê use ape. Ala mû sandaga na Nzapa na yâ ti tabernacle ni, na pekoni awe, ala fa Samuel na Éli. Ala dabe ti lo na bä so Hanna adë ge na tabernacle ni a sara ambeni ngu awe.
21. Sambela ti Hanna afa kota ti mabe ti lo tongana nyen? (Bâ nga encadré “ Apendere sambela use.”)
21 Na pekoni, Hanna asambela Jéhovah, na Nzapa abâ so a lingbi a yôro ni na yâ ti Mbeti ti lo. E wara ni na 1 Samuel 2:1-10. Na ngoi so mo yeke diko ni, mo yeke bâ so atënë ti Hanna oko oko kue afa kota mabe so lo yeke na ni. Lo sepela lege so Jéhovah asara kusala pendere mingi na ngangu ti lo. Lo tene so zo ti lingbi na Jéhovah ayeke dä pëpe. Jéhovah ayeke na ngangu ti sara si azo ti baba akiri na gbe ni, ti iri tënë nzoni na ndo ti azo so abâ pasi, ti zi fini ti zo wala même ti zi zo na lê ti kuâ. Lo gonda Babâ ti lo ndali ti so gi lo oko la lo yeke nzoni-kue, lo yeke mbilimbili nga lo yeke be-ta-zo. Biani, a yeke senge ape si Hanna atene, “Mbeni tênë tongana Nzapa ti e ayeke pëpe.” Zo alingbi ti zia bê ti lo kue na Jéhovah, lo yeke changé pëpe. Nga, azo kue so ayeke bâ pasi alingbi ti kpe na mbage ti lo si lo bata ala.
22, 23. (a) Nyen la apusu e ti tene so tongana Samuel ayeke kono, lo hinga so babâ na mama ti lo aye lo? (b) Jéhovah akiri airi tënë nzoni na ndo ti Hanna tongana nyen?
22 So pasa si Samuel ayeke na ni ti wara mbeni mama so aye Jéhovah mingi! Na ngoi so lo yeke kono, mama ti lo adoit ti manke lo mingi, me Hanna ayeke pensé na lo lakue. Ngu na ngu, lo yeke ga na Silo ti bâ lo, na mbeni yongoro bongo so maboko ni ayeke dä ape ti tene Samuel asara kua na ni na tabernacle. Lo fü bongo ni so na ndoye. (Diko 1 Samuel 2:19.) Tara ti bâ Hanna na yungo fini bongo ni na molenge ti lo. Lo yeke lekere ni si a lingbi lo. Lo yeke bâ nga Samuel na ndoye na ngoi so lo yeke tene anzoni tënë na lo. So nzoni mama si Samuel ayeke na ni! Lo nga kue tongana lo kono, sarango ye ti lo azia ngia na bê ti babâ na mama ti lo, nga asara nzoni na azo ti Israël kue.
23 Hanna nga kue, Jéhovah agirisa lo ape. Lo sara si lo kiri lo dü amolenge oku na Elkana (1 Sam. 2:21). Me peut-être pendere ye so Hanna awara, so ahon atanga ni kue, ayeke songo so lo lë na Jéhovah, Babâ ti lo. Songo so akpengba tongana angu ayeke hon. Zia si mo nga kue, mara ti ye tongaso asi na mo, na ngoi so mo yeke sara ye na mabe tongana ti Hanna.
^ par. 7 Atâa so Bible atene so Jéhovah ‘akanga yâ ti Hanna si lo dü molenge pëpe’, ye oko afa pëpe so Nzapa ake Hanna, wali so ayeke be-ta-zo nga so asara tere ti lo kete (1 Sam. 1:5). Na ambeni ngoi, Bible atene so Nzapa la asara ambeni ye, atâa so a yeke lo ape, me lo zia gi lege na aye ni so ti si.
^ par. 9 Tongana Rama, kodoro ti Elkana, ayeke kodoro so a iri ni Arimathée na ngoi ti Jésus, yongo ti lege ni ayeke tongaso.


text: 61 Yingo ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, ayeke na ndö ti mbi,+ndali ti so Jéhovah asoro mbi ti fa nzoni tënë na azo so abâ terê ti ala kete.+Lo tokua mbi na azo so ayeke na kä na bê ti ala ti sara si kä ni amü,lo tokua mbi ti fa tënë ti liberté na angbâanga lo tokua mbi na azo ti kanga ti sara si lê ti ala azi.+2 Lo tokua mbi ti fa tënë ti ngu so na yâ ni Jéhovah ayeke sara nzoni* na azo,nga ti fa tënë ti lango so Nzapa ti e ayeke kiri na azo peko ti sioni so ala sara.+Lo tokua mbi ti dë bê ti azo kue so ayeke sara vundu,+3 ti mû na azo so ayeke sara vundu ndali ti Sionye ti pendere ti ziango na ndö ti li ti ala na place ti mburu ti wâ,ti tuku mafuta na li ti ala si ala duti na ngia ahon ti sara vunduna ti mû na ala bongo ti tene ala sepela na Nzapa ahon ti duti na bê so ayeke na vundu.A yeke iri ande ala akota keke ti mbilimbili,akeke so Jéhovah alu si amû gloire na* lo.+4 Ala yeke kiri ti leke angbene ndo so abuba.Ala yeke kiri ti leke ando so ândö azo aleke ni si ala dö ni azia,+ala yeke kiri ti leke agbata so a futi ni kue,+ando so a ninga mingi awe si azo asara kodro dä encore ape.+5 “Awande ayeke ga ti fa lege na ataba na angasa ti ala,na awande+ la ayeke fâ yaka na ala nga ayeke sara kua na yâ ti yaka ti vigne ti ala.+6 Âdu ti ala, a yeke iri ala aprêtre ti Jéhovah;+azo ayeke iri ala awakua ti Nzapa ti e.Ala yeke te anzoni ye ti amara,+nga ala yeke pika kate ti ala na ndö ti gloire* ti amara ni.7 Ahon ti tene kamene asara azo ti mbi, ala yeke wara aye ti nzoni fani use.Ahon ti tene kamene ahon ndö ti ala, ala yeke dekongo na ngia ndali ti part ti ala.A yeke kangbi yâ ti sese ni, na ala yeke wara ti ala part ni use.+Ala yeke duti na ngia lakue lakue.+8 Mbi Jéhovah, mbi ye fango ngbanga ti mbilimbili.+Mbi ke nzi nga na sarango ye ti kirikiri.+Lakue mbi yeke mû na ala futa ti ala,nga mbi yeke te mbeni mbele na ala so ayeke ngbâ lakue lakue.+9 Azo ti amara nde nde ayeke hinga amolenge* ti ala,+nga azo nde nde ayeke hinga ahale ti ala.Azo kue so abâ ala ayeke hinga soala yeke amolenge* so Jéhovah asara tufa na ndö ti ala.”+10 Mbi yeke duti na kota ngia ndali ti Jéhovah.Mbi yeke* duti na ngia ndali ti Nzapa ti mbi.+Salut aga tongana bongo so lo mû lo yü na mbi;+mbilimbili aga tongana kota bongo* so lo bi na ndö ti mbi.Mbi yü aye ni so tongana koli so aye ti sara mariage so ayü mara ti turban so prêtre ayeke yü,+nga tongana wali so aye ti sara mariage so ayü aye ti baba.11 Legeoko tongana ti so akete keke ayeke sigi na yâ ti sese,nga alê ti kobe so a lu na yâ ti yaka ayeke sigi,na lê ti amara kue, Jéhovah, Seigneur ti dunia kue,ayeke sara si sarango ye na lege ni+ nga na sepela asigi.+


text:
Gi ti kanga nzara ti bê ti mo
“Lengo ti yingo ayeke . . . kangango nzara ti bê.”—AGAL. 5:22, 23.
ABIA: 83, 52
1, 2. (a) Nyen la alingbi ti si tongana zo akanga nzara ti bê ti lo ape? (b) Ngbanga ti nyen la a lingbi e sara tënë laso na ndö ti kangango nzara ti bê?
JÉHOVAH NZAPA alingbi ti mû maboko na e ti hinga ti kanga nzara ti bê ti e (aGal. 5:22, 23). Atâa so Jéhovah ayeke kanga bê ti lo tâ nzoni mingi, e azo e yeke kanga bê ti e tongana ti lo ape ndali ti so e yeke mbilimbili-kue ape. Ti tâ tënë ni, akpale mingi alondo ndali ti so azo mingi ayeke kanga bê ti ala ape. So azo mingi ayeke kanga bê ti ala ape alingbi ti sara si azo asara hio pëpe aye so ala doit ti sara ni hio. A lingbi nga ti sara si zo asara kua nzoni ape na place ti kua wala na ekole. A lingbi ti pusu zo ti zonga ndo, ti nyon sämba ahon ndö ni, ti sara ye ti ngangu na zo, ti sara divorce, ti mû bon senge senge, ti ga ngbâa ti aye, ti sara kanga, ti wara kota vundu, ti wara kobela ti koli na wali wala ti mû ngo so lo ye ni ape.—Ps. 34:11-14.
2 Azo so ayeke kanga nzara ti bê ti ala pëpe ayeke ga na kpale na ala wani nga na amba ti ala. Nga, tongana ngoi ayeke hon, a yeke polele so azo ayeke kanga nzara ti bê ti ala tongana ti kozo ape. Ye so alingbi ti dö bê ti e pëpe, ndali ti so Bible atene so mbeni ye so afa so e yeke na “lâ ti nda ni” ayeke so azo ayeke ‘kanga nzara ti bê ti ala pëpe’.—2 Tim. 3:1-3.
3. Ngbanga ti nyen la a lingbi e kanga nzara ti bê ti e?
3 Ngbanga ti nyen la a lingbi e kanga nzara ti bê ti e? Zia e bâ akota raison use. Kozo ni, azo so ahinga ti kanga bê ti ala ayeke na akpale mingi ape. A yeke ngangu mingi na ala pëpe ti duti na nzoni songo na azo nga ti sara ngonzo ape, ti gi bê ti ala ape nga ti sara kota vundu ape. Use ni, ti tene e ngbâ kamarade ti Nzapa, a lingbi e tï pëpe na yâ ti tara nga e ke asioni nzara ti bê. Adam na Éve asara lani aye so pëpe (Gen. 3:6). Legeoko tongana ti ala, azo mingi laso ayeke na angangu kpale ndali ti so ala kanga nzara ti bê ti ala ape.
4. Nyen la alingbi ti kpengba azo kue so a yeke ngangu na ala ti kanga nzara ti bê ti ala?
4 Zo so ayeke mbilimbili-kue ape alingbi pëpe ti kanga bê ti lo tâ nzoni mingi. Jéhovah ahinga so a yeke kete ye ape na awakua ti lo ti kanga bê ti ala, na lo yeke mû maboko na ala ti hon ndö ti asioni nzara ti bê ti ala (1 aGbia 8:46-50). So lo yeke nzoni Kamarade mingi, na nzoni bê, lo yeke kpengba azo so aye ti sara na lo me so a yeke ngangu na ala ti kanga nzara ti bê ti ala na yâ ti ambeni ye. Zia e bâ tapande ti Jéhovah so ayeke tâ nzoni mingi. Na pekoni, e yeke manda ye na lege ti anzoni tapande nga na asioni tapande ti azo so Bible asara tënë ti ala. Nga, e yeke kiri ti bâ anzoni wango so alingbi ti mû maboko na e ti kanga nzara ti bê ti e nzoni mingi.
JÉHOVAH AZIA NA E NZONI TAPANDE
5, 6. Jéhovah azia na e tapande wa ti kangango nzara ti bê?
5 Jéhovah ayeke kanga nzara ti bê ti lo lakue, ndali ti so lo yeke mbilimbili-kue na yâ ti aye kue so lo sara (Deut. 32:4). Ye oko, e yeke mbilimbili-kue ape. Atâa so kue, ti tene e hinga ye nzoni na ndö ti kangango nzara ti bê, a lingbi e bâ tapande ti Jéhovah, tongaso si e lingbi ti mû tapande ti lo nzoni mingi. Na ambeni kpengba ngoi wa la Jéhovah akanga nzara ti bê ti lo?
6 Gbu li ti mo na ndö ti lege so Jéhovah akanga nzara ti bê ti lo na ngoi so Satan asara lani kpengbango-li. A lingbi lo sara lani mbeni ye. Kite ayeke dä ape so kpengbango-li ti Satan so asara si bê ti acréature ti yingo so ayeke be-ta-zo ason ngangu, ngonzo asara ala nga ala bâ so lo yeke sioni mingi. Peut-être atënë ti bê ti mo ayeke nga tongana ti ala tongana mo pensé na ndö ti apasi kue so Satan aga na ni. Ye oko, Jéhovah adö terê ti sara ye ape. Ye so lo sara so alingbi nzoni mingi na ye so asi. Jéhovah asara ngonzo hio hio ape nga lo sara ye mbilimbili na ngoi kue so lo yeke bâ lege ti akpale so kpengbango-li ti Satan aga na ni (Ex. 34:6; Job 2:2-6). Ngbanga ti nyen? Jéhovah azia si ngoi ahon ngbanga ti so lo ye ti futi zo oko ape me “lo ye si azo kue achangé bê ti ala.”—2 Pi. 3:9.
7. Nyen la tapande ti Jéhovah afa na e?
7 Tapande ti Jéhovah afa na e so a lingbi e gbu li nzoni kozo ti sara tënë nga e dö terê ti sara ye ape. Tongana mo ye ti mû mbeni kpengba desizion, mû ngoi ti gbu li ti mo nzoni si mo sara ye na ndara. Sambela ti wara ndara ti tene tënë na lege ni wala ti sara ye na lege ni (Ps. 141:3). Na ngoi so ngonzo asara e, a yeke ngangu oko ape ti tene e sara ye ahon ndö ni. A yeke ndani la azo mingi aregretté aye so ala tene wala ala sara sân ti gbu li ti ala kozoni.—aProv. 14:29; 15:28; 19:2.
ANZONI TAPANDE NGA NA ASIONI TAPANDE TI AWAKUA TI NZAPA
8. (a) Na ndo wa la e lingbi ti wara anzoni tapande ti azo so akanga nzara ti bê ti ala? (b) Nyen la amû maboko na Joseph ti ke aye so wali ti Potiphar asara ti handa na lo? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
8 Atapande ti Bible wa afa so a yeke kota ye mingi ti kanga nzara ti bê? Kite ayeke dä ape so mo dabe ti mo na azo mingi so Bible asara tënë ti ala so akanga nzara ti bê ti ala na yâ ti tara. Mbeni oko ayeke Joseph, molenge ti Jacob. Lo kanga nzara ti bê ti lo na ngoi so lo yeke sara kua na yâ ti da ti Potiphar, mokonzi ti agarde ti Pharaon. Joseph agboto lê ti wali ti Potiphar ndali ti so “Joseph ayeke pendere koli mingi”, na lo gi ti zia nzara ti lo na yâ ti Joseph. Nyen la asara si Joseph ake aye so lo yeke sara lakue ti zia nzara ti lo na yâ ti lo? Âmanke Joseph amû ngoi ti gbu li na ndö ti aye so ayeke si tongana lo yeda ti bungbi na lo. Na pekoni, tongana wali ti Potiphar agbu bongo ti lo, lo kpe lo sigi. Lo tene: “Mbi lingbi ti sara siokpari na terê ti Nzapa tongana nyen?”—Gen. 39:6, 9; diko aProverbe 1:10.
9. Tongana nyen la mo lingbi ti leke terê ti mo ti tï na yâ ti tara ape?
9 Nyen la tapande ti Joseph afa na e? Tongana mbeni ye aye ti pusu e ti ke mbeni ndia ti Nzapa, a lingbi e ke ye ni. Giriri, a lingbi ambeni zo so ayeke laso aTémoin asara ngangu ti ke tengo ye wala nyongo ye ahon ndö ni, nyongo manga wala mbangi, sarango lango-sioni nga na ambeni ye tongaso. Même na peko ti batême ti ala, na ambeni ngoi, ala yeke na nzara ti kiri na angbene sarango ye ti ala. Tongana mbeni lâ ye so asi na mo, gi ti kpengba na lege so mo mû ngoi ti gbu li na ndö ti lege so songo ti mo na Jéhovah ayeke buba tongana mo tï na yâ ti tara ni. Mo lingbi ti gi ti pensé na ndö ti mbeni ye so alingbi ti duti mbeni tara ndali ti mo na mo gi ti bâ tongana nyen la mo lingbi ti kpe ni (Ps. 26:4, 5; aProv. 22:3). Tongana mo yeke na yâ ti tara, hunda Jéhovah ti mû na mo ndara nga na ngangu ti kanga nzara ti bê ti mo.
10, 11. (a) Nyen la ayeke si na amaseka mingi na ekole? (b) Nyen la alingbi ti mû maboko na amaseka so ayeke aChrétien ti ke ngangu so a yeke sara na ndö ti ala ti pusu ala ti sara sioni?
10 Ye so asi na Joseph ayeke si nga laso na amaseka mingi so ayeke aChrétien. Bâ tapande ti Kim. Mingi ti a-élève ti klase ti lo ayeke sara lango-sioni, na fani mingi ala yeke sara tënë na ndö ti azo so ala bungbi koli na wali na ala na nda-yenga. Me Kim ayeke na mara ti atënë so ti tene ape. Lo tene so na ambeni ngoi dutingo nde na tanga ti azo asara si lo bâ so “a dö lo a zia nga lo yeke gï lo oko.” Lo tene nga so amba ti lo ti klase abâ so lo yeke buba zo ndali ti so mbeni koli aga na peko ti lo ape. Ye oko, Kim ayeke na ndara na lo hinga so amaseka mingi ayeke na kota nzara ti bungbi koli na wali (2 Tim. 2:22). Fani mingi amba ti lo ti ekole ahunda lo wala lo bungbi koli na wali lâ oko awe. Hunda ti ala ni amû lege na lo ti fa na ala ndani so lo bungbi koli na wali ape. A nzere na e so amaseka so ayeke aChrétien aleke na bê ti ala ti ngbâ ti ke ngangu so a yeke sara na ndö ti ala ti pusu ala ti sara lango-sioni, na a nzere nga na Jéhovah.
11 Bible afa nga atapande ti azo so akanga nzara ti bê ti ala ape na ala sara lango-sioni. A fa nga aye ti vundu so ayeke ga tongana e kanga nzara ti bê ti e ape. Tongana mo yeke na yâ ti mara ti ye so asi na Kim so, gbu li ti mo na ndö ti maseka-koli so li ti lo ayeke dä ape, so aProverbe chapitre 7 asara tënë ti lo. Gbu li ti mo nga na ndö ti ye so Amnon asara nga na asioni ye so sarango ye ti lo aga na ni (2 Sam. 13:1, 2, 10-15, 28-32). Ababâ na amama alingbi ti mû maboko na amolenge ti ala ti kanga nzara ti bê ti ala nga ti sara ye na ndara na lege so ala sara tënë ti atapande so na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa.
12. (a) Tongana nyen la Joseph akanga nzara ti bê ti lo na ngoi so lo yeke na terê ti aita ti lo? (b) Na yâ ti aye wa la a lingbi e kanga bê ti e?
12 Na mbeni ngoi nde, Joseph akiri azia na e nzoni tapande ti kangango nzara ti bê. A yeke na ngoi so aita ti lo ti koli aga na Égypte ti vo kobe. Ti tene Joseph ahinga ye so ayeke biani na yâ ti bê ti ala, lo fa na ala pëpe so lo yeke ita ti ala. Na ngoi so lo bâ so lo kanga bê gbä, lo gue gï lo oko na mbeni ndo nde ti toto (Gen. 43:30, 31; 45:1). Tongana mbeni mba ti e Chrétien wala mbeni zo so e ye lo asara mbeni ye so ason bê ti e, mungo tapande ti Joseph so akanga nzara ti terê ti lo ayeke mû maboko na e ti tene pëpe mbeni tënë wala ti sara mbeni ye so na pekoni e regretté ni (aProv. 16:32; 17:27). Tongana mo yeke na ambeni fami so a bi ala na gigi ti bungbi, peut-être mo yeke na bezoin ti kanga nzara ti bê ti mo ti tene mo ke ti sara songo na ala. Ti sara tongaso ayeke kete ye ape, me a yeke duti ngangu na e mingi ape tongana e girisa ape so e yeke mû tapande ti Jéhovah nga e yeke sara ye alingbi na awango ti lo.
13. Aye wa la e lingbi ti manda na lege ti mbaï ti Gbia David?
13 Bible afa na e nzoni tapande ti Gbia David. Lo yeke lani na kota ngangu me lo sara kua pëpe na ni na lê ti ngonzo na ngoi so Saül na Shiméï agi yanga ti lo (1 Sam. 26:9-11; 2 Sam. 16:5-10). Ye so aye ti tene pëpe so lakue la David akanga nzara ti bê ti lo. E hinga ni na ndö ti siokpari so lo sara na Bath-Shéba nga na sarango ye ti lo na ngoi so Nabal asara bê ti ye (1 Sam. 25:10-13; 2 Sam. 11:2-4). Ye oko, e lingbi ti manda mbeni kpengba ye na mbage ti David. Kozo ni, a lingbi asurveillant so ayeke na popo ti azo ti Nzapa akanga nzara ti bê ti ala mingi si ala sara ye ahon ndö ni na komandema ti ala ape. Use ni, a lingbi mbeni zo asara confiance na lo wani ahon ndö ni ape na lege so lo pensé so lo lingbi lâ oko ape ti tï na yâ ti tara.—1 aCor. 10:12.
AYE SO MO LINGBI TI SARA
14. Nyen la asi na mbeni ita-koli? Ngbanga ti nyen la sarango ye ti e na yâ ti mara ti ye tongaso ayeke kota ye mingi?
14 Nyen la mo lingbi ti sara ti kanga nzara ti bê ti mo ahon ti kozo? Bâ mbeni ye so asi vrai. Mbeni oto akpo ngbonda ti oto ti Luigi. Atâa so chauffeur ti oto ni so ayeke na faute, lo zonga Luigi na lo ye ti tiri na Luigi. Luigi asambela Jéhovah ti mû maboko na lo ti ngbâ ti kanga bê ti lo na ti gi ti dë bê ti chauffeur ni, me lo dë bê ti lo gbä. Na ngoi so koli ni angbâ ti dekongo, Luigi amû anzene nzene tënë na ndö ti adresse ti assurance ti chauffeur ni na lo hon. Yenga oko na pekoni, Luigi ague ti sara vizite na mbeni wali na lo bâ so koli ti wali ni so ayeke chauffeur ni so. Kamene asara koli ni na lo hunda pardon ndali ti sioni sarango ye ti lo ni. Lo tene lo yeke gue ti bâ ndokua ti assurance ti Luigi ti tene a leke ye so abuba na terê ti oto ti Luigi hio. Koli ni amû mbage na lisoro so ala yeke sara na ndö ti Bible na a nzere na lo. Ye so amû lege na Luigi ti bâ so a yeke kota ye so lo duti kpo na peko ti kpale so asi lani so nga tongana lo sara lani ngonzo, ka ye ni ayeke duti ngangu.—Diko 2 aCorinthien 6:3, 4.
15, 16. Mandango Bible alingbi ti mû maboko na mo nga na sewa ti mo tongana nyen ti kanga nzara ti bê ti ala?
15 Nzoni mandango Bible lakue alingbi ti mû maboko na aChrétien ti kanga nzara ti bê ti ala. Girisa ape so Nzapa atene na Josué, atene: “A yeke nzoni mbeti ti Ndia so ahon yongoro na yanga ti mo pëpe, a lingbi mo diko ni bï na lâ na gbe ti go, zia si lê ti mo akpengba ti sara ye alingbi na atënë kue so a sû na yâ ni; na sarango tongaso fade lege ti mo ayeke ga nzoni na mo yeke sara ye na ndara.” (Jos. 1:8). Mandango Bible alingbi ti mû maboko na mo tongana nyen ti kanga nzara ti bê ti mo?
16 Tongana ti so e bâ, atapande so ayeke na yâ ti Bible afa so tongana e kanga nzara ti bê ti e, e yeke wara anzoni ye na pekoni me tongana e kanga nzara ti bê ti e ape, e yeke bâ pasi na pekoni. Jéhovah ayeke na mbeni raison so ndali ni lo sara si a sû atapande so na yâ ti Bible (aRom. 15:4). Tongana e diko ni, e manda ni nga e gbu li ti e na ndö ni, andâ e sara ye na ndara mingi la. Gi ti bâ tongana nyen la mo lingbi ti sara ye alingbi na ni nga tongana nyen la sewa ti mo alingbi ti sara ye alingbi na ni. Hunda Jéhovah ti mû maboko na mo ti sara ye alingbi na tënë ti lo. Tongana mo bâ so na yâ ti ambeni ye mo kanga nzara ti bê ti mo ape, yeda na ni. Sambela ndali ni, na sara ngangu ti bâ tongana nyen la mo lingbi ti changé (Jacq. 1:5). Sara recherche na yâ ti ambeti ti e ti wara anzoni wango so alingbi ti mû maboko na mo.
17. Na yâ ti aye wa la ababâ na amama alingbi ti mû maboko na amolenge ti ala ti kanga nzara ti bê ti ala?
17 Tongana nyen la mo lingbi ti mû maboko na amolenge ti mo ti kanga nzara ti bê ti ala? Ababâ na amama ahinga so a dü amolenge na kangango nzara ti bê ape. Tongaso, a lingbi ala fa na amolenge ti ala anzoni sarango ye na lege ti tapande ti ala wani (aÉph. 6:4). Tongana mo bâ so amolenge ti mo akanga nzara ti bê ti ala ape, hunda terê ti mo wala mo zia na ala nzoni tapande. Mo lingbi ti zia nzoni tapande na lege so mo fa tënë lakue, mo gue na abungbi lakue nga mo mû li ni lakue na vorongo Nzapa na yâ ti sewa. Sara mbeto pëpe ti ke na amolenge ti mo ti sara mbeni ye tongana bezoin ni ayeke dä. Jéhovah atene lani na Adam na Ève ti sara ambeni ye ape, aye so lo ke na ala ti sara alingbi lani ti mû maboko na ala ti kpe mbeto ti komandema ti lo. Legeoko nga, nda ti fango lege ti ababâ na amama nga na nzoni tapande so ala yeke zia ayeke ti fa na amolenge ti ala ti kanga nzara ti bê ti ala. Ambeni pendere ye so e lingbi ti fa na amolenge ti e ti sara ni ayeke ti ye komandema ti Nzapa nga ti kpe mbeto ti andia ti lo.—Diko aProverbe 1:5, 7, 8.
18. Ngbanga ti nyen la a lingbi e soro akamarade ti e nzoni?
18 Tâ tënë, atâa e yeke babâ wala mama wala pëpe, a lingbi e soro akamarade ti e nzoni. Gi ti sara kamarade na azo so ayeke pusu mo ti tomba peko ti anzoni ye nga ti kpe aye so alingbi ti ga na mo kpale (aProv. 13:20). Tongana akamarade ti mo ayeke azo so ayeke be-ta-zo na Jéhovah, ala yeke pusu mo ti sara anzoni ye, mo yeke mû ande tapande ti kangango nzara ti bê ti ala. Kite ayeke dä ape so nzoni sarango ye ti mo ayeke pusu nga akamarade ti mo ti sara nzoni ye. Tongana e kanga nzara ti bê ti e, e yeke nzere na bê ti Nzapa, e yeke wara fini ti lakue lakue nga e yeke duti na nzoni songo na azo so e ye ala.


text: 4 Ye oko, tënë so alondo na yingo vulu atene biani so na yâ ti angoi so ayeke ga ande, ambeni zo ayeke dö lege ti mabe azia ndali ti so ala dengi mê na atënë ti handango zo so alondo na ayingo, nga na afango ye ti asioni yingo.2 Ala dö lege ti mabe ni azia ngbanga ti sarango ye ti azo so ayeke tene mvene si ayeke sara ye ti handa lê ti azo, ala so yingo-ti-hinga ti ala amü mo bâ mo tene a zö ni na wen so a yôro na yâ ti wâ si a be.3 Ala ke na azo ti sara mariage nga ala mû yanga na azo ti gbanzi tere ti ala na akobe so Nzapa aleke ti tene azo so ayeke na mabe nga so ahinga tâ tënë mbilimbili ate ni na kiringo singila na lo Nzapa.4 Biani, aye kue so Nzapa asara ayeke nzoni mingi, na mbeni ye ti tene zo ake ni ayeke dä pëpe tongana zo ate ni na kiringo singila na Nzapa,5 teti na lege ti tënë ti Nzapa nga na lege ti sambela so a sara na ndo ni, kobe ni so aga nzoni-kue awe.6 Tongana mo yeke mû awango so na aita, fade mo yeke ga tâ nzoni wakua ti Christ Jésus, so kobe ti tengo ti mo ayeke atënë ti mabe nga na nzoni fango ye so mo yeke mû tâ gi pekoni.7 Ye oko, mo ke ambaï ti mvene so abuba nengo ti ye so ayeke nzoni-kue, so ambakoro-wali ayeke tene ni. Me mo tara tere ti mo tongana ti mbeni wanguru na ziango na gbele mo ti gbu tënë ti Nzapa ngangu.8 Teti tarango tere na lege ti ngia ti awanguru ayeke sara nzoni na zo gi kete; me gbungo tënë ti Nzapa ngangu ayeke sara nzoni na zo na yâ ti aye kue, teti a yeke na zendo ti fini ti laso nga ti so ayeke ga.9 Tënë so, zo alingbi ti zia bê ti lo na ndo ni nga a lingbi ti tene zo ayeda na ni kue.10 Ndali ti tënë so si e yeke sara kua ngangu na e yeke tirika ngangu ngbanga ti so e zia beku ti e na ndo ti mbeni Nzapa so ayeke na fini, lo so ayeke Sauveur ti mara ti azo nde nde kue, na mbilimbili, ti azo so ayeke be-ta-zo.11 Ngbâ ti mû yanga na azo na ndo ti aye so nga ngbâ ti fa ni.12 Zia lege oko pëpe na mbeni zo ti bâ mo tongana mbumbuse zo ndali ti so mo de maseka. Me mo ga mbeni tapande ndali ti azo so ayeke be-ta-zo, na lege ti tënë ti yanga ti mo, sarango ye ti mo, ndoye so mo yeke na ni, na lege ti mabe nga na dutingo so ayeke na sioni oko pëpe.13 Ti ku na singo ti mbi, mo ngbâ ti mû bê ti mo kue na dikongo mbeti na gbele azo, na mungo wango na ala nga na fango ye na ala.14 Mo sara mbana pëpe na matabisi so a mû na mo na lege ti tënë ti prophétie na ngoi so bungbi ti a-ancien azia maboko ti ala na ndo ti mo.15 Mo gbu li ti mo na ndo ti aye so, mo bi tere ti mo kue na yâ ni, si azo kue abâ maïngo ti mo.16 Mo sara hange lakue na aye so abâ mo nga na fango ye ti mo. Mo ngbâ gi dä, teti na sarango tongaso fade mo yeke sö ande mo wani nga na ala so ayeke mä mo.


text:
62: Vundu na yâ ti da ti David
NA NGOI so David akomande Jérusalem, Jéhovah amû maboko na aturugu lo ti hon awato ti ala mingi na ngangu. Jéhovah atene ândö so ni yeke mû sese ti Canaan na azo ti Israël. Fadeso, lo sara si sese ni kue aga ti ala.
David ayeke nzoni gbia. Lo ye Jéhovah. Ni la, tongana lo mû Jérusalem awe, kozo ye so lo sara ayeke ti ga na arche ti mbele ti Jéhovah na yâ ti kodoro ni. Lo ye nga ti sara mbeni temple ti zia arche ni dä.
Tongana ngu ti David ayeke gue na li ni, lo sara mbeni sioni ye. David ahinga so a yeke sioni ti tene zo amû ye so ayeke ti lo pëpe. Me mbeni lâ na lakui, tongana lo yeke na li ti da ti lo, lo bâ ndo na sese na lo bâ mbeni wali so ayeke pendere mingi. Iri ti lo ayeke Bath-Séba. Iri ti koli ti lo ayeke Urie, mbeni oko ti aturugu ti David.
Nzara ti Bath-Séba asara David mingi, si lo tokua ti tene a ga na lo na da ti lo. Koli ti lo Urie ague na bira awe. David alango na Bath-Séba, na pekoni, Bath-Séba abâ so lo më ngo. Bê ti David agi lo mingi si lo tokua mbeti na Joab, mokonzi ti aturugu ti lo, ti zia Urie na lê ti bira, tongaso si a fâ lo. Tongana Urie akui, David amû Bath-Séba ti ga wali ti lo.
Jéhovah asara ngonzo mingi na tere ti David. Lo tokua wakua ti lo Nathan ti fa siokpari ti David na gigi. Bâ Nathan na sarango tënë na David na lê ti foto so. Vundu asara David mingi. Ye so asara si Jéhovah afâ lo pëpe. Me Jéhovah atene: ‘Ndali ti sioni so mo sara so, mo yeke wara ande aye ti vundu mingi na yâ ti da ti mo.’ A yeke ye so asi biani na David la.
Kozoni, molenge ti Bath-Séba akui. Na pekoni, Amnon, kozo molenge ti David ti koli, agbu ita ti lo ti wali, Tamar, na ngangu na lo lango na lo. Absalom, mbeni molenge ti David, asara ngonzo mingi si lo fâ Amnon. Na pekoni, Absalom asara si azo ti Israël mingi amû peko ti lo, na lo mveni lo sara tere ti lo gbia. Na nda ni, David ahon Absalom na yâ ti bira, na Absalom akui. Tâ tënë, David awara aye ti vundu mingi.
Na yâ ti aye so kue, Bath-Séba akiri adü mbeni molenge ti koli. Iri ti lo ayeke Salomon. Tongana David aga mbakoro awe na kobela asara lo, molenge ti lo Adonija atara ti ga gbia. Tongaso, David airi Tsadok, mbeni prêtre, ti tuku mafuta na li ti Salomon ti fa so lo yeke duti ande gbia. Kete na pekoni, David akui tongana lo yeke lani na ngu 70. Lo komande ngu 40, na fadeso, Salomon ayeke gbia ti Israël.
2 Samuel 11:1-27; 12:1-18; 1 aGbia 1:1-48.
Ahundango tënë
- Na ngangu ti Jéhovah, nyen la asi na nda ni na sese ti Canaan?
- Nyen la asi na mbeni lakui tongana David ayeke na ndo ti da ti lo?
- Jéhovah asara ngonzo mingi na tere ti David ngbanga ti nyen?
- Na lê ti foto ni, zo wa la Jéhovah atokua lo ti fa na David asiokpari so lo sara? Koli so atene nyen la ayeke si ande na David nyen?
- Aye ti vundu wa asi na David?
- Na peko ti kuâ ti David, zo wa la aga gbia ti Israël, zo wa?
Ambeni hundango tënë
- Diko 2 Samuel 11:1-27.
Ti duti na aye mingi ti sara na yâ ti kusala ti Jéhovah ayeke bata e tongana nyen?
Tongana nyen David ague juska ti tï na yâ ti siokpari? Ye so afa nyen na awakua ti Jéhovah laso? (2 Sam. 11:2; Mat. 5:27-29; 1 aCor. 10:12; Jacq. 1:14, 15).
- Diko 2 Samuel 12:1-18.
A-ancien nga na ababâ na amama alingbi ti manda nyen na ndo ti lege so Nathan aga na mbage ti David ti mû wango na lo? (2 Sam. 12:1-4; aProv. 12:18; Mat. 13:34).
Ngbanga ti nyen Jéhovah asara nzoni bê na David? (2 Sam. 12:13; Ps. 32:5; 2 aCor. 7:9, 10).


text:
Lettre ti Bebungbi
Mo so mo ndoye Jéhovah mingi:
Jésus atene: “Ala yeke hinga ande tâ tënë, na tâ tënë ayeke zi ala.” (Jean 8:32). Biani, atënë so ayeke atënë ti dengo bê. Zo alingbi ti hinga tâ tënë, même na “lâ ti nda ni” so ayeke ngangu nga so mvene ahon ndö ni (2 Timothée 3:1). Mo dabe ti mo na lango so mo ga ti hinga tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible? So nzerengo terê na mo lani!
Ye oko, atâa so ti hinga tâ tënë nga ti fa ni lakue na ambeni zo ayeke kota ye, a lingbi sarango ye ti e nga ague oko na tâ tënë ni. Ti sara tongaso, a lingbi e ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa. So aye ti tene nyen? Atënë so Jésus atene lani na bï kozo si lo kui akiri tënë na hundango ndo so. Lo tene na abazengele ti lo so ayeke be-ta-zo, lo tene: “Tongana ala bata acommandement ti mbi, ala yeke ngbâ na yâ ti ndoye ti mbi, tongana ti so mbi bata acommandement ti Babâ na mbi ngbâ na yâ ti ndoye ti lo.”—Jean 15:10.
Bâ so Jésus angbâ lani na yâ ti ndoye ti Nzapa na lege so lo bata acommandement ti Babâ ti lo. Tënë so abâ nga e laso. Tongana e ye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, a yeke nzoni e sara ye alingbi na tâ tënë lâ na lâ. Gï na oko bï ni so, Jésus atene: “Tongana ala hinga aye so, ala yeke duti na ngia tongana ala sara ye alingbi na ni.”—Jean 13:17.
E ye si mbeti so amû maboko na mo ti ngbâ ti sara ye alingbi na tâ tënë na yâ ti gigi ti mo kue ti tene mo “ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa . . . si [mo] wara fini ti lakue lakue.”—Jude 21.
Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah


text:
42 Tongaso Job akiri tënë na Jéhovah, atene:2 “Fadeso, mbi hinga so mo lingbi ti sara ye kue,nga mbeni ye so mo pensé ti sara si akara mo ayeke dä pëpe.+3 Mo tene: ‘Zo wa la ayeke sara si zo abâ polele pëpe ye so mbi leke ti sara so?’+Ni la, mbi sara tënë, me mbi hinga li ti mbi na tënë so mbi tene so pëpe;mbi sara tënë na ndö ti aye so ahon gbungo li ti mbi, aye so mbi hinga ni pëpe.+4 Mo tene: ‘Pardon, mo mä mbi, na mbi yeke sara tënë.Mbi yeke hunda mo, na mo yeke fa na mbi.’+5 Mbi mä tënë ti mo lani mango na mê ti mbi,me fadeso mbi bâ mo na lê ti mbi.6 Ndani la mbi zia tënë so mbi tene kozo so awe,+na mbi changé bê ti mbi na dutingo na yâ ti fuku ti sese nga na mburu ti wâ.”+7 Tongana Jéhovah atene atënë so na Job awe, Jéhovah atene na Éliphaz, zo ti Théman, lo tene:“Ngonzo asara mbi ngangu na terê ti mo na akamarade ti mo use,+ ndali ti so ala tene tâ tënë na ndö ti mbi pëpe,+ tongana ti so wakua ti mbi Job asara.8 Fadeso, ala mû akoli-bagara mbasambala na akoli-taba mbasambala, ala gue na ni na wakua ti mbi Job, ala mû ni na sandaga so a zö ni agbi kue ngbanga ti ala wani. Wakua ti mbi Job ayeke sambela ndali ti ala.+ Tongana lo hunda na mbi ti sara ye na ala alingbi na buba ti ala pëpe, mbi yeke mä tâ lo,* ndali ti so ala tene tâ tënë na ndö ti mbi pëpe, tongana ti so wakua ti mbi Job asara.”9 Tongaso Éliphaz, zo ti Théman, Bildad, zo ti mara ti Shuah, na Zophar, zo ti Naama ague, ala sara ye so Jéhovah atene na ala ti sara. Na Jéhovah ayeda na sambela ti Job.10 Tongana Job asambela ndali ti akamarade ti lo+ awe, Jéhovah azi pasi+ ti Job na lo kiri na lo mosoro ti lo.* Ye so lo yeke na ni kozo,+ Jéhovah akiri na ni na lo fani use.11 Aita ti lo kue ti koli na ti wali nga na angbene kamarade ti lo+ kue aga na ndo ti lo, lo na ala ate kobe na yâ ti da ti lo. Ala kangbi vundu na lo nga ala dë bê ti lo na peko ti aye ti ngangu kue so Jéhovah azia si aga na ndö ti lo. Zo oko oko amû na lo mbeni nginza nga na bague ti lor.12 Tongaso, Jéhovah airi tënë nzoni na ndö ti atanga ti ngu ti Job ahon même ati kozoni;+ lo yeke na ataba 14 000, achameau 6 000, abagara so ayeke yô joug 2 000 nga na amama ti kororo 1 000.+13 Lo kiri lo dü nga amolenge-koli mbasambala na amolenge-wali ota.+14 Kozo molenge-wali ni, lo zia iri ti lo Jémimah, ti use ni ayeke Kéziah na ti ota ni ayeke Keren-Happuk.15 Na yâ ti kodro ni, mbeni wali so ayeke pendere tongana amolenge ti Job ayeke dä pëpe; na babâ ti ala amû na ala mbeni héritage, tongana ti aita ti ala ti koli.16 Na peko ti aye so, Job angbâ na fini ngu 140, lo bâ amolenge ti lo, a-âta ti lo, amolenge ti a-âta ti lo nga na a-âta ti a-âta ti lo.17 Job akui na peko ti so lo te gigi alingbi na lo.*
Kete tënë
^ Na Hébreu: “mbi yeke yô ande tâ lê ti lo na nduzu.”
^ Na Hébreu: “Jéhovah azi Job na yâ ti kanga ti lo ni.”


text:
YE TI MANDA 14
Mbeni ngbâa so amä yanga ti Nzapa
Jacob adü Joseph na ngoi so lo ga lani mbakoro awe, ni la lo ye Joseph mingi ahon tanga ti amolenge ti lo. Mo pensé bê ti tanga ti amolenge ni ayeke tongana nyen na mbage ti Joseph? Bê ti ala ason na terê ti Joseph na ala ke lo. Joseph abâ li ti lo, mbeni bango li so ayeke tâ nde mingi. Lo fa peko ti bango li ni na aita ti lo ni. Ala tene so bango li ti lo so aye ti fa biani so mbeni la ala yeke kuku na gbe ti lo. Fadeso, ala kiri ake lo bê oko.
Mbeni lâ, aita ti Joseph ayeke bata ataba nduru na gbata ti Sichem. Jacob atokua Joseph ti bâ wala ala yeke nzoni. Na ngoi so Joseph angbâ ayo, ala bâ lo na ala tene na popo ti ala: ‘Bâ zo ti bango li so la ayeke ga so! Zia e fâ lo!’ Ala gbu lo ala bi lo na yâ ti dû ti ngu so alï mingi. Me, ita ti ala Juda atene na ala, atene: ‘Ala fâ lo ape! Ahon tënë e kä lo tongana ngbâa’. Tongaso, ala kä lo teti lê ti nginza ti argent 20 na awadengo buze ti kodro ti Madian so ayeke gue na Égypte.
Na pekoni, aita ti Joseph ni ayôro yongoro bongo ti lo na yâ ti mênë ti koli-ngasa na ala tokua ni na babâ ti ala, ala tene: ‘Bongo ti molenge ti mo la ape?’ Jacob apensé so mbeni sioni nyama ti ngonda afâ Joseph awe. Vundu ahon ndö ti lo, na zo oko apeut ti dë bê ti lo ape.
Na Égypte, a kä Joseph tongana ngbâa na mbeni kota zo ti yangbo ti Pharaon so iri ti lo ayeke Potiphar. Me Jéhovah ayeke lakue na Joseph. Potiphar abâ so Joseph asara kua nzoni mingi nga lo peut ti sara confiance na lo. Kete na pekoni, lo zia Joseph ti bâ ndo na ndö ti aye ti da ti lo kue.
Wali ti Potiphar abâ so Joseph ayeke pendere mingi nga lo yeke ngangu. Lâ na lâ, lo yeke hunda Joseph ti lango na lo. Nyen la Joseph asara? Lo ke, na lo tene: ‘Ên-ën, a yeke na lege ni ape! Wa ti mbi asara confiance na mbi mingi na mo yeke wali ti lo. Tongana mbi lango na mo, andâ mbi sara siokpari na terê ti Nzapa ti mbi!’
Mbeni lâ, wali ti Potiphar atara ti gbu Joseph na ngangu ti lango na lo. Lo gbu lo na bongo ti lo, me Joseph akpe ahon. Tongana Potiphar akiri na yanga-da awe, lo tene na Potiphar so Joseph agbu lo na ngangu ti lango na lo. Lo tene tâ tënë ape. Ngonzo asara Potiphar sioni na lo bi Joseph na da ti kanga. Me Jéhovah agirisa Joseph lâ oko ape.
“Tongaso, ala sara terê ti ala kete na gbe ti ngangu maboko ti Nzapa, tongaso si lo lingbi ti yâa ala na nduzu tongana ngoi ni alingbi.”—1 Pierre 5:6


text:
A zi ala na lege ti kota nzobe ti Nzapa
“A lingbi siokpari aduti na ngangu na ndo ti ala pëpe, teti ala yeke . . . na gbe ti kota nzobe ti Nzapa.”—AROM. 6:14.
ABIA: 2, 61
1, 2. Ngbanga ti nyen la aTémoin ti Jéhovah ahinga aRomain 5:12 mingi?
BÂ SO mo ye ti sû na mbeti molongo ti aversê so aTémoin ti Jéhovah ahinga ni nzoni nga ala sara kua na ni mingi. Mo yeke pensé hio na aRomain 5:12? Pensé na angoi mingi so mo sara kua na atënë so: “Na lege ti zo oko siokpari alï na yâ ti dunia so, na lege ti siokpari kuâ aga, tongaso kuâ amû azo kue ngbanga ti so ala kue asara fade siokpari.”
2 A kiri na ndo ti versê so fani mingi na yâ ti buku Bible afa nyen biani? Tongana mo yeke manda buku so na amolenge ti mo wala na ambeni zo, âmanke na chapitre 3, chapitre 5 nga na chapitre 6 mo yeke diko aRomain 5:12 na ngoi so mo yeke sara lisoro na ndo ti ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara teti sese, na ndo ti ngere so a futa ti zi azo nga na dutingo ti azo so akui awe. Me tongana a ndu lege so Jéhovah ayeke bâ na mo, asarango ye ti mo nga na gigi ti mo ti kekereke, mo yeke pensé ka na ndo ti aRomain 5:12?
3. Nyen la a lingbi e yeda na ni na ndo ti dutingo ti e?
3 Biani, a lingbi e yeda so e kue siokpari ayeke na tere ti e. Lâ oko oko e yeke sara afaute. Ye oko, e hinga so Nzapa adabe ti lo so lo sara e na pupu sese nga lo yeke nduru ti sara nzoni bê na e (Ps. 103:13, 14). Na yâ ti tapande ti sambela so Jésus afa na adisciple ti lo, lo fa na e ti hunda na Nzapa ti ‘pardonné asiokpari ti e’. (Luc 11:2-4). Tongaso, e yeke na mbeni raison pëpe ti ngbâ ti pensé na afaute so Nzapa apardonné ni awe. Me, tongana e pensé na ye so apusu Nzapa ti pardonné e lani, a lingbi ti ga na e aye ti nzoni.
JÉHOVAH APARDONNÉ E NA LEGE TI KOTA NZOBE TI LO
4, 5. (a) Nyen la amû maboko na e ti mä yâ ti aRomain 5:12? (b) “Kota nzobe” so a sara tënë ni na aRomain 3:24 so ayeke nyen?
4 E wara mbeni kpengba sango na yâ ti achapitre so angoro tënë ti bazengele Paul so ayeke na aRomain 5:12, mbilimbili na chapitre 6. Sango so amû maboko na e ti hinga tongana nyen la Jéhovah alingbi ti pardonné e. Na chapitre 3, a tene: “Azo kue asara siokpari awe . . . , na a yeke tongana mbeni matabisi so a mû ni senge senge si a diko ala tongana azo ti mbilimbili na lege ti kota nzobe ti lo so aga na lege ti zingo ala so aga na lege ti ngere so Christ Jésus afuta ni ti zi azo.” (aRom. 3:23, 24). Tongana Paul atene “kota nzobe”, lo ye ti tene nyen la? Lo sara kua na tënë ti Grec so, ti gue oko na tënë ti yâ ti mbeni mbeti, aye ti tene “nzoni bê so mbeni zo asara na bê ti lo wani sân ti hunda wala ti ku mbeni ye na peko ni.” A yeke ye so zo asara mbeni ye ti wara ni pëpe nga lo lingbi na ni pëpe.
5 Wandara John Parkhurst atene: “Tongana a sara kua na ni [so ti tene, tënë ti Grec so] ti sara tënë na ndo ti Nzapa wala Christ, mingi ni a ye ti sara tënë ti kota nzobe ti ala wala nzoni so ala sara na azo senge senge ti zi azo nga ti sö ala, atâa so ala lingbi na ni pëpe.” Tongaso, so na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia a kiri peko ti tënë ti Grec so na “kota nzobe” ayeke na lege ni. Me Nzapa afa kota nzobe ti lo ni tongana nyen? A bâ beku ti mo nga na songo ti mo na Nzapa tongana nyen? Zia e bâ ni.
6. Azo wa la alingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti kota nzobe ti Nzapa?
6 Adam ayeke lani “zo oko” so na lege ti lo siokpari nga na kuâ “alï na yâ ti dunia so”. Tongaso, “na lege ti faute ti zo oko kuâ akomande tongana gbia.” Paul akiri atene so “gbâ ti kota nzobe” ti Nzapa aga “na lege ti zo oko, Jésus Christ.” (aRom. 5:12, 15, 17). Nga kota nzobe ti Nzapa so aga na aye ti nzoni na azo kue. “Ndali ti mango yanga so zo oko [Jésus] amä, a yeke diko ande azo mingi tongana azo ti mbilimbili.” Biani, kota nzobe ti Nzapa alingbi ti gue na zo na “fini ti lakue lakue so ayeke ga na lege ti Jésus Christ”.—aRom. 5:19, 21.
7. Ngbanga ti nyen la ye so Nzapa aleke ti zi azo ayeke fango nzoni bê na ala atâa so ala lingbi na ni ape?
7 Jéhovah adoit gi lani ti tokua Molenge ti lo na sese ti futa ngere ti zi azo pëpe. Na ndo ni, so azo ayeke nzoni-kue pëpe nga so siokpari ayeke na tere ti ala, ala lingbi pëpe na ye so Nzapa na Jésus asara ti pardonné azo na lege ti ngere so a futa. Tongaso, so a pardonné e nga a zi lege na e ti wara fini ti lakue lakue ayeke biani nzoni bê so a sara na e so e lingbi na ni pëpe. Zia e fa na yâ ti asarango ye ti e ti lâ na lâ so e kiri singila mingi na Nzapa ndali ti kota nzobe ti lo.
KIRI SINGILA NDALI TI KOTA NZOBE TI NZAPA
8. Sioni bango ndo wa la ambeni zo alingbi ti duti na ni na ndo ti siokpari so ala sara?
8 So e yeke amolenge ti Adam so ayeke nzoni-kue pëpe, bê ti e ayeke pusu e ti sara afaute, ti sara sioni ye nga ti sara siokpari. Me a yeke na lege ni oko pëpe ti mû kota nzobe ti Nzapa tongana mbeni raison ti wara mara ti pensé so: ‘Même tongana mbi sara mbeni ye ti sioni, mbeni ye so Nzapa abâ ni tongana siokpari, mbi bezoin ti gi bê ti mbi na ndo ni pëpe. Jéhovah ayeke pardonné mbi.’ Mawa ni ayeke so, ambeni Chrétien ayeke lani na mara ti bango ndo so même na ngoi so abazengele angbâ na fini. (Diko Jude 4.) Peut-être mara ti tënë so ayeke sigigi na yanga ti e pëpe me sioni bango ndo tongaso alingbi ti maï na yâ ti e wala mbeni zo alingbi ti sara si e wara mara ti bango ndo so na akomanse ti maï na yâ ti e.
9, 10. Tongana nyen la a zi Paul na ambeni zo na gbe ti siokpari nga na kuâ?
9 Paul atene so a lingbi e ke bango ndo so na bê ti e oko: ‘Nzapa ahinga. Lo yeke kanga lê na ndo ti sioni ye so mbi sara.’ Ngbanga ti nyen Paul atene tongaso? Ngbanga ti so lo tene aChrétien ‘akui awe na lege ti siokpari’. (Diko aRomain 6:1, 2.) Tongana nyen la a lingbi ti tene so ala “kui awe na lege ti siokpari” atâa so ala ngbâ na fini na ndo ti sese?
10 Nzapa asara kua na ngere so a futa ti zi azo na ndo ti Paul nga na ambeni zo ti ngoi ti lo. Tongaso, Jéhovah apardonné siokpari ti ala, lo soro ala na lege ti yingo vulu ti lo ti gue na yayu nga lo iri ala ti ga amolenge ti lo ti yingo. Na pekoni, ala yeke na beku ti gue na yayu. Tongana ala ngbâ be-ta-zo, ala yeke duti na fini na yayu nga ala yeke komande legeoko na Christ. Me Paul alingbi ti sara tënë ti ala tongana azo so ‘akui awe na lege ti siokpari’ atâa so ala ngbâ na fini na ndo ti sese nga ala yeke sara kua ti Nzapa. Lo mû tapande ti Jésus, so akui tongana zo nga na pekoni a zingo lo tongana mbeni yingo so alingbi ti kui pëpe na yayu. Kuâ ayeke na ngangu mbeni pëpe na ndo ti lo. Ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke nga tongaso. Ala lingbi ti bâ tere ti ala so ala “kui awe na lege ti siokpari, me ala yeke duti na fini teti Nzapa na lege ti Christ Jésus.” (aRom. 6:9, 11). Gigi ti ala ayeke tongana ti kozo encore ape. Ala yeke sara ye mbeni pëpe alingbi na aye so sioni nzara ti bê ti ala ayeke fa na ala wala ayeke pusu ala ti sara ni. Ala kui awe na lege ti ngbene sarango ye ti ala.
11. Na lege wa e so e yeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na yâ ti Paradis e “kui awe na lege ti siokpari”?
11 Ka ti e ayeke tongana nyen? Kozo si e ga aChrétien, e yeke sara lani siokpari mingi, peut-être e hinga lani pëpe so asarango ye ti e ayeke na lege ni oko pëpe wala ayeke sioni mingi na lê ti Nzapa. E yeke lani tongana ‘angbâa ti sioni ye nga ti ye so akpe ndia pëpe’. A lingbi ti tene so e yeke lani “angbâa ti siokpari”. (aRom. 6:19, 20). Na pekoni, e manda tâ tënë ti Bible, e sara achangement na yâ ti gigi ti e, e mû tere ti e na Nzapa nga e wara batême. Ngbene ye na ngoi ni so ti ga na ni, a nzere na e ti ‘yeda na bê ti e kue’ na afango ye ti Nzapa nga na andia ti lo. Même tongana e tene ni na yanga ti e pëpe, ‘a zi e na gbe ti siokpari awe,’ na e “ga angbâa ti mbilimbili.” (aRom. 6:17, 18). Tongaso, a lingbi ti tene so e nga kue e “kui awe na lege ti siokpari”.
12. Nyen la ayeke na e oko oko kue ti soro?
12 Fadeso, bâ tere ti mo na yâ ti atënë ti Paul so: “Ala zia lege pëpe na siokpari ti ngbâ ti komande tongana gbia na yâ ti tere ti ala so ayeke kui kuingo ti tene ala sara ye alingbi na anzara ti bê ti ala.” (aRom. 6:12). E lingbi ti ‘zia lege na siokpari ti ngbâ ti komande’ e tongana e sara ye kue so tere ti e so ayeke nzoni-kue pëpe apusu e ti sara. Ndali ti so e lingbi ti “zia lege na” siokpari ti komande e wala e lingbi ti ke ti zia lege na siokpari ti komande e, hundango tënë ni ayeke so: Nyen la e ye biani na yâ ti bê ti e? Hunda tere ti mo: ‘Na ambeni ngoi, mbi yeke zia tere ti mbi nga na apensé ti mbi so ayeke nzoni-kue pëpe afa na mbi mbeni sioni lege, na mbi mû lege ni? Wala mbi kui awe na lege ti siokpari? Mbi yeke na fini teti Nzapa na lege ti Christ Jésus?’ Tongana e bâ na nene ni mingi kota nzobe so Nzapa afa na mbage ti e, e yeke sara kue ti zia ngia na bê ti lo.
MBENI TIRI SO MO LINGBI TI SÖ BENDA DÄ
13. Nyen la asara si e hinga biani so e lingbi ti tourné peko ti e na siokpari?
13 Azo ti Jéhovah atourné peko ti ala na “lengo ni so ala wara” lani kozo si ala hinga Nzapa, ala ndoye lo nga ala sara na lo. Na popo ti aye so ala sara ândö na yâ ti fini ti ala, a yeke wara peut-être “aye so asara ala kamene fadeso” na so ala lingbi lani ti wara kuâ ndali ni (aRom. 6:21). Na pekoni, ala changé. A yeke ye so lani azo mingi na Corinthe so Paul atokua mbeti na ala asara. Kozoni, ambeni avoro ayanda, ambeni agi wali wala koli nde, ambeni alango na amba ti ala koli, ambeni ayeke azo ti nzi, ambeni anyon sämba ahon ndo ni nga ala sara ambeni ye tongaso. Ye oko, “a sukula ala” nga “ala ga nzoni-kue”. (1 aCor. 6:9-11). Âmanke ambeni ita na yâ ti congrégation ti Rome asara nga tongaso. Yingo vulu apusu Paul ti sû tënë so na ala: “Ala ngbâ ti mû amembre ti tere ti ala ti mû na siokpari pëpe tongana aye ti bira ti ye so ayeke mbilimbili pëpe, me ala mû tere ti ala na Nzapa tongana azo so ayeke lani akuâ si ayeke na fini fadeso, nga ala mû amembre ti tere ti ala na Nzapa tongana aye ti bira ti ye so ayeke mbilimbili.” (aRom. 6:13). Paul ahinga so ala lingbi ti sara ye so ayeke nzoni na lê ti Nzapa nga ti ngbâ ti wara ye ti nzoni na lege ti kota nzobe ti Nzapa.
14, 15. A lingbi e hunda tere ti e na tënë wa na ndo ti mango yanga ‘na bê kue’?
14 A yeke nga tongaso laso. Na ambeni ngoi, peut-être ambeni ita asara ye lani tongana ti azo ti Corinthe. Me ala nga kue achangé. Ala zia lege ti siokpari so ala sara nga “a sukula ala”. Atâa nyen la mo sara lani, dutingo ti mo na gbele Nzapa na ndembe so ayeke tongana nyen? So fadeso zo alingbi ti wara pardon na lege ti kota nzobe ti Nzapa, mo leke na bê ti mo ti ‘mû amembre ti tere ti mo ti mû na siokpari’ mbeni pëpe? Mo yeke ‘mû tere ti mo na Nzapa tongana zo so akui lani awe si ayeke na fini fadeso’?
15 Ti sara tongaso, a lingbi e soro pëpe ti sara akota siokpari so ambeni zo ti Corinthe asara lani. A yeke kota ye ti tene e sara tongaso, tongaso si e lingbi ti tene so e yeda na kota nzobe ti Nzapa nga so ‘siokpari ayeke na ngangu na ndo ti e pëpe’. Ye oko, eskê e leke na bê ti e ti ngbâ ti mä yanga ‘na bê ti e kue’ na lege so e sara kue ti ke ti sara asiokpari so ambeni zo abâ ni tongana akota siokpari pëpe?—aRom. 6:14, 17.
16. E hinga tongana nyen so ti duti Chrétien ahunda ye mingi ahon gi ti zia lege ti sarango akota siokpari?
16 Gbu li ti mo na ndo ti bazengele Paul. E lingbi ti tene biani so lo sara lani pëpe akota siokpari so a sara tënë ni na 1 aCorinthien 6:9-11. Me, lo tene lani so ngbanga ti siokpari ayeke na li ti lo. Lo tene: “Mbi yeke zo ti mitele, na a kä mbi awe ti ga ngbâa ti siokpari. Teti ye so mbi yeke sara, mbi hinga ni pëpe. Ye so mbi ye, a yeke ni si mbi ngbâ ti sara ni pëpe, me ye so mbi ke, a yeke ni si mbi yeke sara.” (aRom. 7:14, 15). Ye so aye ti fa so ambeni ye ayeke lani dä so Paul abâ ni tongana siokpari, na lo ngbâ ti tiri nga na asioni ye ni so. (Diko aRomain 7:21-23.) Zia si e kue e sara nga tongaso na ngoi so e yeke gi ti mä yanga ‘na bê ti e kue’.
17. Ngbanga ti nyen la mo ye ti sara ye na lege ni?
17 Na tapande, gbu li ti mo na ndo ti tënë ti sarango ye na lege ni. A lingbi aChrétien kue asara ye na lege ni. (Diko aProverbe 14:5; aÉphésien 4:25.) Satan ayeke “babâ ti mvene.” Nga Ananias na wali ti lo akui lani ndali ti so ala tene mvene. E ye ti sara ye tongana ala pëpe, tongaso e yeke tene mvene pëpe (Jean 8:44; Kus. 5:1-11). Me sarango ye na lege ni angbâ gi pëpe na ndo ti tenengo mvene. Tongana e bâ kota nzobe ti Nzapa na nene ni mingi, e yeke sara ye nga na lege ni na yâ ti ambeni ye nde.
18, 19. Ti sara ye na lege ni aye ti tene nyen?
18 Mvene ayeke tenengo tâ tënë pëpe. Jéhovah aye ti tene azo ti lo atene mvene pëpe. Me lo ngbâ gi ge pëpe. Lo wa lani azo ti Israël, lo tene: “I ga nzoni-kue; teti Mbi, L’Éternel Nzapa ti i, Mbi yeke nzoni-kue!” Na pekoni, lo fa atapande ti dutingo nzoni-kue. Lo tene: “[Ala] nzi pëpe, [ala handa zo pëpe nga ala sara ye ti likisi na mba ti ala pëpe, FD].” (Lév. 19:2, 11). Mawa ni ayeke so mbeni zo so ayeke sara kue ti tene mvene pëpe alingbi kamême ti handa azo nga ti sara na ala ye ti likisi.
19 Na tapande, mbeni koli atene na patron ti lo wala na amba ti lo ti place ti kua so kekereke lo yeke ga na kua pëpe wala lo yeke hunzi kua hio ndali ti so lo ye ti gue ti sara mbeni ye so abâ seni ti lo. Ti tâ tënë ni, ye ni so ayeke gi guengo na pharmacie wala ti gue na hôpital ti futa mbeni ye so amû ngoi mingi pëpe. Tâ raison so ndali ni lo gue na kua pëpe ayeke ti gue na mbeni ndo nde wala ti tene lo na sewa ti lo ague na yanga ti ngu ti sara ngia. Tënë ti lo ni kue la ayeke gi mvene pëpe ndali ti so lo yeke gue ti sara mbeni ye so abâ seni ti lo, me eskê tënë so lo tene afa so lo sara ye na lege ni la? Wala lo handa azo? Peut-être mo hinga mara ti aye tongaso, so azo ayeke sara ti handa na amba ti ala. Peut-être ala yeke sara ni ti tene a punir ala ape wala ti wara go na ndo ti amba ti ala. Même tongana mbeni tâ tënë ayeke na yâ ti tënë ti lo ni, Nzapa atene: “Ala handa zo pëpe.” Gbu nga li ti mo na ndo ti aRomain 6:19 so atene: “Ala fa amembre ti tere ti ala na mbilimbili tongana angbâa ti wara na pekoni dutingo so ayeke nzoni-kue.”
20, 21. Tongana e bâ kota nzobe ti Nzapa na nene ni, a lingbi e ke nga ti sara nyen?
20 Kota tënë ni ayeke so tongana e bâ kota nzobe ti Nzapa na nene ni, e yeke ke gi pëpe ti sara lango-sioni, ti nyon sämba ahon ndo ni, wala ti sara ambeni siokpari so ambeni zo na Corinthe asara, me e yeke ke ambeni ye nga. Ti yeda na kota nzobe ti Nzapa aye gi ti tene pëpe ti ke ti sara lango-sioni me nga ti sara ngangu ti ke angia kue so andu lango-sioni. Ti fa amembre ti tere ti e tongana angbâa ti ye so ayeke mbilimbili ayeke kanga gi lege na e pëpe ti soulé me ayeke pusu nga e ti ke ti nyon sämba mingi. A hunda peut-être na e ti sara ngangu ti tiri na asioni sarango ye so, me e lingbi ti sö benda.
21 A lingbi e zia na gbele e ti ke ti sara akota siokpari nga na asioni ye so ayeke akota siokpari pëpe. Ti sara aye so lakue tâ nzoni ayeke ngangu. Me a lingbi e sara ngangu ti sara ni, tongana ti so Paul asara. Lo wa aita ti lo, lo tene: “Ala zia lege pëpe na siokpari ti ngbâ ti komande tongana gbia na yâ ti tere ti ala so ayeke kui kuingo ti tene ala sara ye alingbi na anzara ti bê ti ala.” (aRom. 6:12; 7:18-20). Tongana e sara ngangu ti ke ti sara asiokpari kue, e yeke fa so e bâ na nene ni mingi kota nzobe ti Nzapa na lege ti Christ.
22. Azo so afa so ala bâ na nene ni kota nzobe ti Nzapa ayeke wara ande nyen?
22 Grâce na kota nzobe ti Nzapa, a pardonné siokpari ti e na a lingbi ti ngbâ ti pardonné ni. So e bâ kota nzobe ti Nzapa na nene ni, zia e sara ngangu ti hon ndo ti aye kue so ayeke pusu e ti sara aye so ambeni zo alingbi ti bâ ni tongana kete siokpari. Paul agboto lê na ndo ti futa so e yeke wara na peko ni, lo tene: “Me, fadeso, teti so a zi ala awe na gbe ti siokpari na ala ga angbâa ti Nzapa, ala yeke wara ti ala lengo ni na lege ti dutingo so ayeke nzoni-kue, nga na nda ni fini ti lakue lakue.”—aRom. 6:22.


text:
Tënë ti zo ti pango zo ayeke tongana ye so anzere na yanga ti zo (22)
26 Tongana ti so a yeke na lege ni pëpe ti tene neige atï na ngoi ti ndowa nga ngu apika na ngoi ti kongo lê ti kobe,gonda alingbi na zo ti buba pëpe.+2 Tongana ti so ndeke ayeke kpe senge senge pëpe nga hirondelle ayeke huru senge senge pëpe,deba ayeke gbu zo senge senge pëpe.3 Zaza ayeke ndali ti mbarata, kamba ayeke ndali ti kororo,+nga keke ayeke ndali ti peko ti azo ti buba.+4 Kiri tënë na zo ti buba alingbi na buba ti lo pëpe,si mo na lo alingbi terê pëpe.5 Kiri tënë na zo ti buba alingbi na buba ti lo,tongaso si lo bâ terê ti lo tongana zo ti ndara pëpe.+6 Zo so azia ambeni ye na zo ti buba ti tene lo bâ lege ni,lo yeke tongana zo so abuba gere ti lo wani nga lo sara sioni na terê ti lo wani.*7 Proverbe so asigi na yanga ti azo ti bubaayeke tongana gere ti zo so gere ti lo abuba.*+8 Ti mû gloire na zo ti bubaayeke tongana kangango tênë na terê ti mvingi.+9 Proverbe so asigi na yanga ti azo ti bubaayeke tongana keke ti sisi na maboko ti zo so asoulé.10 Zo so amû zo ti buba na kua wala azo so ahon hongoayeke tongana zo ti pikango kokora so azia kä na terê ti azo gï kirikiri tongaso.*11 Legeoko tongana ti so mbo akiri na terê ti dengo ti lo,zo ti buba akiri gï na ndö ti ye ti buba ti lo.+12 Mo bâ zo so abâ terê ti lo tongana zo ti ndara?+Mo lingbi ti ku nzoni ye na mbage ti zo ti buba ahon lo.13 Zo ti goigoi atene: “Bamara so akono awe ayeke na ndö ti lege ni!Bamara ayeke na ndo so azo ayeke gue ka dä mingi!”+14 Legeoko tongana ti so porte ayeke tourné na ndö ti awen ti gbungo na porte ni,*zo ti goigoi angbâ ti tourné na ndö ti gbogbo ti lo.+15 Zo ti goigoi ayôro maboko ti lo na yâ ti dû ti sembe ti kobe,me lo yeke na ngangu pëpe ti kiri na ni na yanga ti lo.+16 Zo ti goigoi apensé so lo yeke na ndaraahon azo mbasambala so akiri tënë nzoni.17 Zo so ayeke hon hongo na lege si lo sara ngonzo ndali ti* mbeni papa so abâ lo pëpe,lo yeke tongana zo so agbu mbo na mê ti lo.+18 Zo so ye asara li ti lo ayeke pika alê ti kokora so wâ ayeke na yanga ni nga alê ti kokora so afâ zo;19 zo so ahanda mba ti lo, na lo tene: “Gï ngia la mbi sara so”, lo yeke nga tongaso.+20 Tongana keke ti wâ ayeke dä pëpe, wâ amingo;tongana zo ti pango zo ayeke dä pëpe, papa akaï.+21 Tongana ti so charbon wala keke ti wâ asara si wâ akiri aza ngangu,zo so aye papa asara si papa akiri aga ngangu.+22 Tënë ti zo ti pango zo ayeke tongana ye so anzere na yanga ti zo;*zo amene ni na a descend droit na yâ ti lo.+23 Tënë ti yengo zo so asigi na yanga ti zo so bê ti lo ayeke sioniayeke tongana argent so a sara na terê ti mbeni fango ta ti sese.+24 Zo so ake amba ti lo ayeke honde ndö ni na atënë ti yanga ti lo,me na yâ ti bê ti lo, lo honde tënë ti handa.25 Atâa anzoni tënë asigi na yanga ti lo, zia bê ti mo na ndö ti lo pëpe,ndali ti so aye mbasambala so ayeke sioni mingi ayeke na yâ ti bê ti lo.*26 Atâa so lo ke zo me lo sara ye na handa ti tene a hinga ni pëpe,sioni ti lo ayeke sigi polele na yâ ti congrégation.27 Zo so azi dû ayeke tï na yâ ni,nga zo so apusu tênë, tênë ni ayeke kiri gï na ndö ti lo.+28 Zo so mvene asigi na yanga ti lo ake azo so mvene ti lo asara sioni na ala,nga zo so atene anzoni tënë ti handa zo ayeke sara si ye abuba.+
Kete tënë
^ Na Hébreu: “lo nyon sarango ye ti ngangu na zo nyongo.”


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Anzoni lege ti sarango ye na devant ti porte ti azo
A-Chrétien ayeke mbeni ye ti ‘ngia ti théâtre so dunia so ayeke bâ ni.’ (1aC 4:9). Ni la, a lingbi bê ti e adö pëpe so ambeni zo ayeke bâ e na lê ti fenêtre wala ala calé na peko ti porte ti mä tënë so e tene. Peut-être caméra nga na mbeni micro alingbi ti duti na terê ti da ni ti bâ e, ti mä e nga ti mû go ti e. Bâ ambeni nzoni ye so e peut ti sara tongana e si na devant ti porte ti azo.—2aC 6:3.
SARANGO YE TI MO (aPh 1:27):
Ne yanga-da ti azo na lege so mo yôro lê pëpe ti bâ ndo na yâ ni kâ. Na ngoi so mo yeke na devant ti porte ni, te ye ape, nyon ye ape, téléphoné ape wala tokua message ape
TËNË TI YANGA TI MO (aÉp 4:29):
Tongana mo si na devant ti porte ni, tene pëpe mbeni tënë so mo ye ti tene zo ni amä ape. Ambeni wafango tënë amû même desizion ti kaï lisoro ti ala tongaso si ala zia li ti ala na ndö ti tënë so ala ye ti tene