text:
CHAPITRE MIOMBE
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Bible afa na e tënë wa na ndo ti Royaume ti Nzapa?
Royaume ti Nzapa ayeke sala ande nyen?
Lawa si Royaume ni ayeke sala na sese ye so bê ti Nzapa aye?
AZO mingi na ndo ti sese ahinga sambela ti “Babâ ti e so ayeke na yayu”. A yeke sambela so Jésus Christ lo mveni amû ni tongana mbeni tapande ti sambela teti adisciple ti lo. Atënë mingi ti manda ayeke na yâ ti sambela so, na tongana e bâ gi tënë na ndo ti akozo ye ota so lo hunda ti sambela ngbanga ni, a yeke mû ande maboko na mo ti manda ambeni ye nde so Bible afa biani.
2 Na tongo nda ti sambela so, Jésus atene na ala so ayeke mä lo: “A lingbi i sambela na lege so: Babâ ti e so ayeke na yayu, e ye iri ti Mo aga nzoni-kue. E ye royaume ti Mo aga. E ye ala sala na sese ye so bê ti Mo aye legeoko tongana ala sala na yayu.” (Matthieu 6:9-13). Aye ota so lo fa ge ti sambela ngbanga ni aye ti tene nyen?
3 E manda ye mingi awe na ndo ti iri ti Nzapa, Jéhovah. E manda nga ye kete na ndo ye so bê ti Nzapa aye: aye so lo sala awe teti azo na so lo yeke sala ande teti ala. Me Jésus atene nga na e ti sambela tongaso: “E ye royaume ti Mo aga.” Lo ye ti tene nyen ge? Royaume ti Nzapa ni ayeke nyen? Na lege wa gango ti Royaume so ayeke sala si iri ti Nzapa aga nzoni-kue? Nga, kamba wa ayeke na popo ti gango ti Royaume ni na salango ye so bê ti Nzapa aye?
ROYAUME TI NZAPA AYEKE NYEN?
4 Royaume ti Nzapa ayeke mbeni yanga-ti-komande wala ngorogbia so Jéhovah Nzapa si aleke gere ni; a yeke nga lo si asoro Gbia ni. Gbia ti Royaume ti Nzapa ni ayeke zo wa? A yeke Jésus Christ. Jésus so a zia lo Gbia ayeke kota ahon tanga ti amokonzi kue ti sese, na a hiri lo “Kota Gbia, Gbia ti agbia na Seigneur ti aseigneur”. (1 Timothée 6:15). Lo yeke na ngangu ti sala nzoni mingi na azo ahon mokonzi kue na sese. Atâa nzoni ti mokonzi ni ayeke tongana nyen, mbeni oko ti lingbi na Jésus ayeke pëpe.
5 Royaume ti Nzapa ayeke duti ande na ndo wa si lo komande? Biani, hunda gi tele ti mo: Jésus ayeke na ndo wa? Na hundango tongaso, mo yeke dabe ti mo so mo manda na yâ ti mbeni chapitre so ahon so a fâ lani Jésus na ndo ti keke ti pasi me na pekoni a zingo lo na kuâ. Kete na pekoni, lo gue na yayu (Kusala 2:33). Tongaso, a yeke kâ na yayu ni si Royaume ti Nzapa ayeke. Ndani la si Bible ahiri ni ‘royaume ti yayu.’ (2 Timothée 4:18). Atâa so Royaume ti Nzapa ayeke na yayu, lo yeke komande ande sese.—Apocalypse 11:15.
6 Aye wa asala si Jésus ayeke mbeni Gbia so ayeke nde mingi? Kozo ye ni ayeke so lo yeke kui ande lâ oko pëpe. Tongana a haka lo na agbia ti sese, Bible atene so “gi Lo oko ayeke na fini ti lakue lakue, Lo duti na lumière so zo alingbi si dä pëpe”. (1 Timothée 6:16). So aye ti tene so aye ti nzoni kue so Jésus asala ayeke ngbâ ande teti lakue. Nga, lo yeke sala ande aye mingi so biani ayeke sala nzoni na azo.
7 Bâ gi prophétie so; a yeke mbeni prophétie so aga tâ tënë na ndo ti Jésus: “Fade Yingo ti L’Eternel aduti na ndo Lo, yingo ti ndara na ti hingango nda ti ye, yingo ti wango tënë na ti ngangu, yingo ti hingango ye na ti kpengo mbito ti L’Eternel. Fade ngia ti Lo ayeke ti kpe mbito ti L’Eternel; fade Lo fâ ngbanga pëpe na lege ti ye so lê ti Lo abâ, na Lo leke tënë pëpe na lege ti tënë so mê ti Lo amä; me fade Lo fâ ngbanga ti awanzinga mbilimbili, na Lo leke tënë na lege ni teti azo ti tâ be-ti-molenge ti sese so.” (Esaïe 11:2-4). Atënë so afa so Jésus ayeke duti ande mbeni Gbia ti mbilimbili, so ayeke bâ mawa ti azo ti sese. Mo yeke na nzara ti wara mara ti Gbia tongaso pëpe?
8 Mbeni ye nde ayeke nga dä ti hinga na ndo ti Royaume ti Nzapa: Jésus ayeke komande ande gi lo oko pëpe. Ambeni zo nga ayeke komande na tele ti lo na yâ Royaume ni. Na tapande, bazengele Paul atene na Timothée: “Tongana e gbu ngangu, fade e komande legeoko na Lo nga.” (2 Timothée 2:12). Biani, Paul, Timothée na ambeni Chrétien be-ta-zo nga so Nzapa asoro ala ayeke duti na tele ti Jésus na yâ Royaume ni na yayu ti komande. Ala oke si ayeke wara matabisi so?
9 Tongana ti so chapitre 7 ti buku so afa ni kozo, a mû lani na bazengele Jean mbeni suma so na yâ ni lo bâ “Molenge Ti Ngasangbaga [Jésus Christ] aluti na Hoto ti Sion [dutingo ti lo ti Gbia na yayu], na azo [saki] ngbangbo oko na bale-osio na ndo ni [saki] osio ayeke na Lo, ala so a sala iri ti Lo na iri ti Babâ ti Lo na ndo lê ti ala.” Azo 144 000 so ayeke azo wa? Jean lo mveni akiri tënë na e: “Azo so ayeke ala so ague na peko ti Molenge Ti Ngasangbaga na ndo kue so Lo gue. A vo ala so na popo ti azo, si ala ga kozo hale teti Nzapa na teti Molenge Ti Ngasangbaga.” (Apocalypse 14:1, 4). Biani, ala yeke adisciple be-ta-zo ti Jésus Christ so a soro ala gi ti komande na yayu na tele ti lo. Tongana a zingo ala na kuâ ti wara fini na yayu, “fade ala yeke le-gbia na ndo ti azo ti sese” legeoko na Jésus (Apocalypse 5:10, Fini Mbuki, 2001). Ti londo na ngoi ti abazengele ti ga na ni, Nzapa amû ngoi ti soro aChrétien be-ta-zo ti tene na nda ni a wara azo 144 000.
10 Lege so a leke na ye ti tene Jésus na azo 144 000 akomande sese afa na gigi tâ ndoye. E tene tongaso teti kozoni kue Jésus ahinga ye so a hiri a tene dutingo zo na bango pasi. Paul atene so Jésus ayeke pëpe “[mbeni zo so alingbi pëpe ti bâ mawa ti awokongo ti e, NW ], me a tara Lo na ye kue legeoko tongana e, me Lo sala siokpari pëpe.” (aHébreu 4:15; 5:8). Use ni, ala so a soro ala nga ti komande na tele ti lo ahu pono ti aye ti ngangu, na ala gbu ngangu tongana azo. Na ndo ni, ala tiri na awokongo so a dü ala na ni, na ala hon na yâ ti amara ti kobela nde nde. Biani, ala yeke hinga ande akpale ti azo nzoni.
ROYAUME TI NZAPA AYEKE SALA ANDE NYEN?
11 Tongana Jésus atene lani so a lingbi adisciple ti lo asambela ti tene Royaume ti Nzapa aga, lo tene nga so a lingbi ala sambela ti tene a sala “na sese” ye so bê ti Nzapa aye. Nzapa ayeke na yayu, na a-ange be-ta-zo ayeke sala lakue ye so bê ti lo aye kâ. Ye oko, na yâ ti chapitre 3 ti buku so, e manda so mbeni ange so aga sioni azia lani ti sala ye so bê ti Nzapa aye, na lo pusu Adam na Eve ti sala siokpari. Na chapitre 10, fade e yeke manda ye mingi na ndo ti aye so Bible afa na ndo ti sioni ange so e hinga lo na iri ti Satan Zabolo. A zia lege lani na Satan nga na a-ange so asoro ti mû peko ti lo, so a hiri ala ayingo sioni, ti ngbâ na yayu teti mbeni ngoi. Ye so afa so na yayu lani, a yeke a-ange kue pëpe so ayeke kâ si ayeke sala ye so bê ti Nzapa aye. Me aye ayeke gue ti gbian na ngoi so Royaume ti Nzapa ato nda ti komandema ti lo. Fini Gbia ni, Jésus Christ, aleke lani ti sala bira na Satan.—Apocalypse 12:7-9.
12 Atënë ti prophétie ti Apocalypse so afa ye so ayeke si na pekoni: “Na mbi mä mbeni yanga so asala tënë ngangu na yayu, a tene, Fadeso salut, na ngangu, na royaume ti Nzapa ti e, na ngangu ti komande ti Christ ti Lo asi awe; teti a bi [Satan] zo so aklame aita ti e na sese awe, lo so aklame ala na gbele Nzapa lâ na bï.” (Apocalypse 12:10). Mo bâ akota ye use so asi, na so a fa pekoni na yâ ti versê so? Kozo ye ni ayeke so Royaume ti Nzapa so Jésus Christ aga Gbia ni ato nda ti komande. Use ni ayeke so a bi Satan na sese.
13 Aye wa asi na peko ti aye use so? Na ndo ti ye so asi na yayu kâ, e diko: “Tongaso i sala ngia, O ayayu, na i so i duti na yâ ni!” (Apocalypse 12:12). Biani, a-ange be-ta-zo ti yayu awara ngia ngbanga ti so tombango Satan na ayingo sioni ti lo asala si gi acréature ti yingo so ayeke be-ta-zo na Jéhovah Nzapa si angbâ na yayu. A zi lege na tâ siriri nga na mango tele kue ti duti kâ. A yeke sala fadeso na yayu ye so bê ti Nzapa aye.
14 Me ti sese, fadeso a yeke tongana nyen? Bible atene: “Vundu aga na sese na kota ngu ti ingo! Teti zabolo azu na sese na i na ngonzo mingi, teti lo hinga lâ ti lo angbâ mingi pëpe.” (Apocalypse 12:12). Satan ayeke na ngonzo teti so a tomba lo na yayu na ngoi ti lo angbâ mingi pëpe. Na kota ngonzo, lo ga na “vundu” na ndo ti sese. Fade e yeke manda tënë mingi na ndo ti “vundu” so na yâ chapitre ti peko. Me na batango ye so na li, e lingbi ti hunda tele ti e: Tongana nyen Royaume ni alingbi ti sala na sese ye so bê ti Nzapa aye?
15 Biani, dabe mo na ye so Nzapa aye ti sala teti sese. Mo manda tënë na ndo ni awe na chapitre 3. Na Eden, Nzapa afa lani so ye so lo ye ayeke ti tene sese ti e so aga mbeni paradis, so azo so alango dä ayeke mbilimbili na ayeke kui pëpe. Satan apusu lani Adam na Eve ti sala siokpari, na ye so asala si ye so Nzapa aleke ti sala teti sese aga tâ tënë pëpe na ngoi ni kâ. Me ye so achangé ye oko pëpe na yâ ye so Nzapa aleke ti sala. Jéhovah aleke lakue ti tene mbeni lâ, “sese ni aga ye ti héritier ti azo ti mbilimbili, na…ala duti dä lakue.” (Psaume 37:29). Na a yeke ye so Royaume ti Nzapa ayeke sala ande. Na lege wa?
16 Bâ tënë ti prophétie so a wara na Daniel 2:44. Versê ni atene: “Na lâ ti agbia so, fade Nzapa ti yayu ayä royaume so afuti lâ oko pëpe, na Lo zia royaume ni na tïtî ambeni zo nde pëpe; me fade royaume so afâ mbeni royaume so kue ndulu ndulu, na a sala si royaume nde nde so kue awe; na fade royaume so angbâ lakue lakue.” Ye so afa nyen na e na ndo ti Royaume ti Nzapa?
17 Kozoni kue, a fa na e so a yeke zia ande gere ti Royaume ti Nzapa “na lâ ti agbia so,” wala na ngoi so ambeni royaume nde ayeke ngbâ na kusala. Use ni, a fa na e so fade Royaume ni ayeke ngbâ teti lakue. A yeke hon lo na ngangu pëpe, na mbeni ngorogbia nde ayeke mû place ti lo pëpe. Ota ni, e manda so fade bira ayeke sungba na popo ti Royaume ti Nzapa na aroyaume ti sese so. Fade Royaume ti Nzapa ayeke hon ala na ngangu. Na nda ni, lo yeke duti ande gi oko ngorogbia ti komande na ndo ti azo. Na lâ ni kâ, fade azo ayeke wara ngia na gbe ti yanga-ti-komande so komandema ni ahon ti atanga ni kue so ala hinga na yâ fini ti ala.
18 Bible ayeke na atënë mingi ti tene na ndo ti ndangba bira so ayeke sungba na popo ti Royaume ti Nzapa na ayanga-ti-komande ti sese so. Na tapande, lo fa na e so na ngoi so nda ni ayeke pusu ndulu, ayingo sioni na lege ti amvene ayeke handa “agbia ti sese kue”. Ngbanga ti nyen? “Ti bungbi ala [agbia ni] teti bira ti kota lâ ti Nzapa, Lo Ti Ngangu Ahon Kue.” Fade a yeke bungbi agbia so “na ndo so ala di iri ni na yanga ti Hébreu, Harmaguédon.” (Apocalypse 16:14, 16). Ndali ti atënë so a wara na yâ ti aversê use so, a hiri ndangba bira so ayeke sungba na popo ti angorogbia ti azo na Royaume ti Nzapa bira ti Harmaguédon.
19 Royaume ti Nzapa ayeke sala ande nyen na lege ti bira ti Harmaguédon? Kiri mo dabe mo na ye so Nzapa aleke ti sala teti sese. Jéhovah Nzapa aleke lani ti tene sese ni asi na azo ti nzoni, so ayeke mbilimbili-kue na so ayeke sala na lo na yâ Paradis. Me nyen la akanga lege na ye so ti ga tâ tënë laso? Kozoni kue, e yeke awasiokpari, e yeke tï kobela na e yeke kui. Ye oko, na chapitre 5, e manda so Jésus akui lani teti e si e lingbi ngbâ na fini teti lakue lakue. Peut-être mo dabe mo na atënë so a sû na yâ ti Évangile ti Jean: “Nzapa andoye sese so tongaso, Lo mû Molenge ti Lo ngengele oko, si zo so amä na bê na Lo alingbi kui pëpe, me lo yeke na fini ti lakue lakue.”—Jean 3:16.
20 Mbeni kpale ni nde ayeke so azo mingi ayeke sala aye ti sioni. Ala yeke tene mvene, ala yeke sala ye na handa na ala yeke sala pitan. Ala ye pëpe ti sala ye so bê ti Nzapa aye. Na lâ ti bira ti Nzapa so a hiri ni Harmaguédon, fade a yeke futi azo so ayeke sala sioni (Psaume 37:10). Me mbeni ye ni nde so asala si na sese a yeke sala pëpe ye so bê ti Nzapa aye ayeke ngbanga ti so angorogbia ayeke wa azo pëpe ti sala ni. Angorogbia mingi, ngangu atia ala, ala yeke sioni wala tambela ti azo ti yâ ni ayeke kirikiri. Tongaso, Bible atene polele: “Zo akomande mbeni zo, na a sala sioni na lo.”—Zo-ti-fa-tene 8:9.
21 Na peko ti Harmaguédon, gi ngorogbia oko, so ti tene Royaume ti Nzapa, si ayeke komande na ndo ti azo. Royaume so ayeke sala ande na sese ye so bê ti Nzapa aye, na fade a yeke ga na aye ti nzoni na azo. Na tapande, a yeke futi ande Satan na ayingo sioni ti lo (Apocalypse 20:1-3). Na lege ti ngangu ti sandaga ti Jésus, fade azo ti mbilimbili ayeke tï ande kobela mbeni pëpe na ayeke kui mbeni pëpe. Na gbe ti komandema ti Royaume ni, ala yeke wara lege ande ti ngbâ na fini teti lakue lakue (Apocalypse 22:1-3). Fade a yeke sala si sese aga paradis. Na lege so, fade Royaume ti Nzapa ayeke sala na sese ye so bê ti Nzapa aye, na lo yeke sala si iri ti Nzapa aga nzoni-kue. So aye ti tene nyen? A ye ti tene so na nda ni, na gbe ti Royaume ti Nzapa, zo kue ayeke gonda iri ti Jéhovah.
LAWA SI ROYAUME TI NZAPA AYEKE SALA NA SESE YE SO BÊ TI NZAPA AYE?
22 Tongana Jésus atene na adisciple ti lo ti sambela ti tene ‘Royaume ti Nzapa aga’, a yeke polele so Royaume ni ade aga pëpe na ngoi ni kâ. Royaume ni aga lani na ngoi so Jésus ama na yayu? Oko pëpe, ngbanga ti so Pierre na Paul atene so na peko ti londongo ti Jésus na popo ti akuâ, prophétie ti Psaume 110:1 aga tâ tënë na ndo ti lo: “L’Eternel atene na Seigneur ti mbi, Mo duti na koti ti Mbi, juska Mbi sala si awato ti Mo aga mbata ti gere ti Mo.” (Kusala 2:32-35; aHébreu 10:12, 13). Mbeni ngoi ayeke hon kozoni si Royaume ni aga.
23 Ngoi ni ayeke hunzi lawa? A sala fadeso ngu 100 na ndo ni awe, ambeni zo so amanda Bible na bê ti ala kue adiko lani so ngoi ni ayeke hunzi na ngu 1914. (Na ndo ngu so, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.) Aye so asi na ndo ti sese na ngu 1914 nga na pekoni afa so biani awamandango Bible so adiko ye ti ala ni na lege ni. Gango tâ tënë ti aprophétie ti Bible afa so na ngu 1914, Christ aga Gbia na Royaume ti Nzapa ato nda ti komande na yayu. Tongaso, e yeke na yâ “lâ ti [Satan so] angbâ mingi pëpe.” (Apocalypse 12:12; Psaume 110:2). E lingbi nga ti tene na kite pëpe so, na yâ ngoi kete, fade Royaume ti Nzapa ayeke sala na sese ye so bê ti Nzapa aye. Mo bâ ti mo pendere tënë so tongana nyen? Mo mä na bê so a yeke ga ande tâ tënë? Fade chapitre ti peko ayeke mû maboko na mo ti bâ so Bible afa aye so biani.
YE SO BIBLE AFA
- Royaume ti Nzapa ayeke mbeni ngorogbia na yayu so Jésus Christ si ayeke Gbia ni, na a soro na sese ge azo 144 000 ti gue kâ ti duti agbia na tele ti lo.—Apocalypse 14:1, 4.
- Royaume ni ato nda ti komande na yayu na ngu 1914, na ti londo na lâ ni so, a tomba Satan na sese.—Apocalypse 12:9.
- Na yâ ngoi kete, fade Royaume ti Nzapa ayeke futi ayanga-ti-komande ti azo, na fade sese ayeke ga paradis.—Apocalypse 16:14, 16.
Ahundango tënë
1. Sambela wa so azo mingi ahinga ni e yeke bâ tënë na ndo ni fadeso?
2. Fa akozo ye ota so Jésus afa na adisciple ti lo ti sambela ngbanga ni.
3. Ye wa a lingbi e hinga na ndo ti Royaume ti Nzapa?
4. Royaume ti Nzapa ayeke nyen? Zo wa ayeke Gbia ni?
5. Royaume ti Nzapa ayeke duti na ndo wa si lo komande? Lo yeke komande nyen?
6, 7. Aye wa asala si Jésus ayeke mbeni Gbia so ayeke nde mingi?
8. Azo wa ayeke duti na tele ti Jésus ti komande?
9. Azo oke ayeke komande na tele ti Jésus? Lawa si Nzapa ato nda ni ti soro ala?
10. Ngbanga ti nyen ye so a leke ti tene Jésus na azo 144 000 akomande na ndo ti azo afa na gigi tâ ndoye?
11. Ngbanga ti nyen Jésus ahunda lani na adisciple ti lo ti sambela ti tene Nzapa asala ye so bê ti lo aye?
12. Akota ye use wa so asi versê ti Apocalypse 12:10 asala tënë ni?
13. Ye nyen asi na pekoni so a tomba Satan na yayu?
14. Ye nyen asi teti so a bi Satan na sese?
15. Ye wa Nzapa aleke ti sala teti sese?
16, 17. Daniel 2:44 atene nyen na e na ndo ti Royaume ti Nzapa?
18. Iri ti ndangba bira so ayeke sungba na popo ti Royaume ti Nzapa na angorogbia ti sese so ayeke nyen?
19, 20. Aye wa asala si a yeke sala pëpe fade fadeso na sese ye so bê ti Nzapa aye?
21. Na lege wa Royaume ni ayeke sala na sese ye so bê ti Nzapa aye?
22. E hinga tongana nyen so Royaume ti Nzapa aga lani pëpe na ngoi so Jésus ayeke na sese wala fade fade na pekoni so lo kiri na yayu?
23. (a) Lawa si Royaume ti Nzapa ato nda ti komande? (b) E yeke bâ ande tënë wa na chapitre ti peko?


c: text/html

text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) AVRIL 2014
Article so afa tongana nyen la e lingbi ti sara ye na mabe tongana ti Moïse. Jéhovah abâ kua ti babâ wala ti mama tongana nyen? Tongana nyen la lo mû maboko na e ti sara kua so nzoni?
Sara ye na mabe tongana ti Moïse
Tongana nyen la mabe so Moïse ayeke na ni apusu lo ti ke anzara ti mitele na ti bâ na nene ni akua so Jéhovah amû na lo? Ngbanga ti nyen Moïse ‘azia lê ti lo gi na ndo ti futa so a yeke mû’?
Mo yeke bâ “Lo so lê abâ Lo pëpe”?
Tongana nyen la mabe so Moïse ayeke lani na ni na Nzapa amû maboko na lo ti sara mbeto ti zo ape nga ti mä na bê na azendo ti Nzapa? Sara si mabe ti mo akpengba ti bâ Jéhovah tongana tâ Zo so aye ti mû maboko na mo.
Kua ti pionnier: Akua so mbi wara na pekoni
Ala gbu li ti ala na ndo ti ngu 64 so ala sara na yâ ti kua ti ngoi kue, bâ ye so asara si Robert Wallen atene so ala wara aye ti nzoni nga gigi ti ala aga nzoni.
Zo alingbi ti duti ngbâa ti azo use pëpe
Ambeni zo ague na kodoro wande ti wara nginza mingi. Tongana nyen la ti zia sewa ti gue na mbeni ndo nde ti sara kua ti nginza aga na kpale na yâ ti mariage, a sara si amolenge awara kpale nga a buba songo ti e na Nzapa?
Duti na mbeto oko pëpe: Jéhovah ayeke zo ti mungo maboko na mo!
Tongana nyen la mbeni babâ aleke aye na yâ ti sewa ti lo na peko ti so lo zia sewa ni lo gue na mbeni ndo nde ti sara kua ti nginza? Tongana nyen la Jéhovah amû maboko na lo ti bâ lege ti sewa ti lo na kete nginza so lo yeke na ni?
Bâ na nene ni aye so Jéhovah ayeke sara ti bâ ndo na ndo ti mo
Bâ aye oku so na lege ni Nzapa afa so lo yeke bi bê ti lo na e na lege ti ndoye nga tongana nyen la e yeke wara aye ti nzoni na pekoni.
Mo hinga?
Na ngoi so a ngbâ ti sû Bible, tongana mbeni zo asuru bongo na tere ti lo, a ye ti tene nyen?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) MAI 2014
‘Kobe ti mbi ayeke ti sara ye so bê ti nzapa aye’
Gbia David, bazengele Paul, nga na Jésus Christ aye lani ti sara ye so bê ti Nzapa aye. Tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti yapu wala ti kiri ti yapu na fango tënë na yâ ti aterritoire so ayeke ngangu ti fa tënë dä?
A lingbi e “kiri tënë na zo oko oko” tongana nyen?
Tongana nyen e lingbi ti sara kua nzoni na Bible tongana a hunda na e ahundango ndo so ayeke ngangu? Bâ akode ota so e lingbi ti sara kua na ni ti kiri tënë na azo na mbeni lege so apusu ala ti yeda na tënë ti e.
Duti na anzoni sarango ye na ngoi so mo yeke fa tënë
A lingbi e sara ye na mbage ti zo oko oko so e wara lo na fango tënë tongana nyen? E lingbi ti sara ye alingbi na Matthieu 7:12 na fango tënë tongana nyen?
Jéhovah amû biani maboko na mbi
Kenneth Little afa tongana nyen la Jéhovah amû maboko na lo ti hon ndo ti kamene na ti duti na confiance na lo wani. Bâ tongana nyen la Nzapa airi tënë nzoni na ndo ti ngangu so lo sara na yâ ti gigi ti lo.
Jéhovah ayeke Nzapa so aleke yâ ti aye nzoni
Tongana nyen la mbaï ti Israël ti giriri nga na ti akozo Chrétien afa so a lingbi a fa lege na awakua ti Jéhovah so ayeke laso na sese ge?
Mo yeke gue na li ni legeoko na bungbi ti Jéhovah?
Na yâ ti ngoi kete, a yeke futi sioni dunia ti Satan so. Ngbanga ti nyen ayeke kota ye ti tene e ngbâ be-ta-zo na bungbi so Jéhovah ayeke sara kua na ni laso na sese ge?
“Kua ti fango akobe ti yaka angbâ mingi ti tene a sara”
A-Témoin ti Jéhovah ahon 760 000 ayeke fa tâ tënë ti Bible na Brésil. Tongana nyen la a to nda ti fa tënë na Amerika ti Mbongo?


text:
CHAPITRE MBASAMBALA
Tâ beku teti azo ti mo so akui
E hinga tongana nyen so fade a yeke zingo biani azo so akui?
Jéhovah atene ti lo nyen na ndo tënë ti zingongo azo so akui?
Nzapa ayeke zingo ande mara ti azo wa?
TARA ti bâ gi so mbeni sioni wato ti mo ayeke tomba peko ti mo, na mo yeke kpe loro ngangu si lo wara mo pëpe. Ye oko, lo yeke ngangu ahon mo na lo yeke kpe loro ahon mo. Mo hinga so lo yeke bâ ti lo mawa ti zo pëpe teti mo bâ lo awe na fango ambeni kamarade ti mo. Mo yeke kpe loro ngangu, me atâa so kue, mo bâ so popo ti mo na lo ayeke ga gi ndulu. Mo tene so ti mo a hunzi awe. Me mo ye ti bâ so, mbeni zo asigigi aluti na tele ti mo! Lo ga ti mû maboko na mo na lo yeke tâ ngangu mingi ahon wato ti mo so. Lo tene na mo ti gi bê pëpe, lo yeke ge ti mû maboko na mo. So tâ dengo bê si mo yeke wara biani!
2 Ti tâ tënë ni, mbeni wato tongaso ayeke tomba peko ti mo. Me a yeke gi mo oko pëpe; lo yeke tomba peko ti e kue. Tongana ti so e manda na yâ ti chapitre so ahon, Bible asala tënë ti kuâ tongana mbeni wato. Zo oko ti kpe na maboko ti lo wala ti hon lo na ngangu ayeke pëpe. Mingi ti e abâ tongana nyen kuâ amû azo ti ala. Me Jéhovah ayeke ngangu mingi ahon kuâ. Lo ye ti mû maboko na e na lege ti ndoye, na lo fa awe so lo lingbi ti hon kuâ na ngangu. Nga, lo mû zendo so fade lo yeke futi wato ti e kuâ so biaku. Bible atene: “Wato ti nda ni, so fade Lo lungula lo, a yeke kui.” (1 aCorinthien 15:26). So ayeke nzo tënë biani!
3 Zia e bâ kete tongana nyen wato ti e kuâ ayeke ga na e vundu na ngoi so mbeni zo so e hinga lo akui. Tongana e bâ ye so, a yeke mû maboko na e ti gbu nda ti mbeni fango ye so e yeke bâ ande tënë na ndo ni, na so ayeke mû ngia na e. Jéhovah amû zendo so fade ala so akui ayeke kiri na fini (Esaïe 26:19). Tongaso, beku ayeke dä teti ala so akui awe: fade ala yeke kiri na fini.
TONGANA MBENI ZO TI E AKUI
4 Mo dabe ti mo na mbeni zo so mo ye lo mingi me so kuâ amû lo? A lingbi ti duti tâ ngangu na mo peut-être ti fa vundu so mo wara lani. Mo bâ so mbeni ndo ti kpe dä ti wara mungo maboko ayeke pëpe. Na angoi tongaso, a hunda na e ti kpe na mbage ti Mbeti ti Nzapa ti wara dengo bê (2 aCorinthien 1:3, 4). Bible amû maboko na e ti bâ tënë ti bê ti Jéhovah na ti Jésus na ndo kuâ. Jésus, so amû tâ gi Babâ ti lo na yâ asalango ye ti lo kue, ahinga lani vundu ti peko ti mango tënë ti kuâ ti mbeni zo (Jean 14:9). Tongana lo yeke lani na Jérusalem, Jésus ayeke gue ka mingi ti bâ Lazare na aita ti lo ti wali, Marie na Marthe, so alango na Béthanie, mbeni gbata ndulu na Jérusalem. Ala ga akota kamarade. Bible atene: “Jésus andoye Marthe, na ita ti lo ti wali, na Lazare.” (Jean 11:5). Me tongana ti so e mä ni na yâ ti chapitre so ahon, Lazare akui lani.
5 Tongana kamarade ti lo akui, Jésus aduti tongana nyen? Tondo ni afa na e so Jésus ague na ndo so afami ti Lazare na akamarade ti lo ayeke dä ti toto kuâ ti lo. Tongana lo bâ ala, vundu agbu Jésus ngangu. Lo “bima na bê ti Lo, na bê ti Lo agi Lo mingi.” Na pekoni, tondo ni atene so “Jésus atoto na ngule.” (Jean 11:33, 35). So Jésus asala mawa tongaso, a ye ti fa so lo yeke na beku oko pëpe? A yeke tongaso pëpe. Biani, Jésus ahinga lani so mbeni ye ti kpene ayeke gue ti si na ndembe ni so (Jean 11:3, 4). Ye oko, lo wara vundu so zo kue ayeke wara tongana mbeni fami wala kamarade ti lo akui.
6 Na mbeni lege, vundu so Jésus awara afa mbeni ye ti nzoni na e. A fa na e so Jésus nga na Jéhovah, Babâ ti lo, aye tënë ti kuâ oko pëpe. Me Jéhovah Nzapa ayeke na ngangu ti sala bira na kuâ na ti hon lo na ngangu. Zia e bâ ye so Nzapa amû lege na Jésus lani ti sala.
“LAZARE, SIGIGI!”
7 A lu kuâ ti Lazare na yâ ti mbeni kota dû ti tênë. Jésus ahunda ti tene a zi kota tênë so a kanga na yanga ti kota dû ni. Marthe atene ti sala tongaso pëpe teti a sala lango osio awe si Lazare akui, na ti lo biani kuâ ni akomanse ti fun awe (Jean 11:39). Na bango ndo ti zo, mbeni ye ti salango ni ayeke dä biani?
8 A zi tênë ti yanga ti dû ti kuâ ni. Jésus adekongo: “Lazare, sigigi!” Ye nyen asi? “Lo so akui awe, lo sigigi.” (Jean 11:43, 44). Tara ti bâ gi kota ngia so azo ni awara lani! Atâa Lazare ayeke ita ti ala, fami ti ala, kamarade ti ala wala gi voizin ti ala, ala kue ahinga lani so lo kui. Fadeso, lo la na popo ti ala so, na a yeke tâ gi lo Lazare ni mveni so ala ye lo mingi. Li ti ala alingbi gi ti kpe! Bâ gi gbâ ti azo so ayeke gbu Lazare na ngia na ngoi ni so. So tâ kota songo benda na ndo ti kuâ biani!
9 Jésus atene pëpe so a yeke na ngangu ti ni mveni si Lazare azingo na kuâ. Na yâ sambela so lo sala ngoi kete kozoni ti hiri Lazare ti sigigi, Jésus afa polele so ngangu ti zingongo azo na kuâ alondo na Jéhovah (Jean 11:41, 42). A yeke pëpe gi na ndo so si Jéhovah afa ngangu ti lo ti zingo azo na kuâ. Mbeti ti Nzapa asala tënë ti amiracle gumbaya tongaso, na zingongo Lazare na kuâ ayeke gi oko ti amiracle so.* Ti diko na ti manda ye na ndo ti atondo tongaso ayeke ye ti mungo ngia na zo biani. Ala fa na e so Nzapa azia kangbi pëpe na popo ti azo, teti na popo ti azo so lo zingo na kuâ, a yeke wara amolenge na ambakoro, akoli na awali, azo ti Israël na ala so ayeke ti Israël pëpe. Nga, bâ ngia so azo awara, so a fa tënë ni na yâ ti atondo so! Na tapande, na ngoi so Jésus azingo mbeni molenge-wali na kuâ, babâ na mama ni abâ tongaso “li ti ala kue akpe.” (Marc 5:42, Fini Mbuki, 2001). Biani, Jéhovah asala mbeni ye so amû ngia na ala mingi na so ala yeke girisa ni pëpe na yâ fini ti ala kue.
10 Tâ tënë, ala so kue Jésus azingo ala lani na kuâ akiri akui. Me so aye ti tene so zingongo ala na kuâ ayeke lani gi ye senge? Oko pëpe. Atondo ti Bible so ayeda na ambeni kota tâ tënë na amû beku na e.
YE SO E MANDA NA NDO ATONDO TI AZO SO A ZINGO ALA NA KUÂ
11 Bible afa so “akinda ahinga ye oko pëpe”. Ala yeke na fini na mbeni ndo oko pëpe. A yeke ye so tondo ti Lazare afa ni polele. Tongana lo kiri na fini, Lazare atara ti dö bê ti azo lani na fango na ala aye so lo bâ na yayu? Wala lo mû ambeni tënë ti mbito lo fa na ala na ndo ti mbeni enfer ti wâ? Oko pëpe. Bible afa pëpe so mara ti atënë tongaso asigigi na yanga ti Lazare. Na yâ lango osio so lo sala na yâ ti dû ti kuâ, Lazare ‘ahinga lani ye oko pëpe’. (Zo-ti-fa-tene 9:5). Lo lango gi na yâ kuâ awe.—Jean 11:11.
12 Tondo ti Lazare afa nga na e so tënë ti zingongo ti azo so akui ayeke tâ ye, me pëpe mbeni senge tënë ti tere. Tongana Jésus azingo lani Lazare, azo mingi ayeke dä so abâ ni na lê ti ala. Même amokonzi-nzapa ni so ake Jésus bê oko abele pëpe so miracle ni asi biani. Ala tene gi: “Fade e sala nyen? teti Zo so [Jésus] asala fä mingi.” (Jean 11:47). Azo mingi ague ti bâ na lê ti ala Lazare so Jésus azingo lo na kuâ. Ye so asala si azo mingi amä na bê na Jésus. Ti ala, gi bango Lazare so akiri na fini afa na gigi awe so Nzapa la atokua Jésus ti ga na sese. A yeke tâ mbeni ye so zo alingbi ti dë kite na ni pëpe, a sala si ambeni mokonzi-nzapa ti aJuif na asioni bê ti ala ni aleke ti fâ Jésus nga na Lazare ni.—Jean 11:53; 12:9-11.
13 Tënë ti londongo ti azo so akui ayeke mbeni ye so alingbi a bâ ni gi tongana bango li? Oko pëpe, teti Jésus afa so mbeni ngoi ayeke si ande so “azo kue so ayeke na dukua” ayeke zingo na popo ti akuâ (Jean 5:28). Jéhovah ayeke Lo so aleke aye kue so ayeke na fini. Tongaso, fade a yeke duti ngangu na lo ti kiri ti mû fini na mbeni zo? Ên-ën. Ye ni kue aluti na ndo ngangu ti lo ti dabe na aye. Lo lingbi ti dabe ti lo na azo ti e so akui? Bâ gi atongoro: ala si lê ti nduzu na zo alingbi même ti diko ala pëpe. Atâa so kue, Jéhovah ahinga ala oko oko na iri ti ala (Esaïe 40:26). Tongaso, a yeke ngangu pëpe na Jéhovah Nzapa ti dabe ti lo na azo ti e so akui nga na aye kue na ndo fini ti ala oko oko. Na lo leke ti kiri ala na fini.
14 Ye oko, tënë ti bê ti Jéhovah ayeke so wa na ndo tënë ti zingongo azo na kuâ? Bible afa so Jéhovah aye mingi ti zingo azo na kuâ. Job so aduti lani be-ta-zo na Nzapa ahunda: “Tongana zo akui, fade lo kiri na fini mbeni?” Job ayeke sala tënë lani ti zo so akui awe na ayeke ku na yâ ti dû ti kuâ lango so Nzapa ayeke dabe na lo ti zingo lo. Lo tene na Jéhovah: “Fade Mo hiri ndo, na mbi kiri tënë na Mo; bê ti Mo aye kusala ti tïtî Mo.”—Job 14:13-15.
15 Gbu li kete! A tene so Jéhovah aye tâ mingi ti kiri na fini ala so akui. Ti bâ so a yeke ye so Jéhovah ayeke la amû ngia na mo pëpe? Me ti ala so a yeke zingo ande ala na kuâ, a yeke duti tongana nyen? Fade azo wa si ayeke zingo na kuâ? Nga, ala yeke zingo na kuâ ti duti na fini na ndo wa?
“AZO KUE SO AYEKE NA DUKUA”
16 Atondo ti Bible na ndo zingongo azo na kuâ afa na e ye mingi na ndo ti azo so Nzapa ayeke zingo ande ala na kuâ. Azo so giriri azingo na kuâ akiri na fini ge na sese, na ala kiri awara tele na afami nga na akamarade ti ala. A yeke duti tongaso nga na azo so ayeke zingo ande na kuâ kekereke, me ti so ni ayeke duti pendere mingi ahon ti giriri. Tongana ti so e bâ ni na chapitre 3, Nzapa aleke ti tene sese kue aga paradis. Tongaso, a yeke zingo ande akuâ pëpe ti kiri ti duti na yâ mbeni sese ti bira, ti fango zo na ti kobela. Me ala yeke wara lege ti ngbâ na fini teti lakue na ndo sese so na yâ siriri nga na ngia.
17 Azo wa la ayeke zingo na kuâ? Jésus atene so a yeke ‘azo kue so ayeke na dukua si a yeke mä yanga ti Lo, na ayeke sigigi.’ (Jean 5:28). Legeoko nga, Apocalypse 20:13 atene: “Kota ngu ti ingo azia na gigi awakinda so ayeke na yâ ni; na Kui na Ndo-ti-awakinda [Hadès, so ti tene Dûkua na lege ti fä] azia na gigi awakinda so ayeke na yâ ala.” (Na ndo tënë “Hadès”, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.) A yeke zingo ande ala so kue ayeke na dû ti kuâ. Azo kutu mingi mingi so ayeke lango na dû ti kuâ ayeke kiri ande na fini. Bazengele Paul atene: “Mbi ku londongo ti awakinda kue, azo ti mbilimbili, na azo ti kirikiri.” (Kusala 24:15). So aye ti tene nyen?
18 Na popo ti “azo ti mbilimbili” so, a yeke wara azo mingi so e diko mbaï ti ala na yâ Bible na so ayeke lani na fini kozoni si Jésus aga na sese. Peut-être na mango tongaso, mo yeke pensé na Noé, Abraham, Sara, Moïse, Ruth, Esther nga na ambeni nde. A sala tënë ti ambeni koli na awali be-ta-zo ni na yâ chapitre 11 ti aHébreu. Me na popo ti “azo ti mbilimbili,” a yeke wara nga awakua ti Jéhovah ti ngoi ti e so awara kuâ. Hingango tënë ti beku ti londongo ti akuâ asala si e yeke na mbito oko pëpe ti kui.—aHébreu 2:15.
19 Ka ti azo mingi so asala na Jéhovah lani pëpe teti so ala mä tënë na ndo ti lo lâ oko pëpe? Azo so kue ayeke ala so a hiri ala “azo ti kirikiri”, na fade a yeke girisa ala pëpe. Ala nga kue a yeke zingo ala na kuâ na a yeke mû na ala ngoi ti manda ye na ndo ti tâ Nzapa ti sala na lo. Na yâ mbeni ngoi ti ngu saki oko so ayeke ga, fade a yeke zingo azo so akui na a yeke mû lege na ala ti bungbi oko na ala so ayeke sala na Nzapa be-ta-zo na ndo sese. A yeke duti ande mbeni ngoi ti ngia mingi. A yeke mbeni ngoi so Bible ahiri ni Lâ ti fango ngbanga.#
20 So aye ti tene so azo oko oko kue so akui na ndo ti sese ayeke zingo ande na kuâ? Ên-ën. Bible atene so ambeni zo so akui ayeke na yâ ti “Géhenne”, so Bible ti Sango akiri pekoni na “ndo-ti-wa”. (Luc 12:5). Iri “Géhenne” alondo na iri ti mbeni ndo ti tukungo asaleté so ayeke na gigi ti ngbele gbata ti Jérusalem. A yeke zö lani kuâ ti ambeni zo nga na asaleté na ndo so. Na lê ti aJuif, kuâ ti azo so a yeke bi na ndo so ayeke azo so a bâ so ala lingbi pëpe ti tene a lu ala tongana ti tanga ti azo, nga ala lingbi pëpe ti zingo na popo ti akuâ. Tongaso, a yeke tâ na lege ni ti tene Géhenne aduti fä ti futingo ti lakue lakue. Atâa so Jésus si a zia lo Juge ti azo so ayeke na fini na ti akuâ, Jéhovah si ayeke fâ ngbanga ni kue na nda ni (Kusala 10:42). Fade lo yeke yeda oko pëpe ti zingo ala so lo bâ so ala yeke sioni na ala lingbi pëpe ti gbian bê ti ala.
A ZINGO ALA NA KUÂ TI WARA FINI NA YAYU
21 Bible afa nga tënë ti ambeni zo so a zingo ala na kuâ ti wara fini na yayu tongana acréature ti yingo. Bible afa gi mbeni tapande oko ti mbeni zo so a zingo lo na kuâ ti wara fini na yayu: Jésus Christ.
22 Na pekoni so a fâ lo, Jéhovah azia Molenge ti lo be-ta-zo ti ngbâ na dû ti kuâ pëpe (Psaume 16:10; Kusala 13:34, 35). Nzapa akiri Jésus na fini, me na yâ mitele pëpe. Bazengele Pierre asala tënë ti Christ na lo fa so “a sala si Lo kui na mitele, me A kiri A sala Lo na fini na yâ yingo.” (1 Pierre 3:18). Ye so ayeke biani mbeni kota miracle. Jésus akiri na fini me tongana mbeni yingo so asi na ngangu! (1 aCorinthien 15:3-6). Jésus ayeke kozo ti ala so ayeke zingo ti ga tongaso (Jean 3:13). Me a yeke ngbâ gi na ndo ti lo pëpe.
23 Na ngoi so lo yeke ndulu ti kiri na yayu, Jésus atene na adisciple ti lo be-ta-zo so fade lo yeke “gue ti leke ndo” na ala kâ (Jean 14:2). Jésus atene so ala so ayeke gue na yayu ayeke “kete kundu” ti lo (Luc 12:32). Ala oke si ayeke duti na yâ kete wungo ti aChrétien be-ta-zo so? Na Apocalypse 14:1, bazengele Jean atene: “Mbi bâ ndo, na mbi bâ Molenge Ti Ngasangbaga aluti na Hoto ti Sion, na azo [saki] ngbangbo oko na bale-osio na ndo ni [saki] osio ayeke na Lo, ala so a sala iri ti Lo na iri ti Babâ ti Lo na ndo lê ti ala.”
24 Ti aChrétien 144 000 so, so na popo ni a yeke wara abazengele be-ta-zo ti Jésus, a yeke zingo ala ti wara fini na yayu. Ala yeke londo na popo ti akuâ ti wara fini na yayu lawa? Bazengele Paul afa so a yeke duti ande na ngoi ti singo ti Christ (1 aCorinthien 15:23). Tongana ti so mo yeke manda ande na chapitre 9, e yeke na yâ ti ngoi so awe. Tongaso, ti kete tanga ti azo 144 000 so angbâ na sese na ngoi ti e, tongana ala kui, ala yeke londo fade fade ti gue na yayu (1 aCorinthien 15:51-55). Me mingi ti azo so akui ayeke ti ala na beku ti kiri na fini na yâ Paradis ge na sese.
25 Biani, fade Jéhovah ayeke hon tâ wato ti e kuâ na ngangu, na fade kuâ ayeke hon teti lakue lakue (Esaïe 25:8). Ye oko, mo lingbi ti hunda tele ti mo: ‘Me ala so ayeke gue ande na yayu ayeke gue kâ ti sala nyen?’ Ala yeke gue ande ti duti na yâ ti mbeni kota ngorogbia wala Royaume kâ. Fade e yeke manda tënë na ndo ti ngorogbia so na yâ chapitre ti peko.
YE SO BIBLE AFA
- Atondo ti azo so a zingo ala na kuâ na so Bible afa tënë ti ala amû na e tâ beku ti mä na bê dä.—Jean 11:39-44.
- Jéhovah aye mingi ti kiri na fini ala so akui.—Job 14:13-15.
- Ala so kue ayeke na dû ti kuâ ayeke zingo ande na kuâ.—Jean 5:28.
* A yeke wara atondo so na 1 aGbia 17:17-24; 2 aGbia 4:32-37; 13:20, 21; Matthieu 28:5-7; Luc 7:11-17; 8:40-56; Kusala 9:36-42 na 20:7-12.
# Ti hinga tënë mingi na ndo ti Lâ ti fango ngbanga so ayeke ga, nga lege so a yeke fâ ngbanga ni, e wa mo ti bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
Ahundango tënë
1-3. Wato wa ayeke tomba peko ti e kue? Ngbanga ti nyen ti bâ fango ye ti Bible na ndo ni ayeke mû mbeni dengo bê na e?
4. (a) Ngbanga ti nyen tapande ti Jésus ayeke mû maboko na e ti hinga atënë ti bê ti Jéhovah na ndo kuâ? (b) Akota kamarade wa Jésus awara lani?
5, 6. (a) Jésus asala ye lani tongana nyen na ngoi so lo si na ndo so afami ti Lazare na akamarade ti lo ayeke toto lo? (b) Ngbanga ti nyen vundu so Jésus awara afa mbeni ye ti nzoni na e?
7, 8. Ngbanga ti nyen, na bango ndo ti zo, mbeni ye ti salango ni ayeke pëpe teti Lazare so akui? Me Jésus asala nyen?
9, 10. (a) Tongana nyen Jésus agboto lê lani na ndo ti Zo so amû na lo ngangu ti zingo Lazare? (b) Ambeni ye ti nzoni wa e lingbi ti wara na dikongo atondo ti Bible na ndo azo so a zingo ala na kuâ?
11. Tongana nyen tondo ti zingongo Lazare na kuâ amû maboko ti yeda na tâ tënë so a fa ni na Zo-ti-fa-tene 9:5?
12. Ngbanga ti nyen e lingbi ti duti na kite oko pëpe so a zingo lani Lazare biani na kuâ?
13. Ye wa apusu e ti mä na bê so Jéhovah alingbi biani ti zingo azo na kuâ?
14, 15. Tongana ti so Job atene, tënë ti bê ti Jéhovah na ndo ti londongo ti azo so akui ayeke tongana nyen?
16. A yeke zingo ande ala so akui ti tene ala wara fini na yâ mbeni ndo so ayeke tongana nyen?
17. A yeke zingo ande azo mingi na kuâ? Fa nda ni.
18. Na popo ti “azo ti mbilimbili” so ayeke zingo na kuâ, e yeke wara azo wa? Hingango tënë ti beku so alingbi ti sala nyen na ndo ti mo mveni?
19. “Azo ti kirikiri” so a sala tënë ti ala ayeke azo wa? Ye wa Jéhovah azia na gbele ala na lege ti nzobe ti lo?
20. Géhenne ayeke nyen? Azo wa ayeke na yâ ni?
21, 22. (a) Bible afa nga tënë ti azo wa so a zingo ala na kuâ ti wara mbeni fini so ayeke nde? (b) Zo wa ayeke lani kozo zo ti kiri na fini tongana mbeni yingo?
23, 24. Azo wa ayeke na popo ti “kete kundu” ti Jésus? Na wungo ti ala ayeke oke?
25. Ye nyen e yeke bâ ande na yâ chapitre ti peko?


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA OTA
Bâ fini tongana ti so Nzapa abâ ni
Nzapa abâ fini tongana nyen?
Nzapa abâ tënë ti tukungo ngo tongana nyen?
E yeke fa tongana nyen so e bâ fini na nene ni?
PROPHÈTE Jérémie atene: “L’Eternel ayeke tâ Nzapa; Lo yeke Nzapa so ayeke na fini.” (Jérémie 10:10). Nga, a yeke Jéhovah la asala ye kue so ayeke na fini. Acréature so ayeke na yayu atene na ndo lo: “Mo sala ye kue giriri, na ala yeke, na A créé ala, teti bê ti Mo aye tongaso.” (Apocalypse 4:11). Tongana lo yeke sala bia ti sepela na Nzapa, Gbia David atene: “Lingu so amû fini ayeke na Mo.” (Psaume 36:10). So ti fa na e so fini ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa.
2 Jéhovah amû nga aye so asala si e ngbâ lakue na fini (Kusala 17:28). A yeke lo si asala akobe so e yeke te, ngu so e yeke nyon, pupu so e yeke hu nga sese so e yeke na ndo ni (Kusala 14:15-17). Jéhovah asala aye so kue na mbeni lege so asala si ti duti na fini amû ngia mingi na zo. Me ti hinga nzerengo ti fini kue, a yeke nzoni e hinga andia ti Nzapa na e kpe ni.—Esaïe 48:17, 18.
BÂ FINI NA NENE NI
3 Nzapa aye ti tene e bâ fini na nene ni, atâa a yeke fini ti e wala ti amba ti e. Na tapande, na ngoi ti Adam na Eve, molenge ti ala ti koli Caïn asala tâ kota ngonzo juska ti gue ti fâ ngambe ti lo Abel. Kozoni si ye so asi, Jéhovah agboto mê ti Caïn so ngonzo ti lo alingbi ti gue na lo ti sala mbeni kota siokpari. Me Caïn amä wango so pëpe. Lo ‘londo na tele ti ita ti lo Abel, na lo fâ lo.’ (Genèse 4:3-8). Jéhovah afâ ngbanga na ndo ti Caïn teti so lo fâ ita ti lo.—Genèse 4:9-11.
4 Angu mingi mingi na pekoni, Jéhovah amû na azo ti Israël andia ti mû maboko na ala ti sala na lo na mbeni lege so anzere na bê ti lo. Teti so Jéhovah amû lani andia so na lege ti prophète Moïse, a yeke hiri ni nga Ndia ti Moïse. Mbeni komandema na yâ Ndia ti Moïse ni atene: “A lingbi mo fâ zo pëpe.” (Deutéronome 5:17). Tënë so afa lani na azo ti Israël so Nzapa abâ fini na nene ni mingi, na a lingbi azo aduti nga na mara ti bango ndo ti lo so na ndo fini ti amba ti ala.
5 Ka tongana molenge ade na yâ ti mama ti lo, fini ti lo ayeke nga na nene ni? Na yâ Ndia ti Moïse, a yeke sioni mingi tongana mbeni zo asala si mbeni molenge so ade na yâ ti mama ti lo awara kuâ. Ye so afa so même fini tongaso kue ayeke na ngele mingi na lê ti Jéhovah (Exode 21:22, 23; Psaume 127:3). So aye ti fa so tukungo ngo ayeke sioni.
6 Ti bâ fini na nene ni aye ti tene nga ti duti na nzoni bango ndo na ndo amba ti mo. Bible atene: “Azo kue so ake aita ti ala ayeke awafango zo, na e hinga wafango zo ayeke na fini ti lakue lakue na yâ lo pëpe.” (1 Jean 3:15). Tongana e ye fini ti lakue lakue, a lingbi e zi tâ na yâ ti bê ti e yamba kengo ndo kue so e lingbi ti duti na ni na mbage ti mbeni mba ti e, teti so mingi ti aye ti sioni so azo ayeke sala na amba ti ala ayeke to nda ni kozoni kue na kengo ndo so ala yeke na ni na bê ti ala teti azo so (1 Jean 3:11, 12). A yeke kota ye mingi ti tene e manda ti ndoye tele na popo ti e.
E YEKE FA SO E BÂ FINI NA NENE NI TONGANA
- e fâ pëpe molenge so ade na yâ ti mama ti lo
- e zia lege ti asioni salango ye
- e zi na yâ bê ti e bibe kue ti ke mbeni mba ti e
7 Fadeso, tongana a ndu fini ti e mveni, e yeke bâ ni tongana nyen? Ti tâ tënë ni, azo aye ti kui pëpe. Ye oko, ambeni zo ayeke sala ngia na fini ti ala. Na tapande, azo mingi ayeke nyon manga, colle wala ambeni mbangi nde ti mû maboko na ala ti bâ tele ti ala nzoni. Mara ti aye tongaso ayeke sala sioni na tele ti zo na fani mingi a yeke fâ azo so ayeke nyon ni. Tongana mbeni zo atï na tele ti aye so ti nyon ni lakue, a fa so lo bâ fini na nene ni oko pëpe. Asalango ye tongaso ayeke sioni mingi na lê ti Nzapa (aRomain 6:19; 12:1; 2 aCorinthien 7:1). Ti tene Nzapa ayeda na kusala so e sala na lo, a lingbi e dö lege ti aye so kue e zia. Atâa so a yeke peut-être kete ye pëpe ti ke aye so, Jéhovah alingbi ti mû na e ye so e yeke na bezoin ni. Nga, bê ti lo anzere na angangu so e yeke sala ti bata fini ti e tongana mbeni matabisi ti ngele mingi so alondo na lo.
8 Tongana e bâ fini na nene ni, e yeke bâ lakue nene ti bâ si aye so e yeke na ni aga na kpale pëpe na e wala na ambeni zo. Tongaso, e yeke sala ye gi kirikiri tongaso pëpe sân ti gbu li na ndo ti ye so e yeke sala, nga e yeke sala ngia na fini ti e pëpe gi ngbanga ti wara nzerengo tele na peko ti mbeni ye. E yeke mû ande kutukutu wala moto ti kpe na ni kirikiri pëpe, wala e yeke bi tele ti e pëpe na yâ ti angia ti ngangu tongana boxe wala karaté so alingbi ti sala sioni na tele ti zo (Psaume 11:5). Ndia so Nzapa amû giriri na Israël atene: “Tongana mo sala fini da [so li ni ayeke gi kpangbala], a lingbi mo kanga tele ti ndoda na gbagba si zo atï na sese pëpe, na ngbanga ti mênë aga na lege ti da ti mo pëpe.” (Deutéronome 22:8). Ti sala ye alingbi na ndia ti Bible so, a yeke ti mo ti bâ ndo nzoni na ndo ti ambeni ye, na tapande dû ti kabine ti mo si a kungbi na mbeni zo pëpe, nga dungu ti mo si zo atï dä pëpe. Nga, tongana mo yeke na mbeni kutukutu wala moto, bâ si mbeni ye amanke na tele ni pëpe tongaso si kpengo na ni aga na kpale na mo pëpe. Zia pëpe si da ti mo wala kutukutu ti mo aga na kpale na mo wala na ambeni zo.
9 Ka tongana a yeke fini ti mbeni nyama, e yeke tene nyen? Fini ti anyama nga kue ayeke na ngele mingi na lê ti Nzapa so asala ala. Nzapa amû yanga na azo ti fâ anyama ti sala na kobe na bongo wala ti tene anyama ni asala sioni pëpe na ambeni zo (Genèse 3:21; 9:3; Exode 21:28). Ye oko, ti sala sana na anyama wala ti sala ngia ti fango ala ayeke sioni na a fa so e bâ fini na nene ni pëpe.—aProverbe 12:10.
FA SO MO BÂ MÊNË NA NENE NI
10 Na pekoni so Caïn afâ ita ti lo Abel, Jéhovah atene na Caïn: “Yanga ti mênë ti ita ti mo atoto na Mbi na sese.” (Genèse 4:10). Tongana Nzapa asala tënë ti mênë ti Abel ge, lo ye ti sala tënë ti fini ti Abel. Caïn alungula fini ti Abel, na fadeso ngbanga ayeke na li ti Caïn. Ye ni ayeke mo bâ mo tene mênë ti Abel la ayeke toto na Jéhovah ti hunda lo ti fâ ngbanga ti mbilimbili na ndo ye so asi. Na peko ti Kota Moa so asi na ngoi ti Noé, a kiri a fa kamba so ayeke na popo ti fini na mênë. Kozoni na Kota Moa, azo ayeke te gi alê ti keke, akugbe ti kasa na alê ti kobe. Me na peko ti Kota Moa ni, Jéhovah atene na Noé nga na amolenge ti lo: “Fade anyama kue so atambela, na ala yeke na fini, ayeke kobe teti i, legeoko tongana Mbi mû kugbe kasa na i giriri.” Me lo lu nga ndia so: “Nyama so mênë ni ade dä, i te pëpe, teti mênë ayeke fini ni.” (Genèse 1:29; 9:3, 4). A yeke polele so ti Jéhovah, kota kamba ayeke na popo ti fini na mênë.
11 E yeke fa so e bâ mênë na nene ni tongana e te ni pëpe. Na yâ ti Ndia so Jéhovah amû giriri na azo ti Israël, lo tene: “Tongana mbeni zo…agi nyama, na lo fâ mbeni nyama wala ndeke so lo lingbi te, a lingbi lo sa mênë ni na sese, na lo zia pupu-sese na ndo ni…. Mbi tene na amolenge ti Israël, A lingbi i te mênë ti mi oko pëpe.” (Lévitique 17:13, 14). Yanga so Nzapa amû kozo na Noé ti te mênë ti nyama pëpe angbâ lani na ngangu lakue angu 800 na pekoni. Bango ndo ti Jéhovah ayeke lani polele: awakua ti lo alingbi ti te mi ti nyama me mênë ni pëpe. A yeke ti ala ti tuku mênë ni na sese, tongana mbeni lege ti fa so ala kiri fini ti nyama ni na Nzapa.
12 Mara ti komandema tongaso ayeke nga dä teti aChrétien. Abazengele na ambeni koli so amû li ni na popo ti akozo disciple ti Jésus abungbi tele ti mû desizion na ndo ti akomandema so a hunda na aChrétien kue ti bata. Tënë ti ala ti nda ni ayeke so: “A yeke nzoni na lê ti Yingo Vulu, na ti e nga, ti zia kota kungba na ndo i pëpe, a yeke gi ye so si a lingbi i sala: i ke ye so ala mû na sandaga na ayanda, na mênë, na anyama so a gbu go ti ala si ala kui [si mênë ni angbâ na yâ tele ti ala], na ye ti pitan.” (Kusala 15:28, 29; 21:25). Ni la, a lingbi e ngbâ ti ‘ke mênë’. Na lê ti Nzapa, batango komandema na ndo mênë ayeke kota mingi legeoko tongana batango akomandema so andu vorongo yanda na pitan.
13 Komandema so ahunda ti ke mênë andu nga tënë ti mungo mênë ti zia na tele ti mo? Biani, a ndu ni nga. Zia e mû gi mbeni tapande: mbeni docteur atene na mo ti nyon sämba pëpe. So aye ti tene gi so a lingbi mo nyon sämba ni pëpe na yanga, me mo lingbi ti yeda si a mû ni na yâ ti sérum ti zia na tele ti mo? Ên-ën. Tongaso nga, ti ke mênë aye ti tene ti zia ni na mbeni lege oko pëpe si a lï na yâ tele ti e. Komandema so a mû ni ti ke mênë aye ti tene so e yeke zia pëpe si mbeni zo amû mênë azia ni na tele ti e.
14 Tongana mbeni ye asi si mbeni Chrétien awara kota kä wala a hunda ti kpe na lo hio na hôpital, a yeke sala tongana nyen? A lingbi ti si so adocteur ni atene so a lingbi a zia tâ gi mênë na tele ti lo, tongaso pëpe lo yeke kui. Biani, Chrétien aye ande pëpe ti kui. Na salango ngangu kue ti bata fini ti ngele ngangu so Nzapa amû na lo, Chrétien so ayeke yeda ande na ayorö nga na akode kue ti savango na zo so awanganga ni ayeke sala na kusala tongana ala sala kusala pëpe na mênë. Ni la, lo yeke hunda ti tene a sala tongaso na lo, na lo yeke yeda na ayorö kue so a yeke mû ni na place ti mênë ti tene a sava na lo.
15 Fade mbeni Chrétien ayeke yeda ti doro ndia ti Nzapa gi ti ngbâ na fini teti kete ngoi na yâ sese ti fadeso? Jésus atene: “Zo so aye ti sö fini ti lo, fade lo girisa fini ti lo; na zo so agirisa fini ti lo teti Mbi, fade lo wara fini ti lo.” (Matthieu 16:25). Biani, e ye pëpe ti kui. Me tongana e tara ti sö fini ti e ti fadeso na dorongo ndia ti Nzapa, e lingbi ande ti girisa fini ti lakue lakue. Ni la, a yeke duti lege ti ndara ti dë kite pëpe so andia ti Nzapa ayeke na lege ni, na ti duti na beku kue so tongana e kui, atâa ye wa asala si e wara kuâ ni, fade Lo so amû fini na e ayeke dabe ti lo na e ande na ngoi so lo yeke zingo azo na kuâ, na fade lo yeke kiri ti mû na e matabisi ti ngele ngangu so, so ti tene fini.—Jean 5:28, 29; aHébreu 11:6.
16 Laso, atâ wakua ti Nzapa aye ti zia ye oko pëpe ti pusu ala ti doro ndia ti Nzapa na ndo mênë. Ala yeke te ni pëpe atâa lege so a mû ni na ala ti tene ala te. Nga, ala mû mênë pëpe ti sava na kobela ti ala.* Ala hinga biani so Lo so asala mênë ahinga ye so ayeke sala nzoni mingi na ala. Mo mä na bê na ni?
GI OKO KUSALA SO A HUNDA TI SALA NA MÊNË
17 Ndia ti Moïse agboto lê mingi na ndo ti oko kusala so a hunda ti sala na mênë. Na ndo lege ti vorongo Nzapa so a ku na mbage ti azo ti Israël ti giriri, Jéhovah amû komandema so, lo tene: “Fini ti mi ayeke na yâ mênë, na Mbi mû mênë na i na ndo balaga ti sala songo teti âme ti i, teti a yeke mênë so asala songo ngbanga ti fini so ayeke na yâ ni.” (Lévitique 17:11). Tongana azo ti Israël asala siokpari si ala ye ti wara pardon, ala lingbi ti mû na sandaga mbeni nyama, na a yeke tuku mbage ti mênë ni na ndo ti balaga ti tabernacle wala na pekoni na ndo balaga ti temple ti Nzapa. Oko kusala so a hunda lani ti sala na mênë ayeke gi na ngoi ti asandaga tongaso.
18 Atâ Chrétien ayeke na gbe ti Ndia ti Moïse pëpe, na tongaso ala yeke mû asandaga ti anyama pëpe ti mû mênë ni ti zia na ndo ti mbeni balaga (aHébreu 10:1). Ye oko, kusala so a yeke sala lani na mênë na ngoi ti Israël ti giriri agboto lê na ndo sandaga ti kota ngele ti Molenge ti Nzapa, Jésus Christ. Tongana ti so e manda na chapitre 5, Jésus amû lani fini ti lo na ziango si a sa mênë ti lo tongana mbeni sandaga. Na pekoni so lo kui na lo zingo, lo kiri na yayu na lo fa na Nzapa fani oko biaku ngele ti mênë ti lo so a tuku ni (aHébreu 9:11, 12). Ye so azia gunda ti pardon ti siokpari ti e na a zi lege ti fini ti lakue lakue na e (Matthieu 20:28; Jean 3:16). Lege so a sala kusala na mênë tongaso aga ye so ayeke tâ kota mingi (1 Pierre 1:18, 19). A yeke gi na lege ti mabe ti e na yâ ngele ti mênë ti Jésus so a tuku ni si e lingbi ti wara salut.
19 E lingbi ti kiri singila mingi na Jéhovah Nzapa ndali ti fini so lo mû na e na yâ ndoye ti lo. A lingbi ye so apusu e ti fa na amba ti e so ala lingbi ti wara fini ti lakue lakue tongana ala fa mabe na yâ sandaga ti Jésus. Tongana e bâ fini ti amba ti e tongana ti so Nzapa abâ ni, fade a yeke pusu e ti sala ni na bê kue nga na wâ (Ezéchiel 3:17-21). Tongana e sala kue ti yö kungba ti e so nzoni, e yeke wara lege ande ti tene tongana bazengele Paul: “Ngbanga ti mênë ti zo oko ayeke na li ti mbi pëpe, teti mbi ke pëpe ti fa na i wango-tene kue ti Nzapa.” (Kusala 20:26, 27). Ti fa na azo tënë na ndo ti Nzapa nga na aye so lo leke ti sala ayeke lege ti nzoni ahon tanga ni kue ti fa so e bâ fini na mênë na nene ni.
YE SO BIBLE AFA
- Fini ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa.—Psaume 36:10; Apocalypse 4:11.
- Ti tuku ngo ayeke sioni teti Nzapa abâ na ngele mingi fini ti mbeni molenge so ade na yâ ti mama ti lo.—Exode 21:22, 23; Psaume 127:3.
- E yeke fa so e bâ fini na nene ni tongana e sala ngia na ni pëpe na e te mênë pëpe.—Deutéronome 5:17; Kusala 15:28, 29.
* Ti hinga ambeni yorö so a lingbi ti mû ni na place ti mênë, bâ na lembeti 13-17 ti brochure Comment le sang peut-il vous sauver la vie?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
Ahundango tënë
1. Zo wa la asala ye kue so ayeke na fini?
2. Nzapa asala nyen ti tene e ngbâ lakue na fini?
3. Nzapa abâ ti lo lani fango Abel tongana nyen?
4. Na yâ Ndia ti Moïse, Nzapa afa tongana nyen so lo bâ fini tâ na nene ni mingi?
5. A lingbi e bâ tukungo ngo tongana nyen?
6. Ngbanga ti nyen a lingbi e ke mbeni mba ti e pëpe?
7. Fa ambeni ye so na salango ni zo afa so lo bâ fini na nene ni pëpe.
8. Ngbanga ti nyen a lingbi e bâ nzoni si aye so e yeke na ni aga na kpale pëpe na e nga na ambeni zo?
9. Tongana e bâ fini na nene ni, e yeke sala tongana nyen na anyama?
10. Nzapa afa kamba so ayeke na popo ti fini na mênë tongana nyen?
11. Ti londo na ngoi ti Noé, Nzapa amû yanga lani ti tene a sala nyen pëpe na mênë?
12. Komandema wa so andu mênë so a mû ni giriri na gbe ti yingo vulu angbâ lakue na ngangu laso?
13. Mû mbeni tapande ti fa ngbanga ti nyen komandema so a mû ti ke mênë andu nga tënë ti ziango mênë na tele ti mo.
14, 15. Tongana ambeni docteur atene na mbeni Chrétien so a lingbi lo mû mênë, lo yeke sala tongana nyen? Ngbanga ti nyen?
16. Na ndo tënë ti mênë, awakua ti Nzapa aleke tâ na bê ti ala ti sala nyen?
17. Na ngoi ti Israël ti giriri, oko kusala so a sala na mênë na so Jéhovah Nzapa ayeda na ni ayeke so wa?
18. Aye ti nzoni wa e lingbi ti wara na lege ti mênë ti Jésus so a tuku?
19. A lingbi e sala nyen ti tene ‘ngbanga ti mênë ti zo oko aduti na li ti e pëpe’?


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
Kobe ti Seigneur: mbeni matanga so amû gonda na Nzapa
A MÛ yanga na aChrétien ti sala Matanga ti Dango Bê na kui ti Christ. A hiri nga matanga ni so “Kobe ti Seigneur”. (1 aCorinthien 11:20). Ye nyen apika bê ti zo mingi na ndo tënë ti matanga so? Lawa si a lingbi a sala ni? Na a lingbi a sala ni tongana nyen?
Jésus Christ azia na sese matanga so na bï ti Pâque ti aJuif ti ngu 33. Pâque ayeke lani mbeni matanga so a yeke sala ni gi fani oko na yâ ngu oko, na lango 14 ti nze ti aJuif so a hiri ni Nisan. Ti hinga lango ti Pâque ni, aJuif ayeke ku na popo ti nze ti mars na avril, lango so lâ ayeke su teti angbonga 12 tongaso, na bï nga ayeke ninga teti angbonga 12. Kozo sigingo ti fini nze ndulu na lango ni so ayeke fa tongo nda ti nze ti Nisan. Tongaso, a yeke diko lango 14 na pekoni si a yeke wara lango ti Matanga ti Pâque so a yeke sala ni na peko ti lindango ti lâ.
Jésus asala lani Matanga ti Pâque na adisciple ti lo. Na pekoni so lo tene na Judas Iscariote ti sigigi, lo zia na sese Matanga ti Kobe ti Seigneur. Matanga so amû place ti Pâque ti aJuif, so ti tene a lingbi a sala ni gi fani oko na yâ ti ngu oko.
Évangile ti Matthieu afa peko ti ye so asi lani so tongaso: “Jésus akamata mapa, Lo hiri tënë nzoni dä, Lo fâ yâ ni; na Lo mû na adisciple, Lo tene, I kamata so, i te; so ayeke tele ti Mbi. Lo kamata kopo, Lo mû merci, Lo mû na ala, na Lo tene, I kue [i] nyon; teti so ayeke mênë ti Mbi, mênë ti mbele so a sa na sese teti azo mingi teti pardon ti siokpari.”—Matthieu 26:26-28.
Ambeni atene so Jésus achangé lani mapa ni si a ga tâ tele ti lo mveni na lo changé vin ni ti ga tâ mênë ti lo. Me ti tâ tënë ni, mbeni ye oko achangé na yâ tele ti lo ti zo pëpe tongana lo mû lani mapa so na adisciple ti lo ti te. Abazengele ni ayeke te lani tâ tele ti Jésus ni wala ala yeke nyon tâ mênë ti lo? Ên-ën, teti ndia ti Nzapa ake ti tene zo amû tele ti mba ti lo zo ti te ni tongana kobe (Genèse 9:3, 4; Lévitique 17:10). Na Luc 22:20, Jésus atene: “Kopo so ayeke fini mbele na yâ mênë ti Mbi, mênë so [a yeke] sa teti i.” So aye ti tene so kopo ni achangé tele ti lo ti ga “fini mbele” ni? A lingbi ti duti tongaso pëpe teti mbele ayeke gi senge mango tele na popo ti ambeni zo, me a yeke pëpe mbeni tâ ye tongaso, so zo alingbi ti gbu ni na maboko.
Tongaso, mapa ni nga na vin ni ayeke gi ti fa ambeni ye awe. Mapa ni ayeke fä ti tele ti Christ so siokpari oko ayeke dä pëpe. Jésus asala kusala lani na tanga ti mapa so angbâ na peko ti Pâque so lo na adisciple ti lo asala. A sala mapa ni na mama ni pëpe (Exode 12:8). Bible asala kusala na mama ti mapa ti fa tënë ti siokpari wala ti ye so ayeke buba ye bubango. Tongaso, mapa ni aduti fä ti tele ti Jésus so siokpari oko ayeke dä pëpe na so lo mû ni tongana sandaga teti azo.—Matthieu 16:11, 12; 1 aCorinthien 5:6, 7; 1 Pierre 2:22; 1 Jean 2:1, 2.
Bengba vin ni aduti ti lo fä ti mênë ti Jésus. A yeke mênë so la amû lege na fini mbele ti sala kusala. Jésus atene so mênë ti ni ayeke yuru “teti pardon ti siokpari.” Na lege ti mênë so, azo alingbi ti ga nzoni na lê ti Nzapa na ti te fini mbele ni na lo (aHébreu 9:14; 10:16, 17). Mbele ni so azi lege na ambeni Chrétien be-ta-zo so wungo ti ala asi 144 000 ti gue na yayu. Kâ, ala yeke sala kusala tongana agbia na aprêtre ti ga na aye ti nzoni na azo kue ti sese.—Genèse 22:18; Jérémie 31:31-33; 1 Pierre 2:9; Apocalypse 5:9, 10; 14:1-3.
Azo wa la ayeke na droit ti te mapa na ti nyon vin ti Kobe ti Seigneur? Ti bâ ni nzoni, gi ala so ayeke na yâ ti fini mbele so si alingbi ti te mapa na ti nyon vin, so ti tene ala so beku ti ala ayeke ti wara fini na yayu. Yingo vulu ti Nzapa si ayeke fa na ala so a soro ala awe ti ga agbia na yayu (aRomain 8:16). Ala te nga mbeni mbele na Jésus ti duti na tele ti lo na yâ Royaume ti lo.—Luc 22:29.
Me ti ala so beku ti ala ayeke ti wara fini ti lakue lakue na yâ paradis na ndo sese, a ku nyen na mbage ti ala na ngoi ti matanga so? Ala yeke sala tongana ti so Jésus ahunda, so ti tene ala yeke ga nga na Matanga ti Kobe ti Seigneur ni. Me ala yeke te ti ala mapa ni wala ala yeke nyon ti ala vin ni pëpe; ala yeke ga dä gi ti bâ tongana nyen aye ni ayeke tambela na ti fa singila ti ala na lege so. A si na lango 14 ti nze ti Nisan ti ngu oko oko, aTémoin ti Jéhovah ayeke bungbi ka teti Matanga ti Kobe ti Seigneur. Atâa so gi wungo ti ala kete si atene so ala yeke na beku ti gue na yayu, matanga ni ayeke tâ kota ye mingi teti aChrétien kue. A yeke mbeni lango so zo kue alingbi ti gbu li na ndo kota ndoye so ahon aye kue, ndoye so Jéhovah Nzapa na Jésus Christ afa na mbage ti e.—Jean 3:16.


text:
TOUR TI BA NDO FÉVRIER 2014
Bira so achangé dunia kue
Kozo bira so amû sese kue achangé dunia ngbanga ti nyen? Kiringo tënë ni ayeke fa mbeni ye na e na ndo ti kekereke ti e?
Bira so achangé dunia kue
Kozo bira so amû sese kue, so a iri nga ni “Kota Bira,” achangé dunia kue na mbeni fason so andu e juska laso tongana nyen?
Tâ zo so ayeke na peko ti bira na pasi
Na lege wa Bible atingbi mbeni bira so alondo lani na yayu na bira so amû lani sese kue nga na akpale so ayeke si na ndo ti sese ge?
“Zendo ti paradis na ndo ti sese achangé fini ti mbi!”
Ivars Vigulis amû lani fini ti lo kue ti wara na yango-iri, na gonda nga na nzerengo tere ti peko ti ngia ti kpengo na moto. Tâ tënë ti Bible asara nyen na ndo ti fini ti lo?
Mo hinga?
Aloès so Bible asara tënë ni ayeke lani keke ti nyen? Amara ti sandaga wa la a yeke mû lani na temple na Jérusalem?
Ndali ti nyen la Nzapa azia si awangangu asara sioni na asenge zo?
Bible afa ye so Nzapa ayeke sara na azo so ayeke sara ye ti sioni na amba ti ala laso nga ye so lo yeke sara kekereke na ala.
Lo kanga bê atâa azo asara aye ti sioni
Mo kue a sara mbeni ye ti sioni na mo awe? Mo yeke ku kungo ti bâ ngoi so Nzapa ayeke ga ti hunzi mara ti ye ni so? Bâ tongana nyen mo lingbi ti sara ye na mabe tongana ti Élie.
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Nyen la afa so Bible ayeke Tënë ti Nzapa? A sû atënë ti yâ ti Bible ni lani tongana nyen?


text:
CHAPITRE OSIO
Jésus Christ ayeke zo wa?
Kota kusala wa Jésus ayeke na ni ti sala?
Jésus ayeke lani na ndo wa kozoni si lo ga na sese?
Mara ti zo wa lo yeke lani?
AZO mingi ayeke dä laso so iri ti ala awu mingi. Ti ambeni, azo ahinga ala nzoni mingi na yâ ndo so ala lango dä, na yâ gbata ti ala wala na yâ kodoro so ala yeke dä. Me ti ambeni nde, iri ti ala awu na ndo ti sese kue. Ye oko, gi ti hinga tënë na ndo ti mbeni zo so iri ti lo awu mingi aye ti tene pëpe so mo hinga lo biani. A ye ti tene pëpe so mo hinga atënë mingi na ndo ti lo, ndo so lo londo dä nga asalango ye so lo yeke na ni biani.
2 Azo laso na sese amä tënë na ndo ti Jésus Christ, atâa so lo bâ gigi lani a sala fadeso ndulu na ngu 2 000 tongaso awe. Ye oko, tongana a yeke ti hunda azo mingi mara ti zo wa Jésus ayeke biani, na ndo so la akiringo tënë ni ague kirikiri. Ambeni atene so lo yeke lani gi mbeni senge nzoni zo. Ambeni nde atene ti ala so lo yeke gi mbeni prophète awe. Ambeni nde nga amä na bê so Jésus ayeke Nzapa na a lingbi a voro lo. A lingbi e voro Jésus?
3 A yeke kota ye mingi teti mo ti hinga tâ tënë na ndo ti Jésus. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Bible atene: ‘So ayeke fini ti lakue lakue: ti hinga Mo, Mo so gi Mo oko ayeke tâ Nzapa, na ti hinga Jésus Christ, Lo so Mo to Lo awe.’ (Jean 17:3). Biani, ti hinga tâ tënë na ndo ti Jéhovah Nzapa nga na Jésus Christ alingbi ti gue na e ti wara fini ti lakue lakue na yâ paradis na ndo sese (Jean 14:6). Na ndo ni, Jésus azia tâ nzoni tapande so afa tongana nyen ti sala ye na yâ fini ti e nga tongana nyen ti sala ye na mbage ti azo (Jean 13:34, 35). Na yâ kozo chapitre ti buku so, e manda lani tâ tënë na ndo Nzapa. Fadeso, zia e bâ ye so Bible afa biani na ndo ti Jésus Christ.
MESSIE SO A FA TËNË TI LO NA ZENDO
4 Angu mingi kozoni si a dü Jésus na sese, Bible afa tënë ti gango ti mbeni Messie wala Christ so Nzapa ayeke tokua lo. Iri “Messie” (so alondo na yanga ti Hébreu) na “Christ” (so alondo na yanga ti Grec) aye ti tene gi tënë oko: “Lo so a sa mafuta na li ti lo.” A ye ti fa so Lo so a fa tënë ti lo kozoni na zendo ayeke duti ande mbeni zo so a sa mbeni ye na li ti lo, so ti fa so Nzapa ahiri lo teti mbeni kusala so ayeke nde. Na yâ ti ambeni chapitre so ayeke ga, e yeke manda ande ye mingi na ndo ti kota kusala so Messie ni ayeke sala ti tene azendo ti Nzapa aga tâ tënë. E yeke manda nga tënë na ndo ti aye ti nzoni so Jésus alingbi ti ga na ni na e, même laso. Ye oko, kozoni si a dü Jésus, azo mingi lani ayeke hunda tele ti ala peut-être: ‘Zo wa si ayeke duti ande Messie ni?’
5 Akozo disciple ti Jésus ti Nazareth ayeke lani na kite oko pëpe na bê ti ala so Jésus ayeke Messie so a fa tënë ti gango ti lo kozoni (Jean 1:41). Mbeni disciple ni oko so iri ti lo ayeke Simon Pierre atene ti lo polele na Jésus: “Mo yeke Christ.” (Matthieu 16:16). Ye oko, ye nyen alingbi fade ti mû lege na adisciple so nga na e laso ti duti na kite oko pëpe so Jésus si ayeke biani Messie so a fa tënë ti lo na zendo?
6 Aprophète ti Nzapa so ayeke lani na fini kozoni na Jésus afa atënë mingi mingi na ndo ti Messie. Atënë so ayeke mû ande maboko na azo ti hinga lo. E lingbi peut-être ti fa ni na lege ti mbeni tapande: a hunda mo ti gue ti mû mbeni zo na ONAF wala na aéroport. Ye oko, mo bâ lê ti zo so kozo lâ oko pëpe. Tongana mbeni zo nde afa ambeni tënë na mo na ndo ti zo so ti mû lege na mo ti hinga lo, fade ye so ayeke mû maboko na mo pëpe? Legeoko nga, na lege ti aprophète ti lo so Bible afa tënë ti ala, Jéhovah amû gbâ ti atënë na ndo ti aye so Messie ni ayeke sala nga aye so ayeke si ande na lo. Gango tâ tënë ti aprophétie so ayeke mû lege fade na atâ wakua ti Nzapa ti hinga Messie ni polele.
7 Bâ gi atapande use. Ti oko ni, prophète Michée afa so fade a yeke dü Messie ni na Bethléhem, mbeni kete gbata na sese ti Juda; na lo fa tënë so ngu 700 kozoni si a ga tâ tënë (Michée 5:1). A dü Jésus lani na ndo wa biani? Gi na gbata ti Bethléhem so! (Matthieu 2:1, 3-9). Ti use ni, prophétie so a sû na Daniel 9:25 afa lani ngu mingi kozoni awe lawa si Messie ni ayeke sigigi na lê ti azo: a yeke na ngu 29 ti ngoi ti e.* Gango tâ tënë ti aprophétie use so nga na ambeni nde amû lege ti bâ biani so Jésus ayeke Messie so a fa tënë ti lo na zendo.
8 Mbeni fä ni nde so amû lege ti bâ biani so Jésus ayeke lani Messie asigigi polele na yâ tanga ti anze ti ngu 29 ti ngoi ti e. A yeke na ngu so la si Jésus ague na mbage ti Jean Wabatizengo zo ti tene lo batize lo na yâ Ngu ti Jourdain. Jéhovah amû kozoni na Jean mbeni fä so ayeke mû lege na lo ti hinga Messie ni. Na Jean abâ lani fä so na ngoi ti batême ti Jésus. Bible afa ye so asi lani: “Tongana Jésus awara batême awe, Lo sigigi fade na yâ ngu, na bâ, yayu a lungula, na Lo bâ Yingo ti Nzapa azu na ndo Lo tongana bungu; na bâ, yanga asala tënë na yayu, a tene, So ayeke Molenge ti Mbi so Mbi ndoye Lo, Lo mû ngia na Mbi mingi.” (Matthieu 3:16, 17). Na pekoni so lo bâ ye so asi na lo mä go so a sala tënë, Jean aduti na kite oko pëpe so Jésus ayeke biani lo so Nzapa atokua lo (Jean 1:32-34). Gi na ngoi ni so Nzapa asa na ndo ti Jésus yingo ti lo, so ti tene ngangu ti lo so ayeke na kusala, Jésus aga Messie, wala Christ, lo so a hiri lo ti ga Mokonzi na Gbia.—Esaïe 55:4.
9 Gango tâ tënë ti aprophétie ti Bible nga tënë so Jéhovah Nzapa mveni atene na yanga ti lo afa polele Jésus tongana Messie ti zendo ni. Me Bible akiri tënë nga na ambeni kota hundango tënë use so andu Jésus Christ: lo yeke lani na ndo wa kozoni si lo ga na sese? Nga mara ti zo wa lo yeke lani?
JÉSUS AYEKE LANI NA NDO WA KOZO?
10 Bible afa so Jésus ayeke lani na yayu kozoni si lo ga na sese. Prophète Michée afa lani so fade a yeke dü Messie ni na Bethléhem, me lo tene nga so Lo bâ gigi “giriri kozoni.” (Michée 5:1). Lege mingi, Jésus mveni atene so lo yeke lani na fini na yayu kozoni si lo ga na sese tongana zo (Jean 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5). Tongana lo yeke lani mbeni créature ti yingo na yayu, lo wara lege ti lë mbeni kpengba songo mingi na Jéhovah.
11 Jésus ayeke Molenge ti Jéhovah so Lo ye lo mingi ahon atanga ni kue; na a yeke na lege ni. A hiri Jésus “kozo ti ye kue so Nzapa acréé”, teti lo yeke lo so Nzapa aleke kozo# (aColossien 1:15). Mbeni ye nde ayeke dä so asala si Molenge so ayeke nde mingi: lo yeke “Molenge ti [Nzapa] ngengele oko”. (Jean 3:16). So ti tene Jésus ayeke gi oko zo so Nzapa lo mveni si aleke na maboko ti lo. Jésus ayeke nga gi oko zo so Nzapa asala na kusala ti leke tanga ti aye kue ti dunia (aColossien 1:16). A hiri nga Jésus “Tënë ni”. (Jean 1:14). So ti tene lo yeke sala tënë lani na iri ti Nzapa ti mû atokua na atënë ti Babâ ti lo ti gue ti tene pekoni na tanga ti amolenge ti Nzapa, atâa ala ti yayu wala ti sese.
12 Kozo Molenge ti Nzapa alingbi na Nzapa mveni? Ambeni zo atene tongaso, me Bible afa ti lo tongaso pëpe. Tongana ti so paragraphe so ahon afa ni, a leke Molenge ni lekengo. A yeke polele so Molenge ni ayeke na fini kozo pëpe; a yeke na pekoni si lo wara fini. Me ti Jéhovah Nzapa, ngbele ye lakue lo yeke gi na fini, na fini ti lo ayeke hunzi lâ oko pëpe (Psaume 90:2). Molenge ni atara même lâ oko pëpe ti sala tele ti lo ti lingbi na Nzapa. Bible afa polele so Babâ ni ayeke kota ahon Molenge ni (Jean 14:28; 1 aCorinthien 11:3). Gi Jéhovah lo oko si ayeke “Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue”. (Genèse 17:1). Tongaso, mbeni zo ti lingbi na lo ayeke pëpe.%
13 A sala lani angu mingi mingi awe la Jéhovah na Jésus ayeke na kpengba songo na popo ti ala, na songo ni akomanse même kozoni si a leke atongoro, lâ nga na sese. Kite ayeke pëpe so ala ye tele lani na popo ti ala ngangu! (Jean 3:35; 14:31). Nzoni Molenge so amû tâ gi Babâ ti lo na asalango ye ti lo kue. Ndani la Bible asala tënë ti Molenge ni tongana “image ti Nzapa so zo alingbi bâ pëpe”. (aColossien 1:15). Biani, legeoko tongana mbeni molenge so alingbi ti kpa tâ gi babâ ti lo na alege mingi, Molenge ti Nzapa na ngoi so lo de na yayu amû lani gi Babâ ti lo na asalango ye ti Lo kue.
14 Molenge ti Jéhovah ngengele oko ayeda lani ti zia ndo ti lo na yayu ti ga na sese tongana zo. Me mo lingbi ti hunda tele ti mo: ‘A sala lani tongana nyen si mbeni créature ti yingo aga zo na sese?’ Jéhovah asala lani mbeni miracle. Lo mû fini ti kozo Molenge ti lo na yayu kâ na lo zia ni na yâ ti mbeni masia so ayeke Juif. Iri ti lo ayeke Marie. Me ti sala ye so, a hunda lani pëpe ti tene Marie abungbi na mbeni koli. A yeke tongaso si Marie adü mbeni molenge-koli so ayeke mbilimbili-kue na lo zia iri ti lo Jésus.—Luc 1:30-35.
JÉSUS AYEKE LANI MARA TI ZO WA?
15 Aye so Jésus atene na asala na ngoi so lo de na sese amû lege na e ti hinga lo nzoni. Nga mingi ahon so, na lege ti Jésus e yeke wara lege ti hinga Jéhovah nzoni mingi. Ngbanga ti nyen e tene tongaso? Dabe mo so Molenge ni ayeke tâ gi image ti Babâ ti lo mveni. Ndani la Jésus atene lani na mbeni disciple ti lo oko: “Zo so abâ mbi, lo bâ Babâ awe.” (Jean 14:9). A-Évangile osio, so ti tene Matthieu, Marc, Luc na Jean, afa na e atënë mingi na ndo ti Jésus Christ: fini ti lo, akusala ti lo nga na asalango ye so lo fa lani na gigi.
16 A hinga lani Jésus nzoni mingi tongana “Maître” wala Wafango ye (Jean 1:38; 13:13). Lo fa tënë lani na ndo ti nyen? Kozoni kue, lo fa “Tene-nzoni ti royaume”. Royaume wa? Royaume ti Nzapa wala ngorogbia ti lo na yayu so ayeke komande ande sese kue na ayeke ga na azo ti mango yanga adeba nzoni so ayeke hunzi lâ oko pëpe (Matthieu 4:23). Tënë so lo fa lani alondo na zo wa? Jésus mveni akiri tënë ni: “Tënë so Mbi fa na i ayeke ti Mbi pëpe, me a yeke ti Lo so ato Mbi”, so ti tene Jéhovah (Jean 7:16). Jésus ahinga lani so Babâ ti lo aye si azo amä nzo tënë ti Royaume. Na chapitre 8, fade e yeke manda tënë mingi na ndo ti Royaume ti Nzapa na ye so Royaume ni ayeke sala.
17 Jésus ayeke fa tënë lani na ndo wa? Na ndo kue so lo wara azo dä: na yâ akete kodoro, agbata, aplace ti kango ye nga na da ti azo. Jésus aku pëpe ti tene azo si aga na mbage ti lo. Lo mveni lo gue na mbage ti ala (Marc 6:56; Luc 19:5, 6). Ngbanga ti nyen Jésus asala ngangu mingi tongaso na lo mû ngoi ti lo mingi ti fa tënë na ti fa ye na azo? Ngbanga ti so a yeke lani ye so bê ti Nzapa aye na mbage ti lo. Jésus asala lakue ye so Babâ ti lo aye (Jean 8:28, 29). Me mbeni nda ti tënë nde ayeke dä so apusu lo lani ti fa tënë: a yeke so lo bâ mawa ti azo mingi so aga na mbage ti lo (Matthieu 9:35, 36). Amokonzi-nzapa ti ala abâ lege ti ala nzoni pëpe, atâa so a yeke kungba ti ala ti fa na azo so tâ tënë na ndo Nzapa nga na aye so lo leke ti sala. Jésus ahinga lani so azo ni ayeke tâ na kota nzara ti mä tënë ti Royaume.
18 Jésus ayeke lani mbeni koli so asala ye na azo na nzobe nga na wâ mingi na mbage ti azo, na tënë ti aye so ayeke si na azo agbu bê ti lo mingi. Ndani la si ambeni zo abâ so lo yeke mbeni zo so ala lingbi ti duti pëpe na mbito wala na kamene ti ga ndulu na lo, nga lo yeke nzoni mingi. Même amolenge ayeke na ngia tongana ala yeke na tele ti lo (Marc 10:13-16). Jésus aye lani azo kue. Me lo ke asalango ye kue ti kirikiri wala so ayeke na lege ti mbilimbili pëpe (Matthieu 21:12, 13). Lo ne awali, atâa so na ngoi ni kâ azo ayeke ne ala mingi pëpe na agbanzi na ala adroit mingi (Jean 4:9, 27). Jésus ayeke lani na tâ be-ti-molenge biani. Na mbeni ngoi, lo sukula gere ti abazengele ti lo, atâa so a yeke fade kusala ti mbeni senge ngbâa.
19 Aye ti ngangu so asi lani na azo na yâ fini ti ala agbu bê ti Jésus mingi. A yeke ye so e bâ polele tongana lo sava azo ti kobela na lege ti ngangu ti yingo vulu ti Nzapa (Matthieu 14:14). Na tapande, mbeni koli so ayeke na kobela ti buruma aga ndulu na Jésus na atene na lo: “Tongana mo ye, Mo lingbi sala si tele ti mbi aga nzoni.” Jésus abâ mawa ti koli so na pasi so lo yeke na yâ ni. Ye so apusu lo ti yôro maboko ti lo, ti ndu koli so na ti tene: “Mbi yeda; tele ti mo aga nzoni.” Na zo ti kobela ni awara sava! (Marc 1:40-42). Bâ tâ gi na li ngia so koli so awara lani!
LO NGBÂ BE-TA-ZO JUSKA NA NDA NI
20 Na ndo tënë ti mango yanga ti Nzapa, Jésus azia tapande ti nzoni ahon kue. Lo duti be-ta-zo na Babâ ti lo ti yayu na yâ ye kue, atâa aye ti ngangu nde nde so a sala na lo wala pasi kue so asi na lo. Jésus ake na kuru go atara ti Satan, na Satan awara lo dä pëpe (Matthieu 4:1-11). Na mbeni ngoi, ambeni na popo ti azo ti sewa ti lo ayeke na mabe na lo pëpe; ala gue juska ti tene so “li ti Lo aturne awe”. (Marc 3:21). Me Jésus azia lâ oko pëpe si tënë ti ala awoko lo; lo ngbâ lakue ti sala kusala ti Nzapa. Atâa azonga so a tene na ndo ti lo nga na atënë ti mbana so a bi na lo, Jésus agbanzi tele ti lo ti kiri tënë sioni, na lo tara lâ oko pëpe ti sala sioni na awato ti lo.—1 Pierre 2:21-23.
21 Jésus angbâ be-ta-zo juska na kuâ, mbeni kuâ ti sana na maboko ti awato ti lo (aPhilippien 2:8). Bâ gi aye ti ngangu so lo hon na yâ ni na ndangba lango ti fini ti lo na sese. A gbu lo, a bi atënë ti wataka na li ti lo, ajuge so salango ye ti ala ayeke kirikiri afâ ngbanga ti likisi na ndo ti lo; azo mingi ahe lo na ngia, na aturugu asala lo pasi. A kanga lo na ndo ti keke ti pasi, na tongana lo gue ti kui, lo dekongo: “Ye kue aga tâ tënë awe!” (Jean 19:30, NW ). Ye oko, na lango ota ti peko ti kuâ ti lo, Babâ ti lo so ayeke na yayu azingo lo na kuâ na yâ yingo (1 Pierre 3:18). Ayenga kete na pekoni, lo kiri na yayu. Kâ, lo “duti na koti ti Nzapa” ti ku na lango so lo yeke wara ngangu ti komande tongana gbia.—aHébreu 10:12, 13.
22 Ye wa Jésus amû lege na ni tongana lo ngbâ be-ta-zo juska na kuâ? Kuâ ti lo azi lege na e ti wara fini ti lakue lakue na yâ paradis na ndo sese, alingbi na ye so Jéhovah aleke ti sala giriri. Na chapitre ti peko, e yeke bâ tongana nyen kui ti Jésus azi lege na ye so ti ga tâ tënë.
YE SO BIBLE AFA
- Gango tâ tënë ti aprophétie nga tënë ti yanga ti Nzapa mveni amû lege ti fa Jésus tongana Messie wala Christ.—Matthieu 16:16.
- Angu mingi kozoni si lo ga na sese, Jésus ayeke lani mbeni créature ti yingo na yayu.—Jean 3:13.
- Jésus ayeke lani mbeni wafango ye, mbeni koli so ayeke na nzobe nga na wâ mingi; lo yeke nga tapande ti zo so amä yanga ti Nzapa na yâ ye kue.—Matthieu 9:35, 36.
* Ti hinga tënë mingi na ndo ti gango tâ tënë ti prophétie ti Daniel na ndo ti Jésus, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
# A hiri Jéhovah Babâ teti lo sala ye kue (Esaïe 64:7). Ngbanga ti so a yeke Nzapa si aleke Jésus, a hiri Jésus ni Molenge ti Nzapa. Nga, a bâ a-ange na même Adam tongana amolenge ti Nzapa teti fini ti ala alondo na lo.—Job 1:6; Luc 3:38.
% Ti hinga ambeni tënë nde so afa so kozo Molenge ti Nzapa alingbi pëpe na lo, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
Ahundango tënë
1, 2. (a) Ngbanga ti nyen ti hinga tënë na ndo ti mbeni zo so iri ti lo awu mingi aye pëpe ti tene so mo hinga lo biani? (b) Abango ndo wa so ague kirikiri azo ayeke na ni na ndo ti Jésus?
3. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye mingi teti mo ti hinga tâ tënë na ndo ti Jésus?
4. A-iri “Messie” na “Christ” aye ti tene nyen?
5. Adisciple ti Jésus ahinga biani so Jésus ayeke zo wa?
6. Mû mbeni tapande ti fa tongana nyen Jéhovah amû maboko na atâ wakua ti lo ti hinga Messie.
7. Fa aprophétie use so aga tâ tënë lani na ndo ti Jésus.
8, 9. Na ngoi ti batême ti Jésus, ye wa so asi amû lege lani ti fa lo tongana Messie?
10. Bible atene nyen na ndo ti dutingo ti Jésus kozoni si lo ga na sese?
11. Tongana nyen Bible afa so Jésus ayeke Molenge ti Jéhovah so Lo ndoye lo mingi ahon atanga ni kue?
12. E hinga tongana nyen so kozo Molenge ti Nzapa alingbi na Lo pëpe?
13. Bible aye ti tene nyen tongana lo fa Molenge ti Nzapa tongana “image ti Nzapa so zo alingbi bâ pëpe”?
14. Ye nyen asala lani ti mû lege si a dü Molenge ti Jéhovah na sese ge?
15. Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so na lege ti Jésus e yeke hinga Jéhovah tâ nzoni mingi?
16. Tënë ti Jésus so lo fa aluti kozoni kue na ndo ti nyen? Aye so lo fa alondo na zo wa?
17. Jésus ayeke fa lani tënë na ndo wa? Ngbanga ti nyen lo sala ngangu mingi tongaso ti fa ye na azo?
18. Na popo ti asalango ye ti Jésus, ala so wa agbu bê ti mo mingi?
19. Tapande wa afa so aye ti ngangu so asi na azo agbu bê ti Jésus lani mingi?
20, 21. Tongana nyen Jésus azia tapande lani na ndo tënë ti mango yanga ti Nzapa?
22. Ye wa Jésus amû lege na ni na dutingo be-ta-zo juska na nda ni?


text:
Dunia so ayeke biani na tïtî zo wa?
Mo pensé a yeke na tïtî . . .
Nzapa?
azo?
mbeni zo nde?
YE SO BIBLE ATENE
“Sese so kue ayeke na tïtî wato-sioni.”
“Molenge ti Nzapa aga ti futi kusala ti Zabolo.”
TËNË SO ABÂ MO TONGANA NYEN?
Mo yeke hinga tâ ye so ayeke na gunda ti akpale ti dunia so.
Mo yeke hinga ndani so zo alingbi ti mä na bê so dunia so ayeke ga ande nzoni mingi.
E LINGBI TI YEDA BIANI NA YE SO BIBLE ATENE?
En, ndali ti ambeni raison ota tongaso:
Komandema ti Satan aga nduru ti hon awe. Jéhovah aleke awe ti hunzi na komandema so Satan ayeke komande na ndo ti azo. Lo mû yanga ti “neka . . . Zabolo”, so ti tene lo yeke zi ande aye ti sioni kue kue kue so Satan aga na ni.
—aHébreu 2:14, Mbeti ti Nzapa ti fini dunia.
Nzapa asoro Jésus Christ ti komande na ndo ti dunia kue. Jésus ayeke tâ nde mingi na sioni mokonzi ti dunia so, so ayeke pensé gi na lo wani. Nzapa atene tënë so na ndo ti komandema ti Jésus, lo tene: “Lo yeke bâ mawa ti azo ti mawa nga na ti awayere . . . Lo yeke zi ala na yâ ti pasi nga na yâ ti ye ti ngangu so a yeke sara na ala.”
—Psaume 72:13, 14.
Nzapa ayeke tene ka mvene ape. Bible atene polele, a tene: “Nzapa alingbi ti tene mvene . . . lâ oko pëpe.” (aHébreu 6:18). Tongana Jéhovah amû yanga ti sara mbeni ye, a yeke mo bâ mo tene lo sara ni awe (Ésaïe 55:10, 11). “Fade a yeke bi mokonzi ti dunia so na gigi.”
—Jean 12:31.
BÂ TËNË SO
Dunia ni ayeke duti ande tongana nyen tongana Nzapa azi mokonzi ni?
Kiringo tënë ni ayeke na PSAUME 37:10, 11 nga na APOCALYPSE 21:3, 4.


text:
TOUR TI BA NDO SEPTEMBRE 2014
Azo ayeke buba ande sese so biaku biaku?
Nyen la e lingbi ti sara ti tene sese so abuba biaku biaku ape?
Azo ayeke buba ande sese so biaku biaku?
Bible asara tënë ti mbeni ngoi so azo ayeke buba sese, me lo sara nga tënë ti ye so Nzapa ayeke sara ande ti kiri ti leke ni.
Ndia so Nzapa amû ândö na azo ti Israël ayeke lani mbilimbili?
Aye osio so ayeke fa lani lege na ajuge ti Israël.
Ngia so mbi wara na sarango kua ti Nzapa
Peter Carrbello asara mbeni kua so achangé gigi ti lo na yâ ti ngu bale-omene na oku.
Peshitta: Bible so azi lê ti azo na ndo ti akozo Bible
Bible so amû maboko na azo ti hinga so ambeni versê so a wara na yâ ti aBible ti laso ayeke ti lo avrai tënë ti yâ ti Bible ape, a yôro ni yorongo dä.
Kiringo tënë na ahunda ti azo
A yeke nzoni e sambela a-ange ti tene ala mû maboko na e?


text:
TOUR TI BA NDO JUIN 2014
Nzapa abâ nyongo manga tongana nyen?
Tongana mo hinga bango ndo ti lo na ndo ni, a yeke mû maboko na mo ti zia nyongo ni.
Mbeni kota kpale
Ngbanga ti nyen azo angbâ gi ti nyon ni atâa effort so a yeke sara ti kanga lege na ni?
Nzapa abâ nyongo manga tongana nyen?
So Bible asara tënë ti manga lâ oko ape so, e yeke hinga ni tongana nyen?
Mapa so amû fini na zo: Mo te ni awe?
Ndali ti nyen la Jésus atene ni yeke mapa so amû fini na zo nga mapa ti yayu?
Beku wa ayeke dä ndali ti akotara ti mbi?
Bible atene so Nzapa ayeke zingo même azo ti mbilimbili pëpe na kuâ. Lo yeke zingo ala ndali ti nyen?
Ambeni koli ota so agi lani tâ tënë: Ala wara nyen?
Capito, Cellarius nga na Campanus asara lani mbeni ye so asara si ala na Eglize Catholique nga na azo so ake ambeni fango ye ti a-eglize amä tere ape.
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Sese ayeke ga ande mbeni nzoni ndo ti duti dä la?


text:
Nyen la alingbi ti sara si sewa aduti na ngia?
Mo pensé a yeke . . .
ndoye?
nginza?
mbeni ye nde?
YE SO BIBLE ATENE
“Ngia ayeke na ala so amä tënë ti Nzapa na abata ni!”
TËNË SO ABÂ MO TONGANA NYEN?
Ye so ala lingbi ti sara ti ye tere ngangu.
Ye so ala lingbi ti sara ti ne mba mingi.
Ye so ala lingbi ti sara ti mä tere nzoni.
E LINGBI TI YEDA BIANI NA YE SO BIBLE ATENE?
En, ndali ti ambeni raison use tongaso:
Nzapa la asara si sewa abâ gigi. Bible atene so “na lege ti [Jéhovah Nzapa] asewa kue . . . awara iri ti ala”. (aÉphésien 3:14, 15). A ye ti tene so Jéhovah la asara si sewa abâ gigi. Nda ti tënë so ane, ngbanga ti nyen?
Bâ tapande so: Tongana mo te mbeni nzerengo kobe na mo ye ti hinga aye so ayeke na yâ ni, mo yeke hunda zo wa? Mo yeke hunda tâ gi lo so atö kobe ni so.
Legeoko nga, tongana mo ye ti hinga ye so asara si sewa aduti na ngia, a yeke nzoni mo bâ ndo na mbage ti Jéhovah, Lo so azia na sese tënë ti sewa.
—Genèse 2:18-24.
Nzapa aye si mo duti nzoni. A yeke nzoni sewa ti mo agi wango na mbage ti Jéhovah, so lo zia ni na yâ ti Bible. Ngbanga ti nyen? “Ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo” na ndo ti mo (1 Pierre 5:6, 7). Jéhovah aye nzoni ti sewa ti mo, na hinga so awango ti lo ayeke lakue nzoni.
—aProverbe 3:5, 6; Ésaïe 48:17, 18.
BÂ TËNË SO
Mo lingbi ti sara nyen ti duti nzoni koli, wala nzoni wali, nzoni babâ wala nzoni mama?
Kiringo tënë ni ayeke na A-ÉPHÉSIEN 5:1, 2 nga na ACOLOSSIEN 3:18-21.


text:
Ye ti manda 9
Sewa ti mo alingbi ti duti na ngia tongana nyen?
1. Ti tene sewa aduti na ngia, ngbanga ti nyen a hunda ti sara mariage si?
Nzoni tënë alondo na Jéhovah, Nzapa so ayeke na ngia, lo so aye si asewa aduti na ngia (1 Timothée 1:11). Lo la lo yeke na gunda ti mariage. Ti tene koli na wali asara mariage ayeke kota ye ndali ti nzoni ti sewa ni. Ye so asara si amolenge so ala yeke dü ayeke duti nzoni.
Bango ndo ti Nzapa na ndo ti mariage ayeke so wa? Lo ye si koli na wali amû tere na lê ti ndia nga ala ninga na yâ ti mariage ti ala (Luc 2:1, 4, 5). Lo ye si ala duti be-ta-zo na mba (aHébreu 13:4). Lo ke tënë ti divorce (Malachie 2:16). Me, lo yeda ti tene aChrétien asara divorce na akiri asara mbeni mariage gi tongana mbeni na popo ti ala agi mbeni wali nde wala koli nde.
2. A yeke nzoni koli na wali asara ye na mba tongana nyen?
Jéhovah aleke koli na wali ti mû maboko na mba (Genèse 2:18). Teti so na yâ ti sewa koli la ayeke mokonzi, a lingbi lo mû aye ti mitele na sewa ti lo ni nga lo fa tënë ti Nzapa na ala. A lingbi lo ye wali ti lo na bê ti lo oko. A lingbi koli na wali aye tere na ala ne mba. Teti so ala use kue ayeke na siokpari na tere ti ala, a lingbi ala manda ti pardone mba si ala duti na ngia na yâ ti mariage ti ala.
3. Tongana ala yeke na ngia pëpe, a yeke nzoni ti ke tere?
Tongana mango tere ayeke na popo ti ala pëpe, ala sara kue ti sara ye na mba na ndoye (1 aCorinthien 13:4, 5). Mbeti ti Nzapa atene pëpe so kangbingo tere la ayeke leke akpale so ayeke si ka na yâ ti mariage.
4. Amolenge, Nzapa aye si ala duti tongana nyen?
Jéhovah aye si ala duti na ngia. A yeke na mbage ti lo si ala lingbi ti wara tâ nzoni wango ti duti na ngia na lâ ti maseka ti ala. Lo ye si ala manda ye na lege ti ndara so ababâ na amama ti ala ayeke na ni (aColossien 3:20). Jéhovah aye nga si ala wara ngia ti sara na lo, lo so lo yeke Wasarango ala, nga ti sara na Molenge ti lo.
5. Ala lingbi ti sara nyen ti tene amolenge ti ala aduti na ngia?
Ababâ na amama, a lingbi ala sara kua ngangu ti mû kobe na bongo na amolenge ti ala, nga ti mû na ala ndo ti lango (1 Timothée 5:8). Me ti tene amolenge ti ala aduti na ngia, a yeke nzoni ti fa na ala ti ye Nzapa na ti zia lege na lo ti fa ye na ala (aÉphésien 6:4). Yengo so ala yeke ye na Nzapa ayeke ndu bê ti amolenge ti ala mingi. Tongana fango ye so ala yeke fa na amolenge ti ala aluti na ndo ti Bible, a yeke sara si amolenge ni ayeke gbu li ti ala na ndo ti anzoni ye.
Tongana ala gonda amolenge ti ala ndali ti aye so ala sara, a yeke sara nzoni na ala mingi. Me a lingbi a se ala nga, tongaso si ala tï pëpe na yâ ti asarango ye so alingbi ti ga na ala vundu (aProverbe 22:15). Ye oko, zia si ala se amolenge ti ala ni na ngangu pëpe.
A-Témoin ti Jéhovah asigigi na gbâ ti ambeti na ndo ti sewa ti mû maboko na ababâ na amama nga na amolenge. Atënë ti yâ ni aluti na ndo ti Bible.


text:
Ye ti manda 7
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
1. Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Royaume ti Nzapa ayeke mbeni ngorogbia so ayeke na yayu. A yeke mû ande place ti angorogbia kue ti azo nga a yeke sara si a sara ye so bê ti Nzapa aye na yayu nga na sese. So nzoni tënë la, so Royaume ti Nzapa aye ti sara ye so. Na yâ ti ngoi kete, Royaume ti Nzapa ayeke sara na azo aye so e ye ti tene mbeni nzoni ngorogbia asara ndali ti e. A yeke bungbi ande azo kue so ayeke na ndo ti sese.
Na yâ ti mbeni royaume a yeke wara gbia ni. Jéhovah asoro Molenge ti lo, Jésus, ti duti Gbia ti Royaume ti lo.
2. Ngbanga ti nyen Jésus la ayeke nzoni Gbia?
Molenge ti Nzapa la ayeke nzoni Gbia ndali ti so lo yeke sara ye na nzoni bê nga lo yeke sara lakue ye so ayeke mbilimbili (Jean 1:14). Lo yeke nga na ngangu ti mû maboko na azo ndali ti so kâ na yayu lo yeke komande ande juska na sese ge. Na peko ti so a zingo lo na kuâ, Jésus ague na yayu na lo duti na tere ti Jéhovah na mbage ti maboko ti lo ti koli, lo ku (aHébreu 10:12, 13). Na nda ni, Nzapa amû na lo ngangu ti to nda ti komande na yayu.
3. Jésus na azo wa la ayeke komande ande?
Mbeni wungo ti azo so a iri ala “azo ti be-vulu” ayeke komande ande legeoko na Jésus na yayu (Daniel 7:27). Abazengele ti Jésus so ayeke be-ta-zo ayeke akozo zo so a soro ala ti ga azo ti be-vulu. Juska laso Jéhovah angbâ ti soro azo so ayeke be-ta-zo ti ga azo ti be-vulu. Tongana ti Jésus, a zingo ala na kuâ na tere so ayeke ti yingo.
Azo oke la ayeke gue na yayu? Jésus airi ala “kete kundu”. (Luc 12:32). Wungo ti ala kue ayeke duti ande 144000. Na yayu kâ ala na Jésus ayeke komande sese.
4. Nyen la asi na ngoi so lani Jésus ato nda ti komande?
Royaume ti Nzapa ato nda ti komande ngbene ye na ngu 1914. * Kozo ye so Jésus asara tongana Gbia ayeke ti bi Satan na sese nga na asioni yingo so amû peko ti lo. Satan asara ngonzo ngangu na lo komanse ti ga na awusuwusu na ndo ti sese (Apocalypse 12:7-10, 12). Ngbene ye na ngoi ni so, pasi ti azo ayeke gue gi guengo na li ni. Abira, akota nzara, asioni kobela ti fango zo nga na yengingo ti sese ayeke na popo ti aye so afa so Royaume ti Nzapa aga nduru awe ti leke akpale ti sese.
5. Nyen la Royaume ti Nzapa ayeke sara?
Na lege ti fango tënë ti Royaume ti Nzapa na ndo ti sese kue, Royaume ni so ayeke bungbi azo mingi ti amara nde nde kue. Azo kutu mingi mingi so ayeke azo ti tâ be-ti-molenge ayeke duti ande na gbe ti komandema ti Jésus. Royaume ti Nzapa ayeke bata ala na ngoi ti futingo aye ti sioni ti ngoi so. Tongaso azo kue so aye ti bâ nzoni na lege ti Royaume ti Nzapa, a lingbi ala manda ti mä yanga ti Jésus.
Na yâ ti ngu 1000, Royaume ni ayeke sara ye so Nzapa aye lani ti sara teti azo na tongo nda ni. Sese kue ayeke ga ande paradis. Na nda ni, Jésus ayeke kiri na Royaume ni na Babâ ti lo (1 aCorinthien 15:24-26). Mo hinga mbeni zo so mo ye ti sara tënë ti Royaume ti Nzapa na lo?
^ par. 12 Ti wara anzene nzene tënë so afa so aprophétie ti Bible asara tënë ti ngu 1914, bâ lembeti 216 ti si na 218 ti buku Bible afa nyen biani?


text:
Mo ye ti hinga tâ tënë?
TÂ TËNË na ndo ti atënë wa? Ta tënë na ndo ti ambeni kota tënë so azo ayeke hunda ka na tere ti ala. Peut-être mo hunda tere ti mo na atënë so awe:
- Nzapa ayeke pensé nga na e la?
- Bira na pasi ayeke hunzi mbeni lâ?
- Nyen la ayeke si na zo na peko ti kuâ nyen?
- Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
- A lingbi mbi sambela tongana nyen si Nzapa amä mbi?
- Mbi lingbi ti sara nyen ti duti na ngia na yâ ti fini ti mbi?
Mo yeke gi akiringo tënë ni na ndo wa? Tongana mo gue na ndo so a yeke kä ambeti dä, mo lingbi ti wara gbâ ti ambeti so atara ti kiri tënë na ahundango tënë so. Me, mingi ni, mbeni buku atene tënë tongaso, mbeni atene ti lo nde. Ti ambeni, atënë ti yâ ni akpa anzoni tënë me kete na pekoni a ga ngbene ye wala a kiri a gbian yâ ni.
Me mbeni mbeti ayeke dä so ayeke na akiringo tënë so zo alingbi ti zia bê ti lo dä. Mbeti so atene mvene lâ oko pëpe. Mbeni lâ Jésus Christ asambela Nzapa, lo tene: “Tënë ti Mo ayeke tene-biani”, wala tâ tënë (Jean 17:17). Laso e hinga e tene Tënë so ayeke Mbeti ti Nzapa. Atënë so ayeke ga na peko ayeke fa na mo kete mbage ti atâ kiringo tënë so Bible amû polele na ndo ti ahundango tënë so e hunda fade ge.
Nzapa ayeke pensé nga na e la?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: E yeke na yâ ti sese so asi singo na aye ti sioni nga na aye ti kirikiri. Abungbi ti nzapa mingi afa so pasi alondo na Nzapa.
YE SO BIBLE AFA: Nzapa ayeke lâ oko pëpe na gunda ti aye ti sioni. Job 34:10 atene: “Nzapa alingbi sara sioye kete pëpe, Lo Ti Ngangu Ahon Kue alingbi sara sioni oko pëpe.” Nzapa aleke mbeni nzoni ye ndali ti azo. A yeke ndali ni la si Jésus afa na e ti sambela, lo tene: “Babâ ti e so ayeke na yayu, e ye…royaume ti Mo aga. E ye ala sara na sese ye so bê ti Mo aye legeoko tongana ala sara na yayu.” (Matthieu 6:9, 10). Nzapa apensé na e mingi la si lo sara kue ti tene ye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë.—Jean 3:16.
Bâ nga Genèse 1:26-28; Jacques 1:13 na 1 Pierre 5:6, 7.
Bira na pasi ayeke hunzi mbeni lâ?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Bira angbâ lakue ti fâ gbâ ti azo. E kue e hinga ye so a tene pasi awe.
YE SO BIBLE AFA: Nzapa asara tënë ti mbeni ngoi so na yâ ni lo yeke zia ande siriri na ndo ti sese mobimba. Ande na gbe ti Royaume ti lo, wala ngorogbia ti lo so ayeke na yayu, azo ayeke “manda lege ti sara bira mbeni pëpe.” Me ala yeke “pika épée ti ala si a ga soc”. (Esaïe 2:4). Nzapa ayeke hunzi ande pasi nga na aye ti kirikiri kue. Bible amû zendo so, a tene: “Fade [Nzapa ambô] ngule kue na lê ti ala, na kui ayeke mbeni pëpe. Vundu, wala toto, wala sana, ayeke mbeni pëpe teti kozo ye ni [so andu nga pasi na aye ti kirikiri ti laso] ahon awe.”—Apocalypse 21:3, 4.
Bâ nga Psaume 37:10, 11; 46:10 na Michée 4:1-4.
Nyen la ayeke si na zo na peko ti kuâ nyen?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Mingi ti abungi ti nzapa ti sese so afa so mbeni ye na yâ ti tere ti zo ayeke sigigi na peko ti kuâ ti zo ni. Ambeni atene so akuâ alingbi ti sara sioni na azo so angbâ na fini, wala Nzapa ayeke bi azo ti sioni na lê ti wâ ti bâ pasi lakue lakue.
YE SO BIBLE AFA: Tongana zo akui, lo kui awe. Zo-ti-fa-tene 9:5 atene: “Akinda ahinga ye oko pëpe.” So akuâ ahinga ye oko pëpe wala ala lingbi ti sara mbeni ye oko pëpe, ala lingbi ti sara sioni na azo pëpe wala ti mû maboko na ala.—Psaume 146:3, 4.
Bâ nga Genèse 3:19 na Zo-ti-fa-tene 9:6, 10.
Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: E ye ti ngbâ na fini, na e ye ti ngbâ na tere ti azo so e ye ala. Ni la, a yeke na lege ni ti tene e duti na kota nzara ti kiri ti bâ azo ti e so akui awe.
YE SO BIBLE AFA: Nzapa ayeke zingo ande mingi ti azo so akui awe. Jésus atene so “azo kue so ayeke na du-kua, fade…ala sigigi.” (Jean 5:28, 29). Ti gue oko na ye so Nzapa aleke ti sara giriri kozoni, azo so ayeke zingo ande na kuâ ayeke wara lege ti duti na ndo ti sese so ayeke ga paradis (Luc 23:43). Azo so amä yanga ayeke duti ande na nzoni seni ti tere nga ala yeke ngbâ na fini lakue lakue. Bible atene: “Sese ni aga ye ti héritier ti azo ti mbilimbili, na fade ala duti dä lakue.”—Psaume 37:29.
Bâ nga Job 14:14, 15; Luc 7:11-17 na Kusala 24:15.
A lingbi mbi sambela tongana nyen si Nzapa amä mbi?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Na yâ ti mingi ti abungbi ti nzapa, azo ayeke sambela ka. Me mingi ti ala abâ so Nzapa amä sambela ti ala pëpe.
YE SO BIBLE AFA: Jésus afa so a lingbi e tene gi a-oko tënë pëpe na yâ ti sambela ti e. Lo tene: “Tongana i sambela, i sara gi tënë oko lege mingi pëpe.” (Matthieu 6:7). Tongana e ye ti tene Nzapa amä asambela ti e, a lingbi e sambela na lege so lo yeda na ni. Ti sara ni, a yeke nzoni e hinga ye so bê ti Nzapa aye na e sambela alingbi na ni. Kozo mbeti ti Jean 5:14 atene: “Tongana e hunda ye na lege ti ye so [Nzapa aye], Lo mä e.”
Bâ nga Psaume 65:3; Jean 14:6, 14 na 1 Jean 3:22.
Mbi lingbi ti sara nyen ti duti na ngia na yâ ti fini ti mbi?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Azo mingi atene ti ala so nginza, kota iri wala pendere ti ala ayeke sara si ala yeke duti na ngia. Tongaso, ala gi ti wara aye so, me na nda ni ala ga ti bâ so ala yeke na ngia pëpe.
YE SO BIBLE AFA: Jésus afa tâ ye so ayeke mû ngia na zo tongana lo tene: “Ngia ayeke na azo so ahinga ye ti yingo amanke ala.” (Matthieu 5:3). E yeke wara tâ ngia gi tongana e sara ambeni ye ti kaï nzara so e yeke na ni so ayeke kota ahon atanga ni kue. Nzara so ayeke ti hinga tâ tënë na ndo ti Nzapa nga na aye so lo leke ti sara ndali ti e. Tâ tënë so, e yeke wara ni na yâ ti Bible. Ti hinga tâ tënë so ayeke mû lege na e ti hinga biani ye so ayeke kota ye nga ye so ayeke kota ye pëpe. Tongana e zia si tâ tënë ti yâ ti Bible afa lege na e na yâ ti adesizion ti e nga na aye so e yeke sara ayeke sara si e duti na ngia mingi.—Luc 11:28.
Bâ nga aProverbe 3:5, 6, 13-18 na 1 Timothée 6:9, 10.
E londo ti bâ gi akete kiringo tënë ti Bible na ndo ti ahundango tënë omene so. Mo ye ti hinga ye mingi ahon so? Tongana mo yeke na popo ti ala so “ahinga ye ti yingo amanke ala,” kite ayeke dä pëpe so mo yeke gi ti hinga ni. Mo yeke hunda tere ti mo peut-être na ambeni hundango tënë, tongana: ‘Tongana Nzapa ayeke pensé na e, ndali ti nyen lo zia lege na pasi nga na aye ti sioni juska laso? Mbi lingbi ti sara nyen ti tene dutingo ti sewa ti mbi aga nzoni?’ Bible akiri tënë na gbâ ti ambeni hundango tënë tongaso, na akiringo tënë ni adë bê ti zo.
Ye oko, mingi ti azo laso ayeke sara mbeto kete ti diko Bible. Ala bâ ti ala ni tongana mbeni buku so akono mingi na so ngoi na ngoi a yeke ngangu ti mä yâ ni. Mo ye si a mû maboko na mo ti wara akirngo tënë ni na yâ ti Bible? A-Témoin ti Jéhovah ayeke na aye use so alingbi ti mû maboko na mo.
Kozo ye ni ayeke buku Bible afa nyen biani? A sara buku so ti mû maboko na azo so ayeke na aye mingi ti sarango ni ti bâ akiringo tënë so Bible afa polele na ndo ti akota hundango tënë so azo ayeke hunda na tere ti ala. Use ye ni ayeke kapa ti mandango Bible senge senge na azo na yanga-da ti ala. Mbeni Témoin ti Jéhovah ti vaka ti mo alingbi ti ga ti manda Bible na mo senge senge na yanga-da wala na mbeni ndo so alingbi na mo. Lo lingbi ti mû kete ngoi yenga oko oko ti sara lisoro na mo na ndo ti Bible. Azo kutu mingi na ndo ti sese mobimba ayeke sara tongaso. Mingi ti ala aga ti tene na nda ni na nzerengo tere: “Mbi wara tâ tënë awe!”
Mbeni kota mosoro ti lingbi na so ayeke dä pëpe. Atâ tënë ti yâ ti Bible ayeke zi e na gbe ti atënë so zo ahinga li ti lo na ni pëpe, na gbe ti mbeto ti aye so zo ahinga nda ni nzoni pëpe, na tapande mbeto ti avuko nyau wala ahibou na ambeni ye nde tongaso, nga na gbe ti kota mbeto ti ambeni ye tongana kuâ. A mû na e beku, a sara si e hinga nda ni so e yeke na fini nga a sara si e duti na ngia. Jésus atene: “Fade i hinga tene-biani [wala tâ tênë], na fade tene-biani azi i.”—Jean 8:32.


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
Archange Michel ayeke zo wa?
BIBLE asala tënë mingi pëpe ti créature ti yingo so iri ti lo ayeke Michel. Me na ando so asala tënë ti lo dä, a fa lo na salango mbeni kusala. Na yâ ti mbeti ti Daniel, a fa lo na tiringo ni na a-ange ti sioni; na yâ mbeti ti Jude, a fa lo na dengo gaba na Satan; na yâ mbeti ti Apocalypse, a fa lo na salango bira na Zabolo na ayingo sioni ti lo. Na tiringo ni tongaso na awato ti Nzapa nga teti komandema ti Jéhovah, Michel asala ye alingbi na nda ti iri ti lo so ayeke “Zo wa alingbi na Nzapa?” Ye so apusu e ti hunda tele ti e: Michel ni ayeke zo wa?
Ngoi na ngoi, ambeni zo ayeke ka na a-iri use wala ahon so. Na tapande, a hinga nga Jacob na iri ti Israël. Nga, bazengele Pierre ayeke na mbeni iri nde so ayeke Simon (Genèse 49:1, 2; Matthieu 10:2). Michel nga ayeke tongaso; Bible afa so a yeke mbeni iri so Jésus Christ ayeke na ni kozoni si lo ga na sese nga na pekoni so lo kiri na yayu. Zia e bâ ambeni nda ti tënë na yâ ti Bible so apusu e ti tene tongaso.
Archange. Mbeti ti Nzapa ahiri Michel “archange”. (Jude 9). A ye ti tene “ange mokonzi”. Na yâ ti Bible, a sala tënë lâ oko pëpe ti “a-archange” me a tene gi “archange” awe. So aye ti fa so gi ange oko la ayeke archange ni. Na ndo ni, Bible afa Jésus tongana mbeni archange. Kozo mbeti ti aThessalonicien 4:16 asala tënë ti Seigneur Jésus Christ so a zingo lo na kuâ, na a tene tongaso na ndo ti lo: “Fade Seigneur mveni alondo na yayu azu na kongo, na yanga ti archange.” Na ndo so, a fa go ti Jésus tongana go ti mbeni archange. Versê ni aye ti fa so Jésus ni mveni la ayeke archange Michel.
Mokonzi ti aturugu. Bible atene so ‘Michel na a-ange ti lo atiri bira na kota ngbo na a-ange ti lo.’ (Apocalypse 12:7). Tongaso, Michel ayeke Mokonzi na ndo ti a-ange ti Nzapa so ayeke tongana aturugu. Mbeti ti Apocalypse afa nga Jésus tongana Mokonzi na ndo ti a-ange ti Nzapa mingi so ayeke tongana aturugu (Apocalypse 19:14-16). Nga, bazengele Paul asala tënë mbilimbili ti “Seigneur Jésus” na “a-ange ti ngangu ti Lo”. (2 aThessalonicien 1:7). E bâ na nda ni so Bible asala tënë ti Michel na “a-ange ti lo” nga ti Jésus na “a-ange ti Lo”. (Matthieu 13:41; 16:27; 24:31; 1 Pierre 3:22). Teti so na yâ Mbeti ti Nzapa, a tene lâ oko pëpe so yâ ti a-ange ti Nzapa na yayu akangbi use, ambeni na gbe ti komandema ti Michel na ambeni na gbe ti komandema ti Jésus, a yeke na lege ni ti tene so Michel ayeke tâ gi lo Jésus Christ tongana lo yeke na yayu.*
* Ti wara ambeni tënë mingi na ndo ni so afa so Michel ayeke gi mbeni iri nde so a mû na Molenge ti Nzapa, bâ buku Étude perspicace des Écritures, Volume 2, lembeti 280-281. A yeke aTémoin ti Jéhovah si asigigi na buku so.


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
A lingbi e sala amatanga so azo ayeke sala laso?
AMATANGA so laso azo mingi ayeke sala na yâ akodoro nde nde, atâa a yeke amatanga ti vorongo nzapa wala amatanga ti poroso, alondo na yâ ti Bible pëpe. Me tongana a yeke tongaso, amatanga ni alondo tongana nyen? Tongana lege azi na mo ti gi nda ti ambeni ye na yâ mbeni da ti batango mbeti, bê ti mo ayeke dö ti bâ tënë so akota buku ti sese so atene na ndo ti amatanga so a yeke sala ni mingi na ndo so mo lango dä. Zia e bâ gi ambeni buku ni.
Pâques. Mbeni kota bakari (The Encyclopædia Britannica) atene so “a yeke wara ti lo mbeni tënë tongaso pëpe na yâ Testament ti Fini so afa so aChrétien ayeke sala lani Matanga ti Pâques” tongana ti so a sala ni laso. Matanga ti Pâques ni alondo tongana nyen? A londo na anzapa ti wataka. Tâ tënë, a tene so Matanga ti Pâques ayeke ti dabe na londongo ti Jésus na popo ti akuâ; ye oko, aye so asala na tele ti matanga ni ayeke ti aChrétien pëpe.
Matanga ti Fini Ngu. Kodoro oko oko ayeke na lango ti lo ti sala matanga ti fini ngu nga lege so lo yeke sala na ni. Mbeni kota bakari (The World Book Encyclopedia) afa ndo so matanga ni alondo dä, lo tene: “A yeke na ngu 46 ti ngoi ti e si togbia ti Rome so iri ti lo ayeke Jules César atene so fade lango 1 ti nze ti janvier ayeke duti Kozo Lango ti Fini Ngu. A-Romain azia lango ni tongana lango ti nzapa ti ala Janus, so ayeke nzapa ti ayanga-da na ti sala si aye ato nda ni. Iri ti janvier so a mû na nze ni alondo na iri ti lo Janus so lani ayeke na alê osio, use abâ ndo na devant, na use abâ ndo na peko.” Tongaso, Matanga ti Fini Ngu alondo na apaïen.
Ambeni matanga ni. Lege ayeke pëpe ti sala lisoro na ndo ti amatanga kue so azo ayeke sala na ndo lê sese. Ye oko, amatanga so agi ti yä iri ti azo na nduzu wala ti sala sabango ti abungbi so azo azia na sese ayeke amatanga so Jéhovah ake ni (Jérémie 17:5-7; Kusala 10:25, 26). Girisa nga pëpe so lege so amatanga ti avorongo nzapa abâ gigi na ni amû lege ti hinga bango ndo ti Nzapa na ndo ni (Esaïe 52:11; Apocalypse 18:4). Akpengba-ndia ti Bible so a fa ni na chapitre 16 ti buku so ayeke mû maboko ande na mo ti hinga bango ndo ti Nzapa na ndo ti salango amatanga so azo ayeke sala me so andu tënë ti nzapa pëpe.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | NYEN LA ASIONI YE AYEKE SI KA NA ANZONI ZO?
Asioni ye ahon ndo ni!
Smita * ayeke mbeni wali ti ngu 35 na gbata ti Dhaka, na Bangladesh. Lo yeke lani nzoni wali nga lo ye azo. Lo yeke sara kua lani mingi nga lo ye ngia, na lo ye ka ti mû maboko na azo ti hinga ye so lo manda na ndo ti Nzapa. Me, gi gbagburu tongaso, Smita atï kobela, na yenga oko na pekoni, lo kui. So kota vundu si lo zia afami ti lo nga na akamarade ti lo na yâ ni!
James na wali ti lo ayeke lani ambeni maseka so ayeke nga lani anzoni zo tongana Smita. Mbeni lâ, ala gue ti bâ akamarade ti ala na Do ti États-Unis. Me, ala kiri na yanga-da ti ala na New York encore ape, ndali ti so, na guengo ti ala, ala sara sioni ndao ti lege si ala kui. Ala zia afami ti ala nga na amba ti ala ti place ti kua na yâ ti kota vundu.
Sioni ye nga na pasi amû ndo na tere ti e laso. Abira ayeke fâ asenge zo na aturugu nga kue. Azo ayeke sara sioni na tere ti amba ti ala senge senge. Azo, atâa ngu ti ala ayeke oke wala dutingo ti ala ayeke tongana nyen, ayeke kui kuâ ti ndao ti lege nga na ti angangu kobela. Ayengingo ti sese wala sukungo ti ngu ayeke fâ azo nde nde, gbani gbani. Kengo zo senge senge nga na sarango ye na azo na lege ni ape amû ndo kue. Peut-être mo nga kue ambeni mara ti ye ni so asi na mo.
A yeke na lege ni ti hunda atënë tongana ti so ge:
Nyen la aye ti sioni ayeke si na anzoni zo?
Nzapa la ayeke na peko ni?
Asioni ye ni asi ka gi gbagburu tongaso? wala azo la ayeke na peko ni?
Mbeni siokpari so zo asara ândö la si amû peko ti lo so?
Tongana mbeni ye ti karango Nzapa ayeke dä ape, ka ndali ti nyen si lo bata anzoni zo ape?
Sioni ye nga na pasi ayeke hunzi ande mbeni lâ la?
Ti kiri tënë na ahunda so, a yeke nzoni e wara kiringo tënë ti ahunda use so ge si: Nyen la si aye ti sioni ayeke si ka so? Nga Nzapa ayeke sara ande nyen?
^ par. 3 A changé airi ni.