text:
CHAPITRE 16
E bungbi oko ti voro Nzapa
1. Na ngoi wa la adisciple abungbi lani ndo oko? A mû maboko na ala lani tongana nyen nga ala yeke na bezoin ni ndali ti nyen?
NGOI kete na peko ti so a zingo Jésus na kuâ, adisciple ti lo abungbi ndo oko ti wa tere. Ye oko, ala kanga ayanga-da ni ndali ti so ala sara mbeto ti awato ti ala. Mbeto ti ala akpe kue tongana Jésus asi na popo ti ala na lo tene: “Ala wara yingo vulu.” (Diko Jean 20:19-22.) Na pekoni, adisciple ni akiri abungbi ndo oko, Jéhovah azia yingo vulu ti lo na ndo ti ala. So tâ ngangu si ala wara ti sara na kua ti fango tënë so ayeke ku ala!
2. (a) Jéhovah ayeke mû na e ngangu na lege ti nyen, nga e bezoin ni ndali ti nyen? (b) Ngbanga ti nyen kapa ti Vorongo Nzapa na yâ ti sewa ayeke kota ye tongaso? (Bâ kete tënë nga encadré “ Vorongo Nzapa na yâ ti sewa.” na lembeti 175)
2 E yeke wara a-oko kpale so aita ti e, akozo Chrétien, awara lani (1 Pi. 5:9). A si na ambeni ngoi, mbeto ti azo alingbi ti sara e. E yeke na bezoin ti ngangu so alondo na Jéhovah tongana e ye ti gbu ngangu na yâ ti kua ti fango tënë (aÉph. 6:10). Jéhovah ayeke mû na e ngangu so na lege ti abungbi ti e. Laso, e wara lege ti sara abungbi use na yâ ti yenga oko: Diskur nga na Mandango Tour ti Ba Ndo nga na bungbi ti e ti milieu ti yenga so airi ni Kusala ti e nga na gigi ti e ti Chrétien. * E yeke nga na ambeni bungbi so e yeke sara ngu oko oko: Kota bungbi ti lango ota, kota bungbi ti lango oko fani use nga na Dango bê na kuâ ti Christ. A yeke kota ye mingi ti ga na abungbi so ngbanga ti nyen? Abungbi so ato nda ni lani tongana nyen? Lege so e yeke bâ na abungbi ti e afa nyen na ndo ti e?
E yeke bungbi ndo oko ndali ti nyen?
3, 4. Nyen la Jéhovah ahunda na awakua ti lo ti sara? Fa ambeni tapande.
3 A ninga awe la si Jéhovah ahunda na awakua ti lo ti bungbi ndo oko ti voro lo. Na tapande, na ngu 1513 kozo ti Christ, Jéhovah amû lani Ndia na mara ti Israël. A yeke wara na yâ ni Sabbat ti yenga oko oko so na lango ni sewa oko oko ayeke voro lo nga ayeke manda Ndia ni (Deut. 5:12; 6:4-9). Tongana azo ti Israël asara ye lani alingbi na commandement so, asewa ni ayeke kpengba nga mara ni kue aduti na sioni oko pëpe na lege ti yingo nga angbâ ngangu. Tongana mara ni asara ye alingbi na Ndia ni ape, so ti tene ala bâ na nene ni ape commandement ti bungbi ndo oko lakue ti voro Jéhovah, ala yeke nzere na lê ti Nzapa mbeni pëpe.
4 Bâ nga tapande so Jésus azia na e. Lani, na lâ ti Sabbat, lo yeke gue ka na synagogue (Luc 4:16). Na peko ti kuâ ti Jésus nga na peko ti so lo zingo na kuâ, adisciple ti lo angbâ lani ti bungbi ndo oko lakue, atâa so ala yeke lani na gbe ti ndia ti Sabbat mbeni pëpe (Kus. 1:6, 12-14; 2:1-4; aRom. 14:5; aCol. 2:13, 14). Na ngoi ti abungbi so, akozo Chrétien ayeke manda ye nga ala yeke wa tere. Ala yeke mû nga na Nzapa asandaga ti sepela na lege ti asambela, acommentaire nga na abia ti ala.
5. E yeke gue na abungbi yenga oko oko nga na akota bungbi ngu oko oko ngbanga ti nyen? (Bâ nga encadré “ Abungbi ti ngu oko oko so abungbi awakua ti Nzapa oko,” lembeti 176.)
5 Legeoko nga, tongana e gue na abungbi ti e ti yenga oko oko nga na akota bungbi ti e, e yeke fa so e mû mbage ti Royaume ti Nzapa, e yeke wara ngangu so alondo na yingo vulu nga e yeke mû ngangu na ambeni zo na lege ti atënë ti mabe ti e so e fa na gigi. Ye so ayeke kota ahon aye so, na ngoi ti abungbi ti e, e yeke voro Jéhovah na lege ti asambela, acommentaire nga na abia ti e. Lege so a leke na abungbi ti e alingbi ti duti nde na ti so azo ti Israël nga na akozo Chrétien ague lani dä, me abungbi so kue ayeke gi oko. Abungbi ti laso amaï tongana nyen?
Abungbi ti yenga oko oko so apusu e ti “duti na ndoye na ti sara apendere kusala”
6, 7. (a) Ndani so e yeke sara abungbi ayeke nyen? (b) Tongana nyen la lege so a yeke sara lani na abungbi ayeke nde nde?
6 Na ngoi so lani Ita Russell ayeke gi tâ tënë ti yâ ti Bible, lo bâ lani bezoin ti bungbi ndo oko na ambeni zo so ayeke gi nga ni. Na ngu 1879, lo sû na mbeti lo tene: “Mbi na ambeni zo ti Pittsburgh, e zia na sese mbeni kete bungbi so e yeke sara ni lakue ti manda Bible, ti hasa yâ ti Mbeti ti Nzapa; e yeke bungbi lakue na dimanche.” A wa azo so ayeke diko Tour ti Ba Ndo ti ga ti bungbi ndo oko. A si na ngu 1881, a yeke sara lani abungbi na Pittsburgh, Pennsylvanie, lakue na dimanche nga na mercredi. Tour ti Ba Ndo ti novembre ngu 1895, na anglais, atene so nda ti sarango abungbi ni lani ayeke ti maï “songo na popo ti aChrétien, ndoye nga na mango tere” nga ti mû lege na azo so aga dä ti wa mba.
7 Teti angu mingi, lege so agroupe ti aWamandango Bible ayeke leke lani na abungbi ni nga wungo ni ayeke nde nde. Na tapande, mbeni lettre ti mbeni groupe ti États-Unis so a zia ni na mbeti na ngu 1911 atene: “E yeke sara abungbi oku tongaso yenga oko oko.” Aita ni ayeke sara lani abungbi so na lundi, mercredi, vendredi nga fani use na dimanche. Mbeni lettre ni nde, ti mbeni groupe na Afrika, so a zia ni na mbeti na ngu 1914 atene: “E yeke sara abungbi fani use na yâ ti nze oko, a to nda ni na vendredi ti hunzi na dimanche.” Me tongana ngoi ayeke hon, lekengo abungbi ni achangé ti lingbi na ti so e yeke sara laso. Zia e bâ kete mbaï ti bungbi oko oko.
8. Ambeni mama-tene ti akota diskur ti ândö ayeke so wa?
8 Kota diskur. Na ngu 1880, ngu oko na peko ti so Ita Russell asigigi na Tour ti Ba Ndo, lo mû peko ti tapande so Jésus azia, na lo to nda ti sara yongoro tambela ti fa tënë (Luc 4:43). Na yâ ti tambela ni so, Ita Russell azia na sese tapande ti bungbi so e hinga ni laso na iri ti Kota diskur. Na sarango tënë ti tokua ti voyage ni, Tour ti Ba Ndo atene so Russell “ayeke duti na ngia ti mû akota diskur na ndo ‘Aye so andu Royaume ti Nzapa.’” Na ngu 1911, na peko ti so a zia na sese aklase, wala acongrégation, na yâ ti akodoro mingi, a wa klase oko oko ti tokua ambeni kpengba wamungo diskur na ando so ayeke nduru na ala. Aita ni ayeke mû adiskur omene na ndo ti tënë ti fango ngbanga nga ngere so a futa ti zi na azo. Na hunzingo ti diskur oko oko, a yeke fa lani iri ti wamungo diskur nga na mama-tene ti diskur ti yenga ti peko.
9. Tongana angu ayeke hon, yâ ti bungbi so a yeke mû diskur dä agbian tongana nyen? E lingbi ti mû maboko na bungbi so tongana nyen?
9 Na ngu 1945, Tour ti Ba Ndo asara tënë ti tongo nda ti mbeni kapa ti mungo adiskur miombe na ndo ti atënë ti Bible so andu “angangu kpale ti ngoi ti e.” Teti angu mingi, awamungo diskur so a soro ala ayeke sara kusala lani na aplan so ngbâa be-ta-zo la amû ni me nga na adiskur so ala wani la aleke ni. Ye oko, na ngu 1981, a hunda na awamungo diskur kue ti mû aplan so a tokua na acongrégation ti mû na diskur ti ala. * Juska na ngu 1990, na yâ ti ambeni plan ni, a hunda na azo so ayeke mä diskur ni ti kiri tënë na ambeni hunda wala ti sara adémonstration; me a leke yâ ti aye ni na ngu ni so. Ngbene ye na ngoi ni so, a yeke mû gi diskur awe. Mbeni gbiango ye ni aga na janvier ngu 2008. A kiri na ngoi ti adiskur ni na penze-ngbonga 30, a yeke penze-ngbonga 45 encore ape. Atâa so a changé lekengo yâ ti bungbi ni, adiskur so a leke ni nzoni angbâ ti sara si e kiri e mä na bê na Mbeti ti Nzapa, nga a ngbâ ti fa ye na e na ndo ti ambage nde nde ti Royaume ti Nzapa (1 Tim. 4:13, 16). Eskê na nzerengo tere mo yeke tisa avizite ti mo nga na ambeni zo so ayeke aTémoin ti Jéhovah ape ti ga ti mä akpengba diskur so aluti na ndo ti Bible?
10-12. (a) Yâ ti Mandango Tour ti Ba Ndo achangé tongana nyen? (b) A yeke nzoni e hunda tere ti e na atënë wa?
10 Mandango Tour ti Ba Ndo. Na ngu 1922, aita so a iri ala lani apélerin, so ayeke awakua so Société atokua ala ti mû adiskur na yâ ti acongrégation nga ti mû li ni na yâ ti kusala ti fango tënë, ahunda ti tene a leke mbeni bungbi ti manda na Tour ti Ba Ndo. Aita ayeda na tënë ni so, nga na tongo nda ni a yeke manda lani Tour ti Ba Ndo na yâ ti yenga wala na dimanche.
11 Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti juin ngu 1932, na Anglais, akiri afa ambeni ye na ndo ti lege so a yeke sara na bungbi so. Article ni atene so, na tapande ti kode so a yeke manda na Tour ti Ba Ndo na Béthel lani, mbeni ita-koli la ayeke mû li ni na bungbi so. Aita-koli ota ayeke duti na devant na ala diko aparagraphe ni tour na tour. Na ngoi ni kâ, ahundango tënë ayeke na yâ ti a-article ni ape. Tongaso, a yeke lani na zo so ayeke mû li ni ti hunda na aita ti hunda atënë na ndo ti article so ala yeke manda. Na pekoni, lo yeke hunda na azo ni ti kiri tënë na ni. Tongana a hunda ti zi yâ ti mbeni tënë polele, ita so amû li ni ayeke fa ndani “nduru.”
12 Na tongo nda ni, a mû lege lani na congrégation oko oko ti soro numero ti Tour ti Ba Ndo so mingi ti azo ni aye ti manda. Ye oko, Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti avril ngu 1933 awa acongrégation kue ti manda numero ti nze ni. Na ngu 1937, a mû yanga ti tene a sara bungbi ni na dimanche. Ambeni ye nde so a leke yâ ni ti lingbi na ti so e hinga laso asigigi na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti octobre ngu 1942. Kozoni, a tene so ahundango tënë ayeke duti na gbe ti lembeti oko oko ti a-article ti manda ni nga ni la si aita ayeke sara na kua. Na pekoni, a tene so bungbi ni ayeke ninga ngbonga oko. A wa nga azo so ayeke kiri tënë ti “kiri tënë na atënë ti ala wani” me pëpe ti diko mbeni mbage ti paragraphe ni. Mandango Tour ti Ba Ndo angbâ lakue ti duti kozo bungbi so na yâ ni ngbâa be-ta-zo ayeke mû kobe ti yingo na tâ ngoi ni (Mat. 24:45). A yeke nzoni e oko oko e hunda tere ti e: ‘Mbi yeke leke tere ti mbi kozo na mandango Tour ti Ba Ndo yenga oko oko? Mbi yeke sara kue ti kiri tënë tongana lege ayeke dä?’
13, 14. Mandango Bible ti Congrégation ato nda ni lani tongana nyen? Nyen la anzere na mo na yâ ti bungbi so nyen?
13 Mandango Bible ti congrégation. Kete na peko ti ngu 1890, na peko ti so a sigigi na ambage nde nde ti buku L’Aurore du Millénium, Ita Rahn, mbeni Wamandango Bible so ayeke na gbata ti Baltimore na Maryland (États-Unis), awa aita ti zia na sese mbeni bungbi ti manda na buku so. A yeke sara lani abungbi so na yâ ti da ti aita. Na tongo nda ni, a yeke ti tara ti bâ wala a yeke duti ande tongana nyen. Me, a ga ti si na septembre ngu 1895, abungbi ni so atambela nzoni na yâ ti gbâ ti agbata ti États-Unis. Ni la, Tour ti Ba Ndo ti nze ni so ahunda ti tene awamandango tâ tënë kue asara abungbi so. A hunda lani ti tene zo so ayeke mû li ni dä aduti mbeni zo so ahinga ti diko ye nzoni. Lo yeke diko phrase oko na lo yeke ku ti tene azo akiri tënë. Tongana lo hunzi ti diko phrase oko oko kue ti paragraphe oko awe nga a sara tënë na ndo ni awe, lo yeke diko aversê so a fa tënë ti yâ ni ape. Na hunzingo ti chapitre oko, zo oko oko so aga na bungbi ni ayeke tene mbeni nduru tënë na ndo ni.
14 A changé iri ti bungbi so fani mingi. A iri ni lani Bungbi ti azo ti Bérée ndali ti mandango Bible, ti sara tënë ti azo ti Bérée ti ngoi ti akozo Chrétien so agi lani nda ti Mbeti ti Nzapa (Kus. 17:11). A si na mbeni ngoi, a changé iri ni aga Mandango Buku ti Congrégation. Fadeso, a iri ni Mandango Bible ti Congrégation na congrégation ni kue la ayeke bungbi ndo oko na Da ti Royaume, me a yeke pëpe mbeni kete groupe na da ti aita. Na yâ ti angu so kue, a mû abuku, abrochure nde nde nga même a-article ti Tour ti Ba Ndo ti sara na bungbi so. Na tongo nda ni juska laso, a wa azo kue so aga na bungbi ni ti kiri tënë. Bungbi so asara si e hinga Bible nzoni mingi. Mo yeke leke tere ti mo lakue ndali ti bungbi so nga mo yeke mû mbage dä alingbi na ngangu ti mo?
15. A sigigi lani na Ekole ti Kusala ti aChrétien ti sara nyen?
15 Ekole ti Kusala ti aChrétien. Ita Carey Barber, so na ngoi ni kâ ayeke sara kua lani na kota ndokua ti e na Brooklyn, New York, adabe ti lo na ye so: “Na bï ti lundi lango 16 ti février ngu 1942, a hunda na aita-koli kue ti sewa ti Béthel ti Brooklyn ti zia iri ti ala na mbeni ekole so a hinga ni na pekoni na iri ti Ekole ti Kusala ti aChrétien.” Ita Barber, so aga mbeni membre ti Bebungbi na pekoni, atene ekole so ayeke “mbeni oko ti akpengba ye so Jéhovah aleke ndali ti awakua ti lo ti laso.” Ekole ni amû lani maboko nzoni mingi na aita-koli ti maï akode ti ala ti fango ye nga ti fango tënë. Ni la, a sigigi na kete brochure Cours pour le ministère théocratique, na ngu 1943, ndali ti acongrégation ti dunia kue. Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti juin ngu 1943 atene so a sigigi na Ekole ti Kusala ti aChrétien ti mû maboko na awakua ti Nzapa ti “fa ye na ala wani si ala ga anzoni wafango tënë ti Royaume.”
16, 17. Fa tongana nyen Ekole ti Kusala ti aChrétien afa gi lani akode ti sarango tënë awe ape.
16 Na tongo nda ni, a yeke lani ngangu mingi na aita ti sara tënë na gbele gbâ ti azo. Ita Clayton Woodworth, Jr., so a kanga lani babâ ti lo senge senge legeoko na Ita Rutherford nga na ambeni ita na ngu 1918, adabe ti lo na ye so asi lani na lo na ngoi so lo sara ekole ni kpâ na ngu 1943. Lo tene: “A yeke lani ngangu na mbi ti sara tënë. Mo bâ mo tene menga ti mbi ayo ahon ndo ni. Yâ ti yanga ti mbi ahule kue nga go ti mbi ayeke toto kirikiri.” Ye oko, tongana akode ti Clayton ayeke maï, lo wara lege ti mû gbâ ti adiskur. Ekole ni afa na lo akode ti sarango tënë nga na ambeni ye nde. A fa na lo nene ti sara tere kete nga ti zia bê kue na Jéhovah. Lo tene: “Na nda ni, mbi bâ so kota ye ni ayeke wamungo diskur ni ape. Me, tongana lo leke tere ti lo nzoni nga lo zia bê ti lo kue na Jéhovah, azo so ayeke mä lo ayeke mä diskur ni na nzerengo tere nga ala yeke manda ye.”
17 Na ngu 1959, a tisa aita-wali ti zia iri ti ala na ekole ni. Ita-wali Edna Bauer adabe ti lo so lo mä tokua ni na kota bungbi so lo gue dä. Lo tene: “Mbi dabe ti mbi na nzerengo tere ti aita-wali na mango tënë so. Fadeso, ala kue alingbi ti sara ekole ni.” Teti angu mingi, mingi ti aita ayeda ti mû lege so azi na ala ti sara Ekole ti Kusala ti aChrétien nga ti tene Jéhovah afa ye na ala. Laso e ngbâ ti wara mara ti fango ye so na bungbi ti e ti milieu ti yenga.
18, 19. (a) Bungbi ti kusala amû lani peko ti tapande wa? (b) Ngbanga ti nyen e yeke he abia na ngoi ti abungbi ti e? (Bâ encadré “ Tâ tënë so a he ni na yâ ti bia.”)
18 Bungbi ti Kusala. Tâ gi na ngu 1919, a yeke sara lani abungbi teti kusala ti fango tënë. A si na mbeni ngoi, a yeke aita kue ti yâ ti congrégation ni si ayeke sara bungbi so ape, me gi ala so ayeke sara lani kua ti kangbingo mbeti na azo. Na yâ ti kota mbage ti ngu 1923, a yeke sara Bungbi ti Kusala fani oko na yâ ti nze oko oko, na congrégation ni kue la ayeke sara ni. A ga ti si na ngu 1928, a wa acongrégation ti sara Bungbi ti Kusala yenga oko oko, nga na ngu 1935, Tour ti Ba Ndo awa acongrégation kue ti sara Bungbi ti Kusala ni na lege ti atënë so ayeke na yâ ti L’instructeur (na pekoni iri ni aga Informateur nga na pekoni encore aga Kusala ti Royaume). A ninga ape, bungbi so aga kota mbage ti kapa ti kusala ti congrégation oko oko.
19 Laso na ngoi ti abungbu ti e ti milieu ti yenga e wara atâ fango ye so alingbi ti aidé e ti sara kua ti fango tënë nzoni (Mat. 10:5-13). Tongana mo lingbi awe ti wara Mbeti ti bungbi, mo yeke manda ni nga mo yeke mû peko ti awango ni na yâ ti kusala ti mo ti fango tënë?
Bungbi so ayeke kota ahon atanga ni kue na yâ ti ngu oko oko
20-22. (a) E yeke dabe ti e na kuâ ti Jésus ngbanga ti nyen? (b) Ye ti nzoni wa mo wara na gango na Mémorial ngu oko oko?
20 Jésus atene na adisciple ti lo ti sara matanga ti dabe ti ala na kuâ ti lo juska lo si. Legeoko tongana matanga ti Pâque, a yeke sara Matanga ti Dango bê na kuâ ti Christ ngu oko oko (1 aCor. 11:23-26). Ngu oko oko, azo kutu mingi ayeke ga na bungbi so. A yeke dabe ti azo so a soro ala ti gue na yayu na matabisi so ala yeke na ni ti duti ande na tere ti Jésus na yâ ti Royaume ti Nzapa (aRom. 8:17). Ti ambeni ngasangbaga, matanga so asara si ala kiri ala bâ na nene ni Gbia ti Royaume ni nga ala ngbâ be-ta-zo na lo.
21 Lani, Ita Russell na azo so asara kua na tere ti lo ahinga nene ti sara matanga ti Kobe ti Seigneur nga ala hinga so a lingbi a sara ni, fani oko, ngu oko oko. Tour ti Ba Ndo ti avril ngu 1880 atene: “A sara angu mingi awe la mingi ti e ge na Pittsburgh . . . e yeke dabe ti e na Pâque [Mémorial], e yeke te mapa na e yeke nyon vin so aduti fä ti tere ti Seigneur ti e nga fä ti mênë ti lo.” A ninga ape, aita ayeke sara kota bungbi legeoko na Mémorial ni. Kozo rapport so a sara na ndo ti bungbi tongaso ayeke lani na ngu 1889, azo 225 la aga nga azo 22 awara batême.
22 Laso, e yeke sara Mémorial na ngoi ti mbeni kota bungbi mbeni ape, me e yeke tisa azo kue, ti ndo so e yeke dä, ti bungbi ndo oko na e na yâ ti mbeni Da ti Royaume wala mbeni ndo so e loué ni. Na ngu 2013, azo ahon million 19 la asara lani matanga ti dango bê na kuâ ti Jésus. So kota pasa si e yeke na ni ti ga na Mémorial me nga ti wa ambeni zo ti bungbi oko na e na bï so ayeke nde mingi ahon atanga ni kue! Na nzerengo tere, mo yeke tisa azo mingi ti ga na Mémorial ngu oko oko?
Ye so bango ndo ti e afa na gigi
23. Mo yeke bâ abungbi ti e tongana nyen?
23 Awakua ti Jéhovah, so ayeke be-ta-zo na lo, ayeke bâ pëpe commandement ti sarango abungbi tongana mbeni nengo ye (aHéb. 10:24, 25; 1 Jean 5:3). Na tapande, Gbia David aye lani mingi ti gue na da ti Jéhovah ti voro lo (Ps. 27:4). Lo yeke lani mbilimbili na ngia ti sara tongaso na tere ti azo so aye Nzapa tongana lo (Ps. 35:18). Bâ nga tapande ti Jésus. Même na ngoi so lo de maseka, lo yeke lani na kota nzara ti duti na da ti vorongo Babâ ti lo.
Kota nzara ti bê ti e ti bungbi ndo oko afa na gigi so Royaume ti Nzapa ayeke tâ ye na lê ti e
24. Na ngoi ti abungbi ti e, alege wa la azi na e?
24 Tongana e ga na abungbi, e yeke fa ndoye so e yeke na ni na mbage ti Jéhovah nga nzara ti bê ti e ti kpengba amba ti e aChrétien. E yeke fa nga kota nzara ti bê ti e ti manda tongana nyen ti duti tongana azo so ayeke na gbe ti Royaume ti Nzapa, ngbanga ti so a yeke kozoni kue na abungbi nga na akota bungbi si a yeke fa aye so na e. Na ndo ni, abungbi ti e ayeke mû na e akode nga na ngangu so e yeke na bezoin ni ti gbu ngangu na yâ ti akusala so ayeke kota mingi, so Royaume ti Nzapa ayeke sara ni laso, so ayeke sarango adisciple ti Gbia Jésus Christ nga fango lege na ala. (Diko Mat. 28:19, 20.) Tâ tënë, kota nzara ti bê ti e ti bungbi ndo oko afa na gigi so Royaume ti Nzapa ayeke tâ ye na lê ti e. Zia e ngbâ lakue ti bâ abungbi ti e na nene ni!
TI HINGA AMBENI TËNË
Vorongo Nzapa na yâ ti sewa: Mo lingbi ti sara si a nzere ahon ti kozo?
Gi ti bâ tongana nyen la aita ayeke voro Nzapa na yâ ti sewa na yâ ti akodoro nde nde ti wara mungo maboko.


c: text/html

text:
Zia Jéhovah akpengba mariage ti mo nga lo bata ni
“Tongana L’Éternel asara da ni pëpe, kusala ti ala so asara da ni ayeke senge senge.”—PS. 127:1b.
1, 2. (a) Ngbanga ti nyen azo ti Israël 24000 awara lani pëpe aye ti nzoni so ala ku ni? (b) Kpengba ye wa la e manda na lege ti ye so asi so?
NGOI kete kozo ti tene azo ti Israël alï na Sese ti Zendo, akoli saki mingi asara “pitan na amolenge-wali ti sese ti Moab”. Ye so asara si Jéhovah afâ azo ti Israël 24000. Gbu li ti mo kete: Azo ti Israël ayeke lani nduru ti wara ye ti héritier so ala ku ni ngoi mingi, me ala wara pëpe aye ti nzoni so ndali ti so ala tï na yâ ti tara.—Nom. 25:1-5, 9.
2 A sû sioni tapande so na yâ ti Bible “ti gboto mê ti e, e so nda ti aye ti angoi nde nde asi na ndo ti e.” (1 aCor. 10:6-11). Na yâ ti “alango ti nda ni” so e yeke dä fadeso, awakua ti Nzapa ayeke nduru mingi na fini dunia (2 Tim. 3:1; 2 Pi. 3:13). Me mawa ni ayeke so, ambeni wakua ti Jéhovah angbâ ti sara hange pëpe. Ala tï na yâ ti lango-sioni nga ala wara asioni ye ti peko ni. Azo tongaso, tongana ala changé bê ti ala pëpe, ala yeke wara pëpe aye ti nzoni so ayeke ngbâ lakue lakue na yâ ti Paradis na ndo ti sese.
3. Ngbanga ti nyen akoli na awali ti ala ayeke na bezoin ti tene Jéhovah afa lege na ala nga lo bata ala? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
3 Ndali ti so tënë ti lango-sioni amû yâ ti dunia, akoli na awali so asara mariage awe ayeke na bezoin ti tene Jéhovah afa lege na ala nga lo bata ala tongaso si angangu so ala yeke sara ti bata na mariage ti ala angbâ senge pëpe. (Diko Psaume 127:1.) Na yâ ti article so, e yeke bâ tongana nyen la mbeni koli na wali alingbi ti kpengba mariage ti ala tongana ala bata bê ti ala, ala ga nduru na Nzapa, ala ngbâ ti yü fini zo, ala ngbâ ti sara nzoni lisoro nga ala mû ye ti mba na mba.
BATA BÊ TI MO
4. Nyen la ague na ambeni Chrétien ti tï na yâ ti lango-sioni?
4 Nyen la alingbi ti sara si mbeni Chrétien atï na yâ ti lango-sioni? Mingi ni, lê ti zo la ayeke gue na lo ti tï na yâ ti lango-sioni. Jésus atene: “Zo kue so angbâ ti bâ mbeni wali si lo sara nzara ti wali ni so, andâ lo gi lo na wali na yâ ti bê ti lo awe.” (Mat. 5:27, 28; 2 Pi. 2:14). A-Chrétien mingi atï na yâ ti lango-sioni ndali ti so ala zia lege ti nzoni sarango ye ti ala na lege ti bango porno, dikongo ambeti so azingo nzara ti tere ti ala wala na lege ti bango asioni film na ndo ti Internet. Ti ambeni, a yeke ndali ti so ala bâ afilm, athéâtre wala ambeni programme ti télé so afa bungbingo koli na wali dandara tongaso. Ambeni ague na abar na bï ti nyon sämba nga ti dodo nga ala gue na ando so a fa azo dä ngbonda senge wala ala gue na ando so a yeke ndu tere ti zo ti koli wala ti wali kirikiri ti zingo nzara ti tere ti zo.
5. Ngbanga ti nyen a lingbi e bata bê ti e?
5 Ambeni ita atï na yâ ti lango-sioni ndali ti so ala gi ti nzere na mbeni zo nde ahon koli wala wali ti ala. E yeke na yâ ti dunia so ayeke ngangu mingi na azo ti kanga nzara ti tere ti ala na a nzere na ala ti sara ye ti sioni nde nde kue. Nga, ndali ti so siokpari ayeke na tere ti e, a yeke ngangu pëpe ti tene bê ti e so ayeke sioni nga ayeke na handa apusu e ti tï mbeni zo so ayeke koli wala wali ti e pëpe. (Diko Jérémie 17:9, 10.) Jésus atene: “Aye so alondo na bê ayeke: sioni tënë, tënë ti fango zo, tënë ti gingo wali wala koli nde, tënë ti lango-sioni.”—Mat. 15:19.
6, 7. (a) Nyen la alingbi ti si tongana sioni nzara amaï na yâ ti bê ti e? (b) Tongana nyen la e lingbi ti kpe ti sara siokpari na tere ti Jéhovah?
6 Tongana asioni nzara amaï na yâ ti bê ti koli na wali so aye tere, ala lingbi ti to nda ti sara lisoro na popo ti ala na ndo ti atënë so a lingbi fade ala sara lisoro dä gi na koli wala wali ti ala. Kete na pekoni, ala yeke gi gbâ ti araison ti wara lege ti duti lakue ndo oko. Ala yeke wara tere lakue nga ala yeke tene so ala wara tere nga gi tongaso. Tongana ala komanse ti ye tere mingi, a sara si a yeke ngangu mingi na ala ti sara aye so ayeke nzoni. Na ngoi so songo so ayeke na popo ti ala ayeke kpengba, a yeke ngangu ti tene ala fâ yâ ni atâa so ala hinga so ye so ala yeke sara so ayeke sioni.—aProv. 7:21, 22.
7 Ala girisa andia ti Jéhovah kue na ngoi so asioni nzara so ala yeke na ni nga na atënë so ala yeke tene ague na ala ti gbu maboko ti mba, ti su yanga ti mba, nga ti ndu tere ti mba kirikiri na mbeni fason so azingo nzara ti tere ti zo. A yeke aye so a lingbi ala sara fade ni gi na wali wala koli ti ala wani. Na nda ni, “nzara ti bê ti ala agboto [ala] na ahanda [ala].” Tongana nzara ni amû ngo awe ayeke “dü siokpari”, so ti tene lango-sioni (Jacq. 1:14, 15). A yeke ye ti mawa ndali ti so azo use so alingbi fade ti kpe ti sara siokpari na tere ti Nzapa tongana ala zia si lo kpengba ala ti bâ mariage ti ala na nene ni. Tongana nyen la mbeni zo alingbi ti bâ mariage ti lo na nene ni?
NGBÂ TI GA NDURU NA NZAPA
8. Tongana nyen la sarango kamarade na Jéhovah ayeke sara si e duti na anzoni sarango ye?
8 Diko Psaume 97:10. Sarango kamarade na Jéhovah ayeke mbeni kpengba ye so alingbi ti sara si e duti na anzoni sarango ye. Na ngoi so e yeke manda ye na ndo ti apendere sarango ye ti tere ti Nzapa, nga e yeke gi ti ‘sara ye tongana ti lo, teti e yeke amolenge so lo ndoye e mingi, na e ngbâ ti tambela na yâ ti ndoye’, e yeke wara ngangu ti kpe ‘lango-sioni nga na sioni ye nde nde kue’. (aÉph. 5:1-4). Akoli na awali so asara mariage awe, so ahinga so “Nzapa ayeke fâ ngbanga ande na li ti azo ti sarango lango-sioni nga na azo ti gingo wali wala koli nde”, ayeke sara ngangu ti ngbâ ti duti be-ta-zo na mba.—aHéb. 13:4.
9. (a) Nyen la amû maboko na Joseph ti tï pëpe na yâ ti lango-sioni? (b) Aye wa la e lingbi ti manda na lege ti tapande ti Joseph?
9 Ambeni wakua ti Nzapa so ayeke be-ta-zo azia lege ti anzoni sarango ye ti ala ndali ti so ala mû ngoi ti duti na amba ti ala ti place ti kua so ayeke aTémoin pëpe na peko ti kua. Même na al’heure ti kua akpale alingbi ti londo. A yeke na place ti kua la mbeni pendere maseka-koli so iri ti lo ayeke Joseph abâ so wali ti patron ti lo aye lo mingi. Lâ na lâ, wali ni atara ti handa lo. Na nda ni, “wali ni agbu lo na bongo ti lo, lo tene, Mo bungbi na mbi”. Me Joseph ake na lo kpe. Nyen la amû maboko na Joseph na yâ ti tara so ti ngbâ ti sara ye so Nzapa aye? Ye so amû maboko na lo ayeke so lo leke na bê ti lo ti ngbâ ti duti na kpengba songo na Nzapa nga ti ngbâ be-ta-zo na lo. Ye so asara si a zi lo na kua nga a kanga lo, me Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti lo (Gen. 39:1-12; 41:38-43). Atâa aChrétien ayeke na place ti kua wala na mbeni ndo nde, a lingbi ala kpe aye so alingbi ti sara si ala tï na yâ ti lango-sioni.
NGBÂ LAKUE TI YÜ FINI ZO
10. Tongana nyen la ti yü fini zo ayeke mû maboko na mbeni koli na wali ti bata mariage ti ala?
10 Fini zo, so “a sara lo alingbi na ye so bê ti Nzapa aye na so ague oko na tâ lege ti mbilimbili nga na tâ lege ti dutingo be-ta-zo”, ayeke mû maboko na mbeni koli na wali ti lo ti tï pëpe na yâ ti lango-sioni (aÉph. 4:24). Azo so ayü fini zo so, a sara si amembre ti tere ti ala “akui” “tongana a ndu lango-sioni, sioni ye, nzara ti tere, sioni nzara ti bê na sarango bê ti ye”. (Diko aColossien 3:5, 6.) Tënë “akui” aye ti tene a lingbi e sara ngangu kue ti tiri na asioni nzara ti mitele. E yeke kpe aye so alingbi ti sara si e sara nzara ti bungbi na mbeni koli wala mbeni wali nde (Job 31:1). Tongana e sara ye alingbi na andia ti Nzapa, e yeke “ke na beoko ye so ayeke sioni,” na e yeke “hule na tere ti ye so ayeke nzoni.”—aRom. 12:2, 9.
11. Tongana nyen la yungo fini zo alingbi ti kpengba mbeni mariage?
11 Zo so ayü fini zo ayeke sara ye tongana Jéhovah (aCol. 3:10). Akoli na awali ayeke kpengba mariage ti ala nga Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndo ti ala tongana ala duti na “tâ bango mawa ti zo, sarango nzoni na zo, tâ be-ti-molenge, sarango ye na ngangu pëpe; ala yü nga kangango bê ti ku.” (aCol. 3:12). Nga tongana ala “zia siriri ti Christ afa lege na bê ti ala,” ala yeke mä tere mingi na yâ ti mariage ti ala (aCol. 3:15). Tongana akoli na awali ayeke na “tâ yengo tere na popo ti ala”, a yeke nzere na ala ti ‘mû li ni kozo’ ti ‘ne mba na popo ti ala’.—aRom. 12:10.
12. Asarango ye wa la mo bâ a yeke kota ye ti tene koli na wali aduti na ni si mariage ti ala aduti na ngia?
12 Na ngoi so a hunda Ita Sid na wali ti lo ti fa ye so asara si ala yeke na ngia na yâ ti mariage ti ala, Sid atene: “Ndoye ayeke kota ye so e gi lakue ti duti na ni. E bâ nga so a yeke kota ye ti sara ye na ngangu pëpe.” Wali ti lo Sonja ayeda na tënë so nga lo tene: “Sarango ye na nzoni bê ayeke biani kota ye. Nga e gi ti sara tere ti e kete atâa so a yeke lakue kete ye pëpe.”
NGBÂ TI SARA NZONI LISORO
13. Kota ye wa la alingbi ti sara si koli na wali akpengba songo ti mariage ti ala? Ngbanga ti nyen?
13 Mbeni nzoni ye so alingbi ti sara si koli na wali akpengba songo ti mariage ti ala, a yeke sarango anzoni lisoro na popo ti ala. A yeke ye ti mawa tongana koli na wali asara tënë na mba na mbeni fason so ane zo mingi pëpe wala na mbeni fason so ala lingbi ti sara tënë na ni na mbeni zo nde ape. Tongana “batango zo na bê, songo bê, ngonzo, dengo kongo na ndo ti zo na zonga” ayeke na yâ ti mbeni mariage, songo ti mbeni koli na wali ayeke woko yeke yeke (aÉph. 4:31). Atënë ti kasango ndo nga na ti songo bê ayeke buba yâ ti mbeni mariage. Tongaso, a lingbi akoli na awali akpengba songo ti mariage ti ala na tenengo anzoni tënë na mba nga na tenengo atënë so afa so ala bâ mawa ti zo mingi.—aÉph. 4:32.
14. Nyen la a lingbi e kpe ti sara ni?
14 Bible atene so “lâ ti kaï” ayeke dä (Zo-ti. 3:7). So aye pëpe ti tene so a lingbi koli na wali azia lege ti sarango tënë na mba ndali ti so lisoro ayeke mbeni kota ye so ayeke sara si mbeni mariage aga nzoni. Mbeni ita-wali so asara mariage awe, so ayeke na Allemagne, atene: “Na yâ ti aye tongaso, tongana mo duti kpô alingbi ti son bê ti mba ti mo.” Lo kiri lo tene: “Atâa so a yeke lakue kete ye pëpe ti duti kpô na ngoi so bê ti zo ason, a yeke nzoni pëpe ti fa ngonzo ti mo gi ti tene bê ti mo adë. Na pekoni mo tene mbeni tënë wala mo sara mbeni ye sân ti gbu li ti mo so alingbi ti son bê ti koli wala wali ti mo, na so asara si tënë ni akiri aga ngangu.” Akoli na awali alingbi pëpe ti leke akpale ti ala tongana ala dekongo na li ti mba wala ala ke ti sara tënë na mba. Nde na so, ala yeke kpengba mariage ti ala tongana ala gi ti leke akpale ti ala hio na ti sara si aga papa pëpe.
15. Tongana nyen la nzoni lisoro alingbi ti kpengba mbeni mariage?
15 Koli na wali alingbi ti sara si mariage ti ala akpengba tongana ala mû ngoi ti fa abango ndo ti ala nga na atënë ti bê ti ala na mba. Fason so ala sara na tënë nga na tënë so ala yeke tene ayeke kota ye. Tongaso, même tongana ala yeke na yâ ti angangu kpale, ala sara kue ti tene anzoni tënë na mbeni nzoni fason. Tongana ala sara tongaso, a yeke duti ngangu pëpe na koli wala wali ti ala ti dengi mê na tënë ti ala. (Diko aColossien 4:6.) Mbeni koli na wali alingbi ti kpengba mariage ti ala na lege ti nzoni lisoro na tenengo na mba “gi atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo tongana a yeke ngoi ni, si a lingbi ti sara ye ti nzoni”.—aÉph. 4:29.
MÛ NA KOLI WALA WALI TI MO YE TI LO
16, 17. Ngbanga ti nyen la a lingbi koli na wali ti lo aduti nduru ti hinga atënë ti bê ti mba nga ti bungbi koli na wali tongana mbeni oko ayeke na bezoin ni?
16 Akoli na awali alingbi nga ti kpengba mariage ti ala tongana ala gi ti zia na kozo ndo aye so agbu bê ti awali wala akoli ti ala (aPhil. 2:3, 4). A lingbi koli na wali ti lo aduti nduru ti hinga atënë ti bê ti mba nga ti bungbi koli na wali tongana mbeni oko ayeke na bezoin ni.—Diko 1 aCorinthien 7:3, 4.
17 Mawa ni ayeke so, ambeni koli na wali so asara mariage awe aye pëpe ti fa ndoye na popo ti ala wala ti bungbi koli na wali. Nga, ambeni koli apensé so tongana ala sara ye na nzoni bê na awali ti ala afa so ala yeke akoli ape. Bible atene: “Akoli, ala ngbâ ti duti na awali ti ala na lege ti hingango ye.” (1 Pi. 3:7). A lingbi koli ahinga so ti mû ye ti wali ti lo na lo andu aye mingi ahon gi bungbingo koli na wali. A lingbi koli afa so lo ye wali ti lo nga lo bi bê na lo na ngoi kue. Tongana lo sara tongaso, a yeke nzere na wali ti lo ti bungbi na lo koli na wali. Tongana koli na wali aye tere, ala yeke duti nduru ti hinga atënë ti bê ti mba nga ti bungbi koli na wali tongana mbeni oko ayeke na bezoin ni.
18. Tongana nyen la akoli na awali alingbi ti kpengba songo ti mariage ti ala?
18 Atâa so koli na wali ayeke na raison oko pëpe ti gi mbeni wali wala mbeni koli nde, tongana koli na wali abi bê na mba pëpe, a lingbi ti sara si wali wala koli ni ayeke gi ti ye mbeni zo nde wala ti sara kamarade na zo ni (aProv. 5:18; Zo-ti. 9:9). Tongaso, Bible amû wango na azo so asara mariage awe, a tene: “Ala gbanzi tere ti ala na popo ti ala pëpe [ti bungbi koli na wali], ala gbanzi tere ti ala gi tongana ala use kue amä tere ti sara tongaso teti mbeni ngoi.” Ngbanga ti nyen? “Tongaso si Satan angbâ ti tara ala pëpe ndali ti so ala kanga nzara ti tere ti ala pëpe.” (1 aCor. 7:5). A yeke ye ti vundu mingi tongana mbeni koli na wali ti lo azia si Satan ahanda ala ti sara lango-sioni ndali ti so ala “kanga nzara ti tere ti ala pëpe”. Tongana koli na wali agi ti sara “ye so asara nzoni na mba ti lo, me pëpe ye so asara nzoni gi na lo wani”, ala yeke mû ye ti mba na mba. Ala yeke sara ni ngbanga ti so ala ye tere me pëpe ngbanga ti so a hunda ni na ala hundango. Tongana ala sara aye so afa so ala ye tere nga ala sara ye na nzoni bê, songo ti mariage ti ala ayeke kpengba.—1 aCor. 10:24.
NGBÂ TI BATA MARIAGE TI MO
19. Nyen la a lingbi e leke na bê ti e ti ngbâ ti sara? Ngbanga ti nyen?
19 E ga nduru mingi awe ti lï na yâ ti fini dunia. A yeke ndali ni la tongana e zia si anzara ti mitele ti e asara si e tï na yâ ti sioni ye, e lingbi ti wara kpale tongana ti so asi na azo ti Israël 24000 na yando ti Moab. Bible afa ye so asi na amû wango na e atene: “Zia zo so abâ ti lo atene ni luti awe asara hange si lo tï pëpe.” (1 aCor. 10:12). Tongaso, a yeke kota ye mingi ti tene e kpengba mariage ti e na dutingo be-ta-zo na Babâ ti e ti yayu nga na koli wala wali ti e (Mat. 19:5, 6). Laso, a lingbi “[e] sara ngangu kue” ahon ti kozo “ti tene na nda ni lo wara [e] na saleté na tere ti [e] pëpe, na sioni ye na tere ti [e] pëpe nga na yâ ti siriri.”—2 Pi. 3:13, 14.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1A-ita, e ye ti fa na ala tënë ti nzoni be so Nzapa asara na a-Eglize so ayeke na sese ti Masedoane. 2A-Eglize ni ayeke na ya ti pasi mingi, me be ti azo ni asi singo na ngia; ataa so ala yeke na ya ti kota mawa, ala mu ye ahon ndoni. 3Mbi wani mbi baa na le ti mbi, ala mu ye so alingbi na kate ti ala si ala kiri amu ye ni ahon ti so alingbi na kate ti ala. Na be ti ala wani, 4ala voro e mingi titene e zia nga na ala lege ti mu nginza ndali ti azo ti Nzapa so ayeke na Judée. 5Ye so ala sara ayeke kota ahon ye so e zia be ti e fade ti ku titene ala sara ni: ala mu tere ti ala wani kozoni na Kota Gbia si na pekoni, ala mu tere ti ala na e tongana ti so Nzapa aye. 6Ndani laa e mu wango mingi na Tite titene lo hunzi kua ti nzoni be so lo to nda ni na ndo ti ala, azo ti Eglize ti Korente. 7E hinga so ala yeke na ye kue gbani gbani: ala yeke na mabe, ala hinga ti tene tënë nzoni, ala hinga ye, ala yeke na nzara ti sarango kua si ala ye e. Tongaso, ala fa atene, ala yeke na ye mingi na lege ti mungo ye na nzoni be. 8Mbi yeke tene tënë so ti mu yanga na ala pepe; me mbi yeke tene na ala tënë ti azo ti ambeni Eglize so nzara ti kua ayeke na be ti ala. Mbi yeke sara so ti baa wala ala azo ti Korente, ala ye amba ti ala biani. 9Biani, ala hinga nzoni be ti Kota Gbia ti e Jésus Christ: lo yeke lani zo ti mosoro, me lo yeda ti ga zo ti mawa ndali ti ala titene na lege ti mawa ti lo, ala ga azo ti mosoro. 10Mbi ye ti fa na ala tënë ti be ti mbi na ndö ti tënë so: ye so ayeke nzoni ndali ti ala ayeke so, na ngu so ahon, ala yeke akozo zo so aleke na be ti ala ti mu ye si ala yeke nga akozo zo so amu ye ni. 11Tongaso, ye so ala to nda ni lani so, ala hunzi ni fadeso alingbi na ye so ala yeke na ni. Na ndembe so ala leke lani na be ti ala ti sara ni, ala yeke na nzara mingi na be ti ala. Na oko nzara so lani ayeke na be ti ala, ala sara ye ni ngbii asi na ndani. 12Biani, tongana zo ayeke na nzara ti mu ye si lo mu ni alingbi na ye so lo yeke na ni, Nzapa ayeke yamba ye ni; me ye so zo ayeke na ni pepe, Nzapa ayeke hunda ni pepe. 13Mbi hunda na ala titene na mungo maboko na a-ita ti ala, ala ga awayere pepe, me alingbi lege ti mungo ye alingbi tere. 14Ti fadeso, ala azo ti Korente, ala yeke na ye gbani. Ayeke nzoni ala mu mbage ni ti mu maboko na azo so ye atia ala. Mbeni lâ, tongana azo ni ayeke na ye mingi si ye atia ala, azo ti Korente, fade azo ni ayeke mu nga maboko na ala. Tongaso laa lege ti mungo ye ayeke lingbi tere. 15Tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: Zo so abongbi ye mingi, lo yeke na ye ahon ndoni pepe; zo so abongbi ye kete, ye oko atia lo pepe. 16E mu singila na Nzapa so azia na be ti Tite nzara ti sara na ala tongana ti so e nga, e yeke na nzara ti sara na ala. 17Lo yeda ti sara ye so e hunda na lo; me ye so lo sara, lo sara ni ahon ti so e hunda na lo: lo wani na be ti lo laa lo mu lege, lo gue na ala ndo ti ala. 18E tokua nga ita so azo ti a-Eglize kue ayeke tene nzoni tënë ti lo ndali ti kua so lo sara ndali ti Nzoni Tënë; e tokua lo titene lo na Tite ague. 19Gi so oko pepe, me azo ti a-Eglize asoro lo titene e na lo, e tambula ti gue na aye so ala mu na nzoni be. Kua so e yeke sara, e yeke sara ni ti gonda na Kota Gbia wani; e yeke sara nga ni ti fa nzara ti be ti e. 20E yeke sara kue titene azo akasa e pepe ndali ti lege so e yeke sara ye na kota nginza so a zia na maboko ti e. 21Ye so agbu be ti e ayeke titene e sara ye mbirimbiri gi na le ti Kota Gbia oko pepe, me nga na le ti azo. 22Na tere ti azo so, e tokua nga ita ti e so fani mingi na lege ti aye nde nde, e baa nzara ti kua so ayeke na be ti lo. Fadeso, nzara ti kua ni ahon ndö ti lo, ngbanga ti so lo zia be ti lo kue na ndö ti ala. 23Ti Tite, lo yeke zo so mbi na lo e yeke tambula, lo yeke mba ti mbi so mbi na lo, e yeke sara kua ndali ti ala. Ti a-ita so lo na ala ayeke gue so, ala yeke azo so a-Eglize atokua ala, ala yeke sara kua ndali ti gonda ti Christ. 24Tongaso a-ita, ala fa na azo ni na le ti a-Eglize atene, ala ye azo ni biani. Tongaso, fade azo ahinga atene, e yeke gonda tere ti e na legeni ndali ti ala, azo ti Korente.
Copyright
Learn More


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | PSAUME 79-86
Zo wa la ayeke kota mingi na yâ ti fini ti mo?
Wasungo Psaume 83 so, a yeke peut-être mbeni hale ti Asaph, mbeni Lévite so ayeke lani na fini na ngoi ti Gbia David. A sû lani psaume so na ngoi so amara so ayeke awato ti azo ti Israël aga na akpale lani na azo ti Jéhovah.
83:2-6, 17
Na yâ ti sambela ti lo, wasungo psaume so agboto lê na ndo ti iri ti Jéhovah nga na droit ti Lo ti komande ahon ti tene lo luti na ndo ti nzoni duti ti lo wani
Laso, awakua ti Jéhovah ayeke wara lakue akpale na peko ti tere. Gbungo ngangu na dutingo be-ta-zo ti e ayeke mû gonda na Jéhovah
83:19
Jéhovah aye si e hinga iri ti lo
A lingbi e fa na lege ti asarango ye ti e so Jéhovah la ayeke kota mingi na yâ ti fini ti e


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA ZO AKUI, TI LO AWE LA?
A yeke zingo ande akuâ
Béthanie ayeke mbeni kete kodoro so ayo akilomètre 3 na Jérusalem (Jean 11:18). Mbeni ye ti vundu asi kâ ayenga kete kozo na kuâ ti Jésus. Lazare, mbeni kota kamarade ti Jésus, atï kobela sioni si lo kui.
Na ngoi so Jésus amä sango ni kpâ, lo tene na adisciple ti lo so Lazare alango na ni yeke gue ti zingo lo (Jean 11:11). Me adisciple ni amä ti ala yâ ti tënë ni so ape, ni la Jésus atene na ala polele, lo tene: “Lazare akui awe.”—Jean 11:14.
Alango osio na peko ti lungo kuâ ni, Jésus asi na Béthanie na lo gue ti dë bê ti Marthe, ita ti wakuâ ni. Marthe atene: “Tongana mo yeke fade ge, ka ita ti mbi ti koli akui pëpe.” (Jean 11:17, 21). Me Jésus akiri tënë na lo, lo tene: “Mbi yeke zingongo ti akuâ nga na fini. Zo so amä na bê na mbi, atâa lo kui, lo yeke kiri na fini.”—Jean 11:25.
“Lazare, mo sigigi!”
Ti fa so atënë ti lo ni ayeke gi senge tënë ti yanga ape, Jésus ague nduru na tere ti dû ti kuâ ni, lo dekongo, lo tene: “Lazare, mo sigigi!” (Jean 11:43). Mo ye ti bâ! koli so akui fade so, lo la lo sigigi so! Li ti azo so ayeke bâ ye ni so akpe kue.
Jésus azingo ambeni zo ni use tongaso kozo awe. Mbeni zo ni ayeke molenge ti Jaïrus ti wali. Kozo ti tene Jésus azingo molenge ni, Jésus atene lo lango langongo.—Luc 8:52.
Bâ so na ndo ti kuâ ti Lazare nga na ti molenge-wali so, Jésus ahaka kuâ na lango. Hakango ye ni so alingbi tâ na ni biani. Ngbanga ti so tongana zo alango, lo yeke hinga aye so ayeke si na tere ti lo ape, na a gue oko na tënë so a tene zo ni awu tere na peko ti pasi so lo bâ so (Zo-ti-fa-tene 9:5; bâ encadré so atene “Kuâ ayeke tongana ti so zo alango ngangu.”) Adisciple ti Jésus ti ândö ahinga ye nzoni na ndo ti kuâ. Mbeni kota bakari (Encyclopedia of Religion and Ethics) atene so “ti adisciple ti Jésus, kuâ ayeke tongana lango, na dû ti kuâ ayeke mbeni ndo ti wungo tere ndali ti azo so akui be-ta-zo.” *
Bê ti e adë ti hinga so azo so akui ayeke lango na yâ ti dû ti kuâ, na ala yeke bâ pasi ape. Ni la, teti so e hinga tâ tënë na ndo ti kuâ, e yeke sara mbeto ni encore ape.
“TONGANA ZO AKUI, FADE LO KIRI NA FINI MBENI?”
A yeke nzere ka na e ti lango ti wu tere ti e. Me zo wa la aye ti lo ti lango biani biani zo wa? Nyen la afa na e biani so a yeke zingo ande azo so kui, tongana ti Lazare na molenge-wali ti Jaïrus?
Na tango so Job aga lani nduru na kuâ, lo hunda tënë so, lo tene: “Tongana zo akui, fade lo kiri na fini mbeni?”—Job 14:14.
Na sarango tënë na Nzapa ti Ngangu Ahon Kue, Job lo wani lo kiri tënë, lo tene: “Fade Mo iri ndo, na mbi kiri tënë na Mo; bê ti Mo aye kusala ti tïtî Mo.” (Job 14:15). Job ahinga lani na bê ti lo kue so Jéhovah ayeke ku kungo ti zingo awakua be-ta-zo ti Lo. Tongana fade ye ni so ayeke si ape, ka Job ayeke ku ni? Oko ape!
So Jésus azingo ambeni zo na kuâ afa polele so Nzapa amû na lo ngangu ti sö benda na ndo ti kuâ. Nga, Bible atene so Jésus ayeke fadeso na “akelele ti kuâ”. (Apocalypse 1:18). Tongaso, lo yeke zi ande yanga ti adû ti kuâ tongana ti so lo mû lani yanga ti tene a zi tênë so ayeke na yanga ti dû ti kuâ ti Lazare.
Bible asara tënë ti zingongo ti akuâ so fani mingi. Mbeni ange atene lani na Daniel, lo tene: “Fade mo wu tere ti mo, na fade mo luti na ndo ti mo, na nda ti lâ ni.” (Daniel 12:13). Jésus atene lani na aSadducéen, so ayeke akota zo ti vorongo ti aJuif so ake ti yeda na tënë ti zingongo ti akuâ, lo tene: “Ala girisa lege awe, ngbanga ti so ala hinga Mbeti ti Nzapa nga na ngangu ti Nzapa oko pëpe.” (Matthieu 22:23, 29). Bazengele Paul nga kue atene: “Mbi yeke na beku na mbage ti Nzapa, . . . so a yeke zingo ande na kuâ azo ti mbilimbili na azo ti mbilimbili pëpe.”—Kusala 24:15.
ZINGONGO TI AKUÂ NI AYEKE LAWA?
Azo ti mbilimbili na azo ti mbilimbili pëpe ni so ayeke zingo lawa? Ange so atene lani na Daniel, zo ti mbilimbili, so lo yeke zingo “na nda ti lâ ni.” Marthe kue amä na bê so ita ti lo Lazare ayeke “zingo ande na kuâ na lango ti nda ni.”—Jean 11:24.
Bible atingbi tënë “lango ti nda ni” so na komandema ti Christ. Paul atene: “Teti a lingbi [Christ a]komande tongana gbia juska Nzapa azia awato ti lo kue na gbe ti gere ti lo. Ti kuâ so ayeke ndangba wato ni, fade a yeke futi lo biaku biaku.” (1 aCorinthien 15:25, 26). Ndali ni la a yeke nzoni e sambela ti tene Royaume ti Nzapa aga nga ti tene a sara na sese ge ye so bê ti Nzapa aye. *
Tongana ti so Job ahinga lani, ye so Nzapa aye ayeke ti zingo akuâ. Na ngoi ni so ande, kuâ ayeke duti dä mbeni pëpe. Nga zo oko ayeke hunda tere ti lo pëpe na tënë so, “Tongana zo akui, ti lo awe la?”


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA NYEN TI HON NDO TI GINGO BÊ
Gingo bê na ndo ti nginza
Paul, so ayeke na wali nga na amolenge use, atene: “Na ngoi so ngere ti aye amontê na yâ ti kodoro ti e, kobe aga cher nga warango ni kue aga ngangu. E yeke kpo molongo teti al’heure mingi, me mingi ni akobe ni ayeke hunzi kozo ti tene a si na e. Azo angen sioni ndali ti nzara, na même ambeni ayeke tï na ndo ti lege. Ngere ti aye asi million, na pekoni milliard. Na nda ni, valeur ti nginza ti kodoro ti e atï kue. Mbi perdre nginza ti mbi na banque, assurance nga na pension ti mbi.”
Paul ahinga lani so, ti tene sewa ti lo angbâ na fini, a lingbi lo sara ye na “tâ ndara”. (aProverbe 3:21). Lo tene: “Mbi yeke zo ti lekengo wâ, me kua kue so mbi wara, mbi sara ni atâa a futa mbi alingbi na ni ape. Ambeni zo ni afuta mbi gi na kobe wala na aye so ala yeke na ni na da. Tongana a mû na mbi ngbongboro savon osio, mbi yeke bata use, na mbi kä tanga ni. A si na mbeni ngoi, mbi wara amolenge ti kondo 40. Na ngoi so ala kono, mbi kä ala, na mbi vo ambeni 300 tongaso. Na pekoni, mbi na ambeni zo e mä tere ti tene, tongana mbi mû na ala akondo 50, ala mû na mbi kilo 50 ti asac ti fuku ti nzö na place ni. Grâce na asac ti nzö so, sewa ti mbi nga na ambeni sewa nde awara ye ti tengo ni a ninga.”
Paul ahinga nga so kota ye ni ayeke ti sara confiance na Nzapa. Tongana e sara ye so Nzapa ahunda, lo yeke aidé e. Ti aye so e yeke na bezoin ni, Jésus atene: “Ala zia ti duti na bê so ayeke gi na nduzu, [ngbanga ti so] . . . Babâ ti ala so ayeke na yayu ahinga so ala yeke na bezoin ti aye so.”
Mawa ni ayeke so, Satan, so ayeke kota wato ti Nzapa, ague na azo mingi ti pensé gi na aye ti sese. Azo ayeke fâ tere ti ala ti wara aye so ala yeke na bezoin ni nga na ati so ala yeke nga même na vrai bezoin ni ape. Azo mingi amû bon, na ala bâ tongana nyen la “zo so amû bon ayeke ngbâa ti zo so asara na lo bon ni.”
Ambeni zo ni amû asioni desizion. Paul atene: “Avoizin ti mbi mingi adö asewa ti ala nga na akamarade ti ala azia ti gue ti gi vrai kua na kodoro wande. Ambeni ague na afaux papier, na ala lingbi ti wara kua ape. Mingi ni, ala yeke honde tere ti ala ngbanga ti apolicier, na ala yeke lango gi na bê ti lege. Ala gi mungo maboko ti Nzapa ape. Me ti mbi na sewa ti mbi, e leke na bê ti e ti hunda na Nzapa ti mû maboko na e na yâ ti kpale ti nginza ni.”
SARA YE ALINGBI NA AWANGO TI JÉSUS
Paul akiri atene: “Jésus atene: ‘Ala gi bê ti ala lâ oko pëpe ngbanga ti kekereke, teti fade kekereke ayeke na agingo bê ti lo wani. Akpale ti lango oko oko alingbi na lango ni.’ Ni la, lango oko oko mbi yeke sambela gi ti tene Nzapa ‘amû na e kobe ti e ti lango ni’, tongaso si e ngbâ na fini; na lo sara na e tâ gi tongana ti so Jésus atene. A yeke lakue la si e wara ye so e ye ti te so ape. Mbeni lâ, mbi kpo molongo ti vo kobe, me mbi hinga kobe ni so a yeke kä so ape. Na ngoi so a si na mbi, mbi bâ so a yeke yaourt. Mbi ye ka yaourt ape. Me, teti so a yeke ye ti tengo, e nyon ni na bï ni so. Mbi kiri singila na Nzapa, so na yâ ti angoi so kue, sewa ti mbi alango nzara ape.” *
Nzapa amû zendo, lo tene: “Fade mbi yeke zia mo lâ oko pëpe nga mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.”—aHébreu 13:5
“Ti ndembe so, e yeke na kpale ti nginza mingi ape. Me, na lege ti aye so asi na e, e manda so kota yorö ti gingo bê ayeke ti sara confiance na Nzapa. Tongana e ngbâ lakue ti sara ye so Jéhovah * aye, lo yeke aidé e lakue. E bâ tongana nyen la tënë ti Psaume 34:9 so aga tâ tënë: ‘Tara L’Éternel, na fade mo bâ Lo yeke nzoni! Ngia ayeke na zo so akpe na Lo ti bata tere ti lo.’ Ye so asara si tongana e tingbi na kpale ti nginza, e yeke sara mbeto ape.”
“Fadeso e hinga polele so, ye so azo ayeke na bezoin ni ti ngbâ na fini a yeke kua wala nginza ape, me kobe. E yeke ku kungo ti bâ ngoi so Nzapa amû zendo ni, lo tene: ‘Fade le-kobe ayeke mingi na sese.’ Me ti ku na ngoi ni so, ‘tongana e yeke na kobe, bongo na ndo ti lango, so alingbi na e awe.’ E wara ngangu na lege ti tënë ti Bible, so a tene: ‘Ala zia si ndoye ti nginza aduti na yâ ti sarango ye ti ala pëpe, me zia aye so ayeke dä alingbi na ala. Teti lo tene: “Fade mbi yeke zia mo lâ oko pëpe nga mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.” Tongaso zia e duti na mbeto oko pëpe na e tene: “Jéhovah ayeke zo ti mungo maboko na mbi; fade mbeto ayeke sara mbi pëpe.”’” *
Ti ‘tambela na Nzapa’ ahunda tâ mabe, mara ni so Paul na sewa ti lo ayeke na ni so (Genèse 6:9). Atâa e yeke laso na yâ ti kpale ti nginza wala e yeke tingbi na ni kekereke, e lingbi ti manda ye na lege ti tapande ti Paul so, so lo sara ye na mabe nga na tâ ndara.
Me ka tongana akpale ti sewa la ayeke ga na e gingo bê, e yeke sara tongana nyen?
^ par. 9 Bâ na Matthieu 6:11, 34.
^ par. 10 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.
^ par. 11 Bâ na Psaume 72:16; 1 Timothée 6:8; aHébreu 13:5, 6.


text:
HUNDA 8
Nyen la a yeke nzoni mbi hinga na ndo ti bungbingo na zo na ngangu?
NYEN LA MO YEKE SARA?
Mbeni koli agbu Annette na ngangu lo bi lo na sese kozo ti tene lo hinga ye so ayeke si. Annette atene: “Mbi sara kue ti luti na lo. Mbi dekongo, me gi pupu la asigi. Mbi pusu lo, mbi dö lo, mbi pika lo nga mbi koto lo. Me na ngoi so mbi sentir mbeni ye tongana zembe alï na yâ ti poro ti tere ti mbi, ngangu ti mbi ahunzi kue.”
Tongana mo la ye tongaso asi fade na mo, mo yeke sara nyen?
GBU LI TI MO KETE!
Atâa peut-être mo leke tere ti mo, na lege so mo sara hange na ngoi so mo yeke fono na bï, ambeni sioni ye apeut ti si. Bible atene: “Azo so ayeke kpe loro mingi, ala yeke so benda lakue pëpe; . . . azo so ahinga ye mingi la azo ayeke gonda ala pëpe; mbeni lâ ala lingbi ti duti nzoni, mbeni lâ ye ti vundu alingbi ti si na ala.”—Zo-ti-fa-tene 9:11, MBETI TI NZAPA TËNË SO AMU FINI.
Ti ambeni maseka tongana Annette so, mbeni zo so ala hinga lo ape la agbu ala na ngangu ti bungbi na ala. Ti ambeni ayeke mbeni zo so ala hinga lo wala même mbeni fami ti ala. Na ngoi so Natalie ayeke lani gi na ngu bale-oko, mbeni voizin ti lo so ayeke maseka abungbi na lo na ngangu. Lo tene: “Mbeto nga na kamene asara mbi lani ngangu, a sara si na tongo nda ni mbi sara tënë ni na zo oko ape.”
BI TËNË NI NA LI TI MO APE
Annette angbâ ti bi tënë na li ti lo na ndo ti ye so apassé so. Lo tene: “Mbi ngbâ lakue ti pensé na bï ni so ye ni apassé dä so. Mbi pensé so mbi doit fade ti sara ngangu kue ti luti na lo. Mawa ni ayeke so, na peko ti so lo kpo mbi na zembe, mbeto ahon ndo ti mbi. Mbi peut ti sara ye oko encore ape, me mbi pensé so mbi doit fade ti sara mbeni ye.”
Natalie nga kue abi tënë na li ti lo. Lo tene: “Mbi doit lani ti sara confiance na mbi kue tongaso ape. Babâ na mama ti mbi atene so a yeke nzoni mbi na ita ti mbi ti wali e duti place oko tongana e yeke sara ngia na gigi, me mbi mä lani ala ape. Tongaso, mbi pensé so mbi la mbi mû lege na voizin ti mbi ti sara sioni na mbi. Ye so asi so azia vundu na bê ti azo ti sewa ti mbi nga mbi bâ so mbi la mbi sara si ala wara vundu tongaso so. Mbi tiri na pensé ni so ngangu.”
Tongana mo yeke na mara pensé ti Annette wala ti Natalie so, kozoni kue girisa ape so tongana a bungbi na mbeni zo na ngangu zo ni la aye ape. Ambeni zo abâ ye ni so tongana senge ye, ala tënë so akoli ayeke ka tongaso wala zo ni so abungbi na lo na ngangu so la aye tongaso. Me a doit ti sara mara ti sioni ye tongaso na zo oko ape. Tongana a sara mara ti sioni ye tongaso na mo, bi tënë na li ti mo ape.
Ti vrai ni, a yeke ngangu ape ti diko tënë so: “Bi tënë na li ti mo ape”, me ti yeda na ni ayeke peut-être ngangu mingi. Ambeni zo abata tënë ti ye so asi na ala na bê ti ala na ala bâ pasi ndali ti so ala tene faute ni ayeke ti ala nga ndali ti ambeni sioni pensé. Zo wa la ayeke bâ nzoni tongana mo duti kpô? Mo wala zo so asara sioni na mo. Mo doit ti sara mbeni ye.
SARA TËNË NI NA MBENI ZO
Bible atene so na ngoi so vundu ahon ndo ti Job, so ayeke zo ti mbilimbili, lo tene: “Mbi fa tënë ti vundu ti mbi kue na gigi.” (Job 10:1). Tongana mo sara nga tongaso mo yeke wara ye ti nzoni na pekoni. Tongana mo sara tënë ni na mbeni zo so mo yeke na confiance na lo, a peut ti aidé mo ti girisa ye so asi lani nga ayeke aidé mo ti hon ndo ti asioni pensé so ahon ndo ti mo.
Annette abâ so tënë so ayeke tâ tënë. Lo tene: “Mbi sara tënë ni na mbeni kota kamarade ti mbi, na lo tene na mbi ti sara tënë ni na ambeni ancien use ti congrégation ti mbi. A nzere na mbi mingi so mbi sara tënë ni na ala. Ala ga abâ mbi fani mingi, ala tene na mbi tënë so mbi yeke tâ na bezoin ti mä ni, ala tene so ye so asi so faute ni ayeke ti mbi ape. Mbi yeke lani na faute oko na yâ ti ye so asi so ape.”
Natalie asara tënë ti sioni so a sara na lo na babâ na mama ti lo. Lo tene: “Ala aidé mbi. Ala tene na mbi ti sara tënë na ala na ndo ni na ye so a-aidé mbi ti sara mawa mingi ape nga ti sara ngonzo mingi ape.”
Bê ti Nathalie nga kue adë na ngoi so lo sambela. Lo tene: “Ti sara tënë na Nzapa a-aidé mbi lani, mbilimbili na ngoi so mbi bâ lani so mbi peut ti zi yanga ti sara tënë na mbeni zo ape. Tongana mbi sambela, mbi peut ti sara tënë polele. A sara si mbi yeke tâ na siriri nga bê ti mbi adë.”
Mo kue mo peut ti bâ so mbeni ngoi ayeke dä so ayeke “lâ ti sara si kobela awe”. (Zo-ti-fa-tene 3:3). Zia si asioni pensé ahon ndo ti mo ape nga zia li ti mo na ndo ti anzoni ye. Gi ti wu tere ti mo nzoni. Na ahon aye kue zia bê ti mo na Jéhovah, Nzapa ti dengo bê kue.—2 aCorinthien 1:3, 4.
TONGANA MO LINGBI AWE TI BÂ TERE NA MBENI ZO TI SARA MARIAGE
Tongana mo yeke molenge-wali si mbeni zo apusu mo ti sara ye so ayeke na lege ni ape, a yeke sioni ape ti tene mo tene polele, mo tene: “Sara so na mbi ape!” wala “Zi tïtî mo kâ!” Sara mbeto ti perdre zo ti mo ni ape. Tongana lo ke mo ndali ni, andâ lo yeke nzoni zo ape. Mo lingbi na mbeni vrai koli so ane mo nga na aye so mo ye.
DEVOIR NA NDO TI KONDENGO ZO TI BUNGBI NA LO
“Na ekole, amolenge-koli ayeke gboto soutien ti mbi na mbage ti peko na ala yeke tene atënë ti buba ala tene: A yeke nzere na mbi mingi tongana ala bungbi na mbi koli na wali.”—Coretta.
Ti mo, a yeke:
Ngia la?
Sarango nzara ti lo la?
Kondengo lo ti bungbi na lo la?
“Na yâ ti bus, mbeni molenge-koli akomanse ti tene abuba tënë na mbi nga lo gbu mbi. Mbi pusu maboko ti lo ni na mbi tene na lo ti hon kâ. Lo bâ mbi tongana zo so ye asara lo.”—Candice.
Ti mo, a yeke:
Ngia la?
Sarango nzara ti lo la?
Kondengo lo ti bungbi na lo la?
“Na ngu so ahon so, mbeni molenge-koli akonde peko ti mbi nga lo tene so lo ye ti sigi na mbi, atâa so mbi ke na lo lakue. Na ambeni ngoi, lo yeke touché maboko ti mbi. Mbi tene na lo ti zia mbi kpô, me lo ye ape. Na pekoni, na ngoi so mbi ngbâ ti kanga kamba ti poro ti mbi, lo pika ngbonda ti mbi.”—Bethany.
Ti mo, a yeke:
Ngia la?
Sarango nzara ti lo la?
Kondengo lo ti bungbi na lo la?
Vrai kiringo tënë na ahunda ni kue ayeke ati so ayeke na C so.
Kangbi wa la ayeke na popo ti kondengo zo ti bungbi na lo na sarango nzara ti zo ti bungbi na lo wala sarango ngia na zo?
Mbeni zo oko la ayeke konde ka mba ti lo ti bungbi na lo. Même tongana mba ti lo ni ake, lo yeke zia lo ape.
Ti konde peko ti mbeni zo ti bungbi na lo ayeke kete tënë ape. A peut ti gue ngbii zo ni abungbi na mba ti lo ni na ngangu.


text:
TOUR TI BA NDO JANVIER 2014
Tongana zo akui, ti lo awe la?
Azo mingi aye ka ti sara tënë ti kuâ ape. Ala ye ti kui ape. Zo ayeke sö benda na ndo ti kuâ ande la?
Vundu ti peko ti kuâ
Zo alingbi ti kpe kuâ ape. Vundu ti peko ti kuâ asara si azo mingi ayeke hunda tere ti ala na ndo ni.
Azo ayeke tiri bira na kuâ
Depuis ândö, azo ayeke gi ti sö benda na ndo ti kuâ. Zo ayeke sö benda na ndo ti kuâ ande la?
A yeke zingo ande akuâ
Jésus ahaka kuâ na lango ndali ti nyen? E lingbi ti manda nyen na lege ti zingongo ti akuâ so Bible asara tënë ni?
Nzapa azia si azo ayeke bâ pasi ngbanga ti nyen?
Kozo buku ti Bible afa ndani so Nzapa azia lege na asioni ye ti si atâa so lo yeke na ngangu ti zi ni.
Mo hinga?
A yeke mû lani a-offrande na yâ ti temple na ngoi ti Jésus tongana nyen? Zo so asû buku ti Luc atene tâ tënë?
“Jéhovah agirisa mbi ape”
Wali so aye tënë ti Nzapa mingi so awara kiringo tënë na ahunda ti lo na ndo ti ndani so e yeke kui nga na ndo ti ye so ayeke si na zo na peko ti kuâ. Bâ tongana nyen Bible achangé fini ti lo.
Zingongo ti akuâ: mbeni beku ndali ti azo so akui awe
Abazengele ti Jésus amä na bê lani ngangu na zingongo ti akuâ. Ndali ti nyen?
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Nyen la mo hinga awe na ndo ti Nzapa? E lingbi ti sara tongana nyen ti hinga ye mingi na ndo ti lo?


text:
CHAPITRE 124
A kä Christ nga a gbu lo
MATTHIEU 26:47-56 MARC 14:43-52 LUC 22:47-53 JEAN 18:2-12
JUDAS AKÄ JÉSUS NA YÂ TI YAKA
PIERRE ADË MÊ TI MBENI KOLI
A GBU JÉSUS
A yeke fadeso na milieu ti bï. Aprêtre amä tere ti mû na Judas lê ti nginza ti argent 30, tongaso si lo kä na ala Jésus. Tongaso, Judas amû gbâ ti aprêtre-mokonzi nga na aFarizien na peko ti lo ti gue ti gi Jésus. Ala mû nga ambeni turugu ti Rome nga na mbeni kota zo ti aturugu ni na tere ti ala.
Aye afa so, na ngoi so Jésus atene na Judas ti hon, na ngoi so ala te kobe ti Pâque awe, Judas ni ague gi droit na ndo ti aprêtre-mokonzi ni (Jean 13:27). Ala bungbi akota zo ni nga na mbeni groupe ti aturugu ti ala. Peut-être Judas ague na ala kozoni kue na kubu so Jésus na abazengele ti lo ayeke fade na yâ ni ti sara na matanga ti Pâque so. Me fadeso, groupe ti gbâ ti azo ni afâ yâ ti Popo-hoto ti Cédron, ti gue na yaka ti Gethsémané ni. Ala mû aye ti bira, alampe nga na akeke so wâ ayeke za na yanga ni. Ala ye gi ti wara Jésus.
Judas atï na devant, na gbâ ti azo ni ayeke na peko ti lo ti gue na Hoto ti akeke ti olive ni. Lo hinga ndo so lo yeke wara Jésus dä. Lani na yenga so ahon, na angoi ti guengo ti Jésus na abazengele ti lo na Béthanie nga na Jérusalem, mingi ni, ala yeke duti lani na yâ ti yaka ti Gethsémané. Me fadeso, ndo avuko awe, na peut-être Jésus ayeke na gbe ti akeke ti olive ti yaka ni so. Me, so peut-être aturugu ni so ade ti bâ Jésus lâ oko ape so, ala yeke sara tongana nyen ti hinga lo? Ti aidé ala, Judas afa na ala mbeni ye so lo yeke sara. Lo tene: “Zo so mbi yeke su ande ngbangba ti lo, a yeke lo la. Ala gbu lo na ala bâ ndo na ndo ti lo nzoni tongana ala yeke gue na lo.”—Marc 14:44.
Judas alï na azo ni na yâ ti yaka ni, na lo bâ Jésus na abazengele ti lo, lo gue droit na mbage ti Jésus. Lo tene: “Bara mo, Rabbi!” Na pekoni, lo su ngbangba ti Jésus. Jésus angbâ atene: “Koli, mo ga ge ti sara nyen?” (Matthieu 26:49, 50). Jésus akiri tënë na hundango tënë ti lo wani, lo tene: “Judas, mo kä Molenge ti zo na sungo ngbangba ti lo?” (Luc 22:48). Jésus abezoin ti gue ayo na zo ti kango zo so ape!
Jésus angbâ ague na mbage ti azo ni so ayeke na akeke so wâ ayeke za na yanga ni nga na alampe ni so, lo tene: “Ala yeke gi zo wa?” Ala ngbâ atene: “Jésus, zo ti Nazareth.” Sân mbeto, Jésus angbâ atene na ala: “Mbi la.” (Jean 18:4, 5). Li ti ala aga kirikiri si ala tï na sese.
Ahon ti tene Jésus agbu ngoi ni so ti kpe teti so ndo avuko, lo kiri lo hunda ala ti hinga zo so ala yeke gi lo so. Ala kiri atene: “Jésus, zo ti Nazareth.” Lo ngbâ lo tene na ala na mbeto ape: “Mbi tene na ala mbi tene, mbi la. Tongana mbi la si ala yeke gi mbi, ala zia ala so ague ti ala.” Même na ngoi so ye aga ngangu, Jésus agirisa pëpe tënë so lo tene lani so lo yeke girisa zo oko na popo ti ala ape (Jean 6:39; 17:12). Jésus abata abazengele ti lo so angbâ be-ta-zo na lo, lo girisa zo oko ape gi Judas, molenge so alingbi na futingo so (Jean 18:7-9). Ni la, lo tene a lingbi a zia adisciple be-ta-zo ti lo so ague ti ala.
Na ngoi so aturugu ni alondo na ala ga na mbage ti Jésus, abazengele ni aga ti hinga ye so ayeke passé so. Ala ngbâ ahunda Jésus, ala tene: “Seigneur, e dë azo ni na épée?” (Luc 22:49). Ade Jésus akiri tënë ape, Pierre amû mbeni oko ti a-épée use so ala abazengele ni ayeke na ni na tere ti ala. Lo gue na tere ti Malchus, mbeni zo ti kua ti kota prêtre, lo dë mê ti lo ti mbage ti koli.
Jésus angbâ andu mê ti Malchus ni, na kä ni amü. Na pekoni, lo fa mbeni kpengba ye na Pierre, lo tene: “Kiri na épée ti mo na place ni, teti azo kue so amû épée ayeke kui ande na lege ti épée.” Jésus ayeke lani nduru ti yeda ti tene a gbu lo, ngbanga ti so lo tene: “Ka ye so Mbeti ti Nzapa atene ayeke si so, a yeke si tongana nyen?” (Matthieu 26:52, 54). Lo kiri lo tene: “Kopo so Babâ amû na mbi so, a lingbi mbi nyon ni ape?” (Jean 18:11). Jésus aye lani ti tene ye so bê ti Nzapa aye ti tene asi na lo asi biani, même si a yeke ti tene lo kui.
Fadeso, Jésus ahunda gbâ ti azo ni, lo tene: “Mbi yeke zo ti nzi si ala ga na a-épée nga na anduru keke ti gbu mbi? Lâ na lâ mbi yeke duti lani na yâ ti temple, mbi yeke fa ye, me ala gbu mbi ape. Me aye so kue asi ti tene atënë so aprophète asû na mbeti aga tâ tënë.”—Matthieu 26:55, 56.
Aturugu ni, kota zo ti aturugu ni nga na ambeni kota zo ti aJuif ni agbu Jésus, ala gbë lo na kamba. Na bango ye ni so, abazengele ni akpe. Me, “mbeni maseka-koli,” peut-être a yeke disciple Marc, angbâ na popo ti gbâ ti azo ni, ti gue na peko ti Jésus (Marc 14:51). Na ngoi so azo ni ahinga lê ti maseka-koli ni so, ala tara ti gbu lo nga kue, me lo dö bongo ti lo ti lin lo zia na lo kpe.


text:
1Fütanga ngü la, fü Pawülü ayia ace Atenayï, teka anü agbü gara kötï de ïrï ye Korïnito. 2Fü engu ayia amaka gara enga Yïsarayele kpala, de ïrï ye Akuwila. Te enga gina, Akuwila ngbü ta engbü agbü Rüma. Amba teka rïrï de ta te mere miri ka wü Rüma de ïrï ye Kalodïyo to, gü ba, wü di enga Yïsarayele yia gbü Rüma ʼburu asidi ne, fü Akuwila ayia ace Rüma, ake wara ye, de ïrï ye Pïrïsïla ne, ago ka-wü agbü Korïnito. 3Fü Pawülü anü amaka wü Akuwila agbü Korïnito kpala. Fü ah ayia angbü ka-ye kpaka ewü, angbü etükü e de ewü, teka amaka jiase, adi ezü e di, angü tima kaka ta kpah matükü wü e gbü konü baka nda-ewü la. 4Amba gbü wü sïkpï ka Me ʼburu, fü Pawülü angbü enü kpa esambü ka biti-te ka wü di enga Yïsarayele, teka adi emala ngü ka Yesu fü ewü, de wü ganzi kpara kpah mini, teka de wüh to maguma wü fü Yesu. 5Sidi nga ngü la, fü wü Sïla ake Timoteyo ayia agbü Makedoniya, akoro kpaka Pawülü de letangü fefe. Teka ngü la, fü Pawülü adu ace tima ka matükü e gbü konü ne, adu angbü tïne bü emala ngü ka Yesu fü wü kpara te nga wü sïkpï ʼburu, da esere fü wü di enga Yïsarayele, gü ba, "Yesu de Kurisito te Me tima engu füh kotö ne, teka aküwa ani." 6Amba wü di enga Yïsarayele le ngü la nda-wü ta de. Wüh ngbü ga yïkï fefe teka ngü la. Fü ewü angbü emala wü siti ngü fefe, da esoko engu. Teka ngü la, fü engu abunda zu-tö gbü bongo ka-ye, teka asere fü ewü, gü ba, Me le ngü ka-ewü la de. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, "Te wü ce kaje ka küküwa eyi la, ah de ngü ka-wü, ah de ngü ka-ni nda de. Amba Me ena ato kuru fü wü ato. Angü ni mala ngü la eyi fü wü. Baka te wü le ngü la de ne, akpo enatikine, anü kpa engagira nü, ni ena anü amala ngü la fü wü ganzi kpara." 7Fü Pawülü ace ewü, ayia ago ka-ye, angbü agba gara ganzi kpara, de ïrï ye Tito Yüsito. Engu ta kpara te le ngü ka Me. Gba ka ta gbamari ede kambü ka biti-te ka wü di enga Yïsarayele la. 8Fü gara enga Yïsarayele, mere kpara ka kambü ka biti-te la, de ïrï ye Kürisipü ne, ayia ale ngü ka Miri Yesu, de wü kpara gba ye ʼburu. Te di bala, fü mere bi wü gara kpara ka Korïnito ayia aje ngü ka Yesu gömö Pawülü. Fü ewü ayia ato maguma wü fü Yesu. Teka ngü la, fü ewü ayia ato babatïza fü ewü. 9Gbü gara biti, fü Miri Yesu ayia asere te-ye fü Pawülü gbü roto, amala ngü fefe, gü ba, "Mü kpe cürü de. Mü di fï bü emala ngü ka-ra fü wü kpara. Mü mere e ace de. 10Angü ma ena angbü eto wazi fü mü, da ele ta-ngü te mü. Kpara biringbö te ena amofo mü, ato cïnga te mü, nda ma. Angü wü kpara ka-ra, te wüh ena ato maguma wü fere gbü Korïnito sene, wüh fa sü." 11Teka ngü la, fü Pawülü ayia angbü agbü Korïnito kpala re biringbö de tü ye, da erï wü kpara de ngü ka Yesu. 12Fütanga ngü la, fü wü di enga Yïsarayele, te ewü le ngü ka Yesu de ne, ayia abiti te-wü, azoro Pawülü, anü di engagira Miri Galiyo, te mere miri ka wü Rüma o engu me-ye, de ah di eceka kpï sidi nga tö ka wü Giriki ʼburu. 13Fü ewü angbü eto moto te Pawülü engagira Miri Galiyo, gü ba, "Komoko ne ngbü erï wü kpara, de wüh di emere ngü ka Me, te wü gara kaje, te rïrï ka gele ka-ani le de." 14Fü Pawülü ayia arü tikpi ta de ni lügü ngü, fü Galiyo ayia akolo ngü gögömö na, gü ba, "De-yi, wü di enga Yïsarayele, yi je la ngü te ma ele amala fü yi ne. Te yi ena akoro ta de komoko ne engagira ra sene, teka siti ngü te engu mere la, de bane ma tï eyi aje ri yi. 15Amba ngü ne, ah teka ngü ka ïrï wü me, bete gele ka-yi, ka wü di enga Yïsarayele. Te di bala ne, ah le de yi reke ngü ka-yi la me-yi esüka yi. Nda-ra, ma le arï gbü wü ngü de bala nda-ra de." 16Fü ah ayia aliki ewü sela asidi. 17Teka ngü la, fü wü kpara ka Korïnito ayia azïnga eküte wü di enga Yïsarayele. Fü ewü atï te Sosotene te di de mere kpara ka kambü ka biti-te ka wü di enga Yïsarayele ne, amï engu ciki engagira Galiyo sela. Fü Galiyo ayia afü tarinzö ye fü ewü. Ah fï nga ngü ka-ewü, te ewü ngbü emï Sosotene di, la kpah de. 18Fü Pawülü adu angbü gbü Korïnito sela, de wü kpara ka Yesu, teka mere bi sïkpï. Gbü gara sïkpï, fü Pawülü ayia ato mandï fü ewü, teka adu agba ye, agbü Atïyokïya, te di gbü tö ka Sïrïya. Fü Pawülü ayia gbü Korïnito sela, de wü Pïrïsïla ake Akuwila, anü akoro agbü Kekureya, teka agïrï zabu, te ena aza ani, anü di agbü tö ka Sïrïya. Te wüh di la agbü Kekureya kpala ne, fü Pawülü ayia adürü su-nzö ye, angü ah kïna ta kïna fü Me, gü ba, ni ena anü ato laʼbï fü Me agbü Yerüsalema. Fü ewü amaka zabu sela, ayia anü di, zalü akoro agbü Efeso. 19Te wü Pawülü koro tete agbü Efeso, fü engu ayia arï kpa esambü ka biti-te ka wü Yïsarayele de kpala. Fü ah akpo da emala ngü ka Yesu fü wü kpara kpala. Fü wü kpara la ayia ayi-tata, teka de engu ngbü mba kpaka ani sela, teka bi sïkpï. Amba Pawülü le bala de, angü fïngangü kaka gü ba, ah le de ni koro agbü Yerüsalema feke, teka areke ngü ka kïna ka-ni la. Fü ah ayia ato mandï fü ewü, gü ba, "Te Me le la, ni ena adu akoro kpaka wü sidi." Fü Pawülü ayia amaka gara zabu sela, anü sü di agbü Sïrïya. Fü wü Pïrïsïla ake Akuwila ayia angbü nda-wü ciki gbü Efeso sela. 22Fü Pawülü ayia anü akoro agbü Kayïsarïya. Fü engu ayia akö gbü zabu sela, teka anü ato mandï fü wü kpara ka Yesu agbü Yerüsalema. Fü ah adu ayia sela, anü sü agba ye, agbü Atïyokïya. 23Sidi nga ngü la mba cüküʼdaye, fü ah adu ayia kpah gbü Atïyokïya sela, teka anü andoro gbü tö ka Galatïya bete nda Fïrïgïya. Fü ah angbü erï wü kpara ka Yesu, da eto wazi fü ewü gbü wü sü la ʼburu. 24Gbü wü sïkpï la, fü gara enga Yïsarayele de ïrï ye Apolo ayia akoro agbü Efeso. Wüh bï engu ta agbü Alekezandarïya. Engu ta de kpara te wu da ero mö ereke areke. Kpah bala, engu wu ngü gbü Ngari Me reke kpah areke. 25Ah wu ngü ka Yesu kpah kpo. Fü ah angbü erï wü kpara de ngü ka Yesu la ereke kpah areke. Amba ah wu ngü ka Nzïla Wazi Me mbi mbi de. Ngü ka babatïza te engu wu, ka-ye bü mene babatïza, ta te Yüwane ngbü eto fü wü kpara ne. 26Gbü gara sïkpï, Apolo ngbü kpah emala ngari Me fü wü kpara, gbü kambü ka biti-te agbü Efeso kpala. Fü wü Pïrïsïla ake Akuwila ayia aje ngü kaka-na la. Fü ewü ayia aza engu, anü di kpa gba wü, teka amala ngü ka Yesu fefe na tïne mbi mbi mbi. 27Fütanga ngü la, fü Apolo ale de ni nü agbü tö ka wü Giriki, amala ngü ka Yesu kpala. Fü wü kpara ka Yesu de gbü Efeso la ayia ale ta-ngü tete gbü ngü la. Fü ewü ayia aba köcökpa, ato fü wü kpara ka Yesu de agbü tö ka wü Giriki la, de wüh za engu gbü mürü, baka zu kpara ka Miri Yesu. Fü Apolo ayia anü sü agbü Korïnito, te di gbü tö ka wü Giriki. Te engu koro agbü Korïnito kpala, fü ah akpo da eto wazi fü wü kpara, de te ewü to maguma wü eyi fü Yesu, teka züka maguma ka Me ne. 28Fü wü Apolo angbü da ega yïkï de wü di enga Yïsarayele de kpala, esüka bi wü kpara. Fü ah angbü eza ngü gömö ewü ʼburu ka, de kpeke wü ngü te engu ngbü emala, gü ba, "Fanü fanü, Yesu de Kurisito te Me tima engu füh kotö ne, teka aküwa wü kpara ʼburu."
Copyright
Learn More


text:
Bingo zo na gigi ti bungbi ayeke mbeni ye so a sara na ndoye
JULIAN atene: “Na ngoi so mbi mä tokua ti bingo molenge ti mbi ti koli na gigi, nzara ti gigi asigigi na yâ ti mbi. Lo yeke lani kozo molenge ti mbi, nga mbi na lo e habitué mingi, e sara aye mingi legeoko. Lo yeke lani nzoni molenge, me gi hio tongaso lo to nda ti sara ye na lege ni pëpe. Wali ti mbi ayeke toto lakue nga mbi hinga ye so mbi lingbi ti sara ti dë bê ti lo pëpe. E yeke hunda tere ti e lakue wala e sara kua ti e ti babâ na mama na lege ni pëpe.”
So bingo zo na gigi ti bungbi asara zo vundu mingi tongaso, ngbanga ti nyen e tene so ayeke mbeni ye so a sara na ndoye? Araison wa la Bible afa so amû lege ti tene a bi mbeni zo na gigi ti bungbi? Nyen la mbilimbili a yeke bi mbeni zo na gigi ti bungbi ndali ni?
AYE USE SO A YEKE BI ZO NA GIGI TI BUNGBI NDALI NI
A yeke bi mbeni Témoin ti Jéhovah so awara batême awe na gigi ti bungbi ndali ti aye use: Témoin ni asara mbeni kota siokpari nga lo ke ti changé bê ti lo.
Atâa so Jéhovah ahunda na e ti duti nzoni kue kue kue pëpe, lo mû na e ambeni ndia na ndo ti dutingo nzoni-kue so lo ye ti tene awakua ti lo asara ye alingbi na ni. Na tapande, Jéhovah ahunda na e lakue ti kpe akota siokpari tongana lango-sioni, vorongo ayanda, nzi, mungo ye ti zo na likisi, fango zo nga na sarango yorö.—1 aCor. 6:9, 10; Apoc. 21:8.
Kite ayeke dä pëpe so mo yeda so andia ti Jéhovah ayeke nzoni nga ayeke bata e. E ye ti duti na popo ti azo so aye siriri nga so ayeke sara ye na lege ni na so e lingbi ti zia bê ti e kue na ala. E wara ndo so e lingbi ti duti dä tongaso na popo ti aita ti e aChrétien grâce na mungo yanga so e mû na ngoi ti mungo tere ti e na Nzapa ti sara ye alingbi na afango ye ti lo so ayeke na yâ ti Bible.
Me, ka tongana mbeni Chrétien so awara batême awe asara mbeni kota siokpari ndali ti so lo yeke na awokongo? Awakua ti Jéhovah ti ândö so ayeke be-ta-zo asara mara ti afaute so, me Nzapa ake ala biani biani pëpe. Tapande so azo mingi ahinga ni ayeke ti Gbia David. David agi mbeni wali nde nga lo fâ zo; ye oko, prophète Nathan atene na lo, a tene: “[Jéhovah] alungula ngbanga ti sioye ti mo awe.”—2 Sam. 12:13.
Nzapa apardone David ndali ti so David achangé bê ti lo biani (Ps. 32:1-5). Legeoko nga, laso a yeke bi mbeni wakua ti Jéhovah na gigi ti bungbi gi tongana lo ke ti changé bê ti lo wala lo ngbâ ti sara ye ti sioni (Kus. 3:19; 26:20). Tongana a-ancien so bungbi ti a-ancien asoro ala ti fâ ngbanga ti zo so asara siokpari abâ so zo ni afa biani pëpe so lo changé bê ti lo, ala yeke bi zo ni na gigi ti bungbi.
Na tongo nda ni, e lingbi ti pensé so desizion ti bingo zo so asara sioni na gigi ti bungbi ayeke ngangu mingi wala a mû ni na nzoni bê pëpe, mbilimbili tongana e yeke na kpengba songo na zo ni. Ye oko, Bible afa na e anzoni raison so amû lege na e ti yeda so a mû desizion so na ndoye.
NGBANGA TI NYEN A YEKE NZONI TI TENE A BI ZO NA GIGI?
Jésus atene so “ndara ayeke mbilimbili na lege ti akusala ti lo.” (Mat. 11:19). Nzoni desizion so a mû ti bi mbeni zo so ake ti changé bê ti lo na gigi ti bungbi ayeke ga na aye ti nzoni. Zia e bâ aye ni ota:
Bingo zo so asara siokpari na gigi amû gonda na iri ti Jéhovah. Teti so iri ti Jéhovah ayeke na ndo ti e, sarango ye ti e alingbi ti sara si iri ti lo awara gonda wala zonga (És. 43:10). Legeoko tongana ti so sarango ye ti mbeni molenge alingbi ti sara si iri ti babâ na mama ti lo awara gonda wala zonga, tongaso sarango ye ti awakua ti Jéhovah la ayeke mû lege na azo ti gonda lo wala ti zonga lo. Tongana azo so iri ti Jéhovah ayeke na ndo ti ala asara ye alingbi na andia ti lo, a yeke sara si azo agonda iri ti Nzapa so ayeke nzoni. A yeke mara ti ye so asi lani na ngoi ti Ézéchiel na ngoi so azo ti amara abâ aJuif tongana azo so iri ti Jéhovah ayeke na ndo ti ala.—Ézéch. 36:19-23.
Tongana e sara ye ti sioni, e yeke sara si iri ti Nzapa awara zonga. Bazengele Pierre amû wango na aChrétien, lo tene: “Teti so ala yeke amolenge so amä yanga, a yeke nzoni ala zia lege ti sarango ye alingbi na anzara ti bê so ala yeke na ni ândö na ngoi so ala de ti hinga ndo pëpe so, me ti gue oko na Lo so ayeke nzoni-kue so airi ala, zia ala nga aga azo so ayeke nzoni-kue na yâ ti sarango ye ti ala kue, ngbanga ti so a sû na Mbeti ti Nzapa, a tene: ‘A yeke nzoni ala ga nzoni-kue, ngbanga ti so mbi yeke nzoni-kue.’” (1 Pi. 1:14-16). Nzoni sarango ye ayeke sara si iri ti Nzapa awara gonda.
Ye oko, tongana mbeni Témoin ti Jéhovah asara ye ti sioni, kite ayeke pëpe so akamarade ti lo nga na azo so ahinga lo ayeke hinga ni. Bingo zo na gigi ti bungbi afa so Jéhovah ayeke na azo ti lo so ayeke nzoni-kue so ayeke sara ye alingbi na afango ye ti Bible tongaso si ala ngbâ lakue ti duti nzoni-kue. Mbeni lâ, mbeni koli ague na Da ti Royaume na Suisse na lo tene so ni ye ti ga mbeni membre ti congrégation ni. A bi ita ti lo ti wali na gigi ndali ti so lo sara lango-sioni. Koli ni atene so ni ye ti duti na yâ ti mbeni bungbi so “akanga lê na ndo ti ye ti sioni pëpe.”
Bingo zo na gigi ti bungbi ayeke bata congrégation ti aChrétien so ayeke nzoni-kue. Bazengele Paul awa azo ti Corinthe na ndo ti kpale so ayeke si tongana ala zia si azo so asara siokpari na mbana angbâ na popo ti ala. Lo haka ye so sioni sarango ye ti ala alingbi ti sara na ndo ti tanga ti aita na mama ti mapa so a zia na yâ ti farine na so ayeke sara si farine ni kue asuku. Lo tene: “Kete mama ti mapa asara si mengo farine ni kue asuku.” Na pekoni, lo mû wango na ala, lo tene: “Ala zi zo ti sioni na popo ti ala.”—1 aCor. 5:6, 11-13.
Amanke “zo ti sioni” so Paul asara tënë ti lo so asara lango-sioni na kamene pëpe. Nga ambeni ita na yâ ti congrégation ayeda même na sarango ye ti zo ti sioni so (1 aCor. 5:1, 2). Tongana a kanga lê lani na ndo ti kota siokpari so, ambeni Chrétien alingbi ti tï na yâ ti sarango lango-sioni tongana ti azo ti gbata so ala yeke dä. Tongana a kanga lê na ndo ti asiokpari so a sara na mbana ayeke sara si azo abâ andia ti Nzapa na nene ni pëpe (Zo-ti. 8:11). Nga, azo so asara siokpari si ake ti changé bê ti ala alingbi ti ga “akota tênë so ahonde tere ti ala na gbe ti ngu” nga ala lingbi ti kinda mabe ti aita na yâ ti congrégation.—Jude 4, 12.
Bingo zo na gigi alingbi ti sara si li ti zo so asara siokpari aga dä. Mbeni lâ, Jésus asara tënë ti mbeni molenge-koli so azia da ti babâ ti lo na lo buba aye ti lo na sarango aye ti kirikiri. Molenge-koli so amanda ye na ngoi so gigi akpengba na lo na ngoi so lo zia da ti babâ ti lo. Na nda ni, li ti lo aga dä, lo changé bê ti lo nga lo mû desizion ti kiri na yanga-da (Luc 15:11-24). Tënë so Jésus atene na ndo ti nzoni babâ so ayeke na ngia na ngoi so molenge ti lo ti koli achangé bê ti lo amû maboko na e ti hinga atënë ti bê ti Jéhovah. Jéhovah adë bê ti e, lo tene: “Mbi wara ngia pëpe na lege ti kui ti zo ti sioni; me Mbi ye zo ti sioni [azia] lege ti lo si lo wara fini.”—Ézéch. 33:11.
Legeoko nga, azo so a bi ala na gigi so ayeke mbeni pëpe na popo ti aita ti congrégation so ayeke tongana afami ti ala na lege ti yingo, a lingbi ti bâ so ala perdre aye mingi. Tongana ala bâ aye ti sioni so aga na peko ti siokpari ti ala nga tongana ala dabe ti ala na anzoni ye so ala wara na ngoi so ala yeke lani na nzoni songo na Jéhovah nga na awakua ti lo, a lingbi ti sara si li ti ala aga dä.
Ti mû maboko na zo so asara siokpari ti changé, a lingbi a sara ye na lo na ndoye nga a sara tënë na lo polele. David so asû mbeni psaume atene: “Zia zo ti mbilimbili apika mbi, fade a ga ye ti nzoni na mbi; na zia lo zingo na mbi, fade a ga mafuta na ndo li ti mbi.” (Ps. 141:5). Zia e mû mbeni tapande: Bâ so mbeni zo so ayeke sara yongoro tambela na ngoi ti dê afatigué na lo tï na sese. Lo komanse ti dö na dê nga lo tï na lango. Tongana lo ngbâ ti lango na yâ ti dê ni lo yeke kui. Na ngoi so lo yeke ku ti tene mbeni zo aga amû maboko na lo, ngoi na ngoi mba ti lo ayeke pika ngbangba ti lo ti tene lo lango pëpe. Pikango ngbangba ti lo ni alingbi ti son lo, me a lingbi ti sö fini ti lo. Legeoko nga, David ahinga so zo ti mbilimbili ayeke na bezoin ti mû na lo ngangu wango ndali ti nzoni ti lo.
Fani mingi, bingo mbeni zo na gigi ayeke mbeni sengo ndo so alingbi na zo so asara siokpari na lo ke ti changé bê ti lo. Na peko ti ngu bale-oko, molenge ti Julian, so e sara tënë ti lo fade, achangé sarango ye ti lo, lo kiri na yâ ti congrégation, nga fadeso lo yeke ancien. Lo tene: “So a bi mbi lani na gigi ti bungbi, mbi mä fion ti asioni ye so mbi wara na pekoni. Mbi yeke lani na bezoin ti sengo ndo tongaso.”—aHéb. 12:7-11.
NZONI LEGE TI SARA YE NA MBAGE TI ALA
Biani, bingo zo na gigi ti bungbi asara aita vundu, me a lingbi vundu ni ahon ndo ni pëpe. E kue e yeke sara mbeni ye ti tene mbeni zo so a bi lo na gigi achangé bê ti lo.
A-ancien so ayeke fa na zo ni desizion so a mû ti bi lo na gigi, a yeke sara ngangu ti sara ye na ndoye tongana ti Jéhovah. Na ngoi so ala yeke fa na lo desizion so ala mû, ala yeke fa na lo polele aye so a lingbi lo sara ti kiri na yâ ti congrégation nga ala yeke sara ni na nzoni bê. Ngoi na ngoi, a-ancien alingbi ti sara vizite na azo so a bi ala na gigi so afa na yâ ti sarango ye ti ala so ala ye ti changé, ti dabe ti ala na aye so ala lingbi ti sara ti kiri na Jéhovah. *
Azo ti sewa alingbi ti fa so ala ye congrégation nga na fami ti ala so asara siokpari tongana ala sara ye alingbi na desizion so andu sarango ye na mbage ti zo so a bi lo na gigi ti bungbi. Julian atene: “Lo ngbâ lani molenge ti mbi, me sarango ye ti lo afâ yâ ti songo so ayeke na popo ti mbi na lo.”
Azo ti congrégation kue alingbi ti fa so ala ye andia ti Jéhovah tongana ala bara zo ni pëpe nga ala sara lisoro na lo pëpe (1 aCor. 5:11; 2 Jean 10, 11). Tongaso, ala yeke yeda na sengo ndo so Jéhovah ase na lo na lege ti a-ancien. Nga, tongana a bi mbeni zo na gigi ti bungbi afami ti lo alingbi ti sara vundu mingi. Tongaso, a lingbi aita ti congrégation aye afami ti zo ni mingi nga ala mû maboko na ala mingi ti tene ala pensé pëpe so ala nga kue a ke na ala ti sara songo na amba ti ala aChrétien.—aRom. 12:13, 15.
Julian atene na nda ni atene: “Bingo zo na gigi ti bungbi ayeke mbeni ye so e yeke na bezoin ni, a lingbi ti mû maboko na e ti sara ye alingbi na andia ti Jéhovah. Atâa so a son, a yeke ga na aye ti nzoni mbeni lâ. Tongana mbi kanga lê ti mbi lani na ndo ti sioni sarango ye ti molenge ti mbi, ka lo yeke changé lâ oko ape.”
^ par. 24 Bâ Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti avril, ngu 1991, lembeti 21-23, na Français.


text:
19: Amolenge ti Jacob
BÂ KOTA sewa so. A yeke amolenge-koli 12 ti Jacob. Jacob adü amolenge-wali nga. Mo hinga iri ti amolenge so? Zia e gi ti hinga ambeni.
Léa adü Ruben, Siméon, Lévi na Juda. Me tongana Rachel abâ so lo lingbi ti dü pëpe, vundu asara lo mingi. Ni la si lo mû Bilha, zo ti kua ti lo ti wali, na Jacob si lo dü Dan na Nephtali. Léa amû nga Zilpa, zo ti kua ti lo ti wali, na Jacob, na Zilpa adü Gad na Aser. Na pekoni, Léa adü tanga ti amolenge ti lo ti koli, Issacar na Zabulon.
Na nda ni, Rachel adü molenge ti koli, na lo iri lo Joseph. Ande, e yeke sara tënë mingi na ndo Joseph teti so lo ga mbeni kota zo. So ayeke amolenge ti Jacob 11 na ngoi so lo duti na ndo ti Laban, babâ ti Rachel.
Jacob adü amolenge ti wali nga. Me Bible afa gi iri ti molenge-wali oko. Iri ti lo ayeke Dina.
Mbeni lâ, Jacob aye ti kiri na kodoro ti lo na Canaan. Lo mû kota sewa ti lo ni kue, lo mû gbâ ti akete nyama na akota nyama ti lo, na lo komanse kota voyage ti lo.
Tongana ala kiri na Canaan a ninga kete awe, Rachel aye ti dü use molenge ti lo. Lo dü na lege. Lo dü gbä si na nda ni lo kui na dungo ni. Me ye oko asara molenge ni pëpe. Jacob airi lo Benjamin.
A yeke nzoni ti dabe ti e na iri ti amolenge 12 ti Jacob, ngbanga ti so mara ti Israël kue alondo na ala. Iri ti akete mara 12 ti Israël ayeke iri ti amolenge-koli 10 ti Jacob nga na amolenge-koli use ti Joseph. Isaac angbâ na fini ngu mingi na peko ti dungo amolenge-koli so, na bê ti lo anzere mingi ti wara gbâ ti atarä. Me zia e bâ ye so asi na Dina, tarä ti lo ti wali.
Genèse 29:32-35; 30:1-26; 35:16-19; 37:35.
Ahundango tënë
- Iri ti amolenge ti koli omene so Jacob adü na kozo wali ti lo Léa ayeke nyen?
- Fa iri ti amolenge ti koli use so Zilpa, zo ti kua ti Léa, adü na Jacob.
- Fa iri ti amolenge ti koli use so Bilha, zo ti kua ti Rachel, adü na Jacob.
- Fa iri ti amolenge ti koli use so Rachel adü. Me nyen la asi na ngoi so lo dü use molenge ni?
- Tongana ti so foto ni afa, Jacob awara lani amolenge ti koli oke? Mara wa abâ gigi na lege ti ala?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 29:32-35; 30:1-26 na 35:16-19.
Tongana ti so tapande ti amolenge ti Jacob ti koli 12 afa ni, mingi ni a yeke zia iri ti amolenge-koli ti aHébreu ti giriri tongana nyen?
- Diko Genèse 37:35.
Atâa so gi Dina oko si Bible afa iri ti lo, e hinga tongana nyen so Jacob adü ambeni molenge-wali nga? (Gen. 37:34, 35).


text:
Voro Jéhovah na “lâ ti sioni”
ERNEST * so ayeke na ngu 70 na ndo ni adema, lo tene: “Akpale ti seni ti mbi akanga lege na mbi mingi ti sara ye so bê ti mbi aye.” Mo kue asi na mo tongaso? Tongana mo ga mbakoro nga mo bâ so seni ti mo nga ngangu ti mo ayeke tongana ti kozo ape, tënë so ayeke na Zo-ti-fa-tënë chapitre 12 abâ mo. Na versê oko ni, a iri lâ ti mbakoro a tene “lâ ti sioni” wala angoi ti vundu. Me so aye pëpe ti tene so mo yeke wara gi vundu na yâ ti fini ti mo. Mo lingbi ti wara ngia lakue na yâ ti fini ti mo, nga ti voro Jéhovah na ngia.
NGBÂ TI DUTI NA KPENGBA MABE
Aita ti e ambakoro so e ye ala mingi, gi ala oko la ayeke na yâ ti akpale ape. Awakua ti Jéhovah ti ândö so ayeke ambakoro nga kue awara mara ti akpale ti ala so. Na tapande, Isaac, Jacob nga na Ahijah awara lani kpale ti bango ndo (Gen. 27:1; 48:10; 1 aGbia 14:4). “Tere ti [Gbia David] amu wâ pepe.” (1 aGbia 1:1). A si na mbeni ngoi, Barzillaï so ayeke zo ti mosoro ahinga nzerengo ti kobe encore ape nga lo mä go ti mozoko encore nzoni ape (2 Sam. 19:32-35). Abraham asara vundu ti kuâ ti wali ti lo, Naomi nga kue asara vundu na ngoi so koli ti lo akui.—Gen. 23:1, 2; Ruth 1:3, 12.
Nyen la amû maboko na ala lani ti ngbâ ti duti be-ta-zo na Jéhovah nga ti ngbâ ti duti na ngia? Abraham azia bê ti lo na ndo ti azendo ti Jéhovah na ngoi so lo yeke mbakoro, na ye so asara si “lo wara ngangu na lege ti mabe ti lo”. (aRom. 4:19, 20). A lingbi e nga kue e duti na kpengba mabe. Mara ti mabe tongaso abâ pëpe ngu ti e, akode ti e wala aye so asi na e. Na tapande, même na ngoi so lani Jacob awoko, lo bâ ndo ape nga lo yeke gi na ndo ti gbogbo, lo duti na kpengba mabe na azendo ti Nzapa (Gen. 48:1-4, 10; aHéb. 11:21). Ines so laso ayeke na ngu 93 ayeke na mbeni ngangu kobela, me atâa so kue, lo tene: “Mbi bâ so lâ na lâ Jéhovah asara si mbi wara ngia mingi. Mbi yeke pensé na ndo ti Paradis lâ na lâ. Ye so amû na mbi beku.” So tâ nzoni bango ndo la!
Tongana e yeke sambela, e manda Bible nga e gue na abungbi, mabe ti e ayeke kpengba. Prophète Daniel so aga mbakoro ayeke sambela lani lakue fani ota na yâ ti lango oko nga lo ngbâ ti manda tënë ti Nzapa (Dan. 6:10; 9:2). Anne so ayeke lani womoa nga mbakoro “[a]manke ti gue na temple lâ oko pëpe”. (Luc 2:36, 37). Tongana mo wara lege ti gue na abungbi nga mo kiri tënë na angoi ti bungbi ni, gi mo oko la mo yeke wara ngangu ape me azo kue so ague nga kue ayeke wara ngangu. Jéhovah ayeke na ngia ti mä asambela ti mo même tongana mo yeke na ngangu ti sara ye kue ape.—aProv. 15:8.
Ala ambakoro so ayeke be-ta-zo, mingi ti ala aye ti bâ ndo, ti diko mbeti nga ti wara ngangu ti gue na abungbi, me a yeke ngangu mingi na ala, peut-être ala lingbi ti sara ni ape. Nyen la ala lingbi ti sara? Ala sara kua nzoni na aye kue so ala yeke na ni. Mingi ti ambakoro so alingbi ti gue na abungbi ape ayeke mä ni na lege ti téléphone. Atâa so Inge so ayeke na ngu 79 ayeke na kpale ti bango ndo, lo yeke leke abungbi na lege ti ambeti so mbeni ita-koli ti congrégation ti lo a-imprimé ni na kota gere ni amû na lo.
Peut-être mo yeke na ngoi ti sara ambeni ye. Ngbanga ti nyen mo mû ni pëpe ti mä na a-enregistrement ti Bible, ambeti, adiskur nga na ascenète? Peut-être mo lingbi nga ti mû li ni ti iri aita na téléphone ti kangbi na ala mbeni matabisi ti yingo nga ti tene mo na ala “[a]kpengba tere”.—aRom. 1:11, 12.
NGBÂ LAKUE TI SARA NA NZAPA
Christa so ayeke na ngu 85 tongaso adema tere ti lo, a tene: “A yeke sioni mingi tongana zo ayeke sara kua pëpe tongana ti so lo sara kozo. Me tongana nyen la ambakoro alingbi ti ngbâ ti duti na ngia? Peter so ayeke na ngu 75 atene: “ Na dutingo na nzoni bango ndo, me pëpe ti pensé gi lakue na ndo ti aye so mo lingbi encore ti sara ape. Me wara ngia na yâ ti aye so mo lingbi ti sara.”
Mo pensé na alege so angbâ ti zi na mo ti fa tënë? Heidi alingbi pëpe ti fa tënë da na da tongana ti so lo yeke sara kozo. Lo yeke na ngu 80 na ndo ni, lo manda ti sara alettre na ordinateur. Ambeni wafango tënë so ayeke ambakoro akomanse ti sara lisoro na azo na ngoi so ala duti na ndo ti banc na yâ ti parc wala na ndo so azo ayeke ku bus dä. Wala tongana mo yeke lango na ndo so a yeke bata ambakoro dä, ndo ni so alingbi ti ga territoire ti mo. Mo lingbi ti fa tënë na azo so ayeke bâ lege ti ambakoro wala na ambakoro so alango na ndo ni so.
Na ngoi so Gbia David aga mbakoro, lo mû maboko mingi na tâ vorongo. Lo mû nginza ndali ti kua ti lekengo temple nga lo leke ambeni ye ndali ti kua ni (1 Chron. 28:11–29:5). Legeoko nga, mo lingbi ti sara ambeni ye ti mû maboko na kua ti Royaume so a yeke sara ni na yâ ti dunia kue. Mo lingbi ti mû maboko na apionnier wala ambeni wafango tënë so afa tënë mingi na yâ ti congrégation ti mo na tenengo na ala atënë so akpengba ala, na mungo na ala mbeni kete ye wala na tisango ala ti te mbeni kete ye. Mo lingbi ti sambela ndali ti amaseka, asewa, awakua ti ngoi kue, aita so ayeke na kobela nga na ala so ayeke na akua mingi na yâ ti bungbi.
Jéhovah abâ mo na nene ni mingi nga lo bâ kua so mo yeke sara na lo na nene ni mingi. Baba ti e ti yayu ayeke ke ala ape ala ambakoro so e ye ala mingi (Ps. 71:9). Jéhovah aye ala mingi nga lo bâ ala na nene ni. Na yâ ti ngoi kete, na yâ ti fini dunia, ngu ti e kue ayeke gue na li ni mingi me e yeke wara aye ti vundu ape. E yeke ngbâ na ngangu nga na nzoni seni na e yeke ngbâ lakue ti voro Jéhovah, Nzapa ti e so aye e mingi, teti lakue lakue.
^ par. 2 A changé ambeni iri ni.


text:
CHAPITRE 26
“A pardonné siokpari ti mo awe”
MATTHIEU 9:1-8 MARC 2:1-12 LUC 5:17-26
JÉSUS APARDONNÉ MBENI KOLI SO MBAGE TI TERE TI LO AKUI NA LO SAVA LO
Fadeso, azo na ndo kue amä sango ti Jésus awe. Ambeni alondo na ando so ayo si a ga ti mä lo na fango ye na azo nga na bango lo na sarango amiracle. Me kete lango na pekoni, lo kiri na Capernaüm, ndo so lo sara mingi ti akua ti lo dä. Sango ti kiringo ti lo amû yâ ti kodro ni so kue, so a yeke na tere ti Kota ngu ti Galilée so. Ye ti pekoni ayeke so, gbâ ti azo aga na yâ ti da so lo yeke dä. Na milieu ti azo ni so, a yeke wara aFarizien na azo ti fango Ndia, so a londo na akete kodro ti Galilée kue, ti Judée nga na ti Jérusalem.
Bible atene: “Azo abungbi gbani gbani si ndo ti duti ayeke dä mbeni pëpe, même juska na yanga ti da ni. Lo to nda ti fa tënë ti Nzapa na ala.” (Marc 2:2). A yeke ge la fadeso si mbeni ye ti kpene ayeke passé. A yeke mbeni ye so ayeke pusu e ti yeda so Jésus ayeke na ngangu ti zi ye so ayeke sara si azo ayeke bâ pasi, nga ti sava azo kue so lo ye ti sava.
Na ngoi so Jésus angbâ ti fa tënë na azo so ayeke na yâ ti kete da ni so, ambeni koli osio aga na mbeni koli so mbage ti tere ti lo akui, na ndo ti mbeni gbogbo. Ala ye ti tene Jésus asava kamarade ti ala so. Me ngbanga ti so azo ayeke mingi, ala peut “ti gue na koli ni tâ na tere ti Jésus ape”. (Marc 2:4). Ye ni so adoit ti sara ala vundu mingi. Ala ngbâ amonté na ndo ti li ti da ni, so ayeke plat, na ala zi mbeni mbage ni. Na pekoni, ala descend gbogbo ni so zo ti kobela ni ayeke na ndo ni na yâ ti da ni.
Bê ti Jésus ason ngbanga ti so ala fâ tënë na yanga ti lo? Ên-ën, kete tongaso ape! A nzere na lo mingi ti bâ mara ti mabe ti akoli so, ni la lo tene na koli so mbage ti tere ti lo akui so, lo tene: “A pardonné siokpari ti mo awe.” (Matthieu 9:2). Me ti tâ tënë ni, eskê Jésus alingbi ti pardonné siokpari ti azo? A yeke ngbanga ni la si ascribe na aFarizien atene: “Koli so ayeke sara tënë tongaso ngbanga ti nyen? Lo yeke zonga Nzapa la. Zo wa la alingbi ti pardonné asiokpari, zo wa? Gi Nzapa oko awe.”—Marc 2:7.
Teti so Jésus ahinga ye so ayeke na yâ ti li ti ala, lo tene: “Ala yeke tene atënë tongaso na yâ ti bê ti ala ngbanga ti nyen? Ti tene na koli so mbage ti tere ti lo akui so: ‘A pardonné asiokpari ti mo awe,’ wala ti tene na lo: ‘Londo, mû gbogbo ti mo, mo tambela,’ so wa si ayeke ngangu ape?” (Marc 2:8, 9). Biani, na lege ti sacrifice so lo yeke mû ande, tongana ngoi ni alingbi Jésus apeut ti pardonné siokpari ti azo.
Na pekoni, Jésus afa na azo so aga, nga na awato ti lo, so lo yeke na ngangu ti pardonné siokpari ti azo na sese ge. Lo tourné na mbage ti koli so mbage ti tere ti lo akui so na lo tene na lo, lo tene: “Mbi tene na mo: ‘Londo, mo mû gbogbo ti mo, mo gue na yanga-da ti mo.’” Droit koli ni asara tongaso, lo londo, lo mû gbogbo ti lo na lo tambela, na azo kue abâ ni. Li ti azo kue akpe! Ala ngbâ agonda Nzapa na ala tene: “Ade e bâ mara ti ye tongaso lâ oko ape.”—Marc 2:11, 12.
A yeke kota ye ti bâ so Jésus afa so kamba ayeke na popo ti siokpari na kobela, na so tongana a pardonné siokpari ti mbeni zo, lo peut ti wara sava ti tere. Bible afa na e so, kozo babâ ti e, Adam, asara siokpari na lo mû na e kue siokpari, so ti tene kobela na kuâ. Me na gbe ti Royaume ti Nzapa, Jésus ayeke pardonné ande siokpari ti azo kue so aye Nzapa nga asara na lo. Na pekoni, a yeke zi ande kobela biani biani.—aRomain 5:12, 18, 19.


text:
CHAPITRE 4
Lo zia ngia na bê ti babâ ti lo nga na bê ti Jéhovah
Mo bâ molenge-wali so na lê ti foto so?— Lo yeke molenge ti mbeni koli so iri ti lo ayeke Jephté. Bible afa iri ti molenge-wali ni so ape, me e hinga so lo zia lani ngia na bê ti babâ ti lo nga na bê ti Jéhovah. Zia e manda ambeni ye na ndo ti lo nga na ndo ti babâ ti lo Jephté ni.
Jephté ayeke lani mbeni nzoni zo, nga lo mû ngoi ti lo mingi ti fa tënë ti Jéhovah na molenge ti lo. Lo yeke nga lani mbeni ngangu koli nga mbeni nzoni mokonzi. Ni la si azo ti Israël ahunda na lo ti mû maboko na ala ti gue ti tiri na awato ti ala.
Jephté asambela Nzapa ti mû maboko na lo ti kinda awato ti lo. Lo tene na Jéhovah so tongana lo kinda ala, si lo kiri na yanga-da ti lo, kozo zo so ayeke sigigi na yanga-da ti lo ti yamba lo, lo yeke mû zo ni so na Jéhovah. Zo ni so ayeke sara ande kua gi na yâ ti tabernacle ti Nzapa juska na kuâ ti lo. Tabernacle ayeke lani mbeni ndo so azo ti tango ni kâ ayeke gue dä ti voro Nzapa. Nzapa amä Jephté si lo kinda awato ti lo. Me na ngoi so lo kiri na yanga-da, zo wa la asigigi kozo ti yamba lo?—
Tâ gi molenge ti lo wani! Jephté adü gi lo lo oko. Me fadeso, lo la si Jephté adoit ti tokua lo na tabernacle ni. Ye so asara Jephté nzoni ti kete ape. Me lo tene tënë fade na Jéhovah awe. Ni la si gi na lê ni lê ni, molenge ti lo atene: ‘Papa, tongana ala tene tënë na Jéhovah awe, ala sara gi ni.’
Mawa asara nga molenge ti Jephté ni, ngbanga ti so, na tabernacle ni kâ ande, lo lingbi ti mû koli ape nga ti dü molenge ape. Na bê ti lo, lo ye gi ti sara ye ague oko na tënë so babâ ti lo atene na Jéhovah so. Lo ye nga ti zia ngia na bê ti Jéhovah. So la ayeke kota mingi na lê ti lo ahon ti mû koli wala ti dü molenge. Tongaso, lo zia da ti babâ ti lo, lo gue lo sara na Jéhovah na yâ ti tabernacle ni juska na kuâ ti lo.
Na mo, so lo mä yanga ti babâ ti lo so, a nzere na babâ ti lo ni?— A nzere nga na Jéhovah?— Biani, a zia ngia na bê ti ala. Tongana mo sara ye tongana ti molenge ti Jephté so, mo mä yanga nga mo ye Jéhovah, mo nga kue mo yeke zia ande ngia mingi na bê ti babâ na mama ti mo nga na bê ti Jéhovah.
DIKO NA YÂ TI BIBLE TI MO
Deutéronome 6:4-6
aJuge 11:30-40


text:
109: Pierre na ndo ti Corneille
PIERRE la aluti ge so, na akoli so ayeke na peko ti lo so ayeke ambeni kamarade ti lo. Me koli so atï na gere ti Pierre ngbanga ti nyen? A yeke nzoni ti tene lo sara tongaso? Koli so ayeke zo wa?
Koli so ayeke Corneille. Lo yeke mbeni turugu ti kota kamba ti Rome. Corneille ahinga Pierre pëpe, me a tene na lo ti iri Pierre ti ga na da ti lo. Zia e bâ tongana nyen la ye ni asi.
Akozo disciple ti Jésus ayeke aJuif, me Corneille ayeke ti lo Juif pëpe. Atâa so kue, lo ye Nzapa mingi, lo yeke sambela lo nga lo yeke sara anzoni ye mingi na azo. Na mbeni lakui, mbeni ange asi na lo na atene: ‘Mo zia ngia na bê ti Nzapa mingi, na lo yeke kiri tënë na sambela ti mo. Tokua ambeni zo ti ga na mbeni koli so iri ti lo ayeke Pierre. Lo yeke na kodoro ti Joppé na da ti Simon, so ayeke na yanga ti kota ngu ti ingo.’
Hio na pekoni, Corneille atokua azo ti gi Pierre. Na ndade ni, tongana azo ni asi nduru na kodoro ti Joppé, Pierre ayeke na li ti da ti Simon. Li ti da ni ayeke kpangbala. Kâ Nzapa asara si Pierre abâ mbeni kota lê ti bongo so alondo na yayu aga na sese. Na yâ ti bongo ni, a wara anyama ndenge na ndenge. Ndia ti Nzapa ake ti tene a te anyama so. Me mbeni go atene: ‘Pierre, londo! Fâ anyama so, mo te!’
Pierre akiri tënë, lo tene: ‘Ên-ën. Mbi de ti te lâ oko pëpe mbeni nyama so ayeke sioni.’ Me go ni atene na lo: ‘Ye so Nzapa asara si a ga nzoni awe, mo zia ti iri ni sioni ye.’ Ye so asi fani ota. Na ndembe so Pierre ayeke hunda tere ti lo na ndo ti aye so kue, azo so Corneille atokua ala asi na da ti Simon na ala hunda ti bâ Pierre.
Pierre ague awara ala, lo tene: ‘Mbi yeke zo so ala yeke gi lo. Ala ga ngbanga ti nyen?’ Tongana azo ni afa so mbeni ange atene na Corneille ti iri Pierre na da ti lo, Pierre ayeda ti gue. Na ndade ni, Pierre na ambeni kamarade ti lo ague na Césarée ti bâ Corneille.
Corneille abungbi asewa nga na asongo ti lo na da ti lo. Tongana Pierre aga, Corneille ague ti yamba lo. Lo tï na gere ti Pierre, tongana ti so mo bâ ge. Me Pierre atene: ‘Londo! Mbi nga kue mbi yeke senge zo tongana mo.’ Tâ tënë, Mbeti ti Nzapa afa so a yeke na lege ni pëpe ti kuku na gbe ti mbeni zo ti voro lo. A lingbi e voro gi Jéhovah.
Pierre ayeke fa tënë fadeso na azo ni kue. Lo tene: ‘Mbi bâ so Nzapa ayeda na azo kue so aye ti sara na lo.’ Na ngoi so lo ngbâ ti sara tënë, Nzapa atokua yingo vulu ti lo na ndo ti ala, na azo ni ato nda ti sara tënë na ayanga nde nde. Bê ti adisciple so aga legeoko na Pierre adö, ngbanga ti so ala yeke aJuif na ala bâ ti ala atene Nzapa ayeke sara nzoni gi na aJuif. Ye so afa na ala so, na lê ti Nzapa, mbeni mara ayeke nzoni wala ayeke kota ahon mbeni pëpe. So ayeke mbeni nzoni ye ti tene e dabe ti e na ni lakue. Mo tene ti mo nyen?
Kusala 10:1-48; 11:1-18; Apocalypse 19:10.
Ahundango tënë
- Koli so akuku na gbe ti Pierre so ayeke zo wa?
- Tënë wa mbeni ange atene na Corneille?
- Nzapa amû lege na Pierre ti bâ nyen tongana lo yeke duti na ndo ti da ti Simon na Joppé?
- Ngbanga ti nyen Pierre atene na Corneille ti kuku pëpe na gbe ti lo ti voro lo?
- Ngbanga ti nyen bê ti adisciple so aga legeoko na Pierre adö?
- Kota ye wa a lingbi e manda na ndo ti guengo ti Pierre na ndo ti Corneille?
Ambeni hundango tënë
- Diko Kusala 10:1-48.
Atënë ti Pierre na Kusala 10:42 afa nyen na ndo ti kusala ti fango nzo tënë ti Royaume? (Mat. 28:19; Marc 13:10; Kus. 1:8).
- Diko Kusala 11:1-18.
Tongana Jéhovah afa polele ye so lo ye na mbage ti azo so ayeke aJuif pëpe, Pierre abâ ni tongana nyen? E lingbi ti mû tapande ti lo tongana nyen? (Kus. 11:17, 18; 2 aCor. 10:5; aEph. 5:17).


text:
1A du Jésus na Betlehem, mbeni gbata ti sese ti Judée, na ngoi ti gbia Herode. Na pekoni, azo ti gingo nda ti atongoro alondo na mbage ti To, ala si na Jérusalem. 2Ala hunda ndo, atene: “Molenge so a du lo titene lo ga gbia ti azuife so ayeke na ndo wa? E baa tongoro ti lo so asigigi na mbage ti To, nilaa e ga ti voro lo.” 3So gbia Herode ama tënë so, li ti lo aga kirikiri, lo na azo ti Jérusalem kue. 4Lo bongbi akota wayango-sandaga na awafango-ndia ti azuife kue si lo hunda ala, lo tene: “A yeke du ande Mesii ni na ndo wa?” 5Ala kiri tënë na lo: “Na Betlehem, mbeni gbata ti sese ti Judée. Baa, wayanga-Nzapa atene tënë na ndö ti lo, atene: 6‘Mo Betlehem, mo so mo yeke na sese ti Juda, mo yeke biani kete kodro pepe na popo ti akota kodro ti Juda, ngbanga ti so, na ya ti mo, fade mbeni gbia ayeke sigigi ti fa lege na azo ti Israel, azo ti Nzapa.’ ” 7Tongaso Herode airi azo ti gingo nda ti atongoro ni na hondengo ni. Lo hunda ala ti hinga mbirimbiri ngoi so tongoro ni asigigi na ni. 8Na pekoni, lo tokua ala na Betlehem si lo tene na ala: “Ala gue agi nda ti tënë ti molenge so nzoni. Tongana ala wara lo, ala ga atene tënë ni na mbi si mbi nga, mbi gue ti voro lo.” 9So ala ma tënë ti gbia so awe, ala mu lege ague. Mo ye ti baa, ala baa tongoro so asigigi na mbage ti To so ala baa ni kozoni so: tongoro ni atambula na dawa ti ala ngbii ague aluti na ndö ti da so molenge ni ayeke daa. 10Be ti azo ti gingo nda ti atongoro ni asi na ngia na bango tongoro ni. 11Ala li na ya ti da ni si ala baa molenge ni na mama ti lo Marie. Ala kuku na sese si ala voro molenge ni. Na pekoni, ala zi ya ti akungba ti ala si ala mu anzoni ye na molenge ni: lôro, dukani na mire. 12Na pekoni, Nzapa atene tënë na ala na ya ti bango-li titene ala kiri na ndo ti Herode pepe. Tongaso, ala mu mbeni lege nde, ala kiri na kodro ti ala. 13Na peko ti so azo ti gingo nda ti atongoro ni amu lege ague awe, mbeni ange ti Kota Gbia asi na Joseph na ya ti bango-li. Lo tene na Joseph: “Londo, mu molenge ni, lo na mama ti lo, ala kpe ague na Ezipte, aduti kâ! Tongana mbi mu yanga na mo ti kiri si mo kiri, ngbanga ti so Herode ayeke gi lege ti fâ molenge ni.” 14Joseph alondo gi na bi ni, lo mu molenge ni, lo na mama ti lo si lo kpe, lo gue na Ezipte. 15Lo ngba kâ ngbii asi na ngoi so Herode akui. Ye ni asi alingbi na tënë so Kota Gbia atene ando na yanga ti wayanga-Nzapa, atene: “Mbi iri molenge ti mbi titene lo sigigi na Ezipte.” 16So Herode ahinga atene, azo ti gingo nda ti atongoro ahanda lo awe, ngonzo agbu lo ngangu mingi. Lo mu yanga titene a fâ akete molenge-koli kue ti gbata ti Betlehem na ti akodro so ayeke nduru na tere ni. A fâ amolenge so ngu ti ala ayeke use na ala so ade awara ngu use pepe. Herode asara ye ni alingbi na tënë so azo ti gingo nda ti atongoro atene na lo na ndö ti lango ti sigingo ti tongoro ni. 17Tongaso, tënë so wayanga-Nzapa Jérémie atene ando, aga taa-tënë; lo tene: 18“A ma mbeni go na kodro ti Rama, toto na demango tere ahon ndoni: Rachel laa ayeke toto amolenge ti lo; lo ke ti ma awango so alingbi ti de be ti lo, ngbanga ti so amolenge ni ayeke daa mbeni pepe.” 19So Herode akui awe, ange ti Kota Gbia asi na Joseph na ya ti bango-li kâ na Ezipte. 20Lo tene na Joseph: “Londo, mu molenge ni, lo na mama ti lo, mo kiri na sese ti Israel, ngbanga ti so ala so agi lege lani ti fâ molenge ni akui awe.” 21Joseph alondo amu molenge ni, lo na mama ti lo si lo kiri na sese ti Israel. 22So Joseph ama atene, Arkelaos aga gbia ti Judée na peko ti babâ ti lo Herode, mbeto ti duti na ya ti kodro ni agbu lo. Na peko ti tënë so Nzapa atene na lo na ya ti bango-li so, lo mu lege, lo gue na sese ti Galile. 23Lo gue lo duti na mbeni gbata so iri ni Nazaret. Ye ni asi tongaso titene tënë ti awayanga-Nzapa aga taa-tënë; ala tene ando, atene: “Fade a yeke iri lo, zo ti Nazaret.”
Copyright
Learn More


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA MBENI ZO SO E YE LO MINGI AKUI
A yeke sioni ti sara vundu ti kuâ?
Kobela asara mo aninga kete na tere ti mo awe? Peut-être teti so mo sava hio na pekoni, mo girisa na ndo ti kobela ni. Me, sarango vundu ti kuâ ayeke ti lo tongaso ape. Pakara Alan Wolfelt asû na yâ ti mbeni buku (Healing a Spouse’s Grieving Heart) atene: “Mbeni ye so a iri ni hongo ndo ti ‘vundu ti kuâ’ ayeke dä ape.” Lo kiri lo tene: “Tongana angoi ayeke hon nga tongana ambeni zo ayeke mû maboko na mo, vundu ti mo ni ayeke dë kete.”
Na tapande, bâ tongana nyen la Abraham asara lani ye na ngoi so wali ti lo akui. Bible atene so, “Abraham aga ti toto kuâ ti Sara, na ti toto na vundu teti lo.” Tënë “aga ti” afa so a hunda lani na lo ngoi mingi ti hon ndo ti vundu ti kuâ ti wali ti lo ni. * Mbeni tapande ni ayeke ti Jacob, so a handa lo a tene so mbeni sioni nyama ti ngonda afâ molenge ti lo Joseph. Lo sara vundu teti “ lâ mingi,” na azo ti sewa ti lo awara lege ape ti dë bê ti lo. Angu mingi na pekoni, tënë ti kuâ ti Joseph ni angbâ ti sara lo nzoni ape.—Genèse 23:2; 37:34, 35; 42:36; 45:28.
Laso nga, azo mingi ayeke sara vundu ti kuâ ti mbeni zo so ala ye lo mingi aninga. Zia e bâ ambeni tapande ni use.
“Koli ti mbi, Robert, akui na lango 9 ti juillet ngu 2008. Lango so lo kui na ni ayeke nga nde na atanga ni ape. Na peko ti so e nyon café na ndapre awe, tongana ti so e yeke sara ka, na ngoi so lo londo ti gue na kua, e embrassé mba, e gbu tere na kate nga e tene na mba ‘mbi ye mo mingi.’ Angu omene na pekoni, mbi ngbâ ti sara vundu ti kuâ ti lo. Ti mbi, mbi peut lâ oko ape ti hon ndo ti vundu ni so.”—Gail, so ayeke na ngu 60.
“Atâa so wali ti mbi akui asara ngu 18 tongaso awe, mbi ngbâ ti pensé na lo nga ti sara vundu ti kuâ ti lo. Tongana mbi bâ mbeni pendere ye, mbi yeke pensé gi na lo, na mbi yeke imaginé ngia so lo yeke duti fade na ni tongana lo bâ ye ni so.”—Etienne, so ayeke na ngu 84.
E yeke azo, a yeke na lege ni ti sara vundu ti kuâ wala ti tene vundu ni so angbâ na yâ ti bê ti e aninga. Fason ti sarango vundu ti azo ayeke nde nde. A yeke nzoni e fâ ngbanga ape na ndo ti fason so mbeni zo ayeke sara na vundu ti kuâ. Nga, a lingbi e kpe ti fâ ngbanga na ndo ti e wani tongana a si so e sara vundu ti kuâ ahon ndo ni. Tongana nyen la e peut ti hon ndo ti vundu ni so?
^ par. 4 Isaac nga kue, so ayeke molenge ti Abraham, asara lani vundu ti kuâ ti mama ti lo so aninga. Mbage so atene “Sara ye na mabe tongana ti ala”, so ayeke na yâ ti mbeti so, ayeke fa na e so, Isaac asara vundu ti kuâ ti mama ti lo, Sara, teti angu ota.—Genèse 24:67.