text:
Mo hinga?
A yeke tâ tënë so na ngoi ti giriri mbeni zo alingbi biani ti lu asioni pere na yâ ti yaka ti mbeni zo?
NA MATTHIEU 13:24-26 Jésus atene: “Royaume ti yayu ayeke tongana mbeni zo so alu pendere ngongoa ti kobe na yaka ti lo. Na ngoi so azo angbâ ti lango, wato ti lo aga na lo lu asioni pere na popo ti ablé ni, na lo hon. Tongana blé ni asigigi na alë lê ni, asioni pere ni asigigi nga.” Awasungo mbeti nde nde ahunda tere ti ala wala a lingbi a bâ toli so tongana tâ ye, me angbene mbeti ti ndia so aRomain asû afa so mbeni ye tongaso alingbi ti si lani.
Mbeni bakari ti Bible atene so ti lu asioni pere na yaka ti mbeni zo, ti kiri sioni teti sioni, ndia ti aRomain ake ni. So a sigigi na ndia na ndo ti tënë ni so afa so ye ni so asi lani biani. Mbeni wandara ti ndia, Alastair Kerr, atene so na ngu 533 togbia ti Rome asigigi na mbeti ti lo Digest na yâ ni mo yeke wara nduru tënë na ndo ti ndia ti aRomain nga na ambeni tënë so azo ti fango ngbanga atene na ndo ti ndia ti londo na ngu 100 ti si na ngu 250 tongaso. Ti gue oko na mbeti ni so (Digest, 9.2.27.14) Ulpian, wandara so ayeke fa peko ti ndia, asara tënë ti mbeni ngbanga so a fâ na popo ti ngu 100 ti si na ngu 200. Mbeni zo alu lani asioni pere na yaka ti mbeni mba ti lo na abuba akobe ti yaka ni. Digest ni afa adroit so wa ti yaka ni ayeke na ni so amû lege ti tene zo ti bubango yaka ni afuta na lo nginza ndali ti kobe ti yaka ni so abuba so.
So aye tongaso asi lani biani na kodoro-togbia ti Rome giriri, a fa so ye so Jésus asara tënë ni na yâ ti toli ti lo so ayeke ye so asi lani biani.
Na ngoi ti akozo Chrétien aRomain amû aliberté wa na akota zo ti aJuif na Judée?
NA NGOI ni so, aRomain la akomande Judée, mbeni gouverneur so ayeke na aturugu na gbe ti lo ayeke sara lani kua na iri ti aRomain ni. Kota kua so lo yeke sara ayeke ti ro nginza ti impôt ndali ti Rome nga ti bata siriri na ti sara si aye atambela na lege ni. A-Romain ayeke zi lani na yâ ti kodoro ni aye so ayeke na lege ni ape nga ala yeke punir zo kue so aga na wusuwusu. Nde na so, mingi ni aRomain azia lani akua ti letäa so a yeke sara na yâ ti kete kodoro na maboko ti akota zo ti kete kodoro ni
Sanhédrin asara kua lani tongana kota da-ngbanga ti aJuif nga tongana mbeni gouvernement ti bâ lege ti andia ti aJuif. Akete da-ngbanga ayeke lani na yâ ti Judée kue. A yeke leke mingi ti asenge tënë nga na atënë ti sarango ngangu na zo na yâ ti ada-ngbanga so sân ti tene akota zo ti Rome asara tënë na ndo ni. Me mbeni ye so a mû lege pëpe na ada-ngbanga ti aJuif ti sara lani ayeke ti fâ azo so asara ye ti ngangu na zo, so a yeke mbeni droit so mingi ni aRomain abata ni gi ndali ti ala wani. Oko zo so amembre ti Sanhédrin aleke si a fâ lo so azo ahinga tënë ni mingi ayeke Étienne so a gue lani na lo na gbele ngbanga nga a bo lo na tênë a fâ lo.
Tongaso, kota da-ngbanga ti aJuif ayeke lani na kota ngangu ti fâ ngbanga. Ye oko, mbeni wandara, Emil Schürer, atene: “Kpengba ye so azi mbage ti ngangu ti ala ayeke so, na ngoi kue, akota zo ti Rome alingbi lani ti mû desizion gi ala wani ti sara mbeni ye, na ala sara tongaso na ngoi so ala bâ so mbeni ye aye ti ga na kpale na komandema ti ala.” Mbeni tapande ti ye tongaso ayeke so asi na ngoi ti Claude Lysias, so ayeke na ndo ti aturugu, so agbu bazengele Paul so ayeke mbeni Romain.


c: text/html

text:
Mbeti ti Nzapa ti Fini dunia so a kiri a leke atënë ti yâ ni na ngu 2013
NA YÂ TI angu so ahon, a leke yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia fani mingi, me ti so a kiri a leke atënë ti yâ ni na ngu 2013 so a changé aye mingi na yâ ni. Na tapande, a kiri na atënë ti yâ ti ambeni versê ni mingi nduru. A kiri a leke yâ ti ambeni kota tënë ti Bible ni. A changé fason so a sara na ambeni chapitre ti Bible ni na a sû ni tongana ti so a yeke sû ka na abia. A zia nga akete tënë na gbe ni ti sara si atënë ni asigigi polele. Lege ayeke dä ti sara tënë na ndo ti achangement ni kue na yâ ti article so ape, me zia e bâ gi ambeni kota changement ni.
Ambeni kota tënë ti Bible wa la achangé ni? Tongana ti so a fa na yâ ti article so ahon so, a changé fason so a kiri na peko ti tënë “Shéol,” “Hadès” nga na tënë “âme”. Ambeni tënë ni nde ayeke nga dä so a kiri a leke yâ ni.
Na tapande, tënë “kanga lo na ndo ti keke” aga “fâ lo na ndo ti keke” wala “pika lo na pointe na ndo ti keke” ti tene zo awara mbeni sioni pensé ape na ndo ti lege so a fâ na Jésus (Mat. 20:19; 27:31). A changé tënë “sarango sioni ye na kamene pëpe” aga “sarango sioni ye sân kamene” so ague oko na tënë ti Grec so aye ti sara tënë ti sarango mbeni ye tâ gi na mbana. Mbeni zo alingbi ti pensé so tënë “kangango bê ti ku” so e sara kua na ni kozo aye ti tene ti kanga bê ti ku mbeni ye aninga; fadeso a changé ni na “kanga bê” so asigigi na nda ti tënë ni nzoni.—aGal. 5:19-22.
Ambeni tënë ni so a kiri na pekoni gi na oko tënë kozo, fadeso a kiri na pekoni alingbi na atënë so angoro ni. Na tapande, tënë ti Hébreu ohlam so a kiri pekoni na “angbâ lakue” aye ti sara tënë ti ye so “angbâ lakue lakue”. Bâ tongana nyen la tënë ni so andu kiringo na peko ti atënë so ayeke na yâ ti versê ti Psaume 90:2 nga na Michée 5:2.
Tënë ti Hébreu na Grec so a kiri pekoni na “ngongoa”, na yâ ti Bible aye ti sara tënë ti lê ti kobe wala aye ti sara tënë ti anyama nga a lingbi ti sara kua na ni ti sara tënë ti “hale”. Na yâ ti kozo Bible ti fini dunia a kiri na peko ti tënë ni na “ngongoa” na Genèse 3:15. Ye oko, ti sara kua na tënë “ngongoa” ti sara tënë ti “hale” ti zo, azo mingi ayeke tene ni ape, tongaso, na yâ ti Bible so a kiri a leke atënë ti yâ ni so a sara kua na tënë “hale” na Genèse 3:15 nga na yâ ti ambeni versê so ague oko na ni (Gen. 22:17, 18; Apoc. 12:17). Na yâ ti ambeni versê ni nde, a kiri na peko ti atënë ni alingbi na atënë so angoro ni.—Gen. 1:11; Ps. 22:30; És. 57:3.
Ngbanga ti nyen la a kiri a leke yâ ti mingi ti atënë ni so a kiri na peko ti alê ti tënë ni kozo oko na oko? Na yâ ti Appendice A1 ti Bible ti Anglais so a sigigi na ni na ngu 2013 a tene so mbeni nzoni traduction ti Bible ayeke so na yâ ni “a kiri na peko ti alê ti tënë ni oko na oko tongana a bâ so a sigigi na apensé ti tene ni na lege ni, a ba yâ ti tënë ni ape wala a honde nda ti atënë ni ape.” Tongana na ambeni yanga ti kodoro a bâ so kode so a sû na atënë ni ândö ague oko na nda ti tënë ni na ayanga ti kodoro ni, a yeke kiri na peko ti alê ti atënë ni oko na oko tongana ti ândö ni. Na tapande, na Apocalypse 2:23 tënë “agi nda ti . . . bê ti zo” ague oko na nda ti tënë ni na ayanga ti kodoro mingi. Ye oko, tënë “agi nda ti arein” so ayeke na yâ ti oko versê ni zo alingbi ti mä yâ ni hio ape, ni la a changé “arein” na tënë “atënë so ayeke na gbe ti bê ti zo” ti tene ague oko na nda ti tënë so asû ni ândö. Legeoko nga, na Deutéronome 32:14 a kiri na peko ti tënë “mafuta so ayeke na terê ti rognon ti blé” polele na tënë “pendere blé.” Legeoko nga, nda ti tënë “a fâ poro ti yanga ti mbi na ganza ape” asigigi polele pëpe na mingi ti ayanga ti kodoro, ni la a kiri na pekoni na tënë “mbi hinga ti sara tënë nzoni ape.”—Ex. 6:12.
Ngbanga ti nyen a kiri fadeso peko ti tënë “amolenge ti Israël ti koli” na tënë “azo ti Israël” nga tënë “amolenge-koli so ayeke na babâ ape” na tënë “amolenge so ayeke na babâ ape”? Na Hébreu, mingi ni a yeke sara kua na ambeni tënë ti mû lege na zo ti hinga so tënë ni abâ zo so ayeke koli wala wali. Ye oko, mbeni tënë so a sara kua na ni ti sara tënë ti akoli alingbi ti bâ awali nga. Na tapande, atënë so angoro ambeni versê afa so “amolenge ti Israël ti koli” abâ akoli nga na awali. Tongaso, a kiri na pekoni fadeso mingi ni na tënë “azo ti Israël.”—Ex. 1:7; 35:29; 2 aGbia 8:12.
Legeoko nga, na yâ ti kozo Mbeti ti Nzapa ti fini dunia, tënë ti Hébreu so aye ti sara tënë ti “amolenge ti ala ti koli” so ayeke na Genèse 3:16 a kiri na pekoni fadeso na tënë “amolenge”. Me, na Exode 22:24, a kiri a leke fadeso yâ ti tënë ni tongaso: “Amolenge ti ala [na Hébreu, “amolenge ti ala ti koli”] ayeke ga amolenge so ayeke na babâ pëpe.” A sara kua na oko kode so na yâ ti ambeni aversê nde ti kiri na peko ti tënë “amolenge-koli so ayeke na babâ ape” na tënë “amolenge so ayeke na babâ ape” wala “anyindu.” (Deut. 10:18; Job 6:27). Kiringo na peko ti tënë tongaso ague oko na ti so ayeke na yâ ti Septante so a sû na Grec. Ye so asara nga si a kiri na peko ti tënë “lâ ti pendere ti mo” na tënë “lâ ti maseka ti mo” na Zo-ti-fa-tene 12:1.
Ngbanga ti nyen la a kiri na peko ti ambeni tënë ti Hébreu mingi na atënë so akpengba ape? Na Hébreu, a yeke sara kua na atënë use ti sara tene ti mbeni ye so a hunzi ti sara ni awe na mbeni ye so ade a hunzi ti sara ni ape. Na yâ ti kozo Bible ti Fini dunia a kiri na peko ti tënë ti Hébreu so asara tënë ti ye so angbâ ti sara ni na atënë tongana “a to nda” wala “a kiri” ti fa mbeni ye so a ngbâ ti sara ni wala so a kiri a sara ni. * A sara nga kua na atënë tongana “kite ayeke dä ape”, “a lingbi” nga na tënë “biani” ti sara tënë ti mbeni ye so a hunzi sarango ni awe.
Na yâ ti Fini dunia ti ngu 2013 a sara kua na atënë ni so gi ti fa ambeni nda ti tënë. Na tapande a yeke na bezoin ape ti tene Nzapa atene fani mingi: “Zia lumière asi” tongaso na yâ ti Bible ti Fini dunia a zia mbeni tënë pëpe na tere ti tënë “tene” ti fa so lo ngbâ ti tene tënë ni (Gen. 1:3). Ye oko, Jéhovah airi lani Adam fani mingi, ni la a kiri na pekoni na ‘airi lo ngbii’ na Genèse 3:9 ti gboto lê na ndo ti tënë ni so. A kiri na peko ti atënë ni mingi tongaso ti fa gi ye ni so apassé so ahon ti gi ti fa wala ye ni ahunzi wala ye ni angbâ ti gue ti tene alingbi na sarango tënë na Hébreu. Ye ti nzoni so aga na pekoni ayeke so, a mû maboko na e ti kiri ti mä yâ ti tënë ti Hébreu ni nzoni.
Ngbanga ti nyen la a sû atënë ti yâ ti mingi ti achapitre ni tongana ti so a yeke sû ka na abia? A sû mingi ti ambage ti Bible giriri tongana ti so a yeke sû ka na abia. Na ayanga ti kodoro mingi laso, a yeke hinga bia na lege ti suango ti atënë ni, me na Hébreu, akota ye so a hinga na ni ayeke atënë ni so akpa tere nga so afa abibe so ayeke nde na ambeni. Na Hébreu a yeke hinga abia na lege ti suango ti atënë ni ape me na lege ti fason so a fa na apensé ni nga na atënë ni.
Na yâ ti kozo Bible ti Fini dunia a sû atënë ti yâ ti mbeti ti Job nga na ti Psaume tongana ti so a yeke sû ka na abia ti fa so giriri a sû ni tongaso ti tene a he ni nga ti tene a tene peko ti atënë ni na li. Sarango tongaso agboto lê na ndo ti atënë so a lingbi a gboto lê dä nga amû maboko na zo ti bata atënë ni na li. Na yâ ti Fini dunia ti ngu 2013, a sû mbeti ti aProverbe, Bia ti Salomon nga na achapitre mingi ti ambeti ti prophétie tongana ti so a sû na abia ti fa so giriri a sû ni gi tongaso nga atënë ni agboto lê na ndo ti atënë so akpa tere nga na atënë so ayeke nde na ambeni. Mbeni tapande ni ayeke na Ésaïe 24:2, na yâ ti versê so atënë so ayeke nde na mbeni ayeke na yâ ti ligne oko, aligne oko oko ague oko na atanga ni ti fa so zo oko a lingbi ti kpe fango ngbanga ti Nzapa ape. Tongana mbeni zo adiko Bible si lo hinga so atënë ni ayeke abia ayeke mû lege na lo ti hinga so zo so asû mbage ti Bible ni akiri na ndo ti tënë oko fani mingi senge ape, me lo sara kua na kode ti sungo bia ti gboto lê na ndo ti tënë ti Nzapa.
Ti hinga kangbi so ayeke na popo ti atënë so ayeke abia na atënë so ayeke abia ape na Hébreu ayeke ngangu, ni la na yâ ti aBible fason so a kiri na pekoni ayeke nde nde. A yeke na azo so akiri na peko ti Bible ti bâ aversê wa la ayeke abia. Ambeni versê so ayeke abia ape a sû ni tongana abia na sarango kua na atënë so agboto lê ti zo hio, atënë so akpengba ape nga na atënë so akpa tere ti gboto lê na ndo ti mbeni tënë.
Mbeni fini ye ni ayeke akota tënë ti chapitre oko oko so a zia na tongo nda ti ambeti ti Bible ni, mbage so ayeke mû maboko na e ti hinga azo nde nde so asara tënë na yâ ti Bia ti Salomon.
Gingo ye na yâ ti ambeti ti Bible so a sû ni giriri amû maboko na lekengo yâ ti atënë ni tongana nyen? A sara kua mingi na aversê so aMassorète asû ni na Hébreu ti kiri na peko ti kozo Bible ti Fini dunia. A sara nga kua na aversê so Westcott na Hort asû na Grec, so azo ane ni mingi. Gingo ye na yâ ti angbene mbeti ti Bible ague na li ni na asara si a kiri a mä yâ ti ambeni versê ti Bible so a sû ni giriri nzoni mingi. A wara ambeti so a rulê ni rulengo so a wara na tere ti Ngu-ingo Mingi. A gi nga nda ti ye na yâ ti mingi ti angbene mbeti ti Bible so a sû na Grec. A peut ti zia fadeso angbene mbeti ti Bible na ndo ti ordinateur, ye so asara si a yeke ngangu ape ti gi nda ni na ti hinga kangbi so ayeke popo ti ambeti ni na ti bâ aversê wa la azo mingi ayeda na ni. Komite so ayeke bâ lege ti kiringo na peko ti Fini dunia asara kua na kode so ti gi nda ti aversê, na ye so asara si a changé ambeni ye na yâ ti Bible ni.
Na tapande, na yâ ti Septante so a sû na Grec, na 2 Samuel 13:21, a yeke wara tënë so: “Me lo ye ti son bê ti Amnon ape, ndali ti so lo ye lo mingi nga lo yeke kozo molenge ti lo”. Na yâ ti kozo Fini dunia tënë so ayeke dä ape ndali ti so a wara ni pëpe na yâ ti ambeti ti Bible so aMassorète asû ni, so a wara ni na ngu 1008 ti si na ngu 1009. Ye oko, tënë ni so ayeke na yâ ti ambeti so a rulê ni rulengo so a wara na tere ti Ngu-ingo Mingi, na a zia ni fadeso na yâ ti Fini dunia ti ngu 2013. Ndali ti oko raison so, a kiri na iri ti Nzapa na aplace oku na yâ ti kozo mbeti ti Samuel. Gingo nda ti ye na ndo ti ambeti ti Bible so a sû na Grec asara nga si a changé lege so a sara na atënë so ayeke na Matthieu 21:29-31. A sara ambeni changement ni ti lingbi na atënë so a wara na yâ ti gbâ ti angbene mbeti ti Bible so a sû na Grec ahon ti sara kua gi na mbeni oko.
So ayeke gi ambeni changement so a sara ni so asara si mango yâ ti atënë ti Fini dunia a kiri ayapu na ala so abâ ni tongana matabisi so alondo na Nzapa so ayeke sara tënë na azo.
^ par. 10 Bâ Les Saintes Écritures — Traduction du monde nouveau — avec notes et références, na Appendice 3C na li ti tënë “Verbes hébreux exprimant l’action continue ou en cours.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | PSAUME 45-51
Jéhovah alingbi pëpe ti ke azo so bê ti ala afâ
A yeke David la asû lani Psaume 51 na peko ti so prophète Nathan agboto lê ti lo na ndo ti kota siokpari so lo sara na Bath-Shéba. Bê ti David agi lo mingi, nga na tâ be-ti-molenge lo fa siokpari ti lo na gigi.
David asara lani siokpari me na lege ti yingo lo lingbi ti wara sava
51:5, 6, 10-14, 19
Kozo si lo changé bê ti lo na lo fa siokpari ti lo na gigi, bê ti lo so afâ ngbanga na ndo ti lo asara si lo yeke na ngia oko ape
Vundu ahon ndo ti lo ndali ti so Nzapa ake lo, a sara si lo bâ tere ti lo so lo yeke tongana mbeni zo so abio ti lo afâ awe
Lo ye mingi ti wara pardon, ti wara sava na lege ti yingo nga ti kiri ti wara ngia so lo yeke na ni ândö
Na tâ be-ti-molenge, lo voro yanga na Jéhovah ti mû maboko na lo ti maï na yâ ti bê ti lo nzara ti mango yanga
Lo yeke na confiance so Jéhovah ayeke pardonné lo


text:
TOUR TI BA NDO NOVEMBRE 2015
Bango ndo ti Nzapa na ndo ti bira ayeke tongana nyen?
Bê ti mo ayeke dö tongana mo hinga kiringo tënë ti Bible na ndo ni.
Bango ndo ti Nzapa na ndo ti bira ayeke tongana nyen?
Ândö giriri, Nzapa atene lani na awakua ti lo ti tiri abira. Me na pekoni, Jésus afa na azo ti ndoye awato ti ala. Nyen la apassé nyen?
Bango ndo ti Nzapa na ndo ti bira na ngoi ti azo ti Israël
Aye ota so amû lege na e ti hinga bango ndo ti Nzapa na ndo ti bira.
Bango ndo ti Nzapa na ndo ti bira na ngoi ti Jésus
Atâa so bango ndo ti Nzapa na ndo ti bira achangé ape, mbeni ye so asi afa so mbeni changement ayeke dä.
Bango ndo ti Nzapa na ndo ti bira laso
Na yâ ti kete ngoi, Nzapa ayeke ga na mbeni bira so ayeke hunzi tanga ti abira kue.
Mo hinga?
Ngbanga ti nyen la Joseph akio lani kuä ti yanga ti lo kozo ti tene lo gue lo bâ Pharaon? So Bible atene so babâ ti Timothée ayeke Grec, a ye ti fa so lo yeke zo ti kodoro ti Grèce?
Mbi bâ mbi tene gigi ni kue lani awe la
Pawel Pyzara ayeke lani zo ti sarango ngangu na zo, zo ti nyongo mbangi nga zo so aye ti wara kota diplôme ti droit. Me, mbeni kota changement asi na ngoi so lo yô tiri na ambeni koli miombe.
“Molenge ti mbi so mbi ndoye lo mingi nga so lo yeke be-ta-zo na yâ ti Seigneur”
Nyen la a-aidé lani Timothée, so ayeke zo ti kamene, ti ga mbeni kpengba surveillant?
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Tongana a yeke zingo ande azo so akui, ala yeke duti na ndo wa?


text:
1Oku ange ni ahuru tatalita ti lo. Mbi baa mbeni tongoro so alondo na nduzu ati na sese; a mu na lo kerere ti yanga ti kota du so alinda mingi. 2Lo zi yanga ti kota du ni, mbeni guru alondo na ya ni si ayeke sigigi; guru ni akpa guru ti mbeni kota wâ, asara si le ti nduzu na le ti lâ avuko.. 3Agbadola alondo na ya ti guru ni si ayeke sigigi, ala mu ndö ti sese kue; a mu na agbadola ni gi mara ti ngangu so akparakongo ti sese ayeke na ni. 4A mu yanga na ala ti sara sioni pepe na apere, wala akugbe, wala akeke, me ti sara sioni gi na azo so ayeke na nzoroko ti Nzapa na ndö ti le ti ala pepe. 5A mu lege na agbadola ni ti fâ azo ni pepe, me ti sara pasi na ala na ya ti nze oku. Tongana ala kpo zo, mo baa mo tene, kparakongo laa akpo zo ni. 6Na ndembe ni so, fade azo ayeke gi ti kui, me ala yeke kui pepe; nzara ti kuâ ayeke sara ala, me kuâ ayeke kpe ala ti hon yongoro. 7Agbadola ni akpa ambarata so azo aleke ala ndali ti bira. Mbeni ye ayeke na li ti ala tongana akpoto ti gbia so a sara ni na lôro; le ti ala akpa le ti zo. 8Kua ti li ti ala akpa kua ti li ti wali, pembe ti ala akpa pembe ti bamara. 9Ala yu na kate ti ala mbeni ye so akpa kazaka ti wen, toto ti kpangi ti ala akpa toto ti apusu ti bira so ambarata mingi laa ayeke gboto ni. 10Damba ti ala akpa damba ti akparakongo so yanga ni ti kpongo na zo ayeke daa; ngangu ti ala ayeke na ya ti damba ti ala ni. Na ngangu so laa ala yeke sara pasi na azo na ya ti nze oku. 11Gbia ti agbadola ni ayeke ange ti ya ti kota du so alinda mingi. Iri ti lo na yanga ti hebro ayeke “Abadon”; iri ti lo na yanga ti greke ayeke “Apolion”, nda ti iri so atene “zo ti bubango ye”. 12Kozo ye ti mawa ni ahon awe; me ambeni use angba si ayeke ga na peko. 13Omene ange ni ahuru tatalita ti lo. Mbi ma mbeni go so alondo na mbage ti andangoro osio ti gbalaka so asara na lôro si ayeke na dawa ti Nzapa so. 14Go ni atene na omene ange so ayeke gbu tatalita na maboko ti lo so, atene: “Zi a-ange osio so a kanga ala na tere ti kota bale ti Efrate so.” 15A zi a-ange so; ala leke tere ti ala awe ti ku na ngu, na nze, na lango, na ngbonga ti fango azo ti dunia; na popo ti azo ota, ala yeke fa zo oko. 16A fa na mbi wungo ti aturugu so ayeke kpe na ambarata: ala yeke kutu ngbangbo use. 17Ambarata na azo so aduti na ndö ti ala si mbi baa ala na ya ti mbeni ye tongana bango-li, lege ni ayeke tongaso: kazaka ti wen so ayeke na kate ti ala, nzoroko ni abe tongana wâ, avuko tongana le ti nduzu si ayeke nga tongana sufre; li ti ambarata ni akpa li ti abamara. Wâ, na guru ti wâ na sufre ayeke sigigi na yanga ti ala. 18Aye ti sioni ota so: wâ, guru ti wâ na sufre ayeke sigigi na yanga ti ambarata ni ayeke fâ azo na ndo kue; na popo ti azo ota, a fâ zo oko. 19Andaa ngangu ti ambarata ni ayeke na yanga ti ala nga na damba ti ala. Damba ti ala ni akpa ngbo, li ni ayeke daa; na ni laa ala yeke na ngangu ti sara sioni na azo. 20Tanga ti azo so kue akui na lege ti asioni ye so pepe, ala zia pepe lege ti sarango asioni ye ti ala. Ala zia lege ti vorongo asioni yingo pepe; ala ngba ti voro ayanda so a sara na lôro, na wen ti nginza, na bengba wen, na têne nga na keke. Ayanda ni ayeke baa ndo pepe, ala yeke ma ndo pepe, ala yeke tambula nga pepe. 21Azo ni azia nga lege ti fango zo, guengo na gbe ti yoro, sarango aye ti ndumba wala nzi pepe.
Copyright
Learn More


text:
TOUR TI BA NDO FÉVRIER 2015
Lege ti wara ngia na yâ ti kua ti mo
Azo mingi awara ngia na yâ ti kua ti ala nga ala bâ so ala yeke wara nginza dä mingi. Nyen la amû maboko na ala ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti kua ti maboko?
Akua ti maboko: A ga ngbene ye awe?
Ambeni zo apensé atene tongana ala sara kua ti maboko ayeke bi nengo ti ala na sese. Me, ambeni zo ni laso ayeke na ngia na sarango akua ti maboko. Nyen la amû maboko na azo ni so ti wara ngia na yâ ti akua ti ala?
Ye so mo lingbi ti sara ti wara ngia na yâ ti akua ti maboko
Bâ ambeni wango so Bible amû na ndo ti ye so mo lingbi ti sara ti wara ngia na yâ ti kua ti mo.
A yeke nzoni ti manda Bible ngbanga ti nyen?
Atâa so a sû Bible a sara angu mingi awe, awango ti yâ ni ayeke kota ye laso. Na lege wa awango ti yâ ti Bible alingbi ti mû maboko na mo na yâ ti gigi ti mo kue?
Akiringo tënë ti Bible, so ayeke polele, adö bê ti mbi lani mingi
Ernest Loedi awara akiringo tënë na angangu hunda ti lo. Akiringo tënë ti Bible, so ayeke polele, amû na lo tâ beku ndali ti kekereke.
‘Ndara ti fa nda ti ye nde nde ayeke ti Nzapa pëpe?’
Nyen la amû lani maboko na Joseph ti fa, na mbeto pëpe, nda ti abango li ti mokonzi ti azo ti mungo ye ti nyongo ni ti Égypte, ti mokonzi ti azo ti sarango mapa nga na ti Pharaon? Ye ni apasêe tongana nyen la si, gi na yâ ti lango oko, Joseph alondo na da ti kanga ague na yangbo ti gbia so?
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Tara ti bâ siriri nga na nzoni duti so gouvernement oko alingbi ti ga na ni na ndo ti dunia kue. So Nzapa atene ni yeke zia na sese mbeni gouvernement tongaso so, ngbanga ti nyen e lingbi ti zia bê ti e na ni? Zo wa la alingbi ti duti gbia ni?


text:
1Jésus akiri ayeke fa ye na azo na yanga ti kota ngu ti Galile. Azo abongbi gbani gbani na tere ti lo. Tongaso lo ko na ya ti ngo, lo duti na ya ni. Gba ti azo ni angba ti ala na sese na yanga ti ngu ni. 2Lo fa na ala aye mingi na lege ti atoli. Na ya ti aye so lo fa, lo tene: 3“Ala ma! Mbeni zo ague na yaka ti lo ti bi ale ti kobe. 4So lo yeke bi ale ti kobe ni, ambeni atuku na tere ti lege; andeke aga si ate ni kue. 5Ambeni atuku na ndö ti sese so atêne ayeke daa, na ndo so sese ayeke daa mingi pepe. Ale ti kobe ni asigigi si akono hio, ngbanga ti so sese ni ali pepe. 6So lâ asu ngangu, lâ ni agbi ale ti kobe ni si ahole, ngbanga ti so agere ni ali mingi pepe. 7Ambeni le ni atuku na popo ti apere ti ki; apere ni alondo si akanga ndö ti ala kue, nilaa ala le pepe. 8Ambeni le ni atuku na nzoni sese, ala sigigi, ala kono si ale: ambeni ale baleota, ambeni ale baleomene si ambeni ale ngbangbo oko.” 9Jésus akiri atene: “Zo so ayeke na mê ti mango ndo, ayeke nzoni lo ma tënë so!” 10So Jésus ahon yongoro na tere ti gba ti azo ni awe, adisiple baleoko na use na ambeni zo so ayeke na tere ti lo ahunda lo na nda ti atoli so. 11Lo tene na ala: “Ti ala azo ti mbi, Nzapa amu na ala lege ti hinga nda ti Kodro-gbia ti Nzapa so angba na hondengo ni, me ti azo ti gigi, ala ma tënë ni na lege ti atoli 12titene: ‘ala yeke baa ndo, me ala yeke baa ye pepe; ala yeke ma ndo, me ala yeke ma ya ti atënë ni pepe, ngbanga ti ala yeke zia ngbene lege ti sarango ye ti ala si Nzapa azi tënë na li ti ala.’ ” 13Na pekoni, Jésus ahunda ala, atene: “Ala hinga nda ti toli so pepe? Fade ala yeke hinga nda ti tanga ti atoli ni kue tongana nyen? 14Zo ti bingo ale ti kobe na le ti yaka ayeke tongana zo so ayeke fa tënë ti Nzapa. 15Ambeni zo ayeke tongana tere ti lege so ale ti kobe atuku daa. So tënë ni ati na mê ti ala, Satan aga hio, lo zi tënë ni na be ti ala. 16Ambeni zo ayeke tongana sese so atêne ayeke daa; tongana ala ma tënë ni, ala yeda na ni hio na ngia, 17me tënë ni ali na ya ti be ti ala pepe, ala kpengba pepe. So ye ti ngangu asi na ala wala ye ti vundu asi na ala ndali ti tënë ni, fafade ala zia lege ti mabe. 18Ambeni zo ayeke tongana apere ti ki so ale ti kobe atuku daa; ala ma tënë ni, 19me be ti ala agi ala mingi na ndö ti aye ti dunia so; amosoro ahanda ala, nzara ti aye kue asara ala. Aye so kue akanga ndö ti tënë ni si ale pepe. 20Ambeni zo ayeke tongana ale ti kobe so atuku na nzoni sese; ala ma tënë ni, ala yeda na ni si ala le: ambeni ale baleota, ambeni ale baleomene si ambeni ale ngbangbo oko.” 21Jésus atene na ala: “Zo ayeke zia wâ na lamba ti zia na gbe ti ta wala na gbe ti gbogbo? Lo yeke zia ni na ndö ti mbeni ye na nduzu pepe? 22Ye so kue angba na hondengo ni, fade ayeke sigigi polele na le ti azo; ye so kue angba na gbe mingo, fade azo ayeke hinga tënë ni. 23Zo so ayeke na mê ti mango ndo, ayeke nzoni lo ma tënë so!” 24Lo kiri lo tene na ala: “Ala sara hange na tënë so ala yeke ma so! Ye so ala wani ayeke mu ti haka na ye na amba ti ala laa Nzapa ayeke mu ti haka na ye na ala; lo yeke zia mbeni na ndö ni. 25Biani, zo so ayeke na ye, fade a yeke kiri ti mu mbeni na ndö ni na lo; me zo so ayeke na ye pepe, ataa kete ye so lo yeke na ni, fade a yeke zi ni na maboko ti lo.” 26Jésus akiri atene: “Kodro-gbia ti Nzapa ayeke tongana mbeni zo so abi le ti kobe na ya ti yaka. 27Ataa lo lango, ataa lo lango pepe, bi na lâ, le ti kobe ni ayeke sigigi, akono; me lo hinga lege so le ti kobe ni asigigi si akono so pepe. 28Gi sese wani laa asara si ye ni asigigi si akono. Kozoni gere ni akono, na pekoni, ale ni asigigi daa; ti hunzi na ni, le ti kobe ni akono nzoni. 29Tongana ale ti kobe ni abe awe, zo ni amu nzenze ti lo ti gue ti fâ ni, ngbanga ti ngoi ti fango le ti kobe ni alingbi awe.” 30Jésus akiri atene: “E lingbi ti haka Kodro-gbia ti Nzapa na nyen? Toli wa laa e lingbi ti mu ti fa na nda ni? 31Kodro-gbia ti Nzapa ayeke tongana le ti keke so iri ni mutarde si a lu na sese; le ni ayeke kete kete ahon ale ti kobe ti dunia kue. 32So a lu ni awe, keke ni akono aga kota ahon ambeni kugbe ti kasa kue ti yaka. Amaboko ni akono mingi si andeke asara da ti ala na gbe ti de ti akugbe ni.” 33Jésus afa tënë mingi na azo na lege ti mara ti atoli tongaso. Lo fa na ala gi ye so ala lingbi ti ma ya ni. 34Lo fa tënë na azo na lege ti toli, me tongana lo yeke gi lo oko na adisiple ti lo, lo fa nda ti tënë ni kue na ala. 35Na lakui ni, Jésus atene na adisiple ti lo: “E fâ ngu, e gue na mbage ti ngu ni.” 36Tongaso ala zia gba ti azo ni, ala ko na ya ti ngo so Jésus ayeke na ya ni si ala na lo ahon. Ambeni ngo nga ayeke hon na tere ti ala. 37Me mbeni kota pupu alondo si ayeke ya ngangu. Amapo alondo si ngu ayeke tuku na ya ti ngo ni; ngu aga nduru ti si ya ti ngo ni. 38Jésus ayeke lango na mbage ti peko ti ngo ni; lo zia li ti lo na ndö ti koli. Adisiple ti lo azingo lo, atene: “Wafango-ye, kuâ so e yeke na ya ni so, ayeke senge na le ti mo?” 39Lo londo, lo suku ngangu na pupu ni, lo tene: “Kai! Duti kpoo!” Tongaso pupu ni akai si ndo ade ngii. 40Na pekoni, Jésus atene na adisiple ti lo: “Mbeto asara ala ngbanga ti nyen? Ala de ti duti na mabe pepe?” 41Me tere ti ala kue ado, ala hunda tere ti ala, atene: “Zo so ayeke zo wa si pupu na ngu kue ayeke ma yanga ti lo so?”
Copyright
Learn More


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
Nda ni so atâ Chrétien ayeke sala kusala na croix pëpe ti voro na Nzapa
AZO mingi mingi laso ayeke gbu tënë ti croix ngangu na yâ vorongo nzapa ti ala. Mbeni kota bakari (The Encyclopædia Britannica) atene so “croix ayeke kota fä so a yeke hinga na vorongo nzapa ti aChrétien.” Me ti tâ tënë ni, atâ Chrétien ayeke sala ti ala kusala pëpe na croix tongana ala yeke voro Nzapa. Ngbanga ti nyen tongaso?
Mbeni kota nda ti tënë so apusu e ti tene tongaso ayeke so a fâ lani Jésus Christ pëpe na ndo ti mbeni croix. Tënë ti yanga ti Grec so a kiri pekoni ka mingi na “croix” ayeke stau·ros´. A ye mbilimbili ti sala tënë ti “mbeni senge potô ti keke so a luti lutingo.” Mbeni buku ti yanga ti Anglais (The Companion Bible) afa so tënë ti yanga ti Grec stau·ros´ “aye lâ oko pëpe ti sala tënë ti akeke use so a pika ni na ndo ti tele si a duti tongana croix…Na yanga ti Grec so a sû na [Testament ti Fini], mo yeke wara mbeni tënë oko tongaso pëpe so aye ti sala tënë ti akeke use so a tingbi ni na ndo ti tele” ti ga croix.
Na yâ ti aversê mingi, ala so asû Bible asala nga kusala na mbeni tënë ti yanga ti Grec ni nde ti fa ye so a fâ lani Jésus na ndo ni. A yeke tënë xy´lon (Kusala 5:30; 10:39; 13:29; aGalate 3:13; 1 Pierre 2:24). Tënë ti yanga ti Grec so aye gi ti sala tënë ti mbeni keke wala ndulu keke.
Tongana Hermann Fulda asû buku ti lo Tënë ti croix na ti lege so a yeke fâ azo na ndo ni (na yanga ti Zamani), lo tara ti fa na yâ ni ngbanga ti nyen a yeke sala kusala lani mingi ni na asenge potô ti keke ti fâ azo na ndo ni. Lo tene: “A soro lani ambeni ndo awe ti fâ azo ti kengo ndia dä, me a yeke lani na ando so kue la si mo lingbi ti wara akeke dä pëpe. Tongaso, a yeke mû gi mbeni senge potô ti keke, a lu ni na sese. Na ndo ni, a yeke kanga maboko ti azo ni na nduzu na kamba wala a yeke pika ni na pointe. Na fani mingi, a yeke kanga nga gere ti ala wala a yeke pika ni na pointe.”
Me a yeke kozoni kue na yâ ti Mbeti ti Nzapa si e wara aye so apusu e ti tene so a fâ Jésus pëpe na ndo ti mbeni croix. Bazengele Paul atene: “Christ aton e na gbe ti zonga ti Ndia, teti Lo ga ye ti zonga teti e; teti Mbeti ti Nzapa atene, Zonga ayeke na li ti azo kue so a kanga ala na nduzu na keke.” (aGalate 3:13). Ge, Paul ayeke di versê ti Deutéronome 21:22, 23 so tënë ni na yanga ti Hébreu aye ti sala gi tënë ti mbeni senge keke awe, me pëpe mbeni croix. Teti so mbeni zo so awara mara ti kuâ tongaso ayeke ga gi ye ti “zonga”, a yeke duti na lege ni pëpe ti tene aChrétien azia astatue ti Christ na ndo ti keke so a fâ lo dä tongana mbeni ye ti sala na pendere ti yâ ti da ti ala.
Ti londo na ngu so a fâ na Christ juska ti si na ngu 300, mbeni ye oko afa pëpe so ala so atene ala yeke aChrétien ti ngoi ni so asala lani kusala na croix ti voro na Nzapa. Ye oko, na popo ti ngu 300 na 400, Togbia Constantin so ayeke lani païen ayeda ti sala nzapa ti aChrétien ti wataka ti ngoi ni kâ, na lo tene so croix ayeke fä so a lingbi ti hinga na église ti ala ni. E hinga pëpe ye so apusu Constantin ti sala tongaso, me e hinga so Jésus Christ ayeke ti lo na mbeni ye ti bâ na yâ ti croix ti ala ni pëpe. Ti tâ tënë ni, croix ayeke mbeni ye ti apaïen. Mbeni kota bakari (New Catholic Encyclopedia) atene: “A yeke sala lani kusala na croix awe angoi mingi kozoni si aChrétien abâ gigi; na même na ando so a hinga aChrétien dä pëpe, azo ayeke sala kusala na croix dä awe.” Agingo nda ti ye nde nde afa so a yeke sala giriri kusala na croix ti voro na aye so ayeke na yâ ti dunia, nga a yeke sala kusala na ni na yâ amatanga ti apaïen so angoro na tele ti ye ti pitan.
Tongana a yeke tongaso, ngbanga ti nyen a mû ye ti apaïen so na a sala na kusala na yâ ti église? Na bango ni, a sala tongaso ti tene apaïen ayeda hio na vorongo ti azo so atene lani so ala yeke aChrétien. Ye oko, na yâ ti Bible, a ke na ngangu salango kusala na ye kue so ayeke ti anzapa ti apaïen (2 aCorinthien 6:14-18). Na yâ Mbeti ti Nzapa, a ke nga asalango ye kue so andu vorongo yanda (Exode 20:4, 5; 1 aCorinthien 10:14). Tongaso, atâ Chrétien ayeke na anda ti tënë kue ti ke ti sala kusala na croix tongana ala yeke voro Nzapa.*
* Ti hinga ambeni tënë ni mingi so andu tënë ti croix so, bâ lembeti 77-81 ti buku Comment raisonner à partir des Écritures, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.


text:
1Mbeni lâ, Pierre na Jean ayeke gue na kota da ti Nzapa ti sambela na ngbonga ota ti peko ti bekombite. 2Mbeni koli so a du lo na bubango gere ayeke na yanga ti kota da ti Nzapa so iri ni “Pendere-yanga-da”. Lakue azo ayeke ga na lo azia lo na yanga ti da ni titene lo iri ye na maboko ti azo so ayeke li na ya ti kota da ti Nzapa. 3So lo baa Pierre na Jean na lingo ni, lo hunda ala titene ala mu na lo mbeni ye. 4Ala baa le ti lo ngbii si Pierre atene na lo: “Baa e si!” 5Tongaso lo baa ala kpoo; lo baa ti lo, lo tene, ala yeke mu mbeni ye na lo. 6Me Pierre atene na lo: “Mbi yeke na nginza wala lôro pepe, me ye so mbi yeke na ni, mbi yeke mu na mo: na iri ti Jésus Christ, zo ti Nazaret, londo, mo tambula!” 7Na pekoni, Pierre agbu lo na maboko ti koli si lo mu lo na nduzu. Gi hio tongaso, agere ti koli so akpengba nzoni. 8Lo huru na nduzu, lo luti na ndö ti gere ti lo si lo to nda ti tambula. Lo na ala ali na ya ti kota da ti Nzapa, lo yeke tambula, lo yeke huru si lo yeke sepela Nzapa. 9Azo kue abaa lo, lo yeke tambula si lo yeke sepela Nzapa. 10So azo ahinga atene, koli so ayeke kozoni na tere ti Pendere-yanga-da ti iri ye na maboko ti azo so laa, be ti ala ado, li ti ala kue akpe ngbanga ti ye so asi na lo. 11Koli ni angba gi na tere ti Pierre na Jean na gbe ti veranda so a iri ni Veranda ti Salomon. Be ti azo kue ado si ala kpe ague na tere ti ala. 12So Pierre abaa azo ni, lo tene na ala: “Azo ti Israel, ngbanga ti nyen laa be ti ala ayeke do ndali ti ye so asi so? Ala yeke baa e kpoo tongaso ngbanga ti nyen? Ala baa ti ala atene, na ngangu ti e wani wala ngbanga ti so e gbu tënë ti Nzapa mingi laa e sara titene koli so atambula? 13Nzapa ti Abraham, ti Isaac na ti Jacob, Nzapa ti akotara ti e, amu gonda na Jésus, zo ti kua ti lo. Me ala azo ti Israel, ala zia lo na maboko ti akota zo, ala ke lo na dawa ti Pilate, ataa so Pilate aye ti zi lo. 14Lo so lo yeke nde, lo yeke nzoni kue si lo yeke mbirimbiri, ala ke lo si ala hunda titene Pilate azi na ala zo ti fango zo ti zia ngia na be ti ala. 15Ala fâ Makonzi so ayeke mu fini na zo, me Nzapa azingo lo na kuâ; e wani e baa ni na le ti e. 16Koli so ala yeke baa lo si ala hinga lo so, ngangu akiri na ya ti tere ti lo ndali ti so lo ma na be na iri ti Jésus. Na lege so lo ma na be na Jésus, tere ti lo akiri aga nzoni; ye ni laa ala kue ayeke baa so. 17“Fadeso a-ita, mbi hinga mbi tene, ye so ala na amakonzi ti ala asara na Jésus, ala hinga ni pepe. 18Na lege so laa Nzapa asara ye alingbi na tënë so lo zia ando na yanga ti awayanga ti lo si ala tene. Lo tene: fade Mesii ayeke baa pasi. 19Tongaso, ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala, ala kiri na lege ti Nzapa, tongaso si lo zi siokpari ti ala. 20Tongaso fade Kota Gbia ayeke mu na ala mbeni ngoi titene yingo ti ala awara ngangu. Lo yeke tokua Jésus na ala, lo so lo yeke Christ so a soro lo kozoni ndali ti ala. 21Christ ayeke ngba na yayu ngbii asi na ngoi so fade Nzapa akiri aleke aye kue na legeni. Ngoi ni so, Nzapa atene tënë ni ando na yanga ti awayanga ti lo so lo zia ala nde ndali ti lo. 22Moïse atene ando atene: ‘Fade Nzapa, Kota Gbia ti ala ayeke tokua mbeni wayanga ti lo na ala tongana ti so lo tokua mbi; wayanga-Nzapa ni ayeke mbeni zo ti kodro ti ala wani. Alingbi ala sara ye so kue lo yeke tene na ala. 23Zo so kue ake yanga ti wayanga-Nzapa so, fade a yeke zi lo na popo ti azo ti Nzapa si a yeke fâ lo.’ 24Ti londo na Samuel na awayanga-Nzapa so aga na peko ti lo, ala kue afa tënë ti aye so ayeke si na ya ti alango so e yeke daa fadeso. 25Atënë so Nzapa azia ando na yanga ti awayanga ti lo si ala tene so ayeke ndali ti ala, azo ti Israel. Ala li na ya ti mbuki so Nzapa asara na akotara ti ala so awe. Lo tene na Abraham: ‘Na lege ti mbeni hale ti mo, mbi yeke sara tufa na ndö ti asewa ti dunia kue.’ 26Ndali ti ala, azo ti Israel, Nzapa asoro zo ti kua ti lo si lo tokua lo kozoni ti sara tufa na ndö ti ala tongana ala oko oko azia ngbene lege ti sarango ye ti ala.”
Copyright
Learn More


text:
1Jésus akiri atene tënë na ala na lege ti toli, lo tene: 2“Tënë ti Kodro-gbia ti yayu ayeke tongana tënë ti mbeni gbia so aleke matanga ndali ti mungo wali so molenge ti lo aye ti mu. 3Lo tokua azo ti kua ti lo ti iri azo so lo tisa ala na matanga ni, me azo ni aye ti ga pepe. 4Lo kiri lo tokua ambeni zo ti kua ti tene na azo ni, atene: ‘Mbi leke aye ti matanga ni awe, mbi fâ abagara ti mafuta, mbi leke ye kue awe. Ala ga na matanga ni fadeso!’ 5Me azo ni abaa tënë ti lo ni tongana senge tënë si ala gue na ando ti ala nde nde: mbeni ague na yaka ti lo, mbeni ague ti de buze ti lo. 6Ambeni agbu azo ti kua ti gbia ni, apika ala si afâ ala. 7Ngonzo agbu gbia ni si lo tokua aturugu ti lo, ala gue afâ azo ti fango zo so si ala gbi gbata ti ala kue. 8Na pekoni, lo tene na azo ti kua ti lo: ‘Ndembe ti matanga ti mungo tere ni alingbi awe, me akozo zo ni alingbi fade na matanga ni pepe. 9Fadeso, ala gue na ndö ti akota lege, ala tisa azo so kue ala yeke wara ala ti ga na matanga ni.’ 10Azo ti kua ni ague si ala tisa azo so kue ala wara ala, ataa asioni zo, wala anzoni zo, ala bongbi ala kue. Nilaa ya ti da ti matanga ni asi singo na azo. 11Gbia ni ali ti baa azo so a tisa ala si ala ga so; lo baa mbeni koli so ayu bongo ti matanga ni pepe. 12Lo hunda koli ni, lo tene: ‘Ita, mo sara tongana nyen laa mo li na ndo so? Bongo ti matanga ti mo ayeke na ndo wa?’ Me koli ni akiri tënë oko pepe. 13Tongaso gbia ni atene na azo ti kua ni: ‘Ala kanga gere ti lo na maboko ti lo, ala bi lo na gigi na ya ti vukongo ndo; kâ, gi toto na tengo pembe.’ 14Ti hunzi na ni, Jésus atene: “A iri azo mingi biani, me a soro gi ambeni kete.” 15Tongaso Afarizien ague, ala bongbi tere ti ala ti gi lege titene gi na lege ti tënë ti yanga ti lo wani, Jésus ati na ya ti gbanda ti ala. 16Ala tokua ambeni disiple ti ala na ambeni zo ti kama poroso ti Herode ti tene na Jésus: “Wafango-ye, e hinga so mo yeke tene gi taa-tënë, mo yeke fa taa-tënë na ndö ti lege ti sarango ye so Nzapa aye; mo yeke sara kamene ti le ti zo pepe, ataa zo ni ayeke na kota ndo. 17Tene na e, ti be ti mo: Ndia amu lege na e ti futa lapo na kota gbia ti Rome, wala e futa ni pepe?” 18Jésus ahinga sioni be ti ala si lo tene na ala: “Ala azo so tënë ti yanga ti ala ayeke nde na sarango ye ti ala so, ngbanga ti nyen ala ye ti sara si mbi ti na ya ti gbanda ti ala? 19Ala fa na mbi le ti nginza so ala yeke futa na lapo so!” Azo ni aga na mbeni le ti nginza na lo. 20Jésus ahunda ala, atene: “So li ti zo wa laa? So iri ti zo wa laa na le ti nginza so?” 21Ala kiri tënë na lo: “Ti kota gbia ti Rome.” Tongaso Jésus atene na ala: “Ala futa na kota gbia ti Rome ye so ayeke ti lo, ala futa na Nzapa ye so ayeke ti Nzapa.” 22So ala ma kiringo tënë so, li ti ala kue akpe; ala zia lo si ala hon. 23Gi na lango ni so, asadusien aga nduru na tere ti Jésus. – Asadusien ayeke azo so atene, akuâ ayeke zingo pepe. – Ala hunda Jésus, 24atene: “Wafango-ye, Moïse atene ando, atene: ‘Tongana mbeni zo akui si lo yeke na amolenge pepe, alingbi ita ti lo amu wali ti wakuâ ni si lo du amolenge na ita ti lo so akui so.’ 25Ando na ndo ti e, ambeni ita mbarambara ayeke daa. Kozo ita ni amu wali, lo du molenge pepe si lo kui; lo zia wali ti lo na ita ti lo ti use ni. 26Gi ye so asi na lo so asi na use ita ti lo ni, na lo ti ota ni, ngbii asi na lo ti mbarambara ni. 27Na peko ti ala kue, wali ni nga akui. 28Na lango ti zingongo ti akuâ, fade wali ni ayeke duti wali ti zo wa na popo ti ala mbarambara so? So ala kue amu lo ti ga wali ti ala so!” 29Jésus akiri tënë na ala: “Ala girisa lege awe, ngbanga ti so ala hinga nda ti Mbeti ti Nzapa wala ngangu ti Nzapa pepe. 30Biani, na lango ti zingongo ti akuâ, fade akoli na awali ayeke mu tere pepe, me azo ayeke duti tongana a-ange na yayu. 31Âdu tënë ti zingongo ti akuâ, ala diko tënë so Nzapa atene na ndö ni pepe? Lo tene: 32‘Mbi laa mbi yeke Nzapa ti Abraham, Nzapa ti Isaac na Nzapa ti Jacob.’ Jésus akiri atene: ‘Nzapa ayeke Nzapa ti akuâ pepe, me lo yeke Nzapa ti azo so ayeke na fini.” 33So gba ti azo ni ama tënë so, li ti ala kue akpe ndali ti fango ye ti lo. 34So Afarizien ama atene, Jésus akanga yanga ti asadusien awe, afarizien abongbi tere ti ala. 35Na popo ti ala, mbeni wafango-ndia oko aye ti sara si Jésus ati na ya ti gbanda ti lo; lo hunda Jésus, lo tene: 36“Wafango-ye, ndia so ayeke kota ahon atanga ni kue ayeke so wa?” 37Jésus akiri tënë na lo: “Alingbi mo ye Kota Gbia Nzapa ti mo na be ti mo kue, na yingo ti mo kue, na tënë ti be ti mo kue. 38Ndia so ayeke kota si ahon atanga ni kue laa. 39Use ndia so ayeke nga kota ayeke so: ‘Mo ye mba ti mo zo tongana ti so mo ye tere ti mo wani.’ 40Ndia ti Moïse na ambeti ti awayanga-Nzapa kue aluti na ndö ti andia use so.” 41So afarizien abongbi tere ti ala, Jésus ahunda ala na mbeni tënë, atene: 42“Ti be ti ala, ala tene nyen na ndö ti Mesii? Lo yeke molenge ti zo wa?” Ala kiri tënë na lo: “Lo yeke Molenge ti David.” 43Jésus atene na ala: “Tongana nyen si David, so Yingo amu na lo tënë ti tenengo ni alingbi ti iri lo, atene: ‘Kota Gbia’ so? Biani, David atene: 44‘Kota Gbia atene na Kota Gbia ti mbi, atene: Mo duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli ngbii mbi sara titene awato ti mo aduti na gbe ti gere ti mo si.’ 45So David airi lo ‘Kota Gbia’ so, lo kiri ti duti Molenge ti David ni tongana nyen?” 46Zo oko na popo ti ala awara tënë ti tenengo ni na Jésus pepe. Ti londo na lango ni so, zo oko na popo ti ala azi yanga ti hunda lo na mbeni tënë pepe.
Copyright
Learn More


text:
Awakua ti Jéhovah “adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia”
“Zia zo kue so airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia.”—2 TIM. 2:19.
1. Nyen la ayeke kota mingi na yâ ti vorongo ti e?
MO BÂ iri ti Jéhovah na tere ti mbeni da wala na tere ti ambeni ye awe? Kite ayeke pëpe so tere ti mo anzere mingi na ngoi so mo bâ ni. E so e yeke aTémoin ti Jéhovah, iri ti Nzapa ayeke kota mingi na yâ ti vorongo ti e. Na yâ ti dunia kue, mbeni bungbi ti azo so asara kua na iri ti Nzapa tongana ti e ayeke dä ape. Me, so e yeke na pasa ti tene iri ti Jéhovah ayeke na ndo ti e ahunda na e ti sara ambeni ye.
2. Pasa so e yeke na ni ti tene iri ti Jéhovah ayeke na ndo ti e ahunda na e ti sara nyen?
2 Gi dingo iri ti Nzapa la asara si Jéhovah abâ e na nzoni lê ape. A lingbi e sara ye ague oko na andia ti lo. A yeke ndali ni la Bible adabe ti e so a lingbi awakua ti Jéhovah ‘azia lege ti sioni’. (Ps. 34:15). Bazengele Paul asara tënë polele na ndo ti tënë so na ngoi so lo tene: “Zia zo kue so airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia.” (Diko 2 Timothée 2:19.) E so e yeke aTémoin ti lo, a hinga e tongana azo so airi Jéhovah na iri ti lo. Me, tongana nyen la e lingbi ti dö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe e zia?
“ZIA” LEGE TI SIONI
3, 4. Tënë wa la awandara ti Bible agi nda ni gbä? Ngbanga ti nyen?
3 Na 2 Timothée 2:19, Paul asara tënë ti “ngangu gere ti ye so Nzapa azia”. A sû atënë use na tere ti “ngangu gere ti ye so Nzapa azia” so. Kozo tënë ni ayeke so “Jéhovah ahinga ala so ayeke ti lo.” A yeke na Nombre 16:5. (Bâ kozo article.) Use tënë ni ayeke so “Zia zo kue so airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia.” Awandara ti Bible agi nda ti tënë so gbä. Ngbanga ti nyen?
4 Atënë ti Paul afa so tënë so lo sara kua na ni so, lo mû ni na mbeni ndo nde. Me, na bango ni mbeni versê oko na yâ ti Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu ague oko na tënë ti Paul so pëpe. Tongaso, Paul ayeke sara tënë ti nyen na ngoi so lo tene: “Zia zo kue so airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia”? Paul amû kozo tënë so lo tene na Nombre chapitre 16, so asara tënë ti kpengba-li ti Koré. Use tënë ni nga kue asara tënë gi na ndo ti aye so asi na ngoi so Koré asara kpengba-li so?
5-7. Aye wa la asi na ngoi ti Moïse so Paul asara tënë ni na 2 Timothée 2:19? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
5 Bible atene so Dathan na Abiram amolenge ti Eliab abungbi oko na Koré na ala mû li ni ti sara kpengba-li na tere ti Moïse na Aaron (Nom. 16:1-5). Ala fa polele so ala ne Moïse ape nga ala ke komandema so Nzapa amû na lo. Azo ti kpengba-li so angbâ lani na popo ti awakua ti Jéhovah, a sara si ala yeke tongana mbeni kpale teti azo ti Israël so ayeke be-ta-zo. Na ngoi so ngoi ti tene Jéhovah azia kangbi na popo ti awakua ti lo so ayeke be-ta-zo na lo na azo ti kpengba-li alingbi, lo mû mbeni commandement.
6 Bible atene: “L’Éternel asara tënë na Moïse, Lo tene, Mo sara tënë na bungbi ti azo ni, mo tene, londo, i zia tere ti tente ti Koré, Dathan, na Abiram. Moïse alondo, lo gue na Dathan na Abiram; na a-ancien ti Israël ague na peko ti lo. Na lo sara tënë na bungbi ti azo ni, lo tene, Mbi voro i ti zia tente ti awasiokpari so, na i ndu ye oko ti ala pëpe, wala fade A fâ i ngbanga ti siokpari ti ala. Tongaso ala zia tere ti tente ti Koré, Dathan, na Abiram.” (Nom. 16:23-27). Na pekoni Jéhovah afâ azo kue so asara kpengba-li. Me, azo so ayeke lani be-ta-zo asö kuâ ngbanga ti so ala ‘dö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia’ na lege so ala hon yongoro na azo ti kpengba-li.
7 Jéhovah ahinga ye so ayeke na yâ ti bê ti zo. Lo hinga azo so ayeke be-ta-zo na lo. Me, a lingbi azo ti lo so ayeke be-ta-zo aduti nde na azo so sarango ye ti ala ayeke mbilimbili pëpe. Tongaso, peut-être Paul ayeke sara lani tënë ti mbaï so ayeke na Nombre 16:5, 23-27 na ngoi so lo tene: “Zia zo kue so airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia.” Tënë so alingbi ti gue oko na tënë ti Paul so lo tene: “Jéhovah ahinga ala so ayeke ti lo.”—2 Tim. 2:19.
“KE AHUNDANGO NDO TI BUBA NGA NA TI MBANA”
8. Ngbanga ti nyen ti di gi iri ti Jéhovah wala ti duti gi mbeni ita na yâ ti congrégation alingbi ape?
8 Na ngoi so Paul asara tënë ti aye so asi na ngoi ti Moïse, lo yeke dabe ti Timothée so a lingbi lo bata nzoni songo ti lo na Jéhovah. Gi ti duti mbeni ita na yâ ti congrégation alingbi ape, legeoko nga na ngoi ti Moïse gi senge iringo Jéhovah na iri ti lo alingbi ape. A lingbi awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo “adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia” na bê oko. Tënë so abâ lani Timothée tongana nyen? Nga aye wa la laso awakua ti Jéhovah alingbi ti manda na lege ti wango ti Paul so?
9. “Ahundango ndo ti buba nga na ti mbana” asara lani nyen na ndo ti akozo Chrétien?
9 Bible amû ambilimbili wango na ndo ti mara ti aye so ayeke mbilimbili pëpe so a lingbi aChrétien adö lege ni azia wala ala ke ni. Na tapande, Paul atene na Timothée ti “tiri ndali ti atënë pëpe” nga ti “ke asenge senge tënë”. (Diko 2 Timothée 2:14, 16, 23.) Ambeni ita na yâ ti congrégation ayeke fa lani afango ye ti a-apostat. Nga, peut-être ambeni ita ayeke fa lani atënë ti dengo gaba. Même tongana atënë so ague pëpe tâ nde na aye so Bible afa, atënë so alingbi lani ti ga na kangbi na popo ti aita na yâ ti congrégation. A yeke ndali ni la Paul awa lani Timothée ti “ke ahundango ndo ti buba nga na ti mbana”.
10. Nyen la a lingbi e sara tongana e mä afango ye so ayeke ti a-apostat?
10 Laso, awakua ti Jéhovah ayeke wara lakue pëpe afango ye ti a-apostat na yâ ti congrégation. Me, tongana e mä afango ye so ague nde na ti Bible, atâa afango ye ni alondo na ndo wa, a lingbi e ke ni na bê oko. A yeke na lege ti ndara pëpe ti sara lisoro na a-apostat lê na lê, na lege ti Internet wala na mbeni lege nde. Même tongana e ye ti mû maboko na zo ni, mara ti lisoro tongaso alingbi ti gue nde na fango lege ti Bible so e londo ti bâ so. Me, e so e yeke awakua ti Jéhovah, e ke na bê oko afango ye ti a-apostat.
11. Nyen la alingbi ti sara si e hunda “ahundango ndo ti buba”? Tongana nyen la a-ancien alingbi ti zia nzoni tapande?
11 Nde na tënë ti a-apostat, ambeni ye ayeke dä so alingbi ti buba siriri ti congrégation. Na tapande, e lingbi ti duti na abango ndo so ayeke nde nde na ndo ti angia na ye so alingbi ti sara si e hunda “ahundango ndo ti buba nga na ti mbana”. Tongana mbeni zo na yâ ti congrégation agi ti pusu aita ti sara angia so ague nde na andia ti Jéhovah, a lingbi a-ancien azia lege pëpe na mara ti sarango ye tongaso gi ti kpe tënë (Ps. 11:5; aÉph. 5:3-5). Me, a lingbi a-ancien asara hange ti tene ala fa pëpe apensé ti ala. Ala yeke sara ye alingbi na wango so a mû na a-ancien, so atene: “Ala bata angasangbaga ti Nzapa so lo zia na maboko ti ala; . . . ala bata angasangbaga ni na sarango mokonzi pëpe na ndo ti ala so ayeke aye ti Nzapa, me ala ga atapande ndali ti angasangbaga ni.”—1 Pi. 5:2, 3; diko 2 aCorinthien 1:24.
12, 13. (a) Bango ndo wa la aTémoin ti Jéhovah ayeke na ni na ndo ti angia so ala yeke soro ti sara? Afango ye ti Bible wa la ala sara ye alingbi na ni? (b) Tongana nyen la e lingbi ti sara ye alingbi na afango ye so ayeke na paragraphe 12 na yâ ti aye nde nde so abâ gi e wani?
12 Na ndo ti tënë ti angia, bungbi ti Jéhovah afa pëpe ambeni film, ajeux ti vidéo, abuku wala abia so alingbi e kpe ni. Ngbanga ti nyen? Bible awa zo oko oko ti fa lege na “ngangu ti gbungo li ti [lo] . . . ti hinga popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni.” (aHéb. 5:14). Bible afa ambilimbili ye so mbeni Chrétien alingbi ti gbu li ti lo na ndo ni na ngoi so lo yeke soro angia so lo ye ti sara. Na yâ ti adesizion kue so e yeke mû, a lingbi e zia na gbele e ti “ngbâ ti bâ yâ ti aye nzoni ti hinga ye so anzere biani na lê ti Seigneur.” (aÉph. 5:10). Bible afa so azo so ayeke mû li ni na yâ ti sewa ayeke na mbeni komandema. Tongaso, ala lingbi ti ke na azo ti sewa ti ala ti sara ambeni ngia. *—1 aCor. 11:3; aÉph. 6:1-4.
13 Afango ye ti Bible so e sara tënë na ndo ni so amû maboko na e gi ti soro angia ape. Abango ndo so e yeke na ni na ndo ti yungo bongo, lekengo tere, seni, akobe nga na ambeni ye so abâ gi e wani alingbi nga ti ga na papa. Tongaso, tongana abango ndo so ague nde pëpe na afango ye ti Bible, awakua ti Jéhovah akpe ti papa na ndo ti mara ti atënë tongaso ndali ti so “ngbâa ti Seigneur atiri pëpe, me lo duti zo so asara ye na ngangu pëpe na azo kue”.—2 Tim. 2:24.
KPE ASIONI KAMARADE
14. Tapande wa la Paul amû ti fa so a lingbi e kpe asioni kamarade?
14 Na mbeni lege wa la ala so “airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia”? Ala yeke sara ni na lege so ala yeke kpe ti sara songo na azo so asara ye so ayeke mbilimbili pëpe. A pika bê mingi ti bâ so Paul amû mbeni tapande na peko ti so lo sara tënë na ndo ti tapande ti “ngangu gere ti ye so Nzapa azia”. Lo sara tënë ti “mbeni kota da” so na yâ ni a yeke “wara pëpe gi ata so a sara ni na lor nga na argent, me a yeke wara nga ata so a sara ni na keke nga so a sara ni na sese; ambeni ta ni ayeke ti sara na kota kusala, me ambeni ayeke ti sara na senge kusala.” (2 Tim. 2:20, 21). Na pekoni lo wa aChrétien ti ‘duti yongoro’ wala ti duti nde na ata so ayeke sara na “senge kusala.”
15, 16. Tapande so asara tënë ti “mbeni kota da” afa na e nyen?
15 Tapande ti Paul so aye ti tene nyen? A lingbi ti haka “kota da” so na congrégation ti aChrétien. “Ata” so ayeke na yâ ti da ni a lingbi ti haka ni na amembre ti congrégation. Na yâ ti da, ambeni ye alingbi ti sara sioni na zo tongana ayeke saleté. Wa ti da ni ayeke zia aye so ayeke saleté so nde na ati so ayeke saleté ape, na tapande aye so a yeke tö na kobe.
16 Legeoko nga, a lingbi laso awakua ti Jéhovah so ayeke sara ngangu ti duti na sioni oko pëpe akpe ti sara songo na azo so na yâ ti congrégation ayeke sara lakue sanka ti afango ye ti Jéhovah. (Diko 1 aCorinthien 15:33.) Tongana a lingbi e kpe ti sara songo na asioni kamarade na yâ ti congrégation, a fa so a yeke nga kota ye mingi ti tene e kpe ti sara songo na azo so ayeke na yâ ti congrégation ape. Ala mingi ayeke ‘azo so andoye nginza, azo so ake yanga ti ababâ na amama ti ala, azo so ayeke abe-ta-zo pëpe, azo ti pango amba ti ala, azo so ayeke asioni zo, azo so andoye nzoni ye pëpe, azo ti kango amba ti ala, nga na azo so andoye angia ahon ti ndoye Nzapa’.—2 Tim. 3:1-5.
TONGANA E NGBÂ BE-TA-ZO NA JÉHOVAH LO YEKE IRI TËNË NZONI NA NDO TI E
17. Nyen la afa so azo ti Israël so ayeke be-ta-zo asara kue ti ke ye so ayeke mbilimbili pëpe?
17 Bible afa mbilimbili ye so azo ti Israël asara na ngoi so a tene na ala ti “zia tere ti tente ti Koré, Dathan, na Abiram.” Mbaï ni afa so ‘hio, ala londo ala hon yongoro, FD.’ (Nom. 16:24, 27). Ala dë kite wala ala ku kungo ape. “Azo kue so alango angoro terê ti atente . . . alondo ahon yongoro, FD.” Azo so ayeke lani be-ta-zo na Jéhovah asara ye so a hunda na ala na bê ti ala kue. Ala fa polele so ala mû mbage ti Jéhovah na ala ke ye so ayeke mbilimbili pëpe. Tapande so afa nyen na e?
18. Paul aye lani ti tene nyen na ngoi so lo wa Timothée ti “kpe yongoro na anzara ti bê so ayeke gbu ka amaseka”?
18 A lingbi e sara ye hio ti bata kpengba songo so e yeke na ni na Jéhovah. A yeke tënë so Paul aye lani ti tene na ngoi so lo wa Timothée ti “kpe yongoro na anzara ti bê so ayeke gbu ka amaseka”. (2 Tim. 2:22). Na ngoi ni so, Timothée aga koli awe na lo yeke peut-être na ngu 30 na ndo ni. Me, “anzara ti bê so ayeke gbu ka amaseka” alingbi ti gbu akota zo nga kue. Tongana amara ti nzara tongaso agbu Timothée, a lingbi lani lo “kpe yongoro” na ni. So ti tene a lingbi Timothée “adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia.” Jésus atene mara ti tënë so na ngoi so lo tene: “Tongana lê ti mo ayeke sara ti tene mo tï, gboto ni na bi ni yongoro na mo.” (Mat. 18:9). A lingbi aChrétien so laso aye ti sara ye alingbi na wango so nga so aye ti bata songo ti ala na Nzapa aleke na bê ti ala ti ngbâ ti sara ye hio.
19. Nyen la ambeni ita asara ti bata songo ti ala na Jéhovah?
19 Azo so ayeke angbâa ti sämba kozo ti tene ala ga aTémoin amû desizion ti nyon sämba encore ape. Ambeni ake ti sara ambeni ngia so ayeke nga sioni ape me so alingbi ti zingo nzara ti tere ti ala (Ps. 101:3). Na tapande, mbeni ita aye lani mingi ti gue na aplace ti dodo so azo ni asara ye kirikiri kozo ti tene lo ga Témoin. Me na pekoni so lo hinga tâ tënë, lo ye mbeni pëpe ti dodo même na ngoi so aita abungbi ti sara ngia teti so alingbi ti sara si lo kiri lo wara asioni nzara wala asioni pensé so lo yeke na ni ândö. A hunda pëpe na aChrétien ti ke ti nyon sämba, ti dodo wala ti sara ambeni ye so ayeke nga sioni ape. Me, a lingbi e kue e sara hange si e ngbâ ti bata songo ti e na Jéhovah.
20. Atâa so a yeke kete ye ape ti ‘dö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe ti zia’, nyen la adë bê ti e?
20 Pasa so e yeke na ni ti tene iri ti Jéhovah ayeke na ndo ti e ahunda na e ti sara ambeni ye. A lingbi e ‘dö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe e zia’ nga e “zia lege ti sioni”. (Ps. 34:15). Tâ tënë, ti sara ni ayeke lakue kete ye ape. A dë bê ti e mingi ti hinga so Jéhovah ayeke ndoye lakue “ala so ayeke ti lo” nga so asara ye alingbi na andia ti lo so ayeke mbilimbili.—2 Tim. 2:19; diko 2 Chronique 16:9a.
^ par. 12 Gue na ndo ti site jw.org na bâ article QUESTIONS FRÉQUENTES/PRATIQUES/Y a-t-il des films, des livres ou des chansons qui sont interdits aux Témoins de Jéhovah ?


text:
1Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, "Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü fanü fanü. Wü gara kpara ladü esüka yi sene, wüh tï akpi la de, zalü te wüh ena awu mere wazi, te Me to fere, Ye Kpara ka Kpï, te ma ena aküwa wü kpara di, ne feke." Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara, te ewü le afa nga ye. 2Fütanga sïkpï maʼdiya, fü Yesu ayia aza wü Petero, Yakobo, bete Yüwane. Fü ewü anü akoro kpa enzö mere rüvü. Te wüh koro kpala, fü küte Yesu akpo da efü te-ye, da ecï acï gbü jia ewü. 3Fü bongo kaka-na avi kpah avi kpïlïlï, angbü da ecï acï baka ra. Kpara te ena azürü bongo, avi akoro di bala, ah nda ma. 4Wüh te eceka kpï bane de, gbo! te wü kpara ʼbasu. Ah de wü Ïlïya ake Müse, diri wü kpara ka Me ta gügü ne. Fü Yesu angbü da ero mö de ewü. 5Fü mere cürü ayia arï te wü Petero. Fü fïngangü ka-wü akpo da endoro ʼdaaa. Fü Petero ayia amala ngü fü Yesu, gü ba dene, "Mere kpara, sü de sene, ah reke gbü jia ni fa sü. Ah tï ta fü ani angbü sene. Te di bala, ani ena ajï wü gugu bata, nda-ye biringbö, nda Müse biringbö, nda Ïlïya kpah biringbö." Ah mala ngü la bala, angü ah wu züka ngü, te engu ena amala ne, nda de. 7Petero bü te emala ngü la, fü sangu ayia akoro, agba ewü ʼburu. Fü ri Me awü gbü sangu la, gü ba dene, "Dene zu Ye ra, te maguma ra le engu fa sü. Yi di eje ʼduwa rïrï kaka-na." 8Wüh te eceka kpï bane de, yïrrrï! Wü Müse ake Ïlïya nda-wü tïne ma! Yesu ka-ye bü eyi kpikpi ye. 9Fü wü Yesu ayia kpa füh rüvü kpala, alügü te-wü, adu kpa esa gö. Te wüh ngbü edu tete, fü Yesu ayia amala ngü fü wü Petero, gü ba dene, "De-wü deyï, wü mere e amala nga ngü la fü wü kpara de, zalü te gara, te ni, Ye Kpara ka Kpï, ena azükü tete na gbü kpi." 10Fü ewü angbü da efï nga ngü la emaguma wü, da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, "De bala neh ene ngü ne, te Yesu mala, gü ba, 'Ni ena azükü gbü kpi ne.' " 11Fü ewü adu ayi-ta Yesu, gü ba dene, "Mere kpara deyï, wü mürü rïrï gü ba, 'Ïlïya ena akoro feke, teka areke kaje fü Miri te Me ena atima la.' Te di bala, ngü la ena adi neh baye?" 12Yesu gü ba dene, "Wayi, Ngari Me mala ngbürü bala fanü, gü ba, Ïlïya ena akoro feke, teka areke maguma wü kpara. Amba Ïlïya koro ka-ye ta eyi. Fü siti wü kpara ayia amere engu, de mere siti ngü ka-wü, kpah baka e ta te wü mürü dofo ba gbü Ngari Me tekaka ne. Kpah bala, wü mürü dofo ba ta teka ni, Ye Kpara ka Kpï, gü neh fe? Wüh gü ba, 'Wü kpara ena ato kpah mere cïnga te ni, da efala ni.' " Dela ngü ta te Yesu mala fü wü Petero teka Ïlïya, o wüh ngbü edu tete kpa esa gö. 14Fütanga ngü la, fü wü Yesu adu akoro kpa esa gö. Fü wü Yesu amaka bi wü kpara kpala gbe, kpah de gara wü mürü rïrï, te ewü ngbü da ega yïkï de wü kpara kaka, te ewü ce ewü de kpala. 15Te wü kpara la wu Yesu, fü ngü la aga gbü jia ewü ʼduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü aci ʼburu, anü de woro, akoro kpakaka, agü mandï fefe na. 16Fü Yesu arü amala ngü fü wü mürü rïrï la, gü ba dene, "Wü ngbü ega yïkï de wü kpara ka-ni, egü neh fe?" 17Fü gara komoko esüka ewü ayia amala ngü fü Yesu, gü ba dene, "Mere kpara deyï, ni koro de mbarase ka-ni, de ye liki siti wü di enga me guguvu na asidi. Angü wü di enga me la ngbü emere mbarase la esiti, ah tï amala ngü de. 18Gbü wü gara sïkpï, e la ngbü egbürü engu, egbogbofo kötö. Fü mbarase angbü da enyüma gbü te ye. Fü durufu angbü ekoro gögömö na, tuku tuku bala! Fü küküte na aürü, angbü jökötö. Ni koro sidi nga ye sene. Fü ni amaka bü wü kpara ka-ye. Fü ni ayi-ta ewü, de wüh liki wü di enga me la, amba wüh tï aliki nda-wü de." 19Te Yesu je ngü la, fü ah adu arü amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, "De-wü, wü kpara ka re ne, wü ena ato maguma wü fü ni mbi mbi neh elaye? Ni ena angbü de wü sene teka re neh fe, teka fü ngü ka-ni arï gbü nzö wü? Te di bala, wü za mbarase la, koro di kpakine." 20Baka te wüh ngbü ekoro de mbarase la, fü siti wü di enga me la ayia awu Yesu. Fü ewü ayia agbürü mbarase la, agbo kötö. Fü mbarase la angbü da eyili te-ye kötö, fü durufu angbü ekoro gögömö. 21Fü Yesu ayi-ta wö ye mbarase la, gü ba dene, "Siti wü di enga me la kpo da emere engu neh elaye?" Wö ye mbarase ga, "Ah kpo de engu gügü, o engu di la gbü jaji te-ye. 22Ah ngbü fï da emere engu bala. Gara ne, ah ngbü egbürü engu, egbo agbü wa, gara ne gbü ngu, ta de ni mörö engu asidi. Wayi, mere kpara, ye ceka cïnga ni, ale ta-ngü te ni. Te wazi ye ladü la, de ye küwa ye ni la." 23Yesu gü ba dene, "Ngü la ena afa ni? Ah fa ni nda de. Ah de ngü ka-ye. Te ye le ngü ka-ni de maguma ye biringbö la, ngü te ena afa ye nda ma." 24Fü wö ye mbarase la ayia andaʼba te-ye fü Yesu, gü ba dene, "Ni le ngü ka-ye ngbürü eyi ne, amba maguma ni kpakine ʼbasu ʼbasu. Ni ena amere baye? Ye to wazi fü ni, teka de maguma ni ngbü biringbö." 25Fü Yesu ae jia ye, awu mere bi wü kpara te ewü koro. Fü ah adu arü amala ngü fü siti wü di enga me la, gü ba dene, "De-wü, de te wü ngbü emere mbarase ne, de engu je ngü de, ah ro mö kpah de ne, wü ce engu ece. Wü mere e amere engu tïne de." 26Fü siti wü di enga me la aba rere kpa tikpi, ayia agbürü mbarase la, agbo kötö. Fü mbarase la aboto ʼduwa aboto baka kövö. Fü ewü ayia akoro guguvu na asidi. Fü wü kpara afï, gü ba, "Mbarase la kpi eyi." 27Fü Yesu ayia azoro kpa mbarase la, ae engu tikpi. Fü mbarase la ayia arü tikpi. Siti wü di enga me la ce engu tïne eyi! 28Fü wü Yesu ayia adu kpa ekötï. Te wüh du ngbü kpikpi wü, fü wü kpara kaka-na ayi-tata na, gü ba dene, "Ani tï aliki siti wü di enga me la de, neh teka ne?" 29Yesu gü ba, "Mene siti wü di enga me ne, wüh koro guvu kpara kükürü kükürü bala nda-wü de. Ah le aku gba fü Me feke, fü Me ato wazi, teka aliki siti wü di enga me la di." 30Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia ace sü la, anü akoro gbü nga nzö kötï ka wü Galïlaya. Yesu le ta de wü kpara wu ani nda-wü de. 31Angü ah ngbü da erï wü kpara ka-ye de kpeke ngü, gü ba dene, "Te gara, wü vügü ka-ra ena azoro ra, Ye Kpara ka Kpï, fü ewü ato ra fü siti wü kpara. Fü ewü amörö ra asidi. Amba gbü ebabata sïkpï, Me ena adu azükü ra gbü kpi la." 32Ngü te Yesu mala la, wü kpara kaka-na, wüh je sisi na mbi mbi nda-wü de. Wüh le ta de ani yi-tata na teka si-ngü la. Wüh du yi-tata na nda-wü de, ka lümü. 33Fütanga ngü la, fü wü Yesu adu akoro kpa ekötï, agbü Kaparanama. Baka te ewü du koro tete, fü Yesu ayi-ta wü kpara ka-ye, gü ba dene, "Te ani di tïne te kaje, da edu ne, wü ngbü emala esüka wü ne ngü ne?" 34Fü ewü anga ka-wü tï ka lümü. Angü wüh ngbü tïne da ega yïkï, gü ba dene, "Kpara te ena angbü mere kpara esüka ani, fütanga Yesu, neh da?" 35Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la kpo. Fü Yesu ayia angbü kötö, amala ngü fü wü kpara ka-ye la, gü ba dene, "Te mü ele angbü mere kpara gbü nzö wü bu mü la, ah le de mü o ngü ka-mü kötö, ba mbarase te ngbü emere tima fü wü kpara, teka fü ngü ka-mü areke gbü jia Me." 36Fü Yesu ayia aza gara mbarase cüküʼdaye, ao esüka ewü. Fü ah adu abï mbarase la esaka ye, gü ba dene, 37"Mene kpara te ena aza mbarase, baka engu ne, gbü mürü teka ngü ka-ra la, ah le ra eyi. Kpah bala, te mü le ra eyi la, mü le Wüba Me, te tima ra ne kpah eyi." 38Fütanga ngü la, fü Yüwane adu amala ngü fü Yesu, gü ba dene, "Mere kpara deyï, ani maka gara kpara, te ngbü eliki siti wü di enga me guvu wü kpara, te ïrï ye. Teka ngü la, fü ani ayia atata engu, angü ah de kpara esüka ani nda de." 39Yesu gü ba dene, "Yi mere e atata engu de. Kpara la ngbü emere mere kpeke ngü la de wazi ka-ra. Te di bala, ah ena adu afü te-ye, amala siti ngü te ïrï ra, neh baye baye? 40Kpara te di de vügü ka-nih de, dela eyi kpara ka-nih. 41Ngü te ma emala dene, ah de zu ngü. Mene kpara te ena ale ta-ngü te yi, ato mba e fü yi ba gu ngu, teka te yi di de wü kpara ka-ra ne, Me ena ato mere züka ngü fefe, te gara agbü kpï." 42Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, "Kpara te fiti kpara ka-ra, anga ah de mere kpara, anga mbarase cüküʼdaye, fü engu adürü te kaje ka Me asidi la, Me ena ato mere kuru tete. Ah ena adi ta mbi, te wüh ena aza mere siti wö, ai gbü ngürü mürü fiti la, fü ewü aza engu di, agü agbü mere yï-ngu feke, o engu fiti wü kpara la, la de. Angü kuru de te Me ena ato ta te mürü fiti la, teka fiti kaka la, ah ena afa mene kpi, te wüh gü engu di gbü ngu, ne ka. 43Yi di ekpe siti ngü akpe! Te kpa mü ngbü efiti mü me-ye, teka de mü mere siti ngü la, ah le de mü wa kpa mü la awa, mü gü akötö. Angü ah ena areke pe, te gara e biringbö eküte mü ena akpi me-ye, fü mü aküwa, ka engu te wüh ena aza mü, de küte mü ʼburu, agü gbü mere du ka wa. Angü wa te ngbü ecuru kpara kpala, ah ünü nda de. 45Kpah bala, te lö mü ngbü efiti mü me-ye, teka de mü mere siti ngü la, ah le de mü wa lö mü la awa, mü gü akötö. Angü, ah ena areke pe, te gara e biringbö eküte mü ena akpi me-ye, fü mü aküwa, ka engu te wüh ena aza mü, de küte mü ʼburu, agü gbü mere du ka wa. 47Anga te ah de jia mü, te ngbü efiti mü me-ye, teka fü mü amere siti ngü la, ah le de mü gbi jia mü la agbi, mü gü akötö. Angü ah reke pe, te mü ena aküwa de jia mü ngbee biringbö, ka engu te wüh ena agü mü de jia mü ʼbasu mini, agbü du ka wa. 48Angü kpa gbü wa la, cïnga fa sü. Wa ngbü ecuru wü kpara kpala. Wü ru kpah ladü kpala, te ewü ngbü ezü kpara. Cïnga la nza nda de, fï mere badi! 49Wü kpara ʼburu te ewü le adi de kpara ka-ra, ah le de Me reke ewü, baka se te wüh ngbü eto gbü wa, teka fü ewü angbü nzïla. 50Yi nda-yi baka ngütü, angü ngütü reke fa sü. Amba te ngütü mi tïne de la, wüh ena amere di neh baye? Wüh ena abu agbü gü. Ah le de yi ngbü ba züka ngütü, te mi ami. Yi ce ngü ka yïkï, fü yi adi ele te-yi esüka yi ale." Dela wü ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye.
Copyright
Learn More


text:
TOUR TI BA NDO AOÛT 2015
Tongana zo akui nyen la ayeke si na pekoni?
Bible akiri tënë na hundango tënë so, nga lo fa mbeni kpengba nda ti tënë so alingbi ti sara si e yeke na confiance na atënë so lo tene.
Nyen la ayeke si na zo tongana lo kui?
Mbaï ti azo miombe so a zingo ala na kuâ so ayeke na yâ ti Bible. Tënë ti nyen la ala tene na ndo ni?
Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
Azo so a iri ala azo ti mbilimbili pëpe so, ngbanga ti nyen la Nzapa ayeke zingo ande ala?
Zingongo ti akuâ: Nyen la afa biani so a yeke duti ande dä?
Bible afa araison use so amû lege na e ti hinga biani so a yeke zingo ande azo so akui.
Jéhovah amû na mbi gbâ ti aye ahon ti so mbi doit fade ti wara
Félix Alarcón awara mbeni nzoni ye ti sara na yâ ti gigi ti lo na peko ti so lo sara mbeni sioni accident na moto, so asara si go ti lo juska na gere ti lo aparalysé kue.
“Mbi londo tongana mama na popo ti azo ti Israël”
Nyen la mbaï ti Débora alingbi ti fa na e na ndo ti tënë ti mabe nga na sarango ye na mbeto ape?
Kiringo tënë na ahunda ti azo
E yeke na fini ngbanga ti nyen? A créé e azo ngbanga ti nyen?


text:
Yenga ti 25-
31 janvier
ESDRAS 6-10
Bia 10 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Jéhovah aye azo so ayeke sara na lo na bê ti ala wani”: (pn. 10)
Esd 7:10—Esdras aleke lani bê ti lo
Esd 7:12-28—Esdras aleke lani ambeni ye ti gue na ni na Jérusalem
Esd 8:21-23—Esdras azia bê ti lo kue na Jéhovah ti bata awakua ti lo
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Esd 9:1, 2—Mariage so azo ti Israël asara ni na azo ti ndo ni so alingbi lani ti ga na kota kpale wa? (w06 15/1 20 par. 1)
Esd 10:3—Ngbanga ti nyen a tomba lani awali ni legeoko na amolenge ni? (w06 15/1 20 par. 2)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: Esd 7:18-28 (ahon pn. 4 pëpe)
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo tere: (ahon pn. 2 pëpe) Fa brochure Nzoni tënë na sara lisoro na ndo ti ye ti manda 8, hundango tënë 1, paragraphe 1. Zia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko.
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) Sara mbeni démonstration so na yâ ni mbeni ita akiri ti sara vizite na zo so amû brochure Nzoni tënë. Sara lisoro na ndo ti ye ti manda 8, hundango tënë 1, paragraphe 2. Zia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) Sara mbeni démonstration so a fa tongana nyen ti sara étude na lege ti brochure Nzoni tënë, ye ti manda 8, hundango tënë 2.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
“Maï akode ti fango tënë ti mo: Leke mbeni tënë ndali ti vizite ti peko”: (pn. 7) Lisoro. Fa akota tënë ni na zia vidéo Akode ti fango na tënë ti janvier so afa mbeni ita so azia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko na peko ti so lo zia Tour ti Ba Ndo nga na peko ti so lo zia brochure Nzoni tënë.
Bezoin ti congrégation: (pn. 8)
Mandango Bible ti Congrégation: ia chap. 7 par. 15-27, dango bê ti l. 66 (pn. 30)
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 120 na sambela


text:
KOTA MAMA-TENE NI | BIBLE
Ngbanga ti nyen la Bible angbâ?
Bible angbâ atâa aye ti ngangu so asi na lo. Ndani la, mo lingbi ti wara mbeni Bible nga ti diko ni laso. Nga tongana mo soro mbeni nzoni traduction ti Bible, a lingbi mo hinga biani so mo yeke diko Bible so atënë ni ague oko na ti so a sû ni ândö. * Me ngbanga ti nyen la Bible angbâ atâa so alingbi fade ti buba, a gi ti kanga lege na ni ngangu nga a gi ti changé atënë ti yâ ni? Nyen la asara si Bible ayeke nde mingi?
“Mbi yeda fadeso awe so Bible so mbi yeke na ni ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa”
Mingi ti azo so amanda Bible ayeda na tënë ti Paul so lo sû lani na mbeti, lo tene: “Atënë kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa, a sara ni na mbeti na gbe ti yingo ti Nzapa.” (2 Timothée 3:16). Ala mâ na bê so Bible angbâ ndali ti so a yeke gi oko Tënë ti Nzapa nga ndali ti so Nzapa abata ni juska laso. Faizal, so a sara tënë ti lo na tongo nda ti mbeni mbage ti mbeti so, ayeda na nda ni ti manda Bible ti gi ti bâ wala atënë ni so ayeke tâ tënë. Ye so lo manda apika bê ti lo mingi. Gi hio tongaso, lo bâ so gbâ ti afango ye ti a-eglize ayeke na yâ ti Bible pëpe. Na ndo ni, ye so lo manda na yâ ti Bible, na ndo ti ye so Nzapa aleke ti sara ndali ti sese, andu lani bê ti lo.
Lo tene: “Mbi yeda fadeso awe so Bible so mbi yeke na ni ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa. Na ndo ni, so Nzapa la aleke dunia kue so, eskê lo yeke na ngangu ti mû na e mbeni mbeti nga ti bata ni ndali ti e ape? Tongana kiringo tënë ni ayeke ên-ën, a yeke mo bâ mo tene, e tene so ngangu ti Nzapa ayeke na katikati, lo so ngangu ti lo ahon angangu kue! Nga mbi yeke zo wa ti zia katikati na ngangu ti Nzapa?”—Ésaïe 40:8.
^ par. 3 Bâ article “Comment choisir une bonne traduction de la Bible ?” na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti mai 2008 na Français.
TI HINGA AMBENI TËNË
MBETI TI NZAPA TI FINI DUNIA
Bible ague tongana nyen ngbii si asi na e laso?
E yeke na kite ape so abibe so ayeke na yâ ti akozo bible so a ŝu giriri angbâ lakue na yâ ti abible ti laso.
TOUR TI BA NDO
Aye ti nzoni wa la zo ayeke wara ni tongana lo mä yâ ti Bible?
Azo mingi abâ Bible na nene ni mingi sân ti hinga tongana nyen la ala peut ti wara ye ti nzoni dä.


text:
Ti sara ye tongana ti Jésus, duti ...
ZO SO AYEKE BÂ MAWA TI ZO
Teti so lo yeke na siokpari na tere ti lo ape, Jésus ayeke pëpe na oko vundu nga na agingo bê so atanga ti azo kue ayeke na ni. Atâa so kue, lo fa lani so lo yeke bâ mawa ti azo. Lo yeke gi lani ti sara ye kue so lo peut ti sara ndali ti ala, na sarango même aye mingi ahon ti so a hunda. Biani, bibe ti bango mawa ti zo la apusu lo ti mû maboko na azo. Bâ ambeni tapande ni na yâ ti aChapitre 32, 37, 57, 99.
ZO SO AZO APEUT TI GA NDURU NA LO
Azo kue lani, atâa a yeke amaseka wala akangba, abâ so ala peut ti ga nduru na Jésus, ngbanga ti so lê ti Jésus akpa pëpe ti mbeni zo so ayeke na gbâ ti aye ti sarango ni wala ti mbeni zo so abâ tere ti lo kota. Tere ti azo anzere lani ti duti na tere ti Jésus, ndali ti so ala bâ so lo yeke pensé na ala. Tongana mo ye ti hinga ye mingi na ndo ni, bâ aChapitre 25, 27, 95.
ZO SO AYEKE SAMBELA MINGI
Lani, Jésus ayeke sambela lakue Babâ ti lo na bê ti lo kue, atâa lo sara ni lo oko wala lo sara ni legeoko na atâ wakua ti Nzapa. Lo sambela na angoi nde nde, gi na tere ti kobe ape. Lo sambela ti kiri singila na Babâ ti lo, ti mû gonda na lo nga ti hunda fango lege ti lo na ngoi so lo ye ti mû ambeni kota desizion. Bâ aChapitre 24, 34, 91, 122, 123.
ZO SO AYEKE GI GI NZONI TI LO WANI APE
Na ambeni ngoi lani, atâa so a yeke duti fade nzoni mingi na lo ti wu tere kete, Jésus ayeke gi lakue ti pensé na azo kozo. Lo gi pëpe ti pensé gi na lo wani kozo. Na sarango tongaso, lo zia na e mbeni tapande so e peut ti mû tâ gi peko ni. Bâ tongana nyen la lo fa mara ti sarango ye ni so na yâ ti aChapitre 19, 41, 52.
ZO SO AYEKE PARDONNÉ MBA TI LO
Jésus afa gi pëpe na azo so a lingbi ala pardonné amba ti ala, me lo nga lo sara ni na mbage ti adisciple ti lo nga na mbage ti ambeni zo nde. Gbu li na ndo ti atapande so ayeke na yâ ti aChapitre 26, 40, 64, 85, 131.
ZO SO AYEKE SARA YE NA BÊ TI LO KUE
A tene lani kozo awe so mingi ti aJuif ayeke ke ande Messie ni, nga so na pekoni awato ti lo ayeke fâ ande lo. Tongaso, tongana Jésus aye lani, lo peut fade ti sara ye mingi ndali ti azo ape. Nde na so, lo sara kue ti fa tâ lege ti vorongo Nzapa na azo na bê ti lo kue. Lo zia mbeni nzoni tapande na adisciple ti lo kue, so azo ayeke sara sanka ti mä ala wala so ayeke tingbi même na akangango lege. Bâ aChapitre 16, 72, 103.
ZO SO AHINGA TI SARA TERE KETE
Jésus ayeke na ndara nga lo hinga ye ahon azo ti sese kue. So lo yeke na siokpari na tere ti lo ape asara si lo yeke na ngangu nga lo hinga ye ahon azo kue so ayeke lani na ngoi ti lo. Me atâa so kue, lo sara tere ti lo kete na lo sara kua na azo. Mo lingbi ti manda ambeni ye na ndo ti sarango ye ti tere ti Jésus so na yâ ti aChapitre 10, 62, 66, 94, 116.
ZO SO AHINGA TI KANGA BÊ
Jésus ayeke kanga bê lani na mbage ti abazengele ti lo nga na mbage ti ambeni zo na ngoi so ala sara pëpe ye tongana ti lo wala ala sara pëpe ye so lo tene na ala ti sara. Lo fa so lo kanga bê ti lo na lege so lo yeke kiri na ndo ti ambeni fango ye so lo fa lani kozo awe, ti mû lege na azo ni ti ga nduru na Jéhovah. Gbu li na ndo ti tapande ti kangango bê so Jésus afa ni na yâ ti aChapitre 74, 98, 118, 135.


text:
Bible atene ti lo nyen?
Eskê Nzapa ayeke kiri tënë na asambela kue?
TI MO, LO YEKE KIRI TËNË NA ASAMBELA . . .
Ti azo kue?
Gi ti ambeni zo?
Ti zo oko ape?
YE SO BIBLE AFA
“L’Éternel ayeke nduru na azo kue. . . so adi iri ti Lo na lege ti tene-biani.”
AMBENI YE SO BIBLE AFA NA NDO NI
Nzapa ayeke mä pëpe asambela ti azo so ake ti mä yanga ti lo (Ésaïe 1:15). Me, ala lingbi “ti leke tënë” ni na lo na lege so ala changé asarango ye ti ala.
—Ésaïe 1:18.
Ti tene Nzapa akiri tënë na mbeni sambela, a lingbi sambela ni so ague oko na aye so lo hunda, so a yeke wara ni na yâ ti Bible.
—1 Jean 5:14.
Eskê a fa mbeni mbilimbili fason so a lingbi e duti na ni si e sambela?
AMBENI ZO APENSÉ so lakue tongana ala ye ti sambela, a lingbi ala kpo genou ti ala na sese, ala ba li ti ala na sese wala ala bungbi maboko ti ala na tere ti tere. Ka mo, mo tene ti mo nyen?
YE SO BIBLE AFA
Nzapa ayeda lani na asambela ti azo so ‘aduti’ dutingo, “alondo,” so ti tene aluti lutingo, ‘atï na sese’ wala ‘akuku na likuni [wala genou] ti ala’. (1 Chronique 17:16; 2 Chronique 30:27; Esdras 10:1; Kusala 9:40). Nzapa afa pëpe mbeni mbilimbili fason so e doit ti duti na ni na ngoi so e yeke sambela.
AMBENI YE SO BIBLE AFA NA NDO NI
Nzapa ayeke mä sambela ti azo so asara tere ti ala kete.
—Psaume 138:6.
Mo lingbi ti sambela na yanga ti kodoro so mo ye wala même na yâ ti bê ti mo.
—2 Chronique 6:32, 33; Néhémie 2:1-6.
TI HINGA AMBENI TËNË
Bible afa nyen biani?


text: 8 Na ngoi ni so, azo akiri abungbi gbani na ala yeke na ye ti tengo ni pëpe. Tongaso, lo iri adisciple si lo tene na ala:2 “Mawa ti gbâ ti azo so asara mbi, ngbanga ti so a sara laso lango ota awe si ala ngbâ na tere ti mbi na ala yeke na ye ti tengo ni pëpe.3 Na tongana mbi tene na ala ti gue na kodoro na nzara na yâ ti ala, fade ala yeke woko na lege, teti so ambeni alondo ayo.”4 Me adisciple ti lo atene na lo: “Ge na yâ ti benyama tongaso, zo ayeke wara ande mapa na ndo wa ti mû na gbâ ti azo so si ala te, yâ ti ala asi?”5 Me lo hunda ala: “ALA yeke na mapa oke?” Ala tene: “Mbasambala.”6 Na lo mû yanga na gbâ ti azo so ti duti na sese. Lo mû amapa mbasambala ni, lo kiri singila na Nzapa, lo fâ yâ ni na lo mû ni na adisciple ti lo, si ala kangbi ni na gbâ ti azo so.7 Ala yeke nga na ambeni kete susu so ayeke mingi pëpe. Na tongana lo iri tënë nzoni na ndo ni awe, lo tene na ala ti kangbi ni nga.8 Tongaso ala te ni na yâ ti ala asi. A ro tanga ti anduru ni so angbâ, na a si akota sakpa mbasambala.9 Akoli so ayeke dä ayeke saki osio tongaso. Na nda ni, lo tene na ala ti gue.10 Hio na pekoni, lo na adisciple ti lo ako na yâ ti ngö na ala si na mbage ti sese ti Dalmanutha.11 Ge, aFarizien aga na ala to nda ti dë gaba na lo. Ti tara lo, ala hunda lo ti sara mbeni fä ti yayu.12 Lo dema na lo wu ngangu, lo tene: “Ngbanga ti nyen azo ti ngoi so ahunda mbeni fä? Ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA: A yeke fa mbeni fä oko pëpe na azo ti ngoi so.”13 Na peko ti tënë so, lo zia ala, lo kiri lo ko na yâ ti ngö na lo gue na mbage ti ngu ni kâ.14 Ye oko, ala girisa ti mû mapa, na ala yeke na mbeni ye ti tengo ni pëpe na yâ ti ngö ni, gi mapa oko.15 Tongaso, Jésus agboto mê ti ala ngangu, lo tene: “ALA zi lê ti ALA, ALA sara hange na mama ti mapa ti aFarizien nga na mama ti mapa ti Hérode.”16 Na ala to nda ti papa na popo ti ala ngbanga ti so ala yeke na mapa pëpe.17 Tongana lo bâ ye so, lo tene na ala: “Ndali ti nyen si ala papa na popo ti ALA ngbanga ti so ALA yeke na mapa pëpe? Ade ALA mä yâ ti tënë so pëpe? Ade ALA gbu nda ni pëpe? A yeke ngangu na ALA ti gbu nda ti ye na bê ti ALA?18 ‘Atâa so lê ti ALA ayeke dä, ALA bâ ndo pëpe? Atâa so mê ti ALA ayeke dä, ALA mä ndo pëpe?’ ALA girisa awe,19 lani so mbi fâ yâ ti mapa oku ndali ti akoli saki oku so, tanga ti anduru ni so ALA ro asi sakpa oke?” Ala tene na lo: “Bale-oko na use.”20 “Lani so mbi fâ yâ ti amapa mbasambala ndali ti akoli saki osio so, tanga ti anduru ni so ALA ro asi kota sakpa oke?” Ala tene na lo: “Mbasambala.”21 Na ndo ti tënë so, lo tene na ala: “Ade ALA gbu nda ni pëpe?”22 Ala si na Bethsaïda. Na azo aga na lo mbeni koli so ayeke waziba, ala voro yanga na Jésus ti ndu lo.23 Lo gbu maboko ti waziba so, lo gue na lo na gigi ti kete kodoro ni. Lo tuku ngu ti yanga na ndo ti alê ti lo, lo zia maboko ti lo na ndo ti koli ni, na Jésus ato nda ti hunda lo: “Mo bâ mbeni ye?”24 Na koli ni ayo lê ti lo, lo tene: “Mbi bâ azo, ngbanga ti so mbi bâ ambeni ye so akpa akeke, me ala yeke tambela.”25 Na pekoni, lo kiri lo zia maboko ti lo na ndo ti alê ti koli ni, na koli ni abâ ndo nzoni, lê ti lo akiri aga nzoni na lo yeke bâ ye kue polele.26 Tongaso, lo tene na koli ni ti kiri na da ti lo, me lo tene: “Mo lï na yâ ti kete kodoro ni pëpe.”27 Na pekoni, Jésus na adisciple ti lo alondo na ndo so ti gue na akete kodoro ti Césarée ti Philippe. Na tongana ala yeke na lege, Jésus ahunda adisciple ti lo, lo tene: “Azo ayeke tene ti ala so mbi yeke zo wa?”28 Ala tene na lo: “Ambeni zo atene mo yeke Jean Baptiste, ambeni atene mo yeke Élie, ambeni nga atene mo yeke mbeni oko ti aprophète.”29 Lo hunda ala: “Me ti ALA, ALA tene mbi yeke zo wa?” Pierre akiri tënë na lo: “Mo yeke Christ.”30 Na ndo ti tënë so, lo gboto mê ti ala ti sara tënë ti lo na mbeni zo pëpe.31 Nga, Jésus ato nda ti fa na ala so a lingbi Molenge ti zo abâ pasi mingi, fade a-ancien, aprêtre-mokonzi nga na ascribe ake lo. A yeke fâ lo ande, me lango ota na pekoni, lo yeke zingo na kuâ.32 Biani, lo sara tënë so na mbeto pëpe. Me Pierre agboto Jésus yongoro kete si lo to nda ti suku na lo.33 Jésus aturnê, lo bâ adisciple ti lo na lo suku na Pierre, lo tene: “Hon na peko ti mbi kâ, Satan, ngbanga ti so mo yeke na abibe ti Nzapa pëpe, me mo yeke na abibe ti azo!”34 Na pekoni, Jésus airi gbâ ti azo ni nga na adisciple ti lo na tere ti lo, na lo tene na ala: “Tongana mbeni zo aye ti ga na peko ti mbi, zia lo ke tere ti lo wani na lo yô keke ti pasi ti lo na lo mû peko ti mbi lakue lakue.35 Teti zo so aye ti sö âme ti lo, fade lo yeke girisa ni. Me zo so agirisa âme ti lo ndali ti mbi nga ndali ti nzoni tënë, fade lo yeke sö ni.36 Ti tâ tënë ni, tongana mbeni zo awara dunia so kue me lo girisa âme ti lo, ye ti nzoni wa lo wara dä?37 Biani, nyen la si zo ayeke mû na place ti âme ti lo?38 Teti zo so asara kamene ti mbi nga na kamene ti tënë ti mbi na gbele azo ti ngoi so, so ayeke be-ta-zo na Nzapa pëpe* na so ayeke azo ti sarango siokpari, fade Molenge ti zo ayeke sara nga kamene ti lo na ngoi so lo yeke si na yâ ti gloire ti Babâ ti lo legeoko na a-ange so ayeke nzoni-kue.”


text:
“Ala girisa pëpe tënë ti yambango agene nzoni”
“Ala girisa pëpe tënë ti yambango agene nzoni.”—AHÉB. 13:2.
ABIA: 124, 79
1, 2. (a) Akpale wa la awande mingi ayeke tingbi na ni laso? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Tënë wa la Bazengele Paul adabe ti e na ni? Ahundango ndo wa la e yeke kiri tënë na ni?
AHON ngu 30 tongaso awe, Osei, [1] so ayeke lani Témoin ape alondo na Ghana ague na Europe. Lo tene: “Hio tongaso mbi bâ lani so mingi ti azo asara sanka ti mbi. Dê asara nga ngangu. Na ngoi so mbi sigigi na yâ ti aéroport ti hon dê agbu mbi ngangu lâ oko dê agbu mbi tongaso ape, mbi komanse ti toto.” Teti ngu oko Osei alingbi lani ti wara nzoni kua ti nginza ape ndali ti so a yeke ngangu na lo ti manda yanga ti kodoro ni. Nga so lo yo mingi na kodoro ti lo, nzara ti afami ti lo agbu lo na lo bâ so lo yeke gi lo oko.
2 Gbu li ti mo na ndo ti ye so mo ye azo asara na mo tongana mo yeke na yâ ti mara ti ye so. Biani a yeke nzere na mo mingi tongana na Da ti Royaume azo so aye mo ayamba mo na ngia atâa kodoro ti mo wala couleur ti mo. Bible awa atâ Chrétien atene: “Ala girisa pëpe tënë ti yambango agene nzoni.” (aHéb. 13:2). Tënë ti Grec so a kiri peko ni na “yambango agene” aye ti tene “sarango nzoni bê na awande.” Tongaso zia e bâ ahundango ndo so: Jéhovah abâ awande tongana nyen? Ngbanga ti nyen a hunda peut-être ti tene e leke yâ ti bango ndo ti e na ndo ti awande? Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na azo so alondo na kodoro-wande so ayeke na yâ ti congrégation ti e ti bâ so ala yeke na ndo ti ala?
JÉHOVAH ABÂ AWANDE TONGANA NYEN?
3, 4. Ti gue oko na Exode 23:9, Nzapa aye ti tene azo ti Israël asara ye na awande tongana nyen? Ngbanga ti nyen?
3 Na peko ti so Jéhovah azi azo ti lo na Égypte na ngbâa, lo mû na ala andia so afa na ala ti sara ye na nzoni bê na mbage ti awande so abungbi oko na ala (Ex. 12:38, 49; 22:21). Ndali ti so gigi akpengba ka mingi na awande, Jéhovah abâ lani lege ti ala na ndoye. Na tapande, ala lingbi ti ro alê ti kobe so azo ti fango lê ti kobe azia ni.—Lév. 19:9, 10.
4 Jéhovah ahunda gi na azo ti Israël ape ti ne awande, me lo ye ti tene ala dabe ti ala tongana nyen la dutingo wande ason. (Diko Exode 23:9.) Même kozo si azo ti Israël aga angbâa lani na Égypte, azo ti Égypte aye ala ape ndali ti so ala yeke nde (Gen. 43:32; 46:34; Ex. 1:11-14). Na ngoi so azo ti Israël ayeke lani awande, gigi akpengba na ala ngangu. Jéhovah aye ti tene ala dabe ti ala na ni nga ti sara nzoni bê na awande.—Lév. 19:33, 34.
5. Nyen la ayeke mû maboko na e ti sara ye na nzoni bê na awande tongana ti Jéhovah?
5 Laso, e hinga so Jéhovah angbâ ti pensé na azo so alondo na kodoro-wande so ayeke ga na abungbi na yâ ti congrégation ti e (Deut. 10:17-19; Mal. 3:5, 6). Gbu li ti mo kete na ndo ti akpale so awande alingbi ti wara. Na tapande peut-être ala hinga fini yanga ti kodoro ni ape wala a sara ye na ala na lege ni ape. Zia e sara ngangu ti mû maboko na ala nga ti sara ye na ala na nzoni bê.—1 Pi. 3:8.
A LINGBI E LEKE YÂ TI BANGO NDO TI E NA NDO TI AWANDE?
6, 7. Nyen la afa so akozo Chrétien amanda lani ti hon ndo ti kengo zo senge senge ndali ti mara ti lo?
6 Akozo Chrétien amanda ti hon ndo ti tënë ti kengo zo senge senge ndali ti mara ti lo so amû ndo lani na popo ti aJuif. Na Pentecôte ti ngu 33, ala so alango na Jérusalem ayamba lani azo so aga lani aChrétien fini fini so alondo lani na akodoro nde (Kus. 2:5, 44-47). Ndoye so aJuif so ayeke aChrétien afa na mbage ti amba ti ala aChrétien ti ambeni kodoro nde afa so ala hinga nda ti tënë “yambango agene”, so ayeke, “sarango nzoni bê na awande.”
7 Na ngoi so congrégation ti akozo Chrétien ayeke maï lani, mbeni kpale so andu peut-être tënë ti mara alondo. A-Juif so ayeke tene yanga ti Grec adema lani ala tene so a sara ye na awali-mua ti ala na lege ni ape (Kus. 6:1). Ti leke kpale ni so, abazengele asoro lani akoli mbasambala ti gue ti sara si a sara ye na azo kue na lege ni. Iri ti akoli so kue ayeke na Grec, so aye peut-être ti fa so abazengele aye lani si akpale kue so alondo ndali ti tënë ti mara so ayeke peut-être na popo ti akozo Chrétien akaï.—Kus. 6:2-6.
8, 9. (a) Ahundango ndo wa la alingbi ti mû maboko na e ti bâ wala e ke zo senge senge ndali ti mara ti lo wala e sara baba ti mara ti e? (b) Nyen la a lingbi e zi ni na yâ ti bê ti e? (1 Pi. 1:22).
8 Atâa e hinga wala e hinga ape, e kue e yeke sara ye mingi alingbi na angobo ti kodoro ti e (aRom. 12:2). Ye oko, peut-être e yeke mä avoizin ti e, amba ti e ti place ti kua, wala ti ekole ayeke tene asioni tënë na ndo ti azo so ngobo ti ala, kodoro ti ala wala couleur ti ala ayeke nde. Mara ti asioni tënë tongaso asara nyen na e? E yeke sara nyen tongana mbeni zo ahe kodoro ti e wala ahe mbeni mbage ti ngobo ti kodoro ti e?
9 Na mbeni ngoi lani, bazengele Pierre ake azo so ayeke aJuif ape senge senge ndali ti mara ti ala, me yeke yeke lo manda ti zi sioni bango ndo so na yâ ti bê ti lo (Kus. 10:28, 34, 35; aGal. 2:11-14). Legeoko nga, tongana e bâ so na yâ ti bê ti e kete bibe ti kengo zo senge senge ndali ti mara ti lo ayeke dä wala e yeke sara baba ti mara ti e, a lingbi e sara ngangu ti zi ni. (Diko 1 Pierre 1:22.) E lingbi ti gbu li ti e so zo oko na popo ti e alingbi fade ti wara salut ape, e kue siokpari ayeke na tere ti e, atâa kodoro ti e ayeke so wa (aRom. 3:9, 10, 21-24). Tongaso, e yeke na raison oko ape ti bâ tere ti e nzoni mingi ahon mbeni zo (1 aCor. 4:7). A lingbi e duti na mara bango ndo ti bazengele Paul, so atene na amba ti lo aChrétien so a soro ala ti gue na yayu lo tene ala “yeke awande mbeni pëpe wala awande so aga gango si asara kodoro pëpe, me . . . ala yeke azo ti da ti Nzapa”. (aÉph. 2:19). Ngangu kue so e yeke sara ti hon ndo ti kengo azo senge senge ndali ti mara ti ala ayeke mû maboko na e biani ti yü fini zo.—aCol. 3:10, 11.
TONGANA NYEN LA E LINGBI TI SARA NZONI BÊ NA AWANDE?
10, 11. Tongana nyen la Boaz afa so lo yeke na bango ndo ti Jéhovah na ndo ti awande na yâ ti sarango ye ti lo na mbage ti Ruth, zo ti Moab?
10 Kite ayeke dä ape so, Boaz afa so lo yeke na bango ndo ti Jéhovah na ndo ti awande na yâ ti sarango ye ti lo na mbage ti Ruth, zo ti Moab. Na ngoi so Boaz aga ti bâ yaka ti lo na ngoi ti kongo lê ti kobe, lo bâ Ruth, mbeni wali wande. Lo yeke sara kua lani ngangu ti ro alê ti kobe so angbâ na peko ti azo ti kongo lê ti kobe ti Boaz. Tongana lo mä so Ruth ahunda ndo kozo si lo ro lê ti kobe ni, atâa so na gbe ti Ndia ti Moïse lo yeke na droit ti ro ni, andu bê ti Boaz mingi na lo zia lo ti ro même na popo ti ati so a kanga gere ni.o—
11 Atënë so aga na pekoni afa polele so Boaz agi bê ti lo mingi ndali ti Ruth nga lo hinga so gigi ayeke ngangu mingi na Ruth ndali ti so lo yeke wande. Lo tene na lo ti ngbâ na tere ti amaseka-wali so ayeke azo ti kua ti lo tongaso si akoli so ayeke sara kua na yâ ti yaka ni asara sioni na lo ape. Lo sara kue si lo wara gbâ ti kobe na ngu, gi tongana ti azo ti kua ti lo. Na ndo ni, Boaz afa so lo ne wali wande so ayeke wayere so nga lo dë bê ti lo.—Ruth 2:8-10, 13, 14.
12. Tongana e sara ye na nzoni bê na awande ayeke sara nyen na ala?
12 Boaz asara ye na nzoni bê na mbage ti Ruth ndali ti so Ruth ayeke na tâ ndoye na mbage ti kogara ti lo Naomi nga ndali ti so Ruth aga wakua ti Jéhovah. Nzoni bê ti Boaz ayeke biani mbeni lege so Jéhovah afa tâ ndoye ti lo na mbage ti mbeni wali so ‘aga ti bata tere ti lo na gbe ti kpangbi ti Jéhovah Nzapa ti Israël’. (Ruth 2:12, 20; aProv. 19:17). Legeoko nga laso, sarango ye ti e na nzoni bê alingbi ti mû maboko na “mara ti azo nde nde kue” ti hinga tâ tënë na ti bâ tongana nyen la Jéhovah aye ala mingi.—1 Tim. 2:3, 4.
13, 14. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e sara ngangu ti bara awande na Da ti Royaume? (b) Tongana nyen la mo lingbi ti hon ndo ti kamene ti sarango tënë na azo so alondo na kodoro-wande?
13 E lingbi ti sara ye na nzoni bê na awande tongana e bara ala na ngia na Da ti Royaume. Awande so aga fini fini, na ambeni ngoi, alingbi ti sara kamene wala ala lingbi ti duti gi ala oko. Ndali ti ngobo ti ala nga na dutingo ti ala, ala lingbi ti bâ so ambeni zo ti mara nde wala ti mbeni kodoro nde ahon ala. Tongaso, a lingbi e mû li ni ti bara ala kozo nga ti bi bê ti e biani na ala. Tongana Application JW Language ayeke na yanga ti kodoro ti mo alingbi ti mû maboko na mo ti manda tongana nyen ti bara awande na yanga ti kodoro ti ala.—Diko aPhilippien 2:3, 4.
14 Peut-être kamene asara mo ti sara tënë na azo ti mbeni kodoro-wande. Ti hon ndo ti mara ti aye so, mo lingbi ti sara tënë na ala na ndo ti mo wani. Hio mo lingbi ti bâ so mingi ti aye so mo ye ala kue aye ni ahon ti so mo pensé fade na ni. Girisa ape so ngobo oko oko kue ayeke na nzoni ti lo nga na sioni ti lo.
MÛ MABOKO NA ALA TI TENE ALA BÂ SO ALA YEKE NA NDO TI ALA
15. Nyen la ayeke mû maboko na e ti comprendre azo so ayeke changé asarango ye ti ala ti lingbi na ti fini kodoro so ala yeke dä?
15 Ti mû maboko na awande so ayeke na yâ ti congrégation ti bâ so ala yeke na ndo ti ala, hunda tere ti mo: ‘Tongana mbi la mbi yeke na kodoro-wande, mbi ye ti tene azo asara ye na mbi tongana nyen?’ (Mat. 7:12). Kanga bê ti mo na azo so angbâ ti changé asarango ye ti ala ti lingbi na ti fini kodoro so ala yeke dä. Na tongo nda ni, e lingbi ti comprendre kue ape lege so ala yeke pensé na ni wala ala yeke sara na ye. Me ahon ti tene e ku na mbage ti awande ti pensé nga ti sara ye tongana ti azo ti kodoro ti e, a lingbi e yeda na lege so ala yeke sara na ye.—Diko aRomain 12:13.
16, 17. (a) Aye wa la e lingbi ti sara ti ga nduru mingi na awande? (b) Nyen la e lingbi ti sara ti mû maboko na azo so aga gango so ayeke na yâ ti congrégation ti e?
16 Tongana e mû ngoi ti manda ye na ndo ti ngobo nga na kodoro ti awande, peut-être a yeke duti ngangu na e pëpe ti hinga ala. Na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa e lingbi ti mû mbeni ngoi ti gi nda ti ye na ndo ti angobo ti azo so aga gango so ayeke na yâ ti congrégation ti e wala na yâ ti territoire ti e. Mbeni ye so e lingbi ti sara ti ga nduru mingi na azo so aga gango ayeke ti tisa ala ti ga na ndo ti e ti te mbeni ye. Ndali ti so Jéhovah “[a]zi lege na amara ti mä na bê”, a lingbi e zi yanga-da ti e na awande so “ayeke aita ti e na yâ ti mabe.”—Kus. 14:27; aGal. 6:10; Job 31:32.
17 Tongana e mû ngoi ti duti na mbeni sewa so aga gango, a yeke nzere na e mingi nga e yeke hinga ngangu so ala sara ti changé asarango ye ti ala ti lingbi na ngobo ti e na e yeke bâ ni na nene ni. E yeke ga ti hinga peut-être so ala bezoin mungo maboko ti manda yanga ti kodoro ti e. Peut-être e lingbi ti mû maboko na ala ti wara kua wala ti wara ndo ti lango. Mara ti asarango ye tongaso alingbi ti changé aye mingi na yâ ti sarango ye ti aita ti e.—aProv. 3:27.
18. Tapande wa la Ruth azia na azo so aga gango?
18 Biani, azo so aga gango aye ti sara ngangu ti changé asarango ye ti ala ti lingbi na ngobo ti e. Ruth azia na e nzoni tapande ni. Kozo ni, lo ne angobo ti fini kodoro ti lo na lege so lo hunda ndo kozo ti tene lo ro alê ti kobe (Ruth 2:7). Lo bâ pëpe droit so a mû na lo tongana senge ye mo bâ mo tene azo adoit gi ti mû mbeni ye na lo. Use ni, lo kiri singila hio ndali ti nzoni bê so a sara na lo (Ruth 2:13). Tongana azo so aga gango ayeke na mara ti nzoni bango ndo so, peut-être azo ti kodoro ni nga na aita ni ayeke ne ala mingi.
19. E yeke yamba awande so ayeke na popo ti e ndali ti araison wa?
19 A nzere na e mingi so Jéhovah na lege ti kota nzobe ti lo amû lege na azo kue ti mä nzoni tënë. Na kodoro ti ala, peut-être ala lingbi pëpe ti manda Bible wala ti gue na bungbi ti aTémoin ti Jéhovah. Me so fadeso ala wara lege ti bungbi oko na e, a lingbi e mû maboko na ala tongaso si ala bâ tere ti ala pëpe tongana awande. E yeke peut-être na nginza mingi ape wala e lingbi ti mû maboko na ala mingi ape me tongana e sara ye na nzoni bê na awande, andâ e mû tapande ti Jéhovah so aye ala. So e yeke “azo so asara ye tongana ti Nzapa,” zia e sara ngangu ti yamba nzoni awande so ayeke na popo ti e.—aÉph. 5:1, 2.
^ [1] (paragraphe 1) A changé iri ni.


text:
-
Mwenge mwa Mbela - MbelaPar Lily42 dans 1 PEUPLE - a soyambé ô ! le 11 Novembre 2006 à 22:38
Mbela ni asameMbela ni asameMbela ni asame o moñNgiye na ngilaBe nde o wasa janea longoSombise mwemba na kiṅ angoO dipi matumba meseOa nde oa mu mfon ma KamerunSenga, senga te ; sengaNja ni e ni kiṅeLata Pongo, Jedu, Mbenge na MikondoKiṅ a Bonambela, Kiṅe poA matumba, To epolo MbaleBonambela ba ma bole tomba
-
CommentairesAucun commentaire pour le moment
Suivre le flux RSS des commentaires
Ajouter un commentaire


text: 3 Na yâ ti ngu bale-oko na oku ni ti komandema ti Tibère César, tongana Ponce Pilate ayeke Gouverneur ti Judée, na Hérode ayeke Komanda ti Galilée, ita ti lo Philippe ayeke Komanda ti kodoro ti Iturée na ti Trachonitide, na Lysanias ayeke Komanda ti Abilène,2 na lâ ti prêtre-mokonzi Anne na ti Caïphe, tënë ti Nzapa asi na Jean, molenge ti Zacharie, tongana lo yeke na yando.3 Lo gue na ando kue so ayeke na tere ti Ngu ti Jourdain, lo yeke fa tënë ti batême so ayeke fä ti changengo bê, tongaso si a pardone asiokpari ti ala,4 gi tongana ti so a sû na yâ ti mbeti ti atënë ti prophète Ésaïe, a tene: “ALA mä! Mbeni zo ayeke dekongo na yando, lo tene: ‘ALA leke lege ti Jéhovah, ALA sara si alege ti lo aduti nzoni.5 A lingbi a kanga adû kue, na a sara si ahoto nga na akete hoto kue aga kpangbala, na alege so aba, a lingbi a kiri a ga nzoni nga ando so ayeke kutu aga apendere lege.6 Na azo kue ayeke bâ ande lege so Nzapa ayeke ga na salut.’ ”7 Tongaso lo to nda ti tene na gbâ ti azo so ayeke ga ti tene lo batize ala, lo tene: “ALA, amolenge ti asioni ngbo, zo wa si atene na ALA so ALA lingbi ti kpe kota ngonzo so ayeke ga?8 Tongaso, zia ALA lë lengo so alingbi biani na changengo bê. Zia ALA tene na bê ti ALA pëpe: ‘Babâ ti e ayeke Abraham.’ Teti mbi tene na ALA so Nzapa ayeke na ngangu ti mû atênë so ti sara si a ga amolenge ti Abraham.9 Biani, a zia dö na gunda ti akeke awe. Keke oko oko kue so alë nzoni lengo pëpe, a lingbi a dë ni na sese na a bi ni na wâ.”10 Na gbâ ti azo ni ayeke hunda lo: “Ka e yeke sara ande nyen?”11 Lo yeke kiri tënë na ala, lo tene: “Zia zo so ayeke na bongo ti gbe ni use amû oko na zo so ayeke na ni pëpe. Na zia zo so ayeke na aye ti tengo ni asara nga tongaso.”12 Même azo ti rongo nginza ti lapo aga ti tene lo batize ala, na ala tene na lo: “Wafango ye, e yeke sara ande nyen?”13 Lo tene na ala: “ALA hunda pëpe na azo ti mû ye ahon ndo ti wungo ti nginza ti lapo so ndia afa.”14 Nga, ala so ayeke sara kua ti turugu ahunda lo: “E nga, e yeke sara ande nyen?” Lo tene na ala: “ALA sara ye ti ngangu na mbeni zo pëpe wala ALA bi tënë ti wataka na li ti mbeni zo pëpe. Me ALA zia bê ti ALA gi na ye so a yeke mû na ALA na peko ti kua ti ALA.”15 Teti so azo ayeke ku Christ kungo, ala kue ayeke sara tënë so na yâ ti bê ti ala na ndo ti Jean: “Âmanke Christ ni la pëpe?”16 Jean akiri tënë na ala kue, lo tene: “Ti mbi, mbi batize ALA na ngu. Me lo so ayeke ga na peko ti mbi ayeke ngangu ahon mbi, lo so mbi kpa pëpe ti zi kamba ti poro na gere ti lo. A yeke lo si ayeke batize ande ALA na yingo vulu nga na wâ.17 Ye ti lo ti pengo na alê ti kobe ayeke na maboko ti lo, ti sara si ndo ti pikango lê ti kobe ti lo avuru kue na ti bungbi blé ti lo na yâ ti gogoro ti lo. Me poro ti peko ni, fade lo yeke gbi ni na wâ so a lingbi ti mingo ni pëpe.”18 Na pekoni, lo mû nga ambeni wango mingi na azo ni na lo ngbâ ti fa nzoni tënë na ala.19 Me Jean asuku na Hérode, so ayeke Komanda ti sese ni, ndali ti Hérodiade wali ti ita ti Hérode nga ndali ti aye ti sioni kue so Hérode ayeke sara. Ndali ni, Hérode20 akiri azia mbeni ye na ndo ti asioni ye kue so lo sara kozo: lo bi Jean na da ti kanga.21 Na peko ti so a batize azo kue awe, a batize Jésus nga, na tongana lo yeke sambela, yayu azi22 na yingo vulu aga na yâ ti mbeni tere tongana mbeni kolokoto na a zu na ndo ti lo, na mbeni go asara tënë na yayu, a tene: “Mo yeke Molenge ti mbi, so mbi ndoye mo mingi; bê ti mbi anzere na mo mingi.”23 Tongana Jésus ato nda ti kusala ti lo, lo yeke lani na ngu bale-ota tongaso. Na azo abâ lo tonganamolenge ti Joseph,molenge ti Héli,24 molenge ti Matthat,molenge ti Lévi,molenge ti Melchi,molenge ti Jannaï,molenge ti Joseph,25 molenge ti Mattathias,molenge ti Amos,molenge ti Nahum,molenge ti Esli,molenge ti Naggaï,26 molenge ti Maath,molenge ti Mattathias,molenge ti Sémeïn,molenge ti Josech,molenge ti Joda,27 molenge ti Joanan,molenge ti Rhésa,molenge ti Zorobabel,molenge ti Shéaltiel,molenge ti Néri,28 molenge ti Melchi,molenge ti Addi,molenge ti Cosam,molenge ti Elmadam,molenge ti Er,29 molenge ti Jésus,molenge ti Éliézer,molenge ti Jorim,molenge ti Matthat,molenge ti Lévi,30 molenge ti Syméon,molenge ti Judas,molenge ti Joseph,molenge ti Jonam,molenge ti Éliakim,31 molenge ti Méléa,molenge ti Menna,molenge ti Mattatha,molenge ti Nathan,molenge ti David,32 molenge ti Jessé,molenge ti Obed,molenge ti Boaz,molenge ti Salmon,molenge ti Nahshon,33 molenge ti Aminadab,molenge ti Arni,molenge ti Hesron,molenge ti Pérès,molenge ti Juda,34 molenge ti Jacob,molenge ti Isaac,molenge ti Abraham,molenge ti Térah,molenge ti Nahor,35 molenge ti Serug,molenge ti Réu,molenge ti Péleg,molenge ti Eber,molenge ti Shélah,36 molenge ti Caïnan,molenge ti Arpacshad,molenge ti Sem,molenge ti Noé,molenge ti Lamech,37 molenge ti Métushélah,molenge ti Hénoc,molenge ti Jarèd,molenge ti Mahalaléel,molenge ti Caïnan,38 molenge ti Enosh,molenge ti Seth,molenge ti Adam,molenge ti Nzapa.


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) Avril 2015
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 1 ti juin ti si na lango 28 ti juin, ngu 2015.
A-ancien, ala bâ tënë ti fango kua na aita-koli tongana nyen?
Bâ apendere wango mbasambala so a-ancien so afa kua nzoni na aita-koli amû.
Aye so a-ancien ayeke sara ti fa kua na aita-koli
Lege so Jésus afa na ye alingbi ti mû maboko na a-ancien, nga awamandango ye alingbi ti mû tapande ti Élisée.
LIFE STORY
Mbi wara aye ti nzoni “na ngoi so aye atambela nzoni nga na ngoi ti wusuwusu”
Gigi ti Trophim Nsomba, so agbu ngangu na yâ ti sioni ye ti ngangu so asara na lo ndali ti mabe ti lo na Malawi, alingbi ti mû maboko na mo ti leke na bê ti mo ti ngbâ lakue be-ta-zo.
Mo yeke biani na nzoni songo na Jéhovah?
Sarango lisoro akpengba songo ti azo. Tongana nyen la mo lingbi ti sara ye alingbi na ni na yâ ti songo ti mo na Nzapa?
Zia bê ti mo lakue na Jéhovah!
Mo lingbi ti hon ndo ti mbeni kota kpale ti sara si songo ti mo na Nzapa akpengba.
Bingo zo na gigi ti bungbi ayeke mbeni ye so a sara na ndoye
Tongana nyen la mbeni ye so asara zo vundu mingi alingbi ti ga na ye ti nzoni na azo kue?
Tongana a dë mbeni keke na sese alingbi ti kiri ti sigigi?
Kiringo tënë ni amû na e beku.