text:
23: Abango li ti Pharaon
NGU use ahon, na Joseph angbâ na da ti kanga. Zo ti mû ye ti nyon na Pharaon agirisa na ndo ti lo awe. Me, na mbeni bï, Pharaon abâ li ti lo lege use. Lo ye ti hinga nda ti abango li so. Mo bâ lo na lango na lê ti foto so? Na ndapre, Pharaon airi awandara ti lo kue ti fa nda ti abango li ti lo. Me ala lingbi ti fa nda ni pëpe.
Fadeso, li ti zo ti mû ye ti nyon na Pharaon atï na ndo ti Joseph. Lo tene na Pharaon: ‘Lani so mbi yeke na da ti kanga, mbeni koli ayeke dä so ahinga ti fa nda ti abango li.’ Pharaon ahunda ti tene a sigigi na Joseph na da ti kanga hio.
Pharaon afa peko ti abango li ti lo na Joseph, lo tene: ‘Mbi bâ abagara mbasambala so akono pendere. Na pekoni, mbi bâ ambeni bagara mbasambala so angen mingi. Ala so angen mingi ate ala so akono.’
‘Na yâ ti use bango li ni, mbi bâ li ti le-kobe mbasambala so alë na abe nzoni. Ala sigigi na tere ti gere ti keke oko. Na peko ti so, mbi bâ li ti le-kobe mbasambala so angen na so ahule kue asigigi nga. Ala so angen amene ala so alë nzoni so.’
Joseph atene na Pharaon: ‘Abango li use so kue aye ti sara tënë ti ye oko. Abagara mbasambala so akono pendere nga li ti le-kobe mbasambala so alë nzoni aye ti tene ngu mbasambala. Abagara mbasambala so angen na ale-kobe mbasambala so angen nga aye ti sara tënë ti ambeni ngu mbasambala nde. Ni la, teti ngu mbasambala, akobe ayeke lë mingi na Egypte. Me teti ambeni ngu mbasambala na pekoni, akobe ayeke lë ande mingi pëpe.’
Joseph atene na Pharaon: ‘Mû mbeni zo ti ndara ti bungbi akobe na gogoro teti ngu mbasambala na ngoi so kobe ayeke lë mingi. Tongaso, tongana ngu mbasambala so na yâ ni kobe alë mingi pëpe aga, azo ayeke kui ande nzara pëpe.’
Tënë ni anzere na Pharaon, na lo mû Joseph ti bungbi akobe ni. Na peko ti Pharaon, Joseph aga zo-ti-komande ti sese ti Egypte so ayeke kota ahon atanga ni kue.
Ngu miombe na pekoni, tongana kota nzara ayeke dä, Joseph abâ ambeni koli aga. Ala yeke azo wa? Ala yeke ayaya ti lo 10! Babâ ti ala Jacob atokua ala na Egypte ti wara kobe, ndali ti so kobe ayeke gue ti hunzi na sese ti Canaan. Joseph agirisa aita ti lo pëpe, me ala, ala girisa lo. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so lo ga kota koli awe, na lo yü ambeni bongo nde.
Tongaso, Joseph abâ so a yeke Jéhovah si atokua lo na sese ti Egypte, na lo sara ni senge pëpe. Ti mo, Joseph ayeke sara nyen? Zia e bâ ni.
Genèse 41:1-57; 42:1-8; 50:20.
Ahundango tënë
- Nyen la asi na Pharaon na mbeni bï?
- Nyen la apusu zo ti mungo ye ti nyon na Pharaon ti dabe ti lo na Joseph?
- Tongana ti so foto ni afa, Pharaon abâ li ti lo na ndo ti aye use wa?
- Joseph atene so abango li so aye ti tene nyen?
- Tongana nyen Joseph aga kota zo-ti-komande ti sese ti Egypte ahon atanga ni kue na peko ti Pharaon?
- Ngbanga ti nyen aita ti Joseph aga na Egypte? Ngbanga ti nyen ala girisa lê ti Joseph?
- Joseph adabe ti lo na bango li wa? Ye so amû maboko na lo ti gbu nda ti ye wa?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 41:1-57.
Tongana nyen Joseph agboto lê ti azo lani na ndo ti Jéhovah? Tongana nyen aChrétien alingbi ti mû tapande ti lo laso? (Gen. 41:16, 25, 28; Mat. 5:16; 1 Pi. 2:12).
Angu so kobe alë lani mingi na Egypte nga na angu ti kota nzara so aga na pekoni afa tâ na lege ni kangbi so ayeke na popo ti dutingo ti azo ti Jéhovah na lege ti yingo laso na ti abungbi ti nzapa so atene ala yeke achrétien. Kangbi ni so ayeke so wa? (Gen. 41:29, 30; Amos 8:11, 12).
- Diko Genèse 42:1-8 na 50:20.
Tongana ti so azo ti kodoro ni ayeke sara ka, a yeke sioni ti tene awakua ti Jéhovah akuku na gbe ti mbeni zo ti fa yekiango ndo ndali ti kota ndo ti lo? (Gen. 42:6).


c: text/html

text:
86: Tongoro afa lege na azo
MO BÂ zango tongoro so mbeni oko ti akoli so ayeke fa ni so? Akoli ni so alondo na mbage ti tö na ala yeke azo ti gingo nda ti atongoro. Ala tene ti ala so tongoro ni ayeke gue na ala na mbeni kota zo.
Tongana akoli so asi na Jérusalem, ala hunda ndo, ala tene: ‘Molenge so ayeke ga gbia ti aJuif so ayeke na ndo wa?’ (“A-Juif” ayeke mbeni iri nde so a mû na azo ti Israël.) ‘E bâ tongoro ti molenge ni kpâ na mbage ti tö, na e ga ti voro lo.’
Tongana Hérode, gbia ti Jérusalem, amä tënë so, bê ti lo aso mingi. Lo ye si mbeni zo aga gbia na place ti lo pëpe. Tongaso, Hérode airi aprêtre na lo hunda ala, lo tene: ‘A yeke dü gbia so a mû zendo ti lo so na ndo wa?’ Ala kiri tënë, ala tene: ‘Mbeti ti Nzapa atene so a yeke dü lo na Bethléhem.’
Tongaso, Hérode airi azo so alondo na mbage ti tö na lo tene na ala: ‘Ala gue agi ndo so kete molenge so ayeke dä. Tongana ala wara lo, ala sara tënë ni na mbi. Mbi nga kue mbi ye ti gue ti voro lo.’ Me ti tâ tënë ni, Hérode aye ti lo gi ti fâ molenge ni!
Tongana azo ti gingo nda ti atongoro ni azia Jérusalem ti gue, tongoro so asigigi na ague na ala na Bethléhem juska aluti na ndo so molenge ni ayeke dä. Tongana azo ni alï na yâ ti da ni, ala wara Marie na Jésus so ade kete mingi. Ala sigigi na amatabisi na ala mû ni na Jésus. Me na pekoni, Jéhovah atene na azo ni na yâ ti mbeni bango li ti kiri na Hérode pëpe. Tongaso, ala kiri na kodoro ti ala na mbeni lege nde.
Tongana Hérode amä so azo ti mbage ti tö ni akiri na kodoro ti ala awe, ngonzo agbu lo ngangu. Tongaso, lo mû yanga ti tene a fâ amolenge-koli kue ti Bethléhem so ngu ti ala ahon ngu use pëpe. Me Jéhovah atene tënë ni na Joseph kozoni awe na yâ ti bango li. Tongaso Joseph amû sewa ti lo, ala gue na Egypte. Na pekoni, tongana Joseph amä so Hérode akui awe, lo mû Marie na Jésus, ala kiri na Nazareth. A yeke kâ si Jésus akono.
Ti mo, zo wa la asara si fini tongoro so aza ngangu? Girisa pëpe, akoli so ague kozoni na Jérusalem tongana ala bâ tongoro ni. Satan Zabolo aye fade ti fâ Molenge ti Nzapa, na lo hinga so Hérode ayeke gi ti fâ ande lo. Ni la, a lingbi ti duti gi Satan si asara si tongoro so aza ngangu.
Matthieu 2:1-23; Michée 5:1.
Ahundango tënë
- Azo wa la ayeke na lê ti foto so? Ngbanga ti nyen mbeni oko ayeke fa zango tongoro so?
- Ngbanga ti nyen bê ti gbia Hérode aso? Lo sara nyen?
- Zango tongoro so ague na akoli so juska na ndo wa? Me ngbanga ti nyen ala kiri na kodoro ti ala na mbeni lege nde?
- Hérode amû yanga ti tene a sara nyen? Ngbanga ti nyen lo hunda tongaso?
- Jéhovah atene na Joseph ti sara nyen?
- Zo wa la asara si fini tongoro so aza ngangu? Lo sara tongaso ngbanga ti nyen?
Mbeni hundango tënë
- Diko Matthieu 2:1-23.
Na ngoi so awandara aga ti bâ Jésus, lo yeke na ngu oke? Lo yeke lani na ndo wa? (Mat. 2:1, 11, 16).
TI HINGA AMBENI TËNË
Azo ti gingo nda ti aye na lege ti atongoro ague ti bâ Jésus
Ngbanga ti nyen la tongoro so ala bâ lani, na ngoi so ala ngbâ na est, ague na ala pëpe droit na Jésus, me a gue na ala na sioni Gbia Hérode?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mo yeke mû ka adesizion ti mo wani tongana nyen?
“Ala ngbâ ti gi ti hinga wala ye so bê ti Jéhovah aye ayeke nyen.”—AÉPH. 5:17.
ABIA: 69, 57
1. Ambeni tapande ti ndia wa la ayeke na yâ ti Bible? Ye ti nzoni wa la e lingbi ti wara tongana e sara ye alingbi na ni?
NA YÂ ti Bible, Jéhovah amû na e ambeni commandement polele. Na tapande, lo ke tënë ti lango-sioni, vorongo yanda, nzi nga na nyongo sämba ahon ndo ni (1 aCor. 6:9, 10). Na ndo ni, Jésus Christ, Molenge ti Nzapa amû commandement so polele na adisciple ti lo, lo tene: “Ala gue, ala sara si azo na popo ti amara kue aga adisciple. Ala batize ala na iri ti Babâ, na ti Molenge na ti yingo vulu. Ala fa na ala ti bata aye kue so mbi mû yanga na ala ti sara. Bâ, mbi yeke na tere ti ala juska na lâ ni so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi.” (Mat. 28:19, 20). Aye kue so Jéhovah na Jésus ahunda na e ti sara ayeke ndali ti nzoni ti e wani. Andia ti Jéhovah afa na e tongana nyen ti bata tere ti e nga na afami ti e nga amû maboko na e ti duti na nzoni seni nga na ngia. Kota ye ni kue ayeke so, tongana e sara ye alingbi na acommandement ti Jéhovah so andu nga fango tënë, e yeke zia ngia na bê ti lo na lo yeke iri tufa na ndo ti e.
2, 3. (a) Ngbanga ti nyen la Bible afa andia pëpe na ndo ti aye kue na yâ ti gigi ti e? (b) Ahundango ndo wa la e yeke kiri tënë na ni na yâ ti article so? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
2 Me, gbâ ti aye ayeke dä so Bible asara tënë na ndo ni polele tongaso ape. Na tapande, Bible amû anzene nzene ndia pëpe na ndo ti mara ti abongo so a lingbi aChrétien ayü. Ye so afa biani so Jéhovah ayeke Nzapa ti ndara. Na yâ ti dunia, alege ti yungo bongo ayeke nde nde nga ayeke changé tongana angu ayeke hon. Tongana fade Bible afa alege so e lingbi ti yü na bongo nga ti leke na kuä ti li ti e, ka l’heure tongaso a ga angbene ye awe. Ndali ti araison tongaso nga la Bible afa pëpe gbâ ti andia ti mû lege na mbeni Chrétien ti soro kua ti nginza, lege so lo lingbi ti kaï kobela ti lo nga ngia wa la lo lingbi ti sara. A yeke na zo oko oko wala ababâ ti sewa ti mû desizion na ndo ti atënë so.
3 So aye ti tene so ngbanga ti Jéhovah ayeke dä ape tongana a yeke ngangu na e ti mû akota desizion, so ambeni na popo ni alingbi ti sara ngangu mingi na ndo ti fini ti e? Même tongana desizion so e mû adoro mbeni ndia ti Bible ape, Babâ ti e so ayeke na yayu ayeke yeda na adesizion kue so e mû ni? Tongana Bible afa ndia polele na ndo ti mbeni ye ape, tongana nyen la e lingbi ti soro aye so ayeke nzere na Jéhovah?
ADESIZION TI E ALINGBI TI SARA NYEN NA E NGA NA AMBA TI E?
4, 5. Nyen la adesizion ti e alingbi ti sara na e nga na amba ti e?
4 Ambeni zo abâ so ala lingbi ti sara ye kue so ala ye ti sara ni. Me ti mû anzoni desizion so anzere na Jéhovah a lingbi e gbu li na ndo ti andia na afango ye so ayeke na yâ ti Bible nga e sara ye alingbi na ni. Na tapande, ti nzere na lê ti Nzapa, a lingbi e sara ye ague oko na ndia so lo mû na ndo ti mênë (Gen. 9:4; Kus. 15:28, 29). Sambela ayeke mû maboko na e ti mû anzoni desizion so ague oko na afango ye nga na andia ti Bible.
5 Akota desizion so e wani e mû alingbi ti sara kota ye mingi na ndo ti dutingo ti aita ti e na lege ti yingo. Adesizion kue so e yeke mû alingbi ti sara nzoni wala sioni na songo ti e na Jéhovah. Mbeni nzoni desizion ayeke kpengba songo ti e na Nzapa, me mbeni sioni desizion ayeke buba songo ti e na lo. Na ndo ni, mbeni sioni desizion so e mû alingbi ti son bê ti amba ti e, a lingbi ti sara si mabe ti ala awoko wala alingbi ti ga na kangbi na popo ti aita na yâ ti congrégation. Biani, a yeke kota ye ti tene e mû anzoni desizion.—Diko aRomain 14:19; aGalate 6:7.
6. A lingbi nyen la amû maboko na e na yâ ti adesizion ti e?
6 Nyen la a lingbi e sara na yâ ti aye so Bible afa na e pëpe mbilimbili ye so a lingbi e sara? Na yâ ti aye tongaso, a yeke na e wani ti bâ anzene nzene tënë na ndo ni nga e yeke soro pëpe gi ye so e ye, me ye so ayeke nzere na Jéhovah si lo iri tënë nzoni na ndo ni.—Diko Psaume 37:5.
GI TI HINGA YE SO BÊ TI JÉHOVAH AYE
7. Tongana Bible afa ndia oko na ndo ti mbeni ye ape, tongana nyen la e lingbi ti hinga ye so Jéhovah aye ti tene e sara?
7 Mo lingbi ti hunda tere ti mo, mo tene: ‘E yeke hinga ye so anzere na Jéhovah tongana nyen tongana Bible afa na e pëpe mbeni commandement polele na ndo ti mbeni ye?’ A-Éphésien 5:17 atene: “Ala ngbâ ti gi ti hinga wala ye so bê ti Jéhovah aye ayeke nyen.” Tongana Bible afa mbeni ndia polele na ndo ti mbeni ye ape, tongana nyen la e lingbi ti hinga ye so bê ti Nzapa aye? E yeke hinga ni tongana e sambela lo nga tongana e yeda na afango lege ti yingo vulu ti lo.
8. Tongana nyen la Jésus ahinga lani ye so Jéhovah aye ti tene lo sara? Mû mbeni tapande.
8 Bâ tongana nyen Jésus ahinga lani ye so Babâ ti lo aye ti tene lo sara. Fani use, Bible atene so Jésus asambela kozo si lo mû kobe na gbâ ti azo na lege ti miracle (Mat. 14:17-20; 15:34-37). Me, lo ke lani ti sara si atênë aga mapa na ngoi so nzara asara lo nga Zabolo atara lo na yando. (Diko Matthieu 4:2-4.) Ndali ti so Jésus ahinga pensé ti Babâ ti lo nzoni mingi, lo hinga so a yeke na lege ni pëpe ti sara si atênë aga mapa. Tâ tënë, Jésus ahinga so ti tene lo sara kua na ngangu ti lo tongaso ndali ti nzoni ti lo wani a yeke lani ye so bê ti Nzapa aye pëpe. So lo ke ti sara tongaso, lo fa so lo zia bê ti lo na ndo ti Jéhovah ti fa lege na lo nga ti mû na lo ye so lo bezoin ni.
9, 10. Nyen la ayeke mû maboko na e ti mû anzoni desizion? Mû mbeni tapande.
9 Tongana e ye ti mû anzoni desizion, a lingbi e zia bê ti e na Jéhovah ti fa lege na e tongana ti so Jésus asara lani. A lingbi e sara ye alingbi na atënë ti ndara so: “Zia bê ti mo kue na l’Éternel, na zia bê ti mo na hingango ye ti mo mveni pëpe. Mo bi bê ti mo na Lo na lege ti mo kue, na fade Lo sara si lege ti mo aga mbilimbili. Mo bâ mo mveni tongana wandara pëpe, kpe mbeto ti l’Éternel, na mo zia lege ti sioye.” (aProv. 3:5-7). Tongana e gi ti hinga bango ndo ti Jéhovah na lege ti mandango Bible, a yeke mû maboko na e ti hinga ye so lo ye ti tene e sara na yâ ti ambeni ye. Tongana e hinga abango ndo ti Jéhovah nzoni mingi, bê ti e ayeke duti nduru ti yeda na fango lege ti lo.—Ézéch. 11:19.
10 Zia e mû mbeni tapande: tara ti bâ so mbeni wali ague ti vo ye. Lo bâ mbeni poro so lo ye ti wara ni, me ngere ni ayeke ngangu mingi. Tongaso lo hunda tere ti lo: ‘Koli ti mbi ayeke tene ande nyen tongana mbi buba gbâ ti nginza tongaso?’ Kite ayeke dä ape so lo hinga kiringo tënë ni awe atâa so koli ti lo ayeke na tere ti lo ape. Ngbanga ti nyen la lo hinga ni? Lo hinga ni ngbanga ti so ala sara mariage aninga awe, a sara si lo hinga pensé ti koli ti lo nzoni mingi tongana lo buba gbâ ti nginza. Legeoko nga, tongana e hinga lege so Jéhovah ayeke pensé na ni nga e hinga lege so lo sara na ye ândö, e yeke hinga ye so lo ye ti tene e sara na yâ ti aye nde nde.
TONGANA NYEN LA E LINGBI TI HINGA PENSÉ TI JÉHOVAH?
11. Atënë wa la e lingbi ti hunda tere ti e na ni na ngoi so e yeke diko Bible wala e yeke manda ye e wani? (Bâ encadré “ Na ngoi so mo yeke manda Bible, hunda tere ti mo.”)
11 Ti hinga pensé ti Jéhovah, a lingbi e zia mandango ye e wani na kozo ndo. Na ngoi so e yeke diko Bible wala e yeke manda ni, e lingbi ti hunda tere ti e, ‘Nyen la ye so afa na mbi na ndo ti Jéhovah? Lo sara ye tongaso ngbanga ti nyen?’ A yeke nzoni e duti na mara bibe ti David, wasungo psaume so ahe bia, lo tene “O l’Éternel, fa na mbi lege ti Mo; fa nda ti lege ti Mo na mbi. Fa lege ti tene-biani ti Mo na mbi, fa nda ti tënë na mbi, teti Mo yeke Nzapa ti salut ti mbi; mbi yeke ku Mo lakue.” (Ps. 25:4, 5). Na ngoi so mo yeke gbu li na ndo ti mbeni versê ti Bible, mo lingbi ti hunda atënë tongaso: ‘Tongana nyen la mbi lingbi ti sara ye alingbi na ye so na yâ ti gigi ti mbi? Na ndo wa la mbi lingbi ti sara ye alingbi na ni? Na yanga-da? Na place ti kua? Na ekole? Na fango tënë?’ Tongana e hinga ndo so alingbi e sara ye alingbi ye so e manda so dä, a lingbi ti duti ngangu na e pëpe ti hinga tongana nyen ti sara ye alingbi na ni.
12. Tongana nyen la ambeti nga na abungbi ti e ayeke mû maboko na e ti hinga pensé ti Jéhovah nzoni na ndo ti aye nde nde?
12 Mbeni ye so e lingbi ti sara ti hinga pensé ti Jéhovah ayeke ti dengi mê nzoni na ye so bungbi ti lo ayeke fa na e na lege ti Bible. Na tapande, a sigigi na Index des publications des Témoins de Jéhovah nga na Mbeti ti sarango na recherche ndali ti aTémoin ti Jéhovah ti mû maboko na e ti hinga pensé ti Jéhovah na ndo ti aye nde nde so a hunda ti tene e mû adesizion e wani. E yeke wara nga aye ti nzoni mingi tongana e dengi mê nzoni na ngoi ti abungbi ti e nga tongana e mû mbage dä. Tongana e gbu li na ndo ti aye so a yeke fa, a yeke mû maboko na e ti hinga apensé ti Jéhovah nzoni mingi nga e yeke sara ye alingbi na ni. Tongana e sara kua nzoni na aye so Jéhovah amû na e ti mû kobe na e na lege ti yingo so, yeke yeke e yeke hinga alege ti lo nzoni mingi. Na nda ni, e wani e yeke mû adesizion so Nzapa ti e ti ndoye ayeke iri tufa na ndo ni.
ZIA SI PENSÉ TI JEHOVAH AFA LEGE NA MO NA YÂ TI ADESIZION TI MO
13. Mû mbeni tapande so afa tongana nyen ti hinga pensé ti Jéhovah alingbi ti mû maboko na e ti mû anzoni desizion.
13 Bâ mbeni tapande so afa tongana nyen la ti hinga pensé ti Jéhovah alingbi ti mû maboko na e ti mû anzoni desizion. So e yeke awafango tënë ti Royaume, peut-être e yeke na nzara ti ga apionnier permanent. Ti wara lege ti sara ni, e changé ambeni ye na yâ ti gigi ti e tongaso si e lingbi ti mû ngoi mingi ti fa na tënë. Na oko ngoi ni, e lingbi ti gi bê ti e wala e yeke duti biani na ngia tongana e yeke na aye ti sese mingi ape. Tâ tënë, a yeke wara pëpe na yâ ti Bible mbeni commandement so ahunda ti tene e mû kua ti pionnier. E lingbi ti ngbâ ti sara na Jéhovah tongana awafango tënë so ayeke be-ta-zo. Me Jésus atene so azo so asara asacrifice ndali ti Royaume ayeke wara gbâ ti aye ti nzoni. (Diko Luc 18:29, 30.) Na ndo ni, Bible afa so a yeke nzere na Jéhovah tongana e sara ye kue so e lingbi ti sara ti mû gonda na lo, nga lo ye ti tene e sara na lo na ngia (Ps. 119:108; 2 aCor. 9:7). Na lege ti aversê so, nga na asambela so e sara ti tene Jéhovah afa lege na e, e lingbi ti hinga apensé ti lo. Tongana e gbu li na ndo ti apensé ti lo ni, a lingbi ti mû maboko na e ti mû mbeni nzoni desizion nga e yeke wara tufa ti babâ ti e ti yayu.
14. Tongana nyen la e lingbi ti hinga wala mbeni fason ti yungo bongo anzere na Jéhovah?
14 Bâ mbeni tapande nde: A lingbi ti si so mo ye mbeni fason ti yungo bongo so alingbi ti son bê ti ambeni ita na yâ ti congrégation. Me peut-être mo hinga so mbeni ndia ti Bible polele ake na mo ti yü ni ape. Bango ndo ti Jéhovah na ndo ni ayeke so wa? Na lege ti yingo vulu, bazengele Paul amû wango so: “Mbi ye si awali asara pendere ti ala na yungo bongo so ayeke nzoni, na sarango ye ahon ndo ni pëpe nga na hange; ala sara pendere ni na sarango li ti ala na kode ahon ndo ni pëpe, na yungo lor wala aperle wala abongo ti kota nginza pëpe, me na mbeni lege so alingbi na awali so atene ala yeke voro Nzapa, so ti tene na lege ti anzoni kusala.” (1 Tim. 2:9, 10). Wango so abâ nga aita-koli. E so e yeke atâ wakua ti Jéhovah, e yeke pensé pëpe gi na aye so e wani e ye, me e yeke pensé nga na aye so amba ti e ayeke tene wala ala yeke pensé na ndo ti yungo bongo nga na lekengo kuä ti li ti e. Tongana e sara tere ti e kete nga e ye amba ti e ayeke pusu e ti bâ atënë ti bê ti ala na nene ni tongaso si e sara pëpe mbeni ye so agboto lê ti ala na ndo ti e wala ason bê ti ala (1 aCor. 10:23, 24; aPhil. 3:17). Ti dabe ti e na aye so Bible atene alingbi ti mû maboko na e ti hinga pensé ti Jéhovah na ndo ti tënë so nga alingbi ti mû maboko na e ti mû adesizion so azia ngia na bê ti lo.
15, 16. (a) Bango ndo ti Jéhovah ayeke so wa tongana e ngbâ ti gbu li na ndo ti lango-sioni? (b) Tongana e yeke soro mbeni ngia, tongana nyen la e lingbi ti hinga ye so anzere na Jéhovah? (c) Tongana nyen la e lingbi ti mû akpengba desizion?
15 Bible afa so vundu ayeke sara Jéhovah tongana azo ayeke sara asioni ye nga ala yeke pensé na ndo ti asioni ye. (Diko Genèse 6:5, 6.) Na lege ti tënë so, e hinga so a yeke sioni mingi tongana e bâ na yâ ti li ti e so e yeke sara lango-sioni, ndali ti so a lingbi ti gue na e ti sara kota siokpari so Bible ake ni nga sarango ye tongaso ague oko pëpe na fason so Jéhovah ayeke pensé na ni. Disciple Jacques atene: “Kozoni kue, ndara so alondo na nduzu ayeke nzoni-kue; nga a yeke sara ye na siriri, a yeke sara ye na lege ni, a yeke nduru ti mä tënë, a hinga ti sara nzoni bê mingi na zo nga a si singo na anzoni lengo, a yeke sara kangbi na popo ti azo pëpe, a yeke handa lê ti zo pëpe.” (Jacq. 3:17). Nda ni la, a lingbi e ke angia kue so alingbi ti pusu e ti bâ asioni ye na yâ ti li ti e wala ti sara nzara ti asioni ye. Nga, tongana e hinga polele ye so Jéhovah aye na ye so lo ke, a yeke duti ngangu na e ape ti hinga abuku, afilm wala angia wa la Jéhovah ake ni. E yeke na bezoin oko ape ti hunda na amba ti e ye so a lingbi e sara.
16 Tongana e ye ti mû desizion na ndo ti mbeni ye, alege ayeke mingi ti sara ni na so amû ngia na Jéhovah. Me tongana e ye ti mû mbeni kota desizion, a yeke peut-être nzoni ti hunda mungo maboko ti mbeni ancien, wala ti mbeni ita so akpengba na lege ti yingo (Tite 2:3-5; Jacq. 5:13-15). Tâ tënë, a yeke na lege ni ape ti hunda na amba ti e ti mû desizion na place ti e. Me a lingbi e gbu li ti e nzoni na ndo ti aye so e hinga na yâ Bible nga e mû desizion e wani (aHéb. 5:14). A lingbi e kue e sara ye alingbi na tënë ti Paul, so lo tene: “Fade zo oko oko ayô kungba ti lo wani.”—aGal. 6:5.
17. Tongana nyen la e yeke wara ye ti nzoni tongana e mû adesizion so anzere na Jéhovah?
17 Tongana adesizion ti e ague oko na apensé ti Jéhovah, e yeke ga nduru mingi na lo (Jacq. 4:8). E yeke nzere na lê ti lo nga lo yeke iri tënë nzoni na ndo ti e. A yeke sara si mabe so e yeke na ni na Babâ ti e ti yayu akpengba. Ndani la, a yeke nzoni e zia si andia nga na afango ye ti Bible afa lege na e ndali ti so aye so la ayeke fa na e pensé ti Nzapa na ndo ti aye so e ye ti sara. Tâ tënë, e yeke ngbâ ande lakue ti manda afini ye na ndo ti Jéhovah (Job 26:14). Laso, tongana e sara ngangu, e yeke wara ndara, hingango ye, e yeke bâ yâ ti aye nzoni na ayeke sara si e mû anzoni desizion (aProv. 2:1-5). Pensé ti azo nga na ye so ala leke ti sara ayeke changé changengo me Jéhovah achangé ti lo lâ oko ape. Mbeni zo ti sungo Psaume atene: “Wango tene ti [Jéhovah] angbâ lakue. Na bibe ti Lo angbâ juska na awagame kue.” (Ps. 33:11). A yeke polele so e lingbi ti mû anzoni desizion e wani tongana apensé ti e nga na asarango ye ti e ague oko na apensé ti Jéhovah, Nzapa ti e so ayeke na ndara mingi.


text:
1A-ita, tongana ayeke tënë ti ngoi wala lango so ye ni ayeke si ande na ni, so ayeke mbeni ye titene zo akiri asu mbeti na ala ndali ni pepe. 2Ala wani, ala hinga tënë ni nzoni mingi: lango ti gango ti Kota Gbia ayeke duti tongana gango ti zo ti nzi na bi. 3Na ndembe so azo ayeke tene ande, atene: “E yeke na siriri, mbeni ye ti sarango e ayeke daa pepe!”, gi na ndembe so laa kota kpale ayeke ti na ndö ti ala fafade tongana songo ya ti mama ti ngo so aga nduru ti du. Fade ala yeke wara lege ti sigigi na ya ni pepe. 4Me ti ala, a-ita, ala yeke na ya ti vukongo ndo pepe titene lango ni so awara ala tongana zo ti nzi. 5Biani, ala kue ayeke azo ti lumiere, ala yeke azo ti kota lâ. E yeke azo ti bi pepe wala azo ti vukongo ndo pepe. 6Tongaso, alingbi e lango tongana tanga ti azo pepe, me le ti e akpengba, e sara ye ahon ndoni pepe, me na legeni. 7Azo so ayeke lango, ala yeke lango na bi; azo so ayeke nyon samba si ahon ndö ti ala, ala yeke nyon ni na bi. 8Me e so e yeke azo ti kota lâ, alingbi e sara ye ahon ndoni pepe, me na legeni. Alingbi mabe na ndoye aga tongana kazaka ti wen so e yeke yu na kate ti e, ye so e zia be ti e ti ku ti soo kuâ aga tongana kpoto ti wen na li ti e. 9Nzapa asoro e titene ngonzo ti lo ati na ndö ti e pepe, me lo soro e titene e soo kuâ na lege ti Kota Gbia ti e Jésus Christ 10so akui ndali ti e, tongaso si, ataa e ngba na fini wala e kui, e duti na fini oko na lo 11Tongaso, ala mu ngangu na be ti ala na popo ti ala, ala sara si amba ti ala akpengba tongana ti so ala yeke sara ni so. 12A-ita, e hunda na ala ti ne azo so ayeke mu tere ti ala kue ti sara kua na popo ti ala: azo so laa ayeke fa lege na ala na iri ti Kota Gbia si ayeke mu wango na ala. 13Ala ne azo ni mingi, ala ye nga ala ndali ti kua so ala yeke sara. A-ita, ala duti na siriri na popo ti ala. 14A-ita, e hunda na ala ti suku na azo so ayeke sara ye ti kirikiri; azo so be ti ala awoko, ala sara si be ti ala akiri awara ngangu, ala mu maboko na azo so ayeke na ngangu pepe, ala kanga be ti ala na azo kue. 15Ala sara hange si mbeni zo akiri peko ti sioni na mba ti lo pepe, me ala gi lakue ti sara nzoni na popo ti ala nga na azo kue. 16Ala duti lakue na ngia, 17ala ngba ti sambela lakue, 18ala mu singila na Nzapa na ya ti aye kue. Ye so Nzapa aye titene ala so aga oko na Jésus Christ asara laa. 19Ala kanga lege na Yingo-Vuru pepe ti sara kua ti lo, 20ala baa atënë ti awayanga-Nzapa tongana abuba tënë pepe. 21Me ala gi ya ti atënë ni kue mbirimbiri si ye so ayeke nzoni, ala bata ni; 22ala kpe ye so kue ayeke ye ti sioni. 23Ayeke nzoni Nzapa wani so ayeke mu siriri na zo asara si ala ga nde si ala ga nzoni kue. Ayeke nzoni lo bata yingo ti ala, be ti ala nga na tere ti ala nzoni kue si mbeni tënë oko ayeke na li ti ala pepe na lango ti gango ti Kota Gbia ti e Jésus Christ. 24Nzapa so airi ala, lo yeke sara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo: fade lo yeke sara ye so kue. 25A-ita, ala sambela Nzapa nga ndali ti e. 26Ala bara a-ita kue na sungo ngbangba so ayeke nzoni na le ti Nzapa. 27Mbi hunda na ala na ngangu na iri ti Kota Gbia titene ala diko mbeti so na a-ita, azo ti Christ kue. 28Ayeke nzoni Kota Gbia ti e Jésus Christ asara nzoni be na ala!
Copyright
Learn More


text:
Sara na Jéhovah kozo si angoi ti vundu asi
“Mo dabe mo na Lo so acréé mo.”— ZO-TI. 12:3.
1, 2. (a) Wango wa na lege ti yingo ti Jéhovah Salomon amû na amaseka? (b) Ngbanga ti nyen a yeke nzoni aChrétien so ayeke na yâ ti ngu 50 nga na ala so aga mbakoro awe abibe ti ala na wango so?
NA LEGE ti yingo ti Jéhovah, Gbia Salomon atene na amaseka, lo tene: “Mo dabe mo na Lo so acréé mo, na lâ ti pendere ti mo, kozoni si lâ ti sioni aga.” “Lâ ti sioni” aye ti tene nyen? A ye ti sara tënë ti lâ ti mbakoro. Salomon asara kusala na asuma-tene ti fa akpale so ambakoro ayeke wara. Lo sara tënë ti maboko so adö, gere so adö, apembe so atuku, lê so abâ ndo nzoni ape, mê so amä ndo nzoni ape, kuä ti li so avuru nga na peko so aba. A lingbi zo a ku juska ngoi ni so asi awe si lo komanse ti sara na Jéhovah pëpe.—Diko Zo-ti-fa-tene 12:3-7.
2 Ambeni Chrétien mingi so ayeke na yâ ti ngu 50 nga na ambeni so aga mbakoro angbâ ngangu. Ala lingbi ti duti na avuru kuä ti li oko oko, me peut-être ade ala wara pëpe akpale ti seni so Salomon asara tënë ni. A-Chrétien so aga mbakoro awe alingbi ti bâ nzoni na lege ti wango so Salomon amû na amaseka, lo tene: “Mo dabe mo na Lo so acréé mo”. Wango so aye ti tene nyen?
3. Ti dabe ti e na Kota Wasarango e andu aye wa?
3 Atâa tongana e sara na Jéhovah asara angu mingi awe, a yeke nzoni ti tene ngoi na ngoi e mû mbeni ngoi e gbu li ti e ti bâ tongana nyen la Jéhovah ayeke kota. Fini ayeke mbeni matabisi so ayeke kota mingi. Lege so Nzapa aleke na aye so ayeke na fini afa kota ndara ti lo, na ahon gbungo li ti zo. Gbâ ti apendere ye nde nde so Jéhovah acréé asara si e yeke na ngia. Tongana e gbu li ti e na ndo ti aye so Jéhovah acréé, e yeke kiri ti dabe ti e na ndoye ti lo, ndara ti lo nga na ngangu ti lo (Ps. 143:5). Me ti dabe ti e na Kota Wasarango e aye nga ti tene ti dabe ti e na aye so lo hunda na e. Tongana e gbu li ti e na ndo ti aye so kue, a yeke pusu e ti fa singila ti e na Wasarango e na lege so e yeke sara na lo na bê ti e kue na ngoi kue so e yeke na fini.—Zo-ti. 12:15.
APASA SO E YEKE NA NI TONGANA E YEKE MBAKORO
4. Hundango ndo wa aita so aga Chrétien asara angu mingi awe alingbi ti hunda tere ti ala na ni? Ngbanga ti nyen?
4 Tongana mo ga Chrétien asara angu mingi awe hunda tere ti mo: ‘Nyen la mbi lingbi ti sara na fini ti mbi fadeso so mbi ngbâ na ngangu so?’ Tongana mo ga Chrétien aninga awe, mo yeke na apasa so ambeni zo ayeke na ni pëpe. Mo lingbi ti fa na amaseka aye so mo manda na mbage ti Jéhovah. Mo lingbi ti kpengba amba ti mo tongana mo fa na ala aye ti nzoni so mo wara na yâ ti kua ti Nzapa. Gbia David asambela ti tene lo fa na azo aye so lo manda na mbage ti Jéhovah. Lo tene: “O Nzapa, a komanse tongana mbi de molenge, Mo fa lege na mbi . . . Tongana mbi ga mbakoro na kuali ti mbi avuru, O Nzapa, Mo zia mbi pëpe, juska mbi fa tënë ti ngangu ti Mo na awagame so ayeke ga.”—Ps. 71:17, 18.
5. Tongana nyen la aChrétien so aga mbakoro alingbi ti fa na azo aye so ala manda?
5 Tongana nyen la mo lingbi ti mû maboko na azo ti wara ndara so mo wara na yâ ti angu mingi? Mo lingbi ti tisa amaseka na ndo ti mo ti tene mo na ala asara lisoro so akpengba zo? Mo lingbi ti hunda na ala ti tene mo na ala asigigi na fango tënë nga ti fa na ala ngia so mo wara na yâ ti kua ti Jéhovah? Elihu atene: “Zia ambakoro asara tënë, na azo ti ngu mingi afa ndara.” (Job 32:7). Bazengele Paul awa aita-wali so asara kua ti Jéhovah asara angu mingi ti kpengba azo na lege ti tënë ti yanga ti ala nga na tapande ti ala. Lo tene: ‘Zia ambakoro-wali aduti awafango na azo ye so ayeke nzoni.’—Tite 2:3.
YE SO MO LINGBI TI SARA TI MÛ MABOKO NA AZO
6. A-Chrétien so aga mbakoro alingbi ti sara nyen?
6 Tongana mo ga Chrétien aninga mingi awe, mo lingbi ti sara ye mingi ti mû maboko na azo. Gbu li na ndo ti aye so mo hinga ni fadeso so mo hinga ni kozo ape na yâ ti angu 30 wala 40 so ahon. Mo hinga lege ti sara kua na afango ye ti Bible na yâ ti fini ti mo na yâ ti aye nde nde. Kite ayeke pëpe so mo hinga ti sara kua na tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible na kode ti ndu bê ti azo. Tongana mo yeke ancien, mo hinga tongana nyen ti mû maboko na aita so amû mbeni sioni lege (aGal. 6:1). Peut-être mo hinga ti bâ ndo na ndo ti akua so ayeke sara na yâ ti acongrégation, na andokua ti kota bungbi wala na ndo ti kua ti lekengo Da ti Royaume. Peut-être mo hinga tongana nyen ti wa adocteur ti sara kua na ambeni kode so ahunda ti sara kua na mênë pëpe na ngoi so ala yeke opéré azo. Atâa mo hinga tâ tënë gi fade fadeso, mo hinga ambeni nzoni ye na yâ ti gigi. Na tapande, tongana mo bata amolenge, mo lingbi ti maï ambeni kode so ayeke mû maboko na zo. A-Chrétien so aga mbakoro awe alingbi ti kpengba aita ti ala awakua ti Jéhovah na lege so ala yeke fa ye na ala, ala yeke fa lege na ala nga ala yeke wa ala.—Diko Job 12:12.
7. Anzoni ye wa aChrétien so aga mbakoro alingbi ti fa na amaseka?
7 Na ambeni lege wa mo lingbi ti sara kua na akode so mo yeke na ni ti mû maboko na azo? Peut-être mo lingbi ti fa na amaseka lege ti to nda ti mbeni étude nga ti sara ni. Tongana mo yeke mbeni ita-wali, mo lingbi ti fa na aita-wali so ade maseka na so ayeke mama ti amolenge tongana nyen ti sara akua ti ala ti Chrétien nga na oko ngoi ni ti bâ lege ti akete molenge ti ala. Tongana mo yeke mbeni ita-koli, mo lingbi ti fa na aita-koli so ayeke maseka tongana nyen ala lingbi ti mû diskur na bê ti ala kue nga ti fa tënë nzoni mingi ahon ti kozo. Mo lingbi ti fa na ala tongana nyen la ala lingbi ti sara vizite na aita so aga mbakoro awe ti kpengba ala na lege ti yingo. Même tongana mo yeke na ngangu tongana ti kozo ape, mo yeke na anzoni pasa ti fa ye na amaseka. Bible atene: “Ngangu ti apendere koli ayeke gloire ti ala, na vuru kuali ti ambakoro-koli ayeke ye ti yango-iri ti ala.”—aProv. 20:29.
FANGO TËNË NA ANDO SO BEZOIN TI AWAFANGO TËNË AYEKE DÄ MINGI
8. Nyen la bazengele Paul asara na ngoi so lo ga mbakoro?
8 Bazengele Paul angbâ ti sara kua ti Jéhovah mingi atâa so lo ga mbakoro. Lo sara lani kanga na Rome na a zi lo na ngu 61 tongaso. Me kozo ti tene a kanga lo, lo sara kua ngangu mingi nga lo wara atara mingi na yâ ti kua ti lo ti missionnaire. Lo lingbi lani ti soro ti zia lege ti kua ni na ti ngbâ ti fa tënë na Rome (2 aCor. 11:23-27). Kite ayeke pëpe so a yeke nzere lani mingi na aita so ayeke na Rome ti tene Paul angbâ amû maboko na ala. Me Paul abâ so bezoin ayeke mingi na yâ ti ambeni kodoro nde. Tongaso, lo kiri lo komanse kua ti lo ti missionnaire. Lo na Timothée na Tite ague na Éphèse, Crète nga peut-être na Macédoine (1 Tim. 1:3; Tite 1:5). E hinga ape wala lo sara lani vizite na Espagne, me lo ye lani ti gue kâ.—aRom. 15:24, 28.
9. Na ngoi wa la Pierre ague ti fa tënë na ndo so bezoin ayeke dä mingi? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
9 Bazengele Pierre ayeke peut-être na ngu 50 na ndo ni na ngoi so lo gue na ndo so bezoin ayeke dä mingi. E hinga ni tongana nyen? Tongana ngu ti lo na Jésus ayeke oko wala ngu ti lo ahon ti Jésus kete, lo lingbi ti duti na ngu 50 tongaso na ngoi ti bungbi so lo na ambeni bazengele asara na Jérusalem na ngu 49 (Kus. 15:7). Ambeni ngoi na peko ti bungbi so, Pierre ague na Babylone peut-être ti fa tënë na aJuif mingi so ayeke kâ (aGal. 2:9). Lo yeke lani kâ na ngoi so lo sû kozo mbeti ti lo, na ngu 62 tongaso (1 Pi. 5:13). Ti gue na ando so bezoin ayeke dä alingbi ti ga na akpale, me Pierre ague. Lo zia pëpe si ngu ti lo so ague na li ni akanga lege na lo ti sara na Jéhovah mingi na ti wara ngia na pekoni.
10, 11. Nyen la Robert na wali ti lo asara na ngoi so ala wara ngu 55?
10 Laso, aChrétien mingi so ayeke na yâ ti ngu 50 nga na ala so aga mbakoro awe abâ so dutingo ti ala achangé nga so ala lingbi ti sara na Jéhovah na ambeni lege nde. Ambeni ague na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi. Na tapande, Robert atene: “Mbi na wali ti mbi e yeke na ngu 55 na ngoi so e bâ so ambeni fini lege azi na e ti sara na Jéhovah. E yeke gi na molenge ti koli oko na lo yeke na gbe ti e mbeni ape, nga ababâ na amama ti e akui awe. Na ndo ni e wara mbeni kete nginza so ababâ na amama ti e azia na e na peko ti kuâ ti ala. Mbi leke ti tene e kä da ti e ti wara nginza ti futa na bon ti e nga ti tene a mû maboko na e juska ti tene mbi wara pension. E mä so na Bolivie azo mingi ayeda ti manda Bible nga ngere ti aye ayeke ngangu kâ ape. Tongaso, e soro ti gue. A yeke lani ngangu na e ti duti nzoni na yâ ti fini da ti e. Aye kue so ayeke na Bolivie ayeke nde na aye so e yeke na ni na Amerika ti Banga. Me angangu so e sara e wara aye ti nzoni mingi na pekoni.”
11 Robert akiri atene: “Aye kue so e sara na yâ ti fini ti e andu gi akua ti congrégation. Ambeni zo so e manda Bible na ala awara batême. Mbeni sewa so e manda Bible na azo ni, a yeke na ye mingi ape, na ala lango na mbeni kete kodoro so ayo akilomètre mingi. Me yenga oko oko, azo ti sewa ni ayeke sara angangu voyage ti ga na kota kodoro ti sara abungbi. E yeke na ngia mingi ti bâ so azo ti sewa ni ague na li ni na kozo molenge ni ti koli amû même kua ti pionnier.”
BEZOIN TI AWAFANGO TËNË NA ANDO SO AZO NI ATENE MBENI YANGA TI KODORO NDE
12, 13. Nyen la Brian na wali ti lo asara na pekoni so lo gue na retraite?
12 Acongrégation nga na agroupe so ayeke na yanga ti kodoro nde alingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti tapande ti aita so ayeke ambakoro. Nga, a nzere mingi ti fa tënë na ando tongaso. Na tapande, Brian so alondo na Grande-Bretagne atene so na ngoi so lo gue na retraite na ngu 65, lo na wali ti lo ayeke na ngia na yâ ti fini ti ala ape. Lo tene: “Amolenge ti e akono ahon awe, nga a yeke ngangu ti tene e wara azo so asara nzara ti tâ tënë ti tene e manda Bible na ala. A si na mbeni ngoi, mbi wara mbeni maseka-koli so ayeke Chinois so ayeke sara lani recherche na dasendagi ti ndo ni. Mbi tisa lo ti ga na bungbi na lo yeda lo ga, na pekoni mbi to nda ti manda Bible na lo. Ayenga kete na pekoni, lo ga na mbeni mba ti lo ti sarango recherche ni so ayeke nga Chinois na bungbi, ala ga use. Yenga use na pekoni lo ga na mbeni nde dä, ala ga ota, nga ti peko lo ga na mbeni nde encore ala ga osio.
13 “Na ngoi so mbeni oku Chinois ni ahunda ti manda Bible, mbi gbu li ti mbi mbi tene: ‘So mbi yeke na ngu 65 aye ti tene pëpe so mbi yeke na retraite na yâ ti kua ti Jéhovah.’ Tongaso, mbi hunda wali ti mbi so mbi hon lo na ngu use wala lo ye ti manda yanga ti Chinois. E manda ni na lege ti mango ni na ndo ti kasete. A sara ngu bale-oko na pekoni awe. Fango tënë na ando so azo ni atene yanga ti kodoro nde asara si e kiri e bâ tere ti e tongana amaseka. E wara lege ti manda Bible na aChinois 112. Mingi ti ala aga na abungbi. Mbeni oko aga pionnier na lo yeke fa tënë legeoko na e.”
DUTI NA NGIA TI SARA YE ALINGBI NA NGANGU TI MO
14. Nyen la a lingbi aChrétien so aga mbakoro ahinga? Tongana nyen la tapande ti Paul alingbi ti mû na ala ngangu?
14 Atâa so aChrétien mingi so ayeke na yâ ti ngu 50 awara anzoni lege ti sara ambeni ye na yâ ti kua ti Jéhovah, ambeni awara lege ti sara ni pëpe. Ambeni ayeke na kpale ti seni, nga ambeni ayeke bâ lege ti ababâ na amama ti ala so aga mbakoro wala ala yeke bâ lege ti amolenge ti ala. A lingbi ala hinga so Jéhovah ayeke bâ na nene ni aye kue so ala yeke sara na yâ ti kua ti lo. Tongaso, ahon ti tene bê ti ala anze ndali ti ye so ala lingbi ti sara ape, ala duti na ngia ti sara ye alingbi na ngangu ti ala. Gbu li na ndo ti tapande ti bazengele Paul. Teti angu mingi, a kanga lo, lo wara lege pëpe ti ngbâ ti sara avoyage ti lo ti missionnaire. Me na angoi kue so azo aga ti bâ lo, lo fa tënë ti Nzapa na ala nga lo mû maboko na ala ti ngbâ ti sara na Nzapa be-ta-zo.—Kus. 28:16, 30, 31.
15. Ngbanga ti nyen a lingbi e bâ aChrétien so aga mbakoro na nene ni mingi?
15 Jéhovah abâ nga na nene ni aye so aita so aga mbakoro awe alingbi ti sara na yâ ti kua ti lo. Atâa so Salomon atene so “lâ ti sioni”, wala lâ ti mbakoro, ayeke mbeni ngoi so ayeke ngangu na yâ ti fini ti zo, Jéhovah ayeke bâ na nene ni aye so aChrétien so ayeke mbakoro ayeke sara ti gonda lo (Luc 21:2-4). Aita na yâ ti congrégation abâ na nene ni tapande ti aita so aga mbakoro so angbâ be-ta-zo.
16. Apasa wa Anna awara lani ape? Nyen la lo sara ti voro Nzapa?
16 Bible asara tënë ti Anna, mbeni mbakoro-wali so ayeke be-ta-zo so angbâ lani ti gonda Jéhovah. Lo yeke lani womua so ayeke na ngu 84 na ngoi so a dü Jésus. Peut-être ngu ti lo amû lani lege na lo pëpe ti ngbâ na fini aninga ti ga mbeni disciple ti Jésus, ti tene a soro lo ti gue na yayu, wala ti gue ti fa tënë ti Royaume. Me Anna ayeke na ngia ti sara ye so alingbi na ngangu ti lo. “Lo yeke manke ti gue na temple lâ oko pëpe, lo yeke sara kusala so ayeke nzoni-kue bï na lâ”. (Luc 2:36, 37). Na tapande, lâ na lâ na ndapre nga na lakui so prêtre ayeke gue na temple ti zö yombo, Anna ayeke na popo ti azo so ayeke na yâ ti gbagba ti temple lo yeke sambela na yâ ti bê ti lo teti penze-ngbonga bale-ota tongaso. Na ngoi so lo bâ Jésus so angbâ lani bébé, lo komanse ti “sara tënë ti molenge ni na ala kue so ayeke ku ngoi ti zingo Jérusalem.”—Luc 2:38.
17. Tongana nyen la congrégation alingbi ti mû maboko na aita so aga mbakoro nga na ala so tere ti ala ason ti voro Jéhovah?
17 Laso, a yeke nzoni e gi alege ti mû maboko na aita so aga mbakoro awe wala ala so tere ti ala ason. Ambeni ita so aga mbakoro ayeke na nzara ti gue na abungbi nga na akota bungbi me ala yeke na ngangu ti gue ape. Na ambeni ndo, acongrégation ayeke leke ti tene aita so amä aye so a yeke fa na ngoi ti bungbi ni na téléphone. Me na ambeni ndo lege ayeke dä ape. Atâa so aita so alingbi ti gue na abungbi ape, ala lingbi ti mû maboko ti voro Jéhovah. Na tapande, ala lingbi ti sambela ti tene congrégation amaï.—Diko Psaume 92:13, 14.
18, 19. (a) Tongana nyen la aita so aga mbakoro alingbi ti kpengba azo? (b) Wango so atene: “Mo dabe mo na Lo so acréé mo” abâ azo wa?
18 Aita so aga mbakoro alingbi ti bâ pëpe so ala yeke mû maboko na azo mingi. Na tapande, atâa so Anna ayeke gue lani lakue na temple teti angu mingi, peut-être lo hinga lani pëpe so tapande ti lo ayeke mû ngangu ande na azo angu mingi na pekoni. A sara tënë ti ndoye so Anna ayeke na ni na mbage ti Jéhovah na yâ ti Bible. Legeoko nga, aita ayeke girisa ande pëpe ndoye so ala ambakoro ala yeke na ni na mbage ti Jéhovah. Ni la Bible atene: “Kuali so avuru ayeke couronne ti gloire, zo awara so na lege ti mbilimbili.”—aProv. 16:31.
19 Ngangu so e oko oko kue e yeke na ni ti sara na Jéhovah ayeke legeoko ape. Me a yeke nzoni ala so ayeke na popo ti e so angbâ ngangu agirisa tënë so ape: “Mo dabe mo na Lo so acréé mo . . . kozoni si lâ ti sioni aga.”—Zo-ti. 12:3.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | MO LINGBI TI MÄ YÂ TI BIBLE
Gi si a mû maboko na mo ti mä yâ ti Bible
Tongana mo gue na kodoro-wande fini fini, mo peut ti tingbi na ambeni ye so mo habitué na ni kozo ape, na tapande, azo, angobo ti sarango ye, akobe nga na nginza ti kodoro ni. Ye so apeut ti sara mo nzoni ape.
Mara ti ye ni so apeut ti si na mo na ngoi so mo diko Bible pan. Na dikongo ni, mo yeke tingbi na ambeni ye so asi ândö, so ayeke afini ye na lê ti mo. Na tapande, azo tongana aPhilistin, ambeni ngobo ti sarango ye, na tapande ti mbeni zo so ayeke ‘suru bongo’ na tere ti lo, wala mbeni kobe so a iri ni manne nga na nginza so a iri ni drachme (Exode 16:31; Josué 13:2; 2 Samuel 3:31; Luc 15:9). Aye ni so kue apeut ti sara si li ti mo aga kirikiri. Legeoko tongana ti so mo yeke sara tongana mo gue na kodoro-wande, peut-être mo yeke hunda na mbeni zo ti tene lo fa nda ti aye ni so na mo nzoni.
MUNGO MABOKO NA NGOI TI ÂNDÖ
Depuis na ngoi so a komanse ti sû Bible, na yâ ti angu 1500 tongaso kozo ti Christ, a mû maboko na azo ti mä yâ ti atënë ni. Na tapande, Moïse, so ayeke kozo zo so afa lege na mara ti Israël, “afa nda ti” atënë ti Nzapa na azo ni.—Deutéronome 1:5, FD.
Angu ngbangbo mingi na pekoni, ambeni zo ayeke lani dä so ayeke fa nda ti Tënë ti Nzapa na azo. Na tapande, na ngu 455 kozo ti Christ, gbâ ti aJuif na amolenge ti ala abungbi tere lani na mbeni ndo so azo ayeke gue ka dä mingi, na gbata ti Jérusalem. Azo so ayeke fa andia ti Nzapa ‘adiko mbeti ni’ na kota go. Me, ala ngbâ gi ge awe ape. “Ala fa nda ni si azo [ni] ahinga nda ti ye so a diko na ala” so.—Néhémie 8:1-8.
Angu ngbangbo mingi na pekoni, Jésus Christ asara mara kua ti fango ye ni so. A hinga lo lani tongana mbeni wafango ye (Jean 13:13). Atâa a yeke groupe ti azo, wala a yeke gi zo oko, Jésus ayeke fa ye na ala kue. Na mbeni ngoi, lo fa ye na gbâ ti ambeni zo na ndo ti mbeni hoto, na “li ti gbâ ti azo ni so akpe ngbanga ti kode ti fango ye ti lo”. (Matthieu 5:1, 2; 7:28). A si na ngu 33, na ngoi so lo na ambeni disciple ti lo use ayeke gue na mbeni kete kodoro, so ayeke nduru na Jérusalem, lo sara lisoro na ala, lo “zi nda ti Mbeti ti Nzapa kue [wala lo fa ndani polele]” na ala.—Luc 24:13-15, 27, 32.
Adisciple ti Jésus nga kue ayeke fa lani tënë ti Nzapa na azo. Mbeni lâ, mbeni kota zo ti Éthiopie angbâ ti diko mbeni versê ti Mbeti ti Nzapa. Mbeni disciple ti Jésus, so iri ti lo ayeke Philippe, aga nduru na lo, na lo hunda koli ni, lo tene: “Mo yeke mä yâ ti ye so mo yeke diko so biani?” Koli ni atene: “Ti tâ tënë ni, mbi lingbi ti mä yâ ni tongana nyen tongana mbeni zo ti fa nda ni na mbi ayeke dä pëpe?” Na pekoni, Philippe afa nda ti versê ni so na lo nzoni.—Kusala 8:27-35.
MUNGO MABOKO LASO
Legeoko tongana ti azo so ayeke fa nda ti tënë ti Nzapa ândö, laso, aTémoin ti Jéhovah ayeke manda Bible na azo na yâ ti akodoro ahon 239 (Matthieu 28:19, 20). Yenga oko oko, ala yeke aidé azo ahon million 9, ti mä yâ ti Bible. Mingi ti azo so ala yeke manda Bible na ala ayeke aChrétien ape. Ala yeke manda ni na azo gi senge senge, nga ala lingbi ti sara ni na da ti azo ni wala na mbeni ndo nde so bê ti zo ni aye. Ti ambeni zo ni, ala yeke manda Bible ni na lege ti téléphone wala Internet.
Tongana mo ye ti tene a ga a manda Bible na mo, hunda mbeni Témoin ti Jéhovah. Mo yeke bâ ande so, Bible ayeke mbeni mbeti so zo apeut ti mä yâ ni, na “a yeke nzoni ti fa na ye na zo, ti suku na zo, ti kiri na aye na nzoni lege, ti se na zo na lege ti mbilimbili,” si zo ni “alingbi na yâ ti ye kue, na a mû na lo aye kue so lo yeke na bezoin ni ti tene lo sara nzoni kusala kue.”—2 Timothée 3:16, 17.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?
E yeke manda Bible na azo tongana nyen?
Na ndo ti sese kue, azo ahinga aTémoin ti Jéhovah tongana azo so ayeke manda Bible na azo senge senge. Bâ tongana nyen a yeke sara ni.
Mbeni kapa ti mandango Bible ndali ti azo kue
Bâ akiringo tënë na ahunda ti azo na ndo ti kapa ti e ti mandango Bible na azo.


text:
Ngbâ ti kpengba songo ti mo na Jéhovah na ngoi so mo yeke sara kua ti lo na kodoro-wande
“Mbi bata tënë ti Mo na bê ti mbi.”
ABIA: 142, 92
1-3. (a) Nyen la a lingbi e zia ni lakue na kozo ndo? (b) Ambeni mbilimbili kpale wa la ala so ayeke manda mbeni yanga ti kodoro nde atingbi na ni? Akpale so asara si ahundango ndo wa alondo? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
LASO, aTémoin ti Jéhovah saki na saki ayeke mû mbage ti ala ti sara si prophétie ti fango tënë na “amara kue, akete mara kue, azo ti ayanga ti kodoro kue” aga tâ tënë (Apoc. 14:6). Mo yeke na popo ti azo so ayeke manda mbeni yanga ti kodoro nde? Mo yeke sara peut-être kua ti missionnaire wala mo yeke fa tënë na mbeni ndo so bezoin ayeke dä mingi na mbeni kodoro nde? Wala mo komanse ti gue na abungbi na yâ ti mbeni congrégation ti mbeni yanga ti kodoro nde na yâ ti kodoro ti mo?
2 A lingbi e awakua ti Jéhovah kue e zia na kozo ndo songo ti e na lo nga songo ti azo ti sewa ti e na lo (Mat. 5:3). Ye oko, na ambeni ngoi, e lingbi ti bâ so a yeke ngangu na e ti manda ye nzoni ndali so akua ti e ayeke mingi. Me aita so ayeke sara kua na kodoro-wande ayeke tingbi na ambeni kpale nde.
3 Aita so ayeke sara kua na yâ ti mbeni congrégation ti mbeni yanga ti kodoro nde abezoin ti manda mbeni fini yanga ti kodoro, me ala bezoin nga ti sara kue ti manda aye ti Nzapa so ndani alï mingi (1 aCor. 2:10). Tongana nyen la ala lingbi ti sara ni tongana ala mä pëpe yâ ti aye kue so a yeke tene na yâ ti congrégation ni? Ngbanga ti nyen la a lingbi ababâ na amama asara kue ti tene tâ tënë andu bê ti amolenge ti ala?
MBENI KPALE NDALI TI SONGO TI E NA JÉHOVAH
4. Nyen la alingbi ti duti mbeni kpale ndali ti songo ti e na Jéhovah? Fa mbeni tapande ni.
4 Tongana e lingbi pëpe ti mä yâ ti afango ye ti Bible na mbeni yanga ti kodoro nde, a lingbi ti duti mbeni kota kpale ndali ti songo ti e na Jéhovah. Na ngoi so Néhémie akiri na Jérusalem, lo bâ so ambeni molenge so ayeke kâ ahinga lani ti tene Hébreu pëpe. (Diko Néhémie 13:23, 24.) Songo ti amolenge so na Jéhovah awoko ndali ti so ala lingbi pëpe ti mä yâ ti Mbeti ti Nzapa kue.—Néh. 8:2, 8.
5, 6. Nyen la ababâ na amama so ayeke sara na Jéhovah na yâ ti congrégation ti yanga ti kodoro nde abâ? Ngbanga ti nyen?
5 Ambeni babâ na mama so ayeke aChrétien, so ayeke sara kua ti Jéhovah na mbeni congrégation ti mbeni yanga ti kodoro nde, abâ so songo ti amolenge ti ala na Jéhovah awoko. Ndali ti so amolenge ni alingbi pëpe ti mä yâ ti aye kue so a yeke tene na abungbi, aye so a yeke fa na Da ti Royaume andu bê ti ala nzoni ape. Pedro, [1] so lo na sewa ti lo alondo lani na Amerika ti Mbongo ague na Australie, atene: “Tongana e sara lisoro na ndo ti aye ti yingo, a lingbi a ndu tënë ti bê nga na ti bibe.”—Luc 24:32.
6 Tongana e diko ye na mbeni yanga ti kodoro nde, peut-être a yeke ndu bê ti e tongana ti yanga ti kodoro ti e wani ape. Nga, ndali ti so a yeke ngangu na e ti sara lisoro nzoni na azo na mbeni yanga ti kodoro nde, a lingbi ti sara si e nze na songo ti e na Jéhovah alingbi ti woko. Tongaso, na ngoi so e ngbâ ti bata nzara so e yeke na ni ti sara na Jéhovah na yâ ti mbeni congrégation ti yanga ti kodoro nde, a lingbi e gi ti bata songo ti e na Jéhovah.—Mat. 4:4.
ALA BATA LANI SONGO TI ALA NA JÉHOVAH
7. Tongana nyen la azo ti Babylone agi ti pusu Daniel ti yeda na ngobo ti ala nga na bungbi ti nzapa ti ala?
7 Na ngoi so a gue na Daniel na amba ti lo na Babylone, azo ti Babylone aye gi lani ti tene Daniel na amba ti lo ayeda ti sara ye alingbi na ngobo ti ala na lege so ala fa na ala “yanga ti azo ti Chaldée”. Na ndo ni, kota zo ti yangbo so ayeke fa ye na ala amû na ala iri ti azo ti Babylone (Dan. 1:3-7). Iri so a mû na Daniel aye ti sara tënë ti Bel, kozo nzapa ti Babylone. Peut-être Gbia Nébucadnezzar aye ti sara tongaso ti pusu Daniel ti mä na bê so nzapa ti Babylone ayeke na ngangu ahon Jéhovah, Nzapa ti lo.—Dan. 4:8.
8. Nyen la amû maboko na Daniel ti ngbâ ti kpengba songo ti lo na Jéhovah na ngoi so lo yeke na kodoro-wande?
8 Na Babylone, a mû na Daniel apendere kobe ti gbia. Me lo ‘kanga bê ti lo’ tongaso si lo sara ye ague nde pëpe na ndia ti Nzapa (Dan. 1:8). Ndali ti so lo ngbâ ti manda “mbeti,” so ti tene ambeti ti Nzapa, na yanga ti kodoro ti lo, lo ngbâ ti kpengba songo ti lo na Jéhovah na ngoi so lo yeke na kodoro-wande (Dan. 9:2). Ni la, ngu 70 tongaso na peko ti so lo si na Babylone, a ngbâ ti hinga lo na iri ti lo ti Hébreu.—Dan. 5:13.
9. Tongana ti so a fa na Psaume 119, nyen la tënë ti Nzapa asara na ndo ti mbeni wasungo psaume?
9 A lingbi wasungo Psaume 119 agbu ngangu na ngoi so azo ti yangbo ti gbia asara sioni tënë na ndo ti lo. Me lo wara ngangu na lege ti Mbeti ti Nzapa na amû maboko na lo ti duti nde na ala (Ps. 119:23, 61). Lo zia si atënë ti Nzapa andu bê ti lo ngangu.
NGBÂ TI KPENGBA SONGO TI MO NA JÉHOVAH
10, 11. (a) Na ngoi so e yeke manda Bible, nyen la a lingbi e gi ni kozo? (b) Tongana nyen la e lingbi ti si na ye so e yeke gi? Fa mbeni tapande ni.
10 Atâa e yeke na aye mingi ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah nga na place ti kua ti e, e kue e bezoin ti mû ngoi ti manda ye e wani nga ti voro Nzapa na yâ ti sewa (aÉph. 5:15, 16). Kozo ye so e yeke gi ayeke pëpe ti diko gi gbâ ti alembeti wala gi ti leke acommentaire ti kiri tënë na abungbi. E ye ti sara kue ti tene tënë ti Nzapa andu bê ti e nga akpengba mabe ti e.
11 Ti si na ye so, a lingbi e pensé gi pëpe na ndo ti bezoin ti ambeni zo na ngoi so e yeke manda ye me e pensé nga na ndo ti abezoin ti e wani (aPhil. 1:9, 10). A lingbi e hinga so na ngoi so e yeke leke tere ti e ndali ti fango tënë, ndali ti bungbi wala ndali ti mbeni diskur, mingi ni aye so e diko ni ayeke lakue pëpe ye so e yeke na bezoin ni. Zia e mû mbeni tapande: Atâa so mbeni zo ti tongo ye ayeke tara kobe so lo tö kozo si lo mû na azo, lo lingbi pëpe ti ngbâ na fini gi na kobe so lo tara so. Tongana lo ye ti ngbâ na nzoni seni, a lingbi lo tö nzoni kobe ndali ti lo wani. Legeoko nga, tongana e ye ti kpengba songo ti e na Jéhovah, a lingbi e manda Bible lakue. Nzoni mandango ye tongaso ayeke kaï abezoin ti e.
12, 13. Ngbanga ti nyen aita mingi abâ so a yeke nzoni mingi ti manda Bible na yanga ti kodoro ti ala?
12 Mingi ti ala so ayeke sara na Jéhovah na yâ ti congrégation ti mbeni yanga ti kodoro nde abâ so a yeke nzoni mingi ti manda Bible lakue na ‘yanga ti kodoro so a dü ala dä.’ (Kus. 2:8). Même amissionnaire ahinga so ala lingbi ti ngbâ gi pëpe na ndo ti aye so ala yeke mä na bungbi ti ngbâ ti kpengba na yâ ti kua so ala yeke sara na Jéhovah na yâ ti congrégation ti mbeni yanga ti kodoro nde.
13 Alain, so amanda yanga ti azo ti Perse teti ngu miombe tongaso, atene: “Tongana mbi leke abungbi na yanga ti kodoro ti azo ti Perse, mbi yeke luti mingi gi na ndo ti yanga ti kodoro ni. Ndali ti so li ti mbi ayeke gi na ndo ti hingango yanga ti kodoro ni, aye ti yingo so mbi diko andu bê ti mbi nzoni ape. A yeke ndali ni la mbi zia mbeni ngoi lakue lakue ti manda Bible nga na ambeni mbeti na yanga ti kodoro ti mbi.”
NDU BÊ TI AMOLENGE TI MO
14. Nyen la a lingbi ababâ na amama asara kue ndali ti amolenge ti ala? Ngbanga ti nyen?
14 Ababâ na amama so ayeke aChrétien ayeke na bezoin ti sara kue ti tene tâ tënë andu bibe nga na bê ti amolenge ti ala. Serge na wali ti lo, Muriel, asara kua na yâ ti mbeni congrégation so ayeke tene yanga ti kodoro nde ahon ngu ota. Na pekoni ala komanse ti bâ so molenge ti ala ti koli so ayeke na ngu 17 ayeke na nzara ti fango tënë nga na abungbi ape. Muriel atene: “Fango tënë na mbeni yanga ti kodoro nde ason bê ti lo songo, atâa so kozo lo ye lani mingi ti fa tënë na yanga ti kodoro ti lo Français.” Serge atene: “Na ngoi so e hinga so ye so akanga lege na guengo na li ni ti lo na lege ti yingo, e mû desizion ti kiri na ngbene congrégation ti e.”
15. (a) Aye wa la alingbi ti mû maboko na ababâ na amama ti bâ wala a lingbi ala kiri na congrégation so amolenge ti ala amä yanga ti kodoro ni nzoni? (b) Wango wa la Deutéronome 6:5-7 amû na ababâ na amama?
15 Aye wa la alingbi ti mû maboko na ababâ na amama ti mû desizion ti kiri na yâ ti congrégation so ayeke tene yanga ti kodoro so amolenge ti ala amä ni nzoni? Kozo ni, a lingbi ala bâ wala ala yeke na ngoi nga na ngangu ti fa na amolenge ti ala ti ndoye Jéhovah nga na oko ngoi ni ti fa na ala yanga ti mbeni kodoro nde. Use ni, peut-être ala bâ so amolenge ti ala aye pëpe ti fa tënë, ti gue na abungbi, wala même ti sara kua ti Jéhovah na yâ ti mbeni congrégation ti yanga ti kodoro nde. Na yâ ti aye tongaso, ababâ na amama alingbi ti mû desizion ti kiri na congrégation ti yanga ti kodoro so amolenge ti ala amä yâ ni nzoni juska ti tene amolenge ni aduti na kpengba songo na Jéhovah.—Diko Deutéronome 6:5-7.
16, 17. Tongana nyen la ambeni babâ na mama afa ye nzoni na amolenge ti ala na ndo ti Jéhovah na yâ ti mbeni congrégation ti yanga ti kodoro nde?
16 Ambeni babâ na mama awara lege ti fa ye na amolenge ti ala na yanga ti kodoro ti ala na ngoi so ala yeke gue na abungbi na yâ ti mbeni congrégation wala na yâ ti mbeni groupe ti mbeni yanga ti kodoro nde. Charles, so ayeke babâ ti amolenge-wali ota so ngu ti ala ayeke na popo ti ngu 9 ti si na ngu 13, ayeke gue na yâ ti mbeni groupe so ayeke tene yanga ti Lingala. Lo tene: “E mû desizion ti manda ye na amolenge ni nga ti voro Nzapa na yâ ti sewa na yanga ti kodoro ti e. Me e yeke manda nga aye so ayeke mû acommentaire dä na ngoi ti bungbi nga na ajeu na Lingala tongaso si ala lingbi ti manda ni na yâ ti ngia.”
17 Kevin ayeke babâ ti amolenge-wali use so ayeke na ngu oku nga na ngu miombe. Lo sara ngangu ti fa na amolenge ti lo tâ tënë ndali ti so amolenge ni amä nzoni ape yâ ti aye so a yeke fa na yâ ti congrégation so ala yeke gue dä, ndali ti so a yeke na yanga ti kodoro nde. Lo tene: “Mbi na wali ti mbi e yeke manda Bible na ala oko oko kue na Français, na yanga ti kodoro ti ala. E leke ti tene fani oko na yâ ti nze oko e gue na mbeni bungbi so a sara na Français, nga na ngoi ti avacance ti e, e yeke gue na mbeni kota bungbi ti lango ota na yanga ti kodoro ti e.”
18. (a) Mama-ndia wa la ayeke na aRomain 15:1, 2 so alingbi ti mû maboko na mo ti hinga ye so ayeke nzoni mingi ndali ti amolenge ti mo? (b) Awango wa ambeni babâ na mama amû? (Bâ kete tënë.)
18 Biani, a yeke na sewa oko oko ti bâ ye wa la ayeke nzoni mingi ndali ti amolenge ti ala nga ndali ti songo ti amolenge ni na Jéhovah [2] (aGal. 6:5). Muriel, so e sara tënë ti lo fade, atene so lo na koli ti lo azia aye so agbu bê ti ala ndali ti songo ti molenge ti ala ti koli na Jéhovah. (Diko aRomain 15:1, 2.) Laso, Serge abâ so ala mû lani nzoni desizion. Lo tene: “Ngbene ye so e kiri na congrégation ti yanga ti Français, molenge ti e akomanse ti gue na li ni na lege ti yingo na lo wara batême. Lo yeke fadeso pionnier permanent. Lo ye même ti kiri na mbeni groupe ti mbeni yanga ti kodoro nde.”
ZIA SI TËNË TI NZAPA ANDU BÊ TI MO
19, 20. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e ye Mbeti ti Nzapa?
19 Na ndoye, Jéhovah asara si a sara Mbeti ti lo, Bible, na ayanga ti kodoro ngbangbo mingi tongaso si ‘mara ti azo nde nde kue alingbi ti si na tâ hingango ye na ndo ti tâ tënë.’ (1 Tim. 2:4). Lo hinga so songo ti e na lo ayeke kpengba tongana e diko Bible na yanga ti kodoro so e mä yâ ni nzoni mingi.
20 Atâa dutingo ti e ayeke tongana nyen, a lingbi e leke na bê ti e ti ngbâ ti kpengba songo ti e na Jéhovah. Tongana e yeke manda Bible lakue na yanga ti kodoro so e mä yâ ni nzoni mingi, e yeke ngbâ ti kpengba songo ti e na Jéhovah nga na ti sewa ti e na lo na e yeke fa biani so e ye Mbeti ti Nzapa mingi.—Ps. 119:11.


text:
1Gbü gara sïkpï, wü kpara te ewü ngbü ero jiase fü miri ka wü Rüma, de wü gara siti wü kpara, ngbü ta ekoro kpaka Yesu, teka adi eje ngari Me gögömö na. 2Te wü Farusi de wü mürü rïrï wu bala, fü ewü akpo da edi ngü te Yesu, gü ba, "Komoko la ngbü ezü e de wü siti kpara, te ewü le rïrï ka Me de, neh teka ne?" 3Te Yesu wu ngü la, fü ah ayia amala ngü fü ewü gbü mani, gü ba, 4"Te mü de wü kambiliki esaka mü teke ʼburuve, fü bibiri na esüka ewü adürü la, mü ena amere baye? Mü ena ace engu, de ah dürü fï bala? Aʼa! Mü ena ayia ace mene ewü teke bala nzükpa de füh ye menewa ne sela, fü mü anü, teka agïrï engu de te dürü ne. Mü ena anü agïrï engu bala, bala, zalü te mü ena amaka engu, alügü esüka wü bu ye feke. 5Te mü maka kambiliki ka-mü la eyi, mü ena angbü de mere tadu. Fü mü aza kambiliki ka-mü la, abï engu esügü mü, 6adu di, alügü kpa esüka wü bu ye. Fü mü aï wü awuba mü de wü ajï-kötï ka-mü, gü ba, 'Ani ngbü de tadu, angü kambiliki ka-ni, ta te dürü ne, ni maka eyi.' " Dela mani te Yesu mala fü wü mürü rïrï la. 7Fü ah adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, "Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Me ena angbü de mere tadu, teka siti kpara biringbö, te ena afü maguma ye, adu ale ngü ka Me. Kpah bala, tadu la ena afa nda mere bi wü kpara, te ewü ngbü efï, gü ba, 'Ani de wü züka kpara ka Me me-ani. Ani mere siti ngü nda-ani de.' " 8Fü Yesu adu amala kpah gara mani fü wü kpara la, gü ba, "Gara würüse ta ladü, te di de jiase esaka ye nzükpa. Te bibiri na dürü la, ah ena amere baye? Ah ena anü asiya wa, aka sa kambü ʼburu, da egïrï jiase ka-ye la kpekpeke, zalü te engu ena amaka. Ah ena adi bala de? 9Te engu maka jiase ka-ye la eyi, ah ena angbü de mere tadu, aï wü mürü ye, de wü awuba ye, amala fü ewü, gü ba, 'Ani ngbü de tadu, angü jiase ka-ni, ta te dürü ne, ni maka eyi.' 10Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Me de wü malayïka ka-ye ʼburu ena angbü kpah de mere tadu, te siti kpara biringbö ena ace siti ngü ka-ye, adu ale ngü ka Me." 11Fü Yesu adu amala kpah gara ngü mani fü ewü, gü ba, "Gara komoko ta ladü de wü di ye ʼbasu, ʼburu wü jaji komoko. 12Gbü gara sïkpï, fü sidi ye ayia amala ngü fü wö ye, gü ba, 'Wö ni deyï, ye to nda-ni e-nga-kpa, te ni ena amaka te gara sidi nga ye, te ye ena akpi la.' Fü wö ye na adu aza wü e ka-ye la, agafa fü ewü ʼbasu mini ake enga ni ye. 13Fütanga sïkpï mba cüküʼdaye, fü sidi ye la ayia acïnzï wü e ka-ye la ʼburu asidi, aza jiase la, ayia ace gba wö ye, anü kpa te gara sü nengete. Fü ah angbü eröfö ngü ye, da endondoro kpala, asiti wü jiase ka-ye la ʼburu ʼdaaa, teka wü tadu ka füh kotö ne. 14Te engu siti wü jiase la nza tete ʼburu, fü mere kpïrï tala ayia atï gbü sü la. Fü cïnga arï tete afa sü, angü gara e te engu ena azü nda tïne ma. 15Fü ah ayia anü kpaka gara kpara gbü sü la, ayi-tata, de ah to tima fü ni. Fü kpara la ale, ato tima fefe, teka fü ah adi eceka kpï fütanga wü mba ka-ye. 16Fü ah angbü eceka wü mba, te ewü ngbü ezü ca-e ka-wü la, fü gümü e la akpo kpah da emere engu. Angü kpara biringbö te ena ato e-mazü fefe na nda ma. 17Fütanga ngü la, fü fïngangü kaka adu afü te-ye, gü ba, 'Ööö, ni ngbü ekpi ka tala sene kükürü, neh teka ne? Ceka la, kpa gba wö ni, wü kpara ka tima kaka kpala ngbü ezü züka e, esika di, gbü wü sïkpï ʼburu. 18Te ah bala la, ni ena adu ka-ni adu kpaka wö ni, fü ni amala fefe, gü ba, "Wö ni deyï, ni mere siti ngü eyi gbü jia Me, gbü jia ye kpah mini. 19Ah tï fü ni angbü baka ye ye tïne de. Ye za ni, ye o tïne bü baka kpara ka tima ka-ye." ' 20Fü engu ayia aza kaje, angbü edu ka-ye kpaka wö ye. Baka te engu di la mba ce ede kötï nengete, fü jia wö ye na ayia atï tete kpala. Fü cïcïnga na arï te wö ye. Fü ah ayia ale woro, amaka te-wü ake di kpa te kaje kpala. Fü ah atï tete, afaka engu de mere lele. 21Fü mbarase la ayia amala ngü fü wö ye, gü ba, 'Wüba, ma mere siti ngü eyi gbü jia Me, gbü jia mü kpah mini. Ah tï fere angbü baka ye mü, ne tïne de.' 22Fü wö ye na ayia kere, amala ngü fü wü kpara ka tima ka-ye, gü ba, 'Wü kpe kere kere kpa ekötï, wü koro de züka bongo fefe, de ah to te-ye. Wü za kpah tüngü, wü to te jikpakpa, de wü za kpah kamaka, wü to gbü lölö na. 23Wü nü, wü za enga yiti, te zege azege de mü te ye la, wü mörö, de ani zü karama. Angü ani de tadu teka ye ni, te du koro ne. 24Angü ye ni ne dürü ta eyi adürü, fü ani adu amaka engu enatikine dene. Ah ba e te engu kpi ta akpi, fü ah adu azükü gbü kpi la.' Fü ewü akpo de karama la, tïne de mere tadu. 25Amba, gina mbarase ka komoko la ngbü ta ka-ye agbü yï, da emere tima. Etamurago, te engu du koro tete gbamari ede kötï, fü ah aje ri wü kpara, te ewü ngbü ebï ci, da elo bï. 26Te engu je ngü la bala, fü ah aï gara kpara ka tima ka-wü, ayi-tata, gü ba, 'Mere ngü la ngbü emere te-ye bala teka ne?' 27Fü kpara ka tima la alügü ngü fefe, gü ba, 'Ngü la ngbü emere te-ye kükürü de! Enga ni ye, ta te dürü ne, ah du koro me-ye. Fü wö ye aza züka enga yiti, amörö fefe, angü engu du koro eyi de züka küte ye.' 28Gina mbarase, te mü je ngü la bala, fü maguma mü ayia asiti. Mü le akoro kpaka ewü la de. Te wö ye na wu ngü la bala, fü ah akoro kpakaka na, andaʼba te-ye fefe, de ah akoro kpaka ani gbü karama la. 29Fü mbarase la ace ka-ye kpo. Fü ah amala ngü fü wö ye, gü ba, 'Wüba, mü je la ri ra ne. Ma ngbü ele ta-ngü te mü sene gügü. Wü rïrï ka-mü ʼburu, te mü ngbü eto fere ne, ma ngbü emere ewü amere. Amba mba enga meme bane, te mü to fere, teka fü a azü de wü awuba ra ne, mü to kpah de. 30Mü ceka la, enatikine ye mü te du koro ne, ah siti ta jiase ka-mü ʼburu teka ngü ka wü jaji würüse, fü mü adu aza bü züka enga yiti ka-mü, amörö fefe? Mü mere ngü la bala neh teka ne?' 31Fü wö ye na andaʼba te-ye fefe, gü ba, 'Enga ra, nih nda-nih ake nih ma sene, teka wü sïkpï ʼburu. Wü e ka-ra ne ʼburu, wüh de wü e ka-mü. 32Amba enatikine, enga ni mü, ta te dürü ne, du koro eyi. Te di bala, ah tï fü nih amere karama, angbü de mere tadu tekaka na de? Angü ah gegege baka ta te engu kpi akpi, fü ah adu azükü gbü kpi la.' " Dela wü mani ta te Yesu mala fü wü mürü rïrï ne.
Copyright
Learn More


text:
Bi agingo bê ti mo kue na ndo ti Jéhovah
“Ala bi agingo bê ti ala kue na ndo ti [Jéhovah], ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo na ndo ti ala.”—1 PI. 5:7.
ABIA: 60, 23
1, 2. (a) Ngbanga ti nyen la e yeke gi bê ti e? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.) (b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
LASO, angangu kpale asara si azo agi bê ti ala mingi. Ngonzo ahon ndo ti Satan Zabolo, na lo yeke “tambela tongana mbeni bamara so ayeke toto, na lo yeke gi mbeni zo ti te lo.” (1 Pi. 5:8; Apoc. 12:17). Tongaso, a yeke ye ti dongo bê pëpe so na ambeni ngoi même e, awakua ti Nzapa, e yeke gi bê ti e. Na ambeni ngoi, “vundu ayeke na bê ti” awakua ti Jéhovah ti giriri so akpe mbeto ti lo, na tapande, Gbia David (Ps. 13:3). Dabe ti mo nga so bazengele Paul ayeke lani na “gingo bê na ndo ti acongrégation kue.” (2 aCor. 11:28). Me nyen la e lingbi ti sara tongana e yeke gi bê ti e ahon ndo ni?
2 Babâ ti e ti yayu so aye e mingi amû maboko na awakua ti lo ti giriri, nga laso lo yeke sara si e hon ndo ti vundu wala agingo bê ti e. Bible awa e, atene: “Ala bi agingo bê ti ala kue na ndo ti lo, ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo na ndo ti ala.” (1 Pi. 5:7). E lingbi ti sara ni tongana nyen? Zia e bâ aye osio so e lingbi ti sara: ti sambela na bê ti e kue, ti diko Bible na ti gbu li ti e na ndo ni, ti zia si yingo vulu ti Jéhovah amû na e ngangu nga ti fa atënë ti bê ti e na mbeni zo so e yeke na confiance na lo. Na ngoi so e yeke bâ aye osio so, tara ti bâ aye so mo ye ti sara ye alingbi na ni.
“ZIA KUNGBA TI MO NA NDO L’ÉTERNEL”
3. Tongana nyen la mo lingbi ti “zia kungba ti mo na ndo” ti Jéhovah na yâ ti sambela?
3 Kozo ye so e lingbi ti sara ayeke ti sambela Jéhovah na bê ti e kue. Tongana mo tingbi na mbeni ye so asara si mo duti nzoni pëpe, asara mo mbeto wala asara si mo gi bê ti mo, zi bê ti mo na Babâ ti mo ti yayu so aye mo mingi. David so ayeke mbeni wasungo psaume avoro yanga na Jéhovah, atene: “O Nzapa, zia mê ti Mo amä sambela ti mbi.” Na pekoni, gi na yâ ti oko psaume so, lo tene: “Mo zia kungba ti mo na ndo L’Éternel, na fade Lo bata mo.” (Ps. 55:2, 23). Na peko ti so mo sara ye kue so mo lingbi ti sara ti leke mbeni kpale, ti sambela na bê ti mo kue ayeke mû maboko na mo mingi ahon gingo bê. Me sambela alingbi ti mû maboko na mo tongana nyen ti tene apensé so asara si mo gi bê ti mo nga vundu ahon ndo ti mo ape?—Ps. 94:18, 19.
4. Ngbanga ti nyen sambela ayeke kota ye mingi na ngoi so e yeke gi bê ti e?
4 Diko aPhilippien 4:6, 7. Jéhovah alingbi ti kiri tënë na sambela so e sara na bê ti e kue nga na sambela so e ngbâ ti tene na lo ti voro tere ti e na lo. Lo yeke sara ni tongana nyen? Lo yeke mû na e siriri ti bê so alingbi ti zi na yâ ti li ti e nga na yâ ti bê ti e asioni pensé so asara si e yeke kpô pëpe. A yeke ye so asi na aita mingi. Ahon ti tene ala gi bê ti ala mingi na ala sara mbeto ti ye so alingbi ti si, Nzapa amû lani maboko na ala ti wara tâ siriri so ahon ndo ti bibe kue. Ye so alingbi ti si nga na mo. Tongaso, “siriri ti Nzapa” alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti kpale kue so mo yeke wara. Mo lingbi ti zia bê ti mo kue na zendo ti Jéhovah so lo tene na nzoni bê, lo tene: “Zia ye ayengi mo pëpe, teti Mbi yeke Nzapa ti mo; fade Mbi sara si mo kpengba.”—És. 41:10.
SIRIRI TI BÊ SO BIBLE AMÛ
5. Tongana nyen la Bible alingbi ti mû na e siriri ti bê?
5 Use ye so e lingbi ti sara ti wara siriri ti bê ayeke ti diko aversê ti Bible na ti gbu li ti e na ndo ni. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye? Na yâ ti Bible, e yeke wara afango lege so alingbi ti mû maboko na e ti hon ndo ti gingo bê, ti gi bê ti e mingi pëpe wala même ti gi bê ti e pëpe. Bâ pëpe tongana senge ye ngangu so Mbeti ti Nzapa ayeke na ni ti mû maboko na mo nga ti dë bê ti mo, ndali ti so na yâ ni mo yeke wara atënë ti ndara ti Wasarango e. Tongana mo yeke gbu li ti mo na ndo ti apensé ti Nzapa, na bï wala na kota lâ, nga mo bâ tongana nyen la mo lingbi ti sara kua nzoni na afango lege ti Bible, mo yeke kpengba biani. Jéhovah afa so zo so ayeke diko Mbeti ti lo ayeke ‘gbu ngangu, na bê ti lo akpengba’ nga ‘mbeto asara lo pëpe, na ye ayengi lo pëpe’.—Jos. 1:7-9.
6. Atënë ti Jésus alingbi ti sara nzoni na mo tongana nyen?
6 Na yâ ti Bible, e wara atënë ti dengo bê so Jésus atene. Atënë ti lo nga na afango ye ti lo adë lani bê ti azo so amä lo. Gbâ ti azo aga lani na mbage ti lo ndali ti so lo dë bê ti azo so bê ti ala ayeke kpô pëpe, lo kpengba azo so awoko nga lo dë bê ti azo so ayeke na vundu. (Diko Matthieu 11:28-30.) Na ndoye, lo bi lani bê na ndo ti songo ti azo na Jéhovah, atënë ti bê ti ala nga na bezoin ti ala na lege ti mitele (Marc 6:30-32). Zendo so Jésus amû ti mû maboko na azo abâ e nga. A lingbi ti ga tâ tënë na ndo ti mo tongana ti so aga tâ tënë na ndo ti abazengele so ala na Jésus ayeke tambela lani. Mo yeke pëpe na bezoin ti duti na tere ti Jésus si mo bâ nzoni dä. Jésus so ayeke Gbia na yayu angbâ ti fa so lo yeke bâ mawa ti azo. Ndani la, tongana mo gi bê ti mo, na nzoni bê lo lingbi ti “mû maboko” na mo ‘na ngoi so mo yeke na bezoin ni’. Biani, Jésus alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti gingo bê ti mo, nga lo lingbi ti sara si bê ti mo kue ayeke gi na ndo ti ye so mo yeke ku ni na ti sara si mo sara mbeto pëpe.—aHéb. 2:17, 18; 4:16.
ASARANGO YE SO E WARA NA LEGE TI YINGO TI NZAPA
7. Aye ti nzoni wa la mo yeke wara tongana Nzapa amû na mo yingo vulu ti lo so mo hunda ni?
7 Jésus atene so Babâ ti e ti yayu ayeke mû yingo vulu na azo so ahunda ni na lo (Luc 11:10-13). Ye so amû lege na mo ti wara ota ye so alingbi ti mû ngangu na mo ti hon ndo ti gingo bê ti mo: lengo ti yingo. Apendere sarango ye so ngangu ti Nzapa amû lege na mo ti duti na ni ayeke tâ sarango ye ti Nzapa ti ngangu ahon kue. (Diko aGalate 5:22, 23; aCol. 3:10). Tongana mo lë lengo ti yingo so, songo ti mo na amba ti mo ayeke kpengba. Tongaso, mo yeke bâ ande so akpale mingi so alingbi ti sara si mo gi bê ti mo ayeke londo pëpe. Ti gbu li ti mo kete na ndo ti lengo ti yingo ayeke mû ande maboko na mo.
8-12. Tongana nyen la lengo ti yingo vulu ti Nzapa ayeke mû maboko na mo ti hon ndo ti akpale so aga na mo gingo bê wala ti kanga lege na ni?
8 “Ndoye, ngia, siriri.” Tongana mo sara ngangu ti ne azo, mo yeke bâ ande so mo lingbi ti hon ndo ti asioni pensé ti mo wani nzoni mingi. Mo lingbi ti sara ni tongana nyen? Tongana mo fa so mo ye azo tongana ti so aita ayeke ye tere nga mo ne azo, mo yeke kpe aye so alingbi ti sara si mo gi bê ti mo.—aRom. 12:10.
9 “Kangango bê ti ku, sarango nzoni na zo, bê so aye gi ti sara nzoni na zo.” Mo yeke sara si siriri amaï tongana mo sara ye alingbi na wango so: ‘Ala sara nzoni na mba, ala bâ mawa ti zo mingi, ala pardonné mba na popo ti ala na bê ti ala kue.’ (aÉph. 4:32). Tongana mo sara tongaso, mo yeke kanga lege na aye so alingbi ti ga na gingo bê. A yeke duti nga ngangu pëpe na mo ti hon ndo ti akpale so aga ndali ti so siokpari ayeke na tere ti e.
10 “Mabe.” Laso, mingi ni e yeke gi bê ti e ndali ti nginza nga na aye ti sese (aProv. 18:11). Ti duti na kpengba mabe na ye so Jéhovah ayeke sara na ndoye ti bâ lege ti e alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti gingo bê wala ti gi bê ti mo pëpe na ndo ti aye tongaso. Mo lingbi ti sara ni tongana nyen? Mo lingbi ti kanga lege na aye so, so asara si mo gi bê ti mo tongana mo sara ye alingbi na wango so bazengele Paul amû na gbe ti yingo ti Nzapa ti “zia aye so ayeke dä alingbi na [mo]”. Paul akiri atene: “Teti [Nzapa a]tene: ‘Fade mbi yeke zia mo lâ oko pëpe nga mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.’ Tongaso zia e duti na mbeto oko pëpe na e tene: ‘Jéhovah ayeke zo ti mungo maboko na mbi; fade mbeto ayeke sara mbi pëpe. Nyen la zo alingbi ti sara na mbi nyen?’”—aHéb. 13:5, 6.
11 “Sarango ye na ngangu pëpe, kangango nzara ti bê.” Tara ti bâ tongana nyen dutingo na asarango ye so alingbi ti mû maboko na mo. Asarango ye so alingbi ti sara si mo sara pëpe aye so alingbi ti ga na mo gingo bê, nga mo yeke bâ nzoni dä na lege so mo yeke ke “batango zo na bê, songo bê, ngonzo, dengo kongo na ndo ti zo na zonga”.—aÉph. 4:31.
12 Mo yeke na bezoin ti sara tere ti mo kete ti zia bê ti mo na “ngangu maboko ti Nzapa” na ti “bi agingo bê ti [mo] kue na ndo ti lo”. (1 Pi. 5:6, 7). Me tongana mo gi ti sara tere ti mo kete, mo yeke nzere na lê ti Nzapa nga lo yeke mû maboko na mo (Mi. 6:8). Tongana mo hinga aye so mo lingbi ti sara na aye so mo lingbi ti sara pëpe, mo yeke zia bê ti mo kue na Nzapa nga gingo bê ayeke hon ndo ti mo pëpe.
“ALA GI BÊ TI ALA LÂ OKO PËPE”
13. Jésus aye lani ti tene nyen tongana lo tene: “Ala gi bê ti ala lâ oko pëpe”?
13 Na Matthieu 6:34 (diko ni), Jésus amû kpengba wango so: “Ala gi bê ti ala lâ oko pëpe.” Peut-être mo bâ so a yeke ngangu ti sara ye alingbi na wango so. Jésus aye lani ti tene nyen tongana lo tene: “Ala gi bê ti ala lâ oko pëpe”? A yeke polele so lo ye lani pëpe ti tene so mbeni wakua ti Nzapa ayeke gi bê ti lo pëpe na yâ ti gigi ti lo; e sara fade tënë ti atënë so David nga na Paul atene na ndo ti gingo bê. Me Jésus ayeke mû lani maboko na adisciple ti lo ti bâ so ti gi bê senge senge wala ahon ndo ni ayeke leke akpale pëpe. Lango oko oko ayeke na akpale ti lo, tongaso aChrétien ayeke na bezoin pëpe ti zia na ndo ti agingo bê ti laso agingo bê ti ândö nga na ti kekereke. Tongana nyen la mo lingbi ti sara ye alingbi na wango ti Jésus so ti hon ndo ti ngangu gingo bê?
14. Tongana mo yeke gi bê ti mo na ndo ti afaute so mo sara ândö, mo lingbi ti sara nyen?
14 Afaute so mbeni zo asara ândö alingbi ti sara si lo gi bê ti lo. Peut-être lo bâ so tënë ayeke na li ti lo ndali ti mbeni ye so lo sara ândö, même a ninga angu mingi awe. Na ambeni ngoi, Gbia David abâ so ‘sioye ti lo ahon ndo ti lo awe’. Lo tene: “Mbi toto ngbanga ti bimango ti bê ti mbi.” (Ps. 38:4, 5, 9, 19). Na yâ ti ye so, nyen la ayeke na lege ti ndara ti tene David asara ni? Nyen la lo sara lani? Lo zia bê ti lo na ndo ti nzoni bê ti Nzapa nga na pardon ti lo. Na bê ti lo kue, lo tene: “Ngia ayeke na zo so kengo-ndia ti lo a pardonné awe.”—Diko Psaume 32:1-3, 5.
15. (a) Ngbanga ti nyen la a lingbi mo gi bê ti mo pëpe na ndo ti akpale ti laso? (b) Aye wa la mo lingbi ti sara ti gi bê ti mo mingi ape? (Bâ encadré “ Ambeni ye so mo lingbi ti sara ti gi bê ti mo mingi pëpe.”)
15 Na ambeni ngoi, peut-être mo yeke gi bê ti mo na ndo ti akpale ti mo ti laso. Na tapande, na ngoi so David asû Psaume 55, mbeto ti tene a fâ lo asara lo (Ps. 55:3-6). Ye oko, lo zia pëpe si gingo bê asara si lo zia bê ti lo na Jéhovah encore ape. David asambela mingi ndali ti akpale ti lo, me lo hinga nga so a lingbi lo sara ambeni ye ti gi ti leke ye so asara si lo gi bê ti lo (2 Sam. 15:30-34). Mo lingbi ti manda ye na lege ti ye so asi na David. Ahon ti zia si gingo bê ahon ndo ti mo, sara ye so mo lingbi ti sara ti leke kpale ni na pekoni sara confiance na Jéhovah, na zia akpale ni na maboko ti lo.
16. Tongana nyen la nda ti iri ti Nzapa alingbi ti kpengba mabe ti mo?
16 Mingi ni, mbeni Chrétien ayeke gi bê ti lo senge senge tongana lo yeke pensé na ndo ti akpale so lo lingbi ti wara ande. Ye oko, mo yeke na bezoin pëpe ti gi bê ti mo ahon ndo ni na ndo ti aye so mo hinga ye oko na ndo ni pëpe. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so fani mingi e yeke sara mbeto ndali ti so e pensé so mbeni sioni ye ayeke si, me na nda ni, ye ni asi tongana ti so e pensé fade pëpe. Nga, mbeni ye ti kara Nzapa, so mo bi agingo bê ti mo kue na ndo ti lo, ayeke dä pëpe. Nda ti iri ti lo aye ti tene “Lo so asara si ye aga mbeni ye wala ye abâ gigi.” (Ex. 3:14). Nda ti iri ti Nzapa so alï mingi adë bê ti e so Nzapa alingbi ti sara si aye so lo leke na bê ti lo ti sara ndali ti awakua ti lo asi biani. Zia mo hinga biani so Nzapa alingbi ti futa awakua ti lo so ayeke be-ta-zo nga ti mû maboko na ala ti hon ndo ti agingo bê ti ala na ndo ti aye ti ândö, ti laso nga na ti kekereke.
FA ATËNË TI BÊ TI MO NA MBENI ZO
17, 18. Tongana nyen la ti sara lisoro nzoni alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti gingo bê ti mo?
17 Osio ye so alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti gingo bê ti mo ayeke sarango lisoro nzoni, fango atënë ti bê ti mo na mbeni zo so mo yeke na confiance na lo. Koli wala wali ti mo, mbeni kamarade wala mbeni ancien ti congrégation alingbi ti mû maboko na mo si mo gi bê ti mo mingi pëpe. Bible atene: “Vundu na yâ bê ti zo asara si lo ba bango, me nzo tënë amû ngia na bê ti zo.” (aProv. 12:25). Ti sara lisoro polele alingbi ti mû maboko na mo mingi ti hinga ndani so mo yeke gi bê ti mo nga ti hon ndo ni. Bible atene na e: “Ye so azo aye ti sara aga ye pëpe tongana ala wa tere ti ala pëpe, me na lege ti awawango mingi, ye ni aga nzoni.”—aProv. 15:22.
18 Jéhovah amû nga maboko na aChrétien ti hon ndo ti agingo bê ti ala na lege ti abungbi so e yeke sara yenga na yenga. Na bungbi, mo lingbi ti sara kamarade na amba ti mo Chrétien so ayeke bi bê na ndo ti mo na aye ti wa tere na popo ti ala (aHéb. 10:24, 25). Mara ti ‘kpengbango tere na popo ti mba’ so ayeke mû maboko na mo ti kiri ti kpengba songo ti mo na Nzapa nga ti sara si a yeke ngangu mingi na mo pëpe ti hon ndo ti gingo bê ti mo.—aRom. 1:12.
SONGO TI MO NA NZAPA AYEKE KOTA NGANGU TI MO
19. Nyen la alingbi ti sara si mo hinga biani so songo ti mo na Nzapa ayeke kpengba mo?
19 Bâ tongana nyen mbeni ancien ti mbeni congrégation na Canada abâ so a yeke kota ye ti bi agingo bê ti lo na ndo ti Jéhovah. Lo yeke wafango mbeti, na kua ni ayeke ngangu, nga lo yeke na mbeni kobela so ayeke sara si lo yeke gi bê ti lo. Nyen la amû maboko na ita so ti hon ndo ti akpale so? Lo tene: “Kozoni kue, mbi bâ so ti sara kue ti tene songo ti mbi na Jéhovah akpengba ayeke kota ye so ayeke mû na mbi ngangu ti hon ndo ti agingo bê ti mbi. Mungo maboko ti azo so ayeke atâ kamarade nga na aita ti mbi ti bungbi ayeke kota ye na yâ ti angoi ti vundu. Mbi yeke fa atënë ti bê ti mbi na wali ti mbi polele. Amba ti mbi a-ancien nga na surveillant ti circonscription ti e amû maboko na mbi ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti akpale ti mbi. Mbi gue nga mbi bâ mbeni docteur, mbi leke yâ ti kapa ti mbi nga mbi zia mbeni ngoi nde ti wu tere ti mbi nga ti sara sport. Yeke na yeke, mbi komanse ti hon ndo ti kpale ti mbi ni. Tongana ambeni ye ayeke dä so ahon ngangu ti mbi, mbi zia ni na maboko ti Jéhovah.”
20. (a) Tongana nyen la e lingbi ti bi agingo bê ti e na ndo ti Nzapa? (b) E yeke sara tënë na ndo ti nyen na yâ ti article ti peko?
20 Na nduru tënë, e bâ fade tongana nyen la a yeke kota ye ti bi agingo bê ti e na ndo ti Nzapa na lege ti asambela so e tene na lo na bê ti e kue, na lege ti dikongo Bible nga na gbungo li ti e na ndo ni. E bâ nga so a yeke kota ye ti lë lengo ti yingo ti Nzapa, ti fa atënë ti bê ti e na mbeni zo so e yeke na confiance na lo nga ti gue na abungbi. Article ti peko ayeke fa na e tongana nyen Jéhovah akiri amû maboko na e na lege so lo sara si mbeni futa ayeke dä so e yeke na beku ti wara ni.—aHéb. 11:6.


text:
1Gbü gara sïkpï ka Me, fü Yesu anü agba gara mere kpara ka wü Farusi, teka azü e kpala. Fü wü gara Farusi, ta te ewü ngbü ezü e de ewü ne, angbü eceka engu kpekpeke, teka ngü ka rïrï ka gele ka-wü. 2Gara komoko ta ladü kpala, te küküte u au. Fü komoko la akoro arü engagira Yesu. 3Te Yesu wu fïngangü ka wü mürü rïrï de wü Farusi la bala, fü ah ayi-ta ewü, gü ba, "Rïrï ka Me mala, teka maküwa kpara gbü sïkpï ka Me, gü neh fe?" 4Fü wü Farusi la anga ka-wü tï, wüh lügü ngü nda-wü de. Fü Yesu aza mürü keke la, aküwa engu. Fü ah ato kaje fefe na, de ah nü sü ka-ye. 5Fü Yesu adu amala ngü fü wü Farusi la, gü ba, "Te gara yiti, anga kambiliki ka-mü, tï gbü mere du gbü sïkpï ka Me la, mü ena amere neh baye? Mü tï aküwa engu gbü sïkpï la de?" 6Ngü te wü Farusi la ena alügü fü Yesu nda ma. 7Fü Yesu angbü eceka ngü ka wü ngba, de te ewü ngbü ekoro gbü karama ne, angü wüh ngbü efe wü da-ngbüngbü, te reke areke. Fü Yesu amala ngü fü ewü, gü ba, 8"Te wüh ï mü gbü karama la, mü mere e anü ʼduwa angbü füh züka da-ngbüngbü, te reke fa sü, ne de. Angü e-wu neh da, wüh ï gara mere kpara te fa mü kpah eyi. 9Te di bala, mürü kötï la ena akoro, amala fü mü, gü ba, 'Enga wüna, mü ce sü la fü mere kpara.' Mü ena ayia adu, anü angbü kpa sidi, de mere lümü te mü! 10Amba, te wüh ï mü gbü karama la, mü nü, mü ngbü ka-mü kpa sidi kpala feke. Te di bala, mürü kötï la ena akoro, aï mü me-ye, agü ba, 'Enga wüna, mü nü, mü ngbü gbü züka sü de kpa engagira nü de kpala.' Te mü mere bala, wü kpara ʼburu ena awu mü ba mere kpara. 11Angü mene kpara te ena ao te-ye memere, ngü kaka ena adu kpa sidi. Amba mene kpara te ena ao te-ye kötö ba jaji la, Me ena ao engu mere kpara me-ye." 12Fü Yesu adu amala ngü fü mürü kötï, te ï ye la, gü ba, "Te mü le aï wü kpara teka azü e agba mü la, mü mere e aï bü wü awuba ka-mü de. Mü mere e aï bü nzö wü di enga ni mü, anga wü mürü mü ne, kpah de. Mü ï kpah bü nzö wü kpara, te ewü di de mere bi e esaka wü ne, kpah de. Kükürü de, angü wü kpara la ena adu kpah aï mü, teka alügü na wü e, de te mü mere fü ewü ne. 13Te mü le ato zü-e ka karama fü wü kpara la, ah le de mü ï kpah wü mürü cïnga, wü mürü keke, wü kpara te lö ewü ze aze, de wü kpara te jia ewü ni ani ne, kpah mini. 14Te mü mere bala la, Me ena ato mere züka ngü fü mü. Angü wü mürü cïnga la tï alügü na wü e la fü mü nda-wü de. Amba gbü sïkpï te Me ena azükü wü kpara ka-ye gbü kpi tete, engu ena alügü na wü e la ʼburu fü mü me-ye." 15Te wü kpara, ta te ewü ngbü ezü e de wü Yesu ne, je ngü la bala, fü biri kpara esüka ewü ayia amala ngü fü Yesu, gü ba, "Te ah bala la, ani ena angbü de mere tadu te gara, da ezü karama agbü sü ka Me agbü kpï, afa engu de füh kotö ne ka." 16Fü Yesu ayia amala ngü fefe gbü mani, gü ba, "Gara mere komoko ta ladü te reke mere karama agba ye. Fü ah atima ngü fü mere bi wü kpara, teka de wüh koro, wüh zü e gbü karama la. Fü ewü ale ngü te nga wü ʼburu mbi. 17Gbü lö-ra te wüh reke wü zü-e tete, o eyi ʼburu nzo, fü engu ayia atima kpara ka tima ka-ye, de ah nü, ah ï wü kpara, de te ni tima ngü fü ewü terane, gü ba, 'Tïtïne sïkpï ka karama tï eyi, wüh koro ekoro ʼburu enatikine, azü e.' 18Fü wü kpara la ace ʼburu kpo. Fü gina kpara amala ngü fü mürü tima la, gü ba, 'Aʼa, tima fa te ni sü. Ni se la yï ka-ni esaka gara kpara tïtïne. Ni yia enü dene kpala, teka aceka yï la. Ye mala fü mere kpara ka-ye, de ah ce siti ngü la fü ni, angü ni tï akoro kpala de.' 19Fü gara kpara amala nda-ye, gü ba, 'Ni se wü yiti ka-ni eyi nzükpa, ah le fü ni anü aceka ewü. Ye mala fü mere kpara ka-ye, de ah ce siti ngü la fü ni, angü ni tï akoro kpala de.' 20Fü gara amala nda-ye, gü ba, 'Ni za würüse la bü mba tïtïne dene. Teka ngü la, ni tï anü de.' 21Fü kpara ka tima la alügü te-ye, adu kpaka mere kpara ka-ye. Fü ah amala ngari wü kpara la ʼburu fefe, gü ba, 'Wü kpara la ce eyi ʼburu kpo!' Te mere kpara la je ngü la bala, fü mamaguma ayia anzu. Fü ah amala ngü fü kpara ka tima ka-ye la, gü ba, 'Ye yia eyia kere, ye nü agbü mere kötï, ye gïrï wü kpara te mere kaje kpala, wü mürü cïnga, wü mürü keke, wü kpara te jia ewü ni ani, de ewü te lö ewü ze aze, ye koro de ewü ʼburu akine, teka azü karama ka-ni ne.' 22Fü kpara ka tima la ayia anü, amere kpah bala. Fütanga lö-ra mba cüküʼdaye, fü ah adu akoro kpaka mere kpara ka-ye, amala ngü fefe, gü ba, 'Mere kpara, ngü de te ye mala fü ni ne, ni mere eyi ʼburu, amba du sü la fï ladü.' 23Fü mere kpara la ayia amala ngü fü kpara ka tima ka-ye la, gü ba, 'Te ah bala la, de ye du kpah edu, ye gïrï wü gara kpara gbü nga nzö wü kötï ka sü la ʼburu, ye koro de ewü sene, teka fü wü kpara asi gbü karama ka-ni sene gbe. 24Ni ngbü emala fü ye dene zu ngü, wü kpara terane, te ni ï ewü, te ewü ce kpo ne, enatikine, ni le fü biri ewü ato kpa ye, are ngu ngütü wuru ka-ni ne de de de!' " Dela wü ngü ta te Yesu mala fü wü Farusi, te engu ngbü ezü e tete de ewü. 25Ta gbü wü sïkpï la, mere bi wü kpara ngbü efa nga Yesu. Te Yesu wu wü kpara la bala, fü ah afü te-ye, amala ngü fü ewü, gü ba, 26"Te mü le afa nga ra la, ah le de mü ce ngü ka maguma ʼbasu ʼbasu. Angü ah le fü mü ace ngü ka wö mü ake ni mü, bete wara mü, de wü di mü, de wü di enga ni mü ʼburu. Ah le kpah de mü ce te-mü cu akpi, teka ngü ka-ra. 27Wayi, te mü le alala gbü nga ra la, ah le de mü reke te-mü fü kpi, baka kpara te ngbü ebï mere rü gbegbete ka-ye, te wüh ena amörö engu fefeh na. Angü, te mü mere bala de la, mü de kpara ka-ra nda-mü de. 28Ngü la, ah ena adi baka e dene. Angü te mü le ajï mere kambü ka-mü la, gina ngü te mü ena amere, ah de ne ngü ne? Ah le fü mü abiti wü e, te mü ena ajï kambü la di, ʼburu feke. Fü mü adu akpo ejï kambü la. 29Angü te mü mere bala de, fü tima ka kambü la anü arü etüngba la, wü kpara ena akpo emü mü, da efala mü, 30gü ba, 'Ceka la, kpara ne kpo da ejï kambü ka-ye ʼbe, amba wawazi teka anza tima la di nda ma!' 31Kpah bala, te gara miri le agü gü ake gara kiri ye la, ah le de engu fï nga ngü la mbi mbi mbi feke. Angü te wawazi be, teka afa kiri ye la di, nda de la, miri la ena amere baye? Ah le de engu tima gara kpara ka-ye kpaka kiri ye la kere, teka areke ngü de esüka ewü la. Angü kiri ye ena akoro de mere wazi, anza ngü kaka. 33Dela ngü te ma le amala fü yi. Te mü le afa nga ra, ah le fü mü afï nga ngü la mbi mbi mbi feke. Angü ah ele fü mü ace wü e ka-mü, de wü kpara ka-mü ʼburu, fü mü alala gbü nga ra. Te mü mere bala de la, mü tï angbü züka kpara ka-ra kpah de. 34Ah le de yi da güje yi te ngü ka-ra ne mbi mbi mbi. Angü mene kpara te ce ngü ka-ra, gü ba, ngü ka-ra ka-ye nda kpekpeke la, wüh ena ace engu kpah ace, baka cambiri ngütü gbü soro, te wüh ngbü ebu kpa füh ka ne. Angü tima kaka tïne eyi ma."
Copyright
Learn More


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Ti ngbâ ti duti na aye mingi na yâ ti fini ti e ape, a yeke mû maboko na e ti sepela Nzapa
Laso, a yeke ngangu ape ti compliqué gigi ti e na gbâ ti aye. A hunda ngoi nga ngangu ti gue ti gi ye so mo ye ti vo, ti vo ye ni, ti sara kua na ni, ti bâ lege ni si abuba ape nga ti bata ni. Jésus ayeke lani na aye mingi na yâ ti fini ti lo ape, ye so asara si akungba agboto lê ti lo senge senge ape na ndo ti kua ti lo ti fango tënë.—Mt 8:20.
Tongana nyen la mo lingbi ti duti na aye mingi ape na yâ ti fini ti mo tongaso si mo fa tënë mingi? Na sarango ambeni changement, eskê mbeni zo na yâ ti sewa ti mo alingbi ti ga pionnier? Tongana mo yeke na yâ ti kua ti ngoi kue awe, eskê yeke yeke mo yeke zia si aye ti sese asara si gigi ti mo acompliqué? Ti duti na aye mingi ape na yâ ti fini ti e na sarango kua ti Jéhovah ayeke sara si e duti na ngia.—1Tm 6:7-9.
Ambeni ye so mbi lingbi ti sara ti duti na aye mingi ape na yâ ti fini ti mbi:


text:
MBAGE 5
Na ngoi ti Noé, azo wa la amä yanga ti Nzapa? Azo wa la amä yanga ti lo pëpe?
Na ngoi ti Noé, mingi ti azo asara ye ti sioni. Genèse 6:5
Adam na Ève adü amolenge na azo awu na ndo ti sese. Ambeni ange atï nga na peko ti Satan ti ke yanga ti Nzapa.
Ala ga na sese na ala mû tere ti zo na ala mû awali. Awali ni adü na ala amolenge so ayeke nde na tanga ti azo. Amolenge ni ayeke sioni mingi nga ngangu mingi.
Azo ti sioni awu na ndo ti sese ni. Bible atene: “Sioye ti zo ayeke kota na sese; lakue, suma kue ti bibe ti bê ti zo ayeke gi sioni.”
Noé amä yanga ti Nzapa na lo sara arche. Genèse 6:13, 14, 18, 19, 22
Noé ayeke nzoni zo. Jéhovah atene na Noé so ni yeke sara si kota ngu apika ti futi asioni zo.
Nzapa ahunda nga na Noé ti sara mbeni kota bateau, so a iri ni arche na lo mû asewa ti lo nga mara ti anyama nde nde kue na yâ ni.
Noé asara tënë ti kota ngu ni na azo me ala mä lo pëpe. Ambeni ahe lo nga ambeni ake lo bê oko.
Tongana Noé ahunzi ti sara arche ni awe, lo mû anyama ni na yâ ni.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ngbanga ti nyen Nzapa azia lege na aye ti sioni nga na pasi?
Sioni abâ gigi tongana nyen, na ndali ti nyen si Nzapa azia lege na ni juska laso? Pasi ayeke hunzi ande la?


text:
TONGƆ NDA YEZU
(Genèse 1, 1-5.26-27; 2,1-4a.7.15-25)
1 1Uzu ti a ye zu ko Nzapa lindo yayu na tisɛ. 2Kanda sɛsɛ
ndo waawa gɛgɛrɛ. Tɔrɔ tɛ Nzapa ndo fana ndo ka
ya mbingo ndo ngu mabere ya mɛ ndo ya. 3Nzapa tɛnɛ ya:
„ndo avuru“. Ko, ndo avuru. 4Nzapa hû ya vurungɔ ndo adu nzõni.
La Nzapa akangbi vurungo ndo na mbingo. 5Nzapa aili vurungo ndo ya
„la“; aili mbingo ya „bi“. Bi vu, ndã ade. Ati bi kwa kɔi…
26Nzapa tɛnɛ ya: „Eli zo na ngi lɛ e, nga ma e, ko ala ndo le gbia ndo asusu ti gbɛ
ngu, aù ti lɛ ndozu, na atolɛ, asa ti ngɔngɔ, na akukuye
mɛ ndo hara ka lɛ sese“. 27Nzapa ali zo na ngi lɛ lo,
na ngi lɛ lo la lo lekɛ zo, lo lɛkɛ lo, kɔli na wali.
2 1Ba seni mɛ ndo alɛkɛ na yayu
na tise, na linɔ tɛ aye zu lako. 2Nzapa kɔ ndo nda
ye mɛ lo li na bi ti mbarambara, ko na bi ti mbarambara ko
lo wɛ ndo tɛrɛ lo, na lo ti aye zu mɛ ndo lo li. 3Nzapa
asunu bi ti mbarambara, ko li ni santo, na lo mɛ ya lo wɛ
ndo tɛrɛ lo na pɛko aye zu mɛ ndo lo li.
4aBa seni mɛ ndo Nzapa ali na yayu na tise ngoi mɛ
ndo ali na ni la.
Nzapa
tara lebɛ zo ka Paradizo
7Seni la, Nzapa Yawe alɛkɛ ngbilondo na sese ti
kpondo, ko lo ulu mbo ka ya hõ lo, la ngbilondo ati zo abanda wɛngɔ mbo...
15 Nzapa Yawe amu zo akpã lo ka yaka ti Eden ya lo lu yaka
ko lo bata nga yaka. 16Ko Nzapa Yawe alu ndia olo hê zo :
« Mɔ lengbi ti tɛngɔ alekɛkɛ zu ti Yaka. 17Kanda
ta mɔ tɛ lekɛkɛ ti hîngangɔ nzõ liye na siɔ
liye ma. Na lo mɛ ya, la mɛ gbanda mɔ tɛ
lekɛkɛ ni ko, mɔ ti gbanda wa kpingɔ kwá. »
18Nzapa Yawe apa ya : « Ta du nzõni ya zo adu kɔi
na bɛlo ma. Alengbi ya mbi lɛkɛ hê lo wa zangɔ
lo mɛ alengbi na lo. »
21Ala Nzapa Yawe ato kota langɔ ka ndo zo kɔli,
la lo la langɔ. Lomu le ngara lo kɔi, ko lo vî lɛ kã ni ka
katɛ lo. 22So pɛkoni lo lɛkɛ zo wali na ngara zo
kɔli ni, la lo ga na lo hê zo kɔli.
23Ala zo kɔli adɛ kɔngɔ ya :
« Olo mɛ ko, lo du bio ti bio tɛrɛ mbi nvɛni, lo nga
mi ti mi tɛrɛ mbi nvɛni ! Aili gbanda lo la ‘wali’, na lo mɛ
ya ahã ndo lo ka katɛ koli !»
24Ndani mɛ kɔli ndo zia to lo na ta lo, so
lakatangɔ na tɛrɛ yalo, ko ala ndo ti bo mi tɛrɛ
zo kɔi la.
25Kanda ala zu ose ndo tɛrɛ la ndumbu, ko ta
kamɛnɛ tɛ zo na fõ lo lɛ ala ma.
31Ngbɔ
du ndo siɔ sa mɛ ɔ asiɔ sa ti yaka mɛ
Nzapa Yawe ali zu va. Lo pa hê wali ya : « Nzapa tɛnɛ
ya : ‘Ta î tɛ alekɛkɛ ti yaka zu ma’? » 2Wali
adiri apa hê ngbɔ ya : « Elengbi ti tɛngɔ
alekɛkɛ ti yaka. 3Kanda lo ti lekɛkɛ ko la
bɛ yaka ko, Nzapa nê ya : ‘Ta î tɛ ni ma. Ta î pɔtɔ
tɛrɛ ni ma, so ma î na kpilingɔ’.» 4Ngbɔ
adiri nê hê wali ya : « Ipɔ! Ta î na kpingɔ ma! 5Kanda
Nzapa hînga ya lako îna tɛngɔ ni ko, lɛ î nazingɔ ko îna
tingɔ mabele a nzapa, mɛ ndo hînga nzõ liye na siɔ liye. » 6Wali
hû ya kɛkɛ ni du nzõni ti tɛngɔ, ni du nga nzõni ti
bangɔni, ko ni du nga nzõni ya zo tɛ ko zo alua kodɛ ti
hîngangɔ yezu. Lo mu lekɛkɛ ni lo tɛ. Lo hê nga
Tãngani hê koli mɛ ndo so tõnda lo, la lo tɛ. 7Na pɛkoni,
lɛ la zu sɛ zi yango, ko ala hînga ya ani ndumbu.
Credo
Na ili Bwa na Nyi na Tɔrɔ
Santo. Amɛn. +
Mbi ye ló tɛ Nzapa mɛ ngengereni
kɔi,
Bwa mɛ kpengbani bɛ,
Wa lingo yayu na tise,
Na aye zu mɛ e ndohû,
Nga na omɛ ta e ndohû
na lɛ e ma.
Mbi ye ló tɛ Yezo
Kristo mɛ Gbia bo lo kɔi,
Ngbongi
Nyi Nzapa.
Bwa
pia ndo adû lo uzu ti ngoi kwɛ.
Lo
Nzapa mɛ ‘lo ka tɛ Nzapa.
Lo bɛta
vuru ndo, lo bɛta Nzapa,
Adû lo, ta ‘li lo lingɔ ma,
Du tɛ lo na tɛ Nzapa Bwa kwɛ
kɔi,
Ye zu si ndo na lo tɛ lo.
Lo ló ndo ka ndozu,
Lo zu ge tise so sarangɔ
e azi,
Lo mu ndo tɛrɛ
zo ka ya Mɔsia Maria,
Na lo nguru tɛ Tɔrɔ Santo.
Lo ti bɛrɛ zo.
Lo hû ndo Peno lo tɛ e ngoi tɛ Ponsio Pilato
:
Agbala ndo lo ndo krusi, Akpi, ahɔ lo.
Lo so na bi ti ota,
Se ko ndo asu ni ka ya Buku Santo.
Lo ma ka Yayu,
Lo du ndo koti ti Nzapa Bwa.
Lo ti diri gbanda ga na ndima,
So fangɔ ngbanga tɛ azi mɛ lɛ la ngê,
Na tɛ ‘la
mɛ akpili wɛ.
Ta ma lengɔ gbia tɛ lo da ma.
Mbi ye lo tɛ Tɔrɔ Santo mɛ Gbia,
Wa hêngɔ
e du tɛ aya Nzapa.
Lo ló ka tɛ
Nzapa Bwa na Nyi.
Andovɔrɔ
lo, Angonda nga lo kwɛ kɔi
Na Nzapa Bwa na Nyi,
Lo tɛnɛ ndo tɛnɛ na nyõ Aprofɛta.
Mbi ye lo tɛ Eklezia mɛ ngengereni kɔi,
Santo, Katoliko, alengbi na li ndo kwɛ,
Alo ka tɛ Apostolo.
Mbi ye lo ti Batisimɔ mɛ ngengereni
kɔi,
Mɛ ndokpo siɔ ye,
Mbi ndo lɛndɛrɛ Kwá mɛ gbanda e so,
Nga na Kaka mɛ gbanda e ngbã.
Amɛn.
Bwa mɛ ka yayu,
A ndo gonda bɛ ili mɔ,
Du Gbia tɛ
e
A ndo li bɛ
ye ge tise na se nyomɔ,
Ma se mɛ
ka yayu ke,
Nhê e la olo mɛ,
tɛ tɛ e mɛ e tɛ la kwɛ,
Ondɛ siɔ
ye tɛ e
Semɛ e
ndo ɔndɛ siɔ ye tɛ a fô e
Ta mɔ zia e ti na wangɔ ma
Wa sara e na ya siɔ lo.
Amɛn.
Ave Maria
Maria zegbia,
Grasia nsî bɛmɔ
Gbia ndo separa mɔ
Mɔ ɔ awe zu
Nzõ ye ti na Yezo ko la ngɔ ni ya mɔ
Santo Maria, Ta Nzapa,
Sambela nhê e a siɔ zi
Ndɛ na ngoi mɛ gbanda e kpi ni
Amɛn.
Magnificat
Zo wali mɛ ma ndozu ma sara la,
Adê ma nzê, ndo sû ma la, akpengba ma lino tɛ alombe ka
lɛ to, zo wali ni ko nɛ na? (Ct 6,10)
+ Tɔrɔ tɛrɛ mbi
aya Gbia tɛ mbi.
Bɛ mbi ndosaba so Nzapa
mɛ wa sara mbi.
+ Ada bɛ lo na mbumbuse
zo tɛrɛ mbi mɛ wa kwa tɛ lo,
Wa azi zu agonda mbi gbanda
ya Bɛ mbi de.
+ So Nzapa mɛ lo kpengbani
bɛ, ali akukuna ye tɛrɛ mbi,
Ili lo nzõni bwai. Bɛ lo ndo
azi mɛ ndo tɔndɔ lo ngbî.
+ Ti lo kpengbani,anwɔnwɔ
ya awa yakɛ.
Ahã Gbia mɛ ka
tɛrɛ la azi, aya awa ngarangɔ tɛrɛ la.
+ Akaye hê ambumbuse zi ndoni
ndoni, ayuru awa togwa,
Ati diri gwe yamba ti la nyomɔ
nyomɔ.
+ Vundu tɛ
Aisrael mɛ ava lo agbõ lo ndo, la lo sara la.
Se mɛ lo pia ko kapa uzu, hê
ato e Abraham na atara lo la.
+ E ye ya : andovɔrɔ
Bwa, na Nyi, na Tɔrɔ Santo.
Se kondo
andovɔrɔ na la uzu, na ndɛ, na lakwɛ,
ta ngoi mɛ azia ni
da ma. Amɛn.
NZƆPA
TƐ YEZO MƐ YOANƐ ASU
Yezo lo Tɛnɛ tɛ Nzapa
1 Uzu ti Nzapa lingɔ ye zu, Tɛnɛ ndo da gã, Tɛnɛ na
Nzapa ndodu ndo ndoni koi. Tɛnɛ ndo Nzapa. 2Uzu ti tongɔ
nda ye zu ko, Tɛnɛ na Nzapa ndodu ndo ndoni koi. 3Nzapa
ali ndo aye zu na lege ti Tɛnɛ, ko ye mɛ ta Nzapa ali na lege ti
Tɛnɛ ma ko, ta ye ni da ma. 4Tɛnɛ ni ko la ndohê
bɛta du hê azi, ko bɛta du ni adu nga ma lá mɛ ndovuru na ndo hê
azi. 5Ndo ni avuru ngbê na ya mbingo, ko ta mbingo avî ni ma.
6 Nzapa ato ndo wa pango kwa tɛ lo mɛ ili lo la Yoanɛ. 7Yoanɛ
aga ndo so kambisangɔ nda lo tɛ wa vurungɔ na ndo. Lo ga ndo so
pangɔ lo tɛ wa vurungɔ na ndo hê azi zu, wadila a la ye lo
tɛ wa vuruungɔ na ndo ni. 8Ta Yoanɛ nvɛni ndo la
wa vurungɔ na ndo ma, kanda lo tɛ lo ndo zo mɛ aga so
kambisangɔ nda lo tɛ wa vurungɔ na ndo. 9Wa vurungo
na ndo mɛ ndo aga ge le sese, avuru na ndo hê azi zu ko, bo lo kɔi la
bɛta wa vurungɔ na ndo.
10 Tɛnɛ aga ndo ge lɛ sese. Nzapa ali ndo sese na lege ti
Tɛnɛ, kanda ta azi ti lɛ sese ahînga ndo Tɛnɛ ma. 11Tɛnɛ
aga ndo ka tɛ azi tɛ lo nvɛni, ko ta azi tɛ lo ayamba ndo
lo ma. 12Kanda ambanga ayamba ndo lo, aye nga ndo lo tɛ lo, la
lo hê la nguru ya, ala ti aya Nzapa. 13Ta a la ti aya Nzapa nga ma se mɛ azi ndodu na ngwê
wali, wa ala dú nyi ma. Kanda Nzapa nvɛni la To la.
14
Tɛnɛ ni amu ndo
tɛrɛ zo, lo ndodu ndo so popo tɛ e. Lo na nzõ bɛ ma wo ma,
ko lo fa nga e na bɛta lo tɛ Nzapa zu. E hû ndo ndima tɛ
lo mɛ ndo To lo Nzapa ahê lo, na lo mɛ ya, lo ngbongi Nyi. 15Yoanɛ
apa ndo lo tɛ lo na kɔngɔ ya : « Lo ndo la mbi ndopa
lo tɛ lo ya, lo na gangɔ pɛko mbi, kanda lo ɔ mbi
na nguru, ta sanga ma, lo ndo uzu da gã na ngoi mɛ ta adɛ adú
mbi ma. »
16
Lo li ndo nzõ bɛ hê e zu, lo sunu
ndo nga e ndoni ndoni. 17Nzapa alu ndo ndia hê e ti ndo Mɔizɛ,
kanda e lua nzõ bɛ tɛ lo, na bɛta lo tɛ lo ti ndo Nyi lo
Yezo Kristo. 18Ta zo kɔi ahû Nzapa ma. Kanda ngbongi Nyi lo
mɛ lo nvɛni nga Nzapa, lo ndodu ka tɛ To lo Nzapa, la afa e na
To lo Nzapa.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA ZO AKUI, TI LO AWE LA?
Azo ayeke tiri bira na kuâ
Kuâ ayeke mbeni wato so amû mbeto na zo mingi. E yeke tiri na lo na ngangu ti e kue. Tongana lo gbu mbeni zo ti e so e ye lo mingi, a yeke ka ngangu na e ti yeda na ni. Mbeni ye ni ayeke so, na ngoi so e ngbâ maseka, e pensé peut-être e tene wato ni so ayeke gbu e lâ oko ape, na pensé ni so ayeke ngbâ a ninga.
A-Pharaon ti Égypte ti ândö amä na bê na tënë so a tene zo ayeke ngbâ na fini na peko ti kuâ ti lo. Ye so asara si ala mû fini ti ala kue nga na ti azo saki na saki so asara kua na ala ti gi ti sö benda na ndo ti kuâ. Apyramide so ala sara afa so ala gi lani fini ti lakue lakue nga afa so ala bi na ngu.
Atogbia ti kodoro ti Chine nga kue amä na bê na oko tënë ni so. Me ala sara ti ala ni na mbeni kode nde, na lege so ala gi ti wara ambeni yorö so ala pensé atene tongana zo anyon ni, lo yeke kui encore ape. Na tapande, togbia Qin Shi Huang ahunda lani na ambeni wandara ti lo ti gi na lo mbeni yorö so tongana zo anyon ni zo ni alingbi ti kui ape. Mawa ni ayeke so, na yâ ti mingi ti ayorö ti ala ni, a yeke wara mbeni sioni yorö so a iri ni mercure, na âmanke mbeni yorö ni so la afâ togbia ni lani.
Na ngu 1513, Juan Ponce de León, mbeni zo ti Espagne so atambela na akodoro nde nde ti hinga aye so ayeke kâ, amû bateau ti fono na lê ti angu ti zoa ti Caraïbe. Lo yeke gi lani mbeni ngu so tongana zo anyon ni, lo yeke ngbâ gi maseka. Lo si na Floride, na Amerika, me angu kete na pekoni, lo kui na peko ti so lo na azo ti kodoro ni atiri. Lo wara nga mara ti ngu so lo yeke gi ni so ape.
A-Pharaon, atogbia nga na azo so ayeke tambela na akodoro nde nde, ala kue agi lani ti sö benda na ndo ti kuâ. Me, même tongana akode ti ala ni anzere na e ape, mbeni zo oko na popo ti e ti ke ye so ala yeke gi so ayeke dä ape. Ti tâ tënë ni, e kue e ye ti ngbâ na fini.
ZO AYEKE SÖ BENDA NA NDO TI KUÂ ANDE LA?
Ndali ti nyen la e yeke tiri bira na kuâ so? Bible afa raison ni. Na ndo ti Jéhovah Nzapa, * lo so asara azo, Bible atene: “Nzapa asara si ye kue aga pendere na ngoi ti lo. Lo zia ye ti lakue lakue na bê ti azo.” (Zo-ti-fa-tene 3:11). E azo, e ye ti duti na ngia na ndo ti sese so ayeke pendere so gi ti ngu 80 tongaso ape me kpu na kpu (Psaume 90:10). Tâ ye so e azo e ye la.
Nzapa azia nzara ti ngbango na fini “lakue lakue” na yâ ti bê ti e ngbanga ti nyen? Lo zia ni gi na ti mbana ni tongaso? Ên-ën. Nde na so, Nzapa atene na e so a yeke sö benda ande na ndo ti kuâ. Ndani la fani mingi, Bible asara tënë na ndo ti kuâ so a yeke zi ni ande nga lo sara tënë na ndo ti zendo ti fini ti lakue lakue.—Bâ encadré so atene, “Songo benda na ndo ti kuâ.”
Jésus Christ lo wani lo tene polele, lo tene: “Ti wara fini ti lakue lakue, a lingbi ala manda ti hinga mo, mo so gi mo oko ayeke tâ Nzapa, nga ti hinga lo so mo tokua lo, Jésus Christ.” (Jean 17:3). Biani, tiri so e yeke tiri na kuâ so ayeke ngbâ gi tongaso ape. Jésus atene so gi Nzapa oko la si alingbi ti sara si e sö benda na ndo ti kuâ.
^ par. 9 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.


text:
CHAPITRE 13
Timothée aye lani ti mû maboko na azo
Timothée ayeke lani mbeni molenge-koli so ayeke na ngia ti mû maboko na azo. Lo voyagé na ando nde nde ti mû maboko na azo. Ye so asara si lo yeke lani na aye mingi ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah. Mo ye ti hinga tënë na ndo ti lo?—
Mama ti Timothée nga na âta ti lo afa tënë ti Jéhovah na lo
Timothée akono na kodoro ti Lystres. Na kete ti lo, âta ti lo ti wali, Loïs, nga na mama ti lo, Eunice, afa na lo ye na ndo ti Jéhovah. Tongana Timothée ayeke kono, lo ye lani ti mû maboko na azo ti hinga Jéhovah.
Tongana Timothée akpengba koli awe, Paul ahunda na lo si lo ye ti tene lo na lo avoyagé na ambeni kodoro ti fa tënë kâ. Timothée ayeda. Lo ye lani ti gue ti mû maboko na azo.
Timothée na Paul ague na Thessalonique, mbeni kete kodoro ti Macédoine. Me ti gue kâ, a hunda ti tambela na gere ngbii, nga ti mû bateau. Tongana ala si kâ, ala fa tënë ti Jéhovah na gbâ ti azo. Me, bê ti ambeni zo ni ason na tere ti Paul na Timothée ni si ala ye ti sara sioni na ala. Tongaso, aPaul ni azia kodoro ni, ala gue na mbeni ndo nde ti fa tënë kâ.
Ambeni ngoi na pekoni, Paul ahunda na Timothée ti gue encore na Thessalonique ni ti bâ wala aita ni kâ ayeke nzoni. Me lani na Thessalonique ni azo aye ti sara sioni na ala. Atâa so kue, Timothée asara mbeto ape, lo gue ngbanga ti so lo pensé na aita ti lo kâ. Tongana lo kiri awe, lo ga na nzoni tënë na Paul. Lo tene na lo so aita ni kâ kue ayeke nzoni.
Timothée na Paul asara lani kua ala use use a ninga. Même mbeni lâ, Paul atene so Timothée la ayeke tâ nzoni zo so lo lingbi ti tokua lo ti mû maboko na acongrégation. Timothée aye Jéhovah mingi nga lo ye azo mingi.
Mo ye azo?— Mo ye nga ti mû maboko na ala ti hinga Jéhovah?— Tongana a yeke ni, mo yeke duti ande na ngia mingi tongana ti Timothée nga mo yeke duti ande na aye mingi ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah.