text:
Zingongo Jésus na kuâ, anzoni ye so a ga na ni na e
“A zingo lo na kuâ awe.”—MAT. 28:6.
1, 2. (a) Akota zo ti nzapa ti aJuif ahunda tënë na Pierre ti hinga nyen? Pierre akiri tënë na ala tongana nyen? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Ngbanga ti nyen la Pierre asara mbeto ape na ngoi ni so?
A SARA alango mingi ape na peko ti kuâ ti Jésus, bazengele Pierre atingbi na groupe ti ambeni koli so ayeke sioni. Ala yeke akota zo ti nzapa ti aJuif, ala la aleke si a fâ Jésus lani. Pierre asava mbeni koli so a dü lo na bubango gere, na ala hunda Pierre ti hinga na ngangu ti zo wa nga na iri ti zo wa la lo sava koli so. Na mbeto pëpe bazengele Pierre akiri tënë, lo tene: “Na iri ti Jésus Christ, zo ti Nazareth so ala kanga lo na ndo ti keke si lo kui me so Nzapa azingo lo na kuâ, a yeke na lege ti lo si koli so aluti ge na nzoni tere na lê ti ala.”—Kus. 4:5-10.
2 Kozo na ye so asi so, mbeto ahon ndo ti Pierre na lo tene mvene lege ota lo tene ni hinga Jésus ape (Marc 14:66-72). Me na ngoi so lo yeke na devant ti akota zo ti nzapa ti aJuif so, lo sara mbeto ape. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so yingo vulu amû maboko na lo nga lo hinga biani so a zingo Jésus na kuâ. Nyen la asara si Pierre ahinga biani so Jésus ayeke na fini? Ngbanga ti nyen la e nga kue e hinga biani so Jésus ayeke na fini?
3, 4. (a) Azo wa la a zingo ala na kuâ kozo ti tene a dü abazengele ti Jésus? (b) Azo wa la Jésus azingo ala lani na kuâ?
3 Tënë ti zingongo azo na kuâ ayeke fini ye na abazengele ti Jésus ape. A komanse ti zingo azo na kuâ même kozo ti tene a dü ala. Ala hinga so Nzapa amû ngangu na aprophète ti lo, Élie nga na Élisée, ti zingo lani azo na kuâ (1 aGbia 17:17-24; 2 aGbia 4:32-37). Même na ngoi so a bi kuâ ti mbeni koli na yâ ti dû so a lu Élisée dä na kuâ ni andu abio ti Élisée, koli ni akiri na fini (2 aGbia 13:20, 21). Akozo Chrétien amä na bê na tënë so, gi tongana ti so e mä na bê so tënë ti Nzapa so ayeke na yâ ti Bible ayeke tâ tënë.
4 Kite ayeke pëpe so, e kue tongana e diko na yâ ti Bible tënë ti azo so Jésus azingo ala na kuâ ayeke ndu bê ti e mingi. Na ngoi so Jésus azingo oko molenge ti mbeni womua ti koli, a pika bê ti womua ni mingi (Luc 7:11-15). Na mbeni ngoi nde, Jésus azingo mbeni molenge ti wali so ayeke na ngu 12. Tara ti bâ ngia so babâ na mama ti lo so vundu ahon ndo ti ala fade ayeke na ni na ngoi so a kiri na molenge ti ala ti wali so na fini (Luc 8:49-56). Nga tere ti azo so lani abâ Lazare anzere mingi na ngoi so a zingo lo na kuâ na lo sigigi na yâ ti dû ti kuâ ni na nzoni tere.—Jean 11:38-44.
NGBANGA TI NYEN ZINGONGO JÉSUS NA KUÂ AYEKE NDE MINGI?
5. Tongana nyen la zingongo Jésus na kuâ ayeke nde na ti azo so a zingo ala na kuâ kozo na lo?
5 Abazengele ti Jésus ahinga so zingongo Jésus na kuâ ayeke lani nde na ti azo so a zingo ala na kuâ kozo na lo. Azo so a zingo ala lani na kuâ akiri na fini na tere ti mitele na pekoni ala kiri akui. Me ti Jésus, a zingo lo na tere ti yingo so alingbi ti buba ape. (Diko Kusala 13:34.) Pierre atene so “a fâ [Jésus] na yâ ti mitele, me a kiri na lo na fini na yâ ti yingo.” Nga “lo yeke na koti ti Nzapa, teti lo gue na yayu awe; na a zia a-ange, akomandema nga na angangu na gbe ti lo.” (1 Pi. 3:18-22). Zingongo azo lani na kuâ ayeke mbeni ye ti miracle, me zingongo Jésus na kuâ ayeke mbeni kota miracle so ahon atanga ni kue.
6. So a zingo lani Jésus na kuâ, a sara nyen na ndo ti adisciple ti lo?
6 Zingongo Jésus na kuâ asara ye mingi na ndo ti adisciple ti lo. Lo ngbâ na yâ ti dû ti kuâ ape tongana ti so awato ti lo apensé lani. Jésus akiri na fini tongana mbeni yingo so ayeke ngangu mingi so zo oko alingbi ti sara sioni na lo ape. Zingongo lo na kuâ afa so lo yeke Molenge ti Nzapa, nga so adisciple ti lo ahinga tongaso asara si ala sara vundu ahon ndo ni ape me ala yeke na kota ngia. Na ndo ni, mbeto so ala yeke na ni ahon, na tere ti ala anzere. So a zingo Jésus na kuâ amû lege ti tene Jéhovah asara ye so bê ti lo aye nga ti tene adisciple ti lo afa nzoni tënë na yâ ti dunia kue.
7. Nyen la Jésus ayeke sara fadeso? Ahundango ndo wa la e lingbi ti hunda tere ti e na ni?
7 E so e yeke aTémoin ti Jéhovah, e hinga biani so Jésus ayeke lani gi pëpe senge koli so ahon tanga ti azo kue. Lo yeke fadeso na fini nga lo yeke bâ ndo na ndo ti kua ti fango tënë so a yeke sara ni na ndo ti sese kue. Teti so Jésus Christ ayeke Gbia ti Royaume ti Nzapa so ayeke na yayu, lo ga nduru ti zi aye ti sioni kue na ndo ti sese awe. Nga, lo yeke sara si sese ni aga paradis so azo so ayeke duti na yâ ni ayeke ngbâ na fini lakue lakue (Luc 23:43). Tongana a zingo lani Jésus na kuâ ape, ka aye so kue alingbi ande ti si ape. Tongaso, araison wa la amû lege na e ti mä na bê biani so a zingo lani Jésus na kuâ? Zingongo Jésus na kuâ aga na aye ti nzoni wa na e?
JÉHOVAH AFA NGANGU TI LO NA NDO TI KUÂ
8, 9. (a) Ngbanga ti nyen akota zo ti nzapa ti aJuif ahunda lani ti tene a bata dû ti kuâ ti Jésus? (b) Nyen la asi na ngoi so ambeni wali aga ti bâ dû ti kuâ ni?
8 Na pekoni so a fâ lani Jésus, aprêtre-mokonzi nga na aFarizien aga atene na Pilate, ala tene: “Kota zo, e dabe ti e so na ngoi so lo ngbâ na fini, zo ti handango azo so atene: ‘A yeke zingo mbi na kuâ na peko ti lango ota.’ Tongaso, mû yanga si a bata yanga ti dû ti kuâ ni nzoni juska na ota lango ni, si adisciple ti lo ague anzi kuâ ni pëpe na ala tene na azo na pekoni: ‘A zingo lo na kuâ awe!’ Na fade tanga ti tënë ti handa so ayeke hon ti kozoni so mingi.” Pilate akiri tënë na ala, lo tene: “Bâ aturugu la. Ala gue abata dû ni nzoni tongana ti so bê ti ala aye.” Na ala gue asara tâ gi tongana ti so Pilate atene.—Mat. 27:62-66.
9 A lu kuâ ti Jésus na yâ ti mbeni kota dû ti tênë na a kanga yanga ni na mbeni kota tênë. Akota zo ti nzapa ti aJuif aye lani ti tene Jésus angbâ na yâ ti dû so lakue lakue. Me bango ndo ti Jéhovah ayeke ti lo lani nde mingi. Na ngoi so Marie ti Magdala na mbeni Marie ni aga ti bâ dû ti kuâ ni na lango ota ni, ala bâ so a pusu tênë ni, na mbeni ange aduti na ndo ni. Ange ni atene na awali ni ti bâ yâ ti dû ti kuâ ni na ala bâ so zo oko ayeke na yâ ni ape. Ange ni atene na ala, lo tene: “Lo yeke ge pëpe, teti a zingo lo na kuâ awe.” (Mat. 28:1-6). Jésus ayeke na fini.
10. Tongana nyen la Paul afa so a zingo Jésus biani na kuâ?
10 Aye so asi na yâ ti alango 40 na peko ti so a zingo Jésus na kuâ afa biani so a zingo lo na kuâ. Bazengele Paul asara tënë ti aye so na aChrétien ti Corinthe, lo tene: “Na popo ti aye so ayeke akozo ye ni, mbi fa na ala ye so mbi nga mbi wara: Christ akui ndali ti asiokpari ti e alingbi na tënë ti Mbeti ti Nzapa. Biani a lu lo, na a zingo lo na kuâ na ota lango ni a lingbi na tënë ti Mbeti ti Nzapa. Lo si na Céphas, na pekoni lo si na adisciple bale-oko na use. Na pekoni, lo si na aita ahon ngbangbo oku na ngoi oko; mingi ti aita so angbâ na fini juska laso, me ambeni akui awe. Na peko ti ye so, lo si na Jacques, nga na pekoni lo si na abazengele kue. Me ndangba ti azo ni kue so lo si na lo ayeke mbi; lo si na mbi tongana zo so ayeke mbeni molenge so a dü lo kozo si ngoi ti dungo lo alingbi.”—1 aCor. 15:3-8.
ARAISON SO AMÛ LEGE NA E TI HINGA SO A ZINGO JÉSUS NA KUÂ
11. Nyen la afa so a zingo Jésus na kuâ ‘alingbi na tënë ti Mbeti ti Nzapa’?
11 Kozo raison ni ayeke so ye ni asi “a lingbi na tënë ti Mbeti ti Nzapa.” Bible afa kozo awe so a yeke zingo Jésus na kuâ. Na tapande, David atene so “lo ti nzoni-kue” ti Nzapa ayeke ngbâ na yâ ti dû ti kuâ pëpe. (Diko Psaume 16:10.) Na Pentecôte ti ngu 33, bazengele Pierre afa so tënë ti prophétie so abâ Jésus, lo tene: “[David a]bâ kozoni awe zingongo ti Christ na kuâ na lo sara tënë na ndo ni, lo tene so a yeke zia lo pëpe ti ngbâ na yâ ti Hadès nga mitele ti lo ayeke buba pëpe.”—Kus. 2:23-27, 31.
12. Azo wa la abâ lani Jésus na peko ti so a zingo lo na kuâ?
12 Use raison ni ayeke so gbâ ti azo abâ lani Jésus na pekoni so a zingo lo na kuâ. Na yâ ti alango 40 na peko ti so a zingo Jésus na kuâ, lo fa tere ti lo na adisciple ti lo na yâ ti yaka so ayeke nduru na place so a lu lani kuâ ti lo dä. Lo fa nga tere ti lo na ala na ndo ti lege ti kete kodoro so iri ni ayeke Emmaüs nga na ambeni ndo nde (Luc 24:13-15). Na angoi ni so, lo sara tënë na azo oko oko, na Pierre nga kue, nga lo sara tënë na ambeni groupe ti azo. Mbeni lâ, Jésus afa même tere ti lo na gbâ ti azo so wungo ti ala ahon 500. E lingbi ti ke pëpe so gbâ ti azo abâ lani Jésus na peko ti so a zingo lo na kuâ.
13. Tongana nyen la fango tënë so adisciple afa na bê ti ala kue afa so ala hinga biani so a zingo Jésus na kuâ?
13 Ota raison ni ayeke so adisciple ti Jésus afa tënë na azo na ndo ti zingongo lo na kuâ na bê ti ala kue. A sara ye ti ngangu na ala, ala bâ pasi nga ambeni awara kuâ ndali ti so ala fa tënë ti zingongo Christ na kuâ na bê ti ala kue. Gbu li ti mo na ndo ti ye so: Tongana a zingo lani Jésus na kuâ ape, eskê Pierre ayeke zia lani fini ti lo na lê ti kuâ ti fa tënë ti zingongo Christ na kuâ na akota zo ti nzapa so ake Jésus na so aleke si a fâ lo? Pierre nga na ambeni disciple ahinga lani biani so a zingo Jésus na kuâ awe nga so lo yeke bâ ndo na ndo ti kua ti fango tënë. Na ndo ni, so a zingo Jésus na kuâ amû lege na adisciple ti lo ti hinga biani so a yeke zingo ande ala nga kue na kuâ. Na tapande, Étienne so azo afâ lo lani ahinga biani so a yeke zingo lo na kuâ.—Kus. 7:55-60.
14. Ngbanga ti nyen la e yeke na kite ape so Jésus ayeke na fini?
14 Osio raison ni ayeke so e yeke na kite oko ape so fadeso Jésus ayeke Gbia na yayu nga lo yeke Li ti congrégation ti aChrétien. Ye so asara si wungo ti atâ Chrétien angbâ ti gue na li ni. Tongana a zingo lani Jésus ape, ka a yeke duti tongaso ape. Tongana a zingo Jésus na kuâ ape, ka e yeke mä tënë ti lo lâ oko ape. Me e yeke na anzoni raison so amû lege na e ti hinga so Jésus ayeke na fini nga so lo yeke bâ ndo na ndo ti kua ti fango tënë so a yeke sara na ndo ti sese kue.
ANZONI YE SO E WARA NDALI TI SO A ZINGO JÉSUS NA KUÂ
15. Tongana nyen la zingongo Jésus na kuâ amû lege na e ti fa tënë na mbeto ape?
15 Zingongo Christ na kuâ amû lege na e ti fa tënë na mbeto ape. Teti ngu 2000, awato ti Nzapa asara kua na aye nde nde ti kanga lege biani biani na kua ti fango nzoni tënë. Ala tene atënë ti mvene na ndo ti awakua ti Nzapa, ala he ala, ala sara ngangu na ala, ala sigigi na andia so ake na ala ti fa tënë, ala sara pasi na ala nga ala fâ ambeni. Me Bible atene: “Ye ti bira so azo asara ti ke mo na ni alingbi sara ye na mo pëpe.” (És. 54:17). E yeke sara pëpe mbeto ti azo so Satan ayeke sara kua na ala. Jésus ayeke na e, lo yeke mû maboko na e gi tongana ti so lo tene (Mat. 28:20). E yeke na anzoni raison so amû lege na e ti sara mbeto ape, atâa nyen la awato ti e asara ala lingbi lâ oko ape ti kanga lege na e biani biani ti fa tënë.
16, 17. (a) Tongana nyen la zingongo Jésus na kuâ asara si azo abâ so aye kue so lo fa ayeke tâ tënë? (b) Ti gue oko na Jean 11:25, ngangu wa la Nzapa amû na Jésus?
16 Zingongo Jésus na kuâ asara si azo abâ so aye kue so lo fa ayeke tâ tënë. Mbeni wandara ti Bible atene so tongana a zingo lani Jésus na kuâ ape, andâ aChrétien ayeke abuba zo so amä na bê na mbeni kota mvene. Paul atene so tongana a zingo Jésus na kuâ ape, andâ aChrétien afa tënë nga ala mä na bê gi senge senge. Nga ambaï so ayeke na yâ ti aÉvangile ayeke gi mbeni senge mbaï ti vundu so asara tënë ti mbeni koli so ayeke nzoni nga so asara ye na ndara so awato ti lo afâ lo. Me a zingo Jésus na kuâ, ye so afa so aye kue so lo fa ayeke tâ tënë.—Diko 1 aCorinthien 15:14, 15, 20.
17 Jésus atene: “Mbi yeke zingongo ti akuâ nga na fini. Zo so amä na bê na mbi, atâa lo kui, lo yeke kiri na fini.” (Jean 11:25). Tënë ti Jésus so ayeke ga ande tâ tënë biani. Jéhovah amû na Jésus ngangu ti zingo azo so ayeke wara fini na yayu nga na azo ngbundangbu mingi so ayeke wara fini ti lakue lakue na ndo ti sese. Fini ti Jésus so lo mû na sandaga nga so a zingo lo na kuâ afa so kuâ ayeke duti ande dä ape. Hingango ye so amû maboko na e ti gbu ngangu na yâ ti atara kue so ayeke si na e nga même ti sara mbeto ti kuâ ape.
18. So a zingo Jésus na kuâ amû lege na e ti hinga nyen?
18 So a zingo Jésus na kuâ amû lege na e ti hinga biani so Jéhovah ayeke fâ ande ngbanga ti azo alingbi na andia ti lo so ayeke nzoni. Paul atene na mbeni groupe ti akoli na awali so ayeke na ngbene gbata ti Athènes, lo tene: “[Nzapa ayeke] fâ na lege ti mbilimbili ngbanga ti sese kue so azo ayeke dä na lege ti mbeni koli so lo zia lo, na lo mû mbeni tâ beku na azo kue ti zia bê dä na lege so lo zingo koli so na kuâ.” (Kus. 17:31). Nzapa azia Jésus ti duti Juge ti e, nga e lingbi ti hinga biani so lo yeke fâ ande ngbanga na lege ni nga na ndoye.—Diko Ésaïe 11:2-4.
19. So e mä na bê so a zingo Christ na kuâ apusu e ti sara nyen?
19 So e mä na bê so a zingo Jésus na kuâ apusu e ti sara ye so bê ti Nzapa aye. Tongana Jésus amû fini ti lo na sandaga ape nga a zingo lo ape, ka e yeke ngbâ na gbe ti ngbanga ti siokpari na kuâ (aRom. 5:12; 6:23). Tongana a zingo Jésus na kuâ ape, e lingbi ti tene: “E te na e nyon ngbanga ti so kekereke e yeke kui kuingo.” (1 aCor. 15:32). Me a yeke ye so agbu bê ti e la ape. E ye mingi beku ti zingongo akuâ nga e yeke na anzoni raison ti sara ye alingbi na afango lege ti Jéhovah na yâ ti aye kue.
20. So Nzapa azingo Jésus na kuâ afa kota ti Nzapa tongana nyen?
20 So Jéhovah azingo Jésus na kuâ afa biani kota ti lo so ‘aga zo ti futango azo so ayeke gi lo ngangu.’ (aHéb. 11:6). Jéhovah asara kua na ngangu nga na ndara ti lo ti zingo Jésus nga ti mû na lo fini so alingbi ti hinga kuâ ape na yayu. Na ndo ni, Nzapa afa so lo yeke na ngangu ti sara si aye so lo tene aga tâ tënë. Na popo ti aye so, e yeke wara prophétie ti Jéhovah so asara tënë ti mbeni “hale” so ayeke sara ande si azo kue ahinga so Jéhovah la ayeke na droit ti komande dunia kue. Ti tene prophétie so aga tâ tënë, a lingbi Jésus akui nga a zingo lo na kuâ.—Gen. 3:15.
21. Beku ti zingongo azo na kuâ ayeke ga ande na mo anzoni ye wa?
21 E mû merci mingi na Jéhovah so amû na e tâ beku ti zingongo akuâ. Bible atene: “Bâ, tente ti Nzapa ayeke na azo, Nzapa ayeke sara ande kodoro na ala, na ala yeke duti azo ti lo. Nga Nzapa wani ayeke duti ande na ala. Fade lo yeke mbô ngu ti lê kue na lê ti ala, kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe. Angbene ye ni ahon ti ala awe.” A sara tënë ti anzoni ye so na bazengele Jean nga a tene na lo, a tene: “Mo sû atënë so na mbeti, ngbanga ti so atënë so ayeke atënë so a lingbi ti zia bê dä nga ayeke tâ tënë.” Zo wa la afa peko ti atënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Apocalypse so na Jean zo wa? A yeke Jésus Christ so a zingo lo na kuâ.—Apoc. 1:1; 21:3-5.


c: text/html

text:
‘Mä tënë ni na gi ti gbu nda ni’
“Ala kue, ala mä mbi na ala gbu nda ti tënë so.”
1, 2. Ngbanga ti nyen mingi ti azo so amä Jésus agbu nda ti atënë ti lo lani ape?
TONGANA mbeni zo asara tënë na e, e lingbi ti mä go ti lo. E lingbi même ti hinga go ti zo ni. Me, ti tene e hinga tënë so zo ni ayeke tene na e, a lingbi e gbu nda ti tënë ni (1 aCor. 14:9). Legeoko nga, azo saki na saki amä atënë so Jésus atene lani. Lo sara même tënë na ala na yanga ti kodoro so ala mä yâ ni. Me, a yeke pëpe ala kue la agbu nda ti atënë ti lo. Ndani la Jésus atene na azo so amä lo, lo tene: “Ala kue, ala mä mbi na ala gbu nda ti tënë so.”—Marc 7:14.
2 Ngbanga ti nyen mingi ti azo agbu nda ti atënë ti Jésus lani ape? Ambeni ayeke na apensé ti ala wani so ala bâ so ni la ayeke na lege ni nga ala yeke na sioni bibe. Jésus asara tënë so na ndo ti ala, lo tene: “Na kode, ala ke acommandement ti Nzapa tongaso si ala bata ngobo ti ala.” (Marc 7:9). Azo ni agi lani pëpe ti gbu nda ti atënë ti lo. Ala ye lani pëpe ti changé asarango ye ti ala nga na apensé ti ala. Ala mä ni na mê ti ala me bê ti ala akpengba. (Diko Matthieu 13:13-15.) Nyen la e lingbi ti sara ti duti lakue nduru ti wara aye ti nzoni na lege ti fango ye ti Jésus?
NYEN LA E LINGBI TI SARA TI WARA AYE TI NZONI NA LEGE TI FANGO YE TI JÉSUS?
3. Ngbanga ti nyen la adisciple ti Jésus agbu nda ti atënë so lo tene?
3 A lingbi e mû tapande ti adisciple ti Jésus. Lo tene na ala, lo tene: “Ngia ayeke na lê ti ala ngbanga ti so a bâ ndo, na ngia ayeke na mê ti ala ngbanga ti so a mä ndo.” (Mat. 13:16). Ngbanga ti nyen la adisciple ti Jésus agbu nda ti atënë so lo tene me ambeni zo agbu ti ala nda ni ape? Kozoni, ala yeke lani nduru ti hunda tënë nga ala yeke gi ti hinga tâ nda ti ye so Jésus aye ti tene (Mat. 13:36; Marc 7:17). Use ni, ala yeke lani nduru ti zia afini ye so ala manda na ndo ti angbene ni so ala yeda na ni kozo awe. (Diko Matthieu 13:11, 12.) Ota ni, ala yeke lani nduru ti sara kusala na aye so ala manda ti mû maboko na ala wani nga na ambeni zo.—Mat. 13:51, 52.
4. Tongana e ye ti gbu nda ti atoli ti Jésus, aye ota wa la a lingbi e sara ye alingbi na ni?
4 Tongana e ye ti gbu nda ti atoli ti Jésus, a lingbi e mû tapande ti adisciple ti lo so ayeke lani be-ta-zo. Ye so ahunda nga na e ti sara aye ota. Kozoni, a lingbi e mû ngoi ti manda ye na ndo ti aye so Jésus atene nga e gbu li ti e na ndo ni, e sara arecherche nga e hunda tere ti e na anzoni tënë na ndo ni. Ye so amû lege na e ti hinga ye (aProv. 2:4, 5). Use ni, a lingbi e gi ti bâ tongana nyen la ye so e hinga so ague oko na ye so e hinga kozo awe. Nga e gi ti bâ tongana nyen la ye ni so alingbi ti mû maboko na e. So ayeke gbungo nda ti ye (aProv. 2:2, 3). Ota ni, a yeke nzoni e sara kua na ye so e manda nga e sara ye alingbi na ni na yâ ti fini ti e. So afa so e sara ye na ndara.—aProv. 2:6, 7.
5. Mû mbeni tapande ti fa kangbi so ayeke na popo ti hingango ye, gbungo nda ti ye nga na ndara.
5 Kangbi wa la ayeke na popo ti hingango ye, gbungo nda ti ye nga na ndara? Tapande so alingbi ti mû maboko na e ti hinga ni. Bâ so mo luti na bê ti lege na mbeni bus ayeke ga na mbage ti mo. Kozoni, mo hinga so bus la: so ayeke hingango ye. Na pekoni, mo bâ so tongana mo ngbâ ti luti na bê ti lege ni, bus ni ayeke kpo mo: so ayeke gbungo nda ti ye. Tongaso, mo kpe mo zia lege na bus ni: so ayeke sarango ye na ndara. A yeke ndali ni la Bible afa so a yeke kota ye ti tene e “bata tâ ndara” ndali ti so a lingbi ti bata fini ti e.—aProv. 3:21, 22; 1 Tim. 4:16.
6. Ahundango ndo osio wa e yeke sara kua na ni na ngoi so e yeke bâ ambeni toli ti Jésus mbasambala? (Bâ encadré.)
6 Na yâ ti article so nga na ti peko, e yeke bâ atoli mbasambala so Jésus asara kusala na ni. Na ngoi so e yeke bâ atoli ni, e yeke sara kua na ahundango ndo so: Toli so aye ti tene nyen? (So ayeke hingango ye.) Ngbanga ti nyen la Jésus atene toli so na e? (So ayeke gbungo nda ti ye.) Tongana nyen la e lingbi ti sara kua na atënë ti toli ni ti mû maboko na e wani nga na amba ti e? (So ayeke sarango ye na ndara.) Na tanga ti hundango ndo ni, toli ni afa na e nyen na ndo ti Jéhovah nga na Jésus?
LÊ TI KEKE TI MOUTARDE
7. Toli ti lê ti keke ti moutarde aye ti tene nyen?
7 Diko Matthieu 13:31, 32. Toli ti Jésus na ndo ti lê ti keke ti moutarde aye ti tene nyen? Lê ti keke ni ayeke tënë ti Royaume so e yeke fa nga na congrégation ti aChrétien. Legeoko tongana ti so lê ti keke ti moutarde ayeke “kete mingi ahon tanga ti angongoa ti kobe kue,” congrégation ti aChrétien ayeke lani kete na ngoi so ato nda ni na ngu 33. Me, a ninga ape, kua ti fango tënë asara si congrégation ni ague na li ni hio mingi. A yeke ye so zo aku tere ti lo lani na ni ape (aCol. 1:23). Jésus atene na e so “andeke ti nduzu” “awara ndo ti lango na ndo ti amaboko” ti keke ti moutarde ni. So aye ti tene so na ngoi so congrégation ti aChrétien ague na li ni mingi, azo ti nzoni bê, so a haka ala na andeke, awara kobe ti yingo, dengo bê nga na ndo ti bata tere ti ala na yâ ti congrégation ni.—Bâ Ézéchiel 17:23.
8. Ngbanga ti nyen la Jésus asara kua na toli ti lê ti keke ti moutarde?
8 Ngbanga ti nyen la Jésus asara kua na toli ti lê ti keke ti moutarde? Lo sara kua na lê ti keke ti moutarde so akono hio mingi na mbeni lege so adö bê ti fa ngangu so Royaume ti Nzapa ayeke na ni ti gue na li ni, ti bata zo nga ti hon ndo ti aye kue so alingbi ti kanga lege na ni. Ngbene ye na ngu 1914 ti ga na ni, mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese ge ague na li ni na mbeni lege so adö bê mingi (És. 60:22). Bungbi ni amû maboko na azo so ayeke na yâ ni ti ngbâ nduru na Jéhovah (aProv. 2:7; És. 32:1, 2). Nga, so aye ti Royaume angbâ ti gue na li ni afa so mbeni ye oko alingbi ti kanga lege na ni pëpe.—És. 54:17.
9. (a) Toli ti lê ti keke ti moutarde afa na e nyen? (b) Toli so afa na e nyen na ndo ti Jéhovah nga na Jésus?
9 Toli ti lê ti keke ti moutarde afa na e nyen? Peut-être e lango na mbeni ndo so aTémoin ayeke dä mingi ape wala e bâ so e wara aye ti nzoni hio ape na peko ti fango tënë ti e. Me, tongana e dabe ti e so Royaume ti Nzapa alingbi ti hon ndo ti akpale kue, a yeke kpengba e ti gbu ngangu. Na tapande, na ngoi so Ita Edwin Skinner asi na Inde na ngu 1926, aTémoin ti Jéhovah ayeke lani gi kete na yâ ti kodoro ni nga kua ti fango tënë ayeke lani “ngangu” ndali ti so azo aga na bungbi mingi ape. Me lo ngbâ ti fa tënë nga lo bâ tongana nyen tënë ti Royaume ahon ndo ti akota kpale. Fadeso, a yeke wara aTémoin ti Jéhovah 37 000 na Inde nga azo ahon 108000 aga na Matanga ti Dango Bê na kuâ ti Jésus na ngu 2013. Bâ nga mbeni tapande so afa tongana nyen Royaume ti Nzapa ague na li ni na mbeni lege so adö bê. Gi na yâ ti ngu so Ita Skinner asi na Inde la a komanse ti fa tënë na Zambie. Fadeso, wungo ti awafango tënë so ayeke na Zambie ahon 170 000 nga azo 763 915 aga lani na Matanga ti Dango Bê na kuâ ti Jésus na ngu 2013. So aye ti tene so tongana a mû azo ti Zambie 18, zo oko la aga. Ye so adö bê mingi.
MAMA TI MAPA
10. Toli ti mama ti mapa aye ti tene nyen?
10 Diko Matthieu 13:33. Toli ti mama ti mapa aye ti tene nyen? Toli so nga aye ti sara tënë ti tënë ti Royaume nga afa tongana nyen la tënë ti Royaume ni achangé fini ti azo. “Farine ni kue” aye ti sara tënë ti amara kue. Lege so mama ti mapa ni ayeke sara si farine ni asuku afa tongana nyen la, na lege ti fango tënë, tënë ti Royaume amû ndo. Ti lê ti keke ti moutarde zo ayeke bâ konongo ni hio, me ti sukungo ti farine zo ayeke bâ ni na tongo nda ni hio ape. Mbeni ngoi kete na pekoni awe si zo alingbi ti bâ sukungo ni.
11. Ngbanga ti nyen la Jésus asara kusala na toli ti mama ti mapa?
11 Ngbanga ti nyen la Jésus asara kusala na toli so? Lo ye lani ti fa so tënë ti Royaume ayeke na ngangu ti mû ndo kue nga ti sara si azo achangé. Tënë ti Royaume asi na “ambage ti sese so ayeke tâ yongoro.” (Kus. 1:8). Na tongo nda ni, tënë ti Royaume alingbi ti sara si azo achangé, me e lingbi ti bâ ni ape. Azo mingi ayeda na tënë ti Royaume na ndo kue nga ala changé sarango ye ti ala alingbi na tënë ni.—aRom. 12:2; aÉph. 4:22, 23.
12, 13. Mû ambeni tapande so afa tongana nyen la kua ti Royaume ague na li ni tongana ti so a fa na yâ ti toli ti mama ti mapa.
12 Fani mingi e yeke bâ aye ti nzoni so aga na peko ti kusala ti fango tënë angu mingi na peko ti so e komanse kua ni. Na tapande, Franz na wali ti lo Margit, so ala yeke sara kua fadeso na yâ ti mbeni filiale nde, asara lani kua na filiale ti Brésil na ngu 1982. Ala fa lani tënë na yâ ti mbeni kete gbata ti kodoro ni. Na popo ti azo so ala manda Bible na ala, mo yeke wara mbeni mama so ayeke na amolenge osio. Yaya ni ti koli, so ayeke lani gi na ngu 12 na ngoi ni so, ayeke kamene mingi nga fani mingi lo yeke tara ti honde tere ti lo kozo ti tene a sara étude ti ala. Teti so a tokua Franz na wali ti lo Margit na mbeni ndo nde, ala wara lege pëpe ti ngbâ ti sara étude ni. Me, ngu 25 na pekoni, ala kiri ala gue na kete gbata so. Nyen la ala wara nyen? Ala wara mbeni congrégation so na yâ ni a yeke wara awafango tënë 69, na popo ni apionnier permanent ayeke 13, ala kue asara bungbi na yâ ti mbeni fini Da ti Royaume. Ala bâ nga so molenge-koli so ayeke lani kamene so akono awe nga fadeso lo yeke coordinateur ti bungbi ti a-ancien. Ti gue oko na toli ti Jésus na ndo ti mama ti mapa, tënë ti Royaume amû ndo nga tënë ni asara si azo mingi achangé fini ti ala. Ye so asara si tere ti ala anzere lani mingi.
13 Même na yâ ti akodoro so a kanga lege na aita ti fa tënë dä, ngangu so tënë ti Royaume ayeke na ni alingbi lakue ti changé fini ti azo. Fani mingi, bê ti e adö mingi ti bâ tongana nyen la tënë ti Royaume amû ndo na yâ ti akodoro so. Zia e mû tapande ti kodoro ti Cuba. A komanse ti fa tënë na Cuba na ngu 1910, nga Ita Russell ague kâ na ngu 1913. Me, na tongo nda ni azo ayeda na tënë ti Royaume hio hio ape. Nyen la e bâ fadeso na kodoro ti Cuba? E bâ so awafango tënë so wungo ti ala ahon 96000 ayeke fa nzoni tënë nga azo 229726 aga lani na Matanga ti Dango Bê na kuâ ti Jésus na ngu 2013. So aye ti tene so tongana a mû azo ti kodoro ni 48, zo oko la aga. Même na yâ ti akodoro so a kanga lege na aita dä ape ti fa tënë, tënë ti Royaume asi peut-être awe na ando so aTémoin so ayeke na yâ ti akodoro ni apensé ape so a yeke fa tënë dä. *—Zo-ti. 8:7; 11:5.
14, 15. (a) Tongana nyen la e wani e lingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti ye so toli ti Jésus na ndo ti mama ti mapa afa na e? (b) Toli so afa na e nyen na ndo ti Jéhovah nga na Jésus?
14 Tongana nyen la e lingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti ye so Jésus afa na e na ndo ti toli ti mama ti mapa? Na ngoi so e yeke gbu li ti e na ndo ti ye so toli ti Jésus so aye ti tene, e bâ so e yeke na bezoin ti gi bê ti e ahon ndo ni ape ti hinga tongana nyen la azo kutu mingi so ade amä tënë ti Royaume ape alingbi ti mä ni. Jéhovah ayeke na ndo ti aye kue. Me kua ti e ayeke so wa? Bible akiri tënë, a tene: “Na ndapre mo lu le-kobe ti mo, na lakui mo duti senge pëpe, teti mo hinga pëpe fade ye so aga nzoni, tongana a yeke so ge wala so kâ, wala ala use kue aga nzoni.” (Zo-ti. 11:6). A yeke nzoni e girisa ape ti sambela ti tene kua ti fango tënë ague na li ni, mbilimbili na yâ ti akodoro so a kanga lege na aita ti fa tënë dä.—aÉph. 6:18-20.
15 Na ndo ni, a lingbi bê ti e anze ape tongana e bâ anzoni ye ti peko ti kua ti e ti fango tënë na lê ni lê ni ape. A lingbi e bâ lâ oko ape tongana senge ye “lâ ti kete ye” so ti tene akozo lango ti kua so ato nda ni kete kete (Zach. 4:10). E lingbi ti wara aye ti nzoni mingi so adö bê mingi ahon ti so e ku tere ti e na ni.—Ps. 40:6; Zach. 4:7.
WADENGO BUZE SO AYEKE TAMBELA NA NDUZU NGA NA MOSORO SO A HONDE NI
16. Toli ti wadengo buze so ayeke tambela na nduzu nga na ti mosoro so a honde ni aye ti tene nyen?
16 Diko Matthieu 13:44-46. Toli ti wadengo buze so ayeke tambela na nduzu nga na ti mosoro so a honde ni aye ti tene nyen? Na ngoi ti Jésus, ambeni wadengo buze ayeke gue juska na Kota ngu-ingo ti Inde ti gi apendere perle ti vo ni. Wadengo buze ti yâ ti toli ni aye ti sara tënë ti azo ti nzoni bê so ayeke tambela na ndo kue ti gi tâ tënë ti Royaume. “Perle oko so ngere ni ayeke ngangu mingi” aye ti sara tënë ti tâ tënë ti Royaume so ngere ni ayeke ngangu mingi. Teti so wadengo buze ni ahinga so ngere ti perle ni ayeke ngangu mingi, “hio” lo kä aye ti lo kue tongaso si lo lingbi ti vo perle ni. Jésus asara nga tënë ti mbeni koli so ayeke sara lani kua na yâ ti mbeni yaka na lo wara mbeni mosoro so “a honde ni”. Nde na ti wadengo buze ni, koli so ayeke gi lani mosoro ape. Me legeoko tongana ti wadengo buze ni, lo kä “aye ti lo kue” ti mû lege na lo ti wara mosoro so.
17. Ngbanga ti nyen la Jésus asara kusala na toli ti wadengo buze so ayeke tambela na nduzu nga na ti mosoro so a honde ni?
17 Ngbanga ti nyen la Jésus asara kusala na atoli use so? Lo ye lani ti fa so, azo ayeke hinga tâ tënë na alege nde nde. Ambeni zo ayeke gi tâ tënë nga ala yeke sara asacrifice mingi ti wara ni. Ti ambeni zo, ala wara tâ tënë atâa so ala gi ni ape, peut-être mbeni zo la aga afa tënë na ala. Atâa na lege wa la akoli ti yâ ti toli ti Jésus so awara na mosoro ti ala, ala use kue ahinga so mosoro so ala wara ni ngere ni ayeke ngangu mingi nga ala sara akota sacrifice ti wara ni.
18. (a) Tongana nyen la e lingbi ti wara aye ti nzoni na lege ti atoli use so? (b) Atoli so afa na e nyen na ndo ti Jéhovah nga na Jésus?
18 Tongana nyen la e lingbi ti wara aye ti nzoni na lege ti atoli ti Jésus use so? (Mat. 6:19-21). Hunda tere ti mo: ‘Sarango ye ti mbi ayeke tongana ti akoli so? Mbi kue mbi bâ tâ tënë tongana mbeni mosoro? Mbi yeke sara asacrifice ti wara ni, wala mbi zia si ambeni ye nde, na tapande bango lege ti abezoin ti mbi ti lâ oko oko akanga lege na mbi ti gi ni?’ (Mat. 6:22-24, 33; Luc 5:27, 28; aPhil. 3:8). Tongana e ye tâ tënë mingi, e yeke sara kue ti zia ni na kozo ndo na yâ ti fini ti e.
19. Nyen la e yeke bâ na yâ ti article ti peko?
19 Zia e fa so e mä atënë ti yâ ti atoli ti Royaume so nga e mä yâ ni biani. Gi ti mä yâ ni alingbi ape, me a lingbi e sara ye alingbi na aye so atoli ni afa na e. Na yâ ti article ti peko, e yeke bâ ambeni toli ni ota nga e yeke bâ aye so atoli ni afa na e.
^ par. 13 Mara ti aye so asi na yâ ti akodoro tongana Argentine (Annuaire 2001, lembeti 186); Allemagne ti Tö (Annuaire 1999, lembeti 83); Papouasie-Nouvelle-Guinée (Annuaire 2005, lembeti 63); nga na Zoa ti Robinson Crusoé (Tour ti Ba Ndo ti 15 juin, ngu 2000, lembeti 9 na Français).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Melkisedeke ayeke gbia ti gbata ti Salem, lo yeke nga wayango-sandaga ti Nzapa so ayeke na yayu kâ na ndö ti aye kue. Lani, Abraham ague ti tiri bira na agbia si lo kinda ala. Na kiringo ti lo na kodro, Melkisedeke ague atengbi na lo na lege si Melkisedeke asara tufa na ndö ti lo. 2Na pekoni, Abraham amu na lo dime ti aye so kue lo wara. Kozo ye so e yeke baa na ndö ti Melkisedeke ayeke so: nda ti iri ti lo atene “gbia ti ye ti mbirimbiri”. Use ye ni, lo yeke nga gbia ti gbata ti Salem; nda ti iri ni ayeke “gbia ti siriri”. 3Babâ ti lo na mama ti lo ayeke daa pepe, akotara ti lo ayeke nga daa pepe. Zo ahinga lango ti dungo lo wala lango ti kuâ ti lo pepe. Lo yeke tongana Molenge ti Nzapa: lo yeke sara kua ti wayango-sandaga kpu na kpu. 4Azo, ala baa Melkisedeke, lo yeke kota zo! Abraham, kotara ti e amu na lo dime ti aye so lo gbu na peko ti bira. 5Andaa Ndia ti Moïse amu lege na ahale ti Lévi so ayeke sara kua ti yango sandaga ti mu dime ti aye ti azo ti Israel kue. So aye ti tene, ala yeke mu dime ni na maboko ti a-ita ti ala so ayeke nga ahale ti Abraham. 6Melkisedeke ayeke zo ti mara ti Lévi pepe, me Abraham amu na lo dime ti aye so lo wara. Na ndoni, Melkisedeke asara tufa na ndö ti Abraham, lo so Nzapa amu zendo na lo so. 7Andaa kota zo laa ayeke sara tufa na ndö ti zo so ayeke na gbe ti lo; so kite ni ayeke daa pepe. 8Ahale ti Lévi so ayeke wara dime na maboko ti azo, ala yeke azo so ayeke kui kuingo; me Melkisedeke so awara dime so, lo yeke na fini tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene. 9Ahale ti Lévi ayeke wara dime na maboko ti azo; me e lingbi ti tene, Lévi nga amu dime ti lo na lege ti Abraham so amu dime ti aye ti lo na Melkisedeke. 10Andaa, Abraham ayeke kotara ti Lévi. Tongaso, e lingbi nga ti tene, Lévi ade na ya ti kotara ti lo na ndembe so Abraham atengbi tere na Melkisedeke. 11Na lege ti Ndia so a mu na azo ti Israel, ahale ti Lévi laa a yeke soro ala ti ga awayango-sandaga; ala yeke awayango-sandaga tongana ti Aaron, me lege ti ala ti dutingo awayango-sandaga ni ayeke nzoni kue pepe. Tongana ayeke fade nzoni kue, ngbanga ti nyen ti mu mbeni wayango-sandaga tongana ti Melkisedeke? So ti tene, mbeni wayango-sandaga so ayeke hale ti Aaron pepe. 12Tongana lege ti dutingo ti awayango-sandaga aga nde, alingbi a mu nga mbeni ndia nde. 13Tënë so ayeke na ndö ti Kota Gbia ti e; lo yeke zo ti mbeni mara nde. Mbeni zo oko ti mara ti lo ade ti sara kua ti yango sandaga na ndö ti gbalaka pepe. 14Azo kue ahinga so, a du Kota Gbia ti e na ya ti mara ti Juda. Moïse atene tënë oko pepe na ndö ti ti mara ti Juda tongana lo tene tënë ti awayango-sandaga. 15Mbeni ye so akiri avuru le ti tënë ni ayeke so: mbeni wayango-sandaga nde asi, lo yeke tongana Melkisedeke. 16Lo ga wayango-sandaga na lege ti ndia ti azo pepe, me ndali ti ngangu ti fini so angba lakue lakue. 17Biani, Mbeti ti Nzapa atene tënë na ndö ti lo, atene: “Mo yeke duti wayango-sandaga kpu na kpu tongana ti Melkisedeke.” 18Tongaso, a mingo ndia ti kozoni so, ngbanga ti so ndia ni ayeke na ngangu pepe si alingbi ti sara mbeni nzoni ye na zo pepe. 19Biani, titene mbeni ye ti nzoni kue aduti daa, Ndia ti Moïse asara pepe ni oko pepe. Me mbeni ye so ayeke nzoni ahon ti kozoni asi awe; ye ni so laa e zia be ti e ti ku ni si na lege ni, e yeke ga nduru na Nzapa. 20Na ndö ni kue, Nzapa adeba yanga ti lo. Na mungo ambeni zo titene ala ga awayango-sandaga, Nzapa adeba yanga ti lo pepe. 21Me ti Jésus, Nzapa adeba yanga ti lo, atene: “Kota Gbia adeba yanga ti lo awe, lo yeke kiri na ndö ti tënë ti lo pepe: mo yeke duti wayango-sandaga kpu na kpu.” 22Ndani laa, ndali ti Jésus, e hinga biani so, e yeke li na ya ti mbuki so ayeke nzoni ahon ti kozoni. 23Mbeni ye ni ayeke so: ti ambeni wayango-sandaga ni, ala yeke mingi ndali ti so, tongana mbeni oko akui, mbeni nde ayeke mu kua ni na peko ti lo. 24Me ti Jésus, lo yeke ngba na fini lakue lakue; mbeni zo nde ti mu ndo ti lo, ti sara kua ti yango sandaga ni ayeke daa pepe. 25Ndani laa, azo so ayeke ga nduru na Nzapa na lege ti lo, lo yeke na ngangu ti soo ala biani biani, ngbanga ti so lo yeke ngba na fini lakue lakue ti sambela ndali ti ala. 26Mara ti kota wayango-sandaga so alingbi fade na e laa. Lo yeke nde si lo yeke nzoni kue, tënë ayeke na li ti lo oko pepe, lo sara siokpari oko pepe; lo kangbi na azo ti siokpari, Nzapa amu lo si azia lo na yayu kâ na ndö ti aye kue. 27Jésus ayeke tongana tanga ti akota wayango-sandaga pepe: lo baa nzoni na le ti lo pepe ti ya sandaga na ya ti lango oko oko ndali ti asiokpari ti lo wani kozoni si na pekoni, lo ya sandaga ndali ti asiokpari ti azo. Lo mu ti lo sandaga ni fani oko biani biani na ndembe so lo ka tere ti lo na kuâ. 28Azo so Ndia ti Moïse amu na ala lege ti ga akota wayango-sandaga, ala yeke azo so alingbi kue pepe; me na peko ti Ndia ni, Nzapa adeba yanga ti lo si lo mu Molenge ti lo ti ga kota wayango-sandaga so alingbi kue kpu na kpu.
Copyright
Learn More


text:
115: Fini paradis na ndo ti sese
BÂ AKOTA keke so, apendere fleur so nga na akota hoto so. Ndo ni ayeke pendere pëpe? Bâ wuga so ayeke te ye na yâ ti maboko ti kete molenge-koli so. Bâ nga abamara na ambarata kâ na ndo ti pere. Mo ye ti duti na yâ ti mara ti ndo tongaso?
Nzapa aye si mo duti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese. Lo ye nga si mo wara akobela so ayeke sara azo laso so pëpe. Bâ tënë so Bible atene na azo so ayeke duti ande na yâ ti fini paradis, a tene: ‘Nzapa ayeke duti na ala. Kuâ, wala toto, wala sana, ayeke duti dä mbeni pëpe teti akozo ye ni ahon awe.’
Jésus ayeke sara ande si apendere ye so kue aduti na ndo ti sese. A yeke duti ande lawa? A yeke duti ande na peko ti so lo zi aye ti sioni kue nga na azo ti sioni na ndo ti sese. Lani, tongana Jésus ade na sese ge, lo zi akobela nde nde kue na tere ti azo, na lo zingo même akuâ. Mo dabe ti mo na ni? Jésus asara lani aye so ti fa ye so lo yeke sara ande na ndo lê ti sese kue tongana lo ga Gbia ti Royaume ti Nzapa.
Tara ti bâ tongana nyen aye ayeke duti ande pendere mingi na yâ ti fini paradis na ndo ti sese ge! Jésus na azo so lo soro ala ayeke komande na yayu. Azo ti komande so ayeke bâ ande lege ti azo oko oko kue na ndo ti sese na ala yeke sara nga si azo ni aduti na ngia. Zia e bâ ye so a lingbi e sara ti tene Nzapa amû na e fini ti lakue lakue na yâ ti fini paradis so.
Apocalypse 21:3, 4; 5:9, 10; 14:1-3.
Ahundango tënë
- Bible atene e yeke duti ande tongana nyen na yâ ti paradis na ndo ti sese?
- Bible atene nyen ndali ti azo so ayeke duti ande na yâ ti Paradis?
- Lawa si Jésus ayeke sara ande si apendere ye so kue aduti na ndo ti sese?
- Tongana Jésus ayeke lani na ndo ti sese, aye wa lo sara ti fa ye so lo yeke sara ande tongana lo ga Gbia ti Royaume ti Nzapa?
- Jésus na azo so ayeke komande na tere ti lo na yayu ayeke leke kue ti sara nyen tongana ala yeke komande sese?
Ambeni hundango tënë
- Diko Apocalypse 5:9, 10.
Ngbanga ti nyen e lingbi ti duti na kite pëpe so ala so ayeke komande ande sese na ngoi ti Komandema ti Ngu Saki Oko ayeke duti agbia nga na aprêtre so ahinga akpale ti e nzoni na so ayeke bâ mawa ti e? (aEph. 4:20-24; 1 Pi. 1:7; 3:8; 5:6-10).
- Diko Apocalypse 14:1-3.
So a sû iri ti Babâ ni na ti Molenge ti Ngasangbaga ni na ndo ti lê ti azo 144 000 aye ti fa nyen? (1 aCor. 3:23; 2 Tim. 2:19; Apoc. 3:12).


text:
1Na pekoni, mbi ma mbeni kota go so alondo na ya ti kota da ti Nzapa si atene na a-ange mbarambara so, atene: “Ala gue atuku ngonzo ti Nzapa so ayeke na ya ti akopo mbarambara so na ndö ti sese!” 2Kozo ange ni ague, lo tuku ye ti ya ti kopo ti lo na ndö ti sese. Ambeni sioni ka so aso mingi amu tere ti azo so kue ayeke lani na nzoroko ti nyama ni na tere ti ala, ala so ayeke voro limo ti nyama ni. 3Use ange ni atuku ye ti ya ti kopo ti lo na ya ti kota ngu-ingo. Ngu ni aga tongana mene ti zo so akui awe; anyama so kue ayeke na fini na ya ti kota ngu-ingo akui. 4Ota ange ni atuku ye ti ya ti kopo ti lo na ya ti abale na ali ti ngu; abale na ali ti ngu ni kue aga mene. 5Mbi ma ange so ayeke na komandema na ndö ti angu, lo tene: “Mo yeke mbirimbiri, mo yeke laso, mo yeke ando, mo yeke nde si mo yeke nzoni kue; fango ngbanga ti mo ayeke na legeni! 6Biani, ndali ti so azo ni atuku ando mene ti azo ti mo na ti awayanga-Nzapa, mo mu na ala mene ti nyon. Ye so alingbi na ala laa.” 7Na pekoni, mbi ma mbeni go so alondo na mbage ti gbalaka si atene: “Biani, Kota Gbia, Nzapa so ngangu ti mo ahon angangu kue, fango ngbanga ti mo ayeke na lege ti taa-tënë si ayeke nga mbirimbiri!” 8Osio ange ni atuku ye ti ya ti kopo ti lo na ndö ti lâ. Tongaso, a mu lege na lâ ti gbi azo na wâ ti lo. 9Ngangu ndo-wâ agbi azo; ala zonga iri ti Nzapa so ayeke na ngangu na ndö ti asioni ye so kue, me ala ke ti zia ngbene lege ti sarango ye ti ala, ala ke ti gonda Nzapa. 10Oku ange ni atuku ye ti ya ti kopo ti lo na ndö ti mbata ti gbia so nyama ni ayeke duti daa. Ndo avuko pitipiti na ndö ti kodro so nyama ni ale-gbia daa. Azo ate menga ti ala ndali ti pasi so ala yeke baa. 11Azo ni azonga Nzapa so ayeke na yayu ndali ti pasi so ala yeke baa, nga ndali ti asioni ka so ayeke na tere ti ala. Me ala zia lege ti sarango asioni ye ti ala pepe. 12Omene ange ni atuku ye ti ya ti kopo ti lo na ya ti bale ti Efrate. Ngu ni ahole ti leke lege na agbia so alondo na To si ayeke ga. 13Na pekoni, mbi baa asioni yingo ota so akpa adale; ala londo na yanga ti sioni nyama so akpa ngunde, na yanga ti nyama so alondo na ya ti kota ngu-ingo nga na yanga ti wayanga-nzapa ti mvene si ayeke sigigi. 14Ayingo so ayeke asioni yingo so ayeke sara aye ti kpene. Ala gue ti wara agbia ti dunia kue ti bongbi ala na ndo oko ngbanga ti bira so ayeke ti ande na kota lango ti Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue. 15Kota Gbia atene: “Baa, mbi yeke ga tongana zo ti nzi! Ti lo nzoni, zo so alango pepe si lo bata bongo ti lo na tere ti lo. Tongaso, fade lo yeke tambula na tere ti lo senge pepe, kamene ayeke sara lo na le ti azo pepe.” 16Ayingo ni abongbi agbia ni na ndo so a iri ni na yanga ti hebro ‘Harmagedon aye ti tene: 17Mbarambara ange ni atuku ye ti ya ti kopo ti lo na ya ti pupu. Mbeni kota go alondo na mbage ti mbata ti gbia so ayeke na ya ti kota da ti Nzapa si atene: “Awe!” 18Tongaso, wâ ti bekpa aza, ambeni go atoto ngangu, bekpa asungba si sese ayingi ngangu. Ti londo na ndembe so zo ayeke na ndö ti sese ngbii asi laso, sese ade ti yingi tongaso laoko pepe. 19Ya ti kota gbata ni akangbi ota si agbata ti akodro nde nde atuku na sese. Nzapa adabe ti lo na kota gbata ti Babilone; lo mu vin ti ngonzo ti lo ti wâ na ya ti kopo titene azo ti gbata ni anyon. 20Azoa kue ahon, ahoto kue ahon nga. 21Akota pembe ti bekpa so nengo ni aga nduru na kilo baleosio, alondo na nduzu si atuku na ndö ti azo. Azo ni azonga Nzapa ngbanga ti apembe ti bekpa ni, nga ngbanga ti so apembe ti bekpa ni asara ngangu na ala ahon ndoni.
Copyright
Learn More


text:
Ngbanga ti nyen a lingbi e “lango pëpe”?
“Ala hinga pëpe lango so Seigneur ti ala ayeke ga na ni.”
BIA: 136, 129
1. Mû mbeni tapande ti fa ndani so a yeke kota ye ti hinga ngoi so e yeke dä so nga ye so ayeke passé na tere ti e. (Bâ foto so ayeke tongo nda ti article ni.)
KOTA BUNGBI ayeke nduru ti komanse. Président ti bungbi ni amonté na ndo ti estrade na lo tene gango nzoni na azo kue. A yeke nduru ti zia mozoko. Azo so aga ahinga so ngoi alingbi awe ti tene ala duti. Ala ye ti mä pendere mozoko so a yeke zia ni, nga ala yeke ku kungo ti mä adiskur so a yeke mû ni. Me ka tongana ambeni zo aduti kpo ape, ala yeke tambela senge senge na popo ti azo wala ala yeke sara lisoro na akamarade ti ala, sân ti hinga so kapa ni akomanse awe, ye so afa nyen? A fa so lê ti ala angbâ na zingo ni ape na ndo ti l’heure ni so alingbi awe so nga ala hinga pëpe ye so ayeke passé na tere ti ala: président ti kota bungbi ni ayeke na ndo ti estrade, mozoko ayeke toto nga azo aduti. Ye so alingbi ti mû maboko na e ti bâ na nene ni “l’heure” ti mbeni kota ye so aga nduru ti si awe, so a hunda na e ti lango pëpe ndali ni. Ye ni so ayeke nyen?
2. Ngbanga ti nyen Jésus atene na adisciple ti lo ti “lango pëpe”?
2 Na ngoi so Jésus ayeke sara tënë ti “ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi”, lo wa lani adisciple ti lo, lo tene: “Ala sara hange, zia lê ti ala angbâ na zingo ni, teti ala hinga pëpe lawa si lango so a fa ni awe ayeke si.” Na pekoni, Jésus awa ala fani mingi lo tene: “Ala lango pëpe.” (Mat. 24:3; diko Marc 13:32-37.) Na yâ ti mbaï so Matthieu asû na ndo ti oko tënë so, lo fa nga so Jésus awa adisciple ti lo ti tene lê ti ala akpengba, lo tene: “Ala lango pëpe, ngbanga ti so ala hinga pëpe lango so Seigneur ti ala ayeke ga na ni. . . . Ala leke tere ti ala, ngbanga ti so a yeke na mbeni ngbonga so ala bi bê ti ala na ni pëpe si Molenge ti zo ayeke ga.” Lo kiri lo tene: “Zia ala lango pëpe, ngbanga ti so ala hinga lango ni nga na ngbonga ni pëpe.”—Mat. 24:42-44; 25:13.
3. Ngbanga ti nyen la e bâ na nene ni mingi wango ti Jésus so?
3 E aTémoin ti Jéhovah e bâ na nene ni mingi wango ti Jésus so. E hinga so e lï mingi na yâ ti “lâ ti nda ni” awe nga ngoi angbâ mingi pëpe ti tene “kota ye ti vundu” akomanse (Dan. 12:4; Mat. 24:21). E yeke bâ asioni bira, sarango sioni ye so ague na li ni, kpengo ndia pëpe, akota zo ti nzapa so ayeke handa gbâ ti azo, nzara, kobela nga na yengingo ti sese so amû ndo kue. E hinga so awakua ti Jéhovah ayeke sara kota kua ti fango tënë ti Royaume na ndo kue (Mat. 24:7, 11, 12, 14; Luc 21:11). E yeke ku kungo ti bâ ye so Seigneur ayeke ga ande ti sara ndali ti e nga ndali ti ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara.—Marc 13:26, 27.
NGOI NI AYEKE GUE TI HUNZI
4. (a) Ngbanga ti nyen la e lingbi ti tene so Jésus ahinga fadeso awe ngoi so Harmaguédon ayeke si ande? (b) Atâa so e hinga ngoi so kota ye ti vundu ayeke komanse na ni ape, nyen la e hinga ni biani?
4 E hinga so a yeke fa ka mbilimbili ngoi so kapa ti kota bungbi oko oko ayeke komanse na ni. Me, atâa e sara nyen, e lingbi ti fa pëpe mbilimbili ngu, lango nga na l’heure so kota ye ti vundu ayeke komanse na ni. Na ngoi so Jésus ayeke lani na sese, lo tene: “Na ndo ti tënë ti lango ni so nga na ngbonga ni so, zo oko ahinga ni pëpe, atâa a-ange so ayeke na yayu, wala Molenge ni ahinga ni pëpe, me gi Babâ ni.” (Mat. 24:36). Me na yayu kâ, a mû komandema na Christ ti sara bira na dunia ti Satan (Apoc. 19:11-16). Tongaso, a yeke na lege ni ti tene so Jésus ahinga fadeso awe ngoi so Harmaguédon ayeke si ande. Me, e hinga ti e ye oko ape. Ni la, a yeke kota ye ti tene lê ti e angbâ ti kpengba juska kota ye ti vundu asi. Ye oko, Jéhovah ahinga nzoni mingi ngoi so ye ni ayeke si ande. Lo fa awe mbilimbili ngoi so nda ni ayeke si ande. Lo ngbâ ti diko ngoi ni so ti tene kota ye ti vundu ato nda ni, nga ayeke “manke pëpe” ti si. (Diko Habakuk 2:1-3.) Ngbanga ti nyen la e hinga biani so tënë so ayeke ga tâ tënë?
5. Mû mbeni tapande ti fa so aprophétie ti Jéhovah ayeke ga tâ tënë lakue na tâ ngoi so lo fa ni.
5 Aprophétie ti Jéhovah ayeke ga tâ tënë lakue na tâ ngoi so lo fa ni. Bâ lango so lo zi na azo ti Israël na Égypte. Na ngoi so Moïse ayeke sara tënë ti lango 14 ti Nisan ti ngu 1513 kozo ti Christ, lo tene: ‘Tongana ngu ngbangbo osio na ndo ni bale-ota alingbi awe, même na tâ lâ ni so, azo mingi mingi kue ti L’Éternel asigigi na sese ti Égypte.’ (Ex. 12:40-42). “Ngu ngbangbo osio na ndo ni bale-ota” so akomanse na ngoi so mbele so Jéhovah ate na Abraham akomanse ti sara kua na ngu 1943 kozo ti Christ (aGal. 3:17, 18). Na ambeni ngoi na pekoni, Jéhovah atene na Abraham, atene: “Mo hinga biani fade hale ti mo aduti na sese so ayeke ti ala pëpe, na fade ala sara kusala teti azo ti sese ni, na fade azo so asara sana na ala ngu ngbangbo osio.” (Gen. 15:13; Kus. 7:6). “Ngu ngbangbo osio” ti pasi so akomanse lani biani na ngu 1913 kozo ti Christ, na ngoi so Ismaël ahe Isaac na ngoi so a zi lo na me, na a hunzi na ngoi so azo ti Israël asigigi na Égypte na ngu 1513 kozo ti Christ (Gen. 21:8-10; aGal. 4:22-29). Biani, angu ngbangbo osio kozoni, Jéhovah afa mbilimbili lango so lo yeke zi na awakua ti lo.
6. Ngbanga ti nyen la e yeke na kite oko pëpe so Jéhovah ayeke sö ande awakua ti lo?
6 Josué, so ayeke lani na popo ti azo so a zi ala na Égypte, adabe ti azo ti Israël kue, lo tene: “I hinga na bê ti i kue na âme ti i kue, ye oko atï pëpe ti nzoye kue so L’Éternel Nzapa ti i azê na i; ye ni kue aga tâ tënë awe, mbeni tënë oko ti tënë so kue atï na sese senge pëpe.” (Jos. 23:2, 14). E nga kue e yeke na kite oko pëpe so zendo so Jéhovah amû ti zi e ande na ngoi ti kota ye ti vundu so ayeke tï na ngu ape. Me, tongana e ye ti sö kuâ na ngoi ti futingo ti dunia so, a lingbi e lango pëpe.
TI SÖ KUÂ A LINGBI E LANGO PËPE
7, 8. (a) Kua ti asinziri ândö ayeke nyen? Nyen la e manda dä? (b) Mû mbeni tapande ti fa ye so alingbi ti si tongana asinziri alango na ngoi ti kua ti ala.
7 E lingbi ti manda mbeni ye na lege ti tapande ti ngoi ti giriri na ndo ti ndani so a yeke kota ye ti lango pëpe. Ândö, agbagba so ayo na nduzu angoro tere ti gbâ ti akota gbata, tongana ti Jérusalem. Agbagba ni ayeke bata azo ti agbata ni ndali ti asioni zo, nga asinziri so aduti na ndo ti gbagba ni alingbi ti bâ ye kue so ayeke passé na tere ni. Bï na lâ, asinziri ni ayeke luti na ndo ti agbagba ni nga na ayanga ni. Kua ti ala ayeke ti dekongo na azo ti yâ ti gbata ni tongana ala bâ so mbeni kpale ayeke ga (És. 62:6). Ti tene azo ti yâ ti gbata ni angbâ na fini, asinziri ni ayeke lango ape nga lê ti ala akpengba na ndo ti kua ti ala ni.—Ézéch. 33:6.
8 Joseph, mbeni wasungo-mbaï so ayeke Juif, atene so na ngu 70, aturugu ti Rome awara lege ti mû Tour ti Antonia, so ayeke na tere ti gbagba ti gbata ti Jérusalem, ngbanga ti so asinziri so ayeke bata ayanga ti gbagba ni alango. So azo ti Rome amû Tour ti Antonia awe, hio ala gue ala mû temple ni nga ala gbï ni na wâ. So ayeke lani ndangba mbage ti kota ye ti vundu so adë asi lâ oko na Jérusalem nga na mara ti aJuif ape.
9. Nyen la mingi ti azo laso ahinga ape?
9 Laso, na yâ ti gbâ ti akodoro, a zia “asinziri” so ti tene aturugu so atambela na akatikati ti kodoro ti ala ti bata ni nga na angangu caméra so a zia ti bata na kodoro ni. Aye so kue ayeke ti mû lege ti bâ asioni zo wala asioni ye kue so alingbi ti ga na kpale na azo ti yâ ti kodoro ni. Ye oko, “asinziri” ni so alingbi ti bâ gi akpale so gouvernement ti azo wala azo alingbi ti ga na ni. Ala hinga pëpe so gouvernement ti Nzapa so Christ ayeke Gbia ni ayeke dä na yayu, ala hinga pëpe akua so gouvernement ni ayeke sara nga ala hinga pëpe kua so gouvernement ni ayeke sara ande na ngoi ti fango ngbanga ti amara kue (És. 9:6, 7; 56:10; Dan. 2:44). Na mbage, tongana e lango pëpe nga lê ti e angbâ ti kpengba na lege ti yingo, e yeke duti lakue nduru atâa lawa la lango ti fango ngbanga ni ayeke si.—Ps. 130:6.
SARA HANGE SI MBENI YE NDE AGBOTO LÊ TI MO PËPE
10, 11. (a) A lingbi e sara hange na ye wa? Ngbanga ti nyen? (b) Nyen la afa na mo biani so Zabolo ayeke pusu azo ti yeda pëpe na aprophétie ti Bible?
10 Tara ti bâ so mbeni sinziri alango pëpe na ngoi ti kua ti lo na bï ni kue. A yeke na yâ ti kete ngoi so angbâ na lo ti tene kua ti lo ahunzi la si lo yeke fatigué mingi na si a yeke duti ngangu na lo ape ti tï na lango. Legeoko nga, so e ga nduru mingi awe na hunzingo ti aye ti ngoi so, a yeke ngangu na e mingi ti tene lê ti e akpengba. A yeke duti ye ti mawa mingi tongana lê ti e akpengba ape. Zia e bâ asioni ye ota so alingbi ti sara si e lango tongana e sara hange pëpe.
11 Zabolo ayeke sara si azo alango na lege ti yingo. Ngoi kete kozo na kuâ ti Jésus, lo wa adisciple ti lo fani ota na ndo ti “mokonzi ti dunia so”. (Jean 12:31; 14:30; 16:11). Jésus ahinga lani so Zabolo ayeke vuko bibe ti azo tongaso si ala yeda pëpe na aprophétie ti Nzapa so afa so a ga nduru ti futi dunia so awe (Soph. 1:14). Satan avuko bibe ti azo na lege ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka. Nyen la mo bâ na yâ ti lisoro ti mo na azo? Zabolo asara “si bibe ti azo so amä na bê pëpe avuko” na ndo ti nda ti aye ti ngoi so ayeke pusu nduru nduru so nga na ndo ti aye so afa so Christ ayeke fadeso gbia ti Royaume ti Nzapa (2 aCor. 4:3-6). Fani oke la na fango tënë mo mä azo atene: “Mbi yeke na temps ape”? Mingi ni, ala ye ti mä e ape tongana e tara ti fa na ala ye so ayeke si ande.
12. Ngbanga ti nyen a lingbi e zia pëpe si Zabolo ahanda e?
12 Tongana azo asara sanka ti tënë so e yeke fa, zia si bê ti e anze ape wala asara si e lango pëpe. E hinga ndani so ayeke kota ye ti tene e lango pëpe. Paul asû lani mbeti na amba ti lo Chrétien, lo tene: “Ala wani ahinga mbilimbili so lâ ti Jéhovah ayeke ga tâ gi tongana mbeni zo ti nzi na bï.” (Diko 1 aThessalonicien 5:1-6.) Jésus awa e, lo tene: “Ala leke tere ti ala, ngbanga ti so a yeke na mbeni ngbonga so ala bi bê ti ala na ni pëpe si Molenge ti zo ayeke ga.” (Luc 12:39, 40). Na yâ ti ngoi kete, Satan ayeke handa gbâ ti azo ti yeda na tënë ti mvene so a tene “siriri nga na nzoni duti” ayeke dä. Lo yeke handa ala ti pensé so aye kue na yâ ti dunia aga nzoni awe. Ka ti e? ‘Tongana e zia lê ti e angbâ na zingo ni na e zia li ti e kpô, lâ ti fango ngbanga so ayeke nzi e pëpe tongana ti so kota lâ ayeke nzi azo ti nzi.’ Ndani la, a lingbi e diko Bible lâ na lâ nga e gbu li na ndo ti aye so Jéhovah ayeke tene na e.
13. Yingo ti dunia so ayeke pusu azo ti sara nyen? Tongana nyen la e lingbi ti kpe asioni ye ni so?
13 Yingo ti dunia so ayeke sara si azo alango na lege ti yingo. Azo mingi amû ngoi ti ala kue ti sara gi na akua ti ala na ye so asara si ala hinga pëpe so ala yeke “na bezoin ti aye ti yingo”. (Mat. 5:3). Ala tï na yâ ti nzara ti warango gbâ ti aye ti sese, so ayeke maï gi na yâ ti zo ‘nzara ti mitele na nzara ti lê’. (1 Jean 2:16). Nga, andokua so ayeke sigigi na aye ti ngia ayeke pusu azo ti ‘ye ngia mingi,’ nga ngu oko oko, atara ni ayeke ga gi ngangu (2 Tim. 3:4). A yeke ndani la Paul atene na aChrétien so a lingbi “ala leke kozoni pëpe ti sara aye ti nzara ti mitele,” so ayeke sara si zo alango na lege ti yingo.—aRom. 13:11-14.
14. Wango wa la e wara na Luc 21:34, 35?
14 Ahon ti yeda na yingo ti dunia so, e yeke yeda na yingo ti Nzapa so na lege ni Jéhovah afa na e polele aye so ayeke si kekereke [1] (1 aCor. 2:12). Ye oko, e hinga so ti tene mbeni zo alango na lege ti yingo ahunda kota ye pëpe, même aye so e yeke sara lâ na lâ na yâ ti fini ti e alingbi ti sara si e lango na lege ti yingo tongana e zia lege na aye ni so ti ga na kozo ndo na yâ ti fini ti e ahon akusala ti e ti yingo. (Diko Luc 21:34, 35.) Ambeni zo alingbi ti he e ndali ti so e lango pëpe, me so la ayeke sara si e girisa pëpe so e yeke na alango ti nda ni (2 Pi. 3:3-7). Ye oko, a lingbi e ngbâ ti bungbi lakue na amba ti e Chrétien na ngoi ti abungbi ti e, ndo so yingo ti Nzapa ayeke dä.
15. Nyen la asi na Pierre, Jacque nga na Jean? Tongana nyen la ye so alingbi ti si na e nga kue?
15 Siokpari so ayeke na tere ti e asara si ayeke ngangu mingi na e ti lango pëpe. Jésus ahinga so siokpari so ayeke na tere ti azo ayeke sara si ala yeke sara afaute. Bâ ye so asi lani na bï kozo si a fâ Jésus. Ti tene lo ngbâ ti duti be-ta-zo na Nzapa, lo yeke na bezoin ti sambela Babâ ti lo ti yayu ti mû na lo ngangu. Jésus ahunda na Pierre, Jacques nga na Jean ti “lango pëpe” na ngoi so lo yeke sambela. Ye oko, ala hinga pëpe so ayeke kota ye ti tene ala lango pëpe. Ahon ti tene lê ti ala akpengba ndali ti Maître ti ala, ala sara ye so mitele ti ala afa na ala ti sara ala tï na lango. Atâa so Jésus nga kue awoko na lege ti mitele, lê ti lo angbâ na zingo ni na ngoi so lo yeke sambela Babâ ti lo na bê kue. A yeke ye so a lingbi amba ti lo ni asara lani la.—Marc 14:32-41.
16. Ti gue oko na Luc 21:36, tongana nyen la Jésus afa na e ti “lango pëpe”?
16 Ti “zia lê ti [e] angbâ na zingo ni” na lege ti yingo andu aye mingi ahon gi ti duti na nzoni bibe. Alango kete kozoni na ye so asi lani na yaka ti Gethsémané, Jésus atene na a-oko disciple ti lo so ti voro tere na Jéhovah na yâ ti sambela. (Diko Luc 21:36.) Tongaso, ti lango pëpe na lege ti yingo, a lingbi lê ti e nga kue akpengba nga e sambela lakue.—1 Pi. 4:7.
LANGO PËPE
17. Tongana nyen la e hinga so e leke tere ti e awe ti ku na aye so ayeke si ande?
17 So Jésus atene nda ni ayeke ga ‘na mbeni ngbonga so e bi bê ti e na ni pëpe’ so, l’heure ti tene e lango na lege ti yingo la ape. So ayeke pëpe l’heure ti tomba peko ti asenge senge ye so Satan, dunia ti lo nga na mitele ti e apusu e ti wara ni (Mat. 24:44). Na lege ti atënë so ayeke na yâ ti Bible, Nzapa na Christ afa na e ye so ala leke ti mû na e na yâ ti ngoi kete nga ala fa na e tongana nyen la e lingbi ti lango pëpe. A lingbi e sara hange na dutingo ti e na lege ti yingo, songo ti e na Jéhovah, nga e zia Royaume ti lo na kozo ndo na yâ ti gigi ti e. A lingbi e hinga ngoi so e yeke dä nga na aye so ayeke si tongaso si e lingbi ti leke tere ti e ndali ti aye so ayeke nduru ti si (Apoc. 22:20). Ye so andu tâ fini ti e wani!
^ [1] (paragraphe 14) Bâ chapitre 21 ti buku Royaume ti Nzapa akomanse kua awe!


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA GUMBAYA
Lo bata ala, lo bâ lege ti ala na lo zia lege ni ape
1, 2. (a) Achangement wa ayeke ku Joseph na sewa ti lo? (b) Tënë wa a lingbi Joseph atene na wali ti lo?
JOSEPH ayeke zia ndangba kungba ni na ndo ti kororo. Ndo avuko pitipiti na yâ ti Bethléhem ni kue. Tara ti bâ lo, lê ti lo amû ndo kue na lo yeke pika ndo ti kororo ni ti tene ala hon. Li ti lo ayeke gi na ndo ti yongoro tambela so lo na sewa ti lo ayeke sara. Ala yeke gue na Égypte la, kodoro ti awande, nga so ngobo ti azo ni ayeke nde, na yanga ti kodoro ti ala nga kue ayeke ti lo nde. Fade ala yeke sigigi dä la?
2 Na yâ ti mbeni bango li fade, Nzapa atokua mbeni ange na Joseph ti tene na lo so Gbia Hérode ayeke gi ti fâ molenge ti ala. Joseph ahinga so tënë ni so ayeke sara ande wali ti lo, Marie, nzoni ape. Me lo kä yingo lo tene ni na lo. A yeke nzoni ala londo hio ala gue. (Diko Matthieu 2:13, 14.) Li ti Marie akpe kue na tënë ni so. Nyen la senge kete molenge ti lo ni asara ti tene mbeni zo agi ti fâ lo so? Lo na Joseph kue ahinga li ti ala na tënë ni so ape, me ala zia bê ti ala kue na Jéhovah. Tongaso ala londo, ala leke kungba ti ala ti hon.
3. Sigingo ti Joseph na sewa ti lo na Bethléhem ayeke lani tongana nyen? (Bâ nga foto ni.)
3 Azo ti Bethléhem kue angbâ ti lango, ala hinga ye oko ape na ndo ti sioni ye so Hérode aye ti sara so. Me Joseph na Marie nga na Jésus asigigi yeke ala hon na yâ ti vukongo ndo so. Joseph na sewa ti lo amû lege ti mbongo, na ndo akomanse ti han awe na mbage ti tö. Peut-être li ti lo ayeke gi na ndo ti ye so ayeke si ande so. Nyen la senge menuisier so alingbi ti sara ti bata sewa ti lo si angangu wato asara sioni na ala ape? Lo lingbi ande ti bâ lege ti sewa ti lo lakue la? Kua so Jéhovah Nzapa amû na lo so, so ayeke ti bata Jésus, Molenge ti Nzapa, fade lo yeke sara ande ni nzoni la? Kete ye la ayeke ku Joseph so ape. Na ndembe so e yeke bâ tongana nyen la Joseph asigigi na yâ ti aye so kue, e yeke bâ nga ndani so a lingbi ababâ, nga na e kue, e sara ye na mabe tongana ti Joseph ni.
Joseph abata sewa ti lo si sioni asi na ala ape
4, 5. (a) Gigi ti Joseph achangé biaku biaku tongana nyen? (b) Tënë wa la mbeni ange aga atene na Joseph ti wa lo ti yeda na kota kungba so Nzapa amû na lo so?
4 Ngu oko na ambeni nze na ndo ni kozoni si aye so asi, Joseph ayeke na kodoro ti Nazareth. Lo gue na peko ti mbeni molenge-wali ti Héli. Iri ti lo ayeke Marie. Lo hinga so Marie asara ye kirikiri ape nga so lo ye tënë ti Nzapa mingi. Me mbeni ye asi so achangé gigi ti Joseph biaku biaku. Lo mä so Marie amë ngo! Na yâ ti bê ti lo, lo ye ti sara divorce na Marie sân ti tene azo ahinga, si ala bi kamene na lê ti Marie ape. * Me mbeni ange aga na lo na yâ ti bango li, lo tene na lo so Marie amë ngo na lege ti yingo vulu ti Jéhovah. Lo tene nga so molenge so ayeke na yâ ti Marie ayeke “sö ande azo ti [Nzapa] na yâ ti asiokpari ti ala.” Lo kiri lo tene na Joseph: “Mo sara mbeto pëpe ti mû Marie na da ti mo”.—Mat. 1:18-21.
5 Joseph ayeke sara ka ye na lege ni na lo mä ka yanga. Ni la, lo sara gi ye so ange ni atene na lo. Lo yeda na kota kungba so Nzapa amû na lo, so ayeke ti bata ande molenge so ayeke ti yâ ti lo ape na so Nzapa aye tënë ti lo mingi. Ngoi kete na pekoni, mbeni mbela ahunda ti tene azo kue ague na kodoro ti ala ti zia iri ti ala na mbeti. Tongaso Joseph amû Marie na ngo na yâ ti lo, ala gue na Bethléhem. Kâ la si a dü Jésus.
6-8. (a) Aye wa akiri asi na yâ ti gigi ti Joseph na sewa ti lo? (b) Nyen la afa so Satan la asara si “tongoro” ni so asigigi? (Bâ nga kete tënë na gbe ni.)
6 Joseph na sewa ti lo akiri na Nazareth ape, me ala ngbâ na Bethléhem, nduru na Jérusalem. Ala yeke lani na ye mingi ape, me Joseph asara kue ti tene ye amanke Marie na Jésus ape. Kete na pekoni ala wara mbeni da ti lango. Me mbeni ye akiri asi na yâ ti fini ti ala. Na ngoi ni so, Jésus akono kete awe, lo ngbâ bébé encore ape, na lo yeke peut-être na ngu oko na ambeni nze na ndo ni.
7 Ambeni koli alondo yongoro na mbage ti Tö ala ga, peut-être na kodoro ti Babylone. Ala yeke azo ti gingo nda ti ye na lege ti atongoro. Mbeni “tongoro” la afa lege na ala si ala si na da ti Joseph na Marie. * Ala ye ti bâ molenge so ayeke ga ande gbia ti aJuif. Akoli so amû nengo mingi na molenge ni. Ala sigigi na acadeau, na ala ku mbeni ye na pekoni pëpe. Ala mû na Joseph nga na Marie “lor, vuru dukani nga na fuku ti mbeni ye so afun pendere so a iri ni myrrhe.” Li ti Joseph na Marie adoit ti kpe kue ti bâ so na lango oko ala wara aye so kue.
8 Atâa ala hinga wala ala hinga ape, akoli so azia fini ti Jésus na lê ti kuâ, teti kozoni si ala si na Bethléhem, “tongoro” ni ague na ala na Jérusalem. Kâ ala tene na sioni Gbia Hérode so ala yeke gi ti bâ mbeni molenge so ayeke ga ande gbia ti aJuif. Na mango tënë so, ngonzo agbu Hérode ngangu.
9-11. (a) Nyen la Jéhovah asara, so afa so lo yeke ngangu mingi ahon Hérode nga na Satan? (b) Guengo ti Joseph na sewa ti lo na Égypte ayeke lani tongana nyen, nde na ye so ambeni mbeti atene ti ala?
9 Me merci so Jéhovah ayeke dä, lo so lo yeke ngangu mingi ahon Hérode nga na Satan. Akoli so aleke na bê ti ala fade ti kiri na Gbia Hérode ti fa na lo ndo so molenge ni ayeke dä. Me na yâ ti mbeni bango li, Jéhovah atene na akoli so ti mû mbeni lege nde, me ti kiri na Hérode ape.—Diko Matthieu 2:1-12.
10 Kete na peko ti so akoli so ahon, Jéhovah, na lege ti mbeni ange, atene na Joseph: “Londo, mo mû kete molenge ni na mama ti lo kue na mo kpe na Égypte. Ngbâ kâ juska mbi mû na mo yanga si, ngbanga ti so Hérode aye fadeso ti gi kete molenge ni ti fâ lo.” (Mat. 2:13). Tongana ti so e bâ na tongo nda ti chapitre so, Joseph asara ye hio, lo ku pëpe. Teti so lo ye si sioni asi na molenge ni ape, lo mû sewa ti lo, ala gue na Égypte. Mosoro so ala wara na tïtî azo ti gingo nda ti ye na lege ti atongoro so ayeke mû lege na ala ti ngbâ kâ na Égypte senge.
11 Ambeni mbeti so asara tënë na ndo ti guengo ti Joseph na Égypte, so ayeke nde na aÉvangile osio ti yâ ti Bible, atene so Jésus, atâa so lo de kete, lo sara si ala si hio, nga lo sara si abandii asara sioni na ala ape. Ala tene nga so lo sara si akeke ti datte akuku ti tene mama ti lo ako adatte ni. * Me ti tâ tënë ni, a yeke lani kete tambela ape, ala hinga ye so alingbi ti si na ala na lege ape.
Joseph agi kozoni kue ti bata sewa ti lo
12. Tapande ti Joseph afa nyen na ababâ na amama so ayeke bata amolenge ti ala na yâ ti sioni dunia so?
12 Ababâ alingbi ti manda ye mingi na lege ti tapande ti Joseph so. Joseph ayeke lani nduru ti dö kua ti lo nga na nzoni duti ti lo ti zia ndali ti nzoni ti sewa ti lo. A yeke polele so na lê ti lo sewa ti lo ayeke mbeni ye so Jéhovah la amû na lo. Laso ababâ na amama ayeke bata amolenge ti ala na yâ ti sioni dunia so asi singo na azo so ayeke gi ti sara sioni na amolenge ni nga ti buba ala, wala ti fâ ala. A nzere na e mingi ti bâ so ababâ na amama ayeke sara kue ti bata amolenge ti ala yongoro na mara ti azo tongaso, tongana ti so Joseph asara lani.
Joseph abâ lege ti sewa ti lo
13, 14. Nyen la asara si na nda ni Joseph na Marie ague na Nazareth?
13 Âmanke Joseph na sewa ti lo angbâ a ninga na Égypte ni ape, teti so kete na pekoni mbeni ange atene na Joseph so Hérode akui awe. Tongaso, Joseph akiri na sewa ti lo na Israël. Mbeni prophétie ti Bible atene kozo so Jéhovah ayeke iri molenge ti lo “ti sigigi na Égypte.” (Mat. 2:15). Ye so Joseph asara so asara si prophétie so aga tâ tënë. Me lo na sewa ti lo ni ayeke gue ti ngbâ na kodoro wa?
14 Joseph asara ye na hange ndali ti so lo sara mbeto ti Archélaüs, zo so aga gbia na peko ti kuâ ti Hérode. Lo nga kue lo yeke sioni mingi na lo fâ azo gbani. Nzapa atene na Joseph ti gue na sewa ti lo na mbage ti banga, yongoro na Jérusalem, kodoro so azo ti yâ ni ayeke sara ye ti sioni na gbemingo mingi dä. Lo kiri na kodoro ti lo Nazareth, na sese ti Galilée, na lo na Marie abata sewa ti ala kâ.—Diko Matthieu 2:19-23.
15, 16. (a) Kua ti Joseph ayeke lani tongana nyen? (b) Agbakuru ti kua wa la lo sara peut-être kua na ni lani?
15 Gigi akpengba lani na ala, nga ala yeke na ye mingi ape. Bible atene so Joseph ayeke menuisier, so ti tene lo yeke sara mara ti kua nde nde na akeke. Na tapande, lo yeke dë keke na sese, lo yeke gboto ni nga lo yeke hule ni si lo leke na ada, angö, akete pont, acharette, aroue, ajoug, na agbakuru nde nde ti fango na yaka (Mat. 13:55). A yeke lani kete kua ape. Nga, mingi ni na tango ni kâ amenuisier ayeke sara kua gi na yanga ti da ti ala wala nduru na tere ni.
16 Joseph ayeke lani na agbakuru ti kua ndenge na ndenge. Peut-être babâ ti lo amû na lo ambeni. Âmanke lo yeke lani na aye tongana équerre, plomb, craie, kete dö, scie, marteau, aciseau, ye ti korongo na keke so a sara ni na forme ti kokora na so a yeke pusu ni na devant na a kiri na ni na peko. Lo yeke nga na acolle nde nde, na peut-être nga ambeni pointe, atâa so ngere ni ayeke lani ngangu mingi.
17, 18. (a) Jésus amanda nyen na mbage ti Joseph, babâ ti batango lo? (b) Ndali ti nyen Joseph asara kua ngangu?
17 Tara ti bâ Jésus na tango so lo de kete. Lo yeke bâ babâ ti batango lo na sarango kua. Lê ti lo ayeke gi na ndo ti Joseph nga na ndo ti ageste ti lo kue. Lo yeke bâ kota kate ti babâ ti lo ni, tongana nyen la si lo yeke na ngangu mingi. Lo yeke bâ angangu maboko ti lo, tongana nyen la si a yeke gbu aye na kode, nga lê ti lo, tongana nyen la si a yeke bâ yâ ti aye nzoni. Peut-être Joseph ayeke fa na Jésus ambeni kua so akpengba ape, na tapande lo yeke fa na lo ti kpaka ndo ti akeke na ahulengo poro ti susu si a duti lisse lisse. Lo yeke fa nga peut-être na Jésus ti hinga yâ ti akeke nzoni, so ambeni ayeke keke ti sycomore, ti chêne wala ti olive.
18 Na bango angangu maboko ti Joseph so lo yeke sara ka kua na ni ti dë na akeke na sese, ti dë na yâ ti akeke ni ti sara na amabaya si lo lingbi ti yôro ala na yâ ti tere, Jésus amanda nga so gi a-oko maboko so la si babâ ti lo ayeke mû ni ti sara na aye ti nzoni na ala, na tapande ti dë bê ti lo na mama ti lo nga na aita ti lo, teti Joseph na Marie adü lani angambe ti Jésus omene tongaso (Mat. 13:55, 56). Ndani la si a lingbi Joseph asara kua ngangu ndali ti ala.
Joseph ahinga so mungo aye ti yingo na sewa ti lo la ayeke kota ye mingi
19. Joseph asara lani tongana nyen ti mû aye ti yingo na sewa ti lo?
19 Me, Joseph ahinga so mungo aye ti yingo na sewa ti lo la ayeke kota ye mingi. Tongaso, lo yeke mû ngoi ti fa tënë ti Jéhovah na amolenge ti lo. Lakue lo na Marie ayeke gue na ala na synagogue ti ndo so ala yeke dä. Kâ la si a yeke diko ndia ti Nzapa na kota go na a yeke fa ndani. Na kiringo ti ala na da, peut-être Jésus ayeke hunda gbâ ti tënë na Joseph, na Joseph ayeke gi ti kiri tënë na ni. Joseph ayeke gue nga na sewa ti lo na amatanga ti Nzapa na Jérusalem. Na tapande, tongana ngu oko oko ala gue na Matanga ti Pâque, a yeke hunda na ala yenga use ti gue na ti kiri, teti so Jérusalem ayo kilomètre 120 tongaso na kodoro so ala yeke dä.
20. Laso, ababâ ti sewa alingbi ti sara ye tongana ti Joseph tongana nyen?
20 Laso nga ababâ ti sewa ayeke sara tongaso. Ala yeke gi nzoni ti amolenge ti ala na lege so ala zia aye ti yingo na ndo ti aye kue, même na ndo ti tënë ti warango akungba. Ala yeke sara kue ti gue na amolenge ti ala na abungbi nga na a-assemblée. Tongana ti Joseph, ala hinga so mbeni ye nde so alingbi ti sara nzoni na amolenge ti ala ahon ye ti yingo ayeke dä pëpe.
“Li ti e aga kirikiri”
21. (a) Na ngoi ti Matanga ti Pâque, aye ni ayeke lani tongana nyen na yâ ti sewa ti Joseph? (b) Na ngoi wa la Joseph na Marie aga ti bâ so Jésus ayeke dä ape?
21 Mbeni lâ, tongana Jésus ayeke na ngu 12, Joseph amû sewa ti lo ala gue na Jérusalem. Lakue la lo yeke sara tongaso. Ala gue ndali ti Matanga ti Pâque. Gbâ ti azo ayeke na ndo ti lege. Mo bâ na tere ti alege ni, apere na apendere fleur ayeke dä. Tongana ala yeke pusu nduru na Jérusalem, so ayeke ti lo na nduzu kete, afleur ni so ayeke dä mbeni pëpe, na mingi ti gbâ ti azo ni so ayeke he abia ti ndo so ama na nduzu (Ps. 120-134). So gbâ ti azo na Jérusalem ape! Tongana matanga ni ahunzi awe, azo ni so kue ayeke gi lege ti kiri. Joseph na Marie nga kue ayeke kiri, ala yeke peut-être na gbâ ti aye ti sarango ni. Na li ti ala, Jésus ayeke na popo ti ambeni zo ni wala afami. Me gi na peko ti so ala tambela alingbi lango oko awe si ala ga ti bâ so Jésus ayeke dä ape.—Luc 2:41-44.
22, 23. (a) Tongana Joseph na Marie abâ so Jésus ayeke na tere ti ala ape, ala sara nyen? (b) Tongana ala wara Jésus awe, Marie atene nyen na lo?
22 Bê ti ala ayeke gi na nduzu nduzu. Ala kiri ala mû yongoro lege ti kiri na Jérusalem ni. Yâ ti gbata ni kue adë. Ala yeke tambela na yâ ni, ala iri Jésus gbä. Molenge ni ayeke na ndo wa so? Lango ota ahon awe. Na bê ti Joseph kâ, lo tene ti lo nyen? Lo bi na ngu kua so Nzapa amû na lo so? Na nda ni, ala lï na yâ ti temple, ala gi ndo juska ala lï na yâ ti mbeni kubu ni so gbâ ti akota zo ti fango Ndia abungbi dä. Ala ye ti bâ, Jésus la aduti kâ na popo ti akoli so! Bê ti ala kue adë!—Luc 2:45, 46.
23 Jésus ayeke mä akoli so na lo yeke hunda gbâ ti tënë na ala. Li ti akoli ni akpe kue na ndara so kete molenge so ayeke na ni nga na akiringo tënë ti lo ni. Me ti Marie na Joseph, ye ni ayengi ala ngangu. Bible atene so Joseph azi yanga ape, gi Marie la asara tënë. Lo fa gingo bê ti ala use kue, lo tene: “Molenge ti mbi, mo sara na e tongaso ngbanga ti nyen? Bâ, mbi na babâ ti mo, li ti e aga kirikiri na e yeke gi mo.”—Luc 2:47, 48.
24. Bible afa so kua ti ababâ na amama ayeke tongana nyen?
24 Gi na nduru tënë tongaso, Bible afa so kua ti ababâ na amama ayeke kete ye ape, même tongana molenge ni ayeke na siokpari na tere ti lo pëpe! Batango amolenge na tango ti e na yâ ti sioni dunia so alingbi ti sara si li ti ababâ na amama “aga kirikiri”. Me ti hinga so Nzapa ahinga akpale ti ala ni alingbi ti dë bê ti ala mingi.
25, 26. (a) Jésus atene nyen na babâ na mama ti lo? (b) Atënë ti Jésus ni asara peut-être nyen na ndo ti Joseph?
25 Me ti Jésus, lo ngbâ lani gi na oko ndo so na yâ ti dunia so lo lingbi ti duti nduru mingi na Jéhovah, Babâ ti lo ti yayu. Lo yeke nyon atënë ni nyongo. Tongaso, lo kiri tënë na babâ na mama ti lo, lo tene: “Ala yeke gi mbi ngbanga ti nyen? Ala hinga pëpe so mbi yeke duti gi na yâ ti da ti Babâ ti mbi?” (Luc 2:49). Sioni ayeke na yâ ti tënë ti lo ni ape.
26 Âmanke atënë so akiri lege mingi na li ti Joseph, na peut-être a yeke na ngia na yanga la si lo yeke pensé na ni. Lo la si lo fa na Jésus ti ndoye Jéhovah Nzapa tongaso mingi. Na ngu 12, Jésus ahinga awe tâ ye so aye ti tene “babâ.” Dutingo nduru mingi na tere ti Joseph la asara si lo manda ye so.
27. (a) Ababâ ti sewa, pasa wa la ala yeke na ni? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi ababâ adabe ti ala na tapande ti Joseph?
27 Tongana mo yeke babâ ti sewa, mo bâ pasa so mo yeke na ni ti fa na amolenge ti mo ti hinga sarango ye ti babâ so aye amolenge ti lo nga ayeke bata ala si sioni asi na ala ape? Hinga ape, mo yeke na amolenge na gbe ti mo, me so ayeke ti yâ ti mo ape, dabe ti mo na Joseph, na sara ye na ala na ndoye, teti amolenge ayeke nde nde. Mû maboko na ala ti ga nduru mingi na Jéhovah Nzapa, Babâ ti ala ti yayu.—Diko aÉphésien 6:4.
Joseph azia lege ni ape
28, 29. (a) Atënë ti Luc 2:51, 52 afa nyen na ndo ti Joseph? (b) Joseph asara lani nyen ti tene ndara ti molenge ti lo angbâ ti maï?
28 Bible asara tënë mingi na ndo ti Joseph ape, me atâa so kue a lingbi e gi ti hinga ye na ndo ti lo. Bible atene so Jésus ‘angbâ ti woko tere na gbe ti ala’, so ti tene na gbe ti babâ na mama ti lo. A tene nga so “ndara ti Jésus ayeke maï nga lo yeke ga koli. Lo ngbâ ti nzere na lê ti Nzapa nga na lê ti azo.” (Diko Luc 2:51, 52.) Atënë so afa nyen na ndo ti Joseph? A fa aye mingi. Na tapande, a fa so Joseph angbâ lakue ti mû li ni na yâ ti da ti lo, teti so Jésus, so lo yeke ti lo na siokpari pëpe, amä lakue yanga ti lo.
29 E manda nga so ndara ti Jésus angbâ lani ti maï. Kite ayeke pëpe so Joseph la ayeke na pekoni. Na lâ ni kâ, mbeni ngbene mato ayeke dä na popo ti aJuif na a lingbi ti wara ni laso nga. Mato ni atene so gi akoli so ayeke na gbâ ti ye ti sarango ni ape si alingbi ti ga awandara, me azo tongana amenuisier, wala azo ti fango yaka, aforgeron “akpa oko ape ti fa ye so ayeke mbilimbili wala ti fâ ngbanga; a bezoin ala ape na ando so azo ayeke tene amato dä.” Me angu mingi na pekoni, Jésus afa mvene ti mato so, teti so na ngoi so lani lo ngbâ kete, lo mä fani mingi babâ ti lo Joseph, mbeni senge menuisier, na fango tâ na lege ni “mbilimbili” ti Jéhovah nga na ‘fango ngbanga’ ti lo.
30. Tapande wa Joseph azia na ababâ ti sewa ti laso?
30 Joseph asara nga lani ye mingi na ndo ti maïngo ti Jésus na lege ti mitele. E tene tongaso ngbanga ti so lo bata Jésus nzoni ngbii juska lo ga kota koli. Nga, Joseph afa sarango kua na molenge ti lo ni. Azo ahinga lani Jésus tongana molenge ti menuisier, me nga tongana mbeni menuisier, wala “sarapande”. (Marc 6:3). A fa so Joseph afa ye nzoni na Jésus. Ababâ ti sewa nga laso asara nzoni, ala mû tapande ti Joseph, na lege so ala yeke fa ye na amolenge ti ala nzoni, si tongana ala kono ala lingbi ti bâ lege ti ala wani.
31. (a) Na bango aye ni, lawa la Joseph akui? (Yôro nga dä atënë ti yâ ti encadré ni.) (b) Tapande wa Joseph azia na e laso?
31 Me gi na ngoi so e diko na yâ ti Bible a tene Jésus awara batême tongana lo yeke na ngu 30 tongaso, ge la si e mä tënë na ndo ti Joseph encore ape. Na bango aye ni, Marie ayeke lani womua na ngoi so Jésus ato nda ti fango tënë ti lo. (Bâ encadré “ Joseph akui lawa?”) Ye oko, Joseph azia tâ mbeni pendere tapande: lo yeke lani mbeni babâ so abata sewa ti lo si sioni asi na ala ape, lo bâ lege ti ala nga lo zia lege ni ape juska na kuâ ti lo. Ni la, zia si aChrétien kue, atâa ala yeke ababâ ti sewa wala pëpe, asara ye na mabe tongana ti Joseph!
^ par. 4 Na ngoi ni kâ, tongana mbeni koli ague na peko ti mbeni wali, a yeke mo bâ mo tene lo sara mariage na lo awe.
^ par. 7 “Tongoro” ni so ayeke tongana tanga ti atongoro ti lê ti nduzu so ape, nga Nzapa la asara pëpe si a sigigi. A yeke polele so Satan la asara si tongoro ni so asigigi ti mû lege ti tene a fâ Jésus.
^ par. 11 Bible afa polele so a yeke gi na peko ti batême ti lo la si Jésus asara kozo miracle ti lo.—Jean 2:1-11.


text:
Yenga ti 19-25 septembre
PSAUME 135-141
Bia 59 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Lege so a leke na e ayeke ye ti kpene”: (pn. 10)
Ps 139:14—Gbungo li na ndo ti akusala ti Jéhovah apusu e ti kiri singila mingi na lo (w07 1/7 l. 15 par. 1-4)
Ps 139:15, 16—Acellule ti e nga na aye so ayeke na yâ ni afa polele ngangu nga na ndara ti Jéhovah (w07 1/7 l. 16-17 par. 7-11)
Ps 139:17, 18—Azo ayeke nde na lege so ala yeke sara tënë nga ala yeke gbu li (w07 1/7 l. 17 par. 12-13; w06 1/9 l. 16 par. 8)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Ps 136:15—Nyen la e lingbi ti manda na yâ ti mbaï so ayeke na Exode so asigigi na yâ ti versê so? (it-1 849 par. 6)
Ps 141:5—Nyen la Gbia David aga ti hinga ni lani? (w15 15/4 l. 31 par. 1)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Ps 139:1-24
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo tere: (ahon pn. 2 pëpe) wp16.5 l. 16
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) wp16.5 l. 16. Tisa zo ni ti ga na bungbi.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) fg ye ti manda 8 par. 8. Mû maboko na zo so mo yeke manda Bible na lo ti sara ye alingbi na ye so lo manda.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 57
“Kpe ti sara aye so na ngoi so mo yeke sara mbeni étude”: (pn. 15) Na peko ti so a sara lisoro na ndo ti article ni awe, zia vidéo so ayeke na mbage use so a fa sioni kode nga na nzoni kode ti fango ye, na sarango kua na buku Bible afa nyen lembeti 29, paragraphe 7 nga sara lisoro na ndo ni. A lingbi aita amû pekoni na yâ ti buku ti ala. Dabe ti aita so a yeke mû ka na ala adevoir, so ti kpe asarango ye so ayeke mû ande lege na ala ti sara adevoir na yâ ti ngoi so a mû na ala.
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) kr Lettre ti Bebungbi nga chap. 1 par. 1-10
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 30 na sambela


text:
1Na pekoni, Kota Gbia asoro ambeni disiple balembarambara na use; lo tokua ala use use titene ala hon kozoni na lo na ya ti agbata na akete kodro so kue lo ye ti gue daa. 2Lo tene na ala: “Kobe ti yaka ni ayeke mingi, me azo ti kua ni ayeke mingi pepe. Ayeke nzoni ala hunda na wa ti yaka ni ti tokua azo ti kua ti fâ ale ti kobe ti yaka ti lo. 3Ala gue! Mbi yeke tokua ala tongana amolenge ti taba na popo ti ambo ti ngonda. 4Ala mu bozo ti nginza, bozo ti lege na poro pepe; ala bara nga azo na lege pepe. 5Da so kue ala li na ya ni, ala tene kozoni na azo ni, atene: ‘Siriri aga na ya ti da so!’ 6Tongana mbeni zo ti siriri ayeke na ya ni, fade siriri ti ala aduti na ndö ti lo; tongaso pepe, fade siriri ni akiri na ala. 7Ayeke nzoni ala duti na ya ti da ni, ala te kobe, ala nyon ye so fade azo ni ayeke mu na ala, ngbanga ti so zo ti kua alingbi na futa ti lo. Ala tambula na yanga ti da oko oko pepe. 8Gbata so kue ala yeke li na ya ni si azo ni ayamba ala, ayeke nzoni ala te kobe so azo ni ayeke mu na ala. 9Ala kai kobela ti azo ti gbata ni si ala tene na azo ni: ‘Kodro-gbia ti Nzapa aga nduru na ala awe!’ 10Me gbata so kue ala yeke li na ya ni si azo ni ayamba ala pepe, ayeke nzoni ala sigigi ague na ndo so azo ti kodro ni ayeke bongbi daa si ala tene: 11‘Ataa sese ti gbata ti ala so ayeke na gere ti e, e yeke zi ni kue ti kiri na ni na ala; me ayeke nzoni ala hinga atene, kodro-gbia ti Nzapa aga nduru awe!’ 12Mbi tene na ala: na lango ti fango ngbanga, fade ngbanga so a yeke fâ na ndö ti gbata ni ayeke duti ngangu ahon ti Sodome.” 13“Mawa na mo, gbata ti Korazen! Mawa na mo, gbata ti Betsaida! Tongana aye ti kpene so asi na ndo ti ala so asi ando na sese ti Tir na ti Sidon, ka azo ni ayu bongo ti mua, ala duti na ya ti mburu ti wâ aninga awe ti fa atene, ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala awe! 14Ndani laa, na lango ti fango ngbanga, fade a yeke fâ ngbanga ngangu na li ti ala ahon ti Tir na ti Sidon. 15Ti mo, gbata ti Kapernaum, mo baa ti mo, mo tene, fade mo yeke gue ngbii ti kpo le ti nduzu? Fade mo yeke kiri ngbii ti si na ndo ti akuâ!” 16Jésus akiri atene na adisiple ti lo: “Zo so ama tënë ti ala, andaa lo ma tënë ti mbi; zo so ake ala, andaa lo ke mbi; zo so ake mbi, andaa lo ke lo so atokua mbi.” 17Adisiple balembarambara na use akiri na ngia na be ti ala si ala tene na lo: “Kota Gbia, ataa asioni yingo ama yanga ti e tongana e mu yanga na ala na iri ti mo.” 18Jésus atene na ala: “Mbi baa Satan alondo na yayu ati tongana wâ ti bekpa. 19Ala ma! Mbi mu na ala ngangu ti do angbo na akparakongo na gere ti ala; mbi mu nga na ala ngangu ti hon ndö ti wato. Mbeni ye ti sarango sioni na ala ayeke daa pepe. 20Ayeke nzoni tere ti ala anzere ndali ti so asioni yingo ama yanga ti ala pepe; me tere ti ala anzere, ngbanga ti so a su iri ti ala awe na ya ti mbeti na yayu.” 21Gi na ndembe ni so, be ti Jésus asi na ngia ti Yingo-Vuru si lo tene: “Mbi gonda mo Babâ, mo so mo yeke Kota Gbia ti yayu na ti sese, ndali ti so mo honde aye so na azo ti ndara nga na azo ti hingango ye si mo sigigi na nda ni na akete molenge. Biani Babâ, ye ni ayeke tongaso, ngbanga ti so mo yeda. 22“Babâ ti mbi azia ye kue na maboko ti mbi. Zo oko ahinga Molenge ni pepe, gi Babâ oko; zo oko ahinga Babâ ni pepe, gi Molenge ni oko nga na azo so Molenge ni aye ti fa Babâ ni na ala titene ala hinga lo.” 23Na pekoni, Jésus abaa ndo na mbage ti adisiple ti lo si lo tene tënë gi na ala, lo tene: “Ti ala nzoni, ala so ayeke baa ye so ala yeke baa ni so! 24Biani, mbi tene na ala: awayanga-Nzapa mingi na agbia mingi aye ando ti baa ye so ala, azo ti mbi, ayeke baa ni laso so, me ala baa ni pepe; ala ye ando ti ma tënë so ala yeke ma ni laso so, me ala ma ni pepe!” 25Mbeni wafango-ndia aye ti sara si Jésus ati na ya ti gbanda ti lo si lo hunda lo: “Wafango-ye, nyen laa mbi lingbi ti sara ti wara fini so angba lakue lakue?” 26Jésus atene na lo: “Tënë ti nyen laa a su na ya ti mbeti ti Ndia? Ti mo, nda ti tënë so mo diko so atene nyen?” 27Zo ni akiri tënë na lo: “Alingbi mo ye Kota Gbia Nzapa ti mo na be ti mo kue, na yingo ti mo kue, na ngangu ti mo kue, na tënë ti be ti mo kue. Mo ye nga mba ti mo zo tongana ti so mo ye tere ti mo wani.” 28Jésus atene na lo: “Mo kiri tënë na legeni. Sara ye ni tongaso si fade mo ngba na fini.” 29Me wafango-ndia ni aye ti zi kamene na le ti lo si lo tene na Jésus: “Ka mba ti mbi ni ayeke zo wa?” 30Jésus amu tënë si atene: “Mbeni lâ, mbeni koli alondo na Jérusalem si lo yeke zu ti gue na Jéricho. Lo ti na maboko ti azaragina, azo ni anzi aye ti lo kue, ala pika lo nduru na kuâ si ala do lo azia lo, ala hon. 31Mbeni wayango-sandaga aga ahon na lege ni so, lo baa koli so si lo ngoro na mbage, lo hon ti lo. 32Mbeni zo ti mara ti Lévi nga aga, abaa lo, lo ngoro si lo hon ti lo. 33Me mbeni zo ti Samarii so ayeke gue na mbeni kodro yongoro asi na tere ti koli so. Lo baa koli ni si mawa ti lo agbu be ti lo. 34Lo ga nduru na tere ti lo, lo tuku mafuta na vin na le ti aka ni si lo kanga ni. Lo mu lo, lo zia lo na ndö ti lele ti lo wani, lo gue na lo na ya ti mbeni da so azo ayeke futa ti lango daa si lo bata lo nzoni. 35Na ndade ni, na hongo ti lo, lo sigigi na ale ti nginza use, lo mu na wa ti da ni si lo tene na lo: ‘Bata lo nzoni. Tongana mo zia mbeni nginza ti mo na ndö ti so ti vo na ye na lo, na kiringo ti mbi, fade mbi yeke kiri ni na mo.’ ” 36Jésus ahunda lo, atene: “Na popo ti azo ota so, na le ti mo, lo so wa laa ayeke mba ti koli so ati na maboko ti asioni zo so?” 37Wafango-ndia ni atene: “Zo so asara nzoni be na lo so.” Jésus atene na lo: “Gue, mo nga mo sara gi tongaso!” 38So Jésus na adisiple ti lo ayeke hon na lege, ala li na ya ti mbeni kete kodro si mbeni wali so iri ti lo Marthe ayamba lo na ya ti da ti lo. 39Lo yeke na mbeni ita ti lo ti wali so iri ti lo Marie. Marie aduti na sese na tere ti gere ti Kota Gbia si lo yeke ma tënë so lo yeke tene. 40Ti Marthe, tënë ti kua ti ya ti da agbu be ti lo mingi si akua ni ahon ndö ti lo. Lo ga si lo tene: “Kota Gbia, so ita ti mbi azia gi mbi oko na tere ti kua ni, so ayeke senge na le ti mo? Mo tene na lo ti ga ti mu na mbi maboko maa!” 41Me Kota Gbia akiri tënë na lo: “Marthe, Marthe, mo yeke gi be ti mo si mo yeke do tere ti mo ndali ti aye mingi. 42Taa nzoni ye ayeke gi oko. Marie laa asoro ti lo taa nzoni ye ni: fade mbeni zo ti zi ni na maboko ti lo ayeke daa pepe.”
Copyright
Learn More


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) AOÛT 2014
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti yenga ti 29 septembre ti si na yenga ti 26 octobre ngu 2014.
Ala yeke wara “kobe ti ala na ngoi ni so alingbi”?
A lingbi zo ayeke na aye kue so ngbâa be-ta-zo asigigi na ni si lo ngbâ ti kpengba na lege ti yingo?
Kua so awali ayeke sara na yâ ti ye so Jéhovah aleke ti sara ayeke so wa?
Bâ ye so kengo yanga ti Nzapa aga na ni na ndo ti akoli nga na awali. Bâ aye so asi ândö na ambeni wali so ayeke be-ta-zo. Bâ nga tongana nyen la laso awali so ayeke aChrétien ayeke mû maboko na kua ti Nzapa.
Sara kua na Mbeti ti Nzapa: A yeke na fini!
A-Témoin ti Jéhovah kue aye ti fa tënë nzoni. Bâ ambeni nzoni lege ti sara kua nzoni na Bible nga na atract ti sara lisoro na azo.
Jéhovah ayeke ga nduru na e tongana nyen?
A lingbi e duti na kpengba songo na Jéhovah. Bâ tongana nyen la sandaga ti Jésus nga na Bible afa so Jéhovah agboto e na mbage ti lo.
Mä go ti Jéhovah na ndo kue so mo yeke dä
Bâ tongana nyen la a yeke kota ye ti tene e mä go ti Jéhovah nga e sara lisoro na lo. Article so ayeke mû maboko na e ti bâ ye so e lingbi ti sara ti tene e zia pëpe si Satan nga na anzara ti bê ti e so ayeke pusu e ti sara siokpari asara si e mä Jéhovah nzoni ape.
‘Kiri na mo kpengba aita ti mo’
Tongana mbeni ita ayeke kozo ancien me lo yeke ancien mbeni ape, lo lingbi ti kiri ti ‘gi kusala ti zo ti bango ndo na ndo ti congrégation’?
Atënë so azo ahunda
Na ngoi so Jésus atene so azo so a yeke zingo ala na kuâ “ayeke sara mariage pëpe nga awali ni ayeke sara mariage pëpe”, lo yeke sara lani tënë ti azo so a yeke zingo ala na kuâ ti wara fini na ndo ti sese?
“Eurêka Drame” amû maboko na azo mingi ti wara tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible
Même sân courant, a lingbi lani ti fa kete mbage ti film ti ‘Photo-Drame de la Création’ so na ando so ayo mingi.


text:
Gbu li ti mo na ndo ti ndoye ti Jéhovah so angbâ lakue
“Fade mbi [gbu li, FD] ti mbi na [ndo ti] kusala ti Mo kue.”
ABIA: 18, 61
1, 2. (a) Nyen la amû lege na mo ti hinga biani so Jéhovah aye awakua ti lo? (b) A leke e azo kue na bezoin ti nyen?
NYEN la amû lege na mo ti hinga biani so Jéhovah aye awakua ti lo? Kozo ti tene mo kiri tënë na hundango ndo so, bâ atapande so: Teti angu mingi, aita awa mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Taylene ti sara gi aye so lo lingbi ti sara. Taylene atene: “Tongana fade Jéhovah aye mbi ape, ka lo yeke mû na mbi wango na peko ti tere ape.” Brigitte, so gi lo oko la lo yeke bata amolenge ti lo na peko ti so koli ti lo akui, atene: “Batango amolenge na yâ ti dunia ti Satan so ayeke ngangu mingi, mbilimbili tongana a yeke gi babâ ni wala mama ni lo oko la lo yeke bata amolenge ti lo. Me, mbi hinga biani so Jéhovah aye mbi ndali ti so lo fa lege na mbi na ngoi so mbi yeke na yâ ti aye ti vundu nga na ngoi so akpale ti mbi asara si mbi yeke toto, me lo zia si akpale ahon ndo ti mbi lâ oko ape.” (1 aCor. 10:13). Sandra ayeke na mbeni ngangu kobela so apeut ti soigné ni ape. Na ngoi ti mbeni kota bungbi, wali ti mbeni ita so azo ahinga lo mingi asara ye na nzoni bê na mbage ti lo. Koli ti Sandra atene: “Atâa so e hinga lani wali ni ape, so lo bi bê ti lo na e mingi azia ngia na bê ti e mingi. Même akete kete ye so aita ti e ayeke sara na e ti fa so ala ye e afa na mbi so Jéhovah aye e mingi.”
2 Jéhovah aleke e azo na bezoin ti tene e ye amba ti e nga ti tene amba ti e aye e. Ye oko, tongana tere ti e ason, wala e yeke na kpale ti nginza, wala e bâ aye ti nzoni pëpe na peko ti kua ti e ti fango tënë, bê ti e alingbi ti nze. Tongana e to nda ti pensé so Jéhovah aye e encore ape, a yeke nzoni e girisa ape so lo bâ e na nene ni, lo yeke “gbu maboko ti [e] ti koti” nga lo yeke mû maboko na e. Tongana e ngbâ be-ta-zo na lo, lo yeke girisa e lâ oko ape.
3. Aye wa la alingbi ti mû maboko na e ti hinga biani so Jéhovah angbâ ti ye e lakue?
3 Aita so e sara tënë ti ala fade ahinga lani na bê ti ala kue so Nzapa amû maboko na ala na angoi ti kpale. E nga kue e lingbi ti hinga biani so lo yeke na tere ti e (Ps. 118:6, 7). Na yâ ti article so, e yeke sara tënë na ndo ti aye osio so afa na e so Jéhovah aye e: (1) aye so lo créé, (2) Bible, (3) sambela, nga na (4) ngere so a futa ti zi na azo. Tongana e gbu li ti e na ndo ti anzoni ye so Jéhovah asara, e yeke kiri merci mingi na lo ndali ti ndoye ti lo so angbâ lakue.
GBU LI TI MO NA NDO TI AYE SO JÉHOVAH ACRÉÉ
4. Tongana e gbu li ti e na ndo ti aye so Jéhovah acréé, a fa na e nyen na ndo ti lo?
4 Tongana e bâ aye so Jéhovah acréé, e bâ so lo ye e mingi (aRom. 1:20). Na tapande, Jéhovah aleke sese ti tene e ngbâ na fini na ndo ni nga e sara ambeni ye nde. Lo mû na e aye kue so e bezoin ni ti duti na ngia. E bezoin ti te ye ti ngbâ na fini. Jéhovah asara si sese alë mara ti akobe nde nde so a lingbi ti tö ni aga pendere kobe. Lo sara nga si tengo kobe ayeke mbeni pendere ye (Zo-ti. 9:7). Mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Catherine aye mingi ti bâ aye so Nzapa acréé, mbilimbili na ngoi ti ndowa na Canada. Lo tene: “A yeke ye ti dongo bê ti bâ tongana nyen la Nzapa asara aye na yâ ti dunia. Afleur ayeke sigigi na ngoi ni nga ambeni ndeke so ayeke gue ka na mbeni kodoro nde na pekoni ala kiri na ndo ti ala. Akete ndeke so a iri ala colibri so ayeke ga lakue ti te kobe na yâ ti mbeni ye so mbi leke ni ndali ti ala na mbage ti fenêtre ti cuisine ti mbi. Biani, Jéhovah aye e mingi la lo mû na e aye so kue ti zia ngia na bê ti e.” Babâ ti e ti yayu so aye e mingi aye aye so lo créé, lo ye ti tene e nga kue e ye aye ni.
5. Tongana nyen la fason so Jéhovah acréé e na ni afa polele so lo ye e mingi?
5 Jéhovah acréé e nga lo mû na e kode ti sara apendere kua na ti wara ngia dä (Zo-ti. 2:24). Lo leke lani ti tene azo adü ala si ndo ti sese, ala sara si ye kue aga na gbe gere ti ala, ala komande asusu, andeke, nga na aye kue so ayeke na fini (Gen. 1:26-28). So Jéhovah acréé e na apendere sarango ye so amû lege na e ti sara ye tongana lo, a fa nga so lo ye e mingi.
BÂ BIBLE NA NENE NI
6. Ngbanga ti nyen a lingbi e mû merci na Nzapa ndali ti so lo mû na e Bible?
6 Nzapa afa so lo ye e mingi, ni la lo mû na e Bible. Bible afa na e aye so e yeke na bezoin ti hinga ni na ndo ti lo nga afa na e tongana nyen la lo yeke sara ye na azo. Na tapande, Bible afa na e tongana nyen la lo sara ye lani na azo ti Israël, so ake yanga ti lo fani mingi. Psaume 78:38 atene: “Lo yeke na be-nzoni, Lo pardone sioye ti ala, na Lo fâ ala pëpe; biani, lege mingi ngonzo ti Lo adë na tere ti ala, na Lo sara si ngonzo ti Lo alondo kue pëpe.” Tongana mo gbu li ti mo na ndo ti versê so, a lingbi ti mû maboko na mo ti bâ so Jéhovah aye mo mingi nga lo yeke bâ lege ti mo. Hinga so Jéhovah ayeke bi bê ti lo na mo mingi.
7. Ngbanga ti nyen a lingbi e bâ Bible na nene ni mingi?
7 A lingbi e bâ Bible na nene ni mingi ndali ti so a yeke na lege ni la Nzapa ayeke sara lisoro na e. Tongana ababâ na amama asara lisoro nzoni na amolenge ti ala, ala na amolenge ti ala ayeke ye tere mingi nga ala yeke zia bê ti ala kue na mba. Ka ti Jéhovah ayeke tongana nyen? Atâa so e bâ Jéhovah wala e mä go ti lo lâ oko ape, lo yeke “sara tënë” na e na lege ti Bible, nga a lingbi e mä lo (És. 30:20, 21). Jéhovah aye mingi ti fa lege na e so e yeke awakua ti lo so e mû tere ti e na lo nga lo ye ti bata e si sioni asi na e ape. Lo ye nga ti tene e hinga lo nga e zia bê ti e kue na lo.
8, 9. Nyen la Jéhovah aye ti tene e hinga? Mû mbeni tapande ti yâ ti Bible.
8 Jéhovah aye ti tene e hinga so lo ye e nga lo yeke bâ gi awokongo ti e pëpe. Lo yeke gi ti bâ gi aye ti nzoni so e yeke sara (2 Chron. 16:9). A yeke ye so lo sara lani na Josaphat, gbia ti Juda. Mbeni lâ, Josaphat amû sioni desizion, lo mû peko ti Achab, gbia ti Israël, ti tene ala gue ala sara bira na azo ti Syrie ti mû gbata ti Ramoth-Galaad. Atâa so aprophète ti wataka 400 atene na sioni Gbia Achab so lo yeke sö benda, Mika so ayeke tâ prophète ti Jéhovah atene na Josaphat so tongana lo gue na bira ni, lo yeke sö benda ape. A fâ Achab na yâ ti bira ni, me Josaphat asigigi na lê ti kuâ. Na ngoi so lo kiri na Jérusalem, Jéhovah amû na lo wango na lege ti Jéhu ndali ti faute so lo sara so. Ye oko, Jéhu atene nga na lo, a tene: “[Jéhovah a]wara mbeni ye ti nzoni na lege ti mo.”
9 Angu mingi kozoni, Josaphat ahunda na amokonzi, aLévite nga na aprêtre ti gue na yâ ti agbata kue ti Juda ti fa na azo Ndia ti Jéhovah. Ala sara kua ni nzoni ndali ti so même amara so ayeke na tere ti agbata ni ato nda ti kpe mbeto ti Jéhovah (2 Chron. 17:3-10). Atâa so lani Josaphat asara ye ti buba, Jéhovah agirisa pëpe aye ti nzoni so lo sara kozo. Mbaï ti Bible so adabe ti e so atâa so siokpari ayeke na tere ti e, tongana e sara kue ti sara ye so bê ti Jéhovah aye, lo yeke ngbâ ti ye e lakue.
BÂ NA NENE NI PASA SO MO YEKE NA NI TI SAMBELA
10, 11. (a) Ngbanga ti nyen sambela ayeke mbeni pendere matabisi so alondo na Jéhovah? (b) Tongana nyen la Nzapa alingbi ti kiri tënë na asambela ti e? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
10 Mbeni babâ so aye amolenge ti lo ayeke mû ngoi ti mä ala na ngoi so ala ye ti sara tënë na lo. Lo ye ti hinga agingo bê ti ala ndali ti so lo yeke bi bê ti lo na ala. Jéhovah, Babâ ti e ti yayu, ayeke mä e na ngoi so e yeke ga nduru na lo na lege ti sambela.
11 E lingbi ti sambela Jéhovah na ngoi kue. Lo lu mbeni ndia na ndo ti ngoi ni ape. Lo yeke Kamarade ti e so ayeke lakue nduru ti mä e. Taylene, so e sara tënë ti lo fade, atene: “Mo lingbi ti tene atënë ti bê ti mo kue na lo tongana ti so bê ti mo aye.” Na ngoi so e yeke fa na Jéhovah atënë ti gbe ti bê ti e, lo lingbi ti kiri tënë na e na lege ti mbeni versê ti Bible, mbeni article ti périodique wala lo lingbi ti sara kua na mbeni mba ti e Chrétien ti kpengba e. Jéhovah ayeke mä asambela ti e so e tene na lo na bê ti e kue nga lo yeke comprendre e même tongana zo oko acomprendre e ape. So lo yeke kiri tënë na asambela ti e afa na e polele so lo ngbâ ti ye e lakue.
12. Ngbanga ti nyen a lingbi e gbu li ti e na ndo ti asambela so ayeke na yâ ti Bible? Mû mbeni tapande.
12 E lingbi ti manda ye mingi na lege ti asambela so ayeke na yâ ti Bible. Ye oko, na ambeni ngoi, e lingbi ti bâ so a yeke nzoni mingi ti sara lisoro na ndo ni na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa. Tongana e gbu li ti e na ndo ti lege so awakua ti Jéhovah ti ândö ayeke fa lani atënë ti gbe ti bê ti ala na Nzapa, a lingbi ti mû maboko na e ti tene anzoni sambela. Na tapande, gbu li ti mo na ndo ti sambela so Jonas asara na vundu na ngoi so lo yeke na yâ ti mbeni kota susu (Jonas 1:17–2:10). Dabe ti mo na sambela so Salomon asara na bê ti lo kue na ngoi ti mungo temple na Jéhovah (1 aGbia 8:22-53). Gbu li ti mo na ndo ti tapande ti sambela so Jésus afa na e (Mat. 6:9-13). Ngbâ lakue ti “hunda na Nzapa aye so agbu bê ti [mo]” na “fade siriri ti Nzapa so ahon ndo ti bibe kue ayeke bata bê ti [mo] nga na lege ti hingango ndo ti [mo]”. E yeke ngbâ lakue ti mû merci mingi na Jéhovah ndali ti so lo ngbâ ti ye e lakue.
KIRI SINGILA NDALI TI NGERE SO A FUTA TI ZI NA AZO
13. Pasa wa la e wara ndali ti ngere so a futa ti zi na azo?
13 Jéhovah afuta ngere so a hunda ti zi na e tongaso si “e lingbi ti wara fini”. (1 Jean 4:9). Bazengele Paul asara tënë na ndo ti pendere ye so Nzapa asara na e, so afa so lo ye e mingi so, lo tene: “Christ akui teti azo so akpe Nzapa pëpe, lo kui na ngoi so a diko. Teti a yeke ngangu ti tene mbeni zo akui ndali ti mbeni zo ti mbilimbili. Tongana a yeke mbeni zo so ayeke nzoni, peut-être mbeni zo ayeke yeda ti kui ndali ti lo. Me Nzapa azia ndoye ti lo na gbele e na lege so, tongana e ngbâ lani awasiokpari, Christ akui ndali ti e.” (aRom. 5:6-8). Sandaga ti Jésus ayeke mbeni ye so afa so Nzapa aye e mingi, nga amû lege na e ti duti na kpengba songo na Jéhovah.
14, 15. Ngere so a futa ti zi na azo aga na aye ti nzoni wa na (a) aChrétien so a soro ala ti gue na yayu? (b) azo so ayeke na beku ti wara fini na sese?
14 Jéhovah afa ndoye ti lo so angbâ lakue na mbeni kete wungo ti azo na mbeni lege nde (Jean 1:12, 13; 3:5-7). Teti so a soro ala na lege ti yingo vulu, ala ga “amolenge ti Nzapa.” (aRom. 8:15, 16). Paul atene so Nzapa ‘azingo ala legeoko na Christ na lo zia ala ti duti legeoko na Christ ni na yayu, teti ala yeke azo so asara beoko na Christ Jésus’. (aÉph. 2:6). Jéhovah amû na ala kota ndo so ndali ti so ‘a kpo mbeni nzoroko na tere ti ala, yingo vulu so a mû zendo ni ândö; a yeke yingo vulu so si afa na ala kozo atene ala yeke wara ande ye ti héritier ni biani,’ so ti tene “beku so ala yeke na ni na ndo ti aye so a bata ni na ala na yayu.”
15 Ti gbâ ti azo so amä na bê na ngere so a futa ti zi na azo, ala lingbi ti ga akamarade ti Jéhovah nga Nzapa alingbi ti bâ ala tongana amolenge ti lo na ala yeke wara fini ti lakue lakue na ndo ti sese so ayeke ga Paradis. Tongaso, na lege ti sandaga ti Jésus, Jéhovah afa so lo ye azo ti dunia kue (Jean 3:16). Tongana e ye ti ngbâ na fini lakue lakue na ndo ti sese nga e ngbâ ti sara na Jéhovah be-ta-zo, e lingbi ti hinga biani so lo yeke sara ande si gigi anzere na e na yâ ti fini dunia. A yeke biani na lege ni ti tene e bâ ngere so a futa ti zi na azo tongana mbeni kota ye so afa polele so Nzapa angbâ ti ye e lakue.
FA SO MO YE JÉHOVAH
16. Tongana e gbu li ti e na ndo ti gbâ ti aye so Jéhovah asara ti fa so lo ye e, a yeke pusu e ti sara nyen?
16 E lingbi pëpe ti diko aye kue so Jéhovah asara ti fa so lo ye e. Na yâ ti bia so David ahe, lo tene: “O Nzapa, bibe ti Mo ayeke ye ti nzoni mingi na lê ti mbi! Wungo ti ala ayeke mingi mingi. Tongana mbi diko ala, ka ala yeke mingi ahon mbutu.” (Ps. 139:17, 18). A lingbi e zia si atënë so apusu e nga ti ye Jéhovah mingi ndali ti so lo bi bê ti lo na e na ndoye. Tongaso, zia e sara kue ti sara na lo na ngangu ti e kue.
17, 18. Ambeni ye wa la e lingbi ti sara ti fa so e ye Nzapa?
17 Aye ayeke mingi so e lingbi ti sara ti fa so e ye Jéhovah. Na tapande, e yeke fa so e ye Nzapa nga na amba ti e tongana e yapu na kua ti fango tënë (Mat. 24:14; 28:19, 20). E yeke fa so e ye Jéhovah biani tongana e gbu ngangu e duti be-ta-zo tongana a tara mabe ti e. (Diko Psaume 84:12; Jacques 1:2-5.) Même tongana e yeke na yâ ti angangu tara, e hinga biani so Nzapa ahinga apasi ti e nga lo yeke mû maboko na e ndali ti so lo bâ e na nene ni mingi.
18 Yengo so e ye na Jéhovah apusu e ti gbu li ti e na ndo ti apendere ye kue so lo créé. E yeke fa so e ye Nzapa nga e bâ Bible na nene ni mingi tongana e manda Bible nzoni. Yengo so e ye na Jéhovah apusu e ti ga nduru na lo mingi ahon ti kozo na lege ti sambela. Nga, tongana e gbu li ti e na ndo ti ngere so a futa ti zi e na yâ ti siokpari, e yeke ye Jéhovah mingi (1 Jean 2:1, 2). So ayeke gi ambeni raison so a yeke pusu e ti ye Jéhovah ndali ti so lo ngbâ ti ye e lakue.


text:
CHAPITRE 90
“Londongo ti akuâ nga na fini”
LAZARE AKUI AWE LA JÉSUS ASI
“LONDONGO TI AKUÂ NGA NA FINI”
Jésus alondo na Pérée na lo si fadeso na yanga ti Béthanie, so ayeke mbeni kodro so ayo kilomètre 3 na mbage ti est ti Jérusalem. Marie na Marthe angbâ ti toto kuâ ti ita ti ala Lazare, na gbâ ti azo aga ti dë bê ti ala.
Na pekoni, mbeni zo atene na Marthe so Jésus ayeke na lege, na lo si nduru awe. Tongaso, Marthe atambela na loro ti gue na devant ti Jésus. Marthe atene na Jésus ye so âmanke lo na ita ti lo Marie ayeke pensé na ndo ni, a sara lango osio awe. Lo tene: “Seigneur, tongana mo yeke fade ge, ka ita ti mbi ti koli akui ape.” Me, ye so aye pëpe ti tene so Marthe ayeke na beku ape, ndali ti so lo tene na pekoni lo tene: “Mbi hinga so ye kue so mo yeke hunda na Nzapa, Nzapa ayeke mû ni na mo.” (Jean 11:21, 22) Lo hinga so Jésus apeut ti sara mbeni ye ndali ti ita ti lo Lazare.
Jésus atene na lo atene: “Ita ti mo ayeke zingo na kuâ.” Marthe apensé atene Jésus angbâ ti sara tënë ti londongo ti akuâ so ayeke si ande na ndo ti sese na so ayeke mbeni beku so Abraham nga na ambeni zo amä na bê na ni lani. Na mbage, Marthe afa confiance so lo yeke na ni na ndo ti tënë ni so, tongana lo tene: “Mbi hinga so lo yeke zingo ande na kuâ na lâ ti nda ni.”—Jean 11:23, 24.
Ye oko, eskê Jésus apeut ti sara mbeni ye so apeut ti dë bê ti Marthe ge hio? Jésus adabe ti Marthe so Nzapa amû na lo ngangu na ndo ti akuâ, lo tene: “Zo so amä na bê na mbi, atâa lo kui, lo yeke kiri na fini. Nga, zo kue so ayeke na fini nga lo mä na bê na mbi, lo yeke kui ande lâ oko ape.”—Jean 11:25, 26.
Jésus aye pëpe ti tene so adisciple ti lo so angbâ na fini ayeke kui ande lâ oko ape. Même lo Jésus ni kue lo doit ti kui, tongana ti so lo tene lani na abazengele ti lo (Matthieu 16:21; 17:22, 23). Jésus aye ti fa so, ti duti na mabe na lo apeut ti sara si mbeni zo awara fini ti lakue lakue. Ti ambeni, ala yeke wara fini ni so ande tongana a zingo ala na kuâ. Me, azo so ayeke ngbâ ande na fini, nga so ayeke be-ta-zo na ngoi ti nda ni so, alingbi ti kui lâ oko ape. Tongaso, atâa ala kui la a zingo ala wala ala hon Harmaguédon na fini lê ti ala, azo so ayeke na mabe na Jésus apeut lâ oko ape ti kui biani biani.
Me, Jésus so atene ‘ni yeke londongo ti akuâ nga na fini’ apeut ti zingo Lazare so akui a sara alango mingi awe so? Jésus ahunda Marthe atene: “Mo mä na bê na tënë so?” Marthe atene: “En, mbi mä na bê na ni, Seigneur. Mbi mä na bê awe so mo yeke Christ, Molenge ti Nzapa, lo so ayeke ga na yâ ti dunia so.” Na dutingo na mabe so Jésus apeut ti sara mbeni ye na lango ni so, Marthe amû loro na yanga-da na lo tene yeke na yâ ti mê ti ita ti lo Marie lo tene: “Maître ayeke ge na lo hunda mo.” (Jean 11:25-28). Marie angbâ alondo na yanga-da ni, lo hon, na kete na pekoni, ambeni azo amû peko ti lo, ndali ti so ala pensé atene lo yeke gue na place ti dû ti kuâ ti Lazare la.
Nde na so, Marie ague na mbage ti Jésus, lo tï na sese, lo toto na lo tene oko tënë so ita ti lo Marthe atene fade, lo tene: “Seigneur, tongana mo yeke fade ge, ka ita ti mbi akui ape.” Na bango Marie nga na azo so ayeke dema na vundu, li ti Jésus ayeke kpô pëpe. Lo kue lo ngbâ lo toto, na ye so andu bê ti azo so ayeke bâ lani lo. Me ambeni ahunda ndo atene: ‘Jésus so azi lani lê ti waziba so, lo lingbi fade pëpe ti kanga lege na koli so ti kui?’—Jean 11:32, 37.