text:
Bible angbâ ti changé aye na yâ ti gigi ti mo?
“Ala changé na sarango si bibe ti ala akiri fini ni.”—AROM. 12:2.
ABIA: 61, 52
1-3. (a) Achangement wa la alingbi ti duti ngangu na e ti sara ni na peko ti batême ti e? (b) Tongana a yeke ngangu mingi na e ti gue na li ni tongana ti so e ye, atënë wa la e lingbi ti hunda tere ti e na ni? (Bâ afoto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
NA PEKO ti so Kévin [1] amanda tâ tënë, lo ye si mbeni ye abuba yâ ti songo ti lo na Jéhovah ape. Me angu mingi kozo, lo yeke sara angia ti nginza, lo yeke nyon manga, lo yeke nyon sämba ahon ndo ni nga na adrogue. Ti tene Kévin anzere na lê ti Nzapa, a yeke nzoni lo zia lege ti asioni ye so kue. A yeke ye so lo sara ni ngbanga ti so lo zia bê ti lo kue na Jéhovah nga na ngangu so Tënë ti Nzapa ayeke na ni ti changé aye na yâ ti fini ti zo.—aHéb. 4:12.
2 Na peko ti so Kévin awara batême, eskê lo zia lege ti sarango achangement na yâ ti gigi ti lo? Ên-ën. A lingbi lo ngbâ ti sara effort lakue ti gi ti duti na anzoni sarango ye ti aChrétien (aÉph. 4:31, 32). Na tapande, lo bâ so a yeke lani ngangu na lo ti hon ndo ti ngonzo so ayeke gbu lo hio hio. Lo tene: “Ti zia lege ti sarango ngonzo ayeke lani ngangu na mbi mingi ahon ti zia lege ti asioni ye so mbi yeke sara kozo.” Kévin asara achangement so ndali ti so lo voro yanga na Jéhovah na yâ ti sambela nga lo manda Bible mingi.
3 Tongana ti Kévin, e nga kue e sara akota changement na yâ ti gigi ti e kozo ti wara batême tongaso si fini ti e ague oko na aye so Bible ahunda. Na peko ti batême ti e, e bâ so a yeke kota ye ti ngbâ ti sara ambeni kete changement tongaso si e sara ye gi tongana Nzapa nga na Jésus (aÉph. 5:1, 2; 1 Pi. 2:21). Na tapande, peut-être e bâ so e yeke dema tere mingi, e yeke sara mbeto ti zo, e yeke na bibe ti dikongo akete kete tënë wala e yeke na ambeni wokongo nde. Ti hon ndo ti aye tongaso ayeke ngangu na e mingi? Tongana a yeke tongaso, mo lingbi ti hunda tere ti mo: ‘Tongana mbi sara akota changement kozo awe, ngbanga ti nyen a yeke ngangu na mbi ti ngbâ ti sara akete changement? Nyen la mbi lingbi ti sara ti tene mbi sara ye so Bible afa tongaso si mbi ngbâ ti changé aye na yâ ti gigi ti mbi?’
MO LINGBI TI ZIA NGIA NA BÊ TI JÉHOVAH
4. Ngbanga ti nyen e lingbi pëpe ti zia ngia na bê ti Jéhovah na yâ ti aye kue?
4 E so e hinga Jéhovah nga e ye lo mingi, e ye na bê ti e kue ti zia ngia na bê ti lo. Me atâa e ye lo tongana nyen, siokpari so ayeke na tere ti e asara si e yeke zia ngia na bê ti lo lakue ape. Pensé ti e ague oko na ti bazengele Paul so atene: “Nzara ti sara ye so mbi ye ayeke na yâ ti mbi, me ngangu ti sara ye so ayeke nzoni ayeke dä pëpe.”—aRom. 7:18; Jacq. 3:2.
5. Achangement wa la e sara lani kozo si e wara batême? Me ambeni wokongo wa la e lingbi ti ngbâ lakue ti gi ti hon ndo ni?
5 E dö asioni sarango ye so alingbi ti kanga lege na e lani ti ga aChrétien kue e zia (1 aCor. 6:9, 10). Me siokpari angbâ lakue na tere ti e (aCol. 3:9, 10). Ndani la, e yeke ngbâ ti sara afaute même tongana e wara batême a sara angu mingi awe. Ngoi na ngoi e lingbi ti wara asioni bibe, nzara ti sara asioni ye nga alingbi ti duti ngangu na e ti hon ndo ti mbeni wokongo ti e. E lingbi ti ngbâ ti tiri na ambeni wokongo ti e teti angu mingi.
6, 7. (a) Nyen la amû lege na e ti sara kamarade na Jéhovah atâa so e yeke na siokpari na tere ti e? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi e zia pëpe ti sambela Jéhovah ti pardonné e?
6 Siokpari so ayeke na tere ti e alingbi ti kanga lege na e ape ti sara kamarade na Jéhovah wala ti ngbâ ti voro lo. Gbu li ti mo kete: Na ngoi so Jéhovah airi e ti sara kamarade na lo, lo hinga so e yeke sara ande afaute na ambeni ngoi (Jean 6:44). So Nzapa ahinga asarango ye nga na aye so ayeke na yâ ti bê ti e, lo hinga biani awokongo wa la alingbi ti gue na e ti sara afaute. Lo hinga lani nga so e lingbi ti sara siokpari na ambeni ngoi. Me, ye so akanga lege na Jéhovah ape ti zia si e duti akamarade ti lo.
7 Na ndoye, Jéhovah amû na e mbeni pendere matabisi so ayeke sandaga so lo mû ti zi e na lege ti Molenge ti lo so lo ye mingi (Jean 3:16). Na lege ti kota ngere so, tongana e sara mbeni faute si na pekoni e changé bê ti e, e hunda pardon na Jéhovah, e lingbi ti duti na confiance so e yeke ngbâ ti duti na nzoni songo na lo (aRom. 7:24, 25; 1 Jean 2:1, 2). A lingbi e zia pëpe ti sambela Jéhovah ti pardonné e, ndali ti so e tene e yeke na siokpari na tere ti e. Tongana e hunda pardon ape, a yeke tongana ti so maboko ti e ayeke saleté me e ke ti sukula ni. Kozoni kue, Jésus akui ndali ti azo so asara siokpari si achangé bê ti ala. Grâce na ngere so lo futa ti zi na e la e lingbi ti sara kamarade na Jéhovah atâa so e yeke mbilimbili kue ape.—Diko 1 Timothée 1:15.
8. Ngbanga ti nyen a lingbi e kanga lê na ndo ti awokongo ti e ape?
8 Biani, e ye gi ti kanga lê na ndo ti awokongo ti e ape. Jéhovah afa na e mara ti azo wa la lo ye ti tene ala duti akamarade ti lo (Ps. 15:1-5). Ndani la, tongana e ye ti ga nduru na Jéhovah, a lingbi e gi ti sara ye tongana lo nga na molenge ti lo. A lingbi e gi nga ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti e wala même ti zia lege ni biani. Atâa e wara batême fafadeso wala e ninga na yâ ti tâ tënë awe, a lingbi e ngbâ lakue ti changé asarango ye ti e ti tene aga nzoni.—2 aCor. 13:11.
9. Tongana nyen la e hinga so e lingbi ti ngbâ ti yü fini zo lakue?
9 Bazengele Paul atene na aChrétien: “A tene a yeke nzoni ala zi ngbene zo so alingbi na ngbene lege ti sarango ye ti tere ti ala na so ayeke buba gi bubango alingbi na anzara ti bê ti lo so ayeke handa zo; me a yeke nzoni lakue a ngbâ ti sara si ala kiri gi fini ni na yâ ti ngangu so ayeke fa lege na bibe ti ala, na a yeke nzoni ala ngbâ lakue ti yü fini zo so a sara lo alingbi na ye so bê ti Nzapa aye na so ague oko na tâ lege ti mbilimbili nga na tâ lege ti dutingo be-ta-zo.” (aÉph. 4:22-24). So aye ti tene a yeke nzoni e ngbâ lakue ti sara ngangu ti changé nga ti “yü fini zo”. Tongaso atâa e sara na Jéhovah asara ngu oke, e lingbi ti ngbâ lakue ti manda ye na ndo ti asarango ye ti Jéhovah. Bible alingbi ti mû maboko na e ti ngbâ ti changé asarango ye ti e si aga tongana ti Nzapa.
NGBANGA TI NYEN A YEKE NGANGU MINGI?
10. Nyen la a lingbi e sara ti tene Bible angbâ lakue ti changé aye na yâ ti gigi ti e? Atënë wa la e lingbi ti hunda tere ti e na ni?
10 Tongana e ye ti tene Bible angbâ ti changé aye na yâ ti gigi ti e, a hunda na e ti ngbâ ti sara ngangu. Me ngbanga ti nyen la a yeke nzoni e sara ngangu lakue? Tongana Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndo ti a-effort ti e, e lingbi ti gue na li ni hio hio na lege ti yingo ape? Jéhovah alingbi fade ti sara si a duti ngangu na e mingi ape ti hon ndo ti asioni bibe ti e tongaso si e duti na anzoni sarango ye, ngbanga ti nyen lo sara ni ape?
11-13. Ngbanga ti nyen Jéhovah aye ti tene e sara ngangu ti hon ndo ti awokongo ti e?
11 Tongana e bâ aye so ayeke na lê ti nduzu, e bâ so Jéhovah ayeke na kota ngangu. Na tapande, na yâ ti seconde oko oko, lâ ayeke tokua angangu lumière na ndowa gbâ ni gbâ ni. Atâa so sese ayeke wara gi kete mbage ti lumière na ti ndowa so, a lingbi awe ti mû lege na aye so ayeke na ndo ni ti ngbâ na fini (Ps. 74:16; És. 40:26). A nzere na Jéhovah ti mû na awakua ti lo ngangu so alingbi na ala tongana ala bezoin ni (És. 40:29). Biani, Nzapa alingbi même ti mû na e ngangu ti hon ndo ti awokongo ti e kue nga ti zia lege ti asioni bibe sân ti tene e sara ngangu. Me ngbanga ti nyen lo sara tongaso ape?
12 Jéhovah amû na e liberté so ayeke mbeni pendere matabisi. Tongana e soro ti sara ye so bê ti Jéhovah aye, e yeke fa so e ye lo mingi nga e ye ti zia ngia na bê ti lo. E yeke fa nga so e mû mbage ti droit ti lo ti komande dunia. Satan atene so Jéhovah ayeke na droit ti komande ape. Me tongana e mä yanga ti Jéhovah, e yeke fa so e ye ti tene lo duti Gbia ti e. E yeke na kite oko ape so Babâ ti e ti ndoye abâ na nene ni angangu so e yeke sara ti mä yanga ti lo (Job 2:3-5; aProv. 27:11). Tongana e sara ngangu ti hon ndo ti awokongo ti e atâa so a yeke kete ye ape, a fa so e yeke be-ta-zo na Jéhovah nga e fa so e ye ti tene lo duti Gbia ti e.
13 Tongaso, Jéhovah atene na e ti sara “ngangu kue” ti duti na anzoni sarango ye. (Diko 2 Pierre 1:5-7; aCol. 3:12.) Lo ye ti tene e sara ngangu ti hon ndo ti asioni pensé nga na atënë ti bê ti e (aRom. 8:5; 12:9). Tongana e sara ngangu ti sara ni, a yeke nzere na e mingi ti bâ so Bible amû maboko na e ti ngbâ ti changé aye na yâ ti gigi ti e.
ZIA SI BIBLE ANGBÂ TI CHANGÉ AYE NA YÂ TI GIGI TI MO
14, 15. Nyen la e lingbi ti sara ti gi ti duti na anzoni sarango ye so anzere na Jéhovah? (Bâ encadré “ Bible nga na sambela achangé aye na yâ ti gigi ti ala.”)
14 Nyen la e lingbi ti sara ti gi ti duti na anzoni sarango ye so anzere na Jéhovah? A lingbi e sara aye mingi ahon ti ngbâ gi na ndo ti aye so a lingbi e changé ni. A lingbi e ngbâ ti sara ngangu nga e mû peko ti afango ye ti Nzapa, ndali ti so aRomain 12:2 atene: “Ala zia ti sara ye akpa ti aye ti ngoi so, me ala changé na sarango si bibe ti ala akiri fini ni, si ala wani alingbi ti hinga ye so bê ti Nzapa aye, so ayeke nzoni, so anzere nga so alingbi kue.” Tongaso, ti hinga ye so Jéhovah aye, a lingbi e zia bê ti e kue na ndo ti aye so lo sara ti mû maboko na e. A lingbi e diko Bible lâ na lâ, e gbu li na ndo ni nga e sambela Jéhovah ti mû na e yingo vulu (Luc 11:13; aGal. 5:22, 23). Tongana e sara aye so, Jéhovah ayeke mû maboko na e ti hinga aye so anzere na lo, nga e yeke manda ti duti na mara ti pensé ti lo. Na nda ni, apensé ti e, atënë ti e nga aye so e yeke sara ayeke nzere na Jéhovah mingi nga e yeke hinga tongana nyen ti hon ndo ti awokongo ti e. Me atâa so kue, e yeke ngbâ lakue ti tiri na ni.—aProv. 4:23.
15 Na ndo ti so e yeke diko Bible lâ na lâ, a yeke nzoni e manda ni na lege ti ambeti ti e tongana Tour ti Ba Ndo wala Réveillez-vous ! Na yâ ti apériodique so, a yeke wara gbâ ti a-article so afa tongana nyen la e lingbi ti duti na asarango ye ti Jéhovah nga ti hon ndo ti awokongo ti e. E lingbi ti wara na yâ ni ambeni article wala aversê so alingbi mbilimbili ti mû maboko na e. E lingbi ti bata ni na ti kiri ti diko ni ngoi na ngoi.
16. Ngbanga ti nyen a lingbi bê ti e anze ape tongana e lingbi ti sara achangement hio hio ape?
16 Tongana mo bâ so mo yeke gue na li ni na lege ti yingo hio hio ape, a yeke nzoni mo hinga so a yeke mbeni ye so ahunda ngoi. Ti gi ti duti na lengo ti yingo ayeke mbeni ye so e yeke ngbâ lakue ti sara ni. A lingbi e kanga bê e ku na ngoi so Bible angbâ ti changé aye na yâ ti gigi ti e. Na tongo nda ni, peut-être e yeke forcé tere ti e ti sara ye so Bible ahunda na e. Me tongana ngoi ayeke hon, na ngoi so e yeke gi yeke yeke ti pensé nga ti sara ye tongana ti Jéhovah, kite ayeke dä ape so a yeke duti ngangu na e mingi ape ti duti na anzoni bibe nga na anzoni sarango ye.—Ps. 37:31; aProv. 23:12; aGal. 5:16, 17.
E GBU LI NA NDO TI PENDERE GIGI SO E YEKE KU NI
17. Tongana e yeke be-ta-zo na Jéhovah, pendere gigi wa la e yeke wara ande?
17 Yeke yeke, awakua be-ta-zo ti Jéhovah ayeke ga ande nzoni-kue na ala yeke wara pasa ti sara na lo lakue lakue. Ande na ngoi ni so, a yeke hunda effort encore ape ti sara anzoni ye, me ala yeke duti lakue na ngia mingi ti sara ni. Ti laso, e wara lege ti voro Nzapa ti e ti ndoye grâce na ngere so Christ afuta ti zi na e. Tongana e ngbâ ti sara kue ti woko tere ti e na gbe ti ngangu so Bible ayeke na ni ti changé aye na yâ ti gigi ti zo, e yeke ngbâ ti voro Nzapa atâa so e yeke na siokpari na tere ti e.
18, 19. Tongana nyen la e hinga biani so Bible ayeke na ngangu ti ngbâ ti changé aye na yâ ti gigi ti e?
18 Kévin so e sara tënë ti lo fade so asara kue ti hon ndo ti ngonzo ti lo. Lo gbu li na ndo ti afango ye ti Bible, lo sara ye alingbi na ni nga lo yeda na mungo maboko nga na awango ti amba ti lo Chrétien. A sara ambeni ngu na pekoni, Kévin asara kota changement. Na nda ni, lo ga wakua ti mungo maboko nga lo ga ancien asara ngu 20 fadeso awe. Atâa so kue, lo bâ so lo yeke na bezoin ti ngbâ ti hon ndo ti awokongo ti lo.
19 Tapande ti Kévin afa so Bible alingbi ti mû maboko na awakua ti Nzapa ti ngbâ ti changé aye na yâ ti gigi ti ala. Ni la, a yeke nzoni e zia si Bible angbâ lakue ti changé asarango ye ti e nga asara si e ga akota kamarade ti Jéhovah (Ps. 25:14). Tongana e bâ so Jéhovah ayeke iri tufa na ndo ti angangu so e sara, e yeke bâ polele so Bible alingbi ti ngbâ ti changé aye na yâ ti gigi ti e.—Ps. 34:9.
^ [1] (paragraphe 1) A changé iri ni.


c: text/html

text:
11 Na tongo nda ti ngu,* agbia ayeke gue ka ti sara bira. Tongaso, David atokua Joab, awakua ti lo nga na aturugu ti Israël kue ti gue ti futi azo ti mara ti Ammon. Ala sara camp na terê ti Rabbah,+ me David angbâ na Jérusalem.+2 Mbeni lâ, na lakui,* David alondo na ndö ti gbogbo ti lo, lo yeke tambela na ndö ti da* ti lo ti gbia. Kâ, lo bâ mbeni wali so ayeke sukula ngu, wali ni ayeke pendere mingi.3 David atokua mbeni zo ti gue ti hunda tënë na ndö ti wali ni. Zo ni aga atene na lo, atene: “Iri ti wali ni ayeke Bath-Shéba.+ Lo yeke molenge ti Éliam+ nga wali ti Urie,+ zo ti mara ti Heth.”+4 Na pekoni, David atokua azo ti gue ti mû wali ni ti ga na lo.+ Tongana wali ni aga, David abungbi na lo.+ (Ye so asi na yâ ti ngoi so wali ni ayeke zi sioni ye na terê ti lo.)*+ Na pekoni, wali ni akiri na ndo ti lo.5 Wali ni amû ngo. Lo tokua ndo na David, lo tene: “Mbi yeke na ngo.”6 Tongana David amä tënë so, lo tokua ndo na Joab, lo tene: “Tokua na mbi Urie, zo ti mara ti Heth.” Tongaso, Joab atokua Urie na David.7 Tongana Urie asi na ndo ti David, David ahunda lo wala Joab na tanga ti aturugu ni ayeke senge? nga bira ni kâ ayeke tambela tongana nyen?8 Na pekoni, David atene na Urie: “Gue na yanga-da, mo wu terê ti mo kete* si.” Tongana Urie asigi na yâ ti da ti gbia ni, gbia atokua na lo mbeni matabisi.*9 Me Urie angbâ alango gï na yanga ti da ti gbia ni, lo na azo ti kua ti seigneur ti lo kue. Lo gue na yanga-da ti lo pëpe.10 Tongaso a tene na David, a tene: “Urie ague na yanga-da ti lo pëpe.” Na mango tënë so, David atene na Urie: “Mo londo na mbeni yongoro tambela la mo ga so ape? Mo gue na yanga-da ape ngbanga ti nyen?”11 Urie akiri tënë na David, atene: “Sanduku+ ni nga azo ti Israël na ti Juda ayeke lango na gbe ti akpangba. Nga seigneur ti mbi Joab na awakua ti seigneur ti mbi ayeke lango na yâ ti ngonda. Tongaso, a yeke na lege ni ti tene mbi gue na yâ ti da ti mbi, mbi te ye, mbi nyon ye nga mbi lango na wali ti mbi?+ Ti tâ tënë ni, so mo yeke na fini,* mbi yeke gue pëpe!”12 Na pekoni, David atene na Urie: “Mo ngbâ ge laso, na kekereke mbi yeke zia mo ti kiri.” Tongaso, Urie angbâ na Jérusalem na lango ni so nga na ndade ni.13 David atokua a iri lo ti ga ti tene lo na lo ate ye na ala nyon ye. David asara si lo soulé. Me na lakui ni, Urie ague na yanga-da ti lo pëpe. Lo ngbâ lo lango na ndö ti gbogbo ti lo na terê ti azo ti kua ti seigneur ti lo.14 Na ndapre, David asû lettre, lo zia ni na maboko ti Urie ti gue na ni na Joab.15 Na yâ ti lettre ni, lo tene: “Zia Urie na devant na place so bira ni ayeke ngangu mingi dä. Na pekoni, ala zia lo gï lo oko na lê ni, tongaso si a fâ lo.”+16 Joab abâ gbata ni nzoni, na lo zia Urie na ndo so lo hinga so angangu zo ti bira ti awato ni ayeke dä.17 Tongana aturugu ti gbata ni asigi ti tiri na Joab, ala fâ ambeni wakua ti David. Urie, zo ti mara ti Heth, ayeke nga na popo ti azo so akui.+18 Joab atokua mbeni zo na David ti fa na lo peko ti aye kue so asi na ngoi ti bira ni.19 Lo tene na zo ti tokua ni, lo tene: “Tongana mo hunzi ti fa peko ti bira ni kue na gbia,20 peut-être gbia ayeke sara ngonzo na lo tene na mo: ‘Ala gue tâ nduru na terê ti gbata ni ti tiri ngbanga ti nyen? Ala hinga pëpe so azo ayeke luti na ndö ti gbagba ni ti pika ala na akokora?21 Zo wa la afâ lani Abimélek+ molenge ti Jérubbesheth zo wa?+ A yeke wali ape? Wali ni aluti na ndö ti gbagba, lo mû tênë ti nekango na ye si lo bi ni na li ti Abimélek, na Abimélek akui na gbata ti Thébez. Ala gue tâ nduru na terê ti gbagba ni ngbanga ti nyen?’ Na pekoni tene na lo, mo tene: ‘Wakua ti mo Urie, zo ti mara ti Heth, nga kue akui.’”22 Tongaso, zo ti tokua ni atene na David atënë kue so Joab atokua lo ti tene na lo.23 Na pekoni, zo ti tokua ni atene na David: “Aturugu ti ala ahon ndö ti e. Ala sigi ti tiri na e na yâ ti ngonda, me e tomba ala juska na yanga ti gbagba ti gbata ni.24 Azo ti pikango akokora aluti na ndö ti gbagba ni ala pika awakua ti mo, na ambeni wakua ti gbia akui. Wakua ti mo Urie, zo ti mara ti Heth, nga kue akui.”+25 Na mango tënë so, David atene na zo ti tokua ni: “Tene na Joab: ‘Gi bê ti mo pëpe, ndali ti so azo ayeke kui ka na ngoi ti bira. Kiri mo tiri ngangu, mo mû gbata ni.’+ Nga mo tene na lo atënë so ayeke mû ngangu na lo.”26 Tongana wali ti Urie amä so koli ti lo akui, lo sara mua ti koli ti lo.27 Gï so ngoi ti sarango mua ni ahunzi, David atokua a mû wali ni a ga na lo na da ti lo. Lo ga wali ti lo,+ na lo dü na lo mbeni molenge ti koli. Me ye so David asara so ayeke sioni na lê ti Jéhovah.+
Kete tënë
^ So ti tene ti londo na milieu ti nze ti mars ti si na milieu ti nze ti mai.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cảm ơn bạn đã tìm kiếm ma so karaoke lo i to ti nh da ng yeu Mã số karaoke lời tỏ tình đáng yêu 6 số Giao Tiên 831620
tai chonbaihat.com . Xin chúc bạn có buổi karaoke vui vẻ với những ma so bai hat lo i to ti nh da ng yeu
lo i to ti nh da ng yeu karaoke ma so, lo i to ti nh da ng yeu karaoke 5 so, lo i to ti nh da ng yeu ma so karaoke, karaoke ma so lo i to ti nh da ng yeu, ma karaoke lo i to ti nh da ng yeu, ma so bai hat lo i to ti nh da ng yeu, tim ma so karaoke lo i to ti nh da ng yeu, ma so lo i to ti nh da ng yeu, lo i to ti nh da ng yeu karaoke, ma bai hat lo i to ti nh da ng yeu, ma so bai lo i to ti nh da ng yeu, lo i to ti nh da ng yeu ma so, ma bai lo i to ti nh da ng yeu, ma so karaoke 5 so lo i to ti nh da ng yeu, ma so karaoke 5 so bai lo i to ti nh da ng yeu, msbh lo i to ti nh da ng yeu, ma so karaoke bai lo i to ti nh da ng yeu, karaoke 5 so lo i to ti nh da ng yeu


text:
AGU APAI NANDU NA GUPAI DU TI KPOTOHO: YA MO SI NAIDA MO GUNDE BE DIGIDO ZEGINO?
Ya Mo Gunde, Ngbarago, Watadu Gberãrago Nazio Ro Be Digido Zegino?
GA MO bipai nga gine tipa Banduru 21 2012, nga gu ramediwi dungu aboro aya tipaha wee, si nga gu uru bakere ariapai nika manga rogo zegino naabaha? Ringbisihe kuti gupai mo amoiberã ro tipaha, mo ima rengba ka duna gberarago watadu ngbarago. Ya mo gere angia kura iraira gumbapa digido zegino kumbatayo?
Na ginipai du tipa gu “digida rago” furayo tipaha rogo Ziazia Kekeapai? (Matayo 24:3) Kura aboro nagunde nga kpotosende nika gbi agbi. Aguyo na ngbarago tipa ka bi agu apai nika manga ti digido zegino. Dungu aboro omeyo niima bata be gia gupai nga digido zegino ima mbeda. Kangia ziree du, ya mo ka aboro duna ngbatunga abipai wagu re?
Kina ngbaro rengbe ka zera ka bi gupai Ziazia Kekeapai apehe tipa digido zegino. Anga Ziazia Kekeapai nafu kina gu nduapai si aida ani ngere ti ni kumbatayo tipa digido zegino te, ono si nape rengo a nga gberarago rengbe arengba ka zio rani ka digido zegino adanga niipo ya. Ani nahõpai bero mo wisigi agu akaragapai Ziazia Kekeapai afuhe kuti agu asanahe aboro asanaha tipa digido zegino.
Ya mo i nika zo gi zegino re na we?
GU KARAGAPAI NGA GA ZIAZIA KEKEAPAI: “[Mbori] namoi amburu kpotosende ka i agbisa nga ha waragoagira ya.”
I agbarasanga gi kpotosende re na we watadu gu kurahe kia te. Kuba gure, Ziazia Kekeapai naya gi kpotosende re nga gu kporo aboro nika raka rogoho nyeanye kindi. Atambuahe kapita 37:29 nayaa: “Ruru aboro adía kumbo ringara, ki nye anye kindi.”—Atambuahe 115:16; Yesaya 45:18.
Fuo kusa Mbori kpotosende, ko aya kpotosende “ni wene he gbe,” na ko nabihe kindi kinawo. (Bambata Pai 1:31) Ko aberãnga pa gbarasaha te, ko akidohe nga ko nika “gbarasa agu yo nagbarasa kpotosende,” na ki bandaha ka i gbarasinga ha nyeanye kindi ya.—Yugoti 11:18.
Ono oni rengbe ka bakabangironi riipa gupai gumbayo ho rogo 2 Petero 3:7. Gu veresi re nayaa: ‘Agu angbangbaturũ duho awere na kpotosende si du niʹigiigi he tipa we.’ Ya mo gipai re ayugongo gupai nga i nika zo gi zegino re te? Kura aregbo kinaho Ziazia Kekeapai amangasunge na agu afugo nga “ngbangbaturũ,” “kpotosende,” na “we” nimasaku watadu kpiapai. Nikpiapai, ho Atambuahe 66:4 ayani wee: “Zegino dunduko nairisa ro; i nabi bia tambuahe foro, kini bi abia ti rimoro,” gu fugo nga “zegino” narukuba wiri aboro.
Agu averesi du mbata fu 2 Petero 3:7 nayugo gupai nga gu ngbangbaturũ, kpotosende, gbiati we furayo tipaha re, si nga akpiapai. Veresi 5 na 6 napepa gu wiratise du dagba gu Ime Akangbii naadu ti rago Noa. Ti gu regbo re, i agbarasi gu zegino nadumbata, ono wa si avura duwo, gaani kpotosende kina kubaha. Kuba gure, Ime Akangbii awege kina gu gbegberẽ aboro naadu auru “kpotosende.” Si agbarasi agu ahe a naadu wa “ngbangbaturũ,” nga agu aboro naazogarago kurii gu gbegberẽ rikaaboro re. (Bambata Pai 6:11) Teketeke a, 2 Petero 3:7 nafura tipa gu nyenye gbarasahe nika manga kumbatayo nga si nika ye kurii gbegberẽ aboro na gayo gbegberẽ zogarago wa we.
Ginipai nika manga ho zegino nika digo ni?
GU KARAGAPAI NGA GA ZIAZIA KEKEAPAI: “Zegino napaya apaya, na gaha nyemuhe: ono gu ni ka amanga gu pai Mbori akpi nyemu he ni nye anye kindi.”—1 YOANE 2:17.
Gu “zegino” napaya apaya watadu nika susa re, anga si nga ndikidi kpotosende te, ono si nga gu ngbatunga rikaaboro arakanga kuti gupai Mbori akpinyemuhe ya. A wa munganga nigba boro ka kusa kaza rogoniyo tipa ka batasa unga ní, kinawo Mbori nika nyasa riipa gbegberẽ aboro kusayo tipa ka mbu wene aboro i gbia ngbarago auru kpotosende. (Atambuahe 37:9) Rogo gi gene re, ani rengbe ka ya “digido zegino” nika ye na wenepai.
Gu ngbatunga wene bipai du tipa “digido zegino” re, gu kura sasa afugo Ziazia Kekeapai naya tipaha wee, “digido sino raka,” watadu “digido agarã.” (Matayo 24:3; New International Version) Wa duhe nga aboro gbiati kpotosende nika bata abata ti digido zegino, ya mo si adanga ani ya vovo garã watadu vovo sino raka nika ngbe fuani te? Ziazia Kekeapai nakaragapai nga ii, mbiko si fura tipa “gu ngbi nikadu yo.”—Ruka 18:30.
Yesu afura tipa gu regbo du kumbatayo re nga, “ho i ka sa ahe ni dunduko ni vovo ho.” Tigu regbo re, ko nika karaga aboro i du wai Mbori aidi i du ti tonatonaha. (Matayo 19:28) Weneapai nikadu ti gu regbo re
Paradizo kpotosende na ngbabase gbiati zugo ahe kpaima fu aboro dunduko.—Yesaya 35:1; Mika 4:4.
Wene asunge zanga mbugo.—Yesaya 65:21-23.
I ahusa akaza ngba arikoho dunduko.—Yesaya 33:24.
Aboro dunduko ada niparanga yó zanga gbinza.—Eyobo 33:25.
I azingisa kpikpi aboro bekpio.—Yoane 5:28, 29.
Ka ani aamanga “gu pai Mbori akpi nyemu he,” ndupai dunga ho ani gunde be digido zegino te. Kuba gure, ani nipidihe apido na omerani dunduko.
Ya mo digido zegino ima mbeda nirengo?
GU KARAGAPAI NGA GA ZIAZIA KEKEAPAI: “Ho oni ka bi agi apai ni re si da, oni ini he ya ga Mbori ngbi mbedi.”—RUKA 21:31.
Rogo gu buku nga The Last Days Are Here Again, bakerepa bayugupai nga Richard Kyle ake gupai nga, “gu tunguotunguo aʹariapai namanga gbiati baguzoro, si nayugopa digido zegino,” gbe, ho duhe ni nga si nikpakarapai ka sakapai tipa agu aʹariapai na baguzoro re.
Ono tie, agu anebi nga ga Ziazia Kekeapai yó afura tipa digido zegino, i aasakanga pai tipa gu gbegberẽ apai naamanga ti rago yó te. Kuba gure, ga Mbori toro adu kugiiyo i sakipai tipa ka yugo agu apai nika manga ti digido zegino. Mo wisigingo bete gu sangbaanebi re na ki mangingo diaberã nitiro singia si nadigisotihe tigi gaani regbo re.
Avura, angbongi, abazigizo, na kere ririakaza.—Matayo 24:7; Ruka 21:11.
Kuondiko akio kina kumbatayo.—Matayo 24:12.
Gberesa kpotosende.—Yugoti 11:18.
Aboro akpinyemu tiyo, marã, na nyemu agu apai nga ga borose susi nyemu Mbori.—2 Timoteo 3:2, 4.
Aramukporo agburuwa.—2 Timoteo 3:2, 3.
Zanga bi aboro agu agopai nayugopa mbeda digido zegino na nyanyakipaha.—Matayo 24:37-39.
I atungusa gu wene pangbanga nga ga ga Mbori Kindo rogo zegino dunduko.—Matayo 24:14.
A wa Yesu apehe, bi ani “agi apai re” dunduko nasarani ani inihe nga digido zegino ima mbeda. (Matayo 24:33) ADezire Yekova ima ida kuti agi agopai re, na i natungusapai tipa gayo idapase rogo aringara naima susa 236 fu kura aboro.
Ya mo iraira maabangirise tipa digido zegino nayugo gupai nga si ayengo berewe te?
GU KARAGAPAI NGA GA ZIAZIA KEKEAPAI: “Ho i ka ya ni, ‘Zereda, ngba barani angba,’ gberãngbi ki ye ku ri yo ni ba sa, a wa imisiri pai sa gu de du na gude; i abata nga wa sa te.”—1 ATESARONIKO 5:3.
Ziazia Kekeapai naringbisapa gbarasa zegino kuti tonatona ima nga ga vungu fu dee ka ri anenga ha ya na si naye nitunguotunguoho. Gu regbo nandu sa digido zegino, si wakina duna vuse, gu dee niima mbeda ka vunga, ri nambakada tiri tipa vungu ti aregbo dunduko. Munganga rengbe ka pepa gu ramediwi ri nika batika ti ni, ka si vura du nga ri abatikanga ti gu regbo re te, ri ima inoho nga ri nika vunga barambeda. Teketeke a, wa vura duhe nga digido zegino adanga ti gu regbo aboro aberãpaha te, si aʹarianga gu rengopai nga ani rogo “kusa rago” te.—2 Timoteo 3:1.
Mo rengbe ka sanahe nga, ‘Ka si dunga agu apai nayugo gupai nga ani rogo kusa rago gbaiga, tipagine kura aboro aidanga ti ni kutini ya?’ Ziazia Kekeapai naya, ho digido zegino ka mbeda ni, dungu aboro nika ti kangoho. Kuba gupai nga i idi kuti gu bangua aʹariapai nga ga yangara arame, i nasawia agu aboro idi kutini niyaa: “Bambiko tona ti rago ti abarani ni rame, ahe dunduko nanye wa si adu rago tonatona manga ahe.” (2 Petero 3:3, 4) Ka pehe rogo kura afugo, agu agopai du tipa yangara areme gbaiga, ono dungu aboro nabasaha abasa.—Matayo 24:38, 39.
Gi kekeapai re fura gbua tipa kina bete agu agopai du rogo Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga digido zegino ima mbeda. * Ya mo mo naida ka ino kura apai? Kangia wodu, si angba gbe ka mo sana aDezire Yekova tipa ka tona wirika Ziazia Kekeapai naayo gbua zanga tumo tipaha. I rengbe ka ye kina ku kpuro yo tipa oni wisigihe yo, gu ba ngba tiro, watadu rogo terefuni a. Gu he gbua si aidaha bero nga regbo, na agu aundo mo nika gbiaha ti ni ima kio.
^ genewaraga 39 Ka mo aida ka ino kura apai tipa gipai re, mo bi kapita 9 nga ga gu buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? du riihe nga, “Ya Mo Ani Naraka Rogo Yangara Areme?” si nga gu buku aDezire Yekova akusihe.


text:
Yenga ti 6-12 novembre
AMOS 1-9
Bia 144 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Ala gi Jéhovah, na ala yeke ngbâ na fini”: (pn. 10)
[Zia vidéo Nduru tënë ti mbeti ti Amos.]
Am 5:4, 6—A lingbi e gi ti hinga Jéhovah nga e sara ye so bê ti lo aye (w04 15/11 l. 24 par. 20)
Am 5:14, 15—A lingbi e yeda na andia ti Jéhovah na ndö ti aye so ayeke nzoni nga na ati so ayeke sioni nga e gi ti ye andia ni so (jd l. 90-91 par. 16-17)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Am 2:12—Tongana nyen la e lingbi ti sara ye alingbi na ye ti manda so ayeke na yâ ti versê so? (w07 1/11 l. 6 par. 8)
Am 8:1, 2—“Sakpa ti alê ti keke ti ngoi ti ndowa” aye lani ti tene nyen? (w07 1/11 l. 6 par. 6)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mo na ndö ti Jéhovah?
Ambeni nzoni ye wa la mo wara na yâ ti dikongo Bible ti yenga so?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Am 4:1-13
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Leke akode ti fango na tënë ti nze so: (pn. 15) Lisoro na ndö ti “Akode ti fango na tënë.” Zia vidéo ni oko oko, na pekoni sara lisoro na ndö ti akota tënë ni.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
“Maï akode ti fango tënë ti mo: Sarango vizite”: (pn. 15) Lisoro. Na pekoni, zia vidéo so afa aita use na sarango vizite nga sara lisoro na ndö ni.
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) kr “Mbage 7: Azendo ti Royaume ni—A sara ye kue aga fini,” chap. 21 par. 1-7
Kiri kete na ndö ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 128 na sambela


text:
24 Joas ayeke na ngu mbasambala na ngoi so lo ga gbia,+ na lo komande na Jérusalem ngu 40. Iri ti mama ti lo ayeke Zibiah, zo ti gbata ti Béer-Shéba.+2 Joas angbâ ti sara ye so ayeke nzoni na lê ti Jéhovah na yâ ti ngoi kue so Jéhoïada ayeke prêtre.+3 Jéhoïada amû na lo awali use, na lo dü amolenge ti koli na ti wali.4 Na pekoni, Joas aye ti leke ambeni ye so abuba na terê ti da ti Jéhovah.+5 Tongaso, lo bungbi aprêtre na azo ti mara ti Lévi, na lo tene na ala: “Ala gue na yâ ti agbata ti Juda, ala ro na maboko ti azo ti Israël kue nginza so a yeke sara na kua ngu oko oko ti leke na ambeni ye ti terê ti da ti Nzapa ti ala so abuba.+ A yeke nzoni ala sara ye hio.” Me azo ti mara ti Lévi ni asara ye hio pëpe.+6 Gbia airi kota prêtre Jéhoïada na lo hunda lo, lo tene:+ “Moïse+ wakua ti Jéhovah ahunda lani na azo ti congrégation ti Israël ti futa impôt ndali ti kua ti Nzapa si a sara na kua ti tente ti Témoin ni.+ Ngbanga ti nyen mo hunda na azo ti mara ti Lévi ti gue na yâ ti akodro ti Juda nga na Jérusalem ti ro ni ti ga ti sara na kua ape?7 Amolenge ti Athalie,+ sioni wali so, alï na yâ ti da ti tâ Nzapa na ngangu,+ ala mû aye kue so a zia ni nde ndali ti kua ti da ti Jéhovah ti gue ti sara na kua na aBaal awe.”8 Tongaso, gbia amû yanga, na a leke mbeni sanduku+ a zia ni na gigi na devant ti porte ti da ti Jéhovah.+9 Na pekoni, a to mbela na sese ti Juda kue nga na Jérusalem ti hunda na azo ti mû na Jéhovah impôt+ so lani, na yâ ti benyama, Moïse wakua ti tâ Nzapa ahunda na azo ti Israël ti futa ni.10 Tënë ni anzere na amokonzi kue nga na azo kue.+ Ala ga na offrande, ala zia ni na yâ ti sanduku ni juska asi.*11 Lakue tongana azo ti mara ti Lévi ague na sanduku ni na devant ti gbia na ala bâ so gbâ ti nginza ayeke na yâ ni, wakuasu ti gbia nga na mbeni zo so aga na iri ti kota prêtre ayeke ga ti zi nginza ni na yâ ti sanduku ni+ na ala yeke kiri na sanduku ni na place ni. Ala yeke sara tongaso lâ oko oko, na ala wara gbâ ti nginza.12 Na pekoni, gbia na Jéhoïada ayeke mû nginza ni na azo so ayeke bâ ndo na ndö ti kusala so a yeke sara na da ti Jéhovah. Azo ni ayeke futa azo so ayeke suru yâ ti atênë nga na azo so ahinga ti sara kua ti maboko nzoni ti tene ala leke aye so abuba na terê ti da ti Jéhovah.+ Ala yeke futa nga azo so ahinga kua ti wen nga na ti cuivre ti leke aye ti terê ti da ti Jéhovah so abuba.13 Azo so ayeke bâ ndo na ndö ti kua ni asara si kua ti lekengo peko ti aye ni akomanse na atambela nzoni. Ala leke peko ti da ti tâ Nzapa si akiri na pendere ti lo ti kozo nga ala sara si da ni akiri akpengba.14 Gï so ala hunzi kua ni awe, ala kiri na tanga ti nginza so angbâ ala mû ni na gbia nga na Jéhoïada. Ala mû ni avo na aye ti sara na akungba ti da ti Jéhovah, akungba ti kua nga na ati mungo na sandaga, akopo, akungba so a sara ni na lor nga na ati argent.+ Na ngoi kue so Jéhoïada ayeke prêtre, a yeke mû lakue asandaga so a zö ni agbi kue+ na da ti Jéhovah.15 Jéhoïada ate gigi ngbii lo ga mbakoro, na lo kui. Lo yeke na ngu 130 na ngoi so lo kui.16 A lu lo na Gbata ti David na cimetière ti agbia,+ ngbanga ti anzoni ye kue so lo sara na azo ti Israël,+ na tâ Nzapa nga na da ti Nzapa ni.17 Na peko ti kuâ ti Jéhoïada, amokonzi ti Juda aga akuku na gbe ti gbia, na gbia amä tënë so ala ga ti tene na lo.18 Ala dö da ti Jéhovah Nzapa ti akotara ti ala azia, na ala komanse ti voro ayongoro yanda* nga na ayanda. Ngonzo ti Nzapa alondo* na terê ti azo ti Juda na ti Jérusalem ndali ti siokpari so ala sara so.19 Jéhovah angbâ ti tokua aprophète ti lo na ala ti kiri na ala na mbage ti lo; aprophète ni angbâ lakue ti gboto mê ti ala,* me ala ke ti mä ala.+20 Yingo ti Nzapa aga na ndö ti* Zacharie molenge ti prêtre Jéhoïada.+ Tongaso, lo luti na ndö ti mbeni ye na nduzu na lo tene na azo ni, lo tene: “Tâ Nzapa atene: ‘Ala yeke doro acommandement ti mbi Jéhovah ngbanga ti nyen? Aye so ala yeke sara ayeke ga nzoni ape! So ala dö mbi Jéhovah ala zia so, mbi nga kue mbi yeke zia ala.’”+21 Me azo ni amä terê na hondengo ni ti fâ lo.+ Gbia amû yanga, na ala bo lo na tênë ala fâ lo na lê ti lacour ti da ti Jéhovah.+22 Tongaso, Gbia Joas adabe ti lo pëpe na tâ ndoye so babâ ti lo* Jéhoïada afa lani na lo, me lo fâ molenge ti Jéhoïada. Na ngoi so lo yeke kui, lo tene: “Zia Jéhovah abâ ni, na lo hunda ngbanga ti mênë ti mbi na maboko ti mo.”+23 Na tongo nda ti ngu,* aturugu ti Syrie aga na bira na terê ti Joas, ala lï na ngangu na sese ti Juda nga na Jérusalem.+ Ala fâ akota zo+ ti kodro ni kue, na ala mû aye ti ala kue ala tokua ni na gbia ti Damas.24 Atâa so wungo ti aturugu ti Syrie so alï na yâ ti kodro ni ayeke mingi pëpe, Jéhovah azia gbâ ti aturugu+ ti kodro ti Juda na maboko ti ala, ndali ti so ala dö Jéhovah Nzapa ti akotara ti ala azia. Ala* punir Joas.25 Na ngoi so ala zia lo ala hon (lo yeke na kä ngangu* na terê ti lo), awakua ti lo wani amä terê na hondengo ni ti fâ lo ndali ti so lo tuku mênë ti amolenge ti prêtre Jéhoïada.+ Ala fâ lo na ndö ti gbogbo ti lo.+ Lo kui na a lu lo na Gbata ti David,+ me na cimetière ti agbia pëpe.+26 Azo so amä terê+ si afâ lo ayeke: Zabad molenge ti Shiméath so ayeke wali ti kodro ti Ammon, na Jéhozabad molenge ti Shimrith wali ti kodro ti Moab.27 Âdu ti tënë ti amolenge ti lo ti koli, gbâ ti angangu tënë so a tene na terê ti lo+ nga na tënë ti da ti tâ Nzapa+ so lo kiri lo leke peko ni,* a sû tënë ti aye so kue na popo ti atënë so ayeke* na yâ ti Mbeti so afa tënë ti gigi ti agbia. Molenge ti lo Amasiah aga gbia na peko ti lo.
Kete tënë
^ A lingbi nga ti tene “juska ala kue amû offrande.”


text:
CHAPITRE 5
Tongana nyen la e lingbi ti duti nde na dunia so?
“Ala yeke ti dunia so pëpe.”—JEAN 15:19.
1. Na ndangba bï so Jésus asara na sese tongana zo ti mitele, tënë wa la lo gboto lê na ndö ni?
NA NDANGBA bï so Jésus asara na sese tongana zo ti mitele, lo fa so lo bi bê ti lo mingi na ye so ayeke si ande na adisciple ti lo. Lo sambela même Babâ ti lo na ndö ti tënë ni, lo tene: “Mbi hunda mo ti zi ala na yâ ti dunia so pëpe, me ti bâ ndo na ndö ti ala ngbanga ti Zo ti sioni. Ala yeke ti dunia so pëpe legeoko tongana ti so mbi yeke ti dunia so pëpe.” (Jean 17:15, 16). Na yâ ti sambela ti Jésus so, lo fa tâ ndoye so lo yeke na ni na mbage ti adisciple ti lo nga lo fa nene ti mbeni tënë so lo tene fade kozo na ambeni awe na bï ni so; lo tene: “Ala yeke ti dunia so pëpe.” (Jean 15:19). A yeke polele so ti Jésus, a yeke kota ye mingi ti tene adisciple ti lo aduti nde na dunia so.
2. “Dunia” so Jésus asara tënë ni ayeke nyen?
2 “Dunia” so Jésus asara tënë ni aye ti sara tënë ti azo kue so ayeke na songo na Nzapa pëpe, azo so Satan la akomande ala, nga so yingo ti Satan ni, so ayeke bibe ti bingo bê gï na mo wani nga na ti baba alï ala ngangu (Jean 14:30; aÉphésien 2:2; 1 Jean 5:19). Biani, “sarango kamarade na dunia so ayeke dutingo wato ti Nzapa”. (Jacques 4:4). Me azo kue so aye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, si ala yeke na yâ ti dunia so, alingbi ti duti nde na dunia ni tongana nyen? Ti kiri tënë na hundango ndo so, e yeke bâ aye oku: oko ni, ngbâ be-ta-zo na Royaume ti Nzapa so ayeke na gbe ti Christ na duti nde na aye ti poroso ti dunia ni; use ni, ke yingo ti dunia so; ota ni, sara ye ahon ndö ni pëpe na ndö ti tënë ti yungo bongo nga na lekengo terê pendere; osio ni, zia si lê ti mo abâ ye nzoni, nga oku ni, yü aye ti bira kue ti yingo.
NGBÂ BE-TA-ZO NGA DUTI NDE NA DUNIA SO
3. (a) Bango ndo ti Jésus na ndö ti aye ti poroso ti ngoi ti lo ayeke so wa? (b) Ngbanga ti nyen la a lingbi ti tene so adisciple ti Jésus so a soro ala ti gue na yayu ayeke sara kua tongana alembe? (Bâ kete tënë na gbe ni.)
3 Jésus abi terê ti lo lani pëpe na yâ ti aye ti poroso ti ngoi ti lo, me lo zia lê ti lo lani gï na ndö ti kua ti fango tënë ti Royaume ti Nzapa, so ayeke gouvernement so lo yeke duti Gbia ni na yayu (Daniel 7:13, 14; Luc 4:43; 17:20, 21). Ni la na ngoi so lo yeke na devant ti Gouverneur Ponce Pilate, so ayeke zo ti Rome, lo tene: “Royaume ti mbi ayeke ti dunia so pëpe.” (Jean 18:36). Atâ disciple ti Christ amû tapande ti lo na lege so ala yeke be-ta-zo na lo, ala yeke be-ta-zo na Royaume ti lo nga ala yeke fa tënë ti Royaume so na yâ ti dunia (Matthieu 24:14). Bazengele Paul atene: “Tongaso e yeke alembe na place ti Christ . . . Tongana azo so ayeke na place ti Christ, e voro azo, e tene: ‘Ala kiri ala sara songo na Nzapa.’” *—2 aCorinthien 5:20.
4. Na lege wa la atâ Chrétien kue afa so ala duti be-ta-zo na Royaume ti Nzapa? (Bâ encadré “ Akozo Chrétien aduti lani nde na dunia so.”)
4 Alembe ayeke sara kua na iri ti kodro ti ala na mbeni kodro-wande. Ni la ala yeke yôro terê ti ala pëpe na yâ ti aye so abâ kodro so ala yeke sara kua ti ala dä nga ala ngbâ ti duti ti ala nde. Ye oko, alembe ayeke gi ti maï aye so ayeke ndali ti nzoni ti gouvernement ti kodro ti ala. Ti adisciple ti Christ so a soro ala ti gue na yayu so ayeke “amolenge ti kodro so ayeke ti yayu” a yeke nga tongaso (aPhilippien 3:20). Ndali ti so ala yapu na kua ti fango tënë ti Royaume ni, ala mû maboko na azo kutu na kutu so ayeke ti “ambeni taba” ti Christ ti tene “ala kiri ala sara songo na Nzapa”. (Jean 10:16; Matthieu 25:31-40). Ti ambeni taba so, ala yeke mû maboko na aita ti Jésus so a soro ala ti gue na yayu. Ala kue abungbi aga kundu oko na ala yeke gi ti maï aye so andu Royaume so Christ ayeke Gbia ni; ala kue aduti tâ nde na aye ti poroso ti dunia so.—Diko Ésaïe 2:2-4.
5. Congrégation ti aChrétien ayeke nde na Israël ti giriri tongana nyen? Na lege wa aChrétien afa so ala yeke nde?
5 Dutingo be-ta-zo na Christ ayeke pëpe gï oko raison so ndali ni atâ Chrétien aduti nde na dunia so. Nde na ti azo ti Israël ti giriri so Nzapa amû na ala gï kodro oko na ndö ti sese ge, e yeke ti e na yâ ti sewa ti aita so ayeke na yâ ti dunia kue (Matthieu 28:19; 1 Pierre 2:9). Tongaso, tongana e lï na yâ ti akama-poroso, a yeke duti ngangu na e ti fa tënë ti Royaume ni na kamene pëpe nga ti ngbâ ti duti beoko (1 aCorinthien 1:10). Tongana e sara tongaso, na ngoi ti bira, e lingbi ti tiri na aita ti e ti bungbi, ala so a hunda na e ti ndoye ala (Jean 13:34, 35; 1 Jean 3:10-12). A yeke biani na lege ni so Jésus atene na adisciple ti lo ti tiri bira pëpe. Lo tene même lani na ala ti ndoye awato ti ala.—Matthieu 5:44; 26:52; bâ encadré “ Mbi ngbâ ti duti nde na dunia so?”
6. So mo mû fini ti mo kue na Nzapa awe so, ye so andu songo ti mo na César tongana nyen?
6 So e yeke atâ Chrétien, e mû fini ti e na Nzapa, me e mû ni na mbeni zo pëpe wala na mbeni ndokua pëpe wala na mbeni kodro pëpe. Na 1 aCorinthien 6:19, 20, a tene: “Ala yeke ti ala wani pëpe, ndali ti so a vo ala na mbeni ngere awe.” Ni la, adisciple ti Jésus ayeke kiri na “César” aye so lo hunda, aye tongana gonda, impôt nga na mango yanga so lo lingbi na ni, me na oko ngoi ni ala yeke mû na “Nzapa aye so ayeke ti Nzapa.” (Marc 12:17; aRomain 13:1-7). Ye so andu aye tongana vorongo lo, ndoyengo lo na âme ti ala kue nga mango yanga ti lo na yâ ti aye kue. Na tongana a yeke ti kui, ala yeke nduru ti kui ndali ti Nzapa.—Luc 4:8; 10:27; diko Kusala 5:29; aRomain 14:8.
KE “YINGO TI DUNIA SO”
7, 8. “Yingo ti dunia” so ayeke nyen? A yeke “sara kua” na yâ ti zo tongana nyen?
7 Mbeni lege nde ti tene aChrétien aduti nde na dunia so ayeke ti ke sioni yingo ti dunia so. Paul atene: “E wara yingo ti dunia so pëpe, me yingo so alondo na Nzapa.” (1 aCorinthien 2:12). Lo tene na aChrétien ti Éphèse, lo tene: “Ala tambela . . . ândö alingbi na . . . dunia so; a lingbi nga na mokonzi so ayeke na ndö ti komandema ti pupu so angoro e, yingo so ayeke sara kua fadeso na yâ ti amolenge ti kengo yanga.”—aÉphésien 2:2, 3.
8 “Pupu”, wala yingo, ti dunia ayeke mbeni ngangu so zo abâ ni pëpe so ayeke pusu azo ti ke yanga ti Nzapa nga ayeke maï “nzara ti mitele [na] nzara ti lê”. (1 Jean 2:16; 1 Timothée 6:9, 10). Yingo so ayeke na “komandema” na ndö ti dunia so ndali ti so yingo ni ayeke zingo nzara ti siokpari so ayeke na yâ ti terê ti zo, a yeke ngangu ti hinga ni, ayeke dä lakue nga amû ndo kue legeoko tongana pupu. Nga, yingo ni “ayeke sara kua” na yâ ti zo na lege so yeke yeke ayeke dü asioni bibe na yâ ti bê ti lo, na tapande bibe ti gingo ye ti bê ti zo wani, baba, nzara ti warango kota ndo, nga bibe ti tene mbeni zo akomande lo pëpe nga na bibe ti kengo yanga. * Ti tene ni na nduru tënë, yingo ti dunia so ayeke sara si yeke yeke asioni sarango ye ti terê ti Zabolo amaï na yâ ti bê ti zo.—Jean 8:44; Kusala 13:10; 1 Jean 3:8, 10.
9. Yingo ti dunia so alingbi ti lï na yâ ti bê ti e tongana nyen?
9 Yingo ti dunia so alingbi ti maï na yâ ti bê ti mo? En, me gï tongana mo sara hange pëpe. (Diko aProverbe 4:23.) Mingi ni, a yeke to nda ni gï yeke yeke, peut-être na lege ti akamarade so mo bâ mo tene ala yeke anzoni zo, andâ ala ndoye Jéhovah oko ape (aProverbe 13:20; 1 aCorinthien 15:33). Mo lingbi nga ti gboto sioni yingo ni so na yâ ti li ti mo na lege ti ambeti so ayeke anzoni mbeti pëpe, na lege ti porno wala atënë ti a-apostat so a zia ni na ndö ti Internet, angia so ayeke na lege ni pëpe nga angia ti wanguru so ayâa na nduzu mingi sarango mandako. Biani, mo lingbi ti gboto ni na yâ ti li ti mo na lege ti aye kue wala azo kue so alingbi ti sara si mo duti na bibe ti Satan wala ti dunia ti lo.
10. E lingbi ti ke yingo ti dunia so tongana nyen?
10 E lingbi ti ke sioni yingo ti dunia so na ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa tongana nyen? E lingbi ti sara ni gï tongana e wara nzoni na lege ti aye kue so Jéhovah amû na e ti kpengba songo ti e na lo nga e sambela lo lakue ti wara yingo vulu. Jéhovah ayeke kota mingi ahon Zabolo nga na sioni dunia so ayeke na gbe ti Zabolo (1 Jean 4:4). Biani, a yeke kota ye mingi ti tene e ngbâ nduru na Jéhovah na lege ti sambela.
YUNGO BONGO NZONI NGA LEKENGO TERÊ PENDERE
11. Tongana nyen la yingo ti dunia so ayeke sara kua na ndö ti yungo bongo ti azo?
11 Fason ti yungo bongo ti mbeni zo, lekengo terê ti lo nga sarango terê ti lo na saleté pëpe ayeke mû lege ti hinga ye so ayeke na yâ ti bê ti lo. Na yâ ti akodro mingi, tënë ti yungo bongo nzoni abuba tâ ngangu mingi, a sara si mbeni wagosinga atene so na yâ ti kete ngoi zo alingbi ti hinga popo ti yungo bongo ti awali-ndumba na ti asenge wali pëpe. Même akete maseka-wali ayeke na bibe so. Mbeni mbeti-sango atene so “ala ye ti zia terê ti ala mingi na gigi na ala bi kamene yongoro.” Mbeni bibe ni ayeke ti yü bongo tâ ti mbana ni so afa na gigi bibe ti kengo yanga nga ti nengo terê mbeni pëpe.
12, 13. A lingbi amama-ndia wa la afa na e tongana nyen ti yü bongo nga ti leke terê ti e pendere?
12 Ndali ti so e yeke awakua ti Jéhovah, a yeke na lege ni so e ye ti leke terê ti e pendere, so ti tene ti yü bongo so ayeke nzoni, na lege ni, so a son bê ti zo pëpe nga a lingbi na ando so e yeke dä. Na ngoi kue, a lingbi lekengo terê ti e afa so e yeke ‘sara ye ahon ndö ni pëpe nga na hange.’ Asarango ye so, legeoko na “anzoni kusala”, alingbi na azo kue so “atene ala yeke voro Nzapa”, atâa a yeke koli wala wali. Biani, tâ ye so agbu bê ti e ayeke pëpe ti gboto lê ti azo na ndö ti e wani, me ti “ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”. (1 Timothée 2:9, 10; Jude 21). Tâ tënë, e ye si tâ ye ti pendere ti e aduti “zo ti yâ ni . . . , so ayeke ye ti kota ngere na lê ti Nzapa.”—1 Pierre 3:3, 4.
13 Nga, girisa ape so abongo so e yü nga lege so e leke na terê ti e alingbi ti sara mbeni ye na ndö ti bango ndo ti azo na ndö ti tâ vorongo Nzapa. Tongana a ndu tënë ti sarango ye ti zo, tënë ti yanga ti Grec so a kiri peko ni na “sarango ye ahon ndö ni pëpe” aye ti sara tënë ti bango na nene ni tënë ti bê ti ambeni zo. Tongaso, ti e, a lingbi e bâ so conscience ti amba ti e ayeke kota ahon adroit so e bâ e tene e yeke na ni na ndö ti tënë ti yungo bongo. Na ndö ni kue, e ye ti mû gonda na Jéhovah nga na bungbi ti lo na ti tene e wani e sara nzoni tënë ti e tongana awakua ti Nzapa, ti “sara ye kue ndali ti gloire ti Nzapa.”—1 aCorinthien 4:9; 10:31; 2 aCorinthien 6:3, 4; 7:1.
14. Na ndö ti tënë ti lekengo terê ti e nga ti sarango terê ti e na saleté pëpe, a lingbi e hunda terê ti e na atënë wa?
14 Tongana e yeke na fango tënë wala e yeke gue na bungbi, a yeke nga kota ye mingi ti bâ yungo bongo ti e, lekengo terê ti e pendere nga ti sara terê ti e na saleté pëpe. Hunda terê ti mo: ‘Yungo bongo ti mbi, terê ti mbi so ayeke saleté, fion ti terê ti mbi wala ti yanga ti mbi asara si azo ayeke bâ gï mbi? A sara si ambeni zo aduti nzoni ape? Mbi bâ adroit ti mbi na ndö ti atënë so tongana ye so ayeke kota mingi ahon sarango aye so a hunda ti tene zo asara si lo wara akua na yâ ti congrégation?’—Psaume 68:6; aPhilippien 4:5; 1 Pierre 5:6.
15. Ngbanga ti nyen la Bible afa pëpe mbeni molongo ti andia na ndö ti tënë ti yungo bongo, lekengo terê pendere nga sarango terê na saleté ape?
15 Bible afa pëpe na aChrétien mbeni molongo ti andia na ndö ti tënë ti yungo bongo, lekengo terê pendere nga sarango terê na saleté pëpe. Jéhovah aye pëpe ti gbanzi na e liberté so e yeke na ni ti soro ye wala ti sara kua na ngangu ti gbungo li ti e. Me, lo ye si e ga azo so ayeke abiazo so ayeke gbu li ti ala na ndö ti amama-ndia ti Bible. Nga, lo ye si e ga azo so, “na lege ti sarango kusala na ngangu ti gbungo li ti ala, asara si ngangu ti gbungo li ti ala ni aga nzoni awe ti hinga popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni.” (aHébreu 5:14). Ye so ayeke kota mingi ayeke so lo ye si e sara ye kue na lege ti ndoye: ndoye teti Nzapa nga teti amba ti e. (Diko Marc 12:30, 31.) Atâa so e yeke sara ye alingbi na amama-ndia so, lege ayeke dä ti tene e soro abongo nde nde nga na akode nde nde ti lekengo terê pendere. E bâ ye so na ngoi so azo ti Jéhovah ayeke bungbi gbani gbani: ala yeke yü nzoroko ti abongo nde nde na ala yeke na ngia atâa a yeke na kodro wa la ala bungbi dä.
E NGBÂ TI DUTI SIMPLE
16. Yingo ti dunia so ague tâ nde na fango ye ti Jésus tongana nyen? Atënë wa la a lingbi e hunda terê ti e na ni?
16 Yingo ti dunia so ayeke handa zo na apusu azo kutu na kutu ti bâ nginza nga na aye ti sese tongana lege ti warango tâ ngia. Me Jésus atene: “Atâa tongana mbeni zo ayeke na aye mingi, fini ti lo alondo pëpe na aye so lo yeke na ni.” (Luc 12:15). Atâa so Jésus afa pëpe so a lingbi zo ake aye kue, lo fa lani so azo so “ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ti yingo,” nga ala so angbâ ti duti simple, so ti tene ala so azia lê ti ala gï na ndö ti aye ti yingo, ayeke wara fini nga na tâ ngia (Matthieu 5:3; 6:22, kete tënë na gbe ni). Hunda terê ti mo: ‘Mbi yeda biani na tënë so Jésus atene so? wala mbi zia si “babâ ti mvene” ahanda mbi? (Jean 8:44). Atënë ti yanga ti mbi, aye so mbi leke ti wara ni, aye so aga na kozo ndo na yâ ti fini ti mbi nga na dutingo ti mbi afa nyen na ndö ti mbi?’—Luc 6:45; 21:34-36; 2 Jean 6.
17. Fa ambeni ye ti nzoni so ala so angbâ ti duti simple awara.
17 Jésus atene: “A yeke hinga so ndara ayeke mbilimbili na lege ti akusala ti lo.” (Matthieu 11:19). Zia e bâ gï ambeni ye ti nzoni so ala so angbâ ti duti simple ayeke wara ni. Ala wara tâ dengo bê na yâ ti kua so ala yeke sara ndali ti Royaume (Matthieu 11:29, 30). Ala yeke na gingo bê ahon ndö ni pëpe, tongaso ala yeke na vundu mingi pëpe. (Diko 1 Timothée 6:9, 10.) So ala zia bê ti ala gï na aye so ala yeke na bezoin ni, ala yeke na ngoi mingi ti duti na sewa ti ala nga na amba ti ala aChrétien. Ye so asara si ala lingbi ti lango nzoni (Zo-ti-fa-tene 5:12). Ala yeke sara ye kue so ala lingbi ti sara ti mû ye na azo, na ye so aga na ala ngia mingi (Kusala 20:35). Ala “wu mingi na beku” na ala yeke na siriri ti bê nga na ngia (aRomain 15:13; Matthieu 6:31, 32). Biani, mbeni ye ti hon anzoni ye so ala wara so ayeke dä ape!
YÜ “AYE TI BIRA KUE”
18. Tongana nyen la Bible afa wato ti e, akode ti lo nga na mara ti “tiri” so e yeke tiri na lo?
18 Ala so angbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, Nzapa ayeke bata ala si Satan akanga lege na ala pëpe ti sara kua ti Nzapa, teti so Satan aye gï pëpe ti kanga lege na aChrétien ti duti na ngia me nga ti kanga lege na ala ti wara fini ti lakue lakue (1 Pierre 5:8). Paul atene: “E yeke tiri na mitele na mênë pëpe, me e yeke tiri na agouvernement, akomandema, amokonzi ti dunia ti bingo so nga na asioni yingo so ayeke na yayu.” (aÉphésien 6:12). Tënë “tiri” aye ti sara tënë ti tiri ti pongo. Nga atënë so a kiri peko ni na “agouvernement”, “akomandema” nga na “amokonzi ti dunia” afa so asioni yingo aga gï tongaso ti tiri na e pëpe, me ala leke terê ti ala nzoni kozoni.
19. Fa oko na oko aye ti bira ti e ti yingo.
19 Atâa so e yeke azo ti mitele nga e yeke na ngangu kue pëpe, e lingbi ti sö benda. Tongana nyen? A yeke na yungo “aye ti bira kue so alondo na Nzapa”. (aÉphésien 6:13). Na aÉphésien 6:14-18, a fa aye ti bira so oko na oko, atene: “Tongaso, ala luti ngangu, ala kanga tâ tënë na gbe ti yâ ti ala tongana ceinture, ala yü mbilimbili tongana bongo ti wen na kate ti ala, ala yü agbakuru ti nzoni tënë ti siriri tongana poro na gere ti ala. Na ndö ti aye so kue, ala mû kota vala ti mabe, so na ni ala yeke wara ande lege ti mingo wâ ti akokora kue ti Zo ti sioni. Nga, ala yeda ti mû casque [wala, beku] ti salut, ala mû épée ti yingo, so ayeke tënë ti Nzapa; na oko ngoi ni, na lege ti asambela nde nde kue nga na atënë ti vorongo terê na Nzapa, ala ngbâ ti sambela na ngoi kue na lege ti yingo.”
20. Bira ti e ayeke nde na ti aturugu ti sese so tongana nyen?
20 Ndali ti so aye ti bira ni alondo na Nzapa, a yeke bata e nzoni gï tongana e yü ni na terê ti e na ngoi kue. Aturugu ti sese so alingbi ti wara mbeni ngoi ti wungo terê na popo ti abira; me ti aChrétien, wungo terê ayeke pëpe na yâ ti ngangu bira so ala yeke tiri juska na lango so Nzapa ayeke futi dunia ti Satan na lo bi asioni yingo kue na yâ ti kota dû so alï mingi (Apocalypse 12:17; 20:1-3). Ni la, zia mo nze pëpe tongana mo yeke tiri na awokongo ti mo wala asioni nzara ti bê ti mo, ndali ti so tongana e ye ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah a lingbi e kue e “pika terê” ti e wani (1 aCorinthien 9:27). Ti tâ tënë ni, a yeke na ngoi so e yeke tiri pëpe la si a lingbi e gi bê ti e.
21. Gï tongana e sara nyen si e lingbi ti sö benda na yâ ti bira ti e na lege ti yingo?
21 Nga, e lingbi oko pëpe ti sö benda gï na ngangu ti e wani. Ni la si Paul adabe ti e so a lingbi e sambela Jéhovah “na ngoi kue na lege ti yingo.” Na oko ngoi ni, a lingbi e mä Jéhovah na lege so e yeke manda Bible nga e yeke bungbi oko na amba ti e “aturugu” na ngoi kue, ndali ti so a yeke gï e oko la e yeke na yâ ti bira so ape (Philémon 2; aHébreu 10:24, 25). Ala so afa so ala yeke be-ta-zo na yâ ti aye so kue, ala yeke sö gï benda pëpe, me nga ala yeke luti ngangu ti bata mabe ti ala tongana a tara ni.
DUTI NDURU TI GBU KOKO TI MABE TI MO
22, 23. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e duti nduru ti gbu koko ti mabe ti e na ngoi kue? Atënë wa la a lingbi e hunda terê ti e na ni? (b) Nyen la e yeke bâ ande na yâ ti chapitre ti peko?
22 Jésus atene: “So ala yeke ti dunia so pëpe, . . . ndani la dunia so ake ala.” (Jean 15:19). Tongaso, a lingbi aChrétien aduti lakue nduru ti gbu koko ti mabe ti ala na ti sara ni na ngangu pëpe nga na nengo zo mingi. (Diko 1 Pierre 3:15.) Hunda terê ti mo: ‘Mbi hinga ngbanga ti nyen, na ambeni ngoi, aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ambeni ye nde na ti so azo mingi aye? Tongana a si so a lingbi mbi sara ye nde na ti so azo mingi aye, mbi hinga biani na bê ti mbi so ye so Bible nga ngbâa be-ta-zo atene ayeke na lege ni? (Matthieu 24:45; Jean 17:17). Tongana a yeke ti sara ye so anzere na lê ti Jéhovah, mbi leke terê ti mbi awe ti sara ye nde na ti so mingi ti azo aye nga ti duti na ngia mingi so mbi sara ti mbi ye nde?’—Psaume 34:2; Matthieu 10:32, 33.
23 Ye oko, fani mingi nzara ti bê ti e ti duti nde na dunia so ayeke tingbi na tara na ambeni lege so a yeke ngangu mingi ti hinga ni. Na tapande, tongana ti so e fa fade awe, Zabolo ayeke tara ti handa awakua ti Jéhovah ti yôro terê ti ala na yâ ti aye ti dunia so na lege so lo yeke pusu ala ti sara ambeni ngia ti dunia ni. Tongana nyen la e lingbi ti soro angia so ayeke nzoni na so na pekoni conscience ti e aduti nzoni? E yeke kiri tënë na hundango ndo so na yâ ti chapitre ti peko.
^ par. 3 Ngbene ye na Pentecôte ti ngu 33, Christ ayeke lë gbia na ndö ti congrégation ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu, me so ade na sese (aColossien 1:13). Na ngu 1914, Christ awara komandema ti duti gbia na ndö ti “royaume ti dunia” so. Tongaso, laso aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke nga alembe ti Royaume so Christ ayeke Gbia ni.—Apocalypse 11:15.
^ par. 8 Bâ buku Comment raisonner à partir des Écritures, lembeti 140-143, so aTémoin ti Jéhovah asigi na ni.
^ par. 65 Bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Barango drapeau, vote, na kua ti kodro.”


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
“Kota Babylone” ayeke nyen?
MBETI ti Apocalypse amû ambeni tënë so, gi na kozo dikongo ni tongaso, mo lingbi ti gbu nda ni kue pëpe. Na tapande, lo sala tënë ti mbeni wali ti pitan so iri ti lo ayeke “Kota Babylone” na so a sû iri ti lo ni na ndo lê ti lo. A tene so wali so aduti na ndo ti “azo mingi mingi, na amara”. (Apocalypse 17:1, 5, 15). Teti so mbeni tâ wali alingbi pëpe ti sala mara ti ye tongaso, ye so amû lege ti tene so Kota Babylone ni alingbi pëpe ti duti mbeni tâ zo. Me tongana lo yeke tâ zo pëpe, lo yeke nyen?
Mbeti ti Apocalypse 17:18 afa oko wali so tongana mbeni “kota kodoro so akomande agbia ti sese.” Tongana a sala tënë ti “kodoro”, e yeke pensé na azo mingi so abungbi oko na mbeni ndo. Teti so “kota kodoro” so ayeke komande “agbia ti sese”, wali so iri ti lo ayeke Kota Babylone alingbi gi ti duti mbeni kota bungbi so akono juska ti mû ndo ti sese kue na so ayeke na ngangu na ndo ti azo mingi. Na a yeke tâ na lege ni ti bâ Kota Babylone tongana mbeni kota bungbi so atingbi azo mingi na ndo sese kue. Me mara ti bungbi wa la? A yeke mbeni kota bungbi so a yeke wara na yâ ni gi azo ti vorongo nzapa. Bâ tongana nyen ambeni versê ti mbeti ti Apocalypse apusu e ti tene tongaso.
Tongana a sala tënë ti mbeni kota bungbi, a lingbi ti duti bungbi ti poroso, ti dengo buze wala ti vorongo nzapa. Wali so a hiri lo Kota Babylone ayeke ti lo mbeni kota bungbi ti azo ti poroso pëpe, teti Mbeti ti Nzapa atene so “agbia ti sese”, so ti tene abungbi ti poroso ti sese so, “asala pitan” na lo. Pitan ti lo so a sala tënë ni ge aye ti fa ambele so lo te na amokonzi-poroso ti sese so, na a yeke ndali ni la si a hiri lo “kota wali ti pitan”.—Apocalypse 17:1, 2; Jacques 4:4.
Kota Babylone ni alingbi pëpe ti duti mbeni kota bungbi ti azo ti dengo buze, teti a fa so na ngoi so a yeke futi lo, “acommerçant ti sese” ayeke toto kuâ ti lo. Na ti bâ ni nzoni, a fa agbia ti sese nga na azo ti dengo buze a tene ala “luti yongoro” si ala yeke bâ Kota Babylone ni (Apocalypse 18:3, 9, 10, 15-17). Tongaso, a yeke na lege ni ti tene so Kota Babylone ayeke pëpe mbeni kota bungbi ti azo ti poroso wala ti azo ti dengo buze, me a yeke mbeni kota bungbi ti azo ti vorongo nzapa nde nde.
Mbeni ye ni nde so apusu e ti bâ Kota Babylone so tongana mbeni kota bungbi ti avorongo nzapa ayeke so a tene lo handa amara kue na lege ti “tënë ti yorö” ti lo (Apocalypse 18:23). Teti so alege ti salango yorö kue ayeke ti abungbi ti vorongo nga ala londo na ayingo sioni, a yeke ye ti dongo bê pëpe so Bible afa Kota Babylone tongana “da ti ayingo sioni kue”. (Apocalypse 18:2; Deutéronome 18:10-12). A tene nga so kota bungbi so ake tâ na beoko tâ bungbi ti vorongo Nzapa, na lo yeke sala sioni na “aprophète” nga na “azo ti be-vulu”. (Apocalypse 18:24). Sioni bê ti Kota Babylone so na mbage ti tâ bungbi ti vorongo Nzapa ayeke tâ mingi a sala si lo sala sioni mingi na “atémoin ti Jésus” juska même ti fâ ambeni (Apocalypse 17:6). Ni la, a yeke polele so wali so a hiri lo Kota Babylone ayeke gi bungbi ti avorongo nzapa ti wataka ti sese kue. Na yâ ni a wara abungbi ti vorongo nzapa kue so ake Jéhovah Nzapa.


text:
YE TI MANDA 3
Lê ti azo akiri azi na ndö ti tâ tënë tongana nyen?
Bible atene ândö so na peko ti kuâ ti Christ, ambeni zo ayeke londo na popo ti akozo Chrétien na ala yeke fa ye ti wataka na azo nga ala yeke ba yâ ti atâ tënë ti Bible (Kusala 20:29, 30). A yeke tâ gï ye so asi na pekoni la. Ala bungbi afango ye ti Jésus na ti apaïen oko, na ye so asara si aChrétien ti wataka abâ gigi (2 Timothée 4:3, 4). Nyen la apusu e ti tene na kite oko pëpe so laso e hinga tâ mbilimbili ye so Bible alingbi ti fa?
Ngoi ni asi lani awe ti tene Jéhovah asigi na tâ tënë. Nzapa atene lani so ‘na ngoi ti nda ni, tâ hingango ye ayeke ga mingi.’ (Daniel 12:4). Na ngu 1870, mbeni kete wungo ti azo so ayeke gi lani tâ tënë aga ti bâ so mingi ti aye so a-eglize afa ague nde na ye so Bible afa ti lo. Tongaso, ala to nda ti gi ti hinga tâ nda ti ye so Bible afa, na Jéhovah amû maboko na ala na yâ ni.
Ambeni zo so aye lani ti hinga tâ tënë agi yâ ti Bible nzoni. A-Wamandango Bible so, so aga kozo na e, asigi na mbeni kode ti gingo nda ti ye so e ngbâ ti mû pekoni laso. Ala yeke mû mbeni tënë ti yâ ti Bible na ala yeke pika patara na ndö ni. Tongana a si so ala mä yâ ti mbeni tënë ti yâ ti Bible ni ape, ala yeke gi ambeni versê nde so afa ndani. Tongana ye so ala wara ague oko na tanga ti aversê ti Bible, ala sara ni na mbeti. So ala zia si Bible wani la ayeke fa nda ti ye na ala, lê ti ala akiri azi na ndö ti iri ti Nzapa na Royaume ti lo, na ndö ti ye so lo leke ti sara ndali ti azo nga ndali ti sese, na ndö ti dutingo ti azo so akui awe nga na ndö ti beku ti zingongo ti akuâ. Gingo nda ti ye ti ala ni azi ala na gbe ti gbâ ti afango ye ti wataka nga na asarango ye so ayeke na lege ni pëpe.—Jean 8:31, 32.
Ti si na ngu 1879 aWamandango Bible so abâ so ngoi ni asi awe ti fa tâ tënë na ndö ti sese mobimba. Tongaso, na ngu ni so, ala to nda ti sigi na mbeti so e ngbâ lakue ti sigi na ni laso, so ayeke Tour ti Ba Ndo Afa Tene ti Royaume ti Jéhovah. Ti fadeso e yeke fa tâ tënë ti Bible na azo na yâ ti akodro 240 nga na ayanga ti kodro ahon 750. Tâ tënë, laso tâ hingango ye aga mingi!
Nyen la asi na tâ tënë na peko ti kuâ ti Christ?
Nyen la asara si lê ti e akiri azi na ndö ti tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible?


text:
Christ: Ngangu ti Nzapa
“Christ ayeke ngangu ti Nzapa.”
1. Ngbanga ti nyen la Paul atene so “Christ ayeke ngangu ti Nzapa”?
JÉHOVAH afa ngangu ti lo na lege ti Jésus Christ na alege so adö bê mingi. A-Évangile osio afa anzene nzene ye na ndo ti ambeni miracle so Christ asara lani so akpengba mabe ti e. Kite ayeke dä pëpe so lo sara nga lani ambeni miracle mingi (Mat. 9:35; Luc 9:11). Biani, Nzapa afa ngangu ti lo na lege ti Jésus. Tongaso, a yeke na lege ni so bazengele Paul atene lani, a tene: “Christ ayeke ngangu ti Nzapa.” (1 aCor. 1:24). Me, amiracle ti Jésus andu e tongana nyen?
2. Nyen la amiracle ti Jésus afa na e?
2 Bazengele Pierre atene so Jésus asara amiracle, wala “aye ti dongo bê”. (Kus. 2:22). Amiracle so Jésus asara lani na ngoi so lo yeke na sese afa na e aye so lo yeke sara ande na ngoi ti Komandema ti lo ti Ngu Saki Oko. Na ngoi ti komandema ti lo, lo yeke sara ande amiracle so ayeke ga na aye ti nzoni na azo kue na yâ ti dunia. Amiracle ti lo amû nga lege na e ti hinga ye mingi na ndo ti sarango ye ti lo nga na ti Babâ ti lo. Zia e bâ ambeni miracle ti Jésus nga tongana nyen la andu e laso. Nga e yeke bâ tongana nyen la amiracle so ayeke ndu e na yâ ti angoi so ayeke ga.
MBENI MIRACLE SO AFA NA E TI MÛ YE NA AZO
3. (a) Ngbanga ti nyen Jésus asara lani kozo miracle ti lo? (b) Tongana nyen la na Cana Jésus afa so lo yeke zo ti mungo ye na zo?
3 Jésus asara kozo miracle ti lo na ngoi ti mbeni matanga ti mariage so a sara ni na gbata ti Cana na sese ti Galilée. Peut-être wungo ti azo so a tisa ala na matanga ni ahon ndo ni. Me, atâa ye ni ayeke tongana nyen, ye so e hinga ayeke so vin ahunzi lani. A tisa nga Marie, mama ti Jésus. Teti angu mingi Marie agbu li ti lo mingi na ndo ti aprophétie kue so asara tënë ti molenge ti lo, na lo hinga so a yeke iri ande lo “Molenge ti Lo so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue.” (Luc 1:30-32; 2:52). Eskê Marie ahinga lani so Jésus ayeke na mbeni ngangu so ade lo komanse ti sara kua na ni ape? Ye so ayeke polele ayeke so Marie na Jésus abâ mawa ti koli na wali so asara mariage fini fini na Cana na ala ye ti zi kamene na lê ti ala. Jésus ahinga lani so yambango agene ayeke ye so a lingbi zo kue asara ni. Tongaso, na lege ti miracle, lo sara si litre ti ngu 380 aga “nzoni vin”. (Diko Jean 2:3, 6-11.) Eskê Jésus adoit gi lani ti sara miracle so? Ên-ën. Lo sara ni ndali ti so lo bi bê ti lo na azo, nga lo ye ti sara ye tongana ti Babâ ti lo ti yayu so amû ye na zo.
4, 5. (a) Nyen la kozo miracle ti Jésus afa na e? (b) Nyen la miracle so Jésus asara na Cana afa na e na ndo ti ngoi so ayeke ga?
4 Na lege ti miracle Jésus asara gbâ ti nzoni vin, na a lingbi na gbâ ti azo kue so aga na matanga ni. Mo hinga ye so miracle so afa na e? So Jésus wani ayeda ti sara mara ti amiracle so adë bê ti e so atënë ti bê ti azo agbu bê ti lo na Babâ ti lo mingi. Babâ ni na Molenge ni ayeke azo ti kion ape. Tara ti bâ fadeso na yâ ti li ti mo tongana nyen la Jéhovah ayeke sara ande kua na ngangu ti lo na yâ ti fini dunia ti sara pumba “teti azo kue” na ando kue so ala yeke dä.—Diko Ésaïe 25:6.
5 Gbu li ti mo na ndo ti ye so. Na yâ ti ngoi kete, Jéhovah ayeke mû na e aye kue so e yeke tâ na bezoin ni. Zo oko oko ayeke duti ande na nzoni da ti lo wani nga lo yeke te nzoni kobe. Tongana e gbu li ti e na ndo ti anzoni ye kue so Jéhovah ayeke mû ande na e na yâ ti Paradis na ndo ti sese e yeke duti na ngia mingi.
6. Jésus asara kua na ngangu so Jéhovah amû na lo ti sara na nyen? Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana ti lo?
6 Jésus asara kua lâ oko pëpe na ngangu so Jéhovah amû na lo ti sara na aye so bê ti lo wani aye. Gbu li ti mo na ndo ti ye so asi na ngoi so Zabolo atara Jésus ti sara si atênë aga mapa. Jésus ake ti sara kua na ngangu so Jéhovah amû na lo ti sara na aye so agbu bê ti lo (Mat. 4:2-4). Me lo sara kua na ngangu ni ti mû na azo aye so ala yeke na bezoin ni. Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana ti Jésus na mbage ti amba ti e? Jésus awa awakua ti Nzapa ti “mû ye lakue na azo”. (Luc 6:38). E lingbi ti sara ye alingbi na wango ti Jésus so tongana e tisa amba ti e na yanga-da ti e ti te ye. E lingbi nga ti mû mbeni ngoi na peko ti bungbi ti mû maboko na mbeni ita so ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na lo. Na tapande, e lingbi ti mä mbeni ita-koli na ngoi so lo yeke tara peko ti devoir ti lo. Wala e lingbi ti mû maboko na ambeni ita ti fa tënë nzoni. E yeke fa so e sara ye tongana ti Jésus so amû ye na azo tongana e mû na aita ti e aye so ala yeke na bezoin ni na ngoi kue so e lingbi ti sara ni.
“AZO NI KUE ATE, YÂ TI ALA ASI”
7. Nyen la ayeke ngbâ lakue tongana afuti sioni dunia ti Satan so ape?
7 Yere ayeke fini ye pëpe. Jéhovah atene lani na azo ti Israël so awayere ayeke duti dä lakue na yâ ti kodoro so ala yeke dä (Deut. 15:11). Angu mingi na pekoni, Jésus atene: “Awayere ayeke ngbâ lakue na ala.” (Mat. 26:11). Jésus aye lani ti tene so awayere ayeke ngbâ lakue na ndo ti sese? Ên-ën. Lo ye lani ti tene so tongana afuti sioni dunia ti Satan so ape, awayere ayeke duti dä lakue. Tongaso, bê ti e adë mingi ti hinga so amiracle so Jésus asara lani aye ti fa aye ti nzoni so e yeke wara na ngoi so lo yeke komande na ndo ti sese. Na ngoi ni ande, azo kue ayeke wara gbâ ti kobe ti tengo ni nga yâ ti ala ayeke si.
8, 9. (a) Ngbanga ti nyen Jésus amû kobe na gbâ ti azo lani? (b) Nyen la adö bê ti mo na ndo ti miracle so?
8 Mbeni zo ti sungo psaume atene na ndo ti Jéhovah, a tene: “Mo lungula maboko ti Mo, na Mo mû ye alingbi na nzara ti ye kue so ayeke na fini.” (Ps. 145:16). Fani mingi, ‘Christ, ngangu ti Nzapa’ asara ye tongana ti Babâ ti lo, lo lungula maboko ti lo, na lo mû ye alingbi na nzara ti adisciple ti lo. Lo sara ni lani pëpe gi ti fa so lo yeke na ngangu. Lo sara ni ndali ti so lo bi bê ti lo biani na azo. Zia e bâ Matthieu 14:14-21. (Diko ni.) Adisciple ti Jésus aga asara tënë na lo na ndo ti kpale ti kobe so ala yeke na ni. Nzara asara ala, me ala gi bê ti ala nga na gbâ ti azo so afatigué na so nzara ahon ndo ti ala na peko ti so ala mû peko ti Jésus na gere na yâ ti agbata so lo hon dä (Mat. 14:13). Jésus ayeke sara tongana nyen?
9 Na lege ti mapa oku na susu use, Jésus amû kobe na akoli 5000 tongaso nga na awali na amolenge. Bê ti e ayeke dö tongana e gbu li ti e na ndo ti lege so Jésus asara kua na ngangu ti lo ti sara ye na nzoni bê ti mû kobe na gbâ ti asewa so amolenge nga ayeke dä so. Gbâ ti azo ni “ate, yâ ti ala asi.” Ye so afa so kobe ni ayeke lani gbani. Jésus amû gi na azo ni pëpe pendere mapa, me lo mû na ala mbeni kobe so ayeke sara si ala wara ngangu ti sara yongoro voyage ti kiri na ndo ti ala (Luc 9:10-17). Tanga ti anduru mapa so angbâ asi sakpa 12.
10. Nyen la ayeke si na yere na yâ ti ngoi kete?
10 Laso, azo saki na saki awara pëpe aye so ala yeke na bezoin ni ndali ti so azo ayeke komande na lege ni pëpe. Même ambeni ita ti e ate kobe “yâ ti ala asi” pëpe. Me, na yâ ti ngoi kete azo so amä yanga ti Jéhovah ayeke duti na yâ ti mbeni dunia so petengo goro wala yere ayeke duti dä pëpe. Tongana mo yeke fade na ngangu ti mû na azo aye kue so ala yeke na bezoin ni, mo yeke sara ni pëpe? Nzapa ti ngangu ahon kue ayeke na ngangu ti sara ni nga lo yeke na nzara ti sara ni. Lo ga nduru ti sara ni awe. Biani, e ga nduru ti wu pupu awe.—Diko Psaume 72:16.
11. Nyen la amû lege na mo ti hinga biani so na yâ ti ngoi kete Christ ayeke sara kua na ngangu ti lo na yâ ti dunia kue? Ye so apusu mo ti sara nyen?
11 Na ngoi so Jésus ayeke lani na sese, lo sara amiracle na yâ ti mbeni kete ndo na lo sara ni gi teti ngu ota na ndambo (Mat. 15:24). Me Jésus so ayeke fadeso Gbia ayeke mû ande maboko na azo kue na ngoi ti Komandema ti lo ti Ngu Saki Oko (Ps. 72:8). Amiracle so Jésus asara lani amû lege na e ti hinga biani so lo ye ti sara kua na ngangu so Jéhovah amû na lo ndali ti nzoni ti e. Atâa so e lingbi pëpe ti sara amiracle, e lingbi ti mû ngoi ti e nga na ngangu ti e ti fa na azo apendere ye so ayeke si ande so Bible asara tënë ni. A yeke kua so Jéhovah amû na e awakua ti lo la (aRom. 1:14, 15). Tongana e gbu li ti e na ndo ti aye so Christ ayeke sara ni na yâ ti ngoi kete, a yeke pusu e ti fa nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa na azo.—Ps. 45:2; 49:4.
ALA YEKE NA NGANGU NA NDO TI AYE TONGANA NGU NGA NA PUPU
12. Ngbanga ti nyen e tene so Jésus ahinga nzoni mingi tongana nyen la aye so ayeke na ndo ti sese ayeke sara kua na popo ti ala?
12 Na ngoi so Nzapa asara sese nga na aye so ayeke na ndo ni, oko Molenge ti lo asara kua na tere ti lo tongana “wakode.” (aProv. 8:22, 30, 31; aCol. 1:15-17). Tongaso, Jésus ahinga nzoni mingi tongana nyen la aye so ayeke na ndo ti sese ayeke sara kua na popo ti ala. Lo hinga tongana nyen ti sara kua na aye kue so ayeke na yâ ti sese nga lo yeke na ngangu na ndo ni.
13, 14. Mû mbeni tapande so afa so Jésus ayeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu.
13 Na ngoi so Jésus ayeke lani na ndo ti sese, lo fa so lo yeke “ngangu ti Nzapa” na lege so lo yeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu. Bâ ye so lo sara na ngoi so mbeni kota pupu aye lani ti fâ adisciple ti lo. (Diko Marc 4:37-39.) Mbeni wandara ti Bible atene so tënë ti Grec so a kiri pekoni na “kota pupu” na yâ ti mbeti ti Marc aye ti sara tënë ti mbeni kota pupu so aya ngangu mingi. Mbeni pupu so asara si avuko mbinda alondo, bekpa asungba nga ngu apika ngangu. Tongana pupu ni ahunzi awe, yâ ti aye kue abuba kirikiri.
14 Tara ti bâ ye ni na yâ ti li ti mo. Christ afatigué kue na peko ti fango tënë. Amapo ti ngu ayeke tuku na yâ ti ngö ni, a sara si ngu aga nduru ti si yâ ni. Ye oko, atâa so pupu ni asara bruit ngangu nga bateau ni ayeke yengere mbage na mbage, Jésus angbâ ti lango. Lo yeke na bezoin ti wu tere ti lo. Mbeto ahon ndo ti adisciple ti lo, ala zingo lo, ala tene: “E yeke kui!” (Mat. 8:25). Jésus azingo na lango, lo mû yanga na pupu ni nga na ngu ni, lo tene: “Kaï! Duti kpô!” Na kota pupu ni akaï (Marc 4:39). Jésus ayeke tene lani na pupu ni nga na ngu ni ti duti kpô na ti ngbâ tongaso. Nyen la asi na pekoni? “Ndo adë ngii.” Biani, Jésus ayeke na kota ngangu!
15. Tongana nyen la Nzapa ti ngangu ahon kue afa so lo yeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu?
15 Jéhovah la amû ngangu na Jésus. Tongaso, e hinga so Nzapa ti ngangu ahon kue ayeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu. Zia e bâ ambeni tapande so afa ni. Kozo ti tene kota ngu apika na ngoi ti Noé, Jéhovah atene: “A ngbâ lâ mbasambala si Mbi sara si ngu-nduzu apika na ndo sese lâ bale-osio na bï bale-osio.” (Gen. 7:4). Exode 14:21 atene nga na e, a tene: “L’Éternel ato pupu ti ngangu ti [tö].” Nga Jonas 1:4 atene na e, a tene: “L’Éternel asara si kota pupu atï na ndo kota ngu ti ingo, na kota pupu so aya ngangu mingi na ndo kota ngu ti ingo ni, tongaso bateau ni aga nduru ti fâ.” Bê ti e adë ti hinga so na yâ ti fini dunia Jéhovah ayeke duti ande na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu.
16. Ngbanga ti nyen bê ti e adë ti hinga so Wasarango e nga na kozo Molenge ti lo ayeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu?
16 Bê ti e adë mingi ti bâ kota ngangu so Wasarango e nga na “wakode” ti lo ayeke na ni. Na ngoi ti Komandema ti Christ ti Ngu Saki Oko, azo kue ayeke duti ande na siriri. Na yâ ti fini dunia, zo oko ayeke sara ande pëpe mbeto ti aye tongana kota pupu, sese so ayengi nga na angu so asuku amû ndo. Aye so kue ayeke ga ande angbene ye. Anzere na e mingi ti pensé na ndo ti ngoi so aye tongana ngu na pupu ayeke fâ ande azo pëpe wala ayeke fâ mbeni mbage ti tere ti ala pëpe ndali ti so “tente ti Nzapa ayeke [duti ande] na azo”. (Apoc. 21:3, 4). E hinga na bê ti e kue so ngangu so Jéhovah ayeke mû ande na Jésus ayeke mû lege na Jésus ti duti na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu na ngoi ti Komandema ti lo ti Ngu Saki Oko.
MÛ TAPANDE TI NZAPA NGA NA TI CHRIST LASO
17. Mbeni ye so e lingbi ti sara ti mû tapande ti Nzapa nga na ti Christ laso ayeke nyen?
17 Biani, e hinga so e lingbi pëpe ti kanga lege na aye tongana ngu na pupu. Gi Jéhovah na Jésus la ayeke na ngangu na ndo ni. Me mbeni ye ayeke dä so e lingbi ti sara. E lingbi ti sara ye alingbi na tënë so ayeke na aProverbe 3:27. (Diko ni.) Tongana ye ti ngangu asi na aita ti e, e yeke mû maboko na ala na lege ti mitele, e yeke tene atënë so adë bê ti ala nga e yeke kpengba ala na lege ti yingo (aProv. 17:17). Na tapande, e lingbi ti mû maboko na ala ti wara ngangu na peko ti mbeni ngu so asuku amû ndo wala na peko ti sese so ayengi. Mbeni womua, so mbeni kota pupu abuba da ti lo, atene: “Mbi kiri singila mingi ndali ti so mbi yeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah. Mbi wara mungo maboko gi na lege ti mitele pëpe me na lege ti yingo nga.” Mbeni ita-wali so ayeke kumbamba so mbeni kota pupu abuba da ti lo abâ so mbeni ye ti sarango ni ayeke dä pëpe. Na peko ti so aita amû maboko na lo aleke da ni, lo tene: “Tënë ahunzi na yanga ti mbi kue! Mbi hinga ye so mbi peut ti tene ape ti fa ngia so mbi yeke na ni . . . Merci na mo Jéhovah!” E yeke na ngia ti duti na yâ ti mbeni sewa ti aita so ayeke bi bê ti ala biani na bezoin ti mba. Me ye so asara si e yeke na ngia mingi ayeke so Jéhovah na Jésus Christ ayeke bi bê ti ala biani na e.
18. Nyen la apika bê ti mo na ndo ti ye so apusu Jésus ti sara amiracle?
18 Na ngoi so Jésus afa lani tënë, lo fa so lo yeke “ngangu ti Nzapa”. Me nyen la apusu Jésus lani ti sara kua na ngangu so Nzapa amû na lo? Lo sara kua na ngangu ni pëpe ti pika bê ti azo wala ti sara na ye so bê ti lo wani aye. Me, amiracle so Jésus asara afa ndoye so lo yeke na ni na mbage ti azo. E yeke sara tënë mingi na ndo ni na yâ ti article ti peko.


text:
MBAGE 5
Lege ti duti na siriri na afami ti mo
“Ala yü . . . sarango nzoni na zo, tâ be-ti-molenge, sarango ye na ngangu pëpe; ala yü nga kangango bê ti ku.”
Mariage asara si mbeni fini sewa abâ gigi. Atâa so mo yeke ngbâ lakue ti ye babâ na mama ti mo nga ti ne ala, wali wala koli ti mo ayeke fadeso zo so ayeke kota mingi na lê ti mo na ndo ti sese ge. Tënë so alingbi ti duti ngangu na ambeni fami ti mo ti yeda na ni. Me awango ti Bible alingbi ti mû maboko na mo ti sara ye nzoni na ndo ti tënë so si mo na afami ti mo angbâ ti duti na siriri, nga mo gi lakue ti kpengba fini sewa ti mo.
1 DUTI NA NZONI PENSÉ NA NDO TI AFAMI TI MO
YE SO BIBLE ATENE: “Mo ne babâ na mama ti mo.” (aÉphésien 6:2). Atâa ngu ti mo ayeke oke, mo doit lakue ti ne babâ na mama ti mo. Hinga so wali wala koli ti mo nga ayeke na babâ na mama so a lingbi lo dengi mê na ala. “Ndoye asara mbanda pëpe,” ni la bâ lâ oko ape songo ti lo na ala tongana mbeni ye so ayeke ga na kpale.
YE SO MO LINGBI TI SARA:
Kpe ti tene mara ti atënë tongaso: “Afami ti mo ayeke ne ka mbi ape” wala “Mama ti mo aye ka tënë ti mbi ape”
Tara ti bâ aye tongana ti so koli wala wali ti mo ayeke bâ na ni
2 FA AYE SO MO YE NA ATI SO MO YE APE
YE SO BIBLE ATENE: “Fade zo azia babâ ti lo na mama ti lo, na lo duti na wali ti lo; fade ala ga mitele oko.” (Genèse 2:24). Tongana mo sara mariage, babâ na mama ti mo alingbi ti bâ so ala yeke lakue na komandema na ndo ti mo na tongaso ala yeke gi ti yôro tere ti ala na yâ ti mariage ti mo ahon ti so ala doit ti sara.
A yeke na mo nga na koli wala wali ti mo ti fa na babâ na mama ti mo na ndoye katikati so a lingbi ala hon ni ape. Mo lingbi ti sara tënë ni na ala polele sân ti sara tënë ti songo bê (aProverbe 15:1). Ti sara ye lakue na tâ be-ti-molenge, na ngangu pëpe nga na kangango bê ti ku ayeke mû maboko na mo ti lë nzoni songo na afami ti mo nga ti ngbâ ti “kanga bê na mba na yâ ti ndoye.”
YE SO MO LINGBI TI SARA:
Tongana gingo bê ayeke dä na ndo ti fason so afami ayeke yôro tere ti ala na yâ ti sewa ti ala, a yeke nzoni mo na koli wala wali ti mo asara tënë na ndo ni na ngoi so li ti ala ayeke kpô
Zia ala mä tere lakue na ndo ti fason so ala yeke leke ande na atënë tongaso


text:
MBAGE 3
Gigi na yâ ti paradis ayeke lani tongana nyen?
Jéhovah amû lani anzoni ye mingi na Adam na Ève. Genèse 1:28
Jéhovah asara kozo wali, Ève, lo ga na lo na Adam na lo ga wali ti lo.—Genèse 2:21, 22.
Jéhovah asara ala nzoni-kue, sioni oko ayeke na tere ti ala pëpe.
Yaka ti Éden ayeke ndo ti ala na ayeke paradis. Ndo ni ayeke pendere mingi; mo yeke wara na yâ ni kota ngu, akeke so ayeke lë nga na anyama.
Jéhovah ayeke sara lani tënë na ala; lo yeke fa ye na ala. Tongana ala mä lani yanga ti lo, ka ala yeke ngbâ na fini teti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese.
Nzapa atene na ala ti te lê ti mbeni keke pëpe. Genèse 2:16, 17
Jéhovah afa na Adam na Ève mbeni keke ti yâ ti yaka ni na lo tene na ala so tongana ala te lê ni, ala yeke kui.
Mbeni ange asara kpengba-li na Nzapa. Ange ni so ayeke Satan Zabolo.
Satan aye si Adam na Ève amä yanga ti Jéhovah pëpe. Tongaso lo mû mbeni ngbo ti sara tënë na Ève. Lo tene na Ève so tongana lo te lê ti keke ni, lo yeke kui pëpe, me lo yeke ga tongana Nzapa. Andâ a yeke mvene.—Genèse 3:1-5.


text: 99 Jéhovah aga Gbia awe.+ Zia si terê ti azo adö.Lo duti na ndö ti trône na ndö ti* achérubin.+ Zia si sese ayengi.2 Jéhovah ayeke kota na Sion,lo yeke na nduzu na ndö ti azo kue.+3 Zia si ala sepela iri ti mo so ayeke kota+ndali ti so iri ni amû mbeto mingi nga ayeke nzoni-kue.4 Lo yeke ngangu gbia so aye fango ngbanga ti mbilimbili.+Mo sara si ye so ayeke na lege ni aluti nzoni.Mo sara si fango ngbanga ti mbilimbili nga na sarango ye ti mbilimbili+ amû ndo na popo ti ahale ti Jacob.5 Ala gonda Jéhovah Nzapa ti e,+ na ala kuku* na gbele mbata ti gere ti lo;+lo yeke nzoni-kue.+6 Moïse na Aaron ayeke na popo ti aprêtre ti lo,+nga Samuel ayeke na popo ti azo so adi iri ti lo.+Ala iri lani Jéhovah,na lo kiri tënë na ala.+7 Lo yeke sara tënë na ala na yâ ti mbinda.+Ala bata lani awango ti lo nga na mbela so lo mû na ala.+8 Jéhovah Nzapa ti e, lani mo kiri tënë na ala.+Mo yeke Nzapa so apardonné ala,+me mo punir* ala ndali ti asioni ye so ala sara.+9 Ala gonda Jéhovah Nzapa ti e,+ala kuku* na gbe ti hoto ti lo so ayeke nzoni-kue,+ndali ti so Jéhovah Nzapa ti e ayeke nzoni-kue.+


text:
3 Tongaso, na ngoi so e lingbi ti kanga bê ti e na ni encore ape, e bâ so a yeke nzoni mingi ti tene gï e oko e ngbâ na Athènes,+2 na e tokua ita ti e Timothée,+ wakua ti Nzapa* so ayeke fa nzoni tënë na ndö ti Christ, ti gue ti kpengba ala na ti dë bê ti ala si asara nzoni na mabe ti ala,3 tongaso si aye ti vundu so ayengi mbeni zo pëpe. Ndali ti so ala wani ala hinga so e lingbi ti kpe amara ti pasi tongaso pëpe.+4 Na ngoi so e yeke ândö na terê ti ala, lakue e yeke tene na ala kozoni so a lingbi ye ti vundu asi na e, gï tongana ti so a si awe, tongana ti so ala hinga.+5 Ndani la, na ngoi so mbi lingbi ti kanga bê ti mbi na ni encore ape, mbi tokua ndo na ala kâ ti hinga tënë na ndö ti dutingo ti ala be-ta-zo,+ ndali ti so mbi hinga pëpe wala Wahanda+ atara ala awe, na tongaso peko ti ngangu kua ti e angbâ senge.6 Me so Timothée alondo na ala kâ, singo ti lo na e ge la,+ na lo tene na e nzoni tënë na ndö ti mabe ti ala nga na ndö ti ndoye ti ala. Lo tene so ala ngbâ lakue ti dabe ti ala na e na anzoni ye so e sara, na ala sara nzara ti bango e tongana ti so e nga e sara nzara ti bango ala.7 Ndani la, aita, ndali ti so ala fa so ala yeke be-ta-zo, bê ti e adë ndali ti ala na yâ ti pasi nga na yâ ti vundu ti e kue,+8 ndali ti so e bâ so e kiri e wara ngangu* ndali ti so ala luti ngangu na yâ ti Seigneur.9 Singila ti nyen la si e lingbi ti mû na Nzapa ngbanga ti ala na peko ti kota ngia so e wara ni na gbele Nzapa ti e ndali ti ala so?10 Bï na lâ e yeke voro terê ti e mingi na lo ti tene e bâ lê ti ala na e zia na ndö ti mabe ti ala ye so amanke dä si mabe ti ala ni akpengba.+11 Zia Nzapa, lo so ayeke Babâ ti e, nga na Seigneur ti e Jésus afa lege na e nzoni ti si na ala kâ.12 Nga, zia Seigneur asara si ala maï, biani, ala si singo, na ndoye na mbage ti mba+ nga na mbage ti azo kue, gï tongana ti so e nga e yeke na ni na mbage ti ala,13 si lo lingbi ti sara si bê ti ala ayengi pëpe, ala duti na tënë na li ti ala pëpe nga nzoni-kue na lê ti Nzapa Babâ ti e,+ na ngoi so Seigneur ti e Jésus+ ayeke duti dä, lo na azo ti lo ti be-vulu kue.
Kete tënë
^ A lingbi nga ti tene “wakua so asara kua maboko na maboko na Nzapa.”


text: 47 Bâ tënë so Jéhovah atene na prophète Jérémie na ndö ti aPhilistin,+ kozo si Pharaon akinda Gaza.2 Jéhovah atene:“Bâ, ngu ayeke londo na mbage ti nord ti ga.Ngu ni ayeke ga mbeni ngu so asua ti suku ti mû ndo.A yeke suku ande ti mû kodro ni nga na aye kue so ayeke na yâ ti kodro ni,a yeke mû gbata ni nga na azo kue so ayeke na yâ ni.Akoli ayeke dekongo ande ngangu,zo oko oko kue so asara kodro na ndo ni so ayeke dema.3 Tongana ababâ amä totongo ti gere ti ambarata ti lo so ayeke pika sese ngangu,na totongo ti apuse ti mbarata ti bira ti lo,nga tongana ala mä totongo ti agere ti apuse ti bira ti lo ni,ala yeke tourné même ande pëpe ti bâ ndo na ndö ti amolenge ti ala,ndali ti so maboko ti ala awoko kue,4 ngbanga ti so lango ni ayeke ga ande ti tene a futi aPhilistin kue;+a yeke futi ande tanga ti azo kue so angbâ, so ayeke mû maboko na Tyr+ nga na Sidon.+Ngbanga ti so Jéhovah ayeke futi ande aPhilistin,so ayeke tanga ti azo so angbâ na so alondo na zoa ti Caphtor.*+5 Li ti Gaza ayeke mboko.*Askélon ayeke duti kpô.+Aï! Tanga ti azo so angbâ na yâ ti popo-hoto,*ala yeke ngbâ gï ti fâ terê ti ala na kä juska lawa?+6 Aï, épée ti Jéhovah!+Lawa la si mo yeke duti ande kpô?Kiri na yâ ti bozo ti mo.Wu terê ti mo na duti kpô.7 Me épée ni ayeke duti kpô tongana nyen,so Jéhovah amû yanga na lo awe so?Lo yeke gue na terê ti Askélon nga na ando so ayeke na yanga ti ngu-ingo,+ando so lo fa na épée ni ti si dä la.”


text:
CHAPITRE 77
Jésus amû wango na ndo ti tënë ti mosoro
TAPANDE TI ZO TI MOSORO
JÉSUS ASARA TËNË TI ACORBEAU NGA NA AFLEUR
MBENI “KETE KUNDU” AYEKE DUTI ANDE NA YÂ TI ROYAUME NI
Na ngoi so Jésus angbâ ti te ye na ndo ti mbeni Farizien, gbâ ti azo abungbi na tere ti da ni, na ala yeke ku lo. Mara ti ye ni so asi na lo lani tongana lo yeke na Galilée (Marc 1:33; 2:2; 3:9). Gbâ ti azo ge na Judée aye ti bâ lo nga aye ti mä atënë ti lo. Sarango ye ti azo ni so ayeke nde na ti aFarizien so ayeke na ngoi ti tengo kobe ni.
Tënë so Jésus ague ti tene, a tene ye mingi na adisciple ti lo. Lo tene: “Ala sara hange na levure ti aFarizien, so ti tene sarango ye ti ala ti handango lê ti zo.” Kozo ti tene Jésus atene tënë so la ape. Me ye so lo bâ, na ngoi ti tisango ndo so, asara
si a yeke kota ye ti tene lo kiri lo mû wango ni so (Luc 12:1; Marc 8:15). A-Farizien apeut ti tara ti kanga ndo ti asioni sarango ye ti ala na fango so ala yeke voro Nzapa ngangu, me a lingbi a fa asioni ti ala ni na gigi. Jésus atene: “Ye kue so a honde ndo ni ngangu ayeke sigi ande. Nga tënë ti secret kue ayeke sigi ande.”—Luc 12:2.
Peut-être gbâ ti azo so abungbi lani na tere ti Jésus na ngoi ni so ayeke azo ti Judée so ade amä afango ye so lo fa na Galilée ape. Tongaso, lo kiri na ndo ti akota tënë so lo tene lani kozo. Lo tene na azo kue so ayeke mä lani lo, lo tene: “Ala sara pëpe mbeto ti azo so ayeke fâ zo, me, na pekoni, ala lingbi ti sara mbeni ye nde ape.” (Luc 12:4). Tongana ti so lo tene lani kozo awe, Jésus afa na adisciple ti lo so, a lingbi ala duti na confiance so, fade Nzapa ayeke mû na ala ye so ala yeke na bezoin ni. Na ndo ni, a lingbi ala yeda na Molenge ti zo nga ala hinga so Nzapa apeut ti aidé ala.—Matthieu 10:19, 20, 26-33; 12:31, 32.
Na pekoni, mbeni koli, so ayeke na milieu ti gbâ ti azo ni, afa na Jésus mbeni kpale ti lo so angbâ ti gbu bê ti lo, lo tene: “Maître, tene na ita ti mbi ti mû na mbi ti mbi ye so e wara na peko ti babâ ti e.” (Luc 12:13). Kpale adoit nga fade ti duti dä ape ndali ti so Ndia atene so, a lingbi a mû na kozo molenge double ti aye ti héritier (Deutéronome 21:17). Me, peut-être koli ni so aye ti wara ye mingi ahon ti so lo doit fade ti wara. Na ndara, Jésus agbu nga part ti lo ape. Jésus ahunda lo atene: “Koli, zo wa la azia mbi juge wala zo ti kangbingo yâ ti ye na popo ti ala?”—Luc 12:14.
Na pekoni, Jésus angbâ amû wango so na azo kue, lo tene: “Zia lê ti ala akpengba, na ala sara hange na alege nde nde kue ti sarango bê ti ye, ndali ti so, atâa tongana mbeni zo ayeke na aye mingi, aye ni so la ayeke mû na lo fini ape.” (Luc 12:15). Atâa mosoro ti mbeni zo apeut ti duti mingi tongana nyen, a peut ti si so mbeni lâ lo kui na lo dö aye so kue lo zia ni ape? Jésus aluti na ndo ti tënë ni so na mungo mbeni pendere tapande so afa nga nene ti warango nzoni iri na lê ti Nzapa.
Lo tene: “Yaka ti mbeni zo ti mosoro alë mingi. Tongaso, lo tene na yâ ti bê ti lo: ‘So mbi yeke na mbeni ndo encore ape ti zia akobe ti mbi ni dä so, mbi yeke sara tongana nyen?’ Lo tene: ‘Mbi yeke sara ande ye so: Mbi yeke kungbi agogoro ti mbi ti leke ambeni kota ni, na mbi yeke bungbi alê ti kobe ti mbi kue nga na akungba ti mbi kue dä.’ Na pekoni, lo tene: ‘Mbi wara gbâ ti anzoni ye so alingbi na ngu mingi. Tongaso mbi yeke wu tere ti mbi, mbi yeke te, mbi yeke nyon nga mbi yeke sara ngia.’ Me Nzapa atene na lo: ‘Mo so li ti mo ayeke dä ape so, a yeke mû fini ti mo na bï so. Tongaso zo wa la ayeke wara aye so mo bata na yâ ti agogoro so?’A yeke ye so ayeke si na zo so abungbi mosoro ndali ti lo wani, me lo yeke na mosoro na mbage ti Nzapa pëpe.”—Luc 12:16-21.
A lingbi adisciple ti Jésus, nga na ambeni zo so ayeke mä lani lo, asara hange ti tï na yâ ti gbanda ti gingo mosoro wala ti warango gbâ ti mosoro. Agingo bê ti lâ oko oko apeut ti sara si ala zia lege ti sarango na Jéhovah. A yeke ndali ni la si Jésus akiri na ndo ti pendere tapande so lo mû lani, a sara ngu oko na ndambo tongaso awe, na yâ ti fango ye ti lo na ndo ti Hoto.
Lo tene: “Ala zia ti gi bê ti ala ndali ti fini ti ala. Ala tene pëpe: ‘Nyen la e yeke te? Nyen la e yeke nyon? E yeke wara bongo na ndo wa ti yü? . . . Ala bâ acorbeau nzoni: Ala yeke lu lê ti kobe ape, ala yeke ko lê ti kobe ape nga ala yeke na gogoro wala da ti batango kobe dä ape, me Nzapa ayeke mû kobe na ala. Ngere ti ala azo ahon ngere ti andeke ape? . . . Ala bâ tongana nyen la afleur ayeke kono. Ala yeke sara kua ape nga ala yeke pe kamba ti sara na bongo pëpe. . . . Ala zia ti gi bê ti ala na ndo ti ye so ala yeke te nga ala yeke nyon ande. Ala zia ti duti na bê so ayeke gi na nduzu. . . . Babâ ti ala so ayeke na yayu ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ni so. . . . Ala ngbâ ti gi Royaume ti lo, na lo yeke mû na ala aye so.”—Luc 12:22-31; Matthieu 6:25-33.
Azo wa la ayeke gi ande ti wara Royaume ni? Jésus atene so azo so ayeke gi ande ti wara ni a yeke mbeni kete wungo ti azo, so a iri ala “kete kundu”, na so ayeke azo so ayeke be-ta-zo na Nzapa. Na pekoni, a fa lani so wungo ti ala ayeke gi 144 000. Nyen la ayeke bata ni na ala nyen? Jésus atene so “Babâ ti ala amû desizion ti mû Royaume ni na ala.” Ni la, a lingbi ala gi ti bungbi amosoro na sese ge ape, ngbanga ti azo ti nzi apeut ti nzi ni. Me, a lingbi ala “bungbi na yayu mosoro so ayeke hunzi lâ oko ape,” na ndo so ala yeke gue ande dä ti komande legeoko na Christ.—Luc 12:32-34.


text: 2 Tongana lango ti Matanga ti Pentecôte+ ni angbâ ti gue, ala kue abungbi ndo oko.2 Mo ye ti bâ, mbeni toto ti ye tongana ti pupu so aya ngangu alondo na yayu amû yâ ti da ni kue so ala duti dä so.+3 Ala bâ aye tongana akete wâ;* yâ ti akete wâ ni akangbi si aduti na li ti ala oko oko kue.4 Ala kue asi na yingo vulu+ na ala to nda ti sara tënë na ayanga ti kodro nde nde, a lingbi na so yingo ni ayeke mû lege na ala ti tene ni.+5 Na ngoi ni so aJuif so akpe mbeto ti Nzapa, so alondo na amara nde nde kue so ayeke na gbe ti yayu, ayeke lani na Jérusalem.+6 Tongaso, na ngoi so toto ti ye so asi, gbâ ti azo abungbi ndo oko na li ti ala aga kirikiri ngbanga ti so zo oko oko ayeke mä adisciple ni na sarango tënë na yanga ti kodro ti lo wani.7 Biani, li ti ala akpe na ala yeke hunda terê ti ala, ala tene: “Bâ ye, ala kue so ayeke sara tënë so, azo ti Galilée+ la ape?8 Ka, a sara tongana nyen si e oko oko kue, e yeke mä ala na tenengo yanga ti kodro so a dü e dä so?9 E azo ti Parthie, ti Médie+ na ti Élam,+ nga na azo ti Mésopotamie, ti Judée, ti Cappadoce, ti Pont na azo ti kodro-komanda ti Asie,+10 azo ti Phrygie, ti Pamphylie, ti Égypte nga na ti ambeni mbage ti sese ti Libye so ayeke nduru na Cyrène, na azo so alondo na Rome si ayeke lango ge, atâa aJuif wala aprosélyte,+11 azo ti Crète nga na azo ti Arabie, e yeke mä ala yeke sara tënë na ayanga ti kodro ti e na ndö ti apendere ye so Nzapa asara.”12 Biani, bê ti ala kue adö nga li ti ala akpe kue, na ala yeke tene na popo ti ala: “Nda ti ye so ayeke nyen?”13 Me, ambeni zo nde ahe ala, ala tene: “Ala nyon nzerengo* vin alingbi ala awe.”14 Me Pierre alondo, lo na abazengele 11,+ lo yâa go ti lo na nduzu na lo sara tënë so na ala, lo tene: “Azo ti Judée nga na ala azo ti Jérusalem kue, zia ala hinga ye so na ala dengi mê ti ala ti mä atënë ti mbi.15 Ti tâ tënë ni, azo so asoulé pëpe tongana ti so ala tene na yâ ti bê ti ala so, ndali ti so e yeke gï na ngbonga ota* ti ndapre la.16 Me a yeke ye so a sara tënë ni giriri awe na lege ti prophète Joël:17 ‘Nzapa atene: “Na lâ ti nda ni, mbi yeke tuku ande mbeni mbage ti yingo ti mbi na ndö ti mara ti azo nde nde kue; amolenge ti ala ti koli na ti wali ayeke tene prophétie, amaseka ti ala ti koli ayeke bâ avision nga ambakoro ti ala ti koli ayeke bâ abango li.+18 Même angbâa ti mbi ti koli na ti wali, mbi yeke tuku mbeni mbage ti yingo ti mbi na ndö ti ala na ngoi ni so, na ala yeke tene prophétie.+19 Mbi yeke sara ande aye ti kpene na yayu kâ nga na afä na ndö ti sese ge: mênë, wâ nga na guru ti wâ.20 Lâ ayeke gbian ande ti ga bingo na nze ayeke gbian ti ga mênë kozo si kota lâ ti Jéhovah,* so ayeke nde mingi asi.21 A yeke sö ande zo kue so adi iri ti Jéhovah.”’*+22 “Azo ti Israël, ala mä atënë so: Jésus, zo ti Nazareth, ayeke lani koli so Nzapa afa lo na gigi na ala na lege ti akusala ti ngangu, aye ti kpene nga na afä so Nzapa asara na lege ti lo na popo ti ala,+ gï tongana ti so ala wani ahinga so.23 Koli so, so a kä lo na lege ti ye so Nzapa aleke ni kozo awe ti si nga na lege ti ngangu so Nzapa ayeke na ni ti hinga ye kozoni,+ ala pika lo na pointe na ndö ti keke na ala fâ lo,+ na ziango lo na tïtî azo so akpe ndia pëpe.24 Me Nzapa azi lo+ na yâ ti akamba ti kuâ na lege so Nzapa azingo lo na kuâ, ngbanga ti so a yeke na lege ni pëpe ti tene kuâ angbâ ti gbu lo.+25 David atene tënë so na ndö ti lo: ‘Mbi zia Jéhovah* na gbele mbi lakue, ngbanga ti so lo yeke na mbage ti maboko ti mbi ti koli si ye ayengi mbi lâ oko pëpe.26 Ndali ti ye so, bê ti mbi anzere, na yanga ti mbi asara tënë na ngia mingi. Nga, mbi yeke* duti ande na beku lakue,27 ngbanga ti so mo yeke zia mbi ti tene mbi ngbâ* na yâ ti Dû ti kuâ* pëpe, nga mo yeke zia lege pëpe na terê ti zo ti mo so ayeke be-ta-zo abuba.+28 Mo sara si mbi hinga alege ti fini, mo yeke sara si bê ti mbi ayeke na ngia mingi na gbele mo.’+29 “Aita, ala zia mbi sara tënë na ala na kamene pëpe na ndö ti David, babâ ti sewa, so lo kui si a lu lo awe+ na dû ti kuâ ti lo angbâ na popo ti e juska laso.30 Tongaso, ndali ti so lo yeke lani mbeni prophète na lo hinga so Nzapa adeba yanga na lo so ni yeke zia mbeni hale ti lo* na ndö ti trône ti lo,+31 lo bâ kozoni awe zingongo ti Christ na kuâ na lo sara tënë na ndö ni, lo tene so a yeke zia lo ti ngbâ na yâ ti Dû ti kuâ* pëpe nga terê ti lo ayeke buba pëpe.+32 Nzapa azingo Jésus so na kuâ, e kue e yeke atémoin ti ye so.+33 Tongaso, a yâa lo na terê ti Nzapa na mbage ti maboko ti lo ti koli+ nga lo wara na tïtî Babâ ni+ yingo vulu so a mû zendo ni, lo tuku na ndö ti e ye so ala bâ na ala mä so.34 David amonté na yayu pëpe, me lo wani lo tene: ‘Jéhovah* atene na Seigneur ti mbi: “Mo duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli,35 juska mbi zia awato ti mo tongana mbata ti gere ti mo.”’+36 Tongaso zia azo ti Israël kue ahinga biani so Nzapa amû lo ti ga Seigneur+ nga Christ, lo Jésus so ala fâ lo na ndö ti keke.”+37 Tongana ala mä tënë so, tënë ni andu bê ti ala ngangu si ala sara tënë so na Pierre nga na tanga ti abazengele ni, ala tene: “Aita, a lingbi e sara nyen?”38 Pierre atene na ala: “Ala changé bê ti ala,+ na zia a batize ala+ oko oko na iri ti Jésus Christ ndali ti pardon ti asiokpari ti ala,+ na ala yeke wara ande yingo vulu so ayeke matabisi so a mû ni senge senge.39 Biani, zendo ni+ so ayeke ti ala, ti amolenge ti ala nga na ti ala kue so ayeke na yongoro ndo, azo kue so Jéhovah* Nzapa ti e ayeke iri ala na mbage ti lo wani.”+40 Na lege ti ambeni tënë mingi, lo fa nda ti tënë ni kue na ala na lo ngbâ ti wa ala, lo tene: “Ala zi terê ti ala na popo ti azo ti ngoi so, so sarango ye ti ala aba bango.”+41 Tongaso ala so ayeda na tënë ti lo na ngia na bê ti ala, a batize ala.+ Na lango ni so, azo* 3 000 tongaso aga na ndö ni.+42 Ala ngbâ ti mû terê ti ala kue na ye so abazengele ayeke fa nga ala bungbi ndo oko,* ti te kobe+ na ti sambela.+43 Biani, mbeto akomanse ti gbu azo* kue, na abazengele ni ayeke sara aye ti kpene nga na afä mingi.+44 Ala kue so aga azo so amä na bê abungbi oko na ala bungbi aye ti ala kue oko,45 ala yeke kä asese ti ala+ nga na akungba ti ala na ala kangbi ye ti peko ni na popo ti ala kue, a lingbi na bezoin ti zo oko oko.+46 Lâ na lâ, na beoko ala yeke gue lakue na temple, ala yeke te kobe na yâ ti ada ti amba ti ala, ala yeke kangbi kobe ni na popo ti ala tâ na ngia nga na vuru bê,47 ala yeke sepela Nzapa nga ala yeke nzere na lê ti azo ni kue. Na oko ngoi ni, lâ na lâ Jéhovah* angbâ ti zia na ndö ti ala azo so lo sö ala.+


text:
Zo ti batango da ti kanga ni na asewa ti lo awara batême (25-34)
Paul aye si akota zo ti kodro ni la aga avoro yanga na ala (35-40)
16 Paul asi na Derbé nga na Lystres.+ Mbeni disciple ayeke kâ so iri ti lo ayeke Timothée.+ Lo yeke molenge ti mbeni wali Juif so amä na bê, me babâ ti lo ayeke Grec.2 Aita na Lystres nga na Iconium asara nzoni tënë ti lo mingi.3 Paul atene so lo yeke na nzara ti mû Timothée na terê ti lo si ala gue. Tongaso, lo mû Timothée na lo fâ lo na ganza ndali ti aJuif so ayeke na ando ni so,+ ndali ti so ala kue ahinga so babâ ti lo ayeke Grec.4 Tongana ala yeke hon na yâ ti agbata ni, ala yeke fa na aita ni peko ti ambela so abazengele nga na a-ancien so ayeke na Jérusalem amû ti tene ala sara ye alingbi na ni.+5 Tongaso acongrégation angbâ ti kpengba na yâ ti mabe na wungo ti aita ni ayeke gue na li ni lâ na lâ.6 Na ndö ni, ala hon na yâ ti Phrygie nga na yâ ti kodro ti Galatie,+ ndali ti so yingo vulu ake na ala ti sara tënë so na yâ ti kodro-komanda ti Asie.7 Nga, tongana ala descend na Mysie, ala sara ngangu ti lï na Bithynie,+ me yingo ti Jésus amû lege na ala pëpe.8 Tongaso ala hon na terê* ti Mysie ala descend na Troas.9 Na bï ni, Paul abâ mbeni vision: mbeni koli ti Macédoine aluti si ayeke voro yanga na lo, atene: “Ga na Macédoine mo mû maboko na e.”10 Gï so lo bâ vision ni awe, e gi lege ti lï na Macédoine, ndali ti so e ga ti bâ so Nzapa la airi e ti fa nzoni tënë na ala.11 Tongaso e londo na Troas, e mû lê ti ngu-ingo ni na e kpe gï kpengo juska e si na Samothrace, me na ndade ni e si na Néapolis.12 E londo na ndo so e gue na Philippes,+ mbeni gbata so ayeke na gbe ti Rome na so ayeke kota gbata ti sese ti Macédoine. E ngbâ na yâ ti gbata ni, na e sara ambeni lango kete na ndo so.13 Na lâ ti Sabbat, e sigi na yanga ti gbagba ti gbata ni so ayeke na terê ti mbeni kota ngu, ndo so e bâ e tene mbeni ndo ti sambela ayeke dä. E duti na e komanse ti sara tënë na awali so abungbi fade na ndo ni so.14 Mbeni wali ayeke dä so iri ti lo ayeke Lydie, lo yeke zo ti kango abongo ti violet, lo yeke zo ti gbata ti Thyatire+ nga mbeni wavorongo Nzapa. Lo yeke mä e nga Jéhovah* azi bê ti lo kota ti dengi mê na aye so Paul ayeke tene.15 Tongana a batize lo, nga na azo ti da ti lo awe,+ lo voro yanga na e, lo tene: “Tongana ala bâ so mbi yeke be-ta-zo na Jéhovah,* ala ga ala duti na da ti mbi.” Lo sara kue si e gue na da ti lo.16 Tongana e yeke gue na ndo ti sambela, mbeni maseka-wali so ayeke zo ti kua nga so ayeke na mbeni yingo na yâ ti lo, mbeni sioni yingo ti bango mbadi,+ atingbi na e. Lo yeke ga na gbâ ti aye na awa ti lo na lege so lo yeke fa gigi ti kekereke na azo.17 Maseka-wali ni angbâ lakue ti mû peko ti e na Paul na lo yeke dekongo, lo tene: “Akoli so ayeke angbâa ti Nzapa so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue,+ akoli so ayeke fa na ala lege ti warango salut.”18 Lo ngbâ gï ti sara tongaso na yâ ti alango mingi. Na nda ni, Paul awoko na tënë ni awe si lo tourné, lo tene na yingo ni: “Mbi mû yanga na mo na iri ti Jésus Christ ti sigi na yâ ti wali so.” Na yingo ni asigi na yâ ti lo tâ gï na l’heure ni so.+19 Tongana awa ti lo abâ so lege ti warango aye ti ala ni akanga awe,+ ala zia maboko na ndö ti Paul na Silas na ala gboto ala si ala gue na ala na gara na ndo ti amokonzi.+20 Tongana ala gue na ala na gbele azo ti komande ti gbata ni, ala tene: “Akoli so ayeke bi wusuwusu mingi na yâ ti gbata ti e,+ ala yeke aJuif,21 na ala yeke fa ambeni ngobo so ndia amû lege na e ti yeda na ni pëpe nga ti sara ye alingbi na ni pëpe, ndali ti so e yeke aRomain.”22 Na gbâ ti azo ni alondo na terê ti ala. Na peko ti so azo ti komande ti gbata ni azi abongo na terê ti ala na ngangu awe, ala mû yanga ti tene a pika ala na keke.+23 Tongana a pika ala mingi awe, ala bi ala na da ti kanga, na ala mû yanga na zo ti batango da ti kanga ni ti bâ ndo na ndö ti ala nzoni.+24 So a mû yanga na lo tongaso, lo bi ala na da ti kanga ti yâ ni kâ na lo kanga gere ti ala ngangu na yâ ti olombo.25 Me a si na bê ti bï tongaso, Paul na Silas ayeke sambela na ala yeke he bia ti sepela Nzapa.+ Ambeni zo ti kanga ni ayeke mä go ti ala.26 Mo ye ti bâ, sese ayengi ngangu, tongaso agere ti da ti kanga ni ayengi. Nga, ayanga-da ni kue azi gï hio tongaso, na achaîne so a kanga na ala kue so azi atï.+27 So zo ti batango da ti kanga ni azingo na lango si lo bâ so ayanga ti da ti kanga ni azi, lo gboto épée ti lo na lo ye ti fâ terê ti lo, lo bâ lo tene azo ti kanga ni akpe awe.+28 Me Paul adekongo na kota go, lo tene: “Sara sioni na terê ti mo pëpe, e kue la ge so!”29 Tongaso zo ti batango da ti kanga ni ahunda ti tene a ga na lo wâ, lo lï na yâ ti da ni na loro, terê ti lo ayeke dö dongo, lo tï na gbe ti Paul na Silas.30 Lo mû ala lo sigi na ni na lo tene: “Akota zo, a lingbi mbi sara nyen si a sö mbi?”31 Ala tene: “Mä na bê na Seigneur Jésus na a yeke sö ande mo, mo na azo ti da ti mo.”+32 Ala fa tënë ti Jéhovah* na lo nga na azo kue so ayeke na yâ ti da ti lo.33 Lo mû ala na l’heure ni so na bï ni, lo sukula akä ti ala. Gï na pekoni, a batize lo na azo ti da ti lo kue.+34 Lo ga na ala na yâ ti da ti lo, lo zia kobe na ndö ti table na devant ti ala, na terê ti lo anzere mingi, lo na azo ti da ti lo kue ndali ti so lo mä na bê na Nzapa fadeso awe.35 Tongana ndo ahan awe, azo ti komande ti gbata ni atokua aturugu ti lapolice ti tene na lo: “Mo zi akoli so.”36 Zo ti batango da ti kanga ni afa peko ti atënë ti ala ni na Paul, lo tene: “Azo ti komande ti gbata ni atokua azo ti tene azi ala use kue. Ni la, ala sigi ala gue na siriri.”37 Me Paul atene na ala: “Ala pika e na lê ti azo, e so a dë ngbanga fade na li ti e pëpe, e so e yeke aRomain,+ na ala bi e na da ti kanga. Na fadeso ala ye ti zia e na gigi na hondengo ni? E yeke sigi ape! Zia ala wani aga asigi na e.”38 Aturugu ti lapolice ni afa peko ti atënë so na azo ti komande ni. Tongana azo ti komande ni amä so Paul na Silas ayeke aRomain, mbeto agbu ala mingi.+39 Tongaso, ala ga ala voro yanga na Paul na Silas, na tongana ala sigi na ala awe, ala hunda na ala ti zia gbata ni ti hon.40 Ala sigi na da ti kanga ni na ala gue na da ti Lydie, tongana ala bâ aita, ala wa aita ni,+ na pekoni ala hon.