text:
1Dene kpah gara ngü te sere te-ye fere gbü roto. Gbü roto la, fü ra awu to kpï ake to kotö, de te Me reke teka wü kpara ka-ye ne. Te di bala, gina kpï ake gina kotö ne, dürü ka-wü eyi. Mere yï-ngu dürü kpah eyi. 2Fü ra awu to mere kötï ka Me, de ïrï ye Yerüsalema ne, te yia agbü kpï kpala, ekö enü kpa kötö kpakine. Ah su fa sü, baka würüse, te reke te-ye, ngbü nzo, ecï nga watï ye, te ena aza ye ne. 3Gbü roto la, fü ra aje ri kpara, te wü koro gbü kpökpö ka Me, da emala ngü de mere ri ye, gü ba, "Wayi, Me koro eyi! Ah koro ngbü eyi esüka wü kpara ka-ye! Ah ena angbü de ewü gbü to kötï ne, fï mere badi. Ah ena ato kpah wazi ye fü ewü, teka fü ewü angbü züka wü kpara kaka. 4Me ena akö ngura gbü jia wü kpara ka-ye ʼburu. Kpi ena adi tïne ma. Cïnga ena adi kpah ma. Wü kpara tï aku gba tïne de. Angü Me nza wü siti ngü la eyi ʼburu!" 5Fütanga ngü la, fü Me ayia amala ngü de mere ri ye, gü ba, "Wayi, ngü la nza eyi dela! Angü ni reke wü ngü eyi ʼburu toto!" Fü Me adu amala kpah gara ngü fere, gü ba, "De-ra deyï, ma ba wü ngü la ʼburu aba, de ma tima fü wü kpara ka-ni, angü ah de zu ngari ni." 6Fü Me adu kpah amala ngü fere, gü ba, "Ma reke wü ngü la eyi fanü! Ma kpo de ngü la ta me-ra. Ma du nza ngü ne kpah me-ra. Angü ma de gina kpara, ma kpah de adu kpara. Mene kpara te gümü ngu ngbü emere engu la, ah koro kpaka ra. Ma ena ato züka gu ngu fefe na, fü engu anzö. Ah tï ato gara e fere, na ngu la, nda de. Ngu la, ah de ngu te ena aküwa wü kpara, fï mere badi. 7Wü di enga ra, ah le fü yi arü kpekpeke! Te wü vügü ngbü eto cïnga te yi, teka ngü ka-ra la, ngü ma. Yi i maguma yi gö! Yi mere e akpe cürü de. Te yi mere bala la, ma ena ato züka takpa la fü yi. Nih ena adu angbü de nih ma tundu, fü yi angbü wü di ra, fï mere badi. 8Amba teka mene wü kpara, de te ewü ce ngü ka-ra, teka cürü ka wü vügü ne, wüh ena amaka cïnga. Ngü la ena adi kpah bala, teka mene wü kpara, de te ewü le ngü ka-ra de, de mene ewü, te ewü ngbü emere ngü ka lümü, de wü kpara de te ewü ngbü emömörö wü bu wü, wü mürü waza, de wü mürü rü, wü mürü kuwa, wü mürü benge, wü mürü dakpa, abe te wü kpara de te ewü ngbü enü kpaka ewü ne, de wü kpara de te ewü ngbü emere gele ka faranda, de wü mürü mani. Wü kpara la ʼburu, wüh ena amaka mere cïnga amaka, angü wüh ena aza ewü ʼburu, agü agbü du ka wa, te mbe ngbü ngbööö ne. Fü ewü acuru anza kpala. Dela tïne eyi eʼbaʼbasu kpi." 9Fütanga ngü la, fü biri malayïka esüka wü mene de lorozi, ta te ewü to cïnga te wü kpara füh kotö ne, ayia akoro kpaka ra, amala ngü fere, gü ba, "Ma koro la akine, teka fü ni asere to mere kötï, de te Me reke fü wü kpara ka-ye ne. To mere kötï la ngbü baka züka mada, de te Kambiliki ka Me ena aza engu ne." 10Te di bala, fü malayïka la aza ra gbü wazi ka Nzïla Wazi Me, fü a anü ake di kpa füh mere da kpa tikpi. Fü ra awu to mere kötï engu la, de ïrï ye Yerüsalema, te yia agbü kpï la, ekö enü kpa kotö akine. 11To Yerüsalema la su fa sü, da eci aci, teka wazi ka Me, baka ngina, te ze-nga ra. 12Wüh jï mere ʼbaranga de da, baka abe, te mo kpa etikpi, eküte to Yerüsalema la, kerekere gbaa. Wüh o wü möngïtï ka ʼbaranga la, nzükpa de füh ye ʼbasu. Fü wü malayïka nzükpa de füh ye ʼbasu angbü ecï sü, te wü möngïtï la biri biri ʼburu. Wüh ba kpah ïrï nguwa wü di enga Yïsarayele nzükpa de füh ye ʼbasu ne, te wü möngïtï la biri biri ʼburu. 13Fü ewü ao wü möngïtï bata to kpa fügö, bata to kpa ekati, bata to kpa edebu sü gbü kamisü, bata edebu sü gbü kokpa. 14Wüh jï ʼbaranga la füh wü cögbörö teme nzükpa de füh ye ʼbasu. Teme biri de ïrï mürü tima ka Yesu eküte ye, te nga ewü nzükpa de füh ye ʼbasu la ʼburu. 15Fü malayïka, de te ngbü emala ngü fere ne, aza gara e esaka ye baka ndugu gala, te wüh reke gbü diki-se. Fü ah akpo are mamo ʼbaranga ka mere kötï la, de wü möngïtï ka-ye ʼburu. 16Mere kötï la de janga ye bala. Wü fafaka bala la, wüh ʼburu yoo. Fafaka na biringbö la, ah de kilometere kutu ʼbasu de füh ye kama ʼburuve (2,500). 17Fü malayïka la adu are ʼbaranga la, teka awu ngongomi. Ah re maka baka metere teke bata nzükpa de füh ye bala (74). Malayïka la ngbü re ʼbaranga la cu baka kpara, te ngbü emere tima füh kotö sene. 18Wüh fa ʼbaranga la de wü teme te ngbü eci aci ʼde ʼde ʼde bala. Amba kambü de te wüh jï gbü ʼbaranga la, wüh fa de züka diki-se, te ngbü eci aci le le le baka jia ngu la. 19Ri ʼbaranga la ngbü füh züka cögbörö wü teme, te ewü su fa sü. Wüh reke gigina de gara teme, de ïrï ye jasïpe, te ngbü eci baka ngina te ze-nga ra. Eʼbaʼbasu na, wüh reke de teme, de ïrï ye safïra, te küküte ngbü eci baka küte cucurungu ne. Wüh reke ebabata na de teme, de ïrï ye kalekedo, mba salïsalï bala. Wüh reke ebabala na de teme, de ïrï ye emerode, baka küte mö-nga la. 20Wüh reke gara de teme, de ïrï ye sadonuke, te di de wü tere te-ye, ngbeʼde mbembe, ngbeʼde mbembe bala. Gara na, wüh reke de teme, de ïrï ye sadüwane, te di didiki bala. Fü ewü areke gara de teme, de ïrï ye kirisolite, te di mba bïbïrï, baka kpa manga la. Wüh reke gara na de teme, de ïrï ye berile, te di bïbïrï, baka küte borongoo la. Wüh reke gara de teme, de ïrï ye topaze, te di mbembe, baka mbe ndima la. Wüh reke gara de teme, de ïrï ye kirizofaze, te di mba bïbïrï, buwa bala. Gara na, wüh reke de teme, de ïrï ye jakinita, te di mba bïbïrï baka küte tengerene la. Fü ewü areke gara na de teme, de ïrï ye ametisite, te diki adiki baka yi-gbere la. 21Wü möngïtï ka ʼbaranga de nzükpa de füh ye ʼbasu ne, ngbü ʼburu eci aci, mba ngbeʼde, gbooo, baka küte fe la. Wüh reke wü kaje, te ngbü enü agbü mere kötï la, de züka diki-se, te ngbü eci aci, ngïla ngïla, baka jia ngu la. 22Amba ma wu gara e kpala, baka Kambü ka Me, gbü to kötï, Yerüsalema ne, nda-ra de. Angü Mere Me ake Yesu, Kambiliki ka Me ne, ka-wü ladü tundu de wü kpara kpala. Wü kpara ʼburu ngbü ewu wazi ewü cu de jia wü, da ecu ngü ewü. 23Wazi ka Me, bete nda Yesu ngbü elofo sü gbü to Yerüsalema la ʼburu me-ye. Angü ra kpala ma, biti kpah ma. 24Wazi ra-sü ka to mere kötï, Yerüsalema la, ena angbü elofo sü te nga nzö wü sü füh kotö ne ʼburu, teka fü nguwa wü kpara angbü eceka kpï te nga zeze na. Wü miri ka nguwa wü kpara de füh kotö ne, ena angbü kpah ekoro de wü e ka-wü ʼburu gbü mere kötï la. Angü wüh ena angbü egbo duu nga ïrï Me ake Yesu, Kambiliki ka Me ne. 25Gbü ra anga gbü biti, wüh ni möngïtï ka mere kötï la nda-wü de, angü biti kpala nda tïne ma. Wü möngïtï la ena angbü engbü ka-wü fï bü mböömbö bala te nga wü lö-ra ʼburu. 26Nguwa wü kpara füh kotö ne ʼburu, tï eyi angbü ekoro, teka adi eto maguma wü fü Me, de mere tadu, agbü to mere kötï, Yerüsalema la. 27Wü kpara ʼburu, de te ewü ngbü engbü agbü to mere kötï ka Yerüsalema ne, wüh ena angbü engbü ka-wü fï bü emere mene wü ngü, de te Me ngbü ele. Wü siti ngü ena adi kpala ʼburu ʼburu ma. Ngü ka lümü, de wü ngü ka mani, ena adi kpala kpah ma. Wü kpara gbü to mere kötï la ena angbü ka-wü ezükü fï mere badi. Angü Yesu Kurisito, Kambiliki ka Me ne, ba ïrï ewü eyi gbü buku ka-ye, ka Küküwa.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Zo alingbi biani ti ku ti sara mariage “gi na yâ ti Seigneur”?
“Mbi wara koli na yâ ti congrégation pëpe, nga mbeto asara mbi ti tene mbi ngbâ gi tongaso juska mbi ga mbakoro.”
“Ambeni koli ti dunia so ayeke sara ye na nzoni bê, ala ye zo nga ala yeke bi bê ti ala na zo. Ala ke bungbi ti vorongo Nzapa ti mbi ape, nga na bango ala, ala yeke nzoni mingi ahon ambeni ita-koli.”
Ambeni wakua ti Nzapa so ayeke kumbamba atene mara ti atënë so. Ye oko, ala hinga nzoni mingi wango ti Paul so atene a lingbi e sara mariage “gi na yâ ti Seigneur.” A lingbi aChrétien kue asara ye alingbi na wango so (1 aCor. 7:39). Tongaso, ka ngbanga ti nyen ambeni wakua ti Jéhovah ayeke tene mara ti atënë so?
NDANI SO AMBENI KUMBAMBA AYEKE NA KITE
A-Chrétien so atene mara ti atënë so alingbi peut-être ti pensé so aita-wali so ayeke kumbamba ayeke mingi ahon aita-koli so ayeke kumbamba. Na yâ ti akodoro mingi, tënë so ayeke tâ tënë. Na tapande, na Corée, tongana a mû aTémoin 100 so ayeke kumbamba, aita-wali ayeke 57 na aita-koli ayeke 43. Na Colombie, tongana a mû aTémoin 100 so ayeke kumbamba, aita-wali ayeke 66 na aita-koli ayeke 34.
Na yâ ti ambeni kodoro, ababâ na amama so ayeke aTémoin pëpe alingbi ti hunda gbâ ti nginza na peko ti amolenge ti ala. Ye so asara si a yeke ngangu na aita-koli so ayeke na moyen mingi ape ti sara mariage. Na bango akpale so, mbeni ita-wali alingbi ti pensé so lo lingbi lâ oko pëpe ti wara mbeni koli “na yâ ti Seigneur” ti sara mariage na lo. Tongaso, lo lingbi ti hunda tere ti lo, lo tene: “A yeke biani na lege ni ti tene mbi pensé so mbi lingbi ti wara mbeni koli so alingbi na mbi na popo ti amba ti mbi aChrétien?” *
A YEKE KOTA YE TI ZIA BÊ KUE NA JÉHOVAH
Tongana ade mo wara mara ti pensé so lâ oko pëpe, hinga so Jéhovah ahinga dutingo ti mo. Lo hinga atënë ti bê ti mo na ndo ti tënë so.—2 Chron. 6:29, 30.
Jéhovah ahunda na e na yâ ti Bible ti tene e sara mariage gi na yâ ti Seigneur. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so lo hinga ye so ayeke nzoni ndali ti awakua ti lo nga lo ye ti bata ala. Lo ye pëpe ti tene e mû asioni desizion so ayeke zia vundu na bê ti e wala ayeke sara si e duti na ngia pëpe. Na ngoi ti Néhémie, mingi ti aJuif ayeke sara lani mariage na awali so ayeke awande so avoro Jéhovah pëpe. Tongaso, Néhémie asara tënë na ala na ndo ti sioni tapande ti Salomon. Atâa so ‘Nzapa ti Salomon andoye lo, awali so ayeke awande asara si lo sara siokpari.’ (Néh. 13:23-26). Tongaso, Nzapa ahunda na e awakua ti lo ti sara mariage gi na atâ wakua ti lo ndali ti nzoni ti e (Ps. 19:8-11; És. 48:17, 18). Atâ Chrétien amû merci mingi na Nzapa ndali ti so lo yeke bâ lege ti ala nzoni, nga ala zia bê ti ala kue na awango ti lo. So ala yeke mä yanga ti lo tongana Gbia ti ala, ala fa so lo yeke Seigneur ti dunia kue.—aProv. 1:5.
Kite ayeke pëpe so mo ye ti “bungbi oko pëpe na azo so amä na bê pëpe na gbe ti joug oko”, so ti tene mo yeke sara mariage pëpe na mbeni zo so aye Jéhovah pëpe. Zo tongaso alingbi ti kanga lege na mo ti voro Jéhovah (2 aCor. 6:14). Mingi ti aChrétien laso asara ye alingbi na nzoni wango so Nzapa amû, na ala bâ so nzoni desizion la ala mû so. Ye oko, ambeni asara ti ala mbeni ye nde.
NGBÂ LAKUE TI KU
Maggy, * mbeni ita-wali so ayeke na Australie, afa ye so asi na lo na ngoi so lo komanse ti sara nzara ti mbeni koli so ayeke Témoin ape, lo tene: “Mbi manke abungbi mingi ti duti gi na tere ti lo. Mbi kiri na peko mingi na lege ti yingo.” Ratana so ayeke na Inde asara nzara ti mbeni kamarade ti lo ti klase so akomanse ti manda Bible. Ye oko, asi na mbeni ngoi, sarango ye ti kamarade ti lo ni afa so lo yeke manda Bible ni gi ndali ti so lo ye ita ni. Na nda ni, Ratana azia lege ti vorongo Jéhovah lo gue na yâ ti mbeni bungbi ti nzapa nde tongaso si lo sara mariage na kamarade ti lo ni.
Mbeni tapande ni ayeke ti ita-wali Ndenguè so ayeke na Cameroun. Lo sara mariage na ngoi so lo yeke na ngu 19. Koli so lo na lo asara mariage ayeke Témoin pëpe. Kozo ti tene ala sara mariage, koli ni atene na lo so lo lingbi ande ti ngbâ ti voro Jéhovah senge. Ye oko, yenga use na peko ti mariage ti ala, koli ni ake na lo ti gue na abungbi. Ita-wali ni atene: “Mbi yeke gi mbi oko nga mbi yeke toto. Mbi bâ so sioni desizion la mbi mû so. Mbi regretté.”
A yeke tâ tënë so ambeni Chrétien asara mariage na mbeni koli wala wali so avoro Jéhovah pëpe na koli wala wali ni asara ye na ala na nzoni bê nga na lege ni. Ye oko, même tongana mo bâ pëpe pasi so aita so asara mariage na azo so ayeke aTémoin abâ, songo ti mo na Jéhovah ayeke tongana nyen? So mo hinga so mo sara ye pëpe alingbi na wango so Jéhovah amû na mo ti tene mo duti na ngia, a sara mo tongana nyen? Desizion so mo mû so anzere na lo?—aProv. 1:33.
Na yâ ti dunia kue, aita so asara ye alingbi na wango ti Jéhovah ti sara mariage “gi na yâ ti Seigneur” ahinga biani na bê ti ala kue so nzoni desizion la ala mû so. Aita so ayeke kumbamba aleke na bê ti ala ti ngbâ ti zia ngia na bê ti Nzapa na lege so ala yeke sara mariage gi na mbeni nzoni koli wala wali na popo ti awakua ti Jéhovah. Michiko ayeke mbeni ita-wali so ayeke kumbamba na Japon. Afami ti lo atara lakue ti pusu lo ti sara mariage na mbeni koli so ayeke Témoin ape me lo ke. Nga, na ngoi so lo bâ ambeni kamarade ti lo asara mariage na atâ Chrétien me lo ngbâ ti lo kumbamba, a sara lo mawa. Lo tene: “Mbi yeke tene lakue so, teti so Jéhovah ayeke ‘Nzapa so ayeke na ngia,’ atâa zo asara mariage wala lo sara mariage ape lo lingbi ti duti na ngia. Mbi hinga nga so lo yeke mû na e aye so bê ti e aye. Tongaso, même tongana e wara mbeni koli wala wali ti sara mariage na lo pëpe atâa so e ye ti sara mariage, a yeke nzoni e ngbâ kumbamba.” (1 Tim. 1:11). A si na mbeni ngoi, Michiko asara mariage na mbeni nzoni ita-koli, nga lo yeke na ngia so lo ku.
Ambeni ita-koli ayeke nga dä so aku juska ala wara anzoni ita-wali ala sara mariage na ala. Na tapande, Bill, so ayeke na Australie, atene so na ambeni ngoi awali so ayeke aTémoin pëpe asara nzara ti lo. Ye oko, lo mû ngoi mingi ti duti ndo oko na ala pëpe ndali ti so lo ye pëpe ti lë mbeni songo so ayeke gue na lo ti ‘bungbi na mbeni zo so amä na bê pëpe na gbe ti joug oko’. Teti angu mingi, lo ye ambeni ita-wali, me ala ye lo pëpe. Bill aku juska ngu 30 la lo ga ti wara mbeni ita-wali so alingbi na lo. Bill atene: “Mbi regretté ye oko ape. Mbi yeke na ngia ndali ti so mbi na wali ti mbi e yeke gue na fango tënë legeoko, e yeke manda ye legeoko nga e yeke voro Nzapa legeoko. A nzere na mbi ti hinga akamarade ti wali ti mbi nga ti sara kamarade na ala ndali ti so ala kue ayeke awakua ti Jéhovah. E yeke sara kua na afango ye ti Bible ti sara si mariage ti e aga nzoni.”
NA NGOI SO MO YEKE KU JÉHOVAH
Nyen la mo lingbi ti sara na ngoi so mo zia bê ti mo kue na wango ti Jéhovah na mo yeke ku ti wara mbeni koli wala wali so avoro Jéhovah ti sara mariage na lo? Mbeni ye so mo lingbi ti sara ayeke ti gbu li ti mo na ndo ti ye so asara si ade mo sara mariage pëpe. Tongana raison ni ayeke so mo ye ti sara ye alingbi na wango ti Bible so atene na e ti sara mariage “gi na yâ ti Seigneur”, e gonda mo mingi ndali ti so mo yeke sara ye alingbi na ye so Nzapa ahunda. Hinga so Jéhovah ayeke na ngia mingi ndali ti so mo leke na bê ti mo ti ngbâ ti mä yanga ti lo (1 Sam. 15:22; aProv. 27:11). Ngbâ lakue ti “fa tënë ti bê” ti mo na Nzapa na yâ ti sambela (Ps. 62:9). Tongana mo yeke sambela Jéhovah lakue na bê ti mo kue, songo ti mo na lo ayeke kpengba ahon ti kozo. Tongana mo ngbâ ti gbu ngangu atâa so mo yeke wara akpale na yâ ti congrégation wala na gigi, songo ti mo na Nzapa nga ayeke kpengba lâ na lâ. Hinga na bê ti mo kue so Jéhovah ayeke bi bê ti lo na awakua ti lo so ayeke be-ta-zo nga lo bâ mo na nene ni mingi. Lo yeke mû na mo aye so mo yeke na bezoin ni nga na aye so mo ye ni mingi. Lo tene pëpe so ni yeke mû na e koli wala wali. Me, tongana mo ye biani ti wara mbeni koli wala wali ti sara mariage na lo, Nzapa ahinga nzoni lege ti mû na mo aye so mo yeke na bezoin ni.—Ps. 145:16; Mat. 6:32.
Na ambeni ngoi, atënë ti bê ti mo alingbi ti duti tongana ti David so atene: “O L’Éternel, mo kiri tënë na mbi fade! Ngangu ti yingo ti mbi awe. Honde lê ti mo na mbi pëpe.” (Ps. 143:5-7, 10). Na angoi tongaso, zia ngoi na Babâ ti mo ti yayu ti fa na mo ye so lo ye mo sara. Mo lingbi ti sara ni na lege so mo yeke mû ngoi ti diko Bible nga mo gbu li ti mo na ndo ni. Ye so ayeke sara si mo yeke hinga aye so Jéhovah ahunda na mo ti sara nzoni mingi nga mo yeke bâ tongana nyen la lo sara ye na awakua ti lo ti giriri. Tongana mo mä lo, mo yeke bâ so ti ngbâ lakue ti mä yanga ti lo ayeke nzoni mingi.
Nyen la mo lingbi ti sara nga ti ngbâ ti duti na ngia nga ti sara aye mingi na ngoi so mo yeke kumbamba? Mo lingbi ti gi ti sara si songo ti mo na Jéhovah akpengba ahon ti kozo nga ti duti na nzoni sarango ye. Mo lingbi nga ti gi ti duti zo so amû ye na zo, zo so asara kua ngangu, zo so ayeke na nzoni songo na azo nga zo so ayeke be-ta-zo na Jéhovah. Ti tene zo aduti na ngia na yâ ti mariage ti lo, a yeke kota ye ti tene lo duti na asarango ye so (Gen. 24:16-21; Ruth 1:16, 17; 2:6, 7, 11; aProv. 31:10-27). Gi Royaume ti Nzapa kozoni na fango tënë mingi nga na sarango akua mingi na yâ ti congrégation. Aye so ayeke bata mo si mo mû asioni desizion pëpe. Bill, so e sara tënë ti lo fade, atene atënë so na ndo ti ngoi so lo yeke kumbamba: “Ngoi ni ahon hio mingi. Mbi mû lani ngoi so ti sara kua ti Jéhovah tongana pionnier.”
Biani, zo alingbi ti sara mariage “gi na yâ ti Seigneur.” Tongana mo sara ye alingbi na tënë so, mo yeke mû gonda na Jéhovah nga mo yeke wara ngia so aninga. Bible atene: “Ngia ayeke na zo so akpe mbeto ti L’Éternel, lo so awara ngia mingi na yâ commandement ti Lo. Mosoro na yango-iri ayeke na yâ da ti lo; na mbilimbili ti lo angbâ lakue.” (Ps. 112:1, 3). Tongaso, leke na bê ti mo ti ngbâ ti sara ye alingbi na commandement ti Nzapa so ahunda ti sara mariage “gi na yâ ti Seigneur.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MBETI TI BUNGBI—KUSALA TI E NGA NA GIGI TI E TI CHRETIEN NOVEMBRE 2016
Akode ti fango na tënë
Akode ti fango na Tour ti Ba Ndo nga na tâ tënë ti Bible so afa so aprophétie ti Bible asara tënë ti aye so e yeke bâ laso. Sara kua na atapande so ti leke akode ti mo wani.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Bible afa asarango ye ti mbeni wali so alingbi
Asarango ye wa Jéhovah abâ na nene ni na mbage ti wali so asara mariage?
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
“Na yanga ti kodoro, azo ahinga koli ti lo”
Mbeni wali so alingbi asara si azo atene nzoni tënë ti koli ti lo.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Wara ngia na yâ ti ngangu kua kue so mo sara
E lingbi ti manda ti wara ngia na yâ ti kua tongana e gi ti duti na nzoni bango ndo na ndo ni.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bible alingbi ti fa nyen na e?: Lege ti sara kua na ni
Tongana nyen e lingbi ti sara kua na aye so ayeke gi na yâ ti buku ‘Bible alingbi’ na ngoi so e yeke manda Bible na zo?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Dabe mo na Lo so acréé mo, na lâ ti pendere ti mo”
Na lege ti asuma-tene, Zo-ti-fa-tene 12 awa e ti sara aye so lege na azi na e ti sara na lâ ti maseka ti e.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Amaseka: Ala ku pëpe ti lï na “kota yanga-da” ni
Mo lingbi ti gi ti sara aye ti yingo so mo leke na bê ti mo ti sara, na tapande ti mû kua ti ngoi kue?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Maseka-wali Sulamite: Mbeni tapande so alingbi zo amû peko ni
Nyen la asara si maseka-wali Sulamite ayeke mbeni nzoni tapande ndali ti azo so ayeke voro Jéhovah?


text:
CHAPITRE 114
Tongana Christ aga lo yeke fâ ngbanga na ndo ti ataba na angasa
JÉSUS AMÛ TOLI TI ATABA NA ANGASA
Na ndo ti Hoto ti akeke ti olive, Jésus alondo ti mû toli ti amaseka bale-oko nga na ti atalent. Tanga ti kiringo tënë ti lo na abazengele ti lo na tënë so ala hunda na lo na ndo ti ngoi so lo yeke duti dä nga na ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi ayeke so wa? A yeke na lege ti mbeni ndangba toli so lo mû na ndo ti ataba na angasa.
Jésus akomanse tënë ni na fango ngoi so ye ni ayeke si dä. Lo tene: “Na ngoi so Molenge ti zo aga na yâ ti gloire ti lo, na a-ange kue na tere ti lo, lo yeke duti na ndo ti trône ti lo ti gloire.” (Matthieu 25:31). Kite ayeke dä ape so abazengele ni ahinga so toli ni angoro gi na tere ti lo Jésus ni wani. Lo yeke tene ka na ala so lo yeke “Molenge ti zo”.—Matthieu 8:20; 9:6; 20:18, 28.
Toli ni so ayeke ga tâ tënë lawa? A yeke na ngoi so Jésus “aga na yâ ti gloire ti lo,” lo na a-ange, na lo duti “na ndo ti trône ti lo ti gloire.” Lo tene kozo awe so “Molenge ti zo so ayeke ga na ndo ti ambinda, na ngangu nga na kota gloire” lo na a-ange ti lo. A yeke lawa? Gi “hio na peko ti kota ye ti vundu.” (Matthieu 24:29-31; Marc 13:26, 27; Luc 21:27). Tongaso, toli ni so ayeke ga tâ tënë na ngoi ti gango ti Jésus na yâ ti gloire ti lo. Nyen la lo yeke sara na pekoni?
Jésus afa ndani, lo tene: “Na ngoi so Molenge ti zo aga . . . , a yeke bungbi amara kue na gbele lo, na lo yeke kangbi popo ti azo ni tongana ti so berger ayeke kangbi popo ti ataba na angasa. Lo yeke zia ataba ni na mbage ti maboko ti lo ti koli, na angasa ni na mbage ti maboko ti lo ti wali.”—Matthieu 25:31-33.
Ti ataba ni, so a yeke zia ala na nzoni ndo, Jésus atene: “Na pekoni, gbia ni ayeke tene na ala so ayeke na mbage ti maboko ti lo ti koli: ‘Ala so tufa ti Babâ ti mbi ayeke na ndo ti ala, ala ga ala wara Royaume so a leke ni teti ala ngbene ye so azo akomanse ti dü amolenge.’” (Matthieu 25:34). Gbia ni ayeke yeda na ataba ni ngbanga ti nyen?
Gbia ni afa raison ni, lo tene: “Nzara asara mbi lani, ala mû na mbi ye ti te. Nzara ti ngu asara mbi lani, ala mû na mbi ngu ti nyon. Mbi yeke wande lani, ala yamba mbi nzoni. Tere ti mbi ayeke lani senge, ala yü na mbi bongo. Mbi tï lani kobela, ala bâ lege ti mbi. Mbi yeke lani na kanga, ala ga abâ mbi.” Na ngoi so ataba ni, so ayeke “azo ti mbilimbili”, ahunda lo ti hinga na ngoi wa la si ala sara na lo anzoni ye ni so, Gbia ni atene: “So ala sara ni lani na oko ti asenge zo so ayeke aita ti mbi, ala sara ni na mbi la.” (Matthieu 25:35, 36, 40, 46). Ala sara anzoni ye ni so na yayu ape, ndali ti so kobela wala nzara ayeke kâ ape. A doit ti duti gi aye so ala sara na aita ti Christ na ndo ti sese ge.
Ka ti angasa, so lo zia ala na mbage ti maboko ti lo ti wali so, ayeke tongana nyen? Jésus atene: “Na pekoni, [Gbia ni ayeke] tene na ala so ayeke na mbage ti maboko ti lo ti wali: ‘Ala hon kâ na tere ti mbi, ala so a deba ala awe. Ala gue na lê ti wâ ti lakue lakue so a leke ni ndali ti Zabolo na a-ange ti lo, ngbanga ti so nzara asara mbi lani, me ala mû na mbi ye ti te ape. Nzara ti ngu asara mbi lani, me ala mû na mbi ngu ti nyon ape. Mbi yeke wande lani, me ala yamba mbi nzoni ape. Tere ti mbi ayeke lani senge, me ala yü na mbi bongo ape. Mbi tï lani kobela na mbi sara kanga, me ala bâ lege ti mbi ape’” (Matthieu 25:41-43). Angasa ni alingbi na ngbanga ni ndali ti so ala doit fade ti sara nzoni bê na aita ti Christ na ndo ti sese, me ala sara ni ape.
Ye so abazengele amanda ayeke so, aye ti peko ti fango ngbanga ni ayeke ngbâ teti lakue lakue. Jésus atene: “[Gbia ni ayeke] tene na ala: ‘Ti tâ tënë ni, so ala sara ni lani na oko ti asenge zo so ape, ala sara ni na mbi ape.’ Ala so ayeke wara ande kuâ ti lakue lakue, me azo ti mbilimbili ayeke wara fini ti lakue lakue.”—Matthieu 25:45, 46.
Kiringo tënë ti Jésus na hunda ti abazengele ni afa ye mingi na adisciple ti lo ti tene ala gbu li dä. A mû maboko na ala ti bâ yâ ti apensé ti ala nga na asarango ye ti ala nzoni.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ngbâ ti mû maboko na aita ti Christ
Tongana nyen la azo so Christ abâ ala tongana angasangbaga ayeke mû maboko na aita ti lo?


text:
CHAPITRE 115
Ndangba sarango Pâque ti Jésus aga nduru
MATTHIEU 26:1-5, 14-19 MARC 14:1, 2, 10-16 LUC 22:1-13
A MÛ NGINZA NA JUDAS ISCARIOTE TI TENE LO KÄ JÉSUS
ABAZENGELE USE AGUE TI LEKE AYE NDALI TI PÂQUE
Jésus ahunzi ti fa ye na abazengele ti lo osio na ndo ti Hoto ti akeke ti olive. Lo kiri tënë na hunda ti ala na ndo ti ngoi ti singo ti lo nga na ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi.
Jésus asara tâ kua mingi na lango 11 ti Nisan ni! A yeke peut-être na ngoi so ala yeke kiri na Béthanie ti lango kâ si Jésus atene na abazengele ti lo, lo tene: “Ala hinga so a ngbâ lango use ti tene a sara matanga ti Pâque. A yeke zia Molenge ti zo na maboko ti azo ti tene ala fâ lo na ndo ti keke.”—Matthieu 26:2.
Na bango ni, na mercredi ni, Jésus aduti gi na tere ti abazengele ti lo awe. Na mardi, lo suku na amokonzi-nzapa nga lo sigi na nda ti ala na gigi. Ni la, ala yeke gi lege ti fâ lo. Tongaso, Jésus aye pëpe ti sigi na lê ti azo na lango 12 ni, tongaso si ye oko akanga lege na lo ape ti sara matanga ti Pâque, lo na abazengele ti lo. Pâque ayeke tï ande na lango 14 ti Nisan, na peko ti lindango ti lâ.
Me, kozo na Pâque ni, aprêtre-mokonzi nga na a-ancien ni aduti kpô ape. Ala bungbi tere ti ala na yangbo ti kota prêtre, Caïphe, ngbanga ti so Jésus asigi na nda ti ala, a sara si bê ti ala ason. Fadeso, ala yeke mä tere “ti sara ye na mayele ti gbu Jésus ti fâ lo.” Ala yeke sara ni tongana nyen nga lawa? Ala tene: “E sara ni pëpe na ngoi ti matanga ni, si wusuwusu alondo na popo ti azo ni ape.” (Matthieu 26:4, 5). Ala yeke na mbeto, ngbanga ti so azo mingi aye tënë ti Jésus.
Mo ye ti bâ, mbeni zo aga ti bâ amokonzi-nzapa ni. Ala ku tere ti ala na zo ni so ape. A yeke tâ gi mbeni oko ti abazengele ti Jésus ni, so iri ti lo ayeke Judas Iscariote! Satan la apusu lo ti gue ti kä Jésus. Judas ni ahunda ala, lo tene: “Nyen la ala yeke mû na mbi tongana mbi kä lo na ala?” (Matthieu 26:15). Teti so tënë ni anzere na ala, “ala yeda ti mû na lo alê ti nginza ti argent.” (Luc 22:5). Wungo ni ayeke oke? Ala mä tere ti mû na lo nginza ti argent 30. Ngere ti mbeni ngbâa ândö ayeke sicle 30 (Exode 21:32). Amokonzi-nzapa so amû Jésus tongana mbumbuse zo, ala bâ lo tongana ye oko na lê ti ala ape. Judas angbâ ti “gi mbeni nzoni ngoi ti kä Jésus na ala na ngoi so gbâ ti azo ayeke dä ape.”—Luc 22:6.
Lango 13 ti Nisan akomanse, na mercredi, na ngoi ti lindango ti lâ. Na a yeke omene lango nga ndangba bï ti Jésus na Béthanie la. Na ndade ni, a yeke leke tanga ti aye ndali ti matanga ti Pâque. A doit ti wara mbeni molenge ti taba ti tene a fâ ni nga a zö ni, na ngbongboro ni kue, na ngoi so lango 14 ti Nisan ayeke komanse. Ala yeke te kobe ni na ndo wa? Nga, zo wa la ayeke leke aye ni? Jésus ade afa anzene nzene ye ni ape. Ni la, Judas apeut nga ti fa ni na aprêtre-mokonzi ni ape.
Peut-être na jeudi na peko ti midi, Jésus atokua Pierre na Jean ti gue na Jérusalem, lo tene: “Ala gue ala leke kobe ti Pâque ti tene e te.” Ala ngbâ ahunda lo, ala tene: “Mo ye e leke aye ni na ndo wa?” Jésus angbâ afa na ala aye ni, lo tene: “Tongana ala lï na yâ ti gbata ni, mbeni koli so ayô ta ti sese na ngu na yâ ni ayeke tingbi ande na ala. Ala mû peko ti lo juska na yâ ti da so lo yeke lï dä. Ala tene na wa ti da ni, atene: ‘Maître atene: “Ndo ti agene so mbi na adisciple ti mbi e lingbi ti te kobe ti Pâque dä ayeke na ndo wa?”’ Koli ni ayeke fa na ala mbeni kota yâ ti da so ayeke na nduzu, so aye ayeke na yâ ni. Ala leke aye ni kâ.”—Luc 22:8-12.
Koli ni so adoit ti duti mbeni disciple ti Jésus. Peut-être lo yeke ku tere ti lo ti tene Jésus ahunda lo ti sara matanga ni na da ti lo. Na ngoi so abazengele use so asi kâ na Jérusalem ni, ala wara aye ni kue gi tongana ti so Jésus atene fade. Ala leke si molenge ti taba ni nga atanga ti aye ni kue so ala yeke na bezoin ni ndali ti Pâque ni ayeke dä awe, na a yeke lingbi azo 13, so ti tene Jésus na abazengele ti lo 12.


text:
TOUR TI BA NDO MAI 2014
Ambeni ye ni asi vrai, me ambeni mingi atï na ngu
Zo wa la ayeke na ngangu ti fa tâ na lege ni aye so ayeke si kekereke?
Mbeni zo alingbi ti hinga ye so ayeke si kekereke?
Mbeni zo ayeke dä so ahinga ye so ayeke si kekereke.
A-Témoin ti Jéhovah amä na bê ka na Jésus la?
Tongana a yeke tongaso, ngbanga ti nyen ala atene ala yeke aTémoin ti Jésus ape?
Mo hinga?
Ngbanga ti nyen la aJuif ahunda na Pilate ti kungbi yâ ti gere ti Jésus? David afâ lani Goliath tâ gi na senge lance awe?
Lo kanga bê atâa kota vundu ti lo ni
Tapande ti Marie, mama ti Jésus, alingbi ti mû maboko na mo na ngoi so mo yeke na yâ ti kota vundu.
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Tongana dunia so ayeke na maboko ti Nzapa, a sara tongana nyen si pasi ahon ndo ni tongaso so?


text:
KOTA MAMA-TENE NI | MO LINGBI TI GA NDURU NA NZAPA
Mbeni ye ti hon ni ayeke dä ape
Nyen la mo lingbi ti sara ti ga nduru na Nzapa? E bâ fade ambeni ye so mo lingbi ti sara ti lë kpengba songo na Nzapa:
Hinga iri ti Nzapa, so ayeke Jéhovah, nga sara kua na iri ni.
Sara tënë lakue na lo na lege ti sambela nga manda tënë ti lo, so ayeke Bible.
Ngbâ lakue ti sara ye so azia ngia na bê ti Jéhovah.
Tongana e luti na ndo ti atënë so, eskê mo lingbi ti tene so mo yeke sara aye so a hunda ti ga nduru na Nzapa? Eskê ambeni ye ni ayeke dä so mo bâ so mo lingbi ti gi lege ti sara ni? Tâ tënë, mo bezoin ti sara ni, me zia e bâ ye so ayeke ga na peko ni.
Jennifer, so ayeke na États-Unis, atene: “Ngangu kue so zo ayeke sara ti lë songo na Nzapa ayeke kota ye. Mara ti songo ni so ayeke ga na gbâ ti anzoni ye: mo yeke zia bê ti mo mingi na Nzapa, mo yeke hinga sarango ye ti tere ti lo nzoni mingi, me ahon so kue, mo yeke ye lo mingi. Mbeni ye ti hon ni ayeke dä ape.”
Tongana mo ye ti lë kpengba songo na Nzapa, aTémoin ti Jéhovah ayeke duti ande na ngia ti mû maboko na mo ti sara ni. Ala lingbi ti leke ti manda Bible na mo, senge senge. Mo lingbi nga ti gue na abungbi ti ala na Da ti Royaume ti ndo so mo yeke dä. Kâ, mo yeke wara tere ande na azo so abâ songo ti ala na Nzapa na nene ni. * Tongana mo sara tongaso, mo nga kue mo yeke tene ande oko tënë so zo ti sungo psaume so atene lani, lo tene: “A yeke nzoni na mbi ti ga nduru na Nzapa.”—Psaume 73:28.
^ par. 9 Ti hunda ti manda Bible wala ti tene a fa na mo Da ti Royaume ti ndo so mo yeke dä, sara tënë ni na zo so amû na mo mbeti so wala gue na ndo ti site ti e, www.jw.org na gue na gbe ti tënë so atene TI WARA E so ayeke na mbage ti gbe ni.
TI HINGA AMBENI TËNË
E yeke sara abungbi ti e tongana nyen?
Ti hinga ye so ayeke passé kâ, bâ vidéo ni.


text:
Mo dabe ti mo na ni
Mo diko a-article ti a-Tour ti Ba Ndo so asigigi ade ti ninga ape so nzoni? Bâ wala mo lingbi ti kiri tënë na ahundango ndo so ge:
A yeke na lege ni ti tene aChrétien azö kuâ ti azo ti ala so akui?
A yeke ti zo oko oko ti yeda wala ti ke ti tene a zö kuâ ti mbeni fami ti lo so akui. Atâa so Bible asara tënë polele na ndo ti tënë so ape, a lingbi e hinga so a zö kuâ ti Gbia Saül na molenge ti lo Jonathan na pekoni a lu abio ti ala (1 Sam. 31:2, 8-13).—15/6, lembeti 7.
Ngbanga ti nyen la e tene so Nzapa ayeke pëpe na gunda ti asioni ye so ayeke si so?
Alege ti Nzapa kue ayeke mbilimbili. Lo yeke be-ta-zo nga lo yeke nzoni-kue. Jéhovah ayeke tâ na ndoye mingi nga lo yeke sara nzoni bê na zo (Deut. 32:4; Ps. 145:17; Jacq. 5:11).—1/7, lembeti 4..
Akpale wa mbeni ita alingbi ti wara tongana lo gue na kodoro wande ti fa tënë na ndo so bezoin ayeke dä mingi?
Akpale ni ayeke ota: (1) Fason so azo ni ayeke vivre na ni, (2) nzara ti kodoro, nga na (3) sarango kamarade na aita ti ndo ni. Mingi ti aita so ahon ndo ti akpale so awara aye ti nzoni mingi.—15/7, lembeti 4-5..
Aita ti Joseph ake lo ngbanga ti nyen?
A yeke ndali ti so Jacob amû na Joseph mbeni bongo ti fa na lo yengo so lo ye na lo. Aita ti Joseph asara bê na tere ti lo na ala kä lo na ngbâa.—1/8, lembeti 11-13.
Ngbanga ti nyen afini tract so ayeke nzoni mingi nga a yeke ngangu ape ti sara kua na ni?
Fason so a sara na afini tract ni kue ayeke oko. Tract oko oko amû maboko na e ti diko mbeni versê na zo nga ti hunda mbeni tënë na lo. Atâa kiringo tënë ti zo ni ayeke so wa, e zi gi yâ ti tract ni na e fa na lo tënë so Bible atene. E lingbi nga ti hunda mbeni hundango ndo so e yeke kiri tënë na ni na vizite ti peko.—15/8, lembeti 13-14..
Syriaque Peshitta ayeke nyen?
Azo akomanse ti tene Syriaque so ayeke mbeni kete yanga ti kodoro ti Araméen mingi na ngu 200 wala na ngu 300 tongaso. Syriaque ayeke peut-être kozo yanga ti kodoro so a kiri na peko ti ambage ti Mbeti ti Nzapa so aChrétien asû ândö na Grec dä. Azo airi Bible so ayeke na yanga ti Syriaque so Peshitta.—1/9, lembeti 13-14.
Nyen la ababâ na amama so ayeke aChrétien alingbi ti sara ti bata amolenge ti ala?
A yeke kota ye ti tene ababâ na amama amä amolenge ti ala tongaso si ala hinga ala. A lingbi ala sara kue ti mû na ala kobe ti yingo. Nga a lingbi ala fa lege na ala na ndoye, na tapande na ngoi so ala yeke na kite na ndo ti aye ti yingo.—15/9, lembeti 18-21.
Aye wa la ayeke duti ande dä mbeni pëpe na gbe ti Royaume ti Nzapa?
Kobela, kuâ, kpale ti warango kua, bira, nzara nga na yere ayeke hunzi ande.—1/10, lembeti 6-7.
Mbele ti Bible wa la amû lege na ambeni zo ti komande legeoko na Christ?
Na peko ti so Jésus asara matanga ti Pâque na abazengele ti lo, lo te mbeni mbele na adisciple ti lo so ayeke be-ta-zo na lo na a iri ni mbele ti Royaume (Luc 22:28-30). A mû lege na ala ti hinga biani so ala yeke komande ande legeoko na Jésus na yayu.—15/10, lembeti 16-17.
Fa alisoro use so Bible asara tënë ni so afa so Satan ayeke dä biani.
Bible afa so Satan asara lisoro na Jésus ti tara lo. Na ngoi ti Job nga Satan asara lisoro na Nzapa. Ambaï use so afa so Satan ayeke zo ti yingo so ayeke dä biani.—1/11, lembeti 4-5.
Azo wa la ayeke “mbeni bungbi ti azo ndali ti iri ti lo” so Jacques asara tënë ti ala na mbeti ti Kusala 15:14?
A yeke lani aJuif nga na azo so ayeke aJuif ape so amä na bê so Nzapa asoro ala ti ga mbeni mara so lo soro ti “fa anzoni” ti lo so lo iri ala (1 Pi. 2:9, 10).—15/11, lembeti 24-25.
Timgad ayeke lani na ndo wa? Bango ndo wa la ambeni zo so ayeke kâ ayeke na ni lani?
Timgad ayeke lani mbeni kota gbata ti Rome na Afrika ti Banga (laso aga Algérie). Azo ti gingo ye na gbe ti sese awara mbeni ye so a sû na lê ni aye so ambeni zo ti Timgad ayeda na ni. A sû na lê ti ye ni, a tene: “Gingo nyama, sukulango ngu, sarango ngia nga hengo ngia: So nzoni gigi la!” A gue oko na bango ndo so ayeke na 1 aCorinthien 15:32.—1/12 lembeti 8-10.


text:
Mo hinga?
Zo wa la ayeke lani babâ ti Joseph?
Joseph ayeke charpentier na kodoro ti Nazareth, na lo la lo bata lani Jésus. Me, zo wa la ayeke lani babâ ti Joseph ni? Évangile ti Matthieu atene a yeke Jacob. Me, Luc atene so lo yeke “molenge ti Héli.” Ngbanga ti nyen la atënë ni akpa aye so ayeke nde nde so?
Matthieu atene: “Jacob adü Joseph.” Lo sara kua na mbeni tënë ti yanga ti Grec so afa polele so Jacob la ayeke babâ ti dungo Joseph. Ni la, Matthieu angbâ ti fa so Jésus ayeke mbeni hale ti Gbia David, so ayeke mbeni oko ti akotara ti Joseph. Lo fa ni tongaso, ti fa so Jésus la ayeke na droit ti ga ande Gbia.
Na mbage, Luc atene: “Joseph, [ayeke] molenge ti Héli.” Tënë “molenge ti,” aye ti sara tënë ti “kogara.” A wara mara ti tënë ni so na Luc 3:27 so afa Shéaltiel, so vrai iri ti babâ ti lo ayeke Jéconias, tongana “molenge ti Néri.” (1 Chronique 3:17; Matthieu 1:12). Peut-être Shéaltiel asara mariage lani na mbeni molenge-wali ti Néri, so a fa iri ti lo ape, tongaso lo ga kogara ti Néri. Ni la, a iri nga lani Joseph “molenge” ti Héli, ndali ti so lo sara mariage na Marie so ayeke molenge ti Héli. Tongaso, Luc afa akotara ti Marie, mama ti Jésus, “na lege ti mitele”. (aRomain 1:3). Ni la, Bible afa na e molongo ti akotara use ti Jésus na mbage ti babâ so abata lo, nga na mbage ti mama.
Amara ti bongo nga na midon wa ayeke lani na ngoi so a sû na Bible?
Ândö, a yeke leke atissu ti bongo na kuä ti tere ti ataba, ti angasa nga na ti achameau. Mingi ni, a yeke ati kuä ti tere ti taba la a yeke wara ni lani mingi, nga Bible ayeke manke ka ape ti sara tënë ti ataba, fango kuä ti tere ti ataba, nga na abongo so a sara ni na kuä ti tere ti ataba (1 Samuel 25:2; 2 aGbia 3:4; Job 31:
Mbeni buku (Jesus and His World) atene: “A yeke wara lani acouleur ti laine nde nde. A yeke wara ati so avuru mingi ti si na ati so ayeke marron.” Mingi ni, a yeke zia ka lani midon na tere ti laine. A yeke gboto ka ngu so ayeke na yâ ti ambeni kete kete anyama si ayeke sara lani na midon. A yeke sara kua na ambeni keke, agunda ti keke, akugbe ti keke nga na ambeni nyama si a yeke sara na amidon ti acouleur tongana bengba, jaune, bleu nga na vuko.


text:
CHAPITRE 41
Zo wa la amû na Jésus ngangu ti sara amiracle?
MATTHIEU 12:22-32 MARC 3:19-30 LUC 8:1-3
JÉSUS AKOMANSE USE TAMBELA TI FANGO TËNË TI LO
LO FA NA AZO SIOKPARI SO A YEKE PARDONNÉ KA NI APE
Na peko ti so Jésus asara tënë na ndo ti pardon na da ti Simon, so ayeke mbeni Farizien, lo komanse ti sara mbeni fini tambela ti fango tënë ti lo na yâ ti Galilée kue. Lo yeke na yâ ti ngu use ti kua ti fango tënë ti lo la, na lo sara tambela ni lo oko ape. Abazengele 12 ayeke na tere ti lo, nga na ambeni wali so lani lo “tomba asioni yingo na yâ ti ala nga lo sava akobela ti ala.” (Luc 8:2). Na popo ti awali ni so, a yeke wara Marie ti Magdala, Suzanne nga na Jeanne so koli ti lo ayeke zo ti kua ti Gbia Hérode Antipas.
Tongana azo ayeke mä atënë na ndo ti Jésus lani, ala yeke hunda tere ti ala kirikiri na ndo ti aye so lo yeke sara. A bâ ni polele lani na ngoi so a ga na Jésus mbeni koli so sioni yingo ayeke na yâ ti lo, na so lo yeke waziba nga so lo yeke sara tënë ape. Jésus asava koli ni, na pekoni lo komanse ti bâ ndo, ti sara tënë, nga sioni yingo ni asigi na yâ ti lo. Li ti azo kue akpe, na ala tene: “Âmanke Molenge ti David la ape?”—Matthieu 12:23.
Gbâ ti azo abungbi na tere ti da so Jésus ayeke dä juska asara si Jésus na adisciple ti lo awara même lege ti te kobe ape. Me, azo kue pëpe la apensé so Jésus ayeke “Molenge ti David”, so a sara tënë ti lo lani so. Ambeni scribe na aFarizien, so alondo na ando nde nde na mbage ti Jérusalem, ayeke nga dä. Me ala ga pëpe ti mä tënë ti Jésus wala ti yeda na aye so lo yeke sara. Ala tene na azo atene: “Béelzéboub ayeke na yâ ti lo,” na lo yeke sara kua “na ngangu ti mokonzi ti asioni yingo.” (Marc 3:22). Na ngoi so afami ti Jésus amä tënë ti ye so asi so, ala ga ti gbu Jésus ti hon na ni. Ndali ti nyen?
Na ngoi ni so aita ti Jésus kue amä na bê ape so Jésus ayeke Molenge ti Nzapa (Jean 7:5). Jésus so asara si wusuwusu alondo so ayeke nde na Jésus so lo na ala akono legeoko na Nazareth. Ndali ti so ala bâ ti ala atene li ti Jésus ayeke nzoni kue ape, ala tene: “Ye asara li ti lo awe.”—Marc 3:21.
Aye so kue aye ti fa na e nyen la? Jésus alondo ti sava mbeni koli so sioni yingo ayeke na yâ ti lo, na fadeso lo peut ti bâ ndo nga ti sara tënë. Zo oko apeut ti de kite na ni ape. Tongaso, ascribe na aFarizien atara ti bi nengo ti Jésus na sese na tenengo mbeni tënë ti mvene. Ala tene: “Koli so ayeke tomba asioni yingo gi na ngangu ti Béelzéboub, mokonzi ti asioni yingo.”—Matthieu 12:24.
Jésus ahinga ye so ayeke na yâ ti li ti ascribe na aFarizien, ni la lo tene na ala lo tene: “Royaume kue so yâ ni akangbi ayeke futi, na gbata wala da kue so yâ ni akangbi ayeke ngbâ na nduzu ape. Legeoko nga, tongana Satan atomba Satan, andâ yâ ti lo akangbi. Tongaso, royaume ti lo ayeke ngbâ na nduzu tongana nyen?”—Matthieu 12:25, 26.
So pendere fango ye! A-Farizien kue ahinga lani so ambeni Juif ayeke tomba ka asioni yingo na yâ ti azo (Kusala 19:13). Ni la Jésus ahunda ala, lo tene: “Tongana mbi yeke tomba asioni yingo na ngangu ti Béelzéboub, ka adisciple ti ala ayeke tomba ti ala asioni yingo ni na ngangu ti zo wa?” Jésus aye ti fa so, tënë so ala tene so alingbi gi na ala wani. Na pekoni, Jésus atene: “Me tongana a yeke na lege ti yingo ti Nzapa si mbi yeke tomba asioni yingo, andâ Royaume ti Nzapa asi na ala awe si ala hinga ape so.”—Matthieu 12:27, 28.
Ti fa so, tongana ni yeke tomba asioni yingo na yâ ti azo aye ti fa so ni yeke na ngangu na ndo ti Satan, Jésus atene: “Eskê zo alingbi ti lï na ngangu na da ti mbeni ngangu koli na ti gbu akungba ti lo sân ti tene lo kanga lo kozoni? Lo yeke gbu akungba ti da ti lo gi tongana lo kanga lo awe si. Zo so ayeke na mbage ti mbi pëpe ake mbi, na zo so abungbi azo legeoko na mbi pëpe akangbi yâ ti azo kirikiri.” (Matthieu 12:29, 30). Ascribe na aFarizien aye tënë ti Jésus ape, ye so afa biani so ala yeke azo ti Satan. Ala yeke tomba azo na tere ti Molenge ti Nzapa, so Jéhovah la amû na lo ngangu ti sara na aye so kue.
Jésus agboto mê ti awato ti lo ni so, lo tene: “Aye kue so amolenge ti azo ayeke sara, a yeke pardonné ni ande na ala, atâa asiokpari wa la si ala sara wala asioni zonga wa la si ala zonga. Me, zo so azonga yingo vulu, a yeke pardonné lo lâ oko ape, me ngbanga ayeke ngbâ lakue lakue na li ti lo.” (Marc 3:28, 29). Kota tënë ayeke na li ti azo so atene Satan la asara mbeni ye so yingo ti Nzapa la asara ni!
TI HINGA AMBENI TËNË
Christ: Ngangu ti Nzapa
Amiracle ti Jésus aga na aye ti nzoni pëpe gi na azo ti Israël lani me afa nga ye so lo yeke sara ndali ti azo kue na yâ ti ngoi kete.


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) OCTOBRE 2015
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so a yeke wara aye ti manda ti lango 30 ti si na lango 27 ti décembre, ngu 2015.
‘Ala ngbâ ti bâ mara ti azo tongaso na nene ni mingi’
Azo wa la ayeke mû maboko na akomite ti Bebungbi? Kua wa la ala yeke sara?
Mo bâ maboko ti Nzapa na yâ ti gigi ti mo?
Na yâ ti Bible, tongana a sara tënë ti “maboko” ti Nzapa a ye ti sara tënë ti nyen?
“Sara si mabe ti e akiri akono”
Zo alingbi ti wara mabe gi na ngangu ti lo wani?
Lo regretté pëpe desizion so lo mû lani na ngoi so lo ngbâ maseka
Nikolai Dubovinsky, so asara na Jéhovah be-ta-zo na ngoi so a kanga lege na aTémoin na ngbene Union soviétique, asara lani mbeni kua so ason ahon kanga.
Sara na Jéhovah sân ti zia si mbeni ye agboto lê ti mo
A sara nduru na ngu 60 awe, Tour ti Ba Ndo asara tënë ti mbeni ye so aga tâ tënë.
Ngbâ ti gbu li na ndo ti aye ti yingo
Mo lingbi ti ngbâ lakue ti wara kobe ti yingo tongana a kanga lege na mo ti duti na Bible na tere ti mo?
A yeke nzoni na mbi ti ga nduru na Nzapa
Na ngoi so Sarah Maiga, lo yo encore ape, me na lege ti yingo lo ngbâ ti yo.
“Zo so li ti lo ayeke dä pëpe, lo yeda na tënë kue”
Tongana nyen la e lingbi ti hinga so mbeni message so e wara a yeke atënë ti mvene, a yeke buba iri ti zo wala ayeke na lege ni ape?


text:
CHAPITRE 13
Amatanga so anzere na Nzapa pëpe
“Ala ngbâ ti bâ yâ ti aye nzoni ti hinga ye so anzere biani na lê ti Seigneur.”—A-ÉPHÉSIEN 5:10.
1. Mara ti azo wa si Jéhovah ayeke gboto ala na mbage ti lo? Ngbanga ti nyen a lingbi lê ti ala akpengba?
JÉSUS atene: “Atâ zo ti vorongo Nzapa ayeke voro Babâ na yingo nga na tâ tënë, teti, biani, Babâ ayeke gi mara ti azo tongaso ti voro lo.” (Jean 4:23). Tongana Jéhovah awara mara ti azo tongaso, tongana ti so lo wara na mo lani, lo yeke gboto ala na mbage ti lo nga na Molenge ti lo (Jean 6:44). So tâ pendere ye! Ye oko, a lingbi azo so aye tâ tënë ti Bible “[a]ngbâ ti bâ yâ ti aye nzoni ti hinga ye so anzere biani na lê ti Seigneur”, teti Satan ayeke kota wahanda.—aÉphésien 5:10; Apocalypse 12:9.
2. Fa tongana nyen Jéhovah abâ azo so atara ti bungbi tâ vorongo lo na vorongo nzapa ti wataka.
2 Bâ ye so asi lani nduru na Hoto ti Sinaï, tongana amolenge ti Israël ahunda na Aaron ti leke na ala mbeni nzapa. Aaron ayeda na tënë so na bê use na lo leke mbeni molenge ti bagara ti lor na lo tene: “Kekereke ayeke fête ti L’Eternel.” Na yâ ti tënë ti lo so, lo ye ti fa so kete bagara so aduti fä ti Jéhovah. Jéhovah akanga lê lani na ndo ti bungbingo tâ vorongo lo na vorongo nzapa ti wataka so? Ên-ën. Jéhovah amû yanga si a fâ lani azo saki ota tongaso so avoro yanda so (Exode 32:1-6, 10, 28). Ye nyen e manda dä? Tongana e ye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, a lingbi e “ndu ye ti sioni oko pëpe” na e sara kue si mbeni ye aga abuba yâ ti tâ tënë pëpe.—Ésaïe 52:11; Ézéchiel 44:23; aGalate 5:9.
3, 4. Ngbanga ti nyen a lingbi e bi bê ti e mingi na akpengba-ndia ti Bible na ngoi so e yeke bâ tënë na ndo ti angobo na amatanga so azo ayeke sara?
3 Ye ti mawa ni ayeke so, na peko ti kuâ ti abazengele so ayeke kanga lani lege na aye ti azo ti kengo tâ tënë ti Nzapa, ala so atene gi na yanga so ala yeke aChrétien na so aye tâ tënë pëpe ato nda ti yeda na aye ti apaïen: angobo ti ala, amatanga ti ala nga na alango so apaïen abâ ni tongana nzoni-kue, na ala iri ni atene ayeke ti aChrétien (2 aThessalonicien 2:7, 10). Na ngoi so e yeke bâ tënë ti ambeni matanga so, bâ tongana nyen aye so ayeke si na ngoi ti amatanga so afa bibe ti Nzapa pëpe, me yingo ti dunia so. Mingi ni, amatanga ti dunia so angoro gi na tere ti aye so: nzara ti mitele, atënë ti vorongo nzapa ti wataka nga sarango yorö, aye so kue ayeke aye so a hinga na “Babylone, Ngangu gbata”. * (Apocalypse 18:2-4, 23). Nga, girisa pëpe so Jéhovah wani abâ ândö na lê ti lo asaleté sarango ye ti anzapa ti apaïen, so mingi ti angobo ti laso alondo na yâ ni. Kite ayeke dä pëpe so amatanga tongaso angbâ ti son bê ti Jéhovah laso. A yeke bango ndo ti lo si ayeke kota ye mingi na lê ti e pëpe?—2 Jean 6, 7.
4 Teti so e yeke atâ Chrétien, e hinga so ambeni matanga anzere na bê ti Jéhovah pëpe. Me a lingbi e leke na bê ti e ti sara mbeni ye oko pëpe so andu amatanga so. Zia e bâ ngbanga ti nyen Jéhovah ake amatanga so; ye so ayeke kpengba e ti ngbâ ti ke ye kue so alingbi ti kanga lege na e ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa.
MATANGA TI VORONGO LÂ AGA MATANGA TI NOËL
5. Ngbanga ti nyen e hinga biani so a dü Jésus na lango 25 ti décembre pëpe?
5 Mo yeke wara tënë ti sarango matanga ti dungo Jésus na yâ ti Bible pëpe. Ti tâ tënë ni, a hinga pëpe tâ lango so a dü na Jésus. Me ye so e hinga biani ayeke so a dü lo pëpe na lango 25 ti décembre, mbeni nze so dê ayeke mingi na yâ ti kodoro so a dü lo ândö dä. * Mbeni ye so apusu e ti tene tongaso ayeke so Luc asû na mbeti atene na lango ti dungo Jésus, “aberger ayeke lango na gigi” na ala yeke bata anyama ti ala (Luc 2:8-11). Tongana a yeke kua ti aberger so ti lango lakue na gigi, ka a yeke gboto lê na ndo ni pëpe. Me, teti so na nze ti décembre dê ayeke mingi na Bethléhem nga neige ayeke tï lakue, azo ayeke bata anyama ti ala na yâ ti da nga aberger ayeke “lango na gigi” pëpe. Nga, Joseph na Marie ague lani na Bethléhem ngbanga ti so César Auguste amû yanga ti tene azo ague na kodoro so a dü ala dä ti zia iri ti ala na mbeti (Luc 2:1-7). So aJuif ayeke lani nduru ti ke komandema ti aRomain, a yeke duti fade ngangu na César ti hunda na ala ti tambela na ngoi ti sioni dê tongaso juska na kodoro ti ala.
6, 7. (a) Mingi ti angobo ti matanga ti Noël alondo na ndo wa? (b) Kangbi wa ayeke na popo ti lege so azo ayeke mû ye na mba na ngoi ti Noël na ti so aChrétien ayeke mû ye na amba ti ala?
6 Matanga ti Noël ayeke na yâ ti Bible pëpe, me a londo na amatanga so apaïen ayeke sara ândö, tongana Saturnales, mbeni matanga so aRomain asara ni ndali ti Saturne so a bâ lo tongana nzapa ti azo ti fango yaka. Legeoko nga, mbeni kota bakari (New Catholic Encyclopedia) atene so, ti lingbi na kode ti dikongo ngoi ti ala, azo so ayeke voro lani nzapa so a iri lo Mithra ayeke sara ka “matanga ti dungo lâ” na lango 25 ti décembre. Biani, “matanga ti Noël abâ gigi na ngoi so aRomain agbu lani tënë ti vorongo lâ ngangu mingi,” so ti tene nduru na ngu 300 tongaso na peko ti kuâ ti Christ.
Atâ Chrétien afa ndoye
7 Na ngoi ti amatanga ti ala, apaïen ayeke mû aye na mba nga ala yeke to gi anzoni kobe; a ngbâ ti sara aye so na ngoi ti matanga ti Noël. Tongana ti so e bâ nga laso, mingi ni, bibe so apusu azo ni lani ti mû ye na amba ti ala na ngoi ti matanga ti Noël ague oko pëpe na tënë so a wara na 2 aCorinthien 9:7, so atene: “Zia zo oko oko asara tongana ti so lo leke na bê ti lo ti sara, na vundu na bê pëpe wala a gbu lo gbungo na ngangu pëpe, teti Nzapa andoye zo so amû ye na ngia.” A yeke ndoye si apusu atâ Chrétien ti mû ye na amba ti ala, na ala ku gi mbeni lango ti sara ni pëpe; nga ala yeke ku pëpe ti tene a kiri a mû ye na ala na pekoni. (Luc 14:12-14; diko Kusala 20:35.) Na mbage nga, tere ti atâ Chrétien anzere mingi so a zi ala na gbe ti matanga ti Noël, so na ngoi ni li ti zo kue ayeke gi na nduzu, nga so a zi ala na gbe ti nengo joug ti mungo abon so azo mingi ayeke mû ni na ngoi ni so.—Matthieu 11:28-30; Jean 8:32.
8. Azo ti gingo nda ti aye na lege ti atongoro amû lani amatabisi na Jésus ndali ti lango ti dungo lo? Ngbanga ti nyen mo tene tongaso?
8 Me ambeni zo alingbi ti tene: ‘Ka azo ti gingo nda ti aye na lege ti atongoro amû lani amatabisi na Jésus ndali ti lango ti dungo lo pëpe?’ Ên-ën. Amatabisi ni ayeke gi mbeni lege ti ne mbeni kota zo, nga a yeke mbeni ngobo ti ngoi ni kâ (1 aGbia 10:1, 2, 10, 13; Matthieu 2:2, 11). Ti tâ tënë ni, ala si lani tâ gi na bï ni so a dü na Jésus pëpe. Na ngoi so ala si, Jésus ayeke pëpe mbeni foroto so alango na yâ ti sanduku ti kobe ti anyama, me lo sara anze mingi awe nga lo yeke na yâ ti da.
YE SO BIBLE ATENE NA NDO TI AMATANGA TI DUNGO
9. Ye nyen asi na ngoi ti amatanga ti dungo so Bible asara tënë ni?
9 Atâa so dungo mbeni molenge amû lakue ngia mingi na azo, Bible asara pëpe tënë ti mbeni wakua ti Nzapa so asara matanga ti dungo lo (Psaume 127:3). A girisa ti sara tënë ni girisango? Ên-ën, teti Bible asara tënë ti amatango ti dungo use: oko ni, ti Pharaon ti Égypte; use ni, ti Hérode Antipas. (Diko Genèse 40:20-22; Marc 6:21-29.) Me Bible asara nzoni tënë ti amatanga use so pëpe, mbilimbili ti use matanga ni, teti a yeke na ngoi ni la si a dë go ti Jean Baptiste.
10, 11. Bango ndo wa akozo Chrétien ayeke na ni lani na ndo ti amatanga ti dungo? Ngbanga ti nyen ala bâ ni tongaso?
10 Mbeni kota bakari (The World Book Encyclopedia) atene so “akozo Chrétien abâ ti ala lani sarango matanga ti dungo zo tongana mbeni ngobo ti apaïen.” Na tapande, azo ti Grèce ândö atene ti ala so zo oko oko ayeke na mbeni yingo so ayeke bata lo; yingo ni so ayeke dä na lango ti dungo zo ni, na lo yeke ngbâ ti bâ ndo na ndo ti zo ni juska na kuâ ti lo. Mbeni buku (The Lore of Birthdays) atene so “yingo ni so ayeke na songo ti ndima na nzapa so lango ti dungo zo ni atï na lango ti dungo lo.” Nga, a ninga awe si azo atingbi amatanga ti dungo na gingo nda ti ye na lege ti atongoro nga na horoscope.
11 A yeke pëpe gi ngbanga ti so angobo ti amatanga ti dungo alondo na aye ti apaïen na sarango yorö si awakua ti Nzapa ti ândö ake ni; ala ke ni nga ngbanga ti akpengba-ndia ti ala. E tene tongaso ngbanga ti nyen? Biani, ala yeke lani akoli na awali so abâ tere ti ala kete; tongaso, ala bâ pëpe so lango ti dungo ala ayeke tâ mbeni kota ye mingi si a lingbi a sara matanga ni * (Michée 6:8; Luc 9:48). Ti ala, ala mû gloire na Jéhovah na ala kiri singila na lo ndali ti kota matabisi ti fini so lo mû na ala. *—Psaume 8:4, 5; 36:10; Apocalypse 4:11.
12. Na lege wa si lâ ti kuâ ti e ayeke nzoni ahon lâ ti dungo e?
12 Awakua ti Jéhovah so akui be-ta-zo, Nzapa agirisa ala pëpe, na lo leke mbeni gigi ti kekereke ndali ti ala awe (Job 14:14, 15). Zo-ti-fa-tene 7:1 atene: “Nzo iri ayeke nzoni ahon mafuta ti ngere ngangu; na lâ ti kui ayeke nzoni ahon lâ ti dungo zo.” E yeke wara nzoni “iri” so na gbele Nzapa tongana e ngbâ be-ta-zo na lo. A yeke nzoni ti bâ so oko matanga so a hunda na aChrétien ti sara ni andu pëpe dungo zo me kuâ ti mbeni zo: kuâ ti Jésus, lo so na lege ti “iri” ti lo so ayeke nzoni mingi, e lingbi ti wara salut.—Luc 22:17-20; aHébreu 1:3, 4.
MATANGA TI FINI NGU AYEKE GI NGIA SENGE?
13, 14. Ngbanga ti nyen aChrétien ayeke sara matanga ti Fini Ngu pëpe?
13 Aye so azo ayeke sara na ngoi ti matanga ti Fini Ngu alondo na angobo ti apaïen. Mbeni kota bakari (The World Book Encyclopedia) atene: “A yeke na ngu 46 kozo na ngoi ti aChrétien si togbia ti Rome so iri ti lo ayeke Jules César atene so fade lango 1 ti nze ti janvier ayeke duti Kozo Lango ti Fini Ngu. A-Romain azia lango ni tongana lango ti Janus, so ayeke nzapa ti ayanga-da na ti sara si aye ato nda ni. Iri ti janvier so a mû na nze ni alondo na iri ti lo Janus so lani ayeke na alê osio, use abâ ndo na dawa, na use abâ ndo na peko.”
14 Lango ni nga na angobo so angoro matanga ti Fini Ngu ayeke legeoko pëpe na yâ ti akodoro kue. Mbeni bakari (Standard Dictionary of Folklore, Mythology, and Legend) atene: “Na akodoro mingi ti Poto, azo ayeke yamba lingo na yâ ti fini ngu na lege so ala yeke sara angia nde nde, ala yeke dodo, ala yeke nyon sämba mingi nga ala yeke sara apumba ti kirikiri.” Na yâ ti ambeni kodoro so ayeke ti Poto pëpe, oko bakari ni atene so “a bâ lingo na yâ ti mbeni fini ngu tongana ngoi so azo ayeke gi ti duti gi na nzerengo tere.” Ye oko, aRomain 13:13 amû wango so: “Zia e tambela na lege ni tongana ti so zo ayeke tambela na kota lâ, e tambela pëpe na lege ti pumba ti kirikiri nga na nyongo sämba ahon ndo ni, wala na lege ti sarango lango-sioni nga na sarango sioni ye na kamene pëpe, wala na yâ ti papa nga na sarango mbanda.”—1 Pierre 4:3, 4; aGalate 5:19-21.
MATANGA TI TOUSSAINT NA TI AKUÂ
15. Matanga ti Toussaint na ti akuâ asara si angobo wa so ayeke na yâ ti Bible pëpe angbâ lakue?
15 Matanga ti Toussaint ayeke mbeni matanga ti aCatholique so a yeke sara ni na lango 1 ti novembre na mbage ti Poto ndali ti azo so ala bâ ala tongana asaint. A hinga pëpe ngbanga ti nyen a soro lango ni so. Mbeni kota bakari (New Catholic Encyclopedia) afa so lango ni so alondo na ngoi ti aCelte ti ândö, so ayeke mbeni mara ti apaïen so asara kodoro na azoa ti Grande-Bretagne nga na mbeni mbage ti Poto. Bakari ni atene: “Teti so lango 1 ti novembre ayeke . . . tongo nda ti ngoi ti dê na kodoro ti aCelte, peut-être a yeke nda ni la si a soro lango ni so ti sara na matanga ti Toussaint. Âmanke a yeke ndali ti so aDruide ayeke sara ti ala lani amatanga ti akuâ so a iri ni Samhain si aChrétien asara ti ala nga matanga ti Toussaint.” Âdu ti matanga ti akuâ so a yeke sara ni na lango 2 ti novembre, oko bakari ni atene so ândö “azo mingi amä na bê so âme ti akuâ so ayeke na yâ ti purgatoire alingbi ti sigigi na lango ni so na lê ti azo so asara lani sioni na ala, ala sigigi tongana atoro, azo ti likundu wala akongba.” Akobe so a yeke mû na sandaga, kpongo molongo ti guengo na cimetière nga ambeni ngobo ni so a yeke sara ni ândö angbâ juska laso. A yeke polele so matanga ti Toussaint asara si afango ye ti apaïen nga na angobo so ason bê ti Jéhovah, Nzapa ti tâ tënë, angbâ lakue.
BATA SI MATANGA TI MARIAGE TI MO AGA SIONI PËPE
16, 17. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi aita so aleke ti sara mariage agi ti bâ wala angobo ti mariage ti kodoro ti ala ague oko na akpengba-ndia ti Bible? (b) Ti angobo tongana ti tukungo loso wala mbeni ye na ndo ti koli na wali ni so, nyen la a lingbi Chrétien abâ ni?
16 Na yâ ti ngoi kete, “a yeke kiri ande ti mä go ti koli so ayeke mû wali fini fini na ti wali so ayeke mû koli fini fini na yâ ti [Babylone, Ngangu gbata] mbeni pëpe”. (Apocalypse 18:23). Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Babylone ayeke duti dä mbeni pëpe; mbeni raison so ndali ni lo yeke duti dä pëpe ayeke ngbanga ti sarango yorö ti lo, so alingbi ti sara si mariage aga sioni ti londo gi na lango ti matanga ni.—Marc 10:6-9.
17 Angobo ti sarango matanga ti mariage ayeke nde nde na yâ ti akodoro kue. Ambeni ngobo ni so zo alingbi ti bâ atene a yeke sioni pëpe alingbi ti londo na asarango ye ti Babylone so nda ni ayeke ti sambela ‘nzoni pasa’ na koli na wali ni so amû tere fini fini wala na azo so ala tisa ala. Mbeni ngobo ni ayeke tukungo loso na ndo ti azo so amû tere ni, wala ambeni ye nde na place ti loso ni. Ngobo so alingbi ti londo na tënë so a tene kobe ayeke dë bê ti asioni yingo si ala sara sioni pëpe na koli na wali ni so amû tere fini fini so. Nga, ngbene ye giriri azo atingbi tënë ti loso na tënë ti dungo amolenge mingi, tënë ti dutingo na ngia nga ti tengo gigi aninga. A yeke polele so azo kue so aye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa ayeke ke asioni ngobo tongaso.—Diko 2 aCorinthien 6:14-18.
18. Fa akpengba-ndia ti Bible so alingbi ti mû maboko na ambeni ita so ayeke leke ti sara mariage nga na ala so a tisa ala na matanga ni.
18 Legeoko nga, awakua ti Jéhovah agbanzi tere ti ala na asarango ye ti dunia so alingbi ti buba nengo ti mariage nga na ti matanga ni wala so alingbi ti sara sioni na yingo-ti-hinga ti ambeni zo. Na tapande, ala yeke kpe ti tene atënë so sioni hengo ndo ayeke na yâ ni wala so andu tënë ti bungbingo koli na wali; ala yeke kpe nga ti sara ambeni ngia wala ambeni tënë so alingbi ti zia kamene na lê ti ala so asara mariage ni wala ambeni zo nde (aProverbe 26:18, 19; Luc 6:31; 10:27). Ala yeke kpe nga ti sara amatanga ti mariage so ye ni ahon ndo ni, so afa na gigi so zo ni ayeke na tâ be-ti-molenge pëpe, me so afa gi “sarango baba ti akungba so zo ayeke na ni”. (1 Jean 2:16). Tongana mo yeke leke ti sara mariage, girisa pëpe so Jéhovah aye si lango ti mariage ti mo aduti mbeni lango so tongana mo dabe ti mo na ni gbândä, mo yeke na vundu pëpe. *
PIKANGO VERRE: A YEKE GI SENGE YE?
19, 20. Mbeni mbeti atene nyen na ndo ti ngobo ti pikango verre? Ngbanga ti nyen aChrétien asara ni pëpe?
19 Mbeni ye so a bâ ni mingi na ngoi ti amariage wala na ngoi so azo awara tere ti sara ngia ayeke so ala yeke pika verre. Mbeni mbeti (International Handbook on Alcohol and Culture ti ngu 1995) atene: “Ngobo ti pikango verre . . . alondo peut-être na asandaga so a yeke sara ni ândö so na ngoi ni a yeke tuku mbeni sämba na anzapa ni . . . ti tene ala mû na zo mbeni ye so bê ti lo aye; a sara ni na lege ti mbeni nduru sambela so atene ‘À la santé!’”
20 Tâ tënë, peut-être azo mingi ahinga pëpe so pikango verre alondo na yâ ti mbeni sarango ye ti anzapa ti wataka. Ye oko, a lingbi ti bâ ngobo ti yongo verre ti sämba na nduzu tongana mbeni sambela ti hundango mbeni ye na “nzapa ti yayu” ti tene ala iri tënë nzoni na ndo ti zo; me lege ti hundango ye ni so ague nde na ti so Bible afa.—Jean 14:6; 16:23. *
‘ALA SO ALA NDOYE JÉHOVAH, ALA KE YE SO AYEKE SIONI’
21. Atâa so peut-être a londo na abungbi ti vorongo nzapa ti wataka pëpe, amatanga wa aChrétien ayeke kpe ni? Ngbanga ti nyen?
21 Ambeni kodoro ayeke mû anginza ti futa na ambeni matanga so a yeke sara ni ngu oko oko, so a hinga ni na lege ti adodo ti tuturu nga so même a yeke yä na nduzu sarango ye ti azo so ayeke bungbi koli na koli wala wali na wali; aye so afa biani tongana nyen asarango ye ti azo ti dunia so akiri tâ na gbe ni mingi (asarango ye so maboko ti Babylone, Ngangu gbata si ayeke na pekoni). A yeke duti na lege ni na zo so ‘andoye’ Jéhovah ti tene lo gue na amatanga tongaso wala même lo bâ ni? Tongana lo yeke sara tongaso, fade lo yeke fa so lo ke biani ye so ayeke sioni? (Psaume 1:1, 2; 97:10). A yeke tâ ye ti nzoni ti duti na mara ti bibe ti wasungo psaume so asambela Jéhovah atene: “Zi lê ti mbi na tere ti ye so ayeke senge senge.”—Psaume 119:37.
22. Na ngoi wa si mbeni Chrétien alingbi ti mû desizion lo wani ti sara mbeni matanga wala pëpe?
22 Na alango ti amatanga ti dunia so, mbeni Chrétien ayeke sara hange si sarango ye ti lo afa na azo pëpe so lo kue lo yeke sara amatanga ni. Paul atene: “Wala ala yeke te ye, wala ala yeke nyon ye wala ala yeke sara mbeni ye nde, ala sara ye kue teti gloire ti Nzapa.” (1 aCorinthien 10:31; bâ encadré “ Lege ti mû adesizion na lege ti ndara.”) Na mbage, tongana a yeke polele so mbeni ngobo wala mbeni matanga andu tënë ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka pëpe, wala a ndu aye ti poroso nga na atënë ti kodoro pëpe nga a gue nde na akpengba-ndia ti Bible pëpe, a yeke na Chrétien oko oko ti mû desizion lo wani ti sara ni wala pëpe. Na oko ngoi ni, lo yeke bi bê ti lo na ye so amba ti lo alingbi ti tene si lo ga mbeni tênë ti pikango gere pëpe.
MÛ GLOIRE NA NZAPA NA LEGE TI ATËNË TI YANGA TI MO NA ASARANGO YE TI MO
23, 24. Tongana nyen si e lingbi ti fa tënë nzoni na ndo ti andia ti Jéhovah so ayeke mbilimbili?
23 Azo mingi abâ alango ti ambeni matanga tongana ngoi ti tene asewa nga na akamarade abungbi oko ti sara ngia. Tongaso, tongana mbeni zo abâ ti lo so sarango ye ti e alingbi na Bible afa so e yeke na ndoye pëpe na ti e ahon ndo ni awe, na nzoni bê, e lingbi ti fa na lo so e aTémoin ti Jéhovah e bâ na nene ni mingi angoi so asewa nga na akamarade awara tere ti sara anzoni ngia (aProverbe 11:25; Zo-ti-fa-tene 3:12, 13; 2 aCorinthien 9:7). E yeke soro ambeni lango nde ti wara tere na azo ti e so e ndoye ala. Ye oko, teti e ndoye Nzapa nga na akpengba-ndia ti lo so ayeke mbilimbili, e ye pëpe ti mû angobo so ayeke son bê ti Jéhovah ti buba na angoi ti ngia tongaso.—Bâ encadré “ Tâ bungbi ti vorongo Nzapa aga na zo kota ngia mingi.”
24 Ti kiri tënë na azo so na sioni bibe pëpe ahunda tënë na ala, ambeni Témoin ti Jéhovah afa ambeni tënë ti yâ ti chapitre 16 ti buku Bible afa nyen biani?, * na azo ni amä ala. Ye oko, ye so e zia na gbele e ayeke ti ndu bê ti azo ti ga na yâ ti tâ tënë, me pëpe gi ti hon ala na atënë ti yanga. Ni la, a lingbi mo fa so mo ne zo ni, mo sara ye na lo na ngangu pëpe nga “lakue tënë ti yanga ti [mo] aduti nzoni, [mo] zia ingo dä”.—aColossien 4:6.
25, 26. Tongana nyen ababâ na amama alingbi ti mû maboko na amolenge ti ala ti maï na yâ ti mabe nga na yâ ti ndoye teti Jéhovah?
25 Ti e so e yeke awakua ti Jéhovah, lo fa ye na e nzoni mingi. E hinga ngbanga ti nyen e mä na bê na ambeni ye nga e yeke sara ni, na e hinga nga ngbanga ti nyen e yeke gbanzi tere ti e na ambeni ye ni (aHébreu 5:14). Tongaso, ala ababâ na amama, ala fa na amolenge ti ala tongana nyen ti mû akpengba-ndia ti Bible ti mû na ambeni desizion. Na sarango tongaso, ala yeke kpengba mabe ti amolenge ni na ala yeke mû maboko na ala ti mû Bible ti kiri tënë na ahundango ndo so azo ayeke hunda na ala na ndo ti tënë ti mabe ti ala, nga ala yeke fa na amolenge ni so Jéhovah aye ala mingi.—Ésaïe 48:17, 18; 1 Pierre 3:15.
26 Azo kue so ayeke voro Nzapa “na yingo nga na tâ tënë” ayeke kpe gi pëpe amatanga so ague nde na Bible, me ala yeke sara nga ngangu ti duti azo so ayeke sara ye lakue mbilimbili na yâ ti gigi ti ala. Laso, azo mingi abâ ti ala so sarango ye mbilimbili ayeke mbeni ye so tango ni ahon awe. Me tongana ti so e yeke bâ ande na yâ ti chapitre ti peko, andia ti Jéhovah ayeke lakue nzoni mingi.
^ par. 3 Bâ encadré “ A lingbi mbi kue mbi sara matanga ni?” A fa nga iri ti ambeni matanga na yâ ti Index des publications Watch Tower so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
^ par. 5 Na lege ti kode ti dikongo ngoi na yâ ti Bible nga na ti mbaï ti azo, peut-être a dü Jésus na nze ti Éthanim ti ngu 2 kozo na ngoi ti aChrétien; nze ni so amû ndangba mbage ti nze ti septembre na kozo mbage ti octobre ti calendrier ti e laso.—Bâ buku Étude perspicace des Écritures, Volume 2, lembeti 21, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
^ par. 11 Bâ encadré “ Amatanga ti dungo nga na Satanisme.”
^ par. 11 Ndia ti Moïse ahunda lani na mbeni wali ti mû sandaga na Nzapa na peko ti so lo dü (Lévitique 12:1-8). Ndia so afa mbilimbili na azo ti Israël so tongana azo adü, ala yeke mû siokpari na amolenge ti ala; nga ndia so amû maboko na azo ti Israël ti duti na bango ndo so ayeke na lege ni na ndo ti dungo molenge, na peut-être ye so akanga lege na ala ti mû peko ti angobo ti sarango matanga ti dungo so apaïen ayeke sara ni.—Psaume 51:7.
^ par. 18 Bâ a-article use na ndo ti tënë ti mariage na ti warango tere na ambeni ita ti sara ngia, na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti 1 novembre 2006, lembeti 12-21.
^ par. 20 Bâ Tour ti Ba Ndo ti 15 février 2007, lembeti 30 na 31, na Français.
^ par. 24 So aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
TI HINGA AMBENI TËNË
Gbia ni aleke azo ti lo nzoni na lege ti yingo
Matanga ti Noël nga na croix, ala use kue, abâ gigi tongana nyen?


text:
CHAPITRE 11
Asarango ye ti ala aga nzoni: Ala ga nzoni-kue tongana ti Nzapa
1. Nyen la Ézéchiel abâ so asara si li ti e akpe kue?
KA TONGANA mara ti ye so asi lani na prophète Ézéchiel, so a sara angu mingi awe, asi na mo? Tara ti bâ ye so: Mo gue nduru na tere ti mbeni kota temple so tere ni aza zango, na mbeni ngangu ange ayeke kâ ti fa na mo pendere ndo ni so. Mo montê a-escalier mbasambala so ague na mo ti si na mbeni oko ti ayanga-da ota ni. Na ngoi so mo bâ ayanga-da ni, li ti mo akpe kue. Yongo ti ala na nduzu asi amètre 30, na mo bâ so asinziri ayeke na ayanga-da ni so. A sara apilier ni akpa apendere keke ti mburu.
2. (a) Prophétie ti temple ni so aduti fä ti nyen? (Bâ nga kete tënë.) (b) Nyen la e lingbi ti manda na ndo ti akota yanga-da ti temple ni?
2 A yeke prophétie ti temple ti yingo la. Ézéchiel afa anzene nzene tënë na ndo ti prophétie ni so na yâ ti chapitre 40 ti si na chapitre 48 ti buku ti lo. Temple ni so aduti fä ti aye so Jéhovah aleke ndali ti tâ vorongo. Aye ti tere ni oko na oko kue aye ti fa mbeni ye ndali ti vorongo ti e na alango ti nda ni so. * Ayanga-da ni so ayo na nduzu aye ti fa na e nyen? A ye ti fa na e so azo kue so alï na yâ ti tâ vorongo adoit ti sara ye alingbi na andia ti Nzapa. Même apilier so akpa keke ti mburu ni so nga kue aye ti sara tënë ti oko ye ni so, ndali ti so, ngoi na ngoi na yâ ti Bible, a yeke sara kua na akeke ti mburu ti sara na tënë ti ye so ayeke mbilimbili (Ps. 92:13). Ka ti asinziri ni? Aye ti fa polele so, azo so akpe encore andia ti Nzapa ni pëpe, a yeke ke na ala ti lï na yâ ti pendere ndo ni so, so ayeke gue na ala na yâ ti tâ vorongo.—Ézéch. 44:9.
3. Adisciple ti Christ abezoin ti tene a ngbâ lakue ti sukula ala ndali ti nyen?
3 Ye so Ézéchiel abâ so aga tâ tënë lani tongana nyen? Tongana ti so e bâ ni lani na Chapitre 2 ti buku so, Jéhovah asara kua lani na Christ ti sukula azo ti lo ti londo na ngu 1914 ti si na tongo nda ti ngu 1919. Kua ti sukulango azo ni angbâ gi kâ? Oko ape! Na yâ ti angu mingi so ahon, Christ aluti mingi na ndo ti nene ti batango ndia ti Jéhovah na ndo ti anzoni sarango ye. Ni la, lo bâ so adisciple ti lo abezoin ti tene a ngbâ lakue ti sukula ala. Ndali ti nyen? Ndali ti so, atâa so Christ abungbi adisciple ti lo ni lo zia ala nde na asarango ye ti sioni dunia so, Satan angbâ lakue ti gi ti kiri na ala na yâ ti sioni dunia ti lo ni. (Diko 2 Pierre 2:20-22.) Zia e bâ aye ota so a sukula lani atâ Chrétien ndali ni. Kozoni, e yeke bâ ambeni changement ni so a sara, na pekoni e yeke bâ aye so a leke ti sara si congrégation angbâ nzoni. Nga na nda ni, e yeke bâ aye so a leke ti mû maboko na asewa.
Achangement so a sara na yâ ti angu mingi
4, 5. Mbeni kode wa la Satan ayeke sara na kua depuis? Na aye ti pekoni ayeke so wa?
4 Tënë ti nzoni sarango ye agbu ka bê ti awakua ti Jéhovah lakue. Ni la, ala wara lani afango lege polele na ndo ni. Zia e bâ ambeni tapande ni.
5 Lango-sioni. Jéhovah aleke ândö ti tene koli na wali so asara mariage awe la si alingbi ti bungbi koli na wali. Mawa ni ayeke so, pendere matabisi ni so alondo na Nzapa so, Satan aba yâ ni. Lo sara si azo asara kua na ni na lege ni pëpe nga lo mû ni ti handa na awakua ti Jéhovah, tongaso si songo ti ala na Nzapa abuba. Satan asara kua ândö na kode ni so na ngoi ti Balaam, na aye ti pekoni ayeke lani sioni mingi. Laso, lo sara kua na ni mingi ahon ti kozo.—Nom. 25:1-3, 9; Apoc. 2:14.
6. Tënë ti mungo yanga wa la a zia ni na yâ ti Tour ti Ba Ndo? Na a sara kusala na ni lani tongana nyen? (b) Nyen la asara si, a si na mbeni ngoi, a sara encore kua na tënë ti mungo yanga ni so ape? (Bâ nga kete tënë.)
6 Ti kanga lege na aye ti Satan ni so, a zia mbeni tënë ti mungo yanga na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti juin ngu 1908, na Anglais, so a tene: “Na ngoi kue nga na ndo kue, zo kue so ayeke koli wala wali ti mbi pëpe, mbi yeke sara ye na tere ti lo gi tongana ti so mbi yeke sara na lê ti azo kue.” * Atâa so a gbu azo lani na ngangu ape ti yeda na mungo yanga ni so, azo gbani ayeda ti sara ni nga ala yeda ti tene a zia iri ti ala na yâ ti Tour ti Ba Ndo ni. Ambeni ngu na pekoni, a ga ti bâ so, atâa so mungo yanga ni so amû maboko na azo mingi, ambeni zo ni amû ni aga gi mbeni senge ye, na ye ni so asara si a sara encore kua na ni ape. Me, ndia so andu nzoni sarango ye achangé ti lo ape.
7. Na ngu 1935, Tour ti Ba Ndo asara tënë na ndo ti kpale wa? Na tënë wa la Tour ti Ba Ndo ni atene polele?
7 Atara ti Satan ni akiri aga ngangu mingi. Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti mars ngu 1935, na Anglais, afa polele mbeni kpale so ayeke lani na popo ti awakua ti Nzapa. Ambeni zo ni apensé ti ala atene, so ala yeke mû mbage na kua ti fango tënë, ala peut ti doro andia ti Nzapa na hondengo ni senge, kpale ayeke dä ape. Ni la, Tour ti Ba Ndo ni atene polele, a tene: “A yeke nzoni zo oko oko kue ahinga so gi kua ti fango tënë oko la ayeke ye so a hunda na e ape. A-Témoin ti Jéhovah ayeke azo so ayeke sara kua na iri ti Jéhovah nga na Royaume ti lo, na ala yeke na kungba ti sara ye alingbi na iri ni so.” Na pekoni, article ni so amû wango polele na ndo ti mariage nga na bungbingo ti koli na wali, ti mû maboko na awakua ti Nzapa ti “kpe yongoro na lango-sioni.”—1 aCor. 6:18.
8. Tour ti Ba Ndo aluti lani mingi na ndo ti tâ nda ti tënë ti yanga ti Grec so andu tënë ti bungbingo ti koli na wali, so ayeke na lege ni pëpe, ngbanga ti nyen?
8 Na yâ ti ambeni ngu so ahon ade ti ninga ape, Tour ti Ba Ndo aluti mingi na ndo ti tâ nda ti tënë por·neiʹa, so aye ti sara tënë ti bungbingo ti koli na wali so ayeke na lege ni pëpe, so a sara kusala na ni na yâ ti Bible, na mbage so alondo na Matthieu ti si na Apocalypse. Tënë por·neiʹa ni aye ti sara gi tënë ti senge bungbingo ti koli na wali awe ape. Me, a ndu alege nde nde kue ti bungbingo ti koli na wali so ayeke na lege ni ape, mbilimbili aye so a yeke sara na yâ ti ando so a yeke sara aye ti lango-sioni kirikiri dä. Ni la, a gi alege kue ti bata adisciple ti Christ yongoro na kota kpale ti tënë ti bungbingo ti koli na wali so amû yâ ti dunia ni kue laso.—Diko aÉphésien 4:17-19.
9, 10. (a) Mbeni ye wa la Tour ti Ba Ndo ti ngu 1935 asara tënë na ndo ni? (b) Bible atene nyen na ndo ti nyongo sämba?
9 Nyongo sämba ahon ndo ni. Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti mars ngu 1935, na Anglais, asara tënë ti mbeni ye, a tene: “A bâ so ambeni zo ayeke gue ka na fango tënë wala ala yeke sara ambeni kua ti yâ ti bungbi na [sämba] na lê ti ala. Ti Bible, na angoi wa la a yeke nzoni ti nyon vin? A yeke tâ na lege ni ti nyon sämba ti tene abuba kua so e yeke sara na yâ ti bungbi ti Seigneur?”
10 Na yâ ti kiringo tënë ni, a sara tënë mingi na ndo ti ye so mbeti ti Nzapa atene na ndo ti sämba. Bible ake nyongo vin nga na ambeni sämba ni nde pëpe, me gango ngbâa ni la lo ke (Ps. 104:14, 15; 1 aCor. 6:9, 10). Na ndo ti sarango ambeni kua ti bungbi na sämba na lê, a dabe ti azo ti Nzapa na ndo ti mbaï ti amolenge ti Aaron, so lani Nzapa afâ ala ndali ti so ala mû mbeni wâ so ayeke nde na ti so a fa na ala ti zia na ndo ti gbalaka ti Nzapa. Kete na pekoni, mbaï ni afa ye so peut-être ague lani na amolenge ni ti sara ye ni so, ndali ti so Nzapa ake lani na aprêtre kue ti nyon sämba na ngoi so ala ye ti sara akua so ayeke nzoni-kue (Lév. 10:1, 2, 8-11). Ti sara ye alingbi na ndia ni so laso, a yeke nzoni adisciple ti Christ akpe ti sara akua so ayeke nzoni-kue na sämba na lê ti ala.
11. So lani awakua ti Nzapa agbu nda ti tënë ti nyongo sämba ahon ndo ni so nzoni, a ga na anzoni ye wa?
11 Na yâ ti angu so ahon ade ti ninga ape, adisciple ti Christ akiri agbu nda ti tënë ti nyongo sämba lakue nga na gango ngbâa ni so nzoni mingi. Kobe ti yingo so a mû tâ na ngoi so alingbi amû maboko na azo mingi ti hon ndo ti tënë ti nyongo sämba ahon ndo ni, nga a sara si ala wara lege ti fa lege na fini ti ala nzoni. A mû maboko na mingi ti ambeni zo ni ti kpe akpale ni so biaku biaku. Zo oko na popo ti ala aye encore pëpe si nyongo sämba ahon ndo ni abi nengo ti lo nga na ti asewa ti lo na sese, na mbilimbili ti buba pëpe pasa so ala yeke na ni ti voro Jéhovah na sioni oko ape.
“E pensé pëpe so a yeke mä lani fungo ti manga na tere ti Seigneur wala lo zia mbeni sioni ye na yanga ti lo.”
12. Bango ndo wa la adisciple ti Christ akomanse lani ti wara na ndo ti manga même kozo ti tene alango ti nda ni akomanse?
12 Tënë ti manga. Adisciple ti Christ akomanse ti bâ manga tongana sioni ye même kozo ti tene alango ti nda ni akomanse. A sara angu mingi awe, ita Charles Capen adabe ti lo na kozo tingbingo tere ti lo na Charles Taze Russell na yâ ti angu so aga nduru na ngu 1900. Na ngoi ni so, Capen ayeke na ngu 13, na lo na aita ti lo ti koli ota ayeke na ndo ti escalier ti mbeni da (Maison de la Bible), so ayeke na Allegheny, na Pennsylvanie. Tongana Russell aga ahon na tere ti ala, lo hunda ala, lo tene: “Ala la ayeke nyon manga so? Mbi yeke mä fungo ti manga.” Ala tene na lo so ala nyon manga ape. Kite ayeke dä pëpe so ala hinga lani pensé ti Ita Russell na ndo ti tënë so. Na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti août ngu 1895, na Anglais, Ita Russell asara tënë na ndo ti 2 aCorinthien 7:1, lo tene: “Tongana mbeni Chrétien anyon manga, mbi hinga ape wala eskê a yeke mû gloire na Nzapa, wala a yeke sara nzoni na zo ni?.. . . E pensé pëpe so a yeke mä lani fungo ti manga na tere ti Seigneur wala lo zia mbeni sioni ye na yanga ti lo.”
13. Mbeni kota changement wa la asi na ngu 1973?
13 Na ngu 1935, Tour ti Ba Ndo airi manga atene “sioni kugbe”, nga a tene so zo kue so angbâ ti te kugbe ti manga wala ti nyon ni alingbi ti ngbâ na Béthel ape, ti ngbâ pionnier wala surveillant ape. Na ngu 1973, mbeni kota changement aga. Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti septembre, na Français, atene so Témoin ti Jéhovah so angbâ ti sara mbeni ye so alingbi ti fâ lo, ti buba tere ti lo wala ti sara sioni na zo, alingbi pëpe ti duti nzoni zo na yâ ti congrégation. Azo kue so ake ti zia lege ti manga, a yeke bi ala na gigi ti bungbi. * Ge, Christ akiri asara mbeni kota changement, lo kiri lo sukula adisciple ti lo.
14. Ndia ti Nzapa na ndo ti tënë ti mênë ayeke so wa? (b) A sara tongana nyen la si tënë ti ziango mênë na tere ti azo amû ndo kue?
14 Sioni sarango kusala na mênë. Lani na ngoi ti Noé, Nzapa atene so tengo mênë ayeke sioni. Lo kiri lo tene mara ti tënë ni so na yâ ti ndia so lo mû na Israël, nga na ngoi ti aChrétien lo tene na ala ti “gbanzi tere ti ala . . . na mênë”. (Kus. 15:20, 29; Gen. 9:4; Lév. 7:26). Me na ngoi ti e so, Satan awara mbeni lege ti pusu azo mingi ti ke ndia ti Nzapa so. Na yâ ti angu so aga nduru na ngu 1900, awanganga asigigi na kode ti ziango mênë na tere ti azo, nga na ngoi so a hinga mara ti agroupe ti mênë nde nde, kode ni so amû ndo mingi. A si na ngu 1937, a komanse ti mû amênë ti azo ti bata ni na yâ ti mbeni ndo ti batango amênë ni. Use Bira so Amû Sese Kue la asara si tënë ti ziango mênë na tere ti azo akiri ague na li ni mingi. Hio, kode ti ziango mênë na tere ti azo amû ndo kue.
15, 16. (a) A-Témoin ti Jéhovah abâ ziango mênë na tere ti azo tongana nyen? (b) Ambeni ye wa la a sigigi na ni ti mû maboko na adisciple ti Christ na ndo ti tënë ti mungo mênë nga na sioni sarango kusala na mênë? (c) Aye ti pekoni ayeke so wa?
15 Na tongo nda ti ngu 1944, Tour ti Ba Ndo atene so ziango mênë na tere ti zo ayeke mbeni lege ti tengo mênë la. Na ngu so aga na pekoni, a kiri a luti mingi na ndo ti tënë ni so nga a vuru lê ti tënë ni nzoni. A ga ti si na ngu 1951, a sigigi na mbeni molongo ti ahundango tënë nga na ambeni kiringo tënë ti mû maboko na awakua ti Nzapa ti luti na gbele awanganga. Na ndo ti dunia mobimba, adisciple ti Christ agbu ngangu na gbele hengo ndo, sarango ngangu nga na kangango lege. Me, Christ angbâ lakue ti gi ti sigigi na agbakuru so bungbi ti lo ayeke na bezoin ni. A sigigi na abrochure nga na a-article so na yâ ni mo yeke wara anzene nzene tënë dä nga so a gi ndani nzoni.
16 Na ngu 1979, ambeni ancien akomanse ti gue na ahôpital ti tene ala mû maboko na awanganga ni si ala hinga ndani so aTémoin ti Jéhovah ake mênë, ti fa na ala aversê so andu ni nga ti sara tënë na ndo ti ambeni yorö so a lingbi ti mû ni na place ti mênë. Na ngu 1980, a fa na a-ancien ti agbata 39 na États-Unis tongana nyen ti sara kua ni so. Tongana angu ayeke hon, Bebungbi ayeda ti tene a zia na sese mbeni Komite so abâ lege ti songo na ada-nganga na ndo ti dunia mobimba. Anzoni ye aga na pekoni? Laso, awanganga ngbangbo mingi, so na popo ni e yeke wara adocteur nga na azo ti sarango opération, ayeke sara kua maboko na maboko na aTémoin so tere ti ala ason. Ala yeke bâ na nene ni desizion so aTémoin ni amû ti tene a kaï kobela ti ala sân mênë. Ahôpital gbani gbani ayeke kaï kobela ti azo sân mênë, na même ambeni abâ so kode ni so ayeke pendere ahon atanga ni kue. Ti gbu li na ndo ti alege nde nde so Jésus ayeke bata na azo ti lo si Satan asara sioni na ala ape, a yeke pendere mingi.—Diko aÉphésien 5:25-27.
17. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e bâ na nene ni kode so Christ ayeke sukula na adisciple ti lo?
17 A yeke nzoni e hunda tere ti e wani, e tene, ‘So Christ ayeke sukula e adisciple ti lo ti tene e bata andia ti Jéhovah so, eskê mbi yeke bâ ni na nene ni? Tongana a yeke tongaso, zia e bata na li ti e so Satan ayeke gi lakue ti buba bango ndo ti e na ndo ti nzoni sarango ye tongaso si e hon yongoro na Jéhovah nga na Jésus. Ti mû lege na e ti hon ndo ti atara ti Satan ni, bungbi ti Jéhovah ayeke gboto mê ti e lakue nga ayeke dabe ti e na ndo ti asioni sarango ye so amû yâ ti dunia so laso. Zia e dengi mê na agbotongo mê ni nzoni nga e sara ye alingbi na awango ni so.—aProv. 19:20.
Ye so a sara ti bata na congrégation si asioni sarango ye abuba ni ape
18. Prophétie ti Ézéchiel afa so a yeke sara nyen na azo so adoro andia ti Nzapa na mbana?
18 Use ye so a yeke sara ti sukula awakua ti Nzapa na ndo ti tënë ti anzoni sarango ye, a yeke ti tene a sara ambeni ye ti bata congrégation na saleté pëpe. Mawa ni ayeke so, ambeni zo so ayeda na andia ti Jéhovah na ndo ti anzoni sarango ye nga so amû tere ti ala na lo angbâ be-ta-zo pëpe. Bê ti ambeni achangé, nga na mbana, ala doro andia ni so. A lingbi a sara nyen na azo tongaso? Ye so Ézéchiel abâ na ndo ti temple ti yingo, so e sara tënë ni na tongo nda ti chapitre so, a yeke fa na e mbeni ye. Ayanga-da ni ayo na nduzu. A zia asinziri na ayanga-da ni oko na oko kue. A zia ala ti bata temple ni tongaso si zo so “a fâ bê ti lo na ganza pëpe”, so ti tene bê ti lo avuru ape, alingbi ti lï na yâ ti temple ni pëpe (Ézéch. 44:9). Ye so adabe ti e so azo so ayeke lani na pasa ti lï na yâ ti tâ vorongo ayeke gi ala so ayeke sara kue ti sara ye alingbi na andia ti Jéhovah na ndo ti anzoni sarango ye. Laso nga kue, a yeke azo kirikiri la ayeke na pasa ti bungbi na amba ti ala aChrétien na yâ ti tâ vorongo pëpe.
19, 20. (a) Tongana nyen la, yeke na yeke, Christ amû maboko na adisciple ti lo ti leke yâ ti akode ti bâ na tënë ti azo so asara siokpari? (b) Araison ota, so ndali ni a yeke bi na gigi ti bungbi mbeni zo so ake ti changé bê ti lo, ayeke so wa?
19 Na ngu 1892, Tour ti Ba Ndo atene so “kungba ti e (aChrétien) ayeke ti bi na gigi ti bungbi azo kue, so ake ti yeda na lê ti azo wala na lê ti azo pëpe, so Christ afuta ngere [so alingbi] ndali ti azo kue.” (Diko 2 Jean 10.) Na ngu 1904, na yâ ti buku La Nouvelle Création a tene so azo so angbâ na asioni sarango ye ayeke duti tâ kota kpale ndali ti congrégation. Na ngoi ni kâ, azo ti yâ ti congrégation ni kue la ayeke bungbi ti bâ lege ti angangu tënë. Me, mara ti aye ni so asi lani mingi ape. Na ngu 1944, Tour ti Ba Ndo afa so a yeke gi aita-koli so ayeke na kungba na yâ ti congrégation la adoit ti bâ lege ti mara ti atënë tongaso. A ga ti si na ngu 1952, a zia na yâ ti Tour ti Ba Ndo ambeni ye so Bible afa ti leke na tënë ti mbeni siokpari so mbeni zo asara. A luti mingi na ndo ti tâ raison so ndali ni a yeke bi na gigi mbeni zo so achangé bê ti lo pëpe, raison ni ayeke ti bata congrégation si aduti na saleté pëpe.
20 Na yâ ti angu so aga na pekoni, Christ amû maboko na adisciple ti lo ti bâ yâ ti akode ti lekengo akota tënë so andu mbeni sioni sarango ye. A fa na a-ancien akode so amû maboko na ala ti bâ lege ti atënë tongaso ti lingbi na bango ndo ti Jéhovah, so ti tene ti fâ ngbanga ni mbilimbili nga ti hinga ti bâ mawa ti azo. Laso e bâ polele araison ota tongaso, so ndali ni a yeke bi na gigi ti bungbi, mbeni zo so ake ti changé bê ti lo: (1) a yeke ti sara si iri ti Jéhovah abuba pëpe, (2) ti bata congrégation si kota siokpari ni so abuba ni ape nga (3) ti gue na zo ni so asara sioni ye ni so ti changé bê ti lo, tongana lege ayeke dä.
21. Na lege wa la ye so a leke ti bi mbeni zo na gigi ti bungbi ayeke ga na nzoni ye na awakua ti Nzapa?
21 Mo bâ tongana nyen la ye so a leke ti bi mbeni zo na gigi ti bungbi ayeke ga na nzoni ye na adisciple ti Christ laso? Na Israël ti ândö, mingi ni azo ti sioni ayeke asioni tapande ndali ti azo ni, na wungo ti ala ahon même ti azo so aye Jéhovah nga so ayeke sara lani aye so ayeke na lege ni. Ye so asara si mara ni abuba iri ti Jéhovah, na lo ke ala (Jér. 7:23-28). Me laso, Jéhovah ayeke bâ ndo na ndo ti mbeni bungbi ti azo so alondo na yâ ti amara nde nde si ayeke voro lo. Tongana a zi na popo ti e azo so angbâ na yâ ti asioni sarango ye ti ala, a yeke zia lege pëpe na ala ti ga aye ti bira so Satan ayeke sara na kua ti buba na yâ ti congrégation. Me, a yeke sara kue si ala ga na kpale mingi pëpe na ndo ti congrégation. Tongaso, e atanga ti aTémoin ti Jéhovah ni, e yeke nzere na lê ti Jéhovah. E girisa pëpe so Jéhovah amû lani zendo, atene: “Ye ti bira so azo asara ti ke mo na ni alingbi sara ye na mo pëpe.” (És. 54:17). Eskê e yeke ngbâ ande lakue ti mû maboko na a-ancien, so ayeke na kota kua ti bâ tënë ti aita so asara siokpari?
Aye so a sara ti gonda na lo so na lege ti lo asewa kue awara iri ti ala
22, 23. Ngbanga ti nyen la a lingbi e kiri singila na aita ti e so ayeke lani na yâ ti angu so aga na peko ti ngu 1900? Me ngbanga ti nyen la a hunda ti tene ala leke lani bango ndo ti ala na ndo ti tënë ti sewa?
22 Ota ye so a yeke sara ti ngbâ ti sukula adisciple ti Christ andu tënë ti mariage nga na sewa. Bango ndo ti e na ndo ti tënë ti sewa achangé na yâ ti ambeni ngu so ahon? En, a changé. Na tapande, tongana e diko aye na ndo ti awakua ti Nzapa ti yâ ti angu so aga na peko ti ngu 1900, li ti e ayeke kpe ti bâ so ala sara asacrifice mingi. Singila mingi ndali ti aye kue so ala sara ti zia akusala so ayeke nzoni-kue na kozo ndo na yâ ti fini ti ala. Me, e lingbi ti bâ nga so a hunda lani na ala ti leke bango ndo ti ala. Tongana nyen?
23 Lani, a si fani mingi so aita-koli ayeke sara kua ti fango tënë wala ti surveillant yongoro na sewa ti ala teti anze mingi. Na ndo ni, a yeke wa azo mingi ape ti sara mariage atâa so Bible asara ti lo tongaso ape, nga a yeke mû awango gi kete na ndo ti ye so akoli na awali alingbi ti sara ti kpengba songo ti ala. Oko ye ni so ayeke si nga na adisciple ti Christ laso? Ên-ën, laso a yeke tongaso ape.
Akua ti bungbi ayeke kota ahon kua ti bango lege ti sewa pëpe
24. Tongana nyen la Christ amû maboko na awakua ti Nzapa ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti mariage nga na sewa?
24 Laso, akua ti bungbi ayeke kota ahon kua ti bango lege ti sewa pëpe. (Diko 1 Timothée 5:8.) Na ndo ni, Christ asara kue ti tene adisciple ti lo, na ndo ti sese ge, awara awango ti Bible so alingbi ti mû maboko na ala na ndo ti tënë ti mariage nga na ndo ti sewa (aÉph. 3:14, 15). Na ngu 1978, a sigigi na buku A sala gne ti ouara nguia na yâ famille? na Anglais. Angu 18 na pekoni, a sigigi na buku Lingu ti Tâ Ngia ti Sewa. Na ndo ti aso ni so kue, Tour ti Ba Ndo asigigi na gbâ ti a-article so alingbi ti mû maboko na akoli na awali so asara mariage awe ti sara ye alingbi na andia ti Bible na popo ti ala.
25-27. Na lege wa la bungbi ti Jéhovah afa so lo yeke bibe ti lo na ndo ti amolenge so ngu ti ala ayeke nde nde?
25 Ka ti amaseka? Na yâ ti angu mingi, a sigigi na aye mingi ti mû maboko na ala. Bungbi ti Jéhovah asigigi na gbâ ti anzoni ye ndali ti amolenge so ngu ti ala ayeke nde nde. Na tapande, na ngu 1919 ti si na ngu 1921, na yâ ti L’Âge d’Or a sigigi na mbeni article so iri ni ayeke “Étude de la Bible pour les jeunes.” Na pekoni, na ngu 1920, a sigigi na brochure L’ABC de l’Âge d’Or, na Anglais, nga na ngu 1941, a sigigi na buku Enfants, na Anglais. Na yâ ti angu 1970, a sigigi na ambeni buku, na Anglais. A yeke abuku tongana Mango Yanga ti Kota Maître, La ti pendere ti mo—ouarango ye ti nzoni aho da nga na Mbeti ti ambaï ti yâ ti Bible. Na ngu 1982, a sigigi na ambeni molongo ti a-article so iri ni ayeke “Les jeunes s’interrogent” na yâ ti Réveillez-vous ! Na pekoni, na ngu 1989, a sigigi na buku Les jeunes s’interrogent — Réponses pratiques.
26 Laso, e yeke na buku Les jeunes s’interrogent avolume use kue, nga a ngbâ ti zia ambeni article ni na ndo ti site ti e jw.org. E yeke nga na buku Mä Kota Wafango ye. Na ndo ti site ti e, e yeke wara aye mingi so andu amaseka, acarte so asara tënë na ndo ti ambeni zo ti yâ ti Bible, aye ti mandango na Bible ndali ti akota zo nga na amolenge, ajeux, avidéo nga na abande dessinée so aluti na ndo ti Bible nga na aye ti mandango ni na amolenge ti ngu ota ti kiri na ni na gbe ni. Lani na ngoi so Christ ayeke na sese ge, lo mû amolenge na yâ ti maboko ti lo, na aye so e yeke bâ laso afa na e so bango ndo ti Jésus na ndo ti amolenge achangé ape (Marc 10:13-16). Lo ye si amaseka so ayeke na popo ti e abâ tere ti ala so a ye ala nga so a yeke bâ lege ti ala nzoni na lege ti yingo.
27 Jésus aye nga si a bata amolenge si sioni awara ala ape. Teti so sarango ye ti azo ti dunia so ayeke buba gi bubango, tënë ti langongo na amolenge amû ndo kue. Ni la, bungbi ti Jéhovah asigigi na agbakuru, so akpengba pëpe, ti mû maboko na ababâ na amama ti bâ lege ti amolenge ti ala si mara ti sioni sarango ye ni so andu amolenge ni ape. *
28. (a) Tongana ti so prophétie ti temple ti Ézéchiel afa, nyen la a ku na mbage ti e tongana e ye ti voro tâ Nzapa? (b) Nyen la mo leke na bê ti mo ti ngbâ ti sara?
28 E londo ti bâ tongana nyen la Christ angbâ lakue ti sukula adisciple ti lo, lo yeke fa na ala ti sara ye alingbi na andia ti Jéhovah nga so lo yeke fa na ala ye so ala lingbi ti sara ti wara nzoni na lege ti andia ni so. Ye so apika bê mingi. Gbu li ti mo encore na ndo ti temple so Ézéchiel abâ ni. Dabe ti mo na ayanga-da ni so ayo na nduzu. Temple ni so aye pëpe ti sara tënë ti tâ ndo tongaso, me a yeke na lege ti yingo. Me, eskê e yeke bâ ni tongana tâ ye na lê ti e? E yeke lï na yâ ni pëpe gi na guengo na abungbi na Da ti Royaume, na dikongo Bible wala na fango tënë. Akua ni so ayeke aye so lê ti azo ayeke bâ. Mbeni zo ti handango lê ti azo alingbi ti sara aye ni so kue sân ti lï na yâ ti temple ti Jéhovah ni. Me, tongana e sara aye ni so nga na oko ngoi ni, e sara ye alingbi na andia so Jéhovah amû na ndo ti anzoni sarango ye, andâ e lï awe na yâ ti temple ni so, so ti tene aye kue so Jéhovah Nzapa aleke ndali ti vorongo lo, na e yeke sara kua dä. Zia e ngbâ lakue ti bâ kota pasa ni so na nene ni. Nga, zia e ngbâ lakue ti sara ngangu ti bata andia ti Jéhovah, so ayeke mbilimbili, tongaso si e fa dutingo nzoni-kue ti lo.
^ par. 2 Na ngu 1932, volume 2 ti buku Justification (1936 na Français) afa kozoni kue so aprophétie ti Bible so andu kiringo ti azo ti Nzapa na kodoro ti ala aga tâ tënë, na ngoi ti nda ni so, na ndo ti Israël ti yingo, me pëpe na ndo ti Israël ti mitele. Aprophétie ni so andu kiringo ti zia tâ vorongo na sese. Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti mars ngu 1999 afa so tënë ti temple so Ézéchiel abâ ni na yâ ti bango li ti lo so andu mara ti prophétie ni so, na kota mbage ni aga tâ tënë na yâ ti alango ti nda ni so.
^ par. 6 Na yâ ti mungo yanga ni so, a ke na mbeni koli nga na mbeni wali, so ade ti sara mariage ape wala so ala yeke afami ape, ti duti gi ala use na yâ ti mbeni chambre. Ala lingbi ti duti na yâ ti chambre ni gi tongana ala zi yanga-da ni kota. Na ngoi ni kâ, a yeke diko peko ti tënë ti mungo yanga ni so na li, lango oko oko, na ngoi ti kapa ti vorongo Nzapa na ndapre na Béthel.
^ par. 13 Tënë ti manga ni ge andu nyongo ni, tengo kugbe ni wala fango yaka ti manga ni.
^ par. 27 Na tapande, bâ chapitre 32 ti Mä Kota Wafango ye nga na lembeti 3-11 ti Réveillez-vous ! ti octobre ngu 2007.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ngbanga ti nyen a lingbi e ga nzoni-kue?
Asi na mo awe ti mä yâ ti atënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique ape nga nzara ti dikongo ni asigigi na yâ ti mo? Akota tënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique a lingbi ti mû maboko na mo ti voro Nzapa na lege so ayeke nzoni-kue.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | ATÉMOIN TI JÉHOVAH AYEKE AZO WA?
A-Témoin ti Jéhovah amä na bê na nyen?
A-Témoin ti Jéhovah amä na bê so “atënë kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa, a sara ni na mbeti na gbe ti yingo ti Nzapa, na a yeke nzoni”. (2 Timothée 3:16). E hinga so Bible la apeut ti aidé e ti hinga Zo so asara e nga ti duti na ngia na yâ ti gigi ti e.
Bible atene: “Si ala lingbi hinga gi Mo oko ayeke, Mo so iri ti Mo ayeke [Jéhovah, FD], Mo so Mo yeke Lo Ti Nduzu Ahon Kue na ndo sese kue.” (Psaume 83:19). Ni la, e yeke voro gi Jéhovah Nzapa oko, nga teti so e yeke aTémoin ti lo, e yeke sara kue ti fa iri ti lo na azo.—Ésaïe 43:10-12.
Teti so e yeke aChrétien, e mä na bê so Jésus, so ayeke “Molenge ti Nzapa”, * aga lani na sese ge na lo ga Messie ni (Jean 1:34, 41; 4:25, 26). Na peko ti so Jésus akui lani, Nzapa azingo lo, na lo kiri na yayu (1 aCorinthien 15:3, 4). Na pekoni, lo ga Gbia ti Royaume ti Nzapa (Apocalypse 11:15). Royaume ni so ayeke mbeni tâ gouvernement so ayeke sara ande si sese aga Paradis (Daniel 2:44). Bible atene: “Azo so ayeke na tâ be-ti-molenge, fade sese ni aga ye ti héritier ti ala, fade ala wara ngia na yâ siriri so awu mingi.”—Psaume 37:11, 29.
“Na ngoi so ala diko Bible, na ala, Nzapa la ayeke sara tënë na ala so. Atâa kpale wa la ala wara na yâ ti gigi ti ala, ala yeke mû gi Mbeti ti Nzapa ti leke na kpale ti ala ni. . . . Ti ala, Mbeti ti Nzapa angbâ na ngangu.”—Benjamin Cherayath, mbeni kota zo ti nzapa ti Catholique, mbeti-sango Münsterländische Volkszeitung, Allemagne
E aTémoin ti Jéhovah e mä na bê so andia ti Bible ayeke sara nzoni na azo même laso (Ésaïe 48:17, 18). A yeke ndali ni la si e yeke sara kue ti sara ye alingbi na andia ni so. Na tapande, teti so Bible atene na e ti kpe aye kue so apeut ti buba yâ ti li ti e nga na tere ti e, e yeke nyon manga wala mbangi pëpe (2 aCorinthien 7:1). E yeke kpe nga ti sara aye so Bible ake, aye tongana gango ngbâa ti sämba, sarango lango-sioni nga na nzi.—1 aCorinthien 6:9-11.
^ par. 5 Bible airi nga Jésus “oko Molenge so Nzapa adü”, ngbanga ti so lo la Jéhovah asara lo kozo nga a yeke gi lo oko la si Nzapa asara lo na maboko ti lo wani.—Jean 3:18; aColossien 1:13-15.