text:
Gi Royaume, me aye ti sese so pëpe
“Ala ngbâ lakue ti gi royaume ti [Nzapa], na fade a yeke zia na ala aye so na ndo ni.”
ABIA: 40, 98
1. Kangbi wa la ayeke na popo ti aye so e bezoin ni na aye so e sara nzara ni?
A YEKE TENE ka so aye so zo abezoin ni ti ngbâ na fini ayeke mingi ape, me aye so lo sara nzara ni ayeke hunzi ape. Na bango ni, azo mingi ahinga pëpe kangbi so ayeke na popo ti aye so zo abezoin ni nga na aye so lo sara nzara ni. Kangbi wa la ayeke na popo ni? Ye so e “bezoin” ni, ayeke ye so a lingbi e wara ni ndali ti fini ti e. Na tapande, kobe, bongo nga na da ayeke akota ye so zo abezoin ni la. Ye so e sara “nzara” ni ayeke ye so e ye ti wara ni, me so ayeke nga kota ye pëpe na yâ ti fini ti e ti lâ na lâ.
2. Ambeni ye wa la azo asara nzara ni?
2 Ye so azo asara nzara ni ayeke nde mingi na ti amba ti ala, alingbi na akodoro so ala yeke dä. Na yâ ti akodoro so yere ayeke dä, azo mingi aye peut-être ti wara nginza ti mû lege na ala ti vo na téléphone, moto wala na kete terrain. Na yâ ti akodoro so mosoro ayeke dä mingi, azo ni aye ti wara gbâ ti abongo ti kota nginza, kota da wala oto so ngere ni ayeke ngangu mingi. Atâa kodoro wa la e yeke dä, mbeni kpale ayeke dä biani: e lingbi ti tï na yâ ti nzara ti warango gbâ ti aye ti sese, wala ti sara nzara ti wara aye ti sese mingi mingi, atâa e bezoin ni wala pëpe, atâa e lingbi ti vo ni wala pëpe.
SARA HANGE NA NZARA TI WARANGO GBÂ TI AYE TI SESE
3. Zo so asara nzara ti warango gbâ ti aye ti sese ayeke sara ye tongana nyen?
3 Zo so asara nzara ti warango gbâ ti aye ti sese ayeke sara ye tongana nyen? Lo yeke pensé mingi gi na ndo ti warango gbâ ti aye ti sese ahon ti pensé na ndo ti songo ti lo na Nzapa. Aye so lo yeke tâ na bezoin ni alingbi na lo pëpe, me lo ye lakue ti wara aye ahon ndo ni. Même azo so ayeke na nginza mingi ape wala azo so avo aye so ngere ni ayeke ngangu mingi ape kue alingbi ti ga zo so asara nzara ti wara gbâ ti aye ti sese. Ala lingbi ti zia Royaume na kozo ndo na yâ ti fini ti ala mbeni pëpe.—aHéb. 13:5.
4. Satan ayeke sara kua na “nzara ti lê” tongana nyen?
4 Satan ayeke sara kua na azo ti dengo buze ti dunia ti lo ti handa e ti pensé so tongana e wara aye ti sese ahon ti so e bezoin ni, ni la ayeke sara si e yeke duti na ngia na yâ ti gigi ti e. Lo hinga ti sara kua nzoni mingi na “ nzara ti lê” ti handa na e (1 Jean 2:15-17; Gen. 3:6; aProv. 27:20). Dunia so ayeke pusu e ti wara aye ti sese nde nde, apendere ni nga na abuba ni, so na popo ni ambeni anzere na lê ti zo mingi. Peut-être a si na mo awe ti vo mbeni ye so mo yeke fade na bezoin ni ape me mo vo ni ndali ti so lê ti mo atï na ndo ni na ngoi ti sambango ni wala ndali ti so mo bâ ni na yâ ti magazin? Na pekoni mo bâ so mo lingbi fade ti ngbâ na fini sân ye ni so? Aye so, so ayeke nga akota ye ape so alingbi ti sara si gigi ti e aga ngangu nga alingbi ti ne e. A lingbi ti komande e nga ti sara si e wara ngoi mingi pëpe ti sara aye so e yeke sara lâ na lâ ti voro na Jéhovah, na tapande ti manda Bible, ti leke tere ndali ti abungbi, ti gue na abungbi nga ti fa tënë lakue. Dabe mo na wango ti bazengele Jean, so lo tene: “dunia so angbâ ti hon nga na nzara ti lo kue.”
5. Nyen la a lingbi ti si na azo so amû mingi ti ngangu ti ala ti gi ti wara gbâ ti aye ti sese?
5 Satan aye si e ga ngbâa ti Mosoro me ngbâa ti Jéhovah ape (Mat. 6:24). Me tongana e ye ti wara gi gbâ ti aye ti sese so ndali ti e wani, e yeke wara ngia na yâ ti fini ti e ape. E lingbi ti wara vundu wala ti wara kpale ti nginza. Sioni ni ayeke so, a lingbi ti sara si e duti na mabe na Jéhovah nga na Royaume ti lo encore ape (1 Tim. 6:9, 10; Apoc. 3:17). Jésus atene so “nzara ti tanga ti aye” ayeke tongana akî so alingbi ti pete ndo ti mbeni lê ti kobe si akono ape nga alë lengo ape.—Marc 4:14, 18, 19.
6. Nyen la e manda na lege ti tapande ti Baruc?
6 Bâ tapande ti Baruc, so ayeke secrétaire ti prophète Jérémie. Na ngoi so a ga nduru lani ti futi Jérusalem tongana ti so a fa ni kozo awe, Baruc akomanse ti “gi kota ye” ndali ti lo wani, aye ni so ayeke aye so ayeke ngbâ aninga ape. Me, oko ye so lo yeke na beku ti wara ni ayeke ye so Jéhovah amû zendo ti mû na lo: ‘Fade Mbi mû fini ti mo na mo tongana ye so zo agbu na bira.’ (Jér. 45:1-5). Biani, so a yeke futi lani gbata ni futingo so, Nzapa ayeke bata aye ti mosoro ti zo oko ape (Jér. 20:5). Teti so e ga nduru mingi na nda ti aye ti ngoi so, l’heure ti tene e bungbi gbâ ti aye ti sese teti e wani la ape. A lingbi e pensé pëpe so na ngoi ti kota ye ti vundu, Jéhovah ayeke bata aye ti e na lege ti mitele, atâa ngere ni ayeke oke, si e lï na aye ni so kue na yâ ti fini dunia.—aProv. 11:4; Mat. 24:21, 22; Luc 12:15.
7. Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article so? Ngbanga ti nyen?
7 Jésus amû na e lani nzoni wango na ndo ti tënë ti warango aye so e bezoin ni ndali ti fini ti e sân ti tene li ti e ahon na ndo ti aye so ayeke kota ye, sân ti tene e ga azo so ayeke pensé mingi na ndo ti warango gbâ ti aye ti sese wala sân ti gi bê ti e ahon ndo ni na ndo ti asenge senge ye. A yeke wara wango so na yâ ti fango ye ti lo na ndo ti hoto (Mat. 6: 19-21). Zia e diko nga e gbu li na ndo ti mbage ti wango ni so ayeke na Matthieu 6:25-34. Ye so alingbi ti pusu e ti yeda biani so a lingbi e ‘ngbâ lakue ti gi royaume,’ me aye ti sese so pëpe.—Luc 12:31.
JEHOVAH AYEKE MÛ NA E AYE SO E BEZOIN NI
8, 9. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e gi bê ti e mingi ape na ndo ti aye so e yeke na bezoin ni? (b) Nyen la Jésus ahinga lani na ndo ti azo nga na abezoin ti ala?
8 Diko Matthieu 6:25. Na ngoi so Jésus atene lani na azo so ayeke mä lo ti “zia ti gi bê ti ala na ndo ti âme ti ala,” lo yeke tene lani na ala ti “zia ti gi bê”. Ala yeke gi bê ti ala lani na ndo ti aye so a lingbi ala gi bê ti ala na ndo ni ape. Jésus atene na ala ti zia lege ni, na lo yeke na raison ti tene tongaso. Tongana mbeni zo agi bê senge senge, même na ndo ti aye so lo yeke na bezoin ni, a lingbi ti sara si lo zia li ti lo pëpe na ndo ti aye ti yingo so ayeke akota ye na yâ ti fini ti lo. Jésus agi bê ti lo lani mingi na ndo ti adisciple ti lo, a sara si lo kiri lo gboto mê ti ala fani osio na yâ ti fango ye ti lo na ndo ti kpale ni so.—Mat. 6:27, 28, 31, 34.
9 Ngbanga ti nyen la Jésus atene na e ti gi bê pëpe na ndo ti ye so e yeke te, e yeke nyon wala e yeke yü? Aye ni so ayeke akota ye na yâ ti gigi ti e ape? A yeke biani kota ye! Ka tongana e yeke na moyen ape ti wara aye ni so, e yeke tâ na raison ti gi bê ti ape? Biani, e yeke duti na raison ti gi bê ti e, na Jésus ahinga ni. Lo hinga lani aye so azo abezoin ni lâ na lâ. Ahon so kue, lo hinga lani angangu kpale so adisciple ti lo ayeke wara ande angu ngbangbo mingi na pekoni na ngoi ti “alango ti nda ni” so, so ayeke “angoi ti akpale so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni”. (2 Tim. 3:1). A yeke wara na popo ti akpale ni so kpale ti warango kua, ngere ti aye so ague na li ni, nzara nga na yere so amû ndo. Ye oko, Jésus ahinga nga so ‘âme ayeke kota mingi ahon kobe nga tere ayeke kota mingi ahon bongo.’
10. Na ngoi so Jésus afa na adisciple ti lo lege ti sambela, nyen la lo tene a lingbi a duti kota ye mingi na yâ ti fini ti ala?
10 Kozoni, na yâ ti fango ye ti Jésus na ndo ti hoto, lo fa na azo so ayeke mä lo lani ti hunda na Babâ ti ala ti yayu aye so ala yeke na bezoin ni, lo tene na ala ti sambela tongaso: “Laso mû na e kobe ti e ti lango ni.” (Mat. 6:11). Wala tongana ti so lo tene na mbeni ngoi na pekoni: “Mû na e kobe ti e ti laso alingbi na bezoin ti lango ni.” (Luc 11:3). Me wango so aye ti tene pëpe so a lingbi aye ti sese la akomande pensé ti e kue. Na yâ ti oko tapande ti sambela so, Jésus afa na ala ti sambela kozoni kue ti tene Royaume ti Nzapa aga (Mat. 6:10; Luc 11:2). Ti mû maboko na adisciple ti zia ti gi bê ti ala mingi, Jésus adë bê ti ala na lege so lo dabe ti ala ti bâ tongana nyen la Jéhovah ayeke bibe na aye kue so lo créé.
11, 12. Nyen la e manda na ndo ti lege so Jéhovah ayeke bi bê ti lo na ndo ti andeke ti yayu? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
11 Diko Matthieu 6:26. A lingbi e “bâ andeke ti nduzu nzoni.” Atâa so na popo ti aye so Nzapa acréé ala yeke kete, ala yeke te ka gbâ ti alê ti keke, alê ti kobe, akete nyama wala angusu. Tongana fade ndeke akono ahon zo, lo yeke te kobe mingi ahon zo. Ye oko, ala yeke fâ yaka ape nga ala yeke lû lê ti kobe ape. Me, Jéhovah ayeke mû na ala aye kue so ala yeke na bezoin ni (Ps. 147:9). Tâ tënë, lo yeke zia kobe pëpe na yanga ti ala. A yeke na ala ti gue ti gi ni, me kobe ayeke gbani teti ala.
12 Ti Jésus, lo pensé lâ oko ape so Babâ ti lo ti yayu alingbi ti mû kobe na andeke, sân ti mû na azo aye so ala yeke na bezoin ni [1](1 Pi. 5:6, 7). Lo yeke zia ande kobe ni na yanga ti e ape, me lo yeke sara tufa na ndo ti effort so e sara ti lû akobe wala ti wara nginza ti vo na aye so e bezoin ni lâ na lâ. Tongana ye amanke e, lo lingbi ti pusu amba ti e ti mû na e mbeni ye so ala yeke na ni. Atâa so Jésus atene pëpe so Jéhovah amû da ti lango na andeke ti nduzu, Jéhovah azia na yâ ti li ti ala mbeni ye so ayeke fa lege na ala, nga lo mû na ala akode nga na aye so ala yeke na bezoin ni ti leke da ti ala wani. Jéhovah alingbi nga ti mû maboko na e ti wara mbeni nzoni da teti asewa ti e.
13. Nyen la afa so ngere ti e ahon ti andeke ti nduzu?
13 Jésus ahunda azo so ayeke mä lo lani, lo tene: ‘Ngere ti ala ahon ngere ti andeke ti nduzu pëpe?’ Kite ayeke dä ape so, Jésus ahinga lani so lo ga nduru awe ti mû fini ti lo ndali ti azo kue. (Bâ Luc 12:6, 7.) Ngere so Christ afuta ti zi na e so, a futa ni lani pëpe ndali ti anyama. Jésus akui pëpe ndali ti andeke ti nduzu, me lo kui ndali ti e si e lingbi ti wara fini ti lakue lakue.—Mat. 20:28.
14. Nyen la mbeni zo so ayeke gi bê ti lo alingbi lâ oko pëpe ti sara?
14 Diko Matthieu 6:27. Ngbanga ti nyen la Jésus atene na pekoni so zo so ayeke gi bê ti lo alingbi pëpe ti zia mbeni lango na ndo ti fini ti lo? Ngbanga ti so tongana e gi bê senge senge na ndo ti aye so e bezoin ni lâ na lâ, a yeke sara pëpe si e ngbâ na fini aninga. Me, gingo bê alingbi ti sara si lango ti fini ti e akiri nduru.
15, 16. (a) Nyen la e manda na ndo ti lege so Jéhovah ayeke bâ na lege ti akongo ti ngonda? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Atënë wa la e lingbi ti hunda tere ti e na ni? Ngbanga ti nyen?
15 Diko Matthieu 6:28-30. Zo wa la aye pëpe ti yü pendere bongo, mbilimbili tongana lo yeke sigigi na fango tënë wala lo yeke gue na abungbi nga na akota bungbi? Ge nga kue, a lingbi e ‘gi bê ti e na ndo ti tënë ti bongo’? Jésus akiri agboto lê ti e na ndo ti akusala ti maboko ti Jéhovah. Na yâ ti ye tongaso, e lingbi ti manda aye mingi na lege ti apendere ‘kongo ti ngonda’. Jésus ayeke pensé lani peut-être na gbâ ti apendere fleur so ayeke tongana akongo ti ngonda. Akongo so ape kamba ape nga ala fü bongo ti ala wani ape. Ye oko, akongo ni ayeke pendere mingi ti tene zo abâ ni. Ndani lâ, Jésus atene so “même Salomon na yâ ti gloire ti lo kue ayü bongo tongana mbeni oko ti akongo so pëpe.”
16 Girisa pëpe kota tënë so Jésus atene: “So Nzapa si ayeke yü bongo na apere ti ngonda, . . . fade a yeke nzere mingi na lo ti yü bongo na ala pëpe? Ala, azo ti kete mabe.” Biani, lo yeke sara ni! Atâa so kue, mabe ti adisciple ti lo awoko kete (Mat. 8:26; 14:31; 16:8; 17:20). Ala yeke na bezoin ti kpengba mabe nga ti zia bê na ndo ti Jéhovah ahon ti so ala yeke sara ka. Ka ti e? E mä na bê biani so Jéhovah ayeke mû na e aye so e bezoin ni? E mä na bê biani so lo yeke na ngangu ti sara ni?
17. Nyen la alingbi ti buba songo ti e na Jéhovah?
17 Diko Matthieu 6:31, 32. A lingbi e sara ye pëpe tongana ti azo ti “amara” so ayeke na tâ mabe pëpe na Babâ ti e ti yayu so ayeke bi bê na azo so azia aye so andu Royaume ti lo na kozo ndo na yâ ti gigi ti ala. Tongana e gi ti wara “aye so amara ayeke gi ni gingo na bê ti ala kue”, songo ti e na Jéhovah ayeke buba. Me, e lingbi ti duti na confiance so tongana e sara ye so a hunda na e ti sara ni, ti zia aye ti yingo na kozo ndo na yâ ti gigi ti e, Jéhovah ayeke ke pëpe ti mû na e anzoni ye. So e ‘gbu tënë ti Nzapa ngangu’, a lingbi apusu e ti zia bê ti e gi na ndo ti “kobe, bongo na ndo ti lango” so e bezoin ni.—1 Tim. 6:6-8.
ROYAUME TI NZAPA AYEKE NA KOZO NDO NA YÂ TI GIGI TI MO?
18. Nyen la Jéhovah ahinga na ndo ti e oko oko kue? Nyen la lo yeke sara ndali ti e?
18 Diko Matthieu 6:33. A lingbi adisciple ti Jésus azia Royaume na kozo ndo lakue na yâ ti fini ti ala. Tongana e sara tongaso, tongana ti so Jésus atene, “a yeke zia na [e] aye so kue na ndo ni.” Lo lingbi ti tene tongaso ngbanga ti nyen? Lo fa nda ni na yâ ti versê so aga kozo, lo tene: “Babâ ti ala so ayeke na yayu ahinga so ala yeke na bezoin ti aye so kue,” so ti tene aye so ayeke kota ye na yâ ti fini ti e. Jéhovah alingbi ti hinga aye so e oko oko kue e bezoin ni, tongana a ndu tënë ti kobe, bongo nga na ndo ti lango, même kozo si e bezoin ni (aPhil. 4:19). Lo hinga bongo ti e wa la ayeke nduru ti buba. Lo hinga mara ti akobe so e yeke te nga lo hinga mara ti ndo ti lango so alingbi na e nga na konongo ti azo ti sewa ti e. Jéhovah ayeke bâ si e wara aye so e yeke tâ na bezoin ni.
19. Ngbanga ti nyen a lingbi e gi bê ti e pëpe na ndo ti ye so alingbi ti si kekereke?
19 Diko Matthieu 6:34. Bâ so ti fani use ni Jésus atene: “Ala gi bê ti ala lâ oko pëpe.” Jéhovah ayeke mû na e aye so e bezoin ni lâ na lâ. Tongaso, a lingbi e gi bê ti e mingi pëpe na ndo ti aye so alingbi ti si kekereke. Tongana mbeni zo agi bê ti lo ahon ndo ni na ndo ti ye so alingbi ti si kekereke, lo lingbi ti komanse ti zia bê gi na ndo ti lo wani ahon ti zia bê na ndo ti Nzapa. Tongana lo sara tongaso, songo so lo yeke na ni na Jéhovah alingbi ti buba.—aProv. 3:5, 6; aPhil. 4:6, 7.
GI ROYAUME KOZONI, JÉHOVAH AYEKE MÛ NA MO ATANGA TI AYE NI
20. (a) Nyen la mo lingbi ti leke ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah? (b) Nyen la mo lingbi ti sara ti duti na aye mingi ape na yâ ti fini ti mo?
20 Tongana e yeke gi ti wara gbâ ti aye ti sese ahon ti tomba peko ti aye so andu Royaume, e yeke tomba peko ti pupu la. A yeke nzoni e tomba gi peko ti aye ti yingo so e zia na gbele e. Na tapande, mo lingbi ti zia congrégation ti mo ti gue na mbeni congrégation so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi? Mo lingbi ti sara kua ti pionnier? Tongana mo yeke pionnier, eskê mo pensé mbeni lâ awe ti remplir formulaire ti Ekole ti awafango nzoni tënë ti Royaume? Mo lingbi ti mû mbage ti ngoi ti mo ti mû maboko na Béthel wala na bureau ti traduction so ayo na Béthel? Eskê mo lingbi ti mû mbage ti ngoi ti mo ti sara akua na yâ ti service so ayeke bâ lege ti lekengo aDa ti Royaume na yâ ti kodoro so ayeke na gbe ti mbeni filiale? Gbu li na ndo ti aye so mo lingbi ti sara ti duti na aye mingi ape na yâ ti fini ti mo tongaso si mo lingbi ti mû mbage mingi ahon ti kozo na akua so andu Royaume. Gbu li na ndo ti encadré “ Lege ti duti na aye mingi ape na yâ ti fini ti mo”, na sambela ndali ni. Gi ti sara aye so alingbi ti mû maboko na mo ti si na ye so mo leke ti sara.
21. Nyen la ayeke mû maboko na mo ti ga nduru mingi na Jéhovah?
21 A yeke na lege ni so Jésus afa na e ti gi Royaume, me aye ti sese so pëpe. Tongana e sara tongaso, e yeke gi bê ti e lâ oko ape na ndo ti aye so e bezoin ni. E yeke ga nduru mingi na Jéhovah tongana e zia bê ti e kue na lo nga e gi pëpe ti wara wala ti vo aye kue so dunia apusu e ti wara ni, même tongana e yeke na ngangu ti wara ni. Tongana e duti na aye mingi ape na yâ ti fini ti e laso ayeke mû maboko na e ande ti “gbu fini so ayeke tâ fini ni biani.”—1 Tim. 6:19.
^ [1] (paragraphe 12) Ti hinga ndani so na ambeni ngoi Jéhovah alingbi ti zia si mbeni Chrétien awara kobe alingbi pëpe na nzara ti lo, bâ “Atënë so azo ahunda” na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti Septembre, ngu 2014, l. 22.


c: text/html

text:
1Matanga ti Pake na ti mapa so a sara na mama ni pepe angba lango use. Akota wayango-sandaga na awafango-ndia ayeke gi lege ti gbu Jésus na lege ti mbeni mayere titene ala fâ lo. 2Ala tene na popo ti ala: “Alingbi e gbu lo na lango ti matanga pepe, ngbanga ti azo atomboka.” 3Jésus ayeke na Betanii, na ya ti da ti Simon, zo ti buruma. So lo duti si lo yeke te kobe, mbeni wali ali na mbeni ngbenda so a sara ni na mbeni têne so iri ni albatre si yombo ti ngangu ngere ayeke na ya ni. A sara yombo ni na ngu ti mbeni kete keke so iri ni nare. Lo fâ ya ti ngbenda ni si lo tuku yombo ni na li ti Jésus. 4Ambeni zo so ayeke kâ asara ngonzo si ala tene na popo ti ala: “Ngbanga ti nyen si a buba yombo so tongaso? 5A lingbi fade ti ka yombo so na ale ti nginza ngbangbo ota ti mu nginza ni na azo ti mawa!” Tongaso ala kasa wali so mingi. 6Me Jésus atene na ala: “Ala zia lo kpoo. Ngbanga ti nyen si ala yeke so li ti lo tongaso? Ye so lo sara na mbi so ayeke nzoni. 7Azo ti mawa ayeke duti lakue na popo ti ala. Ala lingbi ti sara nzoni na ala na ya ti alango so kue be ti ala aye. Ti mbi, mbi yeke duti lakue na popo ti ala pepe. 8Lo sara ye so lo lingbi ti sara: lo tuku yombo na tere ti mbi kozoni ti ku na lango ti lungo kuâ ti mbi. 9Mbi tene na ala taa-tënë: na ndo so kue azo ayeke fa ande Nzoni Tënë daa, na ndö ti dunia kue, azo ayeke fa tënë ti ye so wali so asara si azo adabe ti ala na lo.” 10Tongaso Judas Iskariote, mbeni disiple oko na popo ti adisiple baleoko na use, ague abaa akota wayango-sandaga ti ka Jésus na ala. 11Na mango tënë so, tere ti ala anzere mingi si ala mu zendo na lo atene, fade ala yeke mu na lo nginza. Tongaso Judas ayeke gi nzoni lege ti ka Jésus na ala. 12Na kozo lango ti matanga ti Mapa so a sara na mama ni pepe, lango so azo ayeke fâ akete taba ndali ti matanga Pake, adisiple ti Jésus ahunda lo, atene: “Mo ye e gue e leke na mo kobe ti Pake na ndo wa?” 13Tongaso Jésus atokua adisiple ti lo use si lo tene na ala: “Ala gue na ya ti gbata ni, fade ala yeke tengbi na mbeni koli so ayo ta ti ngu na li ti lo. Ala mu peko ti lo 14si da so lo yeke li daa, ala tene na wa ni, atene: ‘Wafango-ye atene: ndo titene mbi na adisiple ti mbi, e te kobe ti Pake daa ayeke na ndo wa?’ 15Fade lo yeke fa na ala mbeni kota kubu na nduzu so a leke ya ni na aye ti ya ni kue awe: na ndo so laa ala yeke leke kobe ni daa.” 16Adisiple amu lege ague na ya ti gbata ni; ala wara aye ni gi tongana ti so lo fa na ala si ala leke kobe ti Pake ni. 17Na lakui ni, Jésus na adisiple baleoko na use kue asi. 18So ala yeke te kobe, Jésus atene na ala: “Mbi tene na ala taa-tënë: mbeni oko na popo ti ala so mbi na lo e yeke te kobe oko, ayeke ka mbi.” 19Vundu agbu be ti ala si ala oko oko ahunda lo, atene: “Ayeke mbi?” 20Jésus atene na ala: “Ayeke mbeni oko ti adisiple baleoko na use, lo so mbi na lo e yeke yoro maboko oko na ya ti sembe. 21Fade Molenge ti Zo ayeke kui gi tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene tënë ni na ndö ti lo. Me mawa na zo so ayeke ka Molenge ti Zo! Ti zo ni so, tongana a du lo fade pepe, ka ayeke nzoni mingi!” 22So ala yeke te kobe, Jésus amu mapa, lo mu singila na Nzapa; na pekoni lo fâ ya ni, lo mu na adisiple si lo tene: “Ala mu ni ate, so ayeke tere ti mbi.” 23Na pekoni, lo mu kopo ti vin, lo mu singila na Nzapa, lo mu ni na ala si ala kue anyon ni. 24Jésus atene na ala: “So ayeke mene ti mbi, mene so abongbi azo na Nzapa na ya ti mbuki; mene so atuku ndali ti gba ti azo. 25Mbi tene na ala taa-tënë: mbi yeke kiri ti nyon ngu ti le ti vinye mbeni pepe ngbii asi na lango so fade mbi yeke nyon fini vin na ya ti Kodro-gbia ti Nzapa.” 26Na peko ti so ala he bia ti gondango Nzapa awe, ala mu lege ti gue na hoto ti a-olive. 27Jésus atene na adisiple ti lo: “Fade ala kue ayeke zia mbi ti hon, ngbanga ti so Mbeti ti Nzapa atene: ‘Fade mbi yeke fâ wabatango-taba si ataba ni ayeke kangbi kirikiri.’ 28Me tongana mbi zingo ande na kuâ, mbi yeke hon kozo ti ala na Galile.” 29Pierre atene na lo: “Tongana azo kue azia mo ahon, fade mbi yeke zia mo pepe.” 30Jésus akiri tënë na lo: “Mbi tene na mo taa-tënë: laso, gi na bi so, kozo titene koli-kondo atoto fani use, fade mo yeke bere tënë ti mbi fani ota.” 31Me Pierre angba gi na ndö ti tënë ti lo si lo tene: “Tongana ayeke titene mbi na mo e kui, mbi yeke bere tënë ti mo oko pepe!” Ala kue atene gi oko tënë so. 32Na pekoni, ala si na mbeni ndo so iri ni Getsemane; Jésus atene na adisiple ti lo: “Ala duti na ndo so, mbi yeke gue ti sambela.” 33Lo mu Pierre, Jacques na Jean na tere ti lo si lo na ala ague. Be ti lo ato nda ti do na mbeto si mbeto asara lo ahon ndoni. 34Lo tene na ala: “Be ti mbi ayeke na vundu mingi, mo baa mo tene, mbi ye ti kui kuingo; ala ngba na ndo so, ala lango pepe!” 35Lo gue yongoro kete, lo ti na sese si lo sambela titene tongana lege ayeke daa, ngbonga ti pasi so ahon yongoro na tere ti lo. 36Lo sambela, lo tene: “Babâ ti mbi, mo lingbi ti sara ye kue; mo zi kopo ti pasi so na tere ti mbi. Mbi ye pepe titene mo sara ye so be ti mbi aye, me mo sara gi ye so be ti mo aye. 37Lo kiri lo ga na mbage ti adisiple ti lo ota si lo wara ala na lango. Lo tene na Pierre: “Simon, mo lango? Mo lingbi ti ngba na le ti mo tongaso na ya ti ngbonga oko pepe? 38Ala lango pepe! Ala sambela si ala ti na ya ti ye ti tarango be pepe. Yingo ti zo ayeke na nzara ti sarango nzoni ye, me zo ni ayeke na ngangu pepe.” 39Lo kiri lo gue yongoro si lo sambela, lo tene gi oko tënë so lo tene kozoni so. 40Lo kiri lo ga na mbage ti adisiple ti lo si lo wara ala na lango, ngbanga ti so lango ahon ndö ti ala. Ala hinga tënë so ala lingbi ti tene na lo pepe. 41So lo kiri lo ga ti fani ota ni, lo tene na ala: “Ala ngba ti lango? Ala ngba ti wu tere ti ala? Alingbi awe! Ngbonga ni alingbi awe; a yeke mu Molenge ti Zo ti zia lo na maboko ti azo ti siokpari. 42Ala londo, e gue! Baa, zo ti kango mbi asi awe!” 43Gi so Jésus angba ti tene tënë, Judas, mbeni oko ti adisiple baleoko na use asi; lo ga na gba ti azo na tere ti lo. Azo ni amu ayongoro zeme na akeke na maboko ti ala. Akota wayango-sandaga na awafango-ndia na akangba laa atokua ala. 44Judas, zo ti kango Jésus afa na azo ni ye so fade lo yeke sara; lo tene: “Zo so mbi yeke su ande ngbangba ti lo, andaa lo laa. Ala gbu lo, ala bata lo nzoni si ala gue na lo.” 45Gi so Judas asi, lo ga nduru na tere ti Jésus; lo iri lo, lo tene: “Wafango-ye!” Na pekoni, lo su ngbangba ti lo. 46Tongaso azo ni aga, ala zia maboko na ndö ti Jésus si ala gbu lo. 47Me oko ti azo so ayeke kâ agboto yongoro zeme ti lo, lo de mbeni zo ti kua ti kota wayango-sandaga si lo fâ mê ti lo. 48Jésus atene na ala: “Ala ga na ayongoro zeme na akeke ti gbu mbi, mo baa mo tene, mbi yeke zo ti nzi! 49Lakue mbi yeke na popo ti ala na ya ti kota da ti Nzapa ti fa ye, me ala gbu mbi pepe. Ye so asi tongaso titene tënë ti Mbeti ti Nzapa aga taa-tënë.” 50Tongaso azo kue azia lo si ala kpe ahon. 51Mbeni maseka-koli amu peko ti Jésus, lo kanga gi mapia bongo na tere ti lo. Ala ye ti gbu lo, 52me lo zi tere ti lo na ya ti bongo ni, lo kpe lo hon, tere ti lo senge. 53Ala gue na Jésus na ndo ti kota wayango-sandaga. Andaa akota wayango-sandaga, akangba na awafango-ndia abongbi tere ti ala kâ. 54Pierre ague na peko ti Jésus, me lo yeke gue nduru nduru pepe; lo gue ngbii lo li na ya ti gbagba ti kota wayango-sandaga ni. Kâ, lo na azo ti kua ayeke duti na tere ti wâ. 55Akota wayango-sandaga na azo kue ti Kota Bongbi ti Fango Ngbanga ayeke gi mbeni tënë ti bi na li ti Jésus ti fâ ngbanga ti kuâ na li, me ala wara ni pepe. 56Biani, azo mingi atene mvene na li ti Jésus, me atënë ti ala ague nde nde. 57Ambeni zo alondo si ala tene tënë ti mvene na li ti lo, atene: 58“E ma lo lani, lo tene: ‘Fade mbi yeke kungbi kota da ti Nzapa so azo laa asara si na ya ti lango ota, mbi yeke sara mbeni nde so zo laa asara ni pepe.’ ” 59Me na ndö ti tënë so, atënë ti ala akiri ague nde nde. 60Tongaso kota wayango-sandaga alondo na le ti azo kue si lo hunda Jésus, atene: “Mo yeke na tënë ti kiri na ni pepe? Tënë so azo so ayeke tene na tere ti mo so, mo tene ti mo daa nyen?” 61Me Jésus azi yanga pepe, lo kiri tënë oko pepe. Kota wayango-sandaga ni akiri ahunda lo, atene: “Mo laa mo yeke Mesii, Molenge ti Nzapa, lo so azo ayeke gonda lo so?” 62Jésus akiri tënë, atene: “Biani, mbi yeke lo. Fade ala yeke baa Molenge ti Zo aduti na tere ti Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue; lo yeke duti na mbage ti maboko ti lo ti koli. Lo yeke londo na yayu ti ga na ya ti ambinda.” 63Tongaso kota wayango-sandaga asuru ya ti bongo ti lo si lo tene: “E ye ti kiri ti hunda mbeni zo na tënë ngbanga ti nyen! 64Ala ma zonga so lo zonga na Nzapa so awe! Ti be ti ala, ala tene nyen?” Ala kue atene: “Lo lingbi na kuâ.” 65Ambeni zo ato nda ti tuku ngu ti yanga ti ala na tere ti lo, ala kanga le ti lo, ala kpo lo na gobo si ala tene na lo: “Sara tongana wayanga-Nzapa: fa na e zo so asara ye so na mo.” Azo ti kua ni amu Jésus si ala pika ngbangba ti lo fani mingi. 66So Pierre ayeke duti ti lo kâ na gbe ni na ya ti gbagba ni, mbeni wali so ayeke sara kua na kota wayango-sandaga asi. 67Lo baa Pierre so ayeke duti na tere ti wâ, lo baa le ti Pierre si lo tene na lo: “Mo nga, mo yeke lani na tere ti Jésus, zo ti kodro ti Nazaret!” 68Me lo bere si lo tene: “Mbi hinga tënë so mo ye ti tene so pepe, mbi gi li ti mbi na ni gbaa!” Na pekoni, lo sigigi na ya ti gbagba ni ti gue na mbage ti yanga ti gbagba ni. Tongaso koli-kondo atoto. 69Wali so abaa Pierre si akiri atene na azo so ayeke kâ, atene: “Taa-tënë, koli so ayeke mbeni zo ti ala!” 70Pierre akiri abere. Kete na pekoni, azo so ayeke kâ, akiri atene na Pierre: “Biani, mo yeke mbeni zo ti ala, ngbanga ti so, mo nga, mo yeke zo ti Galile.” 71Tongaso Pierre ato nda ti deba yanga ti lo, atene: “Ayeke nzoni Nzapa afâ ngbanga na li ti mbi tongana mbi tene mvene! Mbi hinga koli so ala yeke tene tënë ti lo so pepe!” 72Gi na ndembe ni, koli-kondo atoto ti fani use. Tongaso Pierre adabe ti lo na tënë so lani Jésus atene na lo, atene: “Kozo titene koli-kondo atoto fani use, fade mo yeke bere tënë ti mbi fani ota.” Tongaso Pierre ati na toto.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Fütanga ngü la, fü ra ayia awu köcökpa, te Me gara za o esaka ye. Wüh i komö köcökpa la de wü ku lorozi. Fü ewü alala komö wü ku la de e baka biküʼda. Fü ewü adu agbo wü tere fefeh biri biri ʼburu, teka wü kpara ena afuru atanga. Köcökpa la, wüh ba wü ngü gbügbü, zalü koro di ekükürüfe ʼburu. 2Fü ra awu gara mere kpeke malayïka, te ngbü emala ngü de mere ri ye, gü ba, "Züka kpara te Me fe engu, teka afuru köcökpa ne, atanga, neh da?" 3Fü wü malayïka akpo egïrï kpeke kpara, te tï afuru köcökpa ne, atanga. Fü ewü agïrï agbü kpï ma, wüh maka de. Wüh du gïrï füh kotö sene, kpah bima, wüh maka de. Fü ewü adu agïrï kpa esa tö, kpah le bima, wüh maka ʼburu ʼburu de. 4Fü ngü la ato mere cïnga emaguma ra. Fü ra akpo eku gba de ngura, angü kpara te tï afuru köcökpa la nda ma. 5Fütanga ngü la, fü gara mere kpara, esüka wü mere kovo teke biri de füh ye bala la, ayia amala ngü fere, gü ba, "De-ra deyï, ma mere e aku gba de. Yesu ladü. Engu de Mere Miri ka wü di enga Yïsarayele. Engu de kundu ye Miri Davidi, te Me tima teka aküwa wü kpara. Wawazi na baka nda kami, angü ah fa wazi kpi eyi. Me to wazi eyi fefe, teka fü engu afuru köcökpa ne me-ye, atanga." 6Te ma je ngü la bala, fü ra ayia ae jia ra, awu Yesu, te ngbü baka Kambiliki ka Me, de nga ka eküte ye, angü wüh mörö engu, teka areke ngü te di ezengba wü kpara de wü Me. Yesu rü ngbü ede kpökpö ka Me, etü wü angbe cögbörö malayïka bala, be kpah te wü mere kovo teke biri de füh ye bala ne. Ah ngbü baka Kambiliki ka Me, de wü di te nzö ye lorozi, kpah de wü jia ye lorozi. Wü di de wü jia Yesu lorozi la, wüh ngbü esere ngü ka wazi ka Nzïla Wazi Me, te di kpah lorozi ne. Wü wazi de lorozi la, Me tima teka amere wü tima ka-ye di, te nga wü sü füh kotö ne ʼburu. 7Fü Yesu ayia aza köcökpa la esaka Me, teka atanga. 8Te wü angbe cögbörö malayïka bala, de wü mere kovo la, wu Yesu, te za köcökpa la esaka Me ne, fü ewü angbü de mere tadu. Fü ewü aci ʼburu atï kötö eri lö Yesu, da egbo nga ïïrï na. Wü kovo la, wüh ʼburu de wü kuʼdu esaka wü, kpah de wü sila, te wüh mere gbü diki-se, de rü gbü ye, te wüh ngbü ecuru de züka se ye. Si-ngü teka züka se-rü la gü ba, ah de gba, te wü kpara ka Me ngbü eku fü Me, teka de Me küwa ani esaka wü vügü ka-ani. 9Fü wü kovo la ayia aza wü kuʼdu ka-wü la, akpo da emï to ci, da ebï, gü ba, "Wayi bala, Yesu! Mü de Kambiliki ka Me! A ngbü egbo nga ïrï mü! Mü me-mü de züka kpara gbü jia Me! Me to köcökpa ka-ye ne eyi esaka mü. Mü tï eyi afuru köcökpa la, atanga. A ngbü egbo nga ïrï mü! Angü mü to te-mü akpi, teka aküwa wü kpara de ngüte mü. A ngbü egbo nga ïrï mü! Angü mü küwa wü nguwa wü kpara füh kotö ne eyi ʼburu, teka fü ewü akoro wü di Me. 10A ngbü egbo nga ïrï mü! Angü mü o wü kpara ka-mü baka wü miri, gbü nzö wü kpara füh kotö ne ʼburu. Mü o wü kpara ka-mü baka wü kovo, teka fü ewü agbo nga ïrï Me agbü sü kaka agbü kpï fï mere badi." 11Fütanga ngü la, fü ra ayia, ae jia ra, awu mere bi wü malayïka ka Me, gbe gbe gbe! te ewü rü ngbü ede kpökpö ka Me. 12Fü ewü angbü ebï ci de mere ri wü, de wü koko, de wü karayi, gü ba, "Nih gbo nga ïrï Yesu, Angü ah kpi ta teka aküwa wü kpara. Nih gbo nga ïrï Yesu, Angü ngü kaka reke gbü jia Me fa sü. Nih gbo nga ïrï Yesu, Angü wawazi na fa nda wü kpara ʼburu. Nih gbo nga ïrï Yesu, Angü engu de mürü wü e füh kotö ne ʼburu. Nih gbo nga ïrï Yesu, Angü ah wu wü ngü ʼburu. Nih gbo nga ïrï Yesu! Ah le de wü kpara ʼburu di egbo nga ïïrï na! Nih gbo nga ïrï Yesu! Ah le de wü kpara ʼburu je rïrï kaka! Nih gbo nga ïrï Yesu! Ah le de wü kpara ʼburu di ecu ngüngü!" 13Te ngü la mere te-ye bala, fü wü kpara ʼburu, mene ewü te ewü di agbü kpï, de wü mene füh kotö, bete wü mene wü kpara te ewü kpi eyi ne, fü ewü akpo ʼburu ebï ci, de wü koko de wü karayi, gü ba, "Nih gbo nga ïrï Me! Nih gbo kpah nga ïrï Kambiliki ka Me. Angü wazi ewü fa sü! Nih gbo nga ïrï ewü fï mere badi! Nih gbo nga ïrï Me! Nih gbo kpah nga ïrï Kambiliki ka Me!" 14Fü wü angbe cögbörö malayïka de bala ne, ayia agbo nga ïrï Me de mere ri wü kpa tikpi, gü ba, "Ah di bala!" Fü wü mere kovo teke biri de füh ye bala ne ayia atï kötö, angbü ecu ngü Me, ake Miri Yesu.
Copyright
Learn More


text:
1Paul asi na gbata ti Derbe nga na Listre. Mbeni disiple so iri ti lo Timothée ayeke kâ; mama ti lo ayeke mbeni zuife so ama na be, me babâ ti lo ayeke greke. 2A-ita, azo ti Christ so kue ayeke na Listre na Ikoniom atene nzoni tënë ti Timothée mingi. 3Paul aye ti mu Timothée ti gue na lo. Tongaso lo fâ lo ganza, ngbanga ti so azuife so kue ayeke kâ ahinga atene, babâ ti Timothée ayeke greke. 4Na ya ti agbata so kue ala yeke hon daa, Paul na Silas ayeke fa na azo ti Christ peko ti atënë so awatokua na akangba ti Jérusalem aleke ni; ala hunda na azo ni ti sara ye alingbi na ni. 5Tongaso azo ti a-Eglize ni akpengba na lege ti mabe si lakue wungo ti azo ni ayeke gue gi na nduzu. 6Paul na Silas ahon hongo na asese ti Frizii na ti Galasii, ngbanga ti so Yingo-Vuru ake na ala ti fa tënë na sese ti Azii. 7So ala ga nduru na sese ti Misii, ala gi lege ti li na sese ti Bitinii, me Yingo ti Jésus ake na ala ti gue kâ. 8Tongaso ala hon sese ti Misii hongo si ala gue na Troas. 9Na mbeni bi, mbeni ye asi na Paul na ya ti mbeni ye tongana bango-li. Lo baa mbeni zo ti Masedoane so aluti si ayeke voro lo, atene: “Ga na Masedoane, mo mu maboko na e!” 10Gi na peko ti so Paul abaa ye ni so, e leke tere ti e hio ti gue na Masedoane, ngbanga ti so e tene na be ti e, e tene, Nzapa airi e ti fa Nzoni Tënë na azo ni kâ. 11E londo na Troas, e mu mangboko, e fâ ngu ti gue na Samotras; lango oko na pekoni, e si na Neapolis. 12E londo na ndo so, e gue na Filipe, gbata so ayeke na ya ti kozo mbage ti sese ti Masedoane, azo ti Rome laa aleke gbata ni. E lango kete na ya ti gbata so. 13Na lango ti wungo tere, e sigigi na ya ti gbata ni, e gue na yanga ti bale; e baa ti e, e tene, e yeke wara mbeni ndo ti sambelango Nzapa kâ. So e duti awe, e tene tënë na awali so abongbi tere ti ala kâ. 14Mbeni wali ti gbata ti Tiatire so iri ti lo Lydie ayeke kâ; kua ti lo ayeke ti kango abengba bongo so ngere ni ayeke ngangu mingi. Lo yeke mbeni wali so lo yeke voro Nzapa kozoni; lo yeke ma tënë ti e, ngbanga ti so Kota Gbia azi be ti lo ti ma atënë ti Paul. 15Na peko ti so lo na azo ti da ti lo awara bateme, lo iri e, lo tene: “So ala baa so mbi ma na be na Kota Gbia biani, ala ga alango na ya ti da ti mbi.” Lo voro e ngbii si e yeda. 16Mbeni lâ, so e yeke gue na ndo ti sambelango Nzapa, e tengbi na mbeni molenge-wali so ayeke ngbaa. Lo yeke na mbeni sioni yingo na ya ti lo so ayeke sara si lo yeke fa aye so ayeke si ande na azo. Awa ti lo ayeke wara nginza mingi na lege ti aye so lo yeke fa. 17Lo mu peko ti e na Paul si lo yeke dekongo, atene: “Azo so ayeke azo ti kua ti Nzapa, lo so lo yeke na yayu kâ na ndö ti aye kue! Ala yeke fa na ala azo, lege titene ala soo kuâ!” 18Lo sara ye ni so na ya ti alango mingi. Ye ni ahon ndoni si be ti Paul aso, lo baa ndo na wali ni si lo tene na yingo ni, lo tene: “Na iri ti Jésus Christ, mbi mu yanga na mo: sigigi na ya ti wali so!” Gi na ndembe ni so, yingo ni asigigi na ya ti lo. 19So awa ti lo abaa lege ti warango nginza ti ala abuba awe, ala gbu Paul na Silas, agboto ala si ague na ala na gbe ti akota zo ti gbata ni, na ndo so azo ayeke bongbi tere ti ala daa. 20Ala gue na ala na gbe ti akota wafango-ngbanga ti Rome si ala tene: “Azo so ayeke azuife si ala yeke bi wusuwusu na ya ti gbata ti e. 21Ala yeke fa ambeni ye ti sarango ni so ndia ti e ake tënë ni. E yeke azo ti Rome, e lingbi ti yeda na aye ti ala ni pepe, e lingbi nga ti sara ni pepe.” 22Gba ti azo ni atomboka na tere ti Paul na Silas. Akota wafango-ngbanga ni azi bongo na tere ti Paul na Silas na ngangu si ala mu yanga titene azo apika ala na fimbo. 23Na peko ti so a pika ala sioni sioni awe, azo ni abi ala na da ti kanga si amu yanga na wabatango da ti kanga ni titene le ti lo akpengba na ndö ti ala. 24So wabatango da ti kanga ni ama tënë so, lo bi ala na ya ti mbeni kete kubu so ayeke na ngbonda ti da ti kanga ni. Lo kanga gere ti ala na ya ti akota keke. 25Nduru na be ti bi, Paul na Silas ayeke sambela si ala yeke he bia ti sepelango Nzapa. Atanga ti azo ti kanga ni ayeke ma ala. 26Mo ye ti baa, sese ayingi ngangu si ayingi gere ti da ti kanga ni. Gi na ndembe ni, ayanga ti da ni azi si azingiri so a kanga na azo ni kue azi ati na sese. 27Wabatango da ti kanga ni azingo na lango. So lo baa ayanga ti da ti kanga ni na zingo ni, lo baa lo tene, azo ti kanga ni kue akpe awe. Tongaso lo gboto yongoro zeme ti lo si lo ye ti fâ tere ti lo. 28Me Paul adekongo na lo ngangu, atene: “Sara sioni na tere ti mo pepe! E kue e yeke daa!” 29Tongaso wabatango da ti kanga ni ahunda wâ. Lo li na loro si lo ti na gbe ti Paul na Silas, tere ti lo ayeke do. 30Na pekoni, lo mu ala, lo sigigi na ala si lo hunda ala, lo tene: “Akota zo, fade mbi yeke sara nyen titene mbi soo kuâ?” 31Ala kiri tënë na lo: “Mo ma na be na Kota Gbia Jésus si fade mo yeke soo kuâ, mo na azo ti da ti mo kue.” 32Ala fa tënë ti Kota Gbia na lo nga na azo so kue ayeke na ya ti da ti lo. 33Gi na ya ti ngbonga ni so, wabatango da ti kanga ni amu ala si asukula ale ti ka ti ala. Gi na bi ni, lo wara bateme, lo na azo ti sewa ti lo kue. 34Tongaso lo mu Paul na Silas, lo gue na ala na da ti lo si lo mu na ala kobe ti te. Be ti lo na azo ti sewa ti lo kue asi na ngia, ngbanga ti so ala ma na be na Nzapa. 35So ndo ahan, akota wafango-ngbanga ti Rome atokua na wabatango da ti kanga ni titene lo zi akoli so ala gue. 36Tongaso wabatango da ti kanga ni atene na Paul: “Azo ti fango ngbanga atokua yanga titene mbi zi mo na Silas, ala gue. Tongaso, ala sigigi fadeso, ala gue na siriri.” 37Me Paul atene: “E yeke azo ti Rome. Azo ti fango ngbanga awara mbeni tënë na li ti e pepe; me ala pika e na le ti azo kue si abi e na da ti kanga. Fadeso ala ye ti zi e na hondengo ni? E ke awe! Ayeke nzoni ala wani aga azi e.” 38Azo ti tokua ague atene tënë ni na azo ti fango ngbanga ti Rome. So ala ma atene Paul na Silas ayeke azo ti Rome, mbeto agbu ala. 39Tongaso ala gue agbu gere ti Paul na Silas, azi ala na da ti kanga ni si ahunda na ala ti sigigi na ya ti gbata ni ti gue. 40Paul na Silas asigigi na da ti kanga si ala gue na da ti Lydie. Ala baa a-ita, azo ti Christ ti mu na ala wango so alingbi ti mu ngangu na be ti ala; na pekoni, ala zia ala, amu lege ague.
Copyright
Learn More


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Eskê mbeni lâ, mbeni gouvernement oko alingbi ti komande dunia mobimba?
Tara ti bâ anzoni ye so azo alingbi ti wara tongana mbeni gouvernement oko la akomande dunia mobimba. Laso, azo mingi ayeke bâ pasi ndali ti so ala yeke awayere, me na oko ngoi ni, ambeni ayeke ti ala na mosoro mingi. Me, mbeni gouvernement so ahinga ti bâ mawa ti azo ayeke sara kue ti mû na azo aye kue so ala yeke na bezoin ni. Mo pensé so azo ayeke zia na sese mara ti gouvernement ni so mbeni lâ?—Diko Jérémie 10:23.
Na yâ ti mbaï ti azo, agouvernement atara na alege nde nde kue gbä ti bâ lege ti azo ti gbe ti ala nzoni, mbilimbili awayere. Ambeni gouvernement ni ayeke sioni mingi (Zo-ti-fa-tene 4:1; 8:9). Me, Nzapa ti ngangu ahon kue amû zendo so lo yeke zia na sese mbeni gouvernement so ayeke mû ande place ti agouvernement kue ti azo. Gbia ti gouvernement ni so ayeke bâ ande lege ti azo kue nzoni.—Diko Ésaïe 11:4; Daniel 2:44.
Nyen la Royaume ti Nzapa ayeke sara ande?
Jéhovah asoro Molenge ti lo, Jésus, ti duti ande Gbia ti dunia mobimba, na Jésus alingbi biani na ni (Luc 1:31-33). Na ngoi so Jésus ayeke na ndo ti sese ge, lo ye mingi ti mû maboko na azo. So lo yeke Gbia awe, lo yeke bungbi ande azo ti amara kue oko, nga lo yeke zi pasi ti ala kue.—Diko Psaume 72:8, 12-14.
Me, eskê azo kue la ayeke yeda ande na Jésus tongana Gbia ni? Oko ape. Atâa so kue, Jéhovah angbâ ti kanga bê (2 Pierre 3:9). Lo ngbâ ti zia lege na azo ti yeda na Jésus tongana Gbia. Na yâ ti kete ngoi, Jésus ayeke futi ande azo ti sioni na lo yeke zia siriri nga na nzoni duti na ndo ti dunia mobimba.—Diko Michée 4:3, 4.


text:
TOUR TI BA NDO NO. 3 2016
Tongana mbeni zo so mo ye lo akui
E kue e yeke bâ pasi ndali ti kuâ. Nyen la e lingbi ti sara tongana mbeni sewa ti e wala mbeni kamarade ti e akui?
Tongana mbeni zo so e ye lo mingi akui
Tongana nyen la mbeni zo alingbi ti hon ndo ti vundu ti kuâ? Eskê mbeni beku ayeke dä ndali ti azo ti e so akui?
A yeke sioni ti sara vundu ti kuâ?
E yeke sara tongana nyen tongana ambeni zo abâ so e sara vundu ti kuâ ti mbeni fami ti e ahon ndo ni?
Tongana nyen ti hon ndo ti vundu ti kuâ?
Bible amû na e ambeni wango so alingbi ti aidé e.
Dë bê ti azo so sewa ti ala kui
Même ambeni tâ kamarade alingbi pëpe ti hinga tâ ye so mbeni kamarade ti ala, so sewa ti lo akui, ayeke na bezoin ni.
A yeke zingo ande akuâ!
Eskê zendo so alingbi ti ga ande tâ tënë?
Mo hinga?
Zo wa la ayeke lani babâ ti Joseph? Amara ti bongo nga na midon wa ayeke lani na ngoi so a sû na Bible?
Mbi manda ti mû nengo na awali nga na mbi wani
Joseph Ehrenbogen adiko mbeni ye na yâ ti Bible so aidé lo ti changé gigi ti lo kue.
”Mbi ye ti gue”
Na ndo ti so lo yeke mabe, Rébecca afa nga so lo yeke na gbâ ti apendere sarango ye.
Bible atene ti lo nyen?
A yeke sioni ti di iri ti Nzapa?


text:
KOTA MAMA-TENE NI | NZAPA AYEKE BI BÊ TI LO NGA NA MO LA?
Nzapa ahinga ye so ayeke na gbe ti bê ti mo
“O L’Éternel, Mo tara mbi awe, na Mo hinga mbi.”
YE SO ASARA SI AMBENI ZO AYEKE NA KITE: Azo mingi apensé so Nzapa abâ azo gi tongana asioni zo, na ala kpa ape ti tene lo bi bê ti lo na ndo ti ala. Kendra, so atï lani na yâ ti kota vundu, abâ tere ti lo lo kpa zo pëpe ti lingbi na aye so Nzapa ahunda na mbage ti azo. Tongaso, lo tene: “Ye so asara si mbi zia ti sambela.”
YE SO BIBLE ATENE: Jéhovah ahinga so mo yeke na siokpari na tere ti mo, me lo bâ gi ni ape. Lo hinga tâ zo so mo yeke ni biani. Bible atene: “Lo hinga tere ti e, lo dabe lo na lege so e yeke pupu-sese.” Lo sara ye na e “alingbi na siokpari ti e pëpe”, me tongana e changé bê ti e lo yeke pardone e na bê ti lo oko.
Bâ tapande ti David, gbia ti Israël so e sara tënë ti lo na kozo article ni so. Lo sambela Nzapa, lo tene: “Lê ti Mo abâ mbi tongana mbi de na yâ ngo senge. . . . Mo sara kue na mbeti ti Mo awe. . . . O Nzapa, tara mbi ti hinga bê ti mbi!” (Psaume 139:16, 23). Biani, David ahinga so, atâa so lo sara siokpari, so ambeni ayeke kota na lê ti Nzapa, Jéhovah abâ bê ti lo na lo bâ so lo changé.
Jéhovah ahinga mo nzoni ahon amba ti mo zo. Bible atene: “Zo abâ lê ti zo, me L’Éternel abâ bê ti lo.” (1 Samuel 16:7). Nzapa ahinga mo tâ mbilimbili: lo bâ mo na konongo ni, lo hinga tâ sarango ye ti mo nzoni, nga lo hinga duti ti mo mbilimbili. Lo yeke bâ effort so mo yeke sara, na a nzere na lo atâa so mo yeke sara ka afaute.
So Nzapa ahinga tâ mo mbilimbili so, nyen la lo yeke sara ti dë bê ti mo?


text:
KOTA MAMA-TENE NI | MO YEKE SAMBELA KA?
Ngbanga ti nyen azo ayeke sambela ka?
Mo yeke sambela ka lakue lakue? Azo mingi ayeke sambela ka, même ambeni zo so atene Nzapa ayeke dä ape. Me, azo ni ayeke sambela ngbanga ti nyen? Mbeni gingo nda ti ye na France afa so ndambo ti azo ti France ni ayeke sambela ngoi na ngoi wala ala yeke gbu li “gi ti wara nzerengo tere.” Tongana ti gbâ ti azo ti Poto, ala yeke sambela, me na bibe ti vorongo Nzapa ape. Ala yeke gi ti wara gi “dengo bê so zo ayeke wara na peko ti sambela.” Na mbeni mbage, ambeni wamabe ayeke sambela Nzapa gi na ngoi so ala yeke na yâ ti bezoin, ala ye ti wara aye ti ala ni gi na lê ni lê ni.
Ka ti mo, sambela ayeke mû gi maboko na mo ti hinga tâ mbilimbili ye so mo lingbi ti sara? Tongana mo yeke wamabe, sambela amû maboko na mo awe? Wala mo bâ so Nzapa amä sambela ti mo ape? Bible alingbi ti mû maboko na mo ti bâ sambela tongana mbeni kota ye so ayeke sara si mo ga nduru na Nzapa, me pëpe tongana mbeni ye so ayeke mû gi na mo nzerengo tere.


text:
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?
E yeke manda Bible na azo tongana nyen?
Na ndo ti sese kue, azo ahinga aTémoin ti Jéhovah tongana azo so ayeke manda Bible na azo senge senge. Bâ tongana nyen a yeke sara ni.
E yeke sara abungbi ti e tongana nyen?
Ti hinga ye so ayeke passé kâ, bâ vidéo ni.
Hunda ti tene zo aga amanda Bible na mo
Hunda si a ga a manda Bible na mo na l’heure ti bê ti mo nga na ndo ti bê ti mo.
Ngoi ti abungbi ti aTémoin ti Jéhovah
Hinga place so e yeke wara tere dä nga e yeke voro Nzapa tongana nyen?
Sango ti akua so e sara
239
—Akodoro so aTémoin ti Jéhovah ayeke dä
8 201 545
—Wungo ti aTémoin ti Jéhovah
9 499 933
—Wungo ti azo so e manda na ala Bible senge senge
19 950 019
—Wungo ti azo so aga na Dango bê na kuâ ti Christ
115 416
—Wungo ti acongrégation


text:
KOTA MAMA-TENE NI | BIBLE
Bible angbâ atâa so a gi ti changé atënë ti yâ ni
KPALE NI: Bible angbâ atâa so akugbe-mbeti ni alingbi fade ti buba nga atâa so a kanga lege na ni. Me, ambeni zo so ayeke sû peko ti Bible nga na ala so ayeke traduire ni agi lani lege ti changé atënë ti yâ ni. Na ambeni ngoi, ala gi ti sara si atënë ti Bible ague oko na afango ye ti ala, ahon ti tene afango ye ti ala ni la ague oko na atënë ti Bible ni. Zia e bâ ambeni tapande ni:
Ndo so a yeke voro Nzapa dä: Na popo ti ngu 300 ti si na ngu 100 kozo ti Christ, azo so asû lani Pentateuque ti azo ti Samarie * ayôro na yâ ti versê ti Exode 20:17 tënë “na Hoto ti Guérizim. Na ndo so, fade mo leke mbeni gbalaka.” Azo ti Samarie aye lani ti tene atënë ti Bible ague oko na temple so ala leke na ndo ti Hoto ti Guérizim.
Tënë ti Trinité: Nduru na ngu 300 tongaso na peko ti so a hunzi ti sû Bible, azo so ayeda na tënë ti Trinité ayôro na yâ ti versê ti 1 Jean 5:7 tënë “na yayu, Babâ ni, Tënë ni nga na Yingo vulu: ala ota so kue ayeke oko.” Tënë ni so ayeke pëpe na yâ ti ngbene mbeti ti Bible so a sû lani. Bruce Metzger, so ayeke mbeni wandara, atene so “ti londo na ngu 500 ti ga na ni,” a komanse ti “wara atënë ni so, lege mingi na yâ ti kugbe-mbeti ti Ngbene Latin nga na ti Vulgate [so ayeke na Latin].”
Iri ti Nzapa: Na fango mbeni tënë ti aJuif so ayeke nga tâ tënë ape tongana mbeni raison, gbâ ti azo so ayeke traduire Bible azi iri ti Nzapa na yâ ti Bible. Ala zia atitre tongana “Nzapa” wala “Seigneur” na place ni. Na yâ ti Bible, a yeke gi Nzapa oko la a iri lo na iri ni so ape, a zia iri ni so nga na ndo ti azo, ayanda na même na ndo ti Zabolo.—Jean 10:34, 35; 1 aCorinthien 8:5, 6; 2 aCorinthien 4:4. *
TONGANA NYEN LA BIBLE AHON NA YÂ NI: Kozoni, atâa so ambeni zo so ayeke sû peko ti Bible asara lani kua ti ala na lege ni ape wala même ala gi ti handa azo, mingi ti ambeni asara kua ti ala nzoni mingi nga lê ti ala azi na ndo ti anzene nzene tënë kue. Na popo ti ngu 500 ti si na ngu 900, aMassorète asû peko ti Mbeti ti Nzapa so alondo na Genèse ti si na Malachie na yanga ti Hébreu. A tene so ala diko wungo ti alê ti tënë oko oko kue nga na agere-mbeti kue so ayeke na yâ ni si a-erreur alinda dä ape. Tongana ala pensé so erreur ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa so ala yeke mû ti sû peko ni so, ala yeke sû mbeti na tere ni. A-Massorète ake ti changé atënë ti yâ ti Bible. Moshe Goshen-Gottstein, so ayeke mbeni kota wandara, asû na mbeti atene: Ti ala, “tongana ala yoro mbeni ye na yâ ni na mbana, andâ a yeke tongana mbeni kota siokpari so ahon atanga ni kue.”
Use ni, angbene mbeti ti Bible so awara laso a-aidé biani azo so ayeke gi ye na ndo ti Bible ti hinga ndo wa la a-erreur ayeke dä. Na tapande, amokonzi-nzapa afa na azo teti angu mingi so Mbeti ti Nzapa ti ala so ayeke na Latin amû tâ gi peko ti ngbene Mbeti ti Nzapa ni. Me, na 1 Jean 5:7, ala yôro ambeni tënë nde na yâ ni, tongana ti so a fa fade na tongo nda ti mbage so. Erreur ni so ayeke même na yâ ti Bible ti Roi Jacques na Anglais, so ayeke mbeni Bible so a ne ni mingi. Me, nyen la azo aga ti hinga tongana a wara ambeni ngbene mbeti ti Bible? Bruce Metzger asû na mbeti atene: “Tënë so, [so ayeke na yâ ti 1 Jean 5:7], ayeke pëpe na yâ ti angbene mbeti ti Bible kue (na tapande ti Syriaque, ti Éthiopique, ti Copte, ti Arabe na ti Slavon), me a yeke gi na yâ ti so ayeke na Latin.” Ye ti pekoni ayeke so, a zi tënë ni so na yâ ti ambeni Bible nga na yâ ti Bible ti Roi Jacques so a kiri a leke yâ ni.
Eskê angbene mbeti ti Bible afa so a bata atënë ti yâ ti Bible nzoni? Na ngu 1947, na ngoi so a wara arouleau ti Mer Morte, awandara awara fadeso lege ti haka Mbeti ti Nzapa so aMassorète asara na yanga ti Hébreu na arouleau ti Bible ni so, so asû ni ahon ngu 1 000 tongaso kozo na ni. Mbeni koli, so ayeke mbeni oko ti azo so asû mbeti na ndo ti sigingo ti arouleau ti Mer Morte, atene so rouleau oko “afa na e na kite oko ape so, teti ngu 1 000, aJuif so asû peko ti atënë ti Bible asara kua ti ala tâ na lege ni mingi nga lê ti ala azi ngangu mingi.”
A yeke wara na yâ ti mbeni da ti batango ambeti na Dublin, so ayeke na Irlande, ambeni molongo ti apapyrus so afa mara ti aMbeti ti Nzapa so alondo na Matthieu ti si na Apocalypse nde nde kue, so na popo ni a wara angbene Mbeti ti Nzapa so a sû ni na popo ti ngu 100 ti si na ngu 200, so ti tene ngu ngbangbo oko na peko ti so a hunzi ti sû Bible kue. Mbeni bakari (The Anchor Bible Dictionary) atene so atâa so apapyrus afa na e gbâ ti afini sango na ndo ti anzene nzene tënë ti Bible, ala fa nga tongana nyen la a changé atënë ti yâ ti Bible ape na ngoi so a yeke sû peko ni.
“Na kite oko pëpe, e lingbi ti tene so ade lâ oko pëpe ti kiri na peko ti mbeni mbeti ti giriri nzoni mingi ahon ti so”
YE TI PEKONI: Ahon ti tene angbene mbeti ti Bible abuba yâ ti tënë ti Bible, ala kiri asara si tënë ni aga nzoni mingi. Pakara Frederic Kenyon asû tënë so na ndo ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so alondo na Matthieu ti si na Apocalypse, lo tene: “Na popo ti angbene buku so e wara, gbâ ti aye so a wara na ndo ni so aninga mingi tongana ti Bible ayeke dä ape. Nga mbeni wandara so ayeke na sioni bibe ape apeut pëpe ti dë kite so ambeti ti Bible so e yeke na ni laso amû tâ gi peko ti angbene mbeti ti Bible ni.” Âdu ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so alondo na Genèse ti si na Malachie, William Henry Green atene: “Na kite oko pëpe, e lingbi ti tene so ade lâ oko pëpe ti kiri na peko ti mbeni mbeti ti giriri nzoni mingi ahon ti so.”
TI HINGA AMBENI TËNË
Ngbanga ti nyen e sigigi na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia?
Nyen la asara si Bible ni so ayeke nde mingi?


text:
1Na tongo nda ni, Tënë ayeke daa; Tënë ni ayeke na tere ti Nzapa si Tënë ni ayeke Nzapa. 2Na tongo nda ni, Tënë ayeke na tere ti Nzapa. 3Na lege ti lo laa aye kue abaa gigi, mbeni ye so abaa gigi na mbeni lege nde ayeke daa pepe. 4Fini ayeke na ya ti lo si fini ni ayeke lumiere ndali ti azo. 5Lumiere aza na ya ti vukongo ndo si vukongo ndo ahon ndö ti lo pepe. 6Nzapa atokua mbeni zo, iri ti lo Jean. 7Lo ga ti fa peko ti ye so lo hinga na ndö ti lumiere, tongaso si azo kue ama na be na lege ti lo. 8Jean laa ayeke lumiere ni pepe, me lo ga ti fa peko ti ye so lo hinga na ndö ti lumiere. 9Tënë ni ayeke taa lumiere so aga na ndö ti dunia so; lo za si zo oko oko abaa ndo polele. 10Tënë ni ayeke na dunia so. Na lege ti lo laa dunia abaa gigi, me azo ti dunia ahinga lo pepe. 11Lo ga na taa kodro ti lo, me azo ti kodro ti lo ayamba lo pepe. 12Me azo so kue ayamba lo si ama na be na lo, lo mu na ala lege ti ga amolenge ti Nzapa. 13Ala ga amolenge ti Nzapa na lege so Nzapa laa adu ala, me na lege ti dungo so zo adu na ni pepe wala na lege so be ti zo aye pepe. 14Tënë ni aga zo si lo duti na popo ti e, nzoni be na taa-tënë ti lo ahon ndoni. E baa gonda ti lo, gonda so Babâ amu na oko Molenge ti lo. 15Jean afa peko ti ye so lo hinga na ndö ti lo; lo dekongo, lo tene: “Lo laa mbi tene tënë ti lo ando, mbi tene: ‘Mbeni zo ayeke ga na peko ti mbi, lo yeke kota ahon mbi, ngbanga ti so lo yeke daa kozo ti mbi.’ ” 16Biani, anzoni ye asi singo na lo, e kue e wara ni na lege ti nzoni be ti lo na peko ti tere, na peko ti tere. 17Nzapa amu ando Ndia na e na lege ti Moïse, me nzoni be na taa-tënë aga na lege ti Jésus Christ. 18Zo ade ti baa Nzapa laoko pepe; me gi oko Molenge ni so ayeke Nzapa si lo yeke nduru na tere ti Nzapa Babâ, lo laa lo fa Nzapa na azo titene ala hinga lo. 19Amakonzi ti azuife ti Jérusalem airi awayango-sandaga na azo ti mara ti Lévi si atokua ala na Jean, ti hunda lo, atene: “Mo yeke zo wa?” 20Jean atene tënë na ala polele, lo bere pepe, lo tene: “Mbi yeke ti mbi Mesii pepe.” 21Ala kiri ahunda lo, atene: “Mo yeke ti mo zo wa? Mo yeke Élie?” Jean akiri tënë na ala: “Mbi yeke Élie pepe.” Ala hunda lo, atene: “Mo yeke Wayanga-Nzapa ni?” Jean akiri tënë: “Mbi yeke lo pepe!” 22Tongaso ala hunda lo, atene: “Mo yeke ti mo zo wa? E hunda tënë so titene e kiri na peko ni na azo so atokua e. Ti be ti mo wani, mo yeke zo wa?” 23Jean akiri tënë na ala: “Mbi yeke zo so ayeke dekongo na benyama, atene: ‘Ala sara si lege ti Kota Gbia aluti mbirimbiri!’ ” – Tënë so wayanga-Nzapa Ésaïe atene ando laa. 24Afarizien ayeke nga na popo ti azo so a tokua ala na Jean so. 25Ala hunda lo, atene: “So mo yeke Mesii pepe, mo yeke Élie pepe, mo yeke Wayanga-Nzapa pepe, ka mo yeke batize azo ngbanga ti nyen?” 26Jean akiri tënë na ala: “Mbi yeke batize ala na ngu; me mbeni zo ayeke na popo ti ala so ala hinga lo pepe. 27Lo yeke ga na peko ti mbi, mbi kpa zo ti zi akamba ti poro ti gere ti lo pepe.” 28Aye so kue asi na kete kodro ti Betanii, na mbage ti ngu ti Jourdain, na ndo so Jean ayeke batize azo daa. 29Lango oko na pekoni, Jean abaa Jésus so ayeke ga na mbage ti lo si lo tene: “Baa, Kete Taba ti Nzapa so ayeke zi siokpari na li ti azo ti dunia laa! 30Lo laa mbi tene tënë ti lo lani, mbi tene: ‘Mbeni zo ayeke ga na peko ti mbi, lo yeke kota ahon mbi, ngbanga ti so lo yeke daa kozo ti mbi.’ 31Mbi hinga ti mbi lo kozoni pepe, me mbi ga ti batize azo na ngu ti sara si azo ti Israel ahinga lo.” 32Jean afa na azo peko ti ye so lo baa si lo tene: “Mbi baa Yingo alondo na yayu tongana mbipa azu si aduti na ndö ti lo. 33Mbi hinga ti mbi lo kozoni pepe, me lo so atokua mbi ti batize azo na ngu, lo tene: ‘Zo so mo yeke baa ande Yingo azu si aduti na ndö ti lo, lo laa lo yeke batize azo na Yingo-Vuru.’ 34Mbi Jean, mbi baa ye so, nilaa mbi tene na azo kue mbi tene: koli so ayeke Molenge ti Nzapa.” 35Lango oko na pekoni, Jean angba gi na oko ndo ni so, lo na adisiple ti lo use. 36Lo baa Jésus na hongo ni si lo tene: “Baa, Kete Taba ti Nzapa laa!” 37Adisiple ti Jean use ama tënë so si ala mu peko ti Jésus. 38Jésus abaa ndo na peko; lo baa so ala yeke mu peko ti lo, hunda ala, lo tene: “Ala yeke gi nyen?” Ala kiri tënë na lo, atene: “Rabi, mo yeke lango na ndo wa?” – Nda ti Rabi ni atene ‘Wafango-ye’. – 39Jésus akiri tënë na ala, atene: “Ala ga abaa!” Tongaso ala gue si ala baa ndo so Jésus ayeke lango daa. Ala ngba na tere ti lo na lango ni so. Andaa ngbonga aga nduru na ngbonga osio ti peko ti bekombite. 40Mbeni oko ti azo use so ama tënë ti Jean si amu peko ti Jésus, ayeke André, ita ti Simon Pierre. 41Kozo zo so André awara lo ayeke ita ti lo Simon; André atene na lo: “E wara Mesii awe.” – Nda ti Mesii atene ‘Christ’. – 42Na pekoni, lo mu Simon, lo gue na lo na Jésus. Jésus abaa Simon si lo tene na lo: “Mo yeke Simon, molenge ti Jean; fade azo ayeke iri mo Sefas.” – Nda ti iri so atene ‘Pierre’. – 43Lango oko na pekoni, Jésus aleke na be ti lo ti gue na sese ti Galile. Lo tengbi na Philippe si lo tene na lo: “Mu peko ti mbi!” 44Philippe ayeke zo ti Betsaida, kete kodro ti André na ti Pierre. 45Na pekoni, Philippe awara Natanael si lo tene na lo: “Zo so ando Moïse atene tënë ti lo na ya ti mbeti ti Ndia so, lo so nga awayanga-Nzapa atene tënë ti lo so, e wara lo awe. Zo ni ayeke Jésus, molenge ti Joseph, zo ti Nazaret.” 46Natanael ahunda lo, atene: “Mbeni ye ti nzoni alingbi ti londo na Nazaret ti ga?” Philippe atene na lo: “Ga mo baa.” 47Jésus abaa Natanael so ayeke ga na mbage ti lo si lo tene: “Baa, so mbirimbiri zo ti Israel laa. Lo hinga ti tene mvene pepe.” 48Natanael ahunda Jésus, atene: “Mo hinga mbi na ndo wa?” Jésus akiri tënë na lo, atene: “Na ndembe so mo yeke fade na gbe ti keke ti fige, kozo titene Philippe airi mo, mbi baa mo.” 49Natanael atene na lo: “Wafango-ye, mo yeke Molenge ti Nzapa! Mo yeke gbia ti Israel!” 50Jésus akiri tënë na lo, atene: “Mo ma na be, ngbanga ti so mbi tene: ‘Mbi baa mo na gbe ti keke ti fige so’? Fade mo yeke baa ambeni kota ye so ahon ti so!” 51Jésus akiri atene: “Biani, mbi tene na ala taa-tënë: fade ala yeke baa yanga ti yayu azi si a-ange ti Nzapa ayeke ma na nduzu si ala yeke zu na ndö ti Molenge ti Zo.”
Copyright
Learn More


text:
Yenga ti 18-
24 janvier
ESDRAS 1-5
Bia 85 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Jéhovah asara ye alingbi na tënë ti lo”: (pn. 10) [Zia vidéo so li ni ayeke Nduru tënë ti mbeti ti Esdras.]
Esd 3:1-6—Aprophétie ti Jéhovah atï na ngu lâ oko pëpe (w06 15/1 19 par. 3)
Esd 5:1-7—Jéhovah alingbi ti changé aye ti tene azo ti lo awara ye ti nzoni dä (w06 15/1 19 par. 5; w86-F 15/1 9 par. 2; w86-F 1/2 29 encadré)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Esd 1:3-6—So ambeni Juif asoro lani ti kiri pëpe na Jérusalem, a fa so ala yeke na mabe ape? (w06 15/1 17 par. 5; 19 par. 2)
Esd 4:1-3—Ngbanga ti nyen ala ke ti yeda na mungo maboko? (w06 15/1 19 par. 4)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: Esd 3:10–4:7 (ahon pn. 4 pëpe)
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo tere: (ahon pn. 2 pëpe) Fa article so ayeke na ndangba lembeti ti Tour ti Ba Ndo ni. Zia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko.
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) Sara mbeni démonstration so na yâ ni mbeni ita ayeke sara vizite na mbeni zo so lo fa lani na lo ndangba lembeti ti Tour ti Ba Ndo ni. Zia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) Sara mbeni démonstration so afa tongana nyen ti sara mbeni étude. (bh 20-21 par. 6-8)
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 40
“Fade a yeke zia na ala aye so kue na ndo ni”: (pn. 5) Diskur so aluti na ndo ti Matthieu 6:33 nga na Luc 12:22-24. Hunda aita ti fa aye so asi na ala so afa so Jéhovah asara ye alingbi na tënë ti lo ti mû na ala aye so ala yeke na bezoin ni na ngoi so ala zia Royaume na kozo ndo.
Tongana mo tene ‘En ayeke ngbâ gi En’?: (pn. 10) Lisoro. (w14 15/3 30-32)
Mandango Bible ti Congrégation: ia chap. 7 par. 1-14 (pn. 30)
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 41 na sambela


text:
Tongana nyen ti ngbâ ti duti na nzoni bango ndo?
“Tongana zo angbâ na fini ngu mingi, zia lo wara ngia na yâ ngu ni so kue.”
1. Aye ti nzoni wa la Jéhovah amû na e so alingbi ti mû maboko na e ti duti na ngia?
JÉHOVAH aye ti tene e duti na ngia, na lo mû na e aye ti nzoni mingi so asara si e duti na ngia. Lo mû na e fini. Tongaso, e lingbi ti mû fini ti e ti mû gloire na Nzapa ngbanga ti so lo la lo iri e si e ga na yâ ti tâ tënë (Ps. 144:15; Jean 6:44). Jéhovah atene na e so lo ye e nga lo yeke mû maboko na e ti gbu ngangu na yâ ti kua so e sara na lo (Jér. 31:3; 2 aCor. 4:16). E yeke na yâ ti paradis ti yingo so na yâ ni e wara gbâ ti kobe ti yingo nga na sewa ti aita so ndoye ayeke na popo ti ala. Na ndo ni, e yeke na nzoni beku ti kekereke.
2. Nyen la ambeni wakua be-ta-zo ti Nzapa ayeke sara ngangu ti hon ndo ni?
2 Atâa so araison so e londo ti bâ amû lege na e ti duti na ngia, ambeni wakua be-ta-zo ti Nzapa ayeke sara ngangu ti hon ndo ti abango ndo so ayeke na lege ni ape. Peut-être ala pensé so Jéhovah abâ ala pëpe na nene ni wala ala pensé so lo bâ pëpe na nene ni kusala so ala sara na lo. Ala so angbâ lakue ti duti na abango ndo so ayeke na lege ni ape alingbi ti pensé so ti duti na fini teti “ngu mingi” ayeke gi senge bango li. Ala lingbi ti bâ so lango oko oko ala yeke na yâ ti bingo.
3. Nyen la alingbi ti sara si zo aduti na abango ndo so ayeke na lege ni ape?
3 Tongana bê ti ambeni ita anze, kobela asara ala wala ala ga mbakoro, a lingbi ti sara si ala duti na abango ndo so ayeke na lege ni ape (Ps. 71:9; aProv. 13:12; Zo-ti. 7:7). Na ndo ni, a lingbi e hinga so bê ti e ayeke na handa nga a lingbi ti fâ ngbanga na ndo ti e atâa so peut-être Nzapa abâ e na nzoni lê (Jér. 17:9; 1 Jean 3:20). Zabolo atene atënë ti mvene na ndo ti awakua ti Jéhovah. Azo so ayeke pensé tongana Satan alingbi ti gi ti sara si e yeda na tënë ti Eliphaz, so ayeke na mabe ape, so lo tene e yeke ye oko pëpe na lê ti Nzapa. A yeke mvene so Satan atene lani na ngoi ti Job la, na a ngbâ nga laso.
4. Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article so?
4 Jéhovah atene na e polele na yâ ti Bible so lo yeke duti ande na azo so ‘ahon na popo-hoto ti bingo ti kui’. (Ps. 23:4). Mbeni lege so lo yeke duti na e ayeke na lege ti Bible. Nzapa asara si Bible ayeke tongana ‘ye ti sarango na bira so akpengba na so alingbi ti kinda aye so gere ni aluti ngangu.’ So ti tene so Bible ayeke na ngangu ti changé asioni bango ndo so e yeke na ni (2 aCor. 10:4, 5). Zia e bâ tongana nyen Bible alingbi ti mû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo nga ti tene e ngbâ ti bata ni. A lingbi ti sara si mo wara aye ti nzoni nga a lingbi ti mû maboko na mo ti kpengba amba ti mo.
SARA KUA NA BIBLE TI MÛ LEGE NA MO TI DUTI NA NZONI BANGO NDO
5. Nyen la e lingbi ti sara ti mû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo?
5 Bazengele Paul afa ambeni ye so alingbi ti mû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo. Lo mû wango na congrégation ti Corinthe, lo tene: “Ala ngbâ ti bâ tere ti ala ti bâ wala ala yeke na yâ ti mabe.” (2 aCor. 13:5). “Mabe” ayeke afango ye kue ti aChrétien so ayeke na yâ ti Bible. Tongana sarango ye ti e ague oko na aye so Bible afa, e yeke fa so e sara ye alingbi na wango ti Paul so nga e yeke fa so e yeke “na yâ ti mabe”. A lingbi e soro afango ye ti Bible so e ye ti sara ye alingbi na ni sorongo ape. Me a lingbi e sara ye alingbi na afango ye ti Bible kue.
6. Ngbanga ti nyen alingbi e gi ti bâ wala e yeke “na yâ ti mabe”? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
6 Mo lingbi ti ke ti sara ye alingbi na wango ti Paul so ndali ti so peut-être mo bâ so asarango ye ti mo ague nde na afango ye ti Bible. Me, bango ndo so Jéhovah ayeke na ni na ndo ti e ayeke kota mingi ahon bango ndo so e yeke na ni na ndo ti e wani, ndali ti so lo hinga ye mingi ahon e (És. 55:8, 9). Lo yeke bâ awakua ti lo ti fâ ngbanga na ndo ti ala pëpe, me ti bâ anzoni sarango ye ti ala nga ti mû maboko na ala. Tongana mo sara kua na Mbeti ti Nzapa ti gi ti bâ “wala [mo] yeke na yâ ti mabe”, a yeke sara si mo hinga bango ndo so Nzapa ayeke na ni na ndo ti mo. Ye so alingbi ti mû maboko na mo ti pensé pëpe so mo yeke ye oko ape na lê ti Nzapa me ti dabe ti mo so lo bâ mo na nene ni mingi. Tongana mo hinga so Nzapa abâ mo na nene ni, a yeke mo bâ mo tene mo yeke zi rideau ti tene lumière ti lâ alinda na yâ ti mbeni da so yâ ni avuko.
7. Tongana nyen la tapande ti abe-ta-zo so ayeke na yâ ti Bible alingbi ti mû maboko na e?
7 Mbeni nzoni lege ti gi ti bâ wala e yeke na yâ ti mabe ayeke ti gbu li ti e na ndo ti tapande ti abe-ta-zo so a sara tënë ti ala na yâ ti Bible. Haka dutingo ti ala wala agingo bê ti ala na ti mo na gbu li ti mo na ndo ti ye so mo lingbi lani ti sara tongana mo la mo yeke na place ti ala. Zia e bâ atapande ota so afa tongana nyen mo lingbi ti sara kua na Bible ti bâ wala mo yeke “na yâ ti mabe”. Ye so ayeke mû maboko na mo ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti mo wani.
WOMUA SO AYEKE WAYERE
8, 9. (a) Dutingo ti womua so ayeke wayere so ayeke lani tongana nyen? (b) Abango ndo wa la ayeke na lege ni ape womua so ayeke peut-être lani na ni?
8 Na yâ ti temple na Jérusalem Jésus abâ lani mbeni womua so ayeke wayere. Tapande ti lo alingbi ti mû maboko na e ti ngbâ ti duti na nzoni bango ndo même tongana ambeni ye ayeke dä so e yeke na ngangu pëpe ti sara ni. (Diko Luc 21:1-4.) Gbu li ti mo na ndo ti dutingo ti womua so. A lingbi lani lo gbu ngangu ndali ti so koli ti lo akui awe nga akota zo ti vorongo nzapa ‘ahunzi aye kue ti yâ ti ada ti awomua’ ahon ti tene ala mû maboko na awomua ni (Luc 20:47). Yere ti lo ahon ndo ni asara si nginza so lo bi na offrande na yâ ti temple ayeke akete lê ti nginza so alingbi na nginza so mbeni zo ti kua alingbi ti wara teti kua so lo sara gi teti akete penze-ngbonga.
9 Tara ti bâ ye so womua so ayeke pensé na ni na ngoi so lo lï na yâ ti gbagba ti temple lani na akete lê ti nginza use na maboko ti lo. Peut-être lo yeke pensé so nginza so lo ye ti mû tongana offrande ayeke kete mingi tongana a haka ni na nginza so lo lingbi fade ti mû tongana koli ti lo angbâ na fini. Na ngoi so lo bâ kota nginza so azo ti mosoro ayeke mû na offrande, peut-être kamene asara lo na lo bâ so nginza so lo yeke na ni ti bi na offrande so akpa ye oko ape. Même tongana lo yeke na mara ti bango ndo tongaso, lo mû gi ye so lo yeke na ni ti mû maboko na tâ vorongo.
10. Tongana nyen la Jésus afa so Nzapa abâ na nene ni womua so?
10 Jésus atene so Jéhovah abâ womua so nga na offrande so lo mû na nene ni. Lo tene so womua so ‘abi ye mingi ahon azo ti mosoro kue’. A bungbi offrande ti womua so na offrande ti tanga ti azo kue, me Jésus agonda lo mingi ndali ti offrande so lo mû na bê ti lo kue. Azo so adiko lani nginza so a mû na offrande na temple ahinga pëpe so Jéhovah abâ womua so na nene ni nga na akete lê ti nginza so lo mû ni. Me, bango ndo ti Nzapa la ayeke lani kota ye, a yeke pëpe bango ndo ti azo wala bango ndo so womua so ayeke na ni na ndo ti lo wani. Mo lingbi ti sara kua na tapande ti womua so ti gi ti bâ wala mo yeke “na yâ ti mabe”?
11. Nyen la mo lingbi ti manda na lege ti tapande ti womua so?
11 Dutingo ti mo alingbi ti sara si mo mû ye mingi wala gi kete na Jéhovah. Kpale ti mbakoro wala ti seni asara si ambeni ita awara lege pëpe ti fa tënë mingi tongana ti so ala ye. A lingbi ala pensé so ngoi so ala mû ti fa na tënë akpa pëpe ti tene ala mû rapport ni? Même tongana mo yeke maseka wala mo yeke na nzoni seni, mo lingbi ti pensé so angangu kue so mo sara ayeke gi kete mbage ti angbonga kue so awakua ti Jéhovah ayeke mû ni ngu oko oko ti voro na lo. Me, tapande ti womua so ayeke wayere so amû lege na e ti bâ so Jéhovah ahinga ye kue so e sara ndali ti lo nga lo bâ ni na nene ni, mbilimbili tongana e yeke na yâ ti kpale. Gbu li ti mo na ndo ti kua so mo sara na Jéhovah na yâ ti ngu so ahon. Na yâ ti angbonga kue so mo mû lani ti sara na Jéhovah, mbeni oko ayeke dä so ahunda lani na mo ti sara kota sacrifice? Tongana ayeke tongaso, a lingbi mo hinga so lo bâ na nene ni ye so mo sara lani na yâ ti ngbonga oko so. Tongana mo sara na Jéhovah na bê ti mo kue legeoko tongana ti womua so ayeke wayere so, mo yeke fa so mo yeke “na yâ ti mabe”.
“MO KAMATA FINI TI MBI”
12-14. (a) Abango ndo wa so ayeke na lege ni ape Élie ayeke lani na ni? (b) Nyen la asara peut-être si Élie awara abango ndo so?
12 Prophète Élie ayeke lani be-ta-zo na Jéhovah nga lo yeke na kpengba mabe. Me na mbeni ngoi bê ti lo anze na lo hunda na Jéhovah ti fâ lo. Lo tene: “A lingbi awe; fadeso, O L’Éternel, Mo kamata fini ti mbi.” (1 aGbia 19:4). Azo so mara ti ye tongaso ade asi na ala pëpe alingbi ti pensé so na yâ ti sambela ti Élie, lo “sara tënë fade fade”, wala lo diko tënë gi kirikiri (Job 6:3). Me, tënë so Élie atene ayeke atënë ti bê ti lo. Bâ so bê ti Jéhovah ason pëpe na tere ti Élie me lo mû maboko na lo.
13 Nyen la asara si Élie ahunda ti kui? Ngoi kete kozo ti tene Élie atene tënë so, lo sara mbeni miracle so afa so Jéhovah ayeke tâ Nzapa. Na peko ti miracle ni, a fâ lani aprophète ti Baal 450 (1 aGbia 18:37-40). Élie apensé peut-être so fade awakua ti Nzapa ayeke kiri ti voro lo, me a yeke ye so ala sara lani la ape. Sioni Gbia-wali Jézabel atokua zo na Élie ti tene na lo so ni yeke fâ lo. Teti so mbeto asara Élie, lo kpe na mbage ti mbongo lo hon na yâ ti Juda ti gue na yando.
14 Na ngoi so Élie ayeke gi lo oko na yando, lo bâ so kua ti prophète so lo sara ayeke gi senge senge. Lo tene na Jéhovah, lo tene: “Mbi yeke nzoni ahon akotara ti mbi pëpe.” Lo pensé so lo yeke ye oko ape tongana fuku ti sese nga na abio ti akotara ti lo so akui awe. Lo bâ so gigi ti lo abuba awe nga lo yeke ye oko ape na lê ti Jéhovah wala na lê ti azo.
15. Tongana nyen Jéhovah afa na Élie so lo ngbâ ti bâ lo na nene ni?
15 Me Nzapa ti Ngangu Ahon Kue ayeke lani na mbeni bango ndo so ayeke nde na ndo ti Élie. Lo ye si Élie ahinga so lo ngbâ ti bâ lo na nene ni. Nzapa atokua mbeni ange ti mû ngangu na lo. Jéhovah amû na Élie kobe nga na ngu so alingbi ti mû na lo ngangu na yâ ti tambela so lo sara teti lango 40 ti gue na mbage ti mbongo na Hoto ti Horeb. Élie apensé lani so azo ti Israël alingbi pëpe ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah, me na nzoni bê Jéhovah aleke bango ndo ti Élie so ayeke na lege ni ape so. Bâ so Jéhovah amû nga na Élie ambeni fini kua so Élie ayeda ti sara ni. Jéhovah amû maboko lani na lo na lo wara ngangu ti kiri ti sara kua ti lo ti prophète.
16. Na alege wa Jéhovah amû maboko na mo?
16 Aye so asi na Élie alingbi ti mû maboko na e ti gi ti bâ wala e yeke na yâ ti mabe nga a lingbi ti pusu e ti duti na nzoni bango ndo. Kozoni kue, gbu li ti mo na ndo ti aye so Jéhovah asara ti mû maboko na mo. Mbeni ancien wala mbeni ita so akpengba na lege ti yingo amû maboko na mo na ngoi so mo yeke tâ na bezoin ni? (aGal. 6:2). Bible, ambeti ti e wala abungbi ti e amû maboko na mo ti bâ so Jéhovah ayeke bâ lege ti mo? Tongana mo wara mara ti mungo maboko tongaso, hinga so alondo na Jéhovah nga sambela ti kiri singila na lo.
17. Nyen la Jéhovah abâ na nene ni na mbage ti awakua ti lo?
17 Use ni, hinga so sioni bango ndo alingbi ti handa e. A yeke bango ndo so Nzapa ayeke na ni na ndo ti e la ayeke kota ye. (Diko aRomain 14:4.) Jéhovah abâ na nene ni aye so e yeke sara ndali ti lo nga na dutingo be-ta-zo ti e na lo. A yeke pëpe ndali ti gbâ ti kua so e yeke sara na Jéhovah la asara si lo bâ e na nene ni. Legeoko tongana Élie, peut-être kua so mo sara na Jéhovah aga na aye ti nzoni mingi ahon ti so mo pensé na ni. Peut-être mo mû maboko na azo na yâ ti congrégation sân ti tene mo hinga wala angangu so mo sara na fango tënë asara si ambeni zo na yâ ti territoire amä nzoni tënë.
18. Kua so Jéhovah amû na mo afa nyen?
18 Ti hunzi na ni, bâ akua kue so Jéhovah amû na mo tongana mbeni ye so afa so lo yeke na mo (Jér. 20:11). Legeoko tongana Élie, bê ti mo alingbi ti nze tongana mo bâ so kua so mo yeke sara na Jéhovah aga na ye ti nzoni ape wala mo lingbi pëpe ti si na aye so mo zia na gbele mo na lege ti yingo. Me, mo yeke na kota pasa so e kue e yeke na ni so ayeke ti fa nzoni tënë nga ti tene iri ti Nzapa ayeke na ndo ti mo. Tongaso, ngbâ be-ta-zo na Jéhovah. Ye so alingbi ti sara si “mo duti na ngia legeoko na wa ti mo” tongana ti so Jésus atene na yâ ti mbeni parabole ti lo.
“SAMBELA TI ZO SO YE TI VUNDU AHON NDO TI LO”
19. Kpale wa la wasungo Psaume 102 ayeke lani na ni?
19 Wasungo Psaume 102 ayeke lani na gingo bê mingi. “Vundu” ahon ndo ti lo, lo bâ pasi mingi na lege ti mitele wala lo gi bê ti lo mingi nga lo yeke lani na ngangu ape ti hon ndo ti akpale ti lo (Ps. 102:1). Atënë ti lo afa na e so lo bi bê ti lo lani mingi gi na ndo ti apasi ti lo, dutingo so lo duti gi lo oko nga na bango ndo ti lo wani (Ps. 102:4, 5, 7, 12). Lo pensé so Jéhovah aye lani ti bi lo yongoro.
20. Tongana nyen la sambela alingbi ti mû maboko na zo so ayeke gi ti hon ndo ti abango ndo so ayeke na lege ni ape?
20 Me, wasungo psaume so angbâ ti mû fini ti lo ti mû gonda na Jéhovah. (Diko Psaume 102:20-22.) Tongana ti so e bâ na Psaume 102, même azo so ayeke “na yâ ti mabe” alingbi ti bâ pasi na alingbi ti duti ngangu na ala ti pensé na ndo ti mbeni ye nde. Wasungo psaume so abâ tere ti lo “tongana tiri (wala ndeke) so ayeke gi lo oko na ndoda”, mo bâ mo tene akpale angoro lo kue (Ps. 102:8). Tongana ye tongaso asi na mo, fa atënë ti bê ti mo kue na Jéhovah tongana ti wasungo psaume so. Asambela ti mo alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti abango ndo so ayeke na lege ni ape. Jéhovah atene so “lo mä sambela ti ala so ye amanke ala mingi, na Lo ke sambela ti ala pëpe.” (Ps. 102:18). Zia bê ti mo kue na tënë so.
21. Tongana nyen la zo so ayeke gi ti hon ndo ti abango ndo so ayeke na lege ni ape alingbi ti wara nzoni bango ndo?
21 Psaume 102 afa nga tongana nyen la mo lingbi ti duti na nzoni bango ndo. Wasungo psaume so apensé na ndo ti songo ti lo na Jéhovah na ye so amû lege na lo ti duti na nzoni bango ndo (Ps. 102:13, 28). Bê ti e adë ti hinga so Jéhovah ayeke mû maboko lakue na awakua ti lo ti gbu ngangu na yâ ti atara. Tongaso, tongana akpale asara si teti mbeni ngoi mo lingbi pëpe ti sara na Nzapa mingi, a lingbi mo sambela ngbanga ni. Hunda na Nzapa na yâ ti sambela ti mû maboko na mo ti hon ndo ti akpale ti mo nga ti tene ‘azo afa na gigi iri ti L’Éternel’.
22. Tongana nyen la e oko oko kue e lingbi ti zia ngia na bê ti Jéhovah?
22 Biani, e lingbi ti sara kua na Bible ti hinga so e yeke na yâ ti mabe nga so Jéhovah abâ e na nene ni. A yeke tâ tënë so na yâ ti dunia ti Satan so, e lingbi pëpe ti kpe asioni bango ndo kue wala aye so alingbi ti sara si bê ti e anze. Me, e oko oko kue e lingbi ti zia ngia na bê ti Jéhovah nga ti wara fini ti lakue lakue tongana e gbu ngangu na yâ ti kua ti lo.


text:
Ngbâ ti tiri ti wara tënë nzoni ti Jéhovah
“Mo tiri na Nzapa na azo, na mo hon na ngangu.” —GEN. 32:28.
ABIA: 60, 38
1, 2. Akpale wa la awakua ti Jéhovah ayeke tiri na ni?
AWAKUA ti Nzapa kue so ayeke be-ta-zo ayeke tiri na akpale, ti londo na Abel juska ti si na ngoi ti e. Bazengele Paul atene na aChrétien so ayeke aHébreu ti “kanga bê ti ala na yâ ti kota tiri na yâ ti apasi” tongana ala yeke gi ti tene Nzapa abâ ala na nzoni lê nga ti wara tënë nzoni ti lo (aHéb. 10:32-34). Paul ahaka tiri ti aChrétien na mandako so awanguru ti Grèce ayeke sara lani. Na tapande mandako ti loro, ti tiri ti pongo nga na ti kpongo gobo (aHéb. 12:1, 4). Laso, e yeke na yâ ti mbeni loro so ayeke gue na e ti wara fini na e yeke na awato so aye ti sara si lê ti e angbâ pëpe na ndo ti kpengo loro ni, ala yeke zia na gbe ti e aye so alingbi ti sara si e girisa ngia ti e laso nga si e wara pëpe afuta ti e ande.
2 Kozoni, e yeke tiri mbeni ngangu tiri na Satan nga na sioni dunia ti lo (aÉph. 6:12). A yeke kota ye ti tene e sara ngangu ti dö sese na “aye so gere ni aluti ngangu.” Na popo ti aye ni so a yeke wara afango ye ti wataka, atënë ti ndara ti azo, asarango ye so asara sioni na zo, na tapande sarango lango-sioni, nyongo manga, nyongo samba ahon ndo ni nga na nyongo mbangi. A lingbi nga e ngbâ lakue ti tiri na awokongo ti e nga na bê ti e so alingbi ti nze.—2 aCor. 10:3-6; aCol. 3:5-9.
3. Tongana nyen la Nzapa ayeke fa ye na e ti luti na awato ti e?
3 E lingbi biani ti sö benda na ndo ti angangu wato so? En, me a yeke mbeni ngangu tiri. Bazengele Paul asara tënë ti lo wani tongana mbeni zo ti kpongo gobo, lo tene: “Lege so mbi yeke fi gobo ayeke ti pika yâ ti pupu pëpe.” (1 aCor. 9:26). Tongana ti so mbeni zo ti kpongo gobo ayeke gi ti luti na wato ti lo, a lingbi e luti na awato ti e. Jéhovah afa na e tongana nyen ti sara ni nga lo yeke mû maboko na e. Na yâ ti Bible, lo fa na e aye so e lingbi ti sara ti sö fini ti e. Lo yeke mû nga maboko na e na lege ti ambeti ti e so atënë ti yâ ni alondo na Bible, na lege ti abungbi nga na akota bungbi. Mo yeke sara ye alingbi na aye kue so Jéhovah ayeke fa na mo so? Tongana mo sara ni pëpe, a yeke mo bâ mo tene mo yeke “pika yâ ti pupu”, me wato ti mo pëpe.
4. Tongana nyen la e lingbi ti hon sioni na ngangu?
4 Awato ti e alingbi ti gbu e na tiri na ngoi so e ku tere ti e na ni ape wala na ngoi so e woko. Tongaso, a lingbi lê ti e angbâ ti kpengba. Bible awa e atene: “Zia si sioni ahon mo na ngangu pëpe, me mo ngbâ ti hon ndo ti sioni na lege ti ye ti nzoni.” (aRom. 12:21). Wango so atene e zia pëpe “si sioni ahon [e] na ngangu” afa so e lingbi ti hon ndo ti sioni. E lingbi ti hon ndo ti sioni tongana e ngbâ ti tiri na ni. Me tongana lê ti e angbâ ti kpengba ape nga e zia lege ti tiri ni, Satan, sioni dunia ti lo nga na awokongo ti e alingbi ti hon e na ngangu. Zia lege lâ oko ape na Satan ti zia mbeto na yâ ti mo ti sara si maboko ti mo awoko.—1 Pi. 5:9.
5. (a) Nyen la alingbi ti mû maboko na e na yâ ti tiri so e yeke tiri ti wara tënë nzoni ti Nzapa? (b) Tapande ti azo ti yâ ti Bible wa la e yeke sara tënë na ndo ni?
5 Ti tene e sö benda, a lingbi e girisa pëpe nda ti tiri ti e. A yeke ndali ti so e ye ti tene Nzapa abâ e na nzoni lê nga e wara tënë nzoni ti lo. A-Hébreu 11:6 adë bê ti e atene: “Zo so aga nduru na Nzapa a lingbi lo mä na bê so Nzapa ayeke dä na lo ga zo ti futango azo so ayeke gi lo ngangu.” Tënë ti Grec so a kiri peko ni na ‘gi ngangu’ aye ti sara tënë ti mbeni ye so zo ayeke sara na ngangu ti lo kue (Kus. 15:17). Bible amû na e anzoni tapande ti akoli na awali so agi na ngangu ti ala kue tënë nzoni ti Jéhovah. Jacob, Rachel, Joseph nga na Paul atingbi lani na aye ti ngangu so asara si ala yeke na vundu, me ala osio kue afa so gbungo ngangu aga na tënë nzoni. Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana ala?
E YEKE WARA TËNË NZONI TONGANA E GBU NGANGU
6. Nyen la amû lani maboko na Jacob ti gbu ngangu? Ye ti nzoni wa la lo wara lani na pekoni? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
6 Jacob atiri lani nga lo gbu ngangu ndali ti so lo ye Jéhovah, lo bâ songo ti lo na Jéhovah na nene ni mingi nga lo yeke na mabe kue na zendo so Jéhovah amû ti iri tënë nzoni na ndo ti ahale ti lo (Gen. 28:3, 4). Ndani la na ngoi so lo yeke lani nduru na ngu 100, lo sara ye kue so lo yeke na ngangu ti sara ti wara tënë nzoni ti Nzapa, lo tiri même na mbeni ange so amû tere ti zo. (Diko Genèse 32:24-28.) Jacob atiri lani na ngangu ange so na ngangu ti lo wani? Ên-ën. Me a yeke ye so lo leke tâ na bê ti lo, na lo fa so lo yeke tiri ngangu ti wara tënë nzoni. Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti Jacob ndali ti so lo gbu ngangu nga lo mû na lo iri ti Israël so aye ti tene “Zo ti tiri na Nzapa wala Zo so angbâ lakue na tere ti Nzapa.” Jacob awara tënë nzoni so e kue e yeke gi, so ayeke ti tene Nzapa abâ e na nzoni lê nga lo iri tënë nzoni na ndo ti e.
7. (a) Kpale wa la Rachel awara lani so azia vundu na bê ti lo? (b) Nyen la Rachel asara lani? Tongana nyen la Nzapa airi tënë nzoni na ndo ti lo?
7 Rachel, wali ti Jacob so lo ye lo mingi, ayeke ku lani kungo ti bâ tongana nyen la Jéhovah ayeke sara ye alingbi na zendo so lo mû na koli ti lo. Me lo wara mbeni kpale so akpa mbeni ye so lo lingbi ti hon ndo ni lani ape. Lo yeke lani na molenge ape. Na ngoi ti lo lani, ti duti sân molenge azia vundu mingi na bê ti awali. Tongana nyen la Rachel ahon ndo ti vundu ti lo nga lo wara ngangu ti ngbâ ti tiri ti hon ndo ti kpale so ayeke ngangu mingi na so asara si bê ti lo anze so? Lo ngbâ lani lakue ti duti na beku. Lo ngbâ lani ti tiri na lege so lo sambela Jéhovah mingi. Jéhovah amä lani sambela so Rachel asara na bê kue, na nda ni Jéhovah amû na lo amolenge. A yeke na lege ni so na mbeni ngoi lani Rachel adekongo ti songo benda, lo tene: “Mbi tiri atiri ti pongo na ita ti mbi ti wali. Mbi sö benda nga! FD”—Gen. 30:8, 20-24.
8. Ngangu kpale wa la Joseph awara so aninga mingi? Tongana nyen la sarango ye ti lo na yâ ti kpale ni ayeke mbeni nzoni tapande ndali ti e?
8 Kite ayeke dä ape so tapande ti dutingo be-ta-zo ti Jacob na Rachel andu bê ti molenge ti ala Joseph mingi, a mû maboko na lo ti luti na lê ti aye so atara mabe ti lo. Na ngoi so Joseph ayeke lani na ngu 17, fini ti lo achangé ngangu. Kota bê asara si aita ti lo akä lo na a gue na lo na ngbâa. Na pekoni, a lingbi lo kanga lani bê ndali ti so a kanga lo senge senge na Égypte (Gen. 37:23-28; 39:7-9, 20, 21). Bê ti Joseph anze lani ape, wala lo bata tënë na bê ti lo pëpe nga lo gi pëpe ti kiri na sioni teti sioni. Me, lo zia li ti lo nga na bê ti lo kue na ndo ti songo ti lo na Jéhovah so ayeke kota ye mingi na lê ti lo (Lév. 19:18; aRom. 12:17-21). Tapande ti Joseph alingbi ti mû maboko na e mingi. Na tapande, même tongana e wara kpale na ngoi so e de kete wala e yeke laso na yâ ti akpale so akpa mo bâ mo tene e lingbi ti sigigi dä ape, a yeke nzoni e ngbâ ti tiri nga e ngbâ ti gbu ngangu. E lingbi ti duti na confiance so tongana e sara tongaso, Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndo ti e.—Diko Genèse 39:21-23.
9. Ti mû tapande ti Jacob, Rachel nga na Joseph, ngangu wa la a lingbi e sara ti wara tënë nzoni ti Jéhovah?
9 Gbu li ti mo na ndo ti kpale so mo yeke na yâ ni so alingbi ti duti tongana mbeni tara ndali ti mo. Peut-être a sara ye na mo na lege ni ape, a ke mo senge senge ndali ti mara ti mo, wala a he mo. Peut-être tara so mo tingbi na ni ayeke ti so kota bê apusu mbeni zo ti tene mvene na iri ti mo. Ahon ti tene bê ti mo anze, dabe ti mo na ye so amû lani maboko na Jacob, Rachel nga na Joseph ti ngbâ ti sara na Jéhovah na ngia. Nzapa amû lani ngangu na ala nga lo iri tënë nzoni na ndo ti ala ndali ti so songo ti ala na Jéhovah ayeke lani kota ye mingi na lê ti ala. Ala ngbâ lani ti tiri nga ti sara ye alingbi na asambela so ala tene na bê ti ala kue. E yeke nduru na hunzingo ti aye ti sioni dunia ti Satan; tongaso, a yeke kota ye ti tene e bata beku so e yeke na ni ngangu. Mo yeke nduru ti tiri tiri ti pongo, so ti tene, ti sara ngangu ti tene Jéhovah abâ mo na nzoni lê?
DUTI NDURU TI TIRI TIRI TI PONGO TI WARA TËNË NZONI TI NZAPA
10, 11. (a) Ngbanga ti nyen la a lingbi e tiri ti wara tënë nzoni ti Nzapa? (b) Nyen la ayeke mû maboko na e ti mû anzoni desizion?
10 Ambeni kpale wa la e yeke wara so asara si a lingbi e tiri tiri ti pongo ti wara tënë nzoni ti Nzapa? Mbeni kpale ni so azo mingi ayeke na ni ayeke ti sara ngangu ti hon ndo ti mbeni wokongo ti ala. A lingbi ambeni asara ngangu ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti kua ti fango tënë. Ti mo, peut-être mo bezoin ti ngbâ ti gbu ngangu même tongana mo yeke na kpale ti seni wala mo yeke gi mo oko. A lingbi e bâ pëpe tongana kete ye ngangu so ambeni ita ayeke sara ti pardonné mbeni zo so ason bê ti ala wala so asara mbeni siokpari na tere ti ala. Atâa a sara ngoi oke awe la e yeke sara na Jéhovah, a lingbi e kue e sara ngangu ti hon ndo ti aye so alingbi ti kanga lege na e ti sara na Jéhovah, lo so ayeke futa azo so ayeke be-ta-zo.
11 Ti tâ tënë ni, a lingbi ti duti ngangu mingi ti mû anzoni desizion nga ti sara ye tongana aChrétien. A yeke ngangu mbilimbili tongana bê ti e so ayeke handa e apusu e ti sara ye so e ye ti sara ape (Jér. 17:9). Tongana mo bâ so na yâ ti ambeni ye bê ti mo apusu mo ti sara mbeni ye so ayeke na lege ni ape, sara kue ti sambela ti tene Jéhovah amû na mo yingo vulu ti lo. Sambela nga yingo vulu ayeke mû na mo ngangu ti sara ye so ayeke na lege ni tongaso si Jéhovah alingbi ti iri tënë nzoni na ndo ti mo. Sara ye alingbi na asambela ti mo. Gi ti diko mbeni mbage ti Bible lâ na lâ, wara ngoi ti manda ye mo wani nga ti voro Nzapa na yâ ti sewa.—Diko Psaume 119:32.
12, 13. Nyen la amû maboko na ambeni ita use ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti ala?
12 Atapande mingi afa tongana nyen la Bible, yingo ti Nzapa nga na ambeti ti e amû maboko na aita mingi ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti ala. Mbeni maseka adiko article so li ni ayeke “Comment résister aux mauvais désirs ?” so ayeke na yâ ti Réveillez-vous ! ti lango 8 ti décembre, ngu 2003. Lo tene nyen na pekoni? Lo tene: “Mbi yeke sara ngangu ti hon ndo ti asioni bibe. Na ngoi so mbi diko na yâ ti article ni a tene so ‘ti ambeni zo mingi, a yeke ngangu na ala ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti ala,’ a sara si mbi bâ so mbi yeke na yâ ti sewa ti aita ti dunia kue. Mbi bâ lani so mbi yeke gi mbi oko ape.” Maseka so awara nga ye ti nzoni na lege ti article so li ni ayeke: ‘Dieu approuve-t-il les mœurs “ différentes”’ ? so ayeke na yâ ti Réveillez-vous ! ti lango 8 ti octobre, ngu 2003. Lo bâ so na yâ ti article ni a tene so ti ambeni zo tiri ni ayeke “mbeni kî na yâ ti tere” ti ala (2 aCor. 12:7). Na ngoi so ala ngbâ ti sara ngangu ti duti na anzoni sarango ye, ala yeke na nzoni bango ndo na ndo ti kekereke. Lo tene: “Ndali ti raison so, mbi bâ so lâ oko oko mbi lingbi ti ngbâ be-ta-zo. Mbi kiri singila mingi na Jéhovah so na lege ti bungbi ti lo, lo mû maboko na e ti ngbâ na fini na yâ ti sioni dunia so.”
13 Gbu nga li ti mo na ndo ti ye so asi na mbeni ita-wali na États-Unis. Lo tene: “Mbi ye ti kiri singila na ala ndali ti so ala yeke mû na e lakue kobe so e yeke tâ na bezoin ni na ngoi so alingbi. Mingi ni mbi bâ so ala sara a-article ni so tâ gi ndali ti mbi. Teti angu mingi, mbi tiri na sioni nzara ti mbeni ye so Jéhovah ake. A si na mbeni ngoi, mbi ye ti zi maboko ti mbi na ti zia lege ti tiri ni. Mbi hinga so Jéhovah ayeke sara nzoni bê na zo nga lo yeke pardonné zo, me ndali ti so sioni nzara ni so agbu mbi ngangu, mbi zia lege ni ape, mbi bâ so mbi kpa ti tene Jéhovah amû maboko na mbi ape. So mbi ngbâ gi lakue ti tiri asara si aye aga ngangu na yâ ti fini ti mbi. . . . Na peko ti so mbi diko article so li ni ayeke: ‘Mo yeke na “bê ti hinga” Jéhovah?’ so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti mars, ngu 2013, mbi bâ biani so Jéhovah aye ti mû maboko na mbi.”
14. (a) Paul abâ lani angangu so lo sara ti hon ndo ti awokongo ti lo tongana nyen? (b) Tongana nyen la e lingbi ti sö benda na yâ ti tiri so e yeke tiri ti hon ndo ti awokongo ti e?
14 Diko aRomain 7:21-25. Paul wani ahinga lani so ti tene zo ahon ndo ti asioni nzara ti bê ti lo nga na awokongo ti lo ayeke ngangu mingi. Ye oko, Paul ahinga lani na bê ti lo kue so lo lingbi ti sö benda na yâ ti tiri ti lo so tongana lo sambela Jéhovah, lo zia bê ti lo na lo nga lo mä na bê na ye so a futa ti zi azo. Ka ti e? Tongana e sara ngangu ti hon ndo ti awokongo ti e, e lingbi ti sö benda. Tongana nyen? Tongana e sara ye tongana Paul nga e zia bê ti e kue na Jéhovah me na ngangu ti e wani ape nga e mä na bê na ye so a futa ti zi na azo.
15. Tongana nyen la Jéhovah alingbi ti mû maboko na e ti ngbâ ti duti be-ta-zo nga ti gbu ngangu na yâ ti atara?
15 Ambeni ngoi ayeke dä so Jéhovah alingbi ti zia lege na e ti fa tongana nyen la vundu asara e mingi ndali ti mbeni kpale. Na tapande, e yeke sara ye tongana nyen tongana tere ti e (wala ti mbeni zo ti sewa ti e) ason ngangu wala tongana a sara ye na e na lege ni ape? Tongana e zia bê ti e kue na Jéhovah, e yeke voro tere na lo na yâ ti sambela ti mû na e ngangu ti ngbâ be-ta-zo, ti ngbâ ti duti na ngia nga na nzoni songo na lo (aPhil. 4:13). Tapande ti aChrétien mingi ti giriri nga na ti ngoi ti e afa so sambela alingbi ti mû na e ngangu so e yeke na bezoin ni ti ngbâ ti gbu ngangu.
NGBÂ TI TIRI TI WARA TËNË NZONI TI JÉHOVAH
16, 17. Nyen la mo leke na bê ti mo ti ngbâ ti sara?
16 A yeke nzere na Satan ti bâ so bê ti mo anze, mo zia si maboko ti mo awoko na mo sara ye oko encore ape. Tongaso, leke na bê ti mo ti ngbâ ti “gbu ngangu ye so ayeke nzoni mingi.” (1 aThes. 5:21). Hinga so mo lingbi ti sö benda na yâ ti tiri ti mo na Satan, na sioni dunia ti lo nga na asioni nzara ti bê ti mo. Mo lingbi ti sö benda tongana mo zia bê ti mo kue na ngangu so Nzapa ayeke na ni ti kpengba mo.—2 aCor. 4:7-9; aGal. 6:9.
17 Sara kue ti ngbâ ti tiri. Ngbâ ti gbu ngangu. Hinga na bê ti mo kue so Jéhovah ayeke “sa na ndo [mo] ye ti nzoni so ndo alingbi na ni pëpe.”—Mal. 3:10.