text:
KOTA MAMA-TENE NI
Bira so achangé dunia kue
A sara ngu ngbangbo oko awe, amaseka-koli kutu na kutu adö yanga-da ti ala azia, ala gue ti tiri bira. Ala gue na nzerengo tere, nga tënë ti kodoro ti ala agbu bê ti ala. Na ngu 1914, mbeni zo ti Amerika so ague ti sara bira nga atene: “Tere ti mbi anzere ngangu ndali ti apendere ye so ayeke si ande na e.”
Me gi hio tongaso, nzerengo tere ti ala ni aga vundu. Zo oko apensé lani ape so gbâ ti aturugu so ague ti tiri bira ayeke ninga ngu mingi na Belgique nga na France. A si na mbeni ngoi, azo airi bira ni so “Kota Bira,” na laso, e hinga ni na iri ti kozo bira so amû sese kue.
Kozo bira so amû sese kue ayeke lani biani mbeni kota bira ndali ti gbâ ti asioni ye ti pekoni. Ambeni tondo afa so bira ni afâ azo kutu 10 tongaso, nga asara si ambage ti tere ti azo kutu 20 tongaso abuba. Me, mbeni ye so asara si bira ni abâ gigi ayeke ndali ti ambeni kota faute ti buba so akota zo ti komande ti akodoro ti Poto asara lani. Kpale ayeke lani na popo ti akodoro ti ala, me a kara ala ti leke ni. Ala zia si aye ni ague ngbii aga kota bira na popo ti ala. Mbeni ye nde so peut-être asara si a yeke tâ sioni mingi ayeke so “Kota Bira” ni achangé dunia kue na mbeni fason so andu e même laso.
AYE SO ASARA SI CONFIANCE AYEKE DÄ MBENI APE
Kozo bira so amû sese kue asungba ndali ti so azo ni abâ lani yâ ti aye ni nzoni ape. Mbeni mbeti (The Fall of the Dynasties—The Collapse of the Old Order 1905-1922) atene so akota zo ti akodoro ti Poto apensé lani ape so desizion so ala mû na ngu 1914 so ayeke gue ti ga mbeni kota kpale na ndo ti dunia kue.
Ayenga kete na peko ti so a fâ mbeni kota zo ti kodoro ti Autriche, akota kodoro ti Poto alï na yâ ti mbeni bira so ala ye ni lani ape. Alango kete na peko ti so bira ni ato nda ni, a hunda mbeni tënë na kozo gbenyon-gbia ti Allemagne, atene: “A sara tongana nyen si aye so kue aga tongaso?” Na vundu na bê, lo tene: “Mbi hinga ape.”
Akota zo ti komande so amû adesizion ti tiri bira ni ayeke lani na mbeni pensé kete ape na ndo ti ye so ayeke si na ngoi ti bira ni. Me, aturugu so ayeke na lê ti bira ni la si amä fion ni. Ala ga ti bâ so akota zo ti komande ti ala nga na akota zo ti nzapa ti ala ahanda ala nga so aturugu ti kota kamba ti ala azia ala na lê ti kuâ. Ala sara ni tongana nyen?
Akota zo ti komande atene lani so bira ni ayeke zi lege na mbeni fini dunia so ayeke nzoni ahon ti so ala yeke na yâ ni. Kozo gbenyon-gbia ti Allemagne atene lani, atene: “E yeke tiri ndali ti siriri so ayeke na yâ ti kodoro ti e. E yeke tiri ti bata aye ti kotara ti e nga ndali ti gigi ti kekereke ti e.” Ti dë bê ti azo, Woodrow Wilson, so ayeke président ti États-Unis ti ngoi ni kâ, atene so bira ni ayeke ti tene démocratie amû yâ ti dunia kue, na tënë ni so amû yanga ti azo kue. Nga na Angleterre, azo apensé lani atene a yeke duti “mbeni bira so ayeke kaï abira kue.” Andâ ala kue ahanda tere ti ala.
Akota zo ti nzapa ayeda lani na bira ni na bê oko. Mbeni mbeti (The Columbia History of the World) atene: “Amokonzi-nzapa so ala la ayeke fa tënë ti Nzapa apusu gbâ ti azo ti gue ti tiri bira. A sara si kengo tere amû ndo kue.” Ahon ti tene ala kaï tënë ti kengo tere ni, ala kiri ahuru gi wâ na gbe ni. Mbeni mbeti ni nde (A History of Christianity) atene so “akota zo ti nzapa aye lani gi ti yä tënë ti kodoro na nduzu ahon ti bâ tënë ti mabe kozo. Mingi ti ala afa so zo kue so ayeke Chrétien, lo doit gi ti tiri ndali ti kodoro ti lo. Ala pusu aturugu so ayeke aChrétien ti akodoro nde nde ti fâ tere na popo ti ala na iri ti Sauveur ti ala.”
Aturugu ti kota kamba atene lani na aturugu ti ala so bira ni ayeke ninga ape, nga ala yeke sö benda. Me a yeke ye so asi lani ape. Kete na pekoni, aturugu ni kue aluti, zo ti sö benda na ndo ti mba ti lo ayeke dä ape. Nga, gbâ ti aturugu ni atingbi na mbeni kpale so asara ala nzoni oko ape na so ayeke tâ ngangu mingi na ala ti girisa ni, a lingbi na tënë ti mbeni wasungo mbaï. Atâa so gbâ ti azo akui, aturugu ti kota kamba ni angbâ gi ti tokua aturugu ti ala na lê ti awato ti ala so ahonde tere ti ala na peko ti abarbelé nga so ayeke tokua gbâ ti alê ti ngombe na ndo ti awato ti ala. A sara si aturugu ni ake ti mä yanga ti akota zo ti ala.
Kozo bira so amû sese kue asara nyen na ndo ti azo? Mbeni mbeti afa peko ti tënë ti mbeni turugu ni, atene: “Bira ni . . . abuba li ti azo nga na sarango ye ti tere ti ala.” Biani, na peko ti bira ni, ambeni kota kodoro agirisa. Sioni bira so azi lege na mbeni ngoi so na yâ ni azo atuku mênë ti amba ti ala dä mingi ahon ti atanga ti angoi kue. A sara nga si asenge zo ti kodoro ayeke londo fadeso mingi na tere ti akota zo ti komande nga ala yeke sara agrève.
Bira so achangé dunia tongaso ngbanga ti nyen? A yeke mbeni ye so asi gi gbagburu tongaso? Akiringo tënë ni afa nyen na ndo ti kekereke ti e?


c: text/html

text:
1Fanü fanü, küte nih, de te nih ngbü engbü di füh kotö ne, ah ka-ye kükürü e baka gugu, te wüh jï mba teka sïkpï ʼdongoni, fü ah adu amürü ka-ye. Amba nih wu eyi, gü ba, ngü ka küte nih la ena anza ka-ye anza, fü Me adu ato to küte fü nih, te di baka to kambü, de te engu reke fü nih agbü kpï, te tï anza tïne de. 2Füh kotö sene, nih ngbü engbü de cïnga emaguma nih, angü nih ngbü ele de Me to to küte la fü nih. 3Me ena ato to küte la fü nih baka to bongo. Te di bala, kuru nih tï angbü kükürü tïne de. 4Enatikine nih ngbü la fï engbü gbü diri küte nih, te di baka gugu ne, da emaka cïnga de mere bi fïngangü. Ah baka te nih le, de kuru nih ngbü kükürü ne, ah bala de. Nih ngbü ele ta de Me to to küte, baka nda wü kpara agbü kpï ne, fü nih. Kpah bala, nih ngbü ele de Me fü siti töndö küte, te ngbü ekpi akpi ne, gbü züka to küte, te ena aküwa fï mere badi agbü kpï. 5Angü Me reke nih, teka küküwa la, ka-ye me-ye. Fü engu adu ao Nzïla Wazi ye emaguma nih, baka gina takpa, te nih ngbü eo maguma nih tete, teka küküwa, te Me ena ato fü nih kpa gbü kpï de kpala ne. 6Te di bala, nih ngbü erü fï bü kpekpeke, maguma nih gürü de. Angü nih ngbü fï bü eo jia nih eküte Miri Yesu. Amba, baka te nih ngbü la füh kotö ne, nih tï awu engu de jia nih la de. 8Nih ngbü erü fï bü kpekpeke, angü mere fïngangü ka-nih tïtïne, ah teka ace küte nih ka kotö ne, teka anü angbü kpaka Miri Yesu agbü kpï kpala. 9Te di bala, te nih la ladü füh kotö sene, anga sïkpï ka-nih ena atï, fü nih ago angbü agbü kpï kpaka Miri Yesu la, ah le fü nih adi emere fï bü züka ngü, te ngbü ereke gbü jia Miri Yesu. 10Teka ne de, angü te gara nih ena akoro ʼburu, arü engagira Miri Yesu Kurisito, teka fü engu aye süka ngü ka-nih biri biri ʼburu. Fü nih adu amaka na wü ngü ka-nih, de te nih ngbü emere füh kotö de sene ne, te ah de züka ngü, anga siti ngü. 11Wü di enga wüna, a ngbü engbü de cürü Miri Yesu emaguma a. Teka ngü la, fü a ato te-a, angbü emala ngü ka Yesu fü wü kpara, de wüh fü maguma wü. Ngü de te a ngbü emere ne, ah de zu ngü. A tï afiti ewü de, angü Me wu ngü de emaguma a ne kpo. Ah le de yi wu ngü ka-a kpah awu reke areke, gü ba, a ngbü emere zu ngü. 12A mala ngü la bala, teka agbo nga a di ne, nda-a de! Amba wü gara kpara ladü esüka yi, te ewü le nda-wü bü teka adi esere te-wü, gbü jia wü bu wü baka wü kpeke kpara. Wü kpara la ngbü efala a afala. Te di bala, ah le de yi wu zu ngü ka Me, te di emaguma a ne, teka fü yi awu züka ngü, te yi ena alügü fü wü kpara la, teka ngü ka-a la. 13Wü gara kpara ngbü emala, gü ba, a de wü mürü maröfö. Yi ngbü efï kpah bala? Anga yi ngbü efï, gü ba, nzö a ka-ye mbi? Ngü ma! Amba, ah le de yi wu, gü ba, wü ngü ʼburu te a ngbü emere ne, ah teka ngü ka Me, ah kpah teka ngü ka-yi. 14Mere kpeke tima ka Me, te a ngbü emere ne, a ngbü emere, neh teka ne? A ngbü emere tima la kükürü de, angü a wu eyi, gü ba, Yesu Kurisito le nih eyi, de maguma ye ʼburu. A wu kpah eyi, gü ba, Yesu Kurisito kpi teka nih ʼburu. Te di bala, ah kpah baka te nih kpi eyi tundu de wü Yesu Kurisito. 15Yesu Kurisito kpi teka aküwa wü kpara ʼburu. Te di bala, de nih, te nih küwa eyi ne, nih mere e ao to nih teka ngü ka-nih tïne de. Ah le de nih o to nih teka ngü ka Yesu Kurisito, angü engu kpi tüngü nih, fü Me ayia azükü engu gbü kpi la. 16Dela ngü enatikine, te a le afï nga wü kpara, teka wü ngü, te ewü ngbü emere gbü jia wü bu wü, ne nda-a de. A ngbü efï ʼduwa nga ngü te di emaguma ewü. Ta gügü, o ra le ngü ka Yesu la de ne, ma ngbü ta efï nga Yesu Kurisito baka kpara füh kotö sene. Amba tïtïne ma wu eyi, gü ba, engu de Ye Me. 17Wü di enga wüna, te yi lala eküte Miri Yesu Kurisito la, Me ena afü yi de wü ngü ka-yi ʼburu toto, fü yi angbü to kpara. Diri wü ngü, ta te yi ngbü emere ne, nza eyi! 18Me mere wü ngü ne ʼburu me-ye, angü engu tima Yesu Kurisito, teka akoro, areke ngü ezengba nih de wü ye. Fü ah ayia ato tima ne fü a, gü ba, a di emala ngü ka küküwa ne, fü wü kpara ʼburu. 19Angü Me le me-ye, teka areke ngü ezengba nih de wü ye. Teka ngü la, fü engu atima Yesu Kurisito füh kotö ne. Te di bala, te nih le ngü ka Yesu eyi la, Me ena aboro wü siti ngü ka-nih ʼburu. Teka ngü la, fü ah adu ato tima ne fü a, teka de a di emala nga züka ngü ne fü wü kpara ʼburu. 20Baka te a ngbü emala ngü ka Yesu Kurisito fü wü kpara ne, Me ngbü ero mö cu me-ye gömö a. Dela si-ngü te a ngbü endaʼba te-a di fü wü kpara, gü ba, ah le de wüh le ngü ka Yesu Kurisito de maguma wü ʼburu. Kükürü de, angü engu reke ngü eyi ezengba wü kpara de wü Me. 21Fanü fanü, Yesu Kurisito mere siti ngü ta ʼburu ʼburu nda de. Amba teka ngü ka-nih, fü Me ayia ato kuru fü Yesu Kurisito, baka siti kpara, da nih, teka de ngü ka-nih du reke gbü jia ni, Me, teka ngü ka Yesu.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Mbi Paul, zo ti kua ti Jésus Christ, mbi yeke watokua so Nzapa airi mbi si lo zia mbi nde titene mbi fa Nzoni Tënë ti lo na azo. 2Nzoni Tënë so, Nzapa amu ando zendo ni na azo na lege ti awayanga ti lo, tongana ti so a su tënë ni na ya ti Mbeti ti Nzapa. 3Nzoni Tënë ni ayeke tënë ti Molenge ti lo: na lege ti dungo ti zo, a du lo na ya ti hale ti David. 4Me na lege ti Yingo-Vuru, zingongo ti lo na popo ti akuâ afa na ngangu so lo yeke Molenge ti Nzapa: Jésus Christ, Kota Gbia ti e. 5Na lege ti lo, Nzapa asara nzoni be na mbi si mbi ga watokua ndali ti iri ti Christ, ti sara si azo ti dunia kue ama na be na Jésus Christ si ala sara ye alingbi na tënë ti lo. 6Ala azo ti Rome so Jésus Christ airi ala, ala nga, ala yeke na popo ti azo ni. 7Mbi tokua mbeti so na ala so kue ayeke na Rome, ala so Nzapa aye ala mingi si lo iri ala ti ga azo ti lo. Ayeke nzoni Nzapa Babâ ti e na Kota Gbia Jésus Christ asara nzoni be na ala si amu na ala siriri. 8Kozoni, mbi mu singila na Nzapa ti mbi ndali ti ala kue, na lege ti Jésus Christ, ngbanga ti so azo ti dunia kue ayeke tene tënë ti mabe ti ala. 9Nzapa so mbi mu be ti mbi kue ti sara kua ti lo na lege so mbi yeke fa Nzoni Tënë ti Molenge ti lo, lo hinga so mbi yeke tene taa-tënë: mbi yeke zia ala lakue 10na ya ti asambela ti mbi, mbi yeke hunda titene, tongana be ti lo aye, lo zi na mbi lege ti si na ndo ti ala. 11Biani, nzara ti bango ala agbu mbi mingi si mbi lingbi ti kangbi na ala matabisi so aga na lege ti Yingo-Vuru, tongaso si ala kpengba. 12Mbi ye ti tene mbirimbiri mbi tene, mbi ye ti si na ala si mbi na ala kue e wara ngangu: ala wara ngangu ndali ti mabe ti mbi si mbi nga, mbi wara ngangu ndali ti mabe ti ala. 13A-ita, mbi ye si ala hinga so fani mingi, mbi leke be ti mbi ti gue ti baa ala, me lege akanga na mbi ngbii asi laso. Mbi yeke na nzara ti si kâ titene mbi sara kua si mbi wara lengo ni tongana ti so mbi wara na popo ti azo ti amara nde. 14Alingbi mbi mu tere ti mbi ti sara na azo kue: azo so le ti ala azi, abasanzi, azo so amanda ye mingi na ala so amanda ye pepe. 15Ndani laa mbi yeke na nzara ti fa nga Nzoni Tënë na ala, ala so ayeke na Rome. 16Biani, kamene ti fango Nzoni Tënë asara mbi pepe: Nzoni Tënë ni ayeke ngangu ti Nzapa so lo mu ti soo azo so kue ama na be, azuife kozoni, na pekoni azo ti amara nde. 17Biani, Nzoni Tënë ni afa na le ti azo lege so Nzapa asara titene azo aga ga mbirimbiri na le ti lo: gi na lege ti mabe, na tongo ndani ngbii asi na ndani, tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Zo so aga mbirimbiri na lege ti mabe, fade lo yeke duti na fini.” 18Ngonzo ti Nzapa alondo na yayu si lo fa ni na azo ndali ti siokpari ti ala nga ndali ti asioni ye so kue ala sara. Na lege ti asioni ye so ala yeke sara, ala kanga lege na taa-tënë. 19Biani, ye so azo alingbi ti hinga Nzapa na ni, ala baa ni kue na le ti ala awe: Nzapa wani afa ni na ala polele. 20Ti londo na ndembe so dunia abaa gigi, ambeni ye ti Nzapa ayeke daa so le ti zo ayeke baa pepe: ngangu ti lo so ayeke lakue lakue nga na dutingo ti lo ti Nzapa; azo so ayeke gbu li ti ala ayeke baa ni na lege ti aye so Nzapa asara. Tongaso ala yeke na tënë ti kiri na ni pepe. 21Ataa so ala hinga Nzapa, ala gonda lo pepe, ala mu singila na lo pepe so alingbi na Nzapa. Me gbungo li ti ala aga kirikiri, ala hinga ndo pepe si ala yeke duti na ya ti vukongo ndo. 22Ala baa ti ala atene, ala yeke azo ti ndara, andaa ala ga azo ti buba awe. 23Nzapa so alingbi na gonda si lo yeke na fini kpu na kpu, azo azia ti voro lo si ala yeke voro limo ti zo so ayeke kui kuingo, ti andeke, ti anyama ti gere osio na ti anyama so ayeke hara harango. 24Ndani laa Nzapa azia ala titene ala sara asioni ye so alingbi na anzara ti be ti ala si ala wani ayeke sara aye ti kamene na tere ti ala na popo ti ala. 25Ala zia taa-tënë na ndö ti Nzapa awe si ala mu peko ti mvene; ala voro aye so Nzapa asara si ala sara kua na aye ni, me ala zia ti voro Nzapa so asara si aye kue abaa gigi. Ayeke nzoni azo agonda lo kpu na kpu! Amen. 26Ndani laa Nzapa azia ala titene ala sara aye ti kamene so nzara ni ayeke sara ala ahon ndoni: awali ti ala azia lege ti akoli awe si ala yeke gi tere na popo ti ala; ye so alingbi fade titene zo asara pepe. 27Akoli nga azia lege ti awali awe si nzara ti gi amba ti ala akoli ahon ndö ti ala. Ala yeke lango na amba ti ala akoli; so ayeke ye ti kamene mingi! Ala wani ayeke wara ande futa so alingbi na lege ti kirikiri so ala mu. 28So ala ke ti hinga Nzapa awe, lo zia ala titene hingango ndo ti ala aga kirikiri si ala sara ye so zo alingbi fade ti sara pepe. 29Asioni ye nde nde asi singo na be ti ala: ye so ayeke mbirimbiri pepe, sioni be, nzara ti warango ye mingi; ala yeke azo ti sioni be, kota be ahon ndö ti ala, ala yeke azo ti fango zo, azo ti papa, azo ti mvene, azo ti mbana, azo ti dungo mvene na iri ti amba ti ala, 30ala yeke tene sioni tënë na iri ti amba ti ala; ala yeke awato ti Nzapa, ala yeke azo ti sioni yanga, ala baa tere ti ala kota ahon azo kue, ala yeke pika kate ti ala mingi, ala yeke gi gi akode ti sarango sioni, ala yeke sara ngangu li na babâ na mama ti ala, 31li ti ala ayeke daa pepe, ala yeke azo so asara ye alingbi na zendo ti ala pepe, ala yeke na be ti zo pepe, ala yeke baa mawa ti amba ti ala pepe. 32Ala hinga tënë ti fango ngbanga ti Nzapa nzoni: azo so asara aye tongaso, ala lingbi na kuâ. Ataa so kue, ala ngba ti sara aye ti sioni so si na ndö ni kue, ala yeke yeda na azo so ayeke sara ni.
Copyright
Learn More


text:
1Nzara ti sarango sioni na adisiple ti Kota Gbia angba lakue na be ti Saul si lo yeke gi lege ti fâ ala. Tongaso, lo gue lo baa kota wayango-sandaga, 2lo hunda na lo titene lo mu na lo ambeti so amu na lo lege ti gue na Damas ti li na ya ti ada ti sambelango Nzapa. Tongana lo wara ambeni koli na wali so amu lege ti Jésus, lo gbu ala si lo ga na ala na Jérusalem. 3Saul amu lege ti gue na Damas. So lo ga nduru na gbata ni, mo ye ti baa, mbeni lumiere alondo na nduzu si aza na tere ti lo kue. 4Lo ti na sese si lo ma mbeni go so atene na lo: “Saul, Saul, mo yeke sara ngangu na mbi ngbanga ti nyen?” 5Saul ahunda ndo, atene: “Mo yeke zo wa, Kota Gbia?” Go ni atene: “Mbi Jésus laa mo yeke sara ngangu na mbi so. 6Me mo londo, mo li na ya ti gbata ni. Kâ, fade a yeke fa na mo ye so mo lingbi ti sara.” 7Azo so ala na Paul ayeke tambula, aluti kpoo, li ti ala kue akpe; ala ma go ni, me ala baa zo oko pepe. 8Saul alondo na sese, lo zi le ti lo, me lo baa ndo pepe. Azo ni agbu maboko ti lo si ala gue na lo na Damas. 9Na ya ti lango ota, lo baa ndo pepe, lo te kobe pepe si lo nyon nga ngu pepe. 10Mbeni disiple ayeke na Damas, iri ti lo Ananias. Kota Gbia asi na lo na ya ti mbeni ye tongana bango-li si airi lo, atene: “Ananias!” Ananias ayeda, atene: “Mbi laa, Kota Gbia!” 11Kota Gbia atene na lo: “Mo londo, mo gue na lege so iri ni Mbirimbiri-Lege, mo li na da ti Judas, mo hunda mbeni koli ti kodro ti Tarse so iri ti lo Saul. Na ndembe so, lo ngba ti sambela 12si lo baa mbeni koli so iri ti lo Ananias asi na lo na ya ti mbeni ye tongana bango-li. Koli ni ali si azia maboko na ndö ti Saul titene lo kiri lo baa ndo.” 13Ananias akiri tënë, atene: “Kota Gbia, azo mingi atene tënë ti koli so na mbi. Ala tene na mbi tënë ti aye ti sioni so kue lo sara na azo ti mo na Jérusalem. 14Lo ga ge na Damas na ngangu so akota wayango-sandaga amu na lo ti gbu azo so kue ayeke di iri ti mo ti kanga ala.” 15Me Kota Gbia atene na lo: “Gue, ngbanga ti so mbi soro koli so ti sara kua ti mbi, ti sara si amara nde, na agbia na azo ti Israel ahinga iri ti mbi. 16Mbi wani laa mbi yeke fa na lo pasi so lo yeke baa ande ndali ti iri ti mbi.” 17Tongaso Ananias ague, lo li na ya ti da so Saul ayeke daa; lo zia maboko na ndö ti Saul, lo tene: “Ita ti mbi Saul, Kota Gbia laa atokua mbi. Jésus so asi na mo na lege na gango ti mo, lo tokua mbi titene mo kiri mo baa ndo si mo si singo na Yingo-Vuru.” 18Gi hio tongaso, mbeni ye tongana hali ti susu alondo na le ti Saul ati si lo kiri lo baa ndo. Lo londo si lo wara bateme. 19Na peko ti so lo te kobe awe, lo kiri lo wara ngangu. Saul na adisiple so ayeke na Damas aduti kete. 20Gi hio na pekoni, lo gue na ya ti ada ti sambelango Nzapa si lo to nda ti fa tënë atene, Jésus ayeke Molenge ti Nzapa. 21Azo so kue ama lo, li ti ala akpe si ala hunda ndo, atene: “Koli so laa, na Jérusalem, ayeke sara lani ngangu na azo so ayeke di iri ti Jésus so pepe? Lo ga ge gi ti gbu ala, ti kanga ala, ti kiri na ala na akota wayango-sandaga pepe?” 22Me Saul ayeke kpengba lakue na lege ti fango tënë; lo yeke fa biani so Jésus ayeke Mesii. Nilaa azuife ti Damas ahinga tënë so ala lingbi ti kiri ni na lo pepe. 23Lango mingi na pekoni, azuife ama tere ti fâ lo. 24Me Saul ama tënë ni. Bi na lâ, azo ni ayeke bata ayanga ti gbagba ti gbata ni ti ku lo titene ala fâ lo. 25Me na mbeni bi, adisiple ti lo amu lo, azia lo na ya ti sakpa, ala yoro lo na ya ti mbeni du ti tere ti gbagba so angoro gbata ni si ala zu lo na sese. 26So Saul asi na Jérusalem, lo gi lege ti bongbi na adisiple; me mbeto ti lo asara ala kue. Biani, ala baa ti ala atene, lo yeke taa disiple pepe. 27Na pekoni, Barnabas amu Saul na tere ti lo si lo gue na lo na popo ti awatokua. Barnabas afa na ala lege so Saul abaa Kota Gbia na lege ti Damas nga na lege so Kota Gbia atene tënë na Saul. Lo fa nga na ala lege so Saul afa tënë na iri ti Jésus na Damas na mbeto pepe. 28Ti londo na ndembe ni so, Saul angba na tere ti ala si lo na ala ayeke tambula na ya ti Jérusalem kue. Lo fa tënë na iri ti Kota Gbia na mbeto pepe. 29Lo tene tënë na azuife so ayeke tene yanga ti greke si lo na ala ayeke bingbi tënë; me ala gi lege ti fâ lo. 30So a-ita ama tënë ni, ala mu Saul ague na lo na Sezare si ala tokua lo na Tarse. 31Tongaso Eglize ti sese ti Judée kue, ti Galile na ti Samarii ayeke lani na siriri. Na lege ti ngangu ti Yingo-Vuru, Eglize ni ayeke kpengba, ayeke kpe mbeto ti Kota Gbia si ayeke mai. 32Pierre ayeke tambula na ya ti sese ni kue. Mbeni lâ, lo gue ti baa azo ti Nzapa so ayeke na gbata ti Lida. 33Kâ, lo wara mbeni koli so iri ti lo Ene; mbage ti tere ti lo abuba si lo ngba na gbogbo na ya ti ngu miombe. 34Pierre atene na lo: “Ene, Jésus Christ akai kobela ti mo awe! Londo, mo leke gbogbo ti mo!” Gi hio tongaso, Ene alondo. 35Azo ti Lida kue nga na azo ti lando ti Saron abaa lo si ala kiri na mbage ti Kota Gbia. 36Na gbata ti Zope, mbeni wali ayeke daa so ayeke disiple ti Jésus, iri ti lo ayeke Tabita. Iri ti lo na yanga ti greke ayeke Dorkas, nda ni atene “Dengbe”. Lo mu ngoi ti lo kue ti sara anzoni ye na azo, ti mu maboko na azo ti mawa. 37Mbeni lâ, lo ti na kobela si lo kui. A sukula kuâ ti lo si a zia na ya ti mbeni kubu ti da-nduzu ni. 38Gbata ti Zope ayo na gbata ti Lida pepe. So adisiple ti Zope ama atene, Pierre ayeke na Lida, ala tokua azo use na lo, atene: “Mo ga hio na e ge si!” 39Tongaso Pierre alondo hio si lo na ala ague. So lo si kâ, ala gue na lo na ya ti kubu ti nduzu. Awali-mua abongbi na tere ti Pierre si ala yeke toto; ala yeke fa na lo anduzu-bongo na ayongoro bongo so Dorkas afu ni na ngoi so lo ngba na fini. 40Pierre ahunda na azo ni kue ti sigigi; lo kuku na sese, lo sambela. Na pekoni, lo baa ndo na mbage ti kuâ ni si lo tene: “Tabita, londo!” Wali ni azi le ti lo si na bango Pierre, lo londo, lo duti na nduzu. 41Pierre ayoro maboko, agbu lo si ayo lo na nduzu. Na pekoni, lo iri azo ti Nzapa na awali-mua si lo fa na ala Tabita so ayeke na fini. 42Tënë ni amu ya ti Zope kue si azo mingi ama na be na Kota Gbia. 43Pierre angba na Zope aninga, na da ti mbeni zo so a iri ti Simon; lo yeke zo ti sarango kua ti poro ti nyama.
Copyright
Learn More


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | PSAUME 106-109
“Mû merci na Jéhovah”
Ngbanga ti nyen la azo ti Israël agirisa hio aye so Jéhovah asara ti sö ala?
106:7, 13, 14
Ala zia bê ti ala na ndo ti Jéhovah encore ape me gi na ndo ti aye so apeut ti dë bê ti ala hio nga na ndo ti aye ti mitele so agbu bê ti ala
Tongana nyen la mo lingbi ti maï bibe ti kiringo singila nga ti bata ni?
106:1-5
Zia lê ti mo na ndo ti aye so apusu mo ti kiri singila
Gbu li ti mo na ndo ti beku ti kekereke
Mû merci na Jéhovah na yâ ti sambela ndali ti ambilimbili ye ti nzoni so lo sara na mo


text:
Tongana nyen la mo lingbi ti kpengba dutingo beoko ti e aChrétien?
“A yeke na lege ti lo si . . . a bungbi amembre ti tere ni oko ti mä tere, na a mû lege na ala ti sara kua maboko na maboko.”—AÉPH. 4:16.
ABIA: 53, 107
1. Gi na tongo nda ni, nyen la e bâ na yâ ti akua ti Nzapa?
DUTINGO beoko ato nda ni na ngoi so Jéhovah akomanse ti créé aye. Kozo zo so Nzapa acréé lo, so a hinga lo tongana ndara, atene: “Mbi yeke na tere ti [Jéhovah] tongana wakode. Lakue Lo wara ngia na yâ mbi.” (aProv. 8:30). Babâ ni na Molenge ni asara lani kua maboko na maboko ti sara aye nde nde so e yeke bâ laso. Awakua ti Jéhovah nga angbâ lani ti sara akua so lo mû na ala maboko na maboko. E bâ sarango kua maboko na maboko na yâ ti kua ti lekengo arche na ngoi ti Noé, ti lekengo tabernacle, ti zingo yâ ni nga ti mungo ni ti gue na ni na mbeni ndo na ngoi so azo ti Nzapa ayeke tambela lani na yando. Awakua ti Nzapa asara nga kua maboko na maboko ti pika mozoko nga ti he bia ti gonda na Jéhovah na yâ ti temple ti lo. Ala sara aye so kue ndali ti so ala sara kua maboko na maboko.—Gen. 6:14-16, 22; Nom. 4:4-32; 1 Chron. 25:1-8.
2. (a) Nyen la a hinga lani na akozo Chrétien? (b) Ahunda wa e yeke bâ ni?
2 Akozo Chrétien asara nga lani kua maboko na maboko na gbe ti Jésus Christ so ayeke li ti congrégation. Bazengele Paul afa so, atâa so aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke na “amatabisi [so] ayeke nde nde” nga ala yeke sara “akusala [so] ayeke nde nde” nga “alege ti sarango kusala ayeke mingi,” ala kue ayeke lani “tere oko”. (Diko 1 aCorinthien 12:4-6, 12.) Ka ti laso. Tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti sara kua maboko na maboko na fango nzoni tënë? Tongana nyen la e lingbi ti sara kua maboko na maboko na yâ ti congrégation nga na yâ ti sewa?
SARA KUA MABOKO NA MABOKO NA FANGO TËNË
3. Nyen la bazengele Jean abâ lani tongana suma?
3 Na hunzingo ti ngoi ti akozo Chrétien, bazengele Jean abâ mbeni ye tongana suma, na yâ ni lo bâ a-ange mbasambala, ange oko oko ayeke huru mbeni trompette. Na ngoi so oku ange ni ahuru trompette ti lo, Jean abâ “mbeni tongoro” so alondo na yayu atï na sese. “Tongoro” ni ayeke na mbeni clé na maboko ti lo, lo zi yanga ti mbeni dû so alï mingi. Guru asigigi na yâ ti dû ni na gbâ ti agbadora asigigi na yâ ni. Agbadora so asara sioni na akeke nga na akugbe ape me ala gue na tere ti “azo so ayeke na nzoroko ti Nzapa na ndo ti lê ti ala pëpe so.” (Apoc. 9:1-4). Kite ayeke dä ape so Jean ahinga lani tongana nyen la agbadora ayeke buba aye mingi. Ala buba lani aye na Égypte na ngoi ti Moïse (Ex. 10:12-15). Agbadora so Jean abâ ni lani aye ti sara tënë ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu so ayeke fa tënë ti ngangu fango ngbanga ti Jéhovah. Ala na aChrétien so ayeke na beku ti wara fini na sese ayeke sara kua ni so maboko na maboko. Kua ni so amû maboko na azo mingi ti sigigi na yâ ti bungbi ti vorongo ti wataka nga na gbe ti ngangu ti Satan.
4. Kua wa la awakua ti Nzapa ayeke na ni ti sara? Oko ye so alingbi ti mû maboko na ala ti sara ni ayeke nyen?
4 Awakua ti Jéhovah ayeke na kota kua ti fa “nzoni tënë” na yâ ti dunia kue kozo si lo futi aye ti ngoi so (Mat. 24:14; 28:19, 20). Ala yeke iri “zo so nzara ti ngu asara lo” ti nyon ‘ngu so amû fini na zo senge senge.’ (Apoc. 22:17). So e yeke amembre ti congrégation ti aChrétien so, tongana nyen la e lingbi ti sara kua ni so? E lingbi ti sara ni gi tongana e ‘bungbi oko ti mä tere ti sara kua maboko na maboko’.—aÉph. 4:16.
5, 6. Tongana nyen la fango nzoni tënë asara si e yeke beoko?
5 Ti fa nzoni tënë ti Royaume na azo mingi, a lingbi e leke yâ ti kua ti fango tënë ti e nzoni. Ndani la e yeke wara afango lege. Awango so a yeke mû na e na yâ ti acongrégation na yâ ti dunia kue ayeke leke e kue ti sara kua ni beoko. Na peko ti so e sara bungbi ti fango tënë awe, e yeke gue ti fa tënë ti Royaume na azo. Na lege ti tënë ti yanga ti e nga na gbâ ti ambeti ti e so asara tënë na ndo ti Bible, e yeke sara si tënë ni amû ndo. Mo yeke sara ngangu ti sara ye alingbi na ye so a fa ti fa tënë na ngoi ti akapa ti fango tënë so ayeke nde? Tongana mo sara tongaso, andâ mo bungbi oko na aita million mingi ti fa tënë so ‘ange so ayeke huru kâ na lê ti nduzu’ ayeke fa ni so a sara tënë ni na Apocalypse 14:6.
6 A yeke nzere ka na e mingi ti diko na yâ ti Annuaire aye so a sara na fango tënë na yâ ti dunia kue. Bâ nga tongana nyen la e yeke beoko na yâ ti dunia kue na ngoi so e yeke tisa azo ti ga na akota bungbi ti e. Na ngoi ti abungbi so, e yeke mä adiskur, e yeke bâ ascénette nga na adémonstration so andu bê ti e. Mingi ni, ambage so ayeke sara tënë na ndo ti iringo ndo so Nzapa so aye e mingi ayeke iri e ti sara na lo beoko. Dango bê na kuâ ti Jésus ayeke sara nga si e yeke beoko. E yeke bungbi oko, na lango 14 Nisan na peko ti lindango ti lâ ti fa so e kiri singila na Nzapa ndali ti nzoni bê so lo sara na e nga ti fa so e sara ye alingbi na commandement ti Jésus (1 aCor. 11:23-26). Gi aTémoin so awara batême awe la ayeke ga na Dango bê na kuâ ti Christ ape. Ayenga mingi kozo na lango ti Dango bê na kuâ ti Christ, e yeke sara ka ngangu ti fa tënë mingi na yâ ti territoire ti congrégation ti e ti tisa azo ti bungbi oko na e na ngoi ti kota lango so.
7. Tongana e sara kua legeoko, nyen la e lingbi ti sara?
7 Gbadora oko alingbi ti sara mbeni kota ye ape. Legeoko nga, gi na lege ti ngangu ti e oko e lingbi ti bâ so e sara ye oko ape. Me tongana e sara kua legeoko, e lingbi ti fa tënë na ndo ti Jéhovah na azo mingi nga ti mû maboko na ambeni ti gonda lo nga ti ne lo. Ye oko, so ayeke pëpe gi oko lege so e lingbi ti sara kua maboko na maboko ti tene e awakua ti Nzapa e duti beoko.
SARA KUA MABOKO NA MABOKO NA YÂ TI CONGRÉGATION
8, 9. (a) Tapande wa la Paul amû ti fa na aChrétien ti ngbâ ti duti beoko? (b) Tongana nyen la e lingbi ti sara kua maboko na maboko na yâ ti congrégation?
8 Na yâ ti lettre ti Paul na aÉphésien, lo fa tongana nyen a leke aye na yâ ti congrégation nga lo tene so azo kue na yâ ti congrégation ayeke na bezoin ti “kono na yâ ti ye kue”. (Diko aÉphésien 4:15, 16.) Paul amû tapande ti tere ti zo ti fa so Chrétien oko oko alingbi ti sara si congrégation angbâ ti duti beoko nga ti mû peko ti Jésus, Mokonzi ti congrégation. Lo tene so ambage ti tere ni kue ayeke sara kua maboko na maboko na lege ti “ando oko oko so abio atingbi dä si ayeke mû na amembre ni ye so amanke ala”. Tongaso, atâa e yeke maseka wala mbakoro, e yeke na nzoni seni wala pëpe, nyen la a lingbi e oko oko kue e sara?
9 Mbeni kota ye so a lingbi e sara ayeke ti woko tere na gbe ti a-ancien nga ti ne ala ndali ti so Jésus azia ala na yâ ti congrégation ti fa ye na e (aHéb. 13:7, 17). Ti sara ni ayeke lakue kete ye ape. Me e lingbi ti hunda na Nzapa ti mû maboko na e ti sara ni. Yingo vulu ti lo alingbi ti mû maboko na e ti sara aye so a hunda na e na yâ ti congrégation na bê ti e kue. Tongaso, tongana na ambeni ngoi e yeke pëpe na nzara ti sara ye alingbi na aye so a hunda na e, a lingbi e gbu li ti bâ tongana nyen la tongana e sara tere ti e kete nga e sara kua maboko na maboko na congrégation alingbi ti sara si congrégation aduti beoko.
10. Tongana nyen la awakua ti mungo maboko ayeke sara si congrégation aduti beoko? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
10 A lingbi e kiri singila mingi ndali ti kua so awakua ti mungo maboko ayeke sara ti tene congrégation aduti beoko. Aita so, atâa ngu ti ala ayeke oke, ayeke sara asacrifice ti sara akua so ayeke ga na ye ti nzoni na aita kue. Na tapande, ala yeke mû maboko na a-ancien ti sara kue si e wara ambeti ti fango na tënë. Na ndo ni, lakue ala yeke bâ lege ti tene a leke yâ ti Da ti Royaume nga a bata ni nzoni nga ala yeke yamba azo so aga na abungbi. Tongana e sara kua maboko na maboko na aita so, e yeke sara si aye atambela nzoni na yâ ti congrégation.—Bâ Kusala 6:3-6.
11. Nyen la amaseka ayeke sara ti mû maboko na congrégation ti ala ti duti beoko?
11 A-ancien mingi asara gbâ ti akua na yâ ti congrégation teti angu mingi. Me ndali ti so ngu ti ala ague na li ni mingi asara si peut-être ala lingbi ti sara kua ni tongana ti kozo ape, tongaso a lingbi a changé ambeni ye. Aita so ade maseka alingbi ti mû maboko mingi na ala. Même tongana a de ala hinga ti sara akua ni ape, tongana a fa ye na ala nzoni, ala lingbi ti sara akua mingi na yâ ti congrégation. A yeke duti nzoni ye mingi tongana awakua ti mungo maboko agi ti ga a-ancien (1 Tim. 3:1, 10). Ambeni ancien so ade maseka ague na li ni ti ga asurveillant ti circonscription, ti mû maboko na aita na yâ ti acongrégation mingi. E kiri singila mingi na amaseka so ayeda na bê ti ala ti mû maboko na aita.—Diko Psaume 110:3; Zo-ti fa-tene 12:3.
SARA KUA MABOKO NA MABOKO NA YÂ TI SEWA
12, 13. Nyen la alingbi ti mû maboko na azo ti sewa kue ti sara kua maboko na maboko?
12 Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na azo ti sewa ti e ti sara kua maboko na maboko? Mingi ti aita abâ so vorongo Nzapa na yâ ti sewa yenga oko oko asara si songo so ayeke na popo ti amaseka na akota zo akpengba mingi. Na apendere ngoi so e yeke sara lisoro gi na ndo ti aye ti yingo na ayeke sara si sewa ni aduti beoko. Ti tara peko ti akode ti fango tënë ayeke mû lege na sewa ni ti leke tere nzoni mingi ti fa tënë nzoni. Tongana azo ti sewa ayeke sara lisoro na ndo ti Bible, ala yeke ga nduru mingi na mba, ala kue ayeke ye Jéhovah mingi na a yeke nzere na ala mingi ti sara ye so bê ti lo aye.
13 Nyen la aita-koli na awali ti ala alingbi ti sara ti sara kua maboko na maboko ti mû gonda na Jéhovah? Tongana ala kue ayeke awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo, ala yeke duti beoko nga na ngia na yâ ti mariage ti ala. Abraham na Sara, Isaac na Rebecca, Elkana na Anne ayeke lani akoli na awali so afa so ala ye tere mingi. A lingbi e zia na gbele e ti sara nga tongaso (Gen. 26:8; 1 Sam. 1:5, 8; 1 Pi. 3:5, 6). Ti sara tongaso ayeke sara si e ga nduru mingi na Babâ ti e ti yayu.—Diko Zo-ti-fa-tene 4:12.
14. Tongana koli wala wali ti mo ayeke sara na Jéhovah ape, nyen la mo lingbi ti sara ti tene mariage ti mo angbâ ti kpengba?
14 A lingbi aChrétien akpe ti bungbi oko na gbe ti joug na azo so amä na bê pëpe (2 aCor. 6:14). Ka ti aita so koli wala wali ti ala ayeke Témoin ape, a yeke tongana nyen? Ambeni wakua ti Nzapa laso asara lani mariage na ngoi so ala yeke manda Bible na koli wala wali ti ala ayeke Témoin ape. Me, tongana ala ngbâ ti sara ye alingbi na awango ti Bible ayeke sara si mango tere aduti na yâ ti sewa ti ala. Ye so ahunda ti tene ala sara kue ti sara kua maboko na maboko sân ti gi araison ti sara ye ague nde na afango ye ti Bible. Ti sara ni alingbi ti duti ngangu, me gbu li ti mo na ndo ti ye ti nzoni so mo lingbi ti wara na pekoni. Ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible alingbi nga ti ga ngangu tongana koli wala wali ti mo azia congrégation. A yeke ye so asi na mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Mary. Lo na koli ti lo David asara lani na Jéhovah legeoko, me na pekoni, teti ngu 25 tongaso koli ni azia lege ti gango na abungbi. Mary angbâ ti ga na abungbi nga na akota bungbi nga lo sara kue ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible na yanga-da nga lo fa ye na amolenge ti ala omene. Na ngoi so amolenge ni aga kota na ala zia yanga-da ni, Mary angbâ gi lo oko. Na pekoni David akomanse ti diko apériodique so Mary amû na lo. Lo kiri lo komanse ti gue na abungbi, na ngoi ti abungbi âta ti lo so ayeke na ngu omene ayeke bata place na lo. Tongana David aga ape âta ti lo ni ayeke tene na lo: “Âta, mbi bâ fade ala na bungbi ape.” Fadeso, David ayeke na ngia ti sara na Jéhovah nga Mary ayeke na ngia so lo na lo ayeke sara na Jéhovah legeoko.
15. Tongana nyen la ambakoro so asara mariage alingbi ti mû maboko na amaseka so asara mariage?
15 Ndali ti so laso Satan ayeke ga na akpale na ndo ti sewa, a yeke kota ye ti tene awakua ti Nzapa so asara mariage awe angbâ ti sara kua maboko na maboko. Atâa mo sara mariage asara ngu oke, gbu li ti mo na ndo ti ye so mo lingbi ti sara ti ngbâ ti kpengba mariage ti mo. Ala so asara mariage awe na so ayeke mbakoro alingbi même ti mû maboko na ala so asara mariage na so ala de maseka na yâ ti congrégation. Na ambeni ngoi mo lingbi ti tisa na ndo ti mo mbeni koli na wali ti lo so ade maseka na so asara mariage awe ti tene ala voro Nzapa na yâ ti sewa legeoko. Na ngoi so mo na ala so ade maseka ayeke duti ndo oko, ala yeke bâ so ti ye tere nga ti sara ye nzoni ayeke kota ye mingi atâa ala sara mariage asara ngu oke.—Tite 2:3-7.
ZIA E MONTÉ NA HOTO TI JÉHOVAH
16, 17. Nyen la awakua ti Nzapa so ayeke beoko ayeke ku ni kungo?
16 Na ngoi so azo ti Israël ayeke gue lani na amatanga ti ala na Jérusalem, ala sara kua maboko na maboko. Ala leke aye kue so ala bezoin ni ndali ti tambela ni. Na pekoni ala voyagé legeoko, na ala mû maboko na mba. Na temple, ala kue agonda Jéhovah nga ala voro lo legeoko (Luc 2:41-44). Na ngoi so e ngbâ ti sara voyage ti gue na yâ ti fini dunia, e kue e yeke na bezoin ti bungbi oko ti mä tere ti sara kua maboko na maboko. Ti sara ni a lingbi e sara ngangu. Gbu li ti mo na ndo ti aye so mo lingbi ti sara ti sara kua maboko na maboko na amba ti mo ahon ti kozo.
17 Gbu li ti mo na ndo ti aye ti nzoni so ayeke ku e. E dö sioni dunia so e zia awe, so na yâ ni azo ayeke beoko ape nga zo ahinga li ti lo na ni ape so. Fadeso e yeke bâ so tënë so prophète Ésaïe na Michée atene lani aga tâ tënë, azo ti Nzapa abungbi oko ti monté na “Hoto” ti Jéhovah. (És. 2:2-4; diko Michée 4:2-4.) Biani, “na lâ ti nda ni” so awakua ti Jéhovah ayeke beoko ahon ti kozo. Me e yeke duti ande na ngia mingi na ngoi so azo kue ayeke bungbi oko ti mä tere ti sara kua maboko na maboko ti voro Jéhovah.


text:
‘Kobe ti mbi ayeke ti sara ye so bê ti nzapa aye’
Nyen la anzere na mo mingi nyen? A yeke aye so azo ayeke sara ka, aye tongana mariage, bango lege ti sewa, wala dutingo ndo oko na akamarade la anzere na mo mingi? Kite ayeke pëpe so a nzere na mo ti te kobe ndo oko na ambeni zo so mo ye ala. Me e so e yeke awakua ti Jéhovah, tongana e sara ye so bê ti Nzapa aye, e manda Mbeti ti lo nga e fa nzoni tënë e yeke wara ye ti nzoni dä ape?
Na yâ ti mbeni bia so David, gbia ti Israël ti giriri, ahe ti gonda na Wasarango ye, lo tene: “Mbi ye ti sara ye so bê ti Mo aye, O Nzapa ti mbi, Ndia ti Mo ayeke na yâ bê ti mbi.” (Ps. 40:9). Atâa so David awara akpale nga azo asara ngangu na lo, a nzere na lo mingi ti sara ye so Nzapa aye. Biani, a yeke gi pëpe David oko la lani ayeke wakua ti Jéhovah so anzere na lo ti sara na tâ Nzapa.
Bazengele Paul afa so tënë ti versê ti Psaume 40:9 abâ Christ, wala Messie, lo tene: “Tongana [Jésus a]lï na yâ ti dunia so, lo tene: ‘“ Mo ye sandaga ti anyama nga na offrande pëpe, me mo leke mbeni tere ndali ti mbi. Mo yeda pëpe na a-offrande so a zö ni kue na wâ nga offrande so a mû ndali ti siokpari.” Tongaso mbi tene: “Ô Nzapa, bâ, mbi ga ti sara ye so bê ti mo aye (a sû tënë na ndo ti mbi na yâ ti mbeni mbage ti buku ni).”’”—aHéb. 10:5-7.
Na ngoi so Jésus ayeke lani na ndo ti sese a nzere na lo ti bâ aye so Nzapa asara, ti duti ndo oko na akamarade nga ti te ye legeoko na azo (Mat. 6:26-29; Jean 2:1, 2; 12:1, 2). Me, ye so ayeke lani kota mingi na lê ti lo nga anzere mingi na lo ahon tanga ti aye kue ayeke ti sara ye so bê ti Babâ ti lo ti yayu aye. Ni la, Jésus atene: “Kobe ti mbi ayeke ti sara ye so bê ti lo so atokua mbi aye nga ti hunzi kusala ti lo.” (Jean 4:34; 6:38). Adisciple ti Jésus amanda na tere ti lo, so lo yeke Maître ti ala, tongana nyen ti duti na tâ ngia. Na ngia na bê ti ala, ala fa tënë ti Royaume na azo na bê ti ala kue nga na nzara ni.—Luc 10:1, 8, 9, 17.
‘ALA GUE, ALA SARA SI AZO AGA ADISCIPLE’
Jésus amû yanga lani na adisciple ti lo, lo tene: “Ala gue, ala sara si azo na popo ti amara kue aga adisciple. Ala batize ala na iri ti Babâ, na ti Molenge na ti yingo vulu. Ala fa na ala ti bata aye kue so mbi mû yanga na ala ti sara. Bâ, mbi yeke na tere ti ala juska na lâ ni so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi.” (Mat. 28:19, 20). Ti sara kua so, a hunda ti gue na ndo kue so azo ayeke dä ti fa tënë na ala, ti kiri ti bâ azo so ayeda na tënë ni na ti manda Bible na ala. Sarango kua so ayeke sara si zo aduti na ngia mingi.
Ndoye apusu e ti ngbâ ti fa tënë atâa so azo asara sanka ti tënë ni
Atâa azo amä e wala pëpe, bango ndo so e yeke na ni la ayeke mû lege na e ti ngbâ ti duti na ngia ti fa tënë. Ngbanga ti nyen la e yeke ngbâ ti fa nzoni tënë atâa azo asara sanka ti tënë ni? A yeke ngbanga ti so e hinga so tongana e fa tënë ti Royaume nga e sara si azo aga adisciple, e yeke fa so e ndoye Nzapa nga na amba ti e. Tongana e sara ni e yeke sö fini ti e nga na ti azo so ayeke nduru na e (Ézéch. 3:17-21; 1 Tim. 4:16). Zia e bâ ambeni ye so amû maboko na ambeni mba ti e ti ngbâ ti fa tënë na nzara ni wala ti kiri ti wara ngia ti ala na yâ ti aterritoire so azo ni aye ti mä nzoni tënë ape.
FA TËNË NA ALEGE KUE SO AZI NA MO
Ti sara kua na anzoni hundango ndo na fango tënë ayeke ga mingi ni na aye ti nzoni. Na mbeni ndapre, Amalia abâ mbeni koli so ayeke diko mbeti-sango na mbeni place ti wungo tere. Lo ga nduru na tere ti koli ni na lo hunda lo wala lo diko mbeni nzoni tënë na yâ ti mbeti-sango ni. Na ngoi so koli ni atene ni wara nzoni sango na yâ ni ape, Amalia atene na lo, a tene: “Mbi ga na ala nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa.” Tënë ni anzere na koli ni na lo yeda ti manda Bible. Amalia awara lege ti to nda ti manda Bible na azo ota na place ti wungo tere so.
Janice asara si place ti kua ti lo aga territoire so lo yeke fa tënë dä. Na ngoi so mbeni zo so ayeke bata ndo ni nga na mba ti lo afa so mbeni article ti Tour ti Ba Ndo anzere na ala, Janice ayeda ti ga na ala apériodique lakue lakue. Janice asara nga tongaso na mbeni mba ti lo ti place ti kua so anzere na lo ti diko aye nde nde so a sara tënë ni na yâ ti a-Tour ti Ba Ndo nga na a-Réveillez-vous! Ye so asara si mbeni zo ti kua ni nga ahunda ti wara apériodique. Janice atene: “So tâ tufa ti Jéhovah la!” Na ndani lo wara azo 11 so lo yeke mû apériodique na ala lakue.
DUTI NA NZONI BANGO NDO NA NDO TI AZO SO MO FA TËNË NA ALA
Mbeni surveillant so ayeke gue na ando nde nde ahunda na awafango tënë so tongana ala fa tënë da na da, a yeke nzoni na nda ti lisoro ni ala tene gi pëpe na zo ni so ala yeke kiri mbeni lâ. Me a lingbi ala hunda zo ni atene: “Mo ye ti tene mbi fa na mo tongana nyen la e yeke manda Bible na azo?” wala “Lawa la mo ye ti tene mbi kiri ti tene e sara lisoro ti e ni, nga na l’heure ti nyen?” Surveillant ni atene so sarango kusala na kode so asara si aita ti congrégation so lo yeke dä ato nda ti manda Bible na azo 44 na yâ ti yenga oko.
Tongana e kiri hio ti sara avizite ti e, même gi na yâ ti alango kete na peko ti so e fa tënë na mbeni zo, alingbi ti ga na aye ti nzoni. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so tongana e sara tongaso e fa so e ye mingi ti mû maboko na azo so aye biani ti hinga atënë ti Nzapa so ayeke na yâ ti Bible. Na ngoi so a hunda mbeni wali ti hinga ngbanga ti nyen la lo yeda ti manda Bible na aTémoin ti Jéhovah, lo tene: “Mbi yeda ti manda Bible ngbanga ti so mbi bâ so ala pensé na mbi nga ala ye mbi.”
Mo lingbi ti hunda wa ti da ni, mo tene: “Mo ye ti tene mbi fa na mo tongana nyen la e yeke manda Bible na azo?”
Na peko ti so Madaí asara Ekole ti aPionnier, gi na yâ ti kete ngoi na peko ti ekole ni, lo manda Bible na azo 15 nga lo mû ambeni étude ti lo 5 na ambeni ita. Mingi ti azo so lo manda Bible na ala ayeke gue na abungbi lakue. Nyen la amû maboko na Madaí ti to nda ti gbâ ti a-étude? Ekole so lo sara amû maboko na lo ti bâ so, a yeke kota ye ti tene lo ngbâ ti kiri ti bâ azo so ayeda na tënë ni juska lo wara ala. Mbeni ita so amû maboko na azo mingi ti manda Bible atene: “Mbi bâ so ti ngbâ lakue ti kiri ti sara avizite ayeke kota ye so alingbi ti mû maboko na azo so aye ti hinga Jéhovah.”
Tongana e kiri hio ti sara avizite, e fa so e bi bê ti e biani na azo so aye ti hinga ye na ndo ti Bible
A hunda ti tene e sara ngangu mingi si e kiri e sara avizite nga a-étude. Me aye ti nzoni so e yeke wara na pekoni ahon ngangu kue so e sara. Tongana e fa tënë nzoni, e yeke mû maboko na azo ti “si na tâ hingango ye na ndo ti tâ tënë”, na ye so alingbi ti sara si ala sö fini ti ala (1 Tim. 2:3, 4). Ti ti e, e yeke duti na ngia so mara ni ayeke dä ape.


text:
Mo hinga?
Tongana nyen la sarango ye ti Jésus na mbage ti azo ti buruma ayeke nde na ti ambeni zo?
Ândö, aJuif ayeke sara lani mbeto ti mbeni kobela ti buruma so a sara tënë ni na ngoi so a yeke sû Bible. Sioni kobela so alingbi ti ndu ayanga ti nerf ti zo ti buruma ni na alingbi ti gue juska ti buba ni biani biani nga ti buba tere ti zo ni. A hinga lani tongana nyen ti soigné ni ape. Me, a yeke zia azo so kobela ni agbu ala yongoro na azo, nga alingbi ala dekongo ti fa na azo so ala yeke na buruma.—Lévitique 13:45, 46.
Akota zo ti vorongo nzapa ti aJuif alu andia na ndo ti kobela ti buruma ahon ati so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Ala sara si gigi akpengba senge senge na azo so ayeke na kobela ni. Na tapande, ndia ti arabbin ake na azo ti ga mètre 2 na tere ti mbeni zo ti buruma. Me tongana pupu aya, a lingbi zo aga pëpe nduru na ala mètre 45. Ambeni zo so ahinga ye mingi na ndo ti nzapa ti aJuif atene so, so Mbeti ti Nzapa atene a lingbi azo ti buruma alango na “peko ti kando”, tënë so aye ti tene a lingbi a kanga lege na ala ti lï na yâ ti gbata so gbagba angoro ni. Ni la, tongana mbeni rabbin abâ mbeni zo ti buruma na yâ ti mbeni gbata, lo lingbi ti bo lo na tênë nga lo tene: “Kiri na place ti mo, sara si tanga ti azo aga sioni ape.”
Bâ tongana nyen la sarango ye ti Jésus ayeke ti lo nde ma! A hon ti tomba azo ti buruma, a nzere na lo ti ndu ala nga même ti sava ala.—Matthieu 8:3.
Ndali ti atënë wa la akota zo ti vorongo nzapa ti aJuif ayeda lani ti tene mbeni zo asara divorce?
Na ngoi ti Jésus, akota zo ti nzapa ti aJuif apika patara lani mingi na popo ti ala na ndo ti tënë ti divorce. Ni la na mbeni ngoi, ambeni Farizien agi yanga ti Jésus na hundango na lo tënë so: “Ndia amû lege na koli ti sara divorce na wali ti lo ndali ti mara ti atënë nde nde kue?”—Matthieu 19:3.
Ndia ti Moïse amû lani lege na mbeni koli ti sara divorce na wali ti lo tongana lo “bâ na [mbage ti] wali ni mbeni ye so lo ke tënë ni.” (Deutéronome 24:1, Mbeti ti Nzapa, Tënë so amû fini). Na ngoi ti Jésus, a yeke wara bungbi ti arabbin use so ayeke na abango ndo nde nde na ndo ti fango nda ti ndia so. Shamaï, so ayeke mbeni bungbi ti arabbin so aye ti mû tâ gi peko ti andia, afa peko ti ndia ni na tenengo so raison oko so ndali ni zo alingbi ti sara divorce ayeke “lango sioni,” so ti tene ti gi wali nde. Na mbeni mbage, bungbi ti Hillel atene so mbeni koli alingbi ti sara divorce na wali ti lo ndali ti atënë kue so lo na wali ni awara, même si a yeke gi kete tënë. Ti bungbi ti Hillel, mbeni koli alingbi même ti sara divorce na wali ti lo tongana wali ni atö kobe na lo nzoni ape wala lo wara mbeni wali nde so lo bâ ayeke pendere mingi.
Tongana nyen la Jésus akiri lani tënë na hundango ndo ti aFarizien ni? Lo tene na ala polele, lo tene: “Tongana a yeke ndali ti lango-sioni pëpe, si mbeni zo asara divorce na wali ti lo na lo sara mariage na mbeni wali nde, lo gi mbeni wali nde la.”—Matthieu 19:6, 9.


text:
CHAPITRE 15
Kozo miracle so Jésus asara
MBENI MATANGA TI MARIAGE NA CANA
JÉSUS ASARA NGU AGA VIN
A sara fadeso lango ota awe la si Nathanaël aga mbeni oko ti akozo disciple ti Jésus. Jésus amû ambeni disciple ti lo, lo na ala ague na nord ti Galilée, ndo so ala kue akono dä. Ala gue na gbata ti Cana, kodro ti Nathanaël. Cana ayeke na yâ ti ahoto na nord ti Nazareth, ndo so Jésus akono dä. A tisa ala na mbeni matanga ti mariage na Cana.
Mama ti Jésus nga kue ague na matanga ni so. Marie ayeke kamarade ti afami ti azo so asara mariage ni so, âmanke lo bi tere ti lo na yâ ti kua ti mungo kobe na sämba na gbâ ti agene so aga na matanga ni so. Tongaso, lo bâ hio so mbeni ye amanke na lo tene na Jésus, lo tene: “Azo ni ayeke na vin ape.”—Jean 2:3.
Marie aye ti tene so a yeke nzoni Jésus sara mbeni ye, ngbanga ti so vin ahunzi. Jésus atene na lo mbeni tënë na kode, ti fa so lo ye ape, lo tene: “Wali, ti mbi na mo nyen na yâ ni?” (Jean 2:4). Nzapa la azia Jésus Gbia, na a yeke na Nzapa ti fa na Jésus ye so lo doit ti sara, pëpe azo ti sewa ti lo wala akamarade ti lo la adoit ti fa ni na lo. Na ndara, Marie azia ye ni kue na yâ ti maboko ti molenge ti lo, na lo tene na azo so ayeke kangbi kobe na sämba, lo tene: “Ye kue so lo tene na ala, ala sara ni.”—Jean 2:5.
Ambeni kota ta ti tênë omene ayeke na place ni so. Ta oko apeut ti mû ahon litre 40 tongaso. Jésus atene na azo so ayeke kangbi kobe na sämba, lo tene: “Ala tuku ngu asi yâ ti akota ta so.” Na pekoni, lo tene: “Ala tö mbeni ala gue na ni na zo ti bango ndo na ndo ti matanga ni.”—Jean 2:7, 8.
Pendere ti vin ni asara si bê ti zo so ayeke bâ ndo na ndo ti matanga ni adö mingi, me lo hinga ape so a wara vin so na lege ti miracle. Lo ngbâ lo iri koli so alondo ti sara mariage fini fini, na lo tene na lo, lo tene: “Azo ayeke kangbi ka nzoni vin kozoni, na tongana azo asoulé awe si a yeke kangbi na ala vin so ayeke nzoni mingi ape. Me ti mo, mo bata nzoni vin ni juska fadeso.”—Jean 2:10.
A yeke kozo miracle so Jésus asara la. Tongana adisciple ti lo abâ miracle ni so, mabe ti ala na mbage ti lo akpengba. Na pekoni, Jésus, mama ti lo nga na aita ti lo ti koli, ague na Capernaüm, gbata so ayeke na nord-ouest ti yanga ti Kota ngu ti Galilée.


text:
Dunia so ayeke biani na tïtî zo wa?
Mo pensé a yeke na tïtî . . .
Nzapa?
azo?
mbeni zo nde?
YE SO BIBLE ATENE
“Sese so kue ayeke na tïtî wato-sioni.”—1 Jean 5:19, La Sainte Bible en sango.
“Molenge ti Nzapa aga ti futi kusala ti Zabolo.”—1 Jean 3:8.
TËNË SO ABÂ MO TONGANA NYEN?
Mo yeke hinga tâ ye so ayeke na gunda ti akpale ti dunia so.—Apocalypse 12:12.
Mo yeke hinga ndani so zo alingbi ti mä na bê so dunia so ayeke ga ande nzoni mingi.—1 Jean 2:17.
E LINGBI TI YEDA BIANI NA YE SO BIBLE ATENE?
En, ndali ti ambeni raison ota tongaso:
Komandema ti Satan aga nduru ti hon awe. Jéhovah aleke awe ti hunzi na komandema so Satan ayeke komande na ndo ti azo. Lo mû yanga ti “neka . . . Zabolo”, so ti tene lo yeke zi ande aye ti sioni kue kue kue so Satan aga na ni.—aHébreu 2:14, Mbeti ti Nzapa ti fini dunia.
Nzapa asoro Jésus Christ ti komande na ndo ti dunia kue. Jésus ayeke tâ nde mingi na sioni mokonzi ti dunia so, so ayeke pensé gi na lo wani. Nzapa atene tënë so na ndo ti komandema ti Jésus, lo tene: “Lo yeke bâ mawa ti azo ti mawa nga na ti awayere . . . Lo yeke zi ala na yâ ti pasi nga na yâ ti ye ti ngangu so a yeke sara na ala.”—Psaume 72:13, 14.
Nzapa ayeke tene ka mvene ape. Bible atene polele, a tene: “Nzapa alingbi ti tene mvene . . . lâ oko pëpe.” (aHébreu 6:18). Tongana Jéhovah amû yanga ti sara mbeni ye, a yeke mo bâ mo tene lo sara ni awe (Ésaïe 55:10, 11). “Fade a yeke bi mokonzi ti dunia so na gigi.”—Jean 12:31.
BÂ TËNË SO
Dunia ni ayeke duti ande tongana nyen tongana Nzapa azi mokonzi ni?
Kiringo tënë ni ayeke na PSAUME 37:10, 11 nga na APOCALYPSE 21:3, 4.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.


text:
AMBENI TËNË
Barango drapeau, vote, na kua ti kodoro
Barango drapeau. Mingi ni, azo ayeke zuku li na gbe ti drapeau wala ala yeke bara ni na ngoi so a yeke he nga bialombe. A-Témoin ti Jéhovah abâ so sarango tongaso ayeke vorongo mbeni nzapa, na a yeke mbeni lege ti fa so salut alondo na Nzapa pëpe me a londo na Letäa wala na akota zo ti kodoro (Ésaïe 43:11; 1 aCorinthien 10:14; 1 Jean 5:21). Mbeni kota zo tongaso ayeke Gbia Nebucadnetsar ti Babylone ti giriri. Ti fa so lo yeke kota gbia mingi nga lo yapu na vorongo nzapa ti lo, ngangu gbia so aleke mbeni ngbongboro yanda na lo gbu azo ti gbe ti lo kue na ngangu ti kuku na gbe ti yanda ni na ngoi so a yeke pika mozoko so ayeke tongana mbeni bialombe. Ye oko, Sadrac, Mésac, na Abed-Nego, so ayeke aHébreu, ake ti kuku na gbe ti yanda ni, même na ngoi so a tene a yeke fâ ala.—Daniel, chapitre 3.
Carlton Hayes, mbeni wandara, atene so laso “drapeau ayeke ye so azo ayeke voro ni tongana mbeni nzapa. Tongana a yeke hon na drapeau, akoli ayeke zi kpoto na li ti ala; ti gonda drapeau ni, azo ti sungo asuma-tene ayeke sû apendere suma-tene nga amolenge ayeke he abialombe.” Lo kiri lo tene so “a zia ambeni lango nde” ti sara na amatanga ti kodoro; a yeke wara nga na yâ ti kodoro oko oko “asaint na awalombe” ni, nga akota sende so a bâ ni tongana “atemple.” Na ngoi ti mbeni matanga ti kodoro na Brésil, turugu ti kota kamba so ayeke na li ti aturugu ti kodoro ni kue atene: “Drapeau ayeke mbeni ye so e yeke voro ni tongana mbeni nzapa . . . gi tongana ti so e yeke voro kodoro ti e.” Mbeni kota bakari (The Encyclopedia Americana) atene mbeni lâ so “drapeau ayeke tongana croix; a yeke mbeni ye so ayeke nzoni-kue.”
Ade ti ninga pëpe, oko kota bakari so atene so abialombe “afa na gigi yengo so zo aye na kodoro ti lo, nga mingi ni, a yeke wara na yâ ni atënë so a hunda na Nzapa ti fa lege na ti bata azo ti kodoro ni wala agbia ni.” Tongaso, bango ndo ti awakua ti Jéhovah ayeke na lege ni tongana ala tene so amatanga ti kodoro, so na ngoi ni a hunda ti bara drapeau nga ti he abialombe, ayeke vorongo mbeni nzapa. Biani, mbeni buku (The American Character) so asara tënë ti amolenge ti aTémoin ti Jéhovah so ake ti bara drapeau nga ti deba yanga ti ala ti sara gi na kodoro ti ala atene: “Na yâ ti angbanga nde nde, kota da-ngbanga ti Amerika ayeda na nda ni so barango drapeau na hengo abialombe ayeke vorongo mbeni nzapa.”
Atâa so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara pëpe amatanga so ala bâ ni tongana mbeni ye so Bible ake, ala yeke ke pëpe na azo ti sara ni. Ala yeke ne drapeau ti kodoro ti ala nga ala bâ angorogbia ti ndo so ala yeke dä tongana “akota zo ti komande” so ayeke nga “zo ti kusala ti Nzapa”. (aRomain 13:1-4). Tongaso, aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ye alingbi na wango so ahunda ti sambela “ndali ti agbia nga na azo kue so ayeke na kota ndo”. Me ye so apusu e ti sara tongaso ayeke ti tene “e ngbâ ti duti kpô nga na siriri na gbungo tënë ti Nzapa ngangu nga na sarango ye na bê kue.”—1 Timothée 2:2.
Tënë ti votengo awaporoso. Atâ Chrétien akpe droit ti azo ti voté. Ala yeke pusu azo pëpe ti ke ti sara vote, nga ala yeke mä yanga ti azo ti komande so azo avoté ala. Me, ala duti ti ala lakue nde na aye ti poroso (Matthieu 22:21; 1 Pierre 3:16). A lingbi Chrétien asara ye tongana nyen tongana lo yeke na yâ ti kodoro so a yeke gbu zo na ngangu ti sara vote wala so azo ti kodoro ni ayeke nduru ti sara sioni na azo so ake ti gue na da ti vote? Na dango bê so Sadrac, Mésac, na Abed-Nego ague lani juska na benyama ti Dura, mbeni Chrétien alingbi nga ti mû desizion ti gue na da ti vote, tongana yingo-ti-hinga ti lo ake na lo pëpe. Ye oko, lo yeke sara hange si lo buba pëpe tënë ti dutingo ti lo nde tongana Chrétien. A lingbi lo bâ akpengba-ndia omene so:
Adisciple ti Jésus “[a]yeke ti dunia so pëpe”.—Jean 15:19.
A-Chrétien ayeke sara kua na iri ti Christ nga na ti Royaume ti lo.—Jean 18:36; 2 aCorinthien 5:20.
Tënë ti mabe ti congrégation ti aChrétien kue ayeke oko nga a yeke ndoye so akpa ti Christ si abungbi ala oko.—1 aCorinthien 1:10; aColossien 3:14.
Azo so avoté mbeni zo ti tene lo komande ayeke yô mbage ti aye ti kirikiri so lo yeke sara.—Bâ akpengba-ndia so ayeke na yâ ti 1 Samuel 8:5, 10-18 na 1 Timothée 5:22.
Na ngoi so azo ti Israël aye lani ti tene mba ti ala zo akomande ala, Jéhovah abâ ni tongana lo wani si ala ke lo.—1 Samuel 8:7.
A lingbi aChrétien aduti na kamene oko pëpe tongana ala yeke fa tënë ti Royaume ti Nzapa na azo ti akama-poroso kue.—Matthieu 24:14; 28:19, 20; aHébreu 10:35.
Kua ti kodoro. Na yâ ti ambeni kodoro, Letäa ni ahunda na ala so ake ti sara kua ti turugu ti sara mbeni kua ndali ti kodoro ni teti mbeni ngoi. Tongana e yeke na gbele mara ti desizion tongaso, a lingbi e sambela na ndo ti tënë ni, peut-être e sara lisoro na mbeni ita so ayeke biazo, na nda ni e mû desizion so ague oko na yingo-ti-hinga ti e.—aProverbe 2:1-5; aPhilippien 4:5.
Mbeti ti Nzapa atene na e “ti mä yanga ti [angorogbia nga na akomandema], ti duti nduru ti sara anzoni kusala kue, . . . ti sara ye na lege ni”. (Tite 3:1, 2). So e hinga tënë so awe, e lingbi ti hunda tere ti e na atënë so: ‘Tongana mbi yeda ti sara kua ni so, fade mbi yeke buba dutingo ti mbi nde tongana Chrétien? wala a yeke sara si mbi yôro tere ti mbi na yâ ti mbeni bungbi ti nzapa ti wataka?’ (Michée 4:3, 5; 2 aCorinthien 6:16, 17). ‘Tongana mbi sara kua ni so, fade a yeke duti ngangu na mbi ti sara akusala ti mbi ti Chrétien wala même a yeke kanga lege na mbi ti sara ni?’ (Matthieu 28:19, 20; aÉphésien 6:4; aHébreu 10:24, 25). ‘Wala sarango kua ni so ayeke sara si lege azi na mbi ti kono yâ ti kusala ti mbi na lege ti yingo na même ti sara kua tongana pionnier?’—aHébreu 6:11, 12.
Tongana mbeni Chrétien abâ na nda ni so lo lingbi ti sara kua ni ahon ti gue na da ti kanga, a yeke nzoni aita akasa desizion ti lo pëpe (aRomain 14:10). Ye oko, tongana lo bâ so lo lingbi pëpe ti sara kua ni, a yeke nzoni aita akasa nga lo pëpe.—1 aCorinthien 10:29; 2 aCorinthien 1:24.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ala mû mbage ti mbeni gouvernement nde pëpe gi ti Nzapa awe
Ambeni zo amene “bale” ti sarango ngangu so atï na ndo ti aTémoin ti Jéhovah ndali ti so ala duti nde na aye ti poroso.


text:
TOUR TI BA NDO AVRIL 2014
Mo yeke sambela ka?
Tongana Nzapa ahinga aye so e bezoin ni awe, e yeke tâ encore na bezoin ti sambela lo? Bible akiri tënë na hundango ndo so.
Ngbanga ti nyen azo ayeke sambela ka?
Même ambeni zo so amä na bê na Nzapa ape ayeke sambela ka Nzapa. Ngbanga ti nyen?
Mo yeke sambela ka?
Nzapa alingbi ti kiri tënë na asambela sân ti sara amiracle.
Ala mû gi Bible si ala kiri tënë na ahunda ti mbi ni kue
Isolina Lamela ayeke mbeni soeur ti Catholique so na pekoni lo ga Communiste, me aye ni so use kue azia vundu na bê ti lo. Mbeni lâ, lo tingbi na aTémoin ti Jéhovah, na ala mû maboko na lo ti hinga polele ye so Bible atene ndo ti ndani so e yeke na fini.
Mo lingbi biani ti luti na lê ti tara!
Aye ota ayeke dä so alingbi ti mû maboko na mo ti luti na lê ti tara.
Mo hinga?
Tongana mbeni ngbâa ti Rome ti ândö akpe, nyen la ayeke si na lo? Ndali ti nyen la ngere ti pourpre ti Tyr ayeke lani ngangu mingi tongaso?
Thomas Emlyn: Lo zonga Nzapa? wala lo gbu koko ti tâ tënë
Aye so lo manda na yâ ti Bible asara si lo mä tere pëpe na azo ti eglize ti Irlande nga a gue na lo na gbele ngbanga na Dublin.
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Jésus ayeke ga ande na siriri na ndo ti sese.


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Mo hinga ti sara kua na JW Library?
JW Library ayeke mbeni application so mo lingbi ti sara kua na ni ti téléchargé Bible, ambeni mbeti ti e, avidéo nga na aye ti mango ni na ndo ti téléphone, tablette wala ordinateur ti mo.
LEGE TI WARA NI: Gue na ndo ti internet, na téléchargé JW Library na ndo ti Play Store. Mo peut ti sara kua na application so na ndo ti téléphone, tablette wala ordinateur ti mo. Na ngoi so mo yeke na ndo ti internet, li na yâ ti application ni na soro ambeti so mo ye ti téléchargé ni. Tongana mo yeke na connection internet na yanga da ti mo ape, peut-être mo lingbi ti gue na ndo ti mbeni ita, na mbeni ndo so connection internet ayeke dä wala na cyber café. Tongana mo téléchargé ambeti na ndo ti téléphone wala tablette ti mo awe, mo yeke encore na bezoin ti gue na ndo ti internet si mo sara kua na ni ape. Ndali ti so a yeke zia lakue afini mbeti na yâ ti application JW Library, mo lingbi ti gue na ndo ti internet ngoi na ngoi ti sara mise à jour ti application ni si mo wara ambeti ni so.
NGBANGA NYEN TI WARA NI? A leke application JW Library ti mû maboko na e na ngoi ti mandango ye ti e nga na ngoi ti abungbi. A yeke nga nzoni mingi ti sara kua na ni na fango tënë, mbilimbili na na fango tënë na alege kue so azi.


text:
Ye ti manda 4
Jésus Christ ayeke zo wa?
1. Fini ti Jésus ato nda ni tongana nyen?
Nzapa acréé Jésus kozo ti aye kue. Nde na tanga ti azo kue, Jésus ayeke lani na yayu tongana mbeni zo ti yingo kozoni si a dü lo na sese (Jean 8:23). Jésus amû maboko na Nzapa na yâ ti lekengo tanga ti aye kue. Lo yeke oko zo so Jéhovah asara lo na maboko ti lo wani, ni la a iri lo “oko” Molenge ti Nzapa (Jean 1:14). Jésus asara kusala tongana Watokua ti Nzapa, ni la a iri lo “Tënë ni”.
2. Ngbanga ti nyen Jésus aga na ndo ti sese?
Nzapa atokua Molenge ti lo na sese na ziango fini ti lo na yâ ti Marie, mbeni wali Juif so ade ti hinga koli pëpe. A yeke ndali ni la Jésus ayeke pëpe na babâ na lege ti mitele (Luc 1:30-35). Jésus aga na ndo ti sese (1) ti fa tâ tënë na ndo ti Nzapa, (2) ti fa na e lege ti sara ye so Nzapa aye atâa e yeke na yâ ti akpale, nga (3) ti mû fini ti lo so alingbi kue tongana “ngere so a futa ti zi na azo”.
3. Ngbanga ti nyen a lingbi a futa ngere ti zi na e?
Ti zi mbeni zo na lê ti kuâ, a lingbi ti hunda ti tene a futa mbeni ye si (Exode 21:29, 30). Na tongo nda ni, Nzapa aleke lani pëpe ti tene azo aga mbakoro na ala kui. E hinga ni tongana nyen? Nzapa atene lani na kozo koli, Adam, so tongana lo sara ye so Bible airi ni siokpari, lo yeke kui. Tongana Adam asara fade siokpari pëpe, ka lo yeke kui lâ oko pëpe (Genèse 2:16, 17; 5:5). Bible atene kuâ “alï” na yâ ti dunia na lege ti Adam. Ye so asara si ahale ti lo kue awara siokpari nga kuâ so ayeke ye ti pekoni. A yeke ndali ni la e yeke na bezoin ti tene a futa mbeni ngere ti zi e na gbe ti kuâ so e wara na mbage ti Adam.
Zo wa la alingbi ti futa ngere ti zi e na gbe ti kuâ? Tongana e kui, e futa siokpari ti e wani. Mbeni wasiokpari alingbi pëpe ti futa siokpari ti amba ti lo.
4. Jésus akui ngbanga ti nyen?
Jésus ayeke na siokpari tongana e pëpe. Tongaso lo yeke na bezoin pëpe ti kui ndali ti asiokpari ti lo: lâ oko lo sara mbeni siokpari pëpe. Me, Jésus akui ndali ti asiokpari ti azo. Nzapa atokua Molenge ti lo ti kui ndali ti e ti fa kota ndoye so lo yeke na ni na mbage ti azo. Jésus afa nga ndoye ti lo na mbage ti e na mango yanga ti Babâ ti lo nga na mungo fini ti lo ndali ti asiokpari ti e.
5. Nyen la Jésus ayeke sara na ndembe so?
Na ngoi so lo yeke na sese, Jésus akaï akobela, lo zingo akuâ nga lo zi akpale ti ala. Na lege ti aye so, lo fa ye so lo yeke sara ande teti azo kue so amä yanga (Matthieu 15:30, 31; Jean 5:28). Na peko ti so Jésus akui, Nzapa azingo lo na kuâ tongana zo ti yingo (1 Pierre 3:18). Na pekoni, lo duti na tere ti Jéhovah Nzapa na mbage ti maboko ti lo ti koli, lo ku juska Jéhovah amû na lo ngangu ti komande tongana Gbia na ndo ti sese kue (aHébreu 10:12, 13). Jésus ayeke komande fadeso tongana Gbia na yayu, nga adisciple ti lo ayeke fa nzoni tënë so na ndo ti sese kue.
Na yâ ti ngoi kete, Jésus ayeke mû ngangu ti lo ti Gbia ti ga ti hunzi apasi kue nga na azo so ayeke na gunda ni. Azo kue so afa so ala mä na bê na Jésus na mango yanga ti lo ayeke wara ande fini na yâ ti paradis na ndo ti sese.


text:
Mo lingbi ti tiri na Satan na ti sö benda
“Ala luti ti ke [Satan], ala kpengba na yâ ti mabe.”
1. (a) Ngbanga ti nyen a yeke kota ye mingi ti tene e tiri na Satan laso? (b) E hinga tongana nyen so e lingbi ti sö benda na yâ ti tiri ti e na Satan?
SATAN ayeke tiri na tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga na “ambeni ngasangbaga”. (Jean 10:16). Ye so Zabolo ayeke gi ayeke ti te gbâ ti awakua ti Jéhovah na yâ ti kete ngoi so angbâ na lo. (Diko Apocalypse 12:9, 12.) E lingbi ti sö benda na yâ ti tiri ti e na Satan? En! Bible atene: “Ala ke Zabolo, na fade lo yeke kpe yongoro na tere ti ala.”—Jacq. 4:7.
2, 3. (a) Ngbanga ti nyen Satan aye ti tene azo ahinga atene lo yeke dä pëpe? (b) Nyen la afa na mo so Satan ayeke dä?
2 Satan ayeke dä me azo mingi abâ a tene ayeke tënë ti ngia. Ti ala, Satan na asioni yingo ayeke azo ti yâ ti ambeti, afilm so amû mbeto na zo, nga na angia ti vidéo. Ala yeke atâ zo pëpe. Ala pensé so zo so ahinga ndo alingbi ti yeda pëpe so asioni yingo ayeke dä. So azo ake ti yeda so Satan na asioni yingo ti lo ayeke dä, mo pensé so a son lo? Oko pëpe! A yeke ngangu pëpe na Satan ti vuko bibe ti azo so ayeke na kite so lo yeke dä (2 aCor. 4:4). Mbeni ye so Satan ayeke sara kua na ni ti handa na azo ayeke so lo yeke pusu azo mingi ti pensé so lo na asioni yingo ayeke dä pëpe.
3 E so e yeke awakua ti Jéhovah, e yeke pëpe na popo ti azo so Satan ayeke handa ala. E hinga so Zabolo ayeke dä, ndali ti so ayeke Satan la asara lani tënë na Ève na lege ti mbeni ngbo (Gen. 3:1-5). Lo sara tënë na Jéhovah, lo dë kite na ndo ti aye so apusu Job ti sara na Jéhovah (Job 1:9-12). Satan la agi lani ti tara Jésus (Mat. 4:1-10). Nga, Satan la ato nda “ti sara bira” na tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu, na peko ti so a dü Royaume ti Nzapa na ngu 1914 (Apoc. 12:17). Bira so angbâ ti gue ndali ti so Satan ayeke gi ti futi tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu so ayeke be-ta-zo nga na ambeni ngasangbaga. Ti tene e sö benda na yâ ti bira ni, a lingbi e luti ti ke Satan nga e ngbâ ti kpengba na yâ ti mabe. Article so ayeke fa na e aye ota so e lingbi ti sara ti sö benda na yâ ti bira so.
KE BABA
4. Tongana nyen la Satan afa so lo yeke kota zo ti baba?
4 Satan ayeke kota zo ti baba. Sioni ange so asara mvene lo dë kite na droit ti Jéhovah ti komande dunia kue, nga lo pusu azo ti voro lo ahon ti voro Jéhovah. Lo yeke vrai zo ti baba nga zo ti fandara. Tongaso, mbeni ye so e lingbi ti sara ti luti ti ke Satan ayeke ti ke baba na ti sara tere ti e kete. (Diko 1 Pierre 5:5.) Baba ayeke nyen? Baba a yeke lakue sioni?
5, 6. (a) Fa ngbanga ti nyen baba ayeke lakue sioni ape. (b) Mara ti baba wa la ayeke sioni? Fa ambeni tapande ni na yâ ti Bible.
5 Mbeni bakari atene so baba aye ti sara tënë ti confiance so zo ayeke na ni na tere ti lo wani nga na nengo so zo ane na tere ti lo. A ye nga ti sara tënë ti “ngia so zo ayeke na ni ndali ti so lo wala azo so ayeke nduru na lo asara mbeni nzoni ye wala ayeke na mbeni nzoni ye.” Mbeni ye ti sioni oko ayeke na yâ ti tënë so ape. Bazengele Paul atene na azo ti Thessalonique, lo tene: “E pika kate ti e na ndo ti ala na yâ ti acongrégation ti Nzapa ngbanga ti gbungo ngangu ti ala nga na mabe ti ala na yâ ti aye ti ngangu kue so a sara na ala nga na yâ ti aye ti vundu so ala yeke kanga bê ti ala dä.” (2 aThes. 1:4). Tongaso, a yeke na lege ni tongana e yeke na ngia ndali ti kua so amba ti e asara wala e pika kate ahon ndo ni ape ndali ti mbeni ye so e sara. A yeke sioni ape ti tene e sara tënë na ndo ti sewa ti e, wala ti kodoro ti e.—Kus. 21:39.
6 Me, mbeni baba ayeke dä so alingbi yeke yeke ti buba songo ti e na azo nga ayeke buba songo ti e na Jéhovah. Mara ti baba so alingbi ti sara si e sara ngonzo na ngoi so a mû na e mbeni wango so e yeke na bezoin ni. A lingbi même ti sara si e sara tere ti e kete pëpe ti yeda na wango ni na e ke ni (Ps. 141:5). Baba ti so ni so aye ti sara tënë ti nengo so mbeni zo ane na tere ti lo ahon ndo ni wala “wuma so azo so apensé atene ala yeke nzoni mingi ahon amba ti ala ayeke sara. Fani mingi, a yeke gi asenge wuma.” Jéhovah ake baba ti so ni so (Ézéch. 33:28; Amos 6:8). Me Satan ayeke na ngia mingi tongana lo bâ so azo asara baba ahon ndo ni, ndali ti so a fa so ala yeke sara ye tongana lo. Satan ayeke lani na ngia mingi na ngoi so Nimrod, Pharaon, nga na Absalom asara ye na baba (Gen. 10:8, 9; Ex. 5:1, 2; 2 Sam. 15:4-6). Baba nga ayeke mbeni ye so asara si Caïn abuba songo ti lo na Nzapa. Nzapa wani la amû na lo wango me lo ke ti yeda na wango ni ndali ti so lo yeke kota zo ti baba. Lo sara kpengba-li, lo sara sanka ti wango so Jéhovah amû na lo, na lo gue lo sara siokpari.—Gen. 4:6-8.
7, 8. (a) Tënë ti mara ayeke nyen? Tongana nyen la ague oko na baba? (b) Fa tongana nyen la baba alingbi ti buba yâ ti siriri ti congrégation.
7 Laso, azo ayeke sara ye na baba na asioni lege mingi. Na ambeni ngoi baba ague oko na tënë ti mara. Mbeni bakari atene so tënë ti mara aye ti sara tënë ti kengo mbeni zo senge senge ndali ti so mara ti lo ayeke nde. A ye nga ti sara tënë ti “bango ndo so a tene azo ti amara nde nde ayeke na asarango ye nga na akode so ayeke nde nde, nga so ambeni mara ayeke nzoni ahon ambeni.” Tënë ti mara ague na azo ti tiri, ti sara bira, nga même ti fâ gbâ ti azo.
8 Place ti mara ti aye tongaso ayeke na yâ ti congrégation pëpe. Ye oko, baba alingbi ti sara si aita ato nda ti papa nga alingbi ti sara si ala sara ye kirikiri. A yeke ye so asi lani na ambeni Chrétien na ngoi ti abazengele a sara si Jacques ahunda ala, lo tene: “Abira na atiri so ayeke na popo ti ala alondo na ndo wa?” (Jacq. 4:1). Biani, tongana e ke amba ti e nga e pensé so e la e yeke nzoni mingi e hon ala, e lingbi ti tene na ala mbeni tënë wala ti sara mbeni ye so ason bê ti ala (aProv. 12:18). A yeke polele so baba alingbi ti buba yâ ti siriri ti congrégation.
9. Tongana nyen la Bible amû maboko na e ti ke tënë ti mara nga na alege ti sarango baba so ayeke na lege ni pëpe? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
9 Tongana bê ti e apusu e ti pensé so e la e yeke nzoni e hon amba ti e, a lingbi e dabe ti e so “azo kue so ayeke na bê ti fandara, ala yeke ye ti sioni mingi na lê ti L’Éternel”. (aProv. 16:5). A lingbi nga e gi ti hinga bango ndo ti e na ndo ti azo so mara ti ala wala kodoro ti ala ayeke nde. Tongana e pensé so mara ti e wala kodoro ti e la ayeke nzoni ahon ti amba ti e, andâ e girisa awe so a yeke ‘na lege ti zo oko la, Nzapa asara mara oko oko kue ti azo’. (Kus. 17:26). So aye ti tene so, mara ayeke gi oko ndali ti so azo kue aga na lege ti kotara ti e Adam. Tongaso, a yeke ye ti buba ti pensé so ambeni mara ayeke nzoni ahon ambeni. Tongana e yeke na mara ti pensé so, e yeke zia lege na Satan ti buba ndoye nga na beoko so ayeke na popo ti e aChrétien (Jean 13:35). Ti tene e tiri na Satan nga e sö benda, a lingbi e ke alege ti sarango baba kue so ayeke na lege ni pëpe.—aProv. 16:18.
NDOYE AYE TI SESE NGA NA DUNIA SO PËPE
10, 11. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi ti duti ngangu ape ti ndoye dunia so? (b) Tongana nyen la Démas afa so lo ndoye dunia so?
10 Satan ayeke “mokonzi ti dunia so” nga dunia ni yeke na gbe ti lo (Jean 12:31; 1 Jean 5:19). Tongaso, mingi ti aye so dunia so ayeke pusu azo ti wara ague nde na afango ye ti Bible. Biani, a yeke pëpe aye kue so ayeke na yâ ti dunia so la ayeke sioni. Ye oko, a lingbi e hinga so Satan ayeke sara kua na dunia so ayeke na gbe ti lo ti maï anzara so ayeke na yâ ti bê ti e nga ti gi ti pusu e ti sara siokpari. Wala lo yeke gi ti pusu e ti ndoye dunia so na ti bâ vorongo so e yeke voro na Jéhovah tongana senge ye.—Diko 1 Jean 2:15, 16.
11 Biani, ambeni Chrétien ti ngoi ti abazengele andoye dunia so. Na tapande, Paul atene: “Démas adö mbi azia ngbanga ti so lo ndoye aye ti ngoi ti fadeso.” (2 Tim. 4:10). Bible afa polele pëpe mbilimbili ye so Démas andoye na yâ ti dunia so, so asara si lo dö Paul lo zia. E lingbi ti tene so Démas akomanse ti ye aye ti sese mingi ahon kua so lo yeke sara na Jéhovah. Tongana ayeke tongaso, Démas aperdre apendere pasa so lo yeke lani na ni na yâ ti kua ti Jéhovah. Lo perdre ni ndali ti ye wa? Dunia so alingbi ti mû na Démas mbeni ye so ayeke nzoni ahon aye ti nzoni so Jéhovah alingbi ti mû na lo tongana lo ngbâ na tere ti Paul?—aProv. 10:22.
12. Na alege wa la e lingbi ti tï na yâ ti “ngangu so mosoro ayeke na ni ti handa zo”?
12 Mara ti ye so asi na Démas so alingbi ti si na e. A yeke na lege ni ti tene e so e yeke aChrétien e duti na nzara ti gi aye ti sese ndali ti e na sewa ti e (1 Tim. 5:8). Jéhovah aye ti tene e hinga nzerengo ti gigi. E yeke hinga ni polele tongana e gbu li ti e na ndo ti pendere ndo so lo zia Adam na Ève dä (Gen. 2:9). Me, tongana Satan abâ so e yeke na nzara ti aye ti sese, lo lingbi ti sara si “ngangu so mosoro ayeke na ni ti handa zo” ahanda e (Mat. 13:22). Azo mingi apensé so nginza la ayeke sara si ala duti na ngia wala aye ti sese la ayeke kota ye so ayeke sara si gigi ti zo aga nzoni. Tongana e pensé tongaso, a lingbi ti sara si e buba songo so e yeke na ni na Jéhovah. Songo ti e na Jéhovah ayeke kota mingi ahon tanga ti aye kue. Jésus amû wango na adisciple ti lo, lo tene: “Mbeni zo alingbi ti duti ngbâa ti azo use pëpe. Teti fade lo ke mbeni oko na lo ndoye mbeni. Wala lo yeke ngbâ na mbeni oko na lo ke mbeni. Ala lingbi ti duti ngbâa ti Nzapa nga na ti Mosoro pëpe.” (Mat. 6:24). Tongana e duti ngbâa ti “Mosoro”, e yeke zia lege ti sarango na Jéhovah, na a yeke tâ ye so Satan aye e sara la! E zia lâ oko pëpe si nginza wala aye so e vo aga kota ye na lê ti e mingi ahon songo ti e na Jéhovah. A lingbi e duti na nzoni bango ndo na ndo ti aye ti sese si e sö benda na yâ ti tiri ti e na Satan.—Diko 1 Timothée 6:6-10.
KPE LANGO-SIONI
13. Sioni bango ndo wa la azo ti dunia so apusu azo ti duti na ni na ndo ti mariage nga bungbingo koli na wali?
13 Mbeni kûkû so Satan ayeke sara na kua na yâ ti dunia so ayeke lango-sioni. Laso, azo mingi apensé so ti ngbâ be-ta-zo na koli wala wali so mo sara mariage na lo, nga même sarango mariage, aga ngbene ye awe nga ayeke kanga lege na liberté ti ala. Na tapande, mbeni wali ti yâ ti mbeni film, so iri ti lo awu mingi, atene: “Mbeni wali alingbi ti duti na koli oko ape, nga mbeni koli alingbi ti duti na wali oko ape. Mbi hinga pëpe mbeni zo so aduti be-ta-zo wala so aye ti duti be-ta-zo na koli wala wali ti lo.” Mbeni koli ti yâ ti mbeni film atene: “Mbi hinga pëpe wala zo alingbi biani ti duti be-ta-zo na wali oko wala na koli oko na yâ ti tanga ti fini ti lo.” Tere ti Satan adoit ti nzere mingi so azo so iri ti ala awu mingi akasa mariage so ayeke matabisi ti Nzapa so. Zabolo aye tënë ti mariage pëpe nga lo ye pëpe ti tene azo awara ngia na yâ ti mariage ti ala. Tongaso, a lingbi e duti na bango ndo ti Nzapa na ndo ti mariage si e sö benda na yâ ti bira ti e na Satan.
14, 15. Tongana nyen la e lingbi ti kpe lango-sioni?
14 Atâa e sara mariage awe wala e yeke kumbamba, a lingbi e sara ngangu ti kpe alege kue ti sarango lango-sioni. A yeke kete ye? Ên-ën. Na tapande, tongana mo yeke maseka, mo lingbi ti mä akamarade ti mo ti ekole so ayeke pika kate na ndo ti azo kue so ala bungbi na ala koli na wali tongana ti so bê ti ala aye. Ala lingbi nga ti pika kate na ndo ti a-sms ti bungbingo koli na wali nga na afoto so azo asara tere senge so ala tokua ni na amba ti ala na lege ti portable ti ala. Na ambeni ndo, a bâ ni tongana tokuango na mbeni zo a-sms so a fa bungbingo na akete molenge. Bible atene: “Zo so angbâ na yâ ti lango-sioni lo yeke sara siokpari na tere ti lo wani.” (1 aCor. 6:18). Ambeni kobela so zo ayeke wara na lege ti bungbingo koli na wali asara si azo abâ pasi mingi nga ala kui mingi. Nga, mingi ti amaseka so ade asara mariage pëpe si abungbi koli na wali aregretté ye so ala sara lani. Aye so a yeke fa na lege ti aye tongana télé, Internet wala ambeti-sango ayeke ti pusu e ti bâ so tongana e ke andia ti Nzapa e yeke wara sioni oko na pekoni ape. Tongana e yeda na amvene tongaso, “ngangu so siokpari ayeke na ni ti handa zo” alingbi ti handa e.—aHéb. 3:13.
15 Tongana bê ti mo apusu mo ti sara lango-sioni, nyen la mo lingbi ti sara ti tï pëpe na yâ ni? Hinga so mo yeke na awokongo (aRom. 7:22, 23). Sambela Jéhovah ti mû ngangu na mo (aPhil. 4:6, 7, 13). Kpe aye so alingbi ti gue na mo ti sara lango-sioni (aProv. 22:3). Nga tongana tara ni asi na mo, kpe ni hio.—Gen. 39:12.
16. Nyen la Jésus asara lani na ngoi so Satan atara lo? Nyen la e lingbi ti manda na lege ti tapande so?
16 Jésus azia nzoni tapande na e. Lo zia pëpe si atënë ti Satan ahanda lo. Lo mû nga ngoi pëpe ti gbu li na ndo ti atënë ni. Me lo tene na lê ni lê ni na Satan, lo tene: “A sû na Mbeti ti Nzapa a tene.” (Diko Matthieu 4:4-10.) Jésus ahinga lani Mbeti ti Nzapa, ye so asara si lo fa versê hio na ngoi so lo yeke na yâ ti tara. A lingbi e tï pëpe na yâ ti tara ti lango-sioni si e lingbi ti tiri na Satan na ti sö benda.—1 aCor. 6:9, 10.
GBU NGANGU SI MO SÖ BENDA
17, 18. (a) Ambeni kûkû wa la Satan ayeke sara kua na ni? Ngbanga ti nyen e yeke ku tere ti e na ni?
17 Baba, aye ti sese nga lango-sioni ayeke akûkû ota so Satan ayeke sara na kua. Ambeni mingi ayeke nga dä. Na tapande, asewa ti ambeni ita akanga lege na ala, a yeke he ambeni ita na ekole, wala azo ti gouvernement akanga lege na ambeni ita ti fa tënë. E hinga so e yeke wara atara. Jésus awa adisciple ti lo, lo tene: “Ala yeke ga azo so azo kue ake ala ndali ti iri ti mbi. Me zo so agbu ngangu juska na nda ni, lo si a yeke sö lo ande.”—Mat. 10:22.
18 Tongana nyen la e lingbi ti tiri na Satan na ti sö benda? Jésus atene na adisciple ti lo, lo tene: “Tongana ala gbu ngangu, fade ala yeke wara âme ti ala.” (Luc 21:19). Mbeni ye oko so azo alingbi ti sara na e so alingbi ti sara e vundu teti lakue lakue ayeke dä pëpe. Zo oko alingbi pëpe ti buba kpengba songo ti e na Jéhovah gi tongana e la e ye si (aRom. 8:38, 39). Même tongana ambeni wakua ti Jéhovah akui aye pëpe ti tene so Satan asö benda, ndali ti so Jéhovah ayeke zingo ala na kuâ (Jean 5:28, 29). Me beku ayeke dä ndali ti Satan pëpe. Na peko ti so a yeke futi ande sioni dunia so, a yeke bi Satan na yâ ti kota dû so alï mingi teti ngu 1000 (Apoc. 20:1-3). Tongana Komandema ti Ngu Saki Oko ti Jésus ahunzi awe, a yeke “zi Satan na kanga so lo yeke dä” ti tene lo tara ti handa teti kete ngoi azo so ayeke nzoni-kue. Na pekoni awe, a yeke futi Zabolo (Apoc. 20:7-10). Mbeni sioni ye so Satan alingbi ti kpe ni ape ayeke si na lo, me a yeke si na e ape. Ngbâ ti luti ti ke Satan nga kpengba na yâ ti mabe. Mo lingbi ti tiri na Satan nga ti sö benda!


text:
Jésus azingo lani azo biani?
Jésus azingo lani azo biani?
Bible afa polele so Jésus azingo lani azo so akui. Tënë ni so ayeke pëpe mbeni senge tënë ti tere; ye ni lani apasêe biani na ambeni ndo so azo ahinga ni lani nga na ambeni mbilimbili ngoi. Na tapande, na ngu 31, Jésus na ambeni gbâ ti azo alondo na Capernaüm ti gue na Naïn. Na singo ti ala kâ, ala tingbi tere na ambeni gbâ ti azo ni. Mo lingbi biani ti mä na bê na tënë ti zingongo azo so asi lani na pekoni so, ndali ti so a sara tënë ni na yâ ti Bible nga ndali ti so ye ni asi na devant ti atémoin ni kue.—Diko Luc 7:11-15.
Jésus azingo nga lani kamarade ti lo Lazare, so akui a sara lango osio. Mo lingbi ti mä na bê na ye so Jésus asara na lango ni so, ndali ti so gbâ ti azo la abâ nga ni lani.—Diko Jean 11:39-45.
Jésus azingo azo lani ndali ti nyen?
Jésus azingo lani azo ndali ti so mawa ti ala asara lo. Lo zingo nga azo ti fa so Babâ ti lo, so ayeke Zo so acréé aye kue, amû na lo ngangu na ndo ti kuâ.—Diko Jean 5:21, 28, 29.
Tënë ti zingongo ti azo so Jésus azingo ala lani asara si e yeke na confiance na azendo so lo mû na ndo ti kekereke. Lo yeke zingo ande gbâ ti azo, so na popo ni a yeke wara nga azo ti mbilimbili pëpe, so ayeke azo so ade ti hinga lani ye oko na ndo ti tâ Nzapa pëpe. Ala kue ayeke wara ande lege ti hinga Jéhovah Nzapa na ti ye lo.—Diko Kusala 24:15.


text:
13: Abraham, koli so Nzapa aye tënë ti lo mingi
MBENI oko ti ando so azo ague dä na peko ti Kota Moa ayeke kodoro ti Ur. Kodoro so akono mingi, na apendere da ayeke na yâ ni mingi. Me azo ti kodoro ti Ur avoro anzapa ti wataka legeoko tongana ti so ala sara lani kâ na Babel. Azo ti Ur na ti Babel ayeke tongana Noé na molenge ti lo Sem pëpe, teti ala use so angbâ ti voro Jéhovah lakue.
Ngu 350 na peko ti Kota Moa, Noé so aduti be-ta-zo na Nzapa akui. A yeke gi ngu use na pekoni si a dü zo so ayeke na lê ti foto so. Zo so anzere na bê ti Jéhovah Nzapa mingi. Iri ti lo ayeke Abraham. Lo na sewa ti lo aduti na kodoro ti Ur.
Mbeni lâ, Jéhovah atene na Abraham, lo tene: ‘Londo na kodoro ti Ur, mo na afami ti mo, ala gue na mbeni kodoro so mbi yeke fa na mo.’ Abraham asara nyen? Lo mä yanga ti Nzapa? En, lo dö apendere ye ti kodoro ti Ur lo zia, na lo hon. Abraham amä yanga ti Nzapa lakue si na nda ni a hinga lo tongana zo so Nzapa aye tënë ti lo mingi.
Ambeni fami ti Abraham amû peko ti lo tongana lo zia kodoro ti Ur ti hon. Babâ ti lo Térah, Lot, molenge ti ita ti lo, nga na wali ti lo Sara amû peko ti lo. Mbeni lâ ala si na kodoro ti Haran. A yeke na ndo so si Térah akui. Ala zia Ur yongoro na peko ti ala kâ.
Ngoi kete na pekoni, Abraham na azo ti da ti lo alondo na Haran ala si na sese ti Canaan. A yeke na ndo so si Jéhovah atene na Abraham, lo tene: ‘Sese so, mbi yeke mû na amolenge ti mo.’ Abraham angbâ na Canaan na lo duti na gbe ti atente.
Nzapa airi tënë nzoni na ndo ti Abraham juska lo wara angasangbaga nga na ambeni nyama nde mingi mingi. Lo wara nga gbâ ti azo ti kua. Me lo na Sara adü molenge pëpe.
Tongana Abraham awara ngu 99, Jéhovah atene: ‘Mbi tene na mo so mo yeke ga babâ ti amara mingi.’ Me a lingbi ti duti tongaso tongana nyen, so Abraham na Sara aga mbakoro mingi awe na ala lingbi ti dü molenge pëpe?
Genèse 11:27-32; 12:1-7; 17:1-8, 15-17; 18:9-19.
Ahundango tënë
- Azo ti kodoro ti Ur ayeke lani tongana nyen?
- Koli wa la ayeke na lê ti foto so? A dü lo lawa? Lo yeke zo ti kodoro wa?
- Nzapa atene na Abraham ti sara nyen?
- Ngbanga ti nyen a iri Abraham koli so Nzapa aye tënë ti lo mingi?
- Tongana Abraham azia Ur ti hon, azo wa amû peko ti lo?
- Nzapa atene nyen na Abraham na ngoi so lo si na Canaan?
- Tënë wa Nzapa atene na Abraham tongana lo yeke lani na ngu 99?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 11:27-32.
Songo wa atingbi Abraham na Lot? (Gen. 11:27).
Atâa so a tene a yeke Térah si amû sewa ni ti gue na Canaan, e hinga tongana nyen so a yeke tâ gi Abraham si amû li ni? Ngbanga ti nyen lo sara tongaso? (Gen. 11:31; Kus. 7:2-4).
- Diko Genèse 12:1-7.
Na peko ti so Abraham asi na sese ti Canaan, Jéhovah atene nyen ti fa so mbele ti lo na Abraham ayeke bâ gi pëpe mbeni hale ti lo oko? (Gen. 12:7).
- Diko Genèse 17:1-8, 15-17.
Tongana Abram awara ngu 99, lo wara iri wa? Lo wara iri so ndali ti nyen? (Gen. 17:5).
Jéhovah atene fade Sara ayeke wara anzoni ye wa? (Gen. 17:15, 16).
- Diko Genèse 18:9-19.
Genèse 18:19 afa so kusala ti ababâ ayeke so wa? (Deut. 6:6, 7; aEph. 6:4).
Nyen la asi na Sara so afa so e lingbi pëpe ti honde mbeni ye na Jéhovah? (Gen. 18:12, 15; Ps. 44:22).


text:
“Zia mbeto; fade Mbi sara na mo”
TARA ti bâ so mo yeke tambela na ndo ti lege na bï l’heure ahon. Hio tongaso mo bâ so mbeni zo ayeke mû peko ti mo. Tongana mo luti, zo ni nga kue aluti. Tongana mo tambela hio hio, lo kue lo tambela hio hio na peko ti mo. Mo komanse ti kpe loro, mo gue hio na da ti mbeni kamarade ti mo so ayeke nduru na yanga ti lege ni. Na ngoi so kamarade ti mo ni azi yanga-da na lo yamba mo na yâ ti da ti lo ni, bê ti mo ayeke dë.
Peut-être ye so e londo ti sara tënë ni so ade asi na mo ape, me ambeni gingo bê alingbi ti sara si mo wara vundu mingi. Na tapande, mo yeke tiri na mbeni wokongo so mo ye ti hon ndo ni me lakue mo ngbâ ti sara gi oko ye ni so? Aninga awe la mo wara kua ti nginza ape, atâa so mo sara effort ti wara mbeni? Mo yeke gi bê ti mo na ndo ti gango mbakoro nga na ndo ti akpale ti seni so mo yeke wara ande? Wala mo yeke gi bê ti mo na ndo ti mbeni ye nde?
Atâa kpale ni ayeke nyen, a yeke nzere na mo pëpe ti wara mbeni zo so mo lingbi ti fa agingo bê ti mo na lo nga so lo lingbi ti mû maboko na mo na ngoi so mo yeke na bezoin ni? Mo yeke na mbeni kota kamarade tongaso? En. Jéhovah ayeke kota kamarade ti mo, gi tongana ti so lo yeke lani kota kamarade ti Abraham, tongana ti so a fa ni na Ésaïe 41:8-13. Na versê 10 nga 13 ni, Jéhovah amû zendo na awakua ti lo: “Zia mbeto asara mo pëpe teti Mbi yeke na mo; na zia ye ayengi mo pëpe, teti Mbi yeke Nzapa ti mo; fade Mbi sara si mo kpengba; biani, fade Mbi sara na mo; biani, fade Mbi bata mo na tïtî Mbi ti koti ti mbilimbili. Teti Mbi, L’Éternel Nzapa ti mo, Mbi gbu maboko ti mo ti koti. Mbi tene na mo, Zia mbeto; fade Mbi sara na mo.”
“FADE MBI BATA MO”
Atënë so adë bê ti mo ape? Tara ti bâ na yâ ti li ti mo ye so Jéhovah amû zendo biani ti sara na e. Ge, versê ni atene pëpe so mo ayeke tambela na tere ti Jéhovah na mo gbu maboko ti lo. Tongana fade mo yeke tambela na tere ti Jéhovah, maboko ti lo ti mbage ti koli ayeke gbu maboko ti mo ti mbage ti wali. Ye oko, Jéhovah ayôro “tïtî [lo] ti koti ti mbilimbili” na lo gbu ‘maboko ti mo ti koti’, mo bâ mo tene lo gboto mo na yâ ti mbeni ye ti ngangu ti sigigi na mo. Na ngoi so Jéhovah agbu maboko ti mo ti mbage ti koli, lo mû ngangu na mo na lege ti tënë ti dengo bê so: “Zia mbeto; fade Mbi sara na mo.”
Mo yeke bâ Jéhovah tongana mbeni Babâ ti ndoye nga Kamarade so ayeke mû maboko na mo na ngoi so mo yeke na yâ ti kpale? Lo yeke bi bê ti lo na mo, tënë ti nzoni duti ti mo agbu bê ti lo nga lo ye biani ti mû maboko na mo. Tongana mo yeke na yâ ti kpale, Jéhovah aye si sioni asi na mo pëpe ndali ti so lo ye mo mingi. Biani, lo “yeke nduru na e ti sara na e na yâ ye ti ngangu kue.”—Ps. 46:2.
TONGANA E BÂ SO TËNË AYEKE NA LI TI E NDALI TI AFAUTE SO E SARA ÂNDÖ
Ambeni zo ayeke gi bê ti ala mingi na ndo ti aye so ala sara ândö nga ala yeke hunda tere ti ala wala Nzapa apardonné ala wala pëpe. Tongana mo kue a si na mo tongaso, gbu li ti mo na ndo ti Job, koli be-ta-zo so ayeda na ‘sioye ti lâ ti pendere ti lo’. (Job 13:26). David zo ti sungo psaume nga kue awara oko bibe so nga lo voro yanga na Jéhovah: “Mo dabe Mo na siokpari ti lâ ti pendere ti mbi pëpe, wala na kengo-ndia ti mbi pëpe.” (Ps. 25:7). So a dü e na yâ ti siokpari, e kue e ‘sara siokpari awe na e si nduru na gloire ti Nzapa pëpe.’—aRom. 3:23.
A tene tënë so ayeke na Ésaïe chapitre 41 so kozoni kue na awakua ti Nzapa ti giriri. Ala sara lani asioni ye mingi na asara si Jéhovah amû desizion ti fâ ngbanga na ndo ti ala na lege so lo sara si a gue na ala na ngbâa na Babylone (És. 39:6, 7). Na oko ngoi ni, Nzapa amû lani zendo so lo yeke zi azo so achangé bê ti ala si akiri na lo (És. 41:8, 9; 49:8). Jéhovah afa nga oko bibe ni so laso na mbage ti azo so aye biani ti tene Nzapa asara be-nzoni na ala.—Ps. 51:3.
Bâ ye so asi na Takuya, * so ayeke gi lani ti hon ndo ti asioni sarango ye ti lo tongana bango porno nga na sarango ngia na tere ti lo ti koli. Fani mingi, lo yeke tï gi na yâ ti asioni ye ni so. Tënë ti bê ti lo ayeke so wa? Lo tene: “Mbi bâ so mbi yeke ye oko ape, me na ngoi so mbi ga nduru na Jéhovah na yâ ti sambela ti voro yanga na lo ti pardonné mbi, lo yô mbi na nduzu.” Tongana nyen la Jéhovah asara ni? A-ancien ti congrégation ti Takuya atene na lo ti iri ala lakue tongana lo kiri lo tï na yâ ti asioni sarango ye ni. Lo tene: “A yeke lani kete ye ape ti iri ala, me lakue tongana mbi iri ala, mbi wara ngangu.” Na pekoni, a-ancien ni aleke ti tene surveillant ti circonscription ague abâ Takuya ti kpengba lo na lege ti yingo. Surveillant ti circonscription ni atene na lo: “Mbi ga ge gi gbagburu tongaso ape. Mbi ga ge ndali ti so a-ancien la atene na mbi ti ga. Ala ye ti tene mbi ga mbi kpengba mo na lege ti yingo.” Takuya atene: “Mbi sara siokpari lani, me Jéhovah amû maboko na mbi na lege ti a-ancien.” Takuya ague na li ni, lo ga pionnier permanent nga fadeso lo yeke sara kua na yâ ti mbeni filiale. Legeoko tongana ti so Nzapa amû maboko na ita so, lo yeke mû maboko na mo na ngoi so mo sara afaute.
TONGANA E YEKE GI BÊ TI E NA NDO TI WARANGO KUA TI NGINZA
Azo mingi ayeke gi bê ti ala ndali ti so ala yeke na kua ti nginza ape. A zi ambeni zo na kua ti nginza ti ala nga ayeke ngangu na ala ti wara mbeni kua so alingbi ti sara si ala wara nginza. Tara ti bâ vundu so ayeke sara mo tongana akota zo ti andokua ake ti mû mo na kua. Na yâ ti mara ti kpale tongaso, ambeni zo abâ so ala yeke ye oko ape. Tongana nyen la Jéhovah alingbi ti mû maboko na mo? Lo lingbi pëpe ti mû na mo mbeni kua ti nginza gi na lê ni lê ni, me lo lingbi ti mû maboko na mo na lege so lo yeke dabe ti mo na tënë ti Gbia David so lo tene: “Mbi yeke pendere giriri, na fadeso mbi yeke mbakoro; me mbi bâ Nzapa azia zo ti mbilimbili lâ oko pëpe, wala ahale ti lo ahunda kobe pëpe na lege ti yongo ye.” (Ps. 37:25). Biani, Jéhovah abâ mo na nene ni, nga na “tïtî [lo] ti koti ti mbilimbili”, lo lingbi ti mû maboko na mo ti wara aye so mo yeke na bezoin ni ti ngbâ ti voro lo.
Sara, so alango na Colombie, abâ tongana nyen la Jéhovah ayeke na ngangu ti bata azo. Lo yeke sara kua lani na yâ ti mbeni ndokua so azo ahinga ni mingi. A yeke futa lo nzoni me kua ni amû ngoi ti lo mingi. Ye oko, lo ye ti sara na Jéhovah mingi, tongaso lo ke kua ni na lo komanse ti sara kua ti pionnier. Me, a yeke ngangu na lo ti wara mbeni kua so amû ngoi ti lo mingi ape tongana ti so lo ye. Lo zi mbeni magasin so lo kä crème glacée na yâ ni me yeke yeke nginza ahunzi na lo na lo kanga magasin ni. Sara atene: “Ngu ota ahon, me grâce na Jéhovah, mbi wara lege ti gbu ngangu na yâ ni.” Lo manda ti sara kangbi na popo ti aye so a hunda nginza mingi nga na aye so lo yeke bezoin ni nga lo gi bê pëpe na ndo ti aye ti kekereke (Mat. 6:33, 34). Na nda ni, ngbene patron ti lo airi lo nga lo hunda na lo ti kiri na kozo kua so lo sara lani. Lo tene so lo yeke sara gi kua so ayeke mû ngoi ti lo mingi ape nga lo yeke sara ni gi tongana a mû na lo ngoi ndali ti kua ti Nzapa ti lo. Atâa so Sara awara gbâ ti nginza tongana ti kozo ape, lo ngbâ ti sara kua ti pionnier ti lo. Na yâ ti aye so kue, lo tene: “Mbi bâ so Jéhovah amû maboko na mbi na ndoye.”
TONGANA E GI BÊ NA NDO TI GANGO MBAKORO
Mbeni ye so asara si azo ayeke gi bê ti ala mingi ayeke tënë ti gango mbakoro. Azo mingi so ague na retraite ayeke hunda tere ti ala wala ala lingbi ti wara nginza ti bata na tere ti ala nzoni. Ala yeke gi nga bê ti ala na ndo ti kpale ti seni so ala lingbi ti wara ni tongana ala ga mbakoro mingi. Kite ayeke dä ape so, a yeke David la avoro lani yanga na Jéhovah, a tene: “Mo ke mbi pëpe tongana mbi ga mbakoro; zia mbi pëpe tongana ngangu ti mbi awe.”—Ps. 71:9, 18.
Me, tongana nyen la a lingbi awakua ti Jéhovah abâ so lo yeke bata ala na ngoi ti mbakoro ti ala? Ala yeke na bezoin ti ngbâ ti duti na kpengba mabe na Nzapa nga ti duti na confiance so lo yeke mû na ala aye so ala yeke na bezoin ni. Biani, tongana ândö ala yeke na aye ti nginza mingi, ala yeke peut-être na bezoin ti changé aye na yâ ti fini ti ala nga ti duti na aye ti sese mingi ape. Ala lingbi ti bâ so ti te “kugbe ti kasa” alingbi ti duti peut-être nzoni ndali ti seni ti ala ahon ti te “bagara ti mafuta”. (aProv. 15:17). Tongana mo zia lê ti mo gi na ndo ti vorongo Jéhovah, lo yeke mû na mo aye so mo yeke na bezoin ni na ngoi ti mbakoro ti mo.
Bâ tapande ti José na Rose, so asara na Jéhovah na yâ ti kua ti ngoi kue ahon angu 65 tongaso. Tongana angu ayeke hon, ala yeke bâ lege ti babâ ti Rose so abezoin ti tene a mû maboko na lo na ngoi kue. Nga, José ayeke bâ pasi lani ndali ti so a opéré lo ndali ti cancer nga a yeke mû na lo angangu yorö. Eskê Jéhovah ayôro maboko ti lo ti mbage ti koli na koli na wali be-ta-zo so? En, me tongana nyen? Na lege so lo sara kua na ita Tony na wali ti lo Wendy, so azia na ala mbeni ndo ti lango. Tony na Wendy aye ti zia ndo ti ala so na apionnier ni senge senge. Angu mingi kozo, na lê ti mbeni fenêtre ti ekole ti Tony, lo yeke bâ José na Rose lakue na fango tënë. Lo ye ala mingi ndali ti so ala yapu na kua ti fango tënë nga kua ni so asara ngangu mingi na ndo ti lo. Na bango koli na wali so aga mbakoro awe me so ala mû fini ti ala kue ti sara na Jéhovah, apusu Tony na Wendy ti zia na ala ndo ti lango. Teti angu 15 so ahon, ala mû maboko na José na Rose, so ayeke fadeso na ngu 85 tongaso. Ambakoro so abâ mungo maboko ti koli na wali so angbâ maseka so tongana mbeni matabisi so alondo na Jéhovah.
Nzapa ayôro “tïtî [lo] ti koti ti mbilimbili” na mo nga kue. Mo yeke yôro maboko ti mo na Zo so amû zendo na mo, lo tene: “Zia mbeto; fade Mbi sara na mo”?
^ par. 11 A changé ambeni iri ni.


text:
photographe vichy, photographe mariage vichy, photographe portrait vichy, photographe grossesse vichy, photographe naissance vichy, photographe portrait thiers, chateau mariage allier, chateau mariage auvergne, photographe mariage cusset, photographe mariage gannat, photographe mariage bellerive, photographe mariage riom, photographe mariage puy-guillaume, photographe mariage thiers, photographe mariage allier, photographe mariage auvergne, photographe mariage cournon, photographe mariage saint yorre,photographe mariage varennes sur allier, photographe mariage saint pourçain sur sioule, photographe mariage randan, photographe mariage maulmont, photographe mariage guerinet, photographe mariage saint priest bramefant, photo couple originale, photographe mariage charroux, photographe mariage cebazat, photographe mariage chamalieres, photographe naissance thiers, photographe grossesse thiers, photographe mariol, photographe thiers, photographe puy-guillaume, photographe riom
mariage guerinet maulmont st gilbert louchy monfand chateau marcigny anzy le donjon lapalisse billy dompierre riom clermont


text:
1Fütanga ngü la, fü ra ayia afü jia ra, awu gara mere siti nü, te ngbü ekoro gbü mere yï-ngu, de wü nzö ye lorozi. Wü didi nzükpa. Fü wü e angbü eküte wü didi nzükpa la, baka madudu ka wü miri la, angü engu ta de mere wazi esaka ye. Wüh ba ta wü ïrï eküte wü nzönzö la biri biri ʼburu. Wü ïrï la siti gbü jia Me fa sü, angü wü ïrï la ngbü efala ïrï Me. 2Küte nü la ngbü baka küte siya, wü koji-lölö baka nda ewawa, kokomö na baka komö kami la. Te mere siti kpürü la wu siti nü la, fü ah ayia ato wazi ye fefe, teka fü ah adi emere tima di, baka nda-ni. Fü kpürü la adu kpah ato wazi fefe, teka de ah ngbü miri gbü nzö nguwa wü kpara füh kotö ne ʼburu. 3Fü ra ayia awu nga mere ka, eküte gara süka nzö siti nü la. Ka la ena ato ta kpi fefe, amba ka la du ta nzu ka-ye eyi. Te wü kpara wu, gü ba, mere ka de eküte nzö nü la, nzu eyi ne, fü ngü la ayia aga gbü jia ewü ʼduwa ba-neh-ene-la. Fü ewü akpo ale ngü ka siti nü la, da efa nganga. 4Fü mere bi wü kpara akpo angbü egbo nga siti nü la, gü ba, "Siti nü la, ka-ye de mere wazi ye! Kpara te ena afa engu nda kü ma!" Fü ewü adu kpah angbü egbo nga mere siti kpürü la, angü wüh wu eyi, gü ba, kpürü la to wazi ye me-ye fü nü la. 5Te di bala, Me le atïrï siti nü la kere nda la de. Ah gü ba, "Ni ena ace la engu bala, teka wü re bata de tü ye." Fü siti nü la akpo angbü emamala wü angbe cögbörö ngü, da ecu ngü ye, kpah da efala Me. Fü engu ayia angbü miri gbü nzö mere bi nguwa wü kpara füh kotö ne, kpah da ememere ewü, ba e te engu ngbü ele. 6Fü siti nü la akpo da efala Me, kpah da emala siti ngü te Kambü ka Me, be kpah te wü kpara ka Me agbü kpï. 7Fü ah akpo kpah angbü egü gü de wü kpara ka Me de füh kotö ne, da emömörö ewü. Amba Me le anza ngü kaka la de ne, angü sïkpï kaka koro la de. Fü siti nü la angbü de wazi gbü nzö nguwa wü kpara füh kotö ne ʼburu. 8Fü nguwa wü kpara füh kotö ne ʼburu angbü labï ka siti nü la, da ecu ngüngü. Amba ʼduwa wü kpara ka Yesu, de te Me fe ewü ta gügü, o engu mere kotö ne la de ne, wüh le acu ngü siti nü la nda-wü de. Angü Yesu, te di de Kambiliki ka Me ne, fa ewü eyi de ngüte ye. 9Dene ngü ka Me te ma le amala fü yi. Te yi de kpara te güje yi ngbü eje ngü la, ah le de yi je ngü ne. 10Angü wü cïnga ladü, te wü vügü ena akoro, ato te wü kpara ka Me. Wüh ena azozoro wü gara, agü agbü ku. Fü ewü amömörö wü gara. Ngü ma, Me wu ngü la kpo. Te di bala, ah le de yi i maguma yi ai, atüka te-yi, arü kpekpeke gbü ngü ka Me. 11Fütanga ngü la, fü ra ayia awu kpah gara siti nü, te ngbü ekoro gbü tö. Didi na ʼbasu baka nda kambiliki la. Amba nü la ka-ye de mürü mani, te ngbü efiti wü kpara kpah baka Satana. 12Fü eʼbaʼbasu nü, te koro gbü tö ne, angbü emere ngü ka-ye ʼburu gbü wazi ka gina nü, ta te koro gbü ngu ne. Fü ah akpo angbü efiti wü kpara füh kotö ne ʼburu, teka de wüh di ecu ngü gina nü la. 13Fü eʼbaʼbasu nü la akpo angbü ememere wü mere kpeke ngü ka talara. Te engu le amala ngü la, fü wa angbü eyia agbü kpï kpala, etï füh kotö sene, gbü jia wü kpara ʼburu, da ecuru sü. 14Fü ah angbü efifiti wü kpara füh kotö ne ʼburu, bü de wü kpeke ngü ka talara ka-ye la. Fü ah amala ngü fü wü kpara, teka de wüh fo kuru gina nü, ta te koro gbü ngu ne, memere, ae, ao kpa tikpi. 15Fü Satana ato wazi fü eʼbaʼbasu nü la, teka de engu uru wazi guvu kuru gina nü, te wüh fo la. Fü kuru nü la angbü emala ngü, gü ba, "Ah le de wü kpara ʼburu di ecu ngü ni, baka te ewü ngbü ecu ngü Me. Te kpara mere ngü la de la, wüh ena amörö engu amörö." 16Fü eʼbaʼbasu nü la ayia ato kpah gara rïrï fü wü kpara ʼburu, gü ba, "Ah le de wü kpara ʼburu ba ïrï gina nü ne gbü kpa wü ka kokpa, anga eraku wü. 17Mene kpara te ïrï nü la di eküküte ma la, engu tï ase e, anga acïnzï e, kpah de. Wüh ena aliki engu esüka wü bu ye asidi." 18Ïrï gina nü la, wüh ba de namba. Namba la, ah de kama maʼdiya teke bata de füh ye maʼdiya (666). Ah le de yi fï nga ngü la mbi mbi mbi, fü yi awu wü si-ngü gbü ngü la. Angü namba la, ah de ïrï kpara.
Copyright
Learn More