text:
Chers frères et sœurs en Christ,
et vous tous, hommes et femmes de bonne volonté,
Réunis en Assemblée ordinaire des Evêques de Centrafrique à Berbérati, du 18 au 24 juin 2018, nous avons appris avec joie l’entrée à Bangassou d’un contingent des Forces Armées Centrafricaines (FACA) qui a été ovationné, et chaleureusement accueilli par les populations locales. La sortie massive de ces dernières exprime leur attente pour le rétablissement de l’autorité de l’Etat et de la sécurité des personnes vivant dans le Mbomou en général et à Bangassou en particulier. Telle est aussi l’attente du peuple centrafricain tout entier.
Cependant, nous condamnons la présence récurrente des rebelles Siriri à Dilapoko et Noufou dans les sous-préfectures de Gamboula et d’Amadagaza. Ces lieux qui étaient tranquilles voient désormais leurs habitants privés de liberté de mouvement. Par ailleurs, les rebelles qui sont revenus dans la ville de Bambari et ses environs, ne cessent de s’opposer au rétablissement de l’autorité de l’Etat par les attaques sur les forces de défense et de sécurité nationale et la MINUSCA, les braquages et les tueries. Ils constituent ainsi un facteur d’insécurité aux nombreuses conséquences : déplacements des populations, destruction et confiscation de leurs biens, ralentissement du processus de réconciliation et de reconstruction…
Par ailleurs, nous avons été peinés d’apprendre les violents affrontements entre des groupes armés à Ndélé, Bria ainsi que sur l’axe M’brès-Bandoro. Ces affrontements se sont soldés par des pertes en vies humaines, la perturbation des épreuves écrites du baccalauréat et le déplacement des populations. Cette recrudescence des violences donne l’impression qu’en dépit de tous les différents accords signés par ces mêmes groupes, nous ne faisons que du sur-place. Il ne se dégage aucune envie de faire avancer les choses positivement. En effet, nous constatons avec étonnement et amertume l’arrivée de nouveaux mercenaires qui rendent difficile la résolution de la crise.
Ces violences rappellent les événements douloureux de l’assassinat de l’abbé Joseph Désiré ANGBABATA et ses paroissiens à Séko dans le diocèse de Bambari et du drame sans précédent qui a emporté la vie de nos frères et sœurs à la paroisse Notre Dame de Fatima de Bangui dont l’abbé Albert TOUNGOUMALE BABA. Nous nous posons des questions par rapport à toutes ces violences sans fin, ces souffrances inutiles et ces victimes innocentes. Nous condamnons fermement ces actes de terrorisme qui jouissent des complicités au niveau interne. Nous en appelons à la conscience de tout Centrafricain et des protagonistes de cette crise que toute vie humaine est sacrée et au-dessus des considérations égoïstes (Gn 1,26-27).
Nous rappelons au Gouvernement, à la Communauté internationale et aux groupes armés que l’Autorité de l’Etat est non négociable et par conséquent ne peut faire l’objet d’un quelconque marchandage. Nous attendons du Gouvernement et de la Communauté internationale des actions décisives pour que les auteurs des crimes soient arrêtés et traduits devant la Justice. Il n’y a pas de réconciliation ni de développement durable sans justice ! L’impunité et l’amnistie que certains tentent de nous imposer ne nous apporteront pas la paix. Car elles portent en elles-mêmes les germes d’autres crises.
La Conférence Episcopale Centrafricaine, en 1996, s’est penchée sur les problèmes graves liés à la sorcellerie. En 1997, elle a publié une lettre pastorale intitulée «‘‘la vérité vous rendra libres’’. La sorcellerie» pour faire le point et donner quelques pistes de réflexions ainsi que des directives pratiques. Aujourd’hui, le phénomène de sorcellerie connait une recrudescence sur toute l’étendue du territoire et affecte toutes les couches sociales en cette période où l’autorité de l’Etat ne s’exerçant pas partout, cède la place à la justice privée et à la vindicte populaire. Voila pourquoi dans la perspective de la thématique de notre formation sur «la sorcellerie et la foi chrétienne», nous condamnons l’insidieux phénomène de la sorcellerie qui sème la peur, le soupçon, la méfiance, la désolation, fait fuir les jeunes des villages, divise les familles et les communautés, freine le développement de notre pays, entraîne la mort… Les victimes des accusations de la sorcellerie sont le plus souvent des personnes vulnérables, faibles et sans défense, notamment les veuves, les orphelins, les vieillards et même certains déplacés. Quand quelqu’un est accusé de sorcellerie, il est poursuivi, humilié, torturé et lynché, jusqu’à ce que mort s’en suive. Certains sont enterrés vivants après avoir subi des sévices corporels de toutes sortes. Ces pratiques sont contraires au Décalogue qui dit en Dt 5,17 « Tu ne tueras pas » et viole notre Constitution qui défend la dignité de la personne humaine. La plupart des auteurs de ces actes ignobles sont souvent des jeunes qui pensent faire du bien à la communauté.
Ce phénomène complexe de la sorcellerie, fondé sur la peur, ne justifie en rien la justice populaire qui nuit à la vie d’autrui, à la bonne entente et engendre des séquelles durables de division au sein de la population. Au fait, c’est souvent la haine, la jalousie, l’orgueil, la calomnie, la paresse, l’envie de gain facile, qui sont à la base des accusations de sorcellerie. Néanmoins, nous ne devons jamais oublié que l’homme est exposé par sa fragilité aux maladies, aux accidents, aux échecs, à la méchanceté des autres, à la mort. Ce qui, pour la plupart des cas, n’a rien à voir avec la sorcellerie, mais relève tout simplement des causes naturelles. Dans de tels cas, pourquoi ne pas procéder à un diagnostic médical pour déterminer la véritable cause du mal et y remédier en administrant des traitements appropriés?
Face à cette situation, certains de nos chrétiens perdent les repères de leur foi et s’adonnent au syncrétisme. Ils se réfèrent plutôt aux nganga et aux charlatants. Que font-ils donc de leur foi en Dieu à qui rien n’est impossible (cf. Lc 1,37) ? En effet, la Parole de Dieu réaffirme en plusieurs endroits dans la Bible que la puissance de Dieu est plus forte que celle du démon et que seule la foi en Jésus Christ, Fils de Dieu, Vainqueur du mal, des ténèbres et de la mort, sauve (cf. Mt 17,18 ; Lc 4,35 ; Jn 4,42). Cette foi se manifeste et se vit dans l’Eglise et dans le monde. Dans l’Eglise, nous sommes éclairés par la Parole de Dieu et soutenus par les sacrements. Dès lors, un vrai chrétien trahirait sa foi s’il s’adonne aux pratiques de la sorcellerie prescrites par les nganga tout en accédant aux sacrements. La lutte contre ce fléau qui cause tant de morts dans nos familles et dans notre société passe par la mise en œuvre d’une justice forte, garante du droit pour les victimes. Pour nous croyants, elle passe aussi par l’approfondissement de la foi, la prière, l’amour et le pardon. «Ayez toujours en main le bouclier de la Foi» (Ephésiens 6,16).
Aita koli na aita wali na ya ti Christ, na i kwe, akoli na awali ti nzoni be,
Na kapa ti bungbi ti é akota bwa ti Bé-Africa na Berbérati, so a londo na lango balé oko na omiambe asi na lango balé ousse na ossio, a yeke na ngia na bè ti é si é ma tene ti lingo ti aturungu ti kodro sessé ti Bé-Africa na ya ti gbata ti Bangassou. Azo ti Bangassou mingi a sigigi ti yamba ala na kongo, na pikango maboko na li ti ala. Singingo ti agba ti azo so a fa nzala ti bè ti ala na lege ti ngangu ti ngurugbia so a kiri yeke yeke ti mu ndo kue nga na sé-duti ti azo ti kota kodro komanda ti Mbomou mobimba nga na azo ti gbata ti Bangassou. So a yékè nga ye so amolenge ti Bé-Africa kwè a ku tere ti ala nani.
Na mbagé, é kè na kuru go dutingo ti aturugu-kpale ti bungbi ti « Siriri » na ya ti kodro ti Dilapoko nga na Noufou na ya ti kodro komanda ti Gamboula na ti Amadagaza. Na ndo so ando azo a duti kpo, fadéso, ala lingbi ti tambula yamba mbéni pèpè ndali ti a aturugu-kpale so. Légé oko, ambéni aturugu-kpale so a kiri a li na ya ti gbata ti Bambari nga na a akete kodro so a nguru ni, a ngba lakwè ti kanga lege na kiringo na nengo ti l’Etat tene ti pikango ngombé na ndo ti aturugu ti kodro nga na ala ti béndo ti gigi, tene ti nzingo yé na maboko ti azo na ngombé, nga na ti fango zo na ngangou. Aturugu-kpale so a ga azo ti bubango se-duti na popo ti azo na lege nde nde: ala sala si amolenge ti kodro mingi a kpè da ti ala. Ala buba amosoro ti azo mingi, ala mu yé ti azo na ngangu, ala kanga lege ti lekengo tene na popo ti azo nga na ti lékengo kodro.
Na mbagué, a yékè na vundu na bè si é ma ténè ti tira na popo ti aturugu-kpale so a londo na Ndélé, na Bria nga na légé so a londo na Mbrès ti goué na Bandoro. Atiri so a sala si azo mingi a wara kwa, a buba nzoni tambulango ti kizama ti baccalauréat nga a sala si azo mingi a kpè da wala kodro ti ala. Londongo ti abira so a fa a ténè, ata so aturugu-kpale a su maboko ti ala na gbè ti ambeti ti mango térè, mbeni ye ti nzoni a sigi na peko ni ape. Salango yé tonga so a kpa a ténè ala yé ti ténè yé oko a tambula nzoni na kodro ti é pèpè. Yé so a hon gbungo li ti é a yékè gango ti a mbéni turugu-kpale (mercenaires) so a sala si lékengo sé-duti na popo ti é a kiri a ga ngangu.
Akpale so a da bè ti é na kwa ti ngangou ti bwa Joseph Désiré ANGBABATA na a wa-Christo ti Seko na vaka da-Nzapa ti Bambari, nga na kota kpalé ti da-Nzapa ti Fatima na Bangui so aita ti é mingi a kwi na yani si na popo ti ala é diko bwa Albert TOUNGOUMALE BABA. E ounda térè ti é na ndo ti aye ti ngangu so a ngba lakue, na apasi ti senge senge nga na ala so a kwi kwa ti ngangu senge senge. E kè na kuru go angobo ti asioni ye so ambeni molenge ti kodro a yeda nani. Ndani la si é unda na amolenge ti Bé-Africa oko oko nga na ala so a yékè bi kpale na kodro ti é ti inga a ténè gigi ti zo a hon yé kwè ngbanga ti so fini ti zo a londo na maboko ti Nzapa (Gn 1,26-27).
Ndani la si é to mbéla na ngurugbia, na béndo ti gigi nga na aturugu-kpaleé ténè, kota ti l’Etat a yékè yé so é lingbi ti sala ngia nani pèpè, wala ti kani ngbanga ti mbéni yé ndé pèpè. E zia le ti é na ndo ti ngurugbia na bendo ti gigi ti tene ala zia maboko na ndo ti azo ti kpale so si ala gue na ala na lè ti ngbanga. Ténè ti so, tongana fango ngbanga ti mbilimbili a yékè da pèpè, mango térè na maïngo ti kodro a lingbi ti ga ta ténè na kodro ti é pèpè. Zingo ténè senge senge na li ti wa kpalè (impunité na amnistie), so ambéni zo a ye ti poussou é na lege ni, a lingbi ti ga na siriri na kodro ti é pèpè. Tene ti so amara ti ngobo tonga so a du le ti akpale ti kekereke.
Na ngou saké oko ngbangbo gumbaya na balé gumbaya na omènè, akota bua ti Be Africa a gbu li na ndo ti akpalé so a ba ténè ti gbungo zo na likundu. Si na ngu sake oko ngbangbo gumbaya na balé gumbaya na bassambala, ala sigi na mbeni mbéti so mama tene-ni a yeke : «’’Fadé ta ténè a zia é yamba’’ Likoundou ». Mbeti so a asa ya ti tene na ndo ti likundu, a suru a mbeni légé ti gbungo li nga na alégé ti salango yé ti é. La so, kpalé ti gbungo zo na likundu a kiri a butuma na ya ti kodro ti e mobimba, si a ndu azo kue. Na tango so nengo ti l’Etat a ti na sese, fango ngbanga ti kirikiri nga na salango sioni na azo a hon ndoni. Ndani la na kapa ti mandango ye ti é ti ngu so é soro ti gbu li ti é na ndo ti «likundu na mabè ti wa-Cristo».
E kè na kuru go tene ti gbungo zo na likundu so a zia mbeto na be ti azo, na bango ita ti mo na le use, na salango mbéto ti mba, na kota vundu. Kpalé ti likundu a sala si amaséka a kpè kodro ti ala, a kangbi popo ti aséwa, a kanga légé na maïngo ti kodro ti é, a sala nga si zo a wala kwa.
Mingui ti azo so a bi ténè ti likundu na ndo ti ala, a yékè ala so a yékè na ngangu pèpè, awali na akoli mwa, ayindu, ambakoro, nga na ala so a kpè bira. Tongana a bi ténè ti likundu na ndo ti mbéni zo, a gi nda ti tene-ni pepe si a sala passi na lo ngbi a si na kwa. Si a lu ambéni na fini lè ti ala na péko ti so a sala sana na ala. Amara salango ye so a lingbi pèpè na ambela bale oko ti Nzapa so a ténè « Mo fa zo pèpè » (Dt 5,17), nga na mama ndia ti kodro ti é so a gbu koko ti néngo ti zo (cf. Art. 3). Mingi ti azo so a sala kpale na azo so si a bi ténè ti likoundou na ndo ti ala a yékè amasséka so ala ba a ténè ala yékè sala nzoni yé tonga so.
Tene ti gbungo zo na likundu so a londo fani mingi gi na ndo ti tene ti mbéto. Mbeni ye ti mu lege ti sala passi wala ti fazo na mbana pèpè a yeke pepe. Salango yé tongaso a kanga légé ti mango térè, a ga na kangbi so a ninga na popo ti azo. A yékè lakwè sioni bè, kota-bè, baba ti bè, mvénè, goïgoï, nzala ti warango yé hio si a yékè na gunda ti gbungo zo na likundu. A yékè nzoni é gilissa pèpè na lege ti wokongo ti lo, ambeni ye alingbi ti si na zo tonga na kobela, ndao, sioni bè ti azo nga na kwa. E lingbi ti zia akpalé ti gigi so kwè gi na ndo ti tene ti likundu pèpè ngbanga ti so a yékè ayé ti gigi la. Na ya ti akpalé so kwè a kpa ngangou kobéla, ndani gnè si é lingbi ti gué na da-ganga ti gi nda ti kobéla ni, tongaso si a lingbi ti kai kobela ni na mungo yoro na zoni pepe?
Kpalé ti likundu so a sala si ambéni wa-Cristo a gilissa légé ti mabè ti ala. Ala ga azo ti vorongo Nzapa na ndapélélé, anda ala gwé na ndo ti nganga na lakwi. Ala yékè ma gi yanga ti anganga na azo ti yoro. Gnè la si ala sala na mabè ti ala na Nzapa, Lo so yé oko a lingbi ti hon ndo ti Lo pèpè (cf. Lc 1,37) ? BTénè ti Nzapa a fa biani na ya ti buku ti Nzapa, ngangu ti Nzapa a hon ti Zabourou. Gi mabè ti é na Jésus Christ, Molengué ti Nzapa, lo so lo kinda sioni, na mbingo na kwa, alingbi ti so zo (cf. Mt 17,18 ; Lc 4,35 ; Jn 4,42).
Mabe so, na légé ti ti duti ti é, a ba ni, na ya ti Eglise nga na ya ti dounia ti é. Na ya ti Eglise, Ténè ti Nzapa a yékè fa na é légué, anzoroko ti lo (a sacrement) a kpéngba é. Ndani la, wamabè so a mou térè ti lo na atene ti likundu so nganga a fa na lo, si na mbagué lo ngba ti wara a nzoroko ti Nzapa (a sacrement), lo bouba légué ti mabè ti lo awè. Tiringo bira na akpale so a ga na kwa na ya ti aséwa ti é, na ya ti vaka ti é, a lingbi ti ga nzoni gi na légé ti fango ngbanga ti mbilimbili. So a yeke lege ti bata nengo ti azo so a bi tene sengé na li ti ala. Ti é a wamabe, a yeke gi na lege ti mabe ti é, lege ti sambela, ti ndoye na ti zingo tene na li ti aita ti é (pardon) si é lingbi ti tiri bira na akpale ti likundu. Aita koli na aita wali na ya Christ, «Ala mou lakwè mabè tongana vara ti ala» (Ephésiens 6,16).


c: text/html

text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) Septembre 2017
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 23 ti octobre ti si na lango 26 ti novembre, ngu 2017.
Gi ti kanga nzara ti bê ti mo
Tongana nyen la atapande ti yâ ti Bible alingbi ti mû maboko na e ti kanga nzara ti bê ti e? Ngbanga ti nyen la aChrétien aye ti kanga nzara ti bê ti ala?
Bâ mawa ti zo tongana ti Jéhovah
Na mbeni ngoi, Jéhovah afa terê ti lo na Moïse na lege so lo fa na lo iri ti lo nga na asarango ye ti lo. Mbeni sarango ye so lo fa ni kozo ayeke bango mawa ti zo. Bango mawa ti zo aye ti tene nyen? Ngbanga ti nyen la a lingbi tënë ti bango mawa ti zo agbu bê ti mo?
GIGI TI MBENI ZO
Mbi wara pasa ti sara kua na terê ti akoli so ayeke na kpengba songo na Jéhovah
David Sinclair adabe ti lo na ngia nga na pasa so lo wara ti sara kua na terê ti aita so ayeke be-ta-zo na yâ ti ngu 61 so lo sara na Béthel ti Brooklyn.
“Tënë ti yanga ti Nzapa ti e ayeke ngbâ lakue”
Bible ayeke mbeti so a kä ni mingi na yâ ti angu mingi na peko ti so a hunzi sungo ni atâa so ayanga ti kodro achangé, aye ti poroso achangé nga a kanga lege na kiringo na peko ni.
“Tënë ti Nzapa . . . ayeke na ngangu ti sara ye”
Azo mingi asara akota changement na peko ti so ala manda Bible. Nyen la a lingbi e sara ti tene Bible asara ngangu na ndö ti e?
“Sara mbeto pëpe . . . komanse kua ni!”
Ngbanga ti nyen la e bezoin ti sara ye na mbeto ape? Tongana nyen la e lingbi ti sara ye na mbeto ape?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TOUR TI BA NDO
No. 1 2018 | Eskê Bible aga ngbene ye awe?
E aTémoin ti Jéhovah, e yeke azo wa?
Mara ti e ayeke nde nde nga gbani, na ayanga so e yeke tene ayeke nga mingi, me atâa so kue kangbi ayeke na popo ti e pëpe, na aye so abungbi e ayeke oko. Nga ye so agbu bê ti e mingi ahon tanga ti aye kue ayeke so e ye ti mû gonda na Jéhovah, Nzapa so Bible agboto lê na ndo ti lo nga lo yeke Nzapa so asara aye kue na yâ ti dunia. E yeke sara ngangu ti mû tapande ti Jésus Christ na a nzere na e mingi so e yeke aChrétien. Témoin ti Jéhovah oko oko ayeke mû ngoi lakue ti mû maboko na azo ti hinga tënë ti Nzapa nga na Royaume ti Lo. Ndali ti so e yeke fa tënë na azo ti tene ala hinga Jéhovah Nzapa nga na Royaume ti lo, azo ahinga e na iri ti Témoin ti Jéhovah.
Gue na ndo ti site ti e. Diko Bible na ndo ti site ni. Gi ti hinga asango mingi na ndo ti e nga na aye so e mä na bê dä.


text:
Molongo ti iri ti azo so akiri na Jérusalem (1-34)
A kiri a fa molongo ti azo ti yâ ti sewa ti Saül (35-44)
9 A sû iri ti azo ti Israël kue na mbeti alingbi na molongo ti iri ti akotara ti ala. A sû ni na yâ ti Mbeti so afa tënë ti gigi ti agbia ti Israël. Na pekoni, a mû azo ti Juda a gue na ala na Babylone ndali ti so ala duti be-ta-zo pëpe.+2 Akozo zo so akiri na yâ ti agbata ti ala ayeke ambeni zo ti Israël, aprêtre, azo ti mara ti Lévi nga na ambeni zo so a mû ala ti sara kua na temple.*+3 Ambeni hale ti Juda,+ ti Benjamin,+ ti Éphraïm nga na ti Manassé asara kodro na Jérusalem:4 a yeke wara Uthaï. Uthaï ayeke molenge ti Ammihud, Ammihud ayeke molenge ti Omri, Omri ayeke molenge ti Imri, na Imri ayeke molenge ti Bani; ala yeke ahale ti Pérès+ molenge ti Juda.5 Ti ahale ti Shélah, a yeke wara Asaïah, so lo yeke kozo molenge ti babâ ti lo, nga na amolenge ti lo ti koli.6 Ti ahale ti Zérah,+ a yeke wara Jéuel nga na aita ti ala 690.7 Ti ahale ti Benjamin, a yeke wara Sallu. Sallu ayeke molenge ti Méshullam, Méshullam ayeke molenge ti Hodaviah, na Hodaviah ayeke molenge ti Hassénuah.8 A yeke wara Ibnéïah molenge ti Jéroham na Élah molenge ti Uzzi so ayeke molenge ti Micri. A yeke wara nga Méshullam. Méshullam ayeke molenge ti Shéphatiah, Shéphatiah ayeke molenge ti Réuel, na Réuel ayeke molenge ti Ibnijah.9 Wungo ti aita ti ala na yâ ti akotara ti ala ayeke 956. Ala so kue ayeke amokonzi ti ahale ti akotara ti ala.*10 Ti aprêtre, a yeke wara Jédaïah, Jéhoïarib, Jakin+11 nga na Azariah molenge ti Hilkiah. Hilkiah ayeke molenge ti Méshullam, Méshullam ayeke molenge ti Zadoc, Zadoc ayeke molenge ti Méraïoth, na Méraïoth ayeke molenge ti Ahitub, mbeni mokonzi na da* ti tâ Nzapa.12 A yeke wara Adaïah. Adaïah ayeke molenge ti Jéroham, Jéroham ayeke molenge ti Pashhur, na Pashhur ayeke molenge ti Malkijah. A yeke wara Maasaï. Maasaï ayeke molenge ti Adiel, Adiel ayeke molenge ti Jahzérah, Jahzérah ayeke molenge ti Méshullam, Méshullam ayeke molenge ti Méshillémith, na Méshillémith ayeke molenge ti Immer.13 A yeke wara nga aita ti ala ti koli so ayeke amokonzi ti ahale ti akotara ti ala. Wungo ti ala ayeke 1 760. Ala yeke angangu koli so ahinga ti sara akua ti da ti tâ Nzapa, na ala yeke nduru ti sara kua ni.14 Ti azo ti mara ti Lévi, a yeke wara Shémaïah.+ Shémaïah ayeke molenge ti Hasshub, Hasshub ayeke molenge ti Azricam, na Azricam ayeke molenge ti Hashabiah so ayeke na popo ti ahale ti Mérari.15 A yeke wara Bacbaccar, Héresh, Galal na Mattaniah. Mattaniah ayeke molenge ti Mica, Mica ayeke molenge ti Zicri, na Zicri ayeke molenge ti Asaph.16 A yeke wara Abdias. Abdias ayeke molenge ti Shémaïah, Shémaïah ayeke molenge ti Galal, na Galal ayeke molenge ti Jéduthun. A yeke wara nga Bérékiah. Bérékiah ayeke molenge ti Asa, na Asa ayeke molenge ti Elcanah so asara kodro na popo ti azo so asara kodro na Nétopha.+17 Azo so ayeke bata ayanga ti gbagba+ ayeke Shallum, Accub, Talmon na Ahiman; ita ti ala Shallum ayeke mokonzi ti ala,18 na juska na ngoi ni so, lo yeke bata yanga ti gbagba ti da ti gbia na mbage ti est.+ Ala yeke bata yanga ti gbagba so ayeke na terê ti camp ti azo ti mara ti Lévi.19 Shallum na aita ti lo ayeke ahale ti Coré. Ala yeke ahale ti akotara ti ala, na ala yeke bâ ndo na ndö ti akua so a mû na ala nga na ndö ti azo so ayeke bata tente. Akotara ti ala la ayeke ândö na ndö ti camp ti Jéhovah, na ala yeke bata yanga ni. Shallum ayeke molenge ti Coré, Coré ayeke molenge ti Ébiasaph, na Ébiasaph ayeke molenge ti Coré.20 Ândö Phinéhas+ molenge ti Éléazar+ la ayeke mokonzi ti azo so abata ayanga ti gbagba; Jéhovah ayeke lani na lo.21 Zacharie+ molenge ti Méshélémiah la ayeke bata lani yanga ti tente ti bungbi.22 Wungo ti azo kue so a soro ala ti bata ayanga ti gbagba ayeke 212. A zia ala na ando so ala sara kodro dä alingbi na iri ti akotara ti ala+ so a sû na mbeti. David na Samuel, zo ti bango ye,+ la azia lani azo so na kua ni so, ndali ti so zo alingbi ti sara confiance na ala.23 Azo ni so nga na ahale ti ala la ayeke bâ ndo na ndö ti kua ti batango ayanga ti gbagba ti da ti Jéhovah,+ wala tabernacle.24 Azo ti batango ayanga ti gbagba ni ayeke na ambage osio: na mbage ti est, ouest, nord na sud.+25 Ngoi na ngoi, aita ti ala ayeke londo na ando so ala sara kodro dä aga ti sara kua na terê ti ala lango mbasambala.26 Amokonzi* ti azo so ayeke bata ayanga ti gbagba, so zo alingbi ti sara confiance na ala, ayeke osio. Ala yeke azo ti mara ti Lévi, nga ala yeke bâ ndo na ndö ti achambre* nga na ando so a yeke bata amosoro ti da ti tâ Nzapa dä.+27 Na bï, ala yeke mû garde na terê ti da ti tâ Nzapa kue, ndali ti so kua ti ala ayeke ti mû garde, ti bata clé nga ti zi yanga-da ni lakue na ndapre.28 Ambeni na popo ti ala ayeke bâ ndo na ndö ti akungba+ ti kua. Ala yeke diko ni na ngoi so a yeke kiri na ni na yâ ti da nga na ngoi so a yeke sigi na ni.29 A zia ambeni ti bâ ndo na ndö ti ambeni kungba ti kua ni, akungba kue so a zia ni nde ndali ti kua ti Nzapa,+ pendere farine,+ vin,+ mafuta,+ vuru dukane+ nga na mafuta ti keke ti baume.+30 Ambeni molenge ti aprêtre la ayeke leke mafuta ti keke ti baume so afun pendere.31 Mattithiah mbeni zo ti mara ti Lévi, so ayeke kozo molenge ti Shallum hale ti Coré, la ayeke bâ ndo na ndö ti aye so a yeke zö ni na gbarabuba, ndali ti so lo lingbi ti tene a zia bê na ndö ti lo.+32 Ambeni ita ti ala, ahale ti Kohath, ayeke bâ ndo na ndö ti kua ti mapa so a dö ni na ndö ti terê*+ lakue na lâ ti sabbat.+33 Azo ni so ayeke azo ti hengo bia na popo ti azo ti mara ti Lévi, ala yeke amokonzi ti ahale ti akotara ti ala nga ala yeke bâ ndo na ndö ti achambre.* A mû na ala mbeni kua nde pëpe, ndali ti so a hunda na ala ti sara kua ti ala bï na lâ.34 Ala yeke amokonzi ti ahale ti akotara ti ala na popo ti amba ti ala azo ti mara ti Lévi, a lingbi na akotara ti ala. Ala yeke akota zo nga ala sara kodro na Jérusalem.35 Jéïel asara kodro na Gabaon.+ Lo la lo sara si kodro ti Gabaon abâ gigi. Iri ti wali ti lo ayeke Maacah.36 Kozo molenge ti lo ayeke Abdon. Na pekoni lo dü Zur, Kish, Baal, Ner, Nadab,37 Guédor, Ahio, Zacharie na Micloth.38 Micloth adü Shiméam. Ala kue na aita ti ala asara kodro na Jérusalem nduru na terê ti ambeni ita ti ala.39 Ner+ adü Kish, Kish adü Saül,+ na Saül adü Jonathan,+ Malki-Shua,+ Abinadab+ na Eshbaal.40 Jonathan adü Mérib-Baal. Mérib-Baal+ adü Michée.+41 Michée adü Pithon, Mélek, Tahréa na Achaz.42 Achaz adü Jarah. Jarah adü Alémeth, Azmaveth na Zimri. Zimri adü Moza.43 Moza adü Binéa, Binéa adü Réphaïah, Réphaïah adü Éléasah, na Éléasah adü Azel.44 Azel adü amolenge ti koli omene. Iri ti ala ayeke Azricam, Bokéru, Ismaël, Shéariah, Abdias na Hanan. Ala so ayeke amolenge ti Azel.
Kete tënë
^ Wala “aNéthinim.” Na Hébreu: “azo so a mû ala tongana matabisi.”
^ Na Hébreu: “amokonzi ti asewa ti akotara ti ala.”


text: 19 Tongana Jésus ahunzi ti tene tënë so awe, lo zia Galilée, lo si na akatikati ti sese ti Judée, na mbeni mbage ti Ngu ti Jourdain.+2 Nga, azo mingi mingi amû peko ti lo, na lo sava ala kâ.3 A-Farizien aga na terê ti lo ti tara lo. Tongaso ala hunda lo: “Ndia amû lege na koli ti sara divorce na wali ti lo ndali ti mara ti atënë nde nde kue?”+4 Lo kiri tënë, lo tene: “Ala diko na yâ ti Mbeti ti Nzapa ape? So na komansema ni, lo so asara ala, lo sara ala koli na wali,+5 na lo tene: ‘Ndani la, koli ayeke zia ande babâ na mama ti lo, lo yeke ngbâ ande na terê ti wali ti lo na ala use kue ayeke ga terê oko.’+6 Tongaso, ala yeke use mbeni pëpe, me terê oko. Ni la, ye so Nzapa abungbi na gbe ti joug oko, zia zo akangbi yâ ni pëpe.”+7 Ala tene na lo: “Ka ngbanga ti nyen si Moïse amû yanga lani ti mû mbeti ti divorce na wali ni na ti tomba lo?”+8 Lo tene na ala: “A yeke ndali ti kpengbango bê ti ala si Moïse amû lege na ala ti sara divorce na awali ti ala.+ Me, na tongo nda ni, a yeke tongaso pëpe.+9 Mbi tene na ala so tongana a yeke ndali ti lango-sioni* pëpe, si mbeni zo asara divorce na wali ti lo na lo sara mariage na mbeni wali nde, andâ lo gi mbeni wali nde la.”+10 Adisciple atene na lo: “Tongana tënë ti mungo terê ti koli na wali ayeke tongaso, a yeke nzoni pëpe ti sara mariage.”11 Lo tene na ala: “A yeke azo kue si ayeke yeda na tënë so pëpe, me gï ala so ayeke na matabisi ni.+12 Ambeni zo ayeke dä so ayeke ambaïwa ngbanga ti so mama ti ala adü ala gï tongaso. Ambeni ayeke ambaïwa ndali ti so azo la asara si ala ga ambaïwa. Me ambeni zo ayeke dä so asara terê ti ala wani ambaïwa ndali ti Royaume ti yayu. Zia zo so alingbi ti yeda na ni ayeda na ni.”+13 Na pekoni, azo aga na akete molenge na lo ti tene lo zia maboko ti lo na ndö ti ala na lo sambela. Me adisciple asuku na ala.+14 Me Jésus atene: “Ala zia akete molenge ni kpô. Ala gi ti kanga lege na ala pëpe ti ga na mbi, teti Royaume ti yayu ayeke ti azo so ayeke tongana akete molenge so.”+15 Lo zia maboko ti lo na ndö ti ala. Na pekoni, lo zia ndo ni, lo hon.16 Bâ, mbeni koli aga na terê ti Jésus, lo tene: “Maître, aye ti nzoni wa la mbi doit ti sara ti wara ande fini ti lakue lakue?”+17 Jésus atene na lo: “Ngbanga ti nyen mo hunda na mbi tënë na ndö ti ye so ayeke nzoni? Gï zo oko si ayeke nzoni.+ Me tongana mo ye ti wara fini, ngbâ ti bata acommandement lakue.”+18 Lo hunda Jésus: “Acommandement wa?” Jésus atene: “Mo fâ zo pëpe.+ Mo gi wali wala koli nde pëpe.+ Mo nzi ye pëpe.+ Mo tene mvene na li ti mbeni zo na gbele ngbanga pëpe.+19 Mo ne babâ na mama ti mo.+ Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.”+20 Maseka-koli ni atene na lo: “Mbi bata aye so kue awe. Nyen la amanke mbi encore nyen?”21 Jésus atene na lo: “Tongana mo ye ti ga mbilimbili-kue,* gue mo kä aye ti mo, mû nginza ni na awayere na mo yeke wara ande mosoro na yayu;+ na mo ga mo mû peko ti mbi.”+22 Tongana maseka-koli ni amä tënë so, lo hon na vundu na bê ti lo, ngbanga ti so lo yeke na aye mingi.+23 Jésus atene na adisciple ti lo: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: A yeke duti ande ngangu na mbeni zo ti mosoro ti lï na yâ ti Royaume ti yayu.+24 Mbi kiri mbi tene na ala: A yeke duti ngangu pëpe na mbeni chameau ti lï na yâ ti dû ti suä ahon mbeni zo ti mosoro ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa”+25 Tongana adisciple amä tënë so, li ti ala akpe kue, na ala tene: “Zo wa la a lingbi ti sö lo biani?”+26 Jésus abâ yâ ti lê ti ala ngbii, lo tene na ala: “Azo alingbi ti sara ye so pëpe, me Nzapa alingbi ti sara ye kue.”+27 Na pekoni, Pierre ahunda lo, atene: “Bâ, e dö aye kue e zia na e mû peko ti mo. Tongaso, e yeke wara ande nyen?”+28 Jésus atene na ala: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Na ngoi so a yeke kiri ti leke aye kue ti ga fini, tongana Molenge ti zo ayeke duti na ndö ti trône ti lo ti gloire, ala so amû peko ti mbi ala yeke duti na ndö ti atrône 12, na ala yeke fâ ngbanga ti amara 12 ti Israël.+29 Zo kue so azia ada ti lo, aita ti lo ti koli, aita ti lo ti wali, babâ ti lo, mama ti lo, amolenge ti lo, na ayaka ti lo ngbanga ti iri ti mbi, lo yeke wara aye ni so fani ngbangbo oko, na lo yeke wara ande fini ti lakue lakue.+30 “Me azo mingi so ayeke na li ni ayeke ga azo ti nda ni, na azo so ayeke na nda ni ayeke ga azo ti li ni.+


text: 8 Ti Saul, lo yeda na fango Étienne.Na lango ni so, a sara ye ti ngangu mingi na congrégation so ayeke na Jérusalem. Adisciple ni kue akangbi kirikiri na yâ ti Judée nga na Samarie, gi abazengele si angbâ.2 Me ambeni koli so akpe mbeto ti Nzapa amû Étienne ague alu lo, na ala toto lo mingi.3 Âdu ti Saul, lo to nda ti sara ye ti ngangu mingi na congrégation ni. Lo yeke lï na ngangu na yâ ti ada na peko ti tere, lo yeke gboto akoli na awali na gigi, na lo yeke gue na ala si a bi ala na da ti kanga.4 Me ala so akangbi kirikiri ayeke hon na yâ ti sese ni, ala yeke fa nzoni tënë ti tënë ti Nzapa.5 Ti Philippe, lo zu na gbata ti Samarie, na lo to nda ti fa na ala tënë na ndo ti Christ.6 Na beoko azo ni ayeke dengi mê na aye so Philippe ayeke fa, na oko ngoi ni ala yeke mä lo nga ala yeke bâ afä so lo yeke sara.7 Teti azo mingi ayeke dä so asioni yingo ayeke na yâ ti ala, na ayingo so ayeke dekongo na kota go na ala yeke sigigi. Na ndo ni, lo yeke sava azo mingi so mbage ti tere ti ala akui nga na awazin.8 Ni la, ngia ayeke mingi mingi na yâ ti gbata so.9 Na yâ ti gbata ni, mbeni koli ayeke dä so iri ti lo ayeke Simon. Kozo, lo yeke zo ti sarango magie na lo yeke sara aye so adö bê ti azo ti mara ti Samarie, lo yeke tene so ni yeke mbeni kota zo.10 Na azo kue, a londo na akete zo ti si na akota zo, ayeke dengi mê ti mä lo na ala yeke tene: “Koli so ayeke Ngangu ti Nzapa, so a lingbi ti iri ni Kota Ngangu.”11 Tongaso azo ni ayeke dengi mê ti mä lo ngbanga ti so a ninga kete awe si lo yeke sara si bê ti ala adö tënë ti sarango magie ti lo.12 Me tongana ala mä na bê na Philippe so ayeke fa nzoni tënë ti royaume ti Nzapa na ti iri ti Jésus Christ, a to nda ti batize ala, akoli nga na awali.13 Simon nga kue aga mbeni zo so amä na bê, na tongana a batize lo awe, lo ngbâ lakue na tere ti Philippe. Na bê ti lo adö mingi na bango afä nga na akota kusala ti ngangu so ayeke si.14 Tongana abazengele so ayeke na Jérusalem amä so azo na Samarie ayeda na tënë ti Nzapa, ala tokua na ala Pierre na Jean.15 Ala zu kâ na ala sambela ti tene azo ni awara yingo vulu.16 Teti yingo vulu ade ti tï na ndo ti mbeni oko na popo ti ala pëpe, me a batize ala gi na iri ti Seigneur Jésus awe.17 Tongaso Pierre na Jean azia maboko ti ala na ndo ti azo so, na azo ni ato nda ti wara yingo vulu.18 Tongana Simon abâ so azo ni ayeke wara yingo vulu na lege so abazengele ni ayeke zia maboko na ndo ti ala, lo ga na nginza na abazengele ni,19 si lo tene: “ALA mû na mbi komandema so nga, si zo kue so mbi zia maboko ti mbi na ndo ti lo, zo ni alingbi ti wara yingo vulu.”20 Me Pierre atene na lo: “Zia nginza ti argent ti mo akui legeoko na mo, ngbanga ti so mo bi bê ti mo ti mû nginza ti wara matabisi ti Nzapa so a mû ni senge senge tongana ye ti mo wani.21 Mbeni ye ti mo oko tongaso ayeke na yâ ti ye so pëpe, teti bê ti mo ayeke mbilimbili pëpe na lê ti Nzapa.22 Changé bê ti mo ndali ti sioni ti mo so, na sambela ti voro tere ti mo na Jéhovah, si tongana lege ayeke dä, a lingbi ti pardone mo na mayele so ayeke na bê ti mo,23 teti mbi bâ so mo yeke mbeni sioni sengo yorö nga mo si singo na ye so ayeke mbilimbili pëpe.”24 Simon akiri tënë, lo tene: “ALA wani ALA voro tere na Jéhovah ndali ti mbi, si mbeni oko ti aye so ALA sara tënë ni so aga na ndo ti mbi pëpe.”25 Tongaso, tongana ala fa nda ti tënë ni kue nga ala tene tënë ti Jéhovah awe, ala kiri na Jérusalem. Me na lege, ala yeke fa nzoni tënë na yâ ti akete kodoro mingi ti azo ti Samarie.26 Na ange ti Jéhovah asara tënë na Philippe, lo tene: “Londo, mo gue na mbage ti Mbongo na lege so alondo na Jérusalem si azu ti gue na Gaza.” (A yeke mbeni lege so ayeke na yando.)27 Tongaso, Philippe alondo lo gue. Lo bâ mbeni kota zo ti Éthiopie, mbeni zo ti komande so asara kua na gbe ti Candace, gbia-wali ti Éthiopie. Lo yeke na ndo ti amosoro kue ti gbia-wali ni. Lo gue fade na Jérusalem ti voro Nzapa.28 Tongana lo yeke kiri, lo duti na yâ ti puse ti mbarata ti lo na lo yeke diko na kota go mbeti ti prophète Ésaïe.29 Tongaso yingo ni atene na Philippe: “Gue na tere ti puse ti mbarata so.”30 Philippe ayeke mû loro na tere ti puse ni na lo mä koli ni so ayeke diko mbeti ti prophète Ésaïe ni na kota go. Philippe atene: “Mo yeke mä yâ ti ye so mo yeke diko so biani?”31 Koli ni atene: “Ti tâ tënë ni, mbi lingbi ti mä yâ ni tongana nyen tongana mbeni zo ti fa nda ni na mbi ayeke dä pëpe?” Na lo voro yanga na Philippe ti ko na yâ ti puse ni na ti duti na tere ti lo.32 Mbage ti Mbeti ti Nzapa so lo yeke diko na kota go atene: “Tongana mbeni ngasangbaga, a yeke gue na lo na ndo ti fango anyama, nga tongana mbeni molenge ti ngasangbaga so adekongo pëpe na gbele zo ti fango kuä ti tere ti lo, lo zi yanga ti lo pëpe.33 Na yâ ti ye ti kamene so a sara na lo, a ke ti fâ ngbanga ti lo na lege ni. Zo wa si ayeke tene ande anzene nzene tënë na ndo ti akotara ti lo? Teti a zi fini ti lo awe na sese so.”34 Kota zo so atene na Philippe: “Pardon, prophète ni ayeke sara tënë ti zo wa? Lo yeke sara tënë ti lo wani wala ti mbeni zo nde?”35 Philippe azi yanga, na a to nda ni na mbage ti Mbeti ti Nzapa so, lo fa na koli so nzoni tënë na ndo ti Jésus.36 Tongana ala yeke hon na ndo ti lege ni, ala si na mbeni ndo so ngu ayeke dä, na kota zo so atene: “Bâ, ngu la! Nyen si akanga lege na mbi ti wara batême?”37* ——38 Na ndo ti tënë so, koli so amû yanga ti tene puse ni aluti. Lo na Philippe, ala use kue azu na yâ ti ngu ni, na Philippe abatize lo.39 Tongana ala sigigi na yâ ti ngu ni awe, yingo ti Jéhovah ahon na Philippe hio na mbeni ndo nde, na kota zo so abâ lo mbeni pëpe, teti kota zo ni angbâ ti gue ti lo na ngia.40 Me a wara Philippe na Ashdod, lo hon na yâ ti sese ni nga lo ngbâ ti fa nzoni tënë na yâ ti agbata ni kue juska lo si na Césarée.


text:
Mo bâ maboko ti Nzapa na yâ ti gigi ti mo?
[Jéhovah] afa ngangu ti tïtî Lo na aboi ti Lo.”—ÉS. 66:14.
ABIA: 65, 26
1, 2. Ambeni zo apensé nyen na ndo ti Nzapa?
AZO mingi apensé so aye so ala yeke sara ayeke kota ye na lê ti Nzapa ape. Ambeni apensé so Nzapa abi bê ti lo pëpe na aye so ayeke si na azo. Na tapande, na peko ti mbeni kota pupu so abuba aye mingi na Philippines na novembre, ngu 2013, mokonzi ti mbeni kota gbata ti kodoro ni atene: “Amanke Nzapa ahon lani na mbeni ndo.”
2 Ambeni zo asara ye mo bâ mo tene Nzapa abâ aye so ala yeke sara ape (És. 26:10, 11; 3 Jean 11). Ala yeke tongana azo so bazengele Paul asara tënë ti ala, lo tene: “Ala yeda pëpe ti hinga Nzapa tâ nzoni.” “Ala si singo na ye kue so ayeke mbilimbili pëpe, ye ti sioni kue, sarango bê ti ye kue, [nga na] sioni bê”.—aRom. 1:28, 29.
3. (a) Atënë wa la a lingbi e hunda tere ti e na ni? (b) Na yâ ti Bible, tongana a sara tënë ti “maboko” ti Nzapa mingi ni a ye ti sara tënë ti nyen?
3 Ka ti e? Nde na azo so e londo ti sara tënë ti ala so, e hinga ti e so Jéhovah abâ aye kue so e yeke sara. Me eskê e yeda biani so Jéhovah abi bê ti lo na e? Eskê e bâ maboko ti lo na yâ ti gigi ti e? Na yâ ti Bible, tongana a sara tënë ti “tïtî” Nzapa, wala maboko ti Nzapa, fani mingi a ye ti sara tënë ti ngangu ti Nzapa. Lo yeke sara kua na ngangu ti lo ti mû maboko na awakua ti lo nga ti hon awato ti lo na ngangu. (Diko Deutéronome 26:8.) Jésus atene so ambeni zo ayeke “bâ Nzapa”. (Mat. 5:8). E yeke duti na popo ti azo ni so? E lingbi ti “bâ Nzapa” tongana nyen? Zia e bâ na yâ ti Bible tapande ti ambeni zo so abâ maboko ti Nzapa na yâ ti gigi ti ala nga na ala so abâ maboko ti lo ape. E yeke bâ nga tongana nyen la e lingbi ti bâ polele maboko ti Nzapa na yâ ti gigi ti e.
ALA KE TI BÂ MABOKO TI NZAPA
4. Ngbanga ti nyen awato ti azo ti Israël ake ti bâ maboko ti Nzapa?
4 Ândö na Israël, azo ayeke lani na pasa ti bâ aye so Nzapa asara ndali ti azo ti Israël nga ti mä tënë ni. Na lege ti miracle, Jéhovah azi awakua ti lo na gbe ti ngbâa na Égypte, nga lo sara si ala sö benda na ndo ti agbia mingi (Jos. 9:3, 9, 10). Atâa so mingi ti agbia so ayeke na mbage ti do ti Jourdain abâ tongana nyen la Jéhovah asö awakua ti lo nga ala mä tënë ni, “ala bungbi tere ti ala na bê oko ti tiri bira na Josué na azo ti Israël.” (Jos. 9:1, 2). Même na ngoi so agbia so akomanse ti tiri bira na azo ti Israël, lege azi na ala ti bâ maboko ti Nzapa. Na lege ti kota ngangu ti Jéhovah “lâ aduti kpô, na nze aduti kpô, juska mara so afuta kula na li ti awato ti ala.” (Jos. 10:13). Me, Jéhovah “asara si bê [ti awato] ti ala akpengba, si ala ga ti tiri bira na azo ti Israël”. (Jos. 11:20). Awato ti azo ti Israël ake ti yeda so Jéhovah la ayeke tiri lani ndali ti azo ti Israël, a sara si azo ti Israël ahon ala na ngangu.
5. Nyen la sioni Gbia Achab ake ti bâ?
5 Mbeni ngoi na pekoni, sioni Gbia Achab awara lege mingi ti bâ maboko ti Nzapa. Élie atene na lo, a tene: “Fade mamio wala ngu-nduzu ayeke pëpe teti ambeni ngu so ayeke ga, gi na lege ti tënë ti mbi.” (1 aGbia 17:1). Jéhovah la ayeke na peko ti tënë so, me Achab ake ti yeda na ni. Na pekoni, Élie asambela Jéhovah, na Jéhovah akiri tënë na lo na lege so lo sara si mbeni wâ alondo na yayu aga agbi nyama ti sandaga ti lo. Achab abâ ye so. Na pekoni, Élie atene na Achab so Jéhovah ayeke sara si kota buru ahunzi nga lo yeke sara si ngu-nzapa apika (1 aGbia 18:22-45). Achab abâ aye so kue me lo ngbâ ti ke so lo bâ ngangu ti Jéhovah. Kpengba ye wa la e manda na lege ti tapande so nga na ambeni so e bâ fade? Ye so e manda ayeke so, tongana Jéhovah asara mbeni ye a lingbi e hinga so maboko ti lo la.
ALA BÂ MABOKO TI NZAPA
6, 7. Nyen la azo ti Gabaon nga na Rahab abâ lani polele?
6 Nde na asioni gbia so e sara tënë ti ala fade, ambeni gbia abâ maboko ti Nzapa lani, atâa so dutingo ti ala na ala ayeke oko. Na tapande, na ngoi ti Josué, mingi ti amara atiri na azo ti Israël me azo ti Gabaon aduti na siriri na ala. Ngbanga ti nyen? Azo ti Gabaon atene na Josué, a tene: ‘Aboi ti mo aga tënë ti iri ti Jéhovah Nzapa ti mo; teti e mä kota tënë ti Lo, na ye kue so Lo sara.’ (Jos. 9:3, 9, 10). Na ndara, ala hinga biani so tâ Nzapa la amû maboko na azo ti Israël.
7 Rahab nga kue abâ maboko ti Nzapa na yâ ti aye so asi lani na ngoi ti lo. Na peko ti so lo mä tënë ti aye so Jéhovah asara ti sö azo ti lo, lo tene na azo ti Israël use so aga ti bembe ndo, lo tene: “Mbi hinga [Jéhovah] amû sese so na i awe.” Atâa so Rahab ahinga so sarango tongaso alingbi ti zia fini ti lo na lê ti kuâ, lo yeke na mabe so Jéhovah alingbi ti sö lo nga na azo ti sewa ti lo.—Jos. 2:9-13; 4:23, 24.
8. Tongana nyen la ambeni zo ti Israël abâ lani maboko ti Nzapa?
8 Nde na Achab, sioni gbia ti Israël, ambeni zo ti Israël so abâ wâ so alondo na yayu aga agbi nyama ti sandaga ti Élie ti kiri tënë na sambela ti lo ahinga so maboko ti Nzapa ayeke lani na pekoni. Na ngoi so ala bâ wâ ni, ala tene: “Jéhovah ayeke tâ Nzapa!” (1 aGbia 18:39, FD). Na ala, a yeke polele so ala bâ lani ngangu ti Nzapa awe.
9. Tongana nyen la e lingbi ti bâ Jéhovah nga na maboko ti lo laso?
9 Anzoni tapande nga na asioni tapande so e londo ti bâ amû maboko na e ti hinga ye so ti bâ Nzapa wala ti bâ maboko ti lo aye ti tene. So e hinga Jéhovah awe nga na asarango ye ti lo, e yeke bâ na “lê ti bê ti [e]” maboko ti lo (aÉph. 1:18). Biani, e ye ti sara ye tongana azo ti giriri nga na ti laso so abâ polele tongana nyen la Jéhovah amû maboko na awakua ti lo. Me, nyen la afa na e polele so Nzapa ayeke mû maboko na azo ti lo laso?
AYE SO AFA POLELE MABOKO TI NZAPA LASO
10. Nyen la afa na e polele so Jéhovah ayeke mû maboko na awakua ti lo laso? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
10 Aye mingi afa na e polele so Jéhovah angbâ ti mû maboko na awakua ti lo. Fani mingi, e mä so ambeni zo asambela Jéhovah ti mû maboko na ala na Jéhovah amä sambela ti ala (Ps. 53:3). Na tapande, na ngoi so Allan ayeke fa tënë lani da na da na yâ ti mbeni kete zoa na Philippines, lo wara mbeni wali na wali ni akomanse ti toto. Allan atene: “Na ndapre ni so, wali ni asambela Jéhovah ti tene aTémoin ti lo awara tere na lo. Na ngoi so lo ngbâ kete, aTémoin ti Jéhovah amanda Bible na lo me na peko ti so lo sara mariage nga lo gue na yâ ti zoa so, lo na aTémoin awara tere encore ape. Nzapa akiri tënë na sambela ti lo hio, ye so andu bê ti lo mingi.” Gi na yâ ti ngu oko, lo mû tere ti lo na Jéhovah.
11, 12. (a) Tongana nyen la Jéhovah ayeke mû maboko na awakua ti lo? (b) Fa tongana nyen la Jéhovah amû maboko na mbeni ita-wali.
11 Awakua ti Jéhovah mingi abâ so lo mû maboko na ala na ngoi so ala zia lege ti asioni sarango ye tongana nyongo manga, mbangi wala bango porno. Ambeni atene so ala tara lani lege mingi ti zia lege ni na ngangu ti ala wani, me ala sara gbä. Ye oko, na ngoi so ala hunda na Jéhovah ti mû maboko na ala, lo mû na ala “ngangu so ahon ti so zo ayeke na ni”, a sara si na nda ni ala wara lege ti ke asioni sarango ye ti ala.—2 aCor. 4:7; Ps. 37:23, 24.
12 Jéhovah amû maboko na awakua ti lo mingi ti hon ndo ti akpale ti ala. A yeke ye so asi na mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Amy. A tokua lo ti gue ti mû maboko na kua ti lekengo mbeni Da ti Royaume nga na mbeni da ti amissionnaire na mbeni kete zoa ti Pacifique. Lo tene: “E lango lani na yâ ti mbeni kete hôtel, nga lâ na lâ e yeke hon na yâ ti popoto ti gue na place ti kua ni.” A lingbi nga lo changé sarango ye ti lo ti lingbi na ti azo ti ndo ni, nga fani mingi courant na ngu ayeke dä ape. Amy akiri atene: “Ye so ayeke tâ sioni mingi ayeke so mbi papa na mbeni ita-wali so e na lo e sara kua. Mbi kiri na yanga-da na vundu na bê ti mbi. Na yâ ti vukongo ndo na yâ ti chambre ti hôtel so mbi lango dä, mbi sambela Jéhovah ti tene lo mû maboko na mbi.” Na ngoi so courant akiri, Amy adiko mbeni Tour ti Ba Ndo so mbeni article ti yâ ni asara tënë na ndo ti aita so awara diplôme ti Galaad. Article ni asara tënë na ndo ti akpale kue so lo yeke lani na ni: ti habitué na sarango ye ti azo ti ndo ni, nzara ti kodoro ti lo, nga na warango afini kamarade. Lo tene: “Mbi bâ lani so a yeke Jéhovah la ayeke sara tënë na mbi na bï ni so. Ye so asara si mbi leke na bê ti mbi ti ngbâ ti sara kua ti mbi.”—Ps. 44:26, 27; És. 41:10, 13.
13. Nyen la afa na e so Jéhovah amû maboko na awakua ti lo ti gbu koko ti nzoni tënë nga ti sara si gere ni aluti ngangu na lege ti ndia?
13 Jéhovah amû nga maboko na awakua ti lo ti gbu koko ti nzoni tënë nga ti sara si gere ni aluti ngangu na lege ti ndia (aPhil. 1:7). Na tapande, ambeni gouvernement agi ti kanga lege biani biani na kua ti awakua ti Jéhovah. Me tongana e gbu li ti e na ndo ti angu so ahon, ngbene ye na ngu 2000, e bâ so aTémoin ti Jéhovah asö benda lege 268 tongaso na gbele aKota Da-ngbanga, so na popo ni ala sö benda lege 24 na gbele Kota Da-ngbanga ti Poto. Ye so afa polele so mbeni zo alingbi ti kanga lege na maboko ti Jéhovah ape.—És. 54:17, diko Ésaïe 59:1.
14. Tongana nyen la e bâ maboko ti Jéhovah na yâ ti kua ti e ti fango tënë nga na dutingo beoko ti e?
14 A yeke grâce na mungo maboko ti Jéhovah la awakua ti lo awara lege ti fa tënë na yâ ti dunia kue (Mat. 24:14; Kus. 1:8). A yeke nga grâce na mungo maboko ti lo la awakua ti lo so alondo na popo ti amara kue ayeke beoko. A yeke mbeni ye so mara ni ayeke use ape. Même azo so avoro Jéhovah ape atene: “Nzapa ayeke biani na popo ti ala.” (1 aCor. 14:25). Aye mingi afa na e so Nzapa ayeke mû maboko na awakua ti lo. (Diko Ésaïe 66:14.) Me, ka ti mo? Mo bâ polele maboko ti Jéhovah na yâ ti gigi ti mo?
MO BÂ MABOKO TI NZAPA NA YÂ TI GIGI TI MO?
15. Nyen la alingbi ti sara si na ambeni ngoi e bâ maboko ti Nzapa na yâ ti gigi ti e ape?
15 Nyen la alingbi ti sara si na ambeni ngoi e bâ maboko ti Nzapa na yâ ti gigi ti e ape? Akpale alingbi ti hon ndo ti e. Tongana ye tongaso asi, e lingbi ti girisa aye so Jéhovah asara ti mû maboko na e. A yeke ye so asi lani na Élie. Lo sara ye na mbeto ape, me na ngoi so Gbia-wali Jézabel aye lani ti fâ lo, mbeto ahon ndo ti lo. Teti mbeni ngoi, lo girisa aye so Nzapa asara lani ti mû maboko na lo. Bible atene tënë ti Élie, a tene: “Lo hunda ti kui.” (1 aGbia 19:1-4). A lingbi Élie asara lani nyen? A lingbi lo hunda Jéhovah ti mû maboko na lo.—1 aGbia 19:14-18.
16. Tongana nyen la e lingbi ti bâ Nzapa na ngoi so e yeke na akpale?
16 Job azia lê ti lo lani gi na ndo ti akpale ti lo asara si lo bâ pëpe akpale ni tongana ti so Jéhovah abâ ni (Job 42:3-6). Legeoko tongana ti Job, e yeke nga na bezoin ti sara effort ti bâ Nzapa. E lingbi ti sara ni tongana nyen? A lingbi e gbu li ti e na ndo ti aye so Bible afa na ndo ti akpale ti e. Tongana e hinga tongana nyen la Jéhovah ayeke mû maboko na e, e yeke ga nduru mingi na lo. Legeoko tongana Job, e lingbi ti tene: “Giriri mbi mä tënë ti Mo na mê ti mbi; me fadeso lê ti mbi abâ Mo.”
17, 18. (a) Tongana nyen la e lingbi ti bâ maboko ti Jéhovah na yâ ti gigi ti e? (b) Mû mbeni tapande so afa tongana nyen la Nzapa ayeke mû maboko na e laso.
17 Tongana nyen la e lingbi ti bâ maboko ti Jéhovah na yâ ti gigi ti e? Zia e bâ atapande oku. Kozoni, mo lingbi ti bâ so Jéhovah la amû maboko na mo ti hinga tâ tënë. Use ni, mo lingbi ti dabe ti mo na ngoi so mo gue lani na mbeni bungbi, mo mä mbeni diskur na pekoni mo tene: “Wango so mbi yeke tâ na bezoin ni la.” Ota ni, peut-être mo bâ tongana nyen la Jéhovah akiri tënë na sambela ti mo. Osio ni, peut-être mo ye lani ti sara na Jéhovah mingi na mo bâ tongana nyen la lo mû maboko na mo ti sara ye so mo zia na gbele mo. Oku ni, peut-être mo zia lani kua ti nginza ti mo ti sara kua ti Jéhovah na mo bâ tongana nyen la Jéhovah asara ye alingbi na zendo ti lo so atene: “Mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.” (aHéb. 13:5). Tongana e yeke na kpengba songo na Jéhovah, a yeke duti ngangu na e ape ti bâ maboko ti lo na yâ ti gigi ti e.
18 Sarah, mbeni ita-wali na Kenya, atene: “Mbi sambela lani ndali ti mbeni wali so mbi sara étude na lo ndali ti so mbi pensé so lo ye étude ni ape. Mbi hunda Jéhovah wala a lingbi mbi zia étude ni. Gi na peko ti so mbi tene ‘Amen,’ téléphone ti mbi asonné. Wali ni airi mbi ti hunda wala mbi na lo e lingbi ti gue na bungbi. Li ti mbi akpe. Tongana e gi ti hinga aye so Nzapa ayeke sara ndali ti e, e yeke bâ maboko ti lo na yâ ti gigi ti e.” Rhonna, mbeni ita-wali so ayeke na Asie, atene: “E lingbi pëpe na tongo nda ni ti bâ tongana nyen la Jéhovah afa lege na e. Me na ngoi so e ga ti bâ ni, li ti e ayeke kpe ti bâ so lo bi bê ti lo na e mingi.”
19. Nyen la e lingbi nga ti sara ti bâ Nzapa?
19 Jésus atene: “Ngia ayeke na ala so bê ti ala avuru, teti fade ala yeke bâ Nzapa.” (Mat. 5:8). Tongana nyen la ‘bê ti e alingbi ti vuru’? A lingbi sioni ye aduti na yâ ti bê ti e ape, nga e zia lege ti sarango asioni ye. (Diko 2 aCorinthien 4:2.) Tongana e gi ti kpengba songo ti e na Jéhovah nga e duti na nzoni tambela, e yeke duti na popo ti azo so ayeke bâ Nzapa. Article ti peko ayeke fa na e tongana nyen la mabe alingbi ti mû maboko na e ti bâ maboko ti Jéhovah encore polele na yâ ti gigi ti e.


text:
Pawüngö ayeke mbupa sô zo ayeke fa wala ayeke hûnda wüngö tî yê na nî. Na sängö, âpawüngö ayeke gä na kötï tî ïrï tî yê sô âla yeke fa sô. Töngana tî sô :
âzo ôke? âzo otâ, âzo mîngi, âzo balë-ôko.
Âpawüngö sô zo ayeke dîko yê na nî, a îri nî atene : âwûngö. Âla tî gündâ nî ayeke balë-ôko :
Tî fa atene wüngö tî mbênî yê ayeke sa ôko pëpe, a tene : nîgïsi , sô nzorôko nî ayeke 0. A îri âwüngö sô alöndö na nîgïsi asï na gümbâyä atene âgerêwüngö,ngbanga tî sô gï âla laâ zo ayeke mû nzorôko tî âla tî sû na âtanga tî âwüngö na nî.
Alöndö na balë-ôko asï na balë-gümbâyä na gümbâyä. Dïköngö-nî ayeke töngana tî sô:
Tî zîa mbênî gerêwüngö na ndö tî mbênî wüngö tî balë-ôko nî, zo mîngi ayeke tene: na wala na ndö nî.. Me, ayeke nzönî ë manda tî tene lâkûê gï "na" na pekô tî âwüngö tî balë-ôko, töngana tî sô : "balë-usïö na meambe".


text:
Té Wén 11
Hio ma mekara mo ne hio koto dea mo ka So kafa
- Osi hio ma mekara mo ne hio ma koto dea mo ka de na? (1)
- Hio Chrétien lema mekara nde So ne tar ha zanga ndang? (2)
- Hio kpasa Chrétien de yenga mo Noël, Pâques, ne mo yala mgbè wi na a wén ge? (3, 4)
- Hio fio lema dea ngdanga mo ne hio wi ka mgbona ne touno? (5)
- Jésus ba fé a zou getakate? (6)
- Yo ne gasa mo mo ha tóte a So? (7)
1 Hio mekara mo è ne hio koto dea mo fet bo ne ngdanga na. Ma, So mekiri hio è ndong ka gouté ne war sombala mo dalo, ne hio è ndong ka kafi wén ka Bible to na.—Matthieu 15:6.
2 So tar a zanga dang: Ne kpasawen nde Jéhovah ne tar a zanga ndang? Ndang na! Jéhovah, Bafa, ne “ndanga kpasa So ndang.” (Jean 17:3; Marc 12:29) Jésus ne bosi bém bèa, wène ze ne nou So. (1 Corinthiens 11:3) Ngdibafa ne gasa pén bém. (Jean 14:28) Saint esprit bo ne wi na; yo ne ngaya be So ka de tom.—Genèse 1:2; Actes 2:18.
3 Noël ne Pâques: È te mgbè Jésus a yala 25 mo zé décembre na. È ba mgbè wène sima a bosi yala mo zé octobre, ha ngimo ka hio zaolo lema ngdéa hio sari be mbwa a del ne zè. (Luc 2:8-12) Ma soé ndang Jésus te ani a hio Chrétien mo de yenga mo yala mgbè wène na. Wène ba ani a hio disciple bea nde mbwa de ne yenga ka gba tazou ne fio bèa. (Luc 22:19, 20) Noël ne hio koto dea mo mo Noël goute a hio war sombala mo dalo mo songsi. Yo ka gbesi ne koto dea mo mo Pâques touka hio koui golè ne hio domo. Hio Chrétien mo songsi te de yenga mo Noël hine Pâques na, goto a go hio kpasa Chrétien mo mèsè fet lem de yo na.
4 Yenga mo yala mgbè wi: Hio yenga ndong bwa mo yala mgbe wi ka Bible to wen na ba goute ne hio wi ka sombili Jéhovah na. (Genèse 40:20-22; Marc 6:21, 22, 24-27) Hio bosi Chrétien te de yenga mo yala mgbè wi na. Koto dea mo mo yenga yala mgbè wi goute a zang war sombala mo dalo mo songsi. Hio kpasa Chrétien de tóte, ne mbwa ha mo a hio ya mbwa ne ngimo fet.
5 Ké hio fio: Hio fio lem de ma mo ndang na; mbwa ing mo ndang ne ndang na. O lem hako a mbwa na, ne mbwa lem de ngdanga mo ne o ndang na. (Psaume 146:4; Ecclésiaste 9:5, 10) Âme a féa; a mgbon ne touno hapata fio na. (Ezéchiel 18:4) Mo ndang hio ngdanga ange ka è sa mbwa nde démon a ba te ne hio fio. Hio koto dea mo fet ka è de mo you ne ké hio fio, mo go ne hio fio ne ngdanga mo.—Ésaïe 8:19.
6 Getakate: Jésus te fé a zou getakate na. A ba fé a zou ma boya té ndang. Wén ne nou Grec ka è kiforo pata ne “getakate” a zang hio Bible ne doka ngoy mo to ne wén ma boya té ndang. Wén getakate goute a zang hio war sombala mo dalo mo songsi. Hio bosi Chrétien te go be mbwa mo ne getakate na, ne mbwa go yo na fet. Hapata wén fet ka me zea, me takara be me nde yo ne dedea mo sombili So ne war getakate nde?—Deutéronome 7:26; 1 Corinthiens 10:14.
7 Mo lak hio ma mekara mo ne hio ma koto dea mo ndong ke ngdé, lema dounga ne ngaya. Hio nam ne hio ngdidan be me lema moksa sila me nde me pam ka ne koto mekara mo beme. Ma yo ne dedea pénte mo ha tóte a So pen ha tóte ha hio wi.—Proverbes 29:25; Matthieu 10:36, 37.


text:
KALATE METATAʼA 16
Agar, abialé Ismaél
(Met 30:1-9; Yb 4:8; Met 21:9-21; Sam 10:14; Mt 7:7-9)
1Sarayi, minga Abram, a nji biaé nye mon. A nga bili mbo ésaé minga, ngone yʼEjipte a too jôé na Agar. 2Sarayi a nga jô Abram na: Mbôlô Nti a nga dibe na me bo te biaé mon, kele ñhe be mbo ésaé minga wom; éko éziñe na ma ye bi monafam be nye. Abram a nga wôʼô tyiñe Sarayi. 3Ane Sarayi, minga Abram, a nga nyoñe mbo ésaé minga wé a mbe ngone yʼEjipte, Agar, a ve nye Abram nnôme wé ane ngal, valé be tabeya mimbu awôm e Kanaan. 4A nga ke be Agar, a a nga nyoñ abum. Eyoñ a nga yene na a ntoo abum, a nga fombô Sarayi mise mʼébiasé. 5Ane Sarayi a nga jô Abram na: Abé da kui be ma e bete wo nlô. Mamien be nga futi e mbo ésaé minga wom abume dôé si, ve éyoñe ji amu a lôô na a ntoo abum, a nga fombô ma mise mʼébiasé. Nti a boʼo *ntyiʼi mejô e zañe bia wo! 6Abram a nga yalane Sarayi na: E mbo ésaé minga wôé a ne e mo môé été: boʼo nye avale wo ye yene mvaé. Eyoñe te Sarayi a nga belane nye *abé, a Agar a nga tup a ke nye ôyap.
7Engele Nti a nga koone nye fefel anjeñe mendim e *nkôte si, fefel anjeñe mendim e ne zene ya Sur. 8Nye na: A Agar, mbo ésaé minga Sarayi, wo so vé a wo ke vé? A nga yalane na: Ma tube Masa minga wom, Sarayi, a ke nye ôyap. 9Engele a nga jô nye na: Bulaʼane be masa minga wôé a suu womiene si asu dé. 10Engele Nti a nga jô nye na: Ma ye fôle mvoñe bôte jôé abui abui, a ba ye bo te nguleya lañe je amu ja ye bo ézuk. 11Engele Nti a nga jô nye na: Tame yen ô ntoo abum;
wo ye biaé monafam
wo ye yôlé nye jôé na Ismaél;
amu Nti a wôʼôya wo ôsame wôé été.
12A ye bo ane éjakase ya fé;
wo wé wo ye tebe bese ngame yat
a wo bese wo ye tebe nye ngame yat
a ye basane bobenyañ bese.
13Ane Agar a nga loone Nti a nga kobô nye jôé na: Ata El Royi, a 14Ajô te be nga yôlé anjeñe te na: Lahayi Royi; b 15Agar a nga biaé monafam; a Abram a nga yôlé nye Ismaél. 16Abram a mbe mimbu 86 éyoñ Agar a nga biaé nye Ismaél.


text: 3 Na ngoi ni kâ, Jean Baptiste aga, lo yeke fa tënë na yando ti Judée.2 Lo tene: “ALA changé bê ti ALA, ngbanga ti so royaume ti yayu aga nduru awe.”3 A yeke lo so a sara tënë ti lo na lege ti prophète Ésaïe, tongana a tene: “ALA mä! Mbeni zo ayeke dekongo na yando, lo tene: ‘ALA leke lege ti Jéhovah, ALA sara si alege ti lo aduti nzoni.’ ”4 Lo Jean ni, lo yü bongo so a sara ni na kuä ti tere ti chameau na lo kanga na yâ ti lo mbeni ceinture so a leke ni na poro ti nyama. Kobe ti tengo ti lo ayeke agbadora nga na mafuta ti wotoro ti ngonda.5 Azo ti Jérusalem na ti Judée kue, nga ala ti kodoro ni kue so ayeke na tere ti Ngu ti Jourdain, aga na mbage ti lo.6 Na lo batize ala na yâ ti Ngu ti Jourdain. Ala yeke fa asiokpari ti ala na gigi.7 Tongana lê ti lo atï na ndo ti gbâ ti aFarizien na aSadducéen so ayeke ga na batême ni, lo tene na ala: “ALA, amolenge ti asioni ngbo, zo wa si atene na ALA so ALA lingbi ti kpe kota ngonzo so ayeke ga?8 Tongaso, zia ALA lë lengo so alingbi biani na changengo bê.9 Zia ALA tene na bê ti ALA pëpe: ‘Babâ ti e ayeke Abraham.’ Teti mbi tene na ALA so Nzapa alingbi ti mû atênë so ti sara si a ga amolenge ti Abraham.10 Dö ayeke na gunda ti akeke awe. Tongaso, keke oko oko kue so alë nzoni lengo pëpe, a lingbi a dë ni na sese na a bi ni na wâ.11 Ti mbi, mbi batize ALA na ngu ngbanga ti so ALA changé bê ti ALA. Me lo so ayeke ga na peko ti mbi ayeke ngangu ahon mbi, lo so mbi kpa pëpe ti zi poro na gere ti lo. A yeke lo si ayeke batize ande ALA na yingo vulu nga na wâ.12 Ye ti lo ti pengo na alê ti kobe ayeke na maboko ti lo. Fade lo yeke sara si ndo ti pikango lê ti kobe ti lo avuru kue. Fade lo yeke bungbi blé ti lo na yâ ti gogoro. Me poro ti peko ni, fade lo yeke gbi ni na wâ so a lingbi ti mingo ni pëpe.”13 Jésus alondo na Galilée na lo ga na Jean na Ngu ti Jourdain ti tene Jean abatize lo.14 Me Jean atara ti kanga lege na lo, lo tene: “Mbi la mbi lingbi fade ti gue na mbage ti mo si mo batize mbi, me fadeso mo la mo yeke ga na mbage ti mbi?”15 Me Jésus atene na lo: “Ti so ni so, zia a duti tongaso, teti a yeke na lege so si a lingbi e sara ye kue so ayeke mbilimbili.” Na Jean azia ti kanga lege na lo.16 Tongana a batize Jésus awe, fade fade lo sigigi na gbe ti ngu ni. Na bâ, yayu azi na lo bâ yingo ti Nzapa so ayeke zu na ndo ti lo tongana mbeni kolokoto.17 Nga, bâ, mbeni go asara tënë na yayu, a tene: “So ayeke Molenge ti mbi so mbi ndoye lo mingi, lo so bê ti mbi anzere na lo mingi.”


text:
CHAPITRE 132
“Ti tâ tënë ni, koli so ayeke fade Molenge ti Nzapa”
MATTHIEU 27:45-56 MARC 15:33-41 LUC 23:44-49 JEAN 19:25-30
JÉSUS AKUI NA NDO TI KEKE NI
MBENI YE SO ADE TI SI LÂ OKO APE APASSÉ NA NGOI TI KUÂ TI JÉSUS
A yeke fadeso na “ngbonga omene,” wala na midi. Mbeni vukongo ndo atï “na ndo ti kodro ni kue juska nduru na ngbonga gumbaya”, wala na ngbonga ota ti peko ti midi (Marc 15:33). A yeke nze la aga aluti na popo ti sese na lâ ape. Ye tongaso ayeke si ka na ngoi so nze asigi fini fini, me ngoi ti Pâque la a yeke dä so, ngoi so nze aga kota awe. Nga, vukongo ndo ti so ni so aninga ahon ti so nze akanga lê ti lâ. Nzapa la atokua vukongo ndo ni so!
Tara ti bâ ye so asara na ndo ti azo ti hengo Jésus. Na ngoi ti vukongo ndo ni so, ambeni wali osio aga nduru na keke ti pasi ni. A yeke mama ti Jésus, Salomé, Marie ti Magdala nga na Marie mama ti bazengele Jacques Kete.
Bazengele Jean na mama ti Jésus, so vundu ahon ndo ti lo, “ayeke luti nduru na keke ti pasi” ni. Marie abâ so molenge so lo dü lo nga lo bata lo so la ayeke bâ pasi ge so. Ti lo, a yeke tongana ti so ‘mbeni yongoro épée la akpo’ lo (Jean 19:25; Luc 2:35). Me, atâa so Jésus angbâ ti bâ pasi, nzoni duti ti mama ti lo la agbu bê ti lo. Lo sara effort lo sara li ti lo na mbage ti Jean, na lo tene na mama ti lo, lo tene: “Wali, bâ molenge ti mo la!” Na pekoni, lo sara li ti lo na mbage ti Marie, na lo tene na Jean: “Bâ, mama ti mo la!”—Jean 19:26, 27.
Jésus azia mama ti lo, so peut-être fadeso lo yeke mbeni wali-mua, na tïtî bazengele so lo ye lo mingi, ti tene lo bâ lege ti mama ti lo ni. Jésus ahinga so aita ti lo, so Marie adü, ade ti mä na bê na lo ape. Ni la, lo gi ti leke aye ndali ti nzoni duti ti mama ti lo na lege ti yingo nga na ti mitele kue biani. Pendere tapande la Jésus azia na e so.
Na ngoi so vukongo ndo ni ahunzi, Jésus atene: “Nzara ti ngu asara mbi.” A yeke mbeni prophétie la aga tâ tënë so (Jean 19:28; Psaume 22:15). Jésus ahinga so Babâ ti lo azi ngangu ti lo na ndo ti lo awe, tongaso si a tara dutingo be-ta-zo ti lo nzoni. Jésus adekongo, peut-être na yanga ti Araméen ti Galilée, lo tene: “Eli, Eli, lama sabachthani?”, so nda ni aye ti tene: “Nzapa ti mbi, Nzapa ti mbi, mo zia mbi ngbanga ti nyen?” Me tongana ambeni na popo ti ala so aluti nduru na ndo ni so, amä tënë so, ala tene: “Bâ, lo yeke iri Élie.” Mbeni zo akpe loro, lo ndûru ndokoro na yâ ti kpingo vin, lo zia ni na li ti keke ti sosongo, lo mû ni na lo ti tene lo nyon, lo tene: “Ala zia lo. Zia e bâ wala Élie ayeke ga ti mû lo ti zia lo na sese.”—Marc 15:34-36.
Na pekoni, Jésus adekongo atene: “Ye kue ahunzi awe!” (Jean 19:30). Biani, Jésus asara ye kue so Babâ ti lo atokua lo na sese ge ti sara ni. Na nda ni, Jésus atene: “Babâ, mbi zia yingo ti mbi na maboko ti mo.” (Luc 23:46). Jésus azia fini ti lo na tïtî Jéhovah, ngbanga ti so lo hinga lo tene Nzapa la ayeke kiri ande na lo na fini. Lo yeke tâ na confiance na Nzapa, na pekoni, lo ba li ti lo na lo kui.
Mo ye ti bâ, sese ayengi ngangu, na yâ ti akota tênë asuru. Teti so sese ni ayengi ngangu mingi, yanga ti adû ti kuâ azi na gigi ti Jérusalem, na a bi akuâ ti azo na gigi. Azo so ayeke hon na lege abâ akuâ ti azo na gigi na ala lï na yâ ti “gbata ti nzoni-kue” na ala fa peko ti aye so ala bâ.—Matthieu 12:11; 27:51-53.
Na ngoi so Jésus akui, yâ ti ngangu yongoro rideau ti temple, so akangbi yâ ti Ndo ti nzoni-kue nga na Ndo so ayeke nzoni-kue kue kue, asuru use, a londo na nduzu juska na gbe ni. Ye ni asi tongaso ti fa ngonzo ti Nzapa na tere ti azo so afâ Molenge ti lo, nga a ye ti fa so lege so ague na Ndo so ayeke nzoni-kue kue kue, wala na yayu, azi fadeso awe.—aHébreu 9:2, 3; 10:19, 20.
Mbeto ahon tâ ndo ti azo ni! Turugu ti kota kamba so ayeke na tere ti Jésus atene: “Ti tâ tënë ni, koli so ayeke fade Molenge ti Nzapa.” (Marc 15:39). Peut-être lo yeke lani dä na ngoi so a gue na Jésus na gbele Pilate si tënë so alondo na ndo ti Jésus ti hinga wala lo yeke Molenge ti Nzapa wala pëpe. Fadeso, lo hinga awe so Jésus ayeke zo ti mbilimbili, na so lo yeke Molenge ti Nzapa.
Ti ambeni zo ni, aye ni so asi fade so asara ala nzoni ape si ala kiri na yanga-da ti ala, “ala yeke pika ndo ti kate ti ala” ti fa kota vundu so ala yeke na ni nga na kamene so asara ala (Luc 23:48). Na popo ti azo so aluti ayo si ayeke bâ na aye ni so, mo yeke wara gbâ ti awali, so ayeke adisciple so na ambeni ngoi atambela legeoko na Jésus. Aye ni so ayengi nga ala ngangu mingi.


text:
Yenga ti 15-21 janvier
MATTHIEU 6-7
Bia 40 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Ngbâ ti gi kozoni Royaume”: (pn. 10)
Mt 6:10—Royaume ayeke na popo ti akozo ye so Jésus asara tënë ni na yâ ti tapande ti sambela so lo zia, ye so afa so Royaume ayeke kota ye mingi (bhs l. 178 par. 12)
Mt 6:24—E lingbi pëpe ti sara kua ti ngbâa na Nzapa nga na “Mosoro” (note ti étude na ndö ti “sara kua ti ngbâa” so ayeke na Mt 6:24, nwtsty)
Mt 6:33—Jéhovah ayeke mû na awakua be-ta-zo ti lo so azia Royaume na kozo ndo na yâ ti fini ti ala aye so ala yeke na bezoin ni (anote ti étude na ndö ti “ngbâ ti gi,” “Royaume ti Nzapa,” “lo,” “mbilimbili” so ayeke na Mt 6:33, nwtsty; w16.07 l. 12 par. 18)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Mt 7:12—Tongana nyen la e lingbi ti sara ye alingbi na versê so tongana e yeke leke akozo tënë so e yeke tene na fango tënë? (w14 15/5 l. 14-15 par. 14-16)
Mt 7:28, 29—Fango ye ti Jésus asara nyen lani na ndö ti gbâ ti azo? Ngbanga ti nyen? (anote ti étude na ndö ti “li ti ... akpe,” “kode ti fango ye ti lo,” “tongana ascribe ti ala pëpe” so ayeke na Mt 7:28, 29, nwtsty)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mo na ndö ti Jéhovah?
Ambeni nzoni ye wa la mo wara na yâ ti dikongo Bible ti yenga so?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Mt 6:1-18
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo terê: (ahon pn. 2 pëpe) To nda ni na Kode ti sarango na lisoro. Hon ndö ti atënë so azo ayeke tene ka na yâ ti territoire ti kanga lege na mo ti sara lisoro na ala.
Kozo vizite: (ahon pn. 3 pëpe) To nda ni na Kode ti sarango na lisoro. Zo so mo sara lisoro na lo lani so ayeke dä ape, me mbeni fami ti lo la ayeke dä.
Vidéo ti use vizite: (pn. 5) Zia vidéo ni nga sara lisoro na ndö ni.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 81
“Zia ti gi bê ti mo”: (pn. 15) Lisoro. To nda ni na ziango vidéo Aye so e lingbi ti manda na lege ti atapande so Jésus amû ti fa na ye: Bâ andeke na akongo ti ngonda.
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) jy chap. 4
Kiri kete na ndö ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 87 na sambela


text:
Ambaï ti Bible
Bible ague tongana nyen ngbii si asi na e laso?
E yeke na kite ape so abibe so ayeke na yâ ti akozo bible so a ŝu giriri angbâ lakue na yâ ti abible ti laso.
Achapitre na aversê: Zo wa la azia ni na yâ ti Bible?
Ngbanga ti nyen la kode ti ziango numero ni so amû ndo laso?
Bible angbâ atâa so a kanga lege na ni
Gbâ ti azo so ayeke na komandema nga na amokonzi-nzapa agi ti kanga lege na azo si ala wara Bible ape, a sara ni gbani ape nga si a traduire ni ape. Me so kue atï na ngu.
E hinga tongana nyen so atënë ti Bible ayeke tâ tënë?
Tongana Bible ayeke tënë ti Nzapa, a yeke nzoni lo yeke nde na tanga ti abuku kue so a sû ni.
Bible angbâ atâa so a gi ti changé atënë ti yâ ni
Ambeni zo so ahinga kua ti ala ape atara ti changé atënë ti yâ ti Bible. A wara lege tongana nyen ti hinga ni nga ti zi ni?


text: 3 Kogara ti lo Naomi atene na lo: “Molenge ti mbi ti wali, a yeke nzoni mbi gi mbeni ndo* na mo,+ si ye aga nzoni na mo ape?2 Boaz ayeke fami ti e ape?+ Lo la mo yeke sara kua na terê ti amaseka-wali so ayeke sara kua na lo so. Na bï so, lo yeke pe lê ti orge ti lo na ndo ti pikango lê ti kobe.3 Tongaso mo sukula ngu, mo sara mafuta so afun pendere na terê ti mo, mo yü bongo nzoni* na mo descend na ndo ti pikango lê ti kobe ni. Mo sara si koli ni ahinga pëpe so mo yeke kâ juska lo te ye na lo nyon ye awe si.4 Tongana lo lango awe, mo bâ ndo so lo lango dä; mo gue mo zi bongo na ndö ti gere ti lo na mo lango. Lo yeke fa na mo ye so a lingbi mo sara.”5 Ruth atene: “Ye kue so mo tene na mbi so, mbi yeke sara ni.”6 Tongaso, lo descend na ndo ti pikango lê ti kobe ni na lo sara ye kue so kogara ti lo afa na lo.7 Boaz ate ye na lo nyon ye, nga bê ti lo ayeke na ngia. Na pekoni, lo gue lo lango na terê ti gbâ ti alê ti kobe ni. Tongaso, Ruth aga, yeke, lo zi bongo na gere ti Boaz na lo lango.8 A si na bê ti bï, koli ni adö na lo zingo; lo yô li ti lo na nduzu na lo bâ so mbeni wali ayeke lango na terê ti gere ti lo.9 Lo hunda ndo, lo tene: “Zo wa la?” Wali ni atene: “Mbi wakua ti mo Ruth la. Mo gbara bongo* ti mo na ndö ti wakua ti mo, ndali ti so mo yeke zo so ayeke na droit ti futa ye ti zi zo.”+10 Koli ni atene: “Molenge ti mbi ti wali, zia Jéhovah airi tufa na ndö ti mo. Tâ ndoye so mo fa so ayeke nzoni ahon ti so mo fa kozo,+ ndali ti so mo gue na peko ti amaseka-koli pëpe, atâa ala yeke awayere wala azo ti mosoro.11 Molenge ti mbi ti wali, sara mbeto pëpe. Ye kue so mo tene, mbi yeke sara ni na mo,+ ndali ti so azo kue na yâ ti gbata ni* ahinga so mo yeke nzoni wali mingi.12 Tâ tënë, mbi yeke zo so ayeke na droit ti futa ye ti zi zo,+ me mbeni fami ayeke dä so popo ti lo na fami ni ayo pëpe; lo la lo yeke na droit ti sara ni kozo na mbi.+13 Mo lango ge na bï so, na tongana a si na ndapre si lo ye ti futa ye ti zi mo, so nzoni. Zia lo sara ni.+ Me ti tâ tënë ni, so Jéhovah ayeke na fini, tongana lo ye ti sara ni pëpe, mbi la mbi yeke sara ni. Ngbâ mo lango ge juska na ndapre.”14 Tongaso, lo ngbâ lo lango na terê ti gere ti Boaz juska na ndapre, kozo ti tene ndo ahan kue, ngoi so zo alingbi ti bâ mba ti lo ti hinga lo pëpe. Boaz atene: “Zia zo oko ahinga pëpe so mbeni wali aga na bï so ge na ndo ti pikango lê ti kobe ni.”15 Lo tene nga: “Ga na kota bongo so ayeke na terê ti mo so, mo gbara yâ ni.” Tongaso, lo gbara yâ ni, na Boaz afû orge fani omene* na yâ ti bongo ni si lo mû ni na Ruth ti yô ni; na pekoni Boaz akiri na kodro.16 Ruth akiri na ndo ti kogara ti lo, na kogara ni ahunda lo, atene: “Molenge ti mbi ti wali, ye ni apassé na mo kâ tongana nyen?”* Ruth afa na lo ye kue so koli so asara na lo.17 Lo kiri lo tene: “Lo fû orge fani omene na mbi, na lo tene: ‘Mo kiri maboko bale-oko na ndo ti kogara ti mo pëpe.’”18 Naomi atene na lo: “Molenge ti mbi ti wali, duti ge juska mo bâ ye so ayeke si. Koli so ayeke wu terê ti lo pëpe juska lo hunzi tënë so laso si.”


text:
KOTA MAMA-TENE NI | BIBLE ATENE NYEN NA NDÖ TI A-ANGE?
Ye so a-ange ayeke sara abâ fini ti mo?
Na mbeni dimanche na peko ti midi, Kenneth na Filomena, so alango na kodro ti Curaçao, ague ti sara vizite na mbeni koli na wali ti lo so ala yeke manda Bible na ala.
Kenneth atene: “Na ngoi so e si, yanga-da ni akanga nga oto ti ala ayeke dä ape. Me mbeni ye atene na mbi ti iri ndo na ndö ti téléphone ti wali ni.”
Wali ni amû téléphone ni na lo tene na ala so koli ti lo ahon na kua awe. Me tongana wali ni aga ti hinga so Kenneth na Filomena ayeke ge na yanga-da ti lo, lo ga lo zi yanga-da ni, na lo tene na ala ti lï.
Gï na bango lo ala hinga so lo londo ti toto. Na ngoi so Kenneth asambela ti komanse mandango Bible ni, wali ni akiri akomanse ti toto. Kenneth na Filomena ahunda lo yeke ti fa na ala ye so apassé.
Wali ni atene na ala so lo leke na bê ti lo fade ti fâ terê ti lo tâ na peko ti midi so, nga so iringo ndo ti Kenneth ni atï gï na ngoi so lo ngbâ ti sara mbeni mbeti ti tene lo zia na koli ti lo. Lo tene na ala so vundu ahon ndö ti lo, tongaso Kenneth na Filomena adiko na lo ambeni versê ti Bible so adë bê ti zo. Atënë ni so asö fini ti lo.
Kenneth atene: “E tene merci na Jéhovah so lo mû lege na e ti aidé wali so mawa ahon ndö ti lo so, mbilimbili so lo pusu e ti iri ndo so, peut-être lo sara ni na lege ti mbeni ange wala na lege ti yingo vulu ti lo!” *
Eskê a yeke na lege ni ti tene Kenneth na Filomena apensé so Nzapa la asara ye ni so na lege ti mbeni ange wala na lege ti yingo vulu so ayeke ngangu ti lo? Wala iringo ndo ti Kenneth ni ayeke mbeni ye so asi nga gï tongaso?
E hinga ape. Me ye so e hinga ayeke so Nzapa ayeke sara kua na a-ange ti lo ti aidé azo ti hinga ye na ndö ti lo. Na tapande, Bible atene so Nzapa atene na mbeni ange ti tene na Philippe, so ayeke mbeni Chrétien, ti gue ti aidé mbeni kota zo ti Éthiopie so angbâ ti gi lani ti hinga afango ye ti Nzapa.—Kusala 8:26-31.
Gbâ ti abungbi ti nzapa nde nde ayeke fa na azo ti mä na bê na ambeni yingo so ayeke sara aye ti kpene, nga so a fa ambeni na popo ni tongana acréature ti yingo so ayeke sara ye so bê ti Nzapa aye wala ala yeke sara kua tongana a-ange so ayeke bata zo oko oko. Gbâ ti azo amä na bê so a-ange ayeke dä, na ala pensé nga so aye so acréature ti yingo so ayeke sara abâ fini ti azo. Me gbâ ti ambeni zo apensé so a-ange ayeke ti ala dä ape.
Eskê a-ange ayeke dä biani? Tongana ala yeke dä, ala bâ gigi tongana nyen? Tâ tënë na ndö ti a-ange ayeke so wa? Aye so ala yeke sara andu mo tongana nyen? Zia e bâ tënë na ndö ni.
^ par. 8 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.—Psaume 83:18.


text: 3 So ayeke amolenge ti David ti koli so a dü ala na Hébron:+ kozo molenge ni ayeke Amnon,+ so mama ti lo ayeke Ahinoam,+ zo ti Jizréel; use ni ayeke Daniel, so mama ti lo ayeke Abigaïl+ zo ti Carmel;2 ota molenge ni ayeke Absalom,+ mama ti lo ayeke Maacah, molenge ti Talmaï, gbia ti kodro ti Guéshur; osio molenge ni ayeke Adonijah,+ so mama ti lo ayeke Hagguith;3 oku molenge ni ayeke Shéphatiah, so mama ti lo ayeke Abital nga omene molenge ni ayeke Ithréam, so mama ti lo ayeke Églah, wali ti David.4 A dü amolenge omene so na lo na Hébron. Na Hébron, lo komande ngu 7 na nze 6; nga na Jérusalem,+ lo komande ngu 33.5 Iri ti amolenge so lo dü ala na Jérusalem+ ayeke: Shiméa, Shobab, Nathan+ na Salomon.+ Mama ti amolenge osio so ayeke Bath-Shéba,+ molenge ti Ammiel.6 Ambeni molenge ti lo gumbaya ayeke: Ibhar, Élishama, Éliphélet,7 Nogah, Népheg, Japhia,8 Élishama, Éliada na Éliphélet.9 David la adü amolenge so kue, nde na ala so awali ti lo ti use ndo adü ala na lo. Iri ti ita ti ala ti wali ayeke Tamar.+10 Salomon adü Roboam,+ Roboam adü Abijah,+ Abijah adü Asa,+ Asa adü Josaphat,+11 Josaphat adü Joram,+ Joram adü Achaziah,+ Achaziah adü Joas,+12 Joas adü Amasiah,+ Amasiah adü Azariah,+ Azariah adü Jotham,+13 Jotham adü Achaz,+ Achaz adü Ézéchias,+ Ézéchias adü Manassé,+14 Manassé adü Amon, na Amon+ adü Josias.+15 Amolenge ti Josias ti koli ayeke so: kozo molenge ni ayeke Johanan, use ni ayeke Jéhoïakim,+ ota ni ayeke Sédécias+ na osio ni ayeke Shallum.16 Jéhoïakim adü Jéconias,+ na Jéconias adü Sédécias.17 Amolenge ti Jéconias, lo so asara kanga, ayeke Shéaltiel,18 Malkiram, Pédaïah, Shénazzar, Jécamiah, Hoshama na Nédabiah.19 Pédaïah adü Zorobabel+ na Shiméï; Zorobabel adü Méshullam na Hananiah (iri ti ita ti ala ti wali ayeke Shélomith).20 Ambeni molenge ti lo oku ayeke Hashubah, Ohel, Bérékiah, Hasadiah na Jushab-Hésèd.21 Amolenge ti Hananiah ayeke Pélatiah na Jéshaïah; molenge* ti Jéshaïah ayeke Réphaïah; molenge* ti Réphaïah ayeke Arnan; molenge* ti Arnan ayeke Abdias; molenge* ti Abdias ayeke Shécaniah.22 Amolenge ti Shécaniah ayeke Shémaïah na amolenge ti Shémaïah ni so ayeke Hattush, Igal, Bariah, Néariah na Shaphat. Ala kue ayeke omene.23 Néariah adü amolenge ota: Élioénaï, Hizkiah na Azricam.24 Élioénaï adü amolenge mbasambala: Hodaviah, Éliashib, Pélaïah, Accub, Johanan, Délaïah na Anani.


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) Juillet 2017
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 28 ti août ti si na lango 24 ti septembre, ngu 2017.
Ala mû terê ti ala wani ti sara ye: na Turquie
Na ngu 2014, a sara mbeni kapa ti fango tënë so ayeke nde na Turquie. Ngbanga ti nyen la a sara ni? Ye ti peko ni ayeke nyen?
Gingo amosoro so ayeke atâ mosoro
Tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na aye ti sese ti kpengba songo ti mo ti kamarade na Nzapa?
“Ala toto legeoko na azo so atoto”
Tongana nyen la mbeni zo so ayeke na yâ ti vundu ndali ti so mbeni zo ti lo akui alingbi ti wara dengo bê? Nyen la mo lingbi ti sara ti mû maboko na lo?
Ngbanga ti nyen ti “sepela Jah”?
Psaume 147 adabe ti e na gbâ ti araison so e yeke na ni ti kiri singila na Lo so asara e.
“Zia . . . lo sara si aye kue so mo leke ti sara aga nzoni”
A lingbi amaseka amû desizion na ndö ti ye so ala yeke sara na yâ ti gigi ti ala. Ti pensé na ni alingbi ti mû mbeto na mo, me Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndö ti azo so agi wango na mbage ti lo.
Sö benda na ndö ti ye so aye ti buba hingango ndo ti mo
Satan asara kua na sabango ti sara sioni na azo. Tongana nyen la mo lingbi ti dö sese na ni?
Atënë so azo ahunda
A yeke na lege ni ti tene mbeni Chrétien aduti na ngombe ti bata na terê ti lo si ambeni zo asara sioni na lo ape?


text: 2 Salomon amû yanga ti tene a leke da ndali ti iri ti Jéhovah+ nga na da* ti gbia.+2 Salomon amû azo 70 000 tongana asenge zo ti kua,* azo 80 000 ti pika yâ ti atênë na yâ ti ahoto+ nga na akota zo 3 600 so ayeke bâ ndo na ndö ti ala.+3 Nga, Salomon atokua yanga na Hiram,+ lo tene: “Sara na mbi oko ye so mo sara lani na babâ ti mbi David na ngoi so mo tokua na lo akeke ti cèdre ti tene lo leke na da* si lo lango na yâ ni.+4 Ti fadeso, mbi yeke leke da ndali ti iri ti Jéhovah Nzapa ti mbi, ti zia ni nde ndali ti lo, ti zö dukane so afun pendere+ na gbele lo. Mbi leke ni nga ti tene a zia dä lakue mapa so a dö ni na ndö ti terê,*+ nga ti tene a yâa asandaga so a zö ni agbi kue dä lakue na ndapre nga na lakui,+ na alango ti Sabbat,+ ti afini nze+ nga na ti amatanga ti Jéhovah Nzapa ti e so e yeke sara na yâ ti ngu oko oko.+ A yeke aye so la a hunda na azo ti Israël ti sara lakue.5 Da so mbi yeke leke ni so ayeke duti ande mbeni kota pendere da, ndali ti so Nzapa ti e ayeke kota ahon tanga ti anzapa kue.6 Zo wa la alingbi ti leke da na lo zo wa? So yayu, même yayu so ayo kâ alingbi na lo ape so,+ ye so mbi lingbi ti sara ayeke gï ti leke mbeni da ti zö asandaga na gbele lo.7 Tongaso, pardon, tokua na mbi mbeni zo so ahinga ti sara kua na lor, na argent, na cuivre+ nga na wen; zo so ahinga ti sara bongo na kamba ti laine so ayeke violet, na kamba so abe si avuko kete nga na ti bleu. A yeke nzoni zo ni ahinga nga ti dë adessin na terê ti aye. Lo yeke sara ande kua na Juda nga na Jérusalem na terê ti azo ti mbi so ahinga ti sara kua ti maboko nzoni. Babâ ti mbi David la amû ala na mbi.+8 Tokua nga na mbi akeke ti cèdre, ti genévrier+ nga na ti algoummim+ so alondo na kodro ti Liban, ndali ti so mbi hinga so awakua ti mo ayeke azo so ahinga ti dë akeke ti Liban.+ Awakua ti mbi na ti mo ayeke bungbi oko ti sara kua+9 ti leke na mbi gbâ ti akeke, ndali ti so mbi yeke leke mbeni da so ayeke kono ande ngangu.10 Mbi la mbi yeke mû kobe na awakua+ ti mo so ayeke azo ti dengo akeke. Mbi yeke mû na ala kor* 20 000 ti blé, kor 20 000 ti orge, bath* 20 000 ti vin nga na bath 20 000 ti mafuta.11 Tongana Hiram gbia ti Tyr amä tënë ti Salomon, lo sû mbeti na Salomon, lo tene: “A yeke ndali ti so Jéhovah aye azo ti lo mingi la lo zia mo gbia ti ala.”12 Hiram akiri atene: “Zia a sepela Jéhovah Nzapa ti Israël, lo so asara yayu na sese, ndali ti so lo mû na Gbia David mbeni molenge so ayeke na ndara,+ so asara ye na hange nga so ahinga ndo;+ lo yeke leke da na Jéhovah nga na da ti gbia.13 Mbi yeke tokua na mo Hiram-Abi,+ mbeni zo so ahinga ti sara akua ti maboko nzoni nga so ahinga ye mingi.14 Mama ti lo ayeke zo ti mara ti Dan, me babâ ti lo ayeke zo ti kodro ti Tyr. Lo hinga ti sara kua na lor, na argent, na cuivre, na wen, na atênë nga na akeke. Lo hinga nga ti sara kua na kamba ti laine so ayeke violet, kamba so abe si avuko kete nga na ti bleu.+ Lo hinga nga ti sara kua na pendere tissu.+ Lo hinga akua nde nde kue ti dengo adessin na terê ti ye, na lo lingbi ti sara adessin kue so mo mû na lo ti sara. Lo na azo ti mo so ahinga ti sara kua ti maboko nzoni nga na ala ti seigneur ti mbi, babâ ti mo David, la ayeke sara kua place oko.15 Tongaso, seigneur ti mbi, tokua blé, orge, mafuta nga na vin so mo mû zendo ti mû na awakua ti mo.+16 E yeke dë gbâ ti akeke ti Liban+ alingbi na bezoin ti mo, na e yeke bungbi akeke ni e kanga ni na botte, na pekoni e yeke zia abotte ni na lê ti ngu si asua ague na Joppé.+ Mo la mo yeke mû ande ni ti gue na ni na Jérusalem.”+17 Na pekoni, Salomon adiko akoli kue so ayeke awande so asara kodro na Israël,+ tongana ti so babâ ti lo David asara lani,+ na wungo ti ala ayeke 153 600.18 Salomon amû azo 70 000 tongana asenge zo ti kua* nga azo 80 000 ti pika yâ ti atênë+ na yâ ti ahoto. Lo mû nga akota zo 3 600 ti mû akua na azo ni.+


text:
“Ala zia li ti ala angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu”
“Ala zia li ti ala angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu, me na ndo ti aye so ayeke na sese pëpe.”
1, 2. (a) Nyen la afa so na ngoi ti akozo Chrétien aita ti congrégation ti Colosses ayeke lani na yâ ti kpale? (b) Wango wa la Paul amû lani na aita ti Colosses so amû maboko na ala ti ngbâ ti gbu ngangu?
NA NGOI ti akozo Chrétien, aita ti congrégation ti Colosses ayeke lani na yâ ti kpale. Ambeni ita na yâ ti congrégation aga na kangbi na lege so ala ye ti tene aita kue asara ye alingbi na Ndia so Nzapa amû na Moïse. Ambeni ayeda na afango ye ti apaïen so atene a lingbi zo aduti na ye oko ape wala lo gi ti wara anzoni ye ape. Ti kanga lege na afango ye ti wataka so, bazengele Paul awa aita ti Colosses ti sara hange na afango ye so. Lo tene: “Ala sara hange si mbeni zo agbu ala na kûkû pëpe na lege ti senda-ndara na senge tënë ti handa so alondo na ngobo ti azo, so ague oko na aye ti dunia so, so ayeke tongana aye ti molenge, me a gue oko na Christ pëpe.”
2 Tongana aChrétien so a soro ala ti gue na yayu so azia lani li ti ala gi na ndo ti “aye ti dunia so, so ayeke tongana aye ti molenge” ala yeke fa so ala ke ye so Jéhovah aleke ti mû lege na ala ti wara salut (aCol. 2:20-23). Ti mû maboko na ala ti bata kpengba songo ti ala na Nzapa, Paul awa ala, lo tene: “Ala zia li ti ala angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu, me na ndo ti aye so ayeke na sese pëpe.” (aCol. 3:2). A lingbi lani aita ti Christ so agirisa ape tënë ti beku ti ala so ayeke ti wara mbeni fini so alingbi ti hinga kuâ ape so “a bata ni na ala na yayu.”
3. (a) Beku wa la aChrétien so a soro ala ti gue na yayu azia li ti ala na ndo ni? (b) Ahundango ndo wa la e yeke kiri tënë na ni na yâ ti article so?
3 Laso, aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga kue azia li ti ala gi na ndo ti Royaume ti Nzapa so ayeke na yayu nga na ndo ti beku so ala yeke na ni ti ga “ahéritier legeoko na Christ”. (aRom. 8:14-17). Ka ti azo so ayeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na ndo ti sese? Atënë ti Paul abâ ala tongana nyen? Na lege wa la “ambeni ngasangbaga” alingbi ti zia li ti ala gi na ndo ti “aye so ayeke na yayu”? (Jean 10:16). Tongana nyen la e kue e lingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti tapande ti Abraham na Moïse, so atâa so ala wara akpale me ala zia li ti ala angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu?
TI ZIA LI TI E ANGBÂ GI NA NDO TI AYE SO AYEKE NA YAYU AYE TI TENE NYEN?
4. Tongana nyen la ambeni ngasangbaga alingbi ti zia li ti ala angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu?
4 Atâa so ambeni ngasangbaga ayeke na beku ti gue na yayu ape, ala nga kue alingbi ti zia li ti ala na ndo ti aye so ayeke na yayu. Ala lingbi ti sara ni tongana nyen? Ala lingbi ti sara ni na ziango Jéhovah Nzapa nga na aye ti Royaume na kozo ndo na yâ ti fini ti ala (Luc 10:25-27). Tapande ti Jésus alingbi ti mû maboko na e ti sara ni (1 Pi. 2:21). Legeoko tongana ti aita ti e ti ngoi ti akozo Chrétien, na yâ ti sioni dunia ti Satan so, e yeke na popo ti azo so ayeke fa aye ti wataka, so ayeke fa atënë ti senda-ndara ti dunia so, nga so ayeke na bibe ti wara gbâ ti aye ti sese so. (Diko 2 aCorinthien 10:5.) A lingbi e so e mû tapande ti Jésus e sara hange si mara ti aye so abuba songo ti e na Jéhovah ape.
5. Atënë wa la e lingbi ti hunda tere ti e na ni na ndo ti tënë ti gingo nginza nga na aye ti sese?
5 E kue e yeke na bango ndo so azo ti dunia so ayeke na ni na ndo ti nginza nga na tombango peko ti aye ti sese? Fani mingi, apensé ti e nga na asarango ye ti e la ayeke fa na gigi aye so e ye ni mingi. Jésus atene: “Ndo so mosoro ti mo ayeke dä, bê ti mo ayeke nga dä.” (Mat. 6:21). Ti hinga ndo so bê ti e ayeke gue na e dä, a yeke nzoni ngoi na ngoi e hunda tere ti e na ambeni hundango ndo: ‘Ngoi oke la mbi yeke mû ti pensé na ndo ti nginza? Mbi yeke mû ngoi mingi ti pensé na ndo ti warango nzoni kua ti nginza wala gingo ti duti na fini so ayeke nzoni mingi? Wala mbi yeke sara ngangu ti zia lê ti mbi gi na ndo ti aye ti yingo?’ (Mat. 6:22). Jésus afa so azo so ‘abungbi amosoro ndali ti ala wani na ndo ti sese so’ ayeke buba songo ti ala na Jéhovah.
6. Tongana nyen la e lingbi ti hon ndo ti anzara ti e ti mitele?
6 Siokpari so ayeke na tere ti e ayeke pusu e ti sara gi aye so anzere na e. (Diko aRomain 7:21-25.) Tongana yingo vulu ti Nzapa amû maboko na e ape, e lingbi ti sara “akusala so ayeke ti bingo”. A ndu aye tongana “pumba ti kirikiri nga na nyongo sämba ahon ndo ni . . . sarango lango-sioni nga na sarango sioni ye na kamene pëpe”. (aRom. 13:12, 13). E yeke tiri lakue na anzara ti e ti mitele. E lingbi ti hon ndo ni gi tongana e ngbâ ti zia li ti e gi na ndo ti aye so ayeke na yayu. Ti sara ni a lingbi e sara ngangu. A yeke ndali ni la bazengele Paul atene: “Me mbi pika tere ti mbi na mbi sara lo tongana ngbâa.” (1 aCor. 9:27). Tongana e ye ti ngbâ na yâ ti kpengo loro ti e ti wara fini, a lingbi e sara gi aye so anzere na e wani ape. Zia e bâ aye so akoli use so, so asara ye so bê ti Nzapa aye, asara “ti nzere na lê ti Nzapa”.
ABRAHAM ‘AMÄ NA BÊ NA JÉHOVAH’
7, 8. (a) Akpale wa la Abraham na Sara atingbi lani na ni? (b) Abraham azia lê ti lo lani na ndo ti nyen?
7 Na ngoi so Jéhovah ahunda na Abraham ti tene lo na azo ti sewa ti lo ague na sese ti Canaan, lo yeda ti gue. Teti so Abraham ayeke na mabe nga lo mä yanga, Jéhovah ate mbele na lo, a tene: “Fade Mbi sara si mo ga kota mara, Mbi iri tënë nzoni na ndo mo.” (Gen. 12:2). Me, angu mingi na pekoni, Abraham na wali ti lo Sara ayeke na molenge ape. Jéhovah agirisa zendo so lo mû na Abraham so awe? Na ndo ni, na Canaan gigi akpengba lani. Abraham na azo ti sewa ti lo azia da ti ala nga na afami ti ala na Ur, mbeni gbata so mosoro ayeke dä mingi na Mésopotamie. Ala sara akilomètre 1 600 ti si na Canaan. Kâ, ala lango na gbe ti atente, nzara asara ala nga ala tingbi na azo ti nzi (Gen. 12:5, 10; 13:18; 14:10-16). Me, atâa so kue ala sara nzara ti kiri na nzoni ndo ti ala na Ur ape.
8 Abraham “[a]mä na bê na Jéhovah” me lo zia lê ti lo pëpe na ndo ti “aye so ayeke na sese”. (Gen. 15:6). Lo zia li ti lo angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu na lege so lo zia bê ti lo na ndo ti azendo ti Nzapa. Ndali ti mabe ti Abraham, Nzapa so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue afuta lo na ngoi so lo tene na lo, lo tene: “Yä lê ti mo na nduzu, mo diko atongoro ni, tongana mo lingbi diko ala. Lo tene na lo, Fade hale ti mo ayeke tongaso.” (Gen. 15:5). Atënë so adë bê ti Abraham biani! Lakue tongana Abraham abâ atongoro na lê ti nduzu, lo dabe ti lo lani na zendo so Jéhovah amû na lo, so lo tene lo yeke sara si hale ti lo ayeke ga ande gbani. Na ngoi so Nzapa adiko, Abraham adü mbeni héritier, gi tongana ti so lo mû zendo ni na lo.
9. Tongana nyen la tapande ti Abraham alingbi ti mû maboko na e ti ngbâ ti sara kua ti Nzapa mingi?
9 Legeoko tongana ti Abraham, e kue e yeke ku ti tene azendo ti Nzapa aga tâ tënë (2 Pi. 3:13). Tongana e zia lê ti e angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu ape, e yeke bâ so aye so Nzapa amû zendo ni ayeke si fafadeso ape na e lingbi ti kiri na peko na yâ ti kua so e yeke sara na Nzapa. Na tapande, mo dö ambeni ye mo zia lani ti mû lege na mo ti ga pionnier wala ti sara ambeni kua ti ngoi kue? Tongana a yeke tongaso e gonda mo. Kâ ti fadeso mo yeke sara nyen? Girisa ape so Abraham azia lê ti lo lani na ndo ti “gbata so tâ gere ni ayeke dä.” (aHéb. 11:10). Lo ‘mä na bê na Jéhovah, ndali ti mabe ti lo Nzapa adiko lo tongana zo ti mbilimbili.’
MOÏSE ABÂ LANI “LO SO LÊ ABÂ LO PËPE”
10. Dutingo ti Moïse ayeke lani tongana nyen na ngoi so lo yeke maseka?
10 Mbeni koli so azia si lê ti lo angbâ lani gi na ndo ti aye so ayeke na yayu, a yeke Moïse. Na ngoi so Moïse ayeke lani maseka “a fa ye na [lo] na ndo ti ndara kue ti azo ti Égypte.” A yeke fa aye so lani na asenge zo ape. A bata lani lo na yâ ti sewa ti gbia ti Égypte na ngoi so Égypte ayeke lani na ngangu ahon tanga ti akodoro kue. Kite ayeke pëpe so aye so Moïse amanda asara si lo ga “ngangu na yâ ti atënë ti lo nga na yâ ti asarango ye ti lo.” (Kus. 7:22). Moïse ayeke lani na apasa mingi ti ga kota zo na Égypte. Me Moïse azia lê ti lo na ndo ti ye so ayeke kota mingi: sarango ye so bê ti Nzapa aye.
11, 12. Fango ye wa la ayeke lani kota ye mingi na lê ti Moïse? E hinga ni tongana nyen?
11 Na ngoi so Moïse angbâ lani kete, kite ayeke pëpe so mama ti lo, Jokébed, afa na lo ye lani na ndo ti Nzapa ti aHébreu. Moïse abâ na nene ni mingi aye so lo hinga na ndo ti Jéhovah nga lo bâ ni tongana mbeni ye so ayeke kota mingi ahon amosoro kue. Ndali ti so Moïse alango na ndo ti Pharaon lo lingbi lani ti ga zo ti mosoro wala kota zo na yâ ti dunia so me lo zia lani apasa so ti sara ye so Nzapa aye. (Diko aHébreu 11:24-27.) Aye so Moïse amanda na ndo ti Jéhovah nga mabe so lo yeke na ni na lo amû maboko na lo ti zia li ti lo gi na ndo ti aye so ayeke na yayu.
12 Moïse awara lani mbeni nzoni fango ye na Égypte, me lo sara kua pëpe na aye so lo manda, ti sara si iri ti lo awu wala ti ga zo ti mosoro na Égypte. Ni la Bible atene so lo “ke ti tene a iri lo molenge ti molenge ti Pharaon ti wali, lo soro ti tene a sara pasi na lo legeoko na azo ti Nzapa ahon ti tene lo wara ngia na yâ ti siokpari teti kete ngoi”. Biani, Moïse asara kua na aye so lo hinga na ndo ti Jéhovah ti sara ye so bê ti Jéhovah aye.
13, 14. (a) Nyen la amû maboko na Moïse ti sara kua so Jéhovah amû na lo? (b) Legeoko tongana Moïse, nyen la a lingbi e sara?
13 Moïse aye lani Jéhovah nga na awakua ti lo mingi. Na ngoi so Moïse ayeke na ngu 40, lo pensé lo tene lo lingbi awe ti zi awakua ti Nzapa na gbe ti ngbâa na Égypte (Kus. 7:23-25). Me, kozoni si Jéhovah amû na lo kua so, Moïse ayeke lani na bezoin ti manda ambeni ye. Lo yeke lani na bezoin ti sara tere ti lo kete, ti kanga bê ti ku, ti sara ye na ngangu pëpe nga ti kanga nzara ti bê ti lo (aProv. 15:33). Moïse ayeke lani na bezoin ti tene a fa na lo ambeni ye so ayeke mû maboko na lo ti gbu ngangu na yâ ti atara nga na aye ti ngangu so ayeke ku lo. Angu 40 so Moïse amû ti sara kua ti berger amû maboko na lo ti duti na anzoni sarango ye so.
14 Anzoni ye so Moïse amanda na ngoi so lo yeke berger amû maboko na lo? En. Bible atene so Moïse aga zo so “ayeke na tâ be-ti-molenge ahon azo kue so ayeke na lê ti sese.” (Nom. 12:3). Lo sara tere ti lo kete na ye so amû maboko na lo ti kanga bê na mara ti azo nde nde nga na akpale ti ala (Ex. 18:26). E nga kue a lingbi e gi ti duti na asarango ye so ayeke mû maboko na e ti sö kuâ na ngoi ti “kota ye ti vundu” na ti lï na yâ ti fini dunia ti Nzapa so mbilimbili ayeke duti ande dä (Apoc. 7:14). E yeke na nzoni songo na azo kue, même na ala so e pensé so bê ti ala aninga ka ti son ape wala ala so ayeke sara ngonzo hio hio mingi? A yeke nzoni e sara ye alingbi na wango ti bazengele Pierre so lo mû na amba ti lo aChrétien, lo tene: “Ala ne mara ti azo nde nde kue, ala ndoye sewa ti e ti aita kue.”
E ZIA LI TI E ANGBÂ GI NA NDO TI AYE SO AYEKE NA YAYU
15, 16. (a) Ngbanga ti nyen la a lingbi e zia li ti e angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi aChrétien angbâ ti duti na nzoni sarango ye?
15 E yeke na yâ ti “angoi ti akpale so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni”. (2 Tim. 3:1). Tongaso, a lingbi e zia li ti e angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu ti mû lege na e ti ngbâ nduru na Jéhovah (1 aThes. 5:6-9). Zia e bâ aye ota so na yâ ni e lingbi ti fa so e zia li ti e angbâ gi na ndo ti anzoni ye.
16 Sarango ye ti e: Pierre ahinga so, a yeke kota ye ti tene e duti na nzoni sarango ye. Lo tene: “Ala duti na nzoni sarango ye na popo ti azo ti amara, . . . si ala mû gloire na Nzapa na peko ti so ala bâ anzoni kusala ti ala.” (1 Pi. 2:12). Atâa e yeke na yanga-da, na place ti kua, na ekole, na fango tënë wala e yeke sara ngia, e yeke sara kue ti duti na nzoni sarango ye tongaso si iri ti Jéhovah awara gonda. Teti so e yeke na siokpari na tere ti e, e kue e yeke sara afaute (aRom. 3:23). Me, tongana e ngbâ ti “tiri pendere bira ti mabe”, e lingbi ti sö benda na ndo ti awokongo ti e.
17. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e yeke na bango ndo ti Christ Jésus? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
17 Bango ndo ti e: Ti tene e ngbâ ti duti na nzoni sarango ye, a lingbi e duti na nzoni bango ndo. Bazengele Paul atene: “Ala bata na li ti ala bango ndo so, so lani Christ Jésus nga ayeke na ni.” (aPhil. 2:5). Bango ndo wa la Jésus ayeke lani na ni? Lo sara tere ti lo kete. Ye so asara si lo sara na Jéhovah na ngangu ti lo kue. Li ti lo angbâ lakue gi na ndo ti fango nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa (Marc 1:38; 13:10). Jésus abâ Bible tongana mbeni ye so ayeke na ngangu ahon aye kue (Jean 7:16; 8:28). Lo manda Bible nzoni tongaso si lo lingbi ti fa aversê ti yâ ni, ti gbu koko ti atënë ni nga ti fa nda ti atëne ni. Tongana e sara tere ti e kete, e fa tënë na ngangu ti e kue nga e manda Bible e wani, e yeke fa so e yeke na bango ndo ti Christ.
18. Aye wa la e lingbi ti sara ti mû maboko na kua ti Jéhovah?
18 Ngangu ti e: Jéhovah aye ti tene ‘na iri ti Jésus likuni oko oko kue akuku, likuni ti ala so ayeke na yayu, nga na ti ala so ayeke na ndo ti sese’. (aPhil. 2:9-11). Même na kota ndo so Jésus ayeke dä, lo yeke sara tere ti lo kete ti sara ye so bê ti Babâ ti lo aye. A lingbi e sara nga tongaso (1 aCor. 15:28). E yeke sara ni tongana nyen? E yeke sara ni na lege so e yeke mû ngangu ti e kue ti sara na kua so Jéhovah ahunda na e ti sara, so ayeke ti “sara si azo na popo ti amara kue aga adisciple.” (Mat. 28:19). E ye nga ti “sara ye ti nzoni na azo kue”, so ti tene na azo so ayeke nduru na e nga na aita ti e.
19. Nyen la a lingbi e ngbâ ti sara?
19 Merci mingi na Jéhovah so lo tene na e ti zia li ti e angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu so. Tongaso, a lingbi e “gbu ngangu, e kpe loro ti mandako so a zia na gbele e”. (aHéb. 12:1). Zia e kue e ngbâ ti sara kua na “âme ti [e] kue mo bâ mo tene [e] sara ni na Jéhovah”, Babâ ti e ti yayu, na lo yeke futa e ande ndali ti angangu so e sara.


text:
Yenga ti 23-
29 mai
Psaume 19-25
Bia 116 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Aprophétie so afa anzene nzene ye na ndo ti Messie”: (pn. 10)
Ps 22:2—Mo bâ Messie ni mo bâ mo tene Nzapa ake lo awe (w11 1/8 17 par. 16)
Ps 22:8, 9—A yeke zonga ande Messie ni (w11 1/8 16 par. 13)
Ps 22:19—Azo ayeke bi mbeni ye tongana dé ti kangbi yâ ti bongo ti Messie ni (w11 1/8 17 par. 14)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Ps 19:15—Nyen la e lingbi ti manda na lege ti versê so? (w06 15/5 19 par. 11)
Ps 23:1, 2—Tongana nyen la Jéhovah ayeke mbeni berger so asara ye na ndoye? (w02 15/9 32 par. 1-2)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Ps 25:1-22
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo tere: (ahon pn. 2 pëpe) bh. Diko versê ni na ndo ti téléphone wala tablette ti mo.
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) bh. Sara kua na recherche so ayeke na ndo ti JW Library ti gi mbeni versê so akiri tënë na hundango tënë ti zo ni.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) bh 129 par. 11-12. Na nduru tënë fa na zo so mo yeke manda Bible na lo so lo lingbi ti sara kua na JW Library so ayeke na ndo ti téléphone ti lo ti leke tere ndali ti étude ti lo.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 55
“Lege ti sara kua na JW Library”—Use mbage ni: (pn. 15) Lisoro. Zia vidéo so li ni ayeke Téléchargé Bible nga sara kua na ni nga na vidéo Sara recherche na yâ ti Bible wala na yâ ti ambeti ti e na sara lisoro na ndo ni. Na pekoni, sara lisoro na ndo ti ndangba li ti tënë ti article ni. Wa aita ti fa ambeni lege so ala lingbi ti sara kua na JW Library na fango tënë.
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) ia chap. 16 par. 1-15
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 139 na sambela


text:
Akode ti fango na tënë
RÉVEILLEZ-VOUS !
Hundango tënë ni: Mbi ye ti fa na mo fini article ti Réveillez-vous ! so. [Fa hundango tënë so ayeke na lembeti 2.] Mo tene ti mo nyen?
Versê ni: aPr 24:10
Fa mbeti ni: Article ni kue asara tënë na ndo ti afango ye ti Jéhovah.
RÉVEILLEZ-VOUS !
Hundango tënë ni: Mo pensé so a yeke kota ye ti tene e soro akamarade ti e na lege ti ndara?
Versê ni: aPr 13:20
Fa mbeti ni: Article ti Réveillez-vous ! so amû ambeni wango so afa tongana nyen la e lingbi ti soro anzoni kamarade. [Fa kota tënë so ayeke na lembeti 10-11.]
MÄ NZAPA
Hundango tënë ni: Mo ye ti duti na yâ ti mbeni dunia tongana ti so mo bâ ge so? [Fa foto so ayeke na lembeti 2-3 na zia zo ni akiri tënë.]
Versê ni: Jér 29:11
Fa mbeti ni: Brochure so afa tongana nyen la e lingbi ti mä Nzapa nga ti wara ande aye ti nzoni so lo leke ndali ti e. [Bâ lembeti 4-5.]
LEKE KODE TI MO WANI
Sara kua na mbage so ti leke na kode ti fango tënë ti mo wani.


text:
4 Na peko ti ye so, mbi bâ ndo, na bâ, mbeni yanga-da azi na yayu, na kozo go so mbi mä akpa toto ti trompette; go ni asara tënë na mbi, atene: “Monté ge, na mbi yeke fa na mo aye so ayeke si ande.”2 Na peko ti ye so, gï hio tongaso mbi duti na gbe ti ngangu ti yingo, na bâ, mbeni trône ayeke na yayu, na mbeni zo aduti na ndö ti trône ni.+3 Lo so aduti na ndö ti trône ni, terê ti lo akpa tênë so a iri ni jaspe+ nga mbeni tênë so a iri ni sardoine;* na mbeni arc-en-ciel angoro terê ti trône ni kue si na bango ni arc-en-ciel ni akpa mbeni tênë so a iri ni émeraude.+4 Atrône 24 angoro terê ti trône ni so; mbi bâ a-ancien 24+ so ayü avuru bongo aduti na ndö ti atrône so, nga acouronne ti lor ayeke na li ti ala.5 Wâ ti bekpa,+ ago na toto ti bekpa+ alondo na mbage ti trône ni asigi; alampe mbasambala so ayeke za wâ ayeke na devant ti trône ni, alampe so aye ti sara tënë ti ayingo mbasambala ti Nzapa.+6 Na devant ti trône ni, mo yeke wara mbeni ngu-ingo so lê ni ayeke tongana tatara+ na akpa mbeni tênë so zo abâ ndo na yâ ni kue.Na milieu ti trône ni nga na terê ni, mbi bâ acréature osio so ayeke na fini,+ alê amû terê ti ala kue, na devant nga na peko.7 Kozo créature ni akpa bamara;+ use créature ni akpa kete koli-bagara;+ ota créature ni ayeke na face so akpa ti zo,+ na osio créature ni+ akpa aigle so angbâ ti huru.+8 Âdu ti acréature osio so, créature oko oko ayeke na akpangbi* omene. Alê amû terê ti akpangbi ni kue, na gigi nga na yâ ni.+ Bï na lâ, ala yeke wu terê ti ala pëpe si ala yeke tene: “Jéhovah*+ Nzapa ayeke nzoni-kue, nzoni-kue, nzoni-kue; Lo so ngangu ti lo ahon angangu kue, lo yeke dä ândö, lo yeke dä fadeso nga lo yeke ga.”+9 Na ngoi kue so acréature ni ayeke mû gloire, na gonda nga na singila na Lo so aduti na ndö ti trône, Lo so lo yeke na fini lakue lakue nga kpu na kpu,+10 a-ancien 24+ ni atï na gbe ti Lo so aduti na ndö ti trône ni na ala yeke voro Lo so ayeke na fini lakue lakue nga kpu na kpu, nga ala bi acouronne ti ala na devant ti trône ni si ala yeke tene:11 “Jéhovah,* mo so mo yeke Nzapa ti e, mo lingbi biani ti wara gloire,+ nengo+ nga na ngangu+ ngbanga ti so mo la mo sara aye kue,+ nga a yeke ndali ti ye so bê ti mo aye si aye ni ayeke dä na a sara ala.”
Kete tënë
^ Wala “tênë ti nginza mingi so ayeke bengba bengba.”