text:
“Sarango tongaso anzere na lê ti mo”
“Mo honde aye so ngangu na awandara nga na azo so ahinga ndo, me mo fa ni na akete molenge.”
1. Nyen la asara si “bê ti Jésus asi na ngia nga na yingo vulu”? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
MO LINGBI ti bâ na yâ ti li ti mo sarango ye ti Jésus na ngoi so “bê ti [lo] asi na ngia nga na yingo vulu”? Peut-être mo bâ yanga ti lo ayeke na ngia, lê ti lo aza na nzerengo tere. Nyen la asara si lo yeke na ngia tongaso? Lo tokua adisciple ti lo 70 ti gue ti fa nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa. Lo ye mingi ti hinga tongana nyen la ala yeke sara kua ni, ndali ti so akota wato so aye nzoni tënë ape ayeke lani mingi. Na popo ti awato so, a yeke wara azo so ahinga ndo mingi nga na ascribe na aFarizien so ahinga mbeti mingi. Ala pusu azo mingi ti bâ Jésus tongana mbeni senge “sarapande” nga ti bâ adisciple ti lo tongana “azo so amanda mbeti pëpe na ala yeke asenge zo”. (Kus. 4:13; Marc 6:3). Atâa so kue, adisciple ni akiri na nzerengo tere na peko ti kua ni. Ala fa tënë atâa so azo nga na asioni yingo akanga lege na ala. Nyen la asara si tere ti ala anzere nga ala sara ye na mbeto ape?—Diko Luc 10:1, 17-21.
2. (a) Tongana nyen la adisciple ti Jésus ayeke tongana akete molenge? (b) Nyen la amû maboko na adisciple ti Jésus ti mä yâ ti akpengba tâ tënë ti Bible?
2 Jésus atene na Jéhovah, a tene: “Babâ, mbi sepela mo na lê ti azo kue, mo Seigneur ti yayu na ti sese, ngbanga ti so mo honde aye so na awandara nga na azo so ahinga ndo, me mo fa ni na akete molenge. Biani, Babâ, a nzere na lê ti mo ti sara tongaso.” (Mat. 11:25, 26). Jésus aye lani ti tene pëpe so adisciple ti lo ayeke avrai molenge. Me, lo hinga so ala yeke tongana akete molenge tongana a haka ala na azo ti dunia so, so ahinga ndo nga ahinga mbeti mingi, so abâ tere ti ala wani tongana azo ti ndara. Jésus afa na adisciple ti lo ti duti tongana akete molenge, ti ngbâ ti sara tere ti ala kete nga ti yeda ti tene a fa ye na ala (Mat. 18:1-4). Ye ti nzoni wa la ala wara ndali ti so ala sara tere ti ala kete? Na lege ti yingo vulu, Jéhovah amû maboko na ala ti mä yâ ti akpengba tâ tënë ti Bible. Me akota zo ti ndara nga na azo ti hingango ndo, so ake adisciple ni, amä yâ ti atâ tënë so pëpe ndali ti so Satan nga na baba ti ala avuko lê ti ala.
3. Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article so?
3 Kite ayeke pëpe so tere ti Jésus anzere lani mingi. Tere ti lo anzere ti bâ lege so Jéhovah afa na nda ti akpengba tâ tënë ti Bible na azo kue so asara tere ti ala kete atâa hingango ye ti ala ayeke tongana nyen wala ala manda mbeti asi na ndo wa. A nzere na lo so Babâ ti lo ayeda na kode ti fango ye so akpengba pëpe nga ayeke polele. Jéhovah achangé pëpe, me tongana nyen la lo fa so lo ngbâ ti yeda na mara ti kode ti fango ye so? Na ngoi so e yeke kiri tënë na hundango ndo so na yâ ti article so, tere ti e ayeke nzere tâ gi tongana ti Jésus lani.
LO FA NDA TI AKPENGBA TÂ TËNË NA AZO KUE
4. Na alege wa Tour ti Ba Ndo so a sara ni na mbeni lege so akpengba ape ayeke mbeni cadeau?
4 Na yâ ti angu so ahon ade ti ninga ape, aye so bungbi ti Jéhovah afa na e afa biani so bungbi ni aye mingi ti tene afango ye ti Bible aduti polele nga akpengba pëpe. Zia e bâ ambeni tapande ni ota. Kozo ni, na ayanga ti ambeni kodoro e yeke na Tour ti Ba Ndo so a sara ni na mbeni lege so akpengba ape. * Azo so ahinga ayanga ti kodoro ni so nzoni ape wala so ayeke na kpale ti dikongo mbeti abâ Tour ti Ba Ndo so tongana mbeni cadeau so amû na ala na nzoni bê. Azo so amû li ni na yâ ti sewa abâ so ndali ti Tour ti Ba Ndo so, fadeso amolenge ti ala akiri tënë mingi na ngoi ti Mandango Tour ti Ba Ndo. Tour ti Ba Ndo ayeke kpengba ye so na lege ni e yeke wara kobe ti yingo. Aita mingi asû ambeti na aita ti Bebungbi. Na yâ ti ambeti ni ala tene atënë so andu bê ti fa singila ti ala. Mbeni ita-wali atene so lo yeke lani na mbeto ti kiri tënë na ngoi ti Mandango Tour ti Ba Ndo. Me ti fadeso, na peko ti so lo wara Tour ti Ba Ndo so, lo tene: “Mbi yeke kiri tënë fadeso mingi, nga mbeto asara mbi encore ape. Mbi kiri merci na Jéhovah nga na ala.”
5. Ambeni nzoni ye wa la ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia so a kiri a leke yâ ni?
5 Use ni, a kiri a leke yâ ti lege so a sû na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Anglais, na a sigigi na ni na ngoi ti bungbi ti ngu oko oko so a sara ni na lango 5 ti octobre, ngu 2013. * Mingi ti aversê ni, atënë ni ayeke mingi tongana ti kozo ape, me nda ti aversê ni achangé ape nga zo ayeke mä yâ ni hio. Na tapande, Job 10:1 so kozo wungo ti atënë ti yâ ni ayeke 27 akiri 19; aProverbe 8:6 so atënë ni kozo ayeke 20 akiri 13. Atënë ti yâ ti aversê so use kue asigigi polele na yâ ti fini Bible ni. Mbeni ita-koli so a soro lo ti gue na yayu, so asara na Jéhovah be-ta-zo teti angu mingi, atene: “Mbi diko mbeti ti Job na yâ ti fini Bible so, na a yeke mo bâ mo tene kozo ti tene mbi mä yâ ni la.” Azo mingi atene mara ti tënë ti lo so.
6. Atënë ti bê ti mo ayeke so wa na ndo ti afini fango ye so e wara na ndo ti Matthieu 24:45-47?
6 Ota ni, gbu li na ndo ti ambeni fini fango ye so e wara ade ti ninga ape so amû lege na e ti mä yâ ti ambeni versê ti Bible nzoni. Na tapande, Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti juillet ngu 2013 amû lege na e ti hinga ye nzoni mingi na ndo ti “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara”. (Mat. 24:45-47). Tour ti Ba Ndo ni afa so ngbâ be-ta-zo ayeke Bebungbi. Nga “azo ti kua” ni ayeke azo kue so ngbâa be-ta-zo ayeke mû kobe na ala, atâa ala so a soro ala ti gue na yayu wala “ambeni ngasangbaga”. (Jean 10:16). A nzere na e mingi ti hinga atâ tënë so nga ti fa ni na afini zo. Na ambeni lege wa la Jéhovah afa so lo yeda ti tene a fa ye na mbeni kode so akpengba ape nga ayeke polele?
A FA NDA TI AMBAÏ TI BIBLE NA LEGE SO AKPENGBA APE
7, 8. Ambeni mbaï wa na yâ ti Bible ayeke fä ti mbeni ye so ayeke si ande?
7 Tongana e sara na Jéhovah asara angu mingi awe, peut-être e hinga achangement so a sara na ndo ti lege so a fa na nda ti ambaï ti Bible na yâ ti ambeti ti e. Ândö e yeke tene ka mingi so ambeni mbaï ti Bible aye ti sara tënë ti ambeni ye so ayeke si ande. Mbeni raison ayeke dä so amû lege na e ti fa nda ti ambaï ti Bible tongaso? En. Na tapande, Jésus asara tënë ti “fä ti prophète Jonas.” (Diko Matthieu 12:39, 40.) Jésus afa ndani lo tene so lango so Jonas asara na yâ ti susu aye ti sara tënë ti lango so lo yeke sara na yâ ti dû ti kuâ. Yâ ti susu ni alingbi lani ti duti dû ti kuâ ti Jonas tongana fade Jéhovah abata lo na fini ape.
8 Ambeni mbaï ti Bible ayeke dä so ayeke fä ti mbeni ye so ayeke si ande. Bazengele Paul asara tënë ti ambeni mingi. Na tapande, songo ti Abraham na Agar na Sara ayeke fä ti songo so ayeke na popo ti Jéhovah na mara ti Israël nga na mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na yayu (aGal. 4:22-26). Legeoko nga, tabernacle nga na temple, Lango ti Kangango ndo ti asiokpari, kota prêtre, nga na ambeni ye so ayeke na yâ ti Ndia ti Moïse ayeke “gbede ti anzoni ye so ayeke ga”. (aHéb. 9:23-25; 10:1). Tongana e manda ambaï ti Bible so nga na aye so ambaï ni aye ti tene ayeke kpengba mabe ti e. Me so aye ti tene so azo kue so a sara tënë ti ala na yâ ti Bible, aye kue so asi na aye kue so Bible asara tënë ni ayeke fä ti mbeni zo wala ti mbeni ye nde?
9. Ândö, a fa nda ti mbaï ti Bible so asara tënë ti Naboth tongana nyen?
9 Ândö, fani mingi na yâ ti ambeti ti e, a fa so azo kue so a sara tënë ti ala na yâ ti ambeni mbaï ti Bible, aye kue so asi na aye kue so ambeni mbaï ti Bible asara tënë ni ayeke fä ti mbeni zo wala ti mbeni ye nde. Na tapande, zia e bâ mbaï ti Naboth so Gbia-wali Jézabel aleke si a fâ lo tongaso si Achab, so ayeke koli ti lo, amû yaka ti vigne ti lo (1 aGbia 21:1-16). Na ngu 1932, na yâ ti mbeni Tour ti Ba Ndo, a fa so mbaï so ayeke fä ti mbeni ye. A fa so Achab na Jézabel ayeke fä ti Satan na bungbi ti lo; Naboth ayeke fä ti Jésus; kuâ ti Naboth ayeke fä ti kuâ ti Jésus. Me, angu mingi na peko ni, na yâ ti buku “Que ton nom soit sanctifié,” so a sigigi na ni na ngu 1961, a fa so Naboth ayeke fä ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga Jézabel ayeke fä ti aChrétien ti wataka. Tongaso, ye ti ngangu so Jézabel asara na Naboth aduti fä ti ye ti ngangu so a sara na aChrétien so a soro ala ti gue na yayu na alango ti nda ni. Teti angu mingi, afango nda ti ye so akpengba mabe ti awakua ti Jéhovah. Tongaso, ka ngbanga ti nyen la a changé fadeso yâ ti afango nda ti ye ni?
10. (a) Tongana nyen la ngbâa be-ta-zo ayeke sara hange mingi tongana lo ye ti fa nda ti ambeni mbaï ti Bible? (b) Afango ye so ayeke na yâ ti ambeti ti e aluti laso mingi na ndo ti nyen?
10 Teti angu mingi, Jéhovah amû maboko na “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara” ti sara ye na ndara mingi ahon ti kozo. Fadeso, ngbâa be-ta-zo ayeke sara ye na hange mingi tongana lo ye ti fa so mbeni mbaï ti Bible aye ti sara tënë ti mbeni ye so ayeke si ande. Lo yeke gi kozoni kue ti bâ wala ambeni versê ti Bible ayeke dä so afa polele so ayeke tongaso. Nga, a bâ so a yeke ngangu na aita mingi ti mä yâ ti angbene fango nda ti ye ti e na ndo ti ambeni mbaï ti Bible nga na aye so ambaï ni aye ti tene. A lingbi ti duti ngangu ti mä yâ ti anzene nzene ye so a fa na ndo ti ambaï ti Bible ni, ti dabe na ni, nga ti sara ye alingbi na ni. Mbeni kpale ni ayeke so, tongana a luti mingi gi na ndo ti lege so mbaï ni ayeke ga ande tâ tënë, a yeke sara si zo alingbi ti hinga pëpe nzoni sarango ye so ayeke na yâ ti mbaï ni nga na nzoni ye ti manda so ayeke na yâ ni. Tongaso, laso e bâ so na yâ ti ambeti ti e lege so a fa na nda ti ambaï ti Bible akpengba ape. Afango ye ni aluti mingi na ndo ti anzoni ye ti manda na ndo ti mabe, gbungo ngangu, vorongo Nzapa na bê kue, nga na ambeni nzoni sarango ye so e lingbi ti manda na yâ ti ambaï ni. *
11. (a) Tongana nyen la e mä fadeso yâ ti mbaï so asara tënë na ndo ti Naboth? Tongana nyen la tapande ti lo amû maboko na e? (b) Na yâ ti angu so ahon ade ti ninga ape, ngbanga ti nyen na yâ ti ambeti ti e a yeke ngangu ti tene a tene so ambeni mbaï ti Bible ayeke fä ti mbeni ye nde? (Bâ article “Tënë so azo ahunda” na yâ ti Tour ti Ba Ndo so.)
11 Tongana nyen la e mä fadeso yâ ti mbaï so asara tënë na ndo ti Naboth? Mbaï ni ayeke polele nga zo amä yâ ni hio. So lani Naboth so ayeke zo ti mbilimbili akui, a yeke pëpe ndali ti so lo yeke fä ti Jésus wala fä ti aChrétien so asoro ala ti gue na yayu, me lo kui ngbanga ti so lo leke na bê ti lo ti ngbâ ti duti be-ta-zo na Nzapa. Lo ngbâ ti sara ye alingbi na Ndia ti Jéhovah atâa so azo so ayeke na komandema asara ye ti ngangu mingi na lo (Nom. 36:7; 1 aGbia 21:3). Tapande ti lo amû maboko na e ndali ti so e kue e lingbi ti wara mara ti kpale ti lo so. (Diko 2 Timothée 3:12.) A-Chrétien kue alingbi ti mä yâ ti mbaï ni, ti dabe na ni, nga ti sara ye alingbi na ni ti kpengba mabe ti ala.
12. (a) Tënë wa la a lingbi e tene pëpe na ndo ti ambaï ti Bible? (b) Nyen la amû lege na e ti mä même yâ ti afango ye so alï mingi? (Bâ kete tënë na gbe ni.)
12 E lingbi ti tene na nda ni so ambaï ti Bible afa gi ye ti manda awe me afa mbeni ye nde pëpe? Ên-ën. Laso, ambeti ti e afa so mbeni mbaï oko alingbi ti dabe ti e na mbeni mbaï nde, wala alingbi ti mû maboko na e ti mä yâ ti mbeni mbaï nde. Fadeso, a yeke ngangu ti tene na yâ ti ambeti ti e a fa nda ti mingi ti ambaï ti Bible a tene so ayeke fä ti mbeni ye nde. Na tapande, e lingbi ti tene biani so dutingo be-ta-zo ti Naboth na yâ ti aye ti ngangu juska na kuâ adabe ti e na dutingo be-ta-zo ti Christ nga na ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu. Ye oko, ye so alingbi nga ti dabe ti e na dutingo be-ta-zo ti “ambeni ngasangbaga” mingi. Mara ti hakango ye tongaso, so akpengba pëpe so, afa so a yeke mbeni fango ye so alondo na Jéhovah. *
A FA NDA TI ATOLI TI JÉSUS NA LEGE SO AKPENGBA APE
13. Atapande wa afa so fadeso e yeke fa nda ti ambeni toli ti Jésus na mbeni lege so akpengba pëpe nga ayeke polele?
13 Jésus Christ ayeke Kota Wafango ye so ahon tanga ti azo kue na yâ ti dunia. Mbeni kode ti fango ye so lo ye ti sara kua na ni mingi ayeke sarango kua na atoli (Mat. 13:34). Atoli ayeke nzoni mingi ndali ti so ayeke fa nda ti aye so akpengba mingi na mbeni lege so akpengba ape so alingbi ti sara si e gbu li ti e nga alingbi ti ndu bê ti e. Teti angu mingi, ambeti ti e afa nda ti atoli ti Jésus na mbeni lege so akpengba ape nga ayeke polele. Na tapande, Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti juillet, ngu 2008 amû maboko na e ti mä yâ ti atoli ti Jésus nzoni mingi na ndo ti mama ti mapa, lê ti moutarde nga na gbanda ti gbungo na susu. Fadeso e bâ polele so atoli so aye ti sara tënë ti Royaume ti Nzapa so amû maboko na azo mingi ti ke sioni dunia so ti ga adisciple ti Christ.
14. (a) Tongana nyen la e fa lani nda ti toli ti zo ti Samarie so asara nzoni bê na mba ti lo? (b) Tongana nyen la e mä yâ ti toli ti Jésus so fadeso?
14 Tongana nyen la e lingbi ti mä yâ ti ambaï wala atoli ti Jésus so lo fa anzene nzene ye mingi na yâ ni? Ambeni mbaï ni ayeke na lege ti fä, ambeni ayeke atënë ti prophétie nga ambeni afa na e anzoni ye ti manda. Me e yeke hinga yâ ni tongana nyen? Tongana angu ayeke hon, kiringo tënë ni asigigi polele. Na tapande, bâ lege so e fa lani nda ti toli ti Jésus na zo ti Samarie so asara nzoni bê na mba ti lo (Luc 10:30-37). Na ngu 1924, na yâ ti mbeni Tour ti Ba Ndo a tene so zo ti Samarie ni aye ti sara tënë ti Jésus; lege so alondo na Jérusalem azu na Jéricho aye ti sara tënë ti asioni ye so asi na azo ngbene ye so kengo yanga abâ gigi na Éden; azo ti nzi so ayeke na ndo ti lege ni aye ti sara tënë ti akota ndo ti dengo buze nga na azo ti dengo buze so aye ti wara go na ndo ti azo; nga prêtre na Lévite ni aye ti sara tënë ti akota zo ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka. Me laso, mbeti ti e asara kua na toli so ti dabe ti e aChrétien kue so a lingbi e sara kangbi na popo ti azo pëpe. A lingbi e mû maboko na azo kue so ayeke na bezoin ni, me mbilimbili a lingbi e mû maboko na ala ti hinga tâ tënë na ndo ti Nzapa. A nzere na e mingi ti bâ so Jéhovah asara si e mä yâ ti afango ye ti lo polele.
15. Nyen la e yeke bâ ande na yâ ti article ti peko?
15 Na yâ ti article ti peko, e yeke sara tënë na ndo ti mbeni toli ti Jésus na ndo ti amasia bale-oko (Mat. 25:1-13). Jésus aye lani ti tene adisciple ti lo, so ayeke na yâ ti alango ti nda ni, amä yâ ti kpengba toli ti lo so tongana nyen? Azo kue so lo sara tënë ti ala na yâ ti toli ni, aye kue so toli ni asara tënë ni nga na aye kue so asi na yâ ti toli ni aye ti sara tënë ti mbeni zo wala ayeke fä ti mbeni ye so ayeke si ande? Wala lo ye lani ti tene adisciple ti lo amanda mbeni nzoni ye dä so ayeke mû maboko na ala na alango ti nda ni so? E yeke hinga ni ande.
^ par. 4 A sigigi na Tour ti Ba Ndo so a sara ni na mbeni lege so akpengba ape kozo na yanga ti Anglais na nze ti juillet, ngu 2011. Na pekoni, a sigigi na ni na ambeni yanga ti kodoro, me mingi ape.
^ par. 5 A yeke sigigi ande na ni na ambeni yanga ti kodoro nde.
^ par. 10 Na tapande buku Sara ye na mabe tongana ti ala asara tënë mingi na ndo ti azo 14 so Bible asara tënë ti ala. Buku ni agboto lê mingi na ndo ti anzoni ye ti manda me pëpe na ndo ti aye so mbaï ti azo ni aduti fä ni.
^ par. 12 Na yâ ti Bible, e yeke wara nga aye so akpa aye so ayeke “ngangu ti mä yâ ni,” so na popo ni a yeke wara ambeni tënë so Paul atene. Ye oko, azo kue so asû Bible asû ni na gbe ti yingo vulu. A yeke oko yingo so la amû maboko laso na atâ Chrétien ti mä yâ ti atâ tënë so ayeke na yâ ti Bible, “même aye ti Nzapa so nda ni alï mingi.”—2 Pi. 3:16, 17; 1 aCor. 2:10.


c: text/html

text:
1Agripa atene na Paul: “Mbi mu na mo lege titene mo fa nda ti tënë ti mo.” Tongaso Paul asara maboko ti lo si lo to nda ti fa nda ti tënë ti lo, lo tene: 2“Gbia Agripa, be ti mbi anzere mingi laso ti fa na le ti mo nda ti atënë so kue azuife ayeke bi na li ti mbi. 3Biani, mo hinga lege ti sarango aye ti azuife na atënë so alondo na popo ti ala kue. Tongaso mbi hunda na mo ti kanga be ti mo ti ma mbi. 4“Azuife kue ahinga tënë ti dutingo ti mbi na molenge ngbii asi laso; ala hinga nga lege ti dutingo ti mbi na popo ti azo ti mara ti mbi nga na Jérusalem. 5Azuife ahinga mbi aninga awe. Tongana ala ye, ala lingbi ti tene na mo so mbi yeke ando mbeni zo ti bongbi ti afarizien, bongbi ti azo ti vorongo Nzapa ti e so ayeke bata ndia ahon tanga ti azo kue. 6Fadeso, mbi yeke na gbe ti azo ti fango ngbanga ndali ti so mbi zia be ti mbi ti ku ye so Nzapa amu zendo ni na akotara ti e. 7Amara baleoko na use ti e azia be ti ala ti ku ti baa ye so Nzapa amu zendo ni, nilaa ala yeke sara kua ti Nzapa bi na lâ, ala woko na kua ni pepe. Mbi nga, gbia, mbi yeke ku ti baa ye ni so. Ye so azuife aga na mbi na gbe ti azo ti fango ngbanga ndali ni laa! 8Ngbanga ti nyen si ala, azuife, ala baa ti ala atene, Nzapa alingbi ti zingo azo na kuâ pepe so? 9Ti mbi, mbi baa lani mbi tene, alingbi mbi sara kue ti mingo iri ti Jésus, zo ti Nazaret. 10Ye so mbi sara na Jérusalem laa. Akota wayango-sandaga amu na mbi lege si na iri ti ala, mbi bi azo ti Christ mingi na da ti kanga. Na ndembe so azo ayeke fâ ngbanga ti kuâ na li ti ala, mbi nga mbi yeda na tënë ni. 11Lege mingi, mbi gue na ya ti ada ti sambelango Nzapa si mbi yeke sara pasi na ala, mbi yeke gbu ala na ngangu titene ala zonga Jésus. Ngonzo agbu mbi na tere ti ala ahon ndoni si mbi tumba peko ti ala ngbii mbi si na ya ti agbata ti awande ti sara ngangu na ala.” 12“Mbeni lâ, akota wayango-sandaga amu na mbi lege, ala mu na mbi yanga ti gue na Damas na iri ti ala. 13Gbia, nduru na bekombite so mbi yeke na lege ti gue, mbeni lumiere alondo na nduzu si aza na tere ti mbi na amba ti mbi so e na ala e yeke tambula so. Lumiere ni aza ahon sungo ti lâ. 14E kue e ti na sese si mbi ma mbeni go so ayeke tene tënë na yanga ti arameen, atene: ‘Saul, Saul, ngbanga ti nyen laa mo yeke sara ngangu na mbi? Mo yeke sara sioni na tere ti mo tongana nyama so akpo tere ti lo na yanga ti keke ti wa ti lo!’ 15Mbi hunda ndo, mbi tene: ‘Mo yeke zo wa, Kota Gbia?’ Kota Gbia akiri tënë, atene: ‘Mbi Jésus laa mo yeke sara ngangu na mbi so. 16Me londo, mo luti na nduzu. Ndani so mbi si na mo ayeke so: mbi soro mo titene mo ga zo ti kua ti mbi. Fade mo yeke ga zo ti tenengo peko ti ye so mo hinga na ndö ti mbi, ti fa lege so mo baa mbi laso. Mo yeke fa nga ye so mbi yeke kiri ande ti fa ni na mo. 17Mbi yeke zi mo na maboko ti azuife na azo ti amara nde so mbi yeke tokua mo na mbage ti ala. 18Mbi tokua mo ti zi le ti ala, ti mu ala na ya ti vukongo ndo ti sigigi na ala na ya ti lumiere; mo yeke zi ala na gbe ti ngangu ti Satan ti gue na ala na Nzapa. Tongana ala ma na be na mbi, fade a yeke zi siokpari na li ti ala si ala yeke wara ndo na popo ti azo ti Nzapa.’ ” 19“Ndani laa, gbia Agripa, ye so alondo na yayu si asi na mbi na ya ti mbeni ye tongana bango-li so, mbi ke ti sara ye ti peko ni pepe. 20Me mbi to nda ti fa tënë ti Nzapa kozoni na azo ti Damas nga na azo ti Jérusalem. Na pekoni, mbi fa tënë ni na azo ti sese ti Judée kue nga na azo ti amara nde; mbi hunda na ala titene ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala ti kiri na mbage ti Nzapa, ala sara ye so afa atene, ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala awe. 21Ndani laa azuife agbu mbi lani na ya ti kota da ti Nzapa si ala gi lege ti fâ mbi. 22Me Nzapa abata mbi ngbii asi laso si mbi ngba ti fa peko ti ye so asi mbi na azo kue: akete zo na akota zo. Mbi yeke tene gi tënë ti ye so Moïse na awayanga-Nzapa atene tënë ni ando si ye ni asi so. 23Ala tene: fade Mesii ayeke baa pasi si lo yeke duti kozo zo so ayeke zingo na popo ti akuâ, lo yeke fa lumiere na azo ti mara ti e nga na azo ti amara nde.” 24So Paul afa nda ti tënë ti lo ngbii asi na ndo so, Festus adekongo na lo, atene: “Gbogbolinda asara mo, Paul! Mo manda mbeti mingi asara si mo ga zo ti gbogbolinda awe!” 25Paul akiri tënë na lo: “Gbia Festus! Mbi yeke zo ti gbogbolinda pepe. Atënë so mbi yeke tene so ayeke taa-tënë si ayeke tënë ti zo so li ti lo ayeke daa. 26Gbia Agripa ahinga tënë na ndö ti aye so kue. Ndani laa mbi lingbi ti tene tënë ni na lo na mbeto pepe, ngbanga ti so ye ni asi lani na hondengo ni pepe. 27Gbia Agripa, mo ma na be na atënë so awayanga-Nzapa atene so? Mbi hinga so mo ma na be na ni!” 28Agripa atene na lo: “Mo baa ti mo, mo tene, mbi yeke ga zo ti Christ gi hio tongaso?” 29Paul akiri tënë, atene: “Ataa hio wala mbeni lâ, mbi yeke sambela Nzapa titene mo na ala so kue ayeke ma mbi laso, ala ga tongana mbi; me mbi ye titene a kanga ala na zingiri tongana mbi pepe!” 30Tongaso gbia, na govoronere, na Berenise nga na azo so kue ayeke na tere ti ala alondo. 31So ala sigigi awe, ala yeke tene na popo ti ala, atene: “Koli so asara mbeni ye so alingbi na kuâ wala na kanga pepe.” 32Agripa atene na Festus: “Tongana koli so ahunda fade ti gue na gbe ti kota gbia ti Rome pepe, ka a lingbi ti zi lo senge.”
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1So Paul na Barnabas asi na Ikoniom, ye so asi na Antioshe, gi ni laa asi kâ: ala li na ya ti da ti sambelango Nzapa ti azuife, ala fa tënë si gba ti azuife na azo ti amara nde ama na be. 2Me ambeni zuife so ake ti ma na be apusu ambeni zo ti amara nde titene be ti ala aga sioni na tere ti a-ita. 3Ataa so kue, Paul na Barnabas angba na Ikonium aninga. Ala fa tënë ti Kota Gbia na mbeto pepe, ngbanga ti so ala zia be ti ala kue na ndö ti lo. Lo mu na ala ngangu ti sarango aye ti kpene na aye ti dongo be ti fa na azo atene, atënë so ala yeke fa na ndö ti nzoni be ti lo ayeke taa-tënë. 4Popo ti azo ti gbata ni akangbi: ambeni amu mbage ti azuife si ambeni amu mbage ti awatokua. 5Azo ti amara nde na azuife, ala na amakonzi ti ala ama tere ti sara pasi na awatokua ni, ti bo ala na têne. 6So awatokua ni ahinga tënë ni, ala kpe ague na mbage ti Listre na Derbe, agbata ti sese ti Likaonii, nga na akodro so ayeke na tere ni. 7Kâ, ala fa Nzoni Tënë. 8Na Listre, mbeni koli ayeke daa so gere ti lo abuba; a du lo na ni gi tongaso si lo tambula laoko pepe. 9Mbeni lâ, lo yeke ma tënë so Paul ayeke fa. Paul abaa ndo na le ti koli ni si lo baa so koli ni ayeke na mabe titene tere ti lo aga nzoni. 10Paul atene na lo na kota go, atene: “Londo, mo luti na ndö ti gere ti mo!” Koli ni ahuru si ato nda ti tambula. 11So azo ni abaa ye so Paul asara, ala to nda ti dekongo na yanga ti kodro ti azo ti Likaonii, atene: “Anzapa amu tere ti zo si ala ga na popo ti e!” 12Ala iri Barnabas “Zeus”, ala iri Paul “Hermes”, ngbanga ti so Paul laa ayeke tene tënë. 13Mbeni da ti nzapa ti Zeus ayeke nduru na yanga ti gbagba ti gbata ni. Wayango-sandaga ti nzapa ni amu akoli-bagara so a zia akongo na tere ti ala, aga na ni na yanga ti gbagba ni. Lo na gba ti azo aye ti ya sandaga na awatokua ni. 14So Barnabas na Paul ama tënë ni, ala suru bongo ti ala si ala kpe ali na popo ti azo ni; ala dekongo, atene: 15“Azo! Ala yeke sara ye so ngbanga ti nyen? E yeke gi azo tongana ala! E ga ge ti fa Nzoni Tënë titene ala zia lege ti abuba ye so ala yeke voro so, ala mu be ti ala na Nzapa so ayeke na fini, lo so asara yayu, na sese na kota ngu-ingo na aye so kue ayeke na ya ni. 16Na ya ti angoi so ahon, Nzapa azia amara kue titene ala mu lege so be ti ala wani aye. 17Me lo fa so lo yeke Nzapa na lege ti anzoni ye so lo ngba sara na azo: lo mu na ala ngu-Nzapa na anzoni ngoi titene akobe ale nzoni, lo mu na ala kobe si lo zia ngia mingi na be ti ala.” 18Awatokua atene atënë so kue, me ayeke ngangu na ala ti kanga lege na gba ti azo ni ti mu na ala sandaga. 19Ambeni zuife alondo na Antioshe, na sese ti Pisidii, ambeni alondo na Ikoniom si aga; ala sara si gba ti azo ni aye peko ti tënë ti ala. Tongaso ala bo Paul na têne, ala gboto lo asigigi na lo na ya ti gbata ni, ala baa ti ala atene, lo kui awe. 20Me na ndembe so adisiple abongbi na tere ti lo, lo londo si lo li na ya ti gbata ni. Lango oko na pekoni, lo na Barnabas ague na gbata ti Derbe. 21Paul na Barnabas afa Nzoni Tënë na gbata ti Derbe si azo mingi aga adisiple. Na pekoni, ala kiri na Listre, Ikoniom nga na Antioshe, na sese ti Pisidii. 22Na ya ti agbata ni, ala mu ngangu na be ti adisiple, ala mu na ala wango titene ala ngba lakue na lege ti mabe, ala tene nga na azo ni, atene: “Alingbi e baa pasi mingi ti li na Kodro-gbia ti Nzapa.” 23Paul na Barnabas asoro akangba si azia ala na li ti a-Eglize ni oko oko kue. Na peko ti so ala ke kobe si ala sambela, ala zia akangba ni na maboko ti Kota Gbia, lo so ala ma na be na lo. 24Na pekoni, ala hon na ya ti sese ti Pisidii si ala si na sese ti Panfilii. 25Ala fa tënë ti Nzapa na gbata ti Perze si na pekoni, ala gue na gbata ti Atalii. 26Ala londo na ndo so, ala mu mangboko ti kiri na Antioshe, na sese ti Sirii. Na ya ti gbata so laa a zia ala lani na maboko ti Nzapa ti nzoni be titene ala sara kua so ala hunzi ni awe so. 27So ala si na Antioshe, ala bongbi azo ti Eglize ni si ala fa na ala peko ti aye so kue Nzapa asara na lege ti ala. Ala fa nga na azo ni lege so Nzapa azi lege na azo ti amara nde ti ma na be. 28Paul na Barnabas aduti na azo ti Christ na ndo so aninga.
Copyright
Learn More


text:
1Na pekoni, mbi baa mbeni ange nde so alondo na yayu si ayeke zu. Lo yeke na kota ngangu, tere ti lo aza ahon ndoni si zango ni amu ndö ti sese kue. 2Lo dekongo ngangu, lo tene: “Lo ti awe! Babilone, kota gbata ati awe! Lo ga fadeso ndo ti duti ti asioni yingo, ti ayingo ti kirikiri; lo ga ndo ti hondengo tere ti asioni ndeke kue nga na andeke so azo ake ala. 3Amara kue anyon vin ti lo, vin ti kota nzara ti aye ti ndumba so lo yeke sara. Agbia ti sese asara aye ti ndumba na lo, azo ti dengo buze ti sese aga azo ti mosoro gi na lege ti kota nzara ti warango ye ti lo.” 4Mbi kiri mbi ma mbeni go so alondo na yayu, atene: “Ala sigigi! Azo ti mbi, ala sigigi na ya ti gbata so, tongaso si ala bongbi na lo ti sara asiokpari ti lo pepe, tongaso si aye ti sioni so a leke ndali ti lo so asi na ala pepe. 5Asiokpari ti lo adu na ndö ti tere, na ndö ti tere ngbii asi na le ti nduzu; Nzapa adabe ti lo na aye ti kirikiri ti lo. 6Ala sara na lo ye alingbi gi na ye so lo sara na ala. Aye so lo sara na ala so, ala kiri peko ni na lo fani use. Vin so lo leke ni ti mu na ala ti nyon so, ala mu kopo, atuku mbeni vin na ya ni so ngangu ni ahon ti ti lo fani use si ala mu na lo. 7Ala sara pasi na lo, ala bi lo na ya ti aye ti vundu alingbi gi na gondango tere ti lo nga na kota nzara ti warango ye ti lo. Ala sara na lo aye ni so ndali ti so lo yeke tene na be ti lo, lo tene: ‘Mbi yeke gbia-wali, mbi so mbi duti ge so! Mbi yeke wali-mua pepe si mbi yeke sara mua laoko pepe.’ 8Ndani laa, gi na ya ti lango oko, fade aye ti sioni so a leke ndali ti lo ayeke si na lo: kuâ, mua na kota nzara. Fade wâ ayeke gbi lo, ngbanga ti so Kota Gbia, Nzapa so ayeke na ngangu afâ ngbanga na li ti lo awe.” 9Agbia ti sese so asara aye ti ndumba na lo si ala na lo asara kota nzara ti warango ye, fade ala yeke dema tere si ala yeke toto ndali ti lo na ndembe so wâ ayeke gbi lo si ala baa guru ni so ayeke sigigi. 10Mbeto ti pasi so lo yeke baa ayeke sara ala; ala yeke luti yongoro si ala yeke tene: “Mawa-ee! So mawa! Kota gbata-ee, Babilone-ee! Ngangu gbata! Gi na ya ti ngbonga oko, a fâ ngbanga na li ti mo awe!” 11Azo ti dengo buze ti sese ayeke toto si ala yeke sara mua, ngbanga ti so zo ti vongo akungba ti ala ayeke daa mbeni pepe. 12Akungba ni ayeke lôro, wen ti nginza, atêne ti ngangu ngere, alenge, amara ti pendere bongo nde nde ti ngangu ngere, akeke so afun yombo, aye so a leke ni na pembe ti doli, akeke ti ngangu ngere, bengba wen, wen, apendere têne ti sarango na da, 13anzoni ye nde nde ti tongo na kobe, amara ti yombo nde nde, mire, dukani, vin, mafuta, farini, ble, abagara, ataba, ambarata, apusu ti mbarata, angbaa na azo so a gbu ala na ya ti bira. 14Azo ti dengo buze ni atene na lo: “Aye so kue mo yeke sara nzara ni ando so, aye ni kue ahon yongoro na tere ti mo awe; apendere ye ti mo na aye ti mosoro ti mo ahon kue awe, mo yeke kiri wara ni oko pepe!” 15Azo ti dengo buze so aga azo ti mosoro na lege ti dengo buze na ya ti gbata ni ayeke luti yongoro, ngbanga ti so mbeto ti pasi so lo yeke baa ayeke sara ala; ala yeke toto, ala yeke sara mua si 16ala yeke tene: “Mawa-ee! So mawa! Kota gbata so ayu bongo so a sara na len, na apendere bengba bongo so ayeke za zango, so tere ti lo ayeke za na lôro, na atêne ti ngangu ngere, nga na alenge! 17Gi na ya ti ngbonga oko, gba ti amosoro ti lo so kue abuba awe!” Amakonzi kue ti amangboko, azo so kue ayeke sara kua na ya ni, azo so ayeke tambula na amangboko ni, na azo so kue ayeke wara nginza na lege ti sarango kua na le ti ngu, 18ala luti yongoro si na bango gbata ni so ayeke gbi si guru ni ayeke sigigi so, ala dekongo, atene: “Ae, azo! Gbata wa laa alingbi fade na Babilone, kota gbata so?” 19Ala tuku fuku ti sese na ya ti li ti ala, ala toto, ala sara mua, ala dekongo, atene: “Mawa-ee! So mawa! Kota gbata so na lege ti gba ti amosoro ti lo awa ti amangboko aga azo ti mosoro mingi so, gi na ya ti ngbonga oko aye ti lo kue abuba awe!” 20Ala so kue ayeke na yayu, ala duti na ngia ndali ti so Babilone ati awe! Ala azo ti Nzapa, awatokua ti Nzapa, awayanga-Nzapa, ala duti na ngia ndali ti so Nzapa afâ ngbanga na li ti Babilone ndali ti ye so lo sara na ala! 21Tongaso, mbeni ngangu ange amu mbeni ngbongboro têne so akono alingbi na têne ti nikango na ye, lo bi na ya ti kota ngu-ingo si lo tene: “A yeke bi Babilone, kota gbata ni na ngangu tongaso. Fade azo ayeke kiri ti baa ni pepe! 22Babilone, zo ayeke kiri ti ma ngombi ti azo ti pikango kundi, na go ti azo ti hengo bia, na toto ti ngoli na ti tatalita na ndo ti mo pepe. Zo ayeke kiri ti wara azo ti sarango akua nde nde na kode na ndo ti mo pepe; zo ayeke kiri ti ma nga toto ti têne ti nikango na ye na ndo ti mo pepe. 23Wâ ti lamba akiri ti za na ndo ti mo pepe. Na ndo ti mo, zo ayeke kiri ti ma pepe go ti koli na wali so amu tere fini fini. Nda ni ayeke so: azo ti dengo buze ti mo ayeke ngangu ahon ala ti sese si mo handa amara kue na lege ti sarango aye ti mazi ti mo!” 24Kâ na Babilone laa a tuku mene ti awayanga-Nzapa, ti azo ti Nzapa na ti azo so kue a fâ ala na ndö ti sese.
Copyright
Learn More


text:
1Tongaso, a-ita ti mbi, na lege ti gango so ala ga oko na Kota Gbia, ayeke nzoni ala duti na ngia. Titene mbi kiri mbi su na ala atënë so mbi tene kozoni awe so, mbi yeke sara ni senge; so si asara titene ala kpengba. 2Ala sara hange na azo ti sarango sioni kua! Ala sara hange na ambo so! Ala sara hange na azo so afâ mbirimbiri ganza pepe so! 3E so, e yeke voro Nzapa na lege ti Yingo ti lo si e yeke gonda tere ti e ndali ti gango so e ga oko na Jésus Christ so, e laa e fâ mbirimbiri ganza; e yeke zia be ti e na ndö ti e wani pepe. 4Mbi nga, mbi lingbi fade ti zia be ti mbi na ndö ti mbi wani. Tongana mbeni zo atene na be ti lo atene, ni lingbi ti zia be ti ni na ndö ti ni wani, mbi hon zo ni so mingi. 5Mbi yeke taa zo ti mara ti Israel, zo ti mara ti Benjamin, akotara ti mbi kue ayeke azuife. Lango miombe na peko ti so a du mbi, a fâ mbi na ganza. Na lege ti batango ndia, mbi yeke taa farizien. 6Na lege ti sarango kua ti Nzapa, mbi mu ando be ti mbi kue daa si mbi sara pasi na azo ti Eglize mingi. Na lege ti batango ndia ti ga mbirimbiri na legeni, zo ayeke wara mbeni tënë ti bi na li ti mbi pepe. 7Me aye so kue mbi yeke wara nzoni ando daa, mbi baa ni fadeso tongana buba ye ndali ti Christ. 8Biani, mbi baa aye so kue ayeke abuba ye tongana mbi haka ni na hingango Jésus Christ, Kota Gbia ti mbi. Ti hinga Jésus ayeke nzoni ahon ye kue. Ndali ti lo laa mbi zia aye ti mbi kue abuba; mbi baa aye ni kue tongana zende titene mbi wara Christ 9si mbi na lo e ga oko. Batango ndia ti ga mbirimbiri, so laa amu lege na mbi ti ga oko na Christ pepe, me mbi ga oko na Christ na lege ti mabe. Nzapa laa ayeke mu na zo lege ti gango mbirimbiri tongana zo ni ama na be. 10Ye so mbi ye, ayeke ti hinga Christ, lo na ngangu so azingo lo na kuâ, ti baa pasi legeoko na lo si mbi ga tongana lo na ndembe ti kuâ ti lo. 11Tongaso, ye so mbi zia be ti mbi ti ku ayeke so: mbi nga, fade mbi yeke zingo na kuâ. 12So ti tene, mbi de ti si na nda ti lege ni pepe wala mbi de ti ga nzoni kue pepe. Me mbi ngba ti kpe loro, mbi yeke sara kue ti gue ti gbu ye so ayeke ku mbi, ngbanga ti so Jésus Christ wani agbu mbi awe. 13A-ita, mbi hinga mbi tene, mbi de ti gbu ye ni pepe; me ye oko so agbu be ti mbi ayeke so: mbi ye ti girisa ye so ayeke na peko ti mbi ti gi gi ye so ayeke na li ni. 14Mbi yeke kpe loro ngangu ti si na nda ti lege ni, ti wara nzoni ye so Nzapa airi e ti wara ni na yayu, na lege ti gango so e ga oko na Jésus Christ. 15E so kue e ga akangba na lege ti aye ti Yingo, ayeke nzoni tënë ti be ti e kue aga gi oko. Tongana mbeni tënë ayeke daa si tënë ti be ti ala ague nde, fade Nzapa ayeke zi le ti ala na ndö ni. 16Me gi ye oko: e ngba ti tambula gi na lege so e tambula daa ngbii asi fadeso! 17A-ita ti mbi, ala mu tapande ti mbi. Le ti ala angba na ndö ti tapande ti azo so ayeke sara ye alingbi na ti so ala baa e na sarango ni. 18Mbi tene tënë so na ala lege mingi kozoni awe; laso mbi kiri ti tene na ala na ngu ti le: ambeni zo mingi ayeke daa so sarango ye ti ala afa so ala ke tënë ti keke ti kroa ti Christ awe. 19Lege ti kuâ laa ala yeke gue daa so. Nzapa ti ala ayeke gi ya ti ala, ye so ayeke zia kamene na le ti azo ni so, ala yeke wara ti ala gonda daa. Ala zia be ti ala kue gi na ndö ti aye ti dunia so. 20Ti e, kodro ti e ayeke na yayu. E yeke ku titene Kota Gbia ti e Jésus Christ, lo so lo yeke Wasongo e alondo na yayu, aga. 21Lo laa lo yeke mu tere ti e so ayeke tere ti pasi ti sara ni alingbi na tere ti lo ti gonda. Lo yeke sara tongaso na lege ti ngangu so lo yeke na ni ti sara si aye kue aduti na gbe ti komandema ti lo.
Copyright
Learn More


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | ESTHER 1-5
Esther amû mbage ti azo ti Nzapa
Esther afa so lo yeke na kpengba mabe nga lo fa so lo sara ye na mbeto ape na ngoi so lo gbu koko ti awakua ti Jéhovah
Tongana mbeni zo ague ti bâ gbia sân ti tene a iri lo a lingbi ti fâ zo ni so. A sara lango 30 awe la gbia airi Esther na ndo ti lo ape
Gbia Assuérus, so apeut ti duti Xerxes I, a yeke mbeni zo so ayeke sara ka ngonzo hio hio mingi. Mbeni lâ, lo mû yanga ti tene a fâ yâ ti mbeni zo use na a fa ni na azo kue tongana mbeni ye ti gbotongo mê. Lo zi Vasthi na dutingo ti lo tongana gbia-wali na ngoi so lo ke yanga ti lo
Esther afa lani polele so lo yeke mbeni Juif nga lo fa na gbia so zo so lo zia bê ti lo kue na lo so la ahanda lo


text:
1Mbi yeke ngbaa? Mbi yeke watokua pepe? Mbi baa Jésus Kota Gbia ti e lani pepe? Kua so mbi sara na Kota Gbia so, ala laa ayeke ye ti peko ni pepe? 2Tongana ambeni zo abaa mbi tongana watokua pepe, ti ala, azo ti Eglize ti Korente, mbi yeke watokua biani! Biani, ala laa afa atene, mbi yeke watokua na lege so ala ga oko na Kota Gbia awe. 3Tënë so mbi yeke kiri na ni na azo so ayeke bi tënë na li ti mbi ayeke so: 4E lingbi fade ti te ye wala ti nyon ye pepe? 5E lingbi fade ti mu wali so ayeke zo ti Christ na tere ti e na ya ti atambula ti e pepe? Atanga ti awatokua, a-ita ti Kota Gbia na Pierre ayeke sara ni! 6Gi mbi na Barnabas laa e lingbi ti ngba ti sara kua ti wara na kobe ti yanga ti e? 7Zo wa laa ali na kua ti turugu awe si ayeke te ye na nginza ti bozo ti lo wani? Zo wa laa ayeke fâ yaka ti vinye si lo yeke te ale ti vinye ni pepe? Zo wa laa ayeke bata abagara si lo yeke nyon ngu ti me ti abagara ni pepe? 8Gi ye so azo ayeke sara ka ni laa mbi yeke tene tënë ni? Ndia ti Moïse atene nga tënë ni pepe? 9Biani, a su na ya ti Ndia ti Moïse, atene: “Bagara so ayeke do ale ti ble na le ti lakere, alingbi ala kanga yanga ti lo pepe.” Tënë ti abagara laa agbu be ti Nzapa? 10Gi ndali ti e oko laa lo tene tënë so pepe? Biani, ndali ti e laa a su tënë so na mbeti. Andaa zo so ayeke fâ yaka, alingbi lo hinga so lo yeke wara ye na peko ni; zo so ayeke fâ ale ti kobe, alingbi lo hinga so lo yeke wara ti lo mbage ti ale ti kobe ni. 11E lu anzoni ye ti Yingo na be ti ala. Tongaso, tongana e ko mbage ti anzoni ye ti ala ti sese so, fade ala yeke tene: e yeke hunda ye mingi? 12So ambeni zo alingbi ti hunda ye so na ala, ka ti e ni, e lingbi ti hunda ye ahon ti azo ni so pepe? Me e sara tongaso pepe. Ataa aye so kue ayeke si na e, e yeke kanga be ti e, ngbanga ti so e ke ti sara mbeni ye so alingbi ti kanga lege na Nzoni Tënë ti Christ. 13Ala hinga pepe? Azo so ayeke sara kua na ya ti kota da ti Nzapa ayeke wara kobe ti ala gi na lege ti kua ni; azo so ayeke sara kua ti yango sandaga na ndö ti gbalaka ayeke wara mbage ti ye so azo ayeke mu na sandaga! 14Legeoko nga, Kota Gbia amu yanga atene, azo so ayeke fa Nzoni Tënë, alingbi ala wara aye ti ala gi na lege ti fango Nzoni Tënë. 15Ataa so mbi lingbi fade ti hunda ye na maboko ti ala, mbi sara ni pepe, mbi yeke su nga mbeti so na ala ti hunda ye pepe. Titene mbi kui, ayeke fade nzoni ahon titene mbi hunda ye na ala. Nda ni so mbi yeke pika kate ti mbi laa, mbeni zo alingbi ti zi ni pepe! 16Ndali ti fango Nzoni Tënë so mbi yeke fa, mbi lingbi ti pika kate ti mbi pepe. Fango Nzoni Tënë ayeke ye so Nzapa amu na mbi yanga ti sara. Mawa na mbi tongana mbi fa Nzoni Tënë ni pepe! 17Tongana mbi wani laa mbi soro fade ti sara kua ni so, ka alingbi ti futa mbi. Me a hunda na mbi na ngangu ti sara kua ni, ngbanga ti so Nzapa laa azia ni na maboko ti mbi. 18Tongaso, futa ti mbi ayeke nyen? Futa ti mbi ayeke ti fa Nzoni Tënë na azo gi senge senge. Ataa so Nzoni Tënë amu na mbi lege fade ti hunda ye na maboko ti ala, mbi sara so pepe. 19Mbi yeke ngbaa ti mbeni zo oko pepe; me mbi sara tere ti mbi ngbaa ti azo kue ti gi lege ti wara azo mingi. 20Tongana mbi yeke na popo ti azuife, mbi yeke sara ye tongana zuife titene mbi wara azuife. Tongana mbi yeke na popo ti azo so ayeke na gbe ti Ndia ti Moïse, mbi yeke sara ye tongana zo so ayeke na gbe ti Ndia ni, ataa so mbi yeke na gbe ti Ndia ni pepe. Mbi sara tongaso ti wara azo so ayeke na gbe ti Ndia ni. 21Tongana mbi yeke na popo ti azo so ayeke na gbe ti Ndia ti Moïse pepe, mbi yeke sara ye tongana zo so ayeke na gbe ti Ndia ni pepe. Mbi sara tongaso ti wara azo so ayeke na gbe ti Ndia ni pepe. Andaa mbi ke ndia ti Nzapa pepe, ngbanga ti so mbi yeke sara ye alingbi na ndia ti Christ. 22Tongana mbi yeke na popo ti azo so mabe ti ala akpengba pepe, mbi yeke sara ye tongana zo so mabe ti lo akpengba pepe. Mbi sara tongaso ti wara azo so mabe ti ala akpengba pepe. Tongana mbi yeke na popo ti azo kue, mbi yeke sara ye tongana azo kue titene mbi sara kue ti soo ambeni na popo ti ala. 23Mbi yeke sara ye so kue ndali ti Nzoni Tënë titene mbi wara anzoni ye so Nzoni Tënë ayeke mu. 24Ala hinga pepe? Na lando ti awanguru, azo ti kpengo loro kue laa ayeke kpe loro ni, me gi zo oko laa ayeke wara kangu ti wen! Ala kpe loro na lege so ala lingbi ti wara kangu ti wen. 25Awanguru kue ayeke ke ambeni ye mingi ti leke tere ti ala ndali ti mandako. Ala yeke sara ni ti wara na peko ni nzoni ye so ayeke buba bubango. Ti e, e yeke sara ni ti wara nzoni ye so ayeke buba ande pepe. 26Ndani laa mbi yeke kpe loro, le ti mbi angba gi na ndö ti ye so mbi ye ti wara. Mbi yeke tongana zo ti kpongo gobo so ayeke pika ya ti pupu pepe. 27Me mbi yeke sara pasi na tere ti mbi, mbi yeke kanga tere ti mbi ngangu. Tongaso pepe, fade a yeke zi mbi na ya ti mandako ni, ataa so mbi fa Nzoni Tënë na azo.
Copyright
Learn More


text:
TOUR TI BA NDO DÉCEMBRE 2015
Mo lingbi ti mä yâ ti Bible
Peut-être mo hunda tere ti mo, mo tene, ‘Ngbanga ti nyen la a yeke ngangu ti tene zo amä yâ ti Bible?’
Aye ti nzoni wa la zo ayeke wara ni tongana lo mä yâ ti Bible?
Azo mingi abâ Bible na nene ni mingi sân ti hinga tongana nyen la ala peut ti wara ye ti nzoni dä.
Zo alingbi ti mä yâ ti Bible
Aye osio so afa so Bible ayeke mbeni mbeti so azo kue alingbi ti mä yâ ni.
Gi si a mû maboko na mo ti mä yâ ti Bible
Tongana zo alingbi ti mä yâ ti Bible, ngbanga ti nyen la mo bezoin ti tene amû maboko na mo ti mä ni?
Sarango ye ti handango lê ti zo! A yeke hunzi ande la?
Azo ti poroso, azo ti abungbi ti nzapa wala azo ti kango ye ahanda mo awe?
Mo hinga?
A-Juif so aga lani na Jérusalem na Pentecôte ti ngu 33 alondo lani biani “na amara nde nde kue so ayeke na gbe ti yayu”? Ndo wa la gbâ ti azo so ayeke gue lani na Jérusalem, ndali ti amatanga ti aJuif, ayeke lango dä?
Eskê bazengele Pierre ayeke lani kozo Pape?
Nyen la Jésus aye ti tene tongana lo tene: ‘Iri ti mo ayeke “Tênë”; na ndo ti tênë so, fade mbi yeke sara da ti Eglize ti mbi’?
Sioni ti nyen la ayeke na yâ ti sarango matanga ti Noël?
Atâa tongana angobo ti matanga ti Noël alondo na apaïen, a kanga lege na zo ti sara ni?
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Ngbanga ti nyen la Nzapa andoye azo so aye ti hinga tâ tënë na ndo ti lo?


text:
CHAPITRE 14
Royaume so ayeke komande ande sese kue
Ti mo, Royaume wa la e ye ti sara tënë ni so?— Ni la, a yeke Royaume ti Nzapa. Royaume ni so la ayeke sara si sese kue aga paradis. Mo ye ti hinga ye na ndo ti Royaume ni so?—
Royaume oko oko ayeke ka na gbia ti lo, na gbia ni akomande na ndo ti azo ti kodoro ni kue. Zo wa la Nzapa azia lo gbia na ndo ti Royaume ni?— A yeke Jésus Christ. Lo yeke na yayu kâ, nga lo ga nduru ti komande na ndo ti azo oko oko kue na ndo ti sese ge. Tongana Jésus aga Gbia na ndo ti sese kue, e yeke duti ande na ngia?—
Nyen la ayeke nzere ande na mo na Paradis kâ?
E yeke duti ande na ngia mingi! Na Paradis ande kâ, azo ayeke tiri na popo ti ala ape, nga ala yeke sara bira ape. Azo kue ayeke ye tere na popo ti ala. Zo oko ayeke tï kobela ape wala ayeke kui ape. Azo so lê ti ala abuba ayeke bâ ndo ande, azo so mê ti ala akanga ayeke mä ndo, nga azo so gere ti ala abuba ayeke kpe loro nga ala yeke huru. Azo kue ayeke wara ande gbâ ti kobe ti tengo ni. Anyama ayeke te tere na popo ti ala ape, nga ala yeke te zo ape. Azo so akui, a yeke zingo ala ande. Ambeni zo so e manda ye na ndo ti ala na yâ ti mbeti so, ala nga kue ayeke zingo ande na kuâ, azo tongana Rébecca, Rahab, David na Élie. Mo ye ti bâ ala ande?—
Jéhovah aye mo nga lo ye si mo duti na ngia. Tongana mo ngbâ ti manda ye na ndo ti Jéhovah nga mo ngbâ ti mä yanga ti lo, mo peut ande ti ngbâ lakue lakue na yâ ti pendere Paradis. Mo ye ti duti ande na yâ ti Paradis ni?—
DIKO NA YÂ TI BIBLE TI MO
Ésaïe 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6


text:
CHAPITRE 8
Ala kpe mbeni sioni gbia
SEWA TI JÉSUS AKPE AGUE NA ÉGYPTE
JOSEPH AGUE NA AZO TI SEWA TI LO NA NAZARETH
Joseph azingo Marie na lango, na lo fa na lo peko ti mbeni ngangu tënë. Ange ti Jéhovah alondo ti tene na lo na yâ ti bango li atene: “Londo, mo mû kete molenge ni nga na mama ti lo, mo kpe na Égypte. Ngbâ kâ juska mbi mû yanga na mo si, ngbanga ti so Hérode aye ti gi kete molenge ni ti fâ lo.”—Matthieu 2:13.
Droit, Joseph na Marie amû molenge ti ala akpe na ni na bï ni so. Ala sara ni tâ na ngoi ni, ndali ti so Hérode amä a tene azo ti gingo nda ti aye na lege ti atongoro ahanda lo. Lo tene lani na ala ti ga ti fa na lo ndo so Jésus ayeke dä. Nde na so, ala quitté kodro ni sân ti fa na lo peko ti aye ni so. Ngonzo ti Hérode aga wâ. Ni la, ndali ti so lo ye ti fâ gi Jésus, lo hunda ti tene a fâ akete molenge-koli kue ti Bethléhem nga na ti agbata so kue ayeke na tere ni, so ngu ti ala alondo na ngu use ti kiri na gbe ni. Lo fa mara ti ngu tongaso alingbi na ye so lo mä lani na mbage ti azo ti gingo nda ti aye na lege ti atongoro so alondo na mbage ti est.
So tâ sioni ye ti fâ molenge-koli kue tongaso! E hinga wungo ti amolenge-koli oke la a fâ lani ape. Me, atoto na adema ti amama ti amolenge so asara si prophétie ti Bible, so Nzapa atene na lege ti prophète ti lo Jérémie, aga tâ tënë.—Jérémie 31:15.
Na ngoi ni so, Joseph na sewa ti lo akpe ti ala depuis na Égypte awe, na ala sara kodro kâ. Me na mbeni bï tongaso, ange ti Jéhovah aga na yâ ti bango li na Joseph. Ange ni atene: “Londo, mo mû kete molenge ni nga na mama ti lo, mo kiri na sese ti Israël, ndali ti so azo so ayeke gi lani ti hunzi fini ti kete molenge ni akui awe.” (Matthieu 2:20). Fadeso, Joseph ahinga so a lingbi ala kiri na kodro ti ala. Ge encore, mbeni prophétie ti Bible aga tâ tënë, so a tene fade a yeke iri molenge ti Nzapa ti sigi na Égypte.—Osée 11:1.
Âmanke Joseph aleke lani ti tene lo na sewa ti lo angbâ na Judée, peut-être nduru na gbata ti Bethléhem, na ndo so ala lango dä kozoni si ala gue na Égypte. Me, lo mä so a yeke Archélaüs, sioni molenge ti Hérode, la ayeke fadeso gbia ti Judée. Ni la, na yâ ti mbeni bango li ni nde, Nzapa atene na lo ti gue kâ ape. Tongaso, Joseph ague na sewa ti lo na mbage ti nord na lo sara kodro na Nazareth, mbeni gbata ti Galilée, yongoro na Jérusalem, ndo so aJuif kue aga avoro Nzapa dä. Jésus akono na yâ ti kodro so, na ge nga mbeni prophétie aga tâ tënë, so a tene: “A yeke iri lo zo ti Nazareth.”—Matthieu 2:23.
TI HINGA AMBENI TËNË
Atënë so azo ahunda—Décembre 2014
So Jérémie atene Rachel atoto amolenge ti lo, lo ye lani ti tene nyen la?
Joseph abata ala, abâ lege ti ala na azia lege ni ape
Na lege wa la Joseph abata sewa ti lo? Ngbanga ti nyen la lo kpe na Marie na Jésus lo gue na ala na Égypte?


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
La meilleure vie qui soit
Lege azi na amaseka so ayeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah ti sara aye mingi. Zia vidéo La meilleure vie qui soit (Soro yanga ti Sango), ti bâ tongana nyen la Cameron asara ye na ndara na lâ ti maseka ti lo. Na pekoni, kiri tënë na ahundango tënë so ayeke na gbe ni ge. (Gue na ndo ti jw.org na li ti tënë LA BIBLE ET VOUS > ADOLESCENTS.)
Nyen la a yeke lakue kota ye na yâ ti gigi ti Cameron?
Lawa nga tongana nyen la lo leke ti kono yâ ti kua ti lo ti fango tënë?
Tongana nyen la lo leke tere ti lo ti gue ti fa tënë na ndo so bezoin ayeke dä mingi na yâ ti mbeni kodoro?
Akpale wa la Cameron atingbi na ni na ngoi so lo yeke sara na Jéhovah na mbeni kodoro-wande?
Ngbanga ti nyen alingbi ti duti ye ti nzoni ti sara na Jéhovah na mbeni ndo so lâ oko ade e sara na lo dä ape?
Aye ti nzoni wa la Cameron awara na pekoni?
Ngbanga ti nyen sarango na Jéhovah ayeke mbeni pendere ye so e lingbi ti sara na yâ ti gigi ti e?
Lege wa la azi na amaseka so ayeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah?


text:
CHAPITRE 130
A mû Jésus na ala na a hon na lo ti fâ lo
MATTHIEU 27:31, 32 MARC 15:20, 21 LUC 23:24-31 JEAN 19:6-17
PILATE AGI LEGE TI ZI JÉSUS
A DË NGBANGA TI KUÂ NA LI TI JÉSUS NA A GUE NA LO TI FÂ LO
Atâa apasi nga na hengo ndo kue so ala he na Jésus, a-effort kue so Pilate asara ti zi lo asara ye oko ape na ndo ti aprêtre-mokonzi nga na azo so amû peko ti ala. Ye so ala ye ayeke gi ti tene a fâ Jésus awe. Ala ngbâ ti dekongo atene: “Kanga lo na ndo ti keke! Kanga lo na ndo ti keke!” Pilate angbâ atene na ala: “Ala wani ala mû lo, ala fâ lo na ndo ti keke ni, ndali ti so mbi wara mbeni tënë ti fâ ngbanga na li ti lo ndali ni ape.”—Jean 19:6.
A-Juif abi tënë ti poroso na li ti Jésus ti tene a fâ lo me a sara ye oko ape na ndo ti Pilate. Ka tongana a yeke tënë ti vorongo Nzapa, a yeke tongana nyen? Ala kiri encore gi na ndo ti mbeni tënë so ala bi fade na ndo ti Jésus na ngoi so ala gue na lo na gbele Sanhédrin so ala tene Jésus la azonga Nzapa. Ala tene: “E yeke na mbeni ndia; na lege ti ndia ni so, lo lingbi na kuâ, ndali ti so lo sara tere ti lo molenge ti Nzapa.” (Jean 19:7). Mbeni fini tënë la Pilate akiri amä so.
Pilate akiri alï na yâ ti yangbo ti lo, ti gi encore mbeni lege so lo peut ti zi na koli so, so abâ pasi nga so wali ti lo Pilate ni abâ li na ndo ti lo so (Matthieu 27:19). Ka ti fini tënë ni so aJuif akiri abi na sese so ayeke tongana nyen, so ala tene zo ti kanga ni so ayeke “molenge ti Nzapa” so? Pilate ahinga so Jésus alondo na Galilée (Luc 23:5-7). Me, lo hunda Jésus lo tene: “Mo londo na ndo wa?” (Jean 19:9). Peut-être Pilate ahunda tere ti lo wala Jésus ni ayeke kozo na fini na mbeni ndo nde, peut-être na yayu?
Jésus atene fade na yanga ti lo wani na Pilate lo tene ni yeke mbeni gbia, me Royaume ti ni ayeke ti dunia so ape. Jésus abezoin encore ti kiri na ndo ti tënë so lo tene fade awe so ape, ni la lo duti kpô. So Jésus ake ti zi yanga so, a zingo baba ti Pilate, ni la na ngonzo lo tene na Jésus: “Mo ke ti zi yanga na mbi? Mo hinga ape so mbi yeke na ngangu ti zi mo wala ti fâ mo?”—Jean 19:10.
Jésus angbâ atene gi na lo atene: “Tongana Nzapa la amû na mo komandema ni ape, mo peut ti sara ye oko na mbi ape. Ndani la, koli so azia mbi na maboko ti mo so, ti lo siokpari ni ayeke kota mingi.” (Jean 19:11). Peut-être Jésus ayeke pensé lani gi na zo oko la ape. Me, lo ye ti sara tënë ti Caïphe na azo so amû peko ti lo, nga na Judas Iscariote so sioni ti ala ahon ti Pilate ni.
Fason ti sarango ye ti Jésus na ti sarango tënë ti lo nga na mbeto so Pilate ayeke na ni, so peut-être Jésus alondo na yayu, asara si Pilate atara encore ti gi ti zi Jésus. Me, aJuif ni akiri atene mbeni tënë so azia mbeto na yâ ti Pilate ni, ala tene: “Tongana mo zi koli so, andâ mo yeke kamarade ti César ape. Zo kue so atene ni yeke gbia asara tënë na tere ti César.”—Jean 19:12.
Gouverneur ni angbâ asigi na Jésus na gigi encore, lo duti na ndo ti mbata ti gbia, na lo tene na azo ni lo tene: “Ala bâ, gbia ti ala la!” Me, ala dekongo: “Fâ lo! Fâ lo! Kanga lo na ndo ti keke!” Pilate ni avoro yanga na ala, lo tene: “Ala ye mbi fâ gbia ti ala?” A-Juif aye ka komandema ti Rome ape, me na kamene ape, aprêtre-mokonzi ni angbâ atene: “E yeke na mbeni gbia nde ape, gi César awe.”—Jean 19:14, 15.
Mbeto ti azo asara Pilate si na nda ni lo yeda na ye so aJuif ahunda na lo. Lo mû Jésus na ala. Aturugu azi bongo ti violet so ayeke fade na tere ti Jésus, ala yü na lo mbeni kota bongo ti lo ti ndo ni. Na ngoi so ala yeke gue na Jésus ti fâ lo na ndo ti keke, ala mû na lo keke ti pasi ti lo wani ti tene lo yô ni.
A si fadeso nduru na midi ti vendredi, lango 14 ti Nisan. Ti londo na ndapre ti jeudi so Jésus azingo na ni juska na ndembe ni so, Jésus abâ mara ti apasi nde nde na peko ti tere. So lo yeke tirika na gbe ti nengo keke so ti yô ni, ngangu ti lo ahunzi kue. Ni la, aturugu ni aforcé mbeni koli so ayeke hon ti lo hongo, so iri ti lo ayeke Simon, zo ti kodro ti Cyrène, na Afrika, ti tene lo yô keke ni juska na ndo so a yeke gue ti fâ Jésus dä. Gbâ ti azo amû peko ti ala, na ambeni ayeke pika ndo ti kate ti ala na vundu, nga ala yeke toto ndali ti ye so ayeke si so.
Jésus angbâ atene na awali ni so ayeke toto so, lo tene: “Amolenge-wali ti Jérusalem, ala zia ti toto ndali ti mbi. Me ala toto ndali ti ala wani nga na amolenge ti ala, ndali ti so ngoi ayeke ga so azo ayeke tene ande: ‘Ngia ayeke na awali-ngombo, awali so adü ape nga na ala so amû me na molenge ape!’ Ala yeke tene ande na ahoto: ‘Ala honde ndo ti e!’ nga na akete hoto: ‘Ala honde e!’ Tongana ala sara aye so na ngoi so keke ni angbâ fini, nyen la ayeke si ande tongana keke ni ahule?”—Luc 23:28-31.
Jésus ayeke sara tënë ti mara ti aJuif la. A yeke tongana mbeni keke so angbâ na fini, ndali ti so Jésus angbâ encore na fini na ambeni Juif mingi amä na bê na lo. Me, tongana a zi ala na popo ti tanga ti mara ni, gi mbeni mara so ahule na lege ti yingo la ayeke ngbâ, tongana keke so akui. Na ngoi so Nzapa ayeke zia ande na bê ti aturugu ti Rome ti ga ti futi mara ni, ala yeke toto ande ngangu.


text:
CHAPITRE 12
A leke yâ ti bungbi ti ala ti voro “Nzapa ti siriri”
1, 2. Changement wa la asi na Tour ti Ba Ndo ti janvier ngu 1895? Aita asara ye tongana nyen?
NA NGOI so mbeni Wamandango Bible so iri ti lo ayeke John Bohnet awara Tour ti Ba Ndo ti janvier ngu 1895, na Anglais, li ti lo akpe kue. Couverture ni achangé, a zia na ndo ni mbeni kota tour so wâ so ayeke na li ni ayeke za na yâ ti vukongo ndo na ndo ti kota mapo ti ngu-ingo. A zia na yâ ti Tour ti Ba Ndo ni tënë so: “Fini couverture ti e.”
2 Ita Bohnet atokua mbeni lettre na Ita Russell, lo tene: “Mbi yeke na ngia mingi ti bâ so a leke TOUR ni nde. A yeke pendere mingi.” Mbeni ita-koli ni, so iri ti lo ayeke John Brown, atene tënë ti bê ti lo na ndo ti couverture ni so, lo tene: “A pika bê ti zo mingi. Atâa amapo ti ngu ni so nga na angangu pupu ni so, gere ti tour ni aluti tâ ngangu.” Fini couverture ni so ayeke lani kozo changement so aita abâ na ngu ni so la, me a yeke ngbâ gi ge ape. A ga ti si na novembre, ala mä tënë ti mbeni kota changement ni. Changement ni so ayeke tongana mbeni kota mapo ti ngu-ingo.
3, 4. Kpale wa la a sara tënë ni na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti novembre ngu 1895? Kota changement wa la a sara tënë ni?
3 Mbeni article ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti novembre ngu 1895, na Anglais, asara tënë ti mbeni kpale. Kpale ni so ayeke tongana mbeni kota pupu ti ngu so aga ti buba yâ ti siriri so ayeke na yâ ti bungbi ti aWamandango Bible ni. Lakue, aita ni ayeke papa ti hinga zo so ayeke mû li ni na yâ ti acongrégation ti ando ni so. Ni la, ti mû maboko na aita ni ti hinga ye so ala yeke na bezoin ni ti changé bibe ti kangbi nga na ti hakango tere ni so, article ni ahaka bungbi ni na mbeni bateau. Article ni atene polele so azo so amû li ni lani aleke bungbi ni so nzoni kozo pëpe ti ku na akpale ni so. A lingbi ala sara nyen?
4 Article ni atene so mbeni nzoni capitaine ti bateau ayeke gi ti hinga wala abongo ti yungo ni si zo angbâ na ndo ti ngu ayeke dä, nga lo yeke gi ti bâ wala azo so ayeke sara kua na yâ ti bateau ni so ayeke leke tere ti ala ti ku na kota ngu-nzapa so ayeke ga. Legeoko nga, azo so amû li ni na yâ ti bungbi ni abezoin ti hinga wala a leke acongrégation ni nzoni awe ti ku na angoi ti kpale. Ni la ti sara kua ni so, article ni asara tënë ti mbeni kota changement. Changement ni ayeke so a mû yanga ti tene, hio, “na yâ ti acongrégation oko na oko, a soro a-ancien” ti “bâ ndo na ndo ti kundu ni.”
5. (a) Ngbanga ti nyen la e lingbi ti tene so fini lekengo ye so andu a-ancien asi tâ na ngoi ni? (b) Ahundango ndo wa la e yeke sara tënë na ndo ni?
5 Fini lekengo ye ni so asi tâ na ngoi ni, a mû lege ti kiri na siriri na yâ ti acongrégation ni. A mû nga maboko na aita ni ti gbu ngangu na ngoi ti Kozo Bira so Amû Sese Kue. Na yâ ti angu so aga na pekoni, ambeni changement so a sara na yâ ti bungbi amû lani maboko na awakua ti Jéhovah ti sara na lo nzoni. Prophétie wa, ti yâ ti Bible, asara tënë ti achangement ni so? Ti mo, changement wa la mo bâ ni na lê ti mo na yâ ti bungbi? Tongana nyen la mo bâ nzoni na lege ti achangement ni so?
“Mbi sara si siriri aga azo ti bata mo”
6, 7. (a) Prophétie ti Ésaïe 60:17 aye ti tene nyen? (b) Tongana Jéhovah asara tënë ti “azo ti bata mo” nga na “azo ti komande mo”, lo ye ti fa nyen la?
6 Tongana ti so e bâ na yâ ti Chapitre 9, Ésaïe atene kozo awe so Jéhovah ayeke sara ande si wungo ti azo ti lo aga mingi (És. 60:22). Me, Jéhovah amû yanga so lo yeke sara même mingi ahon so ni so. Na yâ ti oko prophétie ni, Jéhovah atene: “Fade Mbi ga na lor na place ti gengere, na Mbi ga na argent na place ti wen, gengere na place ti keke, na wen na place ti tênë. Fade Mbi sara si siriri aga azo ti bata mo, na mbilimbili aga azo ti komande mo.” (És. 60:17). Prophétie ni so aye ti tene nyen la? A ndu ngoi ti e tongana nyen?
Nzoni ye la a yeke mû ti zia na place ti sioni ye pëpe, me ye so ayeke nzoni mingi la a yeke mû ni ti zia na place ti nzoni ye
7 Prophétie ti Ésaïe ni afa so a yeke mû mbeni gbakuru ti zia na place ti mbeni nde. Bâ so nzoni ye la a yeke mû ti zia na place ti sioni ye pëpe, me ye so ayeke nzoni mingi la a yeke mû ni ti zia na place ti nzoni ye. Ti mû lor ti zia na place ti gengere a yeke mbeni guengo na li ni la, na a yeke oko ye so asi na atanga ti agbakuru ni so a sara fade tënë ni. Na lege ti atënë ni so, Jéhovah aye ti fa so dutingo ti azo ti lo ayeke changé oko na oko. Mara ti achangement wa la prophétie so aye ti sara tënë ni? Tongana Jéhovah asara tënë ti “azo ti bata mo” nga na “azo ti komande mo”, lo ye ti fa so changement ni ayeke ndu lege so a yeke bâ na lege ti azo ti lo ni nga so a yeke leke na yâ ti bungbi ti ala.
8. (a) Zo wa la ayeke sara achangement so a sara tënë ni na yâ ti prophétie ti Ésaïe ni so? (b) Tongana nyen la e wara anzoni ye na lege ti achangement ni so? (Bâ nga encadré “ Lo sara tere ti lo kete, lo yeda na wango.”)
8 Zo wa la ayeke ga na achangement na yâ ti bungbi ni so? Jéhovah atene: “Fade Mbi ga na lor, . . . Mbi ga na argent, . . . [nga] mbi sara si siriri aga.” Biani, achangement so a yeke ga na ni na yâ ti bungbi ni so, a yeke zo la ayeke ga na ni ape, me a yeke Jéhovah wani. Nga, teti so Jésus aga Gbia awe, Jéhovah ayeke sara kua na lo ti ga na achangement ni so. Nzoni ye wa la e wara na lege ti achangement ni so? Oko versê ni so atene achangement ni ayeke ga na “siriri” nga na “mbilimbili.” Tongana e yeda na fango lege ti Nzapa nga e yeda ti sara achangement na yâ ti fini ti e, siriri ayeke duti na popo ti e. Nga, tongana e ye sarango ye ti mbilimbili, ye so ayeke pusu e ti sara na Jéhovah, lo so bazengele Paul airi lo “Nzapa ti siriri”.
9. Nyen la alingbi ti sara si aye atambela na lege ni nga si beoko ayeke na popo ti e na yâ ti congrégation? Ngbanga ti nyen?
9 Na ndo ti Jéhovah, Paul atene: “Nzapa ayeke Nzapa ti wusuwusu pëpe, me ti siriri.” (1 aCor. 14:33). Ge, Paul afa pëpe kangbi so ayeke na popo ti wusuwusu na tambelango ti aye na lege ni, me kangbi so ayeke na popo ti wusuwusu na siriri. Ngbanga ti nyen? Bâ tënë so si: Tongana aye atambela na lege ni ayeke ga lakue gi na siriri pëpe. Na tapande, mbeni groupe ti aturugu alingbi ti tambela gi na lege ni, na peko ti tere, ti gue na bira, me ye so ayeke si na pekoni ayeke bira, me siriri ape. Ni la, teti so e yeke aChrétien, a yeke nzoni e bata tënë so na li ti e: Ti tene aye atambela na lege ni nga angbâ a ninga, a yeke nzoni siriri aduti dä, tongaso pëpe, yâ ti ye ni ayeke buba. Me, siriri ti Nzapa alingbi ti sara ti lo si aye atambela na lege ni, nga aye ni angbâ a ninga. Merci so Nzapa so “ayeke mû siriri” la ayeke fa lege na bungbi ti e, nga so lo la lo yeke sukula e (aRom. 15:33). Siriri ti Nzapa la ayeke sara si aye atambela na lege ni nga si beoko ayeke na popo ti e na yâ ti acongrégation na ndo ti dunia kue.
10. (a) Achangement so a sara na yâ ti bungbi ti Jéhovah ândö ayeke so wa? (Bâ encadré “ Lege so a gbian na aye na yâ ti kode ti sorongo azo so amû li ni.”) (b) Ahundango ndo wa la e yeke bâ ni fadeso?
10 Encadré so atene, “ Lege so a gbian na aye na yâ ti kode ti sorongo azo so amû li ni”, afa na e achangement so a sara na yâ ti bungbi ti Jéhovah ândö. Me, achangement wa, so andu ziango “lor na place ti gengere,” Jéhovah aga na ni na lege ti Gbia ti e na yâ ti angu so ahon ade ti ninga ape? Tongana nyen la achangement, so andu azo so amû li ni, asara si siriri nga na beoko na yâ ti acongrégation na ndo ti dunia mobimba kue amaï? Tongana nyen la a mû maboko na mo ti sara na Nzapa so “ayeke mû siriri”?
Aye so Christ asara ti fa lege na congrégation
11. (a) Nyen la aita aga ti hinga na ngoi ti mbeni kota kapa ti mandango Bible? (b) Aita so ayeke na yâ ti Bebungbi ni aduti lani nduru ti sara nyen?
11 Ti londo na ngu 1964 ti si na ngu 1971, Bebungbi abâ ndo na ndo ti mbeni kota kapa ti mandango Bible na ndo ti atënë nde nde, na tapande, ti bâ tongana nyen la acongrégation ti akozo Chrétien ayeke tambela lani. * Na ndo ti lekengo aye na yâ ti bungbi, mandango ye ni afa na ala so, na ngoi ti akozo Chrétien, na yâ ti congrégation oko oko, a yeke mbeni groupe ti a-ancien la ayeke bâ ndo na ndo ni, me pëpe gi mbeni ancien oko, wala surveillant oko. (Diko aPhilippien 1:1; 1 Timothée 4:14.) Na ngoi so ala mä yâ ti ye ni tongaso, Bebungbi aga ti bâ so Jésus, so ayeke Gbia ti ala, ayeke fa lege na ala na sarango achangement na yâ ti bungbi ti azo ti Nzapa, na aita so ayeke na yâ ti Bebungbi ni aduti lani nduru ti yeda na fango lege ti Gbia ni. Hio, ala sara achangement ti lingbi tâ gi na ye so Bible afa na ndo ti sorongo a-ancien. Ambeni changement wa la a sara ni na tongo nda ti ngu 1970?
12. (a) Changement wa la a sara ni lani na yâ ti Bebungbi? (b) Fa tongana nyen la Bebungbi ayeke tambela laso. (Bâ encadré “ Lege so Bebungbi ayeke bâ na lege ti aye ti Royaume.”)
12 Changement ni akomanse kozoni kue gi na yâ ti Bebungbi ni wani. Juska na ngoi ni so, a yeke aita mbasambala, so a soro ala ti gue na yayu, so ayeke mû li ni na yâ ti Société ti e (Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania) la ayeke na yâ ti Bebungbi. Me, a ga ti si na ngu 1971, wungo ti azo ni alondo na 7 ti si na 11, na kangbi ayeke na popo ti ala encore ape. Ala kue abâ tere ti ala so ala lingbi tere, na a komanse ti changé président ti Bebungbi ni ngu oko oko alingbi na kozo gere-mbeti ti iri ti ala.
13. (a) Teti angu 40 tongaso, aye ayeke tambela lani tongana nyen na yâ ti congrégation? (b) A ga ti si na ngu 1972, Bebungbi asara nyen?
13 Changement so aga na peko so, andu congrégation oko oko. Na lege wa? Ti londo na ngu 1932 ti si na ngu 1972, a yeke gi mbeni ita-koli oko la ayeke sara kua ti bango ndo na ndo ti congrégation. Na ngu 1936, a mû iri ti wayinda ti kusala na ita so ayeke sara kua ni so. Me na pekoni, iri ni achangé aga serviteur ti groupe, na pekoni a ga serviteur ti congrégation, si na nda ni, a ga surveillant ti congrégation. Aita so ayeke sara kua ni so lani ayeke sara ni na bê ti ala kue. Ala yeke sara kua ndali ti nzoni duti ti kundu ni na lege ti yingo. Mingi ni, surveillant ti congrégation ni ayeke mû adesizion, so andu congrégation ni, gi lo oko sân ti bâ ambeni mba ti lo na yâ ti congrégation ni. Me, a ga ti si na ngu 1972, Bebungbi aleke mbeni kota changement. Changement ni so andu nyen?
14. (a) Fini changement wa la asi lani na lango 1 ti octobre ngu 1972? (b) Coordinateur ti a-ancien ayeke sara ye alingbi na wango so ayeke na aPhilippien 2:3 so tongana nyen?
14 Ahon ti tene gi mbeni ita-koli oko la asara kua tongana surveillant ti congrégation, fadeso a yeke soro nga ambeni ita-koli ni nde, so dutingo ti ala alingbi na ye so Bible ahunda, ti sara kua ti ancien. Ala kue ayeke sara kua na yâ ti mbeni groupe ti a-ancien so ayeke bâ lege ti congrégation so ala yeke na yâ ni. A komanse lani ti sara ye alingbi na fini lekengo ye ni so na lango 1 ti octobre ngu 1972. Laso, coordinateur ti a-ancien ayeke bâ tere ti lo pëpe so lo la lo yeke kota ahon amba ti lo kue, me lo yeke sara tere ti lo “kete”. (Luc 9:48). Mara ti aita tongaso, so asara tere ti ala kete, ayeke ga na anzoni ye mingi na aita ti ala na ndo ti dunia mobimba.
A yeke polele so, Gbia ti e asara ye na lege ti ndara la si lo mû aberger, na e adisciple ti lo, tâ na ngoi so alingbi
15. (a) Kangbingo akua ti congrégation na popo ti a-ancien aga na anzoni ye wa? (b) Nyen la afa atene Gbia ti e asara ye na lege ti ndara?
15 Kangbingo akua ti congrégation na popo ti aita so ayeke na yâ ti groupe ti a-ancien, a yeke lani mbeni kota changement, na a ga na anzoni ye ota. Kozo kota nzoni ye ni ayeke so, lekengo ye ni so amû maboko na a-ancien kue, atâa ala yeke na kota kua wa na yâ ti congrégation, ti hinga so Jésus la ayeke li ti congrégation (aÉph. 5:23). Use nzoni ye ni ayeke na aProverbe 11:14, so a tene: “Azo awara siriri na lege ti awawango mingi.” Tongana a-ancien ayeke bâ tere kozo ti mû mbeni desizion so andu nzoni duti ti congrégation ni na lege ti yingo, na ala yeke mä wango ti mba, ye so ayeke mû maboko na ala ti mû adesizion so ague oko na ye so Bible afa (aProv. 27:17). Jéhovah ayeke iri tufa na ndo ti mara ti adesizion tongaso, nga nzoni ye ayeke ga na pekoni. Ota nzoni ye ni ayeke so, bungbi ti Jéhovah ayeke na bezoin ti aberger ti bâ ndo na ndo ti acongrégation, ni la tongana a soro akpengba ita-koli ti sara kua ti ancien, a yeke mû lege ti kaï kota bezoin ni so (És. 60:3-5). Bâ ye so si, na ngu 1971, wungo ti acongrégation na ndo ti dunia mobimba kue ayeke lani 27 000, me ti si na ngu 2013, wungo ni ahon 113 000! A yeke polele so, Gbia ti e asara ye na lege ti ndara la si lo mû aberger, na e adisciple ti lo, tâ na ngoi so alingbi.
“Ala ga atapande ndali ti angasangbaga”
16. (a) Kua wa la a-ancien ayeke ni? (b) Yanga so Jésus amû ti tene a ‘bata akete ngasangbaga’ ti lo so, aWamandango Bible abâ tënë ni so lani tongana nyen?
16 Na ngoi ti aWamandango Bible ândö, a-ancien ni ahinga lani awe so ala yeke na kungba ti mû maboko na amba ti ala aChrétien ti ngbâ awakua ti Nzapa. (Diko aGalate 6:10.) Na ngu 1908, mbeni article ti Tour ti Ba Ndo asara tënë na ndo ti tënë ti Jésus, so lo tene: “Bata akete ngasangbaga ti mbi.” (Jean 21:15-17). Article ni atene na a-ancien, a tene: “A yeke kota ye mingi ti tene kua so Maître ti e amû na e, so andu bango lege ti kundu ni, aduti na kota place na yâ ti bê ti e. A yeke nzoni e bâ kua ti mungo kobe na adisciple ti Seigneur nga na kua ti bango ndo na ndo ti ala tongana mbeni kota pasa.” Na ngu 1925, mbeni Tour ti Ba Ndo akiri aluti mingi na ndo ti kua ti a-ancien ni, a tene: “Eglize ti Nzapa ayeke ti lo wani, . . . na azo kue so lo mû na ala pasa nga na kungba ti sara kua ndali ti aita ti ala ayeke na tënë ti kiri na ni na lo ande.”
17. Nyen la a sara ti mû maboko na a-ancien ti tene ala ga anzoni berger?
17 Bungbi ti Jéhovah amû maboko na a-ancien tongana nyen ti zia ‘wen na place ti argent’? A yeke na lege ti fango na ala akode ti sarango na kua. Na ngu 1959, a sara kozo Ekole ti Kusala ti Royaume. Na ngoi ti ekole ni so, a sara tënë na ndo ti mbeni mama-tene so ayeke, “Ala bibe na aita oko oko.” Na yâ ti mbage ni so, a wa asurveillant ti leke yâ ti akapa ti ala ti mû lege na ala ti gue ti bâ awafango tënë na yanga-da ti ala wani. Kapa ti ekole ni asara tënë na ndo ti aye nde nde so aberger alingbi ti sara si lisoro so ala yeke sara na awafango tënë ni alingbi ti duti ye so akpengba zo. Na ngu 1966, a kiri a leke yâ ti Ekole ti kusala ti Royaume ni. A sara tënë na ndo ti mama-tene so ayeke, “Bâ na nene ni kua ti batango angasangbaga.” Kota mama-tene ti ekole ni so aluti lani na ndo ti nyen? A luti lani na ndo ti nene ti tene, na ngoi so azo so amû li ni “ayeke bâ lege ti kundu ti Nzapa na ndoye, a yeke nzoni ala girisa sewa ti ala nga na kua ti fango tënë pëpe.” Na yâ ti angu so ahon ade ti ninga ape, a sara gbâ ti a-ekole ndali ti a-ancien. So bungbi ti Jéhovah angbâ lakue ti fa akode ti kua na a-ancien, a sara si laso acongrégation ti aChrétien ayeke na akpengba ita-koli, gbani gbani, so ayeke sara kua tongana aberger na lege ti yingo.
18. (a) Kota kua wa la a mû na a-ancien ti sara? (b) Ngangu kua so a-ancien ayeke sara agbu bê ti Jéhovah na Jésus mingi ndali ti nyen?
18 A yeke Jéhovah, na lege ti Gbia ti e, Jésus, la azia a-ancien na yâ ti bungbi ti sara mbeni kota kua. Kua ni so ayeke nyen? A yeke ti fa lege na angasangbaga ti Nzapa na yâ ti sioni ngoi so e yeke dä (aÉph. 4:11, 12; 2 Tim. 3:1). Ngangu kua so aita-koli so ayeke sara agbu bê ti Jéhovah na Jésus mingi, ndali ti so aita ni so ayeke sara ye alingbi na tënë ti Bible, so a tene: “Ala bata angasangbaga ti Nzapa so lo zia na maboko ti ala; . . . zia ala sara ni na bê ti ala wani; . . . na bê ti ala kue; . . . ala ga atapande ndali ti angasangbaga ni.” (1 Pi. 5:2, 3). Zia e bâ ambeni ye use, so na yâ ni, aberger so aduti mbeni tapande ndali ti angasangbaga ni. Nga, e yeke bâ tongana nyen la sarango ye ti ala ni aga na siriri nga na ngia na yâ ti congrégation.
Lege so a-ancien ti laso ayeke bata na angasangbaga ti Nzapa
19. So a-ancien ayeke sara kua na tere ti e na yâ ti kua ti fango tënë, a sara nyen na ndo ti e?
19 Kozoni kue, a-ancien ayeke sara kua na tere ti aita ti yâ ti congrégation. Évangile so Luc asû ni asara tënë so na ndo ti Jésus, a tene: “Lo to nda ti tambela na yâ ti agbata oko oko nga na yâ ti akete kodoro oko oko, lo yeke fa tënë na lo yeke tene nzoni tënë ti royaume ti Nzapa. Na adisciple bale-oko na use ayeke na tere ti lo.” (Luc 8:1). Legeoko tongana ti so Jésus asara kua lani na tere ti abazengele ti lo, laso anzoni ancien ayeke sara nga kua na tere ti aita ti ala na yâ ti kua ti fango tënë. Ala bâ so ti sara tongaso, ayeke maï nzoni bibe na yâ ti congrégation. Ye so asara nyen na ndo ti aita ti yâ ti congrégation ni? Jeannine, mbeni ita-wali so aga nduru ti wara ngu 90 awe, atene: “Ti sara kua mbi na mbeni ancien na fango tënë amû lege na mbi ti sara lisoro na lo nga ti hinga lo nzoni.” Steven, mbeni ita-koli so ahon ngu 30 awe, atene: “Tongana mbeni ancien asara kua na tere ti mbi na fango tënë da na da, mbi bâ so lo ye ti mû maboko na mbi la. Ti wara mara ti mungo maboko ni so, a nzere na mbi mingi.”
20, 21. Mû mbeni tapande ti fa tongana nyen la a-ancien alingbi ti sara ye tongana ti berger so a sara tënë ti lo na yâ ti parabole ti Jésus so. (Bâ nga encadré “ Mbeni vizite so alë lengo.”)
20 Use ni, bungbi ti Jéhovah amû maboko na a-ancien ti bâ lege ti azo so ahon yongoro na congrégation (aHéb. 12:12). Ngbanga ti nyen a yeke nzoni a-ancien amû maboko na azo so awoko na lege ti yingo? Na a yeke nzoni ala sara ni tongana nyen? Parabole ti Jésus na ndo ti mbeni berger nga na mbeni ngasangbaga, so agirisa, ayeke kiri tënë na ni. (Diko Luc 15:4-7.) Na ngoi so berger ni aga ti hinga so mbeni ngasangbaga ti lo oko agirisa, lo gue ti gi lo mo bâ mo tene lo yeke gi na ni oko awe. A-ancien ti laso ayeke mû tapande ti berger ni so tongana nyen? Tâ gi tongana ti so ngasangbaga so agirisa angbâ lakue na nene ni na lê ti wa ti lo, a yeke nzoni a-ancien angbâ nga lakue ti bâ na nene ni azo so ahon yongoro na amba ti ala azo ti Nzapa. A yeke nzoni a-ancien ni abâ kua so ala yeke sara, ti mû maboko na zo so awoko na lege ti yingo so, tongana mbeni bubango ngoi la ape. Me, legeoko tongana ti so berger so ayeke londo ti “gue ti gi oko so agirisa juska lo wara lo”, a yeke nzoni a-ancien amû nga li ni ti gue ti gi azo so awoko, na ti mû maboko na ala.
21 Berger ti yâ ti parabole so asara nyen tongana lo wara ngasangbaga ti lo ni? Lo yô ngasangbaga ni yeke, lo zia lo “na ndo ti go ti lo”, na lo kiri na ngasangbaga ni so na popo ti atanga ni. Legeoko nga, mbeni ancien, so abibe ti lo na zo so awoko na lege ti yingo, ayeke gue ti mû maboko na zo ni so, yeke, ti tene lo kiri na yâ ti congrégation. A yeke ye so asi lani na Victor, mbeni ita na Afrika, so azia lege ti guengo na abungbi. Lo tene: “Na yâ ti angu miombe so mbi kiri na peko, a-ancien agi alege kue ti mû maboko na mbi.” Nyen la andu bê ti lo mingi nyen? Lo fa ye ni, lo tene: “Mbeni lâ, John, so ayeke mbeni ancien so mbi na lo e sara Ekole ti apionnier oko, aga ti bâ mbi nga ti fa na mbi ambeni foto ti e so lo sara lani na ngoi ti ekole ni so. Afoto ni arappelé mbi na gbâ ti apendere ye, nga na ngia so mbi wara na ngoi so mbi ngbâ lani ti sara na Jéhovah.” Kete na peko ti vizite ti John ni so, Victor akiri na yâ ti congrégation. Laso, lo kiri lo yeke sara kua ti pionnier. Biani, mungo maboko so a-ancien ayeke mû ayeke ga na kota ngia mingi.
Achangement ni amaï dutingo beoko ti awakua ti Nzapa
22. Tongana nyen la mbilimbili nga na siriri ayeke kpengba dutingo beoko ti congrégation? (Bâ nga encadré “ Li ti e akpe kue.”)
22 Tongana ti so e sara tënë ni kozo awe, Jéhovah atene lani so mbilimbili nga na siriri ayeke duti ande na popo ti azo ti lo (És. 60:17). Alengo use so ayeke maï dutingo beoko ti congrégation. Na alege wa? Na ndo ti tënë ti mbilimbili, “L’Éternel Nzapa ti e ayeke L’Éternel oko!” (Deut. 6:4). Acongrégation ti ndo ti dunia kue ayeke sara ye alingbi gi na a-oko ndia ti lo so ayeke mbilimbili. Andia ti lo, so andu aye so ayeke nzoni nga na aye so ayeke sioni, ayeke gi oko, na a yeke wara gi a-oko ndia ni so na yâ ti “acongrégation kue ti azo so ayeke nzoni-kue.” (1 aCor. 14:33). Ni la, mbeni congrégation alingbi ti gue na li ni gi tongana lo sara ye alingbi na andia ti Nzapa. Na ndo ti tënë ti siriri, Gbia ti e aye si e duti na siriri, me lo ye nga si e duti azo so “asara si siriri amaï”. (Mat. 5:9). Ni la, a yeke nzoni e “tomba peko ti aye so ayeke ga na siriri”. A yeke nzoni e mû li ni ti leke atënë, so ngoi na ngoi, alingbi ti londo na popo ti e (aRom. 14:19). Tongana e sara tongaso, e yeke sara ande si siriri nga na beoko aduti na yâ ti congrégation so e yeke na yâ ni.
23. Nyen la anzere na e awakua ti Jéhovah laso?
23 Lani, na ngoi so Tour ti Ba Ndo ti novembre ngu 1895 asara tënë ti lekengo ye so andu a-ancien, aita-koli so ayeke lani na akungba afa nga lani so tënë ni so agbu bê ti ala. Ala fa ni tongana nyen? Ala ye lani ti tene fini lekengo ye ni so amû maboko na awakua ti Nzapa ti “duti hio na yâ ti beoko” nga ala sambela ndali ni. Tongana e gbu li ti e na ndo ti angu mingi so ahon, e yeke bâ so kua so Jéhovah asara, yeke na yeke na lege ti Gbia ti e, aga biani na beoko na yâ ti bungbi ti e (Ps. 99:4) Ye ti pekoni ayeke so, laso e awakua ti Jéhovah kue, na ndo ti dunia mobimba, e yeke na ngia ndali ti so “e sara ye gi legeoko,” nga e voro “Nzapa ti siriri” na yâ ti “beoko.”
TI HINGA AMBENI TËNË
Jéhovah ayeke Nzapa so aleke yâ ti aye nzoni
Tongana nyen la mbaï ti Israël ti giriri nga na ti akozo Chrétien afa so a lingbi a fa lege na awakua ti Jéhovah so ayeke laso na sese ge?
E duti beoko na yâ ti alango ti nda ni ti dunia so
Atapande ti Bible osio afa na e nene ti dutingo beoko, nga ndani so a yeke même kota ye ti duti beoko na yâ ti ngoi so ayeke ga.


text:
Jéhovah airi lo ‘kamarade ti Mbi’
“Mo Israël boi ti Mbi, Jacob, mo so Mbi iri mo, ahale ti Abraham [kamarade] ti Mbi.”—ÉS. 41:8.
ABIA: 91, 22
1, 2. (a) Tongana nyen la e hinga so azo alingbi ti ga akamarade ti Nzapa? (b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
TI LONDO na ngoi so a dü e ti si na ngoi so e kui, e ye ti tene a ndoye e. Azo ayeke na bezoin ti mbeni tâ kamarade so ayeke nduru na ala nga so aye ala. Me zo so e yeke na bezoin ti ndoye ti lo mingi ayeke Jéhovah. Azo mingi apensé so zo alingbi pëpe ti ga tâ kamarade ti Nzapa nga ti ye lo ndali ti so zo alingbi ti bâ lo ape nga lo yeke Nzapa ti ngangu ahon kue. Me tënë so ayeke tâ tënë ape.
2 Bible afa so azo so siokpari ayeke na tere ti ala aga akamarade ti Nzapa. A lingbi e gbu li na ndo ti tapande ti ala, ngbanga ti so ti lë kpengba songo na Nzapa ayeke kota ye so a lingbi e gi ti sara na yâ ti fini ti e. Mbeni zo so azia nzoni tapande ti sarango songo na Nzapa ayeke Abraham. (Diko Jacques 2:23.) Lo ga kamarade ti Nzapa lani tongana nyen? Kota ye so asara si lo ga kamarade ti Nzapa ayeke mabe. Ndani la, Bible airi lo “babâ ti ala kue so ayeke na mabe”. (aRom. 4:11). Fadeso, zia e bâ tongana nyen la mabe ti Abraham asara si lo ga tâ kamarade ti Nzapa. Zo oko oko alingbi ti hunda tere ti lo: ‘Tongana nyen la mbi lingbi ti sara ye na mabe tongana ti Abraham nga ti kpengba songo ti mbi na Jéhovah?’
ABRAHAM AGA LANI KAMARADE TI NZAPA TONGANA NYEN?
3, 4. (a) Fa ye so ayeke lani mbeni kota tara ndali ti mabe ti Abraham. (b) Ngbanga ti nyen Abraham aye lani ti mû Isaac na sacrifice?
3 Tara ti bâ na yâ ti li ti mo Abraham so ayeke monté mbeni hoto yeke yeke. Lo yeke sara mbeni voyage so ayeke ngangu ahon tanga ni kue na yâ ti gigi ti lo. A yeke pëpe ngu ti lo la asara si voyage ni akpengba na lo. Peut-être lo yeke na ngu 125 tongaso, me lo ngbâ lani ngangu. [1] Mbeni maseka-koli ayeke mû peko ti lo, peut-être lo yeke lani na ngu 25. A yeke molenge ti lo Isaac, lo yô keke ti wâ. Abraham amû zembe na aye so lo bezoin ni ti tingo na wâ. Jéhovah ahunda na lo lani ti mû molenge ti lo na sacrifice.—Gen. 22:1-8.
4 Kite ayeke dä ape so ye so asi na Abraham ayeke lani mbeni ye so atara mabe ti lo ngangu mingi. Ambeni zo atene so, so Nzapa ahunda na Abraham ti mû molenge ti lo na sacrifice so lo yeke tâ sioni mingi. Ambeni atene so Abraham ayeda ti mû molenge ti lo na sacrifice ndali ti so lo ye lo ape. Ala tene tongaso ndali ti so ala yeke na mabe ape na ala hinga pëpe ye so a iri ni mabe (1 aCor. 2:14-16). Abraham amä yanga ti Nzapa lani gi tongaso sân ti gbu li ape. Lo mä yanga ti Nzapa ngbanga ti so lo yeke na tâ mabe. Lo hinga lani so Jéhovah alingbi lâ oko ape ti hunda na lo ti sara mbeni ye so alingbi ti ga na lo vundu teti lakue lakue. Abraham ahinga lani so tongana lo mä yanga, Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndo ti lo nga na molenge ti lo so lo ye lo mingi. Nyen la asara si mabe ti Abraham akpengba lani tongaso? Aye so lo hinga nga na aye so asi na lo la akpengba mabe ti lo.
5. Abraham ahinga peut-être Jéhovah lani tongana nyen? Ye so apusu lo ti sara nyen?
5 Aye so lo hinga. Abraham akono na gbata ti Ur. Azo ni kâ ayeke voro lani anzapa ti wataka, Térah, babâ ti Abraham kue ayeke voro lani anzapa ti wataka (Jos. 24:2). Tongaso, Abraham ahinga Jéhovah tongana nyen? Bible afa so Sem molenge ti Noé ayeke fami ti Abraham. Lo yeke lani na fini juska na ngoi so Abraham ayeke na ngu 150. Sem ayeke lani na kpengba mabe, kite ayeke pëpe so lo sara tënë ti Jéhovah na afami ti lo. E hinga mbilimbili pëpe tongana nyen la Abraham amanda ye na ndo ti Jéhovah, me peut-être a yeke na lege ti Sem la lo hinga Jéhovah. Ye so Abraham amanda asara si lo ye Jéhovah, nga aye so lo hinga akpengba mabe ti lo.
6, 7. Aye so asi na Abraham lani akpengba mabe ti lo tongana nyen?
6 Aye so asi na lo. Tongana nyen la aye so asi na Abraham akpengba mabe ti lo na Jéhovah? A tene ka so ye so zo ayeke pensé na ni ayeke sara ngangu na ndo ti atënë ti bê ti lo na atënë ti bê ti zo ayeke pusu lo ti sara ye. Ye so Abraham amanda na ndo ti Nzapa agbu bê ti lo mingi na asara si lo bâ na nene ni mingi “[Jéhovah], Nzapa Ti Nduzu Ahon Kue, Lo so asara yayu na sese”. (Gen. 14:22). Bible airi ni ‘kpengo mbeto ti Nzapa’. Ti tene e lë kpengba songo na Nzapa e yeke na bezoin ti kpe mbeto ti lo (aHéb. 5:7; Ps. 25:14). Kpengo mbeto so la apusu lani Abraham ti mä yanga ti Jéhovah.
7 Nzapa atene lani na Abraham na Sara so ala ga mbakoro awe ti zia kodoro ti Ur ti gue na mbeni kodoro-wande. Ala yeke lango na gbe ti atente na yâ ti tanga ti fini ti ala. So Abraham amä yanga asara si Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti lo na lo bata lo. Na tapande, Abraham asara lani mbeto ti tene a mû pendere wali ti lo Sara na tïtî lo, nga lo sara mbeto ti tene a fâ lo wani. Mbeto ti lo ni ayeke lani na lege ni, me lo zia pëpe si mara ti gingo bê tongaso akanga lege na lo ti mä yanga ti Jéhovah. Fani use, Jéhovah abata Abraham na Sara, lo sara même miracle ti bata ala (Gen. 12:10-20; 20:2-7, 10-12, 17, 18). Aye so asi so akpengba mabe ti Abraham.
8. Tongana nyen la e lingbi ti wara hingango ye na ndara so alingbi ti kpengba songo ti e na Jéhovah?
8 E lingbi ti sara kamarade na Jéhovah? E lingbi biani ti sara ni. Legeoko tongana Abraham, e yeke na bezoin ti hinga ye na ndo ti Jéhovah. Laso, na yâ ti Bible e yeke wara hingango ye nga na ndara so e yeke na bezoin ni. E yeke na aye mingi ahon ti so Abraham ayeke na ni lani (Dan. 12:4; aRom. 11:33). Mbeti ti Nzapa asi singo na aye ti mosoro so alingbi ti sara si e hinga ye mingi na ndo ti “Lo so asara yayu na sese”. Aye so e hinga na ndo ti Jéhovah ayeke sara si e ye lo mingi nga ayeke mû maboko na e ti ne lo mingi. So e ye Jéhovah nga e ne lo apusu e ti mä yanga ti lo. Tongana e mä yanga ti lo, e yeke bâ so lo yeke bata e nga lo yeke iri tënë nzoni na ndo ti e na ye so ayeke sara si e yeke wara ndara. E hinga so ti sara na Jéhovah na bê ti e kue ayeke ga na e ngia nga na siriri (Ps. 34:9; aProv. 10:22). Tongana e manda ye mingi na ndo ti Jéhovah nga e bâ so lo iri tënë nzoni mingi na ndo ti e, songo ti e na lo ayeke kpengba.
TONGANA NYEN LA ABRAHAM AKPENGA SONGO TI LO NA NZAPA?
9, 10. (a) Ti tene songo ti akamarade akpengba ahunda nyen? (b) Nyen la afa so Abraham akpengba songo ti lo na Jéhovah na lo ye ni mingi?
9 Ti duti tâ kamarade ti mbeni zo ayeke mbeni mosoro so ngere ni ayeke ngangu mingi. (Diko aProverbe 17:17.) Ye oko, sarango kamarade ayeke pëpe tongana mbeni ye so e vo na e zia ni na yâ ti da ti tene poussière amû tere ni. Sarango kamarade ayeke tongana mbeni pendere fleur so a lingbi e tuku ngu dä nga e bâ lege ni ti tene amaï. Abraham aye lani songo so lo yeke na ni na Nzapa mingi na lo bata ni ngangu. Lo sara ni tongana nyen?
10 Abraham atene lâ oko ape so, so lo kpe mbeto ti Nzapa nga lo mä yanga ti lo lani alingbi awe. Na ngoi so lo na azo ti sewa ti lo kue ague lani na Canaan, lo zia si Jéhovah afa lege na lo lakue na yâ ti akete desizion nga na akota desizion so lo mû. Ngu oko kozo si lo dü Isaac, na ngoi so lo yeke na ngu 99, Jéhovah ahunda na lo ti fâ akoli kue so ayeke na da ti lo na ganza. Abraham ayeke lani na kite na ndo ti ye so Jéhovah ahunda na lo? Wala lo gi ambeni raison ti sara ni ape? Ên-ën. Lo zia lani bê ti lo kue na Nzapa na lo mä yanga ti lo na ‘lango ni so’.—Gen. 17:10-14, 23.
11. Ngbanga ti nyen Abraham agi bê ti lo mingi na ndo ti Sodome na Gomorrhe? Jéhovah amû maboko na lo tongana nyen?
11 Ndali ti so Abraham amä yanga ti Jéhovah lakue même na yâ ti akete kete ye, a sara si songo ti lo na Nzapa akpengba mingi. Lo yeke lani na liberté ti zi bê ti lo na Nzapa, lo hunda na Nzapa ti mû maboko na lo na ngoi so lo yeke na angangu hundango ndo. Na tapande, tongana Abraham amä so Nzapa ayeke futi gbata ti Sodome na Gomorrhe, bê ti lo agi lo mingi wala a yeke futi azo ti mbilimbili legeoko na azo ti sioni. Peut-être Abraham ayeke gi lani bê ti lo na ndo ti Lot, so ayeke molenge ti ita ti lo, na azo ti sewa ti lo so ayeke lani na Sodome. Abraham asara tere ti lo kete, lo hunda ndo nga lo zia bê ti lo kue na “Juge ti sese kue”. Jéhovah akanga bê ti lo na lo fa na Abraham so lo yeke Nzapa ti nzoni bê, lo yeke gi yâ ti bê ti azo kue nga lo yeke gi ti bata azo ti mbilimbili même na ngoi ti fango ngbanga ti lo.—Gen. 18:22-33.
12, 13. (a) Tongana nyen la ye so Abraham ahinga nga ye so asi na lo amû maboko na lo? (b) Nyen la afa so Abraham ayeke na confiance na Jéhovah?
12 Kite ayeke dä ape so aye so Abraham ahinga nga na aye kue so asi na lo amû maboko na lo ti ngbâ ti kpengba songo ti lo na Jéhovah mingi. Na pekoni, na ngoi so Jéhovah ahunda na Abraham ti mû molenge ti lo na sacrifice, lo hinga lani so Jéhovah ayeke kanga bê lakue, lo yeke sara ye na nzoni bê, zo alingbi ti zia bê na lo nga lo yeke bata zo. Zia e kiri e gbu li na ndo ti koli be-ta-zo so na ngoi so lo yeke tambela yeke yeke ti monté hoto na kodoro ti Moria. Lo pensé lani so Jéhovah achangé gi hio tongaso, lo sara ye na ngangu nga lo yeke na nzoni bê encore ape? Ti Abraham, Jéhovah apeut ti sara ye tongaso ape. E hinga ni tongana nyen?
13 Kozo ti tene Abraham azia azo ti kua ti lo so amû peko ti ala ti hon, lo tene na ala: ‘I duti na ndo so na lele ni; fade mbi na molenge ni, e gue kâ; e sambela si e kiri na i.’ (Gen. 22:5). Abraham aye ti tene lani nyen? Lo hinga so lo gue ti mû Isaac na sacrifice me lo tene na azo ti kua ti lo so Isaac ayeke kiri, mvene la lo tene na ala so ape? Ên-ën. Bible afa na e mbeni ye so Abraham ayeke pensé na ni lani. (Diko aHébreu 11:19.) Abraham ayeke “tene [lani] na bê ti lo so Nzapa ayeke na ngangu ti zingo Isaac même na kuâ”. Biani, Abraham amä na bê lani na zingongo ti akuâ. Lo hinga so Jéhovah amû lani na lo ngangu ti dü molenge atâa so lo na Sara aga lani mbakoro awe (aHéb. 11:11, 12, 18). Abraham ahinga so mbeni ye ti kara Jéhovah ayeke dä ape. Tongaso, lo yeke lani na confiance so atâa nyen la asi na lango ni so, Jéhovah ayeke kiri na molenge ti lo so lo ye lo mingi na fini, tongaso si azendo kue so Jéhovah amû alingbi ti ga tâ tënë. Ndani la a iri Abraham “babâ ti ala kue so ayeke na mabe”.
14. Akpale wa la mo tingbi na ni na yâ ti kua ti Jéhovah? Tapande ti Abraham alingbi ti mû maboko na mo tongana nyen?
14 Ka ti e? Tâ tënë, Nzapa ahunda na e mara ti ye tongaso laso ape. Me lo hunda na e ti mä yanga ti lo même tongana a yeke ngangu na e ti sara ye alingbi na acommandement ti lo wala e hinga pëpe ndani so lo mû acommandement ni. Mo dabe ti mo na mbeni ye so Nzapa ahunda na mo ti sara so mo bâ so ayeke ngangu na mo ti sara ni? Ti ambeni, a yeke peut-être kua ti fango tënë. Peut-être kamene asara ala mingi na ala bâ so a yeke ngangu na ala ti fa tënë na azo so ala hinga ala ape. Ti ambeni, a yeke ngangu na ala ti sara ye nde na ti so azo ayeke sara peut-être na ekole wala na place ti kua ti ala (Ex. 23:2; 1 aThes. 2:2). Tongana a hunda na mo ti sara mbeni ye so ayeke ngangu, gbu li ti mo na ndo ti pendere tapande ti Abraham, so lo yeke lani na mabe nga lo sara ye na mbeto pëpe. Tongana e gbu li na ndo ti tapande ti mabe ti akoli na awali so ayeke be-ta-zo, a yeke pusu e ti sara ye tongana ala nga e yeke ga nduru mingi na Kamarade ti e Jéhovah.—aHéb. 12:1, 2.
SARANGO KAMARADE SO AGA NA AYE TI NZONI
15. Ngbanga ti nyen e hinga biani so Abraham aregretté lâ oko ape so lo mä yanga ti Jéhovah?
15 Mo pensé so Abraham aregretté so lo mä yanga ti Jéhovah so? Bâ ye so Bible atene na peko ti kuâ ti lo: “Abraham awu tanga ti pupu ti lo na lo kui na peko ti so lo te gigi a ninga, lo yeke mbakoro na gigi ti lo anzere na lo.” (Gen. 25:8, FD). Na ngoi so Abraham ayeke na ngu 175 ngangu ti lo ahunzi, me tongana lo gbu li na ndo ti fini ti lo kue tere ti lo anzere mingi. Songo ti lo na Jéhovah la ayeke kota ye na yâ ti fini ti lo kue. Ye oko, tongana Bible atene Abraham ayeke “mbakoro na gigi ti lo anzere na lo”, a ye ti tene pëpe so lo ye pëpe ti duti na fini na yâ ti ngoi so ayeke ga.
16. Na yâ ti Paradis aye wa la ayeke nzere ande na Abraham mingi?
16 Bible atene Abraham ayeke “ku lani gbata so tâ gere ni ayeke dä, so walekengo ni nga wasarango ni ayeke Nzapa.” (aHéb. 11:10). Abraham amä na bê so lo yeke bâ ande gbata so, Royaume ti Nzapa so ayeke komande na ndo ti sese. Biani, lo yeke bâ ni ande. Tara ti bâ tongana nyen la tere ti Abraham ayeke nzere ande mingi ti duti na fini na yâ ti Paradis na ti ngbâ ti kpengba songo ti lo na Jéhovah. A yeke nzere ande na lo mingi ti hinga so na peko ti kuâ ti lo, tapande ti mabe ti lo amû maboko na awakua ti Jéhovah saki mingi. Na yâ ti Paradis lo yeke hinga ande so, so Jéhovah akiri na lo Isaac ayeke lani “tapande” ti mbeni ye so ayeke si ande (aHéb. 11:19). Lo yeke hinga ande nga so vundu so asara lo lani na ngoi so lo yeke leke ti mû Isaac na sacrifice amû maboko na azo million mingi so ayeke be-ta-zo ti gbu li na ndo ti vundu so asara Jéhovah na ngoi so lo mû molenge ti lo, Jésus Christ, tongana ngere so a futa ti zi azo (Jean 3:16). Tapande ti Abraham amû maboko na e kue ti kiri singila mingi ndali ti ngere so a futa ti zi azo, so ayeke mbeni kota sarango ye na ndoye so lâ oko ade mbeni zo asara ni ape.
17. Nyen lo mo leke na bê ti mo ti sara? Nyen la e yeke bâ ande na yâ ti article ti peko?
17 Zia e oko oko kue e leke na bê ti e ti sara ye na mabe tongana ti Abraham. Legeoko tongana lo, e yeke na bezoin ti ndara nga na hingango ye. Tongana e ngbâ ti manda ye na ndo ti Jéhovah nga e mä yanga ti lo, lo yeke iri tënë nzoni na ndo ti e nga lo yeke bata e. (Diko aHébreu 6:10-12.) Zia si Jéhovah aduti Kamarade ti e teti lakue lakue. Na yâ ti article ti peko, e yeke bâ ande tapande ti ambeni tâ kamarade ti Jéhovah ota.
^ [1] (paragraphe 3) Kozo a iri koli na wali so Abram na Saraï, me na yâ ti article so e yeke iri ala na airi so Jéhovah amû na ala na pekoni: Abraham na Sara.


text:
1Mbi Paul, mbi na Silas na Timothée si e tokua mbeti so na azo ti Eglize so ayeke na gbata ti Tesalonike. Ala yeke azo ti Nzapa Babâ ti e na ti Kota Gbia Jésus Christ. 2Ayeke nzoni Nzapa Babâ na Kota Gbia Jésus Christ asara nzoni be na ala si amu na ala siriri. 3A-ita, alingbi e ngba ti mu singila lakue na Nzapa ndali ti ala. So ayeke na legeni, ngbanga ti so mabe ti ala ayeke gue lakue na nduzu si yengo so ala ye tere na popo ti ala ayeke mai lakue. 4Ndani laa, e yeke pika kate ti e ngbanga ti ala na ya ti a-Eglize ti Nzapa, ngbanga ti so ala ngba ti kanga be ti ala si ala ngba ti bata mabe ti ala na ya ti pasi nga na ya ti aye ti ngangu so kue ayeke si na ala. 5Ye so kue afa atene, fango ngbanga ti Nzapa ayeke mbirimbiri. Biani, ye ni ayeke sara titene ala lingbi na Kodro-gbia ti Nzapa so ala yeke baa pasi ndali ni. 6Taa-tënë, Nzapa ayeke mbirimbiri: fade lo yeke kiri na peko ti pasi na azo so asara pasi na ala. 7Ala so ayeke baa pasi, fade lo yeke mu na ala lege ti wungo tere, e na ala kue. Lo yeke sara ye ni tongaso na ndembe so Kota Gbia Jésus ayeke londo na yayu ti si, lo na angangu ange ti lo; 8lo yeke ga ande na ya ti menga ti wâ. Biani, azo so ahinga Nzapa pepe si ala ke Nzoni Tënë ti Kota Gbia ti e Jésus so, lo yeke kiri na peko ti sioni ti ala na ala. 9Ngbanga so a yeke fâ na li ti azo ni ayeke so: Nzapa ayeke buba ande ala lakue lakue, ala yeke duti yongoro na le ti Kota Gbia nga na kota gonda ti lo 10na ndembe so lo yeke ga. Fade azo ti lo ayeke gonda lo, azo so kue ama na be ayeke baa lo na ngia. Ala nga, a-ita, fade ala yeke duti na popo ti azo ni, ngbanga ti so ala ma na be na tënë so e fa. 11Ndani laa e yeke sambela lakue ndali ti ala titene Nzapa ti e asara si ala lingbi na iringo so lo iri ala. E hunda titene na lege ti ngangu ti lo, ala sara aye ti nzoni so kue ala yeke na nzara ti sarango ni si kua so ala yeke sara na lege ti mabe asi na ndani. 12Tongaso, fade ala yeke sara si iri ti Kota Gbia ti e Jésus awara gonda, lo yeke sara si ala nga awara gonda. Ye so nzoni be ti Nzapa ti e na ti Kota Gbia Jésus Christ ayeke sara laa.
Copyright
Learn More


text:
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Lege ti sara étude na brochure Nzoni tënë
Diko hundango tënë so a zia numero na devant ni nga so a sû ni vuko vuko so ti mû maboko na zo ni ti bata kota tënë ni.
Diko paragraphe so aga na pekoni.
Diko aversê so a zia na tere ni diko, na sara kua na ambeni hundango tënë na kode ti mû maboko na zo ni ti bâ tongana nyen la Bible akiri tënë na hundango tënë so a zia numero na devant ni.
Tongana mbeni paragraphe ayeke na gbe ti oko hundango tënë ni, kiri mo sara ye so a fa na point 2 na 3 so ayeke na nduzu ge. Tongana mbeni vidéo na ndo ti jw.org ague oko na hundango tënë ni, zia vidéo ni na ngoi ti lisoro ni.
Hunda na zo ni ti kiri tënë na hundango tënë so a zia numero na devant ni ti bâ wala lo gbu nda ti kota tënë ni.