text:
CHAPITRE 7
Mo bâ fini na nene ni tongana ti so Nzapa abâ na ni?
“Lingu so amû fini ayeke na Mo.” —PSAUME 36:10.
1, 2. Matabisi wa so alondo na Nzapa ayeke ye ti ngere ngangu laso? Ngbanga ti nyen a yeke tongaso?
BABÂ ti e ti yayu amû na e mbeni matabisi so ngere ni ayeke ngangu mingi: fini so e azo e yeke na ni, e so e yeke na ngangu ti sara ye tongana ti lo (Genèse 1:27). Ndali ti pendere matabisi so, e lingbi ti bâ tongana nyen akpengba-ndia ti Bible ayeke sara nzoni na e. Na sarango ye alingbi na akpengba-ndia so, e lingbi ti maï ti ga abiazo na lege ti yingo, azo so andoye Jéhovah nga so “na lege ti sarango kusala na ngangu ti gbungo li ti ala, asara si ngangu ti gbungo li ti ala ni aga nzoni awe ti hinga popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni.”—aHébreu 5:14.
2 Ngangu so e yeke na ni ti bâ tongana nyen akpengba-ndia ti Bible ayeke sara nzoni na e ayeke tâ kota ye mingi laso, teti dunia ti laso aga ye so zo ahinga li ti lo na ni mbeni pëpe, ye so asara si même tongana a lu gbâ ti andia, a lingbi pëpe ti ndu aye kue so alingbi ti si na yâ ti gigi ti zo. Senda-ye na ndo ti tënë ti kaïngo kobela afa so tënë so ayeke tâ tënë, mbilimbili tongana a ndu tënë ti ayorö nga na ti akode ti kaïngo na kobela so andu sarango kusala na mênë. So ayeke mbeni tënë so agbu bê ti azo kue so aye ti mä yanga ti Jéhovah. Ye oko, tongana e gbu nda ti akpengba-ndia ti Bible so andu tënë so, e lingbi biani ti mû adesizion na lege ti ndara so asara si yingo-ti-hinga ti e agi e pëpe nga so asara si e ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa (aProverbe 2:6-11). Zia e bâ ambeni kpengba-ndia ni so.
FINI NA MÊNË AYEKE NZONI-KUE NA LÊ TI NZAPA
3, 4. Lawa si ti kozoni Bible asara tënë ti mênë tongana mbeni ye so ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa? Nga tënë so aluti na ndo ti akpengba-ndia wa?
3 Kete na pekoni so Caïn afâ Abel, Jéhovah asara tënë ti kozoni na ndo ti ye so atingbi fini na mênë nga lo fa so lo bâ ni tongana aye so ayeke nzoni-kue. Nzapa atene na Caïn: “Yanga ti mênë ti ita ti mo atoto na Mbi na sese.” (Genèse 4:10). Na lê ti Jéhovah, mênë ti Abel aduti fä ti fini ti lo so a hunzi ni na ngangu nga hio mingi. Tongaso, a lingbi ti tene so mênë ti Abel atoto na Nzapa ti tene lo futa kula.—aHébreu 12:24.
4 Na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé, Nzapa amû yanga na azo ti te nyama me ti te mênë ti anyama pëpe. Lo tene: “Me nyama so mênë ni ade dä, i te pëpe, teti mênë ayeke fini ni. Na biani, fade Mbi hunda mênë ti i, mênë ti fini ti i.” (Genèse 9:4, 5). Yanga so Nzapa amû so abâ ahale ti Noé kue juska ti si na e laso. Tënë ni ague gi na peko ti tënë so Nzapa atene ândö na Caïn, so mênë aduti fä ti âme wala fini ti anyama nga na ti azo. Mbela so afa nga so Jéhovah, Lingu ti fini, ayeke hunda na azo kue so abâ fini nga na mênë na nene ni pëpe, ti kiri tënë na lo.—Psaume 36:10.
5, 6. Tongana nyen Ndia ti Moïse afa so mênë ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa nga na ngere ngangu? (Bâ nga encadré “ Bâ fini ti anyama na nene ni”.)
5 Ndia ti Moïse afa nga so mênë ayeke fä ti fini nga so mênë ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa. Lévitique 17:10, 11 atene: “Tongana mbeni zo . . . ate mênë, fade Mbi zia bê ti Mbi na zo so ate mênë ti ke lo, na fade Mbi lungula lo na popo ti azo ti lo. Teti fini ti mi ayeke na yâ mênë, na Mbi mû mênë na i na ndo gbalaka ti sara songo teti âme ti i, teti a yeke mênë so asara songo ngbanga ti fini so ayeke na yâ ni.” *—Bâ encadré “ Ngangu so mênë ayeke na ni ti kanga ndo ti siokpari”.
6 Ti mênë ti mbeni nyama so a fâ lo awe me a gue na ni na ndo ti gbalaka pëpe, a lingbi a tuku gi ni na sese awe. Sarango tongaso ayeke mbeni lege ti fa so mênë ni akiri na Wa ti mênë ni (Deutéronome 12:16; Ézéchiel 18:4). Ye oko, bâ so a hunda pëpe na azo ti Israël ti pete akete kete mênë ti tene a sigigi kue na yâ ti tere ti nyama so ala ye ti te ni. Tongana a fâ go ni nzoni nga mênë ni atuku na sese, zo ti Israël alingbi ti te nyama ni so senge, ngbanga ti so lege so a fâ na nyama ni afa na gigi so zo ni ane Lo so amû fini na zo wala na nyama.
7. David afa tongana nyen so lo bâ mênë tongana ye so ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa?
7 David, “mbeni koli so alingbi na bê ti [Nzapa]” agbu nda ti akpengba-ndia so ayeke na peko ti ndia ti Nzapa na ndo ti tënë ti mênë (Kusala 13:22). Mbeni lâ, tongana nzara ti ngu ahon ndo ti lo, azo ti lo ota asara ngangu juska ala lï na kando ti awato ti ala na ala to ngu ti mbeni dungu si ala ga na ni na lo. David atene nyen? Lo tene: “Azo so abâ fini ti ala tongana ye senge. Mbi lingbi nyon mênë ti ala tongana nyen?” Na lê ti David, ti nyon ngu ni so ayeke tongana nyongo mênë ti azo ti lo ni so azia fini ti ala na lê ti kuâ si ala to ngu ni so. Ni la, atâa so nzara ti ngu ahon ndo ti lo, “lo sa ngu ni na gbele L’Eternel.”—2 Samuel 23:15-17.
8, 9. Bango ndo ti Nzapa na ndo ti tënë ti fini nga ti mênë agbian lani na ngoi so congrégation ti aChrétien abâ gigi? Fa nda ni.
8 Ngu 2 400 tongaso na peko ti yanga so Nzapa amû ândö na Noé na ndo ti tënë ti mênë nga ngu 1 500 na peko ti so Nzapa ate mbele na Israël, Jéhovah apusu bebungbi ti akozo Chrétien ti sû mbeti so: “Yingo vulu nga na e wani abâ so a yeke nzoni a zia mbeni nengo kungba na ndo ti ala pëpe, gi aye so awe, so ayeke kota ye mingi: ala gbanzi tere ti ala na aye so a mû na sandaga na ayanda, na mênë, na anyama so a pete go ti ala si ala kui nga na lango-sioni.”—Kusala 15:28, 29.
9 A yeke polele so aita ti bebungbi ti ngoi ni kâ ahinga so mênë ayeke ye so ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa; nga ala hinga so ti sara ye na ni na lege ni pëpe ayeke sioni mingi legeoko tongana vorongo ayanda wala sarango lango-sioni. Atâ Chrétien laso ayeda na bango ndo so. Nga, ngbanga ti so ala yeke gbu li na ndo ti akpengba-ndia ti Bible na ala yeke sara ye alingbi na ni, ahon ti ku ti wara acommandement so asigigi polele, ala lingbi ti nzere na bê ti Jéhovah tongana ala yeke mû adesizion so andu mênë.
SARANGO KUA NA MÊNË NA DA-NGANGA
10, 11. (a) A-Témoin ti Jéhovah atene ti ala nyen na ndo ti mungo mênë wala mungo akota mbage osio ni ti zia na tere ti zo? (b) Na ndo ti atënë wa so andu mênë a yeke na Chrétien oko oko ti mû desizion dä?
10 A-Témoin ti Jéhovah ahinga so ti “gbanzi tere ti ala . . . na mênë,” aye ti tene ti yeda pëpe ti mû mênë wala ti mû mênë ti ala si azia na tere ti mbeni zo wala ti bata mênë ti ala wani si a kiri a zia ni na tere ti ala. Ndali ti so ala yeke ne andia ti Nzapa, aTémoin ti Jéhovah ayeda nga pëpe ti tene a zia na tere ti ala akota mbage osio ti mênë: abengba globule, avuru globule, aplaquette na plasma.
11 Laso, na lege ti ambeni kode ti kua, mingi ni a kangbi yâ ti akota mbage osio ti mênë so kete kete ti sara na ambeni kua nde nde. Chrétien alingbi ti yeda si a zia mbeni kete kete mbage ti mênë so na tere ti lo? Lo yeke bâ ni kue gi tongana “mênë”? A yeke ti zo oko oko ti mû desizion na ndo ti tënë so. A yeke nga ti zo oko oko ti mû desizion na ndo ti tënë ti akode ti kaïngo na kobela, na tapande ati so ayeke mû mênë ti zo wani ti sara na hémodialyse, hémodilution na récupération du sang épanché so andu sarango kua na mênë ti zo ni wani, me gi tongana a bata ni batango pëpe ti sara na kua ni.—Bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Akete kete mbage ti mênë nga na akode ti sarango na opéré”.
12. Na ndo ti atënë so abâ gi yingo-ti-hinga ti zo oko oko, a lingbi e sara ye tongana nyen?
12 So tënë ni abâ gi zo oko oko so, a ye ti tene so tënë ni ayeke kota ye na lê ti Jéhovah pëpe? Ên-ën, ngbanga ti so Jéhovah abi bê ti lo mingi na ndo ti atënë ti bê ti e nga ti aye so apusu e ti sara ye. (Diko aProverbe 17:3; 21:2; 24:12.) Na peko ti so e sambela ti hunda Jéhovah ti fa lege na e nga e gi nda ti tënë nzoni na ndo ti tënë ti yorö ni wala kode ti kaïngo kobela ni so awe, a lingbi e mû peko ti ye so yingo-ti-hinga ti e afa na e, yingo-ti-hinga ti e so Bible amû lege na e ti leke ni si a sara kua nzoni (aRomain 14:2, 22, 23). Biani, a lingbi ambeni zo apusu e pëpe ti sara gi ye so yingo-ti-hinga ti ala wani afa na ala, wala a lingbi e hunda na mbeni zo tënë tongana ti so pëpe: “Tongana mo yeke na place ti mbi, mo yeke sara fade tongana nyen?” Na ndo ti atënë tongaso, a lingbi Chrétien oko oko “ayô kungba ti lo wani.” *—aGalate 6:5; aRomain 14:12; bâ encadré “ Mbi bâ mênë tongana ye so ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa?”.
ANDIA TI JÉHOVAH AFA LO TONGANA MBENI BABÂ SO AYE E MINGI
13. Andia nga akpengba-ndia ti Jéhovah afa nyen na ndo ti lo? Mû mbeni tapande ni.
13 Andia na akpengba-ndia so ayeke na yâ ti Bible afa Jéhovah tongana mbeni Walungo ndia so ayeke na ndara mingi nga mbeni Babâ so aye amolenge ti lo si lo bi bê ti lo mingi na nzoni duti ti ala (Psaume 19:8-12). Commandement so a mû na aChrétien ti “gbanzi tere . . . na mênë” ayeke mbeni ndia so amû ni ti bata na seni ti ala pëpe (Kusala 15:20). Atâa so kue, a yeke bata e na ambeni kpale so ayeke si ndali ti mungo mênë. Ti tâ tënë ni, mingi ti awanganga abâ kaïngo kobela ti zo sân ti mû mênë na lo tongana “kode so ayeke nzoni ahon tanga ti akode kue” ti kaïngo kobela laso. Ti atâ Chrétien, bango ndo ti awanganga so afa biani so ndara ti Jéhovah ayeke mbeni ndara so zo alingbi ti hinga nda ni kue pëpe nga a fa so lo yeke babâ so aye e mingi.—Diko Ésaïe 55:9; Jean 14:21, 23.
14, 15. (a) Andia wa amû lege na e ti hinga so Nzapa aye lani azo ti lo mingi? (b) Tongana nyen mo lingbi ti sara ye alingbi na akpengba-ndia so ayeke na peko ti andia so?
14 Na yâ ti andia mingi so Nzapa amû na Israël ti giriri, e lingbi ti bâ so lo bi bê ti lo mingi na nzoni duti ti azo ti lo. Na tapande, teti so li ti da ti ala ayeke mbeni ndo so ala yeke sara akua mingi dä, Jéhovah ahunda na azo ti Israël ti sara mbeni kete ye tongana gbagba so angoro tere ti li ti da ni si kpale asi na mbeni zo pëpe (Deutéronome 22:8; 1 Samuel 9:25, 26; Néhémie 8:16; Kusala 10:9). Nzapa ahunda nga ti tene ala bâ ndo nzoni na ndo ti abagara ti ala so ayeke sioni mingi (Exode 21:28, 29). Tongana mbeni zo adoro andia so, lo yeke fa so lo bâ nzoni duti ti amba ti lo na nene ni pëpe na ngbanga ti mênë alingbi ti tï na li ti lo.
15 Mo lingbi ti sara ye alingbi na akpengba-ndia so ayeke na peko ti andia so tongana nyen? A yeke nzoni ti gbu li ti mo na ndo ti kutukutu wala kpûrûrû ti mo, lege so mo yeke kpe na ni, anyama so mo yeke bata, da ti mo, ndo so mo yeke sara kua dä nga na angia so mo yeke soro ti sara. Na yâ ti ambeni kodoro, mingi ti amaseka ayeke wara kuâ ndali ti andao, mingi ni teti so ala sara ye na hange pëpe. Me amaseka so aye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa abâ fini na nene ni na ala yeke gi pëpe ti wara ngia na yâ ti aye so ayeke zia fini ti ala na lê ti kuâ. Ala tene pëpe so teti so ala de maseka, ye ti sioni alingbi ti si na ala pëpe. Ahon ti tene tongaso, ala wara nzoni na ngoi ti maseka ti ala na kpengo ti sara ye so ayeke ga na ala kpale gi senge senge.—Zo-ti-fa-tene 12:1, 2.
16. Kpengba-ndia wa ti Bible andu tënë ti tukungo ngo? (Bâ nga kete tënë na gbe ni.)
16 Même fini ti molenge so ade na yâ ti mama ti lo ayeke na ngere ngangu na lê ti Nzapa. Na tango ti Israël, tongana mbeni zo asara ye ti sioni na tere ti mbeni mama ti ngo si mama ni wala molenge ni akui, Nzapa abâ zo so asara ye ni so tongana zo ti fango zo, na a lingbi zo ni amû “fini teti fini”. * (Diko Exode 21:22, 23.) Tongaso, tara ti bâ vundu so ayeke na bê ti Jéhovah tongana lo bâ wungo so a lingbi ti diko ni pëpe ti amolenge so angbâ mênë, so na mbana a yeke buba ngo ti ala na yâ ti ngu oko oko, mingi ni a yeke ndali ti so amama ni aye ngo ni pëpe wala ndali ti so ala mû ngo ni na peko ti lango-sioni.
17. Mo yeke tene nyen ti de bê ti mbeni wali so atuku ngo kozo awe si lo hinga tâ tënë?
17 Ka ti mbeni wali so lo tuku ngo kozoni si lo hinga tâ tënë ayeke tongana nyen? Nzapa alingbi ti sara nzoni bê na lo pëpe? Tënë ni ayeke tongaso pëpe. Ti tâ tënë ni, tongana mbeni zo agbian bê ti lo biani, lo lingbi ti duti na beku so Jéhovah ayeke pardone lo na lege ti mênë ti Jésus so atuku (Psaume 103:8-14; aÉphésien 1:7). Christ wani atene: “Mbi ga ti iri azo ti mbilimbili pëpe, me awasiokpari si ala changé bê ti ala.”—Luc 5:32.
KE TI DUTI NA BIBE TI KENGO ZO
18. Na lege wa Bible afa ye so ayeke pusu azo ti tuku mênë mingi?
18 Jéhovah aye si e sara sioni na azo pëpe, me lo ye nga si e zi na yâ ti bê ti e ye so ayeke pusu azo ti tuku mênë mingi: bibe ti kengo zo. Bazengele Jean atene: “Zo kue so ake ita ti lo ayeke wafango zo.” (1 Jean 3:15). Ti mara ti zo tongaso, a yeke gi senge kengo zo pëpe, me lo ye si ita ti lo ni awara kuâ. Kengo zo ni so ayeke sigigi na lege ti pango zo ni sioni sioni wala bingo atënë ti mvene na li ti lo, atënë so tongana fade a yeke tâ tënë kâ ngbanga ti Nzapa ayeke tï na ndo ti lo (Lévitique 19:16; Deutéronome 19:18-21; Matthieu 5:22). Tongaso, a yeke tâ kota ye ti tene e sara kue ti zi na yâ ti bê ti e sioni bê kue so alingbi ti duti dä.—Jacques 1:14, 15; 4:1-3.
19. Zo so azia akpengba-ndia ti Bible ti fa lege na lo ayeke bâ aversê tongana Psaume 11:5 na aPhilippien 4:8, 9 tongana nyen?
19 Azo so ayeke bâ fini na nene ni tongana ti so Jéhovah ayeke bâ na ni si aye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa ayeke kpe nga mara ti asarango ye ti ngangu nde nde kue na zo. Psaume 11:5 atene: “Lo [Jéhovah, lo] ke zo . . . so andoye sioye ti ngangu.” Versê so ayeke sara gi tënë ti sarango ye ti tere ti Nzapa pëpe, me a yeke mbeni kpengba-ndia so ayeke fa lege na zo na yâ ti gigi ti lo kue. Kpengba-ndia so ayeke pusu azo so andoye Nzapa ti kpe mara ti angia nde nde kue so ayeke maï na yâ ti bê ti zo nzara ti sarango ye ti ngangu na zo. Legeoko nga, tënë so atene Jéhovah ayeke “Nzapa ti siriri” apusu awakua ti lo ti bi bê ti ala gi na ye kue so zo alingbi ti ye ni, ye so ayeke nzoni mingi nga ye so a lingbi ti gonda ni, so ayeke aye so asara si zo aduti na siriri.—Diko aPhilippien 4:8, 9.
NGBÂ YONGORO NA ABUNGBI SO NGBANGA TI MÊNË AYEKE NA LI TI ALA
20-22. Dutingo ti aChrétien na mbage ti dunia so ayeke tongana nyen? Ngbanga ti nyen a yeke tongaso?
20 Na lê ti Nzapa, dunia ti Satan kue ayeke na ngbanga ti mênë na li ti lo. Na yâ ti Bible, a haka angorogbia ti dunia so na asioni nyama ti ngonda; angorogbia so afâ azo gbani gbani, na ala fâ nga awakua ti Jéhovah mingi (Daniel 8:3, 4, 20-22; Apocalypse 13:1, 2, 7, 8). Abungbi ti dengo buze nga na senda-ye asara kua maboko na maboko na angorogbia so ti leke asioni ngombe ti bira; ye so asara si ala wara gbâ ti anginza na pekoni. A yeke tâ tënë so “dunia so kue ayeke na gbe ti Zo ti sioni.”—1 Jean 5:19.
21 Teti so adisciple ti Jésus ayeke “ti dunia so pëpe”, me so ala duti ti ala tâ nde na aye ti poroso nga na abira ti dunia ni so, ngbanga ti mênë ayeke na li ti ala pëpe * (Jean 15:19; 17:16). Na tongana ambeni zo asara ye ti ngangu na ala, ala mû tapande ti Christ: ala yeke kiri sioni teti sioni pëpe. Ahon ti sara tongaso, ala yeke fa so ala ndoye awato ti ala na même ala yeke sambela ndali ti ala.—Matthieu 5:44; aRomain 12:17-21.
22 Na ndo ni kue, atâ Chrétien ayeke kpe ti yôro tere ti ala na yâ ti aye ti “Babylone, Ngangu gbata”, so ayeke bungbi ti alege ti vorongo nzapa kue ti wataka so ngbanga ti mênë ayeke na li ti lo mingi ahon ambeni bungbi kue. Bible atene so “a wara na yâ ti lo mênë ti aprophète, mênë ti azo so ayeke nzoni-kue nga na mênë ti azo kue so a fâ ala lani na ndo ti sese.” Ni la a gboto mê ti e a tene: “Azo ti mbi, ala sigigi na yâ ti gbata so.”—Apocalypse 17:6; 18:2, 4, 24.
23. Ti sigigi na yâ ti Babylone, Ngangu gbata, aye ti tene nyen?
23 Ti sigigi na yâ ti Babylone, Ngangu gbata, a hunda ti sara aye mingi ahon gi ti zi iri ti e na popo ti azo ti yâ ni. A hunda nga ti ke asarango ye so abungbi ti vorongo nzapa ti wataka akanga lê na ndo ni, wala so ala fa dandara so ala yeda na ni: aye tongana lango-sioni, yorongo tere na yâ ti poroso nga na gingo ti wara gbâ ti amosoro (Diko Psaume 97:10; Apocalypse 18:7, 9, 11-17). Mingi ni, sarango aye so ague na ala ti tuku mênë.
24, 25. Ye nyen amû lege na Nzapa ti sara nzoni bê na zo so ngbanga ti mênë ayeke na li ti lo si lo gbian bê ti lo? Ye so adabe ti e na nyen na tango ti Israël?
24 Kozoni si e mû tere ti e na Jéhovah si e wara batême, a lingbi ti tene so e oko oko kue e mû maboko na aye ti dunia ti Satan so, na tongaso e wara kamême mbeni ngbanga ti mênë na li ti e. Me, teti so e gbian asarango ye ti e, e mä na bê na sandaga ti Christ nga e mû tere ti e na Nzapa awe, lo sara nzoni bê na e nga lo bata e na lege ti yingo (Kusala 3:19). Lege so lo yeke bata na e na lege ti yingo adabe ti e na agbata ti batango zo na tango ti Israël.—Nombre 35:11-15; Deutéronome 21:1-9.
25 Agbata ni so ayeke bata lani zo tongana nyen? Tongana mbeni zo ti Israël afâ zo me lo sara ni na mbana pëpe, a hunda na lo ti kpe na yâ ti mbeni oko ti agbata ti batango zo so. Na peko ni so ambeni wafango ngbanga so ahinga kua ti ala abâ lege ti tënë ni awe, a yeke hunda na zo ti fango zo ni so ti sara kodoro na yâ ti gbata ti batango zo juska kota prêtre akui si. Na pekoni, lo lingbi ti sigigi ti gue na mbeni ndo ti bê ti lo. Ye so afa pendere mingi so Nzapa ayeke nduru ti sara nzoni bê na zo nga lo bâ fini ti zo na ngere ngangu mingi. Laso, aye so ayeke tongana agbata ti batango zo ni ayeke ye so Nzapa aleke na lege ti sandaga ti Christ ti bata e si e wara kuâ pëpe ndali ti so e doro na mbana pëpe ndia ti lo na ndo ti tënë ti fini nga na mênë. Mo bâ ye so Nzapa aleke so na nene ni? Mo lingbi ti fa tongana nyen so mo bâ ni na nene ni? Mbeni lege ti fa ni ayeke ti tisa azo ti ga na yâ ti ye so laso ayeke tongana gbata ti batango zo; e ye mbilimbili ti sara tongaso ngbanga ti so “kota ye ti vundu” ayeke pusu nduru mingi.—Matthieu 24:21; 2 aCorinthien 6:1, 2.
BÂ FINI NA NENE NI NA FANGO TËNË TI ROYAUME
26-28. Na lege wa duti ti e laso ayeke tongana ti prophète Ézéchiel? E lingbi ti sara nyen ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa?
26 Duti ti azo ti Nzapa ti laso adabe ti e na prophète Ézéchiel so ândö Jéhovah azia lo ti duti tongana sinziri ti da ti Israël. Nzapa atene na lo: “Mo mä tënë ti yanga ti Mbi, na mo mû na ala wango ti Mbi.” Tongana Ézéchiel asara lani kusala ti lo ni pëpe, ngbanga ti mênë ti azo so a yeke fâ ala ande na ngoi ti futingo Jérusalem ayeke na li ti lo (Ézéchiel 33:7-9). Me Ézéchiel asara ye so a hunda na lo, na ngbanga ti mênë ayeke lani na li ti lo pëpe.
27 Laso, e yeke nduru na lango so a yeke futi ande dunia ti Satan kue. Tongaso, na ngoi so aTémoin ti Jéhovah ayeke fa tënë ti Royaume, ala bâ nga so a yeke kua ti ala nga matabisi ti ala ti fa na azo tënë ti “lâ ti futango kula”. (Ésaïe 61:2; Matthieu 24:14). Mo yeke bi tere ti mo kue na yâ ti kota kusala so? Bazengele Paul abâ lani kusala ti lo ti fango tënë na nene ni mingi. Ndani la si lo tene: “Ngbanga ti mênë ti zo oko ayeke na li ti mbi pëpe, teti mbi gbanzi tere ti mbi pëpe ti fa na ala ye kue so bê ti Nzapa aye.” (Kusala 20:26, 27). So tâ pendere tapande si lo zia na e!
28 Biani, ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Babâ ti e Jéhovah, a lingbi e bâ gi pëpe fini na mênë tongana ti so lo bâ na ni. A lingbi nga e duti lakue nzoni-kue na lê ti lo; a yeke ye so e yeke bâ ande na yâ ti chapitre so ayeke ga.
^ par. 5 Na ndo ti tënë ti Nzapa so atene “fini ti mi ayeke na yâ mênë”, mbeni mbeti-sango (Scientific American) atene: “Ti tene zo angbâ na fini, a lingbi lo yeke na mara ti acéllule nde nde kue ti mênë na yâ ti tere ti lo si.”
^ par. 12 Bâ Réveillez-vous! ti août 2006, lembeti 3-12, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
^ par. 16 Azo so ayeke gi nda ti ambupa so ayeke na yâ ti Bible atene so lege so a sû na tënë ti yanga ti Hébreu ni “asara si a yeke ngangu ti tene so atënë ni andu ye ti sioni so a sara gi na tere ti mama ni.” Nga, bâ so Bible afa pëpe mbeni mbilimbili lango wala nze so molenge ni so angbâ mênë ayeke na ni awe si ngbanga ti Jéhovah ayeke na li ti zo ni.
^ par. 21 Bâ Chapitre 5, “Tongana nyen ti duti nde na dunia so?”
^ par. 70 Ti hinga ambeni tënë na ndo ni, bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Akete kete mbage ti mênë nga na akode ti sarango na opéré”.
TI HINGA AMBENI TËNË
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI)
Ngbanga ti nyen a lingbi e ga nzoni-kue?
Asi na mo awe ti mä yâ ti atënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique ape nga nzara ti dikongo ni asigigi na yâ ti mo? Akota tënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique a lingbi ti mû maboko na mo ti voro Nzapa na lege so ayeke nzoni-kue.


c: text/html

text:
article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9article 9
ARTICLE 8
CNJHCZO FHJDZHAFRHAZ EFZJHAEFJ HFZEJKLFEZAHJFEHJAD
ARTICLE 4
JDZKJDEZKJL
FZ?EKFEJZF
V?OVPVK?S
VKJIOHVJPFJVFS
JOHPZZIPFJLZ
dedeed
dddddd
Les poils de chien c bien
lES POILS DE CHIENS C4EST BIEN
PARFOIS IL FAIT BEAU MAIS IL PLEUT LA NUIT le soleil brille dans le ciel
Pourquoi ? le poil de chien c’est bien
Bonjour tout le monde !
Bienvenue dans WordPress. Ceci est votre premier article. Modifiez-le ou supprimez-le, puis lancez-vous !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ye ti manda 9
Sewa ti mo alingbi ti duti na ngia tongana nyen?
1. Ti tene sewa aduti na ngia, ngbanga ti nyen a hunda ti sara mariage si?
Nzoni tënë alondo na Jéhovah, Nzapa so ayeke na ngia, lo so aye si asewa aduti na ngia (1 Timothée 1:11). Lo la lo yeke na gunda ti mariage. Ti tene koli na wali asara mariage ayeke kota ye ndali ti nzoni ti sewa ni. Ye so asara si amolenge so ala yeke dü ayeke duti nzoni.
Bango ndo ti Nzapa na ndo ti mariage ayeke so wa? Lo ye si koli na wali amû tere na lê ti ndia nga ala ninga na yâ ti mariage ti ala (Luc 2:1, 4, 5). Lo ye si ala duti be-ta-zo na mba (aHébreu 13:4). Lo ke tënë ti divorce (Malachie 2:16). Me, lo yeda ti tene aChrétien asara divorce na akiri asara mbeni mariage gi tongana mbeni na popo ti ala agi mbeni wali nde wala koli nde.
2. A yeke nzoni koli na wali asara ye na mba tongana nyen?
Jéhovah aleke koli na wali ti mû maboko na mba (Genèse 2:18). Teti so na yâ ti sewa koli la ayeke mokonzi, a lingbi lo mû aye ti mitele na sewa ti lo ni nga lo fa tënë ti Nzapa na ala. A lingbi lo ye wali ti lo na bê ti lo oko. A lingbi koli na wali aye tere na ala ne mba. Teti so ala use kue ayeke na siokpari na tere ti ala, a lingbi ala manda ti pardone mba si ala duti na ngia na yâ ti mariage ti ala.
3. Tongana ala yeke na ngia pëpe, a yeke nzoni ti ke tere?
Tongana mango tere ayeke na popo ti ala pëpe, ala sara kue ti sara ye na mba na ndoye (1 aCorinthien 13:4, 5). Mbeti ti Nzapa atene pëpe so kangbingo tere la ayeke leke akpale so ayeke si ka na yâ ti mariage.
4. Amolenge, Nzapa aye si ala duti tongana nyen?
Jéhovah aye si ala duti na ngia. A yeke na mbage ti lo si ala lingbi ti wara tâ nzoni wango ti duti na ngia na lâ ti maseka ti ala. Lo ye si ala manda ye na lege ti ndara so ababâ na amama ti ala ayeke na ni (aColossien 3:20). Jéhovah aye nga si ala wara ngia ti sara na lo, lo so lo yeke Wasarango ala, nga ti sara na Molenge ti lo.
5. Ala lingbi ti sara nyen ti tene amolenge ti ala aduti na ngia?
Ababâ na amama, a lingbi ala sara kua ngangu ti mû kobe na bongo na amolenge ti ala, nga ti mû na ala ndo ti lango (1 Timothée 5:8). Me ti tene amolenge ti ala aduti na ngia, a yeke nzoni ti fa na ala ti ye Nzapa na ti zia lege na lo ti fa ye na ala (aÉphésien 6:4). Yengo so ala yeke ye na Nzapa ayeke ndu bê ti amolenge ti ala mingi. Tongana fango ye so ala yeke fa na amolenge ti ala aluti na ndo ti Bible, a yeke sara si amolenge ni ayeke gbu li ti ala na ndo ti anzoni ye.
Tongana ala gonda amolenge ti ala ndali ti aye so ala sara, a yeke sara nzoni na ala mingi. Me a lingbi a se ala nga, tongaso si ala tï pëpe na yâ ti asarango ye so alingbi ti ga na ala vundu (aProverbe 22:15). Ye oko, zia si ala se amolenge ti ala ni na ngangu pëpe.
A-Témoin ti Jéhovah asigigi na gbâ ti ambeti na ndo ti sewa ti mû maboko na ababâ na amama nga na amolenge. Atënë ti yâ ni aluti na ndo ti Bible.
TI HINGA AMBENI TËNË
Mä Nzapa si mariage ti mo aduti na ngia
Ti sara kua na ahundango tënë use ayeke mû maboko na mo ti sara si mariage ti mo aga nzoni.
Lege ti leke na akpale
Ala use kue alingbi ti soro ti tene mariage ti ala akpengba nga aduti na ngia wala ti tene mariage ni awoko nga ayeke na vundu.


text:
KAPITA BAWE-NA-BIATA
Agu Apumbo Nafu Gberãrago fu Mbori
“Oni nikpária pa gu he ngba ti Gbia.”
1. Gini ngbatunga aboro Yekova ambedisa yo koyo du ko ni, na tipagine si aida ti ni i nye nyanyaki rogo toro yo?
YESU aya, “Ho ndikidi aboro irisa ka irisa Mbori nga Ba ni ni toro na rengo, bambiko Mbori nga Ba nakpi nyemu kina yo i du ni gako aboro irisa.” (Yoane 4:23) Ho Yekova abi gu boro ni du wa mo nga gu ni naida ka irisoko ni rengo na toro, ko nambedisa ni koyo du ko ni gbiati Wiriko. (Yoane 6:44) Nga gu wene mamu! Ono tie, agu aboro dunduko nakpi nyemu agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai si aida i “nikpária pa gu he ngba ti Gbia,” bambiko Satana nga kere banangihe na ni kere iraziree.
2. Mo sakingo pai tipa wai Yekova abi agu aboro nakoda ndikiki irisombori na ziree irisombori.
2 Ani makianga gupai namangi pati Bagangara Sinai ho aYisaraere aya ni fu Arona ko mbakadi mbori fu yo. I amangi Arona ngbaome ko ki mbakadi wiri babagara fuyo i niirisi ru kuba Yekova, na ko ki gumba gupai fuyo nga gayo mbori gu. Ko agumba gupai fuyo nga, “Gba i ka manga pumbo fu Yekova.” Ya mo Yekova aima mbu ndikidi irisombori si koditihe na ziree irisombori ti gu regbo re? Oó. Yekova aimi agu aboro nairisi gu kpiahe re bangeyo ki du nga 3,000. (Gate 32:1-6, 10, 28) Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti gi kpiapai re? Ka ani aida ka nye rogo ga Mbori nyemuse yo, ka ani “zádi nga birikobiriko he wa sa ya” na si naida ani banda rengo be irairaapai dunduko.
3, 4. Tipagine si aida ti ni ani gbe berãrani wenengai kuti agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai nibipa sino atitase gbiati apumbo?
3 Tingbafuo kpio amokedi, nga aguyo naabanda rengo be asamungu kuti ndikidi pambori, agu asamungu namangi tiyo nga aKristano ono zanga du na ndikidi nyemu rengo rogoyo yo atona ka dia agu asino nangia ga apagano, na apumbo, gbiati “ziazia” auru, nga gu i abihe nga si rẽarẽ aKristano naamangaha. (2 ATesaroniko 2:7, 10) Wa mo nikaa makia bete agi apumbo re, mo wisiginga wai si ayugo gu toro nga ga zegino angianga ga Mbori ya. Ka pe gu he nga rengo, apumbo nga ga zegino dunduko du na asinoho kina kubani: Gaha mangaapai dunduko nazingisa gu nyemuhe nga ga borose, na si nayugo gu sino mangaapai nga ga ziree pambori gbiati sangbaatoro. Si nga gu nogodinogodihe nga ga ‘Babera nga gu bakere bakporo.’ * (Yugoti 18:2-4, 23) Si naida ani moi gupai ku berãrani yo nga Yekova nawisigo agu apambori dunduko nga gu nayugu gu sino mangaapai nga ga apagano. Kinawo a Yekova abi agu apumbo du ti gi regbo re nga si ni gbegberẽhe. Gi gako bipai re na nyanyakipaha furani.
4 Wangia ani ndikidi aKristano, ani ima ino gupai nga kura apumbo kinaho afunga ngbarago fu Yekova ya. Si naida ani diberã ka ru ngutete zanga rimiso tirani ku rogo gu ngbatunga apumbo re. Pa fugö ani pai tipa wai rago agberã ti Yekova na agu apumbo re ima rengba ka nyakasa gaani idapase ani ne agu apai dunduko rengbe ka sarani ka ani nyenga rogo ga Mbori nyemuse yo ya.
IRISO URU I ARIA RIMOHO NGA KRISIMASI
5. Ginipai nayugo gupai furani nga i avunganga Yesu rogo Banduru ti rameru 25 te?
5 Ziazia Kekeapai afuranga tipa pumbo uru batika Yesu te. Gu uru na ramediwi i abatika Yesu ti ni boro ho inihe te. Gupai si aida ani inihe nga i avunganga Yesu rogo Banduru 25 te, bambiko gu diwi re anidu nga regbo bakere zere rogo gu ringara re. * Gu mokedi nangia Ruka ake gupai nga ho i abatika Yesu ni, ‘ababanda rimbasa akandoro anidu yuru nvuo yo’ kaa banda gayo rimbasa akandoro. (Ruka 2:8-11) Ka si adu ni sino yo nga kaa du pati gayo akandoro “yuru nvuo yo,” ka gipai re adunga ni vovoho fu aboro te. Wadu Betereme nga zezere ba, mai gbiati dubo kidu ni bakerehe, ababanda akandoro anaariga gayo anya kina tii gayo abasura, i arengbanga kadu “yuru nvuo yo” te. Kurigure, aYosefa na Maria andu ku Betereme yo ka ke rimoyo bambiko gu banyaki nangia Kaisara Auguseto aru ndiko nga aboro dunduko ke rimoyo. (Ruka 2:1-7) Kaisara arengbanga ka rũndiko fuyo ti gu regbo re i ndu ka ke rimo yo ti regbo zere te.
6, 7. (a) Krisimasi atona wari? (b) Na gini kparakparapai du dagba gu gamahe du ti regbo Krisimasi na gu nga ga aKristano?
6 Gu pumbo nga ga Krisimasi, mburuhe rogo ziazia kekeapai yo te, si atona bakuru kusayo na agu apumbo nga ga apagano, wa gu ga aRomo pumbo nga Sataneria, nga gu pumbo naadu ni kparakparaha fu gu mbori nangia ga sopa bino ko rimoko angia Saturani. Gu Buku nga New Catholic Encyclopedia nagumba gupai nga, “Aidi kuti gu mbori nangia Mitara anaamanga pumbo rogo Banduru 25 niiriso batika gu uru i a bingoho ya.” Si nagumba gupai berewe nga, “Krisimasi atona ti gu regbo gu pumbo nga ga iriso uru adu ni nyanyakipai Roma yo,” badungu agarã tingbafuo kpio Yesu.
Nyemuse nasa aKristano i gamuhe
7 Ti regbo gu pumbo re, apagano anaagama ahe dagbatiyo na kini pasi wene ariahe rogo gu uru re, nga gupai aboro amangaha areme tigi gaani regbo re ti regbo Krisimasi. A wadu he ti gi gaani regbo re, agu agamahe aboro afuka ha ti regbo Krisimasi, si aringbisanga tihe na gupai du rogo 2 AKorindo 9:7 te, nga gu naya: “Aboro dunduko i nimangi wa i akpi nyemu he kpotoyo yo, ni ngbaduse te, ni dingisoro a te. Bambiko Mbori nakpi nyemu kina gu boro nagama he esuesu.” Ndikidi aKristano nagamahe bambiko gu nyemuse du yo na ni, angianga kina ti siasia regbo sa ya, na i afunga gamahe kini berẽ gupai nga i fu kina he fuyo kubaha te. (Ruka 14:12-14; mo gedi Amokedi 20:35.) Kurigure, i na bakere tambuahe bambiko i amanganga Krisimasi te, na i na agu abape kuriyo aboro arogaha regbo Krisimasi te.
8. Ya mo abinza akerekuru aye na agamahe ti gu regbo i batika Yesu ti ni? Mo sakingo ho.
8 Boro ima rengba ka tikango ki ya, ya mo abinza akerekuru aandunga ka bi fogo Yesu na agamahe ho i vunguko ni te? Oó. Gu gayo gamahe re aayugo gu irisa aboro anidu nani koyo du nyanyakipa boro ni, na si angia gu sino naanidu ti gu regbo re, ziazia kekeapai agumbanga pa gu boro duni ga Mbori moyambu nga guni namangi pumbo uru batika ni te. (1 Abakindo 10:1, 2, 10, 13; Matayo 2:2, 11) I ayengo ni gu yuru i abatika Yesu te. Ho i aye ni, Yesu adunga ni fogogude te, ko aima nyaka.
GUPAI ZIAZIA KEKAPAI APEHE TIPA URU BATIKA BORO
9. Ginipai namangi ti regbo agu apumbo batikase gumbayo paha rogo Ziazia Kekeapai?
9 Wa vura duhe nga uru vunga boro ningia regbo ngbarago, ziazia kekeapai agumbanga pa gu ga Mbori moyambu namangi pumbo uru batika ni te. (Atambuahe 127:3) Ya mo si rengbe ka du nga bangirise naago ti ni? Oó, i aima ke pa auru batika ue, gu nangia ga Faro gbiati Erode Andipa. (Mo gedi Bambata Pai 40:20-22; Marako 6:21-29.) Si dunduko ue nanyasi ni kina gbegberẽhe, gu gbe nangia ga Erode Andipa nga gu i akati ri Yoane Bafu Bapatiza ti regboho.
10, 11. Gini bipai agu Kristano naadu mbata adu na ni tipa uru batika boro, na tipagine?
10 Gu Buku nga The World Book Encyclopedia nape gupai nga: “Agu aKristano nadu mbata aima ino gupai nga pumbo batika boro aningia sino apagano.” Ni kpiapai, aGiriki aidi kuti gupai nga toro nabanda aboro dunduko ni basasa ti regbo batikayo, na kini bandayo ni basasa dunduko rogo gayo raka yo. Buku sa afura tipa gu toro re ki ya, “Gi toro re namangasunge ngba gu gene ka boro aruganga tiní nani ya, na si na pagume dagbaha na uru batika gu mbori nga ga gu boro i navungu ni re.” Uru batika boro na kodikodipai dagbaha na birĩ soroka na akerekuru gbiati sunge abinza.
11 Kodihe kuti gu ndupai nga manga pumbo batika boro angia sino apagano na si adu ni kodikodihe na agu apai nga ga atoro, gu kura ndupai agu aKristano naadu mbata amanganga ha ti ni ya nga gu wene asino naadu tiyo gbiati wene bipai. Agi akumba na adee re angia aboro umbasitise, si du i abingo uru batika yo ti ni ni gu nyanyakipa he si aidi i mangi pumbo ho amanga ya. * (Mika 6:8; Ruka 9:48) Kuba gure, i anaatambua Yekova tipa gu gamahe nga ga unga. *
12. Wai rengbe uru kpio boro ka ngba susi rago vunga ni?
12 Ho agu aboro dunduko nakakuti ruru mangaapai akpi ni, Mbori natingida payo atingida. (Eyobo 14:14, 15) Batungusipai 7:1 nagumba gupai nga: “Wene rimo boro ngba susi kikiipa furũ nzeme; na rago kpio ni ti rago vunga boro.” Rogo gupai yo nga “wene rimo” nga gu wene pagume ani ambakadaha na Yekova mbiko mangasunge fuko ni rururani. Gu pumbo sa Yesu azinahe fu aKristano i nimangihe nga pakpioko angianga pabatika ko ya. Pa gu “wene rimo” du Yesu na ni, nga gu banguapai nika sa aboro i gbia bata.
PASIKA NZUNZU NGA PUMBO SA ADEE I DU NA MUBARA
13, 14. Tipagine si aidanga ndikidi aKristano mangi Pasika ti ni ya?
13 Pasika nga gu uru-ongoda aboro zire pambori amangaha na gu bipai berãyo yo nga gu uru re du Yesu azingi be kpio. Ono ya mo Kristo aya i nimangi pumbo zinga ko be kpio? Oó, ko agumba nga pai wo te. Agu abuku nga ga kuru apangbanga nagumba gupai nga agu aKristano naadu mbata anaamanganga pumbo Pasika te, na sino apagano du. Gu buku nga Encyclopœdia Britannica naya: “Pai ho rogo Vovo Ndiko yo nayugo gupai nga i anaamanga gu pumbo nga Pasika te. Agu aKristano naadu mbata adunga na gu berãpai nga kura auru kinaho du ni ziaziaha te.”
14 Ya mo Yekova arengbe ka mbugene fu gu pumbo nga ga apagano i nimangihe ki ya gure nga i namanga gu pumbo zingabekpio nga ga Wiriko? Wasa te! (2 AKorindo 6:17, 18) Ziazia Kekeapai arũngo andiko watadu azinanga he nga i nitingidi pa zinga Yesu be kpio te. Manga Pasika ti rimo gupai nga we i namanga pumbo zinga Yesu be kpio arunga te.
PUMBO VOVO GARÃ AIMA TONA BAKURU KUSAYO
15. Ginipai du tipa gu pumbo nga ga vovo garã?
15 Aringara dunduko na gaha aramediwi ni bakiakia nga gu i amanga pumbo vovo garã ti ni. Ono agi apumbo re aenge wari? Boro sa ni boro gu Kanisa nga Orthodox aya: “Gu pumbo nga ga vovo garã atona wa sa na gu kura badungu apumbo nga ga apagano Roma yo bakuru kusayo. Tonatona gu diwi nga Ngi angia gu uru i asiaha ni uru-ongoda tipa kaa iriso gu mbori rimoko angia Janus, i ayambu rimo gu diwi re kina ti rimo gu mbori re. Kpia Janus adu na kpakpuse ue, nga gu nayugo gupai nga ko adu na rengba ka bi apai kumbatayo na kusayo. Si anidu nga gu boro naanitona gu diwi nga Ngi na aũngbarago, mongo, gbiati kura wenepai, gu garã re aanidu funi dunduko nga regbo ngbarago. Kina boro gu bangisa ida re a du aboro na ni ti gi gaani regbo re ti regbo gu pumbo nga ga vovo garã. Ti regbo agu apumbo nangia ga apagano re, aboro anaaye na agamahe ni motumo fu akpiahe. Dungu aboro nanaamanga kere gbegberẽ apai ti regbo agu apumbo re wagu nga bäri, meteka, gbiati kere wasiwasi mangaapai. Ni kpiapai, ti regbo gu uru-ongoda nga ga Ngi re, aboro anaari bakere riahe, kini kpibuda, na kini mangi kere ngbatunga gbegberẽ apai dunduko. Ka ani tingidipa wai ani anaamanga pumbo vovo garã mbata kusayo, ani dunduko ima rengba ka ida kuti gupai nga ani anaamanga pumbo apagano amanga.”
MO BANDA GAMO PUMBO DIADEE NI GIGIRIHE
16, 17. (a) Tipagine si aida agu aboro naida ka manga rogatise wisigi pumbo diadee ti ni nibipa sino atitase na agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai? (b) Ginipai si aida aKristano inihe nibipa sino aboro?
16 Barambeda, “i agía nga fugo gu kumba nadi de, na fugo gu de i adia ri rogo [Babera Duna Bakere Ome] ti ni” te. (Yugoti 18:23) Tipagine? Bambiko gu gari mangaapai nga ga sangbaatoro, nga gupai naima rengba ka gberesapa rogatise kina ti tonatonaha.
17 Sino aboro ni bakiakia rogo aringara. Kura mangaapai kinaho rengbe aboro ka bihe nga pai ti ni te, ono naenge Babera yo, wagu nga ya fu arogotise we ‘wenepai watadu bandahe’ du fuyo rogo gayo ramukporo. (Yesaya 65:11) Wa gu sino nga mi vovo arogatise na mapunga na gu bipai nga i vungu agude avunga gbe na gayo rogatise ki nyeanye kindi. I naamanga gipai re na gu bipai nga gu mapunga re banda yo be gu gbegberẽ toro rengbe ka ye ka manga yo na gbegberẽ pai rogo gayo rogatise. Kurigure, aboro aima digo ni idi kuti gupai nga mapunga nasa boro ni du na mobara, si naye na ngbarago, na ki sa aboro i raki ni gbangaha. Si tie ziazia nga, agu aboro dunduko naida ka nye rogo ga Mbori nyemuse yo, si naida i ne gu sino mangaapai re.
18. Gini arugute nga ga Ziazia Kekeapai rengbe ka undo agu aboro naida ka manga rogatise gbiati agu aboro naida ka du pati pumbo diadee?
18 Ga Yekova amoyambu nane agu amangapai dunduko nga gu rengbe kadu ni mbia kota fu kura aboro watadu nga gu rengbe ka sa rogatise ka si manginga ngba iriiri gene ya. Ni kpiapai, i nane agu afugo dunduko du ni gbegberẽhe, afugo kodaba, ba gbegberẽ abuga, watadu gu mangaapai rengbe ka ba kina zee ti vovo arogotise. (Asanza 26:18, 19; Ruka 6:31; 10:27) I nane gu pumbo diadee nga gu nadia bakere marã, nga gu ayugonga umbasitise ya, nayugo kina “gu ũmosangi enda nga ga unga.” (1 Yoane 2:16) Ka si du nga mo naberã pa rogatise, ka bangiro gonga ti gupai nga Yekova naida gupai nga ga uru rogatise du ni gupai mo atingidaha si ki sa kina ngbarago tiro, angianga kaa bira tiro ya. *
YA MO FÕ NGBA AINGA NGA SINO APAMBORI?
19, 20. Ginipai buku sa agumbaha tipa mbirabuda kini tumba inga kuari, na tipagine gi sino mangapai re arẽnga ti ni fu aKristano ya?
19 Tumba inga buda kuari nga gu sino du gbe ho du pumbo diadee ni gbiati agu adunguratise nga ga wasa. Rogo gu garã nangia 1995, buku sa nga gu nafura tipa mbirabuda ape gupai nga: “Mbirabuda kini tumba inga kuari nga gu kuru sino i anaamangaha kaa fu ime fu ambori tipa maku kini gumba gupai nga ‘gbanga raka’ watadu ‘wene raka!’”
20 Ti gi gaani regbo re, badungu aboro ainongo gupai nga mbirabuda kini tumba ingaha kuari kini fõho ti vuro kuraha nga gu sino mangaapai nga ga apambori te. Gupai nga tumba inga buda kuari yo ima rengbe kadu ni sanahe ku “ngbangbaturũ” yo tipa maku, ngba gu gene andunga kuti gupai du rogo Ziazia Kekeapai yo ya.
“AGU RONI NAKPI NYEMU YEKOVA, ONI SOGO GBIGBITAPAI”
21. Gini apumbo si aida aKristano nehe, na tipagine?
21 Gu kura aringara nayugo kpia gu wasiwasi mangaapai du rogo gi zegino re, nga agu amangapai gu Babera Duna Bakere Ome Ti Ni angbe na ni gbaiga watadu kukiri, agi aringara re nasongoda apumbo wa agu aboro amangaha kini do gbere ni kundiri yo, agu apumbo i amangaha tipa agu akumba nakodaba na akumba gbiati agu adee nakodaba na adee. Ya mo rẽhe arẽ fu gu boro nakpinyemu Yekova ni naabi ngbatunga agu apumbo re watadu ni du pati ni? Ka ni mangihe wo, ya mo si yugu gupai nzunzu nga ni ima soga gupai du ni gbegberẽhe? (Atambuahe 1:1, 2; 97:10) Si adu ni bakere wenepai gbe ka wirika sino bake papara Atambuahe nga gu ko naya: “Mo di bangire ti ngera kuti pa wia.”
22. Ti gini regbo rengbe Kristano ka diaberã nibipa sangbakpotoni yo singia ni amanga pumbo watadu ni amanganga ha te?
22 Ti agu auru apumbo nga ga zegino, si naida Kristano du na rubangirise tipa ka gani mangapai yengo na gu berãapai ku berã aboro yo nga ni namanga gu pumbo re amanga ya. Pauro akepai ki ya: “Watadu ri he tie, na mbira he, na gu pai oni ka manga ha dunduko, oni mángi he dunduko sa taasa rimo Mbori.” (1 AKorindo 10:31; mo bi gu sanduki nga “ Manga Diaberã Na Tatamana,” du ti kpewaraga 158-159.) Ka si du nga mangaapai watadu pumbo na agu apai nga ga zire pambori gbiati birĩ-zogarago rogoho te, na si akuonga agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai te, Kristano ima rengba ka diaberã singia ni amangaha watadu ni amanganga ha te. Ti kina gu bangisa regbo re, si naida ni berãpa sangbakpoto kura aboro yo ni andu kadu ni mbia kota fuyo.
ONI TAASIRIMO MBORI ROGO FUGO GBIATI MANGAAPAI
23 Badungu aboro nabi agu apumbo namanga rogo gi zegino re nga si nga mamu fuyo tipa i nisungu na gayo aborokporo gbiati abakureayo. Sidu, ka aboro bi gupai nga gaani bipai ima du kia, na ani ayugongo nyemuse fu kura aboro te, ani ima rengba ka sakapai fuyo ngba wene gene nga aDezireYekova nabi kodatise na gayo aborokporo gbiati abakureayo abi na nyanyaki paha. (Asanza 11:25; Batungusipai 3:12, 13; 2 AKorindo 9:7) Ani nagbia ngbarago agbia ti aregbo dunduko, na bambiko gu nyemuse du ani na ni tipa Mbori na gu ruruapai sigira ko ho fu aboro, ani amanganga agu apai ti agu aregbo re rengbe ka ba gberãrago ti kura aboro te.
23, 24. Wai rengbe ani ka manga wene dezirepai nibipa ga Yekova ruru sigirasigira arugute?
24 Badungu aDezire Yekova naima gbia wene sangbanapai ni karagayo pai fu agu aboro naida ka ino karagapai kuti gayo asanahe rogo kapita 16 nga ga gu Buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? * Si naida ani ini gupai nga gaani sásá nga ka zio ngbadu aboro yo, angianga ka tikango na yo ya. Si naida ani du na irisa, kidu na zatise ti zinga, na si naida ani ‘fura na undahe dedede, si ki hii na tikpo.’
25, 26. Wai rengbe avunguagude ka undo awiriyo i sono rogo idapase yo gbiati gayo nyemuse tipa Yekova?
25 Wangia ani ga Yekova amoyambu, ani na inohe rogo Ziazia Kekeapai yo. Ani ima ino gupai ani naidi ti ni kuti kurapai na ki ni mangihe na ndu gupai ani ane agu akuraha ti ni. (AEbere 5:14) Sidu tie avunguagude, si naida oni yugupai fu awironi tipa wai rengbe yo kaa berãkurii agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai. Manga oni he wo nika nyakasa gayo idapase, ki undo yo i ini karagapai fu agu aboro natikango na gayo aida, na oni ki kido yo na pa ga Yekova nyemuse.
26 Agu aboro dunduko nairiso Mbori rogo “toro na rengo,” i amanganga asadatise sa kaa ne kina agu apumbo du ni gbegberẽhe te, ono i namanga ome kadu ni aboro rengo rogo apai yo dunduko rogo gayo raka yo. (Yoane 4:23) Areme, badungu aboro abingo pe rengo ni gupai rẽarẽ te. Ono wa gu ani nika bihe rogo gu kapita naye fuo gere, ga Yekova agene mangapai ni ruruhe ti aregbo dunduko.
^ genewaraga 3 Mo bi gu sanduki nga “ Mi Mangi Gi Pumbo Re?” duti kpewaraga 148-149.
^ genewaraga 5 Ziazia Kekeapai gbiati kuru apangbanga nayugo gupai nga si nawira gupai nga i abatika Yesu rogo 2 M.B.K. rogo gu diwi nga ga aYuda nga Etana du ti gi regbo re nga Mbirinvuo kuti Tanvuo.
^ genewaraga 11 Mo bi gu sanduki nga “ Iriso Satana,” duti kpewaraga 150.
^ genewaraga 11 Rogo gu mozunga nga ga aNdiko, si anidu nga ho dee abatika ni, si naida i fu motumo tipa ingapai fu Mbori. (Pa Amotumo 12:1-8) Wa gipai re anaatingida yo na gupai nga avunguagude nafu ingapai fu awiriyo ti regbo batika, si aima undo yo i du na ruru bipai tipa batika gude na si aima rengba ka sayo ka i bingo uru batika gude na nyanyakipaha ya, na ka i amanganga gu sino apagano nangia manga pumbo uru batika gude ya.
^ genewaraga 18 Mo bi gu kekeapai biata du tipa apumbo diadee gbiati agu adunguratise nga ga wasa du rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nga ga Ngbangba 1, 2006, kpewaraga 12-15.
^ genewaraga 20 Mo bi gu Ngbaõbambu Sinziri nga ga Wegebe 15, 2007, kpewaraga 30-31. Si rogo pa-Ngirisi.
^ genewaraga 24 Si nga gu buku aDezire Yekova akusihe.


text:
Ye ti manda 11
Tongana nyen andia ti Nzapa ayeke sara nzoni na e?
1. Ngbanga ti nyen e bezoin ti tene a fa lege na e?
Wasarango e ayeke na ndara mingi ahon e. Lo yeke bâ lege ti e tongana mbeni Babâ so aye amolenge ti lo. Nga, lo ye lani pëpe ti tene e duti yamba na lo (Jérémie 10:23). Legeoko tongana ti so mbeni kete molenge ayeke na bezoin ti tene babâ na mama ti lo afa lege na lo, e kue e yeke na bezoin ti tene Nzapa afa lege na e (Ésaïe 48:17, 18). Nzapa amû na e Bible tongana mbeni matabisi, na andia ti yâ ni ayeke fa lege na e.
Andia ti Jéhovah afa na e laso lege ti dutingo na fini so ayeke nzoni mingi nga afa na e tongana nyen e lingbi ti wara ande fini ti lakue lakue. Teti so Nzapa la asara e, a yeke na lege ni ti tene e yeda na fango lege so lo yeke fa na e na e bâ ni na nene ni.
2. Bible ayeke fa lege na e tongana nyen?
Ambeni kota tâ tënë ti Bible afa na e ye so Nzapa aye e sara na yâ ti ambeni ye. E lingbi ti sara kua na ambeni ndia ni gi na yâ ti ambeni mbilimbili ye (Deutéronome 22:8). Na yâ ti mbeni ye so asi, gbungo li ayeke mû lege na e ti hinga tongana nyen ti sara ye alingbi na atâ tënë ti Bible (aProverbe 2:10-12). Na tapande, Bible afa so fini ayeke ye so Nzapa la amû na e. Tâ tënë so alingbi ti fa lege na e na place ti kua, na yanga-da nga na ngoi so e yeke voyagé. Ye so ayeke sara si e yeke kpe ti zia fini ti e wala fini ti ambeni zo na lê ti kpale.
3. Acommandement use so ayeke kota ahon atanga ni kue ayeke so wa?
Jésus asara lani tënë ti acommandement use so ayeke kota mingi. Kozo commandement ni afa ndani so zo ayeke na fini: ti hinga Nzapa, ti ye lo nga ti sara na lo na bê kue. A yeke nzoni e bi bê ti e na kozo commandement so na yâ ti adesizion kue so e yeke mû (aProverbe 3:6). Azo so asara ye alingbi na commandement so aga kamarade ti Nzapa, ala yeke wara fini ti lakue lakue nga ala wara tâ ngia.
Use commandement ni alingbi ti fa lege na e ti duti na siriri na yâ ti songo ti e na amba ti e (1 aCorinthien 13:4-7). Ti sara ye alingbi na use commandement so, a hunda ti tene e mû tapande ti sarango ye ti Nzapa na mbage ti azo.
4. Tongana nyen andia ti Nzapa ayeke sara nzoni na e?
Afango ye ti Nzapa afa na asewa tongana nyen ndoye alingbi ti bungbi ala oko (aColossien 3:12-14). Mbeni tâ tënë so Bible afa asara nga si yâ ti sewa akangbi pëpe: a yeke nzoni yâ ti mariage abuba pëpe.
Ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible alingbi ti sara si e wara ye ti nzoni na lege ti mitele nga e duti na siriri ti bê. Na tapande, mingi ni, azo ti mungo zo na kua aye ka awakua so abata afango ye ti Bible na ndo ti tënë ti sarango ye na nzi pëpe nga na sarango kua na goigoi pëpe (aProverbe 10:4, 26; aHébreu 13:18). Mbeti ti Nzapa afa nga na e ti zia bê ti e gi na ye so e yeke na bezoin ni na ti bâ songo ti e na Nzapa tongana ye so ayeke kota ahon aye ti mitele.
Ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible ayeke bata seni ti e (aProverbe 14:30; 22:24, 25). Na tapande, zo so asara ye alingbi na ndia ti Nzapa na ndo ti tënë ti nyongo sämba, lo yeke kpe akobela nga na andao so ayeke fâ azo so anyon sämba ahon ndo ni (aProverbe 23:20). Jéhovah amû lege na e ti nyon sämba me ahon ndo ni pëpe (Psaume 104:15; 1 aCorinthien 6:10). Andia ti Nzapa asara nzoni na e na fango na e ti duti na anzoni sarango ye nga na anzoni bibe (Psaume 119:97-100). Me, atâ Chrétien ayeke bata andia ti Nzapa gi ndali ti nzoni ti ala wani pëpe. Ala yeke bata ni ti mû gonda na Jéhovah.
TI HINGA AMBENI TËNË
Hunda ti tene zo aga amanda Bible na mo
Hunda si a ga a manda Bible na mo na l’heure ti bê ti mo nga na ndo ti bê ti mo.


text:
AMBENI TËNË
Barango drapeau, vote, na kua ti kodoro
Barango drapeau. Mingi ni, azo ayeke zuku li na gbe ti drapeau wala ala yeke bara ni na ngoi so a yeke he nga bialombe. A-Témoin ti Jéhovah abâ so sarango tongaso ayeke vorongo mbeni nzapa, na a yeke mbeni lege ti fa so salut alondo na Nzapa pëpe me a londo na Letäa wala na akota zo ti kodoro (Ésaïe 43:11; 1 aCorinthien 10:14; 1 Jean 5:21). Mbeni kota zo tongaso ayeke Gbia Nebucadnetsar ti Babylone ti giriri. Ti fa so lo yeke kota gbia mingi nga lo yapu na vorongo nzapa ti lo, ngangu gbia so aleke mbeni ngbongboro yanda na lo gbu azo ti gbe ti lo kue na ngangu ti kuku na gbe ti yanda ni na ngoi so a yeke pika mozoko so ayeke tongana mbeni bialombe. Ye oko, Sadrac, Mésac, na Abed-Nego, so ayeke aHébreu, ake ti kuku na gbe ti yanda ni, même na ngoi so a tene a yeke fâ ala.—Daniel, chapitre 3.
Carlton Hayes, mbeni wandara, atene so laso “drapeau ayeke ye so azo ayeke voro ni tongana mbeni nzapa. Tongana a yeke hon na drapeau, akoli ayeke zi kpoto na li ti ala; ti gonda drapeau ni, azo ti sungo asuma-tene ayeke sû apendere suma-tene nga amolenge ayeke he abialombe.” Lo kiri lo tene so “a zia ambeni lango nde” ti sara na amatanga ti kodoro; a yeke wara nga na yâ ti kodoro oko oko “asaint na awalombe” ni, nga akota sende so a bâ ni tongana “atemple.” Na ngoi ti mbeni matanga ti kodoro na Brésil, turugu ti kota kamba so ayeke na li ti aturugu ti kodoro ni kue atene: “Drapeau ayeke mbeni ye so e yeke voro ni tongana mbeni nzapa . . . gi tongana ti so e yeke voro kodoro ti e.” Mbeni kota bakari (The Encyclopedia Americana) atene mbeni lâ so “drapeau ayeke tongana croix; a yeke mbeni ye so ayeke nzoni-kue.”
Ade ti ninga pëpe, oko kota bakari so atene so abialombe “afa na gigi yengo so zo aye na kodoro ti lo, nga mingi ni, a yeke wara na yâ ni atënë so a hunda na Nzapa ti fa lege na ti bata azo ti kodoro ni wala agbia ni.” Tongaso, bango ndo ti awakua ti Jéhovah ayeke na lege ni tongana ala tene so amatanga ti kodoro, so na ngoi ni a hunda ti bara drapeau nga ti he abialombe, ayeke vorongo mbeni nzapa. Biani, mbeni buku (The American Character) so asara tënë ti amolenge ti aTémoin ti Jéhovah so ake ti bara drapeau nga ti deba yanga ti ala ti sara gi na kodoro ti ala atene: “Na yâ ti angbanga nde nde, kota da-ngbanga ti Amerika ayeda na nda ni so barango drapeau na hengo abialombe ayeke vorongo mbeni nzapa.”
Atâa so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara pëpe amatanga so ala bâ ni tongana mbeni ye so Bible ake, ala yeke ke pëpe na azo ti sara ni. Ala yeke ne drapeau ti kodoro ti ala nga ala bâ angorogbia ti ndo so ala yeke dä tongana “akota zo ti komande” so ayeke nga “zo ti kusala ti Nzapa”. (aRomain 13:1-4). Tongaso, aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ye alingbi na wango so ahunda ti sambela “ndali ti agbia nga na azo kue so ayeke na kota ndo”. Me ye so apusu e ti sara tongaso ayeke ti tene “e ngbâ ti duti kpô nga na siriri na gbungo tënë ti Nzapa ngangu nga na sarango ye na bê kue.”—1 Timothée 2:2.
Tënë ti votengo awaporoso. Atâ Chrétien akpe droit ti azo ti voté. Ala yeke pusu azo pëpe ti ke ti sara vote, nga ala yeke mä yanga ti azo ti komande so azo avoté ala. Me, ala duti ti ala lakue nde na aye ti poroso (Matthieu 22:21; 1 Pierre 3:16). A lingbi Chrétien asara ye tongana nyen tongana lo yeke na yâ ti kodoro so a yeke gbu zo na ngangu ti sara vote wala so azo ti kodoro ni ayeke nduru ti sara sioni na azo so ake ti gue na da ti vote? Na dango bê so Sadrac, Mésac, na Abed-Nego ague lani juska na benyama ti Dura, mbeni Chrétien alingbi nga ti mû desizion ti gue na da ti vote, tongana yingo-ti-hinga ti lo ake na lo pëpe. Ye oko, lo yeke sara hange si lo buba pëpe tënë ti dutingo ti lo nde tongana Chrétien. A lingbi lo bâ akpengba-ndia omene so:
Adisciple ti Jésus “[a]yeke ti dunia so pëpe”.—Jean 15:19.
A-Chrétien ayeke sara kua na iri ti Christ nga na ti Royaume ti lo.—Jean 18:36; 2 aCorinthien 5:20.
Tënë ti mabe ti congrégation ti aChrétien kue ayeke oko nga a yeke ndoye so akpa ti Christ si abungbi ala oko.—1 aCorinthien 1:10; aColossien 3:14.
Azo so avoté mbeni zo ti tene lo komande ayeke yô mbage ti aye ti kirikiri so lo yeke sara.—Bâ akpengba-ndia so ayeke na yâ ti 1 Samuel 8:5, 10-18 na 1 Timothée 5:22.
Na ngoi so azo ti Israël aye lani ti tene mba ti ala zo akomande ala, Jéhovah abâ ni tongana lo wani si ala ke lo.—1 Samuel 8:7.
A lingbi aChrétien aduti na kamene oko pëpe tongana ala yeke fa tënë ti Royaume ti Nzapa na azo ti akama-poroso kue.—Matthieu 24:14; 28:19, 20; aHébreu 10:35.
Kua ti kodoro. Na yâ ti ambeni kodoro, Letäa ni ahunda na ala so ake ti sara kua ti turugu ti sara mbeni kua ndali ti kodoro ni teti mbeni ngoi. Tongana e yeke na gbele mara ti desizion tongaso, a lingbi e sambela na ndo ti tënë ni, peut-être e sara lisoro na mbeni ita so ayeke biazo, na nda ni e mû desizion so ague oko na yingo-ti-hinga ti e.—aProverbe 2:1-5; aPhilippien 4:5.
Mbeti ti Nzapa atene na e “ti mä yanga ti [angorogbia nga na akomandema], ti duti nduru ti sara anzoni kusala kue, . . . ti sara ye na lege ni”. (Tite 3:1, 2). So e hinga tënë so awe, e lingbi ti hunda tere ti e na atënë so: ‘Tongana mbi yeda ti sara kua ni so, fade mbi yeke buba dutingo ti mbi nde tongana Chrétien? wala a yeke sara si mbi yôro tere ti mbi na yâ ti mbeni bungbi ti nzapa ti wataka?’ (Michée 4:3, 5; 2 aCorinthien 6:16, 17). ‘Tongana mbi sara kua ni so, fade a yeke duti ngangu na mbi ti sara akusala ti mbi ti Chrétien wala même a yeke kanga lege na mbi ti sara ni?’ (Matthieu 28:19, 20; aÉphésien 6:4; aHébreu 10:24, 25). ‘Wala sarango kua ni so ayeke sara si lege azi na mbi ti kono yâ ti kusala ti mbi na lege ti yingo na même ti sara kua tongana pionnier?’—aHébreu 6:11, 12.
Tongana mbeni Chrétien abâ na nda ni so lo lingbi ti sara kua ni ahon ti gue na da ti kanga, a yeke nzoni aita akasa desizion ti lo pëpe (aRomain 14:10). Ye oko, tongana lo bâ so lo lingbi pëpe ti sara kua ni, a yeke nzoni aita akasa nga lo pëpe.—1 aCorinthien 10:29; 2 aCorinthien 1:24.
TI HINGA AMBENI TËNË
ROYAUME TI NZAPA AKOMANSE KUA AWE!
Ala mû mbage ti mbeni gouvernement nde pëpe gi ti Nzapa awe
Ambeni zo amene “bale” ti sarango ngangu so atï na ndo ti aTémoin ti Jéhovah ndali ti so ala duti nde na aye ti poroso.


text:
Azuluna Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli nga na Lamuká!
Mɔ lengbi ti mungɔ azuluna tɛ e mɛ ndo tɔndɔ nda Ngbangɔ na yanga mɛ aɔ 150. Linɔ́ngi ya Mosɛnzɛli ando kambisa aye mɛ ndo ɔ ge lɛ gegi ma se mɛ kapa ti Ngbangɔ a tɛnɛ. Ando kpengba na be awa dingɔ ni na lége ti nzɔ̃ pa ti Lo-Gbia tɛ Nzapa lo ndo to nga awa dingɔ ni ya ala du na loyengɔ ka tɛ Yezo. Lamuká! ndo fa se mɛ e onzi akpengba lo ti ngoi tɛ e. Lo ndo fa e ya, eye ya, kapa ko walingɔ ye zu ako ti lɛkɛngɔ lɛ sese ya ati fanani na lengbingɔ biani.


text:
NO. 5 2016 Na ndo wa la mo lingbi ti wara dengo bê?
E aTémoin ti Jéhovah, e yeke azo wa?
Mara ti e ayeke nde nde nga gbani, na ayanga so e yeke tene ayeke nga mingi, me atâa so kue kangbi ayeke na popo ti e pëpe, na aye so abungbi e ayeke oko. Nga ye so agbu bê ti e mingi ahon tanga ti aye kue ayeke so e ye ti mû gonda na Jéhovah, Nzapa so Bible agboto lê na ndo ti lo nga lo yeke Nzapa so asara aye kue na yâ ti dunia. E yeke sara ngangu ti mû tapande ti Jésus Christ na a nzere na e mingi so e yeke aChrétien. Témoin ti Jéhovah oko oko ayeke mû ngoi lakue ti mû maboko na azo ti hinga tënë ti Nzapa nga na Royaume ti Lo. Ndali ti so e yeke fa tënë na azo ti tene ala hinga Jéhovah Nzapa nga na Royaume ti lo, azo ahinga e na iri ti Témoin ti Jéhovah.
Gue na ndo ti site ti e. Diko Bible na ndo ti site ni. Gi ti hinga asango mingi na ndo ti e nga na aye so e mä na bê dä.


text:
NGBÂ TI DUTI BE-TA-ZO NA JÉHOVAH
Kota bungbi ti aTémoin ti Jéhovah ti 2016
E yeke na ngia ti tisa mo ti ga na kota bungbi ti lango ota so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ni na ngu so.
AMBENI YE SO A YEKE SARA NA NGOI TI KOTA BUNGBI NI
Vendredi: Na lege ti adiskur nga na anduru vidéo, a yeke fa ande tongana nyen la Jésus Christ azia mbeni nzoni tapande ti “dutingo” be-ta-zo na Nzapa.—Kusala 2:27.
Samedi: E yeke bâ ande tongana nyen la mbeti ti Job afa na e ti ngbâ ti duti be-ta-zo atâa aye ti ngangu so asi na e.
Dimanche: Na lege ti mbeni vidéo, e yeke bâ ande tongana nyen la Gbia Ézéchias ‘azia bê ti lo na Jéhovah’ atâa so awato ti lo angoro kodoro ti lo ti sara bira na lo.—2 aGbia 18:6.
AZO WA LA ALINGBI TI GUE?
Azo kue. Zo ayeke lï kâ senge senge, a yeke hunda nginza na zo ape.
Bâ programne ni kue, na bâ akete mbage ti avidéo so a yeke fa na ngoi ti kota bungbi ni.


text:
Contenu de page "Élément de texte"
Bloc tests pour couleurs - titres - liens - puces - tableau - vers le haut
Titre2 - Titre 2 - Titre 2 - Titre 2
Titre3 - Titre3 - Titre3 - Titre3 - Titre3 -
Titre4 - Titre4 - Titre4 - Titre4 - Titre4 -
Titre2
paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe
paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe
Titre3
paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe
paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe
paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe
Titre4
paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe paragraphe
Texte avec liens
Lien vers une page de mon site
Lien vers une URL externe
Lien vers un fichier PDF
Lien vers une adresse mail ou x.dereumaux(at)cdg82.fr
Lien vers une zone dans une de mes pages (lien d'ancrage)
Voici une liste à puces :
- puce simple
- puce simple
- puce simple
Voici une liste à puces numérotée :
- puce numérotée
- puce numérotée
- puce numérotée
Test avec du gras
Test avec de l'italique
Voici un tableau simple


text:
En réponse à :
26 mai 2015 04:37, par Lawrence
Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article (...)


text:
photographe vichy, photographe mariage vichy, photographe portrait vichy, photographe grossesse vichy, photographe naissance vichy, photographe portrait thiers, chateau mariage allier, chateau mariage auvergne, photographe mariage cusset, photographe mariage gannat, photographe mariage bellerive, photographe mariage riom, photographe mariage puy-guillaume, photographe mariage thiers, photographe mariage allier, photographe mariage auvergne, photographe mariage cournon, photographe mariage saint yorre,photographe mariage varennes sur allier, photographe mariage saint pourçain sur sioule, photographe mariage randan, photographe mariage maulmont, photographe mariage guerinet, photographe mariage saint priest bramefant, photo couple originale, photographe mariage charroux, photographe mariage cebazat, photographe mariage chamalieres, photographe naissance thiers, photographe grossesse thiers, photographe mariol, photographe thiers, photographe puy-guillaume, photographe riom
mariage guerinet maulmont st gilbert louchy monfand chateau marcigny anzy le donjon lapalisse billy dompierre riom clermont


text:
Jeudi 30 mars
A yeke nzoni ala bâ wala dutingo ti ala ayeke tongana nyen na lege ti sarango ye so ayeke nzoni-kue nga na akusala so afa so ala voro Nzapa na bê ti ala kue.
‘Akusala so afa so mo voro Nzapa na bê ti mo kue’ ayeke akua so mo yeke sara na yâ ti congrégation, na tapande gango na bungbi nga na fango tënë. A ye nga ti sara tënë ti aye so mo yeke sara ti voro na Jéhovah so zo ayeke bâ ape, na tapande, asambela so mo oko mo yeke sara nga na mandango ye mo wani. Zo so amû tere ti lo na Nzapa awe ayeke bâ pëpe akua so tongana mbeni kua so akpengba mingi. Me, lo yeke duti na bango ndo ti Gbia David so atene: “Nzapa ti mbi, a nzere na mbi mingi ti sara ye so bê ti mo aye! Ndia ti mo ayeke na yâ ti bê ti mbi kâ.” (Ps. 40:8). Girisa ape so, so mo mû tere ti mo na Nzapa na mo wara batême awe, mo wani la mo yeke kpengba songo ti mo na lo. Mo yeke sara kua ti Jéhovah ndali ti amba ti mo wala ndali ti babâ na mama ti mo ape. Akusala so ayeke nzoni-kue nga na akusala so afa so mo gbu tënë ti Nzapa ngangu so mo yeke sara afa biani so tâ tënë agbu bê ti mo nga mo yeke gue na li ni ti wara batême. w16.03 2:10, 12, 15
Vendredi 31 mars
Kozoni si mabe aga, a bata e lani na gbe ti ndia tongana azo ti kanga, . . . Ndia aga zo ti bango ndo na ndö ti e ti gue na e na Christ.
Ndia ti Moïse ayeke lani tongana mbeni mur so ayeke bata azo ti Israël na sioni sarango ye ti amara so angoro ala nga na sioni lege ti vorongo nzapa ti ala. Na ngoi so azo ti Israël amä lani yanga ti Nzapa, lo iri tënë nzoni na ndo ti ala. Na ngoi so ala sara lani sanka ti lo, ala bâ pasi na pekoni (Deut. 28:
Samedi 1 avril
Zia lê ti ala akpengba. Wato ti ala Zabolo ayeke tambela tongana mbeni bamara so ayeke toto, na lo yeke gi mbeni zo ti te lo.
Na tongo nda ni, créature ti yingo so, wala ange so, ayeke lani na nzoni songo na Jéhovah. Me na pekoni, nzara ti tene azo avoro lo akomanse ti maï na yâ ti lo. Ahon ti tene lo zi nzara so, lo bata ni akono juska adü siokpari (Jacq. 1:


text:
Ye ti manda 5
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
1. Ngbanga ti nyen Nzapa aleke sese?
Jéhovah amû sese na e azo ti ga ndo ti e. Tongaso, a leke kozo koli Adam na kozo wali Ève ti duti na yayu pëpe; Nzapa asara a-ange na yayu kâ awe (Job 38:4, 7). Nzapa azia kozo koli na yâ ti mbeni pendere paradis so iri ni ayeke yaka ti Éden (Genèse 2:15-17). Jéhovah amû na lo na amolenge so lo yeke dü ande beku ti fini ti lakue lakue na ndo ti sese.
Na tongo nda ni, gi yaka ti Éden la ayeke paradis. A yeke na Adam na Ève ti dü amolenge mingi ti mû ndo ti sese ni. Ala la ayeke komande ande na ndo ti sese kue na ala sara si sese ni aga paradis (Genèse 1:28). A yeke futi sese lâ oko pëpe. Azo ayeke ngbâ ti duti dä lakue.
2. Ngbanga ti nyen sese ayeke paradis laso pëpe?
Adam na Ève ake yanga ti Nzapa, ni la lo tomba ala na yâ ti yaka ni. Paradis ni agirisa, na zo oko alingbi ti kiri na ni na place ni pëpe. Bible atene: “A zia sese so na tïtî azo ti sioni.”—Job 9:24.
Jéhovah azia lege ti ye so lo ye lani ti sara teti azo na tongo nda ni so awe? Ên-ën! Lo yeke Nzapa ti Ngangu Ahon Kue. Ye ti karango lo ayeke pëpe (Ésaïe 45:18). Lo yeke sara si azo akiri aduti na ndo ti sese tongana ti so lo ye lani.
3. Sese ayeke kiri ti ga paradis tongana nyen?
Sese ayeke kiri ti ga paradis na ngoi ti komandema ti Jésus, Gbia ti Royaume ti Nzapa. Na yâ ti bira so iri ni ayeke Harmaguédon, Jésus ayeke duti ande na li ti a-ange ti Nzapa ti futi azo kue so asara kpengba-li na Nzapa. Na pekoni Jésus ayeke kanga Satan teti ngu 1000. Awakua ti Nzapa ayeke sö kuâ ndali ti so Jésus ayeke fa lege na ala nga lo yeke bata ala. Ala yeke duti ande na fini ti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese.
4. Pasi ayeke hunzi ande lawa?
Lawa la Nzapa ayeke sara si sioni ahunzi na ndo ti sese? Jésus amû mbeni “fä” ti fa lawa la hunzingo ti aye aga nduru. Aye so ayeke si na yâ ti dunia laso ayeke sara sioni na fini ti azo na afa so e yeke fadeso na “ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi”.
Na ngoi ti komandema ti ngu 1000 ti Jésus so na yayu kâ lo yeke komande na ndo ti sese, lo yeke hunzi apasi kue (Ésaïe 9:5, 6; 11:9). Na ndo ti so si Jésus ayeke sara kusala tongana Gbia, lo yeke sara nga kusala tongana Kota Prêtre nga lo yeke zi ande siokpari ti azo so aye Nzapa. Tongaso, na lege ti Jésus, Nzapa ayeke zi ande kobela, gango mbakoro nga na kuâ.
5. Zo wa la ayeke duti ande na yâ ti fini paradis so?
Azo so amä yanga ti Nzapa ayeke duti ande na yâ ti paradis (1 Jean 2:17). Jésus atokua lani adisciple ti lo ti gi azo ti tâ be-ti-molenge na ti fa na ala ye so ala lingbi ti sara ti nzere na lê ti Nzapa. Laso, Jéhovah ayeke leke azo kutu mingi ti wara fini na yâ ti paradis so ayeke ga na ndo ti sese (Sophonie 2:3). Na yâ ti aDa ti Royaume ti aTémoin ti Jéhovah, a yeke fa na azo tongana nyen ti duti nzoni koli wala nzoni babâ nga ti duti nzoni wali wala nzoni mama. Ababâ na amama na amolenge ti ala ayeke voro Nzapa legeoko nga ala yeke manda tongana nyen nzoni tënë so alingbi ti sara ye ti nzoni na yâ ti fini ti ala.


text:
En réponse à :
23 avril 2015 04:56, par Otilia
Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala article Koala articleKoala article (...)


text:
45: Fango kota ngu ti Jourdain
BÂ! AZO ti Israël ayeke fâ kota ngu ti Jourdain! Me ngu ni ayeke na ndo wa? A yeke ngoi ti ngu. Na ngoi ni so, ngu ayeke pika ka mingi, na ngu ti Jourdain asuku fade mingi. Me bâ, ti fadeso ngu ni ahule kue awe, na a ngbâ gi kuru sese ni. Azo ti Israël ayeke tambela na ndo ni tongana ti so ala sara lani na Kota Ngu Bengba. Ngu ni kue ague na ndo wa? Zia e bâ.
Tongana ngoi ni asi awe ti fâ ngu ti Jourdain, Jéhovah atene na Josué ti tene tënë so na azo ni: ‘A lingbi aprêtre amû arche ti mbele na ala hon kozo. Tongana ala dö ngu ti Jourdain, ngu ni ayeke luti.’
Tongaso, aprêtre ayô arche ti mbele ni, na ala hon kozo ti azo ni. Tongana ala si na kota ngu ti Jourdain, aprêtre ni alï na yâ ti ngu ni. Ngu ni asua na ngangu na alï mingi. Me tâ gi na ngoi so ala dö ngu ni, ngu ni ato nda ti kaï ti sua! So tâ ye ti kpene! Jéhovah akanga lege ti gango ti ngu ni, si yeke yeke ngu ni asua mbeni pëpe na yâ ti Jourdain.
Aprêtre so ayô arche ti mbele ni ague aluti na bê ti kuru sese ti Jourdain. Mo bâ ala na lê ti foto so? Na ndembe so ala yeke luti kâ, azo ti Israël kue ayeke fâ kota ngu ni na gere.
Tongana azo ni afâ ngu ni awe, Jéhovah atene na Josué ti tene tënë so na angangu koli 12: ‘Ala gue na ndo so aprêtre ayeke luti na arche ti mbele dä, ala mû atênë 12 kâ, ala gue na ni, na ala zia ni na ndo ti tere na ndo so ala yeke lango ande dä na bï so. Tongaso, tongana amolenge ti ala ahunda ala mbeni lâ na ndo ti atênë so, ala yeke tene na ala so ngu ti Jourdain aluti na lâ ni so arche ti Jéhovah afâ kota ngu ni. Atênë ni ayeke dabe ti ala na ye ti kpene so!’ Josué azia nga atênë 12 na ndo ti tere na ndo so aprêtre aluti dä.
Na nda ni, Josué atene na aprêtre so ayô arche ti mbele, lo tene: ‘Ala sigigi na yâ ti ngu ti Jourdain ni.’ Tâ gi na ngoi so ala sigigi, ngu ni akiri ato nda ti sua.
Josué 3:1-17; 4:1-18.
Ahundango tënë
- Miracle wa Jéhovah asara ti mû lege na azo ti Israël ti fâ ngu ti Jourdain?
- Ti fâ ngu ti Jourdain, a lingbi azo ti Israël asara nyen ti fa so ala yeke na mabe?
- Ngbanga ti nyen Jéhovah atene na Josué ti mû akota tênë 12 na place so ngu ni asua dä?
- Nyen la asi tâ gi na ngoi so aprêtre ni asigigi na yâ ti Jourdain?
Ambeni hundango tënë
- Diko Josué 3:1-17.
Tongana ti so mbaï ni afa, a lingbi e sara nyen ti tene Jéhovah amû maboko na e na airi tënë nzoni na ndo ti e? (Jos. 3:13, 15; aProv. 3:5; Jacq. 2:22, 26).
Ngu ti Jourdain ayeke lani tongana nyen na ngoi so azo ti Israël afâ ni ti gue na Sese ti Zendo? Tongana nyen ye so amû gonda na iri ti Jéhovah? (Jos. 3:15; 4:18; Ps. 66:5-7).
- Diko Josué 4:1-18.
Atênë 12 so a mû ni na yâ ti ngu ti Jourdain na a zia ni na Guilgal ayeke teti nyen? (Jos. 4:4-7).


text:
MBAGE 5
Ala kiri na “berger nga zo ti bango ndo na ndo ti âme ti ala”
Mbeni kpale so aita awara so a sara tënë ni na yâ ti brochure so asi na mo awe? Tongana asi na mo awe, a yeke gi mo oko ape. Gbâ ti awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo, ti ngoi ti giriri nga na ti laso, ahon ndo ti mara ti akpale so. Legeoko tongana ti so Jéhovah amû maboko na ala lani ti hon ndo ni, lo yeke mû maboko na mo nga.
Jéhovah ayeke mû maboko na mo tongana mo kiri na lo
HINGA na bê ti mo kue so Jéhovah ayeke mû maboko na mo tongana mo kiri na lo. Lo yeke mû maboko na mo ti hon ndo ti agingo bê, lo yeke sara si bê ti mo adë nga mo yeke wara siriri ti bê so zo ayeke wara tongana bê ti lo afâ ngbanga na ndo ti lo ape. Na pekoni bê ti mo ayeke pusu mo ti kiri ti voro Jéhovah legeoko na awakua ti lo. Mo yeke ga tongana ambeni kozo Chrétien so bazengele Pierre atene na ala, lo tene: “Ala yeke tongana angasangbaga so agirisa lege awe; me fadeso ala kiri na mbage ti lo so ayeke berger nga zo ti bango ndo na ndo ti âme ti ala.”—1 Pierre 2:25.
Ti kiri na Jéhovah ayeke tâ nzoni ye so mo lingbi ti sara. Ngbanga ti nyen? Mo yeke zia ngia na bê ti Jéhovah (aProverbe 27:11). Tongana ti so mo hinga, lo yeke na bê, asarango ye ti e alingbi ti zia ngia wala vundu na bê ti lo. Biani, Jéhovah aforcé e ti ye lo wala ti voro lo ape (Deutéronome 30:19, 20). Mbeni wandara ti Bible atene: “Bê ti zo ayeke pëpe tongana mbeni yanga-da so maboko ni ayeke na gigi. Me a yeke mbeni ye so a lingbi a zi ni gi na mbage ti yâ ni.” Tongana ndoye la apusu e ti voro Jéhovah, a yeke mo bâ mo tene e zi yanga-da ni la. Tongana e sara tongaso, e yeke zia ngia mingi na bê ti lo. Biani, tongana e voro Jéhovah tongana ti so lo ye, mbeni ye so alingbi ti mû na e ngia ahon ni ayeke dä ape.—Kusala 20:35; Apocalypse 4:11.
Na ndo ni, tongana mo kiri mo komanse ti voro Jéhovah, mo yeke wara aye so mo yeke na bezoin ni na lege ti yingo (Matthieu 5:3). Tongana nyen? Azo na yâ ti dunia ayeke hunda tere ti ala, a tene: ‘Ngbanga ti nyen e yeke na ndo ti sese?’ Ala ye mingi ti hinga ngbanga ti nyen la e yeke na fini. Azo ayeke na bezoin ti hinga ni senge ape, a yeke Jéhovah la acréé ala na bezoin ni so. Lo créé e ti tene e wara ngia na vorongo lo. Tongana ndoye la apusu e ti voro Jéhovah, mbeni ye ti mû ngia na e ahon ni ayeke dä ape.—Psaume 63:2-6.
Hinga so Jéhovah aye ti tene mo kiri na lo. Nyen la afa ni? Gbu li ti mo kete: Aita so asara brochure so asambela mingi kozo ti sara ni. Peut-être mbeni ancien wala mbeni mba ti mo Chrétien la asara tënë ti brochure ni na mo. Na pekoni, mo diko ni nga mo sara ye alingbi na atënë ti yâ ni. Aye so kue afa so Jéhovah agirisa mo ape. Me, na nzoni bê lo yeke kiri na mo na mbage ti lo.—Jean 6:44.
Tongana e hinga so Jéhovah ayeke girisa lâ oko ape awakua ti lo so ahon yongoro na lo, a yeke kpengba e. A yeke ye so asi na mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Donna. Lo tene: “Yeke yeke mbi hon yongoro na tâ tënë, me fani mingi mbi yeke gbu li na ndo ti Psaume 139:23, 24, so atene: ‘O Nzapa, tara mbi ti hinga bê ti mbi! Tara mbi ti hinga bibe ti mbi! Bâ tongana sioye ayeke na yâ mbi, na Mo fa lege ti lakue lakue na mbi.’ Mbi hinga lani so place ti mbi ayeke na yâ ti dunia so ape, sarango ye ti azo ni ayeke nde mingi, me mbi hinga so place ti mbi ayeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah. Mbi ga ti bâ so Jéhovah azia mbi lâ oko ape, mbi yeke lani gi na bezoin ti kiri na mbage ti lo. Tere ti mbi anzere mingi so mbi kiri na mbage ti lo so.”
“Mbi ga ti bâ so Jéhovah azia mbi lâ oko ape, mbi yeke lani gi na bezoin ti kiri na mbage ti lo”
E sambela na bê ti e kue ti tene mo kue mo kiri mo wara “ngia ti [Jéhovah]”. (Néhémie 8:10). Tongana mo kiri na Jéhovah, mo yeke regretté lâ oko ape.


text:
L'EZ a lu La Bible
Louis Segond [LSG] 1910
Retour à la bible
Livres
Table-1 Table-2
French Audio Bible
Genèse Exode Lévitique Nombres Deutéronome
Josué Juges Ruth 1 Samuel 2 Samuel 1 Rois 2 Rois
1 Chroniques 2 Chroniques Esdras Néhémie Esther
Job Psaumes Proverbes Ecclésiaste Cantique Esaïe
Jérémie Lamentations Ezéchiel Daniel Osée Joël
Amos Abdias Jonas Michée Nahum Habacuc
Sophonie Aggée Zacharie Malachie
Matthieu Marc Luc Jean Actes Romains
1 Corinthiens 2 Corinthiens Galates Ephésiens
Philippiens Colossiens 1 Thessaloniciens
2 Thessaloniciens 1 Timothée 2 Timothée Tite
Philémon Hébreux Jacques 1 Pierre 2 Pierre
1 Jean 2 Jean 3 Jean Jude Apocalypse
Écoutez la Bible en français Word Project
Ce que vous voulez que les hommes fassent pour vous,
faites-le de même pour eux.


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Yângâ tî Sängö (Sango)
Tour ti Babel
- Sessé kouè ayèké na yanga oko na tèné oko.
- Na tèné assi tonga so, tonga na ala gouè na mbagué ti est, ala si na bègnama na sessé ti Sinéar, na ala douti da.
- Ala tèné na popo ti ala, Ga! djia ani sala brique, ani zo brique ni zongo. Na ala yèké na brique tèti téné, ala yèké na bitume tèti potopoto.
- Ala tèné, Ga! djia ani sala kota kodro tèti ani mvèni, na tour oko, so li ni assi na yayou; djia ani ya iri ti ani mvèni kota, si ani kangbi na ndo kouè na ndo lè ti sessé kouè pèpé.
- Na L’Eternel ajou ti ba kodro so na tour ni, so amelèngué ti ajo ayèké sala.
- L’Eternel atèné, Ba, ala yèké mara oko, ala kouè ayèké na yangka oko, na ala commencè ti sala yé so; fadé so yé so bè ti ala ayè ti sala, yè ti gbandji lègué ni ayèké pèpé.
- Ga! Ani jou, Ani bian yanga ti ala, si ala lingbi ma yanga ti ala na popo ti ala pèpé.
- Tonga so L’Eternel assala si ala loundou ka, Lo kangbi ala na ndo kouè na ndo lè ti sessé kouè; na ala djia ti sala kodro so.
- Tèti tèné so, a di iri ti kodro ni Babel, tèti L’Eternel abian yanga ti ajo ti sessé kouè ka, na L’Eternel assala si ala loundou ka, Lo kangbi ala na ndo kouè na ndo lè ti sessé kouè.
Source: Mbeti Ti Nzapa. La Sainte Bible en Sango. Bangui 1979
Contributed by Wolfgang Kuhl
Information about Sango |
Tower of Babel in Sango
Tower of Babel in Bantu languages
Bemba,
Beti,
Bulu,
Chichewa,
Dawida,
Kamba,
Kikuyu,
Kinyarwanda,
Kirundi,
Koti,
Kwanyama,
Lamba,
Lingala,
Lozi,
Luba-Katanga,
Luganda,
Luragooli,
Mbunda,
Mpongwe,
Ndebele,
Ndonga,
Nkore,
Northern Sotho,
Nyakyusa,
Sango,
Sena,
Shona,
Soga,
Southern Sotho,
Sukuma,
Swahili,
Swati,
Tetela,
Tonga,
Tsonga,
Tswana,
Tumbuka,
Venda,
Xhosa,
Yao,
Zulu
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
Nzoni tënë so alondo na Nzapa!
Nzoni tënë ni ayeke so wa? Nyen la afa so e lingbi ti zia bê ti e na ni? Brochure akiri tënë na atënë so azo ayeke hunda ka.
Tongana nyen ti wara nzoni na lege ti brochure so
Brochure so ayeke sara si mo yeke manda tâ gi ye so ayeke na yâ ti Bible. Bâ tongana nyen la si mo lingbi ti wara aversê ni na yâ ti Bible ti mo.
Nzoni tënë ni ayeke so wa?
Gi ti hinga tënë ti Nzapa ni ayeke so wa, ndani so a yeke kota ye ti fa ni hio nga na ye so mo lingbi ti sara.
Tâ Nzapa ayeke zo wa?
Nzapa ayeke iri? Lo pensé nga na e la?
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?
Jésus Christ ayeke zo wa?
Bâ ndani so Jésus akui, nyen la a futa ni nyen, nga ye so jésus ayeke sara na ndembe so
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.
Beku wa ayeke dä teti azo so akui awe?
Dutingo ti azo so akui awe ayeke tongana nyen? E yeke kiri ti bâ ala ande la?
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Zo wa la ayeke Gbia ti Royaume ti Nzapa ni? Royaume ni ayeke sara ande nyen?
Ngbanga ti nyen Nzapa azia lege na aye ti sioni nga na pasi?
Sioni abâ gigi tongana nyen, na ndali ti nyen si Nzapa azia lege na ni juska laso? Pasi ayeke hunzi ande la?
Sewa ti mo alingbi ti duti na ngia tongana nyen?
Jéhovah, Nzapa so ayeke na ngia, aye si asewa aduti na ngia. Bâ anzoni wango so Bible amû na akoli, awali, ababâ na amama nga na amolenge.
Mo lingbi ti hinga tâ bungbi ti vorongo Nzapa tongana nyen?
Tâ bungbi ti vorongo Nzapa ayeke gi oko? Ti hinga ni, bâ aye oku so afa tënë na ndo ni.
Tongana nyen andia ti Nzapa ayeke sara nzoni na e?
Jésus afa ndani so e bezoin ti tene Bible afa lege na e. Lo fa nga akota ndia ni use.
Mo lingbi ti sara nyen ti ga nduru na Nzapa?
Nzapa ayeke mä asambela kue? E yeke sambela lo tongana nyen? E lingbi ti sara nga nyen ti ga nduru na lo? Bâ atënë so a tene ge.
Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
Mbeni lâ ande azo kue ayeke vorongo gi oko tâ Nzapa la?
Ngbanga ti nyen Jéhovah abungbi azo ti lo na sese ge?
Bible afa ndani so atâ Chrétien ayeke wara tere ti sara bungbi. A fa nga tongana nyen la si abungbi ti ala ayeke tambela.
Ndali ti nyen ti ngbâ ti manda Bible?
Aye so mo manda na ndo ti Nzapa nga na ndo ti Bible alingbi ti sara nzoni na ambeni zo tongana nyen? Songo wa la mo lingbi ti duti na ni na Nzapa?


text:
MBAGE 2
Tâ Nzapa ayeke zo wa?
Tâ Nzapa ayeke gi oko, na iri ti lo ayeke Jéhovah wala Yahvé (Genèse 22:14; Psaume 83:17, Tene ti Nzapa, Kozo Mbouki). Lo yeke yingo; e lingbi ti bâ lo pëpe. Lo ye e, na lo ye si e nga kue e ye lo. Lo ye nga si e ye amba ti e (Matthieu 22:35-40). Lo yeke kota ahon azo kue, lo la lo sara aye kue.
Kozo ye so Nzapa acréé ayeke mbeni ange so ayeke ngangu mingi; na pekoni azo ahinga lo na iri ti Jésus Christ. Jéhovah asara nga ambeni ange.
Jéhovah la asara aye kue so ayeke na yayu . . .nga na sese. Apocalypse 4:11
Jéhovah Nzapa asara atongoro, sese nga aye kue so ayeke na ndo ni.—Genèse 1:1.
Lo mû fuku ti sese si lo sara na Adam, kozo koli.—Genèse 2:7.
TI HINGA AMBENI TËNË
GOOD NEWS FROM GOD!
Nzapa ayeke na iri?
Nzapa ayeke na atitre mingi so na popo ni, Lo ti Ngangu Ahon Kue, Lo so aleke aye kue, nga na Seigneur. Me a sara kua na tâ iri ti Nzapa ahon fani 7 000 na yâ ti Bible.
GOOD NEWS FROM GOD!
Tâ Nzapa ayeke zo wa?
Nzapa ayeke iri? Lo pensé nga na e la?


text:
CHAPITRE USE
Bible: mbeni buku so alondo na Nzapa
Na yâ alege wa Bible ayeke nde na tanga ti abuku kue?
Tongana nyen Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti akpale ti mo?
Ngbanga ti nyen mo lingbi ti zia bê ti mo na aprophétie so a sû ni na yâ Bible?
MO DABE ti mo na mbeni lâ so mbeni kota kamarade ti mo amû na mo mbeni pendere ye na matabisi? Peut-être, ye so anzere lani na mo mingi, me nga a ndu bê ti mo ngangu, teti tongana mo wara mbeni matabisi, a yeke fa na mo mbeni ye ti nzoni na ndo lo so amû ni na mo: a fa so, ti lo, dutingo kamarade na mo agbu bê ti lo ngangu mingi. Kite ayeke pëpe so mo kiri lani singila na lo teti matabisi so lo mû na mo na bê ti lo kue.
2 Bible ayeke mbeni matabisi so alondo na Nzapa, na a yeke mbeni ye so biani e lingbi ti kiri singila ngbanga ni. A lingbi ti wara mara ti buku tongaso pëpe. Aye so lo fa ayeke aye so e lingbi ande oko pëpe ti hinga tënë na ndo ni na mbeni ndo nde. Na tapande, lo fa tënë na e na ndo lekengo ayayu na atongoro ni, lekengo sese nga lekengo kozo koli na kozo wali. Na yâ Bible, a yeke wara akpengba-ndia so zo alingbi ti dë kite na ni pëpe, so ayeke mû maboko na e ti hon ndo ti akpale nga na agingo bê ti fadeso. Bible afa tongana nyen Nzapa ayeke sala ande si aye so lo leke na bê ti lo ti sala aga tâ tënë na ti sala si aye akiri aga nzoni na ndo ti sese. Biani, Bible ayeke mbeni pendere matabisi so azia ngia na bê ti zo!
3 Bible ayeke nga mbeni matabisi so andu bê ti zo ngangu, teti a yeke fa mbeni ye na ndo Lo so amû ni, so ti tene Jéhovah Nzapa. Gi so lo mû mara ti buku tongaso na e afa so lo ye si e wara lege ti hinga lo nzoni. Biani, Bible alingbi ti mû maboko na e ti ga ndulu na Jéhovah.
4 Tongana mo yeke na mbeni Bible, zia na li ti mo so gi mo oko la mo yeke na ni pëpe. Wungo ti ayanga ti kodoro kue so a sû na Bible (atâa a yeke gi ambeni buku ti Bible ni wala ni kue si a sû pekoni) ahon 2 300. Ye so asala si tongana a mû azo 100 na ndo lê sese, azo ahon 90 si ayeke na ni. Ti bâ wungo ti aBible kue so a yeke kangbi ni ngu oko oko, a yeke mo bâ mo tene aBible ahon kutu oko si a yeke kangbi ni yenga na yenga. Tongana a diko wungo ti aBible kue so a kangbi ni, atâa a yeke gi ambeni buku ti yâ ni si a sû pekoni na mbeni yanga nde wala Bible ni kue, a yeke ngbundangbu mingi. Biani, mbeni mara ti buku tongana Bible so ayeke pëpe.
5 Na ndo ni, Bible “alondo na yanga ti Nzapa”. (2 Timothée 3:16). Na lege wa? Bible ni mveni akiri tënë: “Azo asala tënë so alondo na Nzapa tongana Yingo Vulu ahon na ala.” (2 Pierre 1:21). Ti mû gi mbeni tapande: mbeni koli so aga mbakoro awe alingbi ti hunda na mbeni molenge ti lo ti koli ti sû mbeni mbeti teti lo ti tokua ni na mbeni zo. Lo yeke tene tënë, na molenge-koli so ayeke sû atënë ni na mbeti. Atënë ti yâ ni ayeke duti ande atënë ti mbakoro-koli so. Tongana a tokua mbeti ni si a si na zo ni, lo yeke tene so mbakoro-koli so la atokua mbeti ni na lo, me pëpe molenge ti lo ti koli ni. Legeoko nga, atënë so ayeke na yâ Bible alondo na Nzapa, me pëpe na azo so asû ni. Ni la, Bible kue ayeke biani “Tënë ti Nzapa”.—1 aThessalonicien 2:13.
TËNË TI YÂ NI KUE AGUE GI OKO NA AYEKE TÂ TËNË
6 A hunda lani ngu 1 600 na ndo ni ti sû Bible. Ala so asû Bible ni aduti lani na fini na angoi nde nde, na akusala so ala yeke sala na yâ gigi ti ala ayeke nga lani nde nde. Ambeni ayeke azo ti fango yaka, ambeni azo ti gbungo susu na ambeni nga ayeke aberger, aprophète, ajuge na agbia. Luc so asû mbeni Évangile ayeke lani mbeni wanganga. Atâa so akua ti ala ayeke lani nde nde, atënë ti ala so a sû na Bible ague gi oko, ti londo na kozo buku ni ti si na nda ni.*
7 Kozo buku so ayeke na yâ ti Bible afa na e tongana nyen akpale ti azo abâ gigi. Ndangba buku ni afa so fade sese kue ayeke ga paradis wala mbeni pendere yaka. Abuku ti yâ ni kue afa peko ti aye so asi na so aninga angu mingi, na lo mû lege na e ti hinga ye so Nzapa aleke ti sala nga tongana nyen a yeke ga tâ tënë. Biani, lege so atënë ti yâ ti Bible kue ague gi oko ayeke ye ti dongo bê; me a yeke ye so zo aku tele ti lo na ni teti mbeni buku so alondo na Nzapa.
8 Bible afa gi tâ tënë tongana lo ndu tënë ti senda-ye. Lo fa même na gigi ambeni tënë so ndara ni ague na li ni mingi ahon aye so azo ahinga na ngoi ni kâ. Na tapande, buku ti Lévitique amû andia teti azo ti Israël ti giriri na ndo ziango mbeni zo lo oko na mbeni ndo nde tongana lo yeke na kobela so alingbi ti gbu amba ti lo. Lo mû nga andia na ndo dutingo na saleté pëpe. A mû lani andia so kue na mbeni ngoi so amara so angoro Israël ahinga ye oko pëpe na ndo aye so. Na mbeni ngoi so azo ayeke na bango ndo kirikiri na ndo ye so sese akpa ni, Bible afa so sese ayeke tongana mbeni cercle, so ti tene lo kpa ballon (Esaïe 40:22). Bible atene nga tâ tënë tongana lo tene so a “kanga sese na nduzu na ye pëpe.” (Job 26:7). Tâ tënë, Bible ayeke pëpe mbeni buku ti senda-ye. Ye oko, tongana lo ndu tënë ti senda-ye, ye so lo fa na ndo ni ayeke gi tâ tënë. Na a yeke na lege ni, teti lo yeke mbeni buku so alondo na Nzapa!
9 Na ndo atënë ti mbaï, Bible ayeke fa nga aye so ayeke tâ tënë na so zo alingbi ti duti na kite dä pëpe. Atondo so lo yeke mû ayeke fa ye polele. Atondo ni ayeke fa iri ti azo oko oko so lo sala tënë ti ala, me nga iri ti akotara ti azo ni so.# Nde na awasungo mbaï ti sese, so fani mingi tongana azo ti ala atï na gbe ti awato, ala yeke sala tënë na ndo ni pëpe, awasungo Bible ayeke fa ti ala ye polele, même tongana a yeke ti fa awokongo ti ala mveni wala ti mara so ala yeke dä. Na tapande, na yâ mbeti ti Nombre, Moïse so asû buku ni ayeda so lo sala lani mbeni kota faute, na ngbanga ti faute so, Nzapa azingo na lo ngangu (Nombre 20:2-12). Ti wara atondo tongaso giriri, so awasungo ni afa awokongo ti ala polele, ayeke tâ ngangu mingi. Me Bible afa ti lo aye polele ngbanga ti so a yeke buku so alondo na Nzapa.
MBENI BUKU SO NDARA NI ANGBÂ NA NGANGU
10 Teti so Bible alondo na Nzapa, “a yeke nzoni ti fa nda ti tënë, ti zingo na zo, ti kiri zo na lege ni”. (2 Timothée 3:16). Biani, Bible ayeke mbeni buku so atënë ti yâ ni angbâ lakue na ngangu. Gbungo nda ti ye so lo fa na ndo asalango ye ti zo alï mingi. Na a yeke na lege ni so ye ni ayeke tongaso teti Mveni ti buku ni, Jéhovah Nzapa, ayeke Wasalango ye kue! Lo hinga atënë so ayeke na yâ li ti e nga so ayeke na gbe ti bê ti e nzoni mingi ahon e mveni. Na ndo ni, Jéhovah ahinga ye so e yeke na bezoin ni ti wara tâ ngia. Lo hinga nga asalango ye wa a lingbi e kpe ni.
11 Bâ diskur so Jésus amû lani na ndo Hoto, so a sû ni na Matthieu chapitre 5 ti si na 7. Na yâ kpengba fango ye ti lo so, Jésus asala tënë na ndo ti aye mingi. Na tapande, lo fa tongana nyen ti wara tâ ngia, ti leke tënë, ti sambela nga ti wara nzoni bango ndo na ndo aye ti mitele. Atënë ti Jésus angbâ lakue na ngangu laso tongana ti so ala yeke na ngoi so lo tene ni giriri.
12 Ambeni kpengba-ndia ti Bible andu tënë ti sewa, ti lege so zo ayeke sala akua ti lo nga songo so azo ayeke na ni na amba ti ala. Akpengba-ndia ti Bible abâ azo kue, na awango ti yâ ni ayeke lakue teti nzoni ti e. Ndara ti Bible asigigi na yâ ndulu tënë so Nzapa atene ge na lege ti prophète Esaïe: “Mbi yeke L’Eternel Nzapa ti mo, Lo so awa mo si mo ga nzoni.”—Esaïe 48:17.
MBENI BUKU TI PROPHÉTIE
13 A yeke wara na yâ Bible gbâ ti aprophétie, na mingi ti aprophétie so aga tâ tënë awe. Zia e bâ mbeni prophétie ni oko. Na lege ti prophète Esaïe so ayeke lani na fini a sala ngu 2 700 tongaso, Jéhovah atene so fade a yeke futi gbata ti Babylone (Esaïe 13:19; 14:22, 23). A mû ambeni nzene nzene tënë ti fa mbilimbili tongana nyen ye so ayeke si ande. A fa so aturugu so ayeke ga ti mû Babylone ayeke sala si bale so angoro gbata ni ahule, na fade ala yeke mû gbata ni sân ti tiri bira. Me a yeke ngbâ gi ge pëpe. Prophétie ti Esaïe ague juska ti fa iri ti gbia so ayeke mû ande Babylone: iri ti lo ayeke Cyrus.—Esaïe 44:27-45:2.
14 Ngu 200 na pekoni, na bï ti lango 5 ti si na 6 ti nze ti octobre, ngu 539 kozoni na ngoi ti e, ambeni turugu aga ase kando ndulu na Babylone. Zo wa ayeke na li ti aturugu so? Mbeni gbia ti Perse so iri ti lo ayeke Cyrus. Na lege so, a leke aye kue ti tene mbeni prophétie so adö bê aga tâ tënë. Me tongana ti so prophétie ni atene, fade aturugu ti Cyrus ayeke mû ande Babylone sân ti sala bira?
15 Na bï ni so, azo ti kodoro ti Babylone ayeke na yâ ti matanga, na ala bâ ti ala lani so mbeni ye alingbi pëpe ti si na ala na ndo so ala yeke dä teti so angbongboro mur angoro tele ti gbata ni kue. Me na oko ngoi ni so ala yeke sala matanga, Cyrus awara kode ti zi mbeni lege ti ngu, si angu ti bale so asua na yâ gbata ti Babylone ni ahon dä. Kete na pekoni, angu ti bale ni akiri na gbe ni si amû lege na aturugu ni ti fâ ni ti ga ndulu na amur ti gbata ni. Me fade aturugu ti Cyrus ni ayeke sala tongana nyen ti hon amur ti Babylone na ti lï? Ye ti ndima asi lani na bï so: azo ti Babylone abi bê ti ala pëpe ti kanga ayanga ti gbata ni, a sala si a ngbâ na zingo ni!
16 Na ndo Babylone, a mû nga tënë so: “Fade awakodoro aduti dä lâ oko pëpe, na fade azo asala kodoro dä mbeni pëpe, a to nda ni na awagame ti lâ ni kâ juska na awagame kue. Fade a-Arabe ayä tente ti ala dä pëpe; na fade aberger asala si akundu ti ala alango dä pëpe.” (Esaïe 13:20). Prophétie so afa gi pëpe tënë ti tingo ti gbata ni na maboko ti awato. Lo fa nga so fade zo ayeke lango mbeni pëpe na ndo sese ni teti lakue. Kite ayeke pëpe na ndo gango tâ tënë ti prophétie so: na kodoro ti Iraq, tongana mo tambela kilomètre 80 na mbage ti mbongo ti Bagdad, mo yeke wara ndo so gbata ti Babylone aluti dä giriri; laso, zo oko alango dä pëpe. Ye so afa gango tâ tënë ti ye so Jéhovah atene na lege ti prophète Esaïe: “Fade Mbi sukula ndo ni na balëe ti futi ndo.”—Esaïe 14:22, 23.%
17 Biani, so e bâ tongana nyen Bible ayeke mbeni buku so a lingbi ti dë kite pëpe na aprophétie ti yâ ni akpengba mabe ti e. A yeke ye so mo bâ ni nga, teti tongana Jéhovah Nzapa asala lani si azendo ti lo ti giriri aga tâ tënë, e yeke na anda ti tënë kue ti mä na bê so biani fade zendo so lo mû ti sala si sese aga paradis ayeke ga nga tâ tënë (Nombre 23:19). Biani, e yeke na “beku ti fini ti lakue lakue, so Nzapa, Lo so alingbi sala mvene pëpe, azê giriri kozoni ngoi kue”.—Tite 1:2.^
“TËNË TI NZAPA AYEKE NA FINI”
18 Tongana e bâ tënë ti yâ ti chapitre so, a yeke polele so a lingbi pëpe ti wara mbeni mara ti buku tongana Bible so. Ye oko, a yeke gi pëpe atënë ti yâ ni so ague gi oko, tâ tënë ti aye so lo fa na ndo senda-ye na mbaï wala ndara ti lo so angbâ lakue na ngangu nga aprophétie ti lo so zo azia bê kue na ni si ayä buku so na nduzu. Bazengele Paul asû na mbeti: “Tënë ti Nzapa ayeke na fini, na a yeke na ngangu ti sala ye, a za ahon épée kue ti yanga use, na a kpo si a kangbi âme na yingo, na a kangbi kutu na mafuta ti bio, na a fa nda ti bibe na a fa nda ti ye so bê aye.”—aHébreu 4:12.
19 Ti diko lakue “Tënë” ti Nzapa so ayeke na yâ ti Bible alingbi ti gbian fini ti e. A lingbi ti mû maboko na e ti bâ yâ ti asalango ye ti e nzoni mingi ahon ti kozo. E lingbi peut-être ti tene so e ye Nzapa, me lege so e yeke sala ye na gbele afango ye so alondo na Mbeti ti lo, Bible, ayeke fa ande na gigi atâ bibe so e yeke na ni, na même atâ ye so bê ti e aye.
20 Bible ayeke biani mbeni buku so alondo na Nzapa. A yeke mbeni buku so a sala ni ti tene zo adiko ni, amanda ni na aye ni na bê ti lo. Fa bê ti kiri singila ti mo teti matabisi ti Nzapa so na ngbango lakue ti diko tënë ti yâ ni. Tongana mo sala tongaso, biani fade mo yeke gbu nda ti aye so Nzapa aleke ti sala teti azo pendere mingi. Fade chapitre so aga na peko ayeke fa ye so Nzapa aleke ti sala teti azo nga tongana nyen lo yeke sala ni
YE SO BIBLE AFA
- Bible ayeke tënë ti yanga ti Nzapa, tongaso ye so lo fa ayeke gi tâ tënë, na zo ayeke na kite na ndo ni pëpe.—2 Timothée 3:16.
- Atënë so a wara na yâ Bible angbâ lakue na ngangu ti tene zo asala na kusala na yâ fini ti lo ti lâ oko oko.—Esaïe 48:17.
- Azendo ti Nzapa so a wara na yâ Bible alingbi gi ti ga tâ tënë.—Nombre 23:19.
* Atâa so ambeni zo atene so na yâ Bible ambeni tënë ni ayeke nde na ti ambeni, mara ti atënë ti azo so aluti pëpe. Bâ chapitre 7 ti buku Bible: A Yeke Tene ti Nzapa Wala ti Azo?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
# Na tapande, bâ anzene nzene ye so Bible afa na ndo molongo ti akotara ti Jésus, so a wara ni na Luc 3:23-38.
% Ti hinga ambeni tënë na ndo ni so andu aprophétie ti Bible, bâ lembeti 27-29 ti brochure Un livre pour tous, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
^ Futingo ti Babylone ayeke gi mbeni tapande oko ti aprophétie ti Bible so aga tâ tënë. Ambeni tapande ni andu futingo ti gbata ti Tyr na ti Ninive (Ezéchiel 26:1-5; Sophonie 2:13-15). Nga, prophétie ti Daniel afa tënë ti molongo ti akota ngangu ti komande so ayeke bâ gigi na peko ti tele tongana Babylone atï ande. Na popo ni, a yeke wara kodoro-togbia ti aMède na aPerse nga kodoro ti Grèce (Daniel 8:5-7, 20-22). Bâ mbage Ambeni tënë na ndo ni ti wara atënë na ndo ti gbâ ti aprophétie so a mû na ndo Messie na so aga tâ tënë na ndo Jésus Christ.
Ahundango tënë
1, 2. Na yâ alege wa Bible ayeke mbeni matabisi so Nzapa amû na so azia ngia na bê ti zo?
3. So Jéhovah amû na e Bible afa na e nyen na ndo ti Lo? Na ngbanga ti nyen ye so lo sala so andu bê ti e ngangu?
4. Ye nyen apika bê ti mo na ndo tënë ti aBible so a kangbi ni?
5. Na lege wa Bible “alondo na yanga ti Nzapa”?
6, 7. Ngbanga ti nyen a yeke tâ ye ti dongo bê ti bâ so atënë ti yâ ti Bible kue ague gi oko?
8. Mû ambeni tapande so afa so tongana Bible andu mbeni tënë ti senda-ye, lo yeke tene gi tâ tënë.
9. (a) Fa aye so amû lege ti bâ so tongana lo ndu tënë ti mbaï, Bible ayeke fa gi tâ tënë so zo ayeke na kite dä pëpe. (b) So awasungo Bible agbanzi tele ti ala pëpe ti fa polele aye so asi afa nyen na ndo Bible?
10. Ngbanga ti nyen a yeke na lege ni tongana atënë ti yâ ti Bible angbâ na ngangu juska laso?
11, 12. (a) Atënë wa Jésus afa ye na ndo ni na yâ diskur ti lo na ndo Hoto? (b) Fa ambeni tënë ni nde so angbâ lakue na ngangu na so Bible afa. Ngbanga ti nyen awango ti yâ ni angbâ lakue na ngangu, même laso?
13. Jéhovah apusu prophète Esaïe ti sû anzene nzene tënë wa na ndo Babylone?
14, 15. Tongana nyen ambeni nzene nzene ye so prophétie ti Esaïe afa na ndo tingo ti Babylone aga tâ tënë?
16. (a) Esaïe atene nyen na ndo ye so ayeke si ande na nda ni na Babylone? (b) Tongana nyen prophétie ti Esaïe so atene zo akiri ti lango mbeni pëpe na sese ti Babylone aga lani tâ tënë?
17. Na lege wa gango tâ tënë ti aprophétie ti Bible akpengba mabe ti e?
18. Kpengba tënë wa bazengele Paul amû na ndo “Tënë ti Nzapa”?
19, 20. (a) Tongana nyen Bible alingbi ti mû maboko na mo ti bâ yâ ti asalango ye ti mo mveni nzoni? (b) Teti so Bible ayeke matabisi so alondo na Nzapa na so a wara mara ni tongaso pëpe, tongana nyen mo lingbi ti fa singila ti mo ndali ni?
TI HINGA AMBENI TËNË
KAPA TI MANDANGO BIBLE
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?


text:
110: Timothée amû maboko na Paul
MASEKA-KOLI so mo bâ ge na tere ti Paul so ayeke Timothée. Timothée na afami ti lo alango na kodoro ti Lystres. Mama ti lo ayeke Eunice na âta ti lo ti wali ayeke Loïs.
A sara ngu oko tongaso awe so Paul na Barnabas asi lani ti kozoni na Lystres ti fa tënë. Fadeso, lo kiri lo ga ti fani ota ni. Ti so ni, lo na kamarade ti lo Silas la aga.
Mo hinga tënë so Paul ayeke tene na Timothée? Lo hunda lo, lo tene: ‘Mo ye ti ga legeoko na mbi nga na Silas? E ye si mo mû maboko na e ti fa tënë na azo so alango na ando so ayo.’
Timothée ayeda. Tongaso, kete na pekoni, lo zia afami ti lo na lo mû peko ti Paul na Silas. Me kozoni si e bâ tënë na ndo ti tambela ti ala ni, zia e bâ ye so asi na Paul. A sara ngu 17 awe ngbene ye so Jésus asi na lo na lege ti Damas.
Girisa pëpe, Paul ague lani na Damas ti sara sioni na adisciple ti Jésus, me fadeso lo wani ayeke mbeni disciple ti Jésus! Na pekoni, ambeni zo agi lege ti fâ Paul ngbanga ti so aye so lo fa na ndo ti Jésus anzere na ala pëpe. Me adisciple amû maboko na lo ti kpe. Ala zia lo na yâ ti mbeni sakpa na ala yô ni na li ti gbagba ti kodoro ni si ala zia lo na sese na peko ti gbagba ni.
Na pekoni, Paul ague na Antioche ti fa tënë. A yeke na ndo so la si a to nda ti iri adisciple ti Jésus aChrétien, wala “Azo ti Christ”. Paul na Barnabas alondo na Antioche ala gue na ambeni kodoro so ayeke yongoro na Antioche ti fa tënë kâ. Mbeni kodoro so ala si dä ayeke Lystres, kodoro ti Timothée.
Fadeso, tongana ngu oko tongaso ahon awe, Paul akiri na Lystres na ngoi ti use tambela ti lo. Tongana Timothée azia kodoro ti Lystres ti gue oko na Paul nga na Silas, mo hinga ndo so ala gue dä? Bâ carte ni, na zia e bâ ambeni ndo ni.
Kozoni ala gue na Iconium, so ayeke nduru na Lystres. Na pekoni ala gue na use kodoro ni so iri ni ayeke Antioche, nga ala gue na Troas, na Philippes, na Thessalonique nga na Bérée. Mo bâ Athènes na ndo ti carte ni? Paul afa nga tënë kâ. Na pekoni, ala fa tënë ngu oko na ndambo na kodoro ti Corinthe. Na nda ni, ala luti kete na Ephèse, si ala mû bateau ala kiri na Césarée. Na pekoni ala gue na Antioche, ndo so Paul angbâ dä.
Tongaso, Timothée atambela akilomètre mingi na tere ti Paul ti fa “nzo tënë” na ti sara si akongregation mingi abâ gigi. Tongana mo ga kota, mo yeke sara ande na Nzapa be-ta-zo tongana Timothée?
Kusala 9:19-30; 11:19-26; chapitre 13 ti si na 17; 18:1-22.
1. Rome; 2. Malte; 3. Bérée; 4. Thessalonique; 5. Corinthe; 6. Philippes; 7. Athènes; 8. Crète; 9. Troas; 10. Ephèse; 11. Milet; 12. Colosses; 13. Antioche; 14. Iconium; 15. Lystres; 16. Chypre; 17. Antioche; 18. Césarée; 19. Joppé; 20. Damas; 21. Jérusalem; 22. Kota ngu-ingo (Méditerranée)
Ahundango tënë
- Maseka-koli so na lê ti foto so ayeke zo wa? Lo lango na kodoro wa? Iri ti mama ti lo na ti âta ti lo ti wali ayeke nyen?
- Timothée atene nyen tongana Paul ahunda lo wala lo ye ti ga na tere ti lo na Silas ti gue ti fa tënë na ayongoro ndo?
- Na ndo wa si a to nda ti iri adisciple ti Jésus “Azo ti Christ”, wala aChrétien?
- Na peko ti so Paul, Silas na Timothée azia Lystre, ala gue na ambeni kodoro wa?
- Tongana nyen Timothée amû maboko na Paul? A lingbi amaseka ahunda tere ti ala na tënë wa laso?
Ambeni hundango tënë
- Diko Kusala 9:19-30.
Tongana nyen bazengele Paul asara ye lani na ndara tongana a gi ti kanga lege na nzo tënë so lo yeke fa ni? (Kus. 9:22-25, 29, 30; Mat. 10:16).
- Diko Kusala 11:19-26.
Tongana nyen mbaï so ayeke na Kusala 11:19-21, 26 afa so yingo ti Jéhovah ayeke fa lege na kusala ti fango tënë?
- Diko Kusala 13:13-16, 42-52.
Tongana nyen Kusala 13:51, 52 afa so adisciple azia lani pëpe si kangango lege so alondo na awato awoko ala? (Mat. 10:14; Kus. 18:6; 1 Pi. 4:14).
- Diko Kusala 14:1-6, 19-28.
Tongana nyen tënë “ala zia ala na tïtî Seigneur” Jéhovah amû maboko na e ti gi bê ti e ahon ndo ni pëpe na ngoi so e yeke mû maboko na afini zo? (Kus. 14:21-23; 20:32; Jean 6:44).
- Diko Kusala 16:1-5.
So Timothée aduti nduru ti yeda ti tene a fâ lo na ganza afa nene ti “sara ye kue teti Tene-nzoni” tongana nyen? (Kus. 16:3; 1 aCor. 9:23; 1 aThes. 2:8).
- Diko Kusala 18:1-11, 18-22.
Mbeti ti Kusala 18:9, 10 afa nyen na ndo ti mungo mbage ti Jésus mveni ti fa lege na kusala ti fango tënë? Ye so amû lege na e laso ti duti na kite pëpe na ndo ti nyen? (Mat. 28:20).


text:
Nyen la Nzapa aleke na bê ti lo ti sara ndali ti e?
TONGANA mo diko mbeti-sango, mo bâ télé wala mo mä radio, mo yeke bâ na mo yeke mä asango mingi na ndö ti sarango sioni, bira nga na tënë ti aterroriste. Peut-être mo wani mo bâ pasi ndali ti mbeni kobela wala ndali ti kuâ ti mbeni zo so mo ye lo mingi.
Hunda terê ti mo:
A yeke ye so Nzapa aye ndali ti mbi na sewa ti mbi la?
Na ndo wa la mbi lingbi ti wara mungo maboko ti hon ndö ti akpale ti mbi?
Tâ siriri ayeke duti ande dä mbeni lâ?
Na ndö ti ahundango tënë so, Bible amû akiringo tënë so zo alingbi ti zia bê ti lo dä.
BIBLE AFA SO NZAPA AYEKE SARA ANDE NA SESE AYE SO ADÖ BÊ TI ZO MINGI.
Azo ayeke bâ pasi mbeni pëpe, ala yeke ga mbakoro pëpe nga ala yeke kui pëpe.—Apocalypse 21:4
“Azo so gere ti ala abuba ayeke huru tongana lekpa.”—Ésaïe 35:6
“Lê ti awaziba ayeke zi.”—Ésaïe 35:5
A yeke kiri ande na azo so kui na fini.—Jean 5:28, 29
Zo oko ayeke tï kobela pëpe.—Ésaïe 33:24
Azo kue na ndö ti sese ayeke wara gbâ ti kobe ti tengo ni.—Psaume 72:16
WARA NZONI NA LEGE TI YE SO BIBLE AFA
A yeke ngangu pëpe ti tene mo pensé so aye so mo diko na yâ ti akozo lembeti ti mbeti so ayeke gï atënë ti bango li. Me Nzapa amû zendo ti sara achangement so na ndö ti sese fafadeso, nga Bible afa na e tongana nyen la lo yeke sara ande ni.
Bible afa na e aye mingi ahon aye so. A fa na e nga aye so e yeke na bezoin ti hinga si e duti biani na ngia nga si gigi anzere na e laso. Gbu li ti mo kete na ndö ti aye so asara si mo gi bê ti mo. A lingbi ti duti tënë ti nginza, ti sewa, kpale ti seni wala kuâ ti mbeni zo so mo ye lo mingi. Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndö ti akpale so. Nga Bible alingbi ti dë bê ti mo na lege so a kiri tënë na ahundango ndo tongana:
Nyen la asara si e hinga biani so Nzapa ayeke sara ande ye kue so lo mû zendo ni?
So mo yeke diko mbeti so afa so mo ye ti hinga ye so Bible afa. Mbeti so ayeke mû maboko na mo. Mo yeke wara ahundango ndo ti aparagraphe so ayeke mû maboko na mo ti kiri ti mä yâ ti Bible nzoni. A nzere na azo kutu mingi ti sara lisoro na ndö ti Bible na aTémoin ti Jéhovah. E ye ti tene a nzere na mo nga kue. Zia Nzapa asara tufa na ndö ti mo na ngoi so mo yeke gi ti hinga ye so Bible alingbi ti fa na mo.