text:
Oni Wiriki Gayo Idapase | Sara
“Wene De Nga Mo Tigamo Ni Rengo”
SARA aru bebere bambu ki ningere patiri kirikiri. Mo moingo kpia dee ku berãro yo ni boro gu ringara nga ga abaara ru kini bakibangiiri. Ya mo kpakpu ri yo na gberãrago? Ka si du wo, ani ima rengba ka ino gu ndupai du ri tini wo. Dungu apai aima manga rogo gi kporo re. Sara gbiati kumbari nga Abarayama aima raka rogo gi ba re tipa dungu agarã na ngbarago. * I aima sa gi ba re ni kpuyo.
I aaraka Ura yo, nangia kumukokumuko gbata na badungu abakeke asura na abambakadi ahe, gbiati ababagiahe. Si nirengo nga i aima du na dungu ahe beyo. Ono pa kua Sara aima nyaka bangiiri ki susi pa kura ahe. Ri na kumbari aima gbiatiyo rogo gi ba re na aregbo nga ga ngbarago gbiati gberãrago. I aima manga kparakpee bara dungu he fu gayo Mbori nga Yekova rogo gi ba re. Sara aima du na dungu ndu apai tipa ka kpinyemu gi rago re.
Wa vura duhe wo, Sara aima ida ka guari rogo agi apai ri aima inido ti ri na ni re. Wa garãri avura du vurũ nga 60, ri anaandu ku rogo agu aba ri ainongo ho ya, kini raki gu raka naadu ni kpakarakpakara ha, ka ri adunga na maabangirise tipa ka karaga tiri kusayo ya. Ginipai nasari ri raki gi ngbatunga raka re? Na ginipai rengbe ani ka wirikaha areme ti gari idapase?
“MO GÚARI ROGO GA RINGARA”
Si nawira gupai nga Sara asono Ura yo. Areme, ahe ho du rogo gi gbata re te. Ono ti rago Sara, ababagiahe anaaye ri gu Di nga Ferata na bakurungba na dungu wene ahe tuturũ ku rogo gi gbata re. Aboro anaahi agu agene nga ga Ura, akurungba kini saki tihe rii ime na bagibagi ahe kini kusuko ku rogo aba bagaahe. Mo berẽnga pa Sara ri ni sono rogo gi kumukokumuko gbata re, kini ini dungu aboro gi ringara re ti arimo yo. Na wo i anaatingida pa ri a, bambiko ri angia gu dee naima ngba ni kerehe. Ri aima du na dungu aborokporo rogo gi ba re a.
Aboro ini Sara rogo Ziazia Kekeapai ni gu dee naadu na bakere idapase
Sara aima kpinyemu kumbari gbe, na i amoi kpuyo kina dagba agume yo. Fuoho aaturõngo te, i kini gbiatiyo na kpakarapai. Ziazia Kekeapai nagumba gumbapai furani nga, Sara angia “irazangada; ri abatika nga te.” (Bambata Pai 11:30) Ti gu regbo re na kuti sino yo, gupai naadu tipa Sara aima du ni kere kpakarapai. Ono Sara aima nye ni ruru ri fu gari Mbori na fu kumba ri a. Gu wiri Unvuruayo nangia Roto aima ye ka da wakina wiriyo. I atona ka raka
Abarayama aye fuo Sara na bakere ngbarago. Ko aarengbanga ka ida kuti gupai mangi fuko te. Gu Mbori i naairiso ko ima fura fu ko
Ani ima rengba ka berã gupai nga, gu siapai Sara agbia tiri na ni re abingo rani te. Ani rengbe kaa berã gupai nga, ‘Mbori aasananga re watadu gimi badia rogotise tipa ani mangipai wa gure te!’ Wa vura duhe wo, ya mo ani dunduko agbianga tirani na kina ngbatunga gu siapai re te? Ani naraka rogo gu zegino hĩ be berãpa aũkumuko, nga gu rengbe ka sosoda rani ani peresi kina pa fiõfiõ raka mbatayo, pa gaani ahe, watadu pa ngbabase. Ono Ziazia Kekeapai nangarasa rani ani mangi kura siapai
I “AKURU KUSAYO ROGO RINGARA”
Wa Sara aambakada bara gari ahe, ri aabaka bangiriri tipa ginihe ri nika diaha na ginihe ri nika mbuhe. Ri aarengbanga ka dia agu ahe narengbe kadu ni mbumbuhe fu adongi tipa ami tindihe te, watadu agu ahe naarengbanga ka undo agu aboro nanaata kuari na anya ya. Si ni rengo nga, dungu gayo ahe si aida i bagihe watadu ka fukaha fu aboro. Gu kura pai berewe si aaida i mbu paha angia gu bawene apai naamanga rogo gu gbata re
Kurapai berewe nga, si aima du ni mbumbuhe fu Sara tipa ri mbu gari kporo. Si adu wakina gu dungu abambu naadu Ura yo nga gu agu aboro nageteka kuru ahe sende yo naima ye ki inipaha, Sara agbia tiri na gu kpakarapai nga ga zanga wene zezeredi raka. Gu kura abambu adu na dungu avuruhe yo gbiati gigiri ime vuruhe yo. Zavura rungorungo akporo, si ani du na kina wene ariihe, na ndugu, gbiati angbadimo ki du ni wene kisikisihe. Ya mo abamburoko arengbe ka fu bangisa bandahe wa gure be airadĩ watadu be abahũ, amama, aurusi, awaru, nga agu anya dunduko naadu rogo agu arago i ake Ziazia Kekeapai rogoho ti gu regbo re?
Na ginipai naadu tipa aborokporo? Da ri arengbe ka mbu ni sa yo? Gu ga Mbori zinahe nga “Mo gúari rogo ga ringara dagba agumero” aima du ni bambumbuhe gbe fu ri. Wa ri adu ni wene sino dee, si arengbe ka du nga ri aima du na awirinari, agumeri gbiati awiri agumeri nga agu aboro ri aima inido tiri nayo nga agu aboro ri aarengbanga ka biyo barambeda ya. Wa si avura duwo, Sara andu kindi kumbatayo na ngarã na aˈuru dunduko kini mbakadi tiri tipa nduge.
Wa apai avura du ni kpakarakpakaraha, Sara aima mbakada bara gari ahe ki du regerege tipa nduge rogo gu uru si adu nga i nika guari rogoho. Wa Tera angia bakumba rogo gi kporo re, si adunga i nika ndu sa na Abarayama gbiati Sara, wa si avura dunga garã ko aima du wa ue kama vuru. (Bambata Pai 11:31) Sara aima du na bakere tindiro nga ga ngerafuo gbinza agumeri. Si adu nga Roto nika ndu andu na yo wa i agisangba Yekova ki “guari rogo ngbii aKasado.”
I andu gi nunguro re mbata ku Arana yo, nga gu naadu wa amairo 600 nga (akirometere 960) ku bangbanda nodiyo na dioyo, kini pe gu di nga Ferata. Fuo ida Arana yo, i kini sungu tipa bete regbo tooni. Si nangera wa ga Tera kaza aima nyaka rogo gi ba re, ka gene adunga tipa ko ndu kumbatayo ya. Agi aborokporo re asungu rogo gi ba re da ti kina gu regbo ko akpi ti ni na garãko nga 205. Mbata fu i tona kura nduge, Yekova afura berewe fu Abarayama ki gumba gupai fuko nga, ko mbu gu ringara re ki ndu ku rogo gu ringara ko nika yugoho fuko. Ti gi regbo re Mbori amangi kura bawene kidohe: “Mi ki sa ro ni bakere rikaaboro.” (Bambata Pai 12:
Wa si avura du wo, i aguari rogo ringara Arana kini ndu kumbatayo. Oni tingidi pa agu aboro naandu nayo awere. Gi pangbanga re nagumba gupai furani nga, ga Abarayama aborokporo aguari na agu aũkumuko i agbiaha gbiati “agu aboro i adu na yo Arana yo.” (Bambata Pai 12:5) Ada nangia agi aboro re? Si rengbe ka du gbe nga amoyambu. Wa si avura duwo, Abarayama na Sara aima fura tipa gayo idapase fu agu aboro nakpinyemu ka degatuyo. Kura aYudo naadu bakuru kusayo agumba gupai nga, agu aboro i nafura tipa yo rogo gi veresi re angia agu aboro nasatiyo ku rogo gu pambori nga ga aYudo, nga aguyo nakoditiyo kuti Abarayama na Sara kaa iriso Yekova. Ka si du nga wo si adu, ga Sara dudunguro idapase aima sa ri ri du na bakere kido ho ri aafura ni fu kura aboro tipa gari Mbori gbiati gari maabangirise. Si ni nyanyakipa pai furani tipa ani berẽkurii gipai re mbiko ani naraka ti gu regbo adunga aboro na idapase gbiati maabangirise ya. Ya mo mo rengbe ka gumba gupai mo nawirikihe rogo Ziazia Kekeapai yo fu kura aboro?
‘NDU KU EZIPETA YO’
Fuo i si Ferata, bara rogo Nisana 14, 1943 M.B.K., i andu gayo nunguro ku rogo gu ringara Yekova akidopaha fuyo. (Gate 12:
Wa si avura du wo, agi aborokporo re anaagbia tiyo agbia na agu apai nga ga gi zegino re. Ngbongi ati ku rogo ringara Kanana, Abarayama kini diberã ka ga na gako aborokporo ku Ezipeta ku sudiyo. Ono tie, ko abi kura kpakarapai rogo gu rago re. Ko kini gumba gupai fu Sara nga: “Mo ngére, mi ini he ya wene de nga mo tigamo ni rengo, ngba ngbanyaro angba bangirise gbe; si ki ta du wa gere, ho aboro Ezipeta ka bi ro ni, i ayá, ‘Diako du re’; i aímo re ki mbu ro ni ungaro. Si du mo ka ya ti ni wẽ dawire nga mo, pai ki ngba fere mbiko ro, mi ki bati mbiko ga pai” (Bambata Pai 12:
Abarayama agumbanga zire watadu ko angia ira gunde te. Sara adu nirengo nga dawiriko mbiko bayo adu sa. Na ga Abarayama bakabangirise adu ni kina wenehe. Abarayama gbiati Sara aima ino gupai nga pai ho nyaki ki susi pa ga Mbori ringbisapai tipa vunga kparakpara ngbatunga na rikaaboro vurube Abarayama te, si du, pa du Abarayama wenengai adu ni nyanyaki paha. Gupai naadu berewe nga, kuru apangbanga ima yugo gu gopai nga, agu aboro naazogarago ti gu regbo re Ezipeta yo anaazio dereakumba kini imi akumbayo. Abarayama amangipai na tatamana, na Sara asongodi ko rogo gi diaberã re.
Si aaturõngo te, apai kini ye ka manga nga gu nayugu gupai nga ga Abarayama gunde adu ni wenehe; kura awiri Faro abi ga Sara wene ngbanya wa ri avura nyaka vuru rogo garã yo. I agumba pa ri fu Faro, ko ki zinahe tipa i di gu dee re! Ani ima rengba ka berãpa ga Abarayama gberãrago watadu gu gunde na zi Sara. Wa vura duhe wo, si nangera wa i aamanganga ri wa zizi boro te, ono wa iriiripa gino. Si nangera wa Faro aaberã pa nanga ri na gako aũkumuko na tipa ka fura na “kawiriri” tipa ka dia ri ni diako.
Mo berẽnga pa Sara ri ningere rii gu wene rago nga ga Ezipeta ti bangiri bambu kua bakindo yo. Wai du ri adu ho ri abi tiri ni berewe tii meme bambu na wene riihe yo, i kini moi wene ariahe barabangiri ri? Ya mo gi wene raka re watadu gu wene ahe naangba ki susi gu ri adu na ni Uru yo adu ni asada furi? Mo berẽnga pa wai ka Satana adu na ngbarago ka si adu nga ri aberẽpa mbu Abarayama kini idi ka du ni dia Faro! Ono Sara aamanganga gupai re te. Ri anye niruru ri fu kumbari, gari rogatise, na fu gari Mbori. Si adu ni wenepai ka agu arogotise du areme rogo gi wasiwasi zegino re yugu ngbatunga gu pa du ni ruruse re. Ya mo mo rengbe ka wirika ga Sara padu ni ruruse rogo gamo mangaapai yo na agu aboro mo nakpinyemu yo gbiati abakureamo?
Yekova aima mangapai tipa ka banda gu dee ko akpinyemu ri, ni ye ko na gberãngbi kuti Faro gbiati gako aborokporo. Ho Faro aye ka ino gupai ni nga Sara angia dia Abarayama, ko ki karaga ri fu kumbari na ki zinahe tipa ko guari na gako aborokporo dunduko. (Bambata Pai 12:
^ genewaraga 3 Rimo yo adu mbata nga Abarama na Sarai, ono aboro aini yo gbe ti agu arimoyo Yekova afuhe kuriyo kusa.
^ genewaraga 8 Sara angia dawiri Abarayama. Tera navungu yo dunduko, ono anayo adu ni bakiakia. (Bambata Pai 20:12) Wa vura duhe nga aboro amanganga gi ngbatunga rogatise re areme te, si naida ani moi gupai ku berãrani yo nga apai adu mbata kusayo kia. Aboro aima mbeda kuti gu rengberengbe raka Adamu na Eva arakihe na ki zangaha. Manga rogatise bangbanda mbembedi agume aarengbanga ka du na kpakarapai kurii awiriyo te, bambiko agi aboro re adu kindi na wene kureyo. Fuo agarã 400 kusa, Pa garã aboro atona ka da wakina gu du areme. Ti gu regbo re, ga Moize aNdiko aima zahe ti kodaba dagba mbembedi agume.


c: text/html

text:
CHAPITRE 48
Lo sara amiracle me azo ake lo même na Nazareth
MATTHIEU 9:27-34; 13:54-58 MARC 6:1-6
JÉSUS AZI LÊ TI AWAZIBA NA LO SARA SI MBENI ZO SO AYEKE BUBURU ASARA TËNË
AZO TI NAZARETH AKE LO
Jésus asara aye lani mingi na lango ni so. Na peko ti so lo gue na yâ ti akodro ti Décapole, lo sava lani mbeni wali so mênë ayeke ga na tere ti lo mingi nga lo zingo molenge-wali ti Jaïrus na kuâ. Me ye ni ade ahunzi ape. Tongana Jésus alondo na ndo ti Jaïrus ti hon, ambeni waziba use amû peko ti lo, na ala yeke dekongo atene: “Sara nzoni bê na e, Molenge ti David.”—Matthieu 9:27.
So akoli so airi Jésus “Molenge ti David,” a fa so ala mä na bê so Jésus ayeke hale ti Gbia David na tongaso lo yeke Messie ni. Jésus asara mo bâ mo tene lo mä tënë ni ape, peut-être ti bâ wala ala yeke ngbâ ti dekongo ni. Na a yeke ye so ala sara la. Tongana Jésus alï na yâ ti mbeni da, ala nga alinda na peko ti lo. Jésus ahunda ala atene: “Ala yeke na mabe so mbi lingbi ti sara ye so?” Ala use kue akiri tënë atene: “En, Seigneur.” Jésus angbâ andu lê ti ala, na lo tene: “Zia ye ni asi na ala alingbi na mabe ti ala.”—Matthieu 9:28, 29.
Droit lê ti ala azi! Me tongana ti so Jésus asara na ambeni zo, lo tene na ala ti sara tënë ti ye ni so na azo ape. Me teti so tere ti ala anzere mingi, ala gue asara tënë ti ye ni so na azo kue.
Tongana akoli use so ahon awe, azo aga na Jésus mbeni koli so ayeke sara tënë ape, ngbanga ti so sioni yingo ayeke na yâ ti lo. Jésus atomba sioni yingo ni na yâ ti koli ni, na droit koli ni akomanse ti sara tënë. Na bango ye ni so, azo atene: “Lâ oko ade a bâ mara ti ye tongaso na Israël ape.” A-Farizien ayeke nga na place ni so lani. Ti so, ala peut nga ti dë kite na ndo ti miracle ni so ape. Me ala dë kite na ndo ti ndo so Jésus awara ngangu ni dä si lo yeke sara na amiracle ni so. Ala tene: “Lo yeke tomba asioni yingo na ngangu ti mokonzi ti asioni yingo.”—Matthieu 9:33, 34.
Kete na peko ti ye ni so, Jésus akiri legeoko na adisciple ti lo na Nazareth, kodro so lo kono dä. Lo fa lani tënë kâ na yâ ti synagogue ni a sara ngu oko tongaso awe. Na tongo nda ni, tënë ti lo apika bê ti azo ti ndo ni ngangu mingi, me na pekoni ngonzo agbu ala na tere ti lo, na ala ye même ti fâ lo. Fadeso, Jésus aye ti gue ti tara ti aidé azo ti kodro ti lo ni encore.
Na mbeni lango ti Sabbat, lo kiri lo gue na synagogue ni ti fa ye na azo. Li ti azo kue akpe na même ala yeke hunda ndo atene: “Koli so awara ti lo ndara so nga na ngangu ti sara amiracle so na ndo wa? Molenge ti charpentier so la ape? Iri ti mama ti lo ayeke Marie ape? Aita ti lo ti koli ayeke Jacques, Joseph, Simon nga na Judas ape? Aita ti lo ti wali ayeke na popo ti e ape? Lo hinga ti lo aye so kue na ndo wa?”—Matthieu 13:54-56.
Azo ni abâ so Jésus ayeke nga mbeni zo ti kodro ti ala. Na yâ ti li ti ala, ala yeke tene, ‘Lo peut ti duti Messie ni tongana nyen, so lo kono na lê ti e so?’ Me, atâa so ala bâ kota ndara so Jésus ayeke na ni nga na amiracle kue so lo sara, azo ni ake lo. Même afami ti lo nga amä na bê na lo ape, ndali ti so ala hinga lo nzoni mingi. Ni la si Jésus atene: “A yeke ne ka prophète na kodro ti lo ape nga na yâ ti da ti lo wani ape, me gi na ambeni ndo nde.”—Matthieu 13:57.
Mawa asara Jésus tongana lo bâ so mabe amanke ala. Tongaso, lo sara nga gbâ ti amiracle na place ni so ape, me lo “zia maboko ti lo gi na ndo ti ambeni zo ti kobela oko oko na lo sava ala.”—Marc 6:5, 6.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MBAGE 3
Andia ti Royaume ni: Gingo mbilimbili ti Nzapa
MO SARA maboko ti mo mo bara voizin ti mo. Ade ti ninga ape, mo bâ so lo yeke bâ ka mo na sewa ti mo. Lo nga kue lo sara maboko ti lo, lo bara mo. Lo iri mo ti ga, na lo tene: “Mbi peut ti hunda na mo mbeni tënë? Nyen la asara si ala yeke nde so?” Mo ngbâ mo hunda lo, mo tene: “E yeke nde ni tongana nyen?” Lo tene, “Ala yeke aTémoin ti Jéhovah, ni la? Ala yeke tongana tanga ti azo ape. Ala yeke mû ka tere ti ala na atanga ti abungbi ti nzapa ape, ala yeke sara ka ti ala afête ape, tënë ti poroso abâ ala ape nga ala yeke sara bira ape. Ala yeke nyon ka manga ape. Nga na bango ni, sewa ti mo ayeke sara ye gi na lege ni. Nyen la asara si ala yeke ti ala tâ nde tongaso?”
Kiringo tënë ni ayeke ngangu ape, a yeke so: E yeke na gbe ti komandema ti Royaume ti Nzapa. Teti so Jésus ayeke Gbia, lo ngbâ ti leke e nzoni. Lo ngbâ ti mû maboko na e ti tambela na peko ti lo, tongaso si e duti nde na yâ ti sioni dunia so. Na yâ ti mbage so, e yeke bâ ande tongana nyen la Royaume ni ayeke leke awakua ti Nzapa ti tene ala duti na nzoni songo na Jéhovah, ti duti na nzoni sarango ye nga ti leke yâ ti bungbi ni. Gbia ni ayeke sara aye ni so kue ti mû gloire na Jéhovah.
NA YÂ TI MBAGE SO
CHAPITRE 10
Gbia ni aleke azo ti lo nzoni na lege ti yingo
Matanga ti Noël nga na croix, ala use kue, abâ gigi tongana nyen?
CHAPITRE 11
Asarango ye ti ala aga nzoni: Ala ga nzoni-kue tongana ti Nzapa
Asinziri nga na akota yanga-da ti temple so Ézéchiel abâ na yâ ti mbeni bango li ti lo aye ti fa na e ambeni ye so andu azo ti Nzapa depuis ngu 1914.
CHAPITRE 12
A leke yâ ti bungbi ti ala ti voro “Nzapa ti siriri”
Bible asara pëpe tënë ti wusuwusu na ti sarango ye na lege ni, me lo sara tënë ti wusuwusu na siriri. Ngbanga ti nyen? Na kiringo tënë ni andu aChrétien laso tongana nyen?


text:
Sara kua na Mbeti ti Nzapa: A yeke na fini!
“Tënë ti Nzapa ayeke na fini na ayeke na ngangu ti sara ye.”
1, 2. Kua wa la Jéhovah amû na Moïse? Jéhovah atene nyen na lo ti dë bê ti lo?
TARA ti bâ so a hunda na mo ti luti na devant ti mbeni kota gbia ti sese na ti sara tënë na iri ti awakua ti Jéhovah. Bê ti mo ayeke tongana nyen? Kite ayeke pëpe so mo yeke gi bê ti mo, mo yeke bâ so mo lingbi ape nga mbeto ayeke sara mo. Mo yeke leke atënë so mo yeke tene tongana nyen? Nyen la mo lingbi ti sara si atënë ti mo ni ayeke na ngangu ti fa so a yeke Nzapa ti ngangu ahon kue la atokua mo?
2 A yeke oko ye so asi lani na Moïse la. Jéhovah atene na Moïse, so ayeke na “tâ be-ti-molenge ahon azo kue so ayeke na lê ti sese”, atene so ni yeke tokua lo ti zi azo ti Israël so ayeke angbâa na Égypte (Nom. 12:3). Aye so asi na pekoni afa so Pharaon ayeke lani gbia so li ti lo akpengba nga lo yeke zo ti baba (Ex. 5:1, 2). Me Jéhovah aye si Moïse ahunda na Pharaon ti mû lege na azo ti Israël kutu na kutu so ayeke angbâa ti sigigi na kodoro ni. Moïse agi bê ti lo, tongaso lo hunda Jéhovah, lo tene: “Mbi yeke zo nyen, si Mbi lingbi gue na Pharaon ti sara si amolenge ti Israël asigigi na Égypte?” Lani Moïse abâ so lo lingbi ape. Me Nzapa adë bê ti lo so lo yeke gi lo oko ape. Lo tene na Moïse, lo tene: “Mbi yeke na mo.”
3, 4. (a) Moïse asara lani mbeto ngbanga ti nyen? (b) Ngbanga ti nyen la ye so asi na Moïse so alingbi nga ti si na mo?
3 Moïse asara lani mbeto ngbanga ti nyen? Mbeto asara lo lani ndali ti so lo pensé so Pharaon alingbi pëpe ti yamba mbeni zo so Jéhovah Nzapa la atokua lo wala ti dengi mê ti mä lo. Moïse asara nga mbeto ti azo ti mara ti lo wani ndali ti so lo pensé so ala yeke yeda ape so a yeke Jéhovah la atokua lo ti zi ala. Tongaso, Moïse atene na Jéhovah, a tene: “Me tongana ala mä na bê na mbi pëpe na ala ke tënë so mbi tene, teti ala yeke tene ande atene ‘Jéhovah asi na mo pëpe.’”
4 Tënë so Jéhovah atene na Moïse nga aye so asi na pekoni alingbi ti fa na e mbeni kpengba ye ti manda. Peut-être lâ oko mo yeke sara tënë pëpe na gbele mbeni kota zo ti komande. Me asi na mo awe so a yeke ngangu na mo ti sara tënë ti Nzapa nga ti sara tënë ti Royaume ti lo na asenge zo so mo yeke wara ka ala lakue? Tongana asi na mo awe, bâ ye so e lingbi ti manda na lege ti ye so asi na Moïse.
“SO NYEN NA MABOKO TI MO?”
5. Nyen la Jéhovah azia na maboko ti Moïse nyen? Tongana nyen la keke so asara si lo sara mbeto encore ape? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
5 Na ngoi so Moïse atene na Nzapa so mbeto asara lo ndali ti so a yeke bâ ande tënë so lo yeke gue ti tene na nene ni ape, Nzapa amû maboko na lo ti tene lo sara mbeto ape. Mbaï so ayeke na Exode atene: “L’Éternel atene na lo, So nyen na maboko ti mo? na lo tene, So ayeke keke. Lo tene, Mo bi na sese. Lo bi keke ni na sese, na keke ni aga ngbo; na Moïse akpe lo. L’Éternel atene na Moïse, Mo ye maboko ti mo, mo gbu lo na damba ti lo; na lo ye maboko ti lo, lo gbu lo, na a kiri a ga keke na maboko ti lo. L’Éternel atene, Mo sara so si ala lingbi hinga L’Éternel . . . asi na mo biani.” (Ex. 4:2-5). Nzapa asara miracle, keke ni aga ngbo na yâ ti maboko ti Moïse. Miracle so ayeke fa ande so Nzapa la atokua lo nga Nzapa la amû ngangu na lo. Jéhovah atene na lo atene: “Fade mo kamata keke so na maboko ti mo ti sara fä na ni.” (Ex. 4:17). Fadeso, Moïse alingbi ti duti na confiance so lo lingbi ti sara tënë na iri ti Nzapa na devant ti amara ti lo nga na devant ti Pharaon.
6. (a) A lingbi nyen la ayeke na maboko ti e na ngoi so e yeke fa tënë? Ngbanga ti nyen? (b) Fa tongana nyen “tënë ti Nzapa ayeke na fini”. Fa nga tongana nyen la ‘a yeke na ngangu ti sara ye.’
6 Tongana e yeke fa tënë nyen la ayeke na maboko ti e nyen? Mingi ni, Bible la ayeke na maboko ti e ti tene e sara kua na ni hio. Atâa so ambeni zo abâ Bible tongana mbeni senge mbeti, Jéhovah asara tënë na e na lege ti tënë ti lo so a sû ni na yâ ti Bible na gbe ti yingo ti lo (2 Pi. 1:21). Azendo ti Nzapa so asara tënë ti aye so ayeke si ande na ngoi so Royaume ti lo ayeke komande ayeke na yâ ti Bible. Ni la bazengele Paul atene: “Tënë ti Nzapa ayeke na fini na ayeke na ngangu ti sara ye.” (Diko aHébreu 4:12.) Azendo ti Jéhovah kue ayeke gue ti ga tâ tënë, nga ayeke ga ande tâ tënë kue kue kue (És. 46:10; 55:11). Na ngoi so zo ahinga so Mbeti ti Nzapa ayeke tongaso, ye so lo yeke diko na yâ ni ayeke sara ngangu mingi na ndo ti fini ti lo.
7. E lingbi ti ‘sara kusala na lege ni na tënë so ayeke tâ tënë’ tongana nyen?
7 Biani, Jéhovah azia na maboko ti e Bible, tënë ti lo so ayeke na fini so na lege ni e lingbi ti fa so tënë so e yeke fa ayeke tâ tënë nga alondo na lo. A yeke ndali ni la, na pekoni so Paul asara mbeti na aHébreu, lo wa Timothée so lo fa ye na lo ti ‘sara ngangu kue ti sara kusala na lege ni na tënë so ayeke tâ tënë.’ (2 Tim. 2:15). Tongana nyen la e lingbi ti sara ye alingbi na wango ti Paul so? E lingbi ti sara ni na lege so e yeke soro anzoni versê so alingbi ti ndu bê ti zo so e yeke sara lisoro na lo. Atract so a sigigi na ni na ngu 2013 ayeke atract so a leke ni ti mû maboko na e ti sara tongaso.
DIKO MBENI VERSÊ TI TRACT NI SO A SORO NI NZONI
8. Tënë wa la mbeni surveillant ti kusala atene na ndo ti atract?
8 Fason so a sara na afini tract ni kue ayeke oko. Tongaso, tongana e hinga ti sara kua na mbeni oko, e yeke hinga ti sara kua na atanga ni kue. Ngbanga ti nyen a yeke ngangu ape ti fa tënë na ni? Mbeni surveillant ti kusala na kodoro ti Hawaii na Amerika atene: “E hinga lani ape so afini tract so ayeke mû maboko na e ti fa tënë nzoni da na da nga na ndo so azo ayeke dä mingi.” Me lo bâ so lege so a sara na tract ni amû lege na azo ti sara nzara ni nga azi lege na anzoni lisoro. Lo bâ so a yeke ndali ti so a sara na ndo ti atract ni mbeni hundango ndo nga na gbâ ti akiringo tënë so zo alingbi ti soro ni. Zo ayeke gi bê ti lo ape ti mû mbeni kiringo tënë so ayeke na lege ni ape.
9, 10. (a) Tongana nyen la atract ti e ayeke mû maboko na e ti sara kua na Bible? (b) Atract wa la mo sara na kua nzoni na fango tënë? Ngbanga ti nyen?
9 Tract oko oko amû maboko na e ti diko mbeni versê so a soro ni nzoni so ayeke na yâ ni. Na tapande, bâ tract Pasi ayeke hunzi ande la? Atâa zo so e fa tënë na lo asoro kiringo tënë “a yeke hunzi”, “a yeke hunzi ape”, wala “mo hinga ape” ti kiri tënë na hundango ndo ni, zi yâ ti tract ni nga tene na lo: “Bâ tënë so Bible atene.” Na pekoni, diko Apocalypse 21:3, 4.
10 Legeoko nga, tongana e yeke sara kua na tract Mo bâ ti mo Bible tongana nyen? Tongana zo ni asoro kiringo tënë oko na popo ti akiringo tënë ota so ayeke na ndo ti tract ni, tënë ayeke dä ape zi gi yâ ti tract ni nga tene na lo, mo tene: “Bible atene so ‘atënë kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa, a sara ni na mbeti na gbe ti yingo ti Nzapa.’” Mo lingbi nga ti tene: “Me, ambeni tënë ti yâ ti versê ni angbâ.” Na pekoni, zi Bible nga diko na lo 2 Timothée 3:16, 17.
11, 12. (a) Na lege wa mo lingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti sarango kua nzoni na atract na fango tënë? (b) Tongana nyen la atract alingbi ti mû maboko na mo ti leke tere ti mo ti sara avizite?
11 Ye so zo ni ayeke sara na pekoni so mo diko na lo versê ni la ayeke mû lege na mo ti ngbâ ti sara lisoro na lo wala pëpe. Me même tongana lege azi na mo ti sara lisoro mingi na azo wala pëpe, mo zia tract ni na ala awe nga kamême mo diko na ala ambeni tënë so ayeke na yâ ti Bible awe. Atâa tongana mo diko na ala gi versê oko wala use na kozo tingbingo tere ti mo na ala, ti peko mo lingbi ti kiri ti sara lisoro ni senge.
12 Na peko ti tract oko oko mo yeke wara kete li ti tënë so atene: “Bâ tënë so”. Na gbe ti kete li ti tënë ni mo yeke wara aversê nga na mbeni hundango ndo so mo lingbi ti sara lisoro na ndo ni na vizite ti peko. Na yâ ti tract Mo bâ dunia ti kekereke tongana nyen? Hundango ndo ni ayeke “Nzapa ayeke sara nyen ti tene dunia aga tâ nzoni mingi?” A fa Matthieu 6:9, 10 nga na Daniel 2:44. Ti tract A yeke zingo ande biani azo so akui awe? Hundango ndo ni ayeke “E yeke ga mbakoro na e kui ngbanga ti nyen?” A fa Genèse 3:17-19 nga na aRomain 5:12.
13. Fa tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na atract ti to nda ti étude na azo.
13 Atract so ayeke mû maboko na e ti to nda ti étude na azo. Tongana zo ni ascanné code QR so ayeke na peko ti tract ni, lo yeke gue droit na ndo ti site ti e so alingbi ti mû lege na lo ti yeda ti manda Bible. Tract ni azi nga nda ti ambeni tënë so ayeke na yâ ti brochure Nzoni tënë so alondo na Nzapa! Tract oko oko asara tënë na ndo ti mbeni ye ti manda so ayeke na yâ ti brochure ni. Na tapande, tract Dunia so ayeke biani na tïtî zo wa? ague oko na ye ti manda 5 ti brochure ni. Tract Nyen la alingbi ti sara si sewa aduti na ngia? ague oko na ye ti manda 9 ni. Tongana mo sara ye alingbi na akode so, mo yeke sara kua nzoni na Bible na ngoi so mo tingbi na mbeni zo kpa nga na ngoi ti avizite. A yeke sara nga si mo yeke to nda ti étude na azo mingi. Mbeni ye so mo lingbi nga ti sara ti sara kua nzoni na Bible na fango tënë ayeke nyen?
SARA LISORO NA NDO TI MBENI TËNË SO AGBU BÊ TI AZO
14, 15. E yeke mû tapande ti Paul tongana nyen na fango tënë?
14 A nzere na Paul mingi ti “wara mingi ti azo” ti fa tënë na ala. (Diko 1 aCorinthien 9:19-23.) Bâ so Paul aye lani ti “wara aJuif . . . , ala so ayeke na gbe ti ndia . . . , ala so ayeke na ndia pëpe . . . , azo so awoko.” Biani Paul aye lani ti fa tënë na “mara ti azo nde nde kue, si na yâ ti ye kue [lo] sö fini ti ambeni.” (Kus. 20:21). E yeke mû tapande ti Paul tongana nyen na ngoi so e leke tere ti e ti fa tâ tënë na “azo nde nde kue” so ayeke na yâ ti territoire ti e?
15 Na yâ ti a-Kusala ti Royaume ti nze oko oko e yeke na akode ti fango tënë. Tara ti sara kua na ni. Me tongana mbeni ye nde la agbu bê ti azo ti territoire ti mo, leke mbeni nzoni lisoro so alingbi ti ndu bê ti ala. Gbu li na ndo ti aye so asi na ndo so mo yeke dä, azo so alango na ndo ni so nga na ye so agbu bê ti ala mingi. Na pekoni, gbu li na ndo ti mbeni versê so alingbi na bezoin ti ala. Mbeni surveillant ti circonscription afa tongana nyen lo na wali ti lo ayeke sara kua mingi na Bible na fango tënë. Lo tene: “Azo mingi ayeke yeda ti tene e diko na ala mbeni versê oko tongana e sara tënë nduru nga e gue droit na ndo ti tënë ni. E zi Bible ti e kozo si e bara zo ni, na pekoni, e diko na lo mbeni versê.” Zia e bâ tapande ti ambeni li ti tënë, ti ambeni hundango ndo nga na ambeni versê so ambeni ita asara kua na ni na ala bâ atambela nzoni. E lingbi ti sara kua na ni na fango tënë.
16. Fa tongana nyen la e lingbi ti sara kua na Ésaïe 14:7 na fango tënë.
16 Tongana mo lango na mbeni kodoro so azo ayeke fâ azo dä nga ala yeke sara ye ti ngangu na amba ti ala, mo lingbi peut-être ti hunda mbeni zo, mo tene: “Mo pensé so mbeni lâ mo lingbi ti diko na ndo ti mbeni mbeti-sango tënë so atene: ‘Sese kue ayeke na siriri na aduti kpô; azo adekongo na ngia ?’ A yeke ye so Bible asara tënë ni na Ésaïe 14:7. Biani, Bible asara tënë ti gbâ ti azendo ti siriri so Nzapa amû so aga nduru ti ga tâ tënë awe.” Na pekoni, diko na lo mbeni versê ti Bible so asara tënë na ndo ti mbeni oko ti azendo so.
17. Tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na Matthieu 5:3 na yâ ti mbeni lisoro?
17 A yeke ngangu mingi na azo ti ndo so mo yeke dä ti bâ lege ti azo ti sewa ti ala nzoni? Tongana ayeke tongaso, mo lingbi ti komanse lisoro na mbeni zo, mo tene: “Nginza oke la zo ayeke na bezoin ti wara ti mû lege na lo ti bâ lege ti azo ti sewa ti lo si ala duti na ngia?” Tongana zo ni akiri tënë awe, mo lingbi ti tene na lo, mo tene: “Azo mingi awara gbâ ti nginza ahon so mo fa so, me so kue azo ti sewa ti ala ayeke na ngia ape. Me, nyen la ala yeke biani na bezoin ni?” Na pekoni, diko Matthieu 5:3 nga mä tere na lo ti manda Bible.
18. Tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na Jérémie 29:11 ti dë bê ti azo?
18 Azo ti ndo so mo yeke dä ayeke bâ pasi ndali ti mbeni ye ti ngangu so asi ade ti ninga ape? Mo lingbi ti komanse lisoro na mbeni zo, mo tene: “Mbi ga na yanga-da ti mo ti sara na mo mbeni tënë so alingbi ti dë bê ti mo. (Diko Jérémie 29:11.) Mo bâ aye so Nzapa aye ndali ti e? Lo ye ti tene e duti na ‘siriri’ nga na ‘beku’. A yeke nzoni ti hinga so Nzapa aye ti tene gigi ti e aduti nzoni. Me lo yeke sara ni tongana nyen?” Na pekoni, gue na yâ ti brochure Nzoni tënë, na sara lisoro na lo na ndo ti mbeni ye ti manda so asara tënë na ndo ti tënë ni.
19. Fa tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na Apocalypse 14:6, 7 ti sara lisoro na azo so aye tënë ti nzapa.
19 Mo yeke lango na yâ ti mbeni vaka so azo ni aye tënë ti nzapa mingi? Tongana a yeke tongaso, mo lingbi ti komanse lisoro na mbeni zo, mo tene: “Tongana mbeni ange asara tënë na mo, mo yeke dengi mê ti mo ti mä tënë so lo ye ti tene na mo so?” (Diko Apocalypse 14:6, 7.) So ange ni atene: “Ala kpe mbeto ti Nzapa.” Lo yeke sara lani tënë ti Nzapa wa la? Ange ni amû maboko na e ti hinga kiringo tënë ni tongana lo sara tënë ti “Lo so asara yayu na sese”. A yeke zo wa? Na pekoni, diko Psaume 124:8 so atene: “[Ye ti mungo maboko na e alondo na lo so iri ti lo ayeke Jéhovah, FD] Lo so asara ayayu na sese.” Nga, tene na lo so mo ye ti sara lisoro na lo mingi na ndo ti Jéhovah Nzapa.
20. (a) E yeke sara kusala na aProverbe 30:4 tongana nyen ti fa iri ti Nzapa na mbeni zo? (b) Versê wa la mo yeke sara ka kua na ni nzoni mingi na fango tënë?
20 Mo lingbi ti komanse lisoro na mbeni maseka, mo tene: “Mbi ye ti diko na mo mbeni versê so mbeni kota hundango ndo ayeke na yâ ni. (Diko aProverbe 30:4.) Mbeni zo oko alingbi pëpe ti sara aye so a sara tënë ni na yâ ti versê so. Tongaso, versê so asara tënë ti Nzapa so acréé ye kue. * E lingbi ti hinga iri ti lo tongana nyen? A yeke nzere na mbi ti fa ni na mo na yâ ti Bible.”
SARA KUA NA MBETI TI NZAPA NA FANGO TËNË
21, 22. (a) Tongana nyen la versê so a soro ni nzoni alingbi ti changé zo? (b) Mo leke na bê ti mo ti ngbâ ti sara nyen na ngoi so mo yeke fa tënë?
21 Mo hinga ape wala azo ayeke sara ye tongana nyen na ngoi so mo diko na ala mbeni versê so a soro ni nzoni. Na tapande, na Australie aTémoin ti Jéhovah use apika yanga-da ti mbeni maseka-wali. Mbeni oko ahunda wali ni atene: “Mo hinga iri ti Nzapa?” Na pekoni lo diko na lo versê ti Psaume 83:19. Wali ni atene: “Li ti mbi akpe, mbi sara tënë oko ape. Na pekoni so ala hon, mbi sara kilomètre 56 na oto ti gue na ndo so a yeke kä ambeti dä ti gi ambeni Bible nde ti gi iri ni so dä, mbi gi nga ni na yâ ti mbeni bakari. Na ngoi so mbi wani mbi hinga so iri ti Nzapa ayeke Jéhovah, mbi gi bê ti mbi wala mbeni ye angbâ so ade mbi hinga ni ape.” Aninga ape, lo na koli so lo na lo avivre sân mariage akomanse ti manda Bible. Na pekoni ala sara mariage na ala wara batême.
22 Mbeti ti Nzapa ayeke na ngangu ti changé azo so adiko ni nga so ayeke na mabe so azendo ti Jéhovah ayeke ga tâ tënë. (Diko 1 aThessalonicien 2:13.) Tënë ti Bible ayeke na ngangu mingi ahon atënë kue so e lingbi ti tene ti gi ti ndu bê ti zo. A yeke ndali ni la, a lingbi e sara kua na Bible na ngoi kue so lege azi na e ti sara ni. A yeke na fini!
^ par. 20 Bâ “Atënë so azo ahunda” na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti 15 juillet, ngu 1987, lembeti 31, na Français.


text: 2 Tongaso, molenge ti mbi, mo ngbâ ti wara ngangu na yâ ti kota nzobe so ague oko na Christ Jésus,2 nga aye so mo mä ni na yanga ti mbi, na so atémoin ni ayeke mingi, mo zia ni na tïtî azo so ayeke be-ta-zo, so ala nga na pekoni, a yeke bâ ande so ala hinga biani ti fa ni na ambeni zo nga.3 Mo kue mo duti nduru ti bâ pasi tongana mbeni nzoni turugu ti Christ Jésus.4 Mbeni zo so ayeke sara kua ti turugu ayeke bi tere ti lo pëpe na yâ ti dengo buze ti gigi so, tongaso si lo nzere na lê ti zo so amû lo na kua ti turugu ni.5 Nga, tongana mbeni zo ayeke sara mandako na yâ ti angia ti wanguru, lo yeke wara couronne ni gi tongana lo sara mandako ni alingbi na andia ni si.6 A lingbi zo ti fango yaka so asara kua ngangu aduti kozo zo ti tengo lê ti kobe ni.7 Mo gbu li ti mo lakue na ndo ti tënë so mbi yeke tene; fade Seigneur ayeke mû na mo biani ndara ti bâ yâ ti aye kue nzoni.8 Dabe ti mo so a zingo lani Jésus Christ na kuâ na lo yeke ti ngongoa ti David, a lingbi na nzoni tënë so mbi fa;9 ti gue oko na nzoni tënë so, mbi ngbâ ti kanga bê ti mbi na yâ ti pasi juska ti duti na yâ ti zingiri tongana mbeni sioni zo. Ye oko, a kanga tënë ti Nzapa pëpe.10 Ndali ti tënë so, mbi ngbâ ti gbu ngangu na yâ ti aye kue ndali ti ala so Nzapa asoro ala, si ala nga ala lingbi ti wara salut so ayeke na yâ ti sarango beoko na Christ Jésus nga ti wara gloire ti lakue lakue.11 Tënë so, zo alingbi ti zia bê ti lo na ndo ni: Biani tongana e kui legeoko na lo, fade e yeke duti na fini legeoko na lo nga;12 tongana e ngbâ ti gbu ngangu, fade e yeke komande legeoko na lo nga tongana agbia; tongana e bere tënë ti lo, fade lo nga lo yeke bere tënë ti e;13 tongana e yeke abe-ta-zo pëpe, lo yeke ngbâ ti lo be-ta-zo teti lo lingbi pëpe ti bere tënë ti lo wani.14 Mo ngbâ ti dabe ti ala na aye so, mo mû yanga na ala na gbele Nzapa tongana témoin, ti tene ala tiri ndali ti atënë pëpe; a yeke ye so ayeke senge senge ngbanga ti so a yeke kinda mabe ti ala so ayeke mä ni.15 Mo sara ngangu kue ti duti mbeni zo so anzere na lê ti Nzapa, mbeni wakua so mbeni ye ti sara kamene na lo ayeke dä pëpe, wakua so ahinga ti sara kusala na lege ni na tënë so ayeke tâ tënë.16 Me mo ke asenge senge tënë so abuba nengo ti ye so ayeke nzoni-kue; teti azo so ayeke ngbâ gi lakue ti kpe Nzapa pëpe ti gue na ni,17 na atënë ti yanga ti ala ayeke mû gi ndo ti gue na ni tongana kä so ayeke te ti mû tere ti zo kue. Hyménée na Philète ayeke na popo ti azo so.18 Akoli so ahon yongoro na tâ tënë awe, ala yeke tene so zingongo ti akuâ ahon awe, si ala yeke kinda mabe ti ambeni zo.19 Me, ngangu gere ti ye so Nzapa azia angbâ ti luti, na tënë so a sû na tere ni ayeke so: “Jéhovah ahinga ala so ayeke ti lo,” nga: “Zia zo kue so airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia.”20 Na yâ ti mbeni kota da, a yeke wara pëpe gi ata so a sara ni na lor nga na argent, me a yeke wara nga ata so a sara ni na keke nga so a sara ni na sese; ambeni ta ni ayeke ti sara na kota kusala, me ambeni ayeke ti sara na senge kusala.21 Ni la, tongana mbeni zo aduti yongoro na ata so a yeke sara na senge kusala so, fade lo yeke duti ande mbeni ta so ayeke ti sara na kota kusala, ta so a zia ni nde, ta so wa ti lo ayeke sara na kua, ta so a leke ni teti anzoni kusala kue.22 Tongaso, mo kpe yongoro na anzara ti bê so ayeke gbu ka amaseka, me mo tomba peko ti mbilimbili, ti mabe, ti ndoye, ti siriri, legeoko na ala so ayeke iri ndo na Seigneur na vuru bê.23 Nga, mo ke ahundango ndo ti buba nga na ti mbana, teti mo hinga so a yeke dü tiri.24 Me a yeke nzoni ngbâa ti Seigneur atiri pëpe, me lo duti zo so asara ye na ngangu pëpe na azo kue, zo so a bâ so lo hinga biani ti fa ye na azo, lo hinga ti kanga bê ti lo na gbe ti ye ti sioni,25 lo yeke fa ye na ngangu pëpe na azo so aye ti mä wango pëpe; a lingbi ti si so Nzapa asara si ala changé bê ti ala si ala wara tâ hingango ye na ndo ti tâ tënë,26 na li ti ala akiri dä si ala zi tere ti ala na yâ ti kûkû ti Zabolo teti so lo gbu ala awe na fini lê ti ala ti sara ye so lo wani lo ye.


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA GUMBAYA
Lo bata ala, lo bâ lege ti ala na lo zia lege ni ape
1, 2. (a) Achangement wa ayeke ku Joseph na sewa ti lo? (b) Tënë wa a lingbi Joseph atene na wali ti lo?
JOSEPH ayeke zia ndangba kungba ni na ndo ti kororo. Ndo avuko pitipiti na yâ ti Bethléhem ni kue. Tara ti bâ lo, lê ti lo amû ndo kue na lo yeke pika ndo ti kororo ni ti tene ala hon. Li ti lo ayeke gi na ndo ti yongoro tambela so lo na sewa ti lo ayeke sara. Ala yeke gue na Égypte la, kodoro ti awande, nga so ngobo ti azo ni ayeke nde, na yanga ti kodoro ti ala nga kue ayeke ti lo nde. Fade ala yeke sigigi dä la?
2 Na yâ ti mbeni bango li fade, Nzapa atokua mbeni ange na Joseph ti tene na lo so Gbia Hérode ayeke gi ti fâ molenge ti ala. Joseph ahinga so tënë ni so ayeke sara ande wali ti lo, Marie, nzoni ape. Me lo kä yingo lo tene ni na lo. A yeke nzoni ala londo hio ala gue. (Diko Matthieu 2:13, 14.) Li ti Marie akpe kue na tënë ni so. Nyen la senge kete molenge ti lo ni asara ti tene mbeni zo agi ti fâ lo so? Lo na Joseph kue ahinga li ti ala na tënë ni so ape, me ala zia bê ti ala kue na Jéhovah. Tongaso ala londo, ala leke kungba ti ala ti hon.
3. Sigingo ti Joseph na sewa ti lo na Bethléhem ayeke lani tongana nyen? (Bâ nga foto ni.)
3 Azo ti Bethléhem kue angbâ ti lango, ala hinga ye oko ape na ndo ti sioni ye so Hérode aye ti sara so. Me Joseph na Marie nga na Jésus asigigi yeke ala hon na yâ ti vukongo ndo so. Joseph na sewa ti lo amû lege ti mbongo, na ndo akomanse ti han awe na mbage ti tö. Peut-être li ti lo ayeke gi na ndo ti ye so ayeke si ande so. Nyen la senge menuisier so alingbi ti sara ti bata sewa ti lo si angangu wato asara sioni na ala ape? Lo lingbi ande ti bâ lege ti sewa ti lo lakue la? Kua so Jéhovah Nzapa amû na lo so, so ayeke ti bata Jésus, Molenge ti Nzapa, fade lo yeke sara ande ni nzoni la? Kete ye la ayeke ku Joseph so ape. Na ndembe so e yeke bâ tongana nyen la Joseph asigigi na yâ ti aye so kue, e yeke bâ nga ndani so a lingbi ababâ, nga na e kue, e sara ye na mabe tongana ti Joseph ni.
Joseph abata sewa ti lo si sioni asi na ala ape
4, 5. (a) Gigi ti Joseph achangé biaku biaku tongana nyen? (b) Tënë wa la mbeni ange aga atene na Joseph ti wa lo ti yeda na kota kungba so Nzapa amû na lo so?
4 Ngu oko na ambeni nze na ndo ni kozoni si aye so asi, Joseph ayeke na kodoro ti Nazareth. Lo gue na peko ti mbeni molenge-wali ti Héli. Iri ti lo ayeke Marie. Lo hinga so Marie asara ye kirikiri ape nga so lo ye tënë ti Nzapa mingi. Me mbeni ye asi so achangé gigi ti Joseph biaku biaku. Lo mä so Marie amë ngo! Na yâ ti bê ti lo, lo ye ti sara divorce na Marie sân ti tene azo ahinga, si ala bi kamene na lê ti Marie ape. * Me mbeni ange aga na lo na yâ ti bango li, lo tene na lo so Marie amë ngo na lege ti yingo vulu ti Jéhovah. Lo tene nga so molenge so ayeke na yâ ti Marie ayeke “sö ande azo ti [Nzapa] na yâ ti asiokpari ti ala.” Lo kiri lo tene na Joseph: “Mo sara mbeto pëpe ti mû Marie na da ti mo”.—Mat. 1:18-21.
5 Joseph ayeke sara ka ye na lege ni na lo mä ka yanga. Ni la, lo sara gi ye so ange ni atene na lo. Lo yeda na kota kungba so Nzapa amû na lo, so ayeke ti bata ande molenge so ayeke ti yâ ti lo ape na so Nzapa aye tënë ti lo mingi. Ngoi kete na pekoni, mbeni mbela ahunda ti tene azo kue ague na kodoro ti ala ti zia iri ti ala na mbeti. Tongaso Joseph amû Marie na ngo na yâ ti lo, ala gue na Bethléhem. Kâ la si a dü Jésus.
6-8. (a) Aye wa akiri asi na yâ ti gigi ti Joseph na sewa ti lo? (b) Nyen la afa so Satan la asara si “tongoro” ni so asigigi? (Bâ nga kete tënë na gbe ni.)
6 Joseph na sewa ti lo akiri na Nazareth ape, me ala ngbâ na Bethléhem, nduru na Jérusalem. Ala yeke lani na ye mingi ape, me Joseph asara kue ti tene ye amanke Marie na Jésus ape. Kete na pekoni ala wara mbeni da ti lango. Me mbeni ye akiri asi na yâ ti fini ti ala. Na ngoi ni so, Jésus akono kete awe, lo ngbâ bébé encore ape, na lo yeke peut-être na ngu oko na ambeni nze na ndo ni.
7 Ambeni koli alondo yongoro na mbage ti Tö ala ga, peut-être na kodoro ti Babylone. Ala yeke azo ti gingo nda ti ye na lege ti atongoro. Mbeni “tongoro” la afa lege na ala si ala si na da ti Joseph na Marie. * Ala ye ti bâ molenge so ayeke ga ande gbia ti aJuif. Akoli so amû nengo mingi na molenge ni. Ala sigigi na acadeau, na ala ku mbeni ye na pekoni pëpe. Ala mû na Joseph nga na Marie “lor, vuru dukani nga na fuku ti mbeni ye so afun pendere so a iri ni myrrhe.” Li ti Joseph na Marie adoit ti kpe kue ti bâ so na lango oko ala wara aye so kue.
8 Atâa ala hinga wala ala hinga ape, akoli so azia fini ti Jésus na lê ti kuâ, teti kozoni si ala si na Bethléhem, “tongoro” ni ague na ala na Jérusalem. Kâ ala tene na sioni Gbia Hérode so ala yeke gi ti bâ mbeni molenge so ayeke ga ande gbia ti aJuif. Na mango tënë so, ngonzo agbu Hérode ngangu.
9-11. (a) Nyen la Jéhovah asara, so afa so lo yeke ngangu mingi ahon Hérode nga na Satan? (b) Guengo ti Joseph na sewa ti lo na Égypte ayeke lani tongana nyen, nde na ye so ambeni mbeti atene ti ala?
9 Me merci so Jéhovah ayeke dä, lo so lo yeke ngangu mingi ahon Hérode nga na Satan. Akoli so aleke na bê ti ala fade ti kiri na Gbia Hérode ti fa na lo ndo so molenge ni ayeke dä. Me na yâ ti mbeni bango li, Jéhovah atene na akoli so ti mû mbeni lege nde, me ti kiri na Hérode ape.—Diko Matthieu 2:1-12.
10 Kete na peko ti so akoli so ahon, Jéhovah, na lege ti mbeni ange, atene na Joseph: “Londo, mo mû kete molenge ni na mama ti lo kue na mo kpe na Égypte. Ngbâ kâ juska mbi mû na mo yanga si, ngbanga ti so Hérode aye fadeso ti gi kete molenge ni ti fâ lo.” (Mat. 2:13). Tongana ti so e bâ na tongo nda ti chapitre so, Joseph asara ye hio, lo ku pëpe. Teti so lo ye si sioni asi na molenge ni ape, lo mû sewa ti lo, ala gue na Égypte. Mosoro so ala wara na tïtî azo ti gingo nda ti ye na lege ti atongoro so ayeke mû lege na ala ti ngbâ kâ na Égypte senge.
11 Ambeni mbeti so asara tënë na ndo ti guengo ti Joseph na Égypte, so ayeke nde na aÉvangile osio ti yâ ti Bible, atene so Jésus, atâa so lo de kete, lo sara si ala si hio, nga lo sara si abandii asara sioni na ala ape. Ala tene nga so lo sara si akeke ti datte akuku ti tene mama ti lo ako adatte ni. * Me ti tâ tënë ni, a yeke lani kete tambela ape, ala hinga ye so alingbi ti si na ala na lege ape.
Joseph agi kozoni kue ti bata sewa ti lo
12. Tapande ti Joseph afa nyen na ababâ na amama so ayeke bata amolenge ti ala na yâ ti sioni dunia so?
12 Ababâ alingbi ti manda ye mingi na lege ti tapande ti Joseph so. Joseph ayeke lani nduru ti dö kua ti lo nga na nzoni duti ti lo ti zia ndali ti nzoni ti sewa ti lo. A yeke polele so na lê ti lo sewa ti lo ayeke mbeni ye so Jéhovah la amû na lo. Laso ababâ na amama ayeke bata amolenge ti ala na yâ ti sioni dunia so asi singo na azo so ayeke gi ti sara sioni na amolenge ni nga ti buba ala, wala ti fâ ala. A nzere na e mingi ti bâ so ababâ na amama ayeke sara kue ti bata amolenge ti ala yongoro na mara ti azo tongaso, tongana ti so Joseph asara lani.
Joseph abâ lege ti sewa ti lo
13, 14. Nyen la asara si na nda ni Joseph na Marie ague na Nazareth?
13 Âmanke Joseph na sewa ti lo angbâ a ninga na Égypte ni ape, teti so kete na pekoni mbeni ange atene na Joseph so Hérode akui awe. Tongaso, Joseph akiri na sewa ti lo na Israël. Mbeni prophétie ti Bible atene kozo so Jéhovah ayeke iri molenge ti lo “ti sigigi na Égypte.” (Mat. 2:15). Ye so Joseph asara so asara si prophétie so aga tâ tënë. Me lo na sewa ti lo ni ayeke gue ti ngbâ na kodoro wa?
14 Joseph asara ye na hange ndali ti so lo sara mbeto ti Archélaüs, zo so aga gbia na peko ti kuâ ti Hérode. Lo nga kue lo yeke sioni mingi na lo fâ azo gbani. Nzapa atene na Joseph ti gue na sewa ti lo na mbage ti banga, yongoro na Jérusalem, kodoro so azo ti yâ ni ayeke sara ye ti sioni na gbemingo mingi dä. Lo kiri na kodoro ti lo Nazareth, na sese ti Galilée, na lo na Marie abata sewa ti ala kâ.—Diko Matthieu 2:19-23.
15, 16. (a) Kua ti Joseph ayeke lani tongana nyen? (b) Agbakuru ti kua wa la lo sara peut-être kua na ni lani?
15 Gigi akpengba lani na ala, nga ala yeke na ye mingi ape. Bible atene so Joseph ayeke menuisier, so ti tene lo yeke sara mara ti kua nde nde na akeke. Na tapande, lo yeke dë keke na sese, lo yeke gboto ni nga lo yeke hule ni si lo leke na ada, angö, akete pont, acharette, aroue, ajoug, na agbakuru nde nde ti fango na yaka (Mat. 13:55). A yeke lani kete kua ape. Nga, mingi ni na tango ni kâ amenuisier ayeke sara kua gi na yanga ti da ti ala wala nduru na tere ni.
16 Joseph ayeke lani na agbakuru ti kua ndenge na ndenge. Peut-être babâ ti lo amû na lo ambeni. Âmanke lo yeke lani na aye tongana équerre, plomb, craie, kete dö, scie, marteau, aciseau, ye ti korongo na keke so a sara ni na forme ti kokora na so a yeke pusu ni na devant na a kiri na ni na peko. Lo yeke nga na acolle nde nde, na peut-être nga ambeni pointe, atâa so ngere ni ayeke lani ngangu mingi.
17, 18. (a) Jésus amanda nyen na mbage ti Joseph, babâ ti batango lo? (b) Ndali ti nyen Joseph asara kua ngangu?
17 Tara ti bâ Jésus na tango so lo de kete. Lo yeke bâ babâ ti batango lo na sarango kua. Lê ti lo ayeke gi na ndo ti Joseph nga na ndo ti ageste ti lo kue. Lo yeke bâ kota kate ti babâ ti lo ni, tongana nyen la si lo yeke na ngangu mingi. Lo yeke bâ angangu maboko ti lo, tongana nyen la si a yeke gbu aye na kode, nga lê ti lo, tongana nyen la si a yeke bâ yâ ti aye nzoni. Peut-être Joseph ayeke fa na Jésus ambeni kua so akpengba ape, na tapande lo yeke fa na lo ti kpaka ndo ti akeke na ahulengo poro ti susu si a duti lisse lisse. Lo yeke fa nga peut-être na Jésus ti hinga yâ ti akeke nzoni, so ambeni ayeke keke ti sycomore, ti chêne wala ti olive.
18 Na bango angangu maboko ti Joseph so lo yeke sara ka kua na ni ti dë na akeke na sese, ti dë na yâ ti akeke ni ti sara na amabaya si lo lingbi ti yôro ala na yâ ti tere, Jésus amanda nga so gi a-oko maboko so la si babâ ti lo ayeke mû ni ti sara na aye ti nzoni na ala, na tapande ti dë bê ti lo na mama ti lo nga na aita ti lo, teti Joseph na Marie adü lani angambe ti Jésus omene tongaso (Mat. 13:55, 56). Ndani la si a lingbi Joseph asara kua ngangu ndali ti ala.
Joseph ahinga so mungo aye ti yingo na sewa ti lo la ayeke kota ye mingi
19. Joseph asara lani tongana nyen ti mû aye ti yingo na sewa ti lo?
19 Me, Joseph ahinga so mungo aye ti yingo na sewa ti lo la ayeke kota ye mingi. Tongaso, lo yeke mû ngoi ti fa tënë ti Jéhovah na amolenge ti lo. Lakue lo na Marie ayeke gue na ala na synagogue ti ndo so ala yeke dä. Kâ la si a yeke diko ndia ti Nzapa na kota go na a yeke fa ndani. Na kiringo ti ala na da, peut-être Jésus ayeke hunda gbâ ti tënë na Joseph, na Joseph ayeke gi ti kiri tënë na ni. Joseph ayeke gue nga na sewa ti lo na amatanga ti Nzapa na Jérusalem. Na tapande, tongana ngu oko oko ala gue na Matanga ti Pâque, a yeke hunda na ala yenga use ti gue na ti kiri, teti so Jérusalem ayo kilomètre 120 tongaso na kodoro so ala yeke dä.
20. Laso, ababâ ti sewa alingbi ti sara ye tongana ti Joseph tongana nyen?
20 Laso nga ababâ ti sewa ayeke sara tongaso. Ala yeke gi nzoni ti amolenge ti ala na lege so ala zia aye ti yingo na ndo ti aye kue, même na ndo ti tënë ti warango akungba. Ala yeke sara kue ti gue na amolenge ti ala na abungbi nga na a-assemblée. Tongana ti Joseph, ala hinga so mbeni ye nde so alingbi ti sara nzoni na amolenge ti ala ahon ye ti yingo ayeke dä pëpe.
“Li ti e aga kirikiri”
21. (a) Na ngoi ti Matanga ti Pâque, aye ni ayeke lani tongana nyen na yâ ti sewa ti Joseph? (b) Na ngoi wa la Joseph na Marie aga ti bâ so Jésus ayeke dä ape?
21 Mbeni lâ, tongana Jésus ayeke na ngu 12, Joseph amû sewa ti lo ala gue na Jérusalem. Lakue la lo yeke sara tongaso. Ala gue ndali ti Matanga ti Pâque. Gbâ ti azo ayeke na ndo ti lege. Mo bâ na tere ti alege ni, apere na apendere fleur ayeke dä. Tongana ala yeke pusu nduru na Jérusalem, so ayeke ti lo na nduzu kete, afleur ni so ayeke dä mbeni pëpe, na mingi ti gbâ ti azo ni so ayeke he abia ti ndo so ama na nduzu (Ps. 120-134). So gbâ ti azo na Jérusalem ape! Tongana matanga ni ahunzi awe, azo ni so kue ayeke gi lege ti kiri. Joseph na Marie nga kue ayeke kiri, ala yeke peut-être na gbâ ti aye ti sarango ni. Na li ti ala, Jésus ayeke na popo ti ambeni zo ni wala afami. Me gi na peko ti so ala tambela alingbi lango oko awe si ala ga ti bâ so Jésus ayeke dä ape.—Luc 2:41-44.
22, 23. (a) Tongana Joseph na Marie abâ so Jésus ayeke na tere ti ala ape, ala sara nyen? (b) Tongana ala wara Jésus awe, Marie atene nyen na lo?
22 Bê ti ala ayeke gi na nduzu nduzu. Ala kiri ala mû yongoro lege ti kiri na Jérusalem ni. Yâ ti gbata ni kue adë. Ala yeke tambela na yâ ni, ala iri Jésus gbä. Molenge ni ayeke na ndo wa so? Lango ota ahon awe. Na bê ti Joseph kâ, lo tene ti lo nyen? Lo bi na ngu kua so Nzapa amû na lo so? Na nda ni, ala lï na yâ ti temple, ala gi ndo juska ala lï na yâ ti mbeni kubu ni so gbâ ti akota zo ti fango Ndia abungbi dä. Ala ye ti bâ, Jésus la aduti kâ na popo ti akoli so! Bê ti ala kue adë!—Luc 2:45, 46.
23 Jésus ayeke mä akoli so na lo yeke hunda gbâ ti tënë na ala. Li ti akoli ni akpe kue na ndara so kete molenge so ayeke na ni nga na akiringo tënë ti lo ni. Me ti Marie na Joseph, ye ni ayengi ala ngangu. Bible atene so Joseph azi yanga ape, gi Marie la asara tënë. Lo fa gingo bê ti ala use kue, lo tene: “Molenge ti mbi, mo sara na e tongaso ngbanga ti nyen? Bâ, mbi na babâ ti mo, li ti e aga kirikiri na e yeke gi mo.”—Luc 2:47, 48.
24. Bible afa so kua ti ababâ na amama ayeke tongana nyen?
24 Gi na nduru tënë tongaso, Bible afa so kua ti ababâ na amama ayeke kete ye ape, même tongana molenge ni ayeke na siokpari na tere ti lo pëpe! Batango amolenge na tango ti e na yâ ti sioni dunia so alingbi ti sara si li ti ababâ na amama “aga kirikiri”. Me ti hinga so Nzapa ahinga akpale ti ala ni alingbi ti dë bê ti ala mingi.
25, 26. (a) Jésus atene nyen na babâ na mama ti lo? (b) Atënë ti Jésus ni asara peut-être nyen na ndo ti Joseph?
25 Me ti Jésus, lo ngbâ lani gi na oko ndo so na yâ ti dunia so lo lingbi ti duti nduru mingi na Jéhovah, Babâ ti lo ti yayu. Lo yeke nyon atënë ni nyongo. Tongaso, lo kiri tënë na babâ na mama ti lo, lo tene: “Ala yeke gi mbi ngbanga ti nyen? Ala hinga pëpe so mbi yeke duti gi na yâ ti da ti Babâ ti mbi?” (Luc 2:49). Sioni ayeke na yâ ti tënë ti lo ni ape.
26 Âmanke atënë so akiri lege mingi na li ti Joseph, na peut-être a yeke na ngia na yanga la si lo yeke pensé na ni. Lo la si lo fa na Jésus ti ndoye Jéhovah Nzapa tongaso mingi. Na ngu 12, Jésus ahinga awe tâ ye so aye ti tene “babâ.” Dutingo nduru mingi na tere ti Joseph la asara si lo manda ye so.
27. (a) Ababâ ti sewa, pasa wa la ala yeke na ni? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi ababâ adabe ti ala na tapande ti Joseph?
27 Tongana mo yeke babâ ti sewa, mo bâ pasa so mo yeke na ni ti fa na amolenge ti mo ti hinga sarango ye ti babâ so aye amolenge ti lo nga ayeke bata ala si sioni asi na ala ape? Hinga ape, mo yeke na amolenge na gbe ti mo, me so ayeke ti yâ ti mo ape, dabe ti mo na Joseph, na sara ye na ala na ndoye, teti amolenge ayeke nde nde. Mû maboko na ala ti ga nduru mingi na Jéhovah Nzapa, Babâ ti ala ti yayu.—Diko aÉphésien 6:4.
Joseph azia lege ni ape
28, 29. (a) Atënë ti Luc 2:51, 52 afa nyen na ndo ti Joseph? (b) Joseph asara lani nyen ti tene ndara ti molenge ti lo angbâ ti maï?
28 Bible asara tënë mingi na ndo ti Joseph ape, me atâa so kue a lingbi e gi ti hinga ye na ndo ti lo. Bible atene so Jésus ‘angbâ ti woko tere na gbe ti ala’, so ti tene na gbe ti babâ na mama ti lo. A tene nga so “ndara ti Jésus ayeke maï nga lo yeke ga koli. Lo ngbâ ti nzere na lê ti Nzapa nga na lê ti azo.” (Diko Luc 2:51, 52.) Atënë so afa nyen na ndo ti Joseph? A fa aye mingi. Na tapande, a fa so Joseph angbâ lakue ti mû li ni na yâ ti da ti lo, teti so Jésus, so lo yeke ti lo na siokpari pëpe, amä lakue yanga ti lo.
29 E manda nga so ndara ti Jésus angbâ lani ti maï. Kite ayeke pëpe so Joseph la ayeke na pekoni. Na lâ ni kâ, mbeni ngbene mato ayeke dä na popo ti aJuif na a lingbi ti wara ni laso nga. Mato ni atene so gi akoli so ayeke na gbâ ti ye ti sarango ni ape si alingbi ti ga awandara, me azo tongana amenuisier, wala azo ti fango yaka, aforgeron “akpa oko ape ti fa ye so ayeke mbilimbili wala ti fâ ngbanga; a bezoin ala ape na ando so azo ayeke tene amato dä.” Me angu mingi na pekoni, Jésus afa mvene ti mato so, teti so na ngoi so lani lo ngbâ kete, lo mä fani mingi babâ ti lo Joseph, mbeni senge menuisier, na fango tâ na lege ni “mbilimbili” ti Jéhovah nga na ‘fango ngbanga’ ti lo.
30. Tapande wa Joseph azia na ababâ ti sewa ti laso?
30 Joseph asara nga lani ye mingi na ndo ti maïngo ti Jésus na lege ti mitele. E tene tongaso ngbanga ti so lo bata Jésus nzoni ngbii juska lo ga kota koli. Nga, Joseph afa sarango kua na molenge ti lo ni. Azo ahinga lani Jésus tongana molenge ti menuisier, me nga tongana mbeni menuisier, wala “sarapande”. (Marc 6:3). A fa so Joseph afa ye nzoni na Jésus. Ababâ ti sewa nga laso asara nzoni, ala mû tapande ti Joseph, na lege so ala yeke fa ye na amolenge ti ala nzoni, si tongana ala kono ala lingbi ti bâ lege ti ala wani.
31. (a) Na bango aye ni, lawa la Joseph akui? (Yôro nga dä atënë ti yâ ti encadré ni.) (b) Tapande wa Joseph azia na e laso?
31 Me gi na ngoi so e diko na yâ ti Bible a tene Jésus awara batême tongana lo yeke na ngu 30 tongaso, ge la si e mä tënë na ndo ti Joseph encore ape. Na bango aye ni, Marie ayeke lani womua na ngoi so Jésus ato nda ti fango tënë ti lo. (Bâ encadré “ Joseph akui lawa?”) Ye oko, Joseph azia tâ mbeni pendere tapande: lo yeke lani mbeni babâ so abata sewa ti lo si sioni asi na ala ape, lo bâ lege ti ala nga lo zia lege ni ape juska na kuâ ti lo. Ni la, zia si aChrétien kue, atâa ala yeke ababâ ti sewa wala pëpe, asara ye na mabe tongana ti Joseph!
^ par. 4 Na ngoi ni kâ, tongana mbeni koli ague na peko ti mbeni wali, a yeke mo bâ mo tene lo sara mariage na lo awe.
^ par. 7 “Tongoro” ni so ayeke tongana tanga ti atongoro ti lê ti nduzu so ape, nga Nzapa la asara pëpe si a sigigi. A yeke polele so Satan la asara si tongoro ni so asigigi ti mû lege ti tene a fâ Jésus.
^ par. 11 Bible afa polele so a yeke gi na peko ti batême ti lo la si Jésus asara kozo miracle ti lo.—Jean 2:1-11.


text: 20 Na yâ ti ngu mbasambala ni, na oku nze ni, na lango bale-oko ti nze ni, ambeni ancien ti Israël aga aduti na gbele mbi ti hunda tënë na Jéhovah.2 Tongaso Jéhovah atene na mbi, atene:3 “Molenge ti zo, mo sara tënë na a-ancien ti Israël, mo tene: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Ala ga ti hunda tënë na mbi? Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: ‘Mbi so mbi yeke na fini, mbi deba yanga, mbi tene, mbi yeke kiri tënë ande na ala pëpe.”’+4 “Mo yeke nduru ti fâ ngbanga na ndö ti ala? Molenge ti zo, mo yeke nduru ti fâ ngbanga na ndö ti ala awe? Mo fa na ala tënë ti aye ti sioni so akotara ti ala asara lani.+5 Mo tene na ala: ‘Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: “Na tango so mbi soro Israël lani,+ mbi deba yanga ti mbi na ahale* ti Jacob, mbi sara si ala hinga mbi na kodro ti Égypte.+ Mbi deba yanga ti mbi lani na ala mbi tene: ‘Mbi Jéhovah Nzapa ti ala la.’6 Na tango ni so, mbi deba yanga ti mbi so mbi yeke sigi ande na ala na kodro ti Égypte ti gue na ala na mbeni kodro so mbi bâ ni kozo awe ndali ti ala, mbeni kodro so lait na mafuta ti otoro asi singo dä.+ A yeke kodro so ayeke pendere ahon tanga ti akodro kue.7 Na pekoni mbi tene na ala: ‘A lingbi zo oko oko kue abi asioni yanda so agboto lê ti lo. Ala sara si terê ti ala aga sioni na afungo yanda* ti Égypte pëpe.+ Mbi yeke Jéhovah Nzapa ti ala.’+8 “‘“Me ala sara kpengba-li na mbi nga ala yeke nduru ti mä yanga ti mbi pëpe. Ala ke ti bi asioni yanda so ayeke na gbele ala, na ala zia lege ti asioni yanda ti Égypte pëpe.+ Ni la, mbi mû yanga ti sara si ngonzo ti mbi aga na ndö ti ala nga ti tuku ngonzo ti mbi kue na ndö ti ala na kodro ti Égypte.9 Me mbi sara lani ye so ndali ti iri ti mbi tongaso si a bi nengo ni na sese pëpe na lê ti amara so ala sara kodro na popo ti ala.+ Na lê ti amara so mbi sara si azo ti Israël ahinga mbi na ngoi so mbi sigi na ala na kodro ti Égypte.+10 Ni la, mbi sigi na ala lani na kodro ti Égypte na mbi gue na ala na benyama.+11 “‘“Na pekoni, mbi mû na ala andia ti mbi nga mbi fa ambela ti mbi na ala+ ti tene zo so asara ye alingbi na ni angbâ na fini ndali ni.+12 Mbi mû nga na ala asabbat ti mbi+ so aga mbeni fä na popo ti mbi na ala+ tongaso si ala hinga so mbi Jéhovah, mbi zia ala nde ndali ti mbi.13 “‘“Me azo ti Israël asara kpengba-li na mbi na yâ ti benyama.+ Ala sara ye alingbi na andia ti mbi pëpe nga ala ke ambela ti mbi, aye so tongana zo asara ye alingbi na ni, lo yeke ngbâ na fini ndali ni. Ala bi nengo ti asabbat ti mbi na sese biaku biaku. Ni la, mbi mû yanga ti sara si ngonzo ti mbi aga na ndö ti ala ti hunzi ala kue na yâ ti benyama.+14 Mbi sara lani ye so ndali ti iri ti mbi tongaso si a bi nengo ni na sese pëpe na lê ti amara so mbi sigi na ala na Égypte na lê ti ala.+15 Nga mbi deba yanga ti mbi na ala na benyama mbi tene mbi yeke gue na ala pëpe na kodro so mbi mû ni na ala so+ (kodro so lait na mafuta ti otoro asi singo dä,+ kodro so ayeke pendere ahon tanga ti akodro kue)16 ngbanga ti so ala ke ambela ti mbi, ala sara ye alingbi na andia ti mbi pëpe, ala bi nengo ti asabbat ti mbi na sese nga bê ti ala angbâ gï na peko ti afungo yanda ti ala.+17 “‘“Me mbi bâ mawa ti ala, mbi futi ala pëpe. Mbi hunzi ala kue na yâ ti benyama pëpe.18 Mbi tene na amolenge ti ala na yâ ti benyama+ mbi tene: ‘Ala tambela na peko ti andia so akotara ti ala+ alu so pëpe, ala bata ambela ti ala pëpe nga ala sara si terê ti ala aga sioni na lege ti afungo yanda ti akotara ti ala ni so pëpe.19 Mbi Jéhovah Nzapa ti ala la. Ala tambela alingbi na andia ti mbi, ala bata ambela ti mbi na ala sara ye alingbi na ni.+20 Ala bata lango ti sabbat ti mbi+ nde na ayeke ga ande mbeni fä na popo ti mbi na ala, si ala hinga so mbi yeke Jéhovah Nzapa ti ala.’+21 “‘“Me amolenge ni ato nda ti sara kpengba-li na mbi.+ Ala sara ye alingbi na andia ti mbi pëpe, ala bata ambela ti mbi pëpe na ala sara ye alingbi na ni pëpe; aye so tongana zo asara ye alingbi na ni, lo yeke ngbâ na fini ndali ni. Ala bi nengo ti asabbat ti mbi na sese. Ni la, mbi mû yanga ti sara si ngonzo ti mbi aga na ndö ti ala nga ti tuku ngonzo ti mbi kue na ndö ti ala na yâ ti benyama.+22 Me mbi gbanzi terê ti mbi+ ti sara ni ndali ti iri ti mbi,+ si a bi nengo ti iri ti mbi na sese pëpe na popo ti amara so na lê ti ala mbi sigi na ala na kodro ti Égypte.23 Nga, mbi deba yanga na ala na yâ ti benyama mbi tene mbi yeke kangbi ala ande kirikiri na popo ti amara, mbi yeke kangbi ala na yâ ti akodro nde nde,+24 ngbanga ti so ala bata ambela ti mbi pëpe na ala ke andia ti mbi,+ nga ala bi nengo ti asabbat ti mbi na sese, na ala mû peko ti* afungo yanda ti akotara ti ala.+25 Tongaso, mbi zia nga lege na ala ti mû peko ti andia so ayeke nzoni pëpe nga ti mû peko ti ambela so ala lingbi ti wara fini ndali ni pëpe.+26 Mbi zia si ala ga sioni na lege ti asandaga ti ala wani (na ngoi so ala yeke gbi akozo molenge ti ala na wâ)+ tongaso si mbi futi ala, si ala hinga so mbi yeke Jéhovah.”’27 “Ni la, mo molenge ti zo, mo sara tënë na azo ti Israël mo tene: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “A yeke tongaso nga si akotara ti ala azonga mbi na lege so ala duti be-ta-zo na mbi pëpe.28 Mbi gue na ala lani na kodro so mbi deba yanga ti mbi lani ti mû na ala.+ Tongana ala bâ ayongoro hoto kue nga na akeke kue so kugbe ni adü mingi,+ ala komanse ti yâa asandaga nga ti mû amatabisi so ason bê ti mbi. Ala yâa asandaga ti ala, so fion ni afun nzoni,* na ala tuku asandaga ti sämba ti ala kâ.29 Tongaso mbi hunda ala mbi tene: ‘Nda ti ando so ayeke na nduzu so ayeke nyen? ando so ala yeke gue dä so (a ngbâ ti iri ni Ndo so ayeke na nduzu juska laso).’”’+30 “Ni la mo tene na azo ti Israël, mo tene: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Ala sara si terê ti ala aga sioni legeoko tongana akotara ti ala asara ândö na lege so ala mû peko ti afungo yanda ti ala na ala sara lango-sioni na ayanda ni na lege ti yingo?+31 Ala ngbâ ti sara si terê ti ala aga sioni juska laso na lege so ala yeke mû asandaga na afungo yanda ti ala kue, na gbingo amolenge ti ala na wâ?+ Azo ti da ti Israël, na oko ngoi ni, mbi doit ti kiri tënë na atënë so ala hunda?”’+“Jéhovah, Seigneur ti dunia kue atene: ‘Mbi so mbi yeke na fini, mbi deba yanga, mbi tene, mbi yeke kiri tënë na atënë so ala hunda so pëpe.+32 Na ye so ala pensé na yâ ti li ti ala, ala tene so a yeke si lâ oko pëpe tongana ala tene: “Zia e ga tongana amara, tongana asewa ti ambeni kodro nde, so ayeke voro keke na tênë.”’”+33 “Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: ‘Mbi so mbi yeke na fini, mbi deba yanga, mbi tene, na ngangu maboko ti mbi, na maboko ti mbi so mbi yôro na ndö ti ala, na lege ti ngonzo ti mbi so mbi yeke fa na ndö ti ala, mbi yeke komande ande na ndö ti ala.+34 Mbi yeke sara ande si ala sigi na popo ti amara na mbi yeke bungbi ala na yâ ti kodro so a kangbi ala kirikiri dä na lege ti ngangu maboko, na lege ti maboko ti mbi so mbi yôro na ndö ti ala nga na lege ti ngonzo ti mbi so mbi fa na ndö ti ala.+35 Mbi yeke gue ande na ala na yâ ti benyama ti azo ti amara, na mbi yeke fâ ngbanga na ndö ti ala kâ, lê na lê.+36 “Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: ‘Gï tongana ti so mbi fâ ngbanga na ndö ti akotara ti ala na yâ ti benyama ti Égypte, mbi yeke fâ ande ngbanga na ndö ti ala nga.37 Mbi yeke sara ande si ala hon na gbe ti saworo ti berger ni+ na mbi yeke ga na ala na gbe ti mbele.38 Me mbi yeke zi ande na popo ti ala azo ti kpengba-li nga na azo so asara siokpari na terê ti mbi.+ Mbi yeke sigi na ala na yâ ti kodro so ala duti dä tongana awande, me ala yeke lï ande na yâ ti kodro ti Israël pëpe.+ Ala yeke hinga so mbi yeke Jéhovah.’39 “Âdu ti ala, azo ti Israël, bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: ‘Zia zo oko oko ague avoro afungo yanda ti lo.+ Me na pekoni, tongana ala mä mbi pëpe, ala yeke ngbâ ande mbeni pëpe ti sara si iri ti mbi aga sioni na lege ti asandaga ti ala nga na afungo yanda ti ala.’+40 “Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: ‘A yeke na ndö ti hoto ti mbi so ayeke nzoni-kue, ndö ti mbeni yongoro hoto ti Israël,+ si azo ti Israël kue ayeke voro mbi na yâ ti kodro ni.+ Mbi yeke duti na ngia na popo ti ala kâ, mbi yeke hunda amatabisi na maboko ti ala nga na akozo lengo ti aye so ala mû na sandaga, aye kue ti nzoni-kue so ala yeke na ni.+41 Ndali ti asandaga ti ala so afun pendere so mbi yeke wara ngia na popo ti ala, na ngoi so mbi yeke sigi na ala na popo ti amara na mbi yeke mû ala na yâ ti akodro so ala kangbi dä kirikiri+ na mbi yeke ga nzoni-kue na popo ti ala na lê ti amara.’+42 “‘Na ngoi so mbi yeke ga na ala ande na yâ ti kodro ti Israël,+ kodro so mbi deba yanga ti mbi lani ti mû na akotara ti ala, ala yeke hinga so mbi yeke Jéhovah.+43 Kâ, ala yeke dabe ti ala ande na atambela ti ala nga na asarango ye ti ala kue so na lege ni ala sara si terê ti ala aga sioni,+ na ala yeke bâ ande terê ti ala so ala kpa oko pëpe ndali ti aye ti sioni kue so ala sara lani.+44 Na pekoni, ala, azo ti Israël, ala yeke hinga ande so mbi Jéhovah la, na ngoi so mbi yeke sara aye so na ala ndali ti iri ti mbi,+ mbi sara ni pëpe ndali ti sioni sarango ye ti ala wala ndali ti aye ti sioni so ala sara. Tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.”45 Jéhovah akiri asara tënë na mbi, atene:46 “Molenge ti zo, mo tourné lê ti mo na mbage ti sud na mo sara tënë na mbage ti sud, mo sara tënë ti prophétie na terê ti gbako so ayeke na benyama ti sud.47 Mo tene na gbako ti mbage ti sud, mo tene: ‘Mä tënë ti yanga ti Jéhovah. Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Mbi yeke bi wâ na terê ti mo,+ na wâ ni ayeke gbi afini keke kue nga na ahulengo keke kue so ayeke na yâ ti mo. Wâ ni ayeke mingo pëpe+ nga a yeke gbi lê ti azo oko oko kue, ti londo na sud ti si na nord.48 Amara kue ayeke bâ ande so mbi Jéhovah mbi tingo mbeni wâ so ayeke mingo ande pëpe.”’”+49 Tongaso mbi tene: “Aï Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, ala yeke sara tënë na terê ti mbi ala tene: ‘Lo yeke sara tënë gï na lege ti parabole la ape?’”


text:
“A lingbi ala kanga bê”
KOLI ti Anita * asara ngonzo ngangu na ngoi so Anita awara batême. Anita atene: “Lo kanga lege na mbi ti gue na bungbi nga lo ke ti tene mbi di même iri ti Nzapa. Tongana mbi di gi iri ti Nzapa, lo ga ngbä na tere ti mbi.”
Na ndo ni, koli ti Anita aye lani pëpe ti tene lo fa ye na amolenge ti lo na ndo ti Jéhovah. Anita atene: “Mbi yeke lani na liberté ape ti voro Jéhovah na yanga-da ti mbi wani. A yeke lani ngangu na mbi ti fa ye na amolenge ti mbi na lê ti lo wala ti gue na ala na bungbi.”
Ye so asi na Anita so afa so tongana afami ti e akanga lege na e ti voro Jéhovah, a lingbi ti sara si a yeke ngangu na e ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah. Tongana e yeke na mbeni kobela so a kaï ni gbâ, wala molenge ti e, wala koli ti e wala wali ti e akui, wala mbeni fami ti e azia Jéhovah, a lingbi nga ti sara si a yeke ngangu na e ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah. Tongaso, nyen la alingbi ti mû maboko na e ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah?
Tongana mara ti akpale tongaso asi na mo, mo yeke sara tongana nyen? Bazengele Paul atene: “A lingbi [mo] kanga bê.” (aHéb. 10:36). Me nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti kanga bê?
SAMBELA JÉHOVAH TI MÛ MABOKO NA MO
Mbeni ye so e lingbi ti sara ti wara ngangu so e yeke na bezoin ni ti kanga bê na yâ ti atara ayeke ti sambela Jéhovah. A yeke ye so Ana asara na ngoi so koli ti lo akui gi hio tongaso na mbeni lundi na lakui. Ala sara mariage asara ngu 30. Ana atene: “Lo ngbâ lani na place ti kua, na lo yeke gi na ngu 52.”
Ana ahon ndo ti kpale so tongana nyen? Kua ti nginza so lo sara amû maboko na lo ndali ti so asara si lo zia li ti lo gi na ndo ti kua ni, me azi vundu ti lo pëpe. Lo tene: “Mbi zi bê ti mbi na Jéhovah nga mbi voro yanga na lo ti mû maboko na mbi ti hon ndo ti ngangu kpale so asi lani na mbi so.” Jéhovah akiri tënë na asambela ti lo? Lo hinga biani so Jéhovah akiri tënë na ni. Lo tene: “Siriri so alondo na Nzapa la adë bê ti mbi nga asara si mbi duti na siriri. Mbi hinga biani so Jéhovah ayeke zingo ande koli ti mbi na kuâ.”—aPhil. 4:6, 7.
Jéhovah ‘lo so lo yeke mä sambela’ atene so lo yeke mû na awakua ti lo aye kue so ala yeke na bezoin ni ti ngbâ be-ta-zo na lo (Ps. 65:3). Tënë so akpengba mabe ti e biani nga amû maboko na e ti bâ so e nga kue e lingbi ti kanga bê na yâ ti angangu kpale.
NGBÂ NDURU NA TERE TI AITA TI MO
Jéhovah amû maboko na awakua ti lo na lege ti amba ti ala aChrétien na yâ ti congrégation. Na tapande, na ngoi so a sara ngangu mingi na aita ti congrégation ti Thessalonique, Paul awa aChrétien ni ti “ngbâ ti dë bê ti mba nga ti kpengba mba gi tongana ti so ala yeke sara [lani] so.” (1 aThes. 2:14; 5:11). A-Chrétien ti Thessalonique agbu ngangu na yâ ti kpale so ndali ti so ala ye tere nga ala mû maboko na mba. Mbaï ti aita so ayeke mbeni nzoni tapande ndali ti e nga afa na e mbeni ye so alingbi ti mû maboko na e ti gbu ngangu.
Tongana e yeke na kpengba songo na aita ti e na yâ ti congrégation, a yeke mû maboko na e ti kangbi “aye so ayeke kpengba mba na popo ti e.” (aRom. 14:19). A yeke kota ye ti sara tongaso mbilimbili na ngoi ti akota kpale. Aye ti vundu asi na Paul lani mingi, me Jéhovah amû na lo ngangu ti kanga bê na yâ ni. Na ambeni ngoi, Jéhovah asara kua na amba ti Paul so ayeke aChrétien ti kpengba lo. Na tapande, na ngoi so Paul atokua bara na aita ti congrégation ti Colosses, lo tene tënë so na ndo ti ala, lo tene: “A yeke ala si aga awamungo maboko so akpengba mbi.” (aCol. 4:10, 11). Biani, yengo so aita ni aye lani na Paul apusu ala ti kpengba lo na ngoi so lo yeke na bezoin ni. Peut-être aita ti congrégation ti mo nga kue akpengba mo tongaso awe.
HUNDA NA A-ANCIEN TI MÛ MABOKO NA MO
Ambeni zo so Nzapa ayeke sara nga kua na ala ti mû maboko na e na yâ ti congrégation ayeke a-ancien. Aita so, so akpengba na lege ti yingo, ayeke “tongana ndo ti honde tere ngbanga ti kota pupu, ala yeke ndo ti bata tere ngbanga ti pupu ti ngangu. Ala yeke tongana angu so asua na ndo kuru sese, ala yeke tongana gbede ti kota tênë na yâ sese so zo anze dä.” (És. 32:2). Atënë so adë bê ti e mingi. Mo hunda na ala awe ti mû maboko na mo na ngoi ti akpale? Awango so a-ancien ayeke mû alingbi ti mû maboko na mo ti kanga bê na yâ ti akpale.
Biani, a-ancien ayeke sara miracle pëpe. Ala yeke na siokpari na tere ti ala nga ‘ala yeke na a-oko wokongo tongana e’. (Kus. 14:15). Me, asambela so ala yeke tene ndali ti e alingbi ti mû maboko na e mingi (Jacq. 5:14, 15). Mbeni ita-koli na Italie, so abâ pasi teti angu mingi na mbeni ngangu kobela, atene: “Ye so amû maboko na mbi lani ti kanga bê ayeke so aita aye mbi nga ala ga lakue abâ mbi.” Tongana mo yeke bâ pasi, Jéhovah aye ti tene mo hunda na a-ancien ti mû maboko na mo.
NGBÂ LAKUE TI SARA NA JÉHOVAH
Ambeni ye ayeke nga dä so e lingbi ti sara ti kanga bê na yâ ti akpale. Kozo ye ni ayeke ti ngbâ lakue ti sara na Jéhovah. Zia e bâ tapande ti John so ayeke na ngu 39 na so a wara mbeni cancer so ayeke gbu ka azo hio hio ape na tere ti lo. Lo tene: “Mbi bâ mbi tene a handa mbi handango ndali ti so mbi ngbâ lani maseka.” Na ngoi ni so, molenge ti John ti koli ayeke lani gi na ngu ota. John atene: “A lingbi lani wali ti mbi abâ lege ti mbi nga na molenge ti e nga lo gue na mbi na hôpital.” Ayorö so John anyon asara si lo fatigué mingi nga bê ti lo alondo. Aye ni kue la ape. Tere ti babâ ti John nga ason ngangu na babâ ni ayeke na bezoin ti tene mbeni zo amû maboko na lo.
Nyen la amû maboko na John nga na sewa ti lo na ngoi ti kpale so? Lo tene: “Atâa so lani mbi fatigué, mbi sara kue ti tene sewa ti e angbâ lakue ti sara na Jéhovah. E manke bungbi oko ape, e yeke fa tënë yenga oko oko nga e yeke voro Nzapa lakue na sewa même tongana a yeke ngangu na e ti sara ni.” Biani, John abâ so mbeni kota ye so ayeke mû maboko na e ti kanga bê na yâ ti akpale ayeke ti ngbâ ti sara na Jéhovah. Atâa so na tongo nda ni li ti lo aga kirikiri nga vundu asara lo, kete na pekoni lo wara siriri. Lo hinga so Jéhovah aye lo nga lo mû na lo ngangu so lo yeke lani na bezoin ni. John amû wango na azo so ayeke na yâ ti angangu kpale, lo tene: “Jéhovah alingbi ti kpengba ala tongana ti so lo kpengba mbi lani.”
Kite ayeke pëpe so na ngangu ti Nzapa, e lingbi ti kanga bê na yâ ti angangu kpale so e yeke tingbi na ni laso wala ande. Tongaso, zia e sambela Jéhovah ti mû maboko e, e ngbâ nduru na tere ti aita ti e na yâ ti congrégation, e hunda a-ancien ti mû maboko na e nga e ngbâ lakue ti sara na Jéhovah. Tongana e sara tongaso, e yeke sara ye ague oko na tënë ti Paul so, lo tene: “A lingbi ala kanga bê.”
^ par. 2 A changé ambeni iri ni.


text:
MBAGE 4
Asongo benda ti Royaume ti Nzapa: Gere ti nzoni tënë aluti ngangu na lege ti ndia
NA NGOI so mo yeke fa tënë da na da, mo ye ti mä so oto ti lapolice ayeke toto yongoro kâ na ayeke pusu nduru nduru. Mo ye ti fa tënë na yanga-da ti peko, mo bâ so ita so mo na lo ayeke fa tënë ayeke bâ ndo na mbage so oto ti lapolice ni aluti dä. Mbeni policier ni asigigi na lo ga nduru na ala, lo tene: “Ala use so la ayeke gue da na da ti fa tënë ti Nzapa so? Azo ayeke dema tere ti ala na e na ndo ti ala!” Mo kiri tënë na nengo lo nga mo fa so mo na ita ni ayeke aTémoin ti Jéhovah. Me nyen la ayeke si na pekoni nyen?
Kiringo tënë ni ayeke gue oko alingbi na ye so asi na yâ ti mbaï ti ndo so mo yeke dä. Teti angu mingi, gouvernement ti ndo so mo yeke dä asara ye tongana nyen na mbage ti aTémoin ti Jéhovah? Azo ayeke na liberté ti vorongo Nzapa ti bê ti ala? Tongana a yeke tongaso, peut-être a yeke ngbanga ti ngangu kua so aita ti mo ti yingo asara teti angu mingi ndali ti “gbungo koko ti nzoni tënë na ti sarango si gere ni aluti ngangu na lege ti ndia.” (aPhil 1:7). Atâa mo yeke na ndo wa, ti gbu li na ndo ti angbanga nde nde so aTémoin ti Jéhovah asö benda dä ayeke sara si mabe ti mo ayeke kiri ti kpengba. Na yâ ti mbage so, e yeke bâ ande ambeni kpengba mbage ti mbaï so. Asongo benda so afa polele so Royaume ni ayeke tâ ye, ngbanga ti so gi e wani e lingbi lâ oko pëpe ti sö benda tongaso.
NA YÂ TI MBAGE SO
CHAPITRE 13
Awafango tënë ti Royaume ague na tënë ti ala na gbele ngbanga
Na yâ ti ambeni Kota da-ngbanga ti laso, ajuge asara ye tongana Gamaliel, wafango Ndia ti giriri.
CHAPITRE 14
Ala mû mbage ti mbeni gouvernement nde pëpe gi ti Nzapa awe
Ambeni zo amene “bale” ti sarango ngangu so atï na ndo ti aTémoin ti Jéhovah ndali ti so ala duti nde na aye ti poroso.
CHAPITRE 15
E tiri ndali ti liberté ti vorongo Nzapa
Awakua ti Nzapa atiri ndali ti droit ti ala ti kpe ndia: ndia ti Royaume ti Nzapa.


text: 2 Me ti mo, ngbâ ti sara tënë ti aye so alingbi na nzoni fango ye.2 Zia sarango ye ti tere ti ambakoro-koli aduti lakue nzoni, ala ne tere ti ala, ala bata bibe ti ala nzoni, ala duti nzoni na yâ ti mabe, na yâ ti ndoye nga na gbungo ngangu.3 Legeoko nga, zia ambakoro-wali asara ye tongana azo so akpe mbeto ti Nzapa, ala duti azo ti pango zo pëpe, ala duti angbâa ti vin pëpe, ala duti awafango na azo ye so ayeke nzoni;4 si ala lingbi ti sara si li ti amaseka-wali akiri dä ti ndoye akoli ti ala, ti ndoye amolenge ti ala,5 ti bata bibe ti ala nzoni, ti duti nzoni-kue, ti sara kua ti da ti ala, ti duti anzoni wali, ti woko tere na gbe ti akoli ti ala, tongaso si a bi zonga na ndo ti tënë ti Nzapa pëpe.6 Legeoko nga, ngbâ ti wa amaseka-koli ti bata bibe ti ala nzoni;7 na yâ ti aye kue, fa so mo duti tapande na lege ti sarango anzoni kusala; tongana mo yeke fa ye, buba yâ ti fango ye ti mo pëpe, fa so mo ne tere ti mo,8 fa so mo sara anzoni tënë so zo alingbi ti fâ ngbanga na ndo ni pëpe, tongaso si zo ti dengo kite na mo aduti na kamene, na lo yeke na mbeni sioni ye ti tene na ndo ti e pëpe.9 Zia angbâa awoko tere na gbe ti awa ti ala na yâ ti aye kue, na ala sara ye so anzere na awa ti ala ni, ala changé tënë na ala pëpe,10 ala nzi ye pëpe, me ala fa so ala yeke be-ta-zo na yâ ti aye kue, tongaso si na yâ ti aye kue ala lingbi ti sara pendere ti fango ye ti Nzapa, Sauveur ti e.11 Teti kota nzobe ti Nzapa so aga na salut na mara ti azo nde nde kue asigigi polele awe,12 a fa na e ti ke asarango ye so ayeke nde na ye so Nzapa aye, ti ke anzara ti dunia so; a fa na e ti tene na lege ti dutingo ti e, e bata bibe ti e nzoni, e sara ye ti mbilimbili nga e gbu tënë ti Nzapa ngangu na yâ ti aye ti ngoi ti laso,13 na ngoi so e yeke ku beku so amû ngia na e nga na pendere lege so kota Nzapa nga na Sauveur ti e Christ Jésus ayeke fa tere ti ala na gigi,14 Christ Jésus so akä tere ti lo na kuâ ndali ti e si lo zi e na yâ ti mara ti asarango ye nde nde kue so akpe ndia pëpe, na lo sukula ndali ti lo wani ambeni zo so ayeke duti gi azo ti lo, so ala yapu ti sara anzoni kusala.15 Ngbâ ti sara tënë ti aye so, ti wa azo nga ti suku na ala na komandema kue so mo yeke na ni ti mû yanga na zo ti sara ye. Zia mbeni zo abâ mo tongana mbumbuse zo pëpe.


text: 23 Na yâ ti ngu mbasambala ni, Jéhoïada asara ye na mbeto pëpe nga lo mä terê* na amokonzi ti aturugu ngbangbo oko ngbangbo oko.+ A yeke azo tongana Azariah molenge ti Jéroham, Ismaël molenge ti Johanan, Azariah molenge ti Obed, Maaséïah molenge ti Adaïah, na Élishaphat molenge ti Zicri.2 Ala tambela na yâ ti sese ti Juda kue, ala bungbi azo ti mara ti Lévi+ so ayeke na yâ ti agbata ti Juda kue nga na amokonzi ti ahale ti akotara ti azo ti Israël. Tongana ala si na Jérusalem,3 azo ti congrégation ni kue ate mbele+ na gbia na da ti tâ Nzapa. Na pekoni Jéhoïada atene na ala:“Molenge ti gbia adoit ti komande, a lingbi na tënë so Jéhovah atene lani na ndö ti ahale ti David.+4 Bâ ye so ala doit ti sara la: Ala kangbi yâ ti aprêtre na azo ti mara ti Lévi na groupe ota. Kozo groupe ni ayeke sara kua+ na lâ ti Sabbat ti bata ayanga ti gbagba.+5 Mbeni groupe ni ayeke bata da* ti gbia,+ na mbeni groupe ni ayeke luti ande na yanga ti gbagba so a iri ni Gere ti Da. Tanga ti azo kue ayeke duti ande na lê ti alacour ti da ti Jéhovah.+6 Ala zia mbeni zo nde alï na yâ ti da ti Jéhovah pëpe, gï aprêtre nga na azo ti mara ti Lévi so ayeke sara kua la adoit ti lï.+ Ala lingbi ti lï ndali ti so ala yeke bungbi ti azo so a zia ala nde ndali ti kua ti Nzapa. Tanga ti azo kue ayeke sara kua so Jéhovah ahunda na ala ti sara.7 A lingbi azo ti mara ti Lévi angoro terê ti gbia ni kue, zo oko oko na aye ti bira ti lo na maboko ti lo. A lingbi ala fâ zo kue so aye ti lï na yâ ti da ni. Ala ngbâ na terê ti gbia na ndo kue so lo ye ti gue dä.”*8 Azo ti mara ti Lévi nga na azo ti Juda kue asara tâ gï ye so prêtre Jéhoïada ahunda na ala. Zo oko oko amû azo ti lo so ayeke sara kua na lâ ti Sabbat nga na ala so ayeke na kua pëpe na lâ ti Sabbat,+ ndali ti so prêtre Jéhoïada amû lege pëpe na agroupe ni+ ti zia kua ti ala.9 Prêtre Jéhoïada amû na amokonzi ti aturugu ngbangbo oko ngbangbo oko+ alikongo, akete vala* nga na avala so ayeke ronde ronde so ayeke lani ti Gbia David,+ me so a bata ni na yâ ti da ti tâ Nzapa.+10 Lo zia azo ni kue na place ti ala, zo oko oko na aye ti bira ti lo na maboko ti lo. Ala luti na terê ti da ni a komanse na mbage ti koli juska na mbage ti wali; ambeni ayeke na terê ti gbalaka, ambeni ayeke na terê ti da ni, ala ngoro terê ti gbia ni kue.11 Na pekoni, a sigi na molenge ti gbia ni,+ a zia couronne* nga na Témoin ni*+ na li ti lo. Ala zia lo gbia, na Jéhoïada na amolenge ti lo ti koli atuku mafuta na li ti lo. Ala dekongo ala tene: “Gbia na nduzu!”+12 Tongana Athalie amä go ti gere ti azo so ayeke mû loro nga ayeke gonda gbia ni, hio lo gue na peko ti azo ni na da ti Jéhovah.+13 Lo bâ gbia ni so ayeke luti na terê ti pilier na yanga ti da ni. Amokonzi+ nga na azo ti hurungo trompette ayeke na terê ti gbia, na azo ti kodro ni kue ayeke sara ngia+ nga ala yeke hûru atrompette. Azo ti hengo bia so ayeke pika aye ti mozoko la ayeke mû li ti* bia ti gondango na gbia ni. Athalie asuru bongo na terê ti lo, lo dekongo, lo tene: “Aï, azo ti fango mbi! Aï, azo ti fango mbi!”14 Me prêtre Jéhoïada amû amokonzi ti aturugu ngbangbo oko ngbangbo oko, ala so a zia ala na ndö ti aturugu, lo sigi na ala na lo tene na ala: “Ala sigi na lo na popo ti azo ni! Tongana mbeni zo amû peko ti lo, ala fâ zo ni na épée!” A yeke ndali ti so prêtre Jéhoïada amû yanga, atene: “Ala fâ lo na yâ ti da ti Jéhovah pëpe.”15 Tongaso, ala gbu lo, na tongana ala si na lo na yanga ti gbagba ti da* ti gbia so a iri ni Yanga-ti-gbagba-ti-ambarata, hio ala fâ lo kâ.16 Na pekoni, Jéhoïada asara si lo na azo ni kue nga na gbia ni ate mbele ti tene ala ngbâ lakue azo ti Jéhovah.+17 Na pekoni, azo ni kue ague na da* ti Baal, ala kungbi ni na sese,+ ala fâ yâ ti agbalaka ti Baal nga na ayanda+ ti lo kete kete. Ala fâ nga Mattan prêtre ti Baal+ na devant ti agbalaka ni.18 Prêtre Jéhoïada azia aprêtre nga na azo ti mara ti Lévi ti bâ ndo na ndö ti da ti Jéhovah. A yeke aprêtre na azo ti mara ti Lévi so David akangbi yâ ti ala lani na yâ ti abungbi nde nde, na lo zia ala na ndö ti da ti Jéhovah ti yâa na Jéhovah asandaga so a zö ni agbi kue,+ a lingbi na aye so a sû na yâ ti Ndia so Nzapa amû na Moïse.+ Ala yeke sara kua ni na ngia na bê nga ala yeke he bia tongana ti so David ahunda na ala ti sara.19 Lo zia nga azo so ayeke bata ayanga ti gbagba+ ti bata ayanga ti da ti Jéhovah, tongaso si zo so mbeni ye asara si lo ga sioni awe alï pëpe.20 Lo mû amokonzi ti aturugu ngbangbo oko ngbangbo oko,+ akota zo ti kodro, amokonzi ti azo ni nga na azo ti kodro ni kue, na lo mû gbia ni na da ti Jéhovah ti gue na lo. Ala lï na yanga ti gbagba ti da* ti gbia so ayeke na mbage ti nduzu, na ala zia gbia ni na ndö ti trône+ ti royaume ni.+21 Tongaso, azo ti kodro ni kue asara ngia nga gbata ni kue aduti na siriri ndali ti so a fâ Athalie na épée.


text: 13 Mbi yeke gue na ALA kâ ti fani ota ni la. “Na lege ti tënë ti yanga ti atémoin use wala ota, gere ti tënë kue aluti nzoni.”2 Mbi tene kozo awe, na mbi yeke gboto mê ti ala so asara lani siokpari nga na atanga ni kue, mo bâ mo tene mbi yeke na tere ti ALA ti fani use ni awe, andâ mbi yeke na tere ti ALA pëpe, so tongana mbi kiri mbi si kâ fade mbeni zo ti kpe sengo ndo ayeke ti lo dä pëpe,3 teti ALA yeke gi ti bâ mbeni ye so afa atene Christ ayeke sara tënë na lege ti mbi, Christ so awoko pëpe na yâ ti songo ti lo na ALA, me lo yeke ngangu na popo ti ALA.4 Ti tâ tënë ni, a yeke ndali ti wokongo si a kanga lo lani na ndo ti keke, me na ngangu ti Nzapa lo yeke na fini. Ti tâ tënë ni nga, e woko legeoko tongana ti so lo woko lani, me fade e yeke duti na fini legeoko na lo ndali ti oko ngangu ti Nzapa so ayeke sara kua na popo ti ALA.5 ALA ngbâ ti bâ tere ti ALA ti bâ wala ALA yeke na yâ ti mabe, ALA ngbâ ti bâ tere ti ALA ti bâ wala ALA wani ALA yeke tongana nyen. Christ ayeke beoko na ALA, ALA hinga tongaso pëpe? Me Christ ayeke beoko na ALA pëpe tongana a ke ALA.6 Mbi yeke biani na beku so fade ALA yeke hinga so a ke e pëpe.7 E sambela Nzapa si ALA lingbi ti sara mbeni ye ti sioni oko pëpe. Ye so apusu mbi ti sara tongaso ayeke pëpe ti tene a bâ e tongana azo so a yeda na ala, me ti tene ALA sara ye so ayeke nzoni mingi, atâa tongana a bâ e tongana azo so a yeda na ala pëpe.8 Teti e lingbi pëpe ti sara mbeni ye ti ke tâ tënë, me e yeke sara gi ye ndali ti tâ tënë ni.9 Même tongana e woko, si ALA yeke ti ALA na ngangu, e yeke lakue na ngia; na e yeke sambela ti tene ALA kiri na nzoni lege.10 Ndani la, atâa so mbi yeke na tere ti ALA pëpe, mbi sû aye so na ALA na mbeti si tongana mbi yeke na tere ti ALA, mbi lingbi pëpe ti son na ndo ti ALA, teti Seigneur amû na mbi komandema ti leke ALA si ALA luti, me ti sara si ALA tï pëpe.11 Ti hunzi na ni, aita, ALA ngbâ ti duti na ngia, ti zia si a kiri na ALA na nzoni lege, ti yeda si ambeni zo adë bê ti ALA, ti duti na oko bibe, ti duti na siriri; na fade Nzapa ti ndoye nga na ti siriri ayeke duti na ALA.12 ALA bara tere na popo ti ALA na ALA su ngbangba ti mba tongana ti aita.13 Azo kue so ayeke nzoni-kue atokua bara na ALA.14 Zia kota nzobe ti Seigneur ti e Jésus Christ, ndoye ti Nzapa nga aye ti nzoni so e kue e wara na lege ti yingo vulu aduti na ALA kue.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | ROYAUME TI NZAPA AYEKE GA NA MO ANZONI YE WA?
Royaume ti Nzapa: Ndani so a yeke kota ye na lê ti Jésus
Na ngoi ti kua ti Jésus na sese ge, lo sara tënë lani na ndo ti aye mingi. Na tapande, lo fa na adisciple ti lo tongana nyen ti sambela, tongana nyen ti nzere na lê ti Nzapa nga tongana nyen ti wara tâ ngia (Matthieu 6:5-13; Marc 12:17; Luc 11:28). Me, ye so lo sara tënë na ndo ni mingi ahon atanga ni kue ayeke Royaume ti Nzapa, na a yeke ye so agbu bê ti lo lani mingi la. —Luc 6:45.
Tongana ti so e bâ na yâ ti article so ahon, fini ti Jésus aluti lani mingi gi na ndo ti fango nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa (Luc 8:1). Lo tambela lani na gere akilomètre ngbangbo mingi na yâ ti kodoro ti Israël kue ti fa ye na azo na ndo ti Royaume ti Nzapa. E yeke wara mbaï ti fango tënë ti Jésus na yâ ti aÉvangile osio ti yâ ti Bible, so tënë Royaume asigigi na yâ ni ahon fani 100 tongaso. Mingi ti atënë ni so asigigi na yâ ti fango tënë ti Jésus, me so ayeke gi kete mbage ti atënë so lo tene na ndo ti Royaume ti Nzapa la. —Jean 21:25.
Tënë ti Royaume ni agbu lani bê ti Jésus mingi tongaso ngbanga ti nyen? A yeke ngbanga ti so lo hinga so lo la Nzapa asoro lo ti duti tongana Gbia ti Royaume ni (Ésaïe 9:5; Luc 22:28-30). Me, Jésus agi lani pëpe ti wara kota ndo na popo ti azo wala ti gi gloire ti lo wani (Matthieu 11:29; Marc 10:17, 18). Lo fa tënë ti Royaume ni ti gi gi na nzoni ti lo wani ape. Me, tënë ti Royaume ni agbu bê ti lo ngbanga ti so lo hinga ye so Royaume ti Nzapa ni * ayeke sara ande ndali ti azo so lo ye ala, so ti tene Babâ ti lo ti yayu nga na adisciple ti lo.
AYE SO ROYAUME NI AYEKE SARA ANDE NDALI TI IRI TI BABÂ TI JÉSUS
Jésus aye Babâ ti lo ti yayu mingi (aProverbe 8:30; Jean 14:31). Apendere sarango ye ti tere ti Babâ ti lo ni anzere na lo mingi, asarango ye tongana ndoye, bango mawa ti zo nga na sarango ye ti mbilimbili (Deutéronome 32:4; Ésaïe 49:15; 1 Jean 4:8). Tongana Jésus amä atënë ti mvene so a yeke tene na ndo ti Babâ ti lo, a doit ti son bê ti lo mingi. Na tapande, amvene so a tene apasi so azo ayeke bâ asara ye oko na ndo ti Nzapa ape nga so a tene Nzapa la aye si e yeke bâ pasi so. A yeke ndali ti amara ti mvene tongaso la si Jésus ayeke lani na kota nzara ti “fa nzoni tënë ti royaume”, ngbanga ti so lo hinga lo tene Royaume ni la ayeke sara ande si iri ti Babâ ti lo aga nzoni-kue (Matthieu 4:23; 6:9, 10). Me, Royaume ni ayeke sara ande ni tongana nyen?
Na lege ti Royaume ni so, Jéhovah ayeke ga ande na akota changement ndali ti nzoni ti azo kue. “Lo yeke mbô [ande] ngu ti lê kue” na lê ti azo so ayeke be-ta-zo na lo. Lo yeke zi ande aye kue so asara si ngu ti lê ti azo asigigi, so aye ti fa so “kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe.” (Apocalypse 21:3, 4). A yeke na lege ti Royaume ni so la si Nzapa ayeke zi ande pasi ti azo kue. *
So Jésus ayeke lani na kota nzara ti fa tënë na azo na ndo ti Royaume ni so adö bê ti e ape. Lo hinga lo tene a yeke na lege ti Royaume ni la si azo ayeke hinga ande atene Babâ ti lo ayeke tâ na ngangu mingi nga so lo yeke zo so ahinga ti bâ mawa ti azo (Jacques 5:11). Jésus ahinga nga so azo so lo ye ala, wala azo so amä yanga ti Nzapa ayeke wara ande anzoni ye grâce na Royaume ni.
AYE SO ROYAUME NI AYEKE SARA ANDE NDALI TI AZO SO AMÄ YANGA TI NZAPA
Jésus ayeke lani na yayu na tere ti Babâ ti lo, angu mingi, kozo ti tene lo ga na ndo ti sese ge. A yeke na lege ti Molenge ni la si Babâ ni asara atanga ti aye kue, aye tongana yayu nga na atongoro gbani gbani, so zo alingbi ti diko ni kue ape, nga na pendere sese ti e juska na anyama nga na tanga ti aye kue so ayeke na fini na ndo ti sese ni (aColossien 1:15, 16). Na yâ ti aye ni so kue, a yeke azo la Jésus awara lani “ngia na popo ti” ala. —aProverbe 8:31.
Ndoye so Jésus ayeke na ni lani na mbage ti azo la apusu lo ti fa tënë na ala. Gi na tongo nda ni, lo tene na azo polele so ni ga na sese ti “fa nzoni tënë” na azo so ayeke na bezoin ni (Luc 4:18). Me Jésus atene gi tënë ni na yanga awe ape. Fani mingi, lo sara ambeni ye so afa biani so lo ye azo. Na tapande, mbeni lâ tongana azo abungbi ti mä fango tënë ti Jésus, “mawa ti ala asara lo na lo sava azo ti ala so ayeke na kobela.” (Matthieu 14:14). Lani tongana mbeni koli, so abâ pasi na kobela sioni, afa na Jésus so lo mä na bê so Jésus alingbi biani ti sava lo, mawa asara Jésus ni. Lo tene na lo: “Mbi ye. Zia tere ti mo aga nzoni”; na tere ti koli ni aga nzoni (Luc 5:12, 13). Nga, tongana Jésus abâ kamarade ti lo Marie ayeke toto kuâ ti ita ti lo Lazare, Jésus ‘adema na yâ ti bê ti lo na vundu asara lo.’ Nga, lo ‘toto na ngu ti lê.’ (Jean 11:32-36). Me na pekoni, lo sara mbeni ye so adö bê ti azo kue: Lo zingo Lazare ni na kuâ atâa so lo kui asara lango osio awe. —Jean 11:38-44.
Lani Jésus ahinga so azo kue so lo sava kobela ti ala lani ayeke kiri ti tï kobela mbeni lâ, nga ala so lo zingo ala na kuâ ayeke kiri ti kui mbeni lâ. Me, Jésus ahinga nga so ande Royaume ti Nzapa ayeke ga ti hunzi amara ti akpale ni so biaku biaku. A yeke ndali ni la, Jésus asara gi amiracle awe ape, me lo fa nga “nzoni tënë ti royaume” na bê ti lo kue (Matthieu 9:35). Amiracle ni afa gi kete yanga ti aye so Royaume ti Nzapa ayeke ga ande ti sara na ndo ti dunia mobimba kue. Bâ azendo so Bible amû na ndo ti ngoi ni so.
Kobela ayeke hunzi ande.
“Na lâ ni kâ, fade lê ti awaziba alungula, na mê ti awambongi alungula nga. Na lâ ni kâ, fade zo so azin ahuru tongana tagba, na menga ti awabuburu asara bia.” Nga “Fade wakodoro atene pëpe, Mbi yeke na kobela.” —Ésaïe 33:24; 35:5, 6.
Kuâ ayeke duti ande dä ape.
‘Sese ni aga ye ti héritier ti azo ti mbilimbili, na fade ala duti dä lakue.’ —Psaume 37:29.
“Lo hunzi kui teti lakue lakue; fade Seigneur L’Éternel ambô ngule na lê ti azo kue.” —Ésaïe 25:8.
A yeke zingo ande azo so akui.
“Ala kue so ayeke na yâ ti [adû] ti kuâ ayeke mä ande go ti lo na ala yeke sigigi.” —Jean 5:28, 29.
“A yeke zingo ande [azo] na kuâ.” —Kusala 24:15.
Azo kue ayeke wara ande da ti lango nga na kua ti sarango ni.
“Fade azo asara da, na ala duti na yâ ni; fade ala lu vigne na yaka, na ala te lê ni. Fade azo asara da si mbeni zo aduti na yâ ni pëpe; fade ala lu ye si mbeni zo ate pëpe; . . . azo ti Mbi so Mbi iri ala, fade ala wara ngia na kusala ti maboko ti ala teti lâ mingi.” —Ésaïe 65:21, 22.
Bira ayeke hunzi ande.
“Lo sara si bira awe juska na nda ti sese.” —Psaume 46:10.
“Fade mara ayä épée na tere ti mbeni mara pëpe, na fade ala manda lege ti sara bira mbeni pëpe.” —Ésaïe 2:4.
Nzara ayeke hunzi ande.
“Sese alë lengo; fade Nzapa, même Nzapa ti e, airi tënë nzoni na ndo e.” —Psaume 67:7.
“Fade le-kobe ayeke mingi na sese na li ti ahoto.” —Psaume 72:16.
Yere ayeke hunzi ande.
“Azo so ye amanke ala mingi, fade A girisa ala lakue pëpe.” —Psaume 9:19.
“Fade Lo sö zo so ye amanke lo mingi tongana lo toto na Lo. Fade Lo sara be-nzoni na wanzinga na zo so ye amanke lo mingi, na Lo sö âme ti ala so ye amanke ala mingi.” —Psaume 72:12, 13.
So mo bâ aye so Royaume ti Nzapa ayeke sara ande so, mo hinga fadeso ndani so Royaume ni ayeke kota ye na lê ti Jésus so? Na ngoi so lo yeke lani na sese ge, lo ye lani mingi ti fa tënë ti Royaume ni na azo so aye ti mä ni, ngbanga ti so lo hinga lo tene Royaume ni la alingbi ti hunzi akpale kue so ayeke si laso.
Azendo so Bible asara tënë ni na ndo ti Royaume ni so anzere na mo? Tongana a yeke tongaso, mo yeke sara tongana nyen ti hinga ambeni tënë na ndo ti Royaume ni? Nga, nyen la mo lingbi ti sara ti tene mo nga kue mo wara anzoni ye ni so? Article so ayeke ga na peko so ayeke kiri tënë na ahunda ni so.
^ par. 5 Laso, Jésus ayeke dä na yayu, nga depuis so lo kiri kâ, e yeke sûr so tënë ti Royaume ni angbâ lakue ti gbu bê ti lo. —Luc 24:51.
^ par. 8 Ti hinga ndani so Nzapa azia si azo ayeke bâ pasi, bâ chapitre 11 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni. A yeke nga na ndo ti www.jw.org.


text: 14 Matanga ti Pâque nga na ti amapa so a sara na mama ni pëpe angbâ lango use. Aprêtre-mokonzi na ascribe ayeke gi tongana nyen ti gbu lo na lege ti mayele na ti fâ lo,2 teti so ala tene lege mingi: “Zia e sara ni pëpe na ngoi ti matanga ni, ti tene wusuwusu alondo na popo ti azo ni pëpe.”3 Na ngoi so Jésus ayeke na Béthanie na da ti Simon, zo ti buruma, mbeni wali aga na ngbenda ti albâtre, ngbenda ti mbeni mafuta ti nginza mingi so a zia yombo dä, tâ mafuta ti nard. Lo fâ yanga ti ngbenda ni so, na lo to nda ti tuku mafuta ni na li ti Jésus so ayeke duti na tere ti table ti te kobe.4 Na bango ye so, bê ti ambeni disciple ason si ala diko tënë na popo ti ala, ala tene: “Ngbanga ti nyen a buba mafuta so?5 A lingbi fade ti kä mafuta so ahon denier ngbangbo ota na ti mû nginza ni na awayere!” Na bê ti ala ason mingi na tere ti wali ni.6 Me Jésus atene: “ALA zia lo kpô. Ngbanga ti nyen ALA ye ti ga na kpale na lo? Ye so lo sara na mbi ayeke nzoni mingi.7 Teti awayere ayeke ngbâ lakue na ALA, na tongana ALA ye, ALA lingbi lakue ti sara ye ti nzoni na awayere so. Me mbi, mbi yeke ngbâ lakue na ALA pëpe.8 Wali so asara ye so alingbi na ngangu ti lo. Lo tuku mafuta so a zia yombo dä so na tere ti mbi ti leke mbi kozo teti ngoi ti lungo mbi.9 Ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA: Na ndo kue so a yeke fa nzoni tënë dä na dunia kue, fade a yeke sara nga tënë ti ye so wali so asara, ti tene azo adabe ti ala na lo.”10 Judas Iscariote, mbeni oko na popo ti adisciple bale-oko na use, ague na mbage ti aprêtre-mokonzi ti kä Jésus na ala.11 Tongana ala mä tënë so, tere ti ala anzere na ala mû zendo ti mû na lo alê ti nginza ti argent. Tongaso, lo to nda ti gi tongana nyen ti kä Jésus na mbeni lango so alingbi.12 Na kozo lango ti matanga ti amapa so a sara na mama ni pëpe, lango so lakue a yeke fâ ka nyama ti matanga ti Pâque, adisciple ti Jésus atene na lo: “Mo ye e gue e leke aye ni na ndo wa si mo te kobe ti Pâque ni?”13 Na ndo ti tënë so, lo tokua ambeni disciple ti lo use, lo tene na ala: “ALA gue na yâ ti gbata ni. Kâ, mbeni koli so ayô ta ti sese na ngu na yâ ni ayeke tingbi ande na ALA. ALA mû peko ti lo,14 na ndo so lo lï dä, ALA tene na wa ti da ni: ‘Wafango ye atene: “Kubu ti agene so a leke na mbi si mbi lingbi ti te kobe ti Pâque dä na adisciple ti mbi ayeke na ndo wa?” ’15 Na fade lo yeke fa na ALA mbeni kota kubu so ayeke na nduzu, so a leke ye kue na yâ ni awe. ALA leke aye ni kâ teti e.”16 Tongaso, adisciple ni ague, ala lï na yâ ti gbata ni na ala wara ye ni gi tongana ti so Jésus atene fade na ala. Ala leke aye teti matanga ti Pâque ni.17 Tongana a si na lakui awe, lo na adisciple ti lo bale-oko na use aga.18 Na ngoi so ala yeke duti na tere ti table na ala yeke te kobe, Jésus atene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA: Mbeni oko na popo ti ALA, so ayeke te ye legeoko na mbi, ayeke kä mbi ande.”19 Ala to nda ti sara vundu, na ala oko na oko atene na lo: “A yeke mbi?”20 Lo tene na ala: “A yeke mbeni oko na popo ti ALA bale-oko na use, so ayeke yôro maboko legeoko na mbi na yâ ti oko sembe ni.21 Biani, Molenge ti zo ayeke hon, gi tongana ti so a sû tënë ni na ndo ti lo na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Me mawa na zo so na lege ti lo si a kä Molenge ti zo! A yeke nzoni mingi ngbanga ti zo ni so tongana a dü lo fade pëpe.”22 Tongana ala ngbâ ti te kobe, lo mû mbeni mapa, lo iri tënë nzoni na ndo ni, lo kungbi yâ ni na lo mû ni na ala, lo tene: “ALA mû ni, so ayeke fä ti tere ti mbi.”23 Lo mû nga mbeni kopo ti vin, lo kiri singila na Nzapa, lo mû ni na ala, na ala kue ala nyon ni.24 Na lo tene na ala: “So ayeke fä ti ‘mênë ti mbele ni,’ mênë ti mbi so biani ayeke tuku ande ndali ti azo mingi.25 Ti tâ tënë ni, mbi tene na ALA: Mbi yeke nyon ande ngu ti lê ti vigne mbeni pëpe juska na lango so mbi yeke nyon mbeni fini ni na yâ ti royaume ti Nzapa.”26 Na nda ni, tongana ala sepela Nzapa na bia awe, ala sigigi ala gue na ndo ti Hoto ti akeke ti olive.27 Na Jésus atene na ala: “Fade ALA kue ayeke girisa lege, teti a sû na Mbeti ti Nzapa a tene: ‘Fade mbi yeke dë berger ni, na angasangbaga ni ayeke kangbi kirikiri.’28 Me tongana a zingo mbi na kuâ awe, mbi yeke gue kozo ti ALA na Galilée.”29 Me Pierre atene na lo: “Atâa atanga ni kue agirisa lege, mbi yeke girisa ti mbi lege pëpe!”30 Na mango tënë so, Jésus atene na lo: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na mo: Laso, tâ gi na bï so, kozo si mbeni koli-kondo atoto fani use, mo Pierre, fani ota mo yeke tene ande so mo hinga mbi pëpe.”31 Me Pierre ato nda ti tene lege mingi: “Atâa a yeke ti tene mbi na mo e kui oko, mbi lingbi oko pëpe ti tene so mbi hinga mo pëpe.” Nga, tanga ti adisciple ni kue ato nda ti tene nga tongaso.32 Na pekoni, ala si na ndo so a iri ni Gethsémané, na lo tene na adisciple ti lo: “ALA duti ti ALA ge, na ngoi so mbi yeke sambela.”33 Lo mû Pierre, Jacques na Jean na tere ti lo. Li ti lo ato nda ti kpe na lo gi bê ti lo ngangu mingi.34 Na lo tene na ala: “Âme ti mbi ayeke na vundu mingi, même nduru na kuâ. ALA ngbâ ge, na ALA lango pëpe.”35 Na lo hon kete, lo tï na sese, na lo to nda ti sambela si, tongana lege ayeke dä, ngbonga ni ahon yongoro na lo.36 Na lo tene: “Abba, Babâ, mo lingbi ti sara ye kue. Mo zi kopo so yongoro na mbi. Me zia a duti tongana ti so bê ti mbi aye pëpe, me tongana ti so bê ti mo aye.”37 Tongana lo kiri, lo bâ so ala yeke lango, na lo tene na Pierre: “Simon, mo yeke lango? A yeke ngangu na mo ti lango pëpe gi teti ngbonga oko tongaso?38 ALA lango pëpe, ALA ngbâ ti sambela si ALA tï na yâ ti tara pëpe. Biani, yingo aye ti sara ye, me mitele awoko.”39 Lo kiri lo hon na lo sambela, lo tene gi oko tënë so.40 Lo kiri lo ga, na lo wara ala na lango, teti so lê ti ala ane na lango. Tongaso ala hinga tënë ti kiri na ni na lo pëpe.41 Na lo kiri ti fani ota ni, lo tene na ala: “Na mara ti ngoi tongaso, ALA yeke lango na ALA yeke wu tere ti ALA? Awe! Ngbonga ni asi awe! Bâ, a kä Molenge ti zo ti zia lo na maboko ti awasiokpari.42 ALA londo, e gue. Bâ, zo ti kango mbi aga nduru awe.”43 So tënë angbâ na yanga ti lo, mo ye ti bâ, Judas, mbeni oko na popo ti adisciple bale-oko na use, aga. Lo mû na peko ti lo gbâ ti azo so ayeke na a-épée nga na anduru keke, so aprêtre-mokonzi, ascribe nga na a-ancien si atokua ala.44 Zo ti kango lo ni afa mbeni ye na azo ni kozoni, ye so lo na ala amä tere na ndo ni, lo tene: “Zo so mbi yeke su ande ngbangba ti lo, a yeke lo la. ALA gbu lo na ALA bâ ndo na ndo ti lo nzoni tongana ALA yeke gue na lo.”45 Na lo gue gi na mbage ti Jésus, lo ga nduru na lo, lo tene: “Rabbi!” Na lo su ngbangba ti lo a ninga.46 Na azo ni azia maboko na ndo ti Jésus si ala gbu lo.47 Me, mbeni oko ti ala so ayeke luti na ndo ni so agboto épée ti lo, lo dë ngbâa ti kota prêtre ni na lo fâ mê ti lo.48 Na Jésus atene na azo ni: “ALA ga na a-épée nga na anduru keke ti gbu mbi tongana ti so a yeke sara na mbeni zo ti gbungo aye ti azo na ngangu?49 Lâ na lâ mbi yeke na tere ti ALA na yâ ti temple, mbi yeke fa ye, me ALA gbu mbi lani pëpe. Me aye so asi ti tene tënë ti Mbeti ti Nzapa aga tâ tënë.”50 Na adisciple ni kue azia lo, ala kpe.51 Mbeni maseka-koli so ayü pendere bongo ti lin na tere ti lo ato nda ti mû peko ti Jésus nduru nduru. Ala tara ti gbu lo,52 me lo dö bongo ti lo ti lin ni lo zia si lo kpe tere ti lo senge.53 Fadeso ala gue na Jésus na kota prêtre ni. Na aprêtre-mokonzi, a-ancien nga na ascribe, ala kue abungbi tere ti ala.54 Pierre amû peko ti lo, me lo ngbâ ayo. Lo gue juska na gbagba ti kota prêtre ni, na lo yeke duti legeoko na azo ti kua ti yâ ti gbagba ni, lo yeke duti na tere ti mbeni wâ so aza mingi.55 Na oko ngoi ni, aprêtre-mokonzi nga na amembre ti Sanhédrin ni kue ayeke gi tënë ti bi na li ti Jésus ti fâ lo. Me ala wara mbeni tënë oko pëpe.56 Biani, azo mingi abi atënë ti wataka na ndo ti lo, me atënë ti ala ni amä tere pëpe.57 Nga, ambeni zo alondo na ala bi tënë ti wataka na li ti lo, ala tene:58 “E mä lo tene: ‘Mbi yeke kungbi ande temple so na sese, temple so maboko ti zo si aleke ni, na mbi yeke leke mbeni nde na lango ota, so maboko ti zo si aleke ni pëpe.’ ”59 Me na ndo ti tënë so kue, tënë ti ala ni ague kirikiri.60 Tongaso kota prêtre alondo na popo ti azo ni na lo hunda Jésus, lo tene: “Mo yeke na mbeni tënë ti kiri na ni pëpe? So tënë ti nyen la si ala yeke bi na li ti mo so?”61 Me Jésus azi yanga pëpe, lo kiri tënë oko pëpe. Na kota prêtre ni ato nda ti hunda lo, lo tene: “Mo yeke Christ, Molenge ti Lo so azo ayeke gonda Lo so?”62 Jésus atene: “Mbi yeke lo. Na ALA yeke bâ ande Molenge ti zo so ayeke duti na mbage ti koti ti ngangu, na lo yeke ga na ambinda ti yayu.”63 Na mango tënë so, kota prêtre ni asuru abongo ti lo ti yâ ni, na lo tene: “E yeke na bezoin ti ambeni témoin ti sara na nyen?64 ALA wani ALA mä zonga ni na mê ti ALA awe. ALA tene ti ALA nyen dä?” Ala kue atene so lo lingbi na kuâ.65 Na ambeni atuku ngu ti yanga na tere ti lo, ala kanga lê ti lo kue, ala kpo lo na gobo na ala tene na lo: “Tongana mo yeke mbeni prophète, fa na e zo so apika mo so!” Na azo ti kua ti da-ngbanga ni apika lê ti lo na ahon na lo.66 Tongana Pierre ayeke na yâ ti gbagba ni na gbe ni, mbeni oko ti amaseka-wali so ayeke azo ti kua ti kota prêtre aga,67 na tongana lo bâ Pierre so ayeke duti na tere ti wâ, lo bâ yâ ti lê ti Pierre nzoni, lo tene: “Mo kue mo yeke fade na tere ti Jésus, zo ti Nazareth so!”68 Me Pierre abere tënë ni, lo tene: “Mbi hinga ti mbi lo pëpe na mbi hinga li ti mbi na tënë so mo yeke tene so pëpe.” Na lo sigigi, lo gue nduru na yanga ti gbagba ni.69 Kâ, tongana lê ti maseka-wali ni atï na ndo ti Pierre, lo kiri lo tene na ala so aluti na ndo ni so: “Lo so kue ayeke mbeni oko ti ala.”70 Pierre akiri abere tënë ni. Kete na pekoni, azo so ayeke luti na ndo ni so ato nda ti tene na Pierre: “Ti tâ tënë ni, mo yeke oko ti ala, teti mo yeke biani mbeni zo ti Galilée.”71 Me lo to nda ti iri sioni na ndo ti lo wani, na ti deba tere ti lo: “Mbi hinga ti mbi koli so ALA yeke sara tënë ti lo so pëpe.”72 Na fade fade mbeni koli-kondo atoto ti fani use ni. Na Pierre adabe ti lo na tënë so Jésus atene fade na lo: “Kozo si mbeni koli-kondo atoto fani use, fani ota mo yeke tene so mo hinga mbi pëpe.” Na vundu asara Pierre mingi si lo tï na toto.


text:
Akode ti fango na tënë
TOUR TI BA NDO
Hundango tënë ni: Ngoi na ngoi e kue e yeke na bezoin ti dengo bê. Me na ndo wa la e lingbi ti wara ni?
Versê ni: 2aC 1:3, 4
Mbeti ni: Tour ti Ba Ndo so afa tongana nyen la Nzapa ayeke mû na e mara ti dengo bê so.
TOUR TI BA NDO (ndangba lembeti ni)
Hundango tënë ni: Ambeni zo atene so Royaume ti Nzapa ayeke mbeni ye so ayeke na yâ ti bê ti zo; ambeni atene ti ala so ayeke aye kue so azo asara ti ga na siriri na yâ ti dunia. Ka mo, mo tene ti mo nyen?
Versê ni: Dan 2:44
Mbeti ni: Na yâ ti Bible, Royaume ti Nzapa ayeke mbeni tâ gouvernement. Mbage so asara tënë mingi na ndo ti ye so Bible afa na ndo ti Royaume ti Nzapa.
FA TÂ TËNË
Hundango tënë ni: Tongana nyen la e lingbi ti hinga so Nzapa ayeke bi bê ti lo na ndo ti e?
Versê ni: 1Pi 5:7
Tâ tënë ni: Nzapa atisa e ti sambela lo ngbanga ti so lo bi bê ti lo na ndo ti e