text:
‘Ti bi bê ti mo na ndo ti yingo aye ti tene fini nga na siriri’
“Ala so ayeke sara ye alingbi na yingo abi bê ti ala na ndo ti aye ti yingo.”—AROM. 8:5.
ABIA: 57, 52
1, 2. Ngbanga ti nyen la aRomain chapitre 8 agbu bê ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu mingi?
MO DIKO lani aRomain 8:15-17 na ngoi ti Dango bê na kuâ ti Jésus so a yeke sara ni ngu oko oko? Peut-être mo sara ni. Kpengba versê so afa tongana nyen la aChrétien ahinga so a soro ala ti gue na yayu: yingo vulu afa ni na yingo ti ala. Kozo versê ti chapitre so asara tënë ti “ala so ayeke beoko na Christ Jésus”. Me eskê aRomain chapitre 8 aye ti sara gi tënë ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu? Wala a sara nga tënë ti aChrétien so ayeke na beku ti wara fini na ndo ti sese?
2 Chapitre so asara kozoni kue tënë ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu. Ala wara “yingo” tongana azo so ayeke ‘ku kungo ti tene a mû ala ti ga amolenge ti Nzapa, ti tene a zi ala na yâ ti tere ti ala’ ti mitele (aRom. 8:23). Biani, ye so ala yeke ku ayeke ti ga amolenge ti Nzapa na yayu. Ala lingbi ti ga ande amolenge ti Nzapa ndali ti so ala wara batême nga Nzapa asara si ala wara nzoni na lege ti ngere so a futa ti zi azo, lo pardonné siokpari ti ala nga lo diko ala tongana azo ti mbilimbili tongaso si ala ga amolenge ti lo ti yingo.—aRom. 3:23-26; 4:25; 8:30.
3. Ngbanga ti nyen la e tene so aRomain chapitre 8 agbu nga bê ti ala so ayeke na beku ti wara fini na ndo ti sese?
3 Ye oko, aRomain chapitre 8 agbu nga bê ti ala so ayeke na beku ti wara fini na sese ndali ti so, na mbeni lege, Nzapa abâ ala tongana azo ti mbilimbili. Mbeni ye so Paul asû kozoni na yâ ti mbeti ti lo na aRomain afa ni na e. Na chapitre 4, lo sara tënë ti Abraham. Koli so ayeke na mabe so ayeke lani na fini kozo ti tene Jéhovah amû Ndia na azo ti Israël nga ngu mingi kozo si Jésus akui ndali ti siokpari ti e. Atâa so kue, Jéhovah abâ kpengba mabe ti Abraham nga lo diko lo tongana zo ti mbilimbili. (Diko aRomain 4:20-22.) Legeoko nga, aChrétien so ayeke be-ta-zo laso, so ayeke na beku so Bible amû ti wara fini ti lakue lakue na ndo ti sese, Jéhovah alingbi ti bâ ala nga tongana azo ti mbilimbili. Tongaso, ala lingbi ti wara nzoni na lege ti wango so ayeke na aRomain chapitre 8 so a mû ni na azo ti mbilimbili.
4. A-Romain 8:21 apusu e ti gbu li ti e na ndo ti hundango ndo wa?
4 Na aRomain 8:21, e wara mbeni tënë so afa na e biani so fini dunia ayeke duti ande dä. Versê so amû zendo so “fade a yeke zi création nga na gbe ti ngbâa ti ye so abuba, na lo yeke wara liberté ti gloire ti amolenge ti Nzapa.” Kota ye ni ayeke ti gbu li ti e ti bâ wala e yeke duti ande dä, so ti tene ti gbu li ti e ti bâ wala e yeke wara ande futa so. Mo hinga biani so mo yeke duti ande na yâ ti fini dunia? A-Romain chapitre 8 amû na mo awango so ayeke mû maboko na mo ti hinga biani so mo yeke duti ande na yâ ti fini dunia.
“BINGO BÊ NA NDO TI MITELE”
5. Na aRomain 8:4-13, kpengba tënë wa la Paul asara tënë ni?
5 Diko aRomain 8:4-13. A-Romain chapitre 8 azia kangbi na popo ti ala so ayeke tambela “alingbi na mitele” na ala so ayeke tambela “alingbi na yingo”. Ambeni zo alingbi ti pensé so tënë so aye ti zia kangbi na popo ti azo so ayeke na yâ ti tâ tënë pëpe na azo so ayeke na yâ ti tâ tënë, azo so ayeke aChrétien pëpe na azo so ayeke aChrétien. Ye oko, Paul ayeke sû lani mbeti na “ala kue so ayeke na Rome tongana azo so Nzapa andoye ala mingi, so a iri ala ti duti azo so ayeke nzoni-kue”. (aRom. 1:7). Tongaso, Paul ayeke zia lani kangbi na popo ti aChrétien so ayeke tambela alingbi na mitele na aChrétien so ayeke tambela alingbi na yingo. Kangbi ni ayeke lani so wa?
6, 7. (a) Ambeni lege so Bible asara kua na tënë “mitele” ayeke so wa? (b) Tënë “mitele” so Paul asara kua na ni na aRomain 8:4-13 aye ti tene nyen?
6 Gbu li ti mo kozoni na ndo ti tënë “mitele”. Paul aye lani ti sara tënë ti nyen? Bible asara kua na tënë “mitele” na alege nde nde. Na ambeni ngoi, a ye ti sara tënë ti mi ti tere ti e (aRom. 2:28; 1 aCor. 15:39, 50). A lingbi nga ti sara tënë ti songo ti fami. Jésus ayeke lani ‘ngongoa ti David na lege ti mitele,’ nga Paul abâ aJuif tongana “afami ti [lo] na lege ti mitele”.—aRom. 1:3; 9:3.
7 Ye oko, ye so Paul asû na chapitre 7 amû maboko na e ti hinga nda ti tënë “mitele” so a sara tënë ni na aRomain 8:4-13. Lo tene dutingo “beoko na mitele” ague oko na ‘anzara ti bê so ayeke sioni’ so “ayeke sara kusala na yâ ti amembre” ti tere ti ala lani (aRom. 7:5). Ye so azi nda ti tënë “ala so ayeke sara ye alingbi na mitele” so Paul atene ala ‘bi bê ti ala na ndo ti aye ti mitele’. Lo yeke sara lani tënë ti azo so ayeke nzoni-kue pëpe so azia si anzara ti tere ti ala akomande ala wala so azia li ti ala gi na ndo ti anzara ti tere ti ala. Mingi ni, azo so ayeke sara ye alingbi na anzara ti bê ti ala, atâa a yeke lango-sioni wala mbeni ye nde.
8. Ngbanga ti nyen la a yeke na lege ni ti mû wango même na aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ti tambela pëpe “alingbi na mitele”?
8 Me peut-être mo yeke hunda tere ti mo na ndani so Paul agboto lê ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu na ndo ti kpale so alingbi ti ga tongana ala sara ye “alingbi na mitele”. A-Chrétien so laso Nzapa ayeda ti tene ala ga akamarade ti lo nga so lo bâ ala tongana azo ti mbilimbili, mara ti kpale tongaso alingbi nga ti hara ala? Mawa ni ayeke so aChrétien kue alingbi ti komanse ti tambela alingbi na anzara ti tere ti ala so ayeke pusu ala ti sara sioni. Na tapande, Paul asû lani na mbeti so ambeni ita ti Rome ayeke lani angbâa “ti yâ ti ala wani.” A lingbi ti duti nzara ti sarango lango-sioni wala ti kobe, ti nyongo ye wala ti ambeni ye nde. Ambeni ayeke “handa bê ti azo so lê ti ala azi pëpe.” (aRom. 16:17, 18; aPhil. 3:18, 19; Jude 4, 8, 12). Dabe ti mo nga so na mbeni ngoi, mbeni ita na Corinthe “ayeke duti na wali ti babâ ti lo.” (1 aCor. 5:1). A yeke na lege ni so na pekoni Nzapa apusu Paul ti mû wango na aChrétien na ndo ti “bingo bê na ndo ti mitele”.—aRom. 8:5, 6.
9. Wango so Paul amû na aRomain 8:6 aye pëpe ti sara tënë ti nyen?
9 Wango so angbâ nga na ngangu laso. Mbeni Chrétien so asara na Nzapa teti angu mingi alingbi ti komanse ti zia li ti lo na ndo ti aye ti mitele. So aye pëpe ti sara tënë ti mbeni Chrétien so na ambeni ngoi lo pensé na ndo ti kobe, kua ti nginza, sarango ngia wala même mungo wali wala koli. So ayeke aye so awakua ti Nzapa ayeke sara ka. A nzere lani na Jésus ti te ye nga lo mû kobe na ambeni zo. Lo hinga so lo yeke lani na bezoin ti wu tere. Nga, Paul atene lani so bungbingo koli na wali ayeke kota ye na yâ ti mariage.
10. Na aRomain 8:5, 6, tënë ‘bi bê na ndo ti’ mbeni ye aye ti tene nyen?
10 Tongaso, Paul aye lani ti tene nyen tongana lo sara tënë ti “bingo bê na ndo ti mitele”? Tënë ti Grec so Paul asara kua na ni aye ti sara tënë ti “zo so azia li ti lo nga na bê ti lo na ndo ti mbeni ye, lo sara kua na ngangu ti gbungo li ti lo ti leke ti sara mbeni ye.” Azo so ayeke sara ye alingbi na mitele azia si tere ti ala so ayeke pusu ala ti sara sioni afa lege na ala. Na ndo ti aRomain 8:5, mbeni wandara atene: “Aye so ala zia li ti ala na ndo ni, so ti tene aye so agbu bê ti ala mingi, aye so ala sara tënë ni lakue, aye so ala yeke sara nga aye so amû ngia mingi na ala, ayeke aye so ayeke ti mitele.”
11. Aye wa la alingbi ti ga aye so agbu bê ti e ahon ndo ni?
11 A yeke na lege ni ti tene aChrétien na Rome agbu li ti ala ti bâ aye so ayeke kota ye mingi na yâ ti fini ti ala. Eskê “aye ti mitele” la akomande ala wala aga kota ye mingi na yâ ti fini ti ala? A yeke na lege ni ti tene e nga e gbu li ti e na ndo ti aye so ayeke kota ye mingi na yâ ti fini ti e. Nyen la agbu bê ti e mingi, nga nyen la e ye ka ti sara tënë na ndo ni mingi? Nyen la e ye ti sara ni lakue? Ambeni zo alingbi ti bâ so aye so agbu bê ti ala mingi ayeke nyongo avin nde nde, ziango aye ti pendere na yâ ti da ti ala, vongo afini bongo so asigigi, gingo ti wara gbâ ti nginza, lekengo akapa ti avoyage na ambeni ye tongaso. Aye ni so ayeke sioni pëpe; a yeke aye so azo ayeke sara ka ni. Na tapande, na mbeni ngoi, Jésus asara vin, nga Paul atene na Timothée ti nyon “vin kete”. (1 Tim. 5:23; Jean 2:3-11). Me vin ayeke pëpe ye so ayeke kota mingi na lê ti ala. Ka ti e? Nyen la agbu bê ti e mingi?
12, 13. Ngbanga ti nyen la ye so e bi bê ti e na ndo ni ayeke ngangu tënë?
12 Ti gi ti bâ yâ ti asarango ye ti e ayeke kota ye mingi. Ngbanga ti nyen? Paul atene: “Bingo bê na ndo ti mitele aye ti tene kuâ.” (aRom. 8:6). Tënë so ayeke ngangu: songo ti e na Jéhovah ayeke buba laso nga na yâ ti ngoi so ayeke ga, e yeke kui. Atâa so kue, Paul aye lani ti tene pëpe so tongana mbeni zo akomanse ti ‘bi bê ti lo na ndo ti mitele’ gi kuâ la ayeke ku lo. Lo lingbi ti changé. Gbu li ti mo na ndo ti koli so asara lango-sioni lani na Corinthe so asara ye alingbi na “mitele” na so a lingbi a bi lo na gigi ti bungbi. Me lo lingbi lani ti changé na lo sara ni biani. Lo zia lege ti tambela na lege ti mitele nga lo kiri na ndo ti nzoni lege.—2 aCor. 2:6-8.
13 So koli so achangé lani so, lege ayeke dä laso ti tene mbeni Chrétien achangé, mbilimbili mbeni zo so ade ti tambela pëpe alingbi na mitele tongana ti koli so ayeke na Corinthe. Biani, wango so Paul amû na ndo ti ye so alingbi ti si na nda ni na mbeni zo so ‘abi bê ti lo na ndo ti mitele’ alingbi ti pusu aChrétien ti sara achangement so ala bezoin ti sara ni.
“BINGO BÊ NA NDO TI YINGO”
14, 15. (a) Paul ahunda na e ti bi bê ti e na ndo ti nyen? (b) “Bingo bê na ndo ti yingo” aye ti tene nyen pëpe?
14 Na peko ti so Paul amû na e wango na ndo ti “bingo bê na ndo ti mitele”, lo mû nga dengo bê so: “Bingo bê na ndo ti yingo aye ti tene fini nga na siriri.” Ye ti peko ni wala futa ni ayeke fini nga na siriri. Tongana nyen la e lingbi ti wara futa so?
15 “Bingo bê na ndo ti yingo” aye pëpe ti tene so zo ayeke bi bê ti lo pëpe na aye so ayeke passé na yâ ti dunia. A ye ti tene pëpe so zo ayeke pensé nga lo yeke sara tënë gi na ndo ti Bible wala na ndo ti ndoye ti lo na mbage ti Nzapa nga na beku ti lo ti kekereke. Zia e dabe ti e so Paul nga na ambeni kozo Chrétien so asara ye so anzere na Nzapa ayeke sara ye lani tongana tanga ti azo kue na yâ ti aye mingi. Ala yeke te ye lani nga ala yeke nyon ye. Ambeni mingi asara lani mariage nga ala yeke na sewa, ala sara kua ti wara ye so ala yeke na bezoin ni.—Marc 6:3; 1 aThes. 2:9.
16. Nyen la ayeke lani kota ye mingi na yâ ti fini ti Paul?
16 Me Paul na ambeni kozo Chrétien azia lani pëpe si aye ni so ala yeke sara na yâ ti gigi ti ala aga ye so ayeke kota ye mingi na yâ ti fini ti ala. Na tapande, Bible atene so Paul asara lani kua ti lekengo atente. Me kua so ayeke lani kota ye mingi na yâ ti fini ti lo pëpe. Ye so ayeke lani kota mingi na yâ ti fini ti lo ayeke kua ti Nzapa. Paul azia lani lê ti lo gi na ndo ti kua ti fango tënë nga na fango ye. (Diko Kusala 18:2-4; 20:20, 21, 34, 35.) A yeke akua so lo wa aita ti lo na Rome ti sara ni. Tâ tënë, aye so ayeke kota ye mingi na yâ ti fini ti Paul ayeke aye so a leke ndali ti aChrétien ti tene ala kpengba nga na akua so Nzapa amû na ala ti sara. Aita ti Rome ayeke lani na bezoin ti sara ye tongana lo, na e nga kue e yeke na bezoin ti sara tongaso.—aRom. 15:15, 16.
17. Tongana e ‘bi bê ti e na ndo ti yingo’, fini ti e alingbi ti duti tongana nyen?
17 Tongana e ngbâ ti sara akua ti Nzapa, nyen la e yeke wara na peko ni? A-Romain 8:6 akiri tënë polele, atene: “Bingo bê na ndo ti yingo aye ti tene fini nga na siriri.” Ye so aye ti tene ti zia si yingo vulu afa lege na apensé ti e nga akomande ni, nga ti zia si apensé ti e ague oko na ti Nzapa. E lingbi ti duti na confiance so tongana e sara si “yingo” aduti kota ye na yâ ti fini ti e, gigi ti e ayeke nzere na e laso. Nga na nda ni ye so e yeke wara ande ayeke fini ti lakue lakue na yayu wala na ndo ti sese.
18. Tongana nyen la ti ‘bi bê ti e na ndo ti yingo’ alingbi ti sara si e duti na siriri?
18 Zia e gbu li ti e na ndo ti tënë so atene “bingo bê na ndo ti yingo aye ti tene . . . siriri.” Azo mingi ayeke sara ngangu ti wara siriri ti bê. Na ngoi so ala ngbâ ti gi ti duti na siriri ti bê, e yeke ti e na ni awe. Mbeni ye so afa so e yeke na siriri so ayeke so e yeke sara ngangu ti duti na siriri na azo ti sewa ti e nga na aita ti congrégation. E hinga so e na aita ti e, e yeke nzoni-kue pëpe. Ndali ni, na ambeni ngoi akpale alingbi ti londo, na tongana akpale alondo, a fa na e ti mû peko ti wango ti Jésus so: “Leke tënë na ita ti mo kozoni.” (Mat. 5:24). Tongana e dabe ti e so aita ti e nga ayeke sara na ‘Nzapa so ayeke mû siriri,’ a yeke duti ngangu na e mingi pëpe ti sara ni.—aRom. 15:33; 16:20.
19. Siriri wa la e lingbi ti duti na ni so mara ni ayeke dä ape?
19 Mbeni siriri ayeke nga dä so a lingbi ti diko ngere ni pëpe. Tongana e ‘bi bê ti e na ndo ti yingo’, e yeke na siriri na Wasarango e. Atënë ti Ésaïe alingbi na ngoi ti lo me alingbi biani na ngoi ti e laso. Lo tene: “Zo so abi bê ti lo na Mo [Jéhovah], fade Mo bata lo na tâ siriri teti lo zia bê ti lo na Mo.”—És. 26:3; diko aRomain 5:1.
20. Ngbanga ti nyen la mo kiri singila ndali ti wango so ayeke na aRomain chapitre 8?
20 Atâa a soro e na lege ti yingo ti gue na yayu wala e yeke na beku ti duti na fini lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese, e lingbi ti kiri singila ndali ti wango so a sû na gbe ti yingo so ayeke na aRomain chapitre 8. E kiri singila mingi ndali ti so a wa e ti zia pëpe si “mitele” aga kota ye na yâ ti fini ti e. Me e bâ so a yeke na lege ti ndara ti sara ye alingbi na atënë ti dengo bê so, so a sû na gbe ti yingo: “Bingo bê na ndo ti yingo aye ti tene fini nga na siriri.” Tongana e sara tongaso, e yeke wara futa so angbâ lakue lakue ndali ti so Paul atene: “Futa ti peko ti siokpari ayeke kuâ, me matabisi so Nzapa amû ayeke fini ti lakue lakue na lege ti Christ Jésus Seigneur ti e.”—aRom. 6:23.


c: text/html

text:
110: Timothée amû maboko na Paul
MASEKA-KOLI so mo bâ ge na tere ti Paul so ayeke Timothée. Timothée na afami ti lo alango na kodoro ti Lystres. Mama ti lo ayeke Eunice na âta ti lo ti wali ayeke Loïs.
A sara ngu oko tongaso awe so Paul na Barnabas asi lani ti kozoni na Lystres ti fa tënë. Fadeso, lo kiri lo ga ti fani ota ni. Ti so ni, lo na kamarade ti lo Silas la aga.
Mo hinga tënë so Paul ayeke tene na Timothée? Lo hunda lo, lo tene: ‘Mo ye ti ga legeoko na mbi nga na Silas? E ye si mo mû maboko na e ti fa tënë na azo so alango na ando so ayo.’
Timothée ayeda. Tongaso, kete na pekoni, lo zia afami ti lo na lo mû peko ti Paul na Silas. Me kozoni si e bâ tënë na ndo ti tambela ti ala ni, zia e bâ ye so asi na Paul. A sara ngu 17 awe ngbene ye so Jésus asi na lo na lege ti Damas.
Girisa pëpe, Paul ague lani na Damas ti sara sioni na adisciple ti Jésus, me fadeso lo wani ayeke mbeni disciple ti Jésus! Na pekoni, ambeni zo agi lege ti fâ Paul ngbanga ti so aye so lo fa na ndo ti Jésus anzere na ala pëpe. Me adisciple amû maboko na lo ti kpe. Ala zia lo na yâ ti mbeni sakpa na ala yô ni na li ti gbagba ti kodoro ni si ala zia lo na sese na peko ti gbagba ni.
Na pekoni, Paul ague na Antioche ti fa tënë. A yeke na ndo so la si a to nda ti iri adisciple ti Jésus aChrétien, wala “Azo ti Christ”. Paul na Barnabas alondo na Antioche ala gue na ambeni kodoro so ayeke yongoro na Antioche ti fa tënë kâ. Mbeni kodoro so ala si dä ayeke Lystres, kodoro ti Timothée.
Fadeso, tongana ngu oko tongaso ahon awe, Paul akiri na Lystres na ngoi ti use tambela ti lo. Tongana Timothée azia kodoro ti Lystres ti gue oko na Paul nga na Silas, mo hinga ndo so ala gue dä? Bâ carte ni, na zia e bâ ambeni ndo ni.
Kozoni ala gue na Iconium, so ayeke nduru na Lystres. Na pekoni ala gue na use kodoro ni so iri ni ayeke Antioche, nga ala gue na Troas, na Philippes, na Thessalonique nga na Bérée. Mo bâ Athènes na ndo ti carte ni? Paul afa nga tënë kâ. Na pekoni, ala fa tënë ngu oko na ndambo na kodoro ti Corinthe. Na nda ni, ala luti kete na Ephèse, si ala mû bateau ala kiri na Césarée. Na pekoni ala gue na Antioche, ndo so Paul angbâ dä.
Tongaso, Timothée atambela akilomètre mingi na tere ti Paul ti fa “nzo tënë” na ti sara si akongregation mingi abâ gigi. Tongana mo ga kota, mo yeke sara ande na Nzapa be-ta-zo tongana Timothée?
Kusala 9:19-30; 11:19-26; chapitre 13 ti si na 17; 18:1-22.
1. Rome; 2. Malte; 3. Bérée; 4. Thessalonique; 5. Corinthe; 6. Philippes; 7. Athènes; 8. Crète; 9. Troas; 10. Ephèse; 11. Milet; 12. Colosses; 13. Antioche; 14. Iconium; 15. Lystres; 16. Chypre; 17. Antioche; 18. Césarée; 19. Joppé; 20. Damas; 21. Jérusalem; 22. Kota ngu-ingo (Méditerranée)
Ahundango tënë
- Maseka-koli so na lê ti foto so ayeke zo wa? Lo lango na kodoro wa? Iri ti mama ti lo na ti âta ti lo ti wali ayeke nyen?
- Timothée atene nyen tongana Paul ahunda lo wala lo ye ti ga na tere ti lo na Silas ti gue ti fa tënë na ayongoro ndo?
- Na ndo wa si a to nda ti iri adisciple ti Jésus “Azo ti Christ”, wala aChrétien?
- Na peko ti so Paul, Silas na Timothée azia Lystre, ala gue na ambeni kodoro wa?
- Tongana nyen Timothée amû maboko na Paul? A lingbi amaseka ahunda tere ti ala na tënë wa laso?
Ambeni hundango tënë
- Diko Kusala 9:19-30.
Tongana nyen bazengele Paul asara ye lani na ndara tongana a gi ti kanga lege na nzo tënë so lo yeke fa ni? (Kus. 9:22-25, 29, 30; Mat. 10:16).
- Diko Kusala 11:19-26.
Tongana nyen mbaï so ayeke na Kusala 11:19-21, 26 afa so yingo ti Jéhovah ayeke fa lege na kusala ti fango tënë?
- Diko Kusala 13:13-16, 42-52.
Tongana nyen Kusala 13:51, 52 afa so adisciple azia lani pëpe si kangango lege so alondo na awato awoko ala? (Mat. 10:14; Kus. 18:6; 1 Pi. 4:14).
- Diko Kusala 14:1-6, 19-28.
Tongana nyen tënë “ala zia ala na tïtî Seigneur” Jéhovah amû maboko na e ti gi bê ti e ahon ndo ni pëpe na ngoi so e yeke mû maboko na afini zo? (Kus. 14:21-23; 20:32; Jean 6:44).
- Diko Kusala 16:1-5.
So Timothée aduti nduru ti yeda ti tene a fâ lo na ganza afa nene ti “sara ye kue teti Tene-nzoni” tongana nyen? (Kus. 16:3; 1 aCor. 9:23; 1 aThes. 2:8).
- Diko Kusala 18:1-11, 18-22.
Mbeti ti Kusala 18:9, 10 afa nyen na ndo ti mungo mbage ti Jésus mveni ti fa lege na kusala ti fango tënë? Ye so amû lege na e laso ti duti na kite pëpe na ndo ti nyen? (Mat. 28:20).
TI HINGA AMBENI TËNË
Timothée aye lani ti mû maboko na azo
Mo lingbi ti sara nyen ti duti na ngia mingi tongana ti Timothée?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Gbü sïkpï ka biri ka wü Yïsarayele, te di de sïkpï ka Me ka-nih ne, bü gügü o kpï seke nza la de, fü Marïya Egba-Magadala ayia anü kpa füh mbükü Yesu. Ah te ekoro kpala, yïrrrï! mere da, ta te wüh o emö mbükü la, ah ka-ye eyi edere sü. Fü engu ayia agüka, angbü de cïnga teka ngü la. 2Fü ah ayia akpe kpaka wü kpara ka Yesu, teka amala nga ngü la fü ewü. Fü ah amaka wü Petero, te ewü ngbü ake mene kpara ka Yesu, te Yesu le ngü kaka fa sü ne. Fü ah amala ngü fü ewü, gü ba, "Ö! Wü di enga ni ni, wüh zi kö Yesu eyi. Anga wüh nü di, o neh kaye? Ni wu de! Ani ena amere ngü la neh baye?" 3Bü ʼduwa fü wü Petero ayia ake kiri ye la, akpe de mere woro, anü kpa füh mbükü la. 4Amba fü kiri ye Petero la ayia akpe de mere woro, akoro fi me-ye. 5Te engu koro kpala, fü ah abiki, aceka kpï gbü mbükü, yïrrrï! kö Yesu nda ma! Ah wu bü wü bongo, ta te wüh gaga kö Yesu di ne. Amba ah rï kpala nda de. 6Petero, te mü koro nda-mü sidi ne, fü mü ayia arï ʼduwa agbü mbükü, te wüh jï gbü gö da la, teka awu ngü la mbi mbi mbi. Fü ah awu kpah bü wü bongo la, te ewü ngbü kötö kpala. Kpara gbügbü nda ma. 7Fü ah awu kpah gara bongo, ta te wüh buka gbüra Yesu ne. Ah ngbü ka-ye edere sü, ba e te wüh gara agara. Fü ngü la aga gbü jia Petero afa sü. 8Fü kiri ye Petero la ayia arï kpah gbü nga Petero, agbü mbükü kpala. Te engu wu wü bongo la bala, fü ah ale, gü ba, Yesu zükü eyi gbü kpi fanü fanü. 9Te wüh wu ngü la de jia wü bala, fü ewü adu ale. Fü ngü ta te wüh ba gügü gbü Ngari Me ne, adu arï gbü nzö ewü. Angü, ta te enga gina, wüh wu si-ngü ta te wüh ba gbü Ngari Me, gü ba, "Yesu ena akpi, fü ah adu azükü," ne, nda-wü de. 10Fü wü Petero ayia ago ʼbasu mini kpa ekötï. 11Te wü Petero nü sü tete, fü Marïya Egba-Magadala adu kpah akoro, angbü eku gba füh mbükü la. Fü ah abiki, aceka kpï gbü mbükü la. 12Gbo! te wü malayïka ka Me ʼbasu, te küte ewü ngbü ecï acï gbele gbele bala! Wüh ngbü gbü sanga, ta te wüh o kö Yesu gbügbü na ne, gara ngbü erïrï nzö, gara ngbü nda-ye etata lö. 13Fü wü malayïka la amala ngü fü Marïya, gü ba, "Wüna, mü ngbü eku gba, neh teka ne?" Fü Marïya alügü ngü fü ewü, gü ba, "Wüh za kö mere kpara ne ka-wü eyi. Ma wu de, anga wüh nü di, o ne neh kaye?" 14Baka te Marïya ngbü fï bü da endaʼba te-ye teka ngü la, fü ah ayia afü te-ye, aceka kpï ekürüfe ye bane, gbo! te gara komoko te rü ngbü ekükürüfe sela. Anga ah ka-ye de Yesu, amba Marïya wu bala nda de. 15Ah fï nda-ye, gü ba, ah de kpara te ngbü emere tima gbü sü la. Fü Yesu ayia ayi-tata, gü ba, "Ah mere baye, te mü ngbü eku gba de bala? Mü ngbü egïrï neh da?" Fü Marïya alügü ngü fefe, gü ba, "Ööö! Mere kpara, mü za kö miri ka-a ne me-mü? Te di bala, de mü mala fere ke, fü ra anü, aza e ka-ra." 16Fü Yesu aï engu te ïïrï na, gü ba, "Marïya." Te Marïya je ïrï ye de bala ne, fü ah awu teke, gü ba, ah de Yesu. Fü ah afü te-ye kpakaka na, amala ngü, gü ba, "Apa! Mere kpara!" 17Fü Marïya ayia ta, de ni faka engu. Yesu gü ba, "Mü mere e afaka ra de. Mü nü enü kpaka wü di enga wüna, de mü mala fü ewü, gü ba, 'Ma zükü gbü kpi eyi. Ma ngbü eyi ereke te-ra teka ago kpaka Wüba, te di de Me agbü kpï ne. Engu kpah de Wö yi, angü yi ngbü eje rïrï kaka-na.' " 18Te Marïya wu ngü la bala, fü engu akpe anü amala ngü la fü wü kpara ka Yesu, gü ba, "Wü di enga wüna, ma wu Miri Yesu ne eyi! Ah zükü gbü kpi eyi!" Fü Marïya akpo angbü emala nga wü ngü, de te Yesu mala fü ye ne, ʼburu fü ewü. 19Gbü sïkpï engu la, ah te ekoro etamurago, fü wü kpara ka Yesu abiti te-wü kpa esambü. Wüh ni mö nga wü ani, angü wüh ngbü ekpe cürü, teka wü kovo ka wü Yïsarayele ena amere ani esiti. Wüh te efü jia wü bane de, gbo! te Yesu, te koro, rü esüka ewü. Fü Yesu agü mandï fü ewü, gü ba, "Me di de yi." 20Fü ah agara tamu nga ka gbü kpa ye la fü ewü, de nga dü, te wüh sö sasajikara di ne. Te wü kpara kaka wu, gü ba, ah de Yesu fanü fanü ne, fü ewü angbü de mere tadu teka ngü la. 21Fü ah adu kpah amala fü ewü, gü ba, "Me di de yi. Tïtïne ma ena atima yi, teka ato ngari ra fü wü kpara, kpah baka e te Wüba tima ra ne." 22Fü ah ayia awo wazi ye gbü nzö ewü, gü ba, "Ma ngü eto wazi ka Nzïla Wazi Me fü yi, teka tima la. 23Mene wü kpara, te ewü ena aje ngari Me gömö yi, da eto maguma wü fü Me, yi ena ayi-ta Me, de ah boro siti ngü ka-ewü. Me ena ale ngü la kpah bala. Amba mene ewü, te ewü le ato maguma wü fü Me de ne, siti ngü ka-ewü ena angbü gbü nzö ewü." Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara ka-ye, gbü sïkpï te engu zükü tete gbü kpi ne. 24Fütanga ngü la, fü wü kpara ka Yesu la adu amaka te-wü de wü Toma Dadase, te di gara kiri ewü ne. Fü ewü amala ngü fefe, gü ba, "Miri Yesu zükü eyi! Ani wu engu eyi cu de jia ani!" Toma gü ba, "Dela neh ene töndö ngü ne? Ma tï ale ngü la nda-ra de. ʼDuwa te ma wu engu eyi cu de jia ra, fü ra ato jikpa ra gbü nga ka müsümarï de gbü kpakpa la, bete nga dü, de te wüh sö sasajikara di ne la, fü ra adu ale ngü la." 26Sidi nga sïkpï lorozi, fü wü Toma adu abiti te-wü de wü bu ye la. Wüh ngbü kpah kpa esambü, ni mö nga wü ani. Fü Yesu akoro arü esüka ewü, agü mandï fü ewü, gü ba, "Me di de yi." 27Fü ah aï Toma, gü ba, "Toma, mü fï nda-mü, gü ba, ma zükü gbü kpi de? Mü nü akine, de mü ceka la kpa ra, de mü o jikpa mü gbü nga ka ne. De mü o kpah kpa mü gbü nga ka esajikara ra ne. Mü ngbü ega yïkï, neh teka ne? Ah le de mü to maguma mü fere." 28Fü Toma ayia ale ngü, gü ba, "Ööö miri ka-ra, mü ngbürü de mere Me fanü fanü!" 29Yesu gü ba, "Mü wu ra cu de jia mü feke, fü mü adu ato maguma mü fere? Ah de züka ngü. Ah esiti de. Amba gara wü kpara, te ewü ena akoro sidi nga mü, ato maguma wü fere, o wüh wu ra la de ne, züka ngü ka-ewü ena afa nda-mü ka." 30Dela wü ngü ta te Yesu mere, o engu di ta la füh kotö sene ne. Yesu mere ta mere bi wü kpeke ngü gbü jia wü kpara ka-ye, amba wüh ba wü ngü la ʼburu gbü buku ne, nda-wü de. 31Ma ba wü ngü la bala, teka fü yi ale, gü ba, Yesu de E-küwa-nih, ah kpah de Ye Me fanü fanü. Wü di enga wüna, ah le de yi to maguma yi fü Yesu, teka fü yi aküwa fï mere badi.
Copyright
Learn More


text:
CHAPITRE 1
Mbeni tënë so a nzere na e mingi ti hinga ni
Tongana azo use asara tënë si ala ye ti tene amba ti ala ahinga ape, ala honde tënë la ape?— * Bible nga kue asara tënë ti mbeni ye so lo honde tënë ni. Tënë ni so alondo na Nzapa. Lani, azo ahinga ni ape, même a-ange kue. Ni la ala ye lani ti hinga ambeni tënë na ndo ni. Mo kue mo ye ti hinga tënë ni so?—
Ti mo, a-ange aye ti hinga nyen la?
Ândö giriri, Nzapa acréé kozo koli na kozo wali. Iri ti ala ayeke Adam na Ève. Nzapa azia ala na mbeni pendere ndo so a iri ni yaka ti Éden. Tongana Adam na Ève amä lani yanga ti Nzapa, ka ala na amolenge ti ala ayeke sara si sese kue aga paradis. Nga, ala lingbi lani ti ngbâ na yâ ti Paradis ni lakue lakue. Me a yeke ye so asi ape. Ti mo, nyen la Adam na Ève asara lani nyen?—
Adam na Ève ake yanga ti Nzapa. Ni la si e yeke na yâ ti paradis laso ape. Me, Nzapa atene lo yeke kiri ti sara ande si sese kue aga pendere si azo aduti dä na ngia lakue lakue. Lo yeke sara ande ni tongana nyen? A sara angu mingi, azo ahinga ni ape. Tënë ni angbâ lani na hondengo ni.
Lani, tongana Jésus aga na ndo ti sese ge, lo fa ambeni tënë na ndo ni. Lo fa so ye ni so angbâ lani na hondengo ni so ayeke Royaume ti Nzapa. Ni la lo tene na azo ti sambela ti tene Royaume ni aga. Royaume ni so la ayeke sara ande si sese ayeke ga mbeni pendere paradis.
Mo ye ti hinga ye na ndo ti Royaume ni so?— Hinga so gi azo so amä yanga ti Jéhovah la ayeke duti ande na yâ ti Paradis ni. Bible asara tënë ti gbâ ti azo so ândö ala mä yanga ti Jéhovah. Mo ye ti hinga ye na ndo ti ala?— Ambeni zo ni ayeke azo wa? Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana ala? Zia e bâ ni.
DIKO NA YÂ TI BIBLE TI MO
Genèse 1:26-28; 2:8, 9; 3:6, 23
Psaume 37:11, 29
^ par. 3 Na yâ ti brochure ni kue, mo yeke wara vuko tiret so (—) na peko ti ambeni hundango tënë. Tongana mo si dä, luti kete ti zia lege na molenge ti mo ti kiri tënë.


text:
1Zo so ama na be si ade ti kpengba pepe, ala yamba lo, ala kasa atënë ti be ti lo pepe. 2Mbeni zo so ama na be abaa ti lo atene, ni lingbi ti te ye kue, me mbeni zo so ade ti kpengba pepe ayeke te ti lo gi akugbe ti kasa. 3Zo so ayeke te ye kue, alingbi lo baa tongana zo ti buba pepe zo so ayeke te gi ambeni ye; na mbage, zo so ayeke te ye kue, alingbi zo so ayeke te gi ambeni ye akasa lo pepe. Biani, Nzapa ayamba nga zo so ayeke te ye kue tongana zo ti lo. 4Mo yeke ti mo zo wa ti kasa zo ti kua ti mbeni zo nde? Ataa lo ngba na nduzu wala lo ti, so abaa gi wa ti lo. Fade lo yeke ngba na nduzu, ndali ti so Kota Gbia ayeke na ngangu ti sara si lo ngba na nduzu. 5Mbeni zo abaa mbeni lango tongana kota lango ahon atanga ni; mbeni zo abaa ti lo alango ni kue gi legeoko. Alingbi zo oko oko ahinga biani so tënë ti be ti lo ayeke na legeni. 6Zo so abaa mbeni lango tongana kota lango ahon atanga ni, lo yeke sara tongaso ndali ti Kota Gbia; zo so ayeke te ye kue, lo yeke te ni ndali ti Kota Gbia, ngbanga ti so lo yeke mu singila na Nzapa. Zo so ayeke te ye kue pepe, lo yeke sara tongaso ndali ti Kota Gbia, ngbanga ti so lo nga, lo yeke mu singila na Nzapa. 7Biani, zo oko na popo ti e ayeke duti na fini gi ndali ti lo wani pepe, zo oko na popo ti e ayeke kui gi ndali ti lo wani pepe. 8Tongana e ngba na fini, e ngba ndali ti Kota Gbia; tongana e kui, e kui nga ndali ti Kota Gbia. Tongaso, ataa e ngba na fini wala e kui, e yeke azo ti Kota Gbia. 9Christ akui si na pekoni, lo kiri na fini titene lo duti Kota Gbia ti akuâ na ti azo so angba na fini. 10Me mo, mo yeke kasa mba ti mo ngbanga ti nyen? Mo yeke baa amba ti mo tongana azo ti buba ngbanga ti nyen? Fade e oko oko kue, e yeke luti na le ti Nzapa titene lo fâ ngbanga ti e. 11Mbeti ti Nzapa atene: “Mbi, Kota Gbia so mbi yeke na fini, mbi deba, mbi tene: fade azo kue ayeke kuku na gbe ti mbi si azo kue ayeke gonda mbi Nzapa.” 12Tongaso fade e oko oko kue, e yeke kiri tënë na Nzapa na ndö ti aye so kue e sara. 13Tongaso, alingbi e zia ti kasa amba ti e. Me ye so ala lingbi ti leke na be ti ala ayeke so: ala zia na dawa ti ita ti ala pepe mbeni ye so lo lingbi ti pika gere ti lo daa ti ti na ya ti siokpari wala mbeni ye so alingbi ti pusu lo ti sara sioni ye. 14Ti mbi, na lege ti gango so mbi ga oko na Kota Gbia Jésus, mbi hinga biani so mbeni ye oko so ayeke sioni ayeke daa pepe. Me tongana mbeni zo abaa mbeni ye tongana sioni, ye ni ayeke sioni gi na le ti zo ni. 15Tongana mba ti mo awara vundu ndali ti mbeni kobe so mo yeke te, so afa atene, mo sara ye na lege ti ndoye pepe. Zo so Christ akui ndali ti lo, alingbi mo buba lege ti lo ndali ti tënë ti kobe pepe! 16Ye so ala baa tongana nzoni ye ndali ti ala, alingbi aga sioni ye na le ti amba ti ala pepe. 17Biani, Kodro-gbia ti Nzapa abaa tënë ti tengo kobe wala tënë ti nyongo ye pepe, me abaa tënë ti sarango ye ti mbirimbiri, ti siriri na ti ngia so Yingo-Vuru ayeke mu na zo. 18Zo so ayeke sara kua na Christ tongaso, lo yeke nzoni na le ti Nzapa si azo ayeda na tënë ti lo. 19Tongaso, alingbi e gi ye so ayeke ga na siriri si e oko oko kue, e kpengba na lege ti mabe. 20Ndali ti tënë ti kobe, mo buba lege ti kua ti Nzapa pepe! Biani, kobe kue ayeke nzoni, me tongana aga mbeni ye so zo ayeke pika gere ti lo daa ti ti na ya ti siokpari, andaa tengo kobe ti mo ni aga ye ti sioni awe. 21Ye so ayeke nzoni ayeke titene mo te nyama pepe, mo nyon samba pepe, so ti tene mo ke ti sara ye so kue ita ti mo alingbi ti pika gere ti lo daa ti ti na ya ti siokpari. 22Ye so mo hinga biani na be ti mo na ndö ti ye so, tënë ni angba na popo ti mo na Nzapa. Ti lo nzoni, zo so aye ti sara mbeni ye si lo bi tënë na li ti wani pepe! 23Me zo so ayeke dekite na be ti lo ndali ti kobe so lo yeke te, Nzapa afâ ngbanga na li ti lo awe, ndali ti so sarango ye ti lo ayeke na lege ti mabe pepe. Biani, ye so kue zo asara na lege ti mabe pepe ayeke siokpari.
Copyright
Learn More


text:
SANGO NA NDO TI MBAÏ TI BUNGBI TI E
“Azo so a mû kua ni na ala”
NA PEKO ti so pupu asara nga ngu apika ngangu na yâ ti alango so ahon kozo, ndo achauffé lani nga lâ asû ngangu na lundi lango 1 ti septembre ngu 1919. Na peko ti midi ti lango ni so, azo nduru na 1 000 so aga abungbi oko na yâ ti kota dä ti place 2 500 ndali ti kozo lango ti kota bungbi so a sara na Cedar Point, Ohio, États-Unis. A ga ti si na lakui, azo 2 000 akiri aga, ambeni aga na bateau, oto nga na atrain so ayô gi ala. Na mardi, gbâ ti azo akiri aga na a zia tanga ti azo ni na gigi na gbe ti akeke si ala sara bungbi ni.
Lâ asû na ndo ti akugbe ti akeke ni, a sara si image ti akugbe ni asigigi na ndo ti bongo ti azo ni tongana dentelle. Pendere pupu so alondo na yâ ti lac Érié ahon na yâ ti achapeau ti awali so a zia aye tongana kuä ti tere ti andeke dä. Mbeni ita-koli atene: “Na yâ ti apendere ndo so akpa parc so, bruit oko ayeke dä ape ndo ni akpa paradis.”
Pendere ti ndo ni ayeke ye oko ape tongana a haka ni na pendere ngia so ayeke na lê ti azo so aga na bungbi ni. Mbeni mbeti-sango ti ndo ni atene: “Ala kue akpa azo so aye tënë ti Nzapa mingi, ala kue ayeke na ngia.” Ti aWamandango Bible ni, a nzere na ala mingi ti wara tere na aita ti ala mbilimbili na peko ti angangu tara so ala wara na yâ ti angu so ahon: kangango lege na ngoi ti bira, kengo tere na yâ ti congrégation, kangango Béthel ti Brooklyn, kangango mingi ti aita ndali ti tënë ti Royaume. A kanga nga aita-koli miombe so ayeke mû li ni, a tene so ala yeke sara kanga ndali ti ngu 20 tongaso. *
Bê ti ambeni Wamandango Bible anze nga li ti ala aga kirikiri na yâ ti angu so ala wara aye ti ngangu so na ala zia lege ti fango tënë. Me mingi ti ala asara kue ti gbu ngangu na yâ ti aye so akota zo ti kodoro asara ti kanga lege na ala. Na mbeni ngoi, mbeni zo ti enquête atene atâa so a kanga lege na aWamandango Bible so ngangu, ala so mbi hunda tënë na ala atene ala yeke “ngbâ lakue ti fa tënë ti Nzapa juska na nda ni.”
Na yâ ti angoi ti tara so, aWamandango Bible so ayeke be-ta-zo abâ so “Seigneur ayeke fa lege na ala, . . . ala sambela lakue ti wara fango lege ti Babâ.” Ala kiri fadeso abungbi oko ge na Cedar Point. Mbeni ita-wali ahunda tere ti lo wala tongana nyen la ala yeke kiri ti fa tënë mingi, nga ti sara kua ni nzoni. Aita mingi ayeke lani na oko gingo bê so. Ala ye lani kua ti fango tënë ahon tanga ti aye kue.
“GA”: MBENI FINI MBETI TI FANGO NA TËNË
Na yâ ti yenga ni kue, azo so aga so ahinga li ti ala pëpe na ndo ti mbeti “GA” so a sû na ndo ti programme ti kota bungbi ni, acarte ti yambango zo, nga na apanneau so a zia na ndo ti kota bungbi ni. Na vendredi, na ngoi so ita Joseph Franklin Rutherford amû diskur so mama-tene ni ayeke: “Amba ti e awakua,” lo fa nda ti mbeti ni na azo 6 000 so aga na kota bungbi ni. “GA” ni aye ti tene Golden Age, (L’Âge d’Or na français,) mbeni fini mbeti so a sigigi na ni lani ti fa na tënë. *
Ita Rutherford asara tënë ti amba ti lo aChrétien so a soro ala ti gue na yayu, lo tene: “Na yâ ti angoi ti tara so na lege ti mabe ala bâ pendere ngoi so Messie ayeke komande na yâ ti gloire ti lo. . . . Ala bâ so a yeke mbeni pendere kua nga kota pasa ti fa na azo ti dunia kue tënë ti pendere ngoi ti komandema so ayeke ga. So ayeke kua so Nzapa amû na ala ti sara la.”
A yeke sara kua lani na L’Âge d’Or, “mbeti so ayeke fa tâ tënë, amû beku na zo nga akpengba mabe ti zo”, ti komanse mbeni fini kode ti fango tënë: kapa so a sara ti gue da na da ti hunda na azo ti sara abonema. Na ngoi so a hunda ti hinga wala azo oke la aye ti sara kua ni, azo kue so aga alondo na nduzu hio. Na pekoni, “tongana azo so ayeke mû peko ti Jésus, na nzerengo tere nga na yapungo tere,” ala he bia so li ni ayeke: “To lumière ti Mo na tene-biani ti Mo”, (na anglais). Juge Milton Norris atene so aita ahe bia ni ngangu mo bâ mo tene même akeke kue ayeke yengi.
Na hunzingo ti bungbi ni, azo so aga so akpo molongo teti al’heure mingi ti duti na popo ti akozo zo so asara abonema ti mbeti ni. Tënë ti bê ti azo mingi ague oko na ti Mabel Philbrick so atene: “Anzere lani mingi ti hinga so mbeni kua ti sarango ni angbâ encore.”
“AZO SO A MÛ KUA NI NA ALA”
A-Wamandango Bible 7 000 tongaso aleke tere ti ala ndali ti kua ni. Tract Méthode d’organisation (na Anglais) nga na brochure À qui l’œuvre est confiée (na Anglais) afa ambeni nzene nzene tënë na ndo ni: Mbeni fini ndokua so ayeke na Kota ndokua ti e la ayeke bâ lege ti kua ni. A lingbi a sigigi na mbeni Comité ti service na yâ ti congrégation nga a soro mbeni wayinda ti fa peko ti awango so a mû. A lingbi a fâ yâ ti aterritoire kete kete alingbi na wungo ti ada 150 ti si na 200. A yeke sara Bungbi ti Kusala na ajeudi na lakui ti tene aita asara lisoro na popo ti ala na ndo ti aye so asi na ala nga ti mû arapport ti ala.
Ita Herman Philbrick atene: “Na kiringo ti e na yanga-da, e yeke na gbâ ti ambeti ti abonema.” Ala wara na ndo kue azo so ayeda ti mä ala. Ita Beulah Covey atene: “Mo bâ mo tene na peko ti bira nga kota vundu so azo awara, anzere na azo kue ti mä so mbeni ngoi ayeke ga so kpale ti azo kue ayeke hunzi nga gigi ti ala yeke ga nzoni ahon ti kozo.”Arthur Claus atene: “Li ti aita na yâ ti congrégation kue akpe na wungo ti ambeti ti abonema so ala wara.” Na yâ ti anze use so a sigigi na kozo article ti L’Âge d’Or, a kangbi ni nduru na 500 000, nga azo 50 000 la asara abonema ti mbeti ni lani.
A. H. Macmillan atene mbeni la so article “Nzoni tënë ti Royaume” so a yeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti juillet ngu 1920 ayeke kozo article so awa aita na yâ ti dunia kue ti fa tënë na ndo ti Royaume ti Nzapa. Article ni awa aChrétien kue so a soro ala ti gue na yayu ti “fa tënë ti témoin na azo kue so royaume ti yayu aga nduru awe.” Laso, azo million mingi, legeoko na aita ti Christ so “a mû kua ni na ala”, ayeke fa tënë na yapungo tere na ngoi so ala yeke ku pendere ngoi ti komandema ti Messie.


text:
1Fütanga ngü la, fü ra ayia awu Yesu, Kambiliki ka Me ne, te rü ngbü ede kpökpö ka Me, gbü to mere kötï ka Me agbü kpï, de mere bi wü kpara ka-ye, baka kutu kama biri teke ʼbasu de füh ye bala, (144,000). Ah de wü kpara de te wüh ba ïrï Yesu, bete nda Wö ye na, eraku ewü ne. 2Wüh ngbü ʼburu ede kpökpö ka Me, gbamari ede wü angbe cögbörö malayïka de bala ne (4), bete wü mere kovo teke biri de füh ye bala ne (24). Fü ra ayia aje ri wü kpara la, te ewü ngbü ebï ci de mere ri wü, baka te wü kpara ngbü elo kuʼdu la. Fü giri e la angbü ewü, da engo wooo! baka giri mere yï-ngu füh vuru. Fü e la angbü kpah ewü baka giri mügbara la. Fü wü kpara ka Yesu la angbü ʼburu egbo nga Me, kpah da ebï ci. Ci la, ah ka-ye de to ci, de te kükürü kpara tï abï nda de, ʼduwa wü kpara de te Kambiliki ka Me küwa ewü eyi, de ngüte ye ne. 4Ah de mene wü kpara, de te ewü to maguma wü eyi ʼburu ʼburu fü Yesu ne. Wüh de wü kpara, de te ewü mere diri gele ka wü kundu wü nda-wü tïne de ne. Wüh rü fï bü kpekpeke, da elala fï bü gbü nga Kambiliki ka Me. Angü Kambiliki ka Me la fa ewü eyi de ngüte ye, za ewü, to eyi fü Me baka tari-e. 5Wüh rü ka-wü fï bü kpekpeke gbü ngü ka Yesu, da emere züka ngü gbü jia Me. Maguma ewü ngbü ʼbasu ʼbasu kpah de. 6Fütanga ngü la, fü ra ayia awu gara malayïka ka Me, te yia de mbula ye, tikpi baka lu. Fü malayïka la angbü erï dofo de mere ri ye, da endondoro di fü nguwa wü kpara de füh kotö ne ʼburu, 7gü ba, "Wayi, sïkpï la koro eyi dene! Sïkpï de te Me ena ato kuru te mene wü kpara, de te ewü le ngü kaka de ne. Te di bala, ah le de yi kpe cürü ngü la! Yi fü maguma yi afü, de yi le ngü ka Me! Yi di ecu ngüngü, teka fü yi aküwa. Yi di kpah egbo nga ïïrï na, angü ah mere tö ake kpï me-ye, be kpah te wü e ʼburu, te ewü di gbügbü." 8Fütanga ngü la, fü ra ayia awu kpah gara malayïka ka Me, te yia de mbula ye, da endondoro tikpi, sidi nga gigina la. Fü ah angbü kpah emamala ngü de mere ri ye, gü ba, "Wayi, sïkpï la koro eyi dene! Sïkpï de te Me ena amürü mere kötï de ïrï ye Babïlona ne, ʼburu ʼburu asidi. Angü wü miri ka Babïlona ngbü fiti wü kpara, de wüh ce ngü ka Me, adu adi emere wü gele ka wü di enga me. Te di bala, maguma Me nzu eyi eküte ewü. Me ena ato mere kuru te ewü enatikine!" 9Fütanga ngü la, fü ra awu kpah ebabata malayïka, te koro sidi nga wü bu ye la. Fü malayïka la angbü emala nda-ye ngü kpah, gü ba, "Öʼöö! Me ena ato mere kuru te wü kpara ʼburu, de te ewü le ngü ka siti nü la. Ah de mene wü kpara, de te wüh ba ïrï gina siti nü la eraku wü, anga te kpa wü, da ecu ngü kukuru na ne. 10Te di bala, maguma Me nzu eyi eküte ewü. Me ena ato kuru te ewü kpekpeke, fü ewü angbü gbü mere cïnga, baka kpara te ngbü enzö mere siti wangü. Wüh ena angbü ezü mere cïnga gbü jia Kambiliki ka Me, be kpah te wü malayïka kaka. Wüh ena angbü ecuru gbü wa. Wüh tï aküwa nda-wü kü de! 11Wüh ena angbü ezü mere cïnga bala, fï mere badi! Wüh tï afe te-wü, ka cïnga la, nda-wü de, ra de biti mini! Angü wüh le ka-wü ngü ka siti nü la." 12Dela wü ngü te wü malayïka ka Me de bata ne mala, teka ngü ka kuru, de te Me ena ato te wü kpara, te ewü le ngü kaka de ne. Te di bala ne, ah le fü yi, wü kpara ka Me, arü kpekpeke, da emere wü rïrï ka Me, kpah da elala gbü nga Yesu. 13Fütanga ngü la, fü ra aje ri kpara te wü, to agbü kpï, gü ba, "De-ra deyï, ma ba ngü ne eba, gü ba, 'Me ena ato mere tadu te gara, fü wü kpara de te ewü kpi te ïrï Miri Yesu ne.' " Fü Nzïla Wazi Me ayia ale kpah ngü la, gü ba, "Wayi, ah ngbürü bala fanü. Wü kpara ka Yesu la nza tima ka-wü eyi. Wüh tafa eyi afe te-wü. Me ena aküwa ewü fï mere badi, angü wüh lala eyi gbü ngü ka Yesu, zalü koro di gbü kpi ka-wü." 14Fütanga ngü la, fü ra ayia awu gara kpara, te di baka Ye Kpara ka Kpï. Kpara la ngbü füh mandurumba, te vi avi kpïlïlï bala. Kpara la de madudu ka miri gbü nzö ye, te ngbü eci aci baka diki-se. Ah za maguruma te dere adere esaka ye, teka awa ndo di. 15Fü gara malayïka ayia akoro esambü ka Me kpa etanü, amala ngü fü kpara de te ngbü füh mandurumba ne, gü ba, "Wayi, lakï te wüh ena awa ndo tete koro eyi. Ye za maguruma ka-ye eza, teka awa ndo de füh kotö ne di, angü ndo la ndri eyi." 16Fü kpara la ayia ʼduwa aza maguruma ka-ye, fü ah akpo awa wü ndo de füh kotö ne ʼburu. 17Fütanga ngü la, fü gara malayïka ayia kpah akoro esambü ka Me agbü kpï kpala kpa etanü. Ah za kpah maguruma esaka ye, te dere adere, teka adoro wü rï-rü di. 18Fü malayïka, de te ngbü nda-ye efete wa füh cangalï, te di engagira Me ne, ayia amala ngü fü kiri ye la, de mere ri ye, gü ba, "Wayi, lakï ka rï vinü koro eyi. Ye za maguruma ka-ye eza, de ye doro wü rï vinü de füh kotö ne ʼburu." 19Te malayïka la je ngü la bala, fü ah ayia aza maguruma ka-ye, anü adoro wü rï vinü de füh kotö ne ʼburu. Wü rï vinü la ngbü esere ngü ka wü kpara, de te ewü le ngü ka Me de ne. Fü malayïka la akö siti wü kpara la ʼburu, anü abu ewü tundu te sü biringbö, mba canza bane, kpa ekere mere kötï, teka ato mere kuru te ewü, angü maguma Me nzu eyi eküte ewü. Fü ewü akpo edoto wü siti kpara la de lö wü, amömörö ʼburu. Fü ngüte ewü angbü ego tïne wooo bane! baka mere siti yï-ngu la.
Copyright
Learn More


text:
1Te di bala, ah le de yi to te-yi adi ele wü bu yi de maguma yi ʼburu. Ah le de yi yi-ta Me, teka de engu to wazi ka Nzïla Wazi ye fü yi. Gina mere ngü te ena ale ta-ngü te wü kpara, ah de wazi teka angbü emala ngari Me di. 2Kükürü de, angü te mü ro mö gbü gara ganzi mö te Nzïla Wazi Me sere fü mü me-ye la, wü bu mü ena aje si-ngü la, neh baye baye? ʼDuwa Me te ena aje si-ngü la ka-ye me-ye. Angü ngü te mü ngbü emala la, Nzïla Wazi Me to wazi la fü mü me-ye, teka fü mü adi emala wü ngü de te wü kpara tï aje de. 3Amba te mü ngbü emala zu ngari Me fü wü bu mü, wüh ena aje ngü la areke mbi mbi mbi, fü ngü la ato wazi fü ewü. 4Te mü ngbü emala ganzi mö, te wü bu mü je de, mü ena amaka wazi la ka-mü nzö me-mü. Amba te mü ngbü emala ngari Me la, mü ngbü dela eto wazi fü wü kpara ʼburu. 5Te yi ena aci ʼburu angbü ero mö gbü ganzi mö te Nzïla Wazi Me to fü yi, ah esiti de. Amba te yi ena aci ʼburu adi eto ngari Me la, ah ena areke afa cu sü. Ngü ka kpara te ngbü eto ngari Me, fa ngü ka kpara te ngbü emala ngü gbü ganzi mö te Nzïla Wazi Me to fefe. Angü ngü de te ewü emala gbü ganzi mö la, ah tï ato wazi fü wü kpara de. ʼDuwa te gara kpara ladü sela te Nzïla Wazi Me to wazi eyi fefe na, teka de engu wu si-ngü gbü ganzi mö la, fü ah amala fü wü bu ye. 6Wü di enga wüna, ta te ma ena akoro kpaka yi kpala, angbü ero mö gbü mö te Nzïla Wazi Me to fere, te yi je ngü gbügbü de la, ah ena ato wazi fü yi, neh baye baye? Amba, te ma ngbü emala fü yi ngü ka Me, de te engu to fere, de ma mala ne, anga te ma ngbü erï yi de rïrï ka Me, dela ngü te ena ato wazi fü yi, areke maguma yi fanü. 7Yi fï nga ngü ne mbi mbi mbi. Te kpara ngbü emï gambi, bü faaa, baka te jaji ngbü emï e me-ye la, wü kpara ena abï ci, alo bï areke te nganga, neh baye baye? 8Anga te kpara ngbü eu kono teka gü bü ʼdaaa, wüh je ngü gbügbü reke de la, wü kpara ena awu neh baye, fü ewü areke te-wü teka gü? 9Teka ngü ka-yi, ah kpah bala. Te yi mala ngü reke areke de la, wü kpara ena aje, neh baye baye? Ngü ka-yi ena adi ka-ye baka kükürü ngü. 10Mere bi mö ka wü kpara füh kotö ne ladü fa sü, te di kpikpi ye kpikpi ye, si-ngü gbügbü na kpah kpikpi ye kpikpi ye. 11Te kpara mala ngü fü yi gbü mö ka nguwa ye, te yi je ngü gbügbü de la, yi tï aje si-ngü gbü ngü de te engu mala fü yi la kpah de, angü engu de ganzi kpara. 12Wü di enga wüna, ma wu eyi, gü ba, yi ngbü ele de Nzïla Wazi Me to wazi fü yi teka amere tima di. Te di bala, ah le de yi yi-ta Me, de ah tima Nzïla Wazi ye fü yi, teka fü yi amere wü ngü, te ena ato wazi fü wü bu yi. 13Kpah bala, te Nzïla Wazi Me to wazi fü mü teka aro mö gbü ganzi mö, te wü bu mü je de, de mü yi-ta Me, teka de engu to kpah wazi fü mü, teka de mü wu si-ngü la mini, teka fü mü adi esere sisi na fü wü bu mü. 14Te mü gbo nga Me gbü mö te wü bu mü je de la, fïngangü ka-mü wu si-ngü la nda de. Mü ngbü egbo nga Me dela nzö de wazi ka Nzïla Wazi Me te di emaguma mü. 15Ah le de mü gbo nga Me de maguma mü ʼburu, de fïngangü ka-mü kpah mini. Ah kpah bala, teka wü ci ka Me. Ah le de yi bï wü ci la de maguma yi, kpah de fïngangü ka-yi mini. 16Te mü ngbü egbo nga Me gbü ganzi mö la, wü gara kpara tï aje ngü la de. Te di bala, wüh tï ale ngü ka-mü la kpah de. 17E-wu neh da, mü ngbü egbo nga Me ereke areke, amba ngü la tï areke maguma wü bu mü de. 18Nda-yi, yi ngbü egbo nga yi, gü ba, ani wu da ero mö gbü mö te Nzïla Wazi Me sere fü ani ne fa sü. Amba nda-ra, ma gbo nga ïrï Me fa sü, angü ma ngbü ero mö gbü mö, te Nzïla Wazi Me sere fere, fa yi ʼburu di ka. 19Amba te ah esüka wü kpara la, ma le adi emala ngü, te wü bu ra tï eyi adi eje ʼburu. Te ma mala di bü mba enga ngü cüküʼdaye, te wüh tï eyi aje sisi na la, ah reke cu fa sü, fa mere bi wü ngü, te wüh tï aje sisi na de ne. 20Wü di enga wüna, yi fï nga ngü ne mbi mbi mbi. Yi ce fïngangü ka wü jaji asidi. Ah le de maguma yi ngbü baka nda wü jaji, angü wü jaji ti ngü emaguma wü nda-wü de. Amba teka fïngangü, yi ngbü baka wü cögbörö kpara de fïngangü gbü nzö wü. 21Yi ngbü efï nda-yi, gü ba, ani de kpeke kpara, teka te ani ngbü ero mö gbü ganzi mö, te Nzïla Wazi Me sere fü ani la, te wü bu ani tï aje nda-wü de ne. Me mala teka ngü la gü neh fe? Wüh ba ta gbü Ngari Me, gü ba dene, "De-ni, Me, ni ena atima wü ganzi kpara kpaka wü kpara ka-ni, teka ato kuru te ewü. Angü wüh ena angbü emala ngü ka-ni fü ewü gbü ganzi mö, te ewü je ngü gbügbü de. Amba wüh tï ale ngü ka-ni la nda-wü fï de!" 22Te yi biti te-yi teka agbo nga Me, te mere bi yi ngbü ero mö gbü ganzi mö la, ah ena asere fü wü kpara, te ewü le ngü ka Me de, ga, Me ngbü emala ngü la gömö yi me-ye fanü. Amba Me ngbü emala ngü la neh fü wü da? Ah ngbü emala ngü la fü wü kpara, te ewü le ngü kaka de, teka fü ewü awu wazi ka-ni, Me. Amba te kpara ngbü eto ngari Me fü yi, gbü mö te wü kpara je si-ngü gbügbü na kpo la, ngü la ena asere fü yi, gü ba, Me ladü tundu de ani, teka ato wazi fü ani. 23Ah kpah bala, te yi biti te-yi tundu, fü gara kpara biringbö, te le ngü ka Yesu la de, akoro angbü esüka yi, fü yi angbü ero mö ka-yi ʼburu gbü mö te wü kpara je ngü gbügbü na de la, kpara la ena afï, ga dene, yi ka-yi ʼburu wü mürü maröfö. 24Amba te engu maka yi te yi ngbü ʼburu emala ngari Me gbü mö de te engu je kpo la, ngü la ena arï gbü nzönzö. Fü ngü la amofo mamaguma teka wü siti ngü kaka. Ngü la ena ato kpah mere fïngangü fefe na, fü ah afü maguma ye. 25Teka ne de, te ngari Me la maka ngü te kpara la wo awo emaguma ye, ah ena ato cürü fefe na afa sü, teka te engu je ngü la cu gömö kpara de te to ngari Me la. Teka ngü la, engu ena andaʼba te-ye engagira Me, gü ba, "Fanü Me ladü de yi tundu." 26Wü di enga wüna, nih ena amere baye, te nih biti te-nih teka agbo nga Me la? Ah le de yi mere wü ngü ʼburu te züka kaje. Te gara kpara esüka yi ena adi de ci emaguma ye teka agbo nga Me di la, ah mbi. Anga, te nda gara kpara nda-ye di ngü te koro kpaka Me, teka arï wü bu ye di la, ah esiti de. Anga te gara kpara kpah de nda-ye ngü, te engu ele amala gbü ganzi mö, te gara kpara nda-ye di kpah ladü te je si-ngü la, amala fü wü bu ye la, ah esiti kpah de. Amba gbü ngü la ʼburu, ah le de yi gïrï mene ngü de te ena ato wazi, fü ah areke maguma wü kpara ʼburu. 27Te wü kpara ladü ʼbasu, anga bata, te ewü ele aro mö gbü ganzi mö la, ah le de wüh mere ngü la biri biri. Ah le kpah de gara kpara mala si-ngü la fü wü bu ye. 28Te kpara te ena amala si-ngü la fü wü kpara nda ma la, ah le de wüh mala ngü gbü ganzi mö engagira wü bu wü de. Wüh nga tïïï, wüh mala ngü la ciki emaguma wü, angü Me ena aje ngü la me-ye. 29Ah kpah bala, teka mene ewü, de te ewü ngbü eto ngari Me ne. Ah le wü kpara ʼbasu anga bata. Wü bu wü ngbü nda-wü angbü, adi eje, da efï ngü de te wüh ngbü erï ewü di ne. 30Te gara kpara biringbö ngbü eto ngari Me, fü gara kpara ayia tikpi, teka amala gara ngü te Me sere fefe, te ah bala la, de gina kpara la nga nda-ye anga, teka ace sü fü kiri ye la. 31Te yi ngbü ʼburu emala ngari Me, ah de züka ngü, amba ah le de yi mala biri biri. Kükürü de, angü ah le de yi je wü ngü la kpah ʼburu tenga yi, teka amaka wazi gbügbü na. 32Wü kpara te Me ngbü etima ngü te komö ewü, ah de ngü ka-ewü, anga wüh ele amala ngü la neh elaye? Anga, ah le de wüh cï nga wü bu wü, de wüh nza nda-wü ngü feke. 33Me tima nih teka adi ero mö bü ʼdaaa ne nda de. Ah to gu maguma fü nih ʼburu, teka adi emala ngü ka-ni, ka Me, te züka kaje. Yi di emere wü ngü ʼburu mbi, kpah baka te wü gara kpara ka Me gbü wü gara sü ngbü emere ne. 34Ah kpah bala, te yi ngbü ebiti te-yi, ah le de wü würüse nga nda-wü anga. Wüh ro mö esüka wü de. Ah le de wüh di eje wü ngü, baka ta te wüh ba gbü Ngari Me. 35Te gara ngü ladü, te ewü je reke mbi mbi de la, ah le de wüh du yi-ta wü watï wü sidi, o wüh du eyi kpa ekötï. Angü te wü würüse ngbü ero mö gbü lö-ra, te wüh ngbü eto ngari Me tete la, ah esiti. 36Dela ngü te ma le amala fü yi, yi di emere wü ngü ʼbe ʼbe ʼbe, baka wü gara kpara ka Me gbü wü gara sü ʼburu. Yi mere e afï, gü ba, "Ani wu ngü fa nda wü bu ani ne," de, angü yi de gina wü kpara, te yi kpo de ngü ka Me me-yi ne, de. 37Te kpara mala, gü ba, "Nzïla Wazi Me to wazi eyi fü ni," te ah bala, engu tï eyi ale, ga, ngü de te ma ba ne, ah de ngü ka Miri Yesu Kurisito fanü. 38Te kpara le ngü ka-ra ne de, mü mere e ale ngü kaka-na nda-mü kpah de. 39Wü di enga wüna, dela ngü te ma ele amala fü yi, yi to maguma yi ʼburu teka adi emala ngari Me fü wü kpara. Amba te wü gara kpara ele aro mö gbü ganzi mö te Nzïla Wazi Me to fü ewü la, yi mere e atïrï ewü de. 40Amba ah le de yi di emere wü ngü la ʼburu te züka kaje, baka ngü te ena atï kpini gbü jia wü kpara, kpah gbü jia Me.
Copyright
Learn More


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA OSIO
Jéhovah afa na lo ti bâ mawa ti azo
1. (a) Mara ti tambela wa la ayeke ku Jonas? (b) Ndo so lo yeke gue dä so asara lo nyen?
JONAS ayeke na ngoi mingi ti gbu li. Lo doit ti gue na mbeni tambela ti kua na mbeni ndo so ayo akilomètre 800 tongaso. Tambela ni so ayeke ninga nze oko wala ahon so. Me kozo si lo hon, a yeke ti lo ti bâ lege wa la ayeke nduru lege ni nga nzoni ni. Na pekoni awe, lo tï na lege lo gue. Lo fâ yâ ti apopo-hoto na ahoto, lo ngoro kota yando ti Syrie, lo fâ ambeni ngu tongana kota ngu ti Euphrate na gere. A yeke ti lo nga ti hunda ndo ti lango na azo ti kodoro ti Syrie, ti Mésopotamie na ti Assyrie, azo so lo na ala ahinga tere lâ oko ape. Me tongana alango ayeke hon, li ti lo ayeke na ndo ti gbata so lo yeke gue dä, so lo sara mbeto ni mingi. A yeke gbata ti Ninive.
2. Nyen la afa na Jonas so lo lingbi pëpe ti kpe kua so Jéhovah amû na lo so?
2 Mbeni ye ayeke dä so Jonas ahinga so lo lingbi ti sara ni ape. Lo lingbi pëpe ti mû mbeni lege nde ti kpe. Lo tara kozo awe ti sara tongaso, me tongana ti so e bâ na chapitre so ahon, Jéhovah akanga bê, na lo fa ye na lo mingi. Lo sara si kota ngu apika na kota pupu na lê ti ngu nga lo tokua mbeni kota susu ti mene lo Jonas ni. Lango ota na pekoni, susu ni adë Jonas na yanga ti sese. Aye so kue asara si Jonas aga zo so amä yanga na lo sara ye so Jéhovah ahunda na lo ti sara.—Jonas, chap. 1, 2.
3. (a) Nyen la Jéhovah afa na mbage ti Jonas nyen? (b) A ku nyen na mbage ti Jonas?
3 Tongana Jéhovah akiri atene na Jonas ti gue na gbata ti Ninive, Jonas amä yanga, lo mû lege ti tö lo gue. Lege ni ayo. (Diko Jonas 3:1-3.) Ye oko, aye so kue Jéhovah asara na lo achangé bango ndo ti Jonas ni? Na tapande, Jéhovah abâ mawa ti lo na lege so lo sara si Jonas akui kuâ ti ngu ape, lo punir lo ape ndali ti kengo yanga ti lo ni, na lo kiri lo mû pasa na lo ti kiri ti gue na Ninive ni. Ka lo Jonas ni, lo bâ so lo nga kue lo doit ti bâ mawa ti amba ti lo? Mingi ni ka, a yeke ngangu na e azo ti bâ mawa ti amba ti e azo. Me zia e bâ ye so e lingbi ti manda na lege ti ye so Jonas asara so.
Azo ti Ninive achangé hio
4, 5. (a) Ndani so Jéhovah abâ Ninive tongana “kota kodoro” mingi ayeke nyen? (b) Ye so afa na e nyen na ndo ti Jéhovah?
4 Gbata ti Ninive ayeke ye oko ape na lê ti Jonas. Me ti Jéhovah, a yeke ti lo nde. Lege ota na yâ ti mbaï ti Jonas, a tene na e so Jéhovah abâ Ninive tongana kodoro so ayeke “kota kodoro” mingi (Jonas 1:2; 3:2; 4:11). Nyen la asara si lo bâ Ninive ni tongaso?
5 Ninive abâ gigi aninga awe, lo yeke na popo ti akozo gbata so Nimrod aleke na peko ti kota ngu ti ngoi ti Noé. Gbata ti Ninive akono mingi na gbâ ti azo asara kodoro dä. Akete kete gbata ayeke nga na yâ ni, si a hunda na zo lango ota ti fâ yâ ni kue na gere (Gen. 10:11; Jonas 3:3). Angbongboro mûr ti Ninive ni, akota temple ni nga na ambeni kota da ni apika bê ti azo mingi. Me aye so la asara si a yeke kota kodoro na lê ti Jéhovah ape. Ti Jéhovah, azo ti yâ ni la ayeke kota mingi na lê ti lo. Na ngoi ni kâ, wungo ti azo ti Ninive ayeke mingi ahon ti ambeni gbata, me atâa so ala yeke sara aye ti sioni mingi, Jéhovah aye nzoni ti ala. Lo bâ fini ti zo na nene ni, nga lo ye si zo oko oko azia sioni sarango ye ti lo na asara ye so ayeke nzoni.
6. (a) Nyen la asara peut-être si gbata ti Ninive ni akiri azia mbeto na bê ti Jonas? (Bâ nga kete tënë na gbe ni.) (b) So Jonas afa tënë ti lo ni, e manda nyen dä?
6 Tongana Jonas asi na Ninive awe, lo lï na yâ ni na lo bâ gbâ ti azo ni so wungo ti ala ahon 120 000. * Âmanke ye so akiri azia mbeto na bê ti Jonas. Lo tambela dä lango oko, lo gue lo si na mbeni ndo so gbâ ti azo ayeke dä, peut-être a yeke ti wara mbeni nzoni ndo ti komanse ti fa tënë ti lo ni. Lo yeke fa ande tënë ni na yanga ti nyen? Lo hinga ti tene yanga ti azo ti Assyrie ni? Wala Jéhovah asara si na lege ti miracle lo tene yanga ni? E hinga ape. Peut-être lo fa tënë ni na Hébreu, yanga ti kodoro ti lo, si mbeni zo akiri pekoni na azo ti Ninive ni. Atâa a yeke so wa, tokua so Jonas aga na ni ayeke polele na ayeke nzere peut-être na azo ni ape. Lo tene dandara nga fani mingi: “Ade lâ bale-osio, na fade A kinda Ninive.” (Jonas 3:4). Biani, mara ti sarango ye tongaso ahunda kota mabe nga ti duti na mbeto ape, asarango ye so e aChrétien e yeke na bezoin ni laso mingi.
Tokua so Jonas aga na ni ayeke polele na ayeke nzere peut-être na azo ni ape
7, 8. (a) Na mango tënë ti Jonas ni, azo ti Ninive asara nyen? (b) Ka gbia ti Ninive ni, lo sara ti lo nyen?
7 Na mango tënë ti Jonas ni, azo ni aluti, ala dengi mê ti ala na lo. Hinga ape Jonas apensé so ala yeke ga ti sara sioni na lo la, me ye oko ape. Tënë ni andu bê ti ala ngangu si amû yâ ti kodoro ni hio. Azo kue ayeke sara tënë ti futingo so Jonas afa tënë ni. (Diko Jonas 3:5.) Azo ti mosoro, awayere, ambakoro, amaseka, azo so ayeke na ngangu ti tere wala azo so awoko, ala kue ake ti te kobe, na ye so ague atï na mê ti gbia ti ala.
8 Tënë ni agbu nga bê ti gbia ni kue. Teti so lo sara mbeto ti Nzapa, lo londo na ndo ti ngende ti lo, lo zi bongo ti lo ti gbia ni na lo yü bongo so tere ni aro rongo so azo ti kodoro ti lo ayü nga. Lo duti na yâ ti mburu ti wâ. Gbia ni na akota zo ti lo asigigi na mbeni mbela so asara si changengo bê ti azo ti kodoro ni aga mbeni tënë ti kodoro. Gbia ni amû yanga ti tene azo kue ayü bongo ti sarango na mawa, même anyama ti ala nga. * Na tâ be-ti-molenge lo yeda so azo ti lo asara sioni mingi. Lo tene nga mbeni tënë so afa so lo yeke na beku so tâ Nzapa ayeke zia lege ti ngonzo ti lo ndali ti so lo na azo ti lo achangé. Lo tene: “Peut-être fade . . . ngonzo ti Lo ti wâ adë si e kui pëpe.”—Jonas 3:6-9.
9. (a) Ambeni zo adë kite, ala tene nyen? (b) E hinga tongana nyen so ala fâ kamba?
9 Ambeni zo adë kite, ala tene so azo ti Ninive alingbi ti changé bê ti ala hio tongaso ape. Me, ambeni wandara atene so mara ti sarango ye tongaso alingbi na ti azo ti giriri, so ayeke sara mbeto ti aye hio nga ayeke changé hio. Mbeni ye ni nga ayeke so e hinga e tene so azo ti dengo kite ni so afâ kamba, teti so Jésus Christ lo wani asara lani tënë ti changengo bê ti azo ti Ninive ni. (Diko Matthieu 12:41.) A yeke senge ape si Jésus asara tënë ni so, lo yeke lani na yayu na lo bâ ni na lê ti lo (Jean 8:57, 58). Kota tënë ni ayeke so: a lingbi e tene lâ oko ape so azo ayeke changé ape, atâa sioni ti ala ni ayeke kota tongana nyen. Biani, gi Jéhovah la alingbi ti hinga ye so ayeke na yâ ti bê ti zo.
Nzapa ayeke bâ mawa ti azo hio, me zo ape
10, 11. (a) So azo ti Ninive achangé bê ti ala, Jéhovah asara nyen? (b) Nyen la afa na e biani so fango ngbanga ti Jéhovah ayeke na lege ni?
10 So azo ti Ninive achangé bê ti ala, Jéhovah asara nyen? Jonas afa ni, lo tene: “Nzapa abâ kusala ti ala, so ala zia sio lege ti ala; na Nzapa ake sioye so Lo tene fade Lo sara na ala; na Lo sara ye so pëpe.”—Jonas 3:10.
11 Ye so afa atene Jéhovah abâ so ni fâ ngbanga ti azo ti Ninive na lege ni ape la? Oko ape! Bible afa so fango ngbanga ti Jéhovah ayeke tâ mbilimbili. (Diko Deutéronome 32:4.) Ye ni ayeke gi so ngonzo ti Jéhovah adë na tere ti azo ti Ninive ni. So ala changé bê ti ala, lo bâ mawa ti ala si lo ke ti futi ala.
12, 13. (a) Nyen la Jéhovah asara so afa so lo yeke sara ye ahon ndo ni ape, alingbi na dutingo ti zo oko oko nga lo yeke bâ mawa ti azo? (b) Tënë ti Jonas ayeke mvene ape ngbanga ti nyen?
12 Sarango ye ti Jéhovah ayeke tâ nde mingi na ti nzapa so akota zo ti aEglize ayeke fa ka ni, so ala tene lo yeke sioni, lo yeke bâ mawa ti azo ape so. Ti tâ tënë ni, lo yeke sara ye ahon ndo ni ape, alingbi na dutingo ti zo oko oko nga lo yeke Nzapa so ayeke bâ mawa ti azo. Tongana lo ye ti futi asioni zo, kozoni kue lo yeke tokua aprophète ti lo ti fa tënë ni na ala, ndali ti so lo ye si asioni zo asara tongana ti azo ti Ninive, ala zia sioni lege ti ala (Ézéch. 33:11). Jéhovah atene na Jérémie: “Tongana mbeni lâ Mbi sara tënë ti mbeni mara, na tënë ti mbeni royaume, ti gboto, ti fâ na sese, na ti futi ala, tongana azo ti mara so Mbi sara tënë ti ala azia lege ti sioye ti ala, fade Mbi ke ti sara sioye so Mbi bi bê ti Mbi ti sara na ala.”—Jér. 18:7, 8.
Nzapa aye si asioni zo asara tongana ti azo ti Ninive, ala zia sioni lege ti ala
13 Tënë so Jonas atene so ayeke mvene? Oko ape. Tënë ti lo ni agboto mê ti azo ti Ninive ni ndali ti sioni sarango ye ti ala so na pekoni ala changé ni. Me tongana ala kiri na ndo ti sioni ti ala ni, ngbanga ti Nzapa ayeke tï na ndo ti ala. A yeke tâ gi ye so asi angu mingi na pekoni.—Soph. 2:13-15.
14. So Jéhovah abâ mawa ti azo ti Ninive asara nyen na ndo ti Jonas?
14 Tongana futingo ni asi pëpe na ngoi so lo Jonas ni lo tene a yeke si, a sara nyen na lo? Bible atene: “Ye so ayeke sioni mingi na lê ti Jonas, na ngonzo agbu lo.” (Jonas 4:1). Lo sambela Nzapa, na sambela ti lo ni akpa mo bâ mo tene lo suku na Lo ti Ngangu Ahon Kue sukungo. Na yâ ti sambela ni, Jonas atene so ahon tënë lo ngbâ fade na kodoro ti lo. Lo tene nga so lo hinga fade lo tene Jéhovah ayeke futi Ninive ni ape, ndani la si lo kpe lani lo gue na Tarsis. Na pekoni, lo tene ahon tënë ni kui.—Diko Jonas 4:2, 3.
15. (a) Aye wa la ayeke peut-être na gunda ti vundu nga na ngonzo ti Jonas? (b) Atâa vundu ti Jonas ni, Jéhovah asara ye na lo tongana nyen?
15 Nyen la anzere na Jonas ape nyen? E hinga ape, me ye so e hinga ayeke so lo fa tënë ti futingo ti Ninive na lê ti azo ni kue. Ala mä lo, ala changé na Nzapa afuti ala ape. Mbeto ti tene azo ahe lo wala atene lo yeke prophète ti wataka asara lo? E hinga ape. Ye oko, tere ti lo anzere ape so azo ni achangé bê ti ala wala so Jéhovah abâ mawa ti ala. Nde na so, tënë ni ate gi yâ ti bê ti lo, mawa asara lo ndali ti so lo pensé lo tene iri ti lo abuba. Me atâa vundu ti lo ni, Nzapa ti Jonas so ayeke Nzapa ti nzoni bê angbâ lakue ti bâ nzoni so ayeke na yâ ti prophète ti lo, Jonas ni. Ni la, ahon ti punir lo ndali ti so lo mû nengo na Jéhovah ape so, Jéhovah ahunda gi lo yeke: “Mo sara nzoni ti zia gonzo agbu mo?” (Jonas 4:4). So tâ mbeni hundango ndo ti gbungo li! Jonas akiri tënë na hundango ndo so? Bible afa ni ape.
16. (a) Tongana nyen la si ambeni zo ayeke ke ka ambeni ye na Jéhovah? (b) Tapande ti Jonas afa na e nyen?
16 E yeke ka lakue nduru ti kasa Jonas ndali ti aye so lo sara so, me zia e girisa ape so e azo e yeke bâ ka ye nde na ti Jéhovah. Ambeni zo ayeke tene so Jéhovah alingbi fade ti kanga lege na ambeni ye ti sioni si asi ape, wala a yeke ti lo fade ti futi asioni zo hio. Ala tene nga so a yeke ti lo fade ti futi dunia so kue depuis. Tapande ti Jonas afa na e so tongana e ke na Jéhovah Nzapa ambeni ye, mingi ni ka e la e doit ti changé bango ndo ti e, me lo ape.
Jéhovah afa na Jonas nene ti bâ mawa ti azo
17, 18. (a) Na peko ti so Jonas azia Ninive lo hon, lo sara nyen? (b) So Jéhovah asara miracle si keke ti kangu asigigi asara nyen na ndo ti Jonas?
17 Na vundu na bê, Jonas azia Ninive lo hon. Lo gue na kodoro ti lo ape me lo mû lege ti tö, ndo so gbâ ti ahoto ayeke dä. Lo gue lo leke mbeni kete ndo, lo duti na gbe ni, lo ku. Lo yeke bâ Ninive. Peut-être na yâ ti bê ti lo kâ lo tene Nzapa ayeke futi ni. Me Jéhovah ayeke sara ande nyen ti fa na Jonas so a yeke nzoni lo bâ mawa ti azo?
18 Na bï ni, Jéhovah asara si keke ti kangu asigigi. Tongana Jonas azingo na lango, lo bâ pendere keke so na akugbe ti lo so amû gbe ti dê na lo ahon kete ndo ti lo ni. Tere ti Jonas anzere mingi na keke ni so, na peut-être lo pensé so miracle so afa so Nzapa ayeda na lo awe la. Jéhovah asara ye so gi pëpe ti tene lâ azö lo Jonas ni ape, nga gi pëpe ti tene ngonzo ti lo ni adë. Me a yeke ti ndu bê ti lo. Ni la, lo kiri lo sara mbeni miracle. Lo tokua mbeni kete ver ti ga ti te keke ni kue si akui. Na pekoni, lo kiri lo tokua mbeni “pupu ti est ti wâ mingi” na tere ti Jonas. Ndowa ni asara si lê ti Jonas akomanse ti vuko. Vundu akiri asara Jonas ngangu si lo hunda na Nzapa ti kui.—Jonas 4:6-8.
19, 20. Tënë ti nyen la Jéhovah atene na Jonas na ndo ti keke ti kangu ni?
19 Ge nga, Jéhovah akiri ahunda na Jonas, lo tene nda ti ngonzo ti lo ni ayeke nyen? ngonzo so lo sara ndali ti keke ti kangu so akui so. Ahon ti tene Jonas ni achangé bango ndo ti lo, ti fa so lo yeke na raison, lo tene: “Mbi sara nzoni ti zia ngonzo agbu mbi, même juska mbi kui.” Lege azi fadeso na Jéhovah ti fa ye polele na Jonas.—Jonas 4:9.
20 Nzapa atara ti gue na Jonas ti bâ ye ni polele. Lo tene na lo so lo sara ngonzo ndali ti mbeni senge keke so asigigi na bï oko si akui kue, mbeni keke so lo Jonas la alu ni ape wala asara si asigigi ape. Nzapa angbâ atene na lo: “A lingbi Mbi bata Ninive pëpe? kota kodoro so, so azo na yâ ni, ala so ahinga koti na gati ti ala pëpe, ahon [saki] ngbangbo oko na ndo ni bale-use, na anyama mingi nga.”—Jonas 4:10, 11. *
21. (a) Nyen la Jéhovah aye ti fa biani na Jonas nyen? (b) Mbaï ti Jonas apusu e ti sara nyen na tere ti e wani?
21 Mo mä biani yâ ti ye so Jéhovah aye ti fa na Jonas so? Jonas asara ye oko ape ti bâ lege ti keke ni so. Me ti Jéhovah, lo la lo mû fini na azo ti Ninive nga lo mû na ala aye so ala bezoin ni ti ngbâ na fini, même na acréature ti lo kue so ayeke na ndo ti sese. So Jonas abâ na nene ni mingi mbeni senge keke ahon ti bâ na nene ni fini ti azo 120 000 nga na ti anyama ti ala, a yeke na lege ni la? A fa so lo pensé gi na lo wani la ape? Ti tâ tënë ni, lo sara fade vundu ndali ti mbeni keke gi ngbanga ti so a ga na ye ti nzoni na lo wani. Nga, so lo sara ngonzo teti so Nzapa afuti Ninive ape so, a yeke ndali ti tene kamene asara lo la ape? nga ti tene lo fa so lo la lo yeke na raison ape? Biani, mbaï ti Jonas apusu e ti bâ ye so ayeke tâ na gbe ti bê ti e. E kue, mara ti ye tongaso alingbi ti si na e. Merci na Jéhovah so lo yeke mû ngoi ti lo ti fa na e ti sara ye tongana lo, ti pensé gi na e mveni ape, me ti bâ mawa ti azo nga ti sara nzoni bê na ala.
22. (a) Nyen la afa biani so Jonas ayeda na fango ye so Jéhovah afa na lo na ndo ti tënë ti bango mawa ti azo? (b) Nyen la e kue e lingbi ti manda dä?
22 Kota tënë ni ayeke so: Jonas amä ti lo yâ ti ye so Jéhovah aye ti fa na lo so la? Buku ti lo ahunzi gi na hundango ndo ti Jéhovah so, na a fa kiringo tënë ni ape. A sara si a nzere peut-être na bê ti ambeni zo ape so Jonas akiri tënë lâ oko na ni ape. Me ti tâ tënë ni, kiringo tënë ni ayeke dä, a yeke tâ gi lo buku ti Jonas ni wani. Tara ti bâ Jonas, so na peko ti aye so kue, lo kiri na kodoro ti lo na lo sû buku so. Lo ga fadeso mbakoro awe, lo yeke sara ye na ndara nga na tâ be-ti-molenge. Bâ lo na sungo buku ni. Tongana lo si na ndo so lo fa awokongo ti lo nga na kpengbango li ti lo dä, lo yeke yengi li ti lo. Biani, Jonas amanda ye mingi na lege ti ye so Jéhovah afa na lo so. Lo manda ti bâ mawa ti azo. Ka ti e, a yeke tongana nyen?—Diko Matthieu 5:7.
^ par. 6 Ambeni zo atene so na Samarie ândö kâ, so ayeke li-kodoro ti royaume ti akete mara bale-oko ti Israël, wungo ti azo ni kue asi 20 000 wala 30 000 tongaso. Wungo ni so ayeke kete mingi tongana a haka ni na ti Ninive. Na ngoi so mosoro ti Ninive awu mingi, peut-être lo la lo yeke lani gbata so ayeke kota ahon atanga ni kue.
^ par. 8 Peut-être tënë so akpa ye so ayeke si ka ape, me a si kozo awe. Hérodote, mbeni wandara ti kodoro ti Grèce, atene so lani tongana mbeni watongoro ti aturugu ti aPerse akui, azo ni atoto lo ngangu, ala na anyama ti ala kue asara mua ti lo.
^ par. 20 Na tenengo so azo ni ahinga koti ti ala na gati ti ala pëpe, Nzapa aye ti fa so ala hinga ye oko na ndo ti andia ti lo ape.


text:
4: A tomba ala na yaka ti Eden
BÂ YE so asi fadeso. A tomba Adam na Eve na yâ ti pendere yaka ti Eden. Mo hinga ngbanga ti nyen?
A yeke ngbanga ti so ala sara mbeni ye ti sioni mingi. Ni la Jéhovah atomba ala. Mo hinga sioni ye so Adam na Eve asara?
Ala sara mbeni ye so Nzapa atene na ala ti sara pëpe. Nzapa atene na ala ti te lê ti keke ti yaka ni kue. Me mbeni keke oko, Nzapa atene na ala ti te lê ni pëpe, na tongana ala te ni, ala yeke kui. Keke so ayeke ti Nzapa. E hinga so a yeke sioni ti mû ye ti mbeni zo nde. A yeke tongaso pëpe? Me nyen la asi?
Mbeni lâ tongana Eve ayeke gi lo oko na yâ ti yaka ni, mbeni ngbo asara tënë na lo. So tënë! Lo tene na Eve ti te lê ti keke so Nzapa atene na ala ti te ni pëpe. Me, lani tongana Jéhovah asara ngbo, lo sara lo ti tene tënë pëpe. Tongaso, a lingbi gi ti duti mbeni zo nde si asara si ngbo ni asara tënë. A yeke zo wa?
A yeke Adam pëpe. Tongaso, a lingbi ti duti mbeni oko ti azo so Jéhovah asara ala kozoni si lo sara sese. Azo so ayeke a-ange, na e lingbi ti bâ ala pëpe. Me mbeni ange abâ tere ti lo kota mingi. Lo pensé so lo lingbi ti komande tongana Nzapa. Lo ye si azo amä yanga ti lo, me ti Jéhovah pëpe. Ange so la asara si ngbo ni asara tënë.
Ange so ahanda Eve. Tongana lo tene na Eve so lo Eve ni lo yeke ga tongana Nzapa tongana lo te lê ti keke so, Eve amä na bê dä. Lo te ni, na Adam ate ni nga. Adam na Eve ake yanga ti Nzapa, na ndali ni a tomba ala na yâ ti pendere ndo ti ala ni.
Me mbeni lâ Nzapa ayeke sara si lê ti sese kue aga pendere tongana yaka ti Eden. E yeke bâ ande tongana nyen mo nga mo lingbi ti sara si sese ni aga pendere. Me ti fadeso, zia e bâ ye so asi na Adam na Eve.
Genèse 2:16, 17; 3:1-13, 24; Apocalypse 12:9.
Ahundango tënë
- Na lê ti foto ni, nyen la asi na Adam na Eve nyen?
- Jéhovah atomba ala ngbanga ti nyen?
- Tënë ti nyen si mbeni ngbo atene na Eve?
- Zo wa la asara lani si ngbo ni asara tënë na Eve?
- Ngbanga ti nyen a tomba Adam na Eve na yâ ti pendere ndo ti ala ni?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 2:16, 17 na 3:1-13, 24.
Tongana nyen tënë so ngbo ni ahunda na Eve afa Jéhovah tongana sioni zo? (Gen. 3:1-5; 1 Jean 5:3).
Ye so Eve asara afa na e ti sara hange na ye wa? (aPhil. 4:8; Jacq. 1:14, 15; 1 Jean 2:16).
Tongana nyen Adam na Eve ake ti yeda na sioni so ala sara? (Gen. 3:12, 13).
Tongana nyen achérubin so a zia ala na yaka ti Eden na mbage ti tö amû mbage ti komandema ti Jéhovah? (Gen. 3:24).
- Diko Apocalypse 12:9.
Satan awara lege ti pusu azo mingi ti tene ala ke komandema ti Nzapa? (1 Jean 5:19).


text:
MBAGE 1
Ta tënë na ndo ti Royaume: Lege so a kangbi na kobe ti yingo
BÂ SO mo diko mbeni versê na zo so mo yeke manda Bible na lo, na mo bâ tongana nyen lê ti lo azi na ngoi so lo gbu nda ti versê ni so mo londo ti diko so. Lo tene na mo, lo tene: “Mo ye ti tene so Bible afa so e yeke duti na yâ ti paradis ni ge na sese so?” Ita so ayeke na tere ti mo ahe ngia, na lo tene na zo ni: “Ti mo, versê so mo londo ti diko so atene nyen?” Wamandango ye ni ahinga tënë ti tene ape, lo yengi li ti lo, lo tene: “A fa na mbi mara ti tënë so lâ oko ape!” Mo dabe ti mo so lo sara mara ti tënë tongaso kozo awe na ngoi so lo ga ti hinga so iri ti Nzapa ayeke Jéhovah.
Mara ti ye so asi na mo awe? A si na awakua ti Jéhovah mingi. A dabe ti e so e yeke na mbeni pendere matabisi so mara ni ayeke use ape: a yeke so e hinga tâ tënë. Me bâ si, e wara pendere matabisi so tongana nyen? Na yâ ti mbage so, e yeke hasa yâ ti tënë so. Na ngoi so e yeke bâ lege so Jéhovah azi lê ti awakua ti lo yeke yeke, e yeke bâ polele so Royaume ti Nzapa ayeke tâ ye biani. Teti ngu ngbangbo oko, Gbia ti Royaume ni asara kue ti tene a fa gi tâ tënë na awakua ti Jéhovah.
NA YÂ TI MBAGE SO
CHAPITRE 3
Jéhovah afa ye so lo ye ti sara
Tënë ti Royaume so Christ ayeke komande ande na ndo ni ayeke lani na yâ ti aye so Jéhovah apensé ti sara ndali ti azo? Ambeni tënë wa la Jésus azi nda ni lani na ndo ti Royaume ti Nzapa?
CHAPITRE 4
Jéhovah amû iri ti lo na nduzu
Na ndo ti tënë ti iri ti Nzapa, nyen la Royaume ni asara nyen? Nyen la mo wani mo lingbi ti sara ti tene iri ti Jéhovah aga nzoni-kue?
CHAPITRE 5
Gbia ni aza lumière na ndo ti Royaume ni
Ala kiri ahinga ye mbilimbili na ndo ti tënë ti Royaume ti Nzapa, azo so ayeke komande na yâ ni, azo so ayeke duti na gbe ni nga na tënë ti dutingo be-ta-zo na Royaume ni.


text:
1Fütanga ngü la, fü Yesu adu amala gara ngü mani fü wü kpara ka-ye, gü ba, "Gara komoko ta ladü de mere bi wü e esaka ye. Gbü gara sïkpï, fü wü gara kpara akoro kpaka mere kpara la, amala nga siti ngü ka mere kpara ka tima kaka la, gü ba dene, 'Ah ngbü esiti wü e ka-ye.' 2Te kpara la je ngü la bala, fü ah ayia aï kpara ka tima ka-ye la, amala ngü fefe, gü ba, 'Ah mere baye, te ni ngbü eje bi wü ngü gbü nga ye de bane ne? Ah de ne ngü ne? Ah le de ye sere la nga wü tima ka-ye ʼburu fü ni, angü ni le ye gbü tima ka-ni tïne de, teka wü siti ngü ka-ye, de te ni ngbü eje ne.' 3Te kpara ka tima la je ngü la bala, fü ah akpo da efï ngü emaguma ye, gü ba, 'Apa! Te mere kpara ka-ni za ni gbü tima la eyi asidi la, ni ena amere baye? Te wazi ni teka asö e di kpah ma, ni wu da ngü ka to-fere-eto nda-ni kpah de ne.' 4Fü ah adu afï nga gara ngü, gü ba, 'Wayi! Te ah bala, ni wu gara mani eyi, te ni ena amere. Te mere kpara ka-ni ena ace ni gbü tima la, ni wu kaje eyi, te wü kpara ena ale ta-ngü te ni, te gara di.' 5Fü kpara ka tima la ayia aï wü gara kpara, ta te ewü za matiti ka mere kpara ka-ye ne, biri biri ʼburu, ayi-ta ewü, gü ba, 'Angü matiti ka mere kpara ka-ni gbü nga ye ta neh fe?' 6Fü gina kpara la amala nda-ye, gü ba, 'Ah ta ʼburu sila ka mü teke ʼburuve.' Fü kpara ka tima la amala fefe, gü ba, 'Ye ceka la, dene köcökpa te mere kpara ka-ni to, teka ngü ka matiti ka-ye la, tïtïne ye ngbü kötö kere, de ye ba, gü ba, ah ka-ye ngbee teke ʼbasu de füh ye nzükpa, fü dudu la angbü tïne fü ye.' 7Fü ah adu ayi-ta gara, gü ba, 'Amba nda-ye, ah ta neh fe?' Fü kpara la alügü ngü fefe, gü ba, 'Ah ta ʼburu kombo ka ndo teke ʼburuve.' Fü kpara ka tima la amala fefe, gü ba, 'Te ah bala la, köcökpa teka matiti ka-ye la, ah ladü sene, ye za, ye ba gbügbü na, gü ba, ah ta ka-ye ngbee teke bala, fü dudu la angbü tïne fü ye.' Dela ngü ta te kpara ka tima la mere, teka mere bi wü kpara, ta te ewü di de matiti ka mere kpara kaka gbü nga wü. 8Fü mere kpara ka kpara ka tima la, aje ngü la. Fü ngü ka siti kpara ka tima la ayia areke gbü jijia afa sü, teka te engu reke wü ngü ka-ye ʼburu de mani. Angü fanü fanü, wü kpara te ewü le ngü ka Me de ne, wüh de züka mani fa sü teka adi emere wü ngü de bala esüka wü, afa nda wü kpara ka Me." 9Fü Yesu adu amala gara ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, "Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü. Te mere bi wü e ka füh kotö ne ladü esaka mü, ah le de mü mere tima de wü e la reke areke, adi ele ta-ngü te wü bu mü di, teka fü ngü ka-mü areke gbü jia Me. Angü te gara, te wü e de esaka mü la ena anza la, fü mü amaka küküwa agbü sü ka Me agbü kpï. 10Mene kpara, te ngbü emere wü jürü ngü, te wüh to fefe la, de maguma ye biringbö ereke areke la, te wüh to mere kpeke tima fefe, ah ena amere kpah de maguma ye biringbö ereke areke. Amba mene kpara, te ngbü emere wü jürü ngü de maguma ye ʼbasu ʼbasu la, te wüh to mere kpeke ngü fefe de engu mere la, ah ena amere kpah de maguma ye ʼbasu ʼbasu. 11Kpah bala, te Me to züka wü e ka füh kotö ne fü mü, fü mü adu asiti wü e la bü kükürü bala, ah ena ato küküwa fü mü agbü kpï baye baye? 12Te gara kpara to e ka-ye esaka mü, fü mü asiti e la bü kükürü bala la, Me ena ato züka ngü fü mü ato? 13Mü ce ngü ka maguma ʼbasu ʼbasu asidi, angü kpara biringbö tï amere tima esaka wü miri ʼbasu de. Te mü le ngü ka gara, mü ena ace nda gara. Te mü ngbü eje rïrï ka gara ereke areke, mü ena angbü efala gara la afala. Te di bala, te yi to maguma yi eyi fü Me fanü, ah le de yi mere e ao to yi teka jiase de." 14Te wü Farusi je ngü te Yesu ngbü emala fü wü kpara ka-ye teka jiase la, fü ngü la ayia ake te ewü, angü wüh le ngü ka jiase fa sü. Fü ewü angbü da efala ngü ka Yesu la. 15Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba, "De-yi, wü Farusi, yi ngbü esere te-yi gbü jia wü kpara, gü ba, ani de züka wü kpara, amba Me wu ngü te di emaguma yi ne kpo. Angü mene ngü de te wü kpara ngbü ecu ngüngü, gü ba, ah de züka ngü ne, amba gbü jia Me, ah ka-ye de töndö ngü kükürü. 16Ta gügü, o Yüwane Mürü Babatïza kpo de tima la de, yi ngbü eje ngari Me ʼduwa gbü Rïrï, te Me to fü yi gömö Müse, be kpah te wü ngü ka Me te wü mürü dofo ngbü emala fü yi. Enatikine, a kpo eyi emala nga züka ngü, gü ba, Me tima kpara eyi teka aküwa yi. Te di bala, mere bi wü kpara ngbü egïrï kaje de wazi, teka amaka küküwa la. 17Amba yi mere e afï, gü ba, 'Rïrï ta te Me to esaka Müse ne, tï afü te-ye baka kükürü ngü ne,' nda de. Angü Rïrï ka Me ka-ye de mere kpeke ngü. Ngü gbügbü biringbö tï anza de. Kpï ake tö ena anza anza, anga Rïrï ka Me tï anza nda de. 18Baka Rïrï te Me to esaka Müse, teka ngü ka mace würüse. Amba, ma ngbü emala fü yi fanü fanü, gü ba, mene komoko te ena ace wara ye, fü ah adu aza gara würüse la, ah mere siti ngü eyi, angü ah mere dela waza. Kpah bala, mene komoko te ena aza mene würüse, de te watï ye na ce engu ne, ah mere waza kpah eyi." 19Fü Yesu adu kpah amala gara mani fü wü Farusi la, gü ba dene, "Gara komoko ta ladü, te di de mere bi wü e esaka ye. Ah ngbü eto wü züka bongo, te su asu, te-ye, te wüh ngbü ese de mere bi jiase. Gbü wü sïkpï ʼburu, ah ngbü engbü ka-ye ʼbe, da ezü wü züka e ka-ye. 20Gara mürü cïnga ta kpah ladü, gbü kötï engu la, de ïrï ye Lazaro, de wü ka eküte ye. Ah ngbü engbü emöngïtï ʼbaranga ka mere kpara la, angü züka sü fefe ma. 21Ah ngbü ta ele de ni di ezü bü kporo zü-e, gbü nga mere kpara la. Kpah bala, wü bürü ngbü ta ekoro, ela wü ka de eküküte la, da embü engu. 22Gbü gara sïkpï, fü Lazaro ayia akpi. Fü wü malayïka ka Me aza engu, anü di agbü kpï, kpaka Abarayama, fü ewü angbü ezü e ka-wü ake di kpala. Fü komoko de mere bi wü e esaka ye ne, adu kpah akpi. Fü ewü ati engu. 23Fü kuru mere kpara la akoro agbü du ka wa. Fü ah angbü gbü mere cïnga, teka wa te ngbü ecuru engu. Fü ah ae jia ye tikpi, awu Abarayama ake Lazaro, nengete gbü züka sü, te ewü ngbü ezü e ka-wü. 24Fü mere kpara la andaʼba te-ye fü Abarayama de gba, gü ba, 'Akoo, wö ni Abarayama, ye ceka la cïnga te ni ne, ye tima la bü mba Lazaro, teka fü engu anü ato jikpa ye gbü ngu, akoro di, atü mba füh mi ni, angü wa ne ngbü emere ni tïne esiti!' 25Fü Abarayama alügü ngü fefe, gü ba, 'De-ye deyï, ye fï la nga wü ngü ta te ye ngbü emere, o ye di la de jia ye ne. Gbü wü sïkpï la, ye ngbü ta emaka mere bi wü züka ngü, amba Lazaro ngbü nda-ye ta gbü cïnga. Te di bala, ngü la du fü te-ye eyi, angü Lazaro maka züka ngü ka-ye eyi sene, amba ye du ngbü nda-ye eyi emaka cïnga. 26Kpah bala, mere du ladü ezengba ani sela, ah tï fü wü kpara ka-ani de sene ne, anü kpaka wü kpala de. Kpah bala, nda-wü, wü kpara de kpala, tï akoro kpaka ani kpakine kpah de.' 27Fü komoko la adu amala ngü fü Abarayama, gü ba, 'Wö ni, te ah bala la, ni eyi-ta ye, de ye tima Lazaro tïtïne kpa gba ani, 28angü wü di enga ni ni ladü kpala ʼburuve. Ah le de engu nü, ah rï ewü, teka fü ewü afü maguma wü. Angü wüh ena akoro angbü gbü siti sü ka cïnga ne kpah baka ni.' 29Abarayama gü ba, 'Rïrï ka Müse ladü kpala. Wü mürü dofo ka Me ba ngü la kpah eyi gbü buku, ce o fü ewü kpala. Ah le de wü di enga ni ye je wü rïrï la, fü ewü afü maguma wü.' 30Fü komoko la agü ba, 'Akoo, wüba Abarayama, engu la tï ale ta-ngü de. Amba te gara kpara zükü gbü kpi, fü ah anü akoro, amala nga wü ngü de sene ne cu me-ye fü ewü la, wüh ena ale ngü kaka ale, fü ewü afü maguma wü.' 31Fü Abarayama amala fefe, gü ba, 'Aʼa. Te wüh le aje ngü ka Müse, de nda wü mürü dofo ka Me, nda-wü de la, amba wüh de wü mürü kögö-nzö. Anga te gara kpara ena azükü gbü kpi kpah bü cu me-ye la, wüh tï aje ngü kaka kpah de.' " Dela mani ta te Yesu mala fü wü Farusi, teka ngü ka gümü jiase.
Copyright
Learn More


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) JUIN 2015
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 27 ti juillet ti si na lango 30 ti août, ngu 2015.
Christ: Ngangu ti Nzapa
Amiracle ti Jésus aga na aye ti nzoni pëpe gi na azo ti Israël lani me afa nga ye so lo yeke sara ndali ti azo kue na yâ ti ngoi kete.
Lo ye azo lani
Lege so Jésus asara na amiracle lani afa nyen na ndo ti lo?
E lingbi ti ngbâ ti duti nzoni-kue
Bible afa aye ota so alingbi ti mû maboko na e ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti e.
“Tongana Kingsley asara ni, mbi kue mbi lingbi ti sara ni!”
Kingsley, so ayeke na Sri Lanka, ahon ndo ti akota kpale ti sara mbeni devoir so aninga penze-ngbonga mingi ape.
Sara ye ague oko na sambela ti Babâ ti e so mo yeke na yayu: Kozo mbage ni
Ngbanga ti nyen Jésus akomanse sambela so na tenengo “Babâ ti e” me pëpe “Babâ ti mbi”?
Sara ye ague oko na sambela ti Babâ ti e so mo yeke na yayu: Use mbage ni
Na ngoi so e sambela Jéhovah ti mû na e kobe ti e ti lâ na lâ e yeke hunda gi kobe ti e ape me ti amba ti e nga.
“A lingbi ala kanga bê”
Aye osio so Jéhovah amû na e so alingbi ti mû maboko na mo ti kanga bê na yâ ti akpale wala aye ti ngangu.
Mo dabe ti mo na ni?
Mo diko a-article ti Tour ti Ba Ndo so asigigi ade ti ninga ape so? Bâ wala mo lingbi ti dabe ti mo na ambeni ye so mo diko ni.


text:
Yenga ti 27 juin–3 juillet
PSAUME 52-59
Bia 38 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Mo zia kungba ti mo na ndo ti Jéhovah”: (pn. 10)
Ps 55:3, 5, 6, 17-19
—Na ambeni ngoi na yâ ti fini ti lo, David agi bê ti lo mingi (w06 1/6 11 par. 3; w96-F 1/4 27 par. 2)
Ps 55:13-15
—Molenge ti David nga na mbeni kamarade so David ayeke na confiance na lo amä tere ti sara sioni na lo (w96-F 1/4 30 par. 1)
Ps 55:23
—David afa so lo zia bê ti lo kue na mungo maboko ti Jéhovah (w06 1/6 11 par. 4; w99-F 15/3 22-23)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Ps 56:9
—Nda ti tënë “mo zia ngule ti mbi na yâ ngbenda ti mo” aye ti tene nyen? (w05 1/8 24 par. 15)
Ps 59:2, 3
—Ye so asi na David afa na e nyen na ndo tënë ti sambela? (w08 1/3 20 par. 13)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Ps 52:3–53:7
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo tere: (ahon pn. 2 pëpe) Mû na zo ni mbeni tract ni. Gboto lê ti lo na ndo ti code so ayeke na peko ti tract ni.
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) Fa tongana nyen ti sara visite na mbeni zo so amû tract lani.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) fg ye ti manda 3 par. 2-3. Ti hunzi na ni, zia vidéo E hinga tongana nyen so atënë ti Bible ayeke tâ tënë? so ayeke na ndo ti jw.org
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 56
Bezoin ti congrégation: (pn. 7)
“Nzapa la ayeke Zo ti mungo maboko na mbi”: (pn. 8) Lisoro. Tongana lege ayeke dä, zia si aita amû acommentaire mingi na ndo ti ahundango tënë so a zia ni na molongo tongaso si ala lingbi ti kpengba mba (aRm 1:12). Wa aita kue ti sara kua na Mbeti ti sarango na recherche ti wara mungo maboko so alondo na Bible na ngoi so ala tingbi na akpale.
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) ia chap. 18 par. 14-21, dango bê ti l. 161
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 121 na sambela


text:
Eskê bazengele Pierre ayeke lani kozo Pape?
“A soro kota-bua, Jorge Mario Bergoglio, S.J., ti ga Pape, na molongo 265 ni na peko ti Pierre.”—NDOKUA TI ASANGO NA VATICAN, 13 MARS 2013.
“Évêque ti Rome la ayeke na ndo ti Eglize na ndo ti dunia mobimba, ndali ti so lo la lo yeke sara kua na peko ti Saint Pierre, so Jésus Christ amû na lo droit ni lani.”—DROIT SO ÉVÊQUE TI ROME AYEKE NA NI ÂNDÖ, TËNË TI VINCENT ERMONI, 1903.
“Tongana, na pekoni, mbeni zo atene . . . so Pape ti Rome ayeke pëpe zo so ayeke na droit ti sara kua na peko ti [Saint] Pierre; zia a bâ lo tongana sioni zo [so ti tene, zo so abere mabe ti lo awe].”—KOZO KOTA BUNGBI TI VATICAN, 18 JUILLET 1870.
TI ACATHOLIQUE gbani gbani so ayeke na ndo ti dunia kue, yanga so a mû na ngoi ti Kozo Kota Bungbi ti Vatican, na ngu 1870 so, a yeke mbeni ndia ti Eglize Catholique, so a peut ti changé ni ape na a doit gi ti sara ye alingbi na ni. Me, hunda ni ayeke so: Eskê tënë ni so alondo na yâ ti Bible? Nga, eskê Pape François ayeke biani zo so ayeke sara kua na peko ti bazengele Pierre? Eskê bazengele Pierre ayeke lani kozo pape?
‘NA NDO TI TÊNË SO, MBI YEKE LEKE ANDE EGLIZE TI MBI’
Lege so azo ni amä na yâ ti tënë so ayeke na Matthieu 16:16-19 nga na Jean 21:15-17 la ayeke na gunda ti yanga so a mû na ngoi ti Kozo Kota Bungbi ti Vatican, na ngu 1870. Alisoro so akporo lani na popo ti Jésus na Pierre, so e diko na yâ ti aversê so nga na ambeni mbaï ni nde so ayeke na yâ ti Bible, afa so Pierre ayeke lani na mbeni kota kua ti sarango ni na yâ ti mbaï ti aChrétien ti ândö. Nga, lani gi na kozo tingbingo tere ti ala, Jésus atene na Pierre so lo yeke duti ande na ambeni sarango ye so akpa ti tênë, na yâ ti gigi ti lo (Jean 1:42). Me, eskê Christ aye ti fa so Pierre la ayeke kota na popo ti tanga ti adisciple ni kue?
Na Matthieu 16:17, 18, e yeke wara tënë so Jésus atene lani na Pierre, lo tene: ‘Iri ti mo ayeke “Tênë”; na ndo ti tênë so, fade mbi yeke sara da ti Eglize ti mbi.’ * Eskê Jésus aye ti tene so lo yeke leke “eglize” ti lo, wala congrégation, na ndo ti Pierre, so ayeke mbeni zo? Eskê Pierre la ayeke na ndo ti atanga ti adisciple ti Jésus kue? Abazengele so ayeke lani dä, na ngoi ti lisoro ni so, amä ti ala yâ ti atënë ti Jésus so tongana nyen? Na yâ ti a-Évangile, a fa so na ambeni ngoi na pekoni, abazengele ni apapa na popo ti ala ti hinga zo so ayeke kota na popo ti ala (Matthieu 20:20-27; Marc 9:33-35; Luc 22:24-26). Tongana Jésus amû fade na Pierre mbeni droit, wala komandema awe, ka abazengele ni apeut encore ti ngbâ ti gi ti hinga zo so ayeke kota na popo ti ala?
Ka Pierre ni wani amä ti lo yâ ti atënë ti Jésus so tongana nyen? Pierre ayeke mbeni zo ti Israël, na lo doit lani ti hinga aprophétie nde nde, ti Bible, so asara tënë ti tênë wala ti mbeni kozo tênë (Ésaïe 8:13, 14; 28:16; Zacharie 3:9). Na ngoi so Pierre asara lani tënë ti mbeni oko ti atênë ni na yâ ti mbeni lettre so lo tokua na amba ti lo awamabe, lo fa so prophétie ti kozo tênë ni aye ti sara tënë ti Seigneur Jésus Christ, so ayeke Messie ni. Pierre asara kua na tënë pe’tra, so alondo na yanga ti Grec, ti sara gi tënë ti Christ awe, na a yeke wara mara ti tënë ni so na yâ ti tënë so Jésus atene na Matthieu 16:18.—1 Pierre 2:4-8.
Bazengele Paul ayeke lani mbeni disciple ti Jésus. Me, eskê Paul ni apensé so Jésus amû mbeni droit na Pierre? So Paul ahinga kua so Pierre ayeke na ni na yâ ti congrégation ti aChrétien ti ândö, lo tene so Pierre ayeke na popo ti azo so a ‘bâ ala tongana akota zo’. Ti Paul, Pierre ayeke gi mbeni oko ti “akota zo”. (aGalate 2:9, Tene ti Nzapa, Fini Mbuki, 2001). Na ndo ni, tongana Jésus azia fade Pierre tongana mokonzi ti congrégation, tongana nyen la a peut ti bâ lo gi tongana mbeni kota zo, so ti tene, amba ti lo awamabe apensé gi pensengo so lo yeke mbeni kota zo?
Lani na ngoi so Paul ayeke sû mbeti na Pierre ndali ti ambeni fason ti sarango ye ti lo so ayeke na lege ni ape, na mbage ti azo, na nengo zo me sân ti ngoro tënë, Paul atene: ‘Mbi ke na lê ti lo biani, tënë ti so lo sara ye ni alingbi na tënë ti yanga ti lo pëpe.’ (aGalate 2:11-14). Ti Paul, Christ aleke eglize ti lo pëpe, wala congrégation ti lo, na ndo ti Pierre wala na ndo ti mbeni zo nde, so ayeke na siokpari na tere ti lo. Nde na so, lo hinga so a leke congrégation na ndo ti Jésus Christ. Ti lo, ‘tênë so ayeke Christ.’—1 aCorinthien 3:9-11; 10:4.
‘IRI TI MO AYEKE “TÊNË” . . . ’
So Jésus atene na Simon atene: ‘Iri ti mo ayeke “Tênë”; na ndo ti tênë so, fade mbi yeke sara da ti Eglize ti mbi,’ lo ye ti tene nyen la? Tongana e ye ti mä yâ ti mbeni tënë nzoni, a lingbi e diko nga atënë so angoro ni nzoni si. Jésus na Pierre ayeke sara lani tënë na ndo ti nyen? Jésus alondo ti hunda adisciple ti lo, lo tene: ‘Ti i, mbi yeke zo wa?’ Sân ti gi bê ti lo, Pierre atene: ‘Mo yeke Christ, Molenge ti Nzapa so ayeke lakue lakue.’ Jésus angbâ agonda Pierre, na pekoni la si lo tene so lo yeke leke ‘eglize’ ti lo, wala congrégation ti lo, na ndo ti mbeni kpengbango ‘tênë’, so ti tene Jésus, so Pierre alondo ti fa so lo yeke na mabe na lo.—Matthieu 16:15-18.
So Jésus atene na Simon atene, ‘Iri ti mo ayeke Pierre. Na ndo ti tênë so, mbi yeke leke ande Eglize ti mbi’, lo ye ti tene nyen la?
Ti gue oko na tënë ni so, mingi ti azo so a iri ka ala ‘akota zo ti Eglize’ atene so tênë so a sara tënë ni na Matthieu 16:18 ayeke Christ. Na tapande, Augustin, so ayeke lani na fini na yâ ti angu 400, atene: “Seigneur atene: ‘Na ndo ti tênë so, fade mbi yeke sara da ti Eglize ti mbi’ ngbanga ti so Pierre atene na lo so: ‘Mo yeke Christ, Molenge ti Nzapa so ayeke lakue lakue.’ A yeke na ndo ti kota tênë so, so mo londo ti sara tënë ti lo so, la Mbi yeke leke ande Eglize ti mbi.” Fani mingi, Augustin atene so “Tênë ni (wala Petra) ayeke Christ.”
Tongana a fâ fade ngbanga na ndo ti Augustin nga na ambeni mba ti lo ni alingbi na ndia ti Eglize Catholique laso, ka a yeke bâ ala tongana azo so abere mabe ti ala awe. Laso, mango tere ayeke dä na popo ti awandara so asara tënë na ndo ti Bible na ndo ti tënë ni so. Ni la, ti wandara Ulrich Luz, so ayeke zo ti kodoro ti Suisse, tongana a fâ ngbanga na ndo ti ala alingbi na yanga so a mû na ngoi ti Kozo Kota Bungbi ti Vatican, so a sara na ngu 1870, a yeke bâ ala tongana azo so abere mabe ti ala.
PAPE LA AYEKE ZO SO ASARA KUA NA PEKO TI PIERRE?
Tënë “pape” ayeke mbeni iri so bazengele Pierre ahinga ni lani ape. Ye ni ayeke so, juska na yâ ti angu 800, mingi ti a-évêque so ayeke aRomain ape azia nga iri ni so na ndo ti ala wani. Même na yâ ti angu 1100, azo asara kua lani na iri ni so mingi ape, tongana iri so a doit ti iri na mbeni kota zo. Na ndo ni, aChrétien ti ândö apensé lani ape so, droit so azo apensé atene a mû lani na Pierre so, a kiri a mû ni na mbeni zo na peko ti lo. Martin Hengel, mbeni wandara ti Allemagne, atene so mbeni ye oko, na yâ ti mbaï, so asara tënë ti pape ayeke ti lo dä ape.
Na nduru tënë: Eskê bazengele Pierre ayeke lani kozo pape? Lo yeke lani na mbeni zo so adoit ti sara kua na peko ti lo? Ndia ti aCatholique so atene Pape la ayeke na ndo ti eglize alondo na Bible? Kiringo tënë na hunda ni so ayeke gi, ên-ën. Me, ye so a lingbi e bata ayeke so, Jésus aleke eglize ti lo, wala tâ congrégation ti lo, gi na ndo ti lo wani (aÉphésien 2:20). Ti e oko oko kue, kota tënë so a lingbi e hunda na tere ti e ayeke so, Eskê mbi wara tâ congrégation ni so awe?
^ par. 8 Mingi ti aversê so a fa atënë ti yâ ni alondo na Tene ti Nzapa, Fini Mbuki, 1988, mbeni Bible so aCatholique ayeke sara kua na ni ge.


text:
Ye ti manda 15
Ndali ti nyen ti ngbâ ti manda Bible?
1. Aye ti nzoni wa mo yeke wara tongana mo ngbâ ti manda Bible?
Kite ayeke pëpe so aye so mo komanse ti hinga na ndo ti Bible asara si mo ndoye Jéhovah mingi. A lingbi mo ngbâ ti sara si ndoye ni so akono ahon ti kozo (1 Pierre 2:2). Beku ti mo ti fini ti lakue lakue ayeke ga tâ ye gi tongana mo ngbâ ti ga nduru na Nzapa na mandango Bible.
Na ngoi so hingango ye ti mo na ndo ti Nzapa ayeke kono, mabe ti mo ayeke kiri ti kpengba. Mabe ayeke mû ande maboko na mo ti sara ye so anzere na Nzapa (aHébreu 11:1, 6). A yeke pusu mo ti changé asioni sarango ye ti mo na ti sara aye ti nzoni na yâ ti dutingo ti mo.
2. Aye so mo hinga na ndo ti Nzapa, ambeni zo alingbi ti bâ nzoni dä tongana nyen?
Bê ti mo wani ayeke pusu ande mo ti fa na ambeni zo aye so mo manda. E kue tongana e hinga mbeni nzoni tënë, a nzere ka na e ti tene ni na amba ti e. Na ngoi so mo ngbâ ti manda Bible, mo yeke manda tongana nyen ti sara kua na ni ti fa tënë ti mabe so mo yeke na ni na Jéhovah nga ti fa nzoni tënë.
Mingi ti azo so amanda Bible akomanse ti fa nzoni tënë na akamarade nga na afami ti ala. Sara ye na hange. Ahon ti tene na ala so bungbi ti vorongo nzapa ti ala ayeke na lege ni pëpe, fa na ala azendo ti Nzapa. Girisa nga pëpe so, mingi ni nzoni sarango ye ti mo la ayeke pika bê ti azo ahon tënë so mo yeke tene.
3. Mara ti songo wa alingbi ti duti na popo ti mo na Nzapa?
Mandango Bible ayeke mû maboko na mo ti maï na lege ti yingo. Na nda ni, mo lingbi ti lë mbeni songo so ayeke tâ nde mingi na Jéhovah. Mo lingbi biani ti ga zo ti lo tongana mbeni membre ti sewa ti lo.
4. Mo lingbi ti ngbâ ti maï tongana nyen?
Mo lingbi ti maï na lege ti yingo tongana mo ngbâ ti manda Bible (aHébreu 5:13, 14). Hunda na mbeni Témoin ti Jéhovah ti manda Bible na mo na lege ti buku Bible afa nyen biani? Tongana mo yeke manda Bible mingi, fini ti mo ayeke ga nzoni mingi.
Nzoni tënë ni alondo na Jéhovah, Nzapa so ayeke na ngia. Gango nduru na azo ti lo alingbi ti sara si mo ga nduru mingi na lo (aHébreu 10:24, 25). Tongana mo ngbâ ti sara ngangu ti sara ye so anzere na Jéhovah, a yeke sara si mo wara tâ fini, so ti tene fini ti lakue lakue. Gango nduru na Nzapa ayeke tâ nzoni ye so mo lingbi ti sara.
TI HINGA AMBENI TËNË
E yeke sara abungbi ti e tongana nyen?
Ti hinga ye so ayeke passé kâ, bâ vidéo ni.
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?


text:
1Nzapa asara nzoni be na e si lo mu na e kua ni so, nilaa be ti e awoko pepe. 2E ke tënë ti aye ti kamene so azo ayeke sara na gbe mingo; e yeke sara ye ti handa na azo pepe, e yeke buba ya ti tënë ti Nzapa pepe. Me e yeke fa taa-tënë na azo, tongaso si na le ti Nzapa, azo kue azia be ti ala na ndö ti e. 3Tongana Nzoni Tënë so e yeke fa so angba na hondengo ni, angba na hondengo ni ndali ti azo so ayeke girisa lege, 4azo so ake ti ma na be. Sioni nzapa ti sese so akanga lege ti hingango ndo ti ala titene ala baa zango ti Nzoni Tënë pepe. Andaa Nzoni Tënë ni ayeke fa gonda ti Christ, lo so lo yeke limo ti Nzapa. 5Biani, tënë so e yeke fa, e yeke fa ni na ndö ti e wani pepe, me na ndö ti Jésus Christ, lo so lo yeke Kota Gbia. Ti e, e yeke fa na ala so, e yeke azo ti kua ti ala ndali ti Jésus. 6Nzapa so atene ando, atene: “Ayeke nzoni lumiere aza na ya ti vukongo ndo”, lo wani laa lo za na be ti e titene le ti e azi si e hinga gonda ti lo so ayeke za na ndö ti le ti Christ. 7Ye so ayeke kota mosoro so alondo na Nzapa, me e so e yeke yo mosoro ni, e yeke tongana asenge ta ti sese. Tongaso si azo ahinga atene, kota ngangu so ahon angangu kue alondo na Nzapa, me na e pepe. 8Aye ti ngangu apete e mbage na mbage, me anika e pepe; alege kue akanga na e, me e hon; 9azo atumba peko ti e, me ala wara e pepe; azo akinda e, me ala fâ e pepe. 10Na ngoi kue, e yeke yo na ya ti tere ti e kuâ ti Jésus, tongaso si azo alingbi ti baa fini ti Jésus na ya ti tere ti e ti zo. 11Biani, e so e de na fini, azo ayeke ka e na kuâ lakue ndali ti Jésus, tongaso si azo abaa nga Jésus so ayeke na fini na ya ti tere ti e so ayeke kui ande kuingo so. 12Tongaso, kuâ ayeke sara kua na ya ti tere ti e, fini ayeke sara kua na ya ti tere ti ala. 13Mbeti ti Nzapa atene: “Mbi yeke tene tënë, ngbanga ti so mbi ma na be.” Tënë ti be ti e ayeke oko na ti zo so atene tënë so, nilaa e nga, e ma na be si e yeke tene tënë so. 14Biani, e hinga so, Nzapa so azingo Kota Gbia Jésus na kuâ, fade lo yeke zingo nga e na Jésus si lo yeke zia e na ala titene e duti na tere ti lo. 15Aye so kue ayeke si na e ndali ti ala titene azo so Nzapa asara nzoni be na ala, wungo ti ala ayeke gue gi na nduzu, tongaso si gba ti azo amu singila na lo si ala gonda lo. 16Ndani laa be ti e awoko pepe. Ataa so tere ti e ti zo ayeke buba kete na kete, fini so ayeke na be ti e kâ ayeke wara ti lo ngangu lakue. 17Pasi so e yeke baa fadeso ayeke gi ndali ti kete ngoi. Pasi ni ayeke leke e ndali ti kota gonda so ayeke ngba lakue lakue si ayeke kota ahon ndoni. 18Ye so le ti zo ayeke baa, ni laa e yeke gi pepe, me e yeke gi ye so le ti zo ayeke baa ni pepe. Ye so le ti zo ayeke baa ayeke gi ndali ti kete ngoi, me ye so le ti zo ayeke baa pepe, ni laa ayeke ngba lakue lakue.
Copyright
Learn More