text:
Mo yeke gue na li ni legeoko na bungbi ti Jéhovah?
“Lê ti Jéhovah ayeke na ndo ti azo ti mbilimbili.” —1 PI. 3:12.
1. Bungbi wa la asara kua na iri ti Jéhovah so amû place ti mara ti Israël? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
JÉHOVAH la asara si congrégation ti akozo Chrétien abâ gigi nga lo la lo zia na sese tâ vorongo na ngoi ti e laso. Tongana ti so e bâ na yâ ti article so ahon, na yâ ti bungbi ni a yeke wara akozo disciple ti Christ so asara kua na iri ti Jéhovah na ala mû place ti mara ti Israël so ake Jéhovah. Fini bungbi so, so Jéhovah airi tënë nzoni mingi na ndo ni so, asö kuâ na ngoi so a futi Jérusalem na ngu 70 (Luc 21:20, 21). Aye so asi na ngoi ti akozo Chrétien so ayeke kete yanga ti aye so ayeke si so abâ awakua ti Jéhovah laso. A ga nduru ti futi sioni dunia ti Satan so awe, me bungbi ti Jéhovah ayeke sö kuâ ande na alango ti ndani (2 Tim. 3:1). E hinga ni tongana nyen?
2. Tënë wa la Jésus atene na ndo ti “kota ye ti vundu”? A yeke to nda ni ande tongana nyen?
2 Jésus afa kozo awe ye so ayeke si ande na alango ti ndani. Lo tene: “Fade mbeni kota ye ti vundu ayeke si, ye ti vundu so mara ni ade ti si lâ oko pëpe ngbene ye so dunia abâ gigi juska fadeso, na mara ni ayeke kiri ti si ande mbeni pëpe.” (Mat. 24:3, 21). Kota ye ti vundu so mara ni ade ti si lâ oko ape so, a yeke to nda ni ande na ngoi so Jéhovah ayeke sara kua na azo ti poroso ti futi “Babylone, Ngangu gbata” bungbi ti vorongo nzapa ti wataka kue (Apoc. 17:3-5, 16). Nyen la ayeke si na pekoni?
YE SO SATAN AYEKE SARA SO ASARA SI HARMAGUÉDON AGA
3. Na pekoni so a futi abungbi ti vorongo nzapa ti wataka kue awe, nyen la ayeke si ande na awakua ti Jéhovah?
3 Na pekoni so a futi abungbi ti vorongo nzapa ti wataka kue awe, Satan nga na azo ti lo ayeke tiri bira na awakua ti Jéhovah. Na tapande, Bible atene tënë so na ndo ti “Gog, zo ti sese ti Magog”, a tene: “Fade mo ga, mo ga tongana kota pupu; fade mo ga tongana mbinda so akanga lê ti sese, mo, na aturugu ti mo kue, na azo nde nde so ayeke na mo mingi.” Teti so aTémoin ti Jéhovah ayeke pëpe na aturugu nga ala yeke azo so ayeke na siriri ahon azo kue na yâ ti dunia, ala yeke duti ande mo bâ mo tene mbeni ye ti batango ala ayeke dä ape. Me azo so ayeke gi ande ti tiri bira na ala ahanda tere ti ala.—Ézéch. 38:1, 2, 9-12.
4, 5. Nyen la Jéhovah ayeke sara ande na ngoi so Satan ayeke sara ngangu ti futi awakua ti lo?
4 Nyen la Nzapa ayeke sara ande na ngoi so Satan ayeke sara ngangu ti futi awakua ti lo? Jéhovah ayeke mû maboko na ala ti fa so lo la lo yeke Gbia ti Dunia Kue. Jéhovah ayeke bâ bira so a sara na awakua ti lo tongana bira so asara na lo wani. (Diko Zacharie 2:8.) Me, Babâ ti e ti yayu ayeke sara ande ye hio ti sö e. Jéhovah ayeke sö ande e na ngoi so lo yeke futi dunia ti Satan na Harmaguédon, “bira ti kota lango ti Nzapa, Lo ti ngangu ahon kue.”—Apoc. 16:14, 16.
5 Bible atene prophétie so na ndo ti Harmaguédon, a tene: “L’Éternel ayeke na tënë na li ti amara; fade Lo fâ ngbanga na mi kue. Fade Lo fâ azo ti sioni na épée, L’Éternel atene. L’Éternel Ti Sabaoth atene tongaso, Bâ, fade sioye asi na mara oko si a hon na mbeni mara, na fade kota gingisale alondo na nda ti sese. Na lâ ni kâ, fade kuâ ti azo so L’Éternel afâ ala ayeke na mbage oko ti sese juska na mbeni mbage ni; fade a toto kuâ ti ala pëpe, wala a bungbi kuâ ni pëpe, wala a lu ala pëpe; fade ala ga tongana puru na ndo lê ti sese.” (Jér. 25:31-33). Na lege ti bira ti Harmaguédon Jéhovah ayeke futi ande sioni dunia ti Satan so. Dunia ti Satan so ayeke duti ande dä ape, me mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese ge ayeke ngbâ.
NDALI TI NYEN LA BUNGBI TI JÉHOVAH ANGBÂ TI GUE NA LI NI?
6, 7. (a) Azo so ayeke “azo mingi mingi” ayeke azo wa? (b) Nyen la afa so bungbi ti Jéhovah angbâ ti gue na li ni na yâ ti angu so ahon ade ti ninga ape?
6 Mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese ge angbâ ti gue na li ni ndali ti so Jéhovah abâ na nzoni lê azo so ayeke na yâ ni. Bible adë bê ti e, a tene: “Lê ti Jéhovah ayeke na ndo ti azo ti mbilimbili, na mê ti lo ayeke mä sambela ti ala ti voro tere na lo”. (1 Pi. 3:12). Azo ti mbilimbili so ayeke “azo mingi mingi” so “asigigi na yâ ti kota ye ti vundu”. (Apoc. 7:9, 14). Azo so asö kuâ so ayeke gi pëpe “azo mingi”, me ala yeke “azo mingi mingi” so aye ti tene ala yeke gbâ ni. Mo bâ mo wani na popo ti azo so ayeke sö kuâ na ngoi ti “kota ye ti vundu”?
7 Azo so ayeke mingi mingi ayeke azo ti amara kue. Kusala ti fango tënë la asara si ala bungbi oko. Jésus atene: “A yeke fa ande nzoni tënë ti royaume so na ndo ti sese kue so azo ayeke dä tongana mbeni tënë ti témoin ndali ti amara kue. Na pekoni, nda ni ayeke ga.” (Mat. 24:14). Kota kusala so bungbi ti Jéhovah ayeke sara na alango ti ndani so ayeke kusala ti fango tënë. Kusala ti fango tënë nga na ti fango ye na azo so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara na ndo ti sese kue asara si azo kutu mingi avoro Nzapa “na yingo nga na tâ tënë”. (Jean 4:23, 24). Na tapande, na yâ ti ngu bale-oko so ahon ade ti ninga ape, na yâ ti ngu ti kusala so alondo na ngu 2003 ti si na ngu 2012, azo ahon 2707000 so amû tere ti ala na Jéhovah na lege ti batême. Laso na ndo ti sese kue, aTémoin ti Jéhovah ahon 7900000 nga azo kutu mingi abungbi legeoko na ala mbilimbili na angoi ti Matanga ti Dango bê na Kuâ ti Christ so a yeke sara ngu oko oko. E yeke pika kate ti e pëpe ndali ti wungo ti e, ndali ti so ‘Nzapa la asara si ye ni akono.’ (1 aCor. 3:5-7). Me, a yeke polele so wungo ti azo mingi mingi so ayeke gue gi na li ni ngu oko oko.
8. Ngbanga ti nyen bungbi ti Jéhovah angbâ ti gue na li ni mingi tongaso?
8 Wungo ti awakua ti Jéhovah ague na li ni hio mingi ndali ti so lo yeke mû maboko na bungbi ti lo. (Diko Ésaïe 43:10-12.) Ésaïe atene kozo awe na ndo ti alango ti ndani, lo tene: “Fade lo so ayeke kete aga [saki] oko, na lo so ayeke kete mingi aga mara ti ngangu; Mbi, L’Éternel, fade Mbi sara si ye so aga fade fade tongana lâ ni alingbi.” (És. 60:22). Na mbeni ngoi, tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke lani tongana “lo so ayeke kete”, me wungo ti ala ague na li ni na ngoi so a ga na ambeni Israël ti yingo na yâ ti bungbi ti Jéhovah (aGal. 6:16). Ndali ti so Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti ala teti angu mingi, wungo ti azo mingi mingi angbâ ti gue na li ni.
NYEN LA JÉHOVAH AHUNDA NA E TI SARA?
9. Nyen la a lingbi e sara tongana e ye ti wara aye ti nzoni so Nzapa amû zendo ni na yâ ti Bible?
9 Atâa e yeke na popo ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu wala na popo ti azo mingi mingi, e lingbi ti wara aye ti nzoni na lege ti pendere zendo so Nzapa amû na e na yâ ti Bible. Me, ti wara aye ti nzoni so, a lingbi e sara ye so Jéhovah ahunda na e (És. 48:17, 18). Na tapande, Jéhovah ahunda na azo ti Israël ti sara ye alingbi na Ndia ti lo. Ndia so abata ala nga afa na ala tongana nyen ti duti na ngia na yâ ti sewa, ti wara anzoni kamarade, ti kä ye na lege ni nga ti sara ye na amba ti ala na nzoni bê (Ex. 20:14; Lév. 19:18, 35-37; Deut. 6:6-9). Legeoko nga, tongana e sara ye so Nzapa ahunda na e, e yeke wara aye ti nzoni na pekoni. E bâ pëpe ye so Nzapa ahunda na e ti sara tongana ye so ane. (Diko 1 Jean 5:3.) Biani, legeoko tongana ti so Ndia abata lani azo ti Israël, tongana e sara ye alingbi na andia ti Jéhovah nga na afango ye ti lo, a yeke bata e nga e yeke ngbâ ti “duti nzoni na yâ ti mabe”.—Tite 1:13.
10. Ngbanga ti nyen a lingbi e leke mbeni kapa ti manda Bible lakue nga ti voro Nzapa na yâ ti sewa yenga oko oko?
10 Mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese ge ayeke gue na li ni na alege nde nde. Na tapande, e yeke mä yâ ti tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible nzoni mingi ahon ti kozo. A yeke na lege ni ndali ti so Bible atene: “Lege ti azo ti mbilimbili ayeke tongana lâ ti ndapre so asu, a su mingi, juska a ga kota lâ.” (aProv. 4:18). Me alingbi e hunda tere ti e, e tene: ‘Mbi hinga afini fango ye na ndo ti ambeni versê ti Bible? Mbi yeke diko ka Bible lakue? Mbi ye mingi ti diko ambeti ti e? Mbi yeke voro Nzapa na yâ ti sewa yenga oko oko?’ Mingi ti e ayeke tene so ayeke ngangu pëpe ti sara aye so. A hunda gi ti leke mbeni kapa ti sara ni. A yeke kota ye mingi ti tene e hinga Bible nzoni, e sara ye alingbi na ni nga e gue na li ni na lege ti yingo. A lingbi e sara ni fade fadeso ndali ti so kota ye ti vundu aga nduru mingi awe.
11. Amatanga so azo ti Israël ayeke sara ândö nga abungbi na akota bungbi so e yeke sara laso aga na aye ti nzoni wa?
11 Bungbi ti Jéhovah awa e ti sara ye alingbi na wango ti Paul so atene: “Zia e bi lê na ndo ti mba ti pusu mba ti duti na ndoye na ti sara apendere kusala, e kpe bungbi ti e pëpe, tongana ti so ambeni zo ayeke sara ka, me e wa tere na popo ti e nga e ngbâ ti sara ni mingi ahon ti kozo, so ala bâ lango ni ayeke pusu nduru.” (aHéb. 10:24, 25). Amatanga so azo ti Israël asara ngu oko oko nga na ambeni bungbi so ala sara ti voro Jéhovah, a sara si ala kpengba na lege ti yingo. Na ndo ni, ambeni matanga, na tapande Matanga ti Akpangba so a sara ni na ngoi ti Néhémie ayeke lani mbeni ngoi ti ngia (Ex. 23:15, 16; Néh. 8:9-18). E yeke wara nga aye ti nzoni na lege ti abungbi ti e nga na akota bungbi ti e. A yeke nzoni e gue na abungbi so kue ndali ti so ayeke mû maboko na e ti ngbâ nduru na Jéhovah nga ti sara na lo na ngia.—Tite 2:2.
12. A lingbi e bâ kusala ti fango tënë tongana nyen?
12 E so e yeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah e yeke na ngia ti fa na azo “kusala so ayeke nzoni-kue”. (aRom. 15:16). Tongana e bi tere ti e na yâ ti “kusala so ayeke nzoni-kue” e “sara kusala maboko na maboko” na Jéhovah, “Lo so ayeke nzoni-kue”. (1 aCor. 3:9; 1 Pi. 1:15). Tongana e fa tënë a sara si iri ti Jéhovah aga nzoni-kue. E yeke biani na kota pasa ti fa “pendere nzoni tënë ti Nzapa so ayeke na ngia”.—1 Tim. 1:11.
13. Ti tene e duti na nzoni seni na lege ti yingo nga na ngia na yâ ti fini ti e, a lingbi e sara nyen?
13 Jéhovah aye ti tene e ngbâ ti duti na nzoni songo na lo na lege so e yeke be-ta-zo na lo nga e yeke sara akua nde nde so bungbi ti lo azia na sese. Moïse atene na azo ti Israël, lo tene: “Laso mbi iri yayu na sese ti ga atémoin ti ke i, mbi zia na gbele mo fini na kui, nzoye na zonga; tongaso mo kamata fini, si mo ngbâ na fini, mo na amolenge ti mo; mo ndoye L’Éternel Nzapa ti mo, mo mä yanga ti Lo, na mo zia bê ti mo na Lo, teti Lo yeke fini ti mo, na wungo ti lâ ti mo, si mo lingbi duti na sese so L’Éternel adeba ti mû na akotara ti mo, Abraham, Isaac, na Jacob.” (Deut. 30:19, 20). Ti tene e ngbâ na fini, a yeke nzoni e sara ye so Jéhovah aye, e ye lo, e mä yanga ti lo nga e ngbâ nduru na lo.
14. Mbeni ita abâ bungbi ti Jéhovah tongana nyen?
14 Ita Pryce Hughes, so ahinga tâ tënë kozoni na ngu 1914, aduti be-ta-zo na Jéhovah nga na bungbi ti lo na yâ ti fini ti lo kue. Na ngoi so lo yeke fa lani aye so asi na lo na yâ ti gigi ti lo, lo tene so kpengba ye so lo manda ayeke so a yeke kota ye ti ngbâ nduru na bungbi ti Jéhovah me ti zia bê na ndo ti bango ndo ti azo ape. Ye so amû maboko na lo ti gbu ngangu na yâ ti atara na yâ ti fini ti lo kue. Ita Hughes atene so oko ye so asara si Jéhovah abâ zo na nzoni lê ayeke ti tene zo ni asara ye lakue alingbi na fango lege ti bungbi ti Jéhovah.
NGBÂ TI GUE NA LI NI LEGEOKO NA BUNGBI TI JÉHOVAH
15. Mû mbeni tapande so ayeke na yâ ti Bible so afa tongana nyen la a yeke nzoni e bâ afini fango ye na ndo ti atënë ti Bible.
15 Tongana e ye ti tene Jéhovah abâ e na nzoni lê nga lo iri tënë nzoni na ndo ti e, a lingbi e mû maboko na bungbi ti lo nga e yeda na afini fango ye so a fa na e na ndo ti aversê. Bâ ye so: Na peko ti so Jésus akui, aJuif so ayeke aChrétien saki na saki ayapu na batango Ndia na ayeke lani ngangu na ala ti zia lege ni (Kus. 21:17-20). Me, grâce na lettre so Paul asara na aHébreu, ala yeda so a sara si ala ga nzoni-kue “na lege ti offrande ti tere ti Jésus Christ so lo mû ni gi fani oko biani biani awe”, me pëpe na lege ti asandaga so “Ndia la ahunda ti mû”. (aHéb. 10:5-10). Mingi ti aJuif so ayeke aChrétien so, a yeda na wango so Paul amû na ala na ala changé bango ndo ti ala. A lingbi e nga kue e manda ye nzoni nga tongana e wara afini fango ye na ndo ti aversê ti Bible wala na ndo ti kusala ti e ti fango tënë a lingbi e yeda na ni.
16. (a) Fini ayeke duti ande nzoni mingi na yâ ti Paradis ngbanga ti nyen? (b) Nyen la mo yeke ku kungo ti wara na yâ ti fini dunia?
16 Jéhovah ayeke ngbâ ande lakue ti iri tënë nzoni na ndo ti azo kue so angbâ be-ta-zo na lo nga na bungbi ti lo. A-Chrétien so a soro ala ti gue na yayu so ayeke be-ta-zo ayeke wara ande kota pasa ti duti ahéritier legeoko na Christ na yayu (aRom. 8:16, 17). Tongana e yeke na beku ti duti na fini na ndo ti sese, a yeke nzere ande mingi na e ti duti na yâ ti Paradis. E so e yeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah, e yeke na ngia mingi ti sara tënë ti fini dunia ti Nzapa so lo mû zendo ni na azo (2 Pi. 3:13). Psaume 37:11 atene: “Azo so ayeke na tâ be-ti-molenge, fade sese ni aga ye ti héritier ti ala” na “fade ala wara ngia na yâ siriri so awu mingi.” Azo “asara da, na ala duti na yâ ni” nga ala yeke wara ngia na lege ti “kusala ti maboko ti ala”. (És. 65:21, 22). Pasi, yere nga na nzara ayeke duti ande dä mbeni ape (Ps. 72:13-16). Babylone, kota gbata ayeke handa azo mbeni ape ndali ti so lo yeke duti ande dä ape (Apoc. 18:8, 21). A yeke zingo azo so akui na ala yeke wara pasa ti duti na fini ti lakue lakue (És. 25:8; Kus. 24:15). Aye ti nzoni mingi ayeke ku azo kutu mingi so amû tere ti ala na Jéhovah. Ti tene e wara aye ti nzoni so, a lingbi e ngbâ ti gue na li ni na lege ti yingo, nga e tambela lakue legeoko na bungbi ti Jéhovah.
17. A lingbi e bâ Jéhovah nga na bungbi ti lo tongana nyen?
17 Teti so a ga nduru ti futi sioni dunia so awe, zia si e ngbâ ti luti ngangu na yâ ti mabe nga e kiri singila mingi na Jéhovah ndali ti ye so lo leke ti mû lege na e ti voro lo. Tënë ti bê ti e a yeke tongana ti David so ahe bia, lo tene: “Mbi hunda ye oko na L’Éternel, na fade mbi gi ye so; a yeke ti duti na da ti L’Éternel na lâ ti mbi kue, ti bâ gloire ti L’Éternel, na ti bâ Temple ti Lo na ngia.” (Ps. 27:4). Zia e kue e ngbâ nduru na Jéhovah nga e ngbâ ti gue na li ni legeoko na bungbi ti lo.


c: text/html

text: 20 “Royaume ti yayu ayeke tongana mbeni wa ti da so asigi na kota ndapre ti gi azo ti mû ala na kua ti yaka ti vigne ti lo.+2 Tongana lo na azo ti kua ni amä terê awe ti tene lango oko lo futa ala denier* oko, lo tokua ala na yâ ti yaka ti vigne ti lo.3 A si nduru na ngbonga ota,* lo sigi na lo bâ ambeni zo so ayeke duti na gara, ala yeke na kua ti sarango ni pëpe.4 Lo tene na ala: ‘Ala nga kue, ala gue na yaka ti vigne ti mbi, na mbi yeke mû na ala ye so ayeke na lege ni.’5 Tongaso, ala gue. A si nduru na ngbonga omene,* nga na ngbonga gumbaya,* lo kiri lo sigi, na lo sara gï tongaso.6 Na nda ni, nduru na ngbonga 11,* lo sigi, lo wara ambeni zo so ayeke luti senge, na lo tene na ala: ‘Ngbanga ti nyen, na yâ ti lango ni so kue, ala luti ge na ala yeke na kua ti sarango ni ape?’7 Ala kiri tënë na lo: ‘Mbeni zo ti mû e na kua ayeke dä pëpe.’ Lo tene na ala: ‘Ala nga kue, ala gue na yaka ti vigne ti mbi.’8 “Tongana a si na lakui awe, wa ti yaka ti vigne ni atene na zo so ayeke na ndö ti kua ni: ‘Mo iri azo ti kua ni na mo futa na ala nginza ti ala.+ Mo komanse na ala so mbi mû ala na kua na ndangba ni ti kiri na ala so mbi mû ala kozoni.’9 Na ngoi so azo so lo mû ala na kua na ngbonga 11 ni aga, zo oko oko awara denier* oko.10 Tongana azo so lo mû ala na kua kozoni aga, ala tene na bê ti ala so ala yeke wara ti ala ande nginza mingi ahon so. Me ala nga kue a mû na ala denier* oko.11 Tongana ala wara nginza ni, ala to nda ti dema na terê ti wa ti da ni,12 ala tene: ‘Azo so aga na ndangba ni asara kua ngbonga oko. Me mo futa ala alingbi na e, e so e bâ pasi ti sara kua na yâ ti lango ni so kue nga na yâ ti ndowa!’13 Me wa ti da ni akiri tënë na mbeni oko ti ala, atene: ‘Fami, mbi sara sioni na mo pëpe! Mbi na mo e mä terê fade ti futa mo denier* oko ape?+14 Mû ye ti mo, mo gue. Mbi ye ti mû na zo so mbi mû lo na kua na ndangba ni oko ye so mbi mû na mo.15 Mbi yeke na droit ti sara ye ti bê ti mbi na aye ti mbi wani ape? Wala bê asara mo* ndali ti so mbi yeke nzoni zo?’*+16 A yeke tongaso si azo ti nda ni ayeke ga azo ti li ni, na azo ti li ni aga azo ti nda ni.”+17 Na ngoi so Jésus ayeke na lege ti monté na Jérusalem, lo mû gï adisciple ti lo 12 na mbage, na lo tene na ala:+18 “Bâ, e yeke monté na Jérusalem la, na a yeke zia ande Molenge ti zo na maboko ti aprêtre-mokonzi nga na ascribe. Ala yeke fâ ngbanga ti kuâ na li ti lo,+19 na ala yeke zia lo na maboko ti azo ti amara ti tene ala he lo, ala pika lo na zaza nga ala fâ lo na ndö ti keke.+ Me na ota lango ni, a yeke zingo lo na kuâ.”+20 Na pekoni, mama ti amolenge ti Zébédée+ aga na terê ti Jésus, lo na amolenge ti lo ti koli. Lo ba li ti lo* na gbe ti Jésus na lo hunda mbeni ye na lo.+21 Jésus atene na lo: “Mo ye nyen?” Lo tene: “Mû yanga ti tene amolenge ti mbi ti koli use so aduti na terê ti mo, oko na mbage ti maboko ti mo ti koli na oko na mbage ti maboko ti mo ti wali, na yâ ti Royaume ti mo.”+22 Jésus atene na amolenge ni: “Ala hinga ye so ala yeke hunda so pëpe! Ala lingbi ti nyon kopo so mbi ga nduru ti nyon ni so?”+ Ala tene: “En, e lingbi.”23 Lo tene na ala: “Ti kopo ti mbi ni, ala yeke nyon ande ni biani.+ Me ti duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli nga na mbage ti maboko ti mbi ti wali, a yeke ti mbi ti mû ni pëpe. Me a yeke ti ala so Babâ ti mbi aleke ni ndali ti ala.”+24 Tongana atanga ni bale-oko amä tënë so, bê ti ala ason na terê ti aita use so.+25 Me Jésus airi ala na terê ti lo, lo tene: “Ala hinga so amokonzi ti amara ayeke sara mokonzi na ndö ti amara ni, na akota zo ni ayeke na komandema na ndö ti ala.+26 Ti ala, a doit ti duti tongaso pëpe.+ Me zo so aye ti ga kota na popo ti ala, a lingbi lo duti zo ti kua ti ala,+27 na zo so aye ti duti na li ni na popo ti ala, a lingbi lo duti ngbâa ti ala.+28 Legeoko nga, Molenge ti zo aga ti tene azo asara kua na lo pëpe, me ti sara kua na azo+ na ti mû fini* ti lo tongana ye so a futa ti zi azo mingi.”+29 Na ngoi so ala yeke sigi na yâ ti Jéricho ti hon, azo mingi mingi amû peko ti lo.30 Bâ, awaziba use so ayeke duti na terê ti lege amä so Jésus si ayeke hon so. Ala dekongo, ala tene: “Seigneur, Molenge ti David, sara nzoni bê na e!”+31 Me azo ni asuku na ala ti kanga yanga ti ala. Ye oko, ala kiri ala dekongo ngangu, ala tene: “Seigneur, Molenge ti David, sara nzoni bê na e!”32 Tongaso Jésus aluti, lo iri ala, na lo tene: “Ala ye mbi sara nyen ndali ti ala?”33 Ala tene na lo: “Seigneur, e ye si lê ti e azi.”34 Mawa ti ala asara Jésus, na lo ndu lê ti ala.+ Hio, ala kiri abâ ndo, na ala mû peko ti lo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Ngbanga ti nyen la a yeke wara aprophétie na yâ ti Bible?
Aprophétie, so afa anzene nzene ye so ayeke si ande, asi singo na yâ ti Bible. Mbeni zo apeut pëpe ti fa anzene nzene ye so ayeke si kekereke. Ni la, aprophétie ti Bible so aga tâ tënë afa na e polele so Bible ayeke Tënë ti Nzapa.—Diko Josué 23:14; 2 Pierre 1:20, 21.
Aprophétie ti Bible so aga tâ tënë awe amû lege na e ti mä na bê na Nzapa (aHébreu 11:1). A sara nga si e yeke na confiance so azendo ti Nzapa, so andu mbeni nzoni gigi ti kekereke, ayeke ga ande tâ tënë. Biani, aprophétie ti Bible amû na e tâ beku.—Diko Psaume 37:29; aRomain 15:4.
Aprophétie ti Bible alingbi ti mû maboko na e tongana nyen?
Ambeni prophétie ni ayeke pusu awakua ti Nzapa ti sara ambeni ye. Na tapande, na ngoi so aChrétien ti ândö abâ so ambeni prophétie ni aga tâ tënë na ngoi ti ala, ala quitté gbata ti Jérusalem. Na pekoni, na ngoi so a ga a futi gbata ni, ngbanga ti so azo ni ake Jésus, aChrétien ni ayeke ti ala déjà lani na mbeni nzoni ndo awe.—Diko Luc 21:20-22.
Laso, aprophétie so aga tâ tënë afa so Royaume ti Nzapa aga nduru ti futi aroyaume nga na agouvernement ti azo awe (Daniel 2:44; Luc 21:31). Ni la, a yeke na zo oko oko fadeso ti sara kue ti nzere na lê ti Jésus Christ, so ayeke Gbia so Nzapa la asoro lo.—Diko Luc 21:34-36.


text:
CHAPITRE 14
Jésus akomanse ti sara adisciple
AKOZO DISCIPLE TI JÉSUS
Na peko ti so lo sara lango 40 na yâ ti benyama, nga kozoni si lo kiri na Galilée, Jésus akiri aga na mbage ti Jean, zo so abatize lo. Tongana Jésus angbâ ti ga, Jean afa lo na azo so ayeke dä, lo tene: “Ala bâ, so Kete taba ti Nzapa la, lo so azi siokpari ti dunia so! Lo la si mbi sara tënë ti lo, mbi tene: ‘Mbeni zo ayeke ga na peko ti mbi na lo hon kozo na mbi, ngbanga ti so lo bâ gigi kozo ti mbi.’” (Jean 1:29, 30). Atâa so Jean ayeke kota zo na Jésus kete, lo hinga so Jésus ayeke na fini kozoni na lo, ndali ti so Jésus ayeke lani na yayu, tongana mbeni yingo, kozoni si lo ga na sese.
Na ambeni yenga so ahon lani kâ, tongana Jésus aga ti wara batême, âmanke Jean ahinga lani kue ape so Jésus la ayeke duti ande Messie ni. Ni la lo tene: “Mbi kue mbi hinga lo ape, me ndani so mbi yeke batize azo na yâ ti ngu ayeke ti tene a fa lo polele na lê ti azo ti Israël.”—Jean 1:31.
Jean akomanse ti fa na azo, so ayeke mä lo, peko ti aye so apassé lani na ngoi so lo batize Jésus, lo tene: “Mbi bâ yingo alondo na yayu adescend tongana mbeni kolokoto aduti na ndo ti lo. Mbi kue mbi hinga lo ape, me Lo so atokua mbi ti batize azo na yâ ti ngu atene na mbi, atene: ‘Zo so mo bâ yingo ayeke descend aduti na ndo ti lo, lo la lo yeke batize azo na yingo vulu.’ Mbi bâ ni, na mbi sara tënë ni, mbi tene zo so ayeke Molenge ti Nzapa.”—Jean 1:32-34.
Na ndade ni, Jean ayeke lani na adisciple use na tere ti lo, na ngoi so Jésus akiri encore aga. Jean angbâ atene: “Ala bâ, so Kete taba ti Nzapa la!” (Jean 1:36). Gi na ndembe ni so, adisciple use ti Jean Baptiste ni angbâ amû peko ti Jésus. Iri ti mbeni oko ayeke André. Use ni ayeke peut-être zo so asû aye ni so na mbeti, so iri ti lo nga ayeke Jean. Âmanke Jean ni so ayeke mbeni fami ti Jésus, mbeni molenge ti Salomé. Peut-être Salomé ayeke ita ti Marie, na iri ti koli ti lo ayeke Zébédée.
Tongana Jésus atourné na lo bâ so André na Jean ayeke mû peko ti lo, lo hunda ala, lo tene: “Ala yeke gi nyen?”
Ala kue angbâ ahunda lo atene: “Rabbi, . . . mo lango na ndo wa?”
Jésus akiri tënë, lo tene: “Ala ga, ala bâ ni.”—Jean 1:37-39.
A yeke na l’heure osio na peko ti midi la, na André na Jean ahunzi tanga ti lango ni na tere ti Jésus. Tere ti André anzere mingi juska lo gue lo wara ita ti lo Simon, so a iri nga lo Pierre, na lo tene na lo: “E wara Messie ni awe!” (Jean 1:41). André ague na Pierre na Jésus. Na pekoni, ambeni ye so asi afa so Jean nga kue amû ita ti lo Jacques, lo ga na lo na Jésus. Ye oko, Jean afa pëpe mbage ti mbaï ni so na yâ ti buku so lo sû ni.
Na ndade ni, Jésus awara Philippe, so ayeke zo ti Bethsaïda. Bethsaïda ayeke mbeni kodro so ayeke na mbage ti nord ti yanga ti kota Ngu ti Galilée, nga a yeke kodro so André na Pierre akono dä la. Jésus atene na Philippe, lo tene: “Mû peko ti mbi.”—Jean 1:43.
Na pekoni, tongana Philippe awara Nathanaël, so mbeni iri ti lo ayeke Barthélemy, lo tene na lo: “E wara lo so Moïse asara tënë ti lo na yâ ti Ndia so awe, nga so ambeti ti aProphète asara tënë ti lo: A yeke Jésus, molenge ti Joseph, zo ti kodro ti Nazareth.” Me Nathanaël ayeke na kite na lo kiri tënë na Philippe, lo tene: “Mbeni nzoni ye alingbi ti sigi na Nazareth so?”
Me Philippe atene na lo: “Ga mo bâ si ma!” Tongana Jésus abâ Nathanaël na gango ni, lo tene: “Bâ, tâ zo ti Israël so ayeke sara ye na handa ape.”
Nathanaël ahunda lo atene: “Mo hinga mbi tongana nyen?”
Jésus akiri tënë na lo: “Kozoni si Philippe airi mo, so mo yeke fade na gbe ti keke ti figue so, mbi bâ mo.”
Li ti Nathanaël akpe kue, na lo tene: “Rabbi, mo yeke Molenge ti Nzapa, mo yeke Gbia ti Israël.”
Jésus ahunda lo atene: “Mo mä na bê ngbanga ti so mbi tene na mo so mbi bâ mo fade na gbe ti keke ti figue so? Mo yeke bâ ande aye so ayeke kota ahon so.” Na pekoni, Jésus amû na ala mbeni zendo, lo tene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Ala yeke bâ ande yayu azi na a-ange ti Nzapa so ayeke monté na ayeke descend na mbage ti Molenge ti zo.”—Jean 1:45-51.
Gi kete na pekoni, Jésus azia popo-hoto ti Jourdain na lo gue na Galilée, legeoko na afini disciple ti lo.


text: 10 “Mbi ke* fini ti mbi.+Mbi yeke fa adema ti mbi na gigi.Na yâ ti kota vundu ti mbi,* mbi yeke sara tënë!2 Mbi yeke tene na Nzapa: ‘Mo fâ ngbanga na li ti mbi pëpe.Fa na mbi ndani so mo yeke tiri na mbi.3 Nzoni ti nyen la mo yeke wara tongana mo sara ye ti ngangu na zo?tongana mo ke kusala ti maboko ti mo,+me mo yeda na wango ti azo ti sioni?4 Lê ti mo ayeke tongana ti zo?Wala mo yeke bâ ye tongana ti so zo ti sese ayeke bâ?5 Wungo ti lango ti mo ayeke tongana ti azo ti sese?Wala wungo ti ngu ti mo ayeke tongana ti zo?+6 si mo yeke gi peko ti faute ti mbinga mo ngbâ ti gi peko ti siokpari ti mbi so?+7 Mo hinga so tënë ayeke na li ti mbi pëpe,+na zo ti sö mbi na maboko ti mo ayeke dä pëpe.+8 Maboko ti mo la aleke mbi nga asara mbi,+me fadeso mo ye ti futi mbi.9 Pardon, dabe ti mo so mo mû popoto la mo sara na mbi,+me fadeso mo sara si mbi kiri fuku ti sese.+10 Mo tuku mbi tongana ti so zo ayeke tuku lait ape?nga mo sara si mbi kpengba tongana fromage ape?11 Mo yü na mbi poro ti terê nga na nyama ti terê tongana bongonga mo tingbi abio nga na akamba ti terê ti bio ndo oko.+12 Mo mû na mbi fini nga mo fa tâ ndoye na mbage ti mbi;mo bata yingo* ti mbi nzoni.+13 Me, na hondengo ni, mo gi ti sara aye so.*Mbi hinga so aye ni so alondo na mo.14 Tongana mbi sara siokpari, mo yeke bâ mbi+nga mo yeke zi tënë ti faute ti mbi na li ti mbi pëpe.15 Tongana tënë ayeke na li ti mbi, mawa na mbi!Même tongana tënë ayeke na li ti mbi pëpe, mbi lingbi pëpe ti yô li ti mbi na nduzu,+ndali ti so kamene nga vundu ahon ndö ti mbi.+16 Tongana mbi yô li ti mbi na nduzu, mo yeke gi mbi tongana bamara,+na mo kiri mo fa ngangu ti mo na terê ti mbi.17 Mo yeke ga na ambeni fini témoin na terê ti mbi,nga mo yeke kiri ti sara ngonzo mingi na terê ti mbi,na ngoi so aye ti ngangu ayeke si na mbi na ndö ti terê.18 Tongaso, ngbanga ti nyen mo sara si mbi sigi na yâ ti mama ti mbi?+Ka fade mbi kui kozo si lê ti azo abâ mbi.19 Ka a yeke mo bâ mo tene mbi yeke dä lâ oko pëpe;ka fade a mû mbi na ngoi ti dungo mbi a gue na mbi droit na dû ti kuâ.’20 Alango ti mbi ayeke mingi pëpe;+ mbi ye lo zia mbi kpô;mbi ye lo zi lê ti lo na terê ti mbi, si mbi wu kamême terê ti mbi*+21 kozo si mbi hon (na mbi yeke kiri mbeni pëpe)+na ndo so kota bingo* ayeke dä,+22 na ndo so avuko mingi,na ndo so kota bingo ayeke dä nga ye kue ayeke kirikiri,ndo so atâa so lumière ayeke dä, ndo avuko mingi.”


text:
CHAPITRE 17
Lo fa tënë na Nicodème na bï
JÉSUS ASARA TËNË NA NICODÈME
TËNË “A KIRI A DÜ” ZO MBENI AYE TI TENE NYEN?
Na ngoi so Jésus angbâ na Jérusalem ndali ti matanga ti Pâque ti ngu 30 ti ngoi ti e, lo sara amiracle mingi. Ye ti pekoni ayeke so, gbâ ti azo amä na bê na lo. Tënë ti Jésus apika nga bê ti Nicodème, so ayeke mbeni Farizien nga membre ti kota da-ngbanga ti aJuif, so a iri ni Sanhédrin. Ndali ti so lo ye ti hinga ye mingi na ndo ni, lo gue ti bâ Jésus na bï, peut-être ti kpe ti tene a bâ lo. Ngbanga ti so tongana a bâ lo, iri ti lo apeut ti buba na lê ti amba ti lo amokonzi ti aJuif ni.
Nicodème atene: “Rabbi, e hinga so mo yeke mbeni maître so mo londo na Nzapa si mo ga so. Ndali ti so mbeni zo alingbi ti sara aye ti kpene so mo yeke sara so ape, gi tongana Nzapa ayeke na lo si.” Na yâ ti kiringo tënë ti lo, Jésus afa na Nicodème so, tongana mbeni zo aye ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa, a lingbi “a kiri a dü lo si.”—Jean 3:2, 3.
Me, tongana nyen la a peut ti kiri ti dü mbeni zo so a dü lo awe? Nicodème ahunda ndo atene: “Lo lingbi pëpe ti lï na yâ ti mama ti lo ti fani use ni ti tene a kiri a dü lo, ni la ape?”—Jean 3:4.
Ên-ën, nda ti tënë ni ayeke tongaso ape. Jésus afa ndani, lo tene: “Tongana a dü zo na ngu nga na yingo ape, lo lingbi ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa ape.” (Jean 3:5). Na ngoi so Jésus awara lani batême nga yingo vulu aga na ndo ti lo, a yeke mo bâ mo tene a dü lo “na ngu nga na yingo”. Na ngoi ni so, mbeni go asara tënë na yayu atene: “So ayeke Molenge ti mbi so mbi ye lo mingi, bê ti mbi ayeda na lo.” (Matthieu 3:16, 17). Na sarango tënë tongaso, Nzapa afa so lo dü Jésus tongana molenge ti lo na lege ti yingo, so ayeke na beku ti lï ande na yâ ti Royaume ti lo so ayeke na yayu. Na pekoni, na Pentecôte ti ngu 33 ti ngoi ti e, yingo vulu aga na ndo ti ambeni zo so a batize ala awe, na ye so asara si a yeke kiri ti dü ande ala mbeni ti ga amolenge ti Nzapa so ayeke na yayu.—Kusala 2:1-4.
A yeke lani ngangu na Nicodème ti gbu nda ti afango ye ti Jésus so, so andu Royaume. Tongaso, Jésus afa na lo ambeni sango na ndo ti kua so lo yeke sara, tongana molenge ti Nzapa so aga na sese. Jésus atene: “Legeoko tongana ti so Moïse akanga lani ngbo na nduzu na yâ ti benyama, a lingbi nga a kanga Molenge ti zo na nduzu, si zo kue so amä na bê na lo alingbi ti wara fini ti lakue lakue.”—Jean 3:14, 15.
Ândö, azo ti Israël so asioni ngbo ate ala, tongana ala ye ti sö fini ti ala, a lingbi ala bâ ngbo ti cuivre (Nombre 21:9). Legeoko nga, tongana azo aye ti sigi na yâ ti sioni dutingo ti ala nga ti wara fini ti lakue lakue, a lingbi ala fa so ala yeke na mabe na Molenge ti Nzapa. Na gbotongo lê na ndo ti ndoye ti Nzapa na yâ ti aye ni so, Jésus atene na Nicodème na pekoni, lo tene: “Nzapa andoye tâ azo ti dunia so mingi si lo mû gi oko Molenge ti lo ndali ti ala, si zo kue so amä na bê na lo, a lingbi ti futi lo pëpe, me lo wara fini ti lakue lakue.” (Jean 3:16). Ni la, ge na Jérusalem, nze omene na peko ti so lo komanse kua ti fango tënë, Jésus afa polele so lo la lo yeke lege so ayeke gue na azo na salut.
Jésus atene na Nicodème atene: “Nzapa atokua Molenge ti lo na yâ ti dunia so ti tene lo fâ ngbanga ti dunia ni ape.” Ye so aye ti fa so, a tokua Jésus pëpe ti ga ti fâ ngbanga ti kuâ na ndo ti azo kue. Me, tongana ti so lo tene, a tokua lo “ti tene a sö dunia ni na lege ti lo.”—Jean 3:17.
Teti so mbeto la asara Nicodème si lo ga ti bâ Jésus na bï, Jésus ahunzi lisoro ti lo na lo na tënë so: “Ye so amû lege ti fâ ngbanga ni ayeke so: Lumière [so Jésus aza ni na lege ti sarango ye ti lo nga na afango ye ti lo] aga na yâ ti dunia so, me azo aye bingo ahon lumière, ndali ti so ala yeke sara aye ti sioni. Zo so angbâ ti sara aye ti sioni, lo ke tënë ti lumière na lo ye ti ga na mbage ti lumière ape si a fa aye so lo yeke sara so na gigi ape. Me zo so asara aye ti mbilimbili aga na mbage ti lumière, tongaso si a fa akusala ti lo na gigi tongana akusala so alingbi na ye so bê ti Nzapa aye.”—Jean 3:19-21.
A yeke fadeso na Nicodème, so ayeke mbeni Farizien nga wafango ye na Israël, ti gbu li na ndo ti ye so lo londo ti mä so, so andu kua so Jésus ayeke na ni na yâ ti ye so Nzapa aleke ti sara.


text:
6 Jéhovah akiri asara tënë na mbi, lo tene:2 “Molenge ti zo, mo tourné lê ti mo na mbage ti ahoto ti Israël na mo fa tënë ti prophétie ti ngbanga na ndö ti ala.3 Mo tene: ‘Ala ahoto ti Israël, ala mä tënë ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue: Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene na ahoto, akete hoto, angu so asua nga na apopo-hoto la: “Bâ, mbi yeke ga ande na épée na terê ti ala, na mbi yeke futi ando ti ala so ayeke na nduzu.4 A yeke futi ande agbalaka ti ala, a yeke kungbi ando ti zongo dukane ti ala,+ na azo ti ala so a fâ ala awe mbi yeke bi kuâ ti ala na sese na devant ti afungo yanda* ti ala.+5 Mbi yeke bi kuâ ti azo ti Israël na sese na devant ti afungo yanda ti ala, mbi yeke tuku abio ti ala kirikiri angoro terê ti agbalaka ti ala kue.+6 Na ando kue so ala sara kodro dä, a yeke futi ande agbata ni+ na a yeke futi ando so ayeke na nduzu, a yeke buba ni biani biani.+ A yeke kinda agbalaka ti ala na sese nga a yeke futi ni, afungo yanda ti ala ayeke buba, a yeke kungbi na sese ando ti zongo dukane ti ala, na akusala ti maboko ti ala ayeke ngbâ pëpe.7 Ala so a fâ ala awe, akuâ ti ala ayeke tï na popo ti ala,+ ala yeke hinga so mbi Jéhovah la.+8 “‘“Mbi yeke zia mbeni tanga ti ala angbâ, ambeni na popo ti ala ayeke sö kuâ na lê ti épée na popo ti amara na ngoi ni so yâ ti ala akangbi kirikiri na yâ ti akodro nde nde.+9 Na ala so ayeke sö kuâ ande na popo ti ala ayeke dabe ti ala na mbi kâ na popo ti amara, ndo so a gue na ala na ngbâa dä so.+ Ala yeke bâ so vundu asara mbi lani ndali ti bê ti ala so ake mbi na so ahon yongoro na mbi+ nga ndali ti lê ti ala so aza* ti mû gï peko ti afungo yanda ti ala.+ Kamene ayeke sara ala nga bê ti ala ayeke son ndali ti asioni kue nga na afungo ye kue so ala sara.+10 Ala yeke hinga so mbi yeke Jéhovah, na tënë so mbi tene ti ga na ye ti sioni na ndö ti ala ayeke senge tënë pëpe.”’+11 “Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: ‘Ala pika maboko ti ala, ala pika nga gere ti ala na sese, na ala dema terê ti ala ndali ti aye ti sioni kue nga na afungo ye kue so azo ti Israël asara, ngbanga ti so ala yeke kui ande kuâ ti épée, kuâ ti kota nzara nga kuâ ti sioni kobela so amû ndo.+12 Zo so ayeke na yongoro ndo ayeke kui kuâ ti sioni kobela so amû ndo, zo so ayeke nduru ge ayeke kui kuâ ti épée na zo so ayeke sö kuâ na yâ ti aye so, kota nzara ayeke fâ lo, na mbi yeke tuku ngonzo ti mbi kue na ndö ti ala.+13 Ala yeke hinga so mbi yeke Jéhovah,+ tongana akuâ ti azo ti ala so a fâ ala awe ayeke lango na sese na popo ti afungo yanda ti ala, na terê ti agbalaka ti ala,+ na ndö ti ayongoro hoto kue, nga na li ti ahoto kue, na gbe ti akeke so kugbe ni adü mingi, na gbe ti amaboko ti akota keke nga na ando so ala yeke yâa asandaga* so afun pendere dä ti dë bê ti afungo yanda ti ala ni so.+14 Mbi yeke yôro maboko ti mbi ti sara sioni na ala nga ti sara si kodro ni abuba biani biani nga ando kue so ala yeke sara kodro dä ayeke buba ande biani biani ahon benyama so ayeke nduru na Diblah. Ala yeke hinga so mbi yeke Jéhovah.’”
Kete tënë
^ Tënë ti Hébreu ni ge aye peut-être ti gue oko na mbeni tënë so aye ti tene “puru.” Zo ayeke tene tënë ni so na terê ti mbeni ye ti fa so lo ke ye ni bê oko.


text:
Mungo maboko na azo so asara kua na yâ ti temple (44-47)
12 So ayeke iri ti aprêtre nga na azo ti mara ti Lévi so asigi lani legeoko na Zorobabel+ molenge ti Shéaltiel+ nga na Jéshua+ la: a yeke Séraïah, Jérémie, Esdras,2 Amariah, Malluk, Hattush,3 Shécaniah, Réhum, Mérémoth,4 Iddo, Guinnéthoï, Abijah,5 Mijamin, Maadiah, Bilgah,6 Shémaïah, Joïarib, Jédaïah,7 Sallu, Amoc, Hilkiah na Jédaïah. Ala so ayeke amokonzi na ndö ti aprêtre nga na ndö ti aita ti ala na ngoi ti Jéshua.8 Ti azo ti mara ti Lévi, a yeke Jéshua, Binnui, Cadmiel,+ Shérébiah, Juda, na Mattaniah+ lo so amû li ni na yâ ti bia ti kiringo singila na Nzapa, lo legeoko na aita ti lo.9 Bacbukiah, Unni na aita ti ala so na ngoi ti kua ti sinziri ti ala, ala luti na mbage ge na ala yeke bâ ala lê na lê na mbage kâ.10 Jéshua adü Joïakim, Joïakim adü Éliashib,+ Éliashib adü Joïada.+11 Joïada adü Jonathan, Jonathan adü Jaddua.12 So ayeke iri ti azo so ayeke lani prêtre nga mokonzi na ndö ti ahale ti akotara ti ala na ngoi ti Joïakim la: Ti ahale ti Séraïah,+ a yeke Méraïah; ti ahale ti Jérémie, a yeke Hananiah;13 ti ahale ti Esdras,+ a yeke Méshullam; ti ahale ti Amariah, a yeke Jéhohanan;14 ti ahale ti Malluki, a yeke Jonathan; ti ahale ti Shébaniah, a yeke Joseph;15 ti ahale ti Harim,+ a yeke Adna; ti ahale ti Méraïoth, a yeke Helcaï;16 ti ahale ti Iddo, a yeke Zacharie; ti ahale ti Guinnéthon, a yeke Méshullam;17 ti ahale ti Abijah,+ a yeke Zicri; ti ahale ti Miniamin, . . . ;* ti ahale ti Moadiah, a yeke Piltaï;18 ti ahale ti Bilgah,+ a yeke Shammua; ti ahale ti Shémaïah, a yeke Jéhonathan;19 ti ahale ti Joïarib, a yeke Matténaï; ti ahale ti Jédaïah,+ a yeke Uzzi;20 ti ahale ti Sallaï, a yeke Callaï, ti ahale ti Amoc, a yeke Éber;21 ti ahale ti Hilkiah, a yeke Hashabiah; ti ahale ti Jédaïah, a yeke Néthanel.22 A sû na mbeti iri ti azo so ayeke lani amokonzi na ndö ti ahale ti akotara ti mara ti Lévi na ngoi ti Éliashib, Joïadah, Johanan na Jaddua;+ a sû nga iri ti aprêtre ni (ti londo na ngoi ni so) juska ti si na ngoi so Darius gbia ti Perse ayeke komande.23 A sû na yâ ti mbeti ti mbaï ti ngoi ni so, iri ti azo ti mara ti Lévi so ayeke amokonzi na ndö ti ahale ti akotara ti mara ti ala; a sara ni juska ti si na ngoi ti Johanan molenge ti Éliashib.24 Amokonzi ti ahale ti akotara ti mara ti Lévi ayeke lani Hashabiah, Shérébiah, Jéshua+ molenge ti Cadmiel.+ Aita ti ala, so ayeke asinziri aluti na mbage ge na ala yeke bâ ala lê na lê na mbage kâ. Ala yeke luti tongaso ti he bia ti sepela Nzapa na ti kiri singila na lo alingbi na yanga so David,+ wakua ti tâ Nzapa, amû lani. Groupe ti ala ayeke nde nde.25 Mattaniah,+ Bacbukiah, Obadiah, Méshullam, Talmon na Accub+ ayeke azo ti batango yanga ti gbagba,+ ala yeke bata yanga ti ada ti batango aye so ayeke nduru na ayanga ti gbagba ti temple ni.26 Ala yeke sara lani kua ni na ngoi ti Joïakim molenge ti Jéshua+ so lo yeke molenge ti Jozadac; a yeke nga na ngoi ti gouverneur Néhémie na Esdras+ so ayeke prêtre nga wasungo peko ti mbeti.*27 Na ngoi ti matanga ti zingo yanga ti gbagba ti Jérusalem, ala gi azo ti mara ti Lévi na ando kue so ala yeke dä ti ga na ala na Jérusalem ti tene ala sara matanga ti zingo yanga ti gbagba ni; ala sara ni na yâ ti ngia, ala he abia ti kiringo singila na Nzapa,+ ala he abia ni na acymbale, na ambeni ye ti pikango na mozoko so ayeke na kamba nga na aharpe.28 Amolenge ti azo ti hengo abia ni aga ala bungbi terê ti ala ndo oko, ala londo na yâ ti akodro-komanda kue so angoro Jérusalem, na akete kodro so ayeke na terê ti Nétopha,+29 na Beth-Guilgal,+ na ayaka so ayeke na terê ti Guéba+ nga na Azmaveth+ ndali ti so ala leke akete kodro ti ala wani na ando so angoro Jérusalem kue.30 Aprêtre na azo ti mara ti Lévi azi sioni ye na terê ti ala wani, ala zi sioni ye na terê ti azo ti mara ni,+ na terê ti ayanga ti gbagba ni+ nga na terê ti gbagba ni.+31 Na pekoni, mbi ga na amokonzi ti mara ti Juda, mbi zia ala na nduzu na li ti gbagba ni. Mbi leke groupe use ti gbâ ti azo ti hengo bia ti kiringo singila na Nzapa, nga na azo so ayeke kpo molongo ti tambela na peko ti ala, mbeni groupe ni oko atambela na mbage ti gbagba ni na mbage ti koli ti gue na ndo so a iri ni Yanga-ti-gbagba-ti-gba-ti-amburu-ti-wa.+32 Hoshaïah na ndambo ti amokonzi ti mara ti Juda ayeke tambela na peko ti ala;33 na terê ti lo a yeke wara Azariah, Esdras, Méshullam,34 Juda, Benjamin, Shémaïah na Jérémie.35 Ambeni molenge ti aprêtre so ayeke na atrompette+ ayeke na terê ti ala, a yeke zo tongana Zacharie (lo yeke molenge ti Jonathan, Jonathan ayeke molenge ti Shémaïah, Shémaïah ayeke molenge ti Mattaniah, Mattaniah ayeke molenge ti Micaïah, Micaïah ayeke molenge ti Zaccur, Zaccur ayeke molenge ti Asaph),+36 lo na aita ti lo Shémaïah, Azarel, Milalaï, Guilalaï, Maaï, Néthanel, Juda nga na Hanani; ala gbu aye ti hengo na bia ti David,+ zo ti tâ Nzapa. Esdras+ wasungo peko ti mbeti* ayeke tambela na devant ti ala.37 Ala si na ndo so a iri ni Yanga-ti-gbagba-ti-li-ti-ngu,+ ala monté Escalier+ so ayeke na ndö ti Da ti David+ si ala gue na Yanga-ti-gbagba-ti-ngu,+ na ala gue na ndo so a iri ni Escalier ti Gbata ti David na mbage ti est.38 Mbeni use groupe ti azo ti hengo bia ni atambela ti ga na devant ti kozo groupe ni, mbi na ndambo ti azo ti kodro ni e yeke tambela na peko ti ala na ndö ti gbagba so ayeke na ndö ti Tour ti Four+ juska ti si na ndö ti Kota gbagba ni,+39 e hon na ndö ti Yanga-ti-gbagba-ti-Éphraïm+ ti gue na ndo so a iri ni Yanga-ti-gbagba-ti-ngbene-gbata,+ e si na Yanga-ti-gbagba-ti-asusu,+ e si na Tour ti Hananel,+ Tour ti Méah, juska na ndö ti Yanga-ti-gbagba-ti-ataba;+ na e gue e luti na Yanga-ti-gbagba-ti-asinziri.40 Na nda ni, agroupe use kue ti azo ti hengo bia ti mungo singila na Nzapa aluti na devant ti da ti tâ Nzapa. Mbi na ndambo ti akete gouverneur ni na terê ti mbi e nga kue e ga e luti na ndo so,41 legeoko na aprêtre Éliakim, Maaséïah, Miniamin, Micaïah, Élioénaï, Zacharie nga na Hananiah; ala gbu atrompette,42 na terê ti ala Maaséïah, Shémaïah, Éléazar, Uzzi, Jéhohanan, Malkijah, Élam na Ézer. Azo ti hengo bia ni ahe bia na kota go, na Israhiah la ayeke bâ ndo na ndö ti ala.43 Na lango ni so, ala mû gbâ ti asandaga na ala yeke na ngia+ ndali ti so tâ Nzapa asara si ala yeke na kota ngia. Awali na amolenge nga kue ayeke na ngia,+ ye so asara si zo angbâ ayo lo lingbi ti mä ngia so azo ti Jérusalem ayeke sara.+44 Na lango ni so, a zia azo ti tene ala bâ ndo na ndö ti ada ti batango aye+ so a mû na matabisi,+ akozo lê ti keke+ nga na adîme.+ Ala yeke bungbi na yâ ti ada ni so, akobe ti yaka so alondo na ando nde nde so angoro agbata ni, akobe ti yaka so azo amû ndali ti aprêtre nga ndali ti azo ti mara ti Lévi tongana ti so Ndia afa.+ Bê ti azo ti Juda anzere mingi ngbanga ti so aprêtre na azo ti mara ti Lévi+ ayeke sara kua na temple.45 Ala komanse ti bâ lege ti akua ti Nzapa ti ala nzoni nga ye so a hunda na ala ti sara ti zi sioni ye na terê ti ala, azo ti hengo bia nga na azo ti batango yanga ti gbagba asara tongaso nga, ti gue oko na yanga so David na molenge ti lo Salomon amû lani.46 Ndali ti so ândö na ngoi ti David nga na Asaph, a yeke wara lani azo so ayeke bâ ndo na ndö ti azo* ti hengo bia nga na ndö ti abia ti gonda Nzapa nga ti kiri singila na lo.+47 Na ngoi ti Zorobabel+ nga na ngoi ti Néhémie, azo kue ti Israël ayeke mû ye na azo ti hengo bia+ nga na azo ti batango yanga ti gbagba+ alingbi na bezoin ti ala ti lâ oko oko. Ala nga ala zi mbeni mbage ni ala zia ni nde ti mû na azo ti mara ti Lévi;+ azo ti mara ti Lévi nga kue azi mbage ni ala zia ni nde ti mû na ahale ti Aaron.
Kete tënë
^ Na yâ ti mbeti ti yanga ti Hébreu ni a zi iri ti zo so ayeke na ndo so.


text: 37 Sédécias+ gbia ti Juda, molenge ti Josias, akomanse ti komande na place ti Conias*+ molenge ti Jéhoïakim, ndali ti so Nébucadnezzar,* gbia ti Babylone, azia lo gbia na ndö ti kodro ti Juda.+2 Me Sédécias na azo ti kua ti lo nga na azo ti kodro ni amä atënë so Jéhovah atene na lege ti prophète Jérémie so pëpe.3 Gbia Sédécias atokua Jéhucal+ molenge ti Shélémiah na Sophonie+ molenge ti prêtre Maaséïah, lo tokua ala na prophète Jérémie, lo tene: “Mo sambela Jéhovah ndali ti e.”4 Jérémie ayeke tambela na popo ti azo ni senge ndali ti so ade a zia lo na kanga pëpe.+5 Andâ azo ti Chaldée ayeke sara camp ti ala angoro Jérusalem ti sara bira na ni.+ Me na pekoni ala gboto terê ti ala yamba na terê ti Jérusalem ndali ti so ala mä so aturugu ti Pharaon alondo na Égypte ayeke ga.+6 Tongaso, Jéhovah atene na prophète Jérémie:7 “Bâ tënë so Jéhovah, Nzapa ti Israël, atene la: ‘Mo tene na gbia ti Juda so atokua mo ti hunda tënë na mbi so, mo tene: “Bâ, aturugu ti Pharaon so ayeke ga ti mû maboko na mo so, ala yeke kiri ande na Égypte, kodro ti ala.+8 Azo ti Chaldée ayeke kiri ti ga ande ti sara bira na gbata so, ala yeke mû ni na ala yeke gbi ni na wâ.”+9 Bâ tënë so Jéhovah atene la: “Ala handa terê ti ala pëpe, ala tene: ‘Azo ti Chaldée ayeke hon biani biani na terê ti e,’ ndali ti so azo ti Chaldée ni ayeke hon ande pëpe.10 Même tongana ala fâ aturugu ti Chaldée so ayeke sara bira na ala so kue, si gï ambeni so awara kä la angbâ, ala ni so ayeke londo na yâ ti atente ti ala ti gbi gbata ni so na wâ.”’”+11 Na ngoi so aturugu ti Chaldée agboto terê ti ala na terê ti Jérusalem ndali ti aturugu ti Pharaon,+12 Jérémie alondo na Jérusalem ti gue na kodro ti Benjamin+ ti tene lo wara ti lo mbage ti sese so ayeke kâ na popo ti azo ti lo.13 Me tongana lo si na Yanga-ti-gbagba-ti-Benjamin, turugu ti kota kamba so ayeke na ndö ti agarde ni, so iri ti lo ayeke Irijah molenge ti Shélémiah nga âta ti Hananiah, agbu prophète Jérémie, lo tene: “Mo yeke kpe ti gue na mbage ti azo ti Chaldée la.”14 Me Jérémie atene na lo: “Mvene la! Mbi yeke kpe ti gue na mbage ti azo ti Chaldée pëpe.” Me lo mä Jérémie pëpe. Irijah agbu Jérémie na lo gue na lo na amokonzi ni.15 Amokonzi ni asara ngonzo mingi na terê ti Jérémie,+ ala pika lo na ala bi lo+ na kanga* na yâ ti da ti Jéhonathan so ayeke wakuasu, ndo so ala sara ni si aga da ti kanga.16 Tongaso, ala kanga Jérémie na yâ ti da ti kanga so ayeke na gbe ti sese, na yâ ti da ti kanga ti yâ ni kâ, na lo ngbâ kâ alango mingi.17 Na pekoni, Gbia Sédécias atokua a iri Jérémie na lo, lo hunda tënë na Jérémie na hondengo ni na yâ ti da*+ ti lo. Lo tene: “Mbeni tënë so alondo na mbage ti Jéhovah ayeke dä?” Jérémie atene na lo: “En, tënë ayeke dä!” Na Jérémie atene: “A yeke zia mo ande na maboko ti gbia ti Babylone.”+18 Jérémie akiri atene na Gbia Sédécias, atene: “Sioni ti nyen la mbi sara na mo, na azo ti kua ti mo wala na azo so, si ala bi mbi na kanga so?19 Aprophète ti mo so atene lani prophétie na mo, atene: ‘Gbia ti Babylone ayeke ga ande pëpe ti sara bira na mo nga na kodro so,’ ala yeke na ndo wa fadeso?+20 Seigneur, gbia ti mbi, mo mä mbi si. Mbi gbu gere ti mo, mbi voro mo ti yeda na dema ti mbi so. Mo kiri na mbi na yâ ti da ti wakuasu Jéhonathan pëpe.+ Tongana mo kiri na mbi kâ, mbi yeke kui ande.”+21 Tongaso, Gbia Sédécias amû yanga si a bata Jérémie na yâ ti Lacour-ti-agarde;+ lango oko oko a yeke mû na lo nduru mapa so ayeke ronde ronde, mapa so alondo na lege so azo ti zongo mapa ayeke dä,+ ala mû na lo mapa juska mapa ti yâ ti gbata ni kue ahunzi.+ Jérémie angbâ na yâ ti Lacour-ti-agarde ni.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA NYEN TI HON NDO TI GINGO BÊ
Gingo bê ndali ti aye ti sioni
Alona atene: “Lakue tongana mbi mä toto ti sirène, bê ti mbi ayeke fâ, na mbi yeke kpe mbi lï gbe ti mbeni da. Me so kue so, mbeto ni ahunzi ape. Me tongana mbi yeke na gigi si ndo ti hondengo tere ayeke dä ape, mbeto ni ayeke ga encore ngangu. Na tapande, mbeni lâ, ye ni awara mbi na lege. Mbi komanse ti dekongo nga mbi wu gbä. A sara l’heure mingi na pekoni awe la si mbeto ti mbi ni ahon. Na pekoni, sirène ni akiri akomanse ti toto.”
Bira ayeke gi mbeni oko ti aye so ayeke sara sioni na zo. Na tapande, tongana mo ga ti hinga so mo, wala mbeni zo so mo ye lo mingi, ayeke na mbeni kobela so a lingbi ti soigné ni ape, a yeke mbeni kota choc ngbanga ti mo. Ti ambeni zo ni, ala yeke gi bê ti ala ndali ti kekereke. Ala yeke gi bê ti ala, atene: ‘Eskê amolenge ti e, wala amolenge ti ala, ayeke duti gi na yâ ti dunia ni so tënë ti bira, sarango sioni na zo nga na asioni kobela asi singo dä so?’ E yeke sara tongana nyen ti hon ndo ti amara ti gingo bê tongaso?
So lo hinga lo tene aye ti sioni ayeke si, tongana ‘zo ti ndara abâ ye ti sioni, lo yeke honde tere ti lo’. (aProverbe 27:12). Legeoko tongana ti so e yeke gi ti bata tere ti e, e lingbi nga ti sara ambeni ye ti bata yâ ti li ti e si a ngbâ nzoni. Asioni film, même asango so asi singo na asioni image akiri azia mbeto mingi na yâ ti e nga na amolenge ti e. Ti kpe ti bâ aye ni so, a ye pëpe ti fa so e ke ti yeda so aye ni so ayeke si. Nzapa aleke li ti e azo ti tene asioni ye la aduti na yâ ni ape. Ni la, a yeke nzoni, na place ti asioni ye ni, e zia gi “ye kue so ayeke tâ tënë, . . . ayeke mbilimbili, . . . ayeke nzoni-kue, . . . ye kue so zo alingbi ti ye ni”. Tongana e sara tongaso, “Nzapa ti siriri” ayeke mû na e siriri ti bê nga na ti bibe.—aPhilippien 4:8, 9.
SAMBELA AYEKE KOTA YE MINGI
Tâ mabe ayeke aidé e ti hon ndo ti gingo bê ti e. Bible awa e ti ‘zia lê ti e akpengba ti sambela.’ (1 Pierre 4:7). E lingbi ti hunda na Nzapa ti mû maboko na e ti sara ye na mbeto ape nga na ndara na yâ ti aye so ayeke si na e, na hingango so “lo yeke mä e na ndo ti aye kue so e yeke hunda”.—1 Jean 5:15.
Bible atene so, a yeke Nzapa pëpe, me Satan la si ayeke “mokonzi ti dunia so”; nga a tene “dunia so kue ayeke na gbe ti Zo ti sioni.” (Jean 12:31; 1 Jean 5:19). Ni la, tongana Jésus afa na e ti sambela Nzapa, e tene, “zi e na maboko ti Zo ti sioni”, tâ tënë la lo tene so (Matthieu 6:13). Alona atene: “Tongana sirène akomanse ti toto, mbi yeke sambela Jéhovah ti tene lo mû maboko na mbi ti maîtrisé tere ti mbi. Nga, koli ti mbi ayeke iri mbi na téléphone, nga lo yeke sambela na mbi. Ti tâ tënë ni, sambela ayeke mû maboko na zo.” A yeke tongana ti so Bible atene: “L’Éternel ayeke nduru na azo kue so adi iri ti Lo, ala so adi iri ti Lo na lege ti tene-biani [wala na bê ti ala kue].”—Psaume 145:18.
BEKU TI E TI KEKEREKE
Na yâ ti mbeni fango ye ti Jésus, lo fa na adisciple ti lo ti sambela tongaso: “E ye royaume ti mo aga.” (Matthieu 6:10, La Sainte Bible en sango). Royaume ti Nzapa ayeke zi ande biaku biaku aye kue so asara si zo agi bê ti lo. Na lege ti Jésus, so ayeke “Mokonzi Ti Siriri”, Nzapa ayeke “sara si bira awe juska na nda ti sese”. (Ésaïe 9:5; Psaume 46:10). “Fade [Nzapa afâ] ngbanga na popo ti amara; . . . fade mara ayä épée na tere ti mbeni mara pëpe, na ala manda ti sara bira mbeni pëpe. . . . Zo oko ti mû mbeto na ala ayeke pëpe.” (Michée 4:3, 4). Asewa ayeke duti ande na ngia, nga ala yeke sara “da, na ala duti na yâ ni; fade ala lu vigne na yaka, na ala te lê ni.” (Ésaïe 65:21). “Fade wakodoro atene pëpe, Mbi yeke na kobela.”—Ésaïe 33:24.
Laso, atâa ye kue so zo ayeke sara ti tene asioni ye awara lo ape, a yeke ngangu ti kpe “lâ na pasa [wala aye so zo aku tere ti lo na ni ape]”. (Zo-ti-fa-tene 9:11). Depuis la si bira, sarango ye ti ngangu na zo nga na akobela ayeke fâ anzoni zo so. Me, beku wa la azo ni so akui so ayeke na ni?
Gbâ ti azo, so gi Nzapa oko la si ahinga wungo ti ala, ayeke kiri ande na fini. Ti laso, ala ngbâ ti lango, na Nzapa agirisa ala ape. Ala ngbâ ti lango ti ku na ngoi so “ala kue so ayeke na yâ ti asende [wala adû] ti kuâ ayeke . . . sigigi.” (Jean 5:28, 29). Na ndo ti zingongo ti akuâ, Bible atene: “E yeke na beku so tongana mbeni kale ti mangboko ndali ti âme ti e, a luti nzoni nga a luti ngangu.” (aHébreu 6:19). Nga, Nzapa amû ‘mbeni tâ beku na azo kue ti zia bê dä na lege so lo zingo [Jésus] na kuâ.’—Kusala 17:31.
Ti laso, même azo so ayeke gi ti zia ngia na bê ti Nzapa ayeke gi ka bê ti ala. Ye so amû maboko na Paul, Janet nga na Alona ayeke so ala gi ti ga nduru na Nzapa na lege ti sambela, nga ala gi ti zia bê ti ala na ndo ti beku ti kekereke so ayeke na yâ ti Bible. Na tapande ti Paul, Janet na Alona, “zia Nzapa so ayeke mû beku na zo asara si [mo] si na ngia nga na siriri kue na lege so [mo] mä na bê”.—aRomain 15:13.


text:
4 “Mo, molenge ti zo, mo mû mbeni brique na mo zia ni na devant ti mo. Mo kpaka dessin ti mbeni gbata na terê ni, gbata ti Jérusalem.2 Mo sara ye mo bâ mo tene mo leke terê ti mo ti sara bira na gbata ni la.+ Mo leke mbeni gbagba angoro ni kue,+ mo monté sese aga koto angoro gbagba ti gbata ni,+ mo sara camp angoro ni nga mo zia amasini ti kungbingo na agbagba ti bira angoro ni kue.+3 Na pekoni, mo mû gbarabuba ti wen, mo zia ni tongana mur ti wen na popo ti mo na gbata ni. Zia lê ti mo abâ gbata ni, a yeke sara camp angoro ni ti sara bira na ni. Mo sara camp na terê ti gbata ni ti sara bira na ni. Ye so ayeke ga tongana mbeni tapande ndali ti azo ti Israël.+4 “Na pekoni, mo lango na mbage ti maboko ti mo ti wali, na mo yeke yô siokpari ti azo ti Israël na ndö ti mo.+ Mo yô siokpari ti ala alingbi na wungo ti alango so mo lango na mbage oko.5 Mbi yeke mû yanga na mo ti sara tongaso na yâ ti alango 390 alingbi na wungo ti angu ti siokpari so ala sara,+ mo yeke yô siokpari ti azo ti Israël.6 Mo yeke lango tongaso juska alango ni ahunzi.“Na pekoni, mo yeke lango ti use ni na mbage ti maboko ti mo ti koli, na mo yeke yô siokpari ti azo ti Juda+ ndali ti lango 40. Lango oko ndali ti ngu oko, lango oko ndali ti ngu oko, ye so mbi fa na mo la.7 Mo yeke tourné lê ti mo ti bâ ndo na mbage ti Jérusalem so a sara camp angoro ni ti sara bira na ni so,+ bongo ayeke na terê ti maboko ti mo pëpe, na mo fa tënë ti prophétie ti ngbanga na ndö ti gbata so.8 “Bâ, mbi yeke kanga mo na kamba tongaso si mo wara lege ti tourné terê ti mo mbage na mbage pëpe juska alango so mo sara camp angoro gbata ni so ahunzi si.9 “Âdu ti mo, mo yeke mû ande blé, orge, haricot, lentille, hâriyâ, épeautre,* mo zia ni kue na yâ ti mbeni kungba oko na mo sara ni na mapa ti mo. Mo yeke te ni na yâ ti alango so mo yeke lango mbage oko so, so ti tene alango 390.+10 Mo yeke pesé kobe ti mo si na yâ ti lango oko mo te kobe so nengo ni ayeke sicle* 20. Mo yeke te ni na angoi ni.11 “Mo yeke haka ngu hakango si mo nyon ni, mo haka ni alingbi ndambo ti hîn.* Mo yeke nyon ni na angoi ni.12 “Mo yeke te ni ande tongana ti so mo yeke te na mapa ti orge so ayeke ronde ronde. Mo yeke zö ni na lê ti ala, mo mû puru ti azo si aga tongana charbon ti zongo na ni.”13 Jéhovah atene: “A yeke tongaso si azo ti Israël ayeke te ande asioni kobe na popo ti amara so mbi yeke kangbi yâ ti ala na popo ti ala.”+14 Tongaso, mbi tene: “Ên-ën Jéhovah, Seigneur ti dunia kue! Ngbene ye so mbi dë maseka juska fadeso, mbi sara si terê ti mbi aga* sioni pëpe na lege ti tengo mbeni nyama so akui awe wala mbeni nyama so mbeni nyama si asuru yâ ti lo,+ nga mbeni sioni* kasa ti nyama ade ti lï yanga ti mbi pëpe.”+15 Ni la, lo tene na mbi: “Nzoni, mbi yeke zia lege na mo ti mû puru ti nyama na place ti puru ti zo, si mo zö mapa ti mo ni na ndö ni.”16 Lo kiri lo tene na mbi: “Molenge ti zo, bâ mbi yeke futi gogoro ti kobe* ti ala na yâ ti Jérusalem,+ a yeke na gingo bê si ala yeke te ande mapa ti ala so a pesé ni pesengo si a mû na ala,+ nga a yeke na kota vundu si ala yeke nyon ngu so a haka ni hakango si a mû na ala.+17 Ye so ayeke si ande, tongaso si li ti ala aga kirikiri ngbanga ti so mapa na ngu ayeke dä pëpe na ngoi so ala yeke bâ lê ti mba nga ala nge ngengo ndali ti sioni ti ala.
Kete tënë
^ A yeke mbeni mara ti blé so ayeke pendere pëpe. Azo ayeke lu ni lani na Égypte.


text:
“E yeke zia ande da ti Nzapa ti e angbâ tongaso ape” (39)
10 Ala so ayeda si ala kpo nzoroko ti ala na ndö ti mbeti ni+ ayeke azo tongana:Gouverneur* Néhémie, molenge ti Hacaliah,na Sédécias,2 Séraïah, Azariah, Jérémie,3 Pashhur, Amariah, Malkijah,4 Hattush, Shébaniah, Malluk5 Harim,+ Mérémoth, Obadiah,6 Daniel,+ Guinnéthon, Baruch,7 Méshullam, Abijah, Mijamin,8 Maaziah, Bilgaï na Shémaïah; ala so ayeke aprêtre so la.9 Azo ti mara ti Lévi: Jéshua molenge ti Azaniah, Binnui so lo yeke na popo ti ahale ti Hénadad, Cadmiel,+10 na ita ti ala Shébaniah, Hodiah, Kélita, Pélaïah, Hanan,11 Mica, Réhob, Hashabiah,12 Zaccur, Shérébiah,+ Shébaniah,13 Hodiah, Bani na Béninu.14 Amokonzi na ndö ti azo ni: Parosh, Pahath-Moab,+ Élam, Zattu, Bani,15 Bunni, Azgad, Bébaï,16 Adonijah, Bigvaï, Adin,17 Ater, Ézéchias, Azzur,18 Hodiah, Hashum, Bézaï,19 Hariph, Anathoth, Nébaï,20 Magpiash, Méshullam, Hézir,21 Méshézabel, Zadoc, Jaddua,22 Pélatiah, Hanan, Anaïah,23 Hoshéa, Hananiah, Hashub,24 Hallohesh, Pilha, Shobec,25 Réhum, Hashabnah, Maaséïah,26 Ahijah, Hanan, Anan,27 Malluk, Harim, Baanah.28 Tanga ti azo ni: so ti tene aprêtre, azo ti mara ti Lévi, azo ti batango yanga ti gbagba, azo ti hengo bia, azo ti kua ti temple* nga na azo kue so azi terê ti ala na azo ti akodro so angoro ala* ti tene ala sara ye alingbi na Ndia ti tâ Nzapa,+ ala na awali ti ala nga na amolenge ti ala ti koli na amolenge ti ala ti wali, azo kue so ahinga ndo nga so ala mä yâ ti ye nzoni,*29 ala ga ala tingbi na aita ti ala, na akota zo ti kodro ni na ala deba yanga ti ala kue ti sara ye alingbi na Ndia ti tâ Nzapa, so lo mû ni lani na lege ti Moïse, wakua ti lo, nga ti bâ nzoni si ala sara ye biani alingbi na acommandement kue ti Jéhovah, Seigneur ti e, ambela ti lo nga na andia so lo lu.30 Tongaso, e yeke mû amolenge ti e ti wali ti mû na azo ti akodro so angoro e so pëpe, e yeke mû nga amolenge ti ala ti wali ti mû na amolenge ti e ti koli pëpe.+31 Tongana azo ti akodro so angoro e aga na aye ti kango ni nga na alê ti kobe nde nde ti kä ni na e na lango ti Sabbat+ wala na lango ti mbeni matanga,+ fade e yeke vo ni pëpe. Nga, e yeke fâ yaka pëpe na ngu mbasambala ni+ na e yeke zi bon kue na li ti azo kue so bon ti e ayeke na li ti ala.+32 E lu mbeni ndia ndali ti e wani ti tene ngu oko oko, zo oko oko kue amû sicle* ota ti argent na lo zi oko ti mû ndali ti kua ti da* ti Nzapa ti e.+33 A yeke mû ni ti vo na mapa ti ziango na gbele Nzapa,+ na sandaga ti lê ti kobe so a yeke yâa ni lakue,+ na sandaga so lakue a zö ni agbi kue na lango ti aSabbat.+ A yeke mû ni ti sara na aye so andu lango ti fini nze,+ amatanga so a fa lango ni awe,+ ndali ti aye so a zia ni nde ndali ti Nzapa, sandaga ndali ti siokpari+ ti tene a zi siokpari ti azo ti Israël, a yeke mû ni nga ti sara na akua kue ti da ti Nzapa ti e.34 Nga, e bi mbeni ye so amû lege na e ti fa na popo ti aprêtre, azo ti mara ti Lévi nga na tanga ti azo ti Israël, azo wa la ayeke ga na akeke na da ti Nzapa ti e, ala yeke ga na akeke ni na lege ti iri ti akotara ti ala, na ngoi so a yeke fa na ala na yâ ti ngu oko oko, ti tene a mû ni a sara na wâ na yâ ti gbalaka ti Jéhovah Nzapa ti e, a lingbi na tënë so a sû na yâ ti Ndia.+35 E lu ndia nga ti tene ngu oko oko, e ga nga na akozo lengo ti alê ti keke ti sese ti e so abe awe nga akozo lengo ti alê ti keke nde nde kue so abe awe, e yeke ga na ni na da ti Jéhovah.+36 E lu ndia nga ti tene e mû akozo molenge ti e ti koli, akozo molenge ti anyama ti e,+ akozo molenge ti abagara ti e nga na ti ataba ti e, e ga na ni na da ti Nzapa ti e, e mû na aprêtre so ayeke sara kua na da ti Nzapa ti e; a lingbi na tënë so a sû na yâ ti Ndia.+37 E yeke mû nga ande afuku ti akozo lê ti kobe ti e so lê ni angbâ dä,+ amatabisi ti e, alengo ti alê ti keke nde nde kue,+ afini vin na fini mafuta ti e+ ti gue na ni na aprêtre na yâ ti ando ti batango aye* so ayeke na yâ ti da ti Nzapa ti e,+ e yeke gue na ni legeoko na dîme ti sese ti e ti mû na azo ti mara ti Lévi,+ ndali ti so azo ti mara ti Lévi la ayeke bungbi adîme ti agbata ti e kue so azo ni ayeke azo ti fango yaka.38 A lingbi prêtre, so ayeke hale ti Aaron, aduti na terê ti azo ti mara ti Lévi na ngoi so ala yeke ro adîme ni. Azo ti mara ti Lévi ayeke mû dixième ti dîme ni ti gue na ni na da ti Nzapa ti e,+ na yâ ti akubu* ti ando so a yeke bata aye dä.39 Ndali ti so azo ti Israël nga na azo ti mara ti Lévi ayeke ga na amatabisi+ ti alê ti kobe, afini vin na fini mafuta+ ti zia ni na ando ti batango aye dä, ndo so a yeke bata akungba ti ndo so ayeke nzoni-kue dä; a yeke nga na ndo so la si aprêtre, azo ti batango yanga ti gbagba nga na azo ti hengo bia ayeke sara kua dä. E yeke zia ande da ti Nzapa ti e angbâ tongaso pëpe.+
Kete tënë
^ Wala “Tirshatha.” Tirshatha a yeke mbeni titre so ayeke mû lani na agouverneur ti kodro-komanda ti aPerse.
^ Wala “aNéthinim.” Na Hébreu: “azo so a mû ala tongana matabisi.”


text:
Royaume ti Nzapa akomande asara ngu 100 awe: A sara nyen na ndo ti mo?
“Jéhovah Nzapa, . . . akusala ti mo ayeke kota nga adö bê ti zo. Gbia ti lakue lakue, alege ti mo ayeke mbilimbili nga ayeke atâ lege biani.”—APOC. 15:3.
1, 2. Nyen la Royaume ti Nzapa ayeke sara ande nyen? Ngbanga ti nyen e yeke na confiance so Royaume ti Nzapa ayeke ga ande?
NA NGU 31, na ndo ti hoto so ayeke nduru na Capernaüm, Jésus Christ atene na adisciple ti lo, lo tene ala sambela ala tene: “Zia royaume ti mo aga.” (Mat. 6:10). Laso, azo mingi ayeke na kite na ndo ti gango ti Royaume ti Nzapa. Me, e yeke na confiance so Jéhovah ayeke kiri ande tënë na asambela ti e so e tene na lo na bê ti e kue ndali ti gango ti Royaume ti lo.
2 Na lege ti Royaume ti Jéhovah, lo yeke bungbi ande oko asewa ti lo so ayeke na yayu nga na ndo ti sese. Jéhovah ayeke sara ande ye so lo leke na bê ti lo ti sara (És. 55:10, 11). Apendere ye so asi na yâ ti ngu 100 so ahon, a fa so Jéhovah aga Gbia awe nga so lo ngbâ ti sara aye so ayeke nzoni mingi teti awakua ti lo kutu na kutu (Zach. 14:9; Apoc. 15:3). Me, gango Gbia ti Jéhovah ayeke nde na gango ti Royaume ti Nzapa so Jésus afa na e ti sambela ndali ni. Na lege wa aye so ayeke nde nde? Aye so asara nyen na ndo ti e?
GBIA SO JÉHOVAH ASORO LO ATO NDA TI SARA KUA
3. (a) Lawa la a zia Jésus Gbia ti Royaume? Na ndo wa? (b) Tongana nyen la mo lingbi ti fa so Royaume ti Nzapa ato nda ti komande na ngu 1914? (Bâ kete tënë na gbe ni.)
3 Na ngu 20 tongaso kozoni na ngu 1900, awakua ti Jéhovah aga ti mä yâ ti prophétie so Daniel asû asara ngu 2500 awe. Prophétie ni atene: “Na lâ ti agbia so, fade Nzapa ti yayu ayä royaume so afuti lâ oko pëpe.” (Dan. 2:44). Teti angu mingi aWamandango Bible afa so akpengba ye ayeke si na ngu 1914. Azo mingi na ngoi ni so ayeke lani na beku. Tongana ti so mbeni zo ti sungo mbeti atene: “Na ngu 1914 dunia asi singo na atënë ti beku nga na azendo.” Me na yâ ti ngu ni so, Kozo Bira so Amû Sese Kue ato nda ni, na prophétie ti Bible aga tâ tënë. Akota nzara, asese so ayengi, asioni kobela nga na ambeni prophétie ti Bible so aga lani tâ tënë afa so Jésus ato nda ti komande na yayu tongana Gbia ti Royaume ti Nzapa na ngu 1914. * So Jéhovah azia Molenge ti lo tongana Gbia so lo soro lo, a yeke mbeni fini lege so Jéhovah akomande na ni tongana Gbia la.
4. Kozo ye so fini Gbia so Nzapa asoro lo asara lani ayeke nyen? Nyen la lo sara na pekoni?
4 Kozo ye so fini Gbia so Nzapa asoro lo asara lani ayeke so lo tiri bira na Satan, kota wato ti Babâ ti lo. Jésus na a-ange ti lo atomba Zabolo na asioni yingo ti lo na yayu. Ye so asara si ngia ayeke na yayu mingi me asara si pasi akiri ahon ndo ni mingi na ndo ti sese. (Diko Apocalypse 12:7-9, 12.) Na pekoni, Gbia ni azi asioni ye na tere ti azo ti lo na sese, lo fa ye na ala nga lo leke ala ti sara ye so bê ti Nzapa aye. Zia e bâ tongana nyen la sarango ye ti ala alingbi na fango lege ti Jésus ayeke mbeni nzoni tapande teti e laso.
GBIA SO NZAPA ASORO LO AZI ASIONI YE NA TERE TI AZO TI LO
5. Kua ti zingo ye ti saleté wa Jésus asara ni lani na popo ti ngu 1914 ti si na tongo nda ti ngu 1919?
5 Na pekoni so Jésus azi asioni ye so Satan na asioni yingo ti lo asara na yayu, Jéhovah ahunda na Jésus ti ga ti bâ dutingo ti adisciple ti lo na sese na lege ti yingo na ti zi asioni ye na tere ti ala. Prophète Malachie atene so ayeke lungulango, wala zingo saleté na lege ti yingo (Mal. 3:1-3). Mbaï afa so Jésus asara lani ye so na popo ti ngu 1914 ti si na tongo nda ti ngu 1919. * Tongana e ye ti duti na yâ ti sewa ti Jéhovah so ayeke na yâ ti dunia, a lingbi e duti na sioni na tere ti e ape, wala e ga nzoni-kue (1 Pi. 1:15, 16). A lingbi e zia lâ oko ape si mbeni ye so alondo na abungbi ti vorongo nzapa ti wataka wala na azo ti poroso abuba yâ ti vorongo so e yeke voro na Nzapa.
6. Zo wa la ayeke mû kobe ti yingo na azo? Ngbanga ti nyen la kobe ti yingo so ayeke nzoni mingi?
6 Na pekoni Jésus asara kua na ngangu so a mû na lo ti duti Gbia, na lo soro mbeni “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara”. Ngbâa so ayeke mû kobe ti yingo lakue na azo kue so abungbi si aga “kundu oko” so Jésus ayeke bâ lege ti ala (Mat. 24:45-47; Jean 10:16). Ngbene ye na ngu 1919, kete wungo ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke sara kota kua so a mû na ala ti mû kobe na “azo ti kua” na lege ni. Ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara ayeke mû gbâ ti kobe ti yingo na e tongaso si mabe ti e alingbi ti kpengba. A sara si e kiri e ye mingi ti ngbâ ti duti na sioni oko pëpe na lege ti yingo, na lege ti sarango ye ti e, na lege ti bibe ti e nga na lege ti mitele. Na ndo ni, kobe ti yingo so amû maboko na e ti bi tere ti e na yâ ti kota kua so a mû na e, kua ti fango tënë. Kobe ti yingo so aleke nga e ti sara kua so mingi. Mo yeke bâ nzoni na lege ti aye ti nzoni kue so aga na lege ti kobe ti yingo so?
GBIA NI AFA NA AZO TI LO TI FA TËNË NA NDO TI SESE KUE
7. Kota kua wa Jésus akomanse ti sara lani na ngoi so lo yeke na sese? Kua ni so ayeke ngbâ ti gue juska lawa?
7 Na ngoi so Jésus akomanse kua ti lo ti fango tënë na ndo ti sese, lo tene: “A lingbi mbi fa nga nzoni tënë ti royaume ti Nzapa na ambeni gbata nde, ngbanga ti so a yeke ndali ni si a tokua mbi.” (Luc 4:43). Na yâ ti ngu ota na ndambo, Jésus abâ kua ti lo so na nene ni mingi ahon tanga ti aye kue na yâ ti fini ti lo. Lo tene na adisciple ti lo, lo tene: “Tongana ala yeke gue, ala fa tënë, ala tene: ‘Royaume ti yayu aga nduru awe.’” (Mat. 10:7). Na peko ti so Jésus azingo na kuâ, lo tene so adisciple ti lo ayeke fa ande tënë so “juska na ambage ti sese so ayeke tâ yongoro.” (Kus. 1:8). Lo tene na ala so lo yeke mû ande maboko na ala na yâ ti kota kua so juska na hunzingo ti aye ti ngoi so.—Mat. 28:19, 20.
8. Tongana nyen la Gbia ni apusu azo ti lo so ayeke na sese ti fa tënë?
8 Na ngu 1919, a kiri a fa ambeni ye na ndo ti “nzoni tënë ti royaume”. (Mat. 24:14). Gbia ni ayeke komande lani na yayu, nga na sese ge lo bungbi mbeni kete wungo ti azo ti lo so lo zi saleté na tere ti ala. Kete wungo ti azo so asara ye na bê ti ala kue alingbi na commandement ti Jésus ti fa na ndo ti sese kue nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa so ayeke komande na yayu (Kus. 10:42). Na tapande, na septembre ngu 1922, awafango tënë nduru na 20000 ague lani na Assemblée internationale na Cedar Point, Ohio na Amerika. Tere ti ala anzere lani mingi na ngoi so Ita Rutherford amû mbeni diskur na anglais so mama tënë ni ayeke, “Royaume ti yayu aga nduru awe” na lo tene : ‘Ala bâ nzoni, Gbia ni akomande! Ala yeke awatokua ti lo. Tongaso ala fa, ala fa, ala fa tënë ti Gbia ni na Royaume ti lo.’ Na ndade ni, azo saki use na popo ti azo so aga na assemblée ni ague afa tënë, na ambeni asara même akilomètre 72 ti gue ti fa tënë. Mbeni ita-koli so aga na assemblée ni atene: “Mbi yeke girisa lâ oko ape wango so a mû na e ti fa tënë ti Royaume nga na fango tënë so gbâ ti aita afa.” Aita mingi ayeke lani na mara bango ndo ti lo so.
9, 10. (a) A-ekole wa la a zia na sese ti fa ye na awafango tënë ti Royaume? (b) A-ekole so amû maboko na mo tongana nyen?
9 Na ngu 1922, wungo ti awafango tënë ahon 17000 afa lani tënë na yâ ti akodoro 58 na yâ ti dunia. Me, ala yeke lani na bezoin ti tene afa ye na ala. Na ngoi ti akozo Chrétien, Gbia so a soro lo afa na adisciple ti lo polele tënë so alingbi ala fa, ndo so ala yeke fa tënë ni dä nga tongana nyen la ala yeke fa tënë ni (Mat. 10:5-7; Luc 9:1-6; 10:1-11). Legeoko nga laso, Jésus ayeke sara kue si a fa na awafango tënë kue ye so alingbi ala hinga nga a mû na ala ye kue so ala yeke na bezoin ni ti duti anzoni wafango ye (2 Tim. 3:17). Na lege ti congrégation ti aChrétien, Jésus ayeke fa na adisciple ti lo tongana nyen ti fa tënë. Lo yeke fa ye na ala na lege ti Ekole ti Kusala ti aChrétien na yâ ti acongrégation ahon 111000 na yâ ti dunia kue. Ekole so afa na awafango tënë ahon kutu mbasambala tongana nyen ti fa tënë nga ti fa ye na mbeni lege so ayeke mû maboko na “mara ti azo nde nde kue”.—Diko 1 aCorinthien 9:20-23.
10 Ambeni ekole ti mandango Bible ni ayeke nga dä so ayeke fa ye na a-ancien, na apionnier, aita-koli so ayeke akumbamba, aita-koli na awali ti ala, amembre ti Komité ti filiale na awali ti ala, asurveillant so ayeke gue na ando nde nde na awali ti ala nga na amissionnaire. * Mbeni ita so asara Ekole ti aita-koli na awali ti ala atene: “A fa na e nzoni kode ti fango ye na asara si e kiri e ye Jéhovah mingi na aleke e nzoni mingi ti mû maboko na azo.”
11. Tongana nyen la adisciple ti Jésus awara lege ti ngbâ ti fa tënë atâa so Satan ayeke gi ti kanga lege na ala?
11 Satan so ayeke wato ti Nzapa abâ angangu kue so a yeke sara ti fa tënë ti Royaume nga ti fa ye. Lo yeke gi na alege nde nde kue ti kanga lege na tënë ti Royaume nga na azo so ayeke fa tënë ni. Me aye kue so lo yeke sara ti kanga lege na ni ayeke tï na ngu. Jéhovah azia Molenge ti lo “na nduzu kâ na ndo ti ngorogbia kue, komandema kue, ngangu kue, na ndo ti ala kue so akomande”. (aÉph. 1:20-22). Teti so Jésus ayeke Gbia, lo yeke sara kua na ngangu so a mû na lo ti bata adisciple ti lo nga ti fa lege na ala ti tene ala sara ye so bê ti Babâ ti lo aye. * Ni la a ngbâ ti fa nzoni tënë nga a yeke fa na azo kutu na kutu so bê ti ala ayeke nzoni ti voro Jéhovah. A yeke biani mbeni kota pasa la e yeke na ni ti sara kota kusala so!
GBIA NI ALEKE AZO TI LO TI SARA KUA MINGI AHON TI KOZO
12. Ngbene ye na ngu 1914 ti ga na ni, a leke awakua ti Jéhovah nzoni tongana nyen?
12 Ngbene ye na ngoi so Jésus akomanse ti komande na ngu 1914, lo leke awakua ti Nzapa ti sara ye so bê ti Babâ ti lo aye nzoni mingi ahon ti kozo. (Diko Ésaïe 60:17.) Na ngu 1919, a zia awayinda ti kusala na yâ ti acongrégation oko oko ti mû li ni na yâ ti kusala ti fango tënë. Na ngu 1927, a leke lani ti tene acongrégation afa tënë da na da na alango ti dimanche. Na ngu 1931, na ngoi so iri ti awafango tënë ti Royaume aga aTémoin ti Jéhovah apusu ala ti fa tënë mingi ahon ti kozo (És. 43:10-12). Na ngu 1938, a zia lege ti votengo azo so amû li ni na yâ ti congrégation na a yeke soro ala fadeso alingbi na ye so Bible ahunda. Na ngu 1972, a mû kua ti bango ndo na ndo ti congrégation na bungbi ti a-ancien me a mû kua ni gi na mbeni ita oko mbeni pëpe. A wa aita-koli kue so alingbi ti sara kua ti ancien wala ti wakua ti mungo maboko, ti gi ti sara kua ti ‘batango angasangbaga ti Nzapa’. (1 Pi. 5:2). Na ngu 1976, a kangbi yâ ti Bebungbi na akomite omene ti bâ ndo na ndo ti kusala ti fango tënë na yâ ti dunia kue. Ngbene ye na ngoi ni so ti ga na ni, Jésus angbâ ti leke adisciple ti lo yeke na yeke ti sara ye tongana ti so Nzapa aye.
13. Aye so Gbia so Nzapa asoro lo asara na yâ ti ngu 100 so lo komande asara nyen na ndo ti mo?
13 Gbu li ti mo na ndo ti aye kue so Gbia so Nzapa asoro lo asara na yâ ti ngu 100 ti komandema ti lo. Lo zi aye ti sioni na tere ti azo so asara kua na iri ti Jéhovah. Lo fa lege na kua ti fango nzoni tënë ti Royaume so a yeke sara ni na yâ ti akodoro 239 nga lo fa na azo kutu mingi ti voro Jéhovah. Lo bungbi azo ahon kutu mbasambala na ala kue amû tere ti ala wani ti sara ye so bê ti Babâ ti lo aye (Ps. 110:3). Jéhovah ayeke sara kua na Gbia so lo soro lo ti sara apendere ye so adö bê ti zo. Me ambeni ye ni so ayeke pendere mingi ayeke si ande.
AYE TI NZONI SO ROYAUME TI NZAPA AYEKE GA ANDE NA NI
14. (a) Tongana e sambela e tene: “Zia royaume ti mo aga”, e yeke hunda na Nzapa ti sara nyen la? (b) Versê ti e ti ngu 2014 ayeke nyen? Ngbanga ti nyen versê so alingbi na ngoi ni?
14 Atâa so Jéhovah azia molenge ti lo Jésus Christ Gbia na ngu 1914, a yeke lani gi mbage ti kiringo tënë na sambela so e tene “zia royaume ti mo aga.” (Mat. 6:10). Bible afa kozo awe so Jésus ayeke “komande na popo ti awato ti [lo].” (Ps. 110:2). Komandema ti azo so ayeke na gbe ti ngangu ti Satan angbâ lakue ti kanga lege na Royaume ti Nzapa. Na ngoi so e sambela ti tene Royaume ti Nzapa aga, e yeke hunda na Nzapa ti tene Gbia so lo zia lo nga na azo 144000 so ayeke komande legeoko na lo afuti komandema ti azo nga na azo so akanga lege na Royaume ni. Ye so ayeke sara ande si prophétie so ayeke na Daniel 2:44 aga tâ tënë. Prophétie ni atene so Royaume ti Nzapa ayeke ‘fâ mbeni royaume so kue nduru nduru, na a sara si royaume nde nde so kue awe’. Royaume ni ayeke futi angorogbia so ayeke awato ti Royaume ti Nzapa (Apoc. 6:1, 2; 13:1-18; 19:11-21). Ye so aga nduru ti si awe. A yeke na lege ni so versê ti e ti ngu 2014 ayeke Matthieu 6:10 so atene: “Zia royaume ti mo aga.” A sara laso ngu 100 awe la Jésus ayeke komande na yayu.
Versê ti ngu 2014: “Zia royaume ti mo aga.”—Matthieu 6:10
15, 16. (a) Apendere ye wa ayeke si ande na ngoi ti Komandema ti Ngu Saki Oko ti Christ? (b) Tanga ti ye so Jésus ayeke sara ande tongana Gbia ti Royaume ayeke nyen? A bâ ye so Jéhovah aye ndali ti amolenge ti lo kue tongana nyen?
15 Tongana Gbia so Nzapa asoro lo afuti awato ti Nzapa awe, na pekoni lo yeke bi Satan na asioni yingo ti lo na yâ ti dû so alï mingi teti ngu saki oko (Apoc. 20:1-3). Teti so Satan ayeke sara ngangu na ndo ti azo mbeni pëpe, Royaume ti Nzapa ayeke sara ande ye hio ti mû maboko na azo ti bâ nzoni na lege ti ye so aga na peko ti ngere so Jésus afuta ti zi na azo. Nga Royaume ni ayeke zi ande azo biani biani na gbe ti aye so aga na peko ti siokpari ti Adam. Gbia ni ayeke zingo azo kutu mingi so akui nga lo yeke leke ti tene a fa tënë ti Jéhovah na ala na ndo ti sese kue (Apoc. 20:12, 13). Sese kue ayeke ga ande paradis tongana yaka ti Éden. Azo kue so ayeke be-ta-zo ayeke ga ande azo so alingbi kue.
16 Na peko ti Komandema ti Ngu Saki Oko ti Christ, a yeke hunzi ande ti sara ye so bê Jéhovah aye na sese. Na pekoni, Jésus ayeke kiri na Royaume ni na Babâ ti lo. (Diko 1 aCorinthien 15:24-28.) E yeke duti ande pëpe na bezoin ti tene mbeni zo asara songo na popo ti e na Jéhovah. Amolenge ti Nzapa kue so ayeke na yayu nga na sese ayeke duti ande beoko na Babâ ti ala tongana azo ti sewa ti lo so ayeke na yâ ti dunia.
17. Nyen la mo leke na bê ti mo ti ngbâ ti sara ndali ti Royaume?
17 Apendere ye so asi na yâ ti ngu 100 so Royaume ti Nzapa akomande afa na e so Jéhovah ayeke na ngangu na ndo ti dunia nga so ye so bê ti lo aye ndali ti sese ayeke ga ande tâ tënë. Zia e ngbâ lakue ti sara na lo be-ta-zo nga e ngbâ ti fa tënë ti Gbia ni na Royaume ti lo. E yeke na kite oko pëpe so na yâ ti kete ngoi Jéhovah ayeke kiri ande tënë na sambela ti e so e tene: “Zia royaume ti mo aga”!
^ par. 3 Bâ buku Bible afa nyen biani?, lembeti 88-92.
^ par. 5 Bâ Tour ti Ba Ndo ti 15 juillet 2013, lembeti 22-23, paragraphe 12.
^ par. 10 Bâ article “A-ekole ti mandango Bible afa na gigi ndoye ti Jéhovah” na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti septembre, ngu 2012, lembeti 13-17.
^ par. 11 Bâ atapande ti angbanga so e sö benda dä na yâ ti akodoro nde nde na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti août, ngu 2012, lembeti 17.


text:
7 Bâ tënë so Jéhovah atene na Jérémie la, lo tene:2 “Mo luti na yanga ti gbagba ti da ti Jéhovah na mo to mbela na tënë so, mo tene: ‘Ala azo ti Juda kue so ayeke lï na yanga ti gbagba so ti kuku na gbe ti Jéhovah, ala mä tënë ti yanga ti Jéhovah.3 Jéhovah ti aturugu, Nzapa ti Israël, atene: “Ala changé sarango ye ti terê ti ala nga na aye so ala yeke sara so, na mbi yeke zia ala ti ngbâ ti duti na ndo so.+4 Ala zia bê ti ala pëpe na ndö ti atënë ti handa so atene: ‘So* temple ti Jéhovah la, temple ti Jéhovah la, temple ti Jéhovah la!’+5 Tongana biani ala changé sarango ye ti terê ti ala nga na aye so ala yeke sara; tongana tënë ayeke na popo ti azo use na ala fâ ngbanga ti ala mbilimbili;+6 tongana ala sara pasi pëpe na awande, na anyindu,* na awali-mua;+ tongana ala tuku na ndo so pëpe mênë ti zo so tënë ayeke na li ti lo pëpe; nga tongana ala mû peko ti ambeni nzapa nde pëpe, ti tene ala wara sioni na pekoni;+7 tongaso, mbi yeke zia si ala ngbâ ti duti na ndo so, na kodro so mbi mû ni lani na akotara ti ala kpu na kpu.”’”*8 “Me ala zia bê ti ala na ndö ti atënë ti handa,+ na a yeke ga na ala ye ti nzoni oko pëpe.9 Ala lingbi ti gue ti nzi,+ ti fâ zo, ti gi wali wala koli nde, ti deba yanga ti ala na tënë ti wataka,+ ti mû asandaga* na Baal+ nga ti gue na peko ti anzapa so ala hinga ni kozo pëpe,10 si na pekoni awe ala ga ti luti na devant ti mbi na yâ ti da so iri ti mbi ayeke na ndö ni so? na ala tene: ‘A yeke sö e ande’ atâa aye kue ti sioni so ala sara so?11 Da so iri ti mbi ayeke na ndö ni so, ala bâ ni tongana kota dû ti azo ti gbungo aye ti azo na ngangu?+ Mbi wani mbi bâ ni awe,” tënë ti yanga ti Jéhovah la.12 “‘Ye oko, ala gue fadeso na Shilo,+ ndo so mbi zia lani iri ti mbi na ndö ni kozo so,+ na ala bâ ye so lani mbi sara na ni ndali ti ye ti sioni so azo ti mbi Israël asara.+13 Me ala ngbâ ti sara aye ti sioni so kue atâa so mbi sara tënë na ala fani mingi,* na ala mä mbi pëpe.+ Mbi ngbâ lakue ti iri ala, me ala kiri tënë na mbi pëpe,’ tënë ti yanga ti Jéhovah la.+14 ‘Tongaso, oko ye so mbi sara lani na Shilo+ la mbi yeke sara na da so iri ti mbi+ ayeke na ndö ni so, da so ala yeke zia bê ti ala kue na ndö ni;+ mbi yeke sara tongaso nga na ndo so mbi mû ni lani na ala nga na akotara ti ala.15 Mbi yeke tomba ala ande na lê ti mbi legeoko tongana ti so mbi tomba lani aita ti ala, ahale ti Éphraïm kue.’+16 “Ti mo, mbi ye ti tene mo sambela ngbanga ti azo so pëpe. Mo toto, mo sambela wala mo voro terê ti mo na mbi ndali ti ala pëpe,+ ngbanga ti so mbi yeke mä mo ande pëpe.+17 Ye so ala yeke sara na yâ ti agbata ti Juda nga na ndö ti alege ti Jérusalem so, mo bâ ni ape?18 Amolenge ni aro keke, ababâ ni atingo wâ, amama ni amë farine ti tene a sara na gâteau ti mû na Gbia-wali ti yayu,*+ na ala yeke tuku sämba na sandaga na ambeni nzapa nde, ala sara tongaso ti son bê ti mbi.+19 ‘Me mbi la ala yeke sara sioni na mbi so?* Ên-ën, ala yeke sara sioni gï na ala wani, ti bi kamene na lê ti ala, ni la ape?’ Tënë ti yanga ti Jéhovah la.+20 Tongaso, Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: ‘Bâ! Mbi yeke tuku ande ngonzo ti mbi na ndo so,+ na ndö ti azo, anyama, akeke ti yaka nga na alê ti kobe ti sese. Ngonzo ti mbi ayeke gbi ye tongana wâ na ayeke mingo pëpe.’+21 “Bâ tënë so Jéhovah ti aturugu, Nzapa ti Israël, atene la: ‘Ala gue amû anyama ti asandaga ti ala so a zö ni agbi kue so ala bungbi ni na ambeni sandaga ti ala ni, na ala wani ala te anyama ni.+22 Ngbanga ti so na lango so mbi sigi lani na akotara ti ala na kodro ti Égypte, mbi sara tënë lani na ala pëpe, wala mbi mû yanga lani na ala pëpe na ndö ti tënë ti sandaga ti anyama so a zö ni agbi kue nga na ambeni sandaga.+23 Me yanga so mbi mû lani na ala ayeke so: “Ala mä yanga ti mbi, mbi yeke ga Nzapa ti ala, na ala yeke ga azo ti mbi.+ Ala doit ti sara ye kue alingbi na yanga so mbi mû na ala so, si ye aga nzoni na ala.”’+24 Me ala mä mbi lani pëpe wala ala dengi mê na tënë ti mbi pëpe.+ Ahon ti tene ala mä mbi, ala sara gï ye ti li* ti ala wani, li ti ala akpengba ti mû peko ti asioni ye so ayeke na yâ ti bê ti ala,+ ala tourné peko ti ala na mbi, me lê ti ala pëpe,25 ti londo na lango so akotara ti ala asigi na kodro ti Égypte juska laso.+ Mbi ngbâ ti tokua awakua ti mbi aprophète na mbage ti ala, mbi tokua ala lango oko oko, fani mingi.*+26 Me ala ke ti mä mbi, ala ye ti dengi mê ti ala na tënë ti mbi pëpe.+ Ahon ti dengi mê ti ala na tënë ti mbi, li ti ala akpengba na ala sara sioni mingi ahon akotara ti ala.27 “Mo yeke sara tënë so kue na ala,+ me ala yeke mä mo pëpe. Mo yeke iri ala, me ala yeke yeda ande pëpe.28 Mo yeke tene ande na ala mo tene: ‘Ala yeke mara so amä yanga ti Jéhovah Nzapa ti ala pëpe, ala ke ti tene a fa lege na ala. Sarango ye na lege ni akui ti lo awe, a di même iri ni nga na popo ti ala pëpe.’+29 “Kpaka yongoro kuä ti li ti mo so na mo bi ni ayo; nga na ndö ti akete hoto so li ni ayeke senge senge mo he bia ti vundu,* ndali ti so Jéhovah ake azo ti ngoi ni so, so ason bê ti lo so awe, lo yeke dö ala lo zia.30 ‘Azo ti Juda asara ye so ayeke sioni na lê ti mbi, ala zia afungo yanda ti ala na yâ ti da so iri ti mbi ayeke na ndö ni so, ala sara si da ni aga sioni,’ tënë ti yanga ti Jéhovah la.+31 ‘Ala leke ambeni ndo na li ti hoto ti Topheth so ayeke na yâ ti Popo-hoto ti Molenge ti Hinnom,+ ti gbi amolenge ti ala ti koli na ti wali dä,+ mbeni ye so mbi mû yanga na ala ti sara ni pëpe nga bê ti mbi atï même na ndö ti ye tongaso lâ oko pëpe.’+32 “Jéhovah atene: ‘Ndali ti tënë so, bâ, ngoi ayeke ga, so a yeke iri ande ndo so Topheth encore ape wala Popo-hoto ti Molenge ti Hinnom* encore ape me a yeke iri ni Popo-hoto ti Fango gbâ ti azo. Ala yeke lu azo ande na Topheth juska ndo ti lungo azo ayeke dä pëpe.+33 Kuâ ti azo ni so ayeke ga ande kobe ti andeke ti nduzu na ti anyama ti ngonda, na zo ti tomba ala na terê ni ayeke dä pëpe.+34 Mbi yeke sara si dekongo ti ngia nga na dekongo ti nzerengo terê ahunzi, a yeke mä pëpe go ti koli so amû wali fini fini wala go ti wali so amû koli fini fini,+ na yâ ti agbata ti Juda nga na ndö ti alege ti Jérusalem, ndali ti so a yeke futi kodro ni kue.’”+
Kete tënë
^ Na Hébreu: “Ala yeke,” a ye ti sara tënë ti ada ni kue so ayeke na yâ ti gbagba ni.


text:
A yeke nzoni na mbi ti ga nduru na Nzapa
NA NGOI so mbi yeke na ngu gumbaya, mbi yo encore ape. Laso mbi yeke na ngu 43, mbi yo gi mètre oko. Na ngoi so babâ na mama ti mbi abâ so mbi lingbi ti yo encore ape, ala wa mbi ti sara kua ngangu tongaso si mbi pensé lakue gi na ndo ti nduru ti mbi ape. Mbi kä alë ti keke na devant ti da ti e nga mbi leke ni pendere. Ye so asara si mbi wara gbâ ti aclient.
Ti tâ tënë ni, so mbi sara kua ngangu achangé aye kue ape. Mbi ngbâ lakue gi nduru, nga a yeke ngangu na mbi ti sara même akete kete ye, na tapande ti payé aye so mbi vo na magazin ndali so place ti payengo ye ni ayo ahon mbi. A yeke mo bâ mo tene a leke aye kue ndali ti azo so ayo ahon mbi fani use. Mawa ti tere ti mbi wani asara mbi, me aye achangé na ngoi so mbi yeke lani na ngu 14.
Mbeni lâ, ambeni wali use so ayeke aTémoin ti Jéhovah avo alë ti keke ti mbi nga na pekoni ala komanse ti manda Bible na mbi. Kete na pekoni, mbi bâ so so mbi hinga Jéhovah nga na ye so lo leke na bê ti lo ti sara ayeke kota ye mingi ahon kpale ti yongo so mbi yeke na ni. Ye so asara lani mbi nzoni mingi. Mbi ye lani versê ti Psaume 73:28 mingi. Kozo mbage ti versê ni atene: “A yeke nzoni na mbi ti ga nduru na Nzapa.”
Hio tongaso, sewa ti mbi alondo na Côte d’Ivoire ague na Burkina Faso. Ye so achangé aye mingi na yâ ti gigi ti mbi. Na Côte d’Ivoire, azo ayeke bâ ka mbi lani na tere ti alë ti keke ti mbi so mbi yeke kä ni. Me ge, mbi yeke lani wande, nga azo mingi agi li ti ala gbä na mbi. Azo aye ti bâ mbi mingi, a sara si mbi ngbâ na yanga-da teti ayenga mingi. Na pekoni, mbi dabe ti mbi so a yeke nzoni mingi na mbi ti ga nduru na Nzapa. Mbi sara mbeti na filiale ti aTémoin ti Jéhovah, na a tokua na mbi Nani, mbeni missionnaire so aga na moto ti bâ mbi.
Na ndo so e yeke lani dä, mbutu ayeke mingi na ndo ti alege asara si a yeke ngangu ti hon na ndo ni na moto nga na gbe ti ngu popoto ayeke mingi. Nani atï na moto fani mingi na ngoi so lo yeke ga ti sara étude ti mbi, me lo ngbâ lakue ti ga. Mbeni lâ, lo hunda ti gue na mbi na bungbi. Mbi bâ so a hunda ti tene mbi sigigi ti tene azo abâ mbi encore. Na ndo ni, a yeke lani ngangu na lo ti kpe na moto ni, me tongana lo yô mbi, moto ni ayeke ne encore mingi na lo yeke kpe na ni gbä. Me, mbi yeda, mbi dabe ti mbi na use mbage ti versê ti mbi so mbi ye ni mingi, so atene: “Mbi zia bê ti mbi na [Jéhovah] Nzapa, Ndo Ti Bata tere ti mbi.”
Na ambeni ngoi mbi na Nani e tï na yâ ti popoto, me e bâ so a yeke nzoni e gue na abungbi. Na ndo so mbi lango dä, azo aye gi bango mbi me ye ni ayeke nde mingi na Da ti Royaume, azo ahe ngia na mbi. Nze gumbaya na pekoni mbi wara batême.
Ota mbage ti versê ti mbi so mbi ye ni mingi atene: “Si mbi lingbi fa na gigi kusala ti Mo kue.” Mbi hinga lani so a yeke duti ngangu na mbi mingi ti fa tënë. Mbi ngbâ ti dabe ti mbi na ngoi so mbi fa tënë da na da pan. Amolenge nga na akota zo ayeke bâ lani gi mbi, ala mû peko ti mbi, nga ala yeke haka peko ti tambela ti mbi. Ye so ason bê ti mbi, me mbi dabe ti mbi lakue so ala yeke na bezoin ti Paradis mingi tongana mbi, tongaso mbi ngbâ ti fa tënë.
Mbi vo mbeni vélo ti azo ti bubango gere ti mû maboko na mbi. Tongana e si na mbeni hoto, ita so mbi na lo e yeke fa tënë ayeke pusu mbi, me tongana e si na li ti hoto ni awe, lo yeke monté na ndo ti vélo ni na ngoi so e yeke descend. Atâa so na tongo nda ni a yeke lani ngangu na mbi ti fa tënë, a ninga ape mbi ye tënë ni mingi, a sara si na ngu 1998, mbi ga pionnier permanent.
Mbi sara lani gbâ ti a-étude, osio na popo ni awara batême. Na ndo ni, mbeni ita ti mbi ti wali ayeda nga na tâ tënë. Fani mingi, tongana mbi mä so azo so mbi sara étude na ala ague na li ni akpengba mbi tâ gi na ngoi so mbi yeke na bezoin ni. Mbeni lâ, na ngoi so palu asara mbi, mbi wara mbeni lettre so alondo na Côte d’Ivoire. Mbi komanse ti sara étude lani na mbeni wamandango mbeti na dasendagi na Burkina Faso na mbi mû étude ni na mbeni ita-koli. Na pekoni wamandango mbeti ni ague na Côte d’Ivoire. Mbi yeke lani na ngia mingi ti mä so lo ga wafango tënë so ade ti wara batême ape.
Nyen la mbi sara ti bâ lege ti abezoin ti mbi? Mbeni bungbi so ayeke mû maboko na azo so mbeni mbage ti tere ti ala abuba afa na mbi fungo bongo. Mbeni zo so ayeke fa lani na mbi fungo bongo abâ so mbi sara kua nzoni mingi, lo tene na mbi: “A yeke nzoni e fa na mo sarango savon.” Ala fa ni na mbi. Mbi sara savon ti sukulango na bongo nga na senge savon. Azo aye savon ti mbi mingi nga ala yeke tene na amba ti ala ti ga ti vo ni. Mbi yeke zia ni na ndo ti moto ti azo ti bubango gere na mbi wani la mbi yeke fono ti kä ni.
Mawa ni ayeke so, na ngu 2004, mbi zia kua ti pionnier ndali ti so peko ti mbi ason mbi ngangu. Me mbi ngbâ lakue ti fa tënë.
Azo atene so mbi yeke lakue na ngia na yanga ti mbi. A yeke tâ na lege ni ti tene mbi duti na ngia ndali ti so a yeke nzoni na mbi ti ga nduru na Nzapa.—Tënë ti Sarah Maiga.


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | ÉSAÏE 52-57
Christ abâ pasi ndali ti e
“Azo azere lo nga ala kpe yongoro na lo . . . E bâ lo tongana zo so Nzapa asara ye ti ngangu na lo, apika lo nga asara lo pasi mingi”
Azo azere Jésus nga ala zonga lo. Ambeni apensé so Nzapa la apunir lo, na lege so lo pika lo na mbeni sioni kobela
“Jéhovah aye ti tene a sara pasi na lo, . . . nga, na lege ti lo, ye so amû ngia na Jéhovah ti sara ayeke si biani”
Kite ayeke pëpe so Jéhovah abâ apasi tongana lo bâ Molenge ti lo so azo afâ lo. Me lo yeke na ngia ti bâ so Jésus angbâ be-ta-zo juska na kuâ. Kuâ ti Jésus amû lege ti kiri tënë na tënë so Satan abi lani na sese so andu dutingo be-ta-zo ti awakua ti Nzapa; a ga nga na aye ti nzoni na azo so achangé bê ti ala. Tongaso, kuâ ti lo amû maboko ti sara si “ye so bê ti Jéhovah aye” asi biani


text: 5 A yeke ti wara mara ti liberté so la si Christ azi e. Tongaso, ala luti ngangu+ na ala zia terê ti ala pëpe si a kiri na ala na gbe ti joug ti ngbâa.+2 Bâ, mbi Paul, mbi tene ti mbi na ala mbi tene tongana a fâ ala na ganza, Christ ayeke duti ande ye oko pëpe na ala.+3 Nga, mbi kiri mbi tene na koli kue so a fâ lo na ganza awe, mbi tene: a yeke ngbanga ti lo ti sara ye kue so Ndia ahunda.+4 Ala kue so ayeke gi ti tene a diko ala tongana azo ti mbilimbili na lege ti ndia,+ ala kangbi na Christ awe. Ala gue yongoro awe na kota nzobe ti lo.5 Ti e, na lege ti yingo, e yeke ku kungo mbilimbili so e yeke na beku ti wara ni, mbilimbili so aga na lege ti mabe.6 Âdu ti aye so andu Jésus Christ, tongana zo afâ ganza wala lo fâ ganza pëpe, so la ayeke kota ye pëpe.+ Me kota ye ni ayeke mabe so asara kusala na lege ti ndoye.7 Kozo, ala yeke kpe loro lani nzoni.+ Zo wa la akanga lege na ala ti ngbâ ti sara ye alingbi na tâ tënë zo wa?8 Mara ti fango ye tongaso alondo pëpe na lo so airi ala so.9 Kete levure asara si mengo farine ni kue asuku.+10 Mbi hinga biani mbi tene ala so ayeke beoko na Seigneur,+ ala yeke yeda na mbeni tënë nde pëpe. Me zo so ayeke ga na kpale na ala so,+ atâa lo yeke zo wa, lo yeke yô ande ngbanga so alingbi na lo.11 Ti mbi, aita, tongana mbi ngbâ ti fa tënë ti fango ganza, ngbanga ti nyen la si a ngbâ ti sara ye ti ngangu na mbi? Tongana a yeke tongaso, ka a zi tënë ti keke ti pasi*+ so ayeke son bê ti zo so awe.12 Mbi ye si azo so ayeke tara ti ga na kpale so na ala afâ gï ganza pëpe, me ala zi gï terê ti ala ti koli ni kue ma.*13 Biani, aita, a iri ala ti duti na liberté. Me ala mû liberté so tongana mbeni lege ti sara na ye ti mitele pëpe.+ Me na lege ti ndoye, ala sara kua na mba na popo ti ala tongana angbâa.+14 Ndali ti so atënë ti Ndia kue aga tâ tënë* na yâ ti tënë oko so: “Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.”+15 Me tongana ala ngbâ ti te terê na ti sara sioni na mba,+ ala sara hange si ala futi terê na popo ti ala pëpe.+16 Ti mbi, mbi tene: Ala ngbâ ti tambela na lege ti yingo+ na ala yeke sara ande ye ti nzara ti mitele oko pëpe.+17 Ndali ti so mitele na lege ti nzara ti lo aye yingo pëpe, na yingo aye mitele pëpe; mitele na yingo amä terê pëpe, a sara si ambilimbili ye so ala ye ti sara, ala sara ni pëpe.+18 Nga, tongana yingo la ayeke fa lege na ala, ala yeke na gbe ti ndia pëpe.19 Akusala ti mitele ayeke polele; a yeke lango-sioni,*+ sioni ye, sarango sioni ye sân kamene,*+20 vorongo yanda, sarango yorö,+ kengo terê, tiri, kota bê, sungbango na ngonzo lakue, papa, kangbi, tënë ti secte,21 sarango bê ti ye, nyongo sämba ahon ndö ni,+ pumba ti kirikiri nga na ambeni ye tongaso.+ Mbi gboto mê ti ala na ndö ti aye so legeoko tongana ti so mbi gboto mê ti ala kozo awe: Azo so angbâ ti sara aye so, Royaume ti Nzapa ayeke ga ande ti ala pëpe.+22 Na mbage, lengo ti yingo ayeke ndoye, ngia, siriri, kangango bê ti ku, sarango nzoni na zo, nzoni bê,+ mabe,23 sarango ye na ngangu pëpe, kangango nzara ti bê.+ Mbeni ndia ti ke aye so ayeke dä pëpe.24 Nga, ala so ayeke ti Jésus Christ apika mitele na pointe na ndö ti keke legeoko na angangu nzara na ambeni nzara ti mitele ni.+25 Tongana e duti na fini na lege ti yingo, zia e ngbâ ti tambela nga mbilimbili legeoko na yingo ni.+26 Zia e fa terê ti e pëpe,+ e dü tënë ti mandako na popo ti e pëpe,+ e sara kota bê na terê ti mba nga pëpe.


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Eskê mbeni lâ, mbeni gouvernement oko alingbi ti komande dunia mobimba?
Tara ti bâ anzoni ye so azo alingbi ti wara tongana mbeni gouvernement oko la akomande dunia mobimba. Laso, azo mingi ayeke bâ pasi ndali ti so ala yeke awayere, me na oko ngoi ni, ambeni ayeke ti ala na mosoro mingi. Me, mbeni gouvernement so ahinga ti bâ mawa ti azo ayeke sara kue ti mû na azo aye kue so ala yeke na bezoin ni. Mo pensé so azo ayeke zia na sese mara ti gouvernement ni so mbeni lâ?—Diko Jérémie 10:23.
Na yâ ti mbaï ti azo, agouvernement atara na alege nde nde kue gbä ti bâ lege ti azo ti gbe ti ala nzoni, mbilimbili awayere. Ambeni gouvernement ni ayeke sioni mingi (Zo-ti-fa-tene 4:1; 8:9). Me, Nzapa ti ngangu ahon kue amû zendo so lo yeke zia na sese mbeni gouvernement so ayeke mû ande place ti agouvernement kue ti azo. Gbia ti gouvernement ni so ayeke bâ ande lege ti azo kue nzoni.—Diko Ésaïe 11:4; Daniel 2:44.
Nyen la Royaume ti Nzapa ayeke sara ande?
Jéhovah asoro Molenge ti lo, Jésus, ti duti ande Gbia ti dunia mobimba, na Jésus alingbi biani na ni (Luc 1:31-33). Na ngoi so Jésus ayeke na ndo ti sese ge, lo ye mingi ti mû maboko na azo. So lo yeke Gbia awe, lo yeke bungbi ande azo ti amara kue oko, nga lo yeke zi pasi ti ala kue.—Diko Psaume 72:8, 12-14.
Me, eskê azo kue la ayeke yeda ande na Jésus tongana Gbia ni? Oko ape. Atâa so kue, Jéhovah angbâ ti kanga bê (2 Pierre 3:9). Lo ngbâ ti zia lege na azo ti yeda na Jésus tongana Gbia. Na yâ ti kete ngoi, Jésus ayeke futi ande azo ti sioni na lo yeke zia siriri nga na nzoni duti na ndo ti dunia mobimba.—Diko Michée 4:3, 4.