text:
Zo alingbi ti duti ngbâa ti azo use pëpe
“Mbeni zo alingbi ti duti ngbâa ti azo use pëpe . . . ala lingbi ti duti ngbâa ti nzapa nga na ti mosoro pëpe.”
1-3. (a) Kpale wa so andu tënë ti nginza asewa mingi awara ni? Ti le ke kpale ni ambeni zo asara nyen? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Gingo bê wa la ala yeke na ni na ndo ti batango amolenge ti ala?
MARILYN atene: “Koli ti mbi Jacques afatigué mingi lakue tongana lo kiri na kua. Me nginza so lo wara alingbi pëpe ti mû lege na lo ti bâ lege ti abezoin ti e ti lâ na lâ. * Mbi ye mingi ti mû maboko na koli ti mbi nga ti vo na molenge ti e, Jimmy, ambeni pendere ye so amba ti lo ti ekole ayeke na ni.” Marilyn aye nga ti mû maboko na gbâ ti afami ti ala nga ti bata nginza teti kekereke. Akamarade ti lo mingi ague na ambeni kodoro nde ti wara nginza mingi. Me tongana Marilyn agbu li ti lo na ndo ti ziango sewa ti lo ti gue na kodoro wande, lo hinga lani ye so lo lingbi ti sara ape. Ngbanga ti nyen?
2 Vundu asara Marilyn mingi tongana lo pensé na ndo ti ye so alingbi ti si tongana lo zia sewa ti lo so lo ye ni mingi lo hon na kodoro wande. Lo na azo ti sewa ti lo ayeke voro Jéhovah lakue na sewa. Me lo tene so ambeni zo ague na kodoro wande teti ambeni ngoi na asewa ti ala ayeke nzoni na lege ti yingo. Lo gi bê ti lo na ndo ti ye so lo yeke sara ti bata Jimmy tongana lo yeke na mbeni ndo so ayo. Na lege ti Internet, lo lingbi ti fa ye na molenge ti lo nzoni “na lege ti sengo ndo nga na awango ti gbotongo mê so alondo na Jéhovah”?
3 Marilyn agi ti wara mungo maboko. Koli ti lo aye lani ti tene lo gue ape, me koli ni atene so ni yeke gi ti kanga lege na lo ape. A-ancien na ambeni ita na yâ ti congrégation atene na lo ti gue ape, me aita-wali mingi atene na lo ti gue. Ala tene na lo, a tene: “Tongana mo ye sewa ti mo, mo gue. Mo peut ti ngbâ ti sara na Jéhovah senge.” Atâa so Marilyn ayeke gi bê ti lo, lo su ngbangba ti Jacques na Jimmy na lo tene na ala, ala ngbâ nzoni na lo hon na kodoro wande ti sara kua ti nginza. Lo tene na ala, lo tene: “Mbi yeke ninga ape.”
SARA YE ALINGBI NA AFANGO YE TI BIBLE TI BÂ LEGE TI SEWA TI MO
4. Ngbanga ti nyen ambeni zo azia asewa ti ala ti gue na kodoro wande? Mingi ni azo wa la ayeke bâ lege ti amolenge ti ala na peko ti ala?
4 Jéhovah aye pëpe ti tene yere ahon ndo ti awakua ti lo. Ândö ambeni wakua ti Jéhovah azia kodoro ti ala, ala gue na mbeni ndo nde ti wara aye ndali ti so ala yeke na yâ ti yere (Ps. 37:25; aProv. 30:8). Jacob atokua amolenge ti lo na Égypte ti vo kobe ti tene ala kui nzara ape * (Gen. 42:1, 2). Laso, mingi ti azo so azia asewa ti ala ague na kodoro wande a yeke pëpe ndali ti so nzara ahon ndo ti ala. Ti ambeni, a yeke bon la ahon ndo ti ala. Ambeni ayeke na yâ ti kodoro so ayeke na kpale ti nginza mingi. Teti so ala ye gi ti tene asewa ti ala awara apendere ye nga ala duti nzoni mingi, ala zia asewa ti ala ti gue na mbeni ndo so ayeke ngangu pëpe ti wara nginza dä na yâ ti kodoro ni wala na kodoro wande. Fani mingi ala yeke zia amolenge ti ala so angbâ kete na babâ ni wala mama ni, na yaya ti amolenge ni, na a-âta ti ala, na ambeni fami wala na akamarade ti bâ lege ti amolenge ni. Atâa so a sara ala vundu ti zia asewa ti ala ti gue na kodoro wande, mingi ti ala abâ ti ala atene mbeni ye nde ti sarango ni ayeke dä ape.
5, 6. (a) Nyen la Jésus afa na ndo ti dutingo na ngia nga na siriri? (b) Aye wa la Jésus afa na adisciple ti lo ti sambela ndali ni? (c) Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndo ti e na lege wa?
5 Na ngoi ti Jésus, azo mingi nga kue ayeke awayere na ala pensé peut-être so ala lingbi ti duti nzoni nga na ngia tongana ala yeke na gbâ ti nginza (Marc 14:7). Jésus aye lani ti tene ala zia bê ti ala na mbeni ye nde pëpe me na Jéhovah, lo so amosoro so angbâ lakue lakue alondo na lo. Na ngoi so Jésus ayeke fa ye na ndo ti Hoto, lo fa so a yeke pëpe angangu so e yeke sara wala aye ti sese so e yeke na ni la ayeke sara si e duti na tâ ngia nga na siriri, me a yeke songo so e yeke na ni na Babâ ti e ti yayu.
6 Na yâ ti sambela so Jésus afa tongana tapande, lo fa na e pëpe ti sambela ti tene gigi ti e aduti nzoni mingi. Me lo fa na e ti sambela ndali ti abezoin ti e ti lâ na lâ, “kobe ti e ti lango ni.” Lo fa na azo so amä lo polele, lo tene: “Zia ti bungbi amosoro ndali ti mo wani na ndo ti sese so . . . Me, mo bungbi amosoro ndali ti mo wani na yayu.” (Mat. 6:9, 11, 19, 20). E hinga na bê ti e kue so Jéhovah ayeke iri tënë nzoni na ndo ti e tongana ti so lo mû zendo ni. Tongana Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti e aye ti fa so lo bâ e na nzoni lê nga so lo yeke mû na e aye kue so e yeke tâ na bezoin ni. Biani, e lingbi ti duti na tâ ngia nga na siriri gi tongana e zia bê ti e kue na Babâ ti e so abi bê ti lo na e me e zia bê ti e pëpe na nginza.
7. (a) Jéhovah amû kua ti batango amolenge na azo wa? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi babâ na mama, ala use kue, abata amolenge ti ala?
7 ‘Ti gi mbilimbili ti Nzapa kozoni’ aye nga ti tene ti sara kua ti e ti babâ wala ti mama na yâ ti sewa tongana ti so Jéhovah ahunda na e. Na yâ ti Ndia so Jéhovah amû na Moïse, lo hunda na ababâ na amama ti fa na amolenge ti ala ti voro Jéhovah. (Diko Deutéronome 6:6, 7.) Nzapa amû kua so na babâ na mama me pëpe na a-âta wala na mbeni zo nde. Gbia Salomon atene: ‘Molenge ti mbi, mo mä wango tënë ti babâ ti mo, na mo zia lege ti wango tënë ti mama ti mo pëpe.’ (aProv. 1:8). Jéhovah aye ti tene babâ na mama aduti ndo oko tongaso si ala use kue abata amolenge ti ala nga ala fa ye na ala (aProv. 31:10, 27, 28). Tongana amolenge amä alisoro so ababâ na amama ti ala ayeke tene na ndo ti Jéhovah nga ala bâ lege so ababâ na amama ni ayeke voro na lo lâ na lâ, ala lingbi ti mû tapande ti ala.
AYE SO ALINGBI TI SI
8, 9. (a) Nyen la ayeke si ka tongana babâ wala mama ayeke ndo oko pëpe na sewa ti lo? (b) Tongana ababâ ayeke ndo oko pëpe na amolenge ti ala, kpale wa la ayeke si?
8 Mingi ti azo so ayeke pensé ti zia asewa ti ala ti gue na mbeni ndo nde ahinga so hongo ti ala alingbi ti ga na ambeni kpale. Me zo alingbi ti hinga pëpe akpale kue so asewa ti lo alingbi ti wara na peko ti hongo ti lo (aProv. 22:3). * Kete na peko ti so Marilyn ahon, vundu asara lo ndali ti so lo yo na sewa ti lo. Vundu asara nga koli ti lo na molenge ti lo. Jimmy ayeke hunda mama ti lo lakue atene: “Ngbanga ti nyen la mo zia mbi mo hon?” Marilyn aleke lani ti gue ti sara anze mingi ape, me ye ni achangé, lo sara angu mingi na lo bâ so aye achangé na yâ ti sewa ti lo asara si lo gi bê ti lo mingi. Sarango ye ti Jimmy achangé. Lo yeke sara lisoro na mama ni mingi encore ape nga lo ye ti fa atënë ti bê ti lo na mama ni encore ape. Vundu asara Marilyn, lo tene: “Lo ye mbi encore ape.”
9 Na ngoi so ababâ na amama ayeke ndo oko pëpe na amolenge ti ala, vundu alingbi ti sara amolenge ni nga anzoni sarango ye ti ala alingbi ti changé. * Tongana amolenge angbâ kete mingi na ala yeke na tere ti babâ na mama ti ala ape a ninga, a yeke sara si sarango ye ti ala achangé mingi. Marilyn atene na Jimmy so ni yeke gi ti sara aye kue ndali ti nzoni ti lo. Me Jimmy apensé ti lo so mama ti lo ake lo awe. Na ngoi so mama ni ahon ade ti ninga pëpe, nzara ti mama ni asara lo. Me a ninga na pekoni, na ngoi so mama ni akiri ti ga ti bâ lo, lo ye ti bâ mama ti lo ni encore ape. Jimmy asara ye tongana ti so mingi ti amolenge so ayeke ndo oko na ababâ na amama ti ala ape ayeke sara. Lo bâ so mama ti lo alingbi encore ti tene lo ye lo nga lo mä yanga ti lo ape.
10. (a) Nyen la ayeke si tongana ababâ na amama aduti na tere ti amolenge ti ala ape me ala mû gi na ala acadeau? (b) Tongana babâ wala mama ayeke ndo oko pëpe na amolenge ti lo nyen la lo yeke wara lege ti sara ni ape?
10 Marilyn ayeke tokua lakue nginza nga na acadeau na molenge ti lo ti fa na lo so lo yeke nduru na lo. Me lo ga ti bâ so lo yeke zia lani nzara ti nginza na bê ti molenge ni la. Lo yeke fa na lo ti bâ na nene ni aye ti sese ahon Jéhovah nga nzoni songo ti lo na sewa ti lo (aProv. 22:6). Jimmy ayeke tene lani na mama ti lo atene: “Mo kiri ape, tokua gi na mbi ye.” Marilyn aga ti bâ so, lo lingbi pëpe ti bata molenge ti lo na lege ti alettre so lo yeke tokua, na lege ti iringo lo na téléphone, wala ti sarango lisoro na lo na lege ti Internet. Marilyn atene: “Na lege ti Internet mo lingbi pëpe ti gbu molenge ti mo na kate ti mo wala ti su ngbangba ti lo tongana lo ye ti lango.”
11. (a) Na lege wa tongana koli wala wali so asara mariage awe azia mba ti lo ague na mbeni ndo teti kua ti nginza ayeke ga na kpale na yâ ti mariage ti ala? (b) Na ngoi wa la Marilyn aga ti bâ so a lingbi lo kiri na tere ti sewa ti lo?
11 Songo ti Marilyn na Jéhovah nga na koli ti lo Jacques ayeke nga tongana ti kozo ape. Lo yeke gue na bungbi nga na fango tënë gi fani oko na yâ ti yenga oko, wala lo gue ape, nga patron ti lo asara nzara ti lo. So Marilyn na Jacques ayeke nduru na mba ti leke akpale ti ala ape, a sara si ala use kue ayeke fa atënë ti bê ti ala na ambeni zo nde na a ngbâ kete ala bungbi na mbeni koli wala wali nde. Marilyn aga ti bâ so atâa so lo na koli ti lo abungbi pëpe na mbeni koli wala wali nde, so ala yeke ndo oko ape, ala lingbi pëpe ti sara ye alingbi na fango ye ti Bible so ahunda na koli na wali so asara mariage awe ti bibe na atënë ti bê ti mba nga ti bungbi koli na wali. Teti so ala yeke ndo oko ape, ala lingbi pëpe ti fa atënë ti bê ti ala na mba, ti bâ lê ti mba, ti he ngia na mba ti ndu mba, ti gbu mba na kate. A yeke aye so azo so asara mariage ayeke sara ti fa “ndoye” ti ala na mba, wala ti mû “ye” ti mba na mba (Bia ti Sal. 1:2; 1 aCor. 7:3, 5). Nga ala lingbi pëpe ti voro Jéhovah nzoni legeoko na molenge ti ala. Marilyn atene: “Na ngoi so mbi mä na assemblée a tene so vorongo Nzapa lakue na yâ ti sewa ayeke kota ye so ayeke mû lege na e ti sö kuâ na ngoi ti kota lâ ti Jéhovah, mbi ga ti bâ so a lingbi mbi kiri na kodoro. A lingbi mbi kiri mbi leke songo ti mbi na Jéhovah nga na sewa ti mbi.”
ANZONI WANGO NGA NA ASIONI WANGO
12. Wango ti Bible wa la a lingbi ti mû na azo so ayeke ndo oko pëpe na asewa ti ala?
12 Na ngoi so Marilyn amû desizion ti kiri, ambeni zo amû na lo nzoni wango na ambeni amû na lo sioni wango. A-ancien ti congrégation ti lo agonda lo ndali ti so lo sara ye na mabe nga na mbeto pëpe. Me ambeni ita so ala nga azia asewa ti ala nga na koli wala wali ti ala asara ti ala tongaso ape. Ahon ti mû tapande ti Marilyn, ala gi ti handa lo. Ala tene na lo, ala tene: “Mo yeke kiri ande ti ga ge fade fadeso. So mo ye ti gue so mo yeke wara ande nginza kâ na ndo wa?” Ahon ti tene aChrétien atene mara ti atënë so, so asara si bê ti zo anze, a lingbi ala “sara si li ti amaseka-wali akiri dä ti ndoye akoli ti ala, ti ndoye amolenge ti ala, ti . . . sara kua ti da ti ala,” da ti ala wani, “si a bi zonga na ndo ti tënë ti Nzapa pëpe.”
13, 14. Fa na lege ti mbeni tapande ngbanga ti nyen a lingbi e duti na mabe si e lingbi ti ke ti sara ye so bê ti afami ti e aye.
13 Azo mingi so azia sewa ti ala ague na ambeni kodoro wande akono na ando so azo ti kodoro ni abâ na nene ni tënë ti ngobo ti kodoro nga na tënë ti bango lege ti afami, mbilimbili ababâ na amama, ahon tanga ti aye kue. A lingbi mbeni Chrétien ayeke na mabe so akpengba si lo ke ti sara ye so bê ti afami ti lo aye tongana ye ni ague nde na ye so Jéhovah aye.
14 Bâ tapande ti ye so asi na Carine. Lo tene: “Mbi na koli ti mbi e yeke sara lani kua na kodoro wande na ngoi so mbi dü molenge ti mbi Don nga mbi to nda ti manda Bible ade ti ninga ape. Afami ti mbi kue ahunda na mbi ti tokua Don na babâ na mama ti mbi ti tene ala bata lo juska mbi na koli ti mbi e wara nginza mingi awe si.” Na ngoi so Carine ake, na lo tene so lo wani lo yeke bata molenge ti lo senge, afami ti lo nga na koli ti lo atene na lo so lo yeke zo ti goigoi na ala he lo. Carine atene: “Ti tâ tënë ni, na ngoi ni so mbi hinga nga lani nzoni pëpe so ayeke sioni ti tokua Don ti tene babâ na mama ti mbi abata lo teti kete ngoi. Me mbi hinga so Jéhovah amû kua ti batango molenge ti e na e so e yeke babâ na mama ti lo.” Na ngoi so Carine akiri amû ngo, koli ti lo so ayeke Témoin ape ahunda na lo ti tuku ngo ni. Nzoni desizion so Carine amû kozo so akpengba mabe ti lo, a sara si lo kiri lo mû mbeni desizion so anzere na Jéhovah. Laso, lo na koli ti lo nga na amolenge ti ala ayeke na ngia so ala kue ayeke ndo oko. Tongana Carine atokua lani mbeni molenge ti lo oko wala ala use kue na mbeni zo nde ti bata, ka fade mbeni ye nde la adoit ti pasêe.
15, 16. (a) Tongana nyen la a bata lani Vicky na ngoi so lo ngbâ kete? (b) Ngbanga ti nyen lo ye ti tene lo na koli ti lo la abata molenge ti ala?
15 Mbeni Témoin, so iri ti lo ayeke Vicky, atene: “Âta ti mbi ti wali abata mbi teti angu mingi pëpe, na ngoi ni so ngambe ti mbi ti wali angbâ na babâ na mama ti mbi. Na ngoi so mbi kiri na ndo ti babâ na mama ti mbi sarango ye ti mbi na mbage ti ala achangé. A yeke ngangu pëpe na ita ti mbi ti fa tënë ti bê ti lo na ala, ti gbu ala na kate ti lo nga ti duti na nzoni songo na ala. Me a yeke ngangu na mbi ti ga nduru na babâ na mama ti mbi nga ti fa tënë ti bê ti mbi na ala, même na ngoi so mbi kono. Mbi na ita ti mbi ti wali e tene na babâ na mama ti e so tongana ala ga mbakoro e yeke bâ lege ti ala. Mbi yeke bâ lege ti ala ande ndali ti so ala yeke babâ na mama ti mbi, me ita ti mbi ti wali ayeke bâ lege ti ala ndali ti so lo ye ala.
16 Vicky atene: “Fadeso mama ti mbi aye ti tene mbi tokua na lo molenge ti mbi ti wali ti tene lo bata lo, tongana ti so lo tokua mbi lani na ndo ti mama ti lo. Mbi ke na kode. Mbi na koli ti mbi e ye ti bata molenge ti e ti fa na lo afango ye ti Jéhovah. Nga mbi ye pëpe si songo ti mbi na molenge ti mbi abuba na ngoi so lo kono.” Vicky abâ so ye so alingbi ti sara si zo aduti nzoni ayeke ti ndoye Jéhovah nga na afango ye ti lo mingi ahon nginza nga na afami. Jésus atene polele, a tene: “Mbeni zo alingbi ti duti ngbâa ti azo use pëpe”, ti Nzapa na ti mosoro.
JÉHOVAH AYEKE SARA SI AYE SO E SARA NGANGU TI SARA AGA “NZONI”
17, 18. (a) Nyen la aChrétien ayeke soro lakue? (b) Ahundango ndo wa la e yeke kiri tënë na ni na yâ ti article ti peko?
17 Babâ ti e, Jéhovah, amû na e zendo so fade lo yeke mû na e aye kue so e yeke na bezoin ni tongana e gi Royaume ti lo nga na mbilimbili ti lo kozoni na yâ ti fini ti e (Mat. 6:33). Ni la, atâ Chrétien ayeke lakue na mbeni ye ti soro. Même na ngoi so e yeke na yâ ti akpale so ayeke ngangu mingi, e lingbi lakue ti sara ye so anzere na lê ti Jéhovah nga ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible. Jéhovah atene so lo yeke ‘leke lege’ na e ti sara ni. (Diko 1 aCorinthien 10:13.) A yeke nzoni e “ku [Jéhovah] na be-nze-pepe”, nga e ‘zia bê ti e na Lo’ na lege so e sambela lo ti wara ndara nga ti tene lo fa lege na e. A yeke nzoni nga e sara ye alingbi na acommandement ti lo nga na afango ye ti lo. Tongana e sara aye so kue, “fade Lo sara ye” ndali ti e (Ps. 37:5, 7). Jéhovah ayeke bâ ande ngangu so e yeke sara na lo yeke mû na e aye kue so e yeke na bezoin ni ti sara gi na lo oko. Tongana e zia lo kozoni na yâ ti fini ti e, lo yeke sara si aye so e sara “aga nzoni.”
18 Nyen la e lingbi ti sara ti leke akpale so aga na peko ti ziango asewa ti e ti gue na mbeni ndo nde? Tongana nyen la e lingbi ti bâ lege ti abezoin ti azo ti sewa ti e sân ti zia ala ti gue na mbeni ndo nde? Nga tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na ambeni zo na nzoni bê ti duti place oko na asewa ti ala? Article ti peko ayeke kiri tënë na ahundango ndo so.
^ par. 1 A changé airi ni.
^ par. 4 Na ngoi kue so amolenge ti Jacob ayeke gue lani na Égypte, ala yeke sara gi yenga ota tongaso na ala kiri na tere ti asewa ti ala. Na pekoni na ngoi so Jacob na amolenge ti lo ague na Égypte, ala na awali ti ala nga na amolenge ti ala la ague.
^ par. 8 Bâ article “Émigration : rêves et réalités” na yâ ti Réveillez-vous! ti février, ngu 2013.
^ par. 9 Na yâ ti akodoro mingi a fa so, tongana koli wala wali azia mba ti lo nga na amolenge ti lo ague ti sara kua ti nginza na kodoro wande, a yeke ga ka na akota kpale. Akpale so ayeke gingo koli wala wali nde, bungbingo koli na koli wala wali na wali, bungbingo koli na wali na yâ ti fami. Nga amolenge alingbi ti wara akpale na ekole. Ngonzo alingbi ti sara ala, ala yeke gi bê ti ala mingi, vundu ahon ndo ti ala wala ala pensé ti fâ tere ti ala.


c: text/html

text:
“Jéhovah ahinga ala so ayeke ti lo”
“Tongana mbeni zo andoye Nzapa, Nzapa ahinga zo ni so.”—1 ACOR. 8:3.
1. Mû mbeni tapande so afa tongana nyen la ambeni wakua ti Nzapa ahanda tere ti ala. (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
NA MBENI ndapre, Kota Prêtre Aaron aluti na yanga ti tabernacle ti Jéhovah. Lo yeke na ta ti wâ so a yeke zö na yombo na maboko ti lo. Nduru na lo, mo yeke wara Koré na akoli 250 so ayeke zö nga yombo na Jéhovah; zo oko oko ayeke na ta ti wâ ti lo (Nom. 16:16-18). Na bango ala, ala kue akpa awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo. Me, nde na Aaron, atanga ti azo ni ayeke azo ti baba, azo ti kpengba-li nga ala gi ti sara kua ti prêtre na ngangu (Nom. 16:1-11). Ala pensé so Nzapa ayeke yeda ande na vorongo ti ala, me ala handa tere ti ala. Ti tâ tënë ni, ala zonga lani Jéhovah, lo so alingbi ti hinga ye so ayeke na bê ti zo nga so alingbi ti hinga so ala sara ye ti handa gi na lê ti zo.—Jér. 17:10.
2. Tënë wa la Moïse atene? Ye so lo tene so asi biani?
2 Lango oko kozoni na lango so Aaron na Koré nga na azo ti lo aluti na yanga ti tabernacle, Moïse atene: “Na ndapre, fade L’Éternel afa na gigi zo so ayeke ti Lo.” (Nom. 16:5). Ye ni asi gi tongana ti so Moïse atene. Jéhovah afa na gigi ala so ayeke atâ wavorongo lo nga na ala so asara ye ti handa gi na lê ti zo na ngoi so lo tokua wâ aga “[a]gbi [Koré na] azo ngbangbo use na ndo ni bale-oku so amû offrande ti yombo.” (Nom. 16:35; 26:10). Na oko ngoi ni so, Jéhovah abata Aaron. Ye so afa so Aaron ayeke lani tâ prêtre nga tâ wavorongo Nzapa.—Diko 1 aCorinthien 8:3.
3. (a) Ye wa la asi na ngoi ti bazengele Paul? (b) Nyen la e lingbi ti manda na lege ti ye so Jéhovah asara lani na azo ti kpengba-li na ngoi ti Moïse?
3 Ngu 1500 tongaso na pekoni, mara ti ye so asi lani na ngoi ti Moïse so asi na ngoi ti bazengele Paul na yâ ti congrégation ti aChrétien. Ambeni zo so atene ala yeke aChrétien akomanse ti fa aye so ayeke na lege ni ape, me ala ngbâ na yâ ti congrégation. Na bango a-apostat so, peut-être ala yeke nde na tanga ti aita ti yâ ti congrégation ni ape. Me fango ye ti ala alingbi lani ti sara sioni na aChrétien so ayeke be-ta-zo. Ambo ti ngonda so, so ayü poro ti ngasangbaga, akomanse ti “kinda mabe ti ambeni zo.” (2 Tim. 2:16-18). Me ye so Nzapa asara lani na Koré na azo ti lo so asara kpengba-li angu mingi kozoni amû lege na Paul ti hinga biani so Jéhovah abâ aye so a-apostat so asara so. Na ndo ti tënë so, zia e bâ mbeni tënë so apika bê so ayeke na yâ ti Bible nga e bâ aye ti nzoni so e lingbi ti manda dä.
‘MBI YEKE JÉHOVAH, MBI CHANGÉ PËPE’
4. Nyen la Paul ahinga ni lani biani? Tënë wa la Paul atene na Timothée?
4 Paul ahinga lani biani so Jéhovah ahinga vorongo so ayeke ti handango lê ti zo nga lo hinga azo so amä yanga ti lo. Paul afa so lo hinga ni biani na lege ti atënë so yingo vulu amû maboko na lo ti sû ni na Timothée. Na pekoni so Paul asara tënë ti aye ti sioni so a-apostat asara na ambeni ita na yâ ti congrégation, lo tene na Timothée, lo tene: “Me, ngangu gere ti ye so Nzapa azia angbâ ti luti, na tënë so a sû na tere ni ayeke so: ‘Jéhovah ahinga ala so ayeke ti lo,’ nga: ‘Zia zo kue so airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia.’”—2 Tim. 2:18, 19.
5, 6. Ngbanga ti nyen la tënë so Paul atene “ngangu gere ti ye so Nzapa azia” apika bê mingi? Tënë so amû maboko na Timothée tongana nyen?
5 Nyen la asara si atënë ti Paul so ayeke na yâ ti versê so apika bê mingi? A yeke gi na yâ ti versê ti Bible so la a sara tënë ti “ngangu gere ti ye so Nzapa azia”. Bible asara kua na tënë “gere” ti sara tënë ti aye nde nde. Na tapande, Bible asara kua na tënë so ti sara tënë ti Jérusalem, li-kodoro ti Israël ti giriri (Ps. 87:1, 2). Bible asara nga kua na oko tënë so ti sara tënë ti kusala so Jésus asara na yâ ti ye so Nzapa aleke ti sara (1 aCor. 3:11; 1 Pi. 2:6). Paul aye lani ti sara tënë ti nyen na ngoi so lo sara tënë ti “ngangu gere ti ye so Nzapa azia”?
6 Paul asara tënë ti tënë so Moïse atene na ndo ti Koré na azo ti lo nga lo sara tënë ti “ngangu gere ti ye so Nzapa azia”. (Bâ Nombre 16:5.) Paul ayeke sara lani tënë ti ye so asi na ngoi ti Moïse ti wa Timothée nga ti dabe ti lo so Jéhovah ayeke na ngangu ti hinga azo ti kpengba-li na ti kanga lege na ala. Koré achangé ye so Jéhovah aleke ti sara ape nga a-apostat so ayeke na yâ ti congrégation alingbi lani pëpe ti changé ye so Nzapa aleke ti sara. Paul afa anzene nzene tënë kue ape na ndo ti ye so “ngangu gere ti ye so Nzapa azia” aye ti tene. Me, tënë so Paul atene amû maboko na Timothée ti zia bê ti lo kue na Jéhovah.
7. Nyen la amû lege na e ti hinga biani so Jéhovah ayeke sara ye lakue mbilimbili nga lo yeke be-ta zo?
7 Afango ye ti Jéhovah achangé ape. Psaume 33:11 atene: “Wango tënë ti L’Éternel angbâ lakue. Na bibe ti Lo angbâ juska na awagame kue.” Ambeni versê atene so komandema ti Jéhovah, ndoye ti lo, mbilimbili ti lo nga na dutingo be-ta-zo ti lo angbâ lakue (Ex. 15:18; Ps. 106:1; 112:9; 117:2). Malachie 3:6 atene: “Mbi, [Jéhovah], Mbi changé pëpe.” Legeoko nga Jacques 1: 17 atene so “gbede ti [Jéhovah] ayeke ngbâ gi place oko awe.”
MBENI “TËNË SO A SÛ” SO AKPENGBA MABE TI ZO NA JÉHOVAH
8, 9. Nyen la e lingbi ti manda na lege ti mbeti so a sû na tere ti “ngangu gere ti ye so Nzapa azia”?
8 Na ngoi ti giriri, azo ayeke sara ka mbeti na tere ti gere ti mbeni da. Fani mingi ala yeke sara mbeti ni ti fa zo so aleke da ni wala ti fa zo so ayeke wa ti da ni. Paul ayeke kozo wasungo Bible so asara kusala na tapande so. * “Ngangu gere ti ye so Nzapa azia” so Paul asara tënë ni na 2 Timothée 2:19 ayeke na atënë use so a sara na tere ni: (1) “Jéhovah ahinga ala so ayeke ti lo” nga, (2) “Zia zo kue so airi Jéhovah na iri ti lo adö lege ti ye so ayeke mbilimbili pëpe azia.” Ye so adabe ti e na tënë so ayeke na Nombre 16:5.—Diko ni.
9 Nyen la azo so ayeke ti Jéhovah alingbi ti manda na lege ti mbeti so a sû na tere ti “ngangu gere ti ye so Nzapa azia”? Ye so ala lingbi ti manda ayeke so akpengba tâ tënë use ayeke na gunda ti afango ye ti Jéhovah: (1) Jéhovah andoye azo so ayeke be-ta-zo na lo, nga (2) Jéhovah ake sarango ye ti kirikiri. Tongana nyen la atënë so andu nga tënë ti a-apostat na yâ ti congrégation?
10. Na ngoi ti Paul, sarango ye ti a-apostat asara nyen na ndo ti aita so ayeke be-ta-zo?
10 Sarango ye ti a-apostat asara si peut-être li ti Timothée nga na ti ambeni ita so ayeke be-ta-zo so ayeke na popo ti ala aga kirikiri. Peut-être ambeni ita ahunda tere ti ala ti hinga ngbanga ti nyen a ngbâ ti bata mara ti azo tongaso na yâ ti congrégation. Peut-être aita so ayeke be-ta-zo agi bê ti ala wala Jéhovah ahinga biani ala so ayeke be-ta-zo na lo nga na a-apostat so ayeke voro lo na handango lê ti zo.—Kus. 20:29, 30.
11, 12. Tongana nyen la lettre so Paul asara na Timothée akpengba biani mabe ti lo?
11 Lettre so Paul asara na Timothée akpengba biani mabe ti lo. Lo dabe ti Timothée na ye so asi na ngoi so Jéhovah afa so Aaron ayeke wakua ti lo so ayeke be-ta-zo nga lo ke Koré na azo ti lo so asara ye na handango lê ti zo na lo futi ala. Paul aye lani biani ti tene so atâa so na ngoi ti lo ambeni ita ayeke dä so atene ala yeke aChrétien, Jéhovah alingbi ti hinga ala so biani ayeke ti lo tâ gi tongana ti so lo sara na ngoi ti Moïse.
12 Jéhovah achangé lâ oko ape, e yeke na bezoin ti lo lakue ti mû maboko na e. Lo ke sarango ye so ayeke mbilimbili pëpe nga na ngoi so alingbi, lo yeke fâ ngbanga na ndo ti azo so asara sioni na ala ke ti changé bê ti ala. Lettre so Paul asara na Timothée ada nga bê ti lo so a lingbi lo kpe sioni sarango ye ti aita so atene ala yeke aChrétien, ndali ti so a lingbi zo so “airi Jéhovah na iri ti lo” asara ye ti sioni pëpe. *
VORONGO NZAPA NA BÊ KUE ANGBÂ LÂ OKO SENGE APE
13. Nyen la e lingbi ti hinga na bê ti e kue?
13 Atënë ti Paul so yingo vulu amû maboko na lo ti sû ni so alingbi ti kpengba nga e na lege ti yingo. Kozoni kue, bê ti e adë ti hinga so Jéhovah ahinga nzoni mingi so e yeke be-ta-zo na lo. Me, a yeke gi senge hingango zo ape. Jéhovah abi bê ti lo mingi na azo so ayeke ti lo. Bible atene: “Lê ti [Jéhovah] akpe na ndo nde nde na lê ti sese kue ti fa ngangu ti Lo teti ala so bê ti ala ayeke mbilimbili na Lo.” (2 Chron. 16:9). Tongaso, e lingbi biani ti hinga na bê ti e kue so ye so e sara na Jéhovah “na vuru bê” ayeke ngbâ lâ oko senge ape.—1 Tim. 1:5; 1 aCor. 15:58.
14. Mara ti vorongo wa la Jéhovah ake ni?
14 A yeke nga kota ye ti tene e hinga so Jéhovah ake vorongo so ayeke ti handango lê ti zo. Teti so lê ti lo “akpe na ndo nde nde na lê ti sese kue”, lo lingbi ti hinga azo so bê ti ala “ayeke mbilimbili na Lo” pëpe. A-Proverbe 3:32 atene: “Zo ti kirikiri ayeke ye ti sioni mingi na lê ti [Jéhovah].” Na tapande, zo so ayeke gi ti fa na yâ ti sarango ye ti lo so lo yeke mä yanga me lo yeke sara siokpari na hondengo ni ayeke zo ti kirikiri. Atâa so zo ni alingbi ti handa ambeni zo teti mbeni ngoi, Jéhovah so ayeke mbilimbili nga so ayeke ngangu mingi atene so “zo so ahonde kengo-ndia ti lo, ye ti lo aga nzoni pëpe”.—aProv. 28:13; diko 1 Timothée 5:24; aHébreu 4:13.
15. Nyen la a lingbi e kpe ni? Ngbanga ti nyen?
15 Mingi ti awakua ti Jéhovah ayeke sara na lo na bê ti ala kue. A yeke ngangu ti tene mbeni zo na yâ ti congrégation avoro Jéhovah na handango lê ti zo. Me, tongana asi lani na ngoi ti Moïse nga na ngoi ti akozo Chrétien, a lingbi ti si nga laso (2 Tim. 3:1, 5). So aye ti tene so a lingbi e zia bê ti e na aita ti e ape nga e yeke na kite na ndo ti dutingo be-ta-zo ti ala na Jéhovah? Ên-ën. A yeke na lege ni ape ti tene e ke ti zia bê ti e na aita ti e senge senge. (Diko aRomain 14:10-12; 1 aCorinthien 13:7.) Nga, tongana e gi ti duti na kite na ndo ti dutingo be-ta-zo ti aita na yâ ti congrégation alingbi ti buba songo ti e na Jéhovah.
16. (a) Nyen la e oko oko kue e lingbi ti sara ti handa lê ti azo ape? (b) Nyen la e lingbi ti manda na lege ti encadré “Ala ngbâ ti bâ tere ti ala . . . ”?
16 A lingbi Chrétien oko oko ‘atara kua ti lo ti bâ wala a yeke tongana nyen’. (aGal. 6:4). Teti so siokpari ayeke na tere ti e, sân ti tene e hinga ni, bê ti e alingbi ti handa e si e bâ so e sara na Jéhovah na bê ti e kue (aHéb. 3:12, 13). Tongaso, a lingbi ngoi na ngoi e gi ti bâ ye so apusu e ti sara na Jéhovah. A yeke nzoni e hunda tere ti e na atënë so: ‘Mbi yeke sara na Jéhovah ndali ti so mbi ye lo nga mbi hinga so lo yeke Gbia ti dunia kue? Wala mbi zia bê ti mbi mingi gi na ndo ti aye ti nzoni so mbi yeke wara ande na yâ ti Paradis?’ (Apoc. 4:11). E kue e lingbi biani ti wara aye ti nzoni tongana e tara kua ti e ti bâ wala ayeke tongana nyen nga e zi na yâ ti bê ti e ye kue so e yeke sara na Jéhovah ti handa na lê ti azo.
DUTINGO BE-TA-ZO ASARA SI ZO AYEKE NA NGIA
17, 18. Ngbanga ti nyen a lingbi e voro Jéhovah na lege ni nga na bê ti e kue?
17 E yeke wara aye ti nzoni mingi tongana e sara ngangu ti voro Jéhovah na lege ni nga na bê ti e kue. Mbeni zo ti sungo psaume atene: “Ngia ayeke na zo so L’Éternel adiko sioye na li ti lo pëpe, na handa ayeke na yingo ti lo pëpe!” (Ps. 32:2). Biani azo so ayeke voro Jéhovah na bê ti ala kue ayeke wara ngia laso nga ala yeke wara ngia teti lakue lakue na yâ ti ngoi so ayeke ga.
18 Na yâ ti ngoi kete, Jéhovah ayeke fa na gigi azo so ayeke sara sioni wala so ayeke sara siokpari na hondengo ni. Lo yeke fa polele “zo ti mbilimbili nde na zo ti sioni nde, lo so asara kusala ti Nzapa nde na lo so asara kusala ti Lo pëpe nde.” (Mal. 3:18). Ti si na ngoi ni so, bê ti e adë ti hinga so “lê ti Jéhovah ayeke na ndo ti azo ti mbilimbili, na mê ti lo ayeke mä sambela ti ala ti voro tere na lo”.—1 Pi. 3:12.
^ par. 8 Apocalypse 21:14, so a sû ni angu mingi na pekoni so Paul asara lettre na Timothée, asara tënë ti “atênë [12] ti gere” ti gbagba so a sû iri ti abazengele 12 na tere ni.
^ par. 12 Article ti peko ayeke fa na e tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana Jéhovah so ake sarango ye so ayeke mbilimbili pëpe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
A-ancien, ala bâ tënë ti fango kua na aita-koli tongana nyen?
“Ye oko oko kue, ngoi ni ayeke dä.”—ZO-TI. 3:1, FD.
1, 2. Nyen la asurveillant ti circonscription abâ na yâ ti acongrégation mingi?
MBENI surveillant ti circonscription aga nduru ti hunzi bungbi so lo sara na a-ancien. Na ngoi so lo bâ lê ti ala, lo yeke na ngia mingi ndali ti ngangu kua ti berger so ala yeke sara. Na popo ti a-ancien ni, a yeke wara ambeni so ngu ti ala ague na li ni mingi, na ala yeke tongana ababâ ti surveillant ni. Ye oko, lo yeke gi bê ti lo nga na ndo ti mbeni ye nde. Tongaso, lo hunda a-ancien ni, lo tene: “Aita, nyen la ala sara ti fa na aita-koli ti sara akua mingi na yâ ti congrégation?” A-ancien ni adabe ti ala so na ngoi ti ndangba vizite so lo sara na ala, lo wa ala ti mû ngoi mingi ti fa kua na aita-koli. Tongaso, mbeni ancien ni atene: “Ti tâ tënë ni, e fa kua na aita-koli mingi pëpe.” Tanga ti a-ancien ni ayeda na tënë ni.
2 Tongana mo yeke ancien, peut-être mo yeke kiri tënë tongana ti ancien so. Na yâ ti dunia kue, asurveillant ti circonscription abâ so na yâ ti gbâ ti acongrégation, a-ancien ayeke na bezoin ti mû ngoi mingi ti fa na aita-koli so ayeke amaseka nga na akota zo tongana nyen ti bâ lege ti congrégation. Ye oko, a lingbi ti duti ngangu mingi na a-ancien ti sara ni. Ngbanga ti nyen?
3. (a) Tongana nyen la Bible afa so a yeke kota ye ti fa kua na zo? (b) Ngbanga ti nyen tënë ni abâ e kue? (Bâ kete tënë na gbe ni.) (c) Nyen la alingbi peut-être ti sara si a yeke ngangu na ambeni ancien ti fa kua na aita-koli?
3 So mo yeke ancien, kite ayeke dä pëpe so mo hinga so a yeke kota ye ti fa kua na aita-koli. * Mo hinga so a yeke na bezoin ti aita-koli mingi ti kpengba aita na yâ ti acongrégation nga ti sara si afini congrégation abâ gigi. (Diko Ésaïe 60:22.) Mo hinga nga so Bible awa mo ti “fa [ye] na ambeni zo.” (Diko 2 Timothée 2:2.) Atâa so kue, legeoko tongana ti a-ancien so e sara tënë ti ala fade, mo lingbi ti bâ so a yeke ngangu na mo ti sara tongaso. Na peko ti so mo mû ngoi ti bâ lege ti sewa ti mo, ti sara aye so a hunda na mo na place ti kua, ti sara akua ti congrégation nga ti sara ambeni ye so a hunda ti bâ lege ni hio, mo lingbi ti bâ so mo yeke na ngoi pëpe ti fa kua na aita-koli na yâ ti congrégation. Tongana a yeke tongaso, zia e bâ ndani so a yeke kota ye ti tene mo mû ngoi ti fa kua na aita-koli.
A LINGBI A FA KUA NA AITA-KOLI HIO
4. Nyen la alingbi ti sara si mbeni ancien apusu fango kua na aita-koli na peko?
4 Mbeni ye wa la alingbi ti sara peut-être si a yeke ngangu na ambeni ancien ti zia mbeni ngoi ti fa kua na aita-koli? Peut-être ambeni alingbi ti tene: ‘A yeke kota ye ti fa kua na aita-koli, me ambeni ye ayeke dä na yâ ti congrégation so ayeke kota ahon ni na so a hunda ti sara ni hio. Même tongana mbi fa kua na aita-koli fafadeso ape, aye ayeke ngbâ lakue ti tambela nzoni na yâ ti congrégation.’ Atâa so aye mingi ayeke dä so a hunda ti bâ lege ni hio, tongana mo ne nengo na fango kua na aita-koli, a lingbi ti sara si aye atambela nzoni na yâ ti congrégation ape.
5, 6. (a) Tapande ti zo ti kpengo na oto nga na ye so lo yeke sara ti bata oto ti lo nzoni afa na e nyen? (b) Tongana nyen la e lingbi ti haka ni na fango kua na aita-koli na yâ ti congrégation?
5 Gbu li ti mo na ndo ti tapande so: Mbeni zo ti kpengo na oto ahinga so ti bata oto ti lo si atambela nzoni, a lingbi lo changé mafuta ti moteur ni lakue. Ye oko, lo lingbi ti pensé so ziango essence na yâ ti oto la ayeke kota ye mingi ahon changengo mafuta ti moteur ni ndali ti so tongana essence ayeke na yâ ti oto ni ape, oto ni ayeke hon ape. Peut-être lo lingbi ti tene: ‘Même tongana mbi yeke na ngoi ti changé mafuta ni ape, oto ni ayeke ngbâ ti hon teti mbeni ngoi.’ Me kpale ni ayeke so wa? Tongana zo ti kpengo na oto ni angbâ ti gboto yâ ti lango so lo doit ti changé na mafuta ni, lawa lawa oto ni ayeke buba. Tongana oto ni abuba, a yeke hunda ngoi mingi nga gbâ ti nginza ti tene a leke ni. Nyen la tapande so afa na e?
6 A-ancien ayeke bâ lege ti akota kua mingi so a hunda ti sara ni hio, tongaso ape, aye ayeke tambela nzoni na yâ ti congrégation pëpe. Tongaso, legeoko tongana ti so a lingbi zo ti kpengo na oto azia essence na yâ ti oto ti lo lakue, a lingbi a-ancien “[a]hinga biani aye so ayeke akota ye mingi ahon atanga ni”. (aPhil. 1:10). Ye oko, ambeni ancien ayeke mû ngoi mingi ti bâ lege ti aye so a hunda ti sara ni hio asara si ala lingbi peut-être ti bâ fango kua na aita-koli tongana senge ye. A yeke tongana ti zo ti kpengo na oto so abâ changengo mafuta ti moteur ti oto ti lo tongana senge ye. Me tongana a-ancien angbâ ti pusu na peko lango so a lingbi ala fa kua na aita-koli, lawa lawa congrégation ayeke duti ande na bezoin ti aita-koli mingi so alingbi ti bâ lege ti aye kue so a hunda ti sara na yâ ti congrégation.
7. A lingbi e bâ a-ancien so azia mbeni ngoi ti fa kua na aita-koli tongana nyen?
7 Tongaso, a lingbi e pensé pëpe so fango kua na aita-koli ayeke mbeni senge ye. A-ancien so abâ ndo ayo nga so amû ngoi ti ala ti fa kua na aita-koli so ayeke na kode mingi ape ayeke awabatango ye so asara ye na ndara nga aita kue na yâ ti congrégation ayeke wara ye ti nzoni ndali ti ala. (Diko 1 Pierre 4:10.) Ye ti nzoni wa la aita na yâ ti congrégation ayeke wara dä?
ALA SARA KUA NZONI NA NGOI TI ALA
8. (a) Araison wa la apusu a-ancien ti fa kua na aita-koli? (b) Kua wa la a lingbi a-ancien so ayeke fa tënë na ando so bezoin ayeke dä mingi asara ni hio? (Bâ encadré “ Mbeni kua so a lingbi asara ni hio.”)
8 A lingbi même a-ancien so ayeke na kode mingi asara tere ti ala kete nga ala hinga so tongana ngu ti ala ayeke gue na li ni, ala lingbi pëpe ti sara kua na yâ ti congrégation tongana ti so ala yeke sara fadeso (Mi. 6:8). Nga, a lingbi a-ancien ahinga so “lâ na pasa” alingbi ti sara si gi hio tongaso ala lingbi mbeni pëpe ti sara akua so ala yeke sara na yâ ti congrégation (Zo-ti. 9:11, 12; Jacq. 4:13, 14). Tongaso, teti so a-ancien aye awakua ti Jéhovah nga ala yeke bâ lege ti ala, a-ancien so abâ ndo ayo ayeke fa na aita-koli so angbâ maseka aye so ala manda na yâ ti kua so ala sara be-ta-zo teti angu mingi na Jéhovah.—Diko Psaume 71:17, 18.
9. Nyen la ayeke si ande so ndali ni a yeke kota ye mingi ti fa kua na aita-koli?
9 Mbeni ye ti nzoni wa la aita ayeke wara tongana a-ancien ayeke fa kua na aita-koli? A yeke sara si congrégation akpengba. Tongana nyen? Angangu so a-ancien ayeke sara ti fa kua na aita-koli ayeke sara si a yeke wara aita-koli mingi so ayeke nduru ti kpengba aita na yâ ti congrégation nga ti mû maboko na ala ti tene ala duti beoko laso nga na ngoi ti aye ti ngangu so ayeke si ande na ngoi ti kota ye ti vundu (Ézéch. 38:10-12; Mi. 5:4, 5). Tongaso, a-ancien so e ye ala mingi, e hunda na ala laso laso ti mû ngoi lakue ti fa kua na aita-koli.
10. Nyen la mbeni ancien alingbi ti sara ti wara ngoi ti fa kua na aita-koli?
10 E hinga so mo mû ngoi mingi ti bâ lege ti akota kua na yâ ti congrégation asara si peut-être mo bâ so mo yeke na ngoi encore ape. Tongaso, mo lingbi peut-être ti mû mbeni mbage ti ngoi ni so ti fa na kua na aita-koli (Zo-ti. 3:1). Tongana mo sara ni, a fa so mo sara kua nzoni na ngoi ti mo nga aita na yâ ti congrégation ayeke bâ nzoni dä mbeni lâ.
ALA LEKE BÊ TI AITA NI
11. (a) Nyen la apika bê ti e na ndo ti awango so a-ancien ti akodoro nde nde amû na ndo ti fango kua? (b) Ti gue oko na aProverbe 15:22, ngbanga ti nyen a yeke nzoni ti gbu li na ndo ti awango so ambeni ancien amû?
11 Ade ti ninga pëpe, a hunda na ambeni ancien so amû maboko nzoni na aita-koli ti sara akua mingi na yâ ti congrégation ti fa tongana nyen la ala yeke sara ka ni. * Atâa so a-ancien so ayeke na yâ ti akodoro nde nde, awango so ala mû ague oko. Ye so afa nyen? A fa so na ndo kue nga na yâ ti acongrégation kue, tongana a sara kua na Bible ti fa kua na azo, azo so ayeke manda kua ni ayeke wara ye ti nzoni dä tongana ti ngoi ti bazengele Paul (1 aCor. 4:17). Tongaso, na yâ ti article so nga na ti peko, e yeke bâ ambeni wango so a-ancien so amû (aProv. 15:22). Ti tene ye ni aduti polele, na yâ ti a-article ni a yeke iri azo so ayeke fa kua “awafango ye” nga azo so amanda kua ni “awamandango ye”.
12. Nyen la a lingbi mbeni wafango ye asara ni kozo? Ngbanga ti nyen?
12 A lingbi mbeni wafango ye aleke bê ti zo so lo ye ti fa kua na lo kozoni. Legeoko tongana ti so mbeni zo so ayeke sara jardin ayeke na bezoin ti leke sese kozo ti tene lo lu alê ti kobe dä, mbeni wafango ye ayeke na bezoin ti leke bê ti wamandango ye kozo ti tene lo fa na lo afini kode. Lo lingbi ti sara ni tongana nyen? Lo lingbi ti mû tapande ti prophète Samuel so ayeke ândö mbeni wafango ye so ahinga ti fa kua nzoni na zo.
13-15. (a) Kua wa la Jéhovah amû na Samuel ti sara? (b) Samuel asara kua ni tongana nyen? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (c) Ngbanga ti nyen mbaï ti Samuel alingbi ti mû maboko mingi na a-ancien laso?
13 A sara ngu 3000 na ndo ni awe, Jéhovah atene na prophète Samuel so ayeke mbakoro, a tene: “Kekereke na ngbonga tongaso, fade Mbi to zo oko ti sese ti Benjamin na mo, mo sa mafuta na li ti lo, si lo ga gbia ti azo ti Mbi Israël.” (1 Sam. 9:15, 16). Samuel ahinga so ngoi alingbi awe ti tene lo zia kua ti fango lege na mara ti Israël nga Jéhovah ahunda na lo ti soro mbeni zo ti sara kua ni na peko ti lo. Peut-être Samuel ahunda tere ti lo atene: ‘Tongana nyen la mbi yeke fa na zo ni ti sara kua ti lo?’ Li ti lo atï na ndo ti mbeni ye so lo lingbi ti sara, na lo leke ti sara ye ni.
14 Na ndade ni, na ngoi so Samuel abâ Saül, Jéhovah atene na prophète Samuel, a tene: “Bâ, a yeke zo so Mbi sara tënë ti lo na mo.” Tongaso, Samuel asara ye so lo leke ti sara. Lo tisa Saül ti te ye na yâ ti da ti tengo ye. Kâ, Samuel amû nzoni ndo ti duti so ahon atanga ni kue na Saül nga na zo ti kua ti lo na lo mû na ala apendere morceau ti nyama, na lo tene: “Mo kamata mo te, teti mbi bata ye so teti mo juska ngbonga so.” Tongana ala te ye ni awe, Samuel na Saül ague na da ti prophète Samuel na tongana ala yeke hon ala sara pendere lisoro na lege. Tongana ala si na da ti Samuel awe, ala montê na ndo ti da ni na Samuel “asara tënë na Saül na ndoda” juska ala lango. Na ndade ni, Samuel atuku mafuta na li ti Saül, lo su ngbangba ti lo, na lo mû na lo awango mingi. Na pekoni, lo tene na Saül ti gue. A leke Saül awe ti sara akua so ayeke ku lo.—1 Sam. 9:17-27; 10:1.
15 Biani, ti tuku mafuta na li ti mbeni koli ti ga zo so ayeke fa lege na mbeni mara ayeke nde na fango kua na mbeni ita-koli ti ga ancien wala wakua ti mungo maboko na yâ ti congrégation. Atâa so kue, a-ancien ti laso alingbi ti manda akpengba ye mingi na lege ti fason so Samuel aleke bê ti Saül na ni. Zia e bâ ambeni ye use so lo sara.
SARA KAMARADE NA AWAMANDANGO YE NI
16. (a) Na ngoi so azo ti Israël aye lani mbeni zo ti ga gbia ti ala, a sara Samuel tongana nyen? (b) Samuel asara ye tongana nyen na ngoi so Jéhovah atene na lo ti tuku mafuta na li ti Saül?
16 Duti nduru ti fa kua na duti na kite ape. Na ngoi so Samuel amä kpâ so azo ti Israël aye mbeni zo ti ga gbia ti ala, bê ti lo anze nga lo bâ so ala ke lo (1 Sam. 8:4-8). Lo ye lani ti sara ye so azo ti Israël ahunda na lo so pëpe. Me fani ota, Jéhovah atene na lo ti sara ye so ala hunda (1 Sam. 8:7, 9, 22). Atâa so kue, Samuel asara pëpe kota bê wala ngonzo na tere ti koli so ayeke mû place ti lo. Na ngoi so Jéhovah atene na lo ti tuku mafuta na li ti Saül, prophète ni asara ni na bê ti lo kue. Lo sara ni pëpe gi ndali ti so a lingbi lo sara ni me ndali ti so lo ye Jéhovah.
17. Tongana nyen la laso a-ancien ayeke sara ye tongana Samuel? Ye ti nzoni wa la ala wara na pekoni?
17 Legeoko tongana Samuel, laso a-ancien so ayeke na kode mingi ayeke sara ye na nzoni bê na aita so ala yeke fa kua na ala (1 Pi. 5:2). A-ancien tongaso ayeke zia pëpe lege ti fa kua na aita-koli na ala sara pëpe mbeto so tongana ala sara ni aita ni so ayeke mû ande ambeni kua na maboko ti ala. Awafango ye so asara ye na nzoni bê abâ awamandango ye tongana “amba ti ala awakua”, wala anzoni matabisi na yâ ti congrégation, me ala bâ ala pëpe tongana azo so ala na ala ayeke sara mandako (2 aCor. 1:24; aHéb. 13:16). Awafango ye tongaso ayeke na ngia mingi na ngoi so ala bâ so awamandango ye ni ayeke sara kua na akode so ala yeke na ni ti mû maboko na aita na yâ ti congrégation.—Kus. 20:35.
18, 19. Tongana nyen la mbeni ancien alingbi ti leke bê ti mbeni wamandango ye? Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye mingi?
18 Duti wafango ye nga kamarade. Na ngoi so Samuel atingbi Saül, prophète ni alingbi fade ti mû gi ngbenda ti mafuta ni na lo tuku mafuta ni gi hio tongaso na li ti Saül na lo tene na fini gbia ni ti gue. Sarango tongaso ayeke fa biani so Saül aga gbia awe, me lo yeke hinga oko pëpe tongana nyen ti sara kua ni. Ahon ti sara ye tongaso, Samuel asara ye na nzoni bê na lo mû ngoi ti leke bê ti Saül yeke yeke. A yeke gi na peko ti so ala te pendere kobe, ala gboto gere, ala sara lisoro aninga nga ala wu tere ti ala nzoni awe la, prophète ni abâ so nzoni ngoi alingbi awe ti tene lo tuku mafuta na li ti Saül.
19 Legeoko nga laso, kozo ti tene a-ancien ato nda ti fa kua na aita-koli, a lingbi ala sara ngangu ti ga kamarade ti aita ni. Na yâ ti akodoro oko oko, ambeni mbilimbili ye so mbeni ancien ayeke sara ti lë mara ti pendere songo tongaso na aita ni ayeke nde nde alingbi na dutingo ti azo ti ndo ni nga na sarango ye ti ala. Ye oko, atâa ndo wa la mo sara kua ti mo ti ancien dä, tongana mo zia mbeni ngoi nde ti mû maboko na mbeni wamandango ye, a yeke mo bâ mo tene mo yeke tene na lo, mo tene: “Mbi bâ mo na nene ni”. (Diko aRomain 12:10.) Biani, awamandango ye ayeke bâ na nene ni mingi aye so mo yeke sara na ala na nzoni bê nga na aye so mo yeke sara ti fa so mo yeke bi bê ti mo na ala nzoni.
20, 21. (a) Ti mo, nzoni wafango ye ayeke zo wa? (b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article ti peko?
20 A-ancien, ala girisa tënë so ape: Mbeni nzoni wafango ye ayeke zo so aye ti fa kua na zo nga aye zo so lo yeke fa kua na lo. (Bâ Jean 5:20.) A yeke kota ye ti sara tongaso ndali ti so tongana mbeni wamandango ye ahinga so mo bi bê ti mo biani na lo, lo yeke yeda na bê ti lo kue ti tene mo fa kua na lo. Tongaso, a-ancien so e ye ala mingi, na ngoi so ala yeke fa kua na aita-koli, ala gi ti duti gi awafango ye pëpe me ala gi nga ti ga akamarade ti aita ni.—aProv. 17:17; Jean 15:15.
21 Na peko ti so mbeni ancien aleke bê ti mbeni wamandango ye awe, lo lingbi ti to nda ti fa kua na lo. Akode wa la ancien ni alingbi ti sara kua na ni? E yeke bâ ni na yâ ti article ti peko.
^ par. 3 A sara article so nga na ti peko mbilimbili ndali ti a-ancien, me atënë ti yâ ni abâ aita kue. Ngbanga ti nyen? A yeke mû maboko na aita-koli so awara batême awe ti bâ so ala yeke na bezoin ti tene a fa kua na ala si ala sara kua mingi na yâ ti congrégation. Tongana a fa kua na aita-koli mingi, aita kue ayeke wara aye ti nzoni dä.
^ par. 11 A-ancien so ayeke na Australie, Bangladesh, Belgique, Brésil, France, Guyane, Japon, Corée, Mexique, Namibie, Nigeria, Réunion, Russie, Afrika ti Mbongo, nga na Amerika.


text:
Sara si paradis ti yingo aga pendere
“Mbi yä iri ti ndo ti gere ti Mbi.”—ÉS. 60:13.
ABIA: 102, 75
1, 2. Na yâ ti mbeti ti Nzapa so a sû na yanga ti Hébreu, tënë “mbata ti gere” aye ti sara tënë ti nyen?
JÉHOVAH Nzapa atene: “Yayu ayeke trône ti Mbi, na sese ayeke mbata ti gere ti Mbi.” (És. 66:1). Lo sara nga tënë ti “mbata ti gere” ti lo, lo tene: “Fade Mbi yä iri ti ndo ti gere ti Mbi.” (És. 60:13). Tongana nyen la lo yeke sara ni? Tënë so aye ti tene nyen ndali ti e so e yeke na ndo ti sese so ayeke “mbata ti gere” ti Nzapa?
2 Tënë “mbata ti gere” aye ti sara tënë ti sese. Na yâ ti mbeti ti Nzapa so a sû ândo na yanga ti Hébreu aye nga ti sara tënë ti ngbene temple so ayeke lani na Israël (1 Chron. 28:2; Ps. 132:7). Temple ni ayeke lani pendere mingi na lê ti Jéhovah ndali ti so ayeke ndo so a yeke voro lani tâ Nzapa dä. A yeke na yâ ti temple so la azo ayeke mû lani gloire na Jéhovah na ndo ti sese.
3. Temple ti Nzapa ti yingo ayeke nyen? Temple ni abâ gigi lawa?
3 Laso, kota ndo so a yeke voro Nzapa dä ayeke encore mbeni temple na ndo ti sese pëpe. Me, mbeni temple ti yingo ayeke dä so ayeke mû gloire na Jéhovah mingi ahon temple so zo aleke ni. Temple ti yingo so ayeke ye so Nzapa aleke ti mû lege na azo ti sara songo na lo na lege ti ngere so Jésus Christ afuta ti zi na azo nga na kua so lo sara tongana prêtre. Temple so abâ gigi na ngoi so Jéhovah asoro Jésus ti ga Kota Prêtre ti temple ti Jéhovah na ngoi ti batême ti Jésus na ngu 29.—aHéb. 9:11, 12.
4, 5. (a) Ti gue oko na Psaume 99, nyen la atâ wakua ti Jéhovah aye mingi ti sara? (b) Tënë wa la a lingbi e hunda tere ti e na ni?
4 E yeke fa so e kiri singila na Jéhovah ndali ti ye so lo leke ni na lege ti temple ti lo ti yingo, na lege so e yeke gonda lo na fango iri ti lo na azo nga e sara tënë na ala na ndo ti ngere so lo futa ti zi na azo. A nzere na e mingi ti hinga so laso atâ Chrétien ahon million miombe ayeke mû gonda na Jéhovah na ngangu ti ala kue. Nde na ambeni zo so ahanda tere ti ala na lege so ala yeke pensé so ala yeke gonda ande Nzapa na ngoi so ala gue na yayu, aTémoin ti Jéhovah kue abâ so a lingbi ala gonda Jéhovah ge na sese nga a lingbi ala sara ni laso.
5 Na ngoi so e yeke gonda Jéhovah, e yeke mû tapande ti awakua be-ta-zo ti lo so a sara tënë ti ala na Psaume 99:1-3, 5-7. (Diko ni.) Tongana ti so psaume so afa, Moïse, Aaron nga na Samuel amû maboko mingi na aye so Jéhovah aleke ndali ti tâ vorongo na ngoi ti ala. Laso, kozo ti tene tanga ti aita ti Jésus so a soro ala ague na yayu ti sara kua ti aprêtre legeoko na Jésus, ala yeke sara kua na Jéhovah na bê ti ala kue na yâ ti mbage ti temple ti yingo so ayeke na ndo ti sese. “Ambeni ngasangbaga” kutu na kutu ayeke mû maboko na ala na bê ti ala kue (Jean 10:16). Atâa so aita ti Jésus ayeke na beku ti wara fini na yayu nga ambeni ngasangbaga ayeke na beku ti wara fini na sese, ala kue ayeke voro Jéhovah ge na sese. Me a lingbi e oko oko kue e hunda tere ti e: ‘Mbi yeke mû maboko mingi na yâ ti aye so Jéhovah aleke ndali ti tâ vorongo?’
A HINGA AZO SO AVORO NZAPA NA YÂ TI TEMPLE TI LO TI YINGO
6, 7. Kpale wa la abâ gigi lani na popo ti akozo Chrétien? Nyen la apasêe angu ngbangbo mingi na pekoni?
6 Na peko ti so a zia lani gere ti congrégation ti aChrétien na sese, ade ti sara ngu ngbangbo oko ape, a-apostat so a sara tënë ti ala kozo awe akomanse ti mû ndo (Kus. 20:28-30; 2 aThes. 2:3, 4). Ye so asara si a yeke lani ngangu ti hinga azo so ayeke voro biani Jéhovah na yâ ti temple ti lo ti yingo. A sara ngu 1800 tongaso na pekoni la Jéhovah asara kua na Jésus ti fa na gigi azo so ayeke voro lo biani na yâ ti temple ti lo ti yingo.
7 Na ngu 1919, a hinga polele azo so Jéhovah ayeda na ala na so asara kua na yâ ti temple ti lo ti yingo. A zi saleté na tere ti ala na lege ti yingo tongaso si Jéhovah ayeda na kua ti ala (És. 4:2, 3; Mal. 3:1-4). Ye so bazengele Paul abâ na suma asara angu ngbangbo mingi kozo awe akomanse ti ga tâ tënë yeke yeke.
8, 9. Fa aye ota so “paradis” so Paul abâ na yâ ti suma apeut ti duti ni.
8 A sara tënë ti suma ti bazengele Paul so na 2 aCorinthien 12:1-4. (Diko ni.) Aye ti ndima so Paul abâ tongana suma aye lani ti sara tënë ti mbeni ye so Nzapa afa ni. A ye pëpe ti sara tënë ti mbeni ye so asi lani na ngoi ti Paul me ti mbeni ye so ayeke si ande. So “a mû [Paul] a hon na lo juska na ota yayu ni”, “paradis” wa la lo bâ lani? “Paradis” so lo bâ ni apeut ti duti paradis so ayeke duti ande na ndo ti sese (Luc 23:43). A peut ti duti nga nzoni dutingo ti awakua ti Jéhovah na lege ti yingo. Na mbage, a peut ti duti pendere nzoni duti so ayeke na yayu na yâ ti “paradis ti Nzapa.”—Apoc. 2:7.
9 Tongaso, ndali ti nyen Paul atene so lo “mä ambeni tënë so zo akpa ti tene pekoni pëpe, atënë so a mû lege na zo ti tene ni pëpe”? Lo tene tongaso ndali ti so a yeke lani pëpe ngoi ti tene lo fa anzene nzene ye na ndo ti apendere ye so lo bâ na yâ ti suma so. Me laso Jéhovah amû lege na e ti fa na azo anzoni ye so e awakua ti lo e wara ni laso.
10. Kangbi wa la ayeke na popo ti “paradis ti yingo” na “temple ti yingo”?
10 E yeke sara ka tënë mingi na ndo ti paradis ti yingo, me a yeke nyen? A yeke ye so Jéhovah aleke ti tene e awakua ti lo e duti na siriri na lo nga na aita ti e. Tongaso, a lingbi e tene pëpe so “paradis ti yingo” nga na “temple ti yingo” ayeke oko. “Temple ti yingo” ayeke ye so Nzapa aleke ndali ti tâ vorongo. Paradis ti yingo amû lege ti hinga polele azo so Nzapa ayeda na vorongo ti ala, ala so laso ayeke voro lo na yâ ti temple ti lo ti yingo.—Mal. 3:18.
11. Pasa wa la e yeke na ni laso?
11 A nzere na e mingi ti bâ so ngbene ye na ngu 1919 ti ga na ni, Jéhovah amû lege na e so siokpari ayeke na tere ti e ti sara kua maboko na maboko na lo ti leke paradis ti yingo, ti sara si akpengba nga akono. Mo yeke mû maboko na pendere kua so? A nzere na mo ti ngbâ ti sara kua legeoko na Jéhovah ti mû gloire na lo na ndo ti sese?
JÉHOVAH ASARA SI BUNGBI TI LO AGA PENDERE AHON TI KOZO
12. E hinga tongana nyen so atënë so ayeke na Ésaïe 60:17 aga tâ tënë awe? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
12 Prophète Ésaïe afa kozo awe so a yeke sara ande gbâ ti achangement na yâ ti mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na ndo ti sese. (Diko Ésaïe 60:17.) Azo so ayeke amaseka wala azo so aga na yâ ti tâ tënë fini fini adiko ye na ndo ti achangement so wala ambeni ita asara tënë ni na ala awe. Me ambeni ita wani ayeke na pasa ti duti dä na ngoi so a sara achangement so lani. Ala hinga na bê ti ala kue so Jéhovah ayeke sara kua na Gbia ti e Jésus ti fa lege na bungbi ti lo. Tongana aita so afa na e aye so asi na ala, mabe ti e ayeke kpengba nga e yeke zia bê ti e kue na Jéhovah ahon ti kozo.
13. Ti gue oko na Psaume 48:13-15, nyen la a lingbi e sara?
13 Atâa e sara ngoi oke na yâ ti tâ tënë, a lingbi e sara tënë ti bungbi ti Jéhovah na azo. A yeke ye ti miracle ti bâ so atâa so e yeke na yâ ti sioni dunia ti Satan, e yeke na siriri na aita ti e na yâ ti dunia kue nga e duti beoko. A lingbi e fa na “awagame so ayeke ga na peko”, wala amolenge ti e, apendere ye so ayeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah wala “Sion”, nga e fa na ala atâ tënë so e hinga na ndo ti paradis ti yingo.
14, 15. Achangement wa la a sara lani na peko ti ngu 1970? A ga na ye ti nzoni wa na bungbi ti Jéhovah?
14 A sara angu mingi awe, ambakoro so ayeke na popo ti e abâ ambeni changement so a sara ni na yâ ti bungbi ti Jéhovah so asara si mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese aga pendere mingi. Ala dabe ti ala so lani na yâ ti acongrégation a yeke wara mbeni serviteur ti congrégation me pëpe bungbi ti a-ancien nga a yeke wara na yâ ti akodoro mbeni serviteur ti filiale me pëpe Komite ti filiale. Nga ala dabe ti ala so lani président ti société Watch Tower la ayeke mû adesizion me pëpe Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah. Atâa so aita so ayeke lani na ambeni ita so ayeke be-ta-zo so ayeke mû maboko na ala, gi zo oko la ayeke mû adesizion na yâ ti acongrégation, na yâ ti afiliale nga na kota ndokua ti e. Na peko ti ngu 1970, a sara achangement, fadeso a yeke zo oko la ayeke mû adesizion pëpe me bungbi ti a-ancien la ayeke mû adesizion.
15 Achangement so aga na ye ti nzoni? EN. A sara ni ndali ti so e kiri e mä yâ ti aversê ti Bible nzoni. Ahon ti tene zo oko la amû adesizion kue, a yeke mbeni groupe ti a-ancien la ayeke mû adesizion, na bungbi ti Jéhovah ayeke wara ye ti nzoni na lege ti anzoni sarango ye ti a-ancien kue wala ti “akoli” so Jéhovah amû ala “tongana amatabisi”.
16, 17. Na popo ti achangement so a sara ade ti ninga ape, so wa la anzere na mo mingi? Ngbanga ti nyen?
16 Gbu li ti mo nga na ndo ti achangement so a sara ni ade ti ninga ape, na tapande fason so a leke na ambeti ti e pendere, atënë ti yâ ni nga na akode so e yeke kangbi na ni. E yeke na ngia mingi ti kangbi na azo na fango tënë apendere mbeti so ayeke mû awango so azo ayeke biani na bezoin ni. Gbu nga li ti mo na ndo ti afini ye so awandara asigigi na ni so e yeke sara kua na ni na fango tënë. Na tapande, azo mingi ayeke gue na ndo ti site jw.org ti wara mungo maboko so ala yeke na bezoin ni. Na yâ ti achangement so kue, e bâ tongana nyen la Jéhovah abibe ti lo mingi na azo nga lo ye ala.
17 E bâ nga na nene ni changement so andu lango ti abungbi. Ye so amû lege na e ti wara ngoi mingi ti voro Nzapa na yâ ti sewa wala ti manda ye e wani. E bâ nga na nene ni achangement so andu akapa ti akota bungbi ti e. Fani mingi e yeke tene ka so kota bungbi ti ngu so ayeke pendere mingi! E yeke nga na ngia mingi ti wara afango ye na lege ti gbâ ti a-ekole ti mandango Bible. E bâ maboko ti Jéhovah polele na yâ ti achangement so kue. Yeke yeke lo sara si bungbi ti lo nga na paradis ti yingo so e yeke na yâ ni laso aga pendere mingi.
AYE SO E YEKE SARA TI TENE PARADIS TI YINGO AGA PENDERE AHON TI KOZO
18, 19. Tongana nyen la e lingbi ti sara si paradis ti yingo aga pendere mingi?
18 So Jéhovah amû lege na e ti sara si paradis ti yingo aga pendere so, a yeke mbeni pasa. E yeke sara ni na lege so e yapu na fango nzoni tënë ti Royaume nga e sara adisciple mingi. Lakue tongana e mû maboko na mbeni zo juska lo mû tere ti lo na Jéhovah na lo wara batême, andâ e yeke kono yâ ti paradis ti yingo la.
19 E lingbi nga ti sara si paradis ti e ti yingo aga pendere mingi tongana e ngbâ ti sara ngangu ti tene sarango ye ti e ti aChrétien aga nzoni ahon ti kozo. Tongana e sara tongaso, paradis ti yingo so ayeke ga pendere mingi na lê ti azo. Mingi ni, a yeke pëpe na lege ti hingango ye ti e na ndo ti Bible la si e yeke ga na azo na yâ ti bungbi, na mbage ti Jéhovah nga na Jésus, me ayeke na lege ti asarango ye ti e.
20. Ti gue oko na aProverbe 14:35, nyen la a lingbi e sara?
20 Tere ti Jéhovah na Jésus adoit ti nzere mingi na ngoi so ala bâ pendere paradis ti yingo so e yeke na yâ ni laso. Ngia so e yeke na ni laso ti sara si paradis ti yingo so aga pendere ayeke kete tongana a haka ni na ngia so e yeke wara ande na ngoi so e yeke sara si sese aga Paradis. Zia e bata na li ti e atënë so ayeke na aProverbe 14:35, so atene: “Boi so asara na lege ti ndara awara nzobe ti gbia.” Zia e sara ye lakue na ndara na ngoi so e yeke sara kua ngangu ti tene paradis ti yingo aga pendere mingi.


text:
Jéhovah afa lege ti fini na awakua ti lo
“So ayeke lege ni, i tambela dä.”—ÉS. 30:21.
ABIA: 65, 48
1, 2. (a) Atënë wa la asö lani fini ti azo mingi? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Fango lege wa la alingbi ti sö fini ti awakua ti Nzapa?
“LUTI, BÂ NDO, MÄ NDO.” Atënë so asö lani fini ti azo mingi ahon ngu 100 tongaso awe. A sû lani atënë so na ndo ti akota panneau na ando so alege ti train atingbi tere dä na Amerika ti Banga. Ngbanga ti nyen? Tongaso si a-oto afâ lege ni kirikiri ape si mbeni train so ayeke kpe loro ngangu alingbi ti kpo a-oto ni ape. Biani, sarango ye alingbi na atënë so asö lani fini ti azo mingi.
2 Ye so Jéhovah asara ti sö azo ayeke nzoni mingi ahon ambeti so a sara na ndo ti apanneau so. Lo luti na devant ti azo ti lo ti gue na ala na fini ti lakue lakue si mbeni ye ti sioni asi na ala ape. Mbeni ye so lo sara ayeke so, lo sara ye tongana mbeni berger so ayeke sara ye na ataba ti lo na ndoye, lo fa na ataba ni ye so ayeke na lege ni nga lo wa ala si ala lingbi ti kpe asioni lege.—Diko Ésaïe 30:20, 21.
JÉHOVAH AYEKE FA LEGE LAKUE NA AZO TI LO
3. Tongana nyen la azo amû lani lege so ague na ala na kuâ?
3 Gi na ngoi so Jéhovah acréé azo, lo fa na ala ambilimbili ye so a lingbi ala sara. Na tapande, na yaka ti Éden, Jéhovah afa lani polele ye so alingbi ti sara si azo awara fini ti lakue lakue nga ti duti na ngia (Gen. 2:15-17). Adam na Ève ake lani fango lege ti Babâ ti ala so aye ala mingi. Ève amä wango so akpa ti mbeni ngbo na pekoni Adam amä tënë ti wali ti lo. Nyen la asi na pekoni? Ala bâ pasi na ala kui sân ti duti na beku ti tene a zingo ala. Ndali ti so ala mä yanga ape asara nga si azo kue atï na ndo ti mbeni sioni lege so ayeke gue na ala na kuâ.
4. (a) Ngbanga ti nyen Nzapa akiri asigigi na ambeni fini ndia na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé? (b) Tongana nyen la fini changement so afa pensé ti Nzapa?
4 Na ngoi ti Noé, kozo ti tene kota ngu apika, Nzapa amû awango so abata azo na anyama na fini. Na peko ti kota ngu ni, Jéhovah asigigi na mbilimbili ndia na ndo ti mênë. Ngbanga ti nyen la lo sigigi na ndia so? Jéhovah aye lani ti zi lege na azo ti te anyama. Ndali ti fini changement so, ala yeke lani na bezoin ti afini ndia, ni la lo tene na ala, lo tene: “Nyama so mênë ni ade dä, i te pëpe, teti mênë ayeke fini ni.” (Gen. 9:1-4). Changement so afa polele pensé ti Nzapa na ndo ti fini so ayeke ye ti lo. So lo la lo créé aye nga lo la lo mû na e fini, lo yeke na droit ti lu andia na ndo ti fini. Na tapande, lo tene a lingbi zo afâ mba ti lo ape. Nzapa abâ fini nga na mênë tongana ye so ayeke nzoni-kue na lo yeke punir zo so asara ye na ni na lege ni ape.—Gen. 9:5, 6.
5. Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so? Ngbanga ti nyen?
5 Zia e bâ ambeni tapande so afa tongana nyen la Nzapa angbâ ti fa lege na azo ti lo ngbene ye giriri. Ti kiri ti bâ atapande so ayeke mû ngangu na e ti mû peko ti fango lege ti Jéhovah so ayeke gue na e na yâ ti fini dunia.
FINI MARA, AFINI FANGO LEGE
6. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti tene azo ti Israël asara ye alingbi na ndia so a mû na lege ti Moïse? A lingbi ala duti na bango ndo wa?
6 Na ngoi ti Moïse, Jéhovah afa ye polele na awakua ti lo na ndo ti sarango ye ti ala nga na vorongo Nzapa ti ala. Ngbanga ti nyen? Aye akiri achangé lani. Teti ngu ngbangbo use tongaso, amolenge ti Jacob ayeke lani na gbe ti komandema ti azo ti Égypte. Na yâ ti kodoro ni vorongo akuâ, vorongo ayanda nga ambeni sarango ye so amû gonda na Nzapa ape ahon ndo ni. Na ngoi so ala sigigi na gbe ti ngbâa na Égypte, ala yeke lani na bezoin ti afini fango ye. Azo ti Nzapa ayeke encore na gbe ti ngbâa ti ambeni zo ape, me ala yeke mû gi peko ti Ndia ti Jéhovah. Ambeni mbeti afa so tënë ti Hébreu so a kiri pekoni na “ndia” ague oko na tënë so ndani aye ti tene “ti fa lege, ti mû wango.” Ndia ti Moïse ayeke lani tongana mbeni mur so ayeke bata azo ti Israël na sioni sarango ye ti amara so angoro ala nga na sioni lege ti vorongo nzapa ti ala. Na ngoi so azo ti Israël amä lani yanga ti Nzapa, lo iri tënë nzoni na ndo ti ala. Na ngoi so ala sara lani sanka ti lo, ala bâ pasi na pekoni.—Diko Deutéronome 28:1, 2, 15.
7. (a) Fa ndani so Jéhovah afa lani afini ye na azo ti lo. (b) Tongana nyen la Ndia abata lani azo ti Israël?
7 Mbeni raison nde a yeke lani dä so ndali ni a bezoin afini fango ye. Ndia aleke lani azo ti Israël ti ku mbeni ye so ayeke kota mingi na yâ ti ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara, gango ti Messie, Jésus Christ. Ndia ni asara lani si azo ti Israël ahinga polele so siokpari ayeke na tere ti ala. Ndia ni amû nga maboko na ala ti hinga so ala yeke lani na bezoin ti ngere so a futa ti zi na azo, so ti tene mbeni sacrifice so ayeke nzoni-kue so ayeke zi asiokpari ti ala biani biani (aGal. 3:19; aHéb. 10:1-10). Na ndo ni, Ndia ni abata molongo ti sewa so asi na Messie nga amû maboko na azo ti Israël ti hinga Messie ni na ngoi so lo si. Biani, Ndia ayeke lani tongana zo ti fango lege ti kete ngoi, wala “zo ti bango ndo” na ndo ti azo ti Israël ti gue na Christ.—aGal. 3:23, 24.
8. Ngbanga ti nyen a lingbi e zia si afango ye so ayeke na yâ ti Ndia ti Moïse afa lege na e?
8 E aChrétien e lingbi nga ti wara ye ti nzoni na yâ ti afango ye so ayeke na yâ ti Ndia so a mû na azo ti Israël. Tongana nyen? E lingbi ti luti nga ti bâ afango ye so ayeke na gunda ti Ndia ni. Atâa so e yeke na gbe ti andia so ape, e lingbi ti zia bê ti e kue na afango ye so ti fa lege na e na yâ ti asarango ye ti e lâ oko oko nga na yâ ti vorongo so e yeke voro na Jéhovah, Nzapa ti e so ayeke nzoni-kue. Lo sara si a sû andia so na yâ ti Bible tongaso si e lingbi ti manda ye na lege ni, zia si afango ye so afa lege na mo nga kiri singila ndali ti so Jésus afa na e ye so ayeke kota mingi ahon Ndia. Mä tënë so Jésus atene: “Ala mä awe so a tene: ‘Mo gi wali wala koli nde pëpe.’ Me mbi tene na ala: Zo kue so angbâ ti bâ mbeni wali si lo sara nzara ti wali ni so, andâ lo gi lo na wali na yâ ti bê ti lo awe.” Tongaso, a lingbi e kpe gi lango-sioni ape me e kpe nga anzara so alingbi ti sara si e ti na yâ ti lango-sioni.—Mat. 5:27, 28.
9. Aye wa la achangé so asara si a yeke kota ye ti tene Nzapa asigigi na fini fango ye?
9 Gango ti Jésus tongana Messie asara si a yeke kota ye ti tene Nzapa afa ambeni fini ye nga lo fa ambeni nzene nzene ye na ndo ti ye so lo leke na bê ti lo ti sara. Ngbanga ti nyen? Na ngu 33, Jéhovah ake mara ti Israël na lo soro congrégation ti aChrétien ti ga azo ti lo. Tongaso aye akiri achangé na yâ ti fini ti azo ti Nzapa.
AYE SO A FA NA ISRAËL TI YINGO
10. Ngbanga ti nyen Nzapa amû lani afini ndia na congrégation ti aChrétien? Tongana nyen la andia ni so ayeke nde na ti so lo mû na azo ti Israël?
10 Na ngoi ti akozo Chrétien, Nzapa amû na azo so aga aChrétien afini ndia so afa na ala tongana nyen ti sara ye na yâ ti fini ti ala nga tongana nyen ti voro lo. Azo ti Nzapa so, so amû tere ti ala kue na lo awe, ayeke lani na gbe ti mbeni fini mbele. Nzapa amû lani Ndia ti Moïse gi na mara oko so ayeke azo ti Israël. Me azo so aga Israël ti yingo ayeke azo ti mara nde nde nga asarango ye ti ala ayeke nde nde. Biani, “Nzapa ayeke sara kangbi na popo ti azo pëpe, me na yâ ti amara kue, zo so akpe mbeto ti lo na asara ye so ayeke mbilimbili, lo yeke nzere na lê ti Nzapa.” (Kus. 10:34, 35). Ndia ti Moïse so a sû ni na lê ti tênë la afa lege na asarango ye ti azo ti Israël lani na Sese ti Zendo. Ti Israël ti yingo, ala sara ye alingbi na “ndia ti Christ” so aluti mbilimbili na ndo ti afango ye so a sû na ndo ti bê ti ala. A-Chrétien ayeke sara ye alingbi na “ndia ti Christ” na ndo kue so ala yeke dä na ala yeke wara ye ti nzoni na pekoni.—aGal. 6:2.
11. “Ndia ti Christ” andu ambage use wa ti fini ti aChrétien?
11 Israël ti yingo awara ye ti nzoni mingi na lege ti fango ye so Nzapa afa na lege ti Molenge ti lo. Kozo ti tene Jésus azia fini mbele na sese, lo mû ambeni kota commandement use. Kozo commandement ni asara tënë ti fango tënë. Use ni asara tënë na ndo ti sarango ye ti adisciple ti lo nga tongana nyen la a lingbi ala sara ye na amba ti ala. Afango ye so abâ aChrétien kue, tongaso atâ wavorongo Nzapa laso ayeke sara ye alingbi na ni atâa ala yeke na beku ti wara fini na yayu wala na ndo ti sese.
12. Nyen la ayeke lani fini ye na yâ ti kua ti fango tënë?
12 Ândö, azo ti amara ayeke ga na mbage ti azo ti Israël ti sara na Jéhovah (1 aGbia 8:41-43). Me na pekoni Jésus amû commandement so ayeke na Matthieu 28:19, 20. (Diko ni.) Jésus atene na adisciple ti lo ti “gue” na mbage ti azo kue. Na Pentecôte ti ngu 33, Jéhovah afa so lo ye ti tene a fa nzoni tënë na yâ ti dunia kue. Yingo vulu ti lo amû ngangu na azo 120 tongaso so ayeke na yâ ti fini congrégation ti aChrétien ti fa tënë na lege ti miracle na ayanga ti kodoro nde nde na aJuif nga na aprosélyte (Kus. 2:4-11). Na pekoni, territoire ni ague juska asi na azo ti Samarie. Na pekoni, na ngu 36 territoire ni akono juska asi na aGentil so afâ ganza pëpe. Ye so aye ti fa so a lingbi aChrétien afa tënë na azo kue na yâ ti dunia.
13, 14. (a) “Fini commandement” so Jésus amû andu nyen? (b) Nyen la e manda na lege ti tapande ti Jésus?
13 Zia e bâ fadeso fason so e yeke sara ye na amba ti e Chrétien. Jésus azia na sese “mbeni fini commandement”. (Diko Jean 13:34, 35.) A lingbi lâ oko oko e ye aita ti e, me a lingbi nga e duti nduru ti mû fini ti e ndali ti ala. So ayeke mbeni ye so Ndia ti Moïse ahunda lani ape.—Mat. 22:39; 1 Jean 3:16.
14 Jésus azia na e nzoni tapande ni. Lo ye lani adisciple ti lo mingi ni la lo yeke lani nduru ti kui ndali ti ala. Na lo ku na mbage ti adisciple ti lo nga na e kue ti sara tongaso. Tongaso, a lingbi e duti nduru ti gbu ngangu na yâ ti akpale na même ti kui ndali ti aita ti e.—1 aThes. 2:8.
AFANGO LEGE TETI NGOI TI E NGA NA TI NGOI SO AYEKE GA
15, 16. Afini changement wa la e bâ laso? Nzapa ayeke fa ye na e tongana nyen?
15 Jésus azia lani “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara” ti mû kobe ti yingo na azo ti lo “na ngoi ni so alingbi”. (Mat. 24:45-47). Na yâ ti kobe ni a yeke wara akpengba fango ye so alingbi na afini ye so achangé.
16 E yeke na “alango ti nda ni,” na a ngbâ gi ngoi kete ti tene kota ye ti vundu so mara ni ade ti si lâ oko ape asi (2 Tim. 3:1; Marc 13:19). Na ndo ni, a tomba Satan nga na asioni yingo ti lo na yayu na a bi ala na sese, ye so aga na vundu mingi na azo (Apoc. 12:9, 12). A mû nga na e mbeni kota kua so a de ti sara mara ni kozo ape so ayeke ti fa tënë na azo mingi nga na ayanga ti kodoro mingi.
17, 18. Tongana a fa na e mbeni ye a lingbi e sara ye tongana nyen?
17 Bungbi ti Jéhovah amû na e aye mingi ti mû maboko na e na fango tënë. Mo yeke sara kua na aye ni so? Na ngoi ti abungbi, a yeke fa na e tongana nyen ti sara kua na aye so nzoni mingi. Mo bâ aye so a yeke fa so tongana fango lege ti Nzapa?
18 Biani, ti tene Nzapa angbâ ti iri tënë nzoni na ndo ti e, a lingbi e mä aye kue so lo yeke fa na e na lege ti congrégation ti aChrétien. Tongana e yeke mä yanga laso, a yeke mû ande maboko na e na ngoi ti “kota ye ti vundu”, so na ngoi ni a yeke futi sioni dunia ti Satan kue kue kue (Mat. 24:21). Na pekoni, e yeke duti ande na bezoin ti afini fango lege na yâ ti fini dunia so ayeke pëpe na gbe ti ngangu ti Satan.
19, 20. Ambeti wa la a yeke zi yâ ni ande? Ye ti pekoni ayeke nyen?
19 Na ngoi ti Moïse azo ti Israël ayeke lani na bezoin ti afini fango ye nga na pekoni na gbe ti “ndia ti Christ” congrégation ti aChrétien abezoin nga afini fango ye. Legeoko nga, Bible atene so a yeke zi ande afini mbeti so a roulé ni roulengo ti fa na ye na e na yâ ti fini dunia. (Diko Apocalypse 20:12.) Kite ayeke dä ape so, na yâ ti ambeti so aroulé ni roulengo so a yeke fa ande ye so Jéhovah ahunda na azo ti sara na ngoi ni so. Na ngoi so azo kue, même ala so a yeke zingo ande ala na kuâ, ayeke manda ande aye ni so ala yeke hinga ande ye so Jéhovah aye ti tene ala sara. Ambeti so a roulé ni roulengo so ayeke mû ande maboko na e ti manda ye mingi na ndo ti apensé ti Jéhovah. E yeke mä ande yâ ti Bible nzoni mingi, tongaso na yâ ti Paradis azo kue ayeke ye ande amba ti ala nga ala yeke ne mba (És. 26:9). Tara ti bâ gbâ ti ye so e yeke manda ande nga e yeke fa na amba ti e na gbe ti fango lege ti Gbia, Jésus Christ.
20 Azo so asara ye alingbi na “aye so a sû ni na yâ ti ambeti so” ayeke wara ande fini ti lakue lakue. Jéhovah ayeke sû ande biani biani na yâ ti “mbeti ti fini” iri ti azo so ayeke ngbâ be-ta-zo na lo na ngoi ti ndangba tara. E lingbi ti wara fini ti lakue lakue ande. Tongaso, a lingbi e LUTI e diko Mbeti ti Nzapa, e BÂ NDO ti hinga ye so Mbeti ti Nzapa ni aye ti fa na e, nga e MÄ NDO na lege so e sara ye alingbi na afango lege ti Nzapa laso. Tongana e sara tongaso, e yeke sö kuâ na ngoi ti kota ye ti vundu, nga e yeke manda ye lakue lakue na ndo ti Jéhovah, Nzapa ti e ti ndara na ti ndoye.—Zo-ti. 3:11; aRom. 11:33.


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA OMENE
Mû mbage ti tâ vorongo
Bible atene ti lo nyen na ndo vorongo Nzapa na lege ti ayanda?
Bango ndo ti aChrétien ayeke tongana nyen na ndo amatanga ti vorongo?
Mo lingbi ti sala tënë ti mabe ti mo tongana nyen si mo so pëpe bê ti azo so mo yeke fa tënë ni na ala?
TONGANA a si so, na yâ vaka so mo lango dä, mo mä so mbeni zo aga na hondengo ni abi sioni yorö na yâ dungu so mo yeke gboto ngu ti nyongo ti mo dä, na mo bâ so tongana mo sala hange pëpe, mo yeke wara kuâ, mo yeke sala tongana nyen? Biani, mo yeke kpe hio na mbeni ndo nde ti gi ngu ti nyongo ti mo. Me même tongana mo sala tongaso, mo yeke hunda lakue tele ti mo: ‘Mbi nyon sioni ngu so kete awe pëpe?’
2 A yeke mara ti ye tongaso nga la e bâ na ndo tënë ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka. Bible atene so afango ye nga na asalango ye so Nzapa ake ni alï yâ ti anzapa so kue na abuba vorongo so azo ni agi ti mû na Nzapa (2 aCorinthien 6:17). Ndani la a hunda na mo na ngangu ti sigigi na yâ “Kota Babylone”, so ti tene abungbi ti vorongo nzapa kue ti wataka (Apocalypse 18:2, 4). Mo sala ni awe? Tongana a yeke tongaso, mo nzere biani na gonda. Me a hunda gi pëpe ti tene mo zi tele na abungbi ti vorongo nzapa ti wataka wala ti tene mo hunda si a zi iri ti mo na yâ ni tongana mo yeke dä kozo. Même tongana mo sala tongaso awe, a lingbi mo hunda tele ti mo: ‘Ambeni kete ye ti bungbi ti vorongo nzapa ti wataka ni angbâ na yâ ti asalango ye ti mbi?’ Bâ ambeni tapande ni ge.
TËNË TI AYANDA NA TI VORONGO ATORO TI AKOTARA
3 Teti angu mingi awe, ambeni zo ayeke na ayanda na ndo ti ala wala na mbeni balaga ti vorongo nzapa ti ala. Mo kue mo yeke na aye tongaso na ndo ti mo? Tongana mo yeke na ni, peut-être mo lingbi ti bâ so a yeke ngangu na mo wala a yeke na lege ni pëpe ti sambela Nzapa gi tongaso sân ti sala kusala na aye so. Peut-être mo ye tënë ti ambeni ye ni so mingi na a ngbâ ti gbu bê ti mo. Me Nzapa la ayeke fa na e tongana nyen ti voro lo, na Bible afa so lo ye pëpe ti tene e sala kusala na ayanda tongana e ye ti voro lo (Exode 20:4, 5; Psaume 115:4-8; Esaïe 42:8; 1 Jean 5:21). Tongaso, mo lingbi ti fa polele so mo mû mbage ti tâ vorongo tongana mo futi aye kue so mo yeke na ni so ague oko na vorongo nzapa ti wataka. Biani, gi ti bâ aye so tongana ti so Jéhovah abâ ni, so ti tene tongana “ye so ayeke ye ti sioni mingi”.—Deutéronome 27:15.
4 Na yâ ti avorongo nzapa mingi ti wataka, a yeke voro nga ayingo wala atoro ti akotara. Kozoni si ala manda tâ tënë na lege ti Bible, ambeni zo abâ ti ala atene so akuâ ayeke na fini na mbeni ndo, na ala lingbi ti mû maboko na e wala ti sala sioni na e. Peut-être mo yeke sala ngangu mingi giriri ti dë bê ti atoro ti akotara ti mo. Me tongana ti so mo manda na chapitre 6 ti buku so, akuâ ayeke na fini oko pëpe na mbeni ndo. Ni la, ti tara ti sala tënë na ala ayeke gi ye senge. Tongana mo wara ambeni tokua so a tene a londo na mbeni zo so akui, ti tâ tënë ni, a londo na ayingo sioni. A yeke ngbanga ni la si Jéhovah ake na azo ti Israël giriri ti gi ti sala tënë na akuâ wala ti mû mbage na atënë ti yorö kue.—Deutéronome 18:10-12.
5 Tongana mo yeke sambela lani na lege ti ayanda wala mo yeke voro giriri ayingo ti akotara ti mo, mo lingbi ti sala nyen? Diko aversê so afa na mo bango ndo ti Nzapa na ndo ti aye so, na gbu li dä. Na yâ sambela ti mo ti lâ oko oko na Jéhovah, fa so mo ye ti mû mbage ti tâ vorongo, na hunda lo ti mû maboko na mo ti bâ aye tongana ti so lo bâ.—Esaïe 55:9.
NOËL: MBENI MATANGA SO AKOZO CHRÉTIEN AYEKE SALA NI GIRIRI PËPE
6 Na lege ti tënë ti amatanga, avorongo nzapa ti wataka alingbi ti buba yâ ti vorongo so mbeni zo ayeke mû na Nzapa. Bâ gi tapande ti Matanga ti Noël. A tene so Noël ayeke matanga ti dungo Jésus Christ, na mingi ti abungbi ti vorongo nzapa so atene ala yeke mû peko ti Christ ayeke sala matanga so. Me ye oko pëpe afa so akozo disciple ti Jésus ayeke sala lani mbeni matanga tongaso. Mbeni buku (Sacred Origins of Profound Things) atene: “Teti angu 200 na peko ti dungo ti Christ, zo oko ahinga pëpe tâ lango so a dü na Jésus, na mingi ti azo asala nga nzara ti hinga ni pëpe.”
7 Même tongana fade adisciple ti Jésus ahinga tâ lango so a dü na lo, ala yeke sala matanga ti dungo lo pëpe. Ngbanga ti nyen? Mbeni bakari (The World Book Encyclopedia) afa atene a yeke ngbanga ti so akozo Chrétien “abâ lani matanga kue ti dungo tongana matanga ti apaïen.” A-oko matanga ti dungo so Bible asala tënë na ndo ni ayeke ti ambeni kota zo ti komande use so avoro lani Jéhovah pëpe (Genèse 40:20; Marc 6:21). A yeke sala nga lani amatanga ti dungo teti anzapa ti apaïen. Na tapande, na lango 24 ti nze ti mai, azo ti Rome ayeke sala matanga ti dungo ti nzapa so a hiri lo Diane. Na ndade ni, ala yeke sala matanga ti dungo ti nzapa ti ala ti lâ so a hiri lo Apollon. Ndani la si giriri, tongana a sala tënë ti amatanga ti dungo, a yeke pensé gi na apaïen me pëpe na aChrétien.
8 Mbeni nda ti tënë nde ayeke nga dä so asala lani si akozo Chrétien ayeke yeda pëpe ti sala matanga ti dungo Jésus. Adisciple ti Jésus ahinga peut-être so amatanga ti dungo ague oko na ambeni tënë ti pande so azo ayeke tene ni kozo me so a luti pëpe na ndo tâ tënë. Na tapande, azo ti kodoro ti Grèce na ti Rome mingi giriri amä na bê so, na lâ ti dungo ti azo kue, mbeni yingo ayeke ga ti duti na tele ti lo na yingo so ayeke bata lo na lâ ti fini ti lo kue. Buku Ye ti manda na ndo amatanga ti dungo (Angl.) atene: “Yingo ni so ayeke duti na mbeni songo ti ndima na nzapa so lâ ti dungo ti lo atï na lango so a dü na zo ni lani.” Jéhovah ayeke wara ande ngia pëpe na yâ matanga kue so abungbi tënë ti Jésus na atënë ti pande so aluti pëpe na ndo tâ tënë (Esaïe 65:11, 12). Tongana ye ni ayeke tongaso, a sala tongana nyen si azo mingi ato nda ti sala Matanga ti Noël?
MATANGA TI NOËL ALONDO NA NDO WA?
9 A yeke gi angu mingi mingi na peko ti kuâ ti Jésus si azo ato nda ti sala matanga ti dungo lo na lango 25 ti nze ti décembre. Me so ayeke lango ti dungo Jésus la pëpe.* Me a sala tongana nyen si lango 25 ti nze ti décembre aga lango so a soro ni tongana lâ ti dungo Jésus? Ambeni zo so atene ala yeke aChrétien “aye lani ti tene lango ti matanga ni atï na lango ti matanga so apaïen ti Rome ayeke sala” ndali ti fini sigingo ti lâ na hunzingo ti ngu oko oko (The New Encyclopædia Britannica). Na ngoi ti dê, ti londo na novembre ti si na janvier, tongana ye ni akpa mo bâ mo tene ngangu ti lâ akiri kue na peko, apaïen ayeke sala ambeni matanga ti tene lâ alondo na yongoro tambela ti lo na a kiri a ga na ndowa nga na lumière. A tene so lango 25 ti décembre ayeke lango so lâ ni ayeke kiri aga yeke yeke. Tongaso, ti wara lege ti ga na apaïen na yâ ti nzapa ti ala, amokonzi-nzapa ti a-église so atene ala yeke Chrétien ayeda na matanga so, na ala leke pekoni kete si a ga mbeni matanga ti aChrétien.#
10 A sala angu mingi awe la azo ahinga atene Matanga ti Noël alondo kozoni kue na apaïen. A yeke ngbanga ti so Mbeti ti Nzapa afa tënë ti salango matanga ni pëpe la si na kodoro ti Angleterre giriri nga na ambeni kodoro ti Amerika, a sala fadeso angu 400 tongaso awe, a ke ti tene a sala Matanga ti Noël. Même mbeni zo so ague na kua pëpe na lango ti Noël, a yeke tene na lo ti futa lamande. Ye oko, kete na pekoni, angbele ngobo ti salango ye so akiri, na a kiri a zia ambeni ngobo ti salango ye na ndo ni. Noël akiri aga mbeni kota matanga, na a ngbâ lakue kota matanga na yâ akodoro mingi laso. Me teti so Noël alondo na abungbi ti vorongo nzapa ti wataka, ala so aye ti nzere na lê ti Nzapa ayeke sala ni pëpe, nga matanga kue so alondo na bungbi ti vorongo nzapa ti apaïen, ala yeke sala ni pëpe.%
A BÂ MBENI YE TI SIONI DÄ PËPE SO NOËL ALONDO NA APAÏEN?
11 Ambeni atene so, biani, ala hinga so Matanga ti Noël alondo na apaïen, me ala bâ ti ala mbeni ye ti sioni dä pëpe tongana a sala ni. Na ti bâ ni nzoni, mingi ti azo so ayeke sala amatanga tongaso ayeke pensé pëpe na vorongo nzapa ti wataka. Na mbage, a yeke angoi so amû lege na asewa ti kpengba songo ti ala na popo ti ala. Me ti mo, a yeke tongaso la mo yeke bâ na aye so? Tongana a yeke ni la, peut-être a yeke ndoye so mo yeke na ni teti sewa la si asala si a duti ngangu na mo ti fa na gigi so mo mû mbage ti tâ vorongo, me a yeke pëpe ndoye ti mo teti vorongo nzapa ti wataka. Me hinga so Jéhovah, lo so asala si sewa abâ gigi, aye si mo duti na nzoni songo na afami ti mo (aEphésien 3:14, 15). Me mo lingbi ti kpengba songo ti mo na ala na lege so lo yeda na ni. Na ndo tënë ti aye so a lingbi a gbu bê ti e kozo, bazengele Paul asû na mbeti, lo tene: “I tara ye si i lingbi hinga ye so ayeke nzoni na lê ti Seigneur.”—aEphésien 5:10.
12 Peut-être mo lingbi ti tene na bê ti mo so anda ti tënë so apusu laso azo ti sala amatanga so ayeke nde na ti apaïen ti giriri. So amatanga ni alondo na apaïen asala ye? Biani, a sala ye! Zia e mû gi mbeni tapande: tongana mo bâ na sese mbeni bonbon so atï na yâ ti saleté, fade mo yeke mû bonbon so ti su? Oko pëpe. Bonbon ni ayeke nzoni pëpe. Legeoko na bonbon so, amatanga tongana ti Noël alingbi ti nzere mingi, me ala londo na mbeni ndo so ayeke saleté wala nzoni oko pëpe na lê ti Nzapa. Ni la, tongana e ye ti mû mbage ti tâ vorongo, a lingbi e duti na oko bango ndo ti prophète Esaïe so atene na atâ wakua ti Nzapa: “I ndu ye ti sioni oko pëpe.”—Esaïe 52:11.
SALA YE NA LEGE TI NDARA TONGANA MO YEKE KIRI TËNË NA AMBENI ZO
13 Kpale alingbi ti londo tongana mo mû desizion ti mû mbage pëpe na amatanga tongana Noël. Na tapande, ambeni kamarade ti mo ti place ti kua alingbi ti hunda mo ngbanga ti nyen mo yeke mû mbage pëpe na ambeni ye so amba ti mo ti kua ayeke sala na ngoi ti amatanga. Wala a lingbi ti si so mbeni mba ti mo amû na mo mbeni cadeau ti Noël; a yeke sioni ti yeda na cadeau so? Ka tongana koli wala wali ti mo avoro Jéhovah pëpe, mo yeke sala nyen? Mo lingbi ti sala tongana nyen ti hinga so amolenge ti mo apensé pëpe so mbeni ye amanke ala teti so ala yeke sala amatanga pëpe?
14 A hunda ti sala ye na ndara na yâ ti kpale ni oko oko so ayeke si. Na tapande, tongana mbeni zo atene gi hio tongaso na mo “Bonne année!” wala “Bonne fête!”, mo lingbi gi ti kiri tënë “merci”. Me tongana a si so mo yeke na gbele mbeni zo so mo na lo ayeke bâ ka tele lakue wala so mo yeke sala kua na lo lakue, na ndo so, mo lingbi ti soro peut-être ti sala lisoro kete na zo ni. Me na yâ ye kue, sala ye na ndara. Bible amû wango so: “I sala si tënë ti yanga ti i ayeke nzoni lakue, i leke na ingo, si i lingbi hinga lege ti kiri tënë na azo oko oko kue.” (aColossien 4:6). Sala hange ti tene salango ye ti mo afa pëpe so mo ne zo ni pëpe. Me fa na ndara ngbanga ti nyen bango ndo ti mo ayeke tongaso. Fa polele so mo ke pëpe ti tene zo amû cadeau na mba ti lo wala ti tene azo awara tele ti sala ngia; ye oko, mo soro ti mo ti sala tongaso na mbeni ngoi nde me pëpe na ngoi ti matanga ni.
15 Ka tongana mbeni zo aye ti mû mbeni cadeau na mo, mo yeke sala tongana nyen? Mingi ni, a yeke na mo ti bâ, a lingbi na aye so asi. Lo so aye ti mû na mo cadeau ni alingbi peut-être ti tene: “Mbi hinga, mo yeke sala ti mo fête ni pëpe. Me mbi ye ti mbi ti mû gi na mo cadeau so.” Mo lingbi ti tene so yengo dä na cadeau ni ayeke nde na mungo mbage na matanga ni mo mveni. Tongana zo ni ahinga nzoni pëpe tënë na ndo ti aye so mo mä na bê dä, mo lingbi ti tene na lo so mo yeke sala matanga ni pëpe. Na tenengo tongaso, zo ni ayeke bâ ngbanga ti nyen mo yeda na mbeni cadeau so a mû na mo, me mo yeke mû ti mo cadeau pëpe na azo na ngoi ni so. Na mbeni mbage nga, a yeke duti lege ti ndara ti ke mbeni cadeau tongana bibe ti zo so amû cadeau ni na mo ayeke ti fa na lê ti azo so tënë ti mo ti batango andia ti Nzapa ti mo ayeke gi tënë ti yanga senge, me tongana mo yeke na nzara ti wara ye, mo yeke gue nde na ni.
KA TONGANA A YEKE AZO TI SEWA TI MO?
16 Ka tongana mo yeke na gbele azo ti sewa ti mo so amä na bê pëpe, mo yeke sala nyen? Na ndo so nga, a hunda ti sala ye na ndara. A hunda pëpe ti londo na tele ti ala na ngangu ti ke angobo ti salango ye wala amatanga oko oko kue so ala soro ti sala. Yeda so ala nga ayeke na droit ti ala ti bâ aye tongana ti so ala ye, legeoko tongana ti so mo ye si ala nga ayeda so mo yeke na droit ti bâ aye tongana ti so mo ye (Matthieu 7:12). Ke ti bi tele ti mo na yâ ye kue so alingbi ti sala si mo mû mbage na matanga ni. Ye oko, sala ye na lege ni na ndo atënë so andu tâ lo matanga ni pëpe. A yeke nzoni mo gi ti sala ye lakue na mbeni lege so asala si yingo-ti-hinga ti mo agi mo pëpe.—1 Timothée 1:18, 19.
17 Mo lingbi ti sala tongana nyen ti tene amolenge ti mo abâ pëpe so ala manke mbeni ye teti so ala yeke sala pëpe amatanga so Bible ake? Tënë ni abâ mingi ye so mo yeke sala na alango so matanga ayeke dä pëpe. Ambeni babâ na mama ayeke leke mbeni ngoi ti kangbi acadeau na amolenge ti ala. Mbeni nzoni cadeau so ahon tanga ni kue so mo lingbi ti mû na amolenge ti mo ayeke ngoi ti mo nga bingo bê ti mo na ndo ala na lege ti ndoye.
MÛ MBAGE TI TÂ VORONGO
18 Ti zia ngia na bê ti Nzapa, a lingbi mo ke vorongo nzapa ti wataka na mo mû mbage ti tâ vorongo. Ye so ahunda ti sala nyen? Bible atene: “A lingbi e bi bê ti e na ambeni zo na popo ti e ti wa ala si ala ndoye azo, na ala sala kusala nzoni; a lingbi e zia ti bungbi pëpe, legeoko tongana ambeni zo asala, me e wa tele ti e na ambeni zo, na a lingbi i wa tele ti i mingi ahon teti i bâ so lâ ni aga ndulu.” (aHébreu 10:24, 25). Abungbi ti e ayeke angoi ti ngia so amû lege na e ti voro Nzapa tongana ti so lo hunda (Psaume 22:23; 122:1). Na ngoi ti abungbi tongaso, “wango tele ayeke na popo” ti atâ Chrétien.—aRomain 1:12, NW.
19 Mbeni lege nde ti fa so mo mû mbage ti tâ vorongo ayeke ti fa na amba ti mo aye so mo wara lege ti hinga ni na mandango Bible na aTémoin ti Jéhovah. Azo mingi ‘ayeke bima na ayeke toto’ teti ye kue ti sioni mingi so ayeke na ndo ti sese (Ezéchiel 9:4). Peut-être mo hinga ambeni zo so ayeke bima tongaso. Ngbanga ti nyen mo fa na ala pëpe tënë na ndo beku so Bible afa ti aye ti nzoni so ayeke si ande kekereke? Na ngoi so mo yeke bungbi oko na atâ Chrétien na mo yeke fa na azo apendere tâ tënë ti Bible so mo manda, mo yeke bâ ande so kete nzara kue so mo yeke peut-être na ni teti ambeni ye so andu vorongo nzapa ti wataka ayeke girisa yeke yeke na yâ bê ti mo. Zia na li ti mo so fade mo yeke wara ngia mingi nga gbâ ti aye ti nzoni tongana mo mû mbage ti tâ vorongo.—Malachie 3:10.
YE SO BIBLE AFA
- A lingbi a sala kusala pëpe na ayanda ti voro tâ Nzapa nga a lingbi a voro pëpe ayingo ti akotara.—Exode 20:4, 5; Deutéronome 18:10-12.
- A yeke sioni ti mû mbage na amatanga so alondo na apaïen.—aEphésien 5:10.
- A lingbi atâ Chrétien asala ye na ndara tongana ala yeke fa ngbanga ti nyen Bible afa na ala ti sala so me so pëpe.—aColossien 4:6.
* Bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
# Matanga ti Saturne wala Saturnale ayeke nga mbeni ye so apusu amokonzi-nzapa ti a-église ti soro lango 25 ti décembre tongana lango ti dungo Jésus. Matanga ti Saturne ayeke lani ti mû gonda na nzapa ti aRomain so abâ ndo na ndo kusala ti dengo yaka, na a yeke sala ni lani na popo ti lango 17 ti si na 24 ti décembre. Na ngoi ti matanga ni, azo ayeke sala pumba, ayeke sala ngia na ayeke mû acadeau na popo ti ala.
% Ti hinga tongana nyen atâ Chrétien ayeke bâ ambeni matanga ti sese, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
Ahundango tënë
1, 2. A lingbi mo hunda tele ti mo na tënë wa même tongana mo sigigi awe na yâ anzapa ti wataka? Ti mo, mo bâ so a yeke kota ye ti hunda tënë tongaso ngbanga ti nyen?
3. (a) Bible atene nyen na ndo tënë ti ayanda? Ngbanga ti nyen a lingbi ti duti ngangu na ambeni zo ti yeda na bango ndo ti Nzapa na ndo aye so? (b) Tongana ambeni ye so mo yeke na ni ague oko na vorongo ti wataka, a lingbi mo sala nyen na ni?
4. (a) E hinga tongana nyen so salango tënë na yingo ti akotara ti e ayeke gi ye senge? (b) Ngbanga ti nyen Jéhovah ake lani na azo ti lo ti bi tele ti ala na yâ ti atënë ti yorö kue?
5. Mo lingbi ti sala nyen tongana giriri mo yeke sambela lani na lege ti ayanda wala mo yeke sala na ayingo ti akotara ti mo?
6, 7. (a) A tene so Noël ayeke matanga ti nyen? Me akozo disciple ti Jésus ayeke sala ni? (b) Na ngoi ti akozo disciple, tongana a sala tënë ti amatanga ti dungo, a yeke pensé lani gi na azo wa?
8. Fa kamba so ayeke na popo ti amatanga ti dungo na atënë ti pande so azo atene giriri me so a luti pëpe na ndo tâ tënë.
9. Ye ni ague tongana nyen si azo asoro lango 25 ti décembre ti ga lango ti salango matanga ti dungo Jésus?
10. Ngbanga ti nyen ambeni zo giriri ayeke sala Matanga ti Noël pëpe?
11. Ngbanga ti nyen ambeni zo ayeke sala amatanga tongana Noël? Me a lingbi nyen si a gbu bê ti e kozo?
12. Mû mbeni tapande ti fa ngbanga ti nyen a lingbi e duti yongoro na angobo ti salango ye nga na amatanga so alondo na ando so ayeke sioni na lê ti Nzapa.
13. Akpale wa alingbi ti londo tongana mo ke ti mû mbage na amatanga?
14, 15. Mo lingbi ti kiri tënë tongana nyen tongana mbeni zo atene hio na mo “Bonne Année” wala “Bonne fête”? Ka tongana a yeke cadeau si mbeni zo aye ti mû na mo na ngoi ti mbeni fête?
16. Mo lingbi ti sala ye na ndara tongana nyen na ndo atënë so andu amatanga?
17. Mo lingbi ti mû maboko na amolenge ti mo tongana nyen ti tene ala bâ pëpe so ala manke ye teti ala mû mbage pëpe na amatanga?
18. Tongana nyen gango na abungbi alingbi ti mû maboko na mo ti mû mbage ti tâ vorongo?
19. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye mingi ti fa na azo tënë ti aye so mo manda na yâ ti Bible?


text:
42: Lele ti Balaam
LÂ OKO mo mä a tene lele asara tënë? Peut-être mo yeke tene: ‘Ên-ën. Nyama ayeke sara ka tënë pëpe.’ Me Bible asara tënë ti mbeni lele so asara tënë. Zia e bâ ye so asi.
Azo ti Israël aga nduru ti lï na sese ti Canaan awe. Balak, gbia ti Moab, asara mbeto ti azo ti Israël. Tongaso, lo tokua ambeni zo na ndo ti Balaam, mbeni zo so ahinga ndo mingi, ti ga ti deba azo ti Israël. Balak atene na Balaam so ni yeke mû gbâ ti nginza na lo. Tongaso, Balaam amû lele ti lo na lo gue ti bâ Balak.
Jéhovah aye pëpe ti tene Balaam adeba azo ti Lo. Tongaso, lo tokua ange ti lo ti luti na bê ti lege ti kanga lege na Balaam. Ange ni ayeke na mbeni yongoro épée na maboko ti lo. Balaam abâ ange ni pëpe, me lele ti lo abâ ange ni. Lele ni ayeke gi lege ti kpe ange ni, si na nda ni lo lango na sese. Ngonzo asara Balaam mingi, na lo pika lele ti lo na keke.
Na pekoni, Jéhovah asara si Balaam amä tënë so lele ni ayeke tene na lo. Lo tene: ‘Nyen si mbi sara na mo si mo yeke pika mbi tongaso?’
Balaam atene: ‘Mo mû mbi tongana buba zo ti mo! Tâ tongana mbi yeke fade na épée, ka mbi fâ mo.’
Lele ni ahunda lo, atene: ‘Lâ oko mbi sara sioni tongaso na mo awe?’
Balaam atene: ‘Ên-ën.’
Tongaso, Jéhovah asara si Balaam abâ ange so aluti na bê ti lege na épée na maboko. Ange ni atene: ‘Mo pika lele ti mo ngbanga ti nyen? Mbi ga ti kanga lege na mo, ngbanga ti so a lingbi mo gue mo deba azo ti Israël pëpe. Tongana lele ti mo akpe fade mbi pëpe, ka mbi fâ mo awe, me mbi yeke sara ye oko na lele ti mo pëpe.’
Balaam atene: ‘Mbi sara siokpari. Mbi hinga fade pëpe so mo luti na lege.’ Ange ni azi lege na Balaam na lo gue lo bâ Balak. Atâa so kue, lo tara ti deba azo ti Israël fani ota, me ahon ti tene a duti tongaso, Jéhovah asara si Balaam airi tënë nzoni na ndo ti azo ti Israël lege ota.
Nombre 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Ahundango tënë
- Balak ayeke zo wa? Ngbanga ti nyen lo hunda ti tene Balaam aga?
- Ngbanga ti nyen lele ti Balaam alango na sese?
- Lele ni atene nyen na Balaam?
- Mbeni ange atene nyen na Balaam?
- Nyen la asi tongana Balaam atara ti deba azo ti Israël?
Ambeni hundango tënë
- Diko Nombre 21:21-35.
Ngbanga ti nyen Israël ahon na ngangu Sihon, gbia ti azo ti Amori, nga na Og, gbia ti Basan? (Nom. 21:21, 23, 33, 34).
- Diko Nombre 22:1-40.
Nyen la apusu lani Balaam ti tara ti deba azo ti Israël? E lingbi ti manda nyen na lege ti ye so? (Nom. 22:16, 17; aProv. 6:16, 18; 2 Pi. 2:15; Jude 11).
- Diko Nombre 23:1-30.
Atâa so Balaam asara tënë mo bâ mo tene lo yeke voro Jéhovah, tongana nyen asarango ye ti lo afa ti ala ni nde? (Nom. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22).
- Diko Nombre 24:1-25.
Tongana nyen mbaï ti Bible so asara si e mä na bê mingi na gango tâ tënë ti aye so Jéhovah aleke ti sara? (Nom. 24:10; Es. 54:17).


text:
KOTA MAMA-TENE Ni | ZO AYEKE TÂ NA BEZOIN TI SAMBELA?
Mbeni zo ayeke mä ka asambela ti e?
Ambeni zo apensé so sambela ayeke gi bubango ngoi la, mbeni zo ti mango ni ayeke ti lo dä ape. Ambeni zo atara ti sambela kamême, me ala bâ so ala wara pëpe kiringo tënë na asambela ti ala ni. Mbeni zo so atene Nzapa ayeke dä ape a-imaginé wala Nzapa ayeke tongana nyen, na pekoni lo sambela, lo tene: “Tene gi mbeni tënë kete na mbi awe.” Me, lo tene so Nzapa ni azi nga yanga kete na lo ape.
Me, Bible adë bê ti e so Nzapa ayeke mä ka asambela ti e. Bible asara tënë so na ambeni zo ândö, a tene: “Tongana [Nzapa amä] toto ti i, fade Lo sara na i na lege ti grâce; tongana Lo mä, fade Lo kiri tënë na i.” (Ésaïe 30:19). Mbeni versê ti Bible ni nde atene: “Sambela ti azo ti mbilimbili amû ngia na Lo.”—aProverbe 15:8.
Jésus asambela Nzapa, na Nzapa ‘amä lo nzoni.’
Bible afa nga tapande ti ambeni zo so Nzapa amä lani asambela ti ala. Mbeni versê atene so Jésus asambela, na “lo hunda aye so agbu bê ti lo na Nzapa so alingbi ti sö lo,” na Nzapa ‘amä lo nzoni’. (aHébreu 5:7). E lingbi ti wara ambeni tapande ni na Daniel 9:21 nga na 2 Chronique 7:1.
Me, ngbanga ti nyen la ambeni zo abâ so Nzapa ayeke mä ka asambela ti ala ape? Ti wara akiringo tënë na asambela ti e, a lingbi e sambela gi Jéhovah, * Nzapa so a sara tënë ti lo na yâ ti Bible, me ambeni nzapa nde wala akotara ti e pëpe. Nzapa aye si aye so e hunda ni na lo ague “oko na ye so bê ti lo aye”. Ni la, tongana e sambela tongaso, lo tene so “lo yeke mä e.” (1 Jean 5:14). Ti tene a mä asambela ti e, a yeke nzoni e gi ti hinga tâ Nzapa ni nga ti hinga ye so bê ti lo aye.
Azo mingi atene so sambela ayeke pëpe gi mbeni senge mbage ti vorongo, me so Nzapa ayeke mä asambela ni nga lo yeke kiri tënë na ni. Isaac, so ayeke na Kenya, atene: “Mbi sambela ti tene a aidé mbi ti mä yâ ti Bible. Kete na pekoni, mbeni zo aga, na lo hunda ti aidé mbi.” Hilda, so ayeke na Philippines, aye ti ke manga. Na peko ti so lo sara effort gbä ti ke ni, koli ti lo atene na lo, a tene: “Ngbanga ti nyen mo sambela Nzapa ti aidé mo ape?” Lo sara ye alingbi na wango ni, na lo tene: “Bê ti mbi adö ti bâ tongana nyen la Nzapa a-aidé mbi. Mbi bâ ni na ngoi so mbi komanse ti girisa nzara ti nyongo manga ni. Mbi wara lege ti arrêté ni lani.”
Tongana aye so mo ye ti hunda na Nzapa ague oko na aye so bê ti lo aye, eskê lo yeke kiri tënë na ni la?
^ par. 6 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.