text:
Azo ni ayeke sara kua na aye ti bira na maboko ti ala (15-23)
4 Gï so Sanballat+ amä so e kiri e yeke leke gbagba ni, ngonzo agbu lo na terê ti e nga bê ti lo ason mingi na lo yeke he aJuif.2 Tongaso, na lê ti amba ti lo nga na lê ti aturugu ti Samarie, lo tene: “Nyen la awokongo Juif so ayeke sara so? Ala wani alingbi ande ti sara kua so? Ala yeke mû ande asandaga? Ala yeke hunzi kua ni na yâ ti lango oko? Atênë so wâ agbi ni si ala ro na yâ ti gbâ ti asaleté so, fade ala kiri ti sara kua na ni?”+3 Âdu ti Tobiah,+ zo ti mara ti Ammon,+ so ayeke na terê ti Sanballat, lo tene: “Même tongana mbeni mbo ti gonda* amonté na ndö ti ye so ala yeke leke so, lo yeke kungbi mûr ti tênë ti ala so na sese.”4 Nzapa ti e, zia mo mä e, ndali ti so ala yeke bâ e tongana ambumbuse zo,+ zia kamene so ala yeke zia na lê ti e akiri na li ti ala wani.+ Mo sara si ala ga tongana aye so azo agbu na peko ti bira na yâ ti mbeni kodro so a gbu ala si a gue na ala na ngbâa dä.5 Mo girisa asioni so ayeke na li ti ala so pëpe wala mo pardonné siokpari ti ala pëpe+ ngbanga ti so ala yeke zonga azo ti lekengo gbagba ni.6 Tongaso, e ngbâ ti sara kua ti lekengo gbagba ni ti gue na ni, na amur ni atingbi terê kue na asi na ndambo ti yongo ni na nduzu, na azo ni amû bê ti ala kue na kua ni.7 Gï so Sanballat, Tobiah,+ azo ti Arabie,+ azo ti mara ti Ammon nga na azo ti Ashdod+ amä so kua ti lekengo gbagba ni ayeke gue na li ni nzoni, na so a ngbâ ti kanga adû ti terê ti gbagba ni, ngonzo agbu ala mingi.8 Tongaso, ala mä terê na hondengo ni ti ga ti sara bira na azo ti Jérusalem nga ti bi wusuwusu na yâ ti gbata ni.9 Me e sambela Nzapa ti e, nga lakue e zia asinziri ti duti bï na lâ ti kanga lege na ala.10 Me azo ti Juda atene: “Ngangu ti azo ti sarango kua ni ahunzi awe, gbâ ti afango brique ahon ndö ni; e yeke wara lege lâ oko pëpe ti sara kua ti lekengo gbagba ni.”11 Awato ti e ayeke tene: “E yeke lï na popo ti ala kozo ti tene ala hinga tënë ni wala kozo ti tene ala bâ e, e yeke fâ ala na e yeke sara si kua ti lekengo gbagba ni aluti.”12 Lakue, aJuif so ayeke na ando nde nde na so asara kodro nduru na awato ti e aga na Jérusalem ala yeke tene na e fani mingi,* ala tene: “Awato ni ayeke londo na ando nde nde kue ti ga ti sara bira na e.”13 Tongaso, mbi zia akoli aluti na ando so ayeke na gbe ni na peko ti gbagba ni, ando so terê ni ayeke senge, mbi zia ala alingbi na asewa ti ala oko oko, ala yeke na a-épée, alikongo nga na akokora na terê ti ala.14 Tongana mbi bâ so mbeto asara ala, mbi londo hio mbi tene na akota zo ti kodro ni,+ na akete gouverneur nga na tanga ti azo ni, mbi tene: “Ala sara mbeto ti azo so pëpe.+ Ala dabe ti ala na Jéhovah, lo so lo yeke kota mingi nga so lo mû mbeto na zo.+ Ala tiri ndali ti aita ti ala, ndali ti amolenge ti ala ti koli na ti wali, ndali ti awali ti ala nga ndali ti ada ti ala.”15 Tongana awato ti e ni amä so e hinga tënë ti ye so ala ye ti sara so awe, nga so tâ Nzapa abuba yâ ti ye so ala ye ti sara so, e kue e kiri na terê ti kua ti lekengo gbagba ni.16 Ti londo na lango ni so, mbeni ndambo ti azo ti mbi ayeke sara kua ti lekengo gbagba ni,+ na mbeni ndambo ni ayeke gbu alikongo, avala, akokora nga na abongo ti wen. Amokonzi+ ayeke na peko ti azo ti Juda kue ti mû maboko na ala,17 azo ti Juda so angbâ ti sara kua ti lekengo gbagba ni. Ti ala so ayeke yô anengo kungba, ala yeke sara kua ni na mbage ti maboko ti ala oko na ala gbu aye ti bira na mbeni mbage ti maboko ti ala.18 Ti azo so ayeke sara kua ti lekengo gbagba ni, ala kanga épée ti ala na terê ti yâ ti ala na ngoi so ala yeke sara kua ni. Zo ti hurungo didi+ aluti na terê ti mbi.19 Mbi tene na akota zo ti kodro ni, akete gouverneur nga na tanga ti azo ni, mbi tene: “Kua ni ayeke kota kua nga ayeke mingi, na e kangbi terê ti e nde nde na terê ti gbagba ni nga e yo na mba.20 Me tongana ala mä totongo ti didi, ala kue aga abungbi terê ti ala na ndo so mbi yeke dä. Nzapa ti e ayeke tiri ngbanga ti e.”+21 Tongaso, na ngoi so e yeke sara kua ni, ti londo na kota ndapre juska ti si na bï na ngoi so atongoro asigi, mbeni ndambo ti azo ni ayeke gbu ti ala alikongo.22 Na ndembe ni so mbi tene na azo ni, mbi tene: “Zia akoli oko oko kue na azo ti kua ti ala alango na yâ ti Jérusalem na bï, tongaso na bï ala yeke sara sinziri ti e me na kota lâ ala yeke sara kua ni.”23 Tongaso, atâa mbi wala aita ti mbi, azo ti kua ti mbi+ wala asinziri so amû peko ti mbi, zo oko azi bongo ti lo pëpe na zo oko oko angbâ ti gbu ye ti bira ti lo na maboko ti lo ti koli.
Kete tënë
^ Wala “renard.” Mbeni mara ti ambo ti ngonda so lo kono mingi pëpe, nga lo yo na nduzu mingi pëpe; amê ti lo ayo yongo nga lê ti lo ahan mingi.


c: text/html

text:
“Gue na mbi na ndö ti lege ti mo so ayeke mbilimbili” (8)
Na mokonzi ti azo ti pikango mozoko, ndali ti Néhiloth.* Bia ti David.5 Jéhovah, mä tënë ti mbi;+dengi mê ti mo ti mä dema ti mbi.2 Mä mbi tongana mbi toto na mo ti mû maboko na mbi,Gbia ti mbi na Nzapa ti mbi, ndali ti so mo la mbi sambela mo.3 Jéhovah, mo yeke mä ande go ti mbi na ndapre;+mbi yeke fa ande gingo bê ti mbi na mo+ na ndapre na mbi yeke ku mo kungo.4 Mo yeke Nzapa so ye ti sioni anzere na mo pëpe;+zo ti sioni alingbi ti ngbâ na terê ti mo pëpe.+5 Zo ti fandara alingbi ti luti na gbele mo pëpe.Mo ke azo kue so sarango ye ti ala ayeke sioni;+6 mo yeke futi azo ti mvene.+Jéhovah ake na bê oko azo so asara ye ti ngangu na zo nga na azo ti handa.*+7 Me ndali ti tâ ndoye ti mo+ so ayeke kota mingi, mbi yeke lï na da ti mo;+Mbi yeke bâ ndo na mbage ti temple* ti mo so ayeke nzoni-kue, si mbi kuku ti fa so mbi kpe mbeto ti mo.+8 Jéhovah, gue na mbi na ndö ti lege ti mo so ayeke mbilimbili ndali ti awato ti mbi;sara si lege ti mo aduti polele na lê ti mbi.+9 Zo alingbi ti zia bê na tënë ti yanga ti ala pëpe;gï bibe ti sarango sioni la ayeke na yâ ti ala;lege ti go ti ala ayeke dû ti kuâ so yanga ni azi;ala yeke woko zo na anzerengo tënë ti yanga ti ala.*+10 Me Nzapa ayeke tene so ala yeke na tënë na li ti ala;mayele ti ala wani la ayeke kinda ala.+Mbi ye si a tomba ala ngbanga ti gbâ ti akengo ndia ti ala,ndali ti so ala sara kpengba-li na mo.11 Me azo kue so ague na mbage ti mo ti bata terê ti ala ayeke duti na ngia;+ala yeke dekongo na ngia lakue.Mo yeke kanga lege na azo so aye ti sara sioni na ala,na azo so aye iri ti mo ayeke duti na ngia ndali ti mo.12 Jéhovah, mo yeke iri tënë nzoni na ndö ti azo ti mbilimbili kue;nzoni bê ti mo ayeke ngoro ala tongana kota vala.+

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 7 Tongana lo hunzi ti sara atënë so lo yeke na ni ti tene na azo ni awe, lo lï na Capernaüm.2 Ngbâa ti mbeni turugu ti kota kamba ayeke dä, so turugu ni aye lo mingi; kobela asara ngbâa ni ngangu na lo ga nduru ti kui.+3 Tongana lo mä sango ti Jésus, lo tokua ambeni ancien ti aJuif ti hunda lo ti ga ti sava ngbâa ti lo ni.4 Azo so lo tokua ala asi na Jésus, na ala to nda ti voro yanga mingi na lo, ala tene: “Lo lingbi biani ti tene mo sara ye so ndali ti lo,5 ndali ti so lo ye mara ti e mingi, na lo la lo sara synagogue ti e so.”6 Tongaso Jésus ague legeoko na ala. Me tongana lo si nduru na da ni, turugu ti kota kamba ni atokua akamarade ti lo awe ti tene ala tene na lo, atene: “Kota zo, mo bâ pasi senge senge pëpe, ngbanga ti so mbi kpa ti tene mo lï na da ti mbi pëpe.+7 Ndani la mbi bâ terê ti mbi so mbi kpa pëpe ti gue na terê ti mo. Me sara tënë, na zia terê ti zo ti kua ti mbi ni ayeke kaï.8 Ndali ti so mbi kue mbi yeke zo so ayeke na gbe ti komandema ti mbeni zo, na mbi yeke na aturugu na gbe ti mbi nga. Tongana mbi tene na lo so: ‘Gue kâ!’ lo yeke gue. Na mbeni nde, mbi tene: ‘Ga!’ lo yeke ga. Tongana mbi tene na ngbâa ti mbi: ‘Sara ye so!’ lo yeke sara ni.”9 Tongana Jésus amä tënë so, bê ti lo adö na terê ti koli so, lo tourné na mbage ti gbâ ti azo so amû peko ti lo, na lo tene: “Mbi tene na ala: Même na Israël, mbi de mbi wara mbeni zo na mara ti kota mabe tongaso pëpe.”+10 Tongana azo so turugu ni atokua ala akiri na yanga-da, ala wara ngbâa so na nzoni terê.+11 Kete na pekoni, lo gue na mbeni gbata so a iri ni Naïn; adisciple ti lo nga na azo mingi mingi ayeke gue legeoko na lo.12 Tongana lo si nduru na yanga ti gbata ni, bâ, a yô kuâ ti mbeni koli ayeke sigi na ni. Lo yeke gï oko molenge ti mama ti lo.+ Nga, mama ni ayeke wali-mua. Azo mingi mingi ti gbata ni ayeke nga na terê ti mama ni.13 Na ngoi so lê ti Seigneur atï na ndö ti wali-mua ni, mawa ti lo asara lo,+ na lo tene na lo: “Kaï toto ni.”+14 Na ndö ti tënë so, lo pusu nduru na lo ndu gbogbo ti kuâ ni, na azo so ayeke yô ni aluti. Na pekoni, lo tene: “Maseka-koli, mbi tene na mo: Londo!”+15 Kuâ ni alondo, lo duti, na lo to nda ti sara tënë. Na Jésus amû lo na mama ti lo.+16 Mbeto agbu ala kue, na ala komanse ti mû gloire na Nzapa, ala tene: “Mbeni kota prophète abâ gigi na popo ti e.”+ Ala tene nga: “Nzapa abi lê ti lo na mbage ti azo ti lo.”+17 Sango ti ye so lo sara so amû yâ ti Judée kue nga na ando kue so ayeke na terê ni.18 Adisciple ti Jean afa peko ti aye so kue na lo.+19 Tongaso Jean airi adisciple ti lo use na lo tokua ala na Seigneur ti hunda lo: “Mo yeke Lo so ayeke ga?+ Wala a lingbi e ku mbeni zo nde?”20 Tongana akoli so asi na Jésus, ala tene na lo: “Jean Baptiste atokua e ti hunda mo: ‘Mo yeke Lo so ayeke ga? Wala a lingbi e ku mbeni zo nde?’”21 Na l’heure ni so, lo sava azo mingi so ayeke na akobela,+ angangu kobela nga na asioni yingo, na lo sara si awaziba mingi awara lege ti bâ ndo.22 Jésus akiri tënë na ala: “Ala gue afa na Jean peko ti ye so ala mä na ala bâ: Awaziba ayeke bâ ndo,+ azo so gere ti ala abuba ayeke tambela, terê ti azo ti buruma aga nzoni, azo so mê ti ala akanga ayeke mä ndo,+ a yeke zingo akuâ, na a yeke fa nzoni tënë na awayere.+23 Ngia ayeke na lo so abâ pëpe na mbage ti mbi mbeni ye so asara si lo pika gere ti lo.”+24 Tongana azo so Jean atokua ala ahon awe, Jésus ato nda ti sara tënë ti Jean na gbâ ti azo so, lo tene: “Ala gue lani na yâ ti benyama ti bâ nyen? Ti bâ mbeni sosongo so pupu ayengi ni?+25 Ala gue lani ti bâ nyen mbilimbili? Ti bâ mbeni koli so ayü apendere bongo?*+ Bâ, ala so ayeke yü apendere bongo nga ayeke na gbâ ti aye ti nginza ayeke na yâ ti ada ti agbia.26 Tongaso, ala gue lani ti bâ nyen? Ala gue ti bâ mbeni prophète? Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala, lo yeke mbeni prophète, na lo hon même mbeni prophète.+27 A yeke lo so a sara tënë ti lo na yâ ti Mbeti ti Nzapa, a tene: ‘Bâ, mbi yeke tokua watokua ti mbi kozo ti mo, na lo yeke leke lege ti mo ti tene mo hon dä!+28 Mbi tene na ala: Na popo ti azo so awali adü ala, mbeni oko ti duti kota ahon Jean ayeke dä pëpe. Me mbeni zo so ayeke kete na yâ ti Royaume ti Nzapa ayeke kota ahon lo.”+29 (Tongana azo ni kue nga na azo ti rongo nginza ti impôt amä tënë so, ala tene Nzapa ayeke mbilimbili, ndali ti so a batize ala na batême ti Jean.+30 Me aFarizien nga na ala so ahinga tënë ti Ndia mingi ake wango* so Nzapa amû na ala,+ ndali ti so Jean abatize ala pëpe.)31 “Mbi yeke haka azo ti ngoi so na azo wa? Ala yeke tongana azo wa?+32 Ala yeke tongana akete molenge so aduti na gara na ala yeke dekongo na amba ti ala na popo ti ala, ala tene: ‘E hûru flûte na ala, me ala dodo pëpe. E dema terê ti e na kongo, me ala toto pëpe.’33 Legeoko nga, Jean Baptiste aga, lo te mapa pëpe na lo nyon vin pëpe.+ Me ala tene: ‘Sioni yingo ayeke na yâ ti lo.’34 Molenge ti zo aga, ti lo, lo te ye na lo nyon ye, me ala tene: ‘Bâ, so zo ti tengo ye na zo ti nyongo vin ahon ndö ni. Lo yeke kamarade ti azo ti rongo nginza ti impôt na ti awasiokpari.’+35 Me a yeke hinga so ndara ayeke mbilimbili na lege ti akusala ti lo.”*+36 Mbeni Farizien ayeke hunda lo lakue ti ga ti te kobe na da ti lo. Tongaso, lo lï na da ti Farizien ni na lo duti na table ti te kobe.37 Bâ, mbeni wali so azo ahinga lo na yâ ti gbata ni tongana wasiokpari amä so Jésus ayeke te kobe na da ti Farizien so. Lo ga na ngbenda ti albâtre so mafuta so afun pendere ayeke na yâ ni.+38 Lo duti na peko ti Jésus, na terê ti gere ti lo, na lo zia si ngu ti lê ti lo ayuru na ndö ti gere ti Jésus, na lo mbô ni na kuä ti li ti lo. Nga, lo embrassé gere ti Jésus na lo tuku mafuta ni dä.39 Tongana Farizien so atisa Jésus abâ ye so, lo tene na yâ ti bê ti lo: “Tongana koli so ayeke biani prophète, ka lo yeke hinga zo so ayeke ndu lo so, nga lo yeke hinga wala wali so ayeke tongana nyen, so ti tene wasiokpari.”+40 Me Jésus atene na lo: “Simon, mbi yeke na mbeni tënë ti tene na mo.” Lo tene: “Maître, sara tënë ni!”41 “Bon ti mbeni zo ayeke na li ti akoli use. Bon ti oko ayeke denier* 500, me ti mbeni ayeke denier 50.42 Tongana ala yeke na ye pëpe ti futa na ni, na nzoni bê, lo zi bon ni na li ti ala use kue. Tongaso, na popo ti ala use so, zo wa la ayeke ndoye wa ti bon ni mingi?”43 Simon akiri tënë, lo tene: “Mbi pensé a yeke lo so wa ti bon ni azi gbâ ti bon na li ti lo.” Jésus atene na lo: “Mo bâ ye ni na lege ni.”44 Na ndö ti tënë so, Jésus atourné na mbage ti wali ni, na lo tene na Simon: “Mo bâ wali so? Mbi lï na da ti mo, me mo mû na mbi ngu ti sukula na gere ti mbi pëpe. Me wali so asara si ngu ti lê ti lo ayuru na ndö ti gere ti mbi na lo mbô ni na kuä ti li ti lo.45 Mo su ngbangba ti mbi pëpe. Me wali so, ngbene ye so mbi lï na da so, lo zia pëpe ti embrassé gere ti mbi.46 Mo tuku mafuta na li ti mbi pëpe, me wali so atuku mafuta so afun pendere na gere ti mbi.47 Ndali ti ye so, mbi tene na mo, atâa so asiokpari ti lo ayeke mingi,* a pardonné ni awe+ ngbanga ti so lo ndoye zo mingi. Me zo so a pardonné lo mingi pëpe, lo ndoye zo mingi pëpe.”48 Na pekoni, Jésus atene na wali so: “A pardonné asiokpari ti mo awe.”+49 Ala so ayeke te kobe legeoko na lo na table ato nda ti tene na popo ti ala: “Koli so ayeke zo wa si même lo yeke pardonné asiokpari so?”+50 Me lo tene na wali ni: “Mabe ti mo asö mo awe.+ Mo gue na siriri.”


text:
39 “Molenge ti zo, mo fa na Gog+ tënë ti aye so ayeke si ande na lo, mo tene: ‘Bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: “Mo Gog, kota mokonzi ti Méshek na Tubal,+ mbi yeke ga na terê ti mo.2 Mbi yeke sara si mo mû mbeni lege nde, mbi yeke fa lege na mo nga mbi yeke sara si mo londo na ando so ayeke tâ yongoro kâ na mbage ti nord,+ na mbi yeke gue na mo na ndö ti ahoto ti Israël.3 Mbi yeke pika keke ti kokora so ayeke na yâ ti maboko ti mo ti wali so na sese, na mbi yeke sara si alê ti kokora ti mo so ayeke na yâ ti maboko ti mo ti koli atï.4 Mo na aturugu ti mo nga na azo so ayeke na terê ti mo ayeke kui na ndö ti ahoto ti Israël.+ Mo yeke ga kobe ti yanga ti andeke nde nde kue nga na ti anyama ti ngonda.”’+5 “Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: ‘Mbi tene awe, mo yeke kui ande na yâ ti ngonda.+6 “‘Mbi yeke tokua ande wâ na terê ti Magog nga na terê ti azo so alango na ndö ti azoa na siriri.+ Ala yeke hinga so mbi yeke Jéhovah.7 Mbi yeke sara si a hinga iri ti mbi so ayeke nzoni-kue so na popo ti azo ti mbi Israël. Mbi yeke zia lege si a buba iri ti mbi so ayeke nzoni-kue so mbeni pëpe. Amara ayeke hinga so mbi yeke Jéhovah,+ lo so ayeke nzoni-kue na Israël.’+8 “Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene: ‘Biani, ye so ayeke si. Lango so mbi sara tënë ni giriri so ayeke ga.9 Azo so alango na yâ ti gbata ti Israël ayeke sigi ande na ala yeke mû aye ti bira ti sara na wâ. Aye ti bira ni ayeke akete vala* na akota vala, keke ti kokora na alê ti kokora, anduru keke nga na alikongo. Ala yeke mû ni ande ti sara na wâ+ na yâ ti ngu mbasambala.10 Ala yeke duti ande pëpe na bezoin ti ro akeke na yâ ti ngonda wala ti bungbi akeke na yâ ti gbako, ndali ti so ala yeke mû aye ti bira ni so ti sara na wâ.’“‘Ala yeke gbu ande aye ti azo so agbu lani aye ti ala, ala yeke gbu nga aye ti azo so anzi lani aye ti ala,’ tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.11 “‘Na lango ni so, mbi yeke mû ande na Gog+ mbeni ndo ti tene a lu lo dä na Israël, na yâ ti popo-hoto ti azo so ayeke hon na mbage ti est ti ngu-ingo na a yeke kanga ande lege na ala so ayeke hon kâ. Na ndo ni so la a yeke lu Gog na gbâ ti azo so ayeke na terê ti lo. A yeke iri ndo ni so Popo-hoto ti Hamon-Gog.*+12 Azo ti Israël ayeke mû nze mbasambala ti lu ala tongaso si sese ni aga nzoni.+13 Azo kue ti kodro ni ayeke sara ande kua ti lungo akuâ ti ala, na ye so ayeke sara si iri ti azo ti kodro ni awu na lango ni so mbi yeke wara gloire,’+ tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.14 “‘Azo ayeke hon ande lakue na yâ ti kodro ni, na a yeke soro ambeni na popo ti ala ti lu akuâ so angbâ na ndö ti sese ni ti tene sese ni aga nzoni. Ala yeke ngbâ ti gi akuâ ni nze mbasambala.15 Tongana ala so ayeke hon na yâ ti kodro ni abâ bio ti mbeni zo, ala yeke sara marque na place ni so. Na pekoni, ala so a soro ala ti lu akuâ ayeke lu bio ni so na Popo-hoto ti Hamon-Gog.+16 Kâ, mbeni gbata ayeke duti ande nga dä so a iri ni Hamonah.* Ala yeke sara ande si sese ni aga nzoni.’+17 “Âdu ti mo molenge ti zo, bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: ‘Tene na andeke nde nde kue nga na anyama ti ngonda kue, mo tene: “Ala bungbi terê ti ala ala ga. Ala ga na terê ti sandaga so mbi leke ngbanga ti ala, kota sandaga so ayeke na ndö ti ahoto ti Israël.+ Ala yeke te ande nyama na ala yeke nyon mênë.+18 Ala yeke te nyama ti terê ti awangangu, ala yeke nyon mênë ti amokonzi ti sese ni: akoli-taba, akete taba, angasa, akoli-bagara. Ala yeke anyama ti mafuta kue so ayeke na Basan.19 Ala yeke te ande mafuta ti sandaga ni asi na go ti ala na ala nyon mênë ni juska ala soulé na ndo so mbi leke sandaga ti mbi dä ndali ti ala.”’20 “‘Na terê ti table ti mbi, yâ ti ala ayeke si ande na nyama ti ambarata nga na ti azo ti kpengo na apuse ti mbarata, ti awangangu nga na ti aturugu nde nde kue,’+ tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.21 “‘Mbi yeke fa ande gloire ti mbi na popo ti amara; na amara kue ayeke bâ ngbanga so mbi dë na popo ti ala nga ngangu* so mbi fa ni na popo ti ala.+22 Ti londo na lango ni so ti ga na ni, azo ti Israël ayeke hinga so mbi yeke Jéhovah Nzapa ti ala.23 Amara ayeke hinga ande atene a yeke ndali ti siokpari ti azo ti Israël si a gbu ala a gue na ala na mbeni ndo nde ngbanga ti so ala yeke be-ta-zo na mbi pëpe.+ Tongaso, mbi honde lê ti mbi na ala+ na a yeke mbi si mbi zia ala na maboko ti awato ti ala+ na ala kue akui kuâ ti épée.24 Mbi sara ye na ala alingbi na sioye ti ala nga na kengo ndia so ala ke, na mbi honde lê ti mbi na ala.’25 “Tongaso, bâ tënë so Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, atene la: ‘Mbi yeke mû ande tanga ti azo ti Jacob+ so a gbu ala na ngbâa ti kiri na ala, na mbi yeke bâ mawa ti azo ti Israël+ kue. Mbi yeke yapu ande ti gbu koko ti iri ti mbi so ayeke nzoni-kue.+26 Na peko ti so a zia kamene na lê ti ala awe ndali ti so ala yeke be-ta-zo na mbi pëpe na yâ ti aye kue,+ ala yeke duti ande na siriri na yâ ti kodro ti ala na zo oko ayeke zia mbeto na yâ ti ala pëpe.+27 Na ngoi so mbi yeke mû ala na popo ti amara nga na ndö ti sese ti awato ti ala ti bungbi ala ndo oko,+ mbi yeke ga ande nga nzoni-kue na popo ti ala na lê ti gbâ ti amara.’+28 “‘Ala yeke hinga so mbi yeke Jéhovah Nzapa ti ala, ngbanga ti so mbi yeke sara si a mû ala a gue na ala na mbeni kodro nde na popo ti amara na pekoni mbi yeke mû ala mbi kiri na ni na ndö ti sese ti ala na mbi yeke zia mbeni oko angbâ kâ pëpe.+29 Mbi yeke honde lê ti mbi ande na ala mbeni pëpe+ ndali ti so mbi yeke tuku yingo ti mbi na ndö ti azo ti Israël,’+ tënë ti yanga ti Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, la.”
Kete tënë
^ A yeke akete vala so mingi ni azo ti pikango kokora la ayeke gbu ni.


text: 4 Na peko ti aye so, mbi bâ ndo, na bâ, mbeni yanga-da azi na yayu, na kozo go so mbi mä akpa toto ti trompette; go ni asara tënë na mbi atene: “Montê ge, na fade mbi yeke fa na mo aye so ayeke si ande.”2 Na peko ti aye so, gi hio tongaso mbi duti na gbe ti ngangu ti yingo, na bâ, mbeni trône ayeke na yayu, na mbeni zo aduti na ndo ti trône ni.3 Lo so aduti na ndo ti trône ni, tere ti lo akpa tênë so a iri ni jaspe nga mbeni tênë ti nginza mingi so ayeke bengba bengba; na mbeni kongö angoro tere ti trône ni si na bango ni kongö ni akpa mbeni tênë so a iri ni émeraude.4 Atrône bale-use na osio angoro tere ti trône ni so; mbi bâ a-ancien bale-use na osio so ayü avuru bongo ti ndo ni aduti na ndo ti atrône so, nga acouronne ti lor ayeke na li ti ala.5 Awâ ti bekpa, ago na toto ti bekpa alondo na mbage ti trône ni asigigi; alampe mbasambala so ayeke za wâ ayeke na dawa ti trône ni, alampe so aduti fä ti ayingo mbasambala ti Nzapa.6 Na dawa ti trône ni, mo yeke wara mbeni ngu-ingo so lê ni ayeke tongana tatara na akpa mbeni tênë so zo abâ ndo na yâ ni kue.Na bê ti trône ni nga na tere ni, mbi bâ acréature osio so ayeke na fini, alê ti bango na ndo amû tere ti ala kue, na dawa nga na peko.7 Kozo créature ni akpa bamara; use créature ni akpa kete koli-bagara; ota créature ni ayeke na lê so akpa lê ti zo, na osio créature ni akpa ngualo so ayeke huru.8 Âdu ti acréature osio so, créature oko oko ayeke na akpangbi omene; na alê amû tere ti akpangbi ni kue, na gigi nga na yâ ni. Bï na lâ, ala yeke wu tere ti ala pëpe si ala yeke tene: “Jéhovah Nzapa ayeke nzoni-kue, nzoni-kue, nzoni-kue; lo yeke Lo ti ngangu ahon kue, lo yeke dä ândö, lo yeke dä fadeso nga lo yeke ga.”9 Na ngoi kue so acréature ni ayeke mû gloire, na gonda nga na singila na Lo so aduti na ndo ti trône, Lo so lo yeke na fini lakue lakue nga kpu na kpu,10 a-ancien bale-use na osio ni atï na gbe ti Lo so aduti na ndo ti trône ni na ala yeke voro Lo so ayeke na fini lakue lakue nga kpu na kpu, nga ala bi acouronne ti ala na dawa ti trône ni si ala yeke tene:11 “Jéhovah, mo so mo yeke Nzapa ti e, mo lingbi ti tene a mû na mo gloire, na gonda na ngangu ngbanga ti so mo sara aye kue, nga a yeke ndali ti ye so bê ti mo aye si aye ni ayeke dä na a sara ala.”


text:
TONGƆ NDA YEZU
(Genèse 1, 1-5.26-27; 2,1-4a.7.15-25)
1 1Uzu ti a ye zu ko Nzapa lindo yayu na tisɛ. 2Kanda sɛsɛ
ndo waawa gɛgɛrɛ. Tɔrɔ tɛ Nzapa ndo fana ndo ka
ya mbingo ndo ngu mabere ya mɛ ndo ya. 3Nzapa tɛnɛ ya:
„ndo avuru“. Ko, ndo avuru. 4Nzapa hû ya vurungɔ ndo adu nzõni.
La Nzapa akangbi vurungo ndo na mbingo. 5Nzapa aili vurungo ndo ya
„la“; aili mbingo ya „bi“. Bi vu, ndã ade. Ati bi kwa kɔi…
26Nzapa tɛnɛ ya: „Eli zo na ngi lɛ e, nga ma e, ko ala ndo le gbia ndo asusu ti gbɛ
ngu, aù ti lɛ ndozu, na atolɛ, asa ti ngɔngɔ, na akukuye
mɛ ndo hara ka lɛ sese“. 27Nzapa ali zo na ngi lɛ lo,
na ngi lɛ lo la lo lekɛ zo, lo lɛkɛ lo, kɔli na wali.
2 1Ba seni mɛ ndo alɛkɛ na yayu
na tise, na linɔ tɛ aye zu lako. 2Nzapa kɔ ndo nda
ye mɛ lo li na bi ti mbarambara, ko na bi ti mbarambara ko
lo wɛ ndo tɛrɛ lo, na lo ti aye zu mɛ ndo lo li. 3Nzapa
asunu bi ti mbarambara, ko li ni santo, na lo mɛ ya lo wɛ
ndo tɛrɛ lo na pɛko aye zu mɛ ndo lo li.
4aBa seni mɛ ndo Nzapa ali na yayu na tise ngoi mɛ
ndo ali na ni la.
Nzapa
tara lebɛ zo ka Paradizo
7Seni la, Nzapa Yawe alɛkɛ ngbilondo na sese ti
kpondo, ko lo ulu mbo ka ya hõ lo, la ngbilondo ati zo abanda wɛngɔ mbo...
15 Nzapa Yawe amu zo akpã lo ka yaka ti Eden ya lo lu yaka
ko lo bata nga yaka. 16Ko Nzapa Yawe alu ndia olo hê zo :
« Mɔ lengbi ti tɛngɔ alekɛkɛ zu ti Yaka. 17Kanda
ta mɔ tɛ lekɛkɛ ti hîngangɔ nzõ liye na siɔ
liye ma. Na lo mɛ ya, la mɛ gbanda mɔ tɛ
lekɛkɛ ni ko, mɔ ti gbanda wa kpingɔ kwá. »
18Nzapa Yawe apa ya : « Ta du nzõni ya zo adu kɔi
na bɛlo ma. Alengbi ya mbi lɛkɛ hê lo wa zangɔ
lo mɛ alengbi na lo. »
21Ala Nzapa Yawe ato kota langɔ ka ndo zo kɔli,
la lo la langɔ. Lomu le ngara lo kɔi, ko lo vî lɛ kã ni ka
katɛ lo. 22So pɛkoni lo lɛkɛ zo wali na ngara zo
kɔli ni, la lo ga na lo hê zo kɔli.
23Ala zo kɔli adɛ kɔngɔ ya :
« Olo mɛ ko, lo du bio ti bio tɛrɛ mbi nvɛni, lo nga
mi ti mi tɛrɛ mbi nvɛni ! Aili gbanda lo la ‘wali’, na lo mɛ
ya ahã ndo lo ka katɛ koli !»
24Ndani mɛ kɔli ndo zia to lo na ta lo, so
lakatangɔ na tɛrɛ yalo, ko ala ndo ti bo mi tɛrɛ
zo kɔi la.
25Kanda ala zu ose ndo tɛrɛ la ndumbu, ko ta
kamɛnɛ tɛ zo na fõ lo lɛ ala ma.
31Ngbɔ
du ndo siɔ sa mɛ ɔ asiɔ sa ti yaka mɛ
Nzapa Yawe ali zu va. Lo pa hê wali ya : « Nzapa tɛnɛ
ya : ‘Ta î tɛ alekɛkɛ ti yaka zu ma’? » 2Wali
adiri apa hê ngbɔ ya : « Elengbi ti tɛngɔ
alekɛkɛ ti yaka. 3Kanda lo ti lekɛkɛ ko la
bɛ yaka ko, Nzapa nê ya : ‘Ta î tɛ ni ma. Ta î pɔtɔ
tɛrɛ ni ma, so ma î na kpilingɔ’.» 4Ngbɔ
adiri nê hê wali ya : « Ipɔ! Ta î na kpingɔ ma! 5Kanda
Nzapa hînga ya lako îna tɛngɔ ni ko, lɛ î nazingɔ ko îna
tingɔ mabele a nzapa, mɛ ndo hînga nzõ liye na siɔ liye. » 6Wali
hû ya kɛkɛ ni du nzõni ti tɛngɔ, ni du nga nzõni ti
bangɔni, ko ni du nga nzõni ya zo tɛ ko zo alua kodɛ ti
hîngangɔ yezu. Lo mu lekɛkɛ ni lo tɛ. Lo hê nga
Tãngani hê koli mɛ ndo so tõnda lo, la lo tɛ. 7Na pɛkoni,
lɛ la zu sɛ zi yango, ko ala hînga ya ani ndumbu.
Credo
Na ili Bwa na Nyi na Tɔrɔ
Santo. Amɛn. +
Mbi ye ló tɛ Nzapa mɛ ngengereni
kɔi,
Bwa mɛ kpengbani bɛ,
Wa lingo yayu na tise,
Na aye zu mɛ e ndohû,
Nga na omɛ ta e ndohû
na lɛ e ma.
Mbi ye ló tɛ Yezo
Kristo mɛ Gbia bo lo kɔi,
Ngbongi
Nyi Nzapa.
Bwa
pia ndo adû lo uzu ti ngoi kwɛ.
Lo
Nzapa mɛ ‘lo ka tɛ Nzapa.
Lo bɛta
vuru ndo, lo bɛta Nzapa,
Adû lo, ta ‘li lo lingɔ ma,
Du tɛ lo na tɛ Nzapa Bwa kwɛ
kɔi,
Ye zu si ndo na lo tɛ lo.
Lo ló ndo ka ndozu,
Lo zu ge tise so sarangɔ
e azi,
Lo mu ndo tɛrɛ
zo ka ya Mɔsia Maria,
Na lo nguru tɛ Tɔrɔ Santo.
Lo ti bɛrɛ zo.
Lo hû ndo Peno lo tɛ e ngoi tɛ Ponsio Pilato
:
Agbala ndo lo ndo krusi, Akpi, ahɔ lo.
Lo so na bi ti ota,
Se ko ndo asu ni ka ya Buku Santo.
Lo ma ka Yayu,
Lo du ndo koti ti Nzapa Bwa.
Lo ti diri gbanda ga na ndima,
So fangɔ ngbanga tɛ azi mɛ lɛ la ngê,
Na tɛ ‘la
mɛ akpili wɛ.
Ta ma lengɔ gbia tɛ lo da ma.
Mbi ye lo tɛ Tɔrɔ Santo mɛ Gbia,
Wa hêngɔ
e du tɛ aya Nzapa.
Lo ló ka tɛ
Nzapa Bwa na Nyi.
Andovɔrɔ
lo, Angonda nga lo kwɛ kɔi
Na Nzapa Bwa na Nyi,
Lo tɛnɛ ndo tɛnɛ na nyõ Aprofɛta.
Mbi ye lo tɛ Eklezia mɛ ngengereni kɔi,
Santo, Katoliko, alengbi na li ndo kwɛ,
Alo ka tɛ Apostolo.
Mbi ye lo ti Batisimɔ mɛ ngengereni
kɔi,
Mɛ ndokpo siɔ ye,
Mbi ndo lɛndɛrɛ Kwá mɛ gbanda e so,
Nga na Kaka mɛ gbanda e ngbã.
Amɛn.
Bwa mɛ ka yayu,
A ndo gonda bɛ ili mɔ,
Du Gbia tɛ
e
A ndo li bɛ
ye ge tise na se nyomɔ,
Ma se mɛ
ka yayu ke,
Nhê e la olo mɛ,
tɛ tɛ e mɛ e tɛ la kwɛ,
Ondɛ siɔ
ye tɛ e
Semɛ e
ndo ɔndɛ siɔ ye tɛ a fô e
Ta mɔ zia e ti na wangɔ ma
Wa sara e na ya siɔ lo.
Amɛn.
Ave Maria
Maria zegbia,
Grasia nsî bɛmɔ
Gbia ndo separa mɔ
Mɔ ɔ awe zu
Nzõ ye ti na Yezo ko la ngɔ ni ya mɔ
Santo Maria, Ta Nzapa,
Sambela nhê e a siɔ zi
Ndɛ na ngoi mɛ gbanda e kpi ni
Amɛn.
Magnificat
Zo wali mɛ ma ndozu ma sara la,
Adê ma nzê, ndo sû ma la, akpengba ma lino tɛ alombe ka
lɛ to, zo wali ni ko nɛ na? (Ct 6,10)
+ Tɔrɔ tɛrɛ mbi
aya Gbia tɛ mbi.
Bɛ mbi ndosaba so Nzapa
mɛ wa sara mbi.
+ Ada bɛ lo na mbumbuse
zo tɛrɛ mbi mɛ wa kwa tɛ lo,
Wa azi zu agonda mbi gbanda
ya Bɛ mbi de.
+ So Nzapa mɛ lo kpengbani
bɛ, ali akukuna ye tɛrɛ mbi,
Ili lo nzõni bwai. Bɛ lo ndo
azi mɛ ndo tɔndɔ lo ngbî.
+ Ti lo kpengbani,anwɔnwɔ
ya awa yakɛ.
Ahã Gbia mɛ ka
tɛrɛ la azi, aya awa ngarangɔ tɛrɛ la.
+ Akaye hê ambumbuse zi ndoni
ndoni, ayuru awa togwa,
Ati diri gwe yamba ti la nyomɔ
nyomɔ.
+ Vundu tɛ
Aisrael mɛ ava lo agbõ lo ndo, la lo sara la.
Se mɛ lo pia ko kapa uzu, hê
ato e Abraham na atara lo la.
+ E ye ya : andovɔrɔ
Bwa, na Nyi, na Tɔrɔ Santo.
Se kondo
andovɔrɔ na la uzu, na ndɛ, na lakwɛ,
ta ngoi mɛ azia ni
da ma. Amɛn.
NZƆPA
TƐ YEZO MƐ YOANƐ ASU
Yezo lo Tɛnɛ tɛ Nzapa
1 Uzu ti Nzapa lingɔ ye zu, Tɛnɛ ndo da gã, Tɛnɛ na
Nzapa ndodu ndo ndoni koi. Tɛnɛ ndo Nzapa. 2Uzu ti tongɔ
nda ye zu ko, Tɛnɛ na Nzapa ndodu ndo ndoni koi. 3Nzapa
ali ndo aye zu na lege ti Tɛnɛ, ko ye mɛ ta Nzapa ali na lege ti
Tɛnɛ ma ko, ta ye ni da ma. 4Tɛnɛ ni ko la ndohê
bɛta du hê azi, ko bɛta du ni adu nga ma lá mɛ ndovuru na ndo hê
azi. 5Ndo ni avuru ngbê na ya mbingo, ko ta mbingo avî ni ma.
6 Nzapa ato ndo wa pango kwa tɛ lo mɛ ili lo la Yoanɛ. 7Yoanɛ
aga ndo so kambisangɔ nda lo tɛ wa vurungɔ na ndo. Lo ga ndo so
pangɔ lo tɛ wa vurungɔ na ndo hê azi zu, wadila a la ye lo
tɛ wa vuruungɔ na ndo ni. 8Ta Yoanɛ nvɛni ndo la
wa vurungɔ na ndo ma, kanda lo tɛ lo ndo zo mɛ aga so
kambisangɔ nda lo tɛ wa vurungɔ na ndo. 9Wa vurungo
na ndo mɛ ndo aga ge le sese, avuru na ndo hê azi zu ko, bo lo kɔi la
bɛta wa vurungɔ na ndo.
10 Tɛnɛ aga ndo ge lɛ sese. Nzapa ali ndo sese na lege ti
Tɛnɛ, kanda ta azi ti lɛ sese ahînga ndo Tɛnɛ ma. 11Tɛnɛ
aga ndo ka tɛ azi tɛ lo nvɛni, ko ta azi tɛ lo ayamba ndo
lo ma. 12Kanda ambanga ayamba ndo lo, aye nga ndo lo tɛ lo, la
lo hê la nguru ya, ala ti aya Nzapa. 13Ta a la ti aya Nzapa nga ma se mɛ azi ndodu na ngwê
wali, wa ala dú nyi ma. Kanda Nzapa nvɛni la To la.
14
Tɛnɛ ni amu ndo
tɛrɛ zo, lo ndodu ndo so popo tɛ e. Lo na nzõ bɛ ma wo ma,
ko lo fa nga e na bɛta lo tɛ Nzapa zu. E hû ndo ndima tɛ
lo mɛ ndo To lo Nzapa ahê lo, na lo mɛ ya, lo ngbongi Nyi. 15Yoanɛ
apa ndo lo tɛ lo na kɔngɔ ya : « Lo ndo la mbi ndopa
lo tɛ lo ya, lo na gangɔ pɛko mbi, kanda lo ɔ mbi
na nguru, ta sanga ma, lo ndo uzu da gã na ngoi mɛ ta adɛ adú
mbi ma. »
16
Lo li ndo nzõ bɛ hê e zu, lo sunu
ndo nga e ndoni ndoni. 17Nzapa alu ndo ndia hê e ti ndo Mɔizɛ,
kanda e lua nzõ bɛ tɛ lo, na bɛta lo tɛ lo ti ndo Nyi lo
Yezo Kristo. 18Ta zo kɔi ahû Nzapa ma. Kanda ngbongi Nyi lo
mɛ lo nvɛni nga Nzapa, lo ndodu ka tɛ To lo Nzapa, la afa e na
To lo Nzapa.


text:
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
Mbi ye lani ti kui ape!
A DÜ LO NA NGU: 1964
NA KODRO TI: ANGLETERRE
LO YEKE ÂNDÖ: MBENI WALI SO ASARA KIRIKIRI, SI ADÜ NA NGOI SO LO NGBÂ MASEKA
GIGI TI MBI ÂNDÖ
A dü mbi na Paddington, mbeni ndo so azo ayeke dä mingi na gbata ti Londre, na Angleterre. Mbi na mama ti mbi nga na ayaya ti mbi ti wali ota la e lango da oko. Babâ ti mbi ayeke lango ka lakue na yanga-da ape ndali ti so lo yeke nyon sämba mingi.
Na kete ti mbi, mama ti mbi afa na mbi ti sambela lakue na alakui. Mbi yeke na mbeni kete Bible so gï aPsaume la ayeke na yâ ni, na mbi yeke mû atënë ti yâ ti Psaume ni mbi he na bia. Mbi rappelé na mbeni tënë so mbi diko na yâ ti mbeni buku ti mbi, na tënë ni angbâ na yâ ti li ti mbi, a tene: “Mbeni lâ, zo kue ayeke kui.” Tënë ni so asara si mbi lango na bï ape, mbi yeke pensé gï na ndö ti gigi ti mbi ti kekereke. Mbi tene: ‘Ti tâ tënë ni, aye ti nzoni adoit ti duti na yâ ti gigi so mingi. Ka mbi yeke na fini ngbanga ti nyen?’ mbi ye lani ti kui ape!
Mbi ye ti hinga ye mingi na ndö ti tënë ti sarango yorö. Mbi tara ti sara tënë na akuâ, mbi na akamarade ti mbi ti ekole e yeke gue na cimetière nga e yeke bâ afilm so amû mbeto na zo. E bâ so aye ni anzere na e me na mbage ayeke zia mbeto na yâ ti e.
Mbi komanse ti sara kirikiri na ngoi so mbi yeke na ngu bale-oko. Mbi yeke nyon manga nga hio mbi ga ngbâa ni. Kete na pekoni, mbi komanse ti nyon mbangi. Na ngoi so mbi wara ngu 11, mbi tara ti nyon sämba. Atâa so sämba ni anzere na yanga ti mbi ape, a nzere na mbi tongana mbi soulé. Mbi ye bia nga na dodo mingi. Mbi yeke gue ka na amataga ti amaseka nga na aboite de nuit mingi. Mbi yeke sigi ka yeke na bï mbi hon na mbi yeke kiri yeke na da kozo si ndo ahan. Na ndade ni tongana mbi fatigué, mbi yeke kpe ekole. Lakue tongana mbi gue na ekole, mbi yeke nyon sämba na ngoi ti apermanence.
Mbi wara sioni moyenne na ngoi so mbi yeke na klase ti terminale. Na bango ni, bê ti mama ti mbi ason nga ngonzo ahon ndö ti lo, ngbanga ti so lo hinga fade ape so mbi yeke sara kirikiri mingi. E papa, na mbi kpe da ni. Teti ambeni ngoi, mbi lango na ndo ti ndeko ti mbi, Tony, so ayeke mbeni Rastaman (wala zo so abata kuä ti li ti lo ayo). Lo yeke gbu ye ti azo na ngangu, lo yeke kä mbangi, a hinga lo tongana zo so ayeke sara ye ti ngangu mingi. Kete na pekoni, mbi mû ngo mbi dü molenge ti e ti koli, na ngoi so mbi yeke gï na ngu 16.
LEGE SO BIBLE ACHANGÉ FINI TI MBI
Kozo lango so mbi tingbi na aTémoin ti Jéhovah ayeke na ngoi so mbi lango na yâ ti mbeni auberge ti awali kumbamba so ayeke na amolenge. Akota zo ti kodro ni amû na mbi mbeni chambre kâ. Ambeni wali use so ayeke aTémoin ti Jéhovah ayeke ga ka ti bâ ambeni mama so angbâ maseka na ndo ni so. Mbeni lâ, mbi ga na terê ti aTémoin ti Jéhovah ni na ngoi so ala yeke sara lisoro na awali ni. Mbi ye gï ti fa so aTémoin ti Jéhovah ni so ayeke fa tâ tënë ape. Ye oko, ala kiri tënë yeke nga polele na gbâ ti ahunda ti mbi kue gï na lege ti Bible. Ala sara ye yeke nga na ndoye, na ye so andu bê ti mbi mingi. Tongaso, mbi wani mbi yeda ti tene ala manda Bible na mbi.
Kete na pekoni, mbi manda ambeni ye na yâ ti Bible so achangé gigi ti mbi kue. Depuis kete ti mbi, mbi sara mbeto ti kuâ mingi. Me fadeso, mbi hinga fango ye ti Jésus na ndö ti tënë ti zingongo ti akuâ awe (Jean 5:28, 29). Nga, mbi hinga so Nzapa ayeke bi bê ti lo biani na mbi (1 Pierre 5:7). Ye so apika bê ti mbi mingi ayeke tënë so ayeke na Jérémie 29:11, so a tene: “Jéhovah atene: ‘Mbi hinga mbilimbili ye so mbi pensé ti sara ndali ti ala, mbi pensé ti mû na ala siriri, me ye ti vundu pëpe, ti mû na ala mbeni nzoni gigi ti kekereke nga na beku.” Mbi to nda ti hinga biani so mbi lingbi ti wara fini ti lakue lakue na yâ ti Paradis na ndö ti sese ge.
A-Témoin ti Jéhovah afa tâ ndoye na mbage ti mbi. Na kozo lango so mbi gue na mbeni bungbi ti ala, ala yamba mbi pendere nga ala mû place ti duti na mbi, azo ni kue ayeke sara ye nzoni mingi (Jean 13:34, 35). Sarango ye ti ala na mbage ti mbi ayeke tâ nde mingi na sarango ye ti azo ti mbeni églize ti ndo so mbi yeke dä. A-Témoin ti Jéhovah ayamba mbi atâa dutingo ti mbi ni. Ala mû ngoi ti ala na terê ti mbi, ala yeke bi bê na mbi nga ala yeke mû maboko na mbi mingi. Mbi bâ terê ti mbi mo bâ mo tene mbi yeke na yâ ti kota sewa so tâ yengo terê ayeke na popo ti azo ni.
Mandango Bible asara si mbi hinga biani so mbi doit ti sara achangement na yâ ti gigi ti mbi ti lingbi na andia ti Nzapa so ayeke mbilimbili. A yeke lani ngangu na mbi ti zia lege ti nyongo manga. Na oko ngoi ni, mbi hinga so ambeni bia ayeke sara si nzara ti nyongo mbangi asara mbi, tongaso mbi changé abia so mbi yeke mä ka ni. Ti tene mbi soulé ape, mbi zia lege ti guengo na amatanga ti amaseka nga na aboite de nuit, ngbanga ti so a yeke ando so asara si mbi yeke na nzara ti soulé mingi. Nga, mbi yeke gi ti sara kamarade na afini zo so ayeke na nzoni sarango ye so alingbi ti aidé mbi na yâ ti fini dutingo ti mbi.
Na ngoi ni so, Tony kue ayeke manda Bible na aTémoin ti Jéhovah. Na ngoi so aTémoin ti Jéhovah ni ayeke kiri tënë na ahunda ti lo na lege ti Bible, lo nga kue lo hinga biani so ye so lo yeke manda so ayeke tâ tënë la. Lo sara akota changement na yâ gigi ti lo: lo zi terê ti lo na milieu ti asioni zo, lo zia lege ti gbungo ye ti azo na ngangu nga lo zia lege ti nyongo mbangi. Ti tene e nzere na lê ti Jéhovah, e use kue e bâ so e yeke na bezoin ti zia lege ti asioni sarango ye ti e ni nga e gi ti duti mbeni nzoni sewa ndali ti molenge ti e ti koli. E sara mariage na ngu 1982.
“Lango ayeke kpe encore na lê ti mbi na bï ape ndali ti gingo bê na ndö ti kekereke wala na ndö ti kuâ”
Mbi rappelé na recherche so mbi sara lani na yâ ti Tour ti Ba Ndo nga na Réveillez-vous ! * so asara tënë na ndö ti ambaï ti azo so awara lege ti sara achangement so mbi kue mbi ye ti sara ni. Atapande ti ala ni so akpengba mbi mingi. Mbi bâ so mbi wara ngangu ti ngbâ ti gbu ngangu na ti zia lege ni ape. Mbi ngbâ lakue ti sambela Jéhovah si lo zia mbi ape. Mbi na Tony e wara batême, e ga Témoin ti Jéhovah na juillet 1982.
NZONI YE SO MBI WARA NA PEKONI
Songo so mbi yeke na ni na Jéhovah Nzapa la asö fini ti mbi. Mbi na Tony kue e bâ so Jéhovah amû maboko na e na yâ ti angoi ti ngangu. E manda ti zia bê ti e kue na Nzapa na yâ ti angoi ti ngangu ni so, na e bâ so lo mû maboko na e lakue nga lo kpengba sewa ti e.
A nzere na mbi mingi ti mû maboko na amolenge ti e ti koli na ti wali ti hinga Jéhovah tongana ti mbi. Fadeso, mbi yeke nga na ngia tongana mbi bâ nga amolenge ti ala ayeke kono hingango ye ti ala na ndö ti Nzapa.
Lango ayeke kpe encore na lê ti mbi na bï ape ndali ti gingo bê na ndö ti kekereke wala na ndö ti kuâ. Yenga na yenga, mbi na Tony e yeke voyagé mingi na yâ ti acongrégation nde nde ti aTémoin ti Jéhovah ti kpengba amba ti e Chrétien. E yeke bungbi legeoko na ala ti fa ye na ambeni zo so afa na gigi mabe na Jésus, so ala nga kue alingbi ti wara fini ti lakue lakue.
^ par. 17 So aTémoin ti Jéhovah asigi na ni.


text:
HUNDA 1
Nzapa ayeke zo wa?
“Zia si azo ahinga so, mo so iri ti mo ayeke Jéhovah, Mo oko la mo yeke Lo so ayeke na nduzu na ndö ti aye kue, na ndö ti sese kue.”
“Zia ala hinga so Jéhovah ayeke Nzapa. Lo la lo sara e, na e yeke ti lo.”
“Mbi yeke Jéhovah. So ayeke iri ti mbi la; mbi yeke mû gloire ti mbi na mbeni zo pëpe. Nga gonda so a yeke gonda na mbi, mbi yeke mû ni pëpe na ayanda so a leke ni na kode.”
“A yeke sö ande zo kue so adi iri ti Jéhovah.”
“Biani, da oko oko kue, mbeni zo la asara ni, me zo so asara aye kue ayeke Nzapa.”
“Ala yô lê ti ala na nduzu ala bâ ndo. Zo wa la asara aye so na lê ti nduzu so zo wa? A yeke lo so amû yanga na ala ti tene ala sigi gbani gbani alingbi na wungo ti ala. Lo iri ala kue na iri ti ala. So ngangu ti lo ayeke kota mingi nga amû mbeto na zo, mbeni oko na popo ti ala amanke pëpe.”


text: 22 Na yâ ti ngu ota, bira ayeke pëpe na popo ti azo ti Syrie na ti Israël.2 Na yâ ti ota ngu ni, Josaphat,+ gbia ti Juda, ague na ndo ti gbia ti Israël.+3 Gbia ti Israël ahunda awakua ti lo, atene: “Gbata ti Ramoth-Galaad+ ayeke ti e ape? Ngbanga ti nyen e sara mbeni ye ti kiri ti mû ni na maboko ti gbia ti Syrie ape?”4 Na pekoni lo hunda Josaphat, lo tene: “Mo yeke gue legeoko na mbi na gbata ti Ramoth-Galaad ti tiri bira?” Josaphat atene na gbia ti Israël: “Mbi na mo e yeke oko. Azo ti mbi ayeke azo ti mo. Ambarata ti mbi ayeke nga ambarata ti mo.”+5 Me Josaphat atene na gbia ti Israël: “Pardon, e gi ti hinga+ tënë ti bê ti Jéhovah dä kozoni si.”+6 Tongaso, gbia ti Israël abungbi aprophète ndo oko, akoli 400 tongaso, na lo hunda ala, lo tene: “A yeke nzoni mbi gue mbi sara bira na azo ti gbata ti Ramoth-Galaad? wala mbi gue ape?” Ala tene na lo: “Gbia, mo gue! Jéhovah ayeke zia gbata ni na maboko ti mo.”7 Na pekoni, Josaphat ahunda ndo, atene: “Mbeni prophète ti Jéhovah nde ayeke dä ape? Zia e hunda lo nga.”+8 Na mango tënë so, gbia ti Israël atene na Josaphat: “Mbeni zo oko angbâ so e lingbi ti hunda tënë ti Jéhovah+ na yanga ti lo, me mbi ye tënë ti lo pëpe,+ ndali ti so lâ oko lo tene nzoni prophétie na ndö ti mbi pëpe, me gï asioni ni.+ A yeke Micaïah molenge ti Imlah.” Me Josaphat atene: “A yeke nzoni gbia asara tënë tongaso pëpe.”9 Tongaso, gbia ti Israël airi mbeni kota zo ti yangbo ti gbia na lo tene na lo: “Gue mo ga na Micaïah molenge ti Imlah hio si.”+10 Gbia ti Israël na Josaphat gbia ti Juda aduti na ndö ti trône ti ala, zo oko oko ayü bongo ti lo ti gbia. Ala yeke na ndo ti pikango lê ti kobe so ayeke na yanga ti gbagba ti Samarie, na aprophète kue ayeke tene prophétie na gbele ala.+11 Sédécias, molenge ti Kénaanah, aleke adidi na wen, na lo tene: “Bâ tënë so Jéhovah atene la: ‘Mo yeke kpo* azo ti Syrie na adidi so juska mo futi ala kue.’”12 Tënë ti yanga ti tanga ti aprophète ni kue ayeke gï oko, ala tene: “Gbia, mo gue na gbata ti Ramoth-Galaad, mo yeke sö benda. Jéhovah ayeke zia gbata ni na maboko ti mo.”13 Zo so gbia atokua lo ti iri Micaïah atene na lo: “Tanga ti aprophète kue atene gï nzoni tënë na gbia. Pardon, zia si tënë ti mo nga kue aduti tongana ti ala. Tene nzoni tënë na gbia.”+14 Me Micaïah atene: “Ti tâ tënë ni, so Jéhovah ayeke na fini, gï tënë so Jéhovah atene na mbi la mbi yeke tene ni.”15 Lo ga na ndo ti gbia, na gbia ahunda lo, atene: “Micaïah, a yeke nzoni e gue e sara bira na azo ti gbata ti Ramoth-Galaad? wala e gue ape?” Hio lo tene: “Gbia, mo gue. Mo yeke sö benda. Jéhovah ayeke zia gbata ni na maboko ti mo.”16 Gbia ni atene na lo: “Juska lawa la mbi doit ti zia mo na gbe ti bä awe si mo tene na mbi gï tâ tënë na iri ti Jéhovah?”17 Tongaso lo tene: “Mbi bâ azo ti Israël kue so yâ ti ala akangbi kirikiri na ndö ti ahoto+ tongana ataba so ayeke na berger pëpe. Jéhovah atene: ‘Wa ti ala ayeke dä pëpe. Zia zo oko oko akiri na yanga-da ti lo na siriri.’”18 Gbia ti Israël atene na Josaphat: “Mbi tene fade na mo ape? Mbi tene: ‘Lo yeke tene nzoni prophétie na ndö ti mbi pëpe, me gï asioni ni.’”+19 Micaïah atene: “Tongaso, mbi yeke fa na mo peko ti ye so Jéhovah afa na mbi: Mbi bâ Jéhovah so aduti na ndö ti trône ti lo,+ na aturugu ti lo ti yayu kue aluti na terê ti lo, ambeni na mbage ti koli nga ambeni na mbage ti wali.+20 Jéhovah ahunda ala, atene: ‘Zo wa la ayeke handa Achab ti tene lo gue na Ramoth-Galaad na lo kui kâ?’ A-ange akomanse ti fa ye so ala ye ti sara: mbeni afa ti lo, mbeni nga afa ti lo nde.21 Mbeni ange*+ aga aluti na gbele Jéhovah na lo tene: ‘Mbi la mbi yeke handa ande lo.’ Jéhovah ahunda lo, atene: ‘Mo yeke sara ni tongana nyen?’22 Lo tene: ‘Mbi yeke gue mbi sara si aprophète+ ti lo kue atene mbeni tënë so ahanda lo.’ Lo tene na ange ni: ‘Mo yeke handa ande lo biani. Gue mo sara tongaso.’23 Ni la Jéhovah azia mbeni yingo ti mvene na yanga ti aprophète ti mo kue,+ me Jéhovah atene so ye ti ngangu ayeke si na mo.”+24 Sédécias, molenge ti Kénaanah, aga na terê ti Micaïah, lo pika ngbangba ti lo, na lo tene: “Yingo ti Jéhovah azia mbi ahon tongana nyen la ague asara tënë na mo?”+25 Micaïah atene: “Na ngoi so mo yeke kpe ti lï na yâ ti da ti honde terê ti mo na yâ ti mbeni chambre na yâ ni kâ la mo yeke hinga lege ni.”26 Na pekoni, gbia ti Israël atene: “Ala mû Micaïah ala gue azia lo na maboko ti Amon, mokonzi ti gbata, nga na Joas, molenge ti gbia.27 Ala tene na ala: ‘Gbia atene: “Ala zia lo na da ti kanga,+ ala mû na lo mapa na ngu gï kete juska mbi kiri na siriri.”’”28 Me Micaïah atene: “Tongana mo kiri na siriri, andâ Jéhovah la asara tënë ni na mbi pëpe.”+ Lo kiri lo tene: “Ala azo kue so ayeke ge so, ala girisa tënë so mbi tene so pëpe.”29 Gbia ti Israël na Josaphat gbia ti Juda amonté na Ramoth-Galaad.+30 Gbia ti Israël atene na Josaphat: “Mbi yeke changé terê ti mbi na mbi lï na yâ ti bira ni, me a yeke nzoni mo yü bongo ti mo ti gbia.” Tongaso, gbia ti Israël achangé terê ti lo ti tene azo ahinga lo pëpe+ na lo lï na yâ ti bira ni.31 Gbia ti Syrie amû yanga na amokonzi 32 ti apuse ti mbarata,+ lo tene: “Ala tiri na mbeni zo nde pëpe, atâa a yeke kota turugu wala senge ni, me gï na gbia ti Israël.”32 Gï so amokonzi ti apuse ti mbarata abâ Josaphat, ala tene na bê ti ala, atene: “Zo so adoit ti duti gbia ti Israël la.” Tongaso, ala tourné ala gue ti tiri na Josaphat. Me lo komanse ti dekongo ti tene mbeni zo amû maboko na lo.33 Tongana amokonzi ti apuse ti mbarata ni abâ so a yeke gbia ti Israël la pëpe, hio ala zia ti tomba peko ti lo.34 Me mbeni koli apika lê ti kokora ti lo gï kirikiri tongaso,* na lê ti kokora ni amû gbia ti Israël na place so a-écaille ti bongo ti lo ti wen atingbi terê dä. Gbia ti Israël atene na zo so ayeke kpe na puse ti lo, atene: “Tourné mo sigi na mbi na yâ ti bira* ni, ndali ti so mbi wara kä ngangu.”+35 Bira ni akporo ngangu na lango ni so, na a gbu gbia gbungo si lo luti na nduzu na yâ ti puse ni. Lo yeke bâ ndo na mbage ti aturugu ti Syrie. Mênë ti lo ayuru ngangu na yâ ti puse ni, na lo kui na lakui.+36 Na ngoi so lâ ague ti linda, mbeni dekongo alondo na yâ ti camp ni, atene: “Zo oko oko akiri na gbata ti lo! Zo oko oko akiri na kodro ti lo!”+37 A yeke tongaso si gbia akui, a gue na lo na Samarie na a lu lo kâ.38 Na ngoi so azo ayeke sukula puse ni nduru na terê ti ngu ti Samarie, ambo aga asu mênë ti gbia ni, a lingbi na tënë so Jéhovah atene lani.+ Awali-ndumba ayeke sukula ngu na ndo ni so.*39 Âdu ti tanga ti mbaï ti Achab, tënë ti aye kue so lo sara, da* so lo sara na pembe ti doli+ nga na agbata kue so lo leke, a sû ni na yâ ti mbeti ti mbaï ti agbia ti Israël.40 A yeke tongaso si Achab akui, na lo wu terê ti lo tongana ti akotara ti lo.+ Molenge ti lo Achaziah+ aga gbia na peko ti lo.41 Josaphat,+ molenge ti Asa, aga gbia na ndö ti azo ti Juda na yâ ti osio ngu ti komandema ti Achab gbia ti Israël.42 Josaphat ayeke na ngu 35 na ngoi so lo ga gbia, na lo komande na Jérusalem ngu 25. Iri ti mama ti lo ayeke Azubah, molenge ti Shilhi.43 Lo ngbâ ti sara ye tâ gï tongana ti babâ ti lo Asa.+ Lo hon nde na ni pëpe, nga lo sara ye so ayeke na lege ni na lê ti Jéhovah.+ Ye oko, ando so ayeke na nduzu angbâ,+ na azo angbâ ti mû asandaga nga ti zö asandaga na ando ni so.44 Josaphat asara si siriri angbâ na popo ti lo na gbia ti Israël.+45 Âdu ti tanga ti mbaï ti Josaphat, tënë ti angangu ye so lo sara nga abira so lo sara, a sû ni na yâ ti mbeti ti mbaï ti agbia ti Juda.46 Lo zi nga na yâ ti kodro ni tanga ti akoli so ayeke na yâ ti temple so azia terê ti ala na amba ti ala koli si ala lango na ala,+ ala ti ngoi ti babâ ti lo Asa so angbâ.+47 Na ngoi ni so, mbeni gbia ayeke na Édom+ pëpe. Gï mbeni mokonzi la akomande tongana gbia.+48 Josaphat asara nga gbâ ti abateau so a leke ni na Tarsis* ti tene avoyagé na Ophir ti mû lor kâ ti ga na ni.+ Me abateau ni so ague pëpe ndali ti so a tuku na ngu na Ézion-Guéber.+49 A yeke na ngoi ni so la Achaziah molenge ti Achab atene na Josaphat: “Zia awakua ti mbi ague oko na awakua ti mo na yâ ti abateau ni”, me Josaphat ake.50 A si na mbeni lâ, Josaphat akui, na lo wu terê ti lo tongana ti akotara ti lo.+ A lu lo na cimetière ti akotara ti lo so ayeke na Gbata ti David, kotara ti lo. Molenge ti lo Joram+ aga gbia na peko ti lo.51 Achaziah,+ molenge ti Achab, aga gbia na Samarie na ndö ti Israël na yâ ti ngu 17 ni ti komandema ti Josaphat gbia ti Juda. Lo komande na ndö ti Israël ngu use.52 Lo ngbâ ti sara ye so ayeke sioni na lê ti Jéhovah, nga lo sara ye tâ gï tongana ti babâ+ na mama+ ti lo so asara ye tongana ti Jéroboam, molenge ti Nébat, so apusu lani azo ti Israël ti sara siokpari.+53 Lo ngbâ ti voro Baal,+ ti kuku na gbe ti lo nga ti son bê ti Jéhovah Nzapa ti Israël,+ tâ gï tongana ti so babâ ti lo asara lani.


text:
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
Mbi gi ka lani ti kanga lege na aye ti sioni na fason ti mbi wani
A DÜ LO NA NGU 1960
NA KODORO TI LIBAN
LO YEKE ÂNDÖ MBENI NGANGU ZO TI KUNG FU
GIGI TI MBI ÂNDÖ:
Mbi kono na Rmaysh, mbeni kete kodoro ti Liban, nduru na Israël. A yeke lani na ngoi ti bira. Mbi bâ lani tongana nyen la amine ayeke sungba si ayeke fâ gere wala maboko ti azo. Gigi akpengba lani ngangu, nga sarango sioni amû ndo.
Sewa ti mbi, so li ti e kue ayeke 12, asara lani Eglize Maronite, so ayeke nga mbeni mbage ti Eglize Catholique la. Babâ asara lani kua ngangu ti bâ na lege ti sewa ti lo ni. Me Mama la ayeke bâ si e amolenge ni e gue na eglize. Me na mbeni ngoi, mbi bâ so azo so ye ti ala ayeke dä ape so, zo oko abi bê ti ala na ala ape, même Eglize kue.
Tongana mbi kono kete awe, mbi ye ti sara kung fu. Mbi bi tere ti mbi dä ngangu, na mbi hinga ti pika zo na gere nga na maboko. Mbi hinga nga tongana nyen ti tiri na a-épée wala amoutchakou nga na ambeni ye nde nzoni. Na mbi, mbi tene, ‘Mbi peut ti kanga lege na bira ape, me mbi peut kamême ti kanga lege na azo ti sara sioni na amba ti ala.’ Tongana mbi bâ azo use ayeke tiri, hio mbi bi tere ti mbi dä. Mbi yeke lani zo ti ngonzo mingi, nga kete ye mbi sara ngonzo awe. Azo kue ti mbongo ti Liban akpe ka mbi sioni, teti so mbi gi ka lani ti kanga lege na aye ti sioni na fason ti mbi wani.
Na ngu 1980, mbi zia iri ti mbi na mbeni ndo so a yeke manda kung fu dä na gbata ti Beyrouth. Atâa so lâ na lâ abombe, a-obus nga na aroquette ayeke sungba kirikiri, mbi zia lege ti guengo na entrainement ape. Gigi ti mbi lani angoro gi na ndo ti tengo ye, lango, nga na sarango ye tongana ti Bruce Lee, so ajoué lani gbâ ti afilm nga so ayeke lani maître ti kung fu. Mbi sara coiffe tongana ti lo, mbi tambela tongana lo, na nga mbi haka fason ti dekongo ti lo tongana lo yeke pika kung fu. Mbi he ka ngia lani ape.
LEGE SO BIBLE ACHANGÉ FINI TI MBI:
Mbi ye lani ti ga mbeni zo ti fango kung fu na Chine. Me na mbeni lakui, andâ mbi ngbâ ti sara entrainement ngangu ti leke tere ti mbi ndali ti Chine ni, mbi ye ti mä! a pika yanga-da. A-Témoin ti Jéhovah use la aga, na mbeni kamarade ti mbi la aga na ala so. Mbi ngbâ na vuko bongo ti mbi ti kung fu ni nga gbiki ayuru mbi mingi, na mbi tene na ala, “Mbi hinga ye oko na ndo ti Bible ape.” Mbi hinga lani ape so gigi ti mbi ayeke komanse ti changé tâ gi na ngoi ni so.
A-Témoin ni afa na mbi na yâ ti Bible ndani so azo apeut lâ oko ape ti zi biaku biaku asioni ye kue so ayeke si so. Ala fa so Satan la ayeke tâ zo so ayeke na peko ti asoni ye so (Apocalypse 12:12). Na bango lê ti aTémoin ni, a yeke azo so agi bê ti ala kirikiri ape, na ye so apika bê ti mbi. A nzere nga na mbi so ala fa na mbi so Nzapa ayeke na iri (Psaume 83:18, FD). Ala diko nga na mbi 1 Timothée 4:8, so atene: “Tarango tere na lege ti ngia ti awanguru ayeke sara nzoni na zo gi kete; me gbungo tënë ti Nzapa ngangu ayeke sara nzoni na zo na yâ ti aye kue, teti a yeke na zendo ti fini ti laso nga ti so ayeke ga.” Atënë so asara ye mingi na yâ ti gigi ti mbi.
Mawa ni ayeke so mbi kiri mbi bâ tere na aTémoin ni ape, ngbanga ti so sewa ti mbi atene na ala ti kiri ti ga ape. Atâa so kue, na yâ ti bê ti mbi mbi ye ti zia lege ti sarango kung fu ni na ti manda Bible. Tënë ni so anzere na aita ti mbi ti koli ape, me mbi ye gi ti wara aTémoin ti Jéhovah ti tene ala ga amanda Bible na mbi.
Mbi gi aTémoin gbä. A si na mbeni ngoi, babâ ti mbi akui gi hio tongaso, nga ambeni ye ti ngangu asi na ambeni zo ti sewa ti mbi ni. Ye so asara mbi vundu mingi. Na angoi ni so, mbi wara kua na mbeni ndo ti lekengo ada. Mbeni lâ, mbeni mba ti mbi zo ti kua ni, mbeni koli so iri ti lo ayeke Adel, ahunda mbi atene ngbanga ti nyen la si lê ti mbi ayeke gi na vundu so? Tongana mbi fa na lo ndani awe, lo fa na mbi ambeni versê ti Bible so afa tënë ti zingongo ti akuâ. Teti anze gumbaya, nzoni Témoin ti Jéhovah so amû ngoi ti lo ti mû maboko na mbi ti hinga Bible.
Na mandango Bible ni, mbi ga ti bâ so a lingbi mbi changé aye mingi na yâ ti sarango ye ti tere ti mbi, me a yeke lani kete ye ape. Bê ti mbi ayeke gi wâ wâ wâ. Me Bible amû maboko na mbi ti pete ndo ti ngonzo ti mbi na ti kanga bê. Na tapande, na Matthieu 5:44 Jésus atene: “Ala ngbâ ti ndoye awato ti ala na ti sambela ndali ti azo so ayeke sara ye ti ngangu na ala.” A-Romain 12:19 atene nga: “Ala wani ala futa kula pëpe . . . Teti a sû na Mbeti ti Nzapa, a tene: ‘Jéhovah atene: Futango kula ayeke ti mbi, fade mbi si mbi yeke kiri na futa na zo.’” Aversê so nga na ambeni nde amû maboko na mbi yeke yeke ti zia lege ti ngonzo.
NZONI YE SO MBI WARA NA PEKONI:
Atâa so lani sewa ti mbi ake ti tene mbi manda Bible na aTémoin ti Jéhovah, ala yeke ne aTémoin ni fadeso. Biani, mbeni ita ti mbi ti koli aga nga Témoin ti Jéhovah, na Mama ayeke gbu koko ti tënë ti mabe ti e na lê ti azo dandara juska na kuâ ti lo.
Mbeni ye ni nga ayeke so mbi mû mbeni nzoni wali. Iri ti lo ayeke Anita, na mbi na lo e yeke mû ka ngoi ti e mingi ti fa tënë na azo. Depuis na ngu 2000 la e yeke lango na Eskilstuna, mbeni gbata ti kodoro ti Suède. Kâ, e yeke fa tënë ti Nzapa na azo so ayeke tene yanga ti Arabu.
Bê ti mbi angbâ lakue ti son tongana mbi bâ ambeni zo asara sioni na amba ti ala. Me so mbi hinga tâ ndani so azo ayeke bâ pasi, nga so mbi hinga mbi tene Nzapa aga nduru ti zi apasi ni so, a sara si mbi yeke na ngia mingi nga bê ti mbi agi mbi kirikiri ape.
A nzere ka na mbi nga na wali ti mbi mingi ti fa tënë. E ye ka ti fa tënë ti Jéhovah na azo


text:
Jéhovah, Nzapa so ayeke sara tënë na azo
“Mo mä mbi, na fade mbi sara tënë.”—JOB 42:4.
ABIA: 113, 114
1-3. (a) Ngbanga ti nyen la apensé ti Nzapa nga na yanga ti kodoro ti lo ayeke nde mingi na ti azo? (b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
JÉHOVAH NZAPA aleke a-ange nga na azo ti tene lo na ala asara kodoro nga ala duti na ngia (Ps. 36:10; 1 Tim. 1:11). Bazengele Jean airi kozo zo so Nzapa aleke lo “Tënë ni” nga “tongo nda ti aye so Nzapa asara”. (Jean 1:1; Apoc. 3:14). Jéhovah asara tënë na kozo Molenge ti lo so ti fa na lo apensé ti lo nga na aye so ayeke na bê ti lo (Jean 1:14, 17; aCol. 1:15). Bazengele Paul atene so a-ange nga ayeke sara tënë nga ala yeke na mbeni yanga ti kodoro so ayeke nde na ti azo.—1 aCor. 13:1.
2 Jéhovah ahinga ye kue na ndo ti a-ange nga na azo milliard mingi so lo sara. Na ambeni ngoi, gbâ ti azo alingbi ti sambela lo na ayanga ti kodoro mingi. Jéhovah ayeke mä asambela, me na oko ngoi ni lo yeke sara nga tënë na a-ange nga lo yeke fa lege na ala. Ti tene Jéhovah asara aye so kue, a lingbi apensé ti lo nga na yanga ti kodoro ti lo aduti nde mingi na ti azo. (Diko Ésaïe 55:8, 9.) Tongaso, na ngoi so Jéhovah ayeke sara tënë na azo, lo yeke woko yâ ti atënë ti lo ti tene ala mä yâ ni.
3 Na yâ ti article so, e yeke bâ tongana nyen la Nzapa so ayeke na ndara mingi ayeke sara tënë na awakua ti lo na lege so akpengba ape ngbene ye giriri ti ga na ni. E yeke bâ nga tongana nyen la Jéhovah achangé fason so lo yeke sara na tënë ti lingbi na aye so asi.
NZAPA ASARA TËNË NA AZO
4. (a) Yanga ti kodoro wa la Jéhovah asara na tënë na Moïse, Samuel nga na David? (b) Atënë ti nyen la ayeke na yâ ti Bible?
4 Na ngoi so Jéhovah asara tënë lani na Adam na yâ ti yaka ti Éden, peut-être lo sara tënë na lo lani na yanga ti Hébreu ti giriri. Na pekoni, Nzapa asara tënë na awasungo Bible so ayeke tene nga yanga ti Hébreu so, zo tongana Moïse, Samuel nga na David. Na ala sû atënë ni na mbeti na fason so ala yeke sara na tënë nga ala yeke sû na mbeti. Ala sara nga tënë na ndo ti lege so Nzapa asara ye na awakua ti lo. Na tapande, ala sara tënë ti mabe ti ala nga na ndoye so ala yeke na ni na mbage ti lo, afaute ti ala nga tongana nyen la ala duti be-ta-zo na Nzapa pëpe. A sû aye so kue na mbeti ndali ti nzoni ti e.—aRom. 15:4.
5. Fa tongana nyen la Jéhovah asara tënë na azo lani gi na yanga ti Hébreu ape.
5 Jéhovah asara tënë lani na awakua ti lo lakue gi na yanga ti Hébreu ape. Na ngoi so azo ti Israël alondo na Babylone akiri na kodoro ti ala, ambeni ayeke tene yanga ti Araméen lâ na lâ. Peut-être a yeke ndani la Jéhovah amû yingo ti lo na Daniel, Jérémie na Esdras ti sû ambeni mbage ti Bible na yanga ti Araméen. *
6. A mû lani Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu a kiri na pekoni na Grec ngbanga ti nyen?
6 Alexandre ti Kota amû gbâ ti akodoro na ngangu na Koinè aga yanga ti Grec so azo ayeke tene ni mingi na yâ ti akodoro mingi. Ajuif mingi akomanse ti tene yanga ti kodoro so, ye so asara si a mû Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu a kiri na pekoni na Grec. A iri Mbeti ti Nzapa so Septante. A yeke lani kozo Bible so a kiri na pekoni na mbeni yanga ti kodoro nde nga amû maboko na azo mingi. Awandara ti Bible atene atraducteur 72 la akiri na peko ti Bible so airi ni Septante. * Ambeni amû atënë ti Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu ala kiri na pekoni oko na oko, me ambeni asara ti ala tongaso ape. Ye so asara si fason so a kiri na peko ti atënë ni ayeke nde nde. Ye oko, aJuif so ayeke tene yanga ti Grec nga na aChrétien abâ lani Septante tongana Mbeti ti Nzapa.
7. Jésus asara lani kua na yanga ti kodoro wa ti fa ye na adisciple ti lo?
7 Na ngoi so kozo Molenge ti Nzapa aga lani na sese, kite ayeke dä ape so lo tene yanga ti Hébreu nga lo fa ye na azo na ni (Jean 19:20; 20:16; Kus. 26:14). Peut-être lo sara nga kua na ambeni tënë ti yanga ti Araméen so azo mingi ayeke tene ni lani na ngoi ni kâ. Ye oko, lo hinga lani atënë so Moïse na aprophète asû ni giriri na yanga ti Hébreu, so a yeke diko ni yenga oko oko na yâ ti asynagogue (Luc 4:17-19; 24:44, 45; Kus. 15:21). Na ndo ni, azo ti Israël ayeke tene lani Grec nga na Latin. Me Bible atene pëpe wala Jésus nga atene ayanga ti kodoro so.
8, 9. Ngbanga ti nyen a sû lani ambeni mbeti ti Bible na Grec? Ye so afa na e nyen na ndo ti Jéhovah?
8 Akozo disciple ti Jésus ayeke tene lani Hébreu, me na peko ti kuâ ti lo, ala tene ambeni yanga ti kodoro nde. (Diko Kusala 6:1.) Na ngoi so nzoni tënë amû ndo lani mingi, mingi ti aChrétien ayeke tene lani Grec ahon Hébreu. Tongaso, a kangbi lani na azo mingi Évangile ti Matthieu, ti Marc, ti Luc na ti Jean so a sû na yanga ti Grec, na yâ ti aÉvangile so a sara tënë ti aye so Jésus afa nga lo sara lani. * Bazengele Paul asû ambeti ti lo na yanga ti Grec, a sû nga ambeni mbeti ti Bible nde na yanga ti Grec.
9 A yeke kota ye mingi so aChrétien so asû mbage ti Bible so ayeke na Grec asara kua na ambeni tënë ti mbage ti Bible so a sû ni ândö na Hébreu, mingi ni a yeke atënë ti Septante la ala sara na kua. Na ambeni ngoi, atënë so ala sara na kua so ayeke nde kete na ati so a sû na Hébreu giriri. Tongaso, kua so atraducteur so siokpari ayeke na tere ti ala asara so aga mbage ti Bible so e yeke sara na kua laso. Ye so afa na e so na lê ti Jéhovah mbeni yanga ti kodoro wala ngobo ti sarango ye ayeke nzoni ahon mbeni ape.—Diko Kusala 10:34.
10. Nyen la e manda na ndo ti lege so Jéhovah ayeke sara na tënë na azo?
10 Ye so e manda afa na e so Jéhovah ayeke sara tënë na azo alingbi na aye so asi. Lo hunda pëpe ti tene e manda gi mbeni yanga ti kodoro oko tongaso si e lingbi ti hinga lo wala ti hinga aye so lo leke ti sara. (Diko Zacharie 8:23; Apocalypse 7:9, 10.) E manda nga so Jéhovah amû yingo ti lo na azo so asû Bible, me lo mû lege na ala ti sû apensé ti lo na lege ti atënë ti ala wani.
NZAPA ABATA TËNË TI LO
11. Ngbanga ti nyen la ayanga ti kodoro nde nde so azo ayeke tene akanga lege na Nzapa pëpe ti sara tënë na ala?
11 So azo ayeke tene ayanga ti kodoro nde nde wala so akete kangbi ayeke na yâ ti aBible so a kiri na pekoni akanga lege na Nzapa ti sara tënë na azo? Ên-ën. Na tapande, peut-être e hinga gi ambeni kete tënë so Jésus atene na yanga ti kodoro so lo sara na kua giriri (Mat. 27:46; Marc 5:41; 7:34; 14:36). Ye oko, Jéhovah asara si a kiri na peko ti atënë ti Jésus na yanga ti Grec nga na pekoni na ambeni yanga ti kodoro nde. Nga, teti so aJuif na aChrétien asû peko ti Mbeti ti Nzapa fani mingi, a sara si a bata tënë ti Nzapa. A kiri na peko ti Mbeti ti Nzapa so ala sû pekoni so na ayanga ti kodoro mingi. A sara ngu 400 tongaso na peko ti kuâ ti Christ, John Chrysostom atene so a kiri lani na peko ti afango ye ti Jésus na yanga ti Syrien, ti Égyptien, ti Indien, ti Perse, ti Éthiopien nga na ti ambeni gbâ ti yanga ti kodoro.
12. Tongana nyen la a kanga lege lani na kua ti kiringo na peko ti Bible?
12 Na yâ ti mbaï, azo asara lani aye mingi ti kanga lege na Bible nga na azo so ayeke kiri na pekoni na ayanga ti kodoro nga ayeke kangbi ni. Angu 300 tongaso na peko ti so adü Jésus, Dioclétien Empereur ti Rome amû yanga ti tene a zö aBible kue. Angu 1200 tongaso na pekoni, William Tyndale amû Bible so a sû ândö na Hébreu nga na Grec lo komanse ti kiri na pekoni na Anglais. Lo tene na mbeni koli so ahinga ndo mingi lo tene so tongana Nzapa angbâ ti bata ni na fini aninga, ni yeke sara si même mbeni molenge-koli ti fango yaka ayeke hinga Bible nzoni mingi ahon mbeni prêtre. Ndali ti so a kanga lege na Tyndale na Angleterre, a lingbi lo kpe lo gue na mbeni kodoro ti Europe tongaso si lo kiri na peko ti Bible ti lo nga lo imprimé ni. Atâa so akota zo ti eglize atene so ala yeke gbi na lê ti azo aBible kue so ala wara, a kangbi na azo mingi aBible so Tyndale akiri na pekoni. Na nda ni, a kanga go ti lo na ndo ti keke nga a gbi lo. Me Bible so lo kiri na pekoni angbâ. A yeke Bible so la a sara kua na ni ti kiri na peko ti Bible so a iri ni King James Version.—Diko 2 Timothée 2:9.
13. Nyen la gingo nda ti aye na ndo ti angbene mbeti ti yâ ti Bible afa?
13 A yeke tâ tënë so na yâ ti ambeni Bible so a sû giriri a yeke wara ambeni kete kete faute dä nga ambeni tënë ni ayeke nde kete na ti ambeni. Ye oko, awandara ti Bible amû gbâ ti angbene mbeti ti Bible, ambeni mbage ni nga na angbene Bible so a kiri na pekoni, ala haka ni nga ala gi ndani nzoni. Na nda ni, ala bâ so gi akete wungo ti aversê la atënë ni ayeke nde nde, so ayeke nga kota ye ape. Me atënë ti yâ ti Bible achangé ape. Gingo nda ti aye tongaso amû lege na atâ wamandango Bible ti hinga biani so atënë ti yâ ti Bible so ala yeke na ni laso alondo na Jéhovah.—És. 40:8. *
14. Nyen la asara si a yeke ngangu ape ti tene azo awara Bible laso?
14 Atâa so awato asara kue ti kanga lege na Bible, Jéhovah asara si a kiri na pekoni na ayanga ti kodoro mingi ahon tanga ti ambeti kue. Même atâa so azo mingi ayeke na mabe na Nzapa ape wala mabe ti ala ayeke gi kete, Bible angbâ lakue mbeti so a kangbi ni mingi nga a sigigi na ni na ayanga ti kodoro ahon 2800, atâa a yeke Bible ni kue wala gi mbage ni. Mbeni mbeti so a kangbi ni mingi na so azo ayeke wara ni hio tongana Bible ayeke dä ape. Ambeni Bible so a kiri na pekoni a yeke ngangu ti diko ambeni tënë so ayeke na yâ ni wala zo alingbi ti zia bê ti lo na ndo ni ape. Me, zo alingbi ti manda atënë ti beku nga na ti salut so ayeke na yâ ti mingi ti aBible so.
BEZOIN TI FINI BIBLE
15. (a) Ngbene ye na ngu 1919 ti ga na ni, nyen la achangé na yâ ti sigingo na ambeti ti e? (b) Ngbanga ti nyen a yeke sû ambeti ti e kozoni na Anglais?
15 Na ngu 1919, a soro mbeni kete wungo ti awamandango Bible ti ga “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara”. Na ngoi ni so, mingi ni, ngbâa be-ta-zo ayeke fa ye na awakua ti Nzapa na Anglais (Mat. 24:45). “Ngbâa” so asara kue ti tene a sigigi na ambeti ti e na ayanga ti kodoro mingi; wungo ni ahon fadeso 700. Legeoko tongana ti so Koinè ayeke lani yanga ti kodoro so azo asara kua na ni mingi na ngoi ti akozo Chrétien, laso a sara kua na Anglais mingi na yâ ti dengo buze nga na ekole. Tongaso, a sû ambeti ti e na yanga ti Anglais kozo si a kiri na pekoni na ambeni yanga ti kodoro nde.
16, 17. (a) Nyen la awakua ti Nzapa ayeke lani na bezoin ni? (b) Tongana nyen la ala wara ye so ala bezoin ni so? (c) Nyen la Ita Knorr aye lani?
16 Atënë ti yâ ti ambeti ti e kue alondo na yâ ti Bible. Kozo, awakua ti Nzapa ayeke sara kua na Bible King James Version so a sigigi na ni na ngu 1611. Ye oko, atënë ti yâ ni ayeke angbene tënë na ayeke ngangu ti mä yâ ni. Nga iri ti Nzapa ayeke na yâ ni mingi ape atâa so na yâ ti angbene mbeti ti Bible so a sû ni giriri iri ti lo asigigi dä saki mingi. Na yâ ti Bible so a wara ambeni faute nga na ambeni versê so a wara ni pëpe na yâ ti angbene mbeti ti Bible so a sû ni giriri. Mara ti akpale ni so ayeke nga na yâ ti ambeni Bible so a kiri na pekoni na Anglais.
17 Awakua ti Nzapa ayeke lani na bezoin ti mbeni Bible so a kiri na pekoni na lege ni nga a yeke ngangu pëpe ti mä yâ ni. Tongaso, a zia na sese Komite so abâ tënë ti kiringo na peko ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia, na aita so ayeke na yâ ti komite ni asigigi na Bible ni na ambage omene ti londo na ngu 1950 ti si na ngu 1960. Na ngoi so a sigigi na kozo mbage ni na lango 2 ti août ti ngu 1950, Ita Nathan Homer Knorr atene na azo so aga na mbeni kota bungbi, lo tene: “E yeke na kota bezoin ti wara mbeni Bible so a kiri na pekoni alingbi na atënë so e yeke tene laso, so ague oko na tâ tënë, nga so afa nda ti atënë so a sû ni giriri na lege ni so alingbi ti mû maboko na e ti hinga tâ tënë nzoni. Mbeni Bible so azo so ayeke diko ni laso alingbi ti mä yâ ni tâ gi tongana ti so asenge zo, azo so asara tere ti ala kete, amä yâ ti atënë so adisciple ti Christ asû lani.” Ita Knorr aye lani mingi ti tene Mbeti ti Nzapa ti fini dunia amû maboko na azo million mingi ti hinga Jéhovah.
18. Nyen la amû maboko ti tene a kiri na peko ti Bible laso na ayanga ti kodoro mingi?
18 Na ngu 1963, ye so Ita Knorr aye aga tâ tënë na ngoi so a sigigi lani na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia: Matthieu—Apocalypse na ayanga ti kodoro omene: Néerlandais, Français, Allemand, Italien, Portugais na Espagnol. Na ngu 1989, Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah azia na sese mbeni fini ndokua na kota ndokua ti e ti mû maboko na aita so ayeke kiri na peko ti Bible. Na ngu 2005, a mû lege na aita ti kiri na peko ti Bible na ayanga ti kodoro so a sigigi na a-Tour ti Ba Ndo dä. Ye ti pekoni ayeke so, a yeke wara Mbeti ti Nzapa ti fini dunia laso na ayanga ti kodoro ahon 130 atâa ayeke mbage ni wala Bible ni kue.
19. Kota ye wa la asi lani na ngu 2013? Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko?
19 Ngbene ye so a sigigi na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Anglais, a bâ so fason so a yeke tene na Anglais achangé tongaso a lingbi a changé ambeni tënë ti yâ ni ti lingbi na Anglais so ayeke tene ni fadeso. Na lango 5 nga na 6 ti octobre ti ngu 2013, azo 1413676 so ayeke na yâ ti akodoro 31 aga na bungbi ti ngu oko oko ti fani 129 ti société Watch Tower wala ala bâ ni na vidéo. Tere ti ala anzere ti mä mbeni membre ti Bebungbi so afa tënë ti sigingo ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na Anglais so a kiri a leke atënë ti yâ ni. Ala mingi atoto na ngoi so a mû na ala fini Bible ni. Na ngoi so a yeke diko aversê ti yâ ti fini Bible ni, azo so aga abâ so a yeke ngangu ape ti diko ni nga ti mä yâ ni. Na yâ ti article ti peko, e yeke sara ande tënë na ndo ti fini Bible so nga kiringo na pekoni na ambeni yanga ti kodoro nde.
^ par. 5 Na ngoi so a sû Bible lani, a sû aversê so na yanga ti Araméen: Esdras 4:8; 7:12; Jérémie 10:11 nga na Daniel 2:4.
^ par. 6 Septante aye ti tene “Bale-mbasambala.” A tene so a komanse ti kiri na peko ti Septante na Égypte na ngu 300 tongaso kozo na Christ na a hunzi ni na ngu 150 kozo na Christ. So a kiri na peko ni na Septante so, a yeke kota ye mingi laso ndali ti so asara si awandara amä yâ ti ambeni tënë nga na ambeni versê so a sû na yanga ti Hébreu so ayeke lani ngangu ti mä yâ ni.
^ par. 8 Ambeni zo abâ atene Matthieu asû lani Évangile ti lo na Hébreu awe si a kiri na pekoni na Grec, peut-être Matthieu wani la akiri na pekoni.
^ par. 13 Bâ brochure Un livre pour tous l. 7-9, na li ti tënë: “Un survivant de l’Histoire”.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA ZO AKUI NYEN LA AYEKE SI NA PEKONI?
Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
Azo so akui alingbi ti kiri ande na fini?
YE SO BIBLE AFA: “L’heure ayeke ga so azo kue so ayeke na du-kua, fade ala mä yanga ti [Jésus], na ala sigigi.”
Jésus asara tënë ti mbeni ngoi so, na gbe ti komandema ti Royaume ti lo, yâ ti dû ti kuâ ayeke duti ande senge senge. Fernando, so a sara fade tënë ti lo na yâ ti article so ahon, atene: “Na ngoi so mbi diko versê ti Jean 5:28, 29, bê ti mbi adö. Ye so amû na mbi tâ beku, nga mbi to nda ti wara nzoni bango ndo na ndo ti kekereke.”
Ândö, Job, so ayeke kota wakua ti Nzapa, ahinga so tongana lo kui Nzapa ayeke zingo ande lo. Lo hunda ndo, lo tene: “Tongana zo akui, fade lo kiri na fini mbeni?” Na pekoni, lo tene: “Na lâ ti kusala ti mbi kue, fade mbi ku [na yâ ti dû ti kuâ] juska lâ ti gbian mbi aga. Fade Mo iri ndo, na mbi kiri tënë na Mo.”
Zingongo ti akuâ ayeke pëpe mbeni fini tënë na lê ti Marthe, so ayeke ita ti Lazare. Na peko ti so Lazare akui, Jésus atene na lo: “Ita ti mo ayeke zingo na kuâ.” Marthe akiri tënë, lo tene: “Mbi hinga so lo yeke zingo ande na kuâ na lango ti nda ni.” Na pekoni, Jésus atene na lo: “Mbi yeke zingongo ti akuâ nga na fini. Zo so amä na bê na mbi, atâa lo kui, lo yeke kiri na fini.” (Jean 11:23-25). Hio na pekoni, Jésus azingo Lazare na kuâ. Mbaï so afa na e gi kete yanga ti kota ye so ayeke si ande. Tara ti bâ so a sara mara ti ye ni so na yâ ti dunia kue!
A yeke zingo ande ambeni zo ni ti gue na yayu?
YE SO BIBLE AFA: Bible afa so zingongo ti Jésus na kuâ ayeke tâ nde na ti azo miombe so a sara tënë ti ala na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Azo miombe so a zingo ala lani akiri aduti na fini na ndo ti sese ge. Me, ti Jésus ayeke nde, Bible atene: “Jésus Christ . . . [ayeke] na koti ti Nzapa, teti lo gue na yayu awe.” (1 Pierre 3:21, 22). A yeke gi Jésus lo oko la a zingo lo na kuâ ti gue na yayu? Jésus atene lani na adisciple ti lo kozoni, lo tene: “Tongana mbi gue mbi leke mbeni ndo ndali ti ala, mbi yeke kiri ti ga na mbi yeke yamba ala na ndo ti mbi, si na ndo so mbi yeke dä ala nga ala lingbi ti duti dä.”
Christ ague lani na yayu na lo leke ndo ti ku na gango ti ambeni disciple ti lo. Wungo ti ala so a yeke zingo ala na kuâ ti gue na yayu ayeke 144000 (Apocalypse 14:1, 3). Me nyen la azo ni so ayeke gue ti sara kâ?
Ala yeke ande na aye mingi ti sarango ni! Bible atene: “Ngia ayeke na zo kue so azingo na kozo zingongo ti akuâ ni, nga lo yeke nzoni-kue; kuâ ti use ni ayeke na komandema na ndo ti azo so pëpe, me fade ala yeke duti aprêtre ti Nzapa na ti Christ na fade ala yeke komande tongana agbia legeoko na Christ na yâ ti ngu saki oko ni.” (Apocalypse 20:6). Azo so a zingo ala ti gue na yayu ayeke komande tongana agbia na aprêtre legeoko na Christ na ndo ti sese.
Na peko ti ala, a yeke zingo azo wa?
YE SO BIBLE AFA: Bible afa peko ti tënë so bazengele Paul atene: “Mbi yeke na beku na mbage ti Nzapa, beku so azo so nga ayeke na ni, so a yeke zingo ande na kuâ azo ti mbilimbili na azo ti mbilimbili pëpe.”
“Azo ti mbilimbili” so Paul asara tënë ti ala ge so ayeke azo wa? Bâ mbeni tapande. Tongana Daniel, so ayeke kota wakua ti Nzapa ândö, aga nduru ti kui, mbeni ange ti Nzapa atene na lo, a tene: “Mo yeke wu tere ti mo, me mo yeke londo ande ti wara part ti mo na nda ti alango ni.” (Daniel 12:13, FD). A yeke zingo ande Daniel ti wara fini na ndo wa? Bible atene: “Sese ni aga ye ti héritier ti azo ti mbilimbili, na fade ala duti dä lakue.” (Psaume 37:29). Nga, Jésus atene: “Ngia ayeke na ala so ayeke sara ye na ngangu pëpe, teti fade sese ayeke ga ti ala.” (Matthieu 5:5). Daniel na ambeni koli na wali so aduti lani be-ta-zo ayeke kiri ande ti duti na fini na ndo ti sese, teti lakue lakue.
Ka “azo ti mbilimbili pëpe” ni so ayeke azo wa? A yeke azo mingi mingi so ayeke giriri na fini si akui, so mingi ti ala akui sân ti hinga tâ tënë ti Bible nga ti sara ye alingbi na ni. Na peko ti so a zingo ande ala na kuâ, ala yeke manda ti hinga Jéhovah * nga na Jésus (Jean 17:3). Azo kue so asoro ti voro Nzapa ayeke duti ande na fini kpu na kpu tongana ti Jéhovah wani so ayeke na fini lakue lakue.
Azo kue so asoro ti voro Nzapa ayeke duti ande na fini kpu na kpu, na nzoni seni nga na ngia
Dunia ayeke duti ande tongana nyen na ngoi ni kâ?
YE SO BIBLE AFA: Nzapa ayeke “mbô ngu ti lê kue na lê ti ala, kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe.” (Apocalypse 21:4). “Fade azo asara da, na ala duti na yâ ni; fade ala lu vigne na yaka, na ala te lê ni.”
Tara ti bâ tere ti mo na dutingo na yâ ti mara ti pendere ndo tongaso na tere ti azo ti mo so mo ye ala mingi si a zingo ala na kuâ so! Me, hundango tënë so angbâ ayeke so: Nyen la afa biani so a yeke zingo ande azo na kuâ?
^ par. 15 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.


text: 42 Tongaso, amokonzi ti aturugu ni kue, na Johanan+ molenge ti Caréah, Jézaniah molenge ti Hoshaïah nga na azo ni kue, ti londo na asenge zo ti si na akota zo, ala ga,2 ala tene na prophète Jérémie: “E voro mo, zia mo dengi mê ti mo na dema ti e so, na mo sambela Jéhovah Nzapa ti mo ngbanga ti e, ngbanga ti tanga ti azo so kue so angbâ so, ndali ti so e yeke lani mingi me fadeso e ngbâ mingi pëpe,+ tongana ti so mo yeke bâ na lê ti mo so.3 Zia si Jéhovah Nzapa ti mo afa na e lege so a lingbi e tambela dä nga ye so a lingbi e sara.”4 Prophète Jérémie atene na ala: “Mbi mä tënë ti ala ni awe, mbi yeke sambela Jéhovah Nzapa ti ala alingbi na ye so ala hunda. Tënë so kue Jéhovah ayeke kiri na ni na ala, mbi yeke fa ande peko ni na ala. Mbi yeke honde ande ye oko na ala pëpe.”5 Ala tene na Jérémie: “Zia Jéhovah aduti mbeni témoin so atene gï tâ tënë na lo punir e tongana e sara ye pëpe alingbi na atënë kue so Jéhovah Nzapa ti e afa ni na e na lege ti mo.6 Atâa tënë ni ayeke nzoni tënë wala sioni tënë, e yeke mä ande yanga ti Jéhovah Nzapa ti e, lo so si e tokua mo na lo, tongaso si ye aga nzoni na e ndali ti so e mä yanga ti Jéhovah Nzapa ti e.”7 Lango bale-oko na pekoni, Jéhovah asara tënë na Jérémie.8 Tongaso, lo iri Johanan molenge ti Caréah, na amokonzi ti aturugu ni kue so ayeke na terê ti lo nga na azo ni kue, ti londo na asenge zo ti si na akota zo.+9 Lo tene na ala: “Bâ tënë so Jéhovah Nzapa ti Israël atene la, lo so ala tokua mbi na lo ti fa na gbele lo tënë ti nzoni bê so ala hunda ti tene lo sara na ala so, lo tene:10 ‘Tongana ala ngbâ na yâ ti kodro so, mbi yeke leke ala na nduzu, mbi yeke kungbi ala na sese pëpe, mbi yeke lu ala ande tongana keke na mbi yeke gboto gunda ti ala pëpe ndali ti so mbi yeke regretté ande* ye ti vundu so mbi sara na ala.+11 Ala sara mbeto ti gbia ti Babylone pëpe, lo so ala yeke kpe lo so.’+“Jéhovah atene: ‘Ala sara mbeto ti lo pëpe, ndali ti so mbi yeke sö ala nga mbi yeke zi ala na maboko ti lo.12 Mbi yeke sara ande nzoni bê na ala,+ lo nga kue lo yeke sara nzoni bê na ala, na ala yeke kiri na yâ ti kodro ti ala wani.13 “‘Me tongana ala tene: “Ên-ën, e yeke ngbâ na yâ ti kodro so pëpe,” si ala ke yanga ti Jéhovah Nzapa ti ala,14 na ala tene: “Ên-ën, e yeke gue ti e ande na kodro ti Égypte,+ e yeke bâ bira kâ pëpe nga e yeke mä toto ti hurungo adidi pëpe, nzara ti kobe ayeke sara e pëpe; e yeke sara kodro gï kâ,”15 tongana ye ni ayeke tongaso, ala atanga ti azo ti Juda so angbâ so, zia ala mä tënë so Jéhovah atene na ala. Bâ tënë so Jéhovah ti aturugu, Nzapa ti Israël, atene la: “Tongana ala ye biani ti gue na Égypte na ti sara kodro kâ,16 épée so ala yeke sara mbeto ni so ayeke wara ala kâ na kodro ti Égypte, nga kota nzara so ala yeke sara mbeto ni so ayeke mû peko ti ala na Égypte, na ala yeke kui ande kâ.+17 Azo kue so aye gï ti gue na Égypte ti sara kodro kâ so, ala yeke kui kâ na lege ti épée, na lege ti kota nzara nga na lege ti sioni kobela so amû ndo. Zo oko na popo ti ala ayeke sö ande kuâ pëpe nga zo oko ayeke kpe ye ti vundu so mbi yeke ga na ni ande na ndö ti ala so pëpe.”’18 “Bâ tënë so Jéhovah ti aturugu, Nzapa ti Israël, atene la: ‘Tongana ti so mbi tuku lani ngonzo nga na kota ngonzo ti mbi na ndö ti azo ti Jérusalem,+ legeoko nga mbi yeke tuku ande kota ngonzo ti mbi na ndö ti ala tongana ala gue na Égypte, na ala yeke ga mbeni ye so a deba ni awe, mbeni ye so amû mbeto mingi na zo, mbeni deba, mbeni ye ti kamene,+ na ala yeke kiri ande ti bâ ndo so encore ape.’19 “Ala, tanga ti azo ti Juda so angbâ, Jéhovah asara tënë so na ndö ti ala. Ala gue na Égypte pëpe. Zia ala hinga so mbi gboto mê ti ala na ndö ni laso awe,20 tongana ala handa terê ti ala si ala gue, ala yeke girisa ande fini* ti ala. Ndali ti so ala la atokua mbi na Jéhovah Nzapa ti ala, ala tene: ‘Mo sambela Jéhovah Nzapa ti e ngbanga ti e, na mo fa na e atënë kue so Jéhovah Nzapa ti e atene na e, e yeke sara ye alingbi na ni.’+21 Mbi sara tënë ni na ala laso awe, me ala yeke mä ande yanga ti Jéhovah Nzapa ti ala pëpe nga atënë kue so lo tene na mbi ti fa peko ni na ala so, ala yeke sara ande ye alingbi na ni pëpe.+22 Tongaso, zia ala hinga biani so na ndo so ala ye ti gue ti sara kodro dä so, ala yeke kui na lege ti épée, ti kota nzara nga na ti sioni kobela so amû ndo.”+


text:
Eldad na Médad; Josué asara mbanda ndali ti Moïse (26-30)
A tokua adodoro; Nzapa afuti azo ni ndali ti bê ti ye (31-35)
11 Azo ni adema terê ti ala ngangu na mê ti Jéhovah. Tongana Jéhovah amä ni, ngonzo ti lo alondo ngangu, na wâ alondo na mbage ti Jéhovah aga agbi ambeni zo ni tâ gï na katikati ti camp ni.2 Azo ni atoto na Moïse, tongaso lo voro terê na Jéhovah+ na wâ ni amingo.3 A iri ndo ni so Tabérah,* ndali ti so wâ alondo na mbage ti Jéhovah aga na terê ti ala.+4 Awande*+ so ayeke na popo ti ala asara bê ti ye,+ na azo ti Israël nga adema terê ti ala, ala tene: “Zo wa la ayeke mû na e nyama ti te?+5 E pensé na asusu so e yeke te lani na Égypte senge senge so, e yeke nga na aconcombre, apastèque, apoireau, oignon na lâi.+6 Me fadeso, e hule* kue awe. E bâ mbeni ye nde pëpe, gï manne so awe.”+7 Andâ manne+ ayeke tongana lê ti coriandre*+ na akpa delium.*8 Azo ni ague aro ni na ala neka ni na tênë wala ala pika ni na kpu. Ala tö ni wala ala sara ni na mapa so ayeke ronde ronde.+ Tongana a tara ni, a yeke tongana nzerengo mapa so a sara na mafuta.9 Tongana angu ti pere ayeke tuku na yâ ti camp ni na bï, manne ni nga ayeke tuku.+10 Moïse ayeke mä toto ti azo ni, azo ti asewa oko oko, zo oko oko na yanga ti tente ti lo. Ngonzo asara Jéhovah mingi,+ bê ti Moïse nga kue ason mingi.11 Tongaso, Moïse atene na Jéhovah: “Ngbanga ti nyen mo sara sioni na mbi wakua ti mo? Nyen la mbi sara so anzere na mo pëpe si mo zia kungba ti azo so kue na ndö ti mbi so?+12 Mbi la mbi mû ngo ti azo so kue? Mbi la mbi dü ala? si mo tene na mbi mo tene: ‘Mo yô ala na kate ti mo, tongana ti so zo ti batango molenge* ayeke yô molenge so angbâ ti nyon me’, ti gue na ala na sese so mo deba yanga na akotara ti ala ti mû na ala so?+13 Mbi yeke wara ande nyama na ndo wa ti mû na azo so kue ti te? Bâ, ala yeke toto na mbi, ala tene: ‘Mo mû na e nyama e te ma!’14 Mbi oko mbi lingbi ti yô azo so kue pëpe, ala hon ndö ti mbi awe.+15 Tongana a yeke tongaso si mo yeke sara ye na mbage ti mbi, pardon, mo fâ gï mbi awe.+ Tongana mbi nzere na lê ti mo, zia si mbi bâ vundu mbeni pëpe.”16 Jéhovah atene na Moïse: “Mo soro akoli 70 na popo ti a-ancien ti Israël, so mo hinga mo tene ala yeke a-ancien nga na amokonzi na popo ti azo ni.+ Mo ga na ala na yanga ti tente ti bungbi na ala luti na terê ti mo.17 Mbi yeke descend ande+ ti sara tënë na mo kâ.+ Mbi yeke zi mbeni mbage ti yingo+ so ayeke na ndö ti mo ti zia na ndö ti ala, na ala yeke mû ande maboko na mo na yâ ti kua so mo yeke sara ndali ti azo ni, si gï mo oko la mo yô kungba ni kue pëpe.+18 Mo tene na azo ni, mo tene: ‘Ala zi asioni ye kue na terê ti ala ti ku na kekereke,+ ala yeke te nyama ande, ndali ti so ala toto na mê ti Jéhovah+ ala tene: “Zo wa la ayeke mû na e nyama ti te? E yeke lani nzoni na Égypte.”+ Jéhovah ayeke mû ande na ala nyama na ala yeke te ni.+19 Ala yeke te ni ande gï na yâ ti lango oko, lango 2, lango 5, lango 10 wala lango 20 pëpe,20 me ala yeke te ni na yâ ti nze oko kue, juska a sigi na hôn ti ala, na nzara ni asigi na yâ ti ala,+ ngbanga ti so ala ke Jéhovah so ayeke na popo ti ala, si ala toto na mê ti lo, ala tene: “E sigi na kodro ti Égypte ngbanga ti nyen?”’”+21 Na pekoni, Moïse atene: “Azo so mbi yeke na popo ti ala so, wungo ti akoli so alingbi ti sara bira ayeke 600 000,+ na mo tene: ‘Mbi yeke mû na ala nyama ti te na yâ ti nze oko kue!’22 Même tongana e fâ ataba na abagara kue so e yeke na ni, ala kue ayeke te alingbi na nzara ti ala? Wala tongana e gbu asusu kue so ayeke na yâ ti ngu-ingo, ala kue ayeke te alingbi na nzara ti ala?”23 Tongaso, Jéhovah atene na Moïse: “Maboko ti Jéhovah ayeke nduru mingi?+ Mo yeke bâ wala tënë so mbi tene na mo ayeke ga tâ tënë wala ayeke ga tâ tënë pëpe.”24 Moïse asigi lo fa peko ti tënë ti Jéhovah na azo ti Israël. Lo soro akoli 70 na popo ti a-ancien ti Israël na lo zia ala luti na terê ti tente ni.+25 Na pekoni, Jéhovah adescend na yâ ti mbeni mbinda+ lo sara tënë na Moïse+ na lo zi mbeni mbage ti yingo+ so ayeke na ndö ti Moïse lo zia ni na ndö ti a-ancien 70 so oko oko kue. Gï so yingo ni aga na ndö ti ala, ala sara ye tongana aprophète,*+ me ala kiri asara ni pëpe.26 Ambeni ancien ni use angbâ ti ala na yâ ti camp ni. Iri ti mbeni oko ayeke Eldad na ti mbeni ayeke Médad. Ala yeke na popo ti ala so a soro ala, me ala gue ti ala na tente ti bungbi ni pëpe na yingo ti Nzapa aga na ndö ti ala. Tongaso, ala sara ye tongana aprophète na yâ ti camp ni.27 Mbeni maseka-koli akpe atene na Moïse na Aaron: “Bâ Eldad na Médad ayeke sara ye tongana aprophète na yâ ti camp kâ.”28 Josué,+ molenge ti Nun, so ayeke wakua ti Moïse ngbene ye so lo de maseka, atene: “Moïse, seigneur ti mbi, mo kanga lege na ala ma!”+29 Me, Moïse atene na lo: “Mo sara mbanda ndali ti mbi? Sara mbanda pëpe, mbi ye ti tene azo ti Jéhovah kue aga aprophète na Jéhovah azia yingo ti lo na ndö ti ala.”30 Na pekoni, Moïse na a-ancien ti azo ti Israël ni akiri na camp.31 Mo ye ti bâ, Jéhovah asara si mbeni pupu alondo na mbage ti ngu-ingo amû adodoro atuku ala angoro camp ni kue.+ Tongana zo atambela na yâ ti lango oko, lo yeke wara gï adodoro na dodoro na devant ti lo mbage na mbage angoro camp ni kue. Ala mû lê ti sese ni na ala tï na ndö ti terê juska coudée* use tongaso.32 Na lango ni so, azo ti Israël angbâ ti ro adodoro alondo na ndapre juska na lakui nga na bï ni kue. Ala ro ni nga na ndade ni kue. Zo so aro ni kete, lo ro homer* bale-oko, ala tanda adodoro ni na terê ti camp ni angoro ando ni kue.33 Me na ngoi so nyama ni angbâ gï na ndö ti pembe ti ala kozoni si ala te yâ ni, ngonzo ti Jéhovah alondo ngangu na terê ti ala na Jéhovah akomanse ti futi ala gbani gbani.+34 A iri ndo ni so Kibroth-Hattaavah*+ ngbanga ti so ala lu na ndo ni so azo so asara bê ti ye.+35 Azo ni alondo na Kibroth-Hattaavah ala gue asi na Hazéroth na ala ngbâ kâ.+
Kete tënë
^ Ndani aye ti tene “Mbeni ye so ayeke gbi,” so ti tene mbeni kota wâ so ayeke gbi ndo, wâ so aza ngangu.
^ Âmanke a sara tënë ti azo so ayeke amolenge ti Israël pëpe si ayeke na popo ti ala so.


text:
Mo bâ na nene ni ye so mo wara?
“E wara . . . yingo so alondo na Nzapa, si e hinga aye so Nzapa amû ni na e na nzoni bê.”—1 ACOR. 2:12.
1. Bango ndo wa la azo mingi ayeke na ni na ambeni ngoi?
AZO ayeke tene ka atene: ‘Na ngoi so ye so mo yeke na ni ayeke dä ape la mo yeke bâ ni na nene ni’. Mo kue mo pensé tongaso na ambeni ngoi? Tongana mbeni zo awara aye kue na ngoi so lo ngbâ kete juska lo kono, mingi ni lo yeke bâ aye ni na nene ni kue pëpe. Na tapande, mbeni zo so akono na yâ ti sewa so azo ni ayeke na mosoro mingi alingbi ti bâ na nene ni pëpe aye so lo yeke na ni. A yeke ye so alingbi ti si na amaseka so ahinga nzoni pëpe aye wa la ayeke kota ye na yâ ti fini ti ala.
2, 3. (a) A lingbi amaseka so ayeke aChrétien asara hange na nyen? (b) Nyen la ayeke mû maboko na e ti bâ na nene ni ye so e yeke na ni?
2 Tongana mo yeke maseka, nyen la ayeke kota ye na lê ti mo? Ti amaseka mingi ti dunia so, ala ye gi ti wara aye ti sese: mbeni nzoni kua ti nginza, pendere da, wala afini ye so senda-kode asigigi na ni. Me tongana a yeke gi aye so la mo yeke gi ti wara, andâ mbeni ye so ayeke kota mingi ahon atanga ni kue amanke mo: songo ti mo na Nzapa. Mawa ni ayeke so, azo kutu mingi laso ade agi même ti lë songo na Nzapa pëpe. Ala amaseka so akono na gbe ti ababâ na amama ti ala so ayeke aTémoin, a lingbi ala sara hange si ala bâ tongana senge ye pëpe ye ti héritier ti yingo so ala wara (Mat. 5:3). Tongana ala bâ ni na nene ni pëpe, a yeke sara si ala lingbi ti wara vundu na yâ ti tanga ti fini ti ala.
3 Me, ala lingbi ti kanga lege na ye so ti si. Nyen la ayeke mû maboko na ala ti bâ na nene ni ye ti héritier ti ala ti yingo? Zia e bâ ambeni tapande so ayeke na yâ ti Bible so alingbi ti mû maboko na e ti hinga ndani so a yeke nzoni e bâ na nene ni ye ti héritier ti e ti yingo. Atapande so e yeke bâ ayeke mû maboko gi na amaseka pëpe me na aChrétien kue ti bâ na nene ni ye so Jéhovah amû na e.
ALA BÂ YE SO ALA WARA NA NENE NI PËPE
4. Nyen la 1 Samuel 8:1-5 afa na e na ndo ti amolenge ti Samuel?
4 Bible asara tënë ti ambeni zo so awara nzoni ye ti héritier ti yingo me ala bâ ni na nene ni pëpe. A yeke ye so asi na yâ ti sewa ti prophète Samuel so akomanse ti sara na Jéhovah na ngoi so lo ngbâ maseka mingi na lo ngbâ lakue be-ta-zo na Jéhovah (1 Sam. 12:1-5). Samuel azia lani mbeni tapande na amolenge ti lo, Joël na Abija, so a yeke nzoni fade ti tene ala mû peko ni. Me, ala bâ ni na nene ni pëpe, na ala sara ye ti sioni. Bible afa na e so ala sara ye tongana babâ ti ala ape, ala “kunyon fango ngbanga ti mbilimbili”, wala ala fâ ngbanga na lege ni ape.—Diko 1 Samuel 8:1-5.
5, 6. Nyen la asi lani na amolenge ti Josias nga na âta ti lo?
5 Amolenge ti Gbia Josias nga kue abâ ye ti héritier ti ala ti yingo na nene ni ape. Josias azia nzoni tapande na lege so lo voro Jéhovah na lege ni. Na ngoi so a wara mbeti ti Ndia ti Nzapa na a diko ni na Josias, lo sara kue ti sara ye alingbi na aye so Jéhovah ahunda. Lo zi ayanda nga lo tomba azo so asara yorö so ayeke na yâ ti kodoro ni, na lo wa azo ti sara ye so Jéhovah aye (2 aGbia 22:8; 23:2, 3, 12-15, 24, 25). Amolenge ti lo awara lani mbeni nzoni ye ti héritier ti yingo. Amolenge ti lo ti koli ota nga na mbeni âta ti lo aga agbia, me ala kue abâ na nene ni pëpe ye ti héritier so ala wara.
6 Joachaz molenge ti Josias aga gbia na peko ti lo, me lo sara “ye so ayeke sioni na lê ti L’Éternel”. Joachaz akomande asara gi nze ota na pekoni mbeni Pharaon ti Égypte akanga lo na lo kui na Égypte (2 aGbia 23:31-34). Na pekoni, ita ti lo Jojakim akomande asara ngu 11. Lo kue lo bâ na nene ni pëpe ye ti héritier so lo wara na mbage ti babâ ti lo. Ndali ti so Jojakim asara ye ti sioni, Jérémie atene prophétie so na ndo ti lo, lo tene: “Fade ala lu kuâ ti lo legeoko tongana zo alu kuâ ti lele.” (Jér. 22:17-19). Molenge ti Josias ti koli Sédécias nga na âta ti lo Jojakin so aga nga agbia na peko ti lo kue asara ye ti sioni. Ala sara ye na lege ni tongana ti Josias pëpe.—2 aGbia 24:8, 9, 18, 19.
7, 8. (a) Tongana nyen la Salomon abâ na nene ni pëpe ye ti héritier ti lo ti yingo? (b) Tapande ti azo so abâ na nene ni pëpe ye ti héritier ti ala ti yingo so Bible asara tënë ni afa na e nyen?
7 Salomon ayeke lani mbeni gbia so awara nzoni ye mingi na mbage ti babâ ti lo David. Atâa so lo yeke lani na yâ ti mbeni sewa so akpengba na lege ti yingo nga lo sara ye ti nzoni, a si na mbeni ngoi lo bâ na nene ni pëpe ye ti héritier so lo wara. “Na tongana Salomon aga mbakoro, awali ti lo agbian bê ti lo si lo gue na peko ti ambeni nzapa nde; na bê ti lo ayeke mbilimbili pëpe na L’Éternel Nzapa ti lo, tongana bê ti David babâ ti lo ayeke mbilimbili na Nzapa.” (1 aGbia 11:4). Ye so asara si Jéhovah abâ lo na nzoni lê pëpe.
8 Akoli kue so e sara tënë na ndo ti ala ayeke na yâ ti sewa so akpengba na lege ti yingo nga ala yeke na pasa ti sara ye so ayeke na lege ni. Mawa ni ayeke so ala zia pasa so ahon. Me na ngoi so a sû Bible nga na ngoi ti e nga kue, a yeke pëpe amaseka kue la asara tongaso. Zia e bâ anzoni tapande so ambeni maseka azia so amaseka so ayeke aChrétien alingbi ti mû peko ni.
ALA BÂ NA NENE NI YE SO ALA WARA
9. Tongana nyen la amolenge ti Noé azia lani mbeni nzoni tapande? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
9 Amolenge ti Noé azia mbeni nzoni tapande. Nzapa ahunda na babâ ti ala ti leke mbeni arche na ti zia azo ti sewa ti lo na yâ ni. Kite ayeke pëpe so amolenge ti Noé abâ so a lingbi ala sara ye so bê ti Jéhovah aye. Ala sara lani kua maboko na maboko na babâ ti ala. Ala mû maboko na lo ti leke arche, nga na pekoni ala lï na yâ ti arche ni (Gen. 7:1, 7). Ala sara tongaso ngbanga ti nyen? Genèse 7:3 atene so ala lï na anyama na yâ ti arche “ti bata hale ti ala na fini na ndo lê sese kue.” Azo nga kue asö kuâ lani. Ndali ti so amolenge ti Noé abâ na nene ni ye ti héritier ti yingo so ala wara na mbage ti babâ ti ala, ala wara pasa ti mû maboko ti tene a sö azo nga ti kiri na tâ vorongo na ndo ti sese so sioni ayeke dä pëpe.—Gen. 8:20; 9:18, 19.
10. Tongana nyen la amaseka osio so ayeke aHébreu na Babylone afa so ala bâ aye so a fa na ala na lege ti yingo na nene ni?
10 Angu mingi na pekoni, amaseka osio so ayeke aHébreu afa so ala manda ye so ayeke lani biani kota ye. A gue lani na Hanania, Misaël, Azaria nga na Daniel na Babylone na ngu 617 kozo ti Christ. Ala yeke pendere, ala hinga ndo na a lingbi lani ti duti ngangu na ala pëpe ti sara ye tongana ti azo ti Babylone. Me ala sara tongaso pëpe. Sarango ye ti ala afa so ala dabe ti ala na ye ti héritier ti ala, so ti tene aye so a fa na ala. Amaseka osio so awara ye ti nzoni mingi ndali ti so ala sara ye alingbi na aye so a fa na ala na lege ti yingo na ngoi so ala ngbâ kete.—Diko Daniel 1:8, 11-15, 20.
11. Tongana nyen la ambeni zo awara aye ti nzoni na lege ti aye so a fa na Jésus?
11 Mbeni zo so abâ ye ti héritier ti yingo na nene ni na so azia nzoni tapande so ahon atanga ni kue ayeke Jésus, Molenge ti Nzapa. Babâ ti lo afa na lo aye mingi, na lo bâ aye ni na nene ni biani. Ye so asigigi polele na ngoi so lo tene: “Mbi yeke tene gi aye so Babâ afa na mbi.” (Jean 8:28). Na lo ye lani mingi ti fa na azo aye so babâ ti lo afa na lo ti tene ala nga kue awara ye ti nzoni dä. Lo tene: “A lingbi mbi fa nga nzoni tënë ti royaume ti Nzapa na ambeni gbata nde, ngbanga ti so a yeke ndali ni si a tokua mbi.” (Luc 4:18, 43). Lo mû maboko na azo so ayeke mä lo ti bâ so a yeke kota ye ti tene ala mû mbage “ti dunia so pëpe,” so azo ti yâ ni abâ na nene ni pëpe aye ti yingo.—Jean 15:19.
BÂ NA NENE NI YE SO MO WARA
12. (a) Tongana nyen la tënë so ayeke na 2 Timothée 3:14-17 alingbi na dutingo ti amaseka mingi laso? (b) Ahundango ndo wa la a lingbi amaseka so ayeke aChrétien ahunda na tere ti ala?
12 Legeoko tongana ti amaseka so e sara tënë ti ala so, peut-être mo kue mo kono na gbe ti babâ na mama ti mo so asara na Jéhovah. Tongana a yeke tongaso, ye so Bible atene na ndo ti Timothée alingbi nga na dutingo ti mo. (Diko 2 Timothée 3:14-17.) A yeke babâ na mama ti mo la afa ye na mo lani na ndo ti tâ Nzapa nga ala la afa na mo tongana nyen ti zia ngia na bê ti lo. Peut-être babâ na mama ti mo akomanse ti fa ye na mo na ngoi so mo de foroto. Ye so asara si mo wara “ndara ti wara na salut na lege ti mabe na Christ Jésus” nga asara si mo wara “aye kue so mo yeke na bezoin ni” ti sara kua ti Nzapa. Fadeso, kota hundango ndo ni ayeke so: Mo bâ ye so mo wara so na nene ni? Hunda so alingbi ti pusu mo ti gbu li ti mo na ndo ti dutingo ti mo. Hunda tere ti mo: ‘Mbi bâ awakua ti Jéhovah mingi so aduti be-ta-zo so ayeke na fini kozo na mbi tongana nyen? A nzere na mbi ti duti Témoin ti Jéhovah? A nzere na mbi ti duti na popo ti kete wungo ti azo so laso Nzapa ahinga ala? Mbi bâ na nene ni kota pasa so mbi yeke na ni ti hinga tâ tënë?’
13, 14. Nyen la ambeni maseka so ayeke aChrétien atara ti sara? Mû mbeni tapande so afa ngbanga ti nyen a yeke na lege ti ndara ape ti sara tongaso.
13 Ambeni maseka so ababâ na amama ti ala so abata ala ayeke aChrétien alingbi ti bâ pëpe kota kangbi so ayeke na popo ti paradis ti e ti yingo so e yeke na yâ ni na vukongo ndo so dunia ti Satan ayeke na yâ ni. Ambeni atara même ti bâ wala gigi na yâ ti dunia so ayeke tongana nyen. Mo yeke mû loro na devant ti mbeni oto so ayeke hon gi ti hinga wala ayeke sara sioni na mo wala ayeke fâ mo? So ayeke ye ti buba. Legeoko nga, e yeke na bezoin pëpe ti tara asioni ye ti dunia so ti gi ti hinga asioni ye so e lingbi ti wara na peko ni.—1 Pi. 4:4.
14 Gener, so ayeke na Asie, akono na yâ ti mbeni sewa so azo ni ayeke aTémoin. Lo wara batême na ngoi so lo yeke na ngu 12. Me, so lo ngbâ maseka mingi, aye ti dunia so agboto lê ti lo. Lo tene: “Mbi ye lani ti wara ‘liberté’ so dunia so amû na zo.” Gener akomanse ti sara ye ti sioni na hondengo ni. Na ngoi so lo yeke na ngu 15, lo mû peko ti sioni sarango ye ti akamarade ti lo. Lo yeke nyon sämba tongana ala nga lo yeke na sioni yanga tongana ala. Gener ayeke sara lani ajeu vidéo ti ngangu na akamarade ti lo, na fani mingi lo yeke kiri na yanga-da na l’heure ape. Ye oko, tongana ngoi ayeke hon, lo ga ti bâ so aye ti dunia so lo bi tere ti lo dä asara si lo yeke na tâ ngia ape nga lo bâ so lo wara ye oko dä ape. Na ngoi so lo kiri na bungbi, lo tene: “Aye mingi ayeke dä so mbi ngbâ ti sara ngangu ti hon ndo ni, me aye ti nzoni so alondo na Jéhovah ayeke mingi ahon ni.”
15. Nyen la a lingbi même amaseka so ababâ na amama ti ala ayeke aTémoin ape agbu li ti ala na ndo ni?
15 Ambeni maseka ayeke dä na yâ ti congrégation so ababâ na amama ti ala so abata ala ayeke aTémoin pëpe. Tongana babâ na mama ti mo so abata mo ayeke aTémoin ape, gbu li ti mo na ndo ti kota pasa so mo yeke na ni fadeso ndali ti so mo hinga Wasarango ye nga mo sara na lo. Azo ayeke ngbundangbu mingi na yâ ti dunia. Tongaso, a yeke biani mbeni pasa ti duti na popo ti azo so na nzoni bê Jéhovah agboto ala na mbage ti lo nga so lo fa tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible na ala (Jean 6:44, 45). Tongana a mû azo 1000 laso, gi zo oko na popo ti ala la ahinga tâ tënë nzoni, na mo yeke na popo ti azo so ahinga tâ tënë so. Atâa a yeke babâ na mama ti e la afa na e tâ tënë wala a yeke ala ape, e yeke na ngia mingi so e hinga tâ tënë. (Diko 1 aCorinthien 2:12.) Gener atene: “Mbi yeke zo wa ti tene Jéhovah so ayeke Wa ti dunia kue ahinga mbi?” (Ps. 8:5). Mbeni ita-wali atene: “Tere ti a-élève anzere mingi tongana maître ti ala ahinga iri ti ala na popo ti amba ti ala nga lo hinga ambeni ye nde na ndo ti ala. A yeke biani mbeni kota pasa mingi ti tene Jéhovah so ayeke Kota Wafango ye ahinga e.”
NYEN LA MO YEKE SARA ANDE NYEN?
16. Nyen la ayeke nzoni amaseka so ayeke aChrétien asara?
16 Tongana mo gbu li ti mo na ndo ti pendere pasa so mo yeke na ni, mo yeke leke na bê ti mo ti ngbâ na popo ti kete wungo ti azo so asara ye so ayeke nzoni na yâ ti fini ti ala. Tongana mo sara tongaso, mo yeke duti na popo ti gbâ ti awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo. Sara ye pëpe tongana ti mingi ti amaseka ti dunia so, so ayeke buba gigi ti ala nga so ayeke pëpe na beku ndali ti gigi ti ala ti kekereke.—2 aCor. 4:3, 4.
17-19. Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti dutingo nde na dunia so?
17 Ti duti nde na dunia so ayeke lakue kete ye ape. Me, tongana mo gbu li ti mo na ndo ni, mo yeke bâ so a yeke lege ti ndara ti tene e duti nde na dunia so. Zia e mû tapande ti mbeni zo ti kpengo loro ti kota ngia ti awanguru. Lo hinga so ti tene lo kpe loro ni nzoni, a lingbi lo te ambeni kobe ape nga lo sara pëpe ambeni ye so tanga ti azo ayeke sara. Peut-être a lingbi lo zia lege ti aye so alingbi ti mû ngoi ti lo mingi nga na aye so alingbi ti gboto lê ti lo. Nga, tongana lo yeda ti duti nde na azo, a yeke mû lege na lo ti tara tere ti lo mingi nga ti mû loro nzoni.
18 Mingi ti azo ti dunia so apensé mingi pëpe na ndo ti aye ti sioni so alingbi ti si na peko ti aye so ala sara, me awakua ti Jéhovah asara tongaso ape. Tongana e yeke nde na dunia so, nga e ke aye tongana lango-sioni so alingbi ti buba songo ti e na Jéhovah, e yeke “gbu fini so ayeke tâ fini ni biani.” (1 Tim. 6:19). Ita-wali so e sara tënë ti lo fade atene: “Tongana mo fa na azo aye so mo mä na bê na ni sân ti sara mbeto, tere ti mo ayeke nzere mingi na hunzingo ti lango ni. A yeke fa so mo wara ngangu ti hon ndo ti aye ti dunia ti Satan so. Kota ye ni ayeke so, a yeke duti mo bâ mo tene mo yeke bâ Jéhovah Nzapa so ayeke pika kate ti lo na ndo ti mo nga lo yeke he ngia na mo. A yeke na ngoi so la tere ti mo ayeke nzere ti duti nde na dunia so.”
19 Tongana zo apensé gi na ndo ti aye so lo lingbi ti wara laso, lo yeke buba gigi ti lo (Zo-ti. 9:2, 10). Mo hinga ndani so mo yeke na ndo ti sese nga mo yeke na pasa ti ngbâ na fini lakue lakue. Ye so amû maboko na mo ti mû anzoni desizion nga ti ke ti ‘tambela tongana ti azo ti dunia so’. Gigi ti mo ayeke duti biani nzoni.—aÉph. 4:17; Mal. 3:18.
20, 21. Tongana e mû anzoni desizion, nyen la e yeke wara ande? Nyen la Jéhovah ahunda na e?
20 Tongana e mû anzoni desizion, e yeke duti na ngia na yâ ti fini ti e laso nga ande “sese ayeke ga ti [e]”, so ti tene e yeke ngbâ na ndo ni teti lakue lakue. Jéhovah ayeke sara ande aye ti nzoni mingi na e ahon ti so e pensé na ni (Mat. 5:5; 19:29; 25:34). Ye oko, Nzapa ayeke mû aye na e gi tongaso pëpe. Lo hunda na e ti mä yanga ti lo. (Diko 1 Jean 5:3, 4.) A yeke kota ye ti tene e sara na lo be-ta-zo laso.
21 E yeke na kota pasa mingi ti wara aye mingi na mbage ti Nzapa. E hinga atënë so ayeke na yâ ti Bible nzoni nga e hinga tâ tënë nzoni na ndo ti lo nga na ndo ti aye so lo leke ti sara. Tere ti e anzere ndali ti pasa so e yeke na ni ti tene iri ti lo ayeke na ndo ti e nga e yeke aTémoin ti lo. Nzapa atene na e so lo yeke mû maboko na e (Ps. 118:7). Zia e kue, atâa e yeke maseka wala kangba, e fa so e bâ na nene ni ye ti héritier ti e ti yingo na lege so e sara ye na yâ ti fini ti e na mbeni lege so afa so e ye mingi ti mû na Jéhovah “gloire lakue lakue.”—aRom. 11:33-36; Ps. 33:12.


text: 9 Na use ngu so ala sigi na kodro ti Égypte, na kozo nze ni,+ na benyama ti Sinaï, Jéhovah atene na Moïse:2 “A lingbi azo ti Israël asara Pâque+ na ngoi so a fa ni awe.+3 Na lango 14 ti nze ni, na peko ti lindango ti lâ kozoni si ndo avuko,* ala yeke sara Pâque ni na ngoi so a fa ni awe. Ala yeke sara ni tongana ti so ndia nga na angobo ti Pâque afa.”+4 Tongaso, Moïse atene na azo ti Israël ti sara Pâque ni.5 Ala sara Pâque ni na benyama ti Sinaï na kozo nze ni, na lango 14 ti nze ni, na peko ti lindango ti lâ kozoni si ndo avuko.* Azo ti Israël asara ye ni kue gï tongana ti so Jéhovah amû yanga lani na Moïse ti sara.6 Me ambeni koli ayeke dä so terê ti ala aga sioni ndali ti so ala ndu mbeni zo* so akui awe.+ Ni la, ala lingbi ti sara Pâque ni na lango ni so pëpe. Ala gue abâ Moïse na Aaron na lango ni so,+7 si ala tene na lo: “Atâa so terê ti e aga sioni awe ndali ti so e ndu mbeni zo* so akui, ngbanga ti nyen a yeke gbanzi e ti yâa sandaga na gbele Jéhovah legeoko na azo ti Israël na lango ni so a fa ni awe so?”+8 Tongaso, Moïse atene na ala: “Ala ku ge, zia mbi mä tënë so Jéhovah ayeke tënë na ndö ni na ala awe si.”+9 Jéhovah atene na Moïse:10 “Tene na azo ti Israël mo tene: ‘Atâa mbeni zo na popo ti ala wala na popo ti ahale ti ala asara si terê ti lo aga sioni ndali ti so lo ndu mbeni zo* so akui awe+ wala lo gue na mbeni yongoro tambela, lo nga kue lo yeke sara Pâque na Jéhovah.11 Ala yeke sara ni na lango 14 ti use nze ni+ na peko ti lindango ti lâ kozoni si ndo avuko.* Ala yeke te ni na mapa so a sara na levure pëpe nga na asengo kugbe ti kasa.+12 Ala yeke zia tanga ni alango juska na ndapre pëpe,+ ala kungbi yâ ti bio ni pëpe.+ Ala yeke sara ni alingbi na ndia ti sarango Pâque ni.13 Me tongana mbeni zo ayeke na sioni ye na terê ti lo pëpe wala lo gue na mbeni yongoro tambela pëpe si lo ke na mbana ti sara Pâque ni, a yeke fâ zo* ni so+ ndali ti so lo ga na sandaga pëpe na Jéhovah na lango ni so a fa. Ngbanga ayeke na li ti lo.14 “ ‘Tongana mbeni wande asara kodro na ndo ti ala, lo nga kue lo yeke sara Pâque ni na Jéhovah.+ Lo yeke sara ni tongana ti so ndia nga na angobo ti sarango Pâque ni afa.+ Ndia ayeke gï oko ndali ti ala kue, atâa wande wala molenge ti kodro.’”+15 Na lango so a leke tabernacle na nduzu,+ mbinda amû ndö ti tabernacle ni, so ti tene tente ti Témoin ni, me na bï, mbeni ye tongana wâ angbâ na ndö ti tabernacle ni juska na ndapre.+16 Ye ni ayeke lakue gï tongaso: Na kota lâ mbinda ayeke mû ndö ni, na bï mbeni ye tongana wâ amû ndö ni.+17 Tongana mbinda ni alondo na ndö ti tente ni, azo ti Israël ayeke londo nga ti hon.+ Ndo so mbinda ni ague aluti dä, azo ti Israël ayeke sara camp ti ala na ndo ni so.+18 Tongana Jéhovah amû yanga na ala ti hon, ala yeke londo ti hon. Tongana Jéhovah amû yanga na ala ti luti, ala yeke luti.+ Tongana mbinda ni aluti na ndö ti tabernacle ni na mbeni ndo, ala yeke ngbâ ti sara camp ti ala na ndo ni so.19 Tongana mbinda ni angbâ na ndö ti tabernacle ni alango mingi, azo ti Israël ayeke mä yanga ti Jéhovah ala yeke londo ti hon pëpe.+20 Na mbeni ngoi, mbinda ni ayeke ngbâ gï alango kete na ndö ti tabernacle ni, na pekoni a londo. Tongana Jéhovah amû yanga na ala ti luti, azo ti Israël ayeke luti. Tongana Jéhovah amû yanga na ala ti hon, ala yeke hon.21 Na mbeni ngoi, mbinda ni angbâ na ndö ni gï na bï ti si na ndapre awe na alondo ahon, na azo ti Israël nga alondo ahon. Atâa na kota lâ wala na bï la si a londo ti hon, ala nga kue ayeke londo ti hon.+22 Atâa a yeke lango use wala nze oko wala alango mingi si mbinda ni angbâ na ndö ti tabernacle ni, azo ti Israël ayeke ngbâ na ndo ni so, ala yeke londo ti hon ape. Me tongana mbinda ni alondo ti hon, ala nga kue ayeke londo ti hon.23 Ala yeke sara camp ti ala gï tongana Jéhovah la amû yanga na ala si, ala yeke londo nga ti hon gï tongana Jéhovah la amû yanga na ala si. Ala yeke sara kua na Jéhovah alingbi gï na yanga so Jéhovah amû na lege ti Moïse.


text:
Mariage nga na sewa
Bible, so ayeke mbeni mbeti so a sara ni ndali ti azo kue, amû anzoni wango so alingbi ti sara si aye akiri atambela nzoni mingi na yâ ti mariage ti mo nga alingbi ti aidé mo ti bata amolenge ti mo nzoni. *
^ par. 2 Na yâ ti mbage so, a changé iri ti ambeni zo ni.
Mariage
Sarango kua na nginza
Sarango lisoro
Batango amolenge so akono awe
Ambeti
Sewa ti mo alingbi ti duti na ngia
Mo lingbi ti duti na ngia na yâ ti mariage ti mo nga na sewa ti mo tongana mo sara ye alingbi na awango ti Bible.