text:
1Azo ti rongo nginza ti lapo na azo ti siokpari aga nduru na tere ti Jésus ti ma lo. 2Afarizien na awafango-ndia ayeke kasa lo, atene: “Koli so ayeke yamba azo ti siokpari si lo na ala ayeke te kobe!” 3Jésus atene na ala toli so, lo tene: 4“Na popo ti ala, tongana mbeni zo ayeke na ataba ngbangbo oko si mbeni oko agirisa, lo yeke zia atanga ni balegumbaya na gumbaya na benyama ti gue ti gi lo so agirisa so, ngbii lo wara lo si pepe? 5Tongana lo wara lo awe, ngia asi be ti lo, lo yo lo na ndö ti go ti lo 6si lo kiri na kodro. Na pekoni, lo iri azo so lo na ala aye tere nga na azo ti tere ti da ti lo, lo tene: ‘Ala ga e sara ngia, ngbanga ti so taba ti mbi so agirisa so, mbi wara lo awe!’ 7Mbi tene na ala: ngia ayeke tongaso na yayu ndali ti zo ti siokpari oko so azia ngbene lege ti sarango ye ti lo; ngia so ahon ngia ndali ti azo ti mbirimbiri balegumbaya na gumbaya so nzara ti zia ngbene lege ti sarango ye ti ala ayeke sara ala pepe.” 8“Tongana mbeni wali ayeke na ale ti nginza baleoko si mbeni oko agirisa, lo yeke zia wâ na ya ti lamba, lo balee ya ti da ti gi ni ngbii lo wara ni si pepe? 9Tongana lo wara ni awe, lo iri awali so lo na ala aye tere nga na awali ti tere ti da ti lo si lo tene na ala, lo tene: ‘Ala ga e sara ngia, ngbanga ti so le ti nginza ti mbi so agirisa so, mbi wara ni awe.’ 10Ndani laa mbi tene na ala: ngia ayeke na popo ti a-ange ti Nzapa, ndali ti zo ti siokpari oko so azia ngbene lege ti sarango ye ti lo.” 11Jésus akiri atene: “Mbeni koli ayeke na amolenge ti lo ti koli use. 12Ngambe ni atene na babâ ti lo: ‘Babâ, mu na mbi fadeso aye so ayeke ga ande ti mbi.’ Tongaso babâ ni akangbi ya ti aye ti lo na ala use kue. 13Lango kete na pekoni, ngambe ni aka aye ti lo kue si lo mu lege, lo gue na mbeni kodro yongoro. Kâ, lo buba aye ti lo kue na sarango aye ti kirikiri. 14So lo buba nginza ti lo ni kue awe, kota nzara ati na ya ti kodro ni si ye oko angba na lo pepe. 15Lo gue ti sara kua na gbe ti mbeni zo ti kodro ni si zo ni atokua lo ti bata anguru na yaka ti lo. 16Lo yeke fade na nzara ti te akobe so anguru ni ayeke te titene ya ti lo asi, me zo ti mungo ni na lo ayeke daa pepe. 17Tongaso lo to nda ti gbu li ti lo si lo tene na be ti lo, lo tene: ‘Kobe ti tengo ni asi singo na azo ti kua ti babâ ti mbi si mbi yeke kui nzara ge so! 18Fade mbi yeke londo ti kiri na babâ ti mbi si mbi tene na lo: Babâ, mbi sara siokpari so ake Nzapa si ake nga mo. 19Mbi lingbi titene mo kiri mo iri mbi molenge ti mo pepe; mu mbi tongana mbeni zo ti kua ti mo.’ 20Lo mu lege ti kiri na ndo ti babâ ti lo. “So lo de yongoro na lege, babâ ti lo abaa lo, mawa agbu be ti lo, lo kpe, lo gbu lo na kate ti lo si lo su ngbangba ti lo. 21Molenge ni atene na lo: ‘Babâ, mbi sara siokpari so ake Nzapa si ake nga mo; mbi lingbi titene mo kiri mo iri mbi molenge ti mo pepe.’ 22Me babâ ni atene na azo ti kua ti lo: ‘Ala mu bongo so ayeke pendere ahon atanga ni kue aga na ni hio, ayu na lo, ala yoro bage na maboko ti lo, ala yu na lo poro. 23Ala mu bagara ti mafuta afâ lo, e te, e sara matanga, 24ngbanga ti so molenge ti mbi so ala baa lo so, lo kui si lo zingo na kuâ; lo girisa si mbi wara lo.’ Ala to nda ti sarango matanga ni. 25“Andaa kozo molenge ni ayeke ti lo na yaka. Na kiringo ti lo, so lo si nduru na tere ti da, lo ma mozoko na dodo. 26Lo iri mbeni zo ti kua si lo hunda lo na nda ti ye so asi. 27Zo ti kua ni atene na lo: ‘Ita ti mo laa akiri si babâ ti mo afâ bagara ti mafuta ndali ti lo, ngbanga ti so lo wara lo na nzoni tere.’ 28Tongaso ngonzo agbu kozo molenge ni si lo ke ti li na da. Babâ ti lo asigigi, avoro lo titene lo li. 29Me lo tene na Babâ ti lo: ‘Baa, mbi sara kua na mo ngu mingi; laoko mbi ke yanga ti mo pepe. Me laoko mo mu na mbi mbeni molenge ti ngasa pepe titene mbi fâ ti sara na matanga na amba ti mbi so mbi na ala e ye tere. 30Me molenge ti mo so kâ abuba aye ti mo kue na awali-ndumba! Fadeso lo ga si mo fâ bagara ti mafuta ndali ti lo!’ 31Tongaso babâ ni atene na lo: ‘Molenge ti mbi, mo yeke lakue na tere ti mbi; aye ti mbi kue ayeke ti mo. 32Me ayeke fade nzoni titene e sara matanga, e sara ngia, ngbanga ti so ita ti mo so akui awe si lo kiri na fini; lo girisa si e kiri e wara lo.’ ”
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Yenga ti 5-11 décembre
ÉSAÏE 1-5
Bia 107 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Zia e ma na Hoto ti Jéhovah”: (pn. 10)
[Zia vidéo Nduru tënë ti mbeti ti Ésaïe.]
És 2:2, 3—‘Hoto ti da ti Jéhovah’ aye ti sara tënë ti tâ vorongo (ip-1 l. 38-41 par. 6-11; l. 45 par. 20-21)
És 2:4
—Awakua ti Jéhovah ayeke manda ti sara bira mbeni pëpe (ip-1 l. 46-47 par. 24-25)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
És 1:8, 9—Na lege wa ‘a zia molenge-wali ti Sion tongana kpangba na yâ ti yaka ti vigne’? (w07 1/3 l. 6 par. 5)
És 1:18—Tënë so Jéhovah atene: “Zia e bungbi ti leke tënë” aye ti tene nyen? (w07 1/3 l. 7 par. 1; it-2 735 par. 1)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) És 5:1-13
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Leke akode ti fango na tënë ti nze so: (pn. 15) Lisoro na ndo ti “Akode ti fango na tënë.” Zia vidéo ni oko oko, na pekoni sara lisoro na ndo ti akota tënë ni. Wa awafango tënë ti leke akode ti fango na tënë ti ala wani.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bezoin ti congrégation: (pn. 7) Mo lingbi ti soro ti sara lisoro na ndo ti aye ti manda so ayeke na yâ ti Annuaire. (yb16 l. 32 par. 3–l. 34 par. 1)
“Maï akode ti fango tënë ti mo: Ndu bê ti azo na lege ti buku ‘Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa’”: (pn. 8) Lisoro. Wa azo so ayeke na adevoir na nze so, so andu sarango étude, ti sara ye alingbi na awango so ayeke na yâ ti buku Ekole ti Kusala, lembeti 261-262.
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) kr chap. 5 par. 1-9
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 154 na sambela
Dango bê: Zia fini bia ni fani oko ti tene aita amä ni, na pekoni ala lingbi ti he ni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
47: Zo ti nzi na Israël
BÂ YE so koli so ayeke lu na yâ ti tente ti lo. A yeke mbeni pendere bongo, lor na argent. Lo mû aye so na gbata ti Jéricho. Me a hunda lani ti sara nyen na aye so ayeke na yâ ti gbata ti Jéricho? Mo dabe ti mo na ni?
A hunda lani ti tene a futi ni, na ti tene a zia lor na argent na tabernacle ti Jéhovah. Tongaso, azo so ake yanga ti Nzapa. Ala nzi ye ti Nzapa. Iri ti koli ni ayeke Acan, na azo so ayeke azo ti da ti lo. Zia e bâ ye so asi.
Na peko ti so Acan anzi aye so, Josué atokua aturugu ti lo ti sara bira na kodoro ti Aï. Me azo ti Aï ahon ala na ngangu, ala fâ ambeni, na ambeni akpe. Vundu asara Josué mingi. Lo kuku na sese na gbele Jéhovah, lo sambela lo, lo tene: ‘Ngbanga ti nyen mo zia si ye tongaso asi na e?’
Jéhovah atene: ‘Londo! Israël asara siokpari. Ala mû ambeni ti aye so a lingbi a futi ni wala so a hunda ti zia na tabernacle ti mbi. Ala nzi mbeni pendere bongo na ala honde ni. Mbi yeke iri tënë nzoni na ndo ti ala pëpe juska ala futi bongo so nga na zo so anzi aye so.’ Jéhovah atene so ni yeke fa na Josué zo wa ayeke sioni zo so.
Tongaso, Josué abungbi azo kue na ndo oko, na Jéhovah afa Acan tongana zo ti nzi ni. Acan atene: ‘Mbi sara siokpari. Mbi bâ pendere bongo na lor na argent, na mbi sara nzara ni mingi si mbi mû ni. Mo yeke bâ ala na ndo so mbi lu ni dä na yâ ti tente ti mbi.’
Tongana a wara aye so kue awe na a ga na ni na Josué, lo tene na Acan: ‘Mo ga na ye ti sioni so na ndo ti e ngbanga ti nyen? Bâ, fadeso Jéhovah ayeke sara sioni na mo!’ Azo kue abo Acan na afami ti lo na tênë juska ala kui. Ye so afa na e so a lingbi e mû lâ oko pëpe ye so ayeke ti e pëpe.
Na pekoni, Israël akiri ague atiri na Aï. Ti so ni, Jéhovah amû maboko na azo ti lo, na ala hon Aï na ngangu.
Josué 7:1-26; 8:1-29.
Ahundango tënë
- Na lê ti foto ni, koli wa la ayeke lu aye ti mosoro ti Jéricho na yâ ti sese so? Azo wa la ayeke mû maboko na lo?
- Ngbanga ti nyen ye so Acan na sewa ti lo asara ayeke sioni mingi?
- Jéhovah atene nyen tongana Josué ahunda lo ngbanga ti nyen azo ti Israël ahon na ngangu pëpe na yâ ti bira ti Aï?
- Na peko ti so a ga na Acan nga na azo ti da ti lo na gbele Josué, a sara nyen na ala?
- Ngbanga so a fâ na li ti Acan afa na e kota ye wa?
Ambeni hundango tënë
- Diko Josué 7:1-26.
Asambela ti Josué afa nyen na ndo ti songo so lo yeke na ni na Wasarango lo? (Jos. 7:7-9; Ps. 119:145; 1 Jean 5:14).
Ye so Acan asara afa nyen? E lingbi ti manda nyen na lege ti ye so lo sara so? (Jos. 7:11, 14, 15; aProv. 15:3; 1 Tim. 5:24; aHéb. 4:13).
- Diko Josué 8:1-29.
Kungba wa e oko oko kue e yeke na ni na mbage ti kongregation laso? (Jos. 7:13; Lév. 5:1; aProv. 28:13).


text:
CHAPITRE14
Sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue
“E ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.” —AHÉBREU 13:18.
1, 2. Ngbanga ti nyen bê ti Jéhovah anzere so e yeke sara ngangu ti sara ye mbilimbili? Mû mbeni tapande ni.
MBENI mama na kete molenge ti lo ayeke sigigi na yâ ti mbeni magazin. Mo ye ti bâ, molenge ni aluti, bê ti lo afâ. Nyen la asi, nyen? Mbeni kete ye ti ngia so lo mû fade na yâ ti magazin so angbâ na maboko ti lo. Lo girisa fade ti kiri na ni na place ni wala ti hunda mama ti lo ti vo ni na lo. Teti so li ti lo aga kirikiri, lo dekongo na iri ti mama ti lo; mama ni atene na lo ti duti kpô na lo mû lo ala kiri na magazin ni si molenge ni akiri na ye ti ngia so na place ni na lo hunda pardon. So molenge ni asara tongaso, bê ti mama ni anzere mingi. Ngbanga ti nyen?
2 Ababâ na amama ayeke ka na ngia mingi tongana ala bâ so amolenge ti ala ayeke manda ti sara ye mbilimbili. Babâ ti e ti yayu so ayeke “Nzapa ti tene-biani” ayeke nga na ngia tongaso (Psaume 31:6). Tongana lo yeke bâ so e yeke maï ti ga abiazo na lege ti yingo, bê ti lo ayeke nzere ti bâ e so e yeke tirika ti sara ye mbilimbili. Ngbanga ti so e ye ti mû ngia na bê ti lo nga ti ngbâ na yâ ti ndoye ti lo, e yeke fa nga oko bibe so bazengele Paul afa: “E ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.” (aHébreu 13:18). Zia e bâ akota ye osio so na yâ ni a lingbi ti duti ngangu na e ti sara ye lakue mbilimbili. Na pekoni, e yeke bâ ambeni ye ti nzoni so e lingbi ti wara tongana e sara ye mbilimbili.
E SARA YE MBILIMBILI NA E WANI
3-5. (a) Na lege wa Bible awa e na ndo ti kpale so alingbi ti si tongana e yeke handa tere ti e wani? (b) Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti sara ye mbilimbili na e wani?
3 Kozo kpale ni ayeke ti manda ti sara ye mbilimbili na e wani. A yeke ngangu oko pëpe na e awasiokpari ti handa tere ti e wani. Na tapande, Jésus atene lani na aChrétien ti Laodicée so ala yeke handa tere ti ala wani tongana ala bâ ti ala atene ala yeke azo ti mosoro, teti biani na lege ti yingo ala yeke “[a]wayere, . . . [a]waziba nga tere ti [ala] ayeke senge”. So ye ti mawa mingi (Apocalypse 3:17). So ala wani ayeke handa tere ti ala, a sara si duti ti ala akiri aga sioni mingi.
4 Nga, peut-être mo dabe ti mo na wango ti disciple Jacques so atene: “Tongana mbeni zo abâ ti lo so lo yeke voro Nzapa na lege ni si na mbage lo komande menga ti lo pëpe, me lo ngbâ ti handa bê ti lo wani, vorongo Nzapa ti zo so ayeke senge senge.” (Jacques 1:26). Tongana e tene na bê ti e so même tongana e sara kusala na menga ti e na lege ni pëpe Jéhovah ayeke ngbâ lakue ti yeda na e, andâ e yeke handa gi tere ti e wani. Tongana e sara tongaso, vorongo so e yeke voro na Jéhovah ayeke gi senge senge. Nyen la alingbi ti bata e si e mû sioni lege so pëpe?
5 Na yâ ti oko chapitre ni, Jacques ahaka tâ tënë ti Nzapa na mbeni tatara. Lo wa e ti yôro lê ti e na yâ ti ndia so alingbi kue, ndia ti Nzapa, na ti changé aye so a lingbi e changé ni. (Diko Jacques 1:23-25.) Bible alingbi ti mû maboko na e ti sara ye mbilimbili na e wani nga ti hinga ye so a lingbi e changé ni (Toto ti Jérémie 3:40; Aggée 1:5). E lingbi nga ti sambela Jéhovah ti hunda lo ti bâ yâ ti bê ti e, ti mû maboko na e ti bâ nga ti leke ambeni kota wokongo so e yeke na ni (Psaume 139:23, 24). Sarango ye na handa ayeke mbeni wokongo so a yeke ngangu mingi ti hinga ni, na e ye ti bâ ni gi tongana ti so Babâ ti e ti yayu ayeke bâ ni. A-Proverbe 3:32 atene: “Zo ti kirikiri ayeke ye ti sioni mingi na lê ti L’Eternel, me tënë ti lingo ti L’Eternel ayeke na azo ti mbilimbili.” Jéhovah alingbi ti mû maboko na e ti bâ ye tongana ti so lo yeke bâ na ye, nga ti bâ tere ti e tongana ti so lo yeke bâ e. Zia e dabe ti e so Paul atene: “E ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.” Ti fadeso e lingbi pëpe ti zi asiokpari kue na tere ti e, me e ye biani ti sara ye mbilimbili nga ti gi ti duti azo so asara ye mbilimbili.
SARA YE MBILIMBILI NA YÂ TI SEWA
6. Ngbanga ti nyen a lingbi aita so asara mariage awe asara ye mbilimbili na popo ti ala? Na sarango tongaso ala yeke kpe aye wa?
6 A lingbi a hinga sewa ti Chrétien na sarango ye mbilimbili. Tongaso, a lingbi koli na wali asara ye mbilimbili tongana ala yeke sara lisoro na popo ti ala. Âdu ti aye ti saleté tongana sarango ngia ti koli na wali na tere ti mbeni zo, sarango songo na gbemingo na mbeni wali wala mbeni koli na lege ti Internet wala bango porno na alege nde nde, a lingbi mara ti aye tongaso aduti pëpe na yâ ti mariage ti aChrétien. Ambeni ita so asara mariage awe ayeke sara asioni ye tongaso na ala honde ni na wali wala koli ti ala. Ti sara ye tongaso ayeke biani sarango ye na handa. Bâ tënë so Gbia David atene: “Mbi duti pëpe na azo ti handa, na mbi tambela pëpe na awandendia.” (Psaume 26:4). Tongana mo sara mariage awe, zia mo bi tere ti mo lâ oko pëpe na yâ ti mbeni sioni sarango ye so alingbi ti pusu mo ti honde tâ sarango ye ti mo na wali wala koli ti mo.
7, 8. Atapande wa ti Bible alingbi ti mû maboko na amolenge ti bâ nene ti sarango ye mbilimbili?
7 A yeke lege ti ndara ti tene ababâ na amama amû atapande so ayeke na yâ ti Bible si ala fa na amolenge ti ala nene ti sarango ye mbilimbili. Asioni tapande ni ayeke ti azo tongana Acan, so anzi ye na lo tara ti honde tënë ni; Guéhazi, so atene mvene ti wara nginza na pekoni; nga na Judas, so ayeke nzi ye nga so na mbana lo tene mvene ti sara sioni na Jésus.—Josué 6:17-19; 7:11-25; 2 aGbia 5:14-16, 20-27; Matthieu 26:14, 15; Jean 12:6.
8 Anzoni tapande ni ayeke ti azo tongana Jacob, so awa amolenge ti lo ti kiri na nginza so ala wara ni na yâ ti abozo ti ala ngbanga ti so lo bâ ti lo so a girisa girisango si a zia ni dä so; Jephté na molenge ti lo ti wali, so asara ye alingbi na zendo so babâ ti lo amû, atâa so a hunda na lo ti gbanzi ye mingi na tere ti lo; Jésus, so asara lani mbeto pëpe ti fa tere ti lo na azo mingi so aga ti gbu lo ti tene prophétie ti Mbeti ti Nzapa aga tâ tënë nga ti bata fini ti akamarade ti lo (Genèse 43:12; aJuge 11:30-40; Jean 18:3-11). Atapande oko na oko so a fa ni ge alingbi ti mû maboko na ababâ na amama ti hinga mbeni pendere tënë so ayeke na yâ ti Bible na so alingbi ti mû maboko na ala ti fa na amolenge ti ala ti ndoye sarango ye mbilimbili nga ti bâ nene ni.
9. A lingbi ababâ na amama akpe nyen tongana ala ye ti zia na amolenge ti ala tapande ti sarango ye mbilimbili? Ngbanga ti nyen tapande ti ala ayeke kota ye mingi?
9 Fango ye tongaso azia kungba na ndo ti go ti ababâ na amama. Bazengele Paul ahunda tënë so, lo tene: “Mo so mo yeke fa ye na mbeni zo, mo fa ye na mo wani pëpe? Mo so mo yeke fa tënë, mo tene: ‘Mo nzi ye pëpe’, mo yeke nzi ye?” (aRomain 2:21). Ambeni babâ na mama asara si li ti amolenge ti ala aga kirikiri na lege so ala yeke tene na amolenge ni ti sara ye mbilimbili me ala wani ayeke sara ye mbilimbili pëpe. Ala lingbi ti tene so nzingo akete ye nga handango azo ayeke sioni pëpe na tenengo atënë tongana ti so “A sara ye ape, ala hinga so azo ayeke mû ni” wala “So gi kete mvene la, a sara ye ape.” Ti tâ tënë ni, nzi kue ayeke gi nzi, atâa ngere ti ye ni so mo nzi so ayeke kete tongana nyen; nga mvene kue ayeke gi mvene, atâa ndali ti tënë wa si mo tene mvene ni ndali ni, wala atâa mvene ni andu azo mingi pëpe. * (Diko Luc 16:10.) Tongana zo ayeke sara ye na handa, amolenge ayeke bâ ni hio na ye so alingbi ti sara sioni mingi na ala (aÉphésien 6:4). Me, tongana tapande ti ababâ na amama afa na amolenge ti sara ye mbilimbili, na ngoi so ala kono, ala lingbi ti mû gloire na Jéhovah na yâ ti dunia so azo ni ayeke sara ye mbilimbili pëpe.—aProverbe 22:6.
SARA YE MBILIMBILI NA YÂ TI CONGRÉGATION
10. Na ndo ti tënë ti sarango lisoro na popo ti aChrétien, aye wa a lingbi e sara hange na ni?
10 Na yâ ti songo ti e na aita ti e na yâ ti bungbi, lege azi na e mingi ti fa so e sara ye mbilimbili. Tongana ti so e bâ na Chapitre 12, a lingbi e sara hange na lege so e yeke sara kua na matabisi ti tenengo tënë, mbilimbili na popo ti e na aita ti e aChrétien. Asenge lisoro alingbi ti turnê hio ti ga mbeni sioni kpere-kpere na même ti ga pango ndo. Tongana e fa peko ti mbeni tënë so e hinga gere ni nzoni pëpe, e lingbi ti kangbi mvene ti gue na ni; tongaso a yeke nzoni e bata yanga ti e (aProverbe 10:19). Na mbage, e lingbi ti hinga so mbeni ye so asi ayeke tâ tënë, me so aye pëpe ti tene so a lingbi e fa pekoni na azo. Na tapande, tënë ni alingbi ti bâ e pëpe wala a lingbi ti duti nzoni pëpe ti fa pekoni (1 aThessalonicien 4:11). Ambeni zo ayeke tene so sarango tënë na ngangu ayeke mbeni lege ti sarango ye mbilimbili la, me a lingbi tënë ti yanga ti e aduti lakue nzoni nga a sara nzoni na zo.—Diko aColossien 4:6.
11, 12. (a) Na lege wa si ambeni ita so atï na yâ ti kota siokpari asara si kpale ni akiri aga kota mingi? (b) Ambeni mvene ti Satan na ndo ti akota siokpari ayeke so wa? E lingbi ti tiri na ni tongana nyen? (c) Tongana nyen si e lingbi ti fa so e sara ye mbilimbili na mbage ti bungbi ti Jéhovah?
11 A yeke biani kota ye ti tene e sara ye mbilimbili na mbage ti azo so ayeke mû li ni na yâ ti congrégation. Ambeni ita so atï na yâ ti kota siokpari asara si kpale ni akiri aga kota mingi na lege so ala yeke honde siokpari ni na a-ancien na tenengo mvene na ngoi so a-ancien ahunda ala na ndo ni. Azo tongaso ayeke handa lê ti aita na fango na gigi so ala yeke sara na Jéhovah, andâ ala yeke sara mbeni kota siokpari na hondengo ni. Biani, mara ti sarango ye tongaso asara si duti ti mbeni zo ayeke gi mvene (Psaume 12:3). Ambeni ita ni ayeke tene na a-ancien gi mbage ti ye so ala sara na ala honde ambilimbili tënë ni (Kusala 5:1-11). Mingi ni, mara ti sarango ye na handa tongaso alondo na mungo peko ti amvene so Satan ayeke maï ni.—Bâ encadré “ Amvene ti Satan na ndo ti akota siokpari.”
12 A yeke nga kota ye mingi ti sara ye mbilimbili na mbage ti bungbi ti Jéhovah na ngoi so e yeke kiri tënë na ambeni tënë so a hunda na e na yâ ti ambeni mbeti. Na tapande, tongana e yeke sû arapport ti e ti fango tënë, a yeke nzoni e sara hange si e sû tënë ti mvene na yâ ni pëpe. Legeoko nga, tongana e yeke sû demande ti kono yâ ti kusala ti e na yâ ti bungbi, a lingbi e tene gi tâ tënë na ndo ti seni ti e wala na ndo ti ambeni ye so asi na e.—Diko aProverbe 6:16-19.
13. Tongana nyen si e lingbi ti ngbâ lakue ti sara ye mbilimbili na ngoi so e mä tere na mbeni ita ti sara mbeni ye?
13 Ti sara ye mbilimbili na mbage ti aita ti e ti bungbi andu nga tënë ti mango tere ti sara mbeni ye. A lingbi ti si so ambeni ita amä tere na ala yeke dë buze. Ye oko, a lingbi ala bâ nzoni si ala bungbi ye tongaso pëpe na vorongo so ala yeke voro na Jéhovah na Da ti Royaume wala na fango tënë. A lingbi ti si so mango tere ti ala ni ayeke tongana ti patron na zo ti kua ti lo. Tongana e mû ambeni ita na kua, a lingbi e sara ye mbilimbili na mbage ti ala, e futa ala tongana ngoi ni alingbi, nga wungo ti nginza so e mä tere lani na ndo ni na aye so ndia ti kodoro ni ahunda ti sara, e sara ni na ala (1 Timothée 5:18; Jacques 5:1-4). Legeoko nga, tongana e sara kua na gbe ti mbeni ita, a lingbi e sara kua ni alingbi na ngoi ni, si e wara nginza ti pekoni (2 aThessalonicien 3:10). Teti so patron ti e ni ayeke mbeni ita, a lingbi e ku pëpe ti tene lo sara na e mbeni ye so ayeke nde kete na tanga ti azo ti kua ni, mo bâ mo tene e yeke na droit ti tene patron ni azia na e ambeni lango senge senge si na pekoni lo futa e na ndo ni, wala e yeke na droit ti wara ambeni ye so amba ti e azo ti kua ni awara ni pëpe.—aÉphésien 6:5-8.
14. Tongana aChrétien amä tere ti sara mbeni ye, lege ti ndara ayeke ti sara nyen kozoni? Ngbanga ti nyen?
14 Ka tongana ye so e mä tere ti sara ni ayeke ti so alingbi mbeni lâ ti tï wala ti ga nzoni, na tapande, ti bi nginza si e dë na buze wala ti mû bon na azo, ye ni ayeke duti tongana nyen? Bible afa na e mbeni kpengba-ndia: Sû aye ni kue na mbeti. Na tapande, na ngoi so Jérémie avo mbeni sese, lo bâ si a sara lani mbeti ni use, atémoin aduti dä, nga lo bâ si a bata mbeni mbeti ni nzoni si tongana mbeni ye asi gbândä a duti témoin ti lo (Jérémie 32:9-12; bâ nga Genèse 23:16-20.) Tongana e mä tere na ambeni ita si e yeke dë buze, a yeke nzoni e sû anzene nzene tënë ni kue na mbeti, e sû maboko ti e na gbe ni, nga e mû atémoin na tere ni. Sarango tongaso aye ti tene so e yeke na confiance na ita ni pëpe? Ên-ën. Me a yeke kanga lege si mbeni oko atene pëpe so ni mä ti ni yâ ti tënë ni fade nde; a yeke kanga lege si tënë alondo pëpe na ngoi so bê ti mbeni oko ason; a yeke kanga lege même si kota papa so alingbi ti kangbi yâ ti ala alondo pëpe. A yeke nzoni aChrétien kue so amä tere ti sara mbeni ye azia na li ti ala so beoko nga na siriri ti congrégation ayeke kota mingi ahon mango tere ti ala ni. *—1 aCorinthien 6:1-8.
SARA YE MBILIMBILI NA YÂ TI DUNIA SO
15. Tongana nyen Jéhovah ayeke bâ azo so ayeke sara ye mbilimbili pëpe na dengo buze? Nga atâa so azo kue ayeke sara tongaso, aChrétien ayeke sara ti ala tongana nyen?
15 Chrétien ayeke sara ye mbilimbili gi na yâ ti congrégation pëpe. Paul atene: “E ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.” (aHébreu 13:18). Wasarango e abi bê ti lo mingi na ndo ti sarango ye mbilimbili na yâ ti kango ye. Gi na yâ ti aProverbe, a yeke wara aversê osio so andu tënë ti sarango kua na akilo so ayeke na lege ni pëpe (aProverbe 11:1; 16:11; 20:10, 23). Ândö giriri, azo ayeke sara kua lakue na akilo na yâ ti dengo buze ti hinga na nengo ti aye so azo ayeke vo, nga ti hinga nengo ti lê ti nginza so a yeke futa na aye. Awadengo buze so asara ye na handa ayeke na akilo use ti nzi na aclient ti ala. * Jéhovah ake biani asarango ye tongaso! Ti ngbâ na yâ ti ndoye ti lo, e yeke sara kue ti kpe alege kue ti nzingo zo na yâ ti dengo buze.
16, 17. Amara ti handa nde nde wa amû ndo na yâ ti dunia laso? Atâ Chrétien aleke na bê ti ala ti sara nyen?
16 Teti so Satan ayeke mokonzi ti dunia so, bê ti e adö pëpe so sarango ye na handa amû ndo kue. Lâ na lâ e yeke tingbi na aye so ayeke gi ti pusu e ti sara ye na handa. Tongana azo ayeke gue ti gi kua, a yeke hunda ka na ala ti sû nduru tënë na ndo ti akua so ala hinga ni; mingi ni ala yeke tene mvene na yâ ti ambeti ni so, ala yeke tene mvene na ndo ti adiplôme so ala wara nga ala tene so ala sara kua ni so kozo na mbeni ndo tongaso, andâ a yeke gi mvene. Tongana azo ayeke leke ambeti ti ala ti gue ti sara kodoro na kodoro-wande, wala ala yeke bâ lege ti mbeti ti futango lapo, wala ti assurance nga ambeni mbeti tongaso, mingi ni ala yeke tene gi mvene ti tene ala wara ye so bê ti ala aye. Ambeni ayeke changé même mbeti ti ngu ti ala. A-élève mingi ayeke tricher na ngoi ti adevoir wala a-examen, wala tongana ala yeke sû atondo ti ambeni ye so a hunda ni na ala na ekole wala amémoire ti nda ti mandango mbeti ti ala, ala yeke gue na ndo ti Internet ti mû kua ti mbeni zo na ala yeke tene so ala si asara ni. Nga tongana azo ague ti bâ akota zo ti kua so aye goro, mingi ni ala yeke pete goro na ala ti wara ye so ala ye. Bê ti e adö pëpe ti bâ so sarango ye tongaso amû ndo na yâ ti dunia so azo ni ayeke “azo so andoye gi tere ti ala wani, azo so andoye nginza, . . . azo so andoye nzoni ye pëpe”.—2 Timothée 3:1-5.
17 Atâ Chrétien aleke na bê ti ala ti sara mara ti aye tongaso oko pëpe. Ngoi na ngoi, mbeni ye so asara si a yeke ngangu ti sara ye mbilimbili ayeke so mo bâ mo tene azo ti sarango ye na handa ayeke bâ gi nzoni lakue na yâ ti dunia so (Psaume 73:1-8). Na mbage, aChrétien alingbi ti futa nginza mingi wala ti duti na kpale ni ngbanga ti so ala ye ti ngbâ lakue azo so asara ye mbilimbili “na yâ ti aye kue.” Pasi so mo bâ ndali ti sarango ye mbilimbili angbâ senge senge? Ên-ën! Ngbanga ti nyen si e tene tongaso? Anzoni ye ti peko ti sarango ye mbilimbili ayeke so wa?
ANZONI YE TI PEKO TI SARANGO YE MBILIMBILI
18. Ngbanga ti nyen ti duti zo so ayeke sara ye mbilimbili ayeke kota ye mingi?
18 A yeke ngangu ti wara ambeni ye so ayeke kota mingi ahon dutingo na nzoni iri tongana zo so asara ye mbilimbili na so amba ti lo alingbi ti zia bê kue na lo. (Bâ encadré “ Mbi yeke biani zo so asara ye mbilimbili?”) Bâ tënë so kete si: zo kue alingbi ti wara mara ti nzoni iri tongaso! Zo ayeke na bezoin pëpe ti duti na kode, mosoro, pendere ti tere, nzoni duti, wala mbeni ye so ahon ngangu ti zo si lo wara iri so. Me, azo mingi agi pëpe ti wara mara ti nzoni iri tongaso. Warango azo so ayeke sara ye mbilimbili ayeke ngangu (Michée 7:2). Tongana mo sara ye mbilimbili, ambeni zo alingbi ti he mo, me ambeni alingbi ti gonda mo nga ala yeke zia bê ti ala kue na mo na ala yeke ne mo. A-Témoin ti Jéhovah mingi abâ so teti so ala sara ye mbilimbili, ala wara même nginza na pekoni. A bata ambeni na kua ti nginza ti ala na ngoi so a tomba ambeni zo ti kua so asara ye na handa, wala ala wara kua ti nginza ndali ti so a yeke gi azo ti kua so asara ye mbilimbili gingo.
19. Sarango ye mbilimbili na yâ ti gigi ti e alingbi ti ndu yingo-ti-hinga ti e nga na songo ti e na Jéhovah tongana nyen?
19 Atâa ye so asi na mo awe wala ade, hinga so sarango ye mbilimbili ayeke ga na aye ti nzoni mingi. Mo yeke duti ande na nzoni yingo-ti-hinga. Paul atene: “E hinga e tene e yeke na nzoni yingo-ti-hinga.” (aHébreu 13:18). Nga, Babâ ti e ti yayu so aye e ayeke bâ biani nzoni iri so mo yeke na ni, na lo ye gi azo so asara ye mbilimbili. (Diko Psaume 15:1, 2; aProverbe 22:1.) Biani, ti duti zo so ayeke sara ye mbilimbili ayeke mû lege na mo ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa; mbeni futa ti hon so ayeke dä pëpe. Zia e bâ mbeni tënë ni so ague oko na chapitre so: bango ndo ti Jéhovah na ndo ti kua.
^ par. 9 Na yâ ti congrégation ti aChrétien, zo so angbâ ti tene mvene dandara, na a yeke polele so lo tene ni ti sara sioni na amba ti lo, a-ancien alingbi biani ti iri lo na gbele komite.
^ par. 14 Ti hinga ye ti sara na ngoi so mbeni dengo buze awara kpale, bâ Bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Lekengo tënë so alondo ndali ti dengo buze.”
^ par. 15 Ala yeke na akilo ni use, oko ti vo na ye, oko ti kä na ye, na ala leke ti tene gi ala si awara go. Peut-être ala sara si mbeni mbage ti wen ti kilo ni ayo ahon mbeni ti wara lege ti nzi na aclient ti ala.


text:
Ködörösêse tî Bêafrîka
Ködörösêse tî Bêafrîka yeke sêse nî ayeke tî Afrîka. Tî lo bîâ, laâ La Renaissance (E Zingo). Wuhngo tî âzo nî ayeke 4,422,000. aKötä-ködörö tî Ködörösêse tî Bêafrîka yeke Bangui. Nî Wäkpalëködörö Mahamat Kamoun.
Nî laâ matânga tî letäa ayeke lahngo ôko tî kakawaka na lahngo balë-ôko na otâ tî Kukkuru. Mîngi nî abûngbi matânga ûse sô kwê tî sâra gï na kôzo lahngo tî kakawaka.
Bêafrîka agä koddorosêse kpâa na 1 / 12 / 1958, sï agä ndepandäa na 13 / 8 / 1960.
Nî laâ matânga tî letäa ayeke lahngo ôko tî kakawaka na lahngo balë-ôko na otâ tî Kukkuru. Mîngi nî abûngbi matânga ûse sô kwê tî sâra gï na kôzo lahngo tî kakawaka.
Konnongo tî lê nî ayeke Sm2 623.000 (dîko nî : sâkimêtere sênî ûse, sâki ngbangbo omenë na balë-ûse na otâ).
Wuhngo tî âzo nî ayeke : 3.742.482. Kûtu otâ nd ndö nî sâki ngbangbo mbârrâmbara na balë-usyo na ûse, na ndö nî ngbangbo usyo na balëmeambe na ûse.
Ngbêreyê na 1991, âyângâ tî letä ayeke : sahngo na farânzi ûse kwê.
Tohgbata nî ayeke : Bangî, sô âzo tî yâ nî awü töngana sâki ngbangbo omenë (600.000).
Tömbai nî ayeke : Bûngbi-ôko, Nehngo-terê, Kusâra.
Byângunu (wala byâlombë) nî ayeke E zîngo.


text:
CHAPITRE 67
“Mbeni zo asara tënë tongana ti lo so lâ oko ape”
TOKUA ATURUGU TI GUE TI GBU JÉSUS
NICODÈME AGBU PART TI JÉSUS
Jésus angbâ na Jérusalem ndali ti Matanga ti aTabernacle (wala ti akpangba). A nzere na lo so “mingi na popo ti gbâ ti azo ni amä na bê na lo”. Me, ti bê ti amokonzi-nzapa la ape. Ala tokua ambeni koli ti gue ti gbu Jésus (Jean 7:31, 32). Me, Jésus agi nga ti honde tere ti lo ape.
Nde na so, Jésus angbâ ti lo ti fa tënë dandara na yâ ti Jérusalem, lo tene: “Mbi yeke ngbâ na tere ti ala kete kozoni si mbi gue na lo so atokua mbi. Ala yeke gi mbi ande, me ala yeke wara mbi ape, nga ndo so mbi yeke dä, ala lingbi ti si dä ape.” (Jean 7:33, 34). A-Juif ni amä yâ ti tënë ni so ape, ni la ala tene na popo ti ala atene: “Koli so aye ti gue na ndo wa si e yeke wara lo ande ape so? Lo ye ti gue na aJuif so akangbi na ndo nde nde na popo ti aGrec si lo fa ye na aGrec? Lo ye ti tene nyen la si lo tene: ‘Ala yeke gi mbi ande, me ala yeke wara mbi ape, nga ndo so mbi yeke dä, ala lingbi ti si dä ape so’?” (Jean 7:35, 36). Me, Jésus ayeke sara lani tënë ti kuâ ti lo nga londongo ti lo na kuâ ti gue na yayu, ndo so awato ti lo alingbi ti gue na peko ti lo kâ ape.
Fadeso, lango mbasambala ti matanga ni alingbi awe. Lakue na andapre ti lango ti matanga ni, mbeni prêtre ayeke tuku ngu so lo tö ni na ngu ti Siloam, na yâ ti mbeni kungba, tongaso si a zia ni ayuru na tere ti gbalaka ti temple ni. Peut-être ti dabe ti azo na sarango ye ni so, Jésus atene na kota go atene: “Tongana nzara ti ngu asara mbeni zo, zia lo ga na mbi lo nyon ni. Zo so amä na bê na mbi, tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene, ‘Fade ngu so amû fini na zo ayeke londo na yâ ti bê ti lo kâ asua.’”—Jean 7:37, 38.
Jésus ayeke sara tënë ti ye so ayeke si ande tongana a tuku ande yingo vulu na ndo ti adisciple ti lo nga a soro ala ti wara ande beku ti gue na yayu. Ye ni so ayeke si ande na peko ti kuâ ti Jésus, na lango ti Pentecôte ti ngu so aga na pekoni. Na lango ni so ande, adisciple ti Jésus, so a soro ala na lege ti yingo vulu, ayeke komanse ande ti fa tâ tënë na azo, nga a yeke duti ande na ngoi ni so la ngu so ayeke mû fini na zo ayeke komanse ti sua.
Tongana ambeni zo amä tënë ti Jésus so, ala tene: “Lo so ayeke biani Prophète ni,” na âmanke ala yeke pensé na prophète so a tene lani ândö awe so lo yeke kota ahon Moïse. Ambeni atene: “So Christ ni la.” Me ambeni nga atene: “Eskê Christ ayeke londo biani na Galilée si lo ga? Mbeti ti Nzapa atene so Christ ayeke ti hale ti David, nga lo yeke londo na Bethléhem, kete kodro ti David ape?”—Jean 7:40-42.
Tongaso, kangbi atï na popo ti gbâ ti azo ni. Me atâa so ambeni aye si a gbu Jésus, zo oko awara lege ape ti zia maboko na ndo ti lo. Tongana aturugu ni akiri na mbage ti amokonzi-nzapa ni sân ti ga na Jésus, aprêtre-mokonzi nga na aFarizien ni ahunda ala atene: “Ala ga na lo ape ngbanga ti nyen?” Aturugu ni atene: “Mbeni zo asara tënë tongana ti lo so lâ oko ape.” Tënë so agbï yâ ti bê ti amokonzi-nzapa ni na ala tene yanga ti mbana na akoli ni, ala tene: “Ala nga kue lo handa ala? Mbeni zo na popo ti amokonzi wala na popo ti aFarizien so amä na bê na lo, ayeke dä? Me gbâ ti azo so, so ahinga Ndia ape so, a deba ala awe.”—Jean 7:45-49.
Na mango tënë ni so, Nicodème, so ayeke mbeni Farizien nga membre ti Sanhédrin, asara mbeto ape ti gbu part ti Jésus. A sara lani ngu use na ndambo tongaso awe la Nicodème aga lani na mbage ti Jésus na mbeni bï ti fa so lo yeke na mabe na lo. Tongaso, Nicodème atene: “Ndia ti e ayeke fâ ngbanga na li ti mbeni zo gi tongana a mä lo kozoni ti hinga ye so lo sara awe si ape?” Me, amba ti lo ni atene nyen na lo? Ala tene : “Mo kue mo yeke zo ti Galilée? Gi na yâ ti Mbeti ti Nzapa na mo yeke bâ so mbeni prophète ayeke londo lâ oko pëpe na Galilée.”—Jean 7:51, 52.
Mbeti ti Nzapa atene lani droit tongaso ape so fade mbeni prophète ayeke sigi na Galilée. Ye oko, Mbeti ti Nzapa afa so Christ ni ayeke londo ande na kodro ni so; a tene lani so a yeke bâ ande “kota lumière” na ‘Galilée so awande asara kodro dä.’ (Ésaïe 9:1, 2; Matthieu 4:13-17). Na ndo ni, tongana ti so a fa ni kozo awe, a dü Jésus na Bethléhem nga lo yeke mbeni hale ti David. Atâa so aFarizien kue apeut ti hinga ni tongaso, âmanke ala la asara si azo ayeke na abango ndo kirikiri na ndo ti Jésus so.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA ZO AKUI NYEN LA AYEKE SI NA PEKONI?
Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
Azo so akui alingbi ti kiri ande na fini?
YE SO BIBLE AFA: “L’heure ayeke ga so azo kue so ayeke na du-kua, fade ala mä yanga ti [Jésus], na ala sigigi.”
Jésus asara tënë ti mbeni ngoi so, na gbe ti komandema ti Royaume ti lo, yâ ti dû ti kuâ ayeke duti ande senge senge. Fernando, so a sara fade tënë ti lo na yâ ti article so ahon, atene: “Na ngoi so mbi diko versê ti Jean 5:28, 29, bê ti mbi adö. Ye so amû na mbi tâ beku, nga mbi to nda ti wara nzoni bango ndo na ndo ti kekereke.”
Ândö, Job, so ayeke kota wakua ti Nzapa, ahinga so tongana lo kui Nzapa ayeke zingo ande lo. Lo hunda ndo, lo tene: “Tongana zo akui, fade lo kiri na fini mbeni?” Na pekoni, lo tene: “Na lâ ti kusala ti mbi kue, fade mbi ku [na yâ ti dû ti kuâ] juska lâ ti gbian mbi aga. Fade Mo iri ndo, na mbi kiri tënë na Mo.”
Zingongo ti akuâ ayeke pëpe mbeni fini tënë na lê ti Marthe, so ayeke ita ti Lazare. Na peko ti so Lazare akui, Jésus atene na lo: “Ita ti mo ayeke zingo na kuâ.” Marthe akiri tënë, lo tene: “Mbi hinga so lo yeke zingo ande na kuâ na lango ti nda ni.” Na pekoni, Jésus atene na lo: “Mbi yeke zingongo ti akuâ nga na fini. Zo so amä na bê na mbi, atâa lo kui, lo yeke kiri na fini.” (Jean 11:23-25). Hio na pekoni, Jésus azingo Lazare na kuâ. Mbaï so afa na e gi kete yanga ti kota ye so ayeke si ande. Tara ti bâ so a sara mara ti ye ni so na yâ ti dunia kue!
A yeke zingo ande ambeni zo ni ti gue na yayu?
YE SO BIBLE AFA: Bible afa so zingongo ti Jésus na kuâ ayeke tâ nde na ti azo miombe so a sara tënë ti ala na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Azo miombe so a zingo ala lani akiri aduti na fini na ndo ti sese ge. Me, ti Jésus ayeke nde, Bible atene: “Jésus Christ . . . [ayeke] na koti ti Nzapa, teti lo gue na yayu awe.” (1 Pierre 3:21, 22). A yeke gi Jésus lo oko la a zingo lo na kuâ ti gue na yayu? Jésus atene lani na adisciple ti lo kozoni, lo tene: “Tongana mbi gue mbi leke mbeni ndo ndali ti ala, mbi yeke kiri ti ga na mbi yeke yamba ala na ndo ti mbi, si na ndo so mbi yeke dä ala nga ala lingbi ti duti dä.”
Christ ague lani na yayu na lo leke ndo ti ku na gango ti ambeni disciple ti lo. Wungo ti ala so a yeke zingo ala na kuâ ti gue na yayu ayeke 144000 (Apocalypse 14:1, 3). Me nyen la azo ni so ayeke gue ti sara kâ?
Ala yeke ande na aye mingi ti sarango ni! Bible atene: “Ngia ayeke na zo kue so azingo na kozo zingongo ti akuâ ni, nga lo yeke nzoni-kue; kuâ ti use ni ayeke na komandema na ndo ti azo so pëpe, me fade ala yeke duti aprêtre ti Nzapa na ti Christ na fade ala yeke komande tongana agbia legeoko na Christ na yâ ti ngu saki oko ni.” (Apocalypse 20:6). Azo so a zingo ala ti gue na yayu ayeke komande tongana agbia na aprêtre legeoko na Christ na ndo ti sese.
Na peko ti ala, a yeke zingo azo wa?
YE SO BIBLE AFA: Bible afa peko ti tënë so bazengele Paul atene: “Mbi yeke na beku na mbage ti Nzapa, beku so azo so nga ayeke na ni, so a yeke zingo ande na kuâ azo ti mbilimbili na azo ti mbilimbili pëpe.”
“Azo ti mbilimbili” so Paul asara tënë ti ala ge so ayeke azo wa? Bâ mbeni tapande. Tongana Daniel, so ayeke kota wakua ti Nzapa ândö, aga nduru ti kui, mbeni ange ti Nzapa atene na lo, a tene: “Mo yeke wu tere ti mo, me mo yeke londo ande ti wara part ti mo na nda ti alango ni.” (Daniel 12:13, FD). A yeke zingo ande Daniel ti wara fini na ndo wa? Bible atene: “Sese ni aga ye ti héritier ti azo ti mbilimbili, na fade ala duti dä lakue.” (Psaume 37:29). Nga, Jésus atene: “Ngia ayeke na ala so ayeke sara ye na ngangu pëpe, teti fade sese ayeke ga ti ala.” (Matthieu 5:5). Daniel na ambeni koli na wali so aduti lani be-ta-zo ayeke kiri ande ti duti na fini na ndo ti sese, teti lakue lakue.
Ka “azo ti mbilimbili pëpe” ni so ayeke azo wa? A yeke azo mingi mingi so ayeke giriri na fini si akui, so mingi ti ala akui sân ti hinga tâ tënë ti Bible nga ti sara ye alingbi na ni. Na peko ti so a zingo ande ala na kuâ, ala yeke manda ti hinga Jéhovah * nga na Jésus (Jean 17:3). Azo kue so asoro ti voro Nzapa ayeke duti ande na fini kpu na kpu tongana ti Jéhovah wani so ayeke na fini lakue lakue.
Azo kue so asoro ti voro Nzapa ayeke duti ande na fini kpu na kpu, na nzoni seni nga na ngia
Dunia ayeke duti ande tongana nyen na ngoi ni kâ?
YE SO BIBLE AFA: Nzapa ayeke “mbô ngu ti lê kue na lê ti ala, kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe.” (Apocalypse 21:4). “Fade azo asara da, na ala duti na yâ ni; fade ala lu vigne na yaka, na ala te lê ni.”
Tara ti bâ tere ti mo na dutingo na yâ ti mara ti pendere ndo tongaso na tere ti azo ti mo so mo ye ala mingi si a zingo ala na kuâ so! Me, hundango tënë so angbâ ayeke so: Nyen la afa biani so a yeke zingo ande azo na kuâ?
^ par. 15 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.


text:
1Mbi kangba, mbi tokua mbeti so na Gaius so mbi ye lo mingi, mbi ye lo na be ti mbi kue. 2Ita ti mbi so mbi ye mo mingi, mbi sambela titene aye ti mo kue ague na legeni, mo duti na nzoni tere tongana ti so yingo ti mo ayeke duti nzoni so. 3Lani ambeni ita asi, ala tene na mbi atene, mo ngba lakue na lege ti taa-tënë si mo ngba ti sara ye lakue na lege ti taa-tënë. Tënë so anzere na be ti mbi mingi. 4Tongana mbi ma atene, amolenge ti mbi ayeke sara ye na lege ti taa-tënë, mbeni ye ti zia ngia na be ti mbi ti hon so ayeke daa pepe. 5Ita ti mbi so mbi ye mo mingi, mo yeke sara ye alingbi na mabe ti mo tongana mo yeke mu maboko na a-ita, ataa so mo hinga le ti ala kozoni pepe. 6Ala fa na Eglize ge tënë ti ndoye ti mo. Ayeke nzoni mo ngba ti mu maboko na ala na ya ti tambula ti ala tongana ti so be ti Nzapa aye. 7Biani, ala yeke tambula ti sara kua ti Christ, ala ke ti wara ye na maboko ti azo ti amara nde. 8Tongaso, alingbi e mu maboko na azo tongaso si e na ala kue, e sara kua maboko na maboko ndali ti taa-tënë. 9Mbi su fade mbeni nduru mbeti si mbi tokua ni na Eglize; me Diotrefe so aye lakue gi ti duti na komandema na ndö ti amba ti lo, lo ke ti ma yanga ti e. 10Ndani laa, tongana mbi si ande kâ, fade mbi yeke fa na le ti azo aye so kue lo yeke sara, na asioni tënë so lo yeke tene na tere ti e, na atënë ti mvene so lo yeke tene. Na ndö ni, tongana a-ita asi, lo wani lo ke ti yamba ala. A-ita so aye ti yamba azo so asi, lo yeke kanga lege na ala si lo yeke tumba ala na ya ti Eglize. 11Ita ti mbi so mbi ye mo mingi, mo mu peko ti sioni ye pepe, me mo mu peko ti nzoni ye. Zo so asara nzoni ye, andaa lo yeke zo ti Nzapa; zo so asara sioni ye, andaa lo hinga Nzapa pepe. 12Azo kue ayeke tene nzoni tënë ti Demetrius, ndali ti so lo yeke sara ye gi na lege ti taa-tënë. E nga, e yeke tene nzoni tënë ti lo; mo hinga so tënë so e yeke tene na ndö ti lo ayeke taa-tënë. 13Mbi yeke na atënë mingi ti tene na mo, me mbi ye ti mu keke ti mbeti ti su atënë ni na le ti mbeti pepe. 14Mbi ye ti baa mo na ya ti alango so ayeke ga si mbi na mo e tene tënë na yanga. 15Ayeke nzoni mo duti na siriri! Amba ti mo abara mo. Mo bara na e amba ti e oko oko kue.
Copyright
Learn More


text:
1Na ndembe ni so, Herode, govoronere ti Galile ama sango ti Jésus; 2lo tene na akota zo ti gbe ti lo, lo tene: “So Jean-Baptiste laa: lo zingo na kuâ si lo kiri na fini awe! Ndani laa lo wara ngangu ti sarango na aye ti kpene.” 3Andaa Herode amu lani yanga na azo titene ala gbu Jean, akanga lo na zingiri si abi lo na da ti kanga. Herode akanga lo ndali ti Herodiade, wali ti ita ti lo Philippe. 4Lo kanga lo, ngbanga ti so Jean atene lani na lo, atene: “Ndia amu lege na mo pepe titene mo mu Herodiade ti ga wali ti mo!” 5Herode aye lani ti fâ lo, me lo kpe mbeto ti azuife, ngbanga ti so ala baa Jean tongana wayanga-Nzapa. 6Na lango ti matanga ti dungo Herode, molenge ti Herodiade ti wali adodo na le ti azo so Herode atisa ala. Lo zia ngia mingi na be ti Herode. 7Nilaa lo deba yanga ti mu na molenge-wali ni ye so kue lo yeke hunda. 8Mama ti molenge-wali ni apusu lo si molenge-wali ni atene na Herode: “Mu na mbi li ti Jean-Baptiste na ya ti kpangbara sembe fafadeso, na ndo so!” 9Vundu agbu be ti gbia ni; me ndali ti so lo deba yanga ti lo na le ti azo so lo tisa ala, lo mu yanga ti mu li ti Jean na lo. 10Lo tokua mbeni zo na da ti kanga ti gue ti fâ li ti Jean-Baptiste. 11Lo zia li ni na ya ti kpangbara sembe, lo ga na ni si lo mu na molenge-wali ni; molenge ni amu ni na mama ti lo. 12Adisiple ti Jean aga amu kuâ ti lo si ala lu ni. Na pekoni, ala gue atene tënë ni na Jésus. 13So Jésus ama tënë so, lo londo na ndo so, lo ko na ya ti ngo si lo gue na mbeni ndo so zo ayeke daa pepe. Gba ti azo ama atene lo hon, ala londo na ya ti agbata nde nde si ala mu peko ti lo na gere. 14So Jésus asigigi na ya ti ngo ni, lo baa gba ti azo; mawa ti ala agbu lo si lo kai kobela ti azo so ayeke na kobela. 15So lâ akui awe, adisiple aga nduru na tere ti lo si ala tene na lo: “Lâ akui awe, ndo so ayeke ngonda. Zia lege na azo ni ti gue na ya ti akete kodro ti vo kobe ti tengo ni.” 16Jésus akiri tënë na ala: “Mbi baa ti mbi nzoni titene azo ni ague pepe; ala wani amu kobe na azo ni!” 17Adisiple atene na lo: “Na ndo so, e yeke gi na mapa oku na susu use.” 18Jésus atene na ala: “Ala ga na ni na mbi.” 19Na pekoni, lo mu yanga na azo ni titene ala kue aduti na ndö ti pere. Lo mu mapa oku na susu use so, lo yo le ti lo na nduzu, lo mu singila na Nzapa. Lo fâ ya ti mapa ni, lo mu na adisiple ti lo si ala kangbi ni na gba ti azo ni. 20Zo oko oko ate, ya ti lo asi. Adisiple aro tanga ti anduru ni, asi sakpa baleoko na use. 21Azo so kue ate kobe ni, wungo ti ala aga nduru na saki oku; a diko awali na amolenge daa pepe. 22Gi na pekoni, Jésus amu yanga na adisiple ti lo titene ala ko na ya ti ngo ti gue kozo ti lo na mbage ti ngu ni. Lo ngba ti lo na ndo so titene lo zia lege na gba ti azo ni ti kiri na da ti ala. 23So lo zia lege na ala si ala gue awe, lo gue na li ti hoto yongoro kâ ti sambela. So ndo avuko awe, lo ngba ti duti kâ gi lo oko. 24Ngo ni ague ayo na yanga ti ngu ni. Pupu ayeke kiri na ala kiringo na peko si amapo ayeke pika tere ti ngo ni. 25So ndo aga nduru ti han, Jésus ayeke tambula na gere na le ti ngu si lo yeke ga na mbage ti adisiple ti lo. 26Ala baa lo na tambulango na le ti ngu ni, li ti ala akpe si ala tene: “So toro laa!” Mbeto asara ala si ala dekongo. 27Gi na pekoni, Jésus atene na ala: “Ala de be ti ala, so mbi laa! Mbeto asara ala pepe!” 28Pierre atene na lo: “Kota Gbia, tongana mo biani laa, mo mu yanga titene mbi tambula na le ti ngu, mbi gue na mo kâ.” 29Jésus atene na lo: “Ga!” Pierre asigigi na ya ti ngo ni si lo tambula na le ti ngu ti gue na mbage ti Jésus. 30Me so lo baa pupu ni ayeke ya ngangu mingi, mbeto agbu lo si lo to nda ti linda ngu. Lo dekongo, lo tene: “Kota Gbia, soo mbi!” 31Gi hio tongaso, Jésus ayoro maboko ti lo, agbu lo si atene na lo: “Mo, zo ti kete mabe, mo dekite ngbanga ti nyen?” 32So ala use kue ako na ya ti ngo ni awe, pupu ni akai. 33Adisiple so ayeke na ya ti ngo ni akuku na gbe ti lo si ala tene na lo: “Biani, mo yeke Molenge ti Nzapa!” 34Na peko ti so ala fâ ngu awe, ala si na sese ti Genezaret. 35Azo ti ndo ni kâ ahinga Jésus si ala tene tënë ti gango ti lo na azo ti sese ni kue. Azo amu azo ti kobela kue aga na ala na lo. 36Ala voro lo titene lo zia azo ti kobela ni andu gi yanga ti bongo ti lo. Azo so kue andu ni, tere ti ala aga nzoni.
Copyright
Learn More


text:
Mo hinga?
Gbako ayeke lani na Israël tongana ti so Bible afa?
BIBLE atene so ambeni gbako ayeke lani na Sese ti Zendo nga akeke “awu” mingi (1 aGbia 10:27; Jos. 17:15, 18). Ye oko, tongana azo ti dengo kite abâ so a buba agbako ni mingi, ala yeke hunda tere ti ala wala gbako ayeke lani biani na Israël.
Mbeni mbeti (Life in Biblical Israel) atene so “agbako ayeke lani mingi na Israël ahon ti laso.” Akeke ti pin (Pinus halepensis), akota keke so akugbe ni ayeke hule ka ape (Quercus calliprinos) nga na ambeni kota keke (Pistacia palaestina), ayeke lani mingi na ndo ti ahoto ti yâ ti kodoro ni. Na yâ ti Shéphélah, na ndo so akete hoto ayeke dä, a yeke wara nga gbâ ti akeke ti sycomore so afigue asigigi dä (Ficus sycomorus). Na ndo ni so, a yeke wara ahoto mbage na mbage nga na Ngu ti Méditerranée.
Mbeni mbeti (Plants of the Bible) atene so laso na Israël, ambeni ndo ayeke dä so keke ayeke na yâ ni encore ape. Raison ni ayeke nyen? Mbeti ni afa so ye ni akomanse kete kete, a tene: “Azo ayeke buba agbako ndali ti tënë ti yaka, ti batango anyama, ti lekengo ada nga ala yeke dë akeke ti tingo na wâ.”


text:
GIGI TI MBENI ZO
Tongana nyen la mbi wara ngia na mungo ye na zo?
NA NGOI so mbi yeke lani na ngu 12, mbi ga ti bâ so mbi yeke na mbeni ye so ngere ni ayeke ngangu mingi ti mû na azo. Na ngoi ti mbeni kota bungbi, mbeni ita-koli ahunda mbi wala mbi ye ti fa tënë. Mbi tene “En,” atâa so ade mbi fa tënë lâ oko ape. E gue na territoire nga lo mû na mbi ambeni brochure so asara tënë na ndo ti Royaume ti Nzapa. Lo tene: “Mo fa tënë na azo so ayeke na mbage ti lege kâ, mbi yeke mû ti mbi mbage ge.” Na mbeto, mbi komanse ti fa tënë da na da, li ti mbi akpe ti bâ so gi hio tongaso mbi kangbi abrochure ni kue. A yeke polele so azo mingi ayeda lani na ye so mbi yeke na ni ti mû na ala.
A dü mbi na ngu 1923 na Chatham, na Kent, na Angleterre. Na yâ ti angu so aga lani na peko ti Kozo Bira so Amû Sese Kue, azo apensé so dunia ayeke ga nzoni mingi. Me na ngoi so ye ni asi lani tongaso ape, vundu asara azo mingi, même babâ na mama ti mbi kue. Vundu asara nga ala ndali ti so akota zo ti Eglize Baptiste aye mingi ti wara gi kota ndo na yâ ti eglize ti ala. Na ngoi so mbi yeke na ngu gumbaya tongaso, mama ti mbi akomanse ti gue na da ti Association Internationale des Étudiants de la Bible, ndo so aTémoin ti Jéhovah ayeke “manda ye” dä wala ala yeke sara abungbi dä. Mbeni ita-wali kâ ayeke fa ye na e amolenge osio tongaso na ndo ti Bible nga na buku La Harpe de Dieu. Mbi ye aye so mbi manda lani so mingi.
MBI MANDA YE NA TERE TI AITA SO NGU TI ALA AHON TI MBI MINGI
So mbi ngbâ lani kete, mbi ye mingi ti fa na azo beku so ayeke na yâ ti Bible. Atâa so ngoi na ngoi mbi yeke fa tënë lani da na da mbi oko, mbi manda nga ti fa tënë na tere ti aita. Na tapande, mbeni lâ na ngoi so mbi na mbeni ita-koli so ngu ti lo ahon ti mbi mingi e gue na vélo ti fa tënë na yâ ti mbeni territoire, e hon mbeni kota zo ti nzapa, mbi tene: “Bâ mbeni ngasa la ayeke hon kâ so.” Ita ni aluti na vélo ti lo nga lo tene e duti na ndo ti mbeni keke. Lo tene na mbi: “Zo wa la amû na mo ngangu ti fâ ngbanga na li ti mbeni zo ti tene so lo yeke ngasa? E duti gi na ngia na fango nzoni tënë na azo nga e zia fango ngbanga na maboko ti Jéhovah.” Na angoi ni so, mbi manda ye mingi na ndo ti ngia so zo ayeke wara tongana lo mû ye na zo.—Mat. 25:31-33; Kus. 20:35.
Mbeni ita-koli nde, so ngu ti lo ahon ti mbi mingi, afa na mbi so ti wara ngia na mungo ye na azo, na ambeni ngoi a lingbi e gbu ngangu e kanga bê. Wali ti lo aye aTémoin ti Jéhovah lani ape. Mbeni lâ lo tisa mbi na ndo ti lo ti te mbeni kete ye. Ngonzo agbu wali ni ngangu ndali ti so ita-koli ni asigigi fade na fango tënë a sara si lo komanse ti bo e na asachet ti thé. Ita ni asuku na lo ape, me lo kiri na asachet ti thé ni na place ni na ngia. Angu mingi na pekoni, kangango bê ti lo aga na ye ti nzoni ndali ti so wali ni awara batême lo ga Témoin ti Jéhovah.
Nzara so mbi yeke na ni ti fa na azo beku ti kekereke angbâ gi ti kono lani, mbi na mama ti mbi e wara batême na mars, ngu 1940 na Douvres. Na septembre ngu 1939 na ngoi so mbi yeke lani na ngu 16 azo ti Grande Bretagne atene ala yeke sara bira na azo ti Allemagne. Na juin ngu 1940, mbi luti na yanga ti porte ti e mbi bâ gbâ ti aturugu so li ti ala aga kirikiri so a yô ala na yâ ti akota oto ahon na ni na devant ti da ti e. A yeke aturugu so asö kuâ na peko ti bira ti Dunkerque. Mbi bâ na yâ ti lê ti ala mbeni ye oko ape so afa so ala yeke na beku, na mbi ye mingi ti fa tënë na ala na ndo ti Royaume ti Nzapa. Na yâ ti oko ngu ni so, azo ti Grande Bretagne akomanse ti bi abombe na peko ti tere. Lakue na bï, mbi yeke bâ a-avion ti bira ti azo ti Allemagne so ayeke huru na ndo ti quartier ti e na ayeke bi abombe. Mbeto ahon ndo ti e tongana e mä go ti hongo ti abombe so ague ti tï. Tongana e sigigi na ndade ni na ndapre, e yeke bâ aquartier so ada ti yâ ni kue agbi. Aye so kue akiri asara si mbi bâ so gi Royaume la ayeke oko beku ti mbi ti kekereke.
MBI KOMANSE TI MÛ YE NA AZO
A yeke lani na ngu 1941 la mbi komanse mbeni gigi so aga na mbi ngia. Mbi yeke sara kua lani na mbeni ndo ti lekengo abateau na Royal Dockyard na Chatham, tongana mbeni zo so ayeke manda lekengo bateau. A yeke kua so azo mingi aye ni nga a yeke futa zo dä pendere mingi. Awakua ti Jéhovah ahinga kozo awe so a lingbi aChrétien asara bira ndali ti mara wala na mbeni mara pëpe. Na ngu 1941, e ga ti hinga so a lingbi e sara kua pëpe na place ti lekengo angombe (Jean 18:36). Ndali ti so Dockyard ayeke lani ndo so a yeke leke abateau ti sarango bira na gbe ti ngu dä, mbi tene so l’heure alingbi awe ti tene mbi zia kua ni na mbi mû kua ti ngoi kue. Kozo ndo so a tokua mbi dä lani ayeke Gloucestershire, mbeni pendere gbata na Cotswolds.
Na ngoi so mbi wara ngu 18 lani, a kanga mbi nze gumbaya ndali ti so mbi ke ti sara kua ti turugu. Vundu ahon ndo ti mbi na ngoi so a kanga porte ti da ti kanga ni na ndo ti mbi na ngangu, na mbi ngbâ gi mbi oko. Me kete na pekoni, agarde na azo ti kanga ni akomanse ti hunda mbi ti hinga ndani so a kanga mbi, na mbi fa tënë ti mabe ti mbi na ala na ngia.
Na ngoi so mbi sigigi na kanga, mbi gue na peko ti Leonard Smith, * nga e fa tënë na yâ ti agbata nde nde ti kodoro ti Kent, ndo so a dü e dä. Ti tene a-avion ti azo ti Allemagne abi bombe na ndo ti azo ti Londres, a lingbi ala huru na ndo ti kodoro ti Kent. A komanse na ngu 1944, a bi abombe so a iri ni doodlebugs ahon saki oko na ndo ti Kent. A yeke lani a-avion ti bira so zo oko ayeke na yâ ni ape nga so a zia gbâ ti abombe na yâ ni la ayeke sungba abombe ni. Tongana e mä go ti avion ni ape, e hinga so kete na pekoni ayeke tï nga ayeke sungba. Mbeto ahon ndo ti azo kue. Na ngoi ni so e yeke manda Bible lani na mbeni sewa so azo oku ayeke na yâ ni. Na ambeni ngoi e yeke duti na gbe ti mbeni table ti wen so a leke ni ti bata e tongana da ni akungbi. Na nda ni, azo ti sewa ni kue awara batême.
MBI GUE MBI FA NZONI TËNË NA KODORO-WANDE
Na peko ti bira ni, mbi sara kua ti pionnier teti ngu use na mbongo ti Irlande. E hinga lani pëpe tongana nyen la kodoro ti Irlande ayeke nde mingi na ti Angleterre. E tambela lani da na da ti hunda ndo ti lango dä, e tene so e yeke amissionnaire, nga e yeke mû apériodique na azo na ndo ti lege. Mingi ti azo ni apensé lani so a yeke ye ti buba tongana e pensé so azo ayeke yeda na tënë so e yeke fa ndali ti so azo ti kodoro ni ayeke aCatholique. Na ngoi so mbeni zo atene so lo yeke sara sioni na e, mbi hara yanga na mbeni zo ti lapolice, lo tene: “Bon, mo ye ti tene e sara nyen?” E hinga lani pëpe tongana nyen la aprêtre ni ayeke na ngangu mingi. Ala yeke tomba lani azo so ayeke sara kua na ala tongana azo ni amû ambeti so e mû na ala. Ala hunda nga na e na ngangu ti zia ndo so e lango dä ti hon.
E ga ti hinga so tongana e si na mbeni fini ndo, a yeke nzoni e mû vélo e hon ayo mingi na ndo so e lango dä e fa tënë gi na ando so aprêtre ni ahinga e dä ape. Na pekoni awe si e fa tënë na azo so ayeke nduru na e. Na Kilkenny, e manda Bible na mbeni maseka-koli fani ota na yâ ti yenga oko atâa so gbâ ti azo ti sarango ye ti ngangu aye ti sara sioni na e. Mbi ye mingi ti fa tâ tënë ti Bible na azo, ye so asara si mbi ye ti sara formation ti ga missionnaire. Tongaso, mbi soro ti remplir demande ti Ekole ti Galaad ti Mandango Bible ti Société Watchtower.
Na peko ti so e manda ye nze oku na New York, na popo ti e so e wara diplôme ti Ekole ti Galaad a tokua e osio na yâ ti azoa so ayeke kete mingi, ti Ngu-ingo ti Caraïbe. Na novembre ti ngu 1948, e zia New York City, e mû mbeni bateau so ayo mètre 18, a iri ni Sibia. Ade mbi sara voyage lani na bateau kozo ape, tongaso tere ti mbi anzere mingi. Gust Maki, mbeni oko ti mba ti e, ahinga lani kua ti capitaine. Lo fa na e akpengba kode ti azo ti kpengo na bateau, na tapande tongana nyen ti zi yâ ti avoile nde nde nga ti kanga ni, ti sara kua na boussole na ngoi so mo yeke kpe na bateau nga ti kpe na ni na ngoi ti pupu. Gust akpe na bateau ti e ni nzoni teti lango 30 na yâ ti asioni pupu juska e si na Bahamas.
‘E FA TËNË NI NA YÂ TI AZOA’
Na peko ti so e fa tënë teti ambeni nze na yâ ti azoa ti Bahamas so ayeke kete mingi, e mû bateau e gue na azoa so a iri ni îles Sous-le-Vent nga na so a iri ni îles du Vent. Azoa so ayo kilomètre 800 tongaso na popo ti azoa so a iri ni îles Vierges nga na Trinité. Teti ngu oku, e fa tënë kozoni kue na yâ ti azoa so ayeke yongoro so aTémoin ayeke dä ape. Na ambeni ngoi, e yeke tokua mbeti na Internet ape wala e yeke wara ni ape teti ayenga mingi. Me a nzere na e lani mingi ti fa tënë na ndo ti Jéhovah na yâ ti azoa.—Jér. 31:10.
Na ngoi so e luti na mbeni yanga ti ngu, tere ti azo ti kete kodoro ni anzere mingi nga ala bungbi na port ni ti bâ wala e yeke azo wa. Ambeni ade abâ mara ti bateau ti e so lâ oko ape wala ade ala bâ amunzu lâ oko ape. Azo ti azoa ni ayeke lani anzoni zo so ahinga Bible bien. Ala yeke mû ka na e afini susu, a-avocat nga na karako. Atâa so e yeke lani na place mingi na yâ ti kete bateau ti e ni ape, e lingbi ti to kobe, ti lango nga ti sukula abongo ti e na yâ ni.
E yeke tambela lani na yanga ti ngu ni nga e yeke fa tënë na azo na yâ ti lango ni kue. E yeke tene ka na ala so mbeni fango tënë ti Nzapa ayeke duti ande dä. A si na lakui, e pika cloche ti bateau ni. A nzere na e lani mingi ti bâ azo ni na gango ni. Alampe ti ala akpa azango tongoro la alondo na li ti ahoto si ayeke descend. Na ambeni ngoi azo ngbangbo oko la ayeke ga nga ala yeke hunda gbâ ti atënë juska l’heure ahon na bï. Ala ye hengo bia mingi, tongaso e pika ambeni bia ti Royaume na masini e kangbi ni na ala. Na ngoi so e osio kue e sara ngangu ti he abia ni, azo ni atï na peko ti e, go ti ala atoto pendere. So tâ ngoi ti ngia!
Tongana e hunzi ti sara étude na ambeni zo, ambeni ayeke mû ka peko ti e na ndo ti sewa so e yeke gue ti sara étude ti ala na pekoni ti tene ala kue aduti dä. Na peko ti so e sara ambeni yenga na mbeni ndo, a lingbi e hon. Me e yeke hunda ka na azo so aye tënë ni mingi ti ngbâ ti manda Bible na amba ti ala juska e kiri. A nzere na e mingi ti bâ tongana nyen la ambeni na popo ni abâ kua ti ala ni na nene ni.
Laso, gbâ ti atouriste amû yâ ti mingi ti azoa so, me ândö a yeke ando so ayeke kpô so gi angu so lê ni ayeke bleu, ambutu nga na akeke ti mburu la ayeke dä. E yeke londo ka na mbeni zoa ti gue na mbeni na bï. Na ngoi so e yeke hon na bateau ti e, adauphin (ambeni kota susu) ayeke sara ngia na tere ni nga gi go ti bateau ti e so ayeke hon na lê ti ngu la mo lingbi ti mä ni. Sungo ti nze na lê ti angu-ingo so ayeke kpô akpa mbeni lege so aza zango so ayeke gue ti si na ndo so mo bâ mo tene lê ti nduzu na angu-ingo atingbi tere dä.
Na peko ti so e fa tënë teti ngu oku na yâ ti azoa ni, e gue na Porto Rico ti changé bateau ti e ni na ti moteur. Na ngoi so e si, mbi wara Maxine Boyd, mbeni pendere ita-wali so ayeke missionnaire nga mbi ye lo ngangu. Lo yapu na fango nzoni tënë dépuis molenge. Na pekoni, lo sara kua ti missionnaire na République Dominicaine juska na ngoi so gouvernement ti catholique atomba lo na yâ ti kodoro ni na ngu 1950. So mbi yeke sara kua lani na yâ ti bateau, a yeda na mbi ti ngbâ na Porto Rico gi nze oko. Na pekoni, mbi gue lani na azoa na mbi ngbâ kâ teti ambeni ngu. Tongaso, mbi tene na mbi wani, ‘Ronald, tongana mo ye molenge-wali so, mo doit ti sara ye hio.’ Yenga ota na pekoni, mbi hunda lo ti tene e sara mariage nga yenga omene na pekoni e sara mariage. A tokua mbi na Maxine na Porto Rico ti sara kua ti missionnaire, tongaso, mbi monté lâ oko na yâ ti fini bateau ti e ni ape.
Na ngu 1956, e komanse ti sara vizite na acongrégation na yâ ti kua ti e ti circonscription. Mingi ti aita ni ayeke azo so ayeke na nginza mingi ape, me e ye mingi ti sara vizite na ala. Na yâ ti kete kodoro ti Potala Pastillo, mo yeke wara sewa ti aita use so ayeke na gbâ ti amolenge, na mbi yeke he ka bia na flûte na ala. Mbi hunda Hilda, mbeni kete molenge ni ti wali, ti ga ti fa tënë legeoko na e. Lo tene: “Mbi ye, me mbi peut ape. Mbi yeke na poro ape.” E vo na lo mbeni poro na lo ga lo fa tënë legeoko na e. Angu mingi na pekoni, na ngu 1972, na ngoi so mbi na Maxine e gue ti bâ Béthel ti Brooklyn, mbeni ita-wali so alondo ti wara diplôme ti Ekole ti Galaad aga na mbage ti e. Lo ye ti gue na Équateur, ndo so a tokua lo dä, lo tene: “Ala hinga mbi encore ape? Mbi la mbi yeke kete molenge-wali so lani na Pastillo si ayeke na poro ape so.” A yeke Hilda! Tere ti e anzere lani mingi asara si e toto.
Na ngu 1960, a tokua e na filiale ti Porto Rico so ayeke na yâ ti mbeni kete da na Santurce, San Juan. Na tongo nda ni, mbi na Lennart Johnson e sara mingi ti akua ni. Lo na wali ti lo la ayeke akozo Témoin ti Jéhovah na République Dominicaine na ala si na Porto Rico na ngu 1957. Na pekoni, Maxine ayeke tokua lani apériodique na azo so asara abonema ti wara ni. Yenga oko oko, lo yeke tokua apériodique ahon saki oko. Lo ye kua so lani mingi ndali ti so lo yeke pensé na azo kue so ayeke manda ye na ndo ti Jéhovah.
Mbi ye lani kua ti Béthel mingi ndali ti so amû lege na mbi ti mû ngangu ti mbi ti sara na kua ti Jéhovah. Me akpale amanke ape. Na tapande, na ngoi ti kozo assemblée internationale so a sara na Porto Rico na ngu 1967, mbi bâ so kua ahon ndo ti mbi. Nathan Knorr, so amû li ni lani na ndo ti awakua ti Jéhovah, aga na Porto Rico. Atâa so mbi bâ lege ti gango ti amissionnaire so alondo na ando nde nde ti ga, lo pensé ti lo so mbi sara ye oko ape. Na pekoni, lo mû ngangu wango na mbi na ndo ti lekengo aye nga bê ti lo ason na mbi. Mbi ye ti papa na lo lani ape, me mbi bâ so lo sara ye na mbi na lege ni ape na mbi sara ngonzo teti mbeni ngoi. Ye oko, na ngoi so mbi na Maxine e wara Ita Knorr ti peko, lo tisa e na chambre ti lo na lo to kobe na e.
E londo na Porto Rico, e gue na Angleterre fani mingi ti bâ afami ti mbi. Na ngoi so mbi na Mama e yeda na tâ tënë lani, Papa aye ni lani ape. Me na ngoi so awamungo diskur so alondo na Béthel ague ndali ti vizite, mama ti mbi ayeke tisa ka ala ti lango na ndo ti e. Babâ ti mbi abâ tongana nyen la aita so ayeke mû li ni na yâ ti Béthel so asara tere ti ala kete mingi ayeke nde na akota zo ti nzapa so ason bê ti lo na yâ ti angu so ahon kozo. Na nda ni, lo wara batême na ngu 1962 lo ga Témoin ti Jéhovah.
Wali ti mbi Maxine so mbi ye lo mingi akui na ngu 2011. Mbi yeke ku tâ kungo ti kiri ti bâ lo na ngoi so a yeke zingo akuâ. Ti pensé tongaso azia ngia na bê ti mbi mingi. Na yâ ti angu 58 so mbi na Maxine e sara, e bâ so wungo ti awakua ti Jéhovah so ayeke 650 tongaso ague na li ni asi 26 000 na Porto Rico. Na pekoni, na ngu 2013 a bungbi filiale ti Porto Rico na ti États-Unis aga oko nga a tokua mbi na Wallkill, na New York. Na peko ti so mbi sara ngu 60 na yâ ti azoa, mbi bâ so mbi ga tongana mbeni zo ti Porto Rico, tongana akete dale ti keke so azo ahinga ni mingi, so ayeke dekongo na lakui ko-kee, ko-kee. Me ngoi alingbi lani awe ti hon.
“NZAPA ANDOYE ZO SO AMÛ YE NA NGIA”
A nzere na mbi ti ngbâ ti sara na Nzapa na Béthel. Mbi hon fadeso ngu 90 awe, na kua ti mbi ayeke ti kpengba amembre ti Béthel tongana mbeni berger ti yingo. Dépuis so mbi ga na Wallkill, mbi sara vizite na aita ahon 600. Ambeni aga ti bâ mbi lani ndali akpale ti ala wani wala ti sewa. Ambeni ahunda wango na mbi ti hinga tongana nyen ti sara kua ti ala nzoni na Béthel. Ala so asara mariage ade ti ninga ape ayeke hunda wango na mbi na ndo ti mariage. A tokua ambeni na territoire. Mbi yeke mä azo kue so asara tënë na mbi nga tongana lege ayeke dä, mbi yeke tene ka na ala: “‘Nzapa andoye zo so amû ye na ngia.’ Duti na ngia na yâ ti kua ti mo. A yeke kua ti Jéhovah la.”—2 aCor. 9:7.
Tongana mo ye ti duti na ngia na Béthel wala na mbeni ndo nde, a lingbi mo zia li ti mo na ndo ti ndani so kua so mo yeke sara ni ayeke kota ye. Kua kue so e yeke sara na Béthel ayeke kua so ayeke nzoni-kue. A yeke mû maboko na “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara” ti mû kobe ti yingo na aita na yâ ti dunia kue (Mat. 24:45). Ndo kue so e sara na Jéhovah dä e yeke na pasa ti mû gonda na lo. Zia e wara ngia na yâ ti ye so lo hunda na e ti sara ndali ti so “Nzapa andoye zo so amû ye na ngia.”
^ par. 13 A sara tënë na ndo ti gigi ti Leonard Smith na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti avril 2012.


text:
Atënë ti nda ni
“Ala duti . . . azo so asara ye tongana ti ala so, na lege ti mabe nga na kangango bê ti ku ye, awara azendo so a mû ni.”—AHÉBREU 6:12.
1, 2. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene e kpengba mabe ti e laso? Fa ni na lege ti mbeni tapande.
MABE. Tënë so ayeke pendere mingi nga afa mbeni sarango ye so anzere na bê mingi. Ye oko, tongana e tï na ndo ti tënë so, a yeke nzoni e pensé nga na mbeni tënë ni nde, so ayeke “Hio!” Ti tâ tënë ni, tongana e yeke na mabe ape, a lingbi e gi lege hio ti duti na ni. Nga, tongana e yeke na mabe, a lingbi e sara ye hio ti bata ni na ti kpengba ni. Ngbanga ti nyen?
2 Tara ti bâ so mo yeke fâ yâ ti mbeni kota yando so ahule ngangu, na nzara ti ngu ahon ndo ti mo. Mo wara ngu kâ, me a lingbi mo bata ni si lâ ahule ni ape. Nga, tongana mo si na mbeni ndo, a lingbi mo tö mbeni ngu ni ti tene amû lege na mo ti si na ndo so mo yeke gue dä. Laso, e azo kue e yeke na yâ ti mbeni dunia so e lingbi ti haka ni na mara ti yando so, so warango tâ mabe dä ayeke ngangu. Tongana e bata mabe ni so nzoni ape nga e yeke gi ti kpengba ni ape, a yeke girisa hio. Ni la a lingbi e sara ye hio, teti tongana ti so zo abezoin ngu ti ngbâ na fini, e bezoin nga mabe ti ngbâ lakue na nzoni songo na Jéhovah.—aRom. 1:17.
3. (a) Jéhovah amû na e nyen ti tene e duti na mabe? (b) Aye use wa a lingbi e girisa ti sara ni ape?
3 Jéhovah ahinga so e yeke tâ na bezoin ti mabe. Lo hinga nga so a yeke ngangu mingi ti duti na mabe na ti bata ni laso. Ndani la si lo zia tapande ti ambeni zo na yâ ti Bible ti tene e mû peko ni. Jéhovah apusu bazengele Paul ti sû tënë so: “Ala duti . . . azo so asara ye tongana ti ala so, na lege ti mabe nga na kangango bê ti ku ye, awara azendo so a mû ni.” (aHéb. 6:12). Ndali ti atënë so, bungbi ti Jéhovah awa e mingi ti sara kue ti sara ye tongana ti akoli na awali be-ta-zo, so ambeni ayeke na yâ ti mbeti so. Ti fadeso, nyen la a lingbi e girisa ti sara ni ape? (1) A lingbi e girisa ape ti kpengba lakue mabe ti e, nga (2) a lingbi e girisa ape ti sara si beku so e yeke na ni aduti tâ ye na yâ ti li ti e.
4. (a) Na lege wa Satan ayeke kota wato ti mabe? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi e tene pëpe ti e awe la?
4 Kpengba lakue mabe ti mo. Kota wato ti mabe ayeke Satan. So dunia kue ayeke na gbe ti ngangu ti lo, Satan asara si a yeke ngangu na zo ti bata tâ mabe. Nga, teti so lo yeke ngangu mingi ahon e, e tene so ti e awe la? e lingbi ti kpengba mabe ti e ape? Oko ape! Jéhovah ayeke tâ kota Kamarade ti azo kue so aye ti duti na tâ mabe. Lo tene na e so lo yeke mû maboko na e ti ke Zabolo si lo kpe yongoro na e (Jacq. 4:7). E yeke ke Satan na mungo ngoi lâ oko oko ti kpengba mabe ti e. E yeke sara ni tongana nyen?
5. Nyen la abe-ta-zo ti giriri asara ti duti na mabe?
5 Tongana ti so e bâ awe, a dü abe-ta-zo so na mabe ni dungo ape. Gigi ti ala afa biani so yingo vulu ti Jéhovah la amû maboko na ala ti duti na mabe ni (aGal. 5:22, 23). Ala sambela lani Jéhovah ti mû maboko na ala, na Jéhovah akpengba mabe ti ala. Zia e kue e sara tongaso. E girisa lâ oko ape so Jéhovah ayeke mû yingo ti lo na azo kue so ahunda ni na lo na so ayeke sara ye ague oko na sambela ti ala (Luc 11:13). Me, ambeni ye nde wa a lingbi e sara ni?
6. E lingbi ti sara nyen ti bâ nzoni na lege ti ambaï ti yâ ti Bible so e yeke manda?
6 Na yâ ti mbeti so, e bâ gi ambeni tapande ti azo so asara ye na kota mabe. Me ambeni angbâ gbani! (Diko aHébreu 11:32.) E lingbi ti manda ye mingi na mbage ti azo ni so kue, oko na oko. Me tongana e diko ye na ndo ti ala gi na loro loro, e lingbi ande ape ti kpengba mabe ti e wani. Ni la, zia e mû ngoi ti hasa yâ ti atënë ni nzoni nga na anzene nzene tënë so andu ala. Tongana e dabe ti e lakue so abe-ta-zo so ayeke lani ‘azo tongana e,’ aye so asi na ala lani so ayeke ga polele na yâ ti li ti e (Jacq. 5:17, La Sainte Bible en sango). Nga, tongana e zia tere ti e na place ti ala, e yeke hinga tongana nyen la ala hon ndo ti akpale ti ala so akpa ati e.
7-9. (a) Tongana lani ambeni wakua be-ta-zo ti Jéhovah so Bible asara tënë ti ala avoro Jéhovah tongana ti so e yeke sara laso, a yeke sara nyen na ndo ti ala? (b) Ngbanga ti nyen a yeke ti e ti kpengba mabe ti e na lege ti akusala ni?
7 E yeke kpengba nga mabe ti e na lege ti akusala ni, ngbanga ti so “mabe so ayeke na akusala pëpe akui awe.” (Jacq. 2:26). Bâ tënë so si: Tongana lani Jéhovah ahunda na abe-ta-zo so e manda ye na ndo ti ala so ti sara a-oko kua so lo mû na e laso ti sara so, tere ti ala ayeke nzere mingi, ni ape?
8 Na tapande, tongana lani Jéhovah atene na Abraham ti voro lo pëpe na lege ti agbalaka ti tênë so Abraham ni asara na yâ ti ngonda, me ti voro lo na popo ti awakua ti lo na Da ti Royaume nga na akota bungbi, mo pensé tere ti Abraham ayeke nzere ape? Na ando tongaso la si lo yeke manda aye mingi na ndo ti azendo so lo bâ ti lo ni lani gi na lê “yongoro kâ”. (Diko aHébreu 11:13.) Ti Élie, e hinga so lo fâ lani asioni prophète ti Baal na ngoi so lo yeke sara kue ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah na gbe ti komandema ti mbeni sioni gbia so ake Jéhovah na bê oko. Me tongana Jéhovah atene fade na lo ti gue gi na da ti azo ti fa tënë ti dengo bê nga na ti beku na ala, a yeke nzere na lo ape? Ti tâ tënë ni, a yeke nzere mingi na awakua ti Jéhovah ti ândö ti voro Jéhovah tongana ti so e yeke sara laso so.
9 Tongaso, zia e ngbâ lakue ti kpengba mabe ti e na lege ti akusala ni. A yeke tongaso si e yeke fa so e sara ye alingbi na aye so e manda na mbage ti awakua be-ta-zo ti yâ ti Bible. Tongana ti so e tene na yâ ti Atënë ti tongo nda ni ti mbeti so, azo so ayeke ga akota kamarade ti e. Me, songo ti kamarade ni so ayeke ngbâ gi na lê ti mbeti ape, e na ala e ga nduru ti tingbi tere.
10. Apendere ye wa la e yeke wara ni ande na yâ ti Paradis?
10 Zia si beku so mo yeke na ni aduti tâ ye na yâ ti li ti mo. Ye so akpengba lani mabe ti awakua ti Jéhovah ti giriri ayeke beku so lo mû na ala. Ti mo kue ayeke tongaso? Na tapande, bâ ngia so mo yeke duti na ni ti wara tere na ala na ngoi so Nzapa ayeke “zingo ande [azo ti mbilimbili] na kuâ”. (Diko Kusala 24:15.) Atënë wa la mo ye ande ti hunda na ala?
11, 12. Na yâ ti fini dunia, atënë wa mo yeke hunda peut-être ande (a) na Abel? (b) na Noé? (c) na Abraham? (d) na Ruth? (e) na Abigaïl? (f) nga na Esther?
11 Tongana mo bâ Abel, mo yeke hunda lo ande na ndo ti babâ na mama ti lo? Wala mo yeke tene na lo: “Achérubin so abata lani lege so ague na yaka ti Eden so, mo sara lani tënë na ala? Ala zi yanga na mo lani?” Ka tongana mo tingbi na Noé? Mo yeke tene peut-être na lo: “Mbeto ti aNéphilim asara mo lani? Mo sara lani tongana nyen ti bâ lege ti anyama kue so ayeke lani na yâ ti arche ni?” Hinga ape mo tingbi na Abraham, mo yeke hunda peut-être tënë so na lo: “Mo na Sem abâ lani tere la? Zo wa la afa lani ye na mo na ndo ti Jéhovah zo wa? So lani mo zia Ur mo hon, a yeke lani ngangu na mo?”
12 Bâ fadeso ambeni hundango tënë so mo ye ande peut-être ti hunda na ambeni wali be-ta-zo ti yâ ti Bible so a zingo ala na kuâ. Na Ruth: “Nyen la apusu mo lani ti yeda ti voro Jéhovah?” Na Abigaïl: “Na peko ti so mo mû maboko na David, mbeto ti sara tënë ni na Nabal asara mo lani?” Na Esther: “Tongana aye kue so mo na Mardochée asara lani, so Bible afa ni, ahunzi kue kue kue awe, ala sara nyen na pekoni?”
13. (a) Na peko ti so a yeke zingo ande abe-ta-zo so na kuâ, atënë wa la ala yeke hunda peut-être ande na mo? (b) So mo na abe-ta-zo ti giriri ayeke tingbi tere ande, a sara mo nyen?
13 Kite ayeke pëpe so awakua be-ta-zo so ayeke duti nga na gbâ ti tënë ti hunda na mo. E pensé a yeke nzere ande na mo mingi ti fa na ala ye na ndo ti tënë ti alango ti nda ni nga tongana nyen la Jéhovah aduti na azo ti lo na yâ ti angangu ngoi so. A yeke nzere nga na ala ande ti mä tongana nyen la Jéhovah asara si aprophétie ti lo kue aga tâ tënë. Na yâ ti Paradis ande, e yeke tingbi tere lê na lê na awakua be-ta-zo so, e bezoin ande encore ape ti diko tënë ti ala dikongo na yâ ti mbeti. Ni la, na ngoi so e yeke dä so, sara lakue si azo so aduti atâ zo na lê ti mo. Ngbâ lakue ti sara ye na mabe tongana ti ala. Zia si mo na ala asara na Jéhovah maboko na maboko tongana atâ kamarade kpu na kpu!


text:
6: Caïn na Abel
BÂ CAÏN na Abel fadeso. Ala use kue akono awe. Caïn aga zo ti fango yaka. Lo lu alê ti kobe, alê ti keke na akugbe ti kasa.
Abel aga zo ti batango angasangbaga. Lo ye mingi ti bata amolenge ti angasangbaga. Ala kono aga akota ngasangbaga, na tongaso Abel abata kota kundu ti angasangbaga.
Mbeni lâ Caïn na Abel amû matabisi na Nzapa. Caïn aga na akobe ti yaka ti lo. Abel aga na ngasangbaga so ayeke nzoni ahon angasangbaga ti lo kue. Jéhovah ayeda na Abel nga na matabisi ti lo ni. Me lo yeda pëpe na Caïn nga na matabisi ti lo ni. Mo hinga ngbanga ti nyen?
A yeke gi pëpe ngbanga ti so matabisi ti Abel ayeke nzoni ahon ti Caïn. Me a yeke ngbanga ti so Abel ayeke nzoni zo. Lo ndoye Jéhovah na ita ti lo. Me Caïn ayeke sioni na lo ndoye ita ti lo pëpe.
Ni la, Nzapa atene na Caïn ti gbian sioni lege ti lo. Me Caïn amä pëpe. Ngonzo asara lo mingi ndali ti so Nzapa aye Abel mingi ahon lo. Tongaso, Caïn atene na Abel: ‘Zia e gue na benyama!’ Kâ, tongana ala yeke gi ala use, Caïn apika ita ti lo Abel. Lo pika lo ngangu mingi si Abel akui. Ye so Caïn asara ayeke sioni mingi!
Kamême so Abel akui, Nzapa agirisa lo pëpe. Abel ayeke lani nzoni mingi, na Jéhovah ayeke girisa lâ oko pëpe azo ti nzoni. Ni la, Jéhovah Nzapa ayeke kiri ande mbeni lâ na Abel na fini. Na ngoi ni ande, Abel ayeke kui mbeni pëpe. Lo lingbi ande ti duti lakue lakue na ndo ti sese ge. Ti hinga anzoni zo tongana Abel, a yeke nzoni?
Me Nzapa aye azo tongana Caïn pëpe. Tongana Caïn afâ ita ti lo, Nzapa atomba lo yongoro na tere ti tanga ti afami ti lo. Na ngoi so Caïn ayeke gue ti duti na mbeni ndo nde, lo mû na tere ti lo mbeni oko ti aita ti lo ti wali so aga wali ti lo.
Tongana ngoi ayeke hon, Caïn na wali ti lo adü amolenge. Ambeni molenge ti Adam na Eve asara mariage na ala dü amolenge nga. A ninga pëpe, azo aga mingi na ndo ti sese. Zia e bâ tënë na ndo ambeni ti ala.
Genèse 4:2-26; 1 Jean 3:11, 12; Jean 11:25.
Ahundango tënë
- Fa kua so Caïn na Abel ayeke sara lani.
- Amatabisi wa Caïn na Abel aga na ni na Jéhovah?
- Ngbanga ti nyen Jéhovah ayeda na matabisi ti Abel? Ngbanga ti nyen lo yeda na ti Caïn pëpe?
- Caïn ayeke lani tongana nyen? Jéhovah atara ti mû maboko na lo tongana nyen?
- Caïn asara nyen na ngoi so lo na ita ti lo ayeke gi ala use na benyama?
- Fa ye so asi na Caïn na peko ti so lo fâ ita ti lo.
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 4:2-26.
Tongana nyen Jéhovah afa so Caïn ayeke mû mbeni sioni lege? (Gen. 4:7).
Tongana nyen Caïn afa so bê ti lo ayeke sioni? (Gen. 4:9).
Jéhovah abâ tukungo mênë ti azo so asara sioni pëpe tongana nyen? (Gen. 4:10; Es. 26:21).
- Diko 1 Jean 3:11, 12.
Ngbanga ti nyen Caïn asara ngonzo ngangu? E lingbi ti manda nyen laso na ndo ti sarango ye ti lo so? (Gen. 4:4, 5; aProv. 14:30; 28:22).
Tongana nyen Bible afa so même tongana azo ti sewa ti e kue ake Jéhovah, e lingbi lakue ti ngbâ be-ta-zo na lo? (Ps. 27:10; Mat. 10:21, 22).
- Diko Jean 11:25.
Tënë wa Jéhovah atene na ndo ti ala so kue akui teti ye so ayeke mbilimbili? (Jean 5:24).
TI HINGA AMBENI TËNË
Abel
—“Atâa so lo kui awe, lo ngbâ ti sara tënë”
E lingbi ti manda nyen na ndo ti Abel atâa so Bible asara tënë na ndo ti lo mingui ape?


text:
KOTA MAMA-TENE NI | LEGE TI WARA NGIA NA YÂ TI KUA TI MO
Ye so mo lingbi ti sara ti wara ngia na yâ ti akua ti maboko
“A lingbi azo kue ate na anyon na awara ngia na yâ kusala kue ti ala, ye so kue ayeke matabisi ti Nzapa nga.” (Zo-ti-fa-tene 3:13). So Nzapa la aye si e wara ngia na yâ ti akua ti e so, eskê lo yeke fa ande na e aye so e lingbi ti sara ti wara mara ti ngia ni so ape? (Ésaïe 48:17). Biani lo yeke fa ni, na lo fa ni na e na yâ ti Bible. Bâ awango ti Bible ni so alingbi ti mû maboko na mo ti wara ngia na yâ ti kua ti mo.
GI TI DUTI NA NZONI BANGO NDO NA NDO TI KUA
Atâa na yâ ti kua ti mo ni li ti mo la ayeke sara kua mingi, wala a hunda ti tene mo duti na ngangu si mo sara ni wala a hunda mbeni ye nde, hinga so “na yâ kusala kue, futa ayeke dä”. (aProverbe 14:23). Mara ti futa wa? Mbeni ye ni ayeke so, akua ti maboko ayeke mû lege na e ti wara aye so e yeke na bezoin ni. Tâ tënë, Nzapa atene so lo yeke bâ lege ti azo so ayeke voro lo na bê ti ala kue (Matthieu 6:31, 32). Me, lo ye nga si e kue e sara part ti e na sarango mbeni kua so ayeke na lege ni.—2 aThessalonicien 3:10.
E lingbi ti bâ akua ti e tongana mbeni ye so ayeke mû lege na e ti sara ye so e ye ti sara. Kua ayeke mbeni nzoni ye so ayeke mû lege na e ti yô akungba ti e nzoni. Joshua, so ayeke na ngu 25, atene: “Ti mû charge ti mo wani ayeke sara si mo bâ so mo sara mbeni nzoni ye. Kota ye ni ayeke ti tene kua ni amû lege na mo ti vo aye so mo yeke na bezoin ni.”
Na ndo ni, sarango akua ti maboko ayeke sara si e bâ tere ti e so e ne na lê ti azo. A lingbi e hinga so akua ti maboko ayeke ka gi ngangu awe. Ni la, tongana e mû desizion ti kpengba tere ti e na yâ ti kua ti e, atâa a yeke ngangu wala a nzere na e ape, e yeke duti ande na ngia ti bâ so e sara mbeni kua so ayeke pendere mingi. Andâ e ga mbeni zo so e yeke kpe encore angangu kua ape (aProverbe 26:14). Ge la e yeke bâ so kua ayeke ga na zo ngia mingi. Aaron, so e sara fade tënë ti lo na yâ ti article so ahon, atene: “Mbi yeke ka na ngia mingi na peko ti kua so mbi sara na yâ ti mbeni lango oko tongaso. A lingbi ti si so mbi fatigué na peko ti kua ni, nga peut-être azo abâ kua ni ape, me mbi hinga so mbi sara kamême mbeni ye.”
BI TERE TI MO KUE NA YÂ TI KUA TI MO
Bible asara nzoni tënë ti “zo so asara kusala ti lo nzoni” nga na wali so asara ‘kusala na maboko ti lo na ngia na bê.’ (aProverbe 22:29; 31:13). Ti tâ tënë ni, ti tene mbeni zo asara kua ti lo nzoni, a yeke ga gi na bê ti lo tongaso ape. Nga, gi kete wungo ti azo la aye ka ti sara akua so ala hinga ti sara ni ape. Peut-être a yeke ndali ni la si azo mingi ayeke na ngia pëpe na yâ ti akua ti ala; ala ye pëpe ti sara effort ti hinga ti sara akua ni so.
Ti tâ tënë ni, tongana mbeni zo asara kua ti lo na nzoni bibe, so ti tene lo gi gi ti hinga tongana nyen la lo lingbi ti sara kua ni so nzoni atâa a yeke mara ti kua wa, lo lingbi ti wara ngia na pekoni. William, so ayeke na ngu 24, atene: “Tongana mo mû bê ti mo kue na kua ti mo nga si mo bâ aye ti pekoni, tere ti mo ayeke nzere mingi. Me tongana mo sara ni gi na loro loro wala mo sara gi ye so a hunda na mo ti sara, mo yeke hinga nzerengo tere ni so ape.”
GI TI BÂ ANZONI YE SO AZO ALINGBI TI WARA NA PEKO TI KUA TI MO NI
Kpe gbanda ti pensé gi na ndo ti wungo ti nginza so mo yeke wara na peko ti kua ti mo ni. A hon ti pensé gi na ni, hunda tere ti mo: ‘Kua ni so ayeke kota ye ndali ti nyen? Tongana a sara ni ape wala a sara ni na lege ni ape, nyen la ayeke pasêe? Kua ti mbi ni ayeke ga na aye ti nzoni wa na azo?’
A yeke nzoni e gbu li na ndo ti ndangba hunda ni so, ngbanga ti so tongana e bâ anzoni ye so azo awara na peko ti akua ti e, e yeke duti na ngia mingi na pekoni. Jésus lo wani, lo tene lani: “Ngia ayeke mingi tongana zo amû ye na zo ahon ti wara ye na maboko ti zo.” (Kusala 20:35). Na ndo ti azo so ayeke bâ nzoni na peko ti angangu kua ti e, na tapande aclient nga na apatron, ambeni zo nde nga kue ayeke bâ nzoni dä. Ambeni zo ni ayeke azo ti da ti e nga na azo so ayeke na ye ape.
Azo ti da ti e. Tongana mbeni babâ ti sewa asara kua ngangu ndali ti azo ti da ti lo, a yeke ga na ala aye ti nzoni kamême na alege use tongaso. Kozo ni, babâ ti sewa ni ayeke wara lege ti mû na ala aye so ala yeke na bezoin ni ti ngbâ na fini, so ti tene kobe, bongo nga na ndo ti lango. Tongana lo sara tongaso, andâ lo yô kungba ti lo so Nzapa amû na lo, so ayeke ti ‘bata azo ti lo’. (1 Timothée 5:8). Use ni ayeke so, nzoni tapande ti lo ayeke fa na azo ti da ti lo nene ti sarango kua ngangu. Shane, so e sara tënë ti lo fade na yâ ti article so ahon, atene: “Babâ ti mbi ayeke mbeni pendere tapande ti zo so ayeke sara kua ngangu. Lo yeke mbeni zo so ayeke sara ye na lege ni, so ayeke mû bê ti lo kue na kua ti lo ti kpakango keke. Na ndo ti tapande ti lo, mbi bâ nene ti sarango akua ti maboko, ti lekengo ambeni ye so alingbi ti sara nzoni na ambeni zo.”
Azo so ayeke na ye ape. Bazengele Paul awa lani aChrétien ti “sara kua ngangu, . . . tongaso si [ala] wara mbeni ye ti kangbi na zo so ayeke na bezoin ni.” (aÉphésien 4:28). Biani, tongana e sara kua ngangu ti bâ na lege ti e wani nga na ti sewa ti e, e lingbi nga ti wara lege ti mû maboko na azo so ayeke na ye mingi ape (aProverbe 3:27). Sarango kua ngangu alingbi ti mû lege na e ti bâ tongana nyen la zo ayeke wara ngia mingi tongana lo mû ye na azo.
SARA KUA NI AHON MÊME TI SO A HUNDA NA MO
Na yâ ti mbeni fango tënë ti Jésus lani, lo tene: “Tongana mbeni zo ti komande agbu mo na ngangu ti tambela na lo kilomètre oko, mo tambela na lo kilomètre use.” (Matthieu 5:41). Mo lingbi ti sara tongana nyen ti sara ye alingbi na wango so na yâ ti kua ti mo? A hon ti sara gi kua so a mû na mo ti sara, gi alege kue ti sara kua ni ahon ti so a hunda na mo. Zia na gbele mo ti sara kua ti mo ni pendere wala hio ahon ti so a yeke ku na mbage ti mo. Bâ na nene ni même anzene nzene mbage ti kua ti mo ni kue.
Tongana mo sara kua ni ahon même ti so a hunda na mo, mo yeke wara ngia mingi na yâ ti kua ti mo. Ndali ti nyen? Ndali ti so a yeke mo wani la mo ye ti sara ye so mo ye ti sara. Mo sara kua ni mingi ndali ti so mo la mo ye ti sara ni, me pëpe ndali ti so mbeni zo la agbu mo gbungo na ngangu (Philémon 14). Na ndo ti mbage so, e lingbi ti dabe ti e na tënë so ayeke na aProverbe 12:24, so atene: “Zo so asara kusala na kpengba maboko, fade lo komande; me zo ti mbala [wala zo ti goigoi], fade a forcé lo ti sara kusala.” Ti tâ tënë ni, gi kete wungo ti azo la ayeke sara kua ti ngbâa wala ayeke sara kua so a gbu ala gbungo na ngangu ti sara ni. Ye oko, zo so asara gi kua so a mû na lo ti sara alingbi ti bâ tere ti lo so lo yeke ngbâa, na lakue lo yeke sara gi ye so amba ti lo ahunda na lo ti sara. Me, zo so ayeke sara kua ahon même ti so a hunda na lo ayeke sara kua mingi ndali ti so lo la lo soro ti sara ni, a sara si lo yeke bâ so lo wani la lo yeke fa lege na gigi ti lo. Lo yeke ngbâ lakue maître ti akua ti lo.
GI TI ZIA KUA NA PLACE TI LO
Sarango akua ti maboko ayeke pendere mingi, me a yeke nzoni e hinga so na yâ ti gigi aye ti sarango ni ayeke dä mingi, a yeke gi kua oko ape. Bible awa e ti sara kua ngangu (aProverbe 13:4). Me, lo wa e pëpe ti ga ngbâa ti kua. Zo-ti-fa-tene 4:6 atene: “Maboko oko so asi na siriri [wala so ayeke mû wungo tere na zo] ayeke nzoni ahon maboko use so asi na kusala na ayeke tombango pupu senge.” Tënë so aye ti tene nyen la? Zo so ayeke ngbâa ti kua ayeke wara ngia lâ oko ape na peko ti kua ti lo, ngbanga ti so kua ni ayeke mû ngoi ti lo nga na ngangu ti lo kue. Andâ, kua ti lo ni aga tongana “tombango pupu senge.”
Bible alingbi ti mû maboko na e ti gi ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti kua. Atâa so lo wa e ti mû tere ti e kue na kua ti e, lo wa nga e ti “hinga biani aye so ayeke akota ye mingi ahon atanga ni”. (aPhilippien 1:10). Aye wa la ayeke akota ye mingi ahon atanga ni? Mbeni ye ni ayeke ti mû ngoi ti duti na tere ti afami ti e nga na akamarade ti e. Me, kota ye ni mingi ayeke aye ti yingo, na tapande dikongo Bible nga na gbungo li na ndo ni.
Azo so ahinga ti zia aye oko oko na place ti ala ayeke ka na ngia mingi na yâ ti akua ti ala. William, so e sara fade tënë ti lo, atene: “Ngbene patron ti mbi ayeke mbeni nzoni tapande ti zo so ahinga ti zia kua na place ti lo. Lo yeke sara kua ngangu nga mango tere ayeke na popo ti lo na aclient ti lo, ngbanga ti so lo yeke sara pendere kua. Me na lakui, tongana lo sara kua ni awe, lo yeke kaï sarango tanga ti aye kue ti gue ti bâ lege ti sewa ti lo nga ti voro Nzapa ti lo. Mo hinga mbeni ye? Lo yeke mbeni oko ti azo, so mbi hinga ala, so ala yeke na ngia mingi.”


text:
Yenga ti 6-12 juin
PSAUME 34-37
Bia 95 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Zia bê ti mo na Jéhovah, na mo sara nzoni”: (pn. 10)
Ps 37:1, 2
—Zia lê ti mo angbâ gi na ndo ti kua ti Jéhovah, me pëpe na ndo ti aye so azo ti sioni ayeke na ni so na bango ni akpa anzoni ye (w03 1/12 9-10 par. 3-6)
Ps 37:3-6
—Zia bê ti mo na ndo ti Jéhovah, sara ye ti nzoni na mo wara nzoni dä (w03 1/12 10-12 par. 7-15)
Ps 37:7-11
—Kanga bê ti mo, mo ku Jéhovah ti tene lo zi azo ti sioni (w03 1/12 13-14 par. 16-20)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Ps 34:19
—Tongana nyen la Jéhovah ayeke sara ye ndali ti azo so “bê ti ala afâ awe” nga na ala so bê ti ala “ayeke na vundu”? (w11-F 1/6 19)
Ps 34:21
—Tongana nyen la prophétie so aga tâ tënë na ndo ti Jésus? (w13 15/12 21 par. 19)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Ps 35:19–36:13
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Leke akode ti fango na tënë ti nze so: (pn. 15) Lisoro. Zia vidéo ti kode ti fango na tënë oko oko, na pekoni sara lisoro na ndo ti akota tënë ni. Wa aita ti leke akode ti fango na tënë ti ala wani.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 93
“Maï akode ti fango tënë ti mo: Sara kua na avidéo ti fa na tënë”: (pn. 15) Lisoro. Ti fa akota tënë so ayeke na gbe ti li ti tënë “Tongana nyen ti sara ni,” sara kua na vidéo Bible alondo na zo wa? so ayeke na ndo ti jw.org (Bâ na gbe ti li ti tënë AMBETI TI E > ABUKU & ABROCHURE. Na pekoni gi brochure Nzoni tënë. Vidéo ni ayeke na gbe ti ye ti manda “Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?”)
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) ia chap. 17 par. 1-13
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 61 na sambela


text:
TOUR TI BA NDO MARS 2015
Jésus asö e: Na yâ ti nyen?
Lo zi e na maboko ti Zabolo, na gbe ti ngonzo ti Nzapa wala na yâ ti mbeni ye nde?
Ngbanga ti nyen e bezoin ti tene a sö e?
A yeke duti ande na lege ni ti tene Nzapa, so aye e azo, azia nzara ti mbeni ye na yâ ti bê ti e, me so lo hinga so e lingbi ti wara ye ni so lâ oko ape?
Kuâ ti Jésus nga na zingongo ti lo: Aga na aye ti nzoni wa na mo?
Zia e bâ atënë omene so Bible atene ti fa tongana nyen la na lege ti kuâ ti zo oko azo mingi alingbi ti wara fini.
Matanga ti dango bê na kuâ ti Jésus: A yeke sara ni lawa nga na ndo wa?
Na ngu 2015, Matanga ti dango bê na kuâ ti Jésus so atï na vendredi lango 3 ti avril, na peko ti lindango ti lâ.
Eskê Pâques ayeke biani mbeni matanga ti aChrétien?
Awandara atene nyen na ndo ti nda ti matanga ti pâques so amû ndo mingi laso so?
Jairo avoro Nzapa na sarango kua na lê ti lo
Atâa so Jairo ayeke na kobela ti quadriplégie spastique so yeke ti lo sioni mingi, lo ye ti sara kamême mbeni ye na yâ ti gigi ti lo.
Mo hinga?
So bazengele Paul ayeke nga lani Romain, a ga na lo anzoni ye wa? Ândö a yeke futa ka aberger tongana nyen?
Acadeau so alingbi na mbeni gbia
Atâa so a yeke wara aye so kue laso, ândö ngere ni ayeke tongana ti lor.
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Na ngoi ti matanga ti dango bê na kuâ ti Jésus, azo wa la ayeke te mapa ni na ayeke nyon vin ni zo wa?


text:
CHAPITRE 136
Na yanga ti Kota ngu ti Galilée
JÉSUS ASI NA LÊ TI ALA NA YANGA TI KOTA NGU TI GALILÉE
JÉSUS AHUNDA NA PIERRE NGA NA AMBA TI LO TI MÛ KOBE NA ATABA TI LO
Lani na ndangba bï ti Jésus lo na abazengele ti lo, lo tene na ala lo tene: “Tongana a zingo mbi na kuâ awe, mbi yeke gue ti ku ala na Galilée.” (Matthieu 26:32; 28:7, 10). Fadeso, mingi ti adisciple ti lo atï na lege ti gue kâ. Me, kua ti nyen la ala yeke sara kâ na Galilée ni?
Mbeni lâ, Pierre atene na amba ti lo bazengele omene, lo tene: “Mbi yeke gue ti gi susu si.” Ala omene ni kue angbâ atene: “E kue e yeke gue na mo.” (Jean 21:3). Na bï ni so kue, ala gbu susu oko ape. Na ngoi so ndo akomanse ti han kete kete, Jésus asi na yanga ti ngu ni, me ala hinga ape so a yeke lo la. Jésus adekongo na ala, lo tene: “Amolenge, ala yeke na mbeni ye ti tengo ni?” Ala tene: “Ên-ën!” Lo ngbâ lo tene na ala: “Ala bi gbanda ni na tere ti ngö ni na mbage ti koli, na ala yeke gbu asusu.” (Jean 21:5, 6). Ala gbu gbâ ti susu juska ala peut même ti gboto gbanda ti ala ni ape.
Jean angbâ atene na Pierre: “So Seigneur la!” (Jean 21:7). Hio, Pierre ayü bongo ti lo ti ndo ni, so lo zi ni fade na ngoi so ala yeke sara kua ti gingo asusu ni. Lo tï na lê ti ngu ni, lo komanse ti tï ngu ni juska mètre 90. Amba ti lo so ayeke na yâ ti ngö ni angbâ ti ga yeke yeke, yâ ti gbanda ni asi na susu!
Na ngoi so ala si na yanga ti ngu ni, ala bâ “wâ ti charbon so susu ayeke na lê ni nga na mapa.” Jésus atene na ala: “Ala ga na ambeni susu ni so ala londo ti gbu ni so.” Pierre agboto na gigi gbanda ni so asi singo na akota susu 153. Jésus atene na ala, lo tene: “Ala ga ala te ye.” Mbeni zo oko ti kanga bê ti hunda lo atene: “Mo yeke zo wa?” ayeke dä ape, ndali ti so ala hinga so a yeke Jésus la (Jean 21:10-12). So ayeke ti fani ota ni ti tene lo tingbi na ala na groupe la.
Jésus amû na ala oko oko kue mbeni mapa nga na susu ti tene ala te. Na pekoni, lo bâ peut-être ndo na mbage ti gbanda ti asusu ni, lo ngbâ lo hunda Simon, lo tene: “Simon molenge ti Jean, mo ye mbi ahon aye so?” Eskê Pierre aye kua ti gingo susu mingi ahon kua so Jésus amû na lo ti sara? Pierre angbâ akiri tënë atene: “En, Seigneur, mo hinga so mbi ye mo mingi.” Tongaso, Jésus atene na lo: “Mû kobe na akete taba ti mbi.”—Jean 21:15.
Jésus akiri ahunda lo: “Simon molenge ti Jean, mo ye mbi?” Peut-être li ti Pierre aga kirikiri si lo tene na lo: “En, Seigneur, mo hinga so mbi ye mo mingi.” Jésus akiri atene na lo: “Fa lege na akete taba ti mbi.”—Jean 21:16.
Jésus ahunda lo ti fani ota ni, lo tene: “Simon molenge ti Jean, mo ye mbi mingi?” Peut-être Pierre akomanse ti hunda tere ti lo wala Jésus ayeke na kite so ni yeke be-ta-zo na lo? Pierre atene na lo na bê ti lo kue: “Seigneur, mo hinga aye kue. Mo hinga so mbi ye mo mingi.” Jésus akiri aluti na ndo ti ye so Pierre adoit ti sara, lo tene: “Mû kobe na akete taba ti mbi.” (Jean 21:17). Biani, azo so amû li ni abezoin ti fa ye na azo so aga na yâ ti kundu ti ataba ti Nzapa.
A kanga Jésus nga a fâ lo lani ngbanga ti so lo sara kua so Nzapa atokua lo ti sara. Fadeso, lo yeke fa na Pierre so fini ti lo Pierre ni ayeke hunzi ande tongaso. Jésus atene na lo atene: “Na ngoi so mo ngbâ lani maseka, mo wani la mo yeke yü bongo ti mo nga mo yeke tambela na ndo so bê ti mo aye. Me tongana mo ga mbakoro ande, mo yeke yôro yâ ti maboko ti mo, na mbeni zo nde la ayeke yü bongo na mo nga lo yeke yô mo ti gue na mo na ndo so bê ti mo aye ape.” Me, Jésus atene na lo atene: “Ngbâ ti mû peko ti mbi.”—Jean 21:18, 19.
Pierre abâ bazengele Jean, na lo hunda ndo, lo tene: “Seigneur, ka ti lo ayeke tongana nyen?” So ti tene, nyen la ayeke si ande na bazengele so Jésus aye tënë ti lo mingi so? Jésus angbâ atene: “Tongana mbi ye ti tene lo ngbâ juska mbi ga, ti mo nyen dä?” (Jean 21:21-23). Pierre adoit ti mû peko ti Jésus sân ti tene lo gi bê ti lo na ndo ti ye so amba ti lo ayeke sara. Jésus aye ti fa so, na popo ti abazengele so kue, Jean la si ayeke ngbâ ande na fini aninga, na lo yeke bâ ande vision ti gango ti Jésus na yâ ti Royaume ti lo.
Ti tâ tënë ni, ambeni ye mingi ayeke dä so Jésus asara, so place ti tene a sû ni kue na mbeti ayeke dä ape.


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) MARS 2014
Article so afa tongana nyen ti ngbâ ti duti na bibe ti sacrifice nga na nzoni bango ndo. Tongana nyen la e lingbi ti bâ lege ti aita ti e aChrétien so ayeke mbakoro nga na afami ti e so ayeke mbakoro?
Lege ti ndu bê ti afami ti e so ayeke aTémoin ti Jéhovah ape
Nyen la e lingbi ti manda na ndo ti lege so Jésus asara ye na mbage ti afami ti lo? Tongana nyen la e lingbi ti fa tënë ti mabe ti e na afami ti e so ayeke aTémoin ape wala so amä na bê pëpe?
Tongana nyen e lingbi ti ngbâ ti duti na bibe ti sacrifice
E yeke na mbeni wato so alingbi ti sara si e duti na bibe ti sacrifice mbeni ape. Article so ayeke fa na e wato so nga a yeke fa na e tongana nyen la e lingbi ti sara kua na Bible ti hon ndo ti wato so.
Tongana nyen ti ngbâ ti duti na nzoni bango ndo?
Ngbanga ti nyen azo mingi ayeke sara ngangu ti hon ndo ti abango ndo so ayeke na lege ni ape? Article so ayeke fa na e tongana nyen e lingbi ti sara kua na Bible ti mû maboko na e ti ngbâ ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti e wani.
Vorongo Nzapa na yâ ti sewa: Mo lingbi ti sara si a nzere ahon ti kozo?
Gi ti bâ tongana nyen la aita ayeke voro Nzapa na yâ ti sewa na yâ ti akodoro nde nde ti wara mungo maboko.
Ala ne ambakoro so ayeke na popo ti ala
Bâ bango ndo so Nzapa ayeke na ni na ndo ti ambakoro. Nyen la a lingbi amolenge so akono awe asara na ababâ nga na amama ti ala so ayeke ambakoro? Tongana nyen la acongrégation alingbi ti ne aita so ayeke ambakoro na popo ti ala?
Tongana nyen e lingbi ti bâ lege ti ambakoro
Ababâ na amama so ayeke ambakoro nga na amolenge ti ala alingbi ti sara lisoro na ndo ti aye so ala yeke sara nga ti mû adesizion kozoni si “lâ ti vundu” asi. Tongana nyen la ala lingbi ti hon ndo ti ambeni kpale ni?
Tongana mo tene ‘En ayeke ngbâ gi En’?
A lingbi aChrétien asara ye alingbi na tënë ti yanga ti ala me a lingbi tënë ti yanga ti ala aduti “En na Ên-ën pëpe.” Ka tongana asi so a lingbi e changé ye so e tene e yeke sara? Manda ye na lege ti tapande ti bazengele Paul.


text:
Fa ye na amolenge ti mo
Ababâ na amama, ala sara kua na ambaï so ti fa na atënë ti yâ ti Bible na amolenge ti ala.
Tënë ti tongo nda ni
Atënë ti yâ ti buku ti Deuteronome so alingbi ti mû maboko na mo na ngoi so mo yeke fa ye na amolenge ti mo.
Mbeni tënë so a nzere na e mingi ti hinga ni
Bible asara tënë ti mbeni ye so angbâ lani na hondengo ni. Mo ye ti hinga ye na ndo ni?
Rébecca aye lani ti zia ngia na bê ti Jéhovah
Nyen la e lingbi ti sara ti fa so e sara ye tongana ti Rébecca? Manda ambeni tënë na ndo ti lo.
Rahab ahinga atene Jéhovah ayeke tâ Nzapa
Bâ tongana nyen la Jéhovah abata Rahab na afami ti lo tongana lo futi Jéricho.
Lo zia ngia na bê ti babâ ti lo nga na bê ti Jéhovah
Molenge ti Jephté asara nyen so ague oko na tënë ti babâ ti lo? E lingbi ti sara ye tongana lo tongana nyen?
Samuel asara gi ye so ayeke nzoni
Atâa so ambeni zo ayeke sara aye ti sioni, mo lingbi ti sara ye ti nzoni tongana ti Samuel tongana nyen?
David asara mbeto lani ape
Diko pendere mbaï so na yâ ti Bible ti hinga ye so asara lani si David ayeke na mbeto ape.
Élie abâ so lo yeke gi lo oko nga mbeto asara lo
Lani so mbeto asara Élie, Jéhovah atene nyen na lo? Nyen la mo lingbi ti manda na lege ti ye so asi na Élie so?
Josias ayeke lani na anzoni kamarade
Bible asara tënë ti Josias, so a yeke lani kete ye na lo ape ti sara ye so ayeke nzoni. Bâ ye so akamarade ti lo asara ti mû maboko na lo.
Jérémie asara lakue tënë ti Jéhovah na azo
Atâa so azo ahe Jérémie nga ala sara ngonzo na tere ti lo, ngbanga ti nyen lo ngbâ lakue ti sara tënë ti Jéhovah na ala?
Jésus amä ka yanga
A yeke ka lakue kete ye ape ti mä yanga ti babâ na mama. Bâ tongana nyen la tapande ti Jésus alingbi ti mû maboko na mo.
Ala sara tënë ti Jésus na yâ ti ambeti
Bâ iri ti akoli miombe so asara tënë ti Jésus na yâ ti ambeti. Ala yeke nga lani dä na ngoi so Jésus ayeke na ndo ti sese ge.
Koya ti Paul asara lani ye na mbeto ape
Molenge-koli so asara lani si ita ti mama ti lo ti koli angbâ na fini. Lo sara ni tongana nyen?
Timothée aye lani ti mû maboko na azo
Mo lingbi ti sara nyen ti duti na ngia mingi tongana ti Timothée?
Royaume so ayeke komande ande sese kue
Tongana Jésus aga Gbia na ndo ti sese kue, aye ayeke duti ande tongana nyen? Mo ye ti duti ande dä?


text:
1Mbi Pierre, watokua ti Jésus Christ, mbi tokua mbeti so na azo so Nzapa asoro ala, ala so akpe kodro ti ala, ague aduti na ya ti akodro nde nde na sese ti Pon, ti Galasii, ti Kapadose, ti Azii na ti Bitinii. 2Nzapa Babâ asoro ala tongana ti so lo leke na be ti lo kozoni; lo sara si ala ga azo so ayeke nde si ayeke nzoni kue na lege ti Yingo ti lo, tongaso si ala ma yanga ti Jésus Christ, tongaso nga si lo sukula asioni ti ala na mene ti lo. Ayeke nzoni Nzapa asara nzoni be mingi na ala si lo mu na ala siriri ahon ndoni! 3E gonda Nzapa, Babâ ti Kota Gbia ti e Jésus Christ! Lo baa mawa ti e mingi si lo sara titene a kiri a du e mbeni na lege ti zingongo so lo zingo Jésus Christ na kuâ. Tongaso, e zia be ti e ti ku ye so ayeke sara titene zo aduti na fini. 4E yeke ku nga ti wara aye so Nzapa ayeke mu na azo ti lo titene aga ti ala. Aye ni alingbi ti buba pepe, ye ti sioni alingbi ti si na tere ni pepe si pendere ni alingbi ti hon nga pepe. Nzapa ayeke bata aye ni ti ku na ala na yayu. 5Aye ni so ayeke ndali ti ala, ala so ayeke na mabe. Lo yeke bata ala na lege ti ngangu ti lo titene lo soo ala si na ngoi ti ndani, azo kue ayeke baa ni. 6Ndani laa ala yeke duti na ngia, ataa so alingbi ala ngba ti baa amara ti pasi nde nde na ya ti kete ngoi so. 7Pasi ni asi na ala ti tara mabe ti ala. Lôro ayeke ye so ayeke buba bubango, me azo ayeke tara ni na wâ. Mabe ayeke kota ye ahon lôro. Ndani laa a yeke tara ni ti baa wala akpengba, tongaso si fade Nzapa ayeke tene nzoni tënë ti ala, lo yeke gonda ala si lo yeke ne ala na ndembe so Jésus Christ ayeke si. 8Ataa so ala baa lo pepe, ala ye lo; ataa so ala de ti baa lo pepe, ala ma na be na lo. Ndani laa ala yeke duti na kota ngia, ngia so ahon ndoni, zo alingbi ti tene tënë ni pepe. 9Ala yeke na ngia ni so, ngbanga ti so a soo ala awe. Ye so ala yeke wara ndali ti mabe ti ala laa. 10Awayanga-Nzapa agi ando mingi na alege nde nde nda ti tënë so atene, Nzapa ayeke soo azo so. Ala tene nga kozoni tënë ti nzoni be ti Nzapa so lo ye ti sara na ala, a-ita. 11Yingo ti Christ ayeke na ya ti awayanga-Nzapa si ayeke fa na ala kozoni tënë ti pasi so fade Christ ayeke baa, nga na tënë ti gondango so a yeke gonda lo na peko ti pasi ni. Nilaa, ala gi lege ngangu ti hinga ngoi ti singo ti aye so Yingo ti Christ afa tënë ni na ala; ala gi nga ti hinga aye ni ayeke si ande tongana nyen? 12Nzapa afa na ala atene, tënë ni ayeke ndali ti ala wani pepe, me ayeke ndali ti ala, a-ita. Tënë ni laa azo ti fango Nzoni Tënë ayeke fa ni na ala, na lege ti Yingo-Vuru so alondo na yayu si aga. Tënë ni, a-ange wani ayeke na nzara ti hinga ni. 13Ndani laa, ala leke be ti ala ti sara kua, le ti ala akpengba si ala zia be ti ala kue ti ku anzoni ye so ala yeke wara ande na ndembe so Jésus Christ ayeke si. 14Ala sara ye tongana amolenge so ayeke ma ndo. Ala sara ye pepe na lege ti anzara ti be ti ala so ala yeke na ni ando, na ngoi so ala de ti hinga ndo pepe so. 15Nzapa so airi ala, lo yeke nde si lo yeke nzoni kue. Tongaso, ala nga, ala ga azo so ayeke nde si ayeke nzoni kue na ya ti sarango aye ti ala kue. 16Biani, Mbeti ti Nzapa atene: “Ayeke nzoni ala duti nde si ala duti nzoni kue, ngbanga ti so mbi yeke nde si mbi yeke nzoni kue.” 17Nzapa ayeke fâ ngbanga na li ti zo alingbi na ye so lo sara, lo yeke mu mbage ti mbeni zo pepe. Tongaso, a-ita, tongana ala yeke sambela si ala iri Nzapa atene “Babâ”, ala duti na mbeto ti lo na ngoi so ala yeke na dunia so. 18Ala wara nzoni ye oko pepe na lege ti sarango ye so ala mu na peko ti akotara ti ala. Me ala hinga awe ye so azi ala na ya ti sarango ye ni so, ye ni alingbi ti buba tongana nginza wala lôro pepe; 19me ye so azi ala ayeke mene ti Christ so ayeke ye ti kota ngere. Christ ayeke tongana molenge ti taba so mbeni mbage ti tere ti lo oko abuba pepe si sioni ye oko ayeke na tere ti lo pepe. 20Nzapa asoro Christ kozoni si dunia abaa gigi. Na ngoi ti ndani, lo lo fa Christ na le ti azo kue ndali ti nzoni ti ala, a-ita. 21Na lege ti Christ, ala ma na be na Nzapa so azingo Christ na kuâ si amu na lo gonda. Tongaso, mabe ti ala na ye so ala zia be ti ala ti ku angba na ndö ti Nzapa. 22So ala yeda ti sara ye alingbi na taa-tënë, ala sukula be ti ala awe ti ye a-ita ti ala na be oko. Ala ye tere na popo ti ala na vurungo be, ala zia lege ni pepe. 23Biani, a kiri a du ala mbeni awe; zo so ayeke kui kuingo laa akiri adu ala pepe, me tënë ti Nzapa. Tënë ni ayeke na fini, ayeke kui pepe si ayeke ngba lakue lakue. 24Tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Azo ayeke tongana pere, pendere ti ala ayeke tongana kongo ti ngonda. Pere ni ayeke hole si kongo ni ayeke ti, 25me tënë ti Kota Gbia ayeke ngba kpu na kpu.” Tënë ni ayeke Nzoni Tënë so a fa ni na ala ando.
Copyright
Learn More


text:
1Na pekoni, mbi baa mbeni ye nde: mbi baa mbeni yanga ti da so azi na yayu. Mbeni go so mbi ma kozoni si atoto tongana tatalita so, atene na mbi: “Mo ma na nduzu ge; fade mbi yeke fa na mo aye so, alingbi asi na pekoni.” 2Gi hio tongaso, Yingo Vuru agbu mbi si mbi baa mbeni mbata ti gbia na yayu, mbeni zo ayeke duti na ndö ni. 3Tere ti lo ayeke za tongana atêne so iri ni zaspe na sardoane. Mbeni kongö angoro tere ti mbata ti gbia ni. Zango ti kongö ni akpa zango ti mbeni têne so iri ni emerode. 4Na tere ti mbata ti gbia ni, ambeni mbata ti gbia baleuse na osio angoro ni kue. Akangba baleuse na osio ayu vuru bongo si ala duti na ndö ti ambata ni. Ala yu akpoto ti gbia so a sara ni na lôro. 5Zango ti bekpa, na ambeni go so atoto ngangu, nga na toto ti bekpa alondo na tere ti mbata ti gbia ni si ayeke sigigi. Akota wâ ti lamba mbarambara ayeke za na dawa ti mbata ti gbia ni; alamba ni ayeke ayingo mbarambara ti Nzapa. 6Na dawa ti mbata ti gbia ni, mbi baa mbeni ye so akpa kota ngu-ingo so ayeke tongana mbeni têne so zo ayeke baa ndo na ya ni kue. Ambeni ye osio so ayeke na fini ayeke luti na tere ti mbata ti gbia ni, angoro ni kue. Ale ti bango na ndo ayeke na tere ti ala kue, ambeni ayeke na dawa ti ala, ambeni ayeke na peko ti ala. 7Kozo ye so ayeke na fini akpa bamara, use ni akpa koli-bagara, ota ni ayeke na le so akpa le ti zo, osio ni akpa ngoalo so ayeke huru. 8Aye osio so ayeke na fini, ala oko oko ayeke na kpangi omene. Ale ti bango na ndo ayeke na tere ti akpangi ni kue, na ya ni nga na gigi. Bi na lâ, ala ngba ti he bia, atene: “Kota Gbia, Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue, lo yeke nde, lo yeke nde; lo yeke nde si lo yeke nzoni kue! Lo yeke ando, lo yeke laso si lo yeke ga.” 9Aye osio so ayeke na fini so ayeke he bia ti gonda, ti ne, ti mu singila na lo so aduti na ndö ti mbata ti gbia si lo yeke na fini kpu na kpu so. 10So ala he bia ni, akangba baleuse na osio akuku na gbe ti lo so ayeke duti na ndö ti mbata ti gbia ni so. Ala yeke voro lo so lo yeke na fini si ala yeke tuku akpoto ti gbia ti ala na gbe ti lo, ala tene: 11“Kota Gbia, Nzapa ti e, mo lingbi titene azo agonda mo, azo ane mo si asepela mo ndali ti ngangu ti mo. Biani, mo laa mo sara aye kue, mo yeda titene aye ni abaa gigi si ala baa gigi.”
Copyright
Learn More