text:
KAPITA BAWE-NA-MUAMBE
Bapatiza na Gamo Pagume na Mbori
Wai du si aida i bapatizi boro ní da ni Kristano?
Gini apai si aida mo mangihe tipa ka rẽ tipa bapatiza?
Wai boro akpara tiní fu Mbori?
Gini ndupai duho si aida mo zi bapatiza ti ni?
1. Tipagine gu banyaki nangia boro Etiopia asanahe ti ni tipa bapatiza?
“MO BÍ, ime du re! Gine naza re ti bapatiza?” Gure nga gu sanahe banyaki ni boro Etiopia asanaha rogo bambata sa kama agarã. Kristano nangia Firipo ayugu gupai fuko nga Yesu nangia gu Masiya i agumba paye ko. Wa gupai gu banyaki re awirikihe rogo Ziazia Kekeapai azi ngbaduko, ko amangipai nibasa. Ko aya fu Firipo ko naida ka zio bapatiza.
2. Tipagine si aida mo berẽpa bapatiza ti ni nyanyaki?
2 Ka si du nga mo ima wirika agu apai du rogo agu akapita nga ga gi buku re du kusayo na aDezire Yekova, si ngbaangba mo sana tiro nga, ‘Gine naza re ti bapatiza?’ Awere, mo ima wirikapai tipa gu kidohe nga ga Ziazia Kekeapai du tipa nyenye unga rogo paradizo auru kpotosende. (Ruka 23:43; Yugoti 21:3, 4) Mo ima wirikapai a tipa gupai du tipa kpikpi aboro na pa zingabekpio. (Batungusipai 9:5; Yoane 5:28, 29) Isoke mo avura digo nikoditiro na aDezire Yekova ba gayo adunguratise yo kini bi wai i amanga ndikidi irisombori. (Yoane 13:35) Na si nawira mo ima tona ka sonosa wene pagume na Yekova Mbori, nga gu banyanyakipa pai si aida mo mangihe.
3. (a) Yesu arugu apefuoko i nimangi wai? (b) Wai i naamanga ndikidi bapatiza nga ga ime?
3 Wai rengbe mo ka yugo gupai nga mo naida ka mangasunge Mbori? Yesu aya fu apefuoko: ‘Oni ndu ki sa arikaaboro dunduko ni abawiriki, kini bapatizi yo.’ (Matayo 28:19) Yesu nitiko namoi kpiapai ni zioko bapatiza. I aamigidongo ko amigido na ime watadu ka uka ime kuriko yo te. (Matayo 3:16) Gu fugo nga “bapatizi,” si aye ti gu fugo Giriki du rogoyo nga “ka rindosi he kutii ime yo.” Sidu, gu ndikidi bapatiza nga ga aKristano, i namangaha ni rindosiyo boro kutii ime yo ki kusi ní yo.
4. Ginipai gu bapatiza nga ga ime ayugoho?
4 Zio bapatiza ime yo nga gupai si aida agu aboro dunduko naida kadu na wene pagume dagbayo na Yekova Mbori mangihe. Bapatiza nayugo gupai gbaiga nga mo na nyemu ka mangasunge Mbori. Si nayugo gupai nga mo na ngbarago ka manga gupai Yekova akpinyemuhe. (Atambuahe 40:7, 8) Ono tipa mo rẽ tipa bapatiza, apai kinaho si aida mo mangihe.
MO DU NA INOHE GBIATI IDAPASE
5. (a) Gini bambatapai si aida boro mangihe tipa ka rẽ tipa bapatiza? (b) Tipagine nyakipa agu adunguratise nga ga aKristano ti ni?
5 Mo ima tona ka manga gu bambatapai si aidaha. Wai mo amangaha? Mo namangaha ni dia mo inohe tipa Yekova Mbori na Yesu Kristo rogo wirika mo Ziazia Kekeapai. (Mo gedi Yoane 17:3.) Ono bakere apai kinaho kindi si aida mo wirikihe. Si naida Kristano ‘hi ahi be inopa sangba Mbori.’ (AKorosaio 1:9) Nduge sa agu adunguratise nga ga aDezire Yekova rengbe ka undoro ni bakerehe rogo gi bangiriba re. Si ni nyanyakipa pai mo naandu sa agu adunguratise re. (AEbere 10:24, 25) Nduge sani dedede nika undoro mo ini Mbori.
6. Si naida mo ini Ziazia Kekeapai ki da wai mo kini ru ka rẽ tipa bapatiza?
6 Kina rengo du nga, si aidanga mo ini agu apai aino dunduko du rogo Ziazia Kekeapai mbata mo kini ru ka rẽ tipa bapatiza te. Gu banyaki nangia boro Etiopia re aima du na bete inohe, ono si aidi i undoko aundo ko girogo kura apapara Ziazia Kekeapai. (Amokedi 8:30, 31) Wakina gure a, badungu apai kinaho kindi si aida mo wirikihe. Na gupai nga rengo nga, mo nika wirikapai tipa Mbori nyeanye kindi. (Batungusipai 3:11) Ono mbata fu mo zi bapatiza, si naida mo ini gu bangua ayugopai aino nga ga Ziazia Kekeapai na ki idi kutini. (AEbere 5:12) Bete gu bangua ayugopai re nga, gu rengo du tipa kpikpi aboro na wai nyakipa rimo Mbori na gako Kindo.
7. Si naida gamo wirika Ziazia Kekeapai sa ro mo mangi wai?
7 Si naida mo idi aida kuti agu apai mo nawirikihe, bambiko “zanga idapase ga boro pai arengba nga na ngba bangiri Mbori te.” (AEbere 11:6) Ziazia Kekeapai naya furani wẽ ho agu aboro naadu rogo gu gbata nangia Korinda agi gu pangbanga ni nga ga aKristano, i ‘aidipaha, i ki bapatizi yo.’ (Amokedi 18:8) Wakina gure a, si naida agu apai mo nawirikihe rogo Ziazia Kekeapai sa ro mo du na idapase kuti Ziazia Kekeapai ya si nga Sangba Mbori. Si naida si sa ro a mo du na idapase kuti agu akidohe nga ga Mbori na kuti gu motumo nga ga Yesu nga gu nabatasa rani.
GUMBA AGU APAI MO NAWIRIKIHE FU ABORO
8. Ginipai nika fõngbaduroyo mo gumba agu apai mo nawirikihe fu kura aboro?
8 Wa gamo idapase nikaa sona ngbaduroyo, mo nika bihe nga mo arengbanga ka onga aonga zanga gumba agu apai mo nawirikihe rogo Ziazia Kekeapai fu aboro te. (Yeremaya 20:9) Nyemu fura na aboro tipa ga Mbori Kindo na gako aringbisapai nika du ngbaduroyo ni bakerehe gbe.
9, 10. (a) Ada rengbe mo ka tona gumba gu pangbanga nga ga Ziazia Kekeapai fuyo? (b) Ka mo aida ka tona tungusapai na aDezire Yekova, ginipai si aida mo mangihe?
9 Mo rengbe ka tona gumba agu apai mo nawirikihe fu agumero, abakureamo, gamo amurakporo, na gamo abadiasunge. Si naida mo nimangihe wo ni irisa. Fuo gure, mo nika bihe nga si naida mo kodi tiro akoda na aDezire Yekova tipa kaa manga gu sunge tungusapai i naamangaha. Ho mo nika du ni na nyemu mangaha wo, mo ki gumbaha nibasa fu gu Dezire Yekova ninaaye fuoro tipa wirika Ziazia Kekeapai. Ka ní bihe nga mo rẽarẽ tipa kaa tungusapai na aDezire Yekova, i nika manga mbakadapai tipa abaakumba ue nga ga dungurati yo sungu na mo gbiati gu boro nayugo Ziazia Kekeapai foro.
10 Gipai re nika undoro aundo mo inidi tiro a na kura abaakumba, nga aguyo nambuti ga Mbori rimbasa akandoro. (Amokedi 20:28; 1 Petero 5:2, 3) Ka agu abaakumba re bihe nga mo ima giarogo gu bangua ayugopai nga ga Ziazia Kekeapai, mo naraka ringbisihe kuti ga Mbori arugute, na mo na nyemu gupai nirengo nga kadu ni Dezire Yekova, i nika gumbaha agumba foro nga mo ima rẽ kaa ta na tungusa wene pangbanga na ga Mbori aboro ni gu batungusipai ata ziongo bapatiza ya.
11. Gini ngbatunga aˈariapai duho si aida boro mangihe amanga mbata ní kini ka rẽ kadu ni batungusipai?
11 Ono abaakumba rengbe ka bi gupai nga si naida mo mangi ariapai amanga rogo gamo raka na gamo sino mangaapai tipa ka rẽ kadu ni batungusipai. Gere nakoda gupai nga mo mbu gu gbegberẽ mangaapai mo amangaha, zavura gu aboro ainongo paha ya. Sidu tie, mbata fu mo sanahe tipa kadu ni batungusipai, si aidanga kere aingapai duho kuriro te, wa angbatunga gu nga mo namanga wasiwasi kodaba, kini mbiri buda ni kerehe, watadu kini di kura kere ahe, wa gu nga gundö watadu baangi.
SABERÃ NA SATISE
12. Tipagine si aida ti ni mo saberã?
12 Kura apai kinaho si aida boro mangihe tipa ka rẽ tipa bapatiza. Gu mokedi nangia Petero aya: “Oni zúngadi tironi . . . ki sa tironi berewe, i gbandaka gaoni ingaapai.” (Amokedi 3:19) Zungoditise nga ka saberã watadu ka biratise ti gu gbegberẽpai mo namangihe. Si naida boro saberã asa ka si du nga ní naraka wasiwasi raka, na ka si vura du a nga ní naraka wiri gigiri raka araka. Tipagine? Bambiko aboro dunduko nga aboro-ingapai na si naida Mbori mbupai ambu fuyo. (ARomo 3:23; 5:12) Mbata fu mo wiriki Ziazia Kekeapai, mo aainongo gupai Mbori akpinyemuhe wenengai te. Sidu, mo aarengbanga kaa raka ringbisihe kuti gupai Mbori akpinyemuhe nzunzu te. Si nga gupai si aida aida ti ni mo saberã.
13. Gine nga satise?
13 Si naida ‘satise’ ngbefuo saberã. Si aidanga mo bira kina kungbo bira tiro ti gamo gbegberẽ apai te. Si naida mo mbu gamo gbegberẽ apai ki diberã tipa kaa manga agu apai du ni ruruhe tona awere ka ndu ku mbatayo. Saberã na satise nga agu apai si aida mo mangihe mbata fu zio mo bapatiza.
MO KPARATIRO FU MBORI
14. Gini kura nyanyakipa pai si aida mo mangihe mbata fu zio mo bapatiza?
14 Gu kura nyanyakipa pai kinaho si aida mo mangihe mbata fu zio mo bapatiza. Si naida mo kparatiro fu Yekova Mbori.
15, 16. Gine nga kparatise fu Mbori, na gine nafõngbadu boro yo ní mangihe?
15 Mo nakparatiro fu Yekova rogo kakaka kpee yo. Rogo gu kpee re, mo nakido Yekova na gupai nga mo ima fu tiro fu kina ko nyeanye kindi. (Pa Fu Rugute ni Ue he 6:15) Tipagine si aida boro mangi gupai re ti ni? Ani bingo kpiapai: Ho kumba atona ka mbakadapa rogatise ni na dee, ko natona ka ino ri wenengai na kini ini wene asinori. Ho ko aino ri ni wa gure, ri nangba tiko susi gu naadu mbata. Ni yangaraha, ko rengbe ka pe gupai furi nga ko naye ka diari. Ko ima ino nga wa ko nika diari, gure nga ko di kura tindiro kuriko. Ono nyemuse nika sako ko di ri adia.
16 Ho mo aino Yekova ni na kini kpinyemuko, si nasa ro mo niirisiko na ki zanga maa ngbanda nga gu mo nika irisoko ki da ti ni. Gu boro naida ka pekafuo Wiri Mbori nga Yesu Kristo, si naida ní “mbu gani apai” ambu. (Marako 8:34) Ani nambu gaani apai rogo gu gene nga ka peresapa giasangba Mbori rogo apai dũ mbatayo fu agu apai nga gaani. Sidu, mbata fu mo zi bapatiza, si naida pa manga gupai Mbori akpinyemuhe du ni gu banguapai mo naperesihe mbatayo rogo gamo raka.
KA MO GUNDENGA YA
17. Ginipai rengbe ka sa kura aboro ka i kparanga tiyo fu Yekova ya?
17 Kura aboro aidanga ka kparatiyo fu Yekova te bambiko i nagunde agunde ka manga gu bakerepai re. I nagunde nga ka i kparatiyo fu Yekova, ko saringbangayo asara ka i mangi ingapai. I nabihe nga gu ngba nga ka i kparanga tiyo fu Yekova ya.
18. Ginipai rengbe ka fõngbaduroyo mo kparatiro fu Yekova?
18 Wa mo nika wirika kpinyemu Yekova, ngbaduroyo nika fõ ro afõ mo kparatiro fuko na kini asadi tiro nyanyakii kaa raka ringbisihe kuti gamo kparatise. (Batungusipai 5:4) Fuo kpara mo tiro fu Yekova, si nika ida ‘mo nita ki rẽarẽ na gupai Gbia akpinyemuhe.’ (AKorosaio 1:10) Mbiko gu nyemuse du mo na ni tipa Mbori, mo abingo ho nga si foro ni bakpakarakpakarapai mo mangi gupai ko akpinyemuhe te. Mo nika ida aida kuti gupai Yoane agumbaha ki ya: “Gi nga du [ani] na nyemu Mbori re, nga ka ani kuti gako rugute. Gako rugute asusa nga omerani te.”
19. Tipagine si aidanga ti ni mo nigunde ti kparatiro fu Mbori ya?
19 Si aidanga mo du mbata ni rengberengbe boro mo kini ru ka kparatiro fu Mbori te. Yekova ima inopa gamo zangarengba na ko asananga ro mo mangi gupai ka mo amanganga ha ya te. (Atambuahe 103:14) Ko aidanga mo ti te, na ko nikaa songoda ro asongoda na kini undoro. (Mo gedi Yesaya 41:10.) Si naida mo du na gu kido nga, ka mo akido kuti Yekova na ngbaduroyo dũ, ko “arúga gamo apai [aruga] foro nzunzu.”
MO YUGUPA GAMO KPARATISE NI ZIO MO BAPATIZA
20. Tipagine si aidanga ti ni boro kpara tiní fu Yekova kina ní ki inihe sa ya?
20 Ka mo berẽkurii agu apai ani nasakihe re, mo idi aida ka kparatiro fu Yekova rogo kpee yo. Agu aboro dunduko nakpinyemu Mbori, si naida i ‘kusipa gayo idapase ni ngbayo sa bata.’ (ARomo 10:10) Wai du boro amanga gipai re?
21, 22. Wai rengbe mo ka ‘kusapa gamo idapase’ gbaiga?
21 Si naida gu barii gbuu nga ga agu abaakumba du rogo gamo dungurati ini gupai nga mo naida ka zio bapatiza. Ko nika manga mbakadapai tipa kura abaakumba sungu na mo ka wisigo bete asanahe du tipa gu bangua ayugopai nga ga Ziazia Kekeapai. Ka agu abaakumba re bihe nga mo ima rẽ tipa i bapatizi ro, i nika gumbaha agumba foro nga mo nika zio bapatiza azio ho regboho nika da ni. * Ti regbo zio bapatiza, i naamanga gumbapai nga ga bapatiza. Bagumbapai naasana agu aboro du tipa zio bapatiza i karagapai kuti asanahe ue tipa ka ‘kusapa gayo idapase’ gbaiga.
22 Bapatiza du nayugo ro ni gu boro naima kpara ti ni fu Mbori na ki da ni boro sa dagba aDezire Yekova. I nabapatizi aboro nga ka rindosiyo kutii ime yo tipa ka yugoho gbaiga nga i ima kparatiyo fu Yekova.
GUPAI GAMO BAPATIZA AYUGOHO
23. Gine nga bapatizi boro “ku rogo rimo . . . Ba na Wiri na Ziazia Toro”?
23 Yesu aya wẽ i nikaa bapatizi gako abawiriki “ku rogo rimo . . . Ba na Wiri na Ziazia Toro.” (Matayo 28:19) Gere nayugo gupai nga gu boro nazio bapatiza, ní ima ino Yekova Mbori na Yesu Kristo na gayo asunge. (Atambuahe 83:18; Matayo 28:18) Ní ima inopa gu sunge a ga Mbori ziazia toro amangaha, nga gako ome mangaapai.
24, 25. (a) Bapatiza nga kpia ginipai? (b) Gini sanahe duho i nika karagapai sani?
24 Ono anga bapatiza nga kungbo rindosi boro ku ime yo te. Si nga guhe nayugopa nyanyakipa pai. Rindo kutii ime yo nga kpia gupai nga mo ima kpi i ki kpisidi gamo kuru raka. Kura ime yo nga kpia gupai nga mo awere ni unga ro ka manga gupai Mbori akpinyemuhe. Mo tingidi gupai a nga, Yekova Mbori du mo akparatiro fuko, angianga fu kura boro watadu riigbu ya. Gamo kparatise na bapatiza nga tonatona dawedawe pagume na Mbori.
25 Anga bapatiza du nayugo gupai nga boro nika bata te. Pauro aya: “Oni mangi pa gaoni bata tigaoni ni gunde na kio.” (AFiripoio 2:12) Bapatiza gbua nga tona nduge ngbagene unga. Gu sanahe duho tie nga, Wai rengbe mo ka nye rogo ga Mbori nyemuse? Gure nga gupai yangara kapita nga ga gi buku re nika sakapai tipaha.
^ genewaraga 21 Aboro naazio bapatiza ti regbo gu kikindigi adunguratise nga ga aDezire Yekova.


c: text/html

text:
Tongana babâ na mama ti mbi asara divorce, mbi doit ti sara ye tongana nyen?
Ye mo peut ti sara
Fa agingo bê ti mo. Fa na babâ na mama ti mo tongana nyen la ye ni so asara mo mawa wala asara mo nzoni ape. Peut-être ala peut ti fa ande na mo ye so apassé, na a peut ti sara si agingo bê ti mo ni akaï kamême.
Tongana mo bâ so babâ na mama ti mo apeut ti de bê ti mo ape, mo peut ti fa tënë ti bê ti mo na mbeni kamarade ti mo so ayeke kota zo.—aProverbe 17:17.
Na ndö ni kue, hinga so Babâ ti mo so ayeke na yayu, so ayeke “
mä sambela.” ayeke dengi mê ti mä ande mo (Psaume 65:2). Zi bê ti mo na lo ‘
ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo na ndö ti mo.’—1 Pierre 5:7.
Ye so mo doit ti sara ape
Bata ala na bê ape. Daniel, so babâ na mama ti lo adivorcé na ngoi so lo yeke lani na ngu mbasambala, atene: “
Babâ na mama ti mbi apensé lani gï na ala wani.”
Ala pensé nga na e ape, nga na aye so desizion ti ala ni ayeke sara na ndö ti e.”
Nyen la apeut ti si na Daniel tongana lo ngbâ ti sara ngonzo nga lo ngbâ ti bata babâ na mama ti lo na bê?—Diko aProverbe 29:22.
Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni ti tene Daniel agi ti pardonné babâ na mama ti lo ndali ti vundu so ala zia na bê ti lo so?—Diko aÉphésien 4:31, 32.
Sara pëpe aye so alingbi ti sara sioni na mo. Denny atene: “
Na peko ti so babâ na mama ti mbi adivorcé, vundu asara mbi mingi. Mbi komanse ti wara problème na ekole asara si mbi doublé klasse. Na pekoni . . . mbi komanse ti sara kpengba-li na klasse nga mbi manke ti tiri ape.”
Ti mo, ngbanga ti nyen la Denny ayeke sara kpengba-li nga lo manke ti tiri na ekole ape so?
Tongana nyen la mama-ndia so ayeke na aGalate 6:7 alingbi ti mû maboko na mbeni zo so sarango ye ti lo apeut ti sara sioni na lo tongana ti Denny so?
Ti tene vundu so ayeke na bê ti mbeni zo ahon, a hunda ngoi. Me tongana yeke yeke aye akomanse ti tambela nzoni kete na yâ ti fini ti mo, mo peut ti kiri ti sentir terê ti mo nzoni tongana ti kozo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
YE TI MANDA 3
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
1. Bible ayeke tënë ti yanga ti zo wa?
Nzoni tënë so atene azo ayeke duti ande na fini ti lakue lakue na ndo ti sese ayeke na yâ ti Bible (Psaume 37:29). Na yâ ti Bible a yeke wara akete buku 66. Nzapa asara kusala na akoli 40 tongaso so ayeke be-ta-zo ti sû ni. Moïse la asû akozo oku buku ni. Lo sû ni a sara ngu 3500 tongaso awe. Bazengele Jean la asû ndangba buku ni a sara ngu 1900 na ndo ni awe. Apensé ti zo wa la azo ti sungo Bible asû ni so? Nzapa la asara tënë na azo so asû Bible na lege ti yingo vulu ti lo (2 Samuel 23:2). Azo ni asû gi apensé ti Nzapa me ti ala wani pëpe. Tongaso, Bible alondo na Jéhovah.—Diko 2 Timothée 3:16; 2 Pierre 1:20, 21.
2. E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?
E hinga so Bible ayeke tënë ti yanga ti Nzapa ndali ti so anzene nzene ye so lo fa tënë ni kozoni aga tâ tënë biani. A yeke ye so mbeni zo alingbi ti sara ni pëpe (Josué 23:14). Gi Nzapa ti Ngangu Ahon Kue la alingbi ti fa mbilimbili ye so ayeke si na zo ande.—Diko Ésaïe 42:9; 46:10.
Tongana mbeni mbeti alondo na Nzapa, a lingbi mbeti ni so aduti ti lo nde. Bible ayeke tongaso. A kangbi ni na azo na ayanga ti kodoro ngbangbo mingi na wungo ni ayeke ngbundangbu mingi. Atâa so a yeke ngbene buku, atënë so Bible atene na ndo ti senda-ye ague oko na aye so senda-ye afa. Nga atënë so azo 40 so asû ni ague gi oko. * Na ndo ni, ye so Bible afa na ndo ti ndoye alingbi gi ti londo na tâ Nzapa, Nzapa ti ndoye. Bible ayeke lakue na ngangu ti changé fini ti azo si aga nzoni. Aye so ague na azo kutu mingi ti yeda so Bible ayeke tënë ti yanga ti Nzapa.—Diko 1 aThessalonicien 2:13.
3. Bible asara tënë na ndo ti nyen?
Nzoni tënë so Bible aluti na ndo ni ayeke so: na ndoye Nzapa aleke ti sara mbeni ye ndali ti azo. Bible afa tongana nyen gi na tongo nda ti mbaï ti azo, ala girisa pasa so ala yeke na ni ti duti na fini na ndo ti sese so ayeke lani paradis nga a fa tongana nyen sese ayeke kiri ti ga ande paradis.—Diko Apocalypse 21:4, 5.
Na yâ ti Bible a yeke wara andia nga na awango. Na ndo ni, a yeke wara na yâ ni atapande ti sarango ye ti Nzapa na mbage ti azo. Na lege ti atapande so, e lingbi ti hinga wala Nzapa ayeke tongana nyen. Tongaso, Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hinga Nzapa. A fa tongana nyen mo lingbi ti duti na nzoni songo na lo.—Diko Psaume 19:7, 11; Jacques 2:23; 4:8.
4. Mo lingbi ti sara tongana nyen ti mä yâ ti Bible?
Brochure so ayeke sara kusala na mara kode ti Jésus ti mû maboko na mo ti mä yâ ti Bible. Jésus asara kusala na ambeni tënë nde nde so ayeke na yâ ti Bible ti fa nda ti “Mbeti ti Nzapa.”—Diko Luc 24:27, 45.
Mbeni pendere tënë ti lingbi na nzoni tënë so alondo na Nzapa ayeke pëpe. Atâa so kue, ambeni zo ayeke sara sanka ni, nga tënë ni ayeke son ambeni zo songo. Zia si bê ti mo anze pëpe. Mo yeke duti na beku ti wara fini ti lakue lakue gi tongana mo hinga Nzapa.—Diko Jean 17:3.
^ par. 3 Bâ brochure Un livre pour tous.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
E hinga tongana nyen so atënë ti Bible ayeke tâ tënë?
Tongana Bible ayeke tënë ti Nzapa, a yeke nzoni lo yeke nde na tanga ti abuku kue so a sû ni.
Bible afa nyen biani?
Bible: mbeni buku so alondo na Nzapa
Bible afa nyen biani?


text:
Lo-Gbia tɛ Nzapa adu nɛ?
Mɔ lengbi ti pangɔ ya . . .
adu ye mɛ kaya bɛ?
adu bo tɛnɛ gɛgɛrɛ?
adu lo lengo gbia ti ndozu?
NGBANGƆ PA YA NƐ?
“Nzapa mɛ ka ndozu na kpãngɔ lo-gbia mɛ ta na gbɛ̃ngɔ ma.”
“A hɛ̃́ e nyi koli; lolengo gbia na dungɔ ndo li gutilo.”
SE MƆ YE TƐNƐ MƐ NGBANGƆ TƐNƐ KO, NZƆ̃ LO MƐ MƆLWA NƐ?
Lolengo gbia ti mbilimbili mɛ alengbi ti zango mɔ nvẽni.
—Yisaya 48: 17, 18.
Kaya gegi ti fanani mɛ angbã yakele ga ko, mɔ na sepalangɔ na dungɔ lɛ ngɛ̃́ na tɛrɛ ti lɛngbingɔ nga na dengɔ bɛ.
—Suma 21: 3, 4.
ELENGBI TI YENGƆ NVẼNI TƐNƐ MƐ NGBANGƆ NDOTƐNƐ?
Ĩ́i, na ndombali a ngbondo tɛnɛ sɛ (2):
Yezo fando ye mɛ Lo-Gbia tɛ Nzapa na lingɔ. Yezo aha ndo na ava lo ya, alando voro Nzapa ya Lo-Gbia tɛ Nzapa aga wa ali sɛ be Nzapa ge lɛ sese. (Matie 6:
9, 10) Yezo fando sɛ mɛ Nzapa na diringɔ na tɛnɛ na ndo sambela ni ko.
Ngoyi mɛ ndo Yezo ge lɛ sese ko, lo hɛ̃ ye ti tɛngɔ hɛ̃ azi mɛ na gwɛ̃, lo sala awa ngã, lo so nga ndo na azi mɛ kpili! (Matie 15:
29- 38; Yoanɛ 11: 38- 44) So fangɔ ya ni na dungɔ gbanda gbia ti Lo-Gbia tɛ Nzapa ko, Yezo fando anzɔ̃nzɔ̃ ye mɛ Lo-gbia na lingɔ na ndombali azi tɛ lo. —Suma 11:15.
Asiɔ ye mɛ e ndo hũ ndɛ ge lɛ sese ndo fa ya angbã yakere Lo-Gbia tɛ Nzapa aga. Yezo apia ndo tɛ nɛ ya, uzu ti Lo-Gbia tɛ Nzapa aga na siriri ge lɛ sese ko, lɛ gegi mɛ tɛ e na sĩngɔ na ato, na kota gwɛ̃, sese na yengingɔ.
—Matie 24: 3, 7.
E ndo hũ aye ko zu ndɛ na olo mɛ. Ni la e ye ya angbã yakere Lo-Gbia tɛ Nzapa na onzingɔ asiɔ ye kwɛ.
BINGA LIMƆ NA NDO LO OLO
Dungɔ lɛ ngɛ̃́ adu gbanda ngasia ka gbɛ Lo-Gbia tɛ Nzapa ngasia?
Ngbangɔ agbiã tɛnɛ na ndɔ hunda ko kaya NZEMBO 37:29 nga na YISAYA 65:


text:
KAPITA RIBUA
Ya Mo Ani Naraka Rogo Yangara Arame?
Gini apai namanga ti gi gaani regbo re i aima gumbapaha rogo Ziazia Kekeapai mbata kusayo?
Sangba Mbori naya aboro nika du wai rogo yangara arame?
Gini weneapai Ziazia Kekeapai nafura tipaha ki ya si nikaa manga rogo yangara arame?
1. Wari rengbe ani ka ino agu apai ni du ku mbatayo?
MO ADENGENGA turo kuti agu apangbanga i agumbaha rogo radio watadu terevizioni mo ki kpari ki ya, ‘Gi zegino re adu wai ku mbatayo?’ Dungu gbegberẽ apai natunguo aboro atunguo, sidu, boro ho rengbe ka ino gupai nika manga gba te. (Yakoba 4:14) Ono tipa Yekova tigako, ko nabi apai abi ku mbatayo. (Yesaya 46:10) Bakuru kusayo, Sangbako nga Ziazia Kekeapai aima gumbapa gu gbegberẽ apai nikaa manga ti gi gaani regbo re gbiati gu weneapai a nika manga ku mbatayo barambeda.
2, 3. Gini sanahe ga Yesu abawiriki asanako na ni, na gako karagapai angia gine?
2 Yesu Kristo afura tipa ga Mbori Kindo, nga gu Kindo nika dia gbegberẽ apai dunduko kusayo na ki sa kpotosende ni paradizo. (Ruka 4:43) Ti rago Yesu, aboro aidi ka ino gu regbo ga Mbori Kindo nika ye ti ni. Zavura gako abawiriki, i asanako ki ya: “Gine i ka ina pa ga ye ti ni, na pa digida rago?” (Matayo 24:3) Yesu akaragapai fuyo ki ya wẽ kina Yekova sa ini gu regbo nzunzu digida gi zegino re nika ye ti ni. (Matayo 24:36) Ono Yesu aima gumba agu apai nikaa manga auru kpotosende ho ga Mbori Kindo nika mbeda ni ka ye na ndikidi zereda gbiati ngbabase. Agu apai ko agumbapaha re, si namanga amanga awere wa du rago re!
3 Mbata fu ani wisigi agu apai nayugo gupai nga ani naraka ti “digida rago,” ani wisigingo pai tooni tipa gu vura boro aarengbanga ka bihe ya. Gu vura re amangi ngbangbaturũ yo, na sangbanaha ima du kurirani.
GU VURA NAMANGI NGBANGBATURŨ YO
4, 5. (a) Ginipai namangi ngbangbaturũ yo nibasa fuo da Yesu ni Bakindo? (b) Ringbisihe kuti Yugoti 12:12, ginipai si adu nga si nika ngia sangbana gu vura namangi ngbangbaturũ yo?
4 Gu kapita du mbata fu gere nayugo gupai furani nga, Yesu Kristo ada ni Bakindo ngbangbaturũ yo rogo 1914. (Mo gedi Daniere 7:13, 14.) Nibasa fuo da ko ni Bakindo, ko atona vura. Ziazia Kekeapai naya: “Vura ki du ngbangbaturũ yo, Mikaere [nga Yesu] na gako amaraika ki so vura na daragona [nga Satana Bakitingbanga]; daragona ki niso vura na gako amaraika a.” * Yesu adibe Satana na gako gbegberẽ amaraika nga adaimona, ki diyo ki bayo ku sende no. Gu ga Mbori ruru amaraika du ngbangbaturũ yo adu na bakere ngbarago mbiko gupai nga i ado Satana kusayo ngbangbaturũ yo. Ono tipa rani nga agu aboro nga ga kpotosende yó, rago angbanga tirani te. Gupai i apehe tipa rani fuo bayo Satana kono nga: “Rungo du fu kpotosende na baime, bambiko bakitingbanga azorõ koyo du oni ni na bakere zinga, bambiko ko ini he ya kina bete rago nye fu ko.”
5 Mo bi gupai i agumbaha nga si nika manga fuo manga vura ngbangbaturũ yo. Si adu nga Satana nika ye na rungo kurii agu aboro naraka auru kpotosende. A wa mo nika bihe ku mbatayo, ani naraka awere ti regbo gu rungo re. Ono gu rungo re nika du gbua tipa “bete” regbo. Satana ima inoho wo a. Ziazia Kekeapai nayamba gi regbo re nga “kusa rago,” watadu yangara arame. (2 Timoteo 3:1) Si naida ani du na bakere ngbarago mbiko gupai nga, Mbori ima mbeda ka dia ga Bakitingbanga gbegberẽ apai kusayo auru kpotosende. Ani bingo bete agu apai namanga awere nga gu i aima gumbapaha rogo Ziazia Kekeapai. Agi apai re nayugo gupai nga ani naraka rogo yangara arame na ga Mbori Kindo ima mbeda ka ye na nyenye amaku fu agu aboro nakpinyemu Yekova. Ni bambataha, ani bingo apai biama Yesu aya si ani ka inopa yangara arame ti ni.
GU BAKEREAPAI NAMANGA ROGO YANGARA ARAME
6, 7. Wai gupai Yesu agumbaha tipa avura na angbongi adigo areme?
6 “Rika aboro azínga kuti gu rika aboro, ngbi ki zingi kuti gu ngbi.” (Matayo 24:7) Vuru agu agarã kama susi kusayo, badungu amirioni aboro kpiki be vura. Bakeke kuru apangbanga sa nga Ngirisi akepai ki ya: “Ue-bawe kama agarã nga gu regbo i aimi aboro kisusi tona wa rago aenge. . . . Si angia gu regbo vura aatidanga rogoho ya, bambiko aregbo dunduko abasovura anidu ho tingba vura rogo gu papara zegino. Kina wiri bete guruguru aregbo gbua gu vura nga ga abanzengere anaadunga ya.” Kura riigbu sa du Amerika yo ape gupai nga: “Agu aboro nakpiki be vura rogo [20 kama agarã], bangeyo ima susa ga aguyo nakpiki be agu avura dunduko natona rogo bambata sa kama agarã Fuo Batikayo Kristo kada ku rogo gu garã nga 1899.” (Worldwatch Institute) Aboro susi amirioni 100 kpiki be vura tona rogo gu garã nangia 1914 kada ku awere. Ho bangisa gaani boro akpi ni be vura, si nafu bakere rungo furani, ono mo berẽnga pa gu rungo du badungu amirioni aboro na ni nga aguyo gayo aboro nakpiki be vura.
7 “Angbongi nikadu.” (Matayo 24:7) Abawetekeapai nape gupai nga, i ima kusa riahe rogo zegino ni bakerehe gbe rogo agu agarã 30 susi kusayo. Ono wa vura duhe wo, zingo riahe namanga aboro kindi bambiko badungu aboro na marã beyo ka ngbe riahe te, watadu sende ka sopa bino rogoho te. Rogo agu aringara du ni rungorungoho, aboro susi birioni nambu be gomoro, nga boro sa nari he ngba dorari sa watadu kusende ti ni rogo uru sa. Badungu agi aboro re nakoba akoba be gomoro. Gu riigbu nabipa ngerafuo kpotose rogo zegino dunduko naya wẽ, zanga ririahe wenengai naimo agude susi amirioni bisue na agarã dũ.
8, 9. Ginipai nayugoho nga agu apai Yesu agumbaha tipa abazigizo na riri akaza, si ima da ti rengo?
8 “Kpotosende adú ni zigizozigizo ho bakere.” (Ruka 21:11) Gu riigbu nga ga Amerika nawisigopai tipa sende bi gupai nga, agarã dunduko kikindigi abazigizo nikaa manga wa bara 19 nga gu nikaa kuadi abambu na kini sapu sende. Na agarã dũ bazigizo amanga nga gu nakuadi abambu akuadi kusande. Agu apangbanga duho ni kekehe nayugo gupai nga, tona rogo gu garã nangia 1900 kada ku awere, abazigizo imi aboro bangeyo naima susa amirioni ue. Gu kura riigbu naya: “Wa sonakumbatayo rogo birĩ-ino-mangaahe navura du, si zogosi bange agu aboro nakpi be abazigizo gbua tooni.”
9 ‘Gberãngbi nikadu.’ (Ruka 21:11) Gu gberãngbi Yesu ape paha re, si nga gu gberãngbi nga ga riri akaza. Wa vura duhe nga sonakumbatayo ima du awere tipa inopa akaza na husa akaza, kuru akaza na gu vovoho nakura naimo aboro kindi ni bakerehe gbe. Riigbu sa naya wẽ akaza ho 20 aboro naima inoho wenengai moipai rogo gi bete agarã susi kusayo re, kodihe na dingo, mararia, na korera (cholera). Na kura ngbatunga akaza kinaho du ni kpakarakpakaraha ka husaha na ziga. Vovo akaza ho kuru naima da ti 30 nga gu nanaadunga mbata ya. Agu akuraha kinaho i abingo ziga tipaha ya, na si naimo aboro aimo.
SINO ABORO ROGO YANGARA ARAME
10. Gini asino gumbayo paha rogo 2 Timoteo 3:1-5 mo abihe areme ti aboro?
10 Kurii agu apai namanga rogo zegino re, Ziazia Kekeapai aima pe gupai a nga agu aboro nikaa raka rogo yangara arame, gayo mangaapai nika du kia. Gu mokedi nangia Pauro aringbisipa wai badungu aboro nika du. Ko aya: “Rogo kusa rago gbegberẽ rago aye.” (Mo gedi 2 Timoteo 3:1-5.) Bete agu apai Pauro agumbaha nga, aboro nika ngia
airakpinyemutise
airakpinyemumarã
abasasangba avunguyo
airazanga ziaziapai
airasakparakpa
airazanga rugatise
airaerã
akpinyemu sangba borose susi nyemu Mbori
akakuti kpia sinombori ono kini ti kango tanduhe
11. Wai Atambuahe 92:7 asakapa gupai nika manga gbegberẽ aboro?
11 Ya mo aboro da wa gure rogo gu rago mo araka rogoho? Si nawira wa i ima da wo. Aboro rogo arago dunduko du na gbegberẽ asino tiyo. Gere nayugo gupai nga Mbori ima mbeda ka mangapai, a wa Ziazia Kekeapai agumbaha niya: “Ka gbegberẽ aboro vura kura wa tomo nvuo vurũ, amangi irairapai dunduko ki nizuga, i ringbisi yo tipa gbarasa yo nye anye kindi.”
GU WENEAPAI NAMANGA ROGO YANGARA ARAME!
12, 13. Wai “[ndikidi] inahe” namoipai ti gi ‘digida rago’ re?
12 Yangara arame ima hi be arungo nirengo, a wa Ziazia Kekeapai agumbaha. Ono wa zegino navura hi be fudifudiapai, weneapai kinaho namanga fu agu aboro nakpinyemu ka iriso Yekova nga gu i aima gumbapaha ku mbatayo.
13 “[Ndikidi] inahe amáa pai,” gure nga gupai gu kitabu nga Daniere agumbaha. Gini regbo si adu nga gupai re nika manga? Si adu nga si nika manga ti ‘digida rago.’ (Daniere 12:4) Gbe, tona rogo gu garã nangia 1914 kada ku awere, Yekova ima undo agu aboro du na nyemu ka irisoko i sono rogo gayo giarogo Ziazia Kekeapai yo. I na tambuahe mbiko gu rengo i nainihe tipa rimo Mbori na tipa gako ringbisapai, tipa gu motumo tumorii nga ga Yesu Kristo, tipa gupai du tipa kpikpi aboro, na tipa zingabekpio. Kurigure, airisi Yekova ima wirika wai ka raka ngba gu gene naundoyo aundo na si kini fu taarimo fu Mbori. I ima ino gu rengo a du tipa ga Mbori Kindo na wai gu Kindo re nika mbakada apai auru kpotosende ane. Ginipai i amangaha na gi inahe i agbiaha re? Gu sanahe re nasa rani ani bi gu kura sangbanebi i agumbaha tipa yangara arame.
14. Wai sunge tungusa gu wene pangbanga nga ga Kindo namoipai areme, na ada natungusaha?
14 “Gi wene pangbanga nga ga ngbi re i atungusa ha rogo zegino dunduko,” gure nga gupai Yesu agumbaha ho ko aafura ni tipa “digida rago.” (Mo gedi Matayo 24:3, 14.) Rogo zegino dunduko, i natungusa gu wene pangbanga nga ga ngbii, watadu Kindo, rogo aringara susi 230 na rogo badungu akama afugo. Gu wene pangbanga re nafura tipa guhe nga ga Mbori Kindo, gupai si nika mangaha, na wai rengbe ani ka gbia agu amaku si nika ye na ni. Dungu amirioni aboro nga aDezire Yekova natungusa gi wene pangbanga nga ga Kindo re kakaka. I “dagba rika aboro dunduko, na angbatunga yo, na aboro, na angbatunga afugo dunduko.” (Yugoti 7:9) ADezire Yekova nandu kaa yugo Ziazia Kekeapai fu dungu amirioni aboro rogo akpuyo, nga agu aboro nakpinyemu ka ino agu apai nzunzu Ziazia Kekeapai ayugoho. Gure nga gu bakere sangba Yesu nadigo areme, si ki vura du vurũ nga aboro nasoga aDezire Yekova asoga a wa Yesu agumbaha nga aboro dunduko nika soga ndikidi aKristano asoga tipa rimoko!
GINIPAI MO NIKA MANGAHA?
15. (a) Ya mo mo idi kuti gupai nga ani naraka rogo yangara arame, na tipagine? (b) Digida rago nika du wai fu agu aboro nasoga Yekova na fu aguyo idi na gako Kindo?
15 Wa duhe nga badungu asangbaanebi nga ga Ziazia Kekeapai nadigo areme, ya mo mo aidanga kuti gupai nga ani naraka rogo yangara arame te? Fuo tungusayo wene pangbanga si ki da wa Yekova aidaha, digida rago nika da. (Matayo 24:14) Digida rago nga gu regbo Mbori nika nyasariipa gbegberẽ apai kusayo dunduko auru kpotosende. Yekova nika mangasunge na Yesu gbiati amaraika i imi agu aboro kusayo nataino aino kini sogo Yekova. (2 ATesaroniko 1:6-9) Fuo manga gupai re, Satana na gako adaimona aingisanga aboro berewe te. Fuo gure, ga Mbori Kindo nika ye na badungu amaku fu agu aboro dunduko idi na gu zogarago re.
16. Gini apai duhe foro ni patatamana mo mangihe?
16 Wa duhe nga digida gi zegino re ima mbeda, si naida boro sana tiní na gu sanahe nga, ‘Ginipai si aida mi nimangihe?’ Si ni patatamana boro niwirikipai kindi tipa Yekova na tipa agu apai ko akpinyemuhe berani. (Yoane 17:3) Mo du ni wene bawiriki Ziazia Kekeapai. Mo saha ni sinoro kaa koda tiro dedede na agu aboro naˈasadatiyo ka manga gupai Yekova akpinyemuhe. (Mo gedi AEbere 10:24, 25.) Mo nigbia gu inahe Yekova Mbori afuhe kpaima fu aboro rogo zegino dũ, na mo ki mangi ariapai rogo gamo raka tipa ka ngba bangiriko.
17. Tipagine rago gbarasa gbegberẽ aboro nika tunguo dungu aboro atunguo ti ni?
17 Yesu aya wẽ badungu aboro nika basa agu apai abasa nayugo gupai nga ani naraka rogo yangara arame. Rago gbarasa gbegberẽ aboro nika da wa ikpirogumba na ni tunguotunguoho. Si nika ye wakina gu iradĩ naye yuru; si atunguo badungu aboro atunguo. (Mo gedi 1 ATesaroniko 5:2.) Yesu aya: “Wa si adu rago Noa, wo pa ye Wiri boro nika du. Bambiko, wa si adu ni gu rago naadu mbata fu ngirimo akangbi re, i aniri he nimbiri he, nirogo ade nifuku ade sa roga yo, ki da ti gu uru Noa arimi . . . ku kurungba yo, ka i aina nga ha ya daho ngirimo akangbi aye ni ki nirogo yo dunduko ku sa yo; wo ye Wiri boro nikadu.”
18. Gini rugute Yesu afuhe si aida ani mangipai kuti ni?
18 Sidu tie, Yesu afu rugute fu aboro ki ya: “Oni bánda tironi, oni ka hisa kpotoroni yo na bakere riahe, na kpibuda, na berã pa gi unga re, gu rago ki da re ni ba sa wa kina gbina naza; bambiko wo si ka da fu agu aboro dunduko naraka auru kpotosende dunduko. Oni ngére dedede, ki nikpari, ya oni di be pai ka bata be agi apai nikamanga dunduko re, ki ru barangba Wiri boro [ko ki idi na oni.]” (Ruka 21:34-36) Si ni patatamana boro berẽ wenengai kurii gu fugo Yesu re na ki mangipai kutini. Tipagine? Bambiko agu aboro Yekova Mbori na “Wiri boro” nga Yesu Kristo nika ida na yo, i nika bata ho Mbori nika gbarasa gi ga Satana gbegberẽ zegino re ni, na i kidu na maabangirise ka raka nyeanye kindi rogo gu vovo zegino naima mbeda kada!
^ genewaraga 4 Tipa ka ino gupai nga Mikaere nga kura rimo Yesu Kristo, mo bi Kura Apai ti kpewaraga 250-251.
MO WIRIKI KURA APAI
MBAKADAPAI TIPA WIRIKA BAIBIRI
Gupai Si Aida Mo Wiriki Ziazia Kekeapai Ti Ni
Ziazia Kekeapai nakaragapai fu dungu amirioni aboro rogo zegino kuti gu nyanyaki asanahe nabipa raka. Ya mo asanahe ngbaro mo aida gaha akaragapai?


text:
-
- “I Yeke A-Témoin ti Mbi”! - Prophétie ti Isaïe II (ip-2)
-
20. Tongana nyen Israël ti ngoi ti Isaïe azia vundu na bê ti Jéhovah?
20 Na ngoi ti giriri, tanga ti Israël so a kiri na lo ayeke mbeni mara so agbian bê ti lo, tongana a haka lo na wagame ti sioni ti ngoi ti Isaïe. Na ndo ala, Jéhovah atene: “Mo di iri ti Mbi pepe, O Jacob, me bê ti mo anze na Mbi, O Israël. Mo ga na angasangbaga ti mo na Mbi pepe ti mu na offrande so a-zo-na-wa, na mo yä iri ti Mbi na lege ti sadaka ti mo pepe. Mbi sala si offrande ane mo pepe, na Mbi sala si bê ti mo anze tene ti yombo ti libano pepe. Mo vo roseau ti fion ti nzoni na nginza pepe ti mu na Mbi, na mo mu mafuta ti sadaka ti mo pepe ti sala si bê ti Mbi asi; me siokpari ti mo ane na ndo Mbi, na sioye ti mo asala si bê ti Mbi anze.”
—Esaïe 43:22-24.
-
-
- “I Yeke A-Témoin ti Mbi”! - Prophétie ti Isaïe II (ip-2)
-
21, 22. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi ti tene so aye so Jéhovah ahunda ane pepe? (b) Tongana nyen azo ni aga na Jéhovah ti sala kua na ala?
21 Na tenengo “Mbi sala si offrande ane mo pepe, na Mbi sala si bê ti mo anze tene ti yombo ti libano pepe,” Jéhovah aye ti tene pepe so a hunda pepe sadaka na yombo ti libano (mbeni mbage oko ti ayombo ti nzoni-kue). Biani, aye so ayeke kota mbage ti tâ vorongo na gbe ti mbele ti Ndia. A yeke nga tâ tene teti “roseau,” so andu mbeni oko ti ayombo ti nzoni fion ti mafuta ti nzoni-kue so a sa na ndo zo. Azo ti Israël abata nzoni pepe ti sala kua na ni na yâ kusala ti temple. Me aye so a hunda ane mingi? Biani pepe! Aye so Jéhovah ahunda ane pepe tongana a haka ni na ala ti anzapa ti wataka. Na tapande, nzapa ti wataka Molek ahunda sadaka ti molenge, mbeni ye so Jéhovah ahunda lâ oko pepe!
—Deutéronome 30:11; Michée 6:3, 4, 8.
22 Tongana azo ti Israël agbu fade nda ti ye na lege ti yingo, ka ala yeke duti lâ oko pepe na ‘bê so anze na mbage ti Jéhovah.’ Na bango yâ ti Ndia ti lo, ala yeke ba kota ndoye ti lo teti ala na ala mu na lo na ngia “mafuta ni kue,” mbage ti nzoni ahon ti asadaka ti ala. Nde na so, na kota bê, ala bata mafuta ni teti ala mveni. (Lévitique 3:9-11, 16) So vundu si sioni mara so azia na bê ti Jéhovah na lege ti nengo ti asiokpari ti ala: biani ala sala si lo sala kua na ala!
—Néhémie 9:28-30.
-


text:
-
-
-
15 (Lakue na ngoi ti fango alê ti kobe Ngu ti Jourdain ayeke suku juska asigi na gigi).+ Gï na ngoi so azo ti yongo Sanduku ni asi na Ngu ti Jourdain, na gere ti aprêtre so ayô Sanduku ni alï na yâ ti ngu ni, 16 ngu ni so alondo na mbage ti li ni kâ si ayeke sua so aluti. A luti na nduzu tongana mbeni gbagba so ague juska asi na Adam, gbata so ayeke nduru na Zaréthan; na oko ngoi ni angu so ayeke sua na mbage ti gbe ni si ayeke gue na Ngu-ingo ti Arabah, (Ngu ti gbâ ti ingo*) ahule. Angu ni so ahule na azo ni afâ ngu ni na ndo so abâ ndo lê na lê na Jéricho.
-

seg_langs: unk unk unk sag_Latn unk


text:
BIA 128
Gbungo ngangu juska na nda ni
1. E gbu ngangu grâce na Bible
nga na zendo ti lo.
Gere ti ye so mo manda
alï tâ ngangu mingi.
Ku lâ ti Jéhovah nga ngbâ
lakue na yâ ti mabe.
Zia akpale aleke mo
nga mo ngbâ na Jéhovah
2. Bata kozo ndoye ti mo
si mo woko pëpe.
Zia mo gbu gï ngangu même na
ngoi so atara asi.
Dë kite nga oko pëpe
na yâ ti ye ti ngangu.
Jéhovah ayeke zi mo,
lo yo nga pëpe na mo.
3. Zo so agbu ngangu si lo
ngbâ juska na nda ni,
salut ti Nzapa la si lo
yeke wara ni ande.
Zia gbungo ngangu asara
kua ti lo ahunzi kue.
Nzapa ayeke futa mo;
ande ngia ti mo awu.
(Bâ nga aHéb. 6:19; Jacq. 1:4; 2 Pi. 3:12; Apoc. 2:4.)


text:
70: Jonas na kota susu
BÂ KOLI so ayeke na yâ ti ngu so. Lo yeke na yâ ti kota kpale. Kota susu so aye ti mene lo. Koli so ayeke zo wa? Mo hinga lo? Iri ti lo ayeke Jonas. Zia e bâ ngbanga ti nyen lo yeke na yâ ti kota kpale tongaso.
Jonas ayeke mbeni prophète ti Jéhovah. Ngoi kete na peko ti so prophète Elisée akui, Jéhovah atene na Jonas: ‘Gue na kota kodoro ti Ninive. Azo ni asara sioni ahon ndo ni, na mbi ye si mo sara tënë ni na ala.’
Me Jonas aye ti gue pëpe. Tongaso, lo mû mbeni bateau so ayeke gue na mbeni ndo nde, me na Ninive pëpe. Ye so Jonas asara so anzere na bê ti Jéhovah pëpe. Tongaso, Jéhovah asara si kota pupu aya, na bateau ni aye ti linda ngu. Mbeto ahon ndo ti azo ti bateau ni, si ala toto na anzapa ti ala ti mû maboko na ala.
Na nda ni, Jonas atene na ala: ‘Mbi voro Jéhovah, Nzapa so asara yayu na sese, na mbi yeke kpe yongoro na lo ti sara pëpe ye so lo tene na mbi ti sara.’ Tongaso, azo ti bateau ni ahunda lo, ala tene: ‘E lingbi ti sara nyen na mo ti tene pupu ni akaï?’
Jonas atene na ala: ‘Ala bi mbi na ngu, na ngu ni ayeke kiri ti duti kpô.’ Azo ti bateau ni aye pëpe, me tongana pupu ni akiri aga gi ngangu, ala bâ gbä ala mû Jonas ala bi lo na yâ ti ngu ni. Mo ye ti bâ, kota pupu ni akaï, na ngu ni akiri aduti kpô.
Tongana Jonas ayeke linda ngu, kota susu so amene lo. Me Jonas akui pëpe. Lo ngbâ na yâ ti susu ni lango ota na bï ota. Vundu asara Jonas mingi ndali ti so lo mä yanga ti Jéhovah pëpe nga lo gue na Ninive pëpe. Tongaso, lo sara nyen? Mo hinga?
Jonas asambela Jéhovah ti mû maboko na lo, na Jéhovah asara si kota susu so adë lo na ndo ti kuru sese. Na pekoni, Jonas ague na Ninive. Ye so afa na e so a yeke kota ye ti sara ye kue so Jéhovah ahunda na e ti sara.
Mbeti ti Jonas.
Ahundango tënë
- Jonas ayeke zo wa? Jéhovah atene na lo ti sara nyen?
- Ndali ti so lo ke ti gue na ndo so Jéhovah atene na lo ti gue dä, Jonas asara nyen?
- Jonas atene na azo ti bateau ni ti sara nyen ti tene kota pupu ni akaï?
- Tongana ti so mo bâ na lê ti foto ni, nyen la asi tongana Jonas alinda ngu?
- Jonas asara lango oke na yâ ti kota susu ni? Lo sara nyen kâ?
- Na peko ti so lo sigigi na yâ ti kota susu ni, Jonas ague na ndo wa? Ye so afa nyen na e?
Ambeni hundango tënë
- Diko Jonas 1:1-16 na 2:1.
Na nda ni, tongana nyen Jonas abâ kusala so a mû na lo ti fa tënë na azo ti Ninive? (Jonas 1:2, 3; aProv. 3:7; Zo-ti. 8:12).
- Diko Jonas 2:2, 3, 11.
Tongana nyen ye so asi na Jonas apusu e ti duti na kite oko pëpe so Jéhovah ayeke kiri tënë na asambela ti e? (Ps. 22:25; 34:7; 1 Jean 5:14).
- Diko Jonas 3:1-10.
Atâa so Jonas ake kozo ti sara ye so Jéhovah ahunda na lo, Jéhovah angbâ lakue ti sara kusala na lo. Tongaso, e manda nyen dä so akpengba e? (Ps. 103:14; 1 Pi. 5:10).
Ye so Jonas asara na mbage ti azo ti Ninive afa na e nyen na ndo ti tënë ti fango ngbanga hio na ndo ti azo ti territoire ti e? (Jonas 3:6-9; Zo-ti. 11:6; Kus. 13:48).


text:
-
- “I Yeke A-Témoin ti Mbi”! - Prophétie ti Isaïe II (ip-2)
-
11. Kusala wa Jéhovah amu na wakua ti lo, na Jéhovah afa nyen na gigi na ndo dutingo ti lo ti Nzapa?
11 Teti ala yeke na ngangu oko pepe, anzapa ti wataka alingbi pepe ti mu atémoin. Tongaso, ndo ti atémoin na yâ da-ngbanga ni amu kamela teti a duti senge. Me fadeso ngoi ti Jéhovah aga awe ti fa so lo yeke Nzapa. Na bango ndo na mbage ti azo ti lo, lo tene: “I yeke atémoin ti Mbi, boi ti Mbi so Mbi hiri lo, si i lingbi hinga na i mä na bê na Mbi, na i lingbi hinga biani Mbi yeke Lo; a sala mbeni Nzapa kozoni na Mbi pepe, na fade a sala mbeni Nzapa na peko ti Mbi pepe. Mbi, Mbi yeke L’Eternel; mbeni sauveur ayeke pepe, gi Mbi oko. Mbi fa tene na gigi, Mbi sö azo, na Mbi sala si azo amä; na mbeni nzapa nde ayeke na popo ti i pepe; tongaso . . . I yeke atémoin ti Mbi, Mbi yeke Nzapa. Biani, lakue lakue Mbi yeke Lo; na zo oko alingbi zi zo na tïtî Mbi pepe; fade Mbi sala kusala, na zo nyen alingbi gbanzi kusala [ti mbi]?”
—Esaïe 43:10-13.
-
-
- “I Yeke A-Témoin ti Mbi”! - Prophétie ti Isaïe II (ip-2)
-
12, 13. (a) Gbâ ti atene ti témoin wa azo ti Jéhovah ayeke na ni ti fa? (b) Tongana nyen iri ti Jéhovah aga aduti na kota ndo laso?
12 Na kiringo tene na atene ti Jéhovah, fade fade ndo ti témoin ni asi ahon ndo ni na gbâ ti atémoin so ayeke na ngia. Tene ti témoin ti ala ayeke polele na zo alingbi ti ke ni pepe. Legeoko tongana Josué, ala tene so ‘ye kue so Jéhovah atene aga tâ tene awe. Mbeni tene oko atï na sese senge pepe.’ (Josué 23:14) Atene ti Isaïe, Jérémie, Ézékiel, na ambeni prophète nde angbâ ti toto na mê ti azo ti Jéhovah, aprophète so, tongana lego oko, asala kozoni tene ti guengo ti Juda na ngba na kodoro wande nga ti zingo ala na lege ti ye ti kpene na gbe ti ngba. (Jérémie 25:11, 12) A fa iri ti wazingo Juda, Cyrus, même ngu mingi kozoni si a dü lo!
—Esaïe 44:26–45:1.
13 Na gbele gbâ ti afä so, zo wa alingbi ti ke so Jéhovah ayeke oko tâ Nzapa? Nde na anzapa ti apaïen, gi Jéhovah oko si zo aleke lo pepe; gi lo oko ayeke tâ Nzapa.* Tongaso, azo so ayö iri ti Jéhovah ayeke na kpengba matabisi so ayeke gi oko ti fa apendere kusala ti lo na awagame so ayeke ga nga na ambeni zo so ahunda ye na ndo lo. (Psaume 78:5-7) Legeoko nga, aTémoin ti Jéhovah ti laso ayeke na matabisi ti fa iri ti Jéhovah na ndo sese kue. Na yâ angu so ato nda ni na ngu 1920, yeke yeke aWamandango Bible aga ti hinga kota nene ti nda ti iri ti Nzapa, Jéhovah. Na pekoni, na lango 26 ti nze ti juillet ngu 1931, na mbeni kota bungbi na Columbus, Ohio, président ti Société, Joseph F. Rutherford, afa mbeni mungo yanga so kota li ti tene ni ayeke “Mbeni Fini Iri.” Atene, “E ye si a hinga nga a hiri e na iri so ayeke aTémoin ti Jéhovah,” amu kota ngia na bê ti azo so aga, so ayeda na mungo yanga ni na tenengo “I Yeda!” Ngbele ye na ngoi ni kâ, a ga ti hinga iri ti Jéhovah na ndo sese kue.
—Psaume 83:19 (83:18, NW).
-
-
- “I Yeke A-Témoin ti Mbi”! - Prophétie ti Isaïe II (ip-2)
-
Na yâ apande ti amara, “a dü” mingi ti anzapa dungo na ala yeke na “amolenge.”
-


text:
17 Ala hon na yâ ti Amphipolis nga na Apollonie na ala si na Thessalonique.+ Mbeni synagogue ti aJuif ayeke kâ.2 Tongana ti so Paul ayeke sara ka lakue,+ lo lï na yâ ti synagogue ni na ala, na yâ ti alango ti sabbat ota lo mû Mbeti ti Nzapa si lo pika na patara na ala,+3 lo zi nda ti tënë ni nga lo fa na ala na lege ti atënë ti yâ ti Mbeti ti Nzapa so a lingbi fade Christ abâ pasi+ na lo zingo na kuâ.+ Na Paul atene: “So Christ ni la, Jésus so mbi yeke fa tënë ti lo na ala.”4 Ye ti peko ni ayeke so ambeni na popo ti ala aga azo so amä na bê na ala bungbi oko na Paul na Silas.+ A-Grec mingi mingi so avoro Nzapa nga na gbâ ti awali so iri ti ala awu aga nga azo so amä na bê.5 Me kota bê asara aJuif,+ tongaso ala mû na terê ti ala ambeni sioni koli na popo ti azo so ayeke fono gï senge senge na gara ni, ala bungbi terê ti ala na ala komanse ti bi wusuwusu na yâ ti gbata ni. Ala tuku na ndö ti da ti Jason na ala gi lege ti gbu Paul na Silas ti ga na ala na mbage ti ambumbuse zo so.6 Tongana ala wara Paul na Silas pëpe, ala gboto Jason nga na ambeni ita, ala gue na ala na amokonzi ti gbata ni, ala dekongo, ala tene: “Akoli so, so abi wusuwusu na ndö ti sese kue so azo ayeke dä, ala si na e ge nga awe,+7 na Jason ayamba ala nzoni tongana agene ti lo. Akoli so kue asara ye nde na ambela so César amû, ala tene so mbeni gbia nde ayeke dä, Jésus.”+8 Tënë ti ala ni abi tomboka na li ti gbâ ti azo ni nga na amokonzi ti gbata ni so amä atënë so.9 A yeke gï na peko ti so Jason nga na tanga ti azo ni afuta mbeni kota nginza awe la si a zia ala ti gue.10 Hio na bï, aita ni atokua Paul na Silas na Bérée, tongana ala si kâ, ala lï na yâ ti synagogue ti aJuif.11 A-Juif ti Bérée ayeke azo so bibe ti ala ayeke nzoni ahon ti ala ti Thessalonique, ndali ti so ala yeke tâ nduru ti yeda na tënë ni, lango oko oko ala yeke gi nda ti Mbeti ti Nzapa nzoni ti bâ wala aye so a fa na ala ayeke tongaso biani.12 Tongaso ala mingi aga azo so amä na bê, gbâ ti awali Grec so iri ti ala awu mingi nga gbâ ti akoli aga azo so amä na bê.13 Me tongana aJuif ti Thessalonique amä so Paul afa nga tënë ti Nzapa na Bérée, ala ga ala pusu gbâ ti azo ni ti londo na tënë, nga ala bi tomboka na li ti ala.+14 Tongaso, hio aita azia Paul ahon ti gue na ngu-ingo.+ Me Silas na Timothée angbâ ti ala na ndo so.15 Me, ala so ague oko na Paul ague na lo juska na Athènes. Na peko ti so Paul amû yanga na ala ndali ti Silas na Timothée+ ti sara kue ti ga hio na terê ti lo, ala zia Paul ala kiri.16 Na ngoi so Paul ayeke ku ala na Athènes, bê ti lo akomanse ti son* na bango ayanda so asi singo na yâ ti gbata ni.17 Tongaso lo komanse ti pika patara na yâ ti synagogue ni na aJuif nga na ambeni zo so avoro Nzapa. Nga lâ oko oko, na lê ti gara ni, lo yeke pika patara na azo so ayeke duti na ndo so.18 Me ambeni Épicurien nga na aStoïcien akomanse ti dë gaba na lo. Ambeni ayeke tene: “Zo ti dikongo kpere-kpere so aye ti tene nyen?” Ambeni nga atene: “Lo kpa mbeni zo so ayeke fa tënë ti anzapa nde.” Ala tene tongaso ndali ti so Paul ayeke fa nzoni tënë na ndö ti Jésus nga na ti zingongo ti akuâ.+19 Tongaso ala zia maboko na ndö ti Paul, ala gue na lo na Aréopage, na ala tene: “E lingbi ti hinga tënë mbilimbili na ndö ti fini fango ye so mo yeke sara tënë ni so?20 Ndali ti so mo yeke ga na ambeni ye so ayeke fini ye na mê ti e. Ni la e ye ti hinga nda ti aye ni so mbilimbili.”21 Biani, azo ti Athènes kue nga na awande so ayeke kâ* ayeke mû ngoi so ala duti senge ti sara na mbeni ye nde pëpe me gï ti fa mbeni fini tënë wala ti mä mbeni fini tënë.22 Paul aluti na milieu ti Aréopage+ ni na lo tene:“Azo ti Athènes, mbi bâ so na yâ ti aye kue, ala la si ala yeke kpe mbeto ti anzapa mingi* ahon tanga ti azo kue.+23 Na tapande, na ngoi so mbi yeke hon na lege na mbi yeke bâ mbilimbili aye so ala yeke voro, mbi bâ nga mbeni gbalaka so a sara mbeti so na terê ni: ‘So ti mbeni nzapa so e hinga lo pëpe.’ Tongaso, nzapa so ala yeke voro lo me ala hinga lo pëpe so, a yeke lo la si mbi yeke fa lo na ala so.24 Nzapa so asara dunia nga na aye kue so ayeke na yâ ni, lo so biani lo yeke Seigneur ti yayu na ti sese,+ lo lango pëpe na yâ ti atemple so maboko ti zo la asara ni,+25 nga a yeke maboko ti azo la si ayeke sara kua na lo pëpe mo bâ mo tene lo yeke na bezoin ti mbeni ye,+ ngbanga ti so lo wani la lo mû na azo kue fini, pupu so ala yeke wu+ nga na aye kue.26 Na lege ti zo oko,+ lo sara mara oko oko kue ti azo ti duti na lê ti sese kue,+ lo zia angoi so lo fa awe nga na akatikati ti ndo so azo alingbi ti lango dä,+27 tongaso si ala gi Nzapa, même ala gi lo na tarango ndo na ala wara lo biani,+ atâa so, ti tâ tënë ni, lo yeke yongoro pëpe na e oko oko kue.28 Ndali ti lo la e yeke na fini, e yeke tambela na e yeke dä, legeoko tongana ambeni wasungo suma-tene ti ala atene: ‘E nga kue e yeke amolenge* ti lo.’29 “Tongaso, so e yeke amolenge* ti Nzapa so,+ a lingbi e tene na bê ti e pëpe so Nzapa akpa lor, wala argent, wala tênë, wala mbeni ye so a leke pendere na lege ti kode nga na gbungo li ti zo.+30 Ti tâ tënë ni, Nzapa akanga lê na ndö ti angoi so ala hinga ye lani pëpe so,+ me fadeso lo fa na azo kue na ndo kue so a lingbi ala changé bê ti ala,31 ngbanga ti so lo zia mbeni lango so na yâ ni lo leke na bê ti lo awe ti fâ na lege ti mbilimbili ngbanga+ ti sese kue so azo ayeke dä na lege ti mbeni koli so lo soro lo, na lo mû mbeni tâ beku na azo kue ti zia bê dä na lege so lo zingo koli so na kuâ.”+32 Biani, tongana ala mä tënë ti zingongo ti akuâ, ambeni akomanse ti he ndo,+ na ambeni atene: “E yeke mä mo ande na ndö ti tënë so mbeni lâ.”33 Tongaso Paul azia ala lo hon,34 me ambeni zo na popo ti ala abungbi oko na Paul na ala ga azo so amä na bê. Na popo ti ala, a yeke wara Dionysius, mbeni juge na da-ngbanga ti Aréopage ni, mbeni wali so iri ti lo ayeke Damaris nga na ambeni zo ni.
Kete tënë
^ Na Grec: “yingo ti lo alondo na ngonzo na yâ ti lo kâ.”


text:
KAPITA MBUAMBE
Ga Mbori Kindo Nga Gine?
1. Gini kparakpee ani ka sakapai tipaha awere?
AMIRIONI aboro ima ino gu kparakpee i ayambaha nga Barani watadu ga Gbia Kpee. Yesu amangisunge na gi kparakpee re tipa ka yugo wai si aida gako abawiriki kpari. Gini apai ko akpari tipaha? Na tipagine du gi kpee re ti ni na nyanyakipaha furani areme?
2. Gini nyanyakipa apai biata Yesu arugu rani ani nikpari tipaha?
2 Yesu aya: “Oni kpári wa gere tie: Barani du ngbangbaturũ yo, Ani írisi rimoro airisa. Ga ngbi yé, Ani mángi rogo kpotosende wa mo akpi nyemu he, wa du he ngbangbaturũ yo.” (Mo gedi Matayo 6:9-13.) Tipagine Yesu arugu rani ti ni ani ni kpari tipa agu apai du biata re?—Mo bi gu 20 rukutu kekeapai du ti digido gi buku re.
3. Gini apai si aida ani inihe tipa ga Mbori Kindo?
3 Ani aima wirika gupai nga rimo Mbori nga Yekova. Na ani aima wisigopai tipa gupai Mbori akpinyemuhe tipa aboro na tipa kpotosende a. Ono ginipai Yesu aaida ka gumbaha ho ko aya ni wẽ: “Ga ngbi yé”? Ani nika wirikapai tipa ka ino ga Mbori Kindo, gupai si nika mangaha, na wai si nika ziasi rimo Mbori.
GA MBORI KINDO NGA GINE?
4. Ga Mbori Kindo nga gine, na da nga gaha Bakindo?
4 Yekova ima sigira gu zogarago nga ga ngbangbaturũ na ki sia Yesu ni gaha Bakindo. Baibiri nayamba gi zogarago re nga Ga Mbori Kindo. Yesu nga “bakindo ri abakindo, Gbia ri agbia.” (1 Timoteo 6:15) Yesu na rengba beko tipa ka manga wenepai kisusi agu abazogo dunduko naatona ka zogarago, na ko ima du na ome kisusi agu abazogo nga wiri aboro.
5. Wari du ga Mbori Kindo azogarago ni? Na si nika zogarago kuri gine?
5 Yesu aga ku ngbangbaturũ yo tingbafuo arame biama bawe fuo zingako be kpio. Niyangaraha, Yekova amoi ko ni Bakindo ga Mbori Kindo. (Amokedi 2:33) Ga Mbori zogarago nika zogarago ngbangbaturũ yo ku auru kpotosende ane. (Yugoti 11:15) Gere nga ndu gupai Baibiri ayamba ga Mbori Kindo ti ni nga gu “ngbi [Kindo] du ngbangbaturũ yo.”—2 Timoteo 4:18.
6, 7. Gini apai nasa Yesu ko du ni wene bakindo kisusi agu abakindo nga awiri aboro?
6 Baibiri naya Yesu nga gu boro kiipa ni kisusi agu abakindo dunduko nga wiri aboro bambiko “kina ko sa ka akpi nga ya.” (1 Timoteo 6:16) Abazogo dunduko ninaakpi akpi, ono kina Yesu sa nika kpingo ya. Gu weneapai dunduko Yesu nika mangaha tipa rani nika nye anye kindi.
7 Gu sangbaanebi nga ga Baibiri naya Yesu nika du ni gu Bakindo du na nunga aboro tiko: “Ga Yekova Toro anyé ri ko, gu toro nga ga tatamana nga toro rugatinapai, nga toro rugapai nga toro tandu, nga toro inahe nga toro gunde ti Yekova. Gako ngbarago adú rogo pa gunde ti Yekova. Ko asápa nga ngbanga kuti bi pai ni bangiriko te, watadu za pai mbiko gia pai ni tuko a te; ono ko asára ngbanga rungorungo aboro na rurupai.” (Yesaya 11:2-4) Ya mo anga ngbatunga gu bakindo re mo aida na ni te?
8. Wai du ini ani he nga Yesu azoganga rago nisako te?
8 Mbori ima sia wiri aboro i zogorago na Yesu ngbangbaturũ yo. Ni kpiapai, gu mokedi nangia Pauro aya fu Timoteo wẽ: “Ka ani ru fu pai, ani azoga rago a na ko.” (2 Timoteo 2:12) Bange aboro wai nika zogarago ni abakindo na Yesu?
9. Bange aboro wai nika zogarago na Yesu? Na ti gini regbo du Mbori atona ka sia yo ti ni?
9 A wa ani awirikihe rogo Kapita 7, gu mokedi nangia Yoane abi yuguyugupai nga gu Yesu adu rogoho ni Bakindo ngbangbaturũ yo na kura abakindo fuoko nga 144,000. Ada nga agu aboro du bangeyo nga 144,000 re? Yoane asakipai tipa yo nga i nga aguyo “du na rimoko [Yesu] ni keke he ti ngbanda kpakpuyo, na rimo Bako a.” Ko agbia gu kurapai kutini nga: “Agi yo re nga agu yo naapeka Wiri Kandoro [nga Yesu] ku ho ko andu ku ho ni dunduko. I atumo agi yo dagba aboro yo re.” (Mo gedi Yugoti 14:1, 4.) Agu aboro du bangeyo nga 144,000 re nga gu ruru aKristano Mbori nasia yo i “nizogo rago [ku] auru kpotosende” na Yesu. Ho i akpi ni, i nazingisa yo nibasa i ga ku ngbangbaturũ yo. (Yugoti 5:10) Natona ti rago amokedi, Yekova aima digo nisia gako ruru aKristano tipa i du ni papara gu riko nga ga agu abakindo du bangeyo nga 144,000 re.
10. Tipagine du duhe ti ni ni wenepai Yekova sia Yesu na agu aboro du bangeyo nga 144,000 i zogorago kurii wiri aboro?
10 Yekova na berãpa rani aberã ni bakerehe si du ko namangi mbakadapai ti ni tipa aboro zogorago na Yesu. Yesu nika du ni wene bazogo mbiko ko ima rugatiko na ani wenengai. Ko ima ino wai du gu raka nga ga aboro na gu rungo i arungo ho. Pauro aya Yesu naberãpa rani aberã, ko rengbe arengba ka ‘rungo na ani rogo gaani arungbura,’ na “i aima asada ko rogo apai dunduko wa kina rani.” (AEbere 4:15; 5:8) Agu aboro du bangeyo nga 144,000 re, i ima inopa gu raka a nga ga aboro. Na i ima sota na zangarengba gbiati akaza. Sidu, ani ima rengba kadu na gu kido nga Yesu na agu aboro du bangeyo nga 144,000 ima rugatiyo na pa wai du ani gbiati agu akpakarapai ani agbiatirani na ni.
GINI APAI GA MBORI KINDO NIKA MANGAHA?
11. Tipagine Yesu ayugupai ti ni fu gako abawiriki i kpari tipa gupai Mbori akpinyemuhe mangi ngbangbaturũ yo?
11 Yesu ayugupai fu apefuoko i nikpari tipa gupai Mbori akpinyemuhe mangi auru kpotosende wa duhe ngbangbaturũ yo. Tipagine? Ani awirikipai rogo Kapita 3 nga Satana Bakitingbanga asamungu kuti Yekova. Tingbafuo Satana samungu, Yekova ambu gene fuko na gako gbegberẽ amaraika watadu adaimona i raki ngbangbaturũ yo tipa bete regbo. Sidu, anga agu amaraika dũ naadu ngbangbaturũ yo naamanga gupai Mbori aakpinyemuhe te. Rogo Kapita 10, ani nika wirika badungu apai yo tipa Satana na adaimona.
12. Gini ngbatunga nyanyakipa apai ue furayo tipaha rogo gu buku nga Yugoti 12:10?
12 Baibiri nagumba gupai nga ngbutuko tifuo Yesu da ni Bakindo ga Mbori Kindo, ko asovura kuti Satana. (Mo gedi Yugoti 12:7-10.) Veresi 10 nasakapai tipa nyanyakipa apai ue. Ga Mbori Kindo atona ka zogarago na Yesu kidu ni gaha Bakindo, na i ki ba Satana ngbangbaturũ yo ku auru kpotosende no. A wa ani ka wirikaha, agi apai re aima manga.
13. Ginipai namangi ngbangbaturũ yo fuo do yo Satana yo kusayo?
13 Baibiri napepa gu ngbarago ruru amaraika adu na ni tingbafuo i do Satana na gako adaimona ngbangbaturũ yo kusayo. Ani nagedapai nga: “Ako angbangbaturũ, si du ka oni ngi angi ti ni, na agu roni naraka rogo ho!” (Yugoti 12:12) Bakere zereda na kodatise du awere ngbangbaturũ yo bambiko agu aboro dunduko du yo namanga gupai Mbori akpinyemuhe.
14. Ginipai namanga auru kpotosende no mbiko wa i aba Satana kono?
14 Ono raka auru kpotosende ane tigaha kia. Kere gbegberẽ apai namanga aboro “bambiko bakitingbanga zorõ” kono na ko na “bakere zinga, bambiko ko ini he ya kina bete rago nye fu ko.” (Yugoti 12:12) Satana na bakere zinga. I aima do ko ngbangbaturũ yo, na ko ima inoho nga i nika gbarasa ko barambeda. Ko namanga ngbatunga apai dunduko tipa ka ye na kpakarapai, aima na arungo ku auru kpotosende no.
15. Ga Mbori ringbisapai tipa kpotosende nga gine?
15 Ono ga Mbori ringbisapai tipa kpotosende aˈarianga tihe te. Ko kindi nakpinyemu gupai nga rengberengbe aboro raki rogo Paradizo auru kpotosende. (Atambuahe 37:29) Wai du ga Mbori Kindo nika sa gipai re si mangi?
16, 17. Gini apai Daniere 2:44 agumbaha furani tipa ga Mbori Kindo?
16 Gu sangbanebi du rogo Daniere 2:44 naya: “Rago agu abakindo re Mbori ngbangbaturũ amáa gu ngbi nga gu ka i agbárasa nga ha wa sa ya, ka i afú nga pa zoga ha fu kura aboro a ya. Si akúadi agi angbi re rukutu ki digisi he dunduko, si ki nye anye kindi.” Ginipai gu sangbanebi re ayugoho furani tipa ga Mbori Kindo?
17 Bambatapai nga, si nape gupai furani nga ga Mbori Kindo nika tona zogarago “rago agu abakindo re.” Gere nayugo gupai nga gu kura azogarago nika duadu auru kpotosende ane tigu regbo ga Mbori Kindo nika tona zogarago ti ni. Uepai nga, si nagumba gupai furani nga ga Mbori Kindo nika nyeanye kindi na kura zogarago ho nika diabaha te. Na biatapai nga, vura nika du dagba ga Mbori Kindo na agu azogarago nga ga gi zegino re. Ga Mbori Kindo nika du na diabese na kinaha nika ngia gu bangisa zogarago nika du auru kpotosende. Si du tie, aboro nika du na gu bawene zogarago ngba kisusi.
18. Rimo gu yangara vura nika du dagba ga Mbori zogarago na gu zogarago nga gi zegino re nga gine?
18 Wai du ga Mbori Kindo nika diabe agu azogarago nga ga kpotosende? Mbata fu gu yangara vura nga gu i ayambaha nga Aramegido, adaimona nika nanga “abakindo zegino dunduko ka dungura yo sa gu vura nga ga gu bakere rago nga ga Mbori, nga gu ko du na tandu apai dũ.” Nirengo, gu zogarago nga ga aboro nika sovura kuti ga Mbori Kindo.—Yugoti 16:14, 16; mo bi gu 10 rukutu kekeapai duti digido gi buku re.
19, 20. Tipagine du ani aida ga Mbori Kindo zogorago ye ti ni ku auru kpotosende?
19 Tipagine du ani aida na ga Mbori Kindo ti ni? Tipa nduapai biata. Bambataha nga, ani nga aboro ingapai, ani nawoka na kini kpiki. Ono Baibiri naya tii ga Mbori zogarago, ani nika raka nyeanye kindi. Nirengo, Yoane 3:16 naya: “Bambiko Mbori akpi nyemu aboro akpi zegino dũ, wa ko afu bangisa Wiriko, ya gu ni ka idi pa ko ni kpi nga te, ono nyenye unga du adu be ni.”
20 Gu ue ndupai ani aida ga Mbori Kindo ti ni nga gbegberẽ aboro ke rani ake kirikiri. Badunguyo na gumba ziree, na biriko rani na aguyo kini raki wasiwasi raka. Pai ho rengbe ani ka mangaha tipa ka dia yo kusayo te, ono Mbori nika dia yo kusayo. Agu aboro nye kindi kaa manga gbegberẽ apai, i nika gbarasayo agbarasa kusayo ti regbo gu vura nga Aramegido. (Mo gedi Atambuahe 37:10.) Gu biata ndupai ani aida ga Mbori Kindo ti ni nga gu zogarago nga ga aboro anyakanga te, si ni gbegberẽ he watadu na iraira mangaapai rogoho. I na nyemu ka undo aboro tipa i gisangba Mbori te. Baibiri nagumba gupai nga ‘boro ni gbia kurii kura ni ka imisa ni.’—Batungusipai 8:9.
21. Wai du ga Mbori Kindo nika sa gupai Mbori akpinyemuhe si mangi auru kpotosende ane?
21 Tingbafuo Aramegido, ga Mbori Kindo nika sa gupai Mbori akpinyemuhe mangi auru kpotosende. Ni kpiapai, si nika dia Satana kusayo na gako adaimona. (Yugoti 20:1-3) Niyangaraha, boro ho nika woka watadu nika kpi te. Bambiko ga Yesu motumo, ruru aboro dunduko nika raka nyeanye kindi rogo Paradizo auru kpotosende ane. (Yugoti 22:1-3) Ga Mbori Kindo nika ziasi rimo Mbori. Ginipai gipai re ayugoho? Si nayugo gupai nga ho ga Mbori Kindo nika zogarago ni ku auru kpotosende ane, aboro dunduko nika irisa rimo Yekova.—Mo bi gu 21 rukutu kekeapai duti digido gi buku re.
GINI REGBO DU YESU ADA NI BAKINDO TI NI?
22. Wai du ini ani he nga Yesu aadanga ni Bakindo nibasa ho ko adu ni auru kpotosende ane watadu nibasa fuo zingako be kpio te?
22 Yesu ayugupai fu apefuoko i kpari ki ya: “Ga ngbi yé.” Si adu ziazia nga ga Mbori zogarago nika yeaye kumbatayo. Si adu nga Yekova nika sigira gako zogarago mbata na ki moi Yesu ni gaha Bakindo. Ya mo i amoi Yesu ni Bakindo nibasa fuo gako ku ngbangbaturũ yo? Oó, si adu nga si nika ida ko sungudi mbata. Kusa fuo zinga Yesu be kpio, aPetero na Pauro ayugu gipai re gbaiga ho i aringbisi gu sangbanebi ni du rogo Atambuahe 110:1 kuti Yesu. Rogo gu sangbanebi re, Yekova aya: “Mo sungu ku kumbabere daho mi ka maa avuraro ni ku tii nduro yo wa gbada.” (Amokedi 2:32-35; AEbere 10:12, 13) Si adu nga Yesu nika sungudo tipa Bagizo regbo wai mbata fu Yekova moi ko ni Bakindo?
Ga Mbori Kindo nika sa gupai Mbori akpinyemuhe mangi auru kpotosende ane
23. (a) Gini regbo du Yesu atona zogarago ni Bakindo ga Mbori Kindo ti ni? (b) Ginipai ani nika wirikaha rogo gu kapita ngbefuo gere?
23 Badungu agarã kusayo mbata fu gu garã nangia 1914, badona nga ga ruru aKristano aima rugatiyo na gupai nga gu garã re nika ngia nyanyakipa garã nga ga sangbaanebi. Agu apai natona ka manga rogo zegino tona rogo 1914 ima yugoho nga gayo pai angia rengo. Gu garã re du Yesu atona ka zogarago ni Bakindo ti ni. (Atambuahe 110:2) Fuoho aturongo te i ki ba Satana ku auru kpotosende ane, na awere “kina bete rago nye fu ko.” (Yugoti 12:12) Rogo gu kapita ngbefuo gere, ani nika bi badungu apai yo nayugoho nga ani naraka ti gu regbo re. Ani nika wirika gupai a nga barambeda ga Mbori Kindo nika sa gupai Mbori akpinyemuhe mangi auru kpotosende ane.—Mo bi gu 22 rukutu kekeapai duti digido gi buku re.


text:
GIGI TI MBENI ZO
Atâa so mê ti mbi akanga, a kanga lege na mbi ape ti fa ye na azo
Mbi wara batême na ngu 1941 na ngoi so mbi yeke na ngu 12. Me a yeke na ngu 1946 la mbi ga ti mä yâ ti atâ tënë ti Bible nzoni. Ngbanga ti nyen tongaso? Zia mbi sara tënë na ala na ndö ti gigi ti mbi.
NA NGU 1910 tongaso, babâ na mama ti mbi alondo na Tbilissi, na Géorgie, ala gue ala sara kodro na mbeni ferme, na yâ ti mbeni kete da, nduru na kete kodro ti Pelly, na Saskatchewan na mbage ti ouest ti Canada. A dü mbi na ngu 1928, a dü e omene na mbi la mbi yeke tanga ti molenge ni. Babâ akui nze omene kozo ti tene a dü mbi, na Mama akui na ngoi so mbi de kete mingi. Kete na peko ti kuâ ti Mama, yaya ti mbi ti wali Lucy akui na ngoi so lo yeke na ngu 17. Tongaso, koya ti mbi Nick amû mbi na aita ti mbi kue na ndo ti lo.
Mbeni lâ na ngoi so mbi de kete, sewa ti mbi abâ so mbi yeke gboto damba ti mbeni koli-mbarata na yâ ti ferme ni. Mbeto asara ala ti tene mbarata ni adö mbi, ala dekongo na mbi ti tene mbi zia ti gboto damba ti mbarata ni. Ala yeke lani na mbage ti peko ti mbi a sara si mbi mä dekongo ti ala ni ape. Merci so sioni asi na mbi ape, me a yeke na lango ni so la sewa ti mbi aga ti hinga so mê ti mbi akanga.
Mbeni kamarade ti sewa ti mbi atene so a yeke nzoni ti tene a zia mbi na ekole ti amolenge so mê ti ala akanga, tongaso Koya Nick azia iri ti mbi na ekole ni so ayeke na Saskatoon, na Saskatchewan. Mbi gue na mbeni ndo so ayo mingi na ndo ti e, nga ndali ti so mbi yeke gï na ngu oku, mbeto ahon ndö ti mbi. Mbi lingbi ti gue ti bâ sewa ti mbi gï na alango ti férié nga na ngoi ti vacance. Na nda ni, mbi manda yanga ti awambongi na a nzere na mbi ti sara ngia na tanga ti amolenge ni.
MBI MANDA ATÂ TËNË TI BIBLE
Na ngu 1939, yaya ti mbi ti wali, Marion, asara mariage na Bill Danylchuck na ala mû mbi na ita ti mbi ti wali Frances na ndo ti ala. Ala yeke akozo zo na yâ ti sewa ti mbi so awara terê na aTémoin ti Jéhovah. Na ngoi ti vacance, ala yeke sara ngangu ti fa na mbi aye so ala yeke manda na yâ ti Bible. Ti tâ tënë ni, ti sara lisoro na ala ayeke lani kete ye ape ndali ti so ala hinga yanga ti awambongi ape. Me ala bâ polele so mbi ye ti manda ye na ndö ti Jéhovah. Mbi bâ lani so aye so ala yeke sara ague oko na atënë so ayeke na yâ ti Bible, tongaso mbi na ala e gue na fango tënë. Kete na pekoni, mbi ye ti wara batême, tongaso na lango 5 ti septembre, ngu 1941, Bill abatize mbi na yâ ti mbeni tûku so ngu ti dû ti ngu la ayeke na yâ ni. Ngu ni adë lani ngangu mingi!
Na ngu 1946 na ngoi so mbi gue na vacance na kodro, e gue na mbeni kota bungbi na Cleveland, na Ohio na États-Unis. Na kozo lango ti kota bungbi ni, aita ti mbi ti wali ayeke sû na mbi na mbeti peko ti aye so a yeke fa na ngoi ti kota bungbi ni ti mû maboko na mbi ti mä yâ ni. Ye oko, na use lango ni, a nzere na mbi mingi ti hinga so mbeni groupe ti awambongi ayeke lani dä na mbeni zo ayeke fa na ala peko ti aye ni. Na nda ni, mbi mä aye so a fa na ngoi ti kota bungbi ni, na a nzere na mbi mingi ti mä yâ ti atâ tënë ti Bible nzoni.
MBI FA TÂ TËNË NA AZO
Na ngoi ni so, Use Bira so Amû Sese Kue ahunzi ade ti ninga ape na azo aye tënë ti kodro ti ala mingi. Me so mbi kiri na ekole na peko ti kota bungbi ni, mbi leke na bê ti mbi ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah. Tongaso, mbi zia lege ti barango drapeau nga ti he hymne na yanga ti awambongi. Mbi zia nga lege ti sarango amatanga ti kodro nga ti gue na eglize legeoko na tanga ti a-élève ni. Ye so anzere lani na akota zo ti ekole ni ape na ala gi ti zia mbeto na yâ ti mbi nga ala tene amvene ti pusu mbi ti changé bango ndo ti mbi. Amba ti mbi ti ekole abâ lani aye so ayeke si so, na ye so azi lege na mbi ti fa tënë. Amba ti mbi ti ekole tongana Larry Androsoff, Norman Dittrick nga na Emil Schneider ayeda na tâ tënë, na laso ala ngbâ ti sara na Jéhovah be-ta-zo.
Na ngoi so mbi yeke gue ti bâ ambeni gbata, mbi yeke sara kue ti fa tënë lakue na azo so mê ti ala akanga. Na tapande, na ngoi so mbi yeke na Montréal, mbi gue na mbeni ndo so azo so mê ti ala akanga abungbi dä. Kâ, mbi fa tënë na Eddie Tager, mbeni maseka-koli ni. Juska na kuâ ti lo na ngu so ahon, lo yeke lani na congrégation ti awambongi na Laval, na Québec. Mbi wara nga lani maseka Juan Ardanez so legeoko tongana azo ti Bérée, lo ye lani mingi ti gi nda ti ye ti mû lege na lo ti hinga wala atënë ti Bible ayeke tâ tënë (Kus. 17:10, 11). Lo kue lo ga na yâ ti tâ tënë nga lo sara kua ti ancien be-ta-zo na Ottawa, na Ontario, juska na kuâ ti lo.
Na ngu 1950, mbi gue na Vancouver. Atâa so mbi ye mingi ti fa tënë na azo so mê ti ala akanga, mbi yeke girisa lâ oko ape mbeni ye so asi na mbi na ngoi so, na ndö ti lege, mbi fa tënë na mbeni wali so iri ti lo ayeke Chris Spicer so ayeke mä ndo. Lo yeda ti sara abonema ti apériodique nga lo ye ti tene mbi wara terê na koli ti lo, Gary. Tongaso, mbi gue na yanga-da ti ala, e na ala e sara lisoro aninga na lege so e sû atënë ni na mbeti. E kiri e bâ terê encore ape juska ambeni ngu ahon na pekoni, na li ti mbi akpe na ngoi so ala ga ti bara mbi na ngoi ti mbeni kota bungbi na Toronto, na Ontario. Gary ayeke wara batême lani na lango ni so. Pendere ye so asi so adabe ti mbi so a yeke kota ye ti ngbâ ti fa tënë ndali ti so e hinga lâ oko ape na ndo wa wala na ngoi wa la tâ tënë ni alingbi ti maï.
Na pekoni, mbi kiri na Saskatoon. Kâ mbi wara mbeni mama so ahunda na mbi ti manda Bible na amolenge ti lo ti wali, Jean na Joan Rothenberger, so ayeke angbo so mê ti ala akanga. Ala yeke sara oko ekole ti azo so mê ti ala akanga so lani mbi sara. A ninga ape, amolenge ti wali ni akomanse ti fa na amba ti ala ti ekole aye so ala yeke manda. Na nda ni, amba ti ala oku aga aTémoin ti Jéhovah. Iri ti mbeni oko ayeke Eunice Colin. Mbi tingbi lani na Eunice ti kozoni na ngu so mbi yeke hunzi na ekole ti mbi. Na ngoi ni so, lo mû na mbi bonbon nga lo hunda na mbi ti sara kamarade na lo. Ambeni ngu na pekoni, lo ga mbeni zo so ayeke kota mingi na yâ ti fini ti mbi. Lo ga wali ti mbi.
Na ngoi so mama ti Eunice aga lani ti hinga so lo yeke manda Bible, lo hunda na kota zo ti ekole ni ti tene na Eunice ti zia lege ni. Kota zo ti ekole ni amû même aye so lo yeke manda na Bible ni. Ye oko, lo leke na bê ti lo ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah. Na ngoi so lo ye ti wara batême, babâ na mama ti lo atene na lo, atene: “Tongana mo ga Témoin ti Jéhovah, mo yeke quitté da ti e.” Na ngu 17, Eunice aquitté da ti ala, na mbeni sewa ti ndo ni so ayeke aTémoin ayamba lo na nzoni bê na ndo ti ala. Lo ngbâ ti manda Bible na pekoni lo wara batême. Na ngoi so e sara mariage na ngu 1960, babâ na mama ti lo aga na mariage ti e ape. Ye oko, tongana angu ayeke hon, ala ne e ndali ti aye so e mä na bê na ni nga na lege so e bata na amolenge ti e.
JÉHOVAH ABÂ LEGE TI MBI
So e yeke babâ na mama so mê ti e akanga, ti bata amolenge mbasambala so ayeke mä tënë ayeke lani kete ye ape. Me e sara si ala hinga yanga ti awambongi, tongaso si e lingbi ti sara lisoro na ala nzoni nga ti fa na ala tâ tënë. Aita na yâ ti congrégation amû maboko na e mingi. Na tapande, mbeni ita so ayeke na amolenge asara mbeti na e atene mbeni molenge ti e ti koli ayeke tene asioni tënë na Da ti Royaume. E wara lege ti leke kpale ni gï na lê ni lê ni. Amolenge ti e osio, James, Jerry, Nicholas nga na Steven, ayeke sara na Jéhovah be-ta-zo, ala na awali ti ala nga na asewa ti ala. Amolenge so osio kue ayeke a-ancien. Na ndö ni, Nicholas na wali ti lo Deborah ayeke mû maboko na aita ti filiale ti Grande Bretagne ti kiri na peko ti ambeti ti e na yanga ti awambongi, nga Steven na wali ti lo Shannan ayeke kiri na peko ti ambeti ti e na yanga ti awambongi na filiale ti États-Unis.
Amolenge ti mbi, James, Jerry, na Steven nga na awali ti ala ayeke mû maboko na kua ti fango tënë na yanga ti awambongi na alege nde nde
Nze oko kozo ti tene e sara ngu 40 na yâ ti mariage ti e, Eunice akui na kobela ti cancer. Na ngoi ti ngangu so, mabe so lo yeke na ni na zingongo ti akuâ akpengba lani lo mingi. Mbi yeke ku kungo ti kiri ti bâ ande lo.
Na février, ngu 2012, mbi tï, na bassin ti mbi akungbi. Tongaso, mbi gue na ndo ti mbeni molenge ti mbi. E yeke fadeso na congrégation ti yanga ti awambongi na Calgary, kâ mbi ngbâ ti sara kua ti ancien. So ayeke ti kozoni ti tene mbi duti na yâ ti congrégation ti yanga ti awambongi la. Tongana nyen la mbi ngbâ lani ti kpengba songo ti mbi na Jéhovah na yâ ti angu so kue mbi sara na yâ ti congrégation ti Anglais? Jéhovah amû lani maboko na mbi. Lo sara ye alingbi na zendo ti lo ti bâ lege ti amolenge so babâ ti ala ayeke dä ape (Ps. 10:14). Mbi kiri singila mingi na azo kue so asara lani ngangu ti sû anote, ti manda yanga ti awambongi nga ti fa na mbi peko ti aye so a yeke fa.
Ti tâ tënë ni, na ambeni ngoi bê ti mbi ason na mbi ye ti sara ye oko encore ape ndali ti so mbi mä yâ ti aye so a yeke tene ape wala ndali ti so mbi bâ so azo ahinga pëpe tongana nyen ti mû maboko na azo so mê ti ala akanga. Ye oko, na angoi ni so, mbi gbu li ti mbi na ndö ti tënë so bazengele Pierre atene lani na Jésus, lo tene: “Seigneur, e gue ande na mbage ti zo wa? Mo yeke na atënë so amû na zo fini ti lakue lakue.” (Jean 6:66-68). Tongana ti aita mingi ti ngoi ti mbi so mê ti ala akanga, mbi manda ti kanga bê. Mbi manda ti ku Jéhovah na bungbi ti lo, na mbi wara anzoni ye mingi na pekoni. Fadeso, mbi yeke na akobe ti yingo mingi na yanga ti kodro ti mbi wani nga a nzere na mbi mingi ti sara abungbi na akota bungbi na yanga ti awambongi ti Amerika. Biani, mbi wara ngia mingi na yâ ti kua ti Jéhovah, kota Nzapa ti e.


text:
YE TI MANDA 14
A-ekole wa la a sigi na ni ndali ti apionnier?
Teti angu mingi, a hinga aTémoin ti Jéhovah na sigingo na a-ekole so ayeke fa ye na aChrétien. A sigi na ambeni ekole ni nde ndali ti azo so amû ngoi ti ala kue teti kua ti fango tënë ti Royaume, tongaso si ala ‘sara kusala ti ala ni kue.’—2 Timothée 4:5.
Ekole ti apionnier. Tongana mbeni pionnier asara ngu oko na yâ ti kua ti lo ti pionnier awe, a yeke zia iri ti lo na mbeni ekole so ayeke ninga lango omene. Mingi ni, a yeke sara ekole ni so na yâ ti Da ti Royaume so ayeke nduru na ndo so pionnier ni alango dä. A sara ekole ni so ti mû maboko na pionnier ni ti ga nduru mingi na Jéhovah, ti tene lo wara anzoni akode na yâ ti ambage nde nde kue ti kua ti lo ni nga ti tene lo ngbâ lakue ti sara kua ti lo ni nzoni.
Ekole ti awafango nzoni tënë ti Royaume. Ekole ni so ayeke ninga nze use, na a sara ni ndali ti apionnier so aninga na yâ ti kua ti ala na so ala lingbi ti yeda ti dö ndo ti ala ti zia ti gue na mbeni ndo so bezoin ayeke dä. A yeke mo bâ mo tene ala tene, “Mbi lâ! Tokua mbi!”, ti gue oko na tapande ti Jésus Christ, so ayeke lani kota Wafango tënë so ahon atanga ni kue na sese (Ésaïe 6:8; Jean 7:29). Ti tene ala dö kodro ti ala ti zia a hunda peut-être na ala ti changé dutingo ti ala. Asarango ye ti azo ti ndo ni alingbi ti duti nde na ti ala, peut-être dê wala ndowa ayeke na ndö ni so mingi nga kobe ti ndo ni apeut ti duti nde na ti so lo yeke te ka. Peut-être ala bezoin nga ti manda mbeni fini yanga ti kodro. Azo so ayeke gue na ekole ni so ayeke aita-koli nga na aita-wali kumbamba na aita so asara mariage awe, so ngu ti ala ayeke na popo ti ngu 25 ti si na ngu 65. Ekole ni so ayeke mû maboko na ala ti duti na apendere sarango ye na yâ ti akua ti ala nga ti wara akode so alingbi ti sara si Jéhovah na bungbi ti lo asara kua mingi na ala.
Ekole ti Galaad ti Mandango Bible ti Société Watchtower. Na yanga ti Hébreu, tënë “Galaad” ague oko na tënë “Témoin.” Depuis so a zia gere ti Ekole ti Galaad so na sese na ngu 1943, a tokua amissionnaire ahon 8 000 tongaso, so asara ekole ni so, ti tene ala fa tënë ti témoin “juska na nda ti sese.” (Kusala 13:47) Na tapande, tongana amissionnaire ti e asi lani kpâ na Pérou, congrégation oko ayeke lani dä ape, me fadeso e yeke na ni ahon 1 000. Nga, tongana amissionnaire ato nda ni ti fa tënë na Japon, aTémoin asi nga lani bale-oko ape na ngoi ni kâ, me fadeso ala hon 200 000. Ekole ti Galaad ni ayeke ninga nze oku. Na ngoi ti mandango aye ni, azo ni ayeke mû ngoi ti ala ti manda aversê oko na oko kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa. Azo so ayeke gue na ekole ni so ayeke apionnier spécial, amissionnaire, aBéthelite wala asurveillant ti circonscription. Ekole ni so ayeke leke ala ti mû maboko mingi na yâ ti kota kua so e yeke sara na ndö ti dunia kue, tongaso si kua ni aluti nzoni.
A zia Ekole ti apionnier na sese ngbanga ti nyen?
Ekole ti awafango nzoni tënë ti Royaume ayeke ndali ti azo wa?


text:
YE TI MANDA 23
A yeke sara ka ambeti ti e tongana nyen?
Ti mû lege na e nzoni ti fa “nzoni tënë” na “amara kue, akete mara kue, azo ti ayanga ti kodro kue nga na azo ti kodro kue,” e yeke sigi na ambeti na ayanga ti kodro 750 tongaso (Apocalypse 14:6). E sara tongana nyen ti sigi na ambeti mingi tongaso? A yeke azo ti akodro nde nde si asû atënë ni nga na atraducteur so amû terê ti ala kue na kua ni si ayeke kiri peko ni na ayanga ti kodro ni. Ala kue ayeke aTémoin ti Jéhovah.
A sû atënë ni kozo na yanga ti Anglais. Bebungbi ayeke bâ ndo na ndö ti ndokua ti sungo ambeti ti e so ayeke na kota ndokua ti e na Amerika. Ndokua ni so ayeke bâ lege ti kua ti aita so ayeke sû ambeti ni, so ambeni ayeke na kota ndokua ni kâ nga ambeni ayeke na yâ ti ambeni filiale. Teti so awasungo mbeti ni ayeke na ando nde nde, ambeti ti e ni nga ayeke sara tënë na ndö ti aye nde nde si andu azo kue.
A tokua atënë ni na atraducteur. Tongana a sû atënë ni si Bebungbi ayeda na ni awe, a yeke tokua ni na lege ti ordinateur na a-équipe ti atraducteur so ayeke na akodro nde nde, si ala kiri peko ti atënë ni na yanga ti kodro ti ala. Azo ni ayeke sara kue ti soro “atënë so ayeke na lege ni nga ayeke tâ tënë” na yanga ti kodro ti ala si alingbi tâ na ye so Anglais ni aye ti tene.—Zo-ti-fa-tene 12:10.
A-ordinateur amû maboko ti sara kua ni hio. Ordinateur alingbi ti sara kua na place ti azo ti sungo mbeti wala ti atraducteur ape. Me, akua ti ala ni alingbi ti gue hio hio tongana ala sara kua na aye tongana adictionnaire, aye ti sarango na recherche nga na ambeni ye nde so a zia na ndö ti ordinateur. A-Témoin ti Jéhovah asigi na mbeni gbakuru ti kua so a iri ni MEPS na ndö ti ordinateur so amû lege na ala ti yôro na yâ ni atënë na ayanga ti kodro ngbangbo mingi, ti leke atënë ni nzoni na tere ti afoto ni si mbeti ni aga pendere tongaso si a pete ni.
Ngbanga ti nyen e sara effort tongaso, atâa a yeke ayanga ti kodro so gi azo saki kete si ayeke tene ni? Ngbanga ti so Jéhovah aye si “mara ti azo nde nde kue asö fini ti ala na ala wara tâ hingango ye na ndö ti tâ tënë.”—1 Timothée 2:3, 4.
Akode wa e yeke sara kua na ni ti sû na ambeti ti e?
Ngbanga ti nyen e yeke kiri peko ti ambeti ti e na gbâ ti ayanga ti kodro?


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
Tâ tënë na ndo Babâ Nzapa, Molenge ni na yingo vulu
AZO mingi amä na bê so Nzapa ayeke ota na yâ oko: mo yeke wara Nzapa Babâ, Nzapa Molenge na Nzapa Yingo Vulu. Ala tene so ala ota kue alingbi tele, ngangu ti ala kue gi oko, na mbeni zo aleke ala lekengo pëpe. Atâa so ala tene Babâ ni ayeke Nzapa, Molenge ni ayeke Nzapa nga na yingo vulu ayeke Nzapa, ti ala aNzapa ni ayeke ota pëpe me gi oko.
Azo mingi so amä na bê na tënë so atene so a yeke mbeni ye so zo alingbi ti fa nda ni pëpe. Me atâa so a yeke tongaso, na yâ ti li ti ala peut-être ala yeke tene so tënë ni alondo na Bible. Ye oko, a yeke nzoni ti hinga so na yâ ti Bible, mo yeke wara lâ oko pëpe mbeni tënë so a sû ni, so atene “Nzapa ayeke ota na yâ oko”. Me hundango tënë ni ayeke so: A yeke wara ambeni tënë na yâ ti Bible so ayeda na tënë so Nzapa ayeke ota na yâ oko? Ti kiri tënë, zia e bâ mbeni versê oko so azo so amä na bê na tënë so ayeke luti ka na ndo ni mingi ti fa tënë ti ala ni.
“TËNË NI AYEKE NZAPA”
Jean 1:1 atene: “Kozoni, Tënë ni ayeke, na Tënë ni ayeke na tele ti Nzapa, na Tënë ni ayeke Nzapa.” Na pekoni, gi na yâ oko chapitre so, bazengele Jean afa polele so “Tënë ni” so a sala tënë ti lo ayeke Jésus (Jean 1:14). Teti so a hiri Tënë ni Nzapa, ambeni zo atene ti ala so Molenge ni na Babâ ni ayeke tâ gi na yâ Nzapa oko.
Me a yeke nzoni e girisa pëpe so a sû mbage ti Bible so lani na yanga ti Grec. A yeke gi na pekoni la si azo akiri peko ti Bible na ayanga nde nde. Me na yâ ti ambeni Bible so a kiri pekoni na ayanga nde, a sû pëpe na Jean 1:1 so “Tënë ni ayeke Nzapa”, me azo so akiri peko ti aBible ni so asû tënë ni na ndo so na mbeni lege nde. Ngbanga ti nyen ala sala tongaso? Ala sala tongaso ndali ti ye so ala hinga na ndo yanga ti Grec so a sû na Bible giriri. Na lege ti hingango ye ti ala so, ala bâ so na kiringo peko ti versê so na mbeni yanga nde, a lingbi a sû fade pëpe so “Tënë ni ayeke Nzapa.” Tongaso, ala kiri ti ala peko ti tënë so na mbeni lege nde. Na tapande, na yâ ti mbeni Bible ni, a kiri peko ti tënë ti Grec ni so tongaso: “Tënë ni ayeke tongana mbeni nzapa.” (A New Translation of the Bible). Mbeni Bible ni nde atene ti lo: “Tënë ni ayeke mbeni nzapa.” (The New Testament in an Improved Version). Mbeni nga atene: “Tënë ni ayeke na tele ti Nzapa na lo yeke na mara ti tele tongana ti Nzapa.” (The Translator’s New Testament). Tongana e bâ lege so a kiri peko ti tënë ni na yâ ti aBible so, a yeke polele so Tënë ni ayeke Lo Nzapa ni pëpe.* Me lo yeke tongana “mbeni nzapa” teti so lo yeke na kota ndo mingi na li ti tanga ti acréature kue so Jéhovah aleke. Na ndo so, tënë “nzapa” aye ti tene “zo ti ngangu”.
BÂ AMBENI TËNË NA NDO NI
Mingi ti azo laso ahinga pëpe yanga ti Grec so giriri a sû na ambeni mbage ti Bible. Tongana a yeke tongaso, tënë so bazengele Jean aye fade mbilimbili ti tene ni, e yeke hinga ni tongana nyen? Ti kiri tënë na ni, zia e mû mbeni tapande: mbeni maître ayeke fa ye na a-élève ti lo na ndo ti mbeni tënë. Tongana lo hunzi ti fa ye ni kue, a-élève ni abâ so ala kue amä yâ ti ye so lo fa so legeoko pëpe. Ala yeke sala nyen? Ala lingbi ti hunda maître ni ti kiri ti mû ambeni tënë na ndo ni na ala, so ayeke mû maboko na ala ti gbu nda ti ye so lo fa so nzoni. Legeoko nga, tongana mo ye ti gbu nda ti versê ti Jean 1:1, mo lingbi ti bâ ambeni tënë na ndo ni so andu Jésus na so mo lingbi ti wara gi na yâ Évangile ti Jean ni. Ye so ayeke mû lege na mo ti hinga tâ tënë ni.
Na tapande, bâ ambeni tënë so Jean asû na yâ Évangile ti lo, na chapitre 1, versê 18: “Mbeni zo oko ade abâ Nzapa [Ti Ngangu Ahon Kue] lâ oko pëpe.” Ye oko, azo abâ Jésus, Molenge ti lo, teti Jean atene: “Tënë ni [Jésus] aga mitele, Lo duti na popo ti e,…na e bâ gloire ti Lo.” (Jean 1:14). Tongaso, Molenge ni alingbi pëpe ti duti na yâ Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue. Jean atene nga so Tënë ni ayeke ‘na tele ti Nzapa’. Tongana a tene so mo yeke na tele ti mbeni zo, a ye ti fa so zo ni so ayeke mo pëpe, me mo na lo kue abungbi aga zo use. Legeoko nga, tongana a tene so Tënë ni ayeke na tele ti Nzapa, a ye ti sala tënë ti azo use me pëpe ti zo oko. Na ndo ni, na Jean 17:3, Jésus azia tâ kangbi polele na popo ti lo na Babâ ti lo ti yayu teti lo hiri Babâ ti lo “Mo so gi Mo oko ayeke tâ Nzapa”. Nga, na hunzingo ti Évangile ti lo, Jean asû tënë so: “A sala tënë ti ye so na yâ mbeti, si i lingbi mä na bê so Jésus ayeke Christ, Molenge Ti Nzapa.” (Jean 20:31). Bâ so Jean atene Jésus ayeke Molenge Ti Nzapa me pëpe so lo yeke Nzapa. Atënë so e bâ na ndo ni ge na so a wara gi na yâ Évangile ti Jean afa tongana nyen a lingbi a gbu nda ti versê ti Jean 1:1. Jésus so ayeke Tënë ni ayeke “mbeni nzapa” na lege so lo yeke kota mingi ahon tanga ti aye kue so Nzapa aleke. Ye oko, lo lingbi pëpe na Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue.
KIRI MO BÂ AMBENI TËNË NDE SO AGUE OKO NA NI
Zia e kiri na ndo ti tapande ti maître na a-élève ti lo so e mû ni fade. A lingbi ti si peut-être so ambeni élève ni angbâ lakue ti duti na kite na bê ti ala; ala de ti gbu nda ti tënë ti maître ni kue pëpe, atâa so maître ni amû ambeni tënë na ndo ni. Ala lingbi ti sala tongana nyen? Ala lingbi ti gue ti hunda tënë na mbeni maître nde ti tene lo mû ambeni tënë nde na ndo ni na ala, na so andu gi oko tënë so. Tongana use maître ni afa ambeni tënë na ndo ni so ague gi oko na ti so kozo maître ni afa, bê ti a-élève ni mingi alingbi fadeso ti dë. A yeke nga legeoko tongaso tongana mo yeke gi ti gbu nda ti tënë so ayeke na Jean 1:1. Tongana bê ti mo ade ti dë kue pëpe na ndo ye so Jean aye biani fade ti tene na ndo songo so atingbi Jésus na Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue, mo lingbi ti bâ atënë so mbeni wasungo Bible nde atene ti lo na ndo ti tënë so. Bâ na tapande ye so Matthieu asû na yâ Évangile ti lo. Tongana lo yeke sala tënë ti hunzingo ti aye ti sese so, lo di tënë so Jésus mveni atene: “Tënë ti lâ ni kâ na tënë ti l’heure ni kâ, zo oko ahinga pëpe, même a-ange ti yayu ahinga pëpe, na Molenge ni ahinga pëpe, gi Babâ ahinga.” (Matthieu 24:36). Tongana nyen atënë so amû lege na e ti bâ so Jésus ayeke pëpe Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue?
Jésus aye ti tene so ambeni ye ayeke dä so Babâ Nzapa ahinga me so Molenge ni ahinga pëpe. Tongana fade Jésus ayeke oko na Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue, ka lo yeke hinga aye kue so Babâ ti lo ahinga. Ye so amû lege na e ti bâ so Molenge ni alingbi na Babâ ni pëpe. Me ambeni zo alingbi ti tene: ‘Jésus ayeke lani na mara ti tele use. Na mbeni mbage lo yeke zo, na mbeni mbage nga lo yeke Nzapa. Ge so, lo yeke sala tënë na yâ tele ti lo ti zo.’ Me tongana a yeke tongaso, ka ti yingo vulu ni e yeke tene ande nyen? Tongana yingo vulu ni ayeke fade oko na Babâ Nzapa ni, ngbanga ti nyen Jésus atene pëpe so yingo vulu nga ahinga ye so Babâ ni ahinga?
Na ngoi so mo yeke ngbâ ti gue na li ni na yâ mandango ye ti mo na ndo Bible, mo yeke wara lege ande ti hinga gbâ ti ambeni versê so andu tënë so. Atënë ti yâ ti aversê ni kue ague oko ti fa tâ tënë na ndo ti Babâ Nzapa, Molenge ti lo nga na yingo vulu.—Psaume 90:2; Kusala 7:55; aColossien 1:15.
* Ti hinga tënë na ndo ti kode ti yanga ti Grec so a sû na agere-mbeti ti atënë ti Jean 1:1, bâ brochure Doit-on croire à la Trinité?, lembeti 26-29 so aTémoin ti Jéhovah si asigigi na ni.


text:
HUNDA 5
Nyen la mbi yeke sara tongana azo agi yanga ti mbi na ekole?
NYEN LA MO YEKE SARA?
Tara ti bâ ye so: Thomas aye ti gue na ekole laso ape, même kekereke kue lo ye ti gue ape. Wala lo ye ti gue na ekole encore ape. Ye ni akomanse asara nze ota awe, amba ti lo ti ekole atene asioni mvene na ndo ti lo. Na pekoni, ala zia mbeni iri na ndo ti lo. Na mbeni ngoi mbeni zo aga apika alivre ti lo na maboko ti lo atuku, na zo ni asara ye bâ mo tene lo sara na mbana ape wala mbeni zo na yâ ti groupe so ayeke na mbage ti peko ti lo aga apusu lo, tongana Thomas atourné lo hinga zo so apusu lo so ape. Biri ala kiri agi yanga ti lo ngangu na lege ti a-sms so ala tokua na lo . . .
Tongana mo yeke fade Thomas, nyen la mo yeke sara?
GBU LI TI MO KETE!
Mo kue mo yeke na ngangu kamême. Ti vrai ni mo peut ti kanga yanga ti zo so agi yanga ti mo sân ti tiri na lo. Mo peut ti sara ni tongana nyen?
DUTI KPÔ. Bible atene: “Wabuba afa na gigi ngonzo ti lo kue, me zo ti ndara agbanzi ngonzo ti lo, na lo sara si ngonzo ni adë.” (aProverbe 29:11). Tongana mo sara kue ti duti kpô na lê ti azo, même tongana bê ti mo ayeke pika, azo so ayeke gi yanga ti mo apeut ti zia mo kpô.
KIRI SIONI TETI SIONI APE. Bible atene: “Ala kiri sioni teti sioni na mbeni zo pëpe.” (aRomain 12:17). Tongana mo gi ti kiri sioni teti sioni, ye ni ayeke kiri ti ga sioni mingi.
GUE PËPE NA NDO SO KPALE AYEKE DA. Bible atene: “Zo ti ndara abâ ye ti sioni, na lo honde tere ti lo.” (aProverbe 22:3). Sara kue ti gue pëpe nduru na azo so apeut ti son li ti mo nga gue pëpe na ndo so azo apeut ti gi yanga ti mo dä.
TENE MBENI TËNË SO ZO NI APENSÉ FADE NA NI APE. Bible atene: “Zo so akiri tënë doucement, lo sara si ngonzo adë.” (aProverbe 15:1). Mo peut même ti tene tënë ti ngia. Na tapande, tongana mbeni zo atene na mo atene nyen la mo tï kilo tongaso? Mo peut ti tene na lo, mo tene: “Mbi pensé ti sara ande régime.”
HON YE TI MO. Nora, so ayeke na ngu 19, atene: “Tongana mo duti kpô andâ mo kpengba koli wala wali awe nga mo yeke fa so mo yeke na ngangu mingi ahon zo so ayeke gi yanga ti mo. A fa so mo kanga bê me zo so agi yanga ti mo akanga bê ape.”—2 Timothée 2:24.
SARA KUE TI SARA MBETO APE. Azo ti gingo yanga apeut ti hinga azo ti mbeto nga na azo so apeut ti luti na ala ape. Me tongana ala bâ so mo sara mbeto ape ala yeke kpe mo.
SARA TËNË NI NA MBENI ZO. Mbeni ngbene prof atene: “Mbi tene na azo kue so azo agi yanga ti ala ti sara tënë ni na mbeni zo. Ye so ala doit ti sara la nga apeut ti sara si azo ni so agi yanga ti ambeni zo ape.”


text:
101: A fâ Jésus
BÂ TÂ ye ti sioni so ayeke si so! A ye ti fâ Jésus. A zia lo na ndo ti keke, na a pika maboko ti lo nga na gere ti lo na pointe. Ngbanga ti nyen azo asara ye tongaso na Jésus?
A yeke ngbanga ti so ambeni zo aye tënë ti Jésus oko pëpe. A yeke azo wa? Mbeni oko ti ala ayeke sioni ange Satan Zabolo. Lo yeke zo so ahanda lani Adam na Eve ti ke yanga ti Jéhovah. A yeke lo si apusu awato ti Jésus ti sara kota ye ti sioni so.
Même kozoni si a pika Jésus na ndo ti keke, awato ti lo asara sioni na lo. Mo dabe ti mo tongana nyen ala ga lani na yaka ti Gethsémané ti gbu lo? Awato ti lo ni ayeke azo wa? Biani, a yeke amokonzi-nzapa. Zia e bâ ye so asi na pekoni.
Na ngoi so amokonzi-nzapa ni agbu Jésus, mbeto asara abazengele ti lo si ala kue akpe. Ala zia Jésus lo oko na tïtî awato ti lo. Me bazengele Pierre na Jean akpe a yo pëpe. Ala mû peko ti azo ni ti bâ ye so ala yeke sara na Jésus.
Aprêtre amû Jésus ala gue na lo na da ti Anne, mbeni ngbene kota prêtre so aga mbakoro awe. Me ala ngbâ kâ a ninga pëpe. Ala kiri amû lo ague na lo na da ti Caïphe, so ayeke kota prêtre fadeso. Andâ amokonzi-nzapa mingi ayeke bungbi na da ti lo kâ.
Kâ na da ti Caïphe, ala to nda ti fâ ngbanga ti Jésus. A ga na ambeni zo ti tene atënë ti mvene na ndo ti lo. Amokonzi-nzapa ni kue atene: ‘Jésus alingbi na kuâ.’ Ala tuku ngu ti yanga na lê ti lo, na ala gu lo na maboko ti ala.
Na ndembe so ala ngbâ ti sara aye so kue na Jésus, Pierre ayeke ti lo na gigi na yâ ti gbagba ni. Ndo avuko awe, na dê asara mingi. Azo atingo wâ na ala duti na tere ni. Mo ye ti bâ, mbeni wali so asara kua na ndo ni so abâ Pierre ngbii si lo tene: ‘Koli so kue ayeke lani na tere ti Jésus.’
Pierre akiri tënë, lo tene: ‘Mvene! Mbi yeke lani na tere ti lo pëpe.’
Lege ota, azo ni atene na Pierre so lo yeke lani na tere ti Jésus. Me Pierre abere ti lo gi berengo. Tongana lo kiri lo bere ti fani ota ni, Jésus aturne abâ lê ti lo. Vundu asara Pierre mingi ndali ti so lo tene mvene, na lo gue lo toto ngangu.
A yeke vendredi, ndo akomanse ti han awe. Aprêtre ni amû Jésus ala gue na lo na Sanhédrin, kota ndo so ala yeke bungbi ka dä. Kâ, ala gbu li ti ala na ndo ti ye so ala ye ti sara na lo. Na pekoni, ala gue na lo na Ponce Pilate, zo so ayeke komande sese ti Judée kue.
Ala tene na Pilate: ‘Koli so ayeke sioni mingi. Lo lingbi na kuâ.’ Na peko ti so Pilate ahunda atënë na Jésus, lo tene na ala: ‘Mbi bâ ye ti sioni oko na mbage ti lo pëpe.’ Tongaso, Pilate atokua Jésus na Hérode Antipas, zo so ayeke komande sese ti Galilée kue, me na ngoi ni so, lo ga na Jérusalem. Hérode nga kue abâ ye ti sioni oko na mbage ti Jésus pëpe, na lo kiri na lo na Pilate.
Pilate aye ti zi Jésus. Me awato ti Jésus aye si lo zi mbeni zo nde na place ti lo. Zo ni ayeke Barabbas, mbeni zo ti nzi. Tongana Pilate asigigi na Jésus, midi aga nduru awe. Lo tene na azo ni, lo tene: ‘Ala bâ! Gbia ti ala!’ Me amokonzi ti aprêtre adekongo, ala tene: ‘Hon na lo kâ! Fâ lo! Fâ lo!’ Tongaso, Pilate azi Barabbas, na ala gue na Jésus ti fâ lo.
Na oko lango ti vendredi ni so na peko ti midi, ala pika Jésus na ndo ti keke. Ala pika nga ambeni zo ti sioni use na ndo ti keke na tere ti lo mbage na mbage. Ala yeke na lê ti foto so pëpe. Ngoi kete kozoni si Jésus akui, mbeni oko ti ala atene na lo: ‘Girisa mbi pëpe tongana mo si na yâ ti Royaume ti mo.’ Jésus atene na lo: ‘Mbi tene na mo, mo yeke duti ande na mbi na yâ ti Paradis.’
So tâ pendere zendo la pëpe? Jésus asara tënë ti paradis wa? Nzapa asara lani kozo paradis na ndo wa? Tâ tënë, a yeke lani na ndo ti sese. Tongana Jésus aga Gbia na yayu, lo yeke zingo ande koli so ti duti na yâ ti fini Paradis na ndo ti sese. Tënë ni so anzere na e pëpe?
Matthieu 26:57-75; 27:1-50; Luc 22:54-71; 23:1-49; Jean 18:12-40; 19:1-30.
Ahundango tënë
- Zo wa la ayeke mbilimbili na gunda ti kuâ ti Jésus?
- Abazengele asara nyen tongana amokonzi-nzapa agbu Jésus ti hon na lo?
- Nyen la asi kâ na da ti kota prêtre Caïphe?
- Ngbanga ti nyen Pierre asigigi na lo toto mingi?
- Na peko ti so a gue na Jésus na Pilate, aprêtre adekongo, ala tene nyen?
- Azo asara nyen na Jésus na lango ti vendredi na peko ti midi? Jésus atene nyen na mbeni sioni zo so akanga lo na tere ti lo?
- Paradis so Jésus asara tënë ni ayeke duti ande na ndo wa?
Ambeni hundango tënë
- Diko Matthieu 26:57-75.
Tongana nyen azo ti kota da-ngbanga ti aJuif afa so bê ti ala ayeke sioni? (Mat. 26:59, 67, 68).
- Diko Matthieu 27:1-50.
Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so vundu so Judas asara alondo tâ biani na bê ti lo pëpe? (Mat. 27:3, 4; Marc 3:29; 14:21; 2 aCor. 7:10, 11).
- Diko Luc 22:54-71.
So Pierre abere lo tene lo hinga Jésus pëpe na bï so a kä Jésus na a gbu lo, e lingbi ti manda nyen dä? (Luc 22:60-62; Mat. 26:31-35; 1 aCor. 10:12).
- Diko Luc 23:1-49.
Jésus asara ye tongana nyen na gbele sioni so a sara na lo? E lingbi ti manda nyen dä? (Luc 23:33, 34; aRom. 12:17-19; 1 Pi. 2:23).
- Diko Jean 18:12-40.
Atâa so mbeto ti azo ahon ndo ti Pierre lani kete, lo kiri lo ga mbeni kpengba bazengele. Ye so afa nyen na e? (Jean 18:25-27; 1 aCor. 4:2; 1 Pi. 3:14, 15; 5:8, 9).
- Diko Jean 19:1-30.
Nzoni bango ndo wa Jésus ayeke lani na ni na mbage ti aye ti mitele? (Jean 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mat. 6:31, 32; 8:20).
Atënë so Jésus atene kozoni si lo kui afa so lo sö benda na so lo mû mbage ti yanga-ti-komande ti Jéhovah tongana nyen? (Jean 16:33; 19:30; 2 Pi. 3:14; 1 Jean 5:4).


text:
Mbi ye ti diko mbeti so na yanga ti kodoro so%%
Bible na ndo ti Internet | MBETI TI NZAPA TI FINI DUNIA
A7-A Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese: Aye so asi kozo na kusala ti Jésus
Molongo so aye ni asi na ni na yâ ti aÉvangile osio
A-encadré so ge ague oko na acarte so asara tënë ti atambela ti Jésus ti fa tënë. Aye so ayeke tongana alege na ndö ti acarte ni so aye ti fa pëpe mbilimbili lege so Jésus amû lani ti si na mbeni ndo. Me a ye gï ti fa so lo londo na ndo tongaso lo si na mbeni ndo tongaso. Tongana mo bâ “t.” a ye ti tene “tongaso.”
Aye so asi kozo na kusala ti Jésus
NGOI NI
NDO NI
YE SO ASI
MATTHIEU
MARC
LUC
JEAN
NGU 3 K.N.E
Jérusalem, na temple
Ange Gabriel afa na Zacharie tënë ti dungo Jean Baptiste
1:5-25
Ngu 2 t. K.N.E
Nazareth; Judée
Ange Gabriel afa na Marie tënë ti dungo Jésus; Marie ague ti bâ fami ti lo Élisabeth
1:26-56
Ngu 2 K.N.E
Ando ti Judée na li ti ahoto
A dü Jean Baptiste nga a mû na lo iri; Zacharie atene prophétie; Jean ayeke duti na yâ ti désert
1:57-80
Ngu 2 K.N.E, lango 1 t. ti oct.
Bethléhem
A dü Jésus; “Tënë ni aga zo na yâ ti mitele” 1:1-25
1:1-25
2:1-7
1:1-5, 9-14
Nduru na Bethléhem; na Bethléhem
Ange aga na nzoni tënë na aberger; a-ange asepela Nzapa; aberger ague abâ bébé ni
2:8-20
Bethléhem; Jérusalem
A fâ Jésus na ganza (na lango 8 ni); babâ na mama ti lo ague na lo na temple (na peko ti lango 40 ni)
2:21-38
Ngu 1 K.N.E wala 1 N.E
Jérusalem; Bethléhem; Égypte; Nazareth
Azo ti gingo nda ti ye na lege ti atongoro aga; sewa ni akpe ague na Égypte; Hérode afâ akete molenge-koli; sewa ni alondo na Égypte akiri ala sara kodro na Nazareth
2:1-23
2:39, 40
Ngu 12 N.E, Pâque
Jérusalem
Jésus so ayeke na ngu 12 ague na temple, lo hunda atënë na amaître
2:41-50
Nazareth
Jésus akiri na Nazareth; lo ngbâ ti woko terê na gbe ti babâ na mama ti lo; lo manda kua ti charpentier; Marie akiri adü amolenge-koli osio nga na amolenge-wali (
Mt 13:55, 56; Mc 6:3)
2:51, 52
Ngu 29, mars-avril
Benyama, Ngu ti Jourdain
Jean Baptiste akomanse kua ti lo
3:1-12
1:1-8
3:1-18
1:6-8, 15-28
IMPRIMÉ
Kangbi ni
Kangbi ni
MBETI TI NZAPA TI FINI DUNIA
Sango
Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese: Aye so asi kozo na kusala ti Jésus


text:
1 Samuel
9 Mbeni zo ti mara ti Benjamin ayeke dä, iri ti lo ayeke Kish.+ Lo yeke molenge ti Abiel, molenge ti Zéror, molenge ti Bécorath, molenge ti Aphiah, zo ti mara ti Benjamin;+ lo yeke na mosoro mingi. 2 Kish ayeke na mbeni molenge ti koli so iri ti lo ayeke Saül,+ lo de maseka nga lo yeke pendere mingi. Na popo ti azo ti Israël kue, mbeni koli so ayeke pendere tongana lo ayeke dä pëpe. Lo yo lo hon tanga ti azo kue.*
3 Mbeni lâ, akororo* ti Kish, babâ ti Saül, agirisa. Tongaso, Kish atene na molenge ti lo Saül, atene: “Pardon, mû mbeni zo ti kua oko, mo gue mo gi akororo ni.” 4 Tongaso, lo hon na yâ ti ando so ahoto ayeke dä na Éphraïm nga na yâ ti sese ti Shalishah, me ala wara akororo ni pëpe. Ala hon na yâ ti sese ti Shaalim, me akororo ni ayeke kâ pëpe. Lo tambela na yâ ti sese ti mara ti Benjamin kue, me ala wara akororo ni pëpe.
5 Ala si na kodro ti Zuph, na Saül atene na zo ti kua ni, atene: “Ga e kiri, tongaso pëpe babâ ti mbi ayeke gi bê ti lo mingi na ndö ti e ahon ti gi bê ti lo na ndö ti akororo ni.”+ 6 Me zo ti kua ni atene: “Mbeni zo ti Nzapa ayeke na yâ ti gbata so, so azo ane lo mingi. Ye kue so lo tene ayeke si biani.+ E gue kâ. Peut-être lo yeke fa na e lege ti mungo ni.” 7 Saül atene na zo ti kua ti lo ni: “Tongana e gue, nyen la e yeke mû na koli so nyen? E yeke na mapa na yâ ti abozo ti e pëpe; mbeni ye ti mungo na matabisi na zo ti Nzapa so ayeke dä pëpe. Nyen la e yeke na ni nyen?” 8 Zo ti kua ni atene na Saül: “Mbi yeke na quart ti sicle* ti argent na maboko ti mbi. Mbi yeke mû ni na zo ti Nzapa so, na lo yeke fa na e lege ti mungo ni.” 9 (Ândö na Israël, zo so aye ti hunda Nzapa ayeke tene ka, atene: “Ga e gue e bâ zo ti bango ye”,+ ndali ti so zo so laso a yeke iri lo prophète so, ândö a yeke iri lo zo ti bango ye.) 10 Tongaso, Saül atene na zo ti kua ti lo ni, lo tene: “Nzoni. E gue.” Ala gue na gbata so zo ti tâ Nzapa ayeke dä.
11 Tongana ala yeke monté hoto ti si na gbata ni, ala tingbi na amaseka-wali so asigi ti gue ti tö ngu. Ala hunda ala, atene: “Zo ti bango ye+ ayeke na ndo so?” 12 Amaseka ni atene: “En, lo yeke dä. Lo yeke ge na devant ti ala. Ala gue hio; laso, lo ga na yâ ti gbata ni ndali ti so azo ayeke mû sandaga+ na Nzapa na ndo so ayeke na nduzu.+ 13 Gï na lingo ti ala na yâ ti gbata ni, ala yeke wara lo kozo si lo gue na ndo so ayeke na nduzu ti te ye. Azo ni ayeke te ye pëpe juska lo ga si, ndali ti so lo la lo yeke iri tufa na ndö ti sandaga ni. Tongana lo iri tufa na ndö ni awe si azo so a tisa ala ayeke te ye. Ala gue hio, ala yeke wara lo.” 14 Tongaso, ala mû lege ti gue na gbata ni. Na ngoi so ala si na yâ ti gbata ni, mo ye ti bâ, Samuel, so ayeke gue na ndo so ayeke na nduzu, atingbi na ala.
15 Lango oko kozo si Saül asi, Jéhovah atene na* Samuel: 16 “Kekereke na l’heure tongaso, mbi yeke tokua mbeni koli ti kodro ti Benjamin na mo.+ Mo tuku mafuta na li ti lo si lo ga zo so akomande azo ti mbi Israël;+ lo yeke sö azo ti mbi na maboko ti aPhilistin. Mbi bâ pasi ti azo ti mbi, na dema ti ala aga juska asi na mbi.”+ 17 Na ngoi so Samuel abâ Saül, Jéhovah atene na Samuel: “Bâ zo so mbi sara tënë ti lo na mo so la, so mbi tene: ‘Lo la lo yeke komande azo ti mbi.’”*+
18 Saül ague na terê ti Samuel na yanga ti gbagba ti gbata ni, lo hunda lo, lo tene: “Pardon, da ti zo ti bango ye ayeke na ndo wa?” 19 Samuel atene na Saül: “Mbi zo ti bango ye ni la. Mû devant, mo gue na ndo so ayeke na nduzu, na mbi na mo e yeke te ye laso.+ A si na ndapre awe, mbi yeke zia mo, mo hon, nga mbi yeke fa na mo ye kue so mo ye ti hinga.* 20 Âdu ti akororo so agirisa a sara lango ota awe so,+ mo gi bê ti mo pëpe, a wara ala awe. Anzoni ye kue so ayeke na Israël ayeke ti zo wa? A yeke ti mo na ti azo kue ti da ti babâ ti mo ape?”+ 21 Me Saül akiri tënë, atene: “Mbi yeke zo ti mara ti Benjamin, mara so ayeke kete ahon tanga ti amara kue na Israël,+ nga na popo ti asewa ti mara ti Benjamin, fami ti mbi la ayeke tâ kete mingi. Mo tene tënë tongaso na mbi ngbanga ti nyen?”
22 Samuel amû Saül nga na zo ti kua ti lo, lo gue na ala na yâ ti da ti tengo ye, lo zia ala na ndo ti duti so ayeke nzoni ahon ti tanga ti azo kue so a tisa ala; li ti azo ni kue ayeke 30 tongaso. 23 Samuel atene na zo ti tongo kobe ni, atene: “Nyama so mbi mû na mo si mbi tene: ‘Mo zia ni nde so’, ga na ni.” 24 Zo ti tongo kobe ni amû gere ti nyama ni, lo zia ni na gbe ti Saül. Samuel atene na Saül: “Ye so a bata ni la a zia na gbe ti mo so. Te ni, ndali ti so azo ni abata ni ndali ti mo laso. Mbi tene na ala, mbi tene, ‘Mbi yeke na agene.’” Tongaso, Saül na Samuel ate ye na lango ni so. 25 Na pekoni, ala londo na ndo so ayeke na nduzu,+ ala gue na yâ ti gbata ni, na Samuel angbâ ti sara lisoro na Saül na li ti da. 26 Ala londo hio na ndapre; na ngoi so ndo ayeke gue ti han. Samuel airi Saül na li ti da ni, lo tene: “Leke terê ti mo ti tene mbi zia mo, mo gue.” Saül aleke terê ti lo, lo na Samuel kue asigi. 27 Na ngoi so ala yeke descend ti gue na yanga ti gbata ni, Samuel atene na Saül: “Tene na zo ti kua ni+ ti hon ti lo kozo. Me mo, mo luti si mbi tene na mo tënë so Nzapa atene.” Tongaso, zo ti kua ni ahon ti lo.