text:
1Ala sara ye tongana mbi, tongana ti so mbi yeke sara ye tongana Christ. 2Mbi gonda ala, ngbanga ti so na ngoi kue, ala yeke dabe ti ala na mbi si ala yeke sara ye alingbi na atënë so mbi fa na ala. 3Me mbi ye ala hinga so Christ ayeke makonzi ti koli kue; koli ayeke makonzi ti wali si Nzapa ayeke makonzi ti Christ. 4Koli so ayeke sambela wala ayeke tene peko ti tënë ti yanga ti Nzapa si lo kanga mbeni ye na li ti lo, andaa lo ke ti ne Christ, makonzi ti lo. 5Me wali so ayeke sambela wala ayeke tene peko ti tënë ti yanga ti Nzapa si lo kanga mbeni ye na li ti lo pepe, andaa lo ke ti ne koli ti lo so ayeke makonzi ti lo; lo yeke legeoko tongana wali so akio kua ti li ti lo. 6Tongana wali akanga ye na li ti lo pepe, ayeke nzoni lo fâ kua ti li ti lo. Me tongana fango kua ti li wala kiongo kua ti li ayeke ye ti kamene, ayeke nzoni lo kanga ye na li ti lo. 7Ti koli, alingbi lo kanga mbeni ye na li ti lo pepe, ngbanga ti so lo yeke limo ti Nzapa si lo yeke fa gonda ti Nzapa. Me wali ayeke fa gonda ti koli. 8Biani, Nzapa amu mbage ti tere ti wali si lo sara na koli pepe, me lo mu mbage ti tere ti koli si lo sara na wali. 9Nzapa asara koli ndali ti wali pepe, me lo sara wali ndali ti koli. 10Ndani laa, ndali ti a-ange, alingbi wali akanga ye na li ti lo ti fa so lo yeke na gbe ti koli. 11Me so e na Kota Gbia e ga oko, tongana koli ayeke daa pepe, wali ayeke daa pepe; tongana wali ayeke daa pepe, koli ayeke daa pepe. 12Biani, Nzapa amu mbage ti tere ti koli si lo sara na wali, me wali laa ayeke du koli. Ye kue alondo na Nzapa. 13Ala wani agbu li ti ala na ndö ti tënë so: tongana wali akanga ye na li ti lo pepe si lo sambela, so ayeke na legeni? 14Tongana koli ayeke na yongoro kua ti li, lo bi tere ti lo na sese awe. Gigi laa ayeke fa na ala ye so pepe? 15Ti wali, yongoro kua ti li ayeke ye ti nengo lo, ngbanga ti so Nzapa amu ni na lo tongana ye ti kangango na li ti lo. 16Me tongana mbeni zo aye ti ke tënë so, ayeke nzoni lo hinga lo tene, mbeni lege nde ayeke daa pepe so e na a-Eglize ti Nzapa, e yeke sara ka na ni. 17Tënë so mbi ye ti tene fadeso na ala, mbi yeke gonda ala pepe. Bongbingo tere ti ala ayeke sara nzoni na ala pepe, me ayeke sara sioni mingi na ala. 18Kozo ye so mbi ye ti tene na ala ayeke so: azo atene na mbi atene, tongana ala yeke bongbi tere ti ala, akangbi ayeke na popo ti ala. Mbi hinga so ayeke mvene kue pepe. 19Ti tene taa-tënë, alingbi kangbi aduti na popo ti ala, tongaso si a hinga azo so na popo ti ala ayeke sara ye na legeni. 20Na ndembe so ala yeke bongbi, ye so ala yeke te ayeke kobe ti Kota Gbia pepe. 21Biani, zo oko oko ayeke do tere ti te kobe ti lo wani, ambeni zo ayeke ngba na nzara si samba ayeke sara ambeni. 22Ala yeke na ada ti ala titene ala te si ala nyon na ya ni pepe? Wala ala baa Eglize ti Nzapa na le ti ala tongana buba ye? Ala ye ti zia kamene na le ti azo so ayeke na ye pepe so? Fade mbi yeke tene na ala nyen? Mbi gonda ala? Oko pepe! Mbi yeke gonda ala na ndö ti tënë so pepe. 23Ti mbi, tënë so mbi ma na yanga ti Kota Gbia si mbi fa na ala ayeke so: na bi so ala ka lo, Kota Gbia Jésus amu mapa, 24lo mu singila na Nzapa, lo fâ ya ni si lo tene: “So ayeke tere ti mbi so mbi mu ndali ti ala. Ala sara ye so ti dabe ti ala na mbi.” 25Na peko ti tengo kobe, lo mu kopo si lo kiri lo sara gi tongaso, lo tene: “Kopo so ayeke fini mbuki na lege ti mene ti mbi. Lakue tongana ala yeke nyon ni, ala sara ye so ti dabe ti ala na mbi.” 26Biani, lakue tongana ala yeke te mapa so si ala yeke nyon kopo so, ala yeke fa tënë ti kuâ ti Kota Gbia ti ku na gango ti lo. 27Ndani laa, zo so ate mapa so si anyon kopo ti Kota Gbia na lege so ane lo pepe, fade tënë ayeke na li ti lo ndali ti tere na mene ti Kota Gbia. 28Ayeke nzoni zo oko oko abaa be ti lo nzoni kozoni si lo te mapa so si lo nyon kopo so, 29ngbanga ti so zo so ate mapa ni si anyon kopo ni, lo baa na le ti lo tongana tere ti Kota Gbia pepe, andaa lo yeke te, lo yeke nyon ti fâ ngbanga na li ti lo wani. 30Ndani laa, na popo ti ala, azo ti kobela na azo so mbage ti tere ti ala abuba ayeke mingi si ambeni mingi akui. 31Tongana e wani e baa fade be ti e nzoni kozoni, ka Kota Gbia afâ ngbanga na li ti e pepe. 32Me Kota Gbia afâ ngbanga ti e si lo pika e titene lo fâ ngbanga na li ti e tongana ti tanga ti azo ti dunia so pepe. 33Tongaso a-ita, tongana ala bongbi ti te kobe ti Kota Gbia, ala ku amba ti ala. 34Tongana nzara asara mbeni zo, alingbi lo te kobe na da ti lo, tongaso si ala bongbi ti iri ngbanga ti Nzapa na li ti ala pepe. Tongana mbi si kâ, fade mbi yeke leke tanga ti atënë ni.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
1Mbi Paul, mbi wani mbi yeke hunda na ala mbeni ye na iri ti Christ, lo so lo yeke sara ye na nzoni be, me na ngangu pepe. Azo ayeke tene: tongana mbi yeke na popo ti ala, mbi yeke zo so ade mingi, me tongana mbi yeke yongoro na ala, mbi yeke so na ndö ti ala mingi. 2Mbi voro ala, mbi tene: ala pusu mbi pepe titene mbi so na ndö ti ala tongana mbi si na popo ti ala kâ! Ambeni zo abaa ti ala atene, mbi yeke sara ye gi tongana ti azo ti dunia so. Biani, mbi leke na be ti mbi ti so ngangu na ndö ti azo ni. 3Taa-tënë, e yeke azo ti sese so, me e yeke tiri bira tongana ti azo ti sese so pepe. 4Aye ti bira ti e alondo na zo ti sese so pepe, me ngangu ti aye ti bira ti e alondo na Nzapa si ayeke buba angangu gbagba ti bira. Atënë ti gbungo li ti azo so ayeke na legeni pepe, e yeke buba ni. 5E yeke buba nga aye so kue azo ti baba ayeke mu ti kanga lege na amba ti ala ti hinga Nzapa. E yeke kanga lege na atënë ti be ti azo kue ti sara si atënë ti be ti ala aga ngbaa si ala ma yanga ti Christ. 6Tongana ala, azo ti Korente, ala ma yanga ti Christ nzoni, fade e yeke duti nduru ti fâ ngbanga na li ti azo so kue ake ti ma yanga. 7Ala yeke baa aye na le ti ala gi tongana ti so zo ayeke baa na ye. Tongana mbeni zo abaa atene, ni yeke zo ti Christ, ayeke nzoni lo hinga tënë so laso biani: tongana lo yeke zo ti Christ, e nga e, e yeke azo ti Christ. 8Ataa so mbi pika kate ti mbi ndali ti ngangu so Kota Gbia amu na e, kamene asara mbi pepe. Nda ti ngangu ni ayeke ti sara si Eglize ti ala akpengba, me ayeke ti sara si Eglize ni ati pepe. 9Mbi ye titene ala baa mbi tongana zo so ayeke zia mbeto na be ti ala na lege ti ambeti ti lo pepe. 10Biani, ambeni zo atene: “Atënë ti ya ti ambeti ti Paul ane mingi si ayeke nga ngangu mingi; me tongana Paul ayeke na popo ti e, lo yeke na ngangu pepe si tënë ti yanga ti lo ayeke ye oko pepe.” 11Zo so atene mara ti tënë so, ayeke nzoni lo hinga lo tene: lani so e ngba yongoro si e tokua mbeti na ala, tënë ti yanga ti e aso; sarango ye ti e ayeke so ande nga gi tongaso, tongana e yeke si na ala kâ. 12Biani, ambeni zo abaa tere ti ala tongana akota zo, e kpa ti haka tere ti e na ala pepe, e lingbi na ala pepe. Na le ti ala wani, ala baa tere ti ala tongana azo so alingbi awe si ala mu lege ti dutingo ti ala ti haka na azo kue. Andaa, li ti ala ayeke daa pepe! 13Ti e, e yeke gonda tere ti e ahon ndoni pepe; e yeke gonda tere ti e asi na ndo so Nzapa afa na e ti sara kua ti lo daa, e yeke sara nga kua ni ngbii e si na ni na ndo ti ala. 14E yeke sara kua ni ti hon ndo so a fa na e so pepe. Tongana e si fade na popo ti ala pepe, ka e sara ye ahon so e lingbi ti sara so. Taa-tënë, e laa e gue na Nzoni Tënë ti Christ kozoni na ala. 15Kua so ambeni zo nde asara, e yeke gonda tere ti e ahon ndoni ndali ni pepe. Me ye so e zia be ti e daa ti ku ayeke so: tongana mabe ti ala akono, e yeke sara ande kota kua mingi na popo ti ala; me e yeke sara kua ni angba gi na ndo so Nzapa afa na e. 16Na pekoni, e yeke gue na Nzoni Tënë na ya ti ambeni kodro so ayeke na peko ti ala kâ. Tongaso si ndo so ambeni zo asara kua daa kozoni awe, e ye ti kiri ti sara kua na ndo so pepe; kua so ambeni zo asara ni, e ye nga ti gonda tere ti e ndali ni pepe. 17Mbeti ti Nzapa atene: “Zo so aye ti gonda tere ti lo, ayeke nzoni lo gonda tere ti lo ndali ti ye so Kota Gbia asara.” 18Taa nzoni zo ti kua ayeke zo so ayeke tene nzoni tënë na ndö ti lo wani pepe, me zo so Kota Gbia laa ayeke tene nzoni tënë na ndö ti lo.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
YE TI MANDA 1
A-Témoin ti Jéhovah ayeke azo wa?
A-Témoin ti Jéhovah oke la mo hinga ala? Ambeni na popo ti e ayeke peut-être avoizin ti mo, akamarade ti mo ti place ti kua wala so mo na ala asara klase oko. Wala peut-être a si awe so e sara lisoro na mo na ndo ti Bible. Ti tâ tënë ni, e yeke azo wa? Nga ngbanga ti nyen si e yeke fa tënë ti mabe ti e na azo?
E yeke tongana tanga ti azo kue. E yeke ti akodoro nde nde nga dutingo ti e ayeke nde nde. Ambeni na popo ti e ândö asara ambeni nzapa nde, nga ambeni amä na bê lani na Nzapa pëpe. Ye oko, kozoni si e ga Témoin ti Jéhovah, e kue lani e mû ngoi ti gi yâ ti Bible tâ nzoni (Kusala 17:11). E yeda na aye so e manda so, nga na pekoni e wani e soro ti voro Jéhovah Nzapa.
Mandango Bible aga na e aye ti nzoni. Tongana tanga ti azo kue, e nga kue e yeke tingbi na akpale nga e yeke na awokongo. Me teti so e yeke gi ti zia si Bible afa lege na e na yâ ti fini ti e ti lâ oko oko, dutingo ti e aga tâ nzoni mingi (Psaume 128:1, 2). Ndani la si e yeke fa na azo anzoni ye so e manda na yâ ti Bible.
Andia ti Nzapa la ayeke fa lege na e. Andia so, so alondo na yâ ti Bible, asara si e duti nzoni nga e ne amba ti e azo. A sara nga si e yeke sara ye ti likisi pëpe nga e sara nzoni na azo. Andia so asara si azo so abata ni ayeke na nzoni seni nga ala ga anzoni zo ti kodoro. A yeke pusu nga asewa ti duti beoko na ti duti na anzoni sarango ye. Ndali ti so e hinga so “Nzapa ayeke sara kangbi na popo ti azo pëpe,” e bâ so e yeke ti mbeni kota sewa na lege ti yingo so mara ti azo nde nde kue ayeke na yâ ni na so azo ni ahinga tënë ti poroso wala ti mara pëpe. Atâa so e yeke asenge zo, e aTémoin ti Jéhovah e yeke tâ nde mingi.
Nyen la afa so aTémoin ti Jéhovah ayeke tongana tanga ti azo kue?
Andia wa la aTémoin ti Jéhovah amanda na yâ ti Bible?


text:
14: Nzapa atara mabe ti Abraham
MO BÂ ye so Abraham ayeke sara na lê ti foto so? Zembe ayeke na maboko ti lo, mo bâ mo tene lo ye ti fâ molenge ti lo. Me lo ye ti sara tongaso ngbanga nyen? Kozoni, zia e bâ tongana nyen Abraham na Sara awara molenge ti ala ti koli.
Girisa pëpe so Nzapa atene lani na ala so ala yeke dü molenge ti koli. Me ye so akpa ti si pëpe, tënë ti so ala ga mbakoro mingi awe. Ye oko, Abraham ahinga so Nzapa alingbi ti sara ye kue. Tongaso, nyen la asi?
Ngu oko ahon na peko ti tënë so Nzapa atene na Abraham. Tongana Abraham awara ngu 100 na Sara awara ngu 90, ala dü molenge ti koli na ala iri lo Isaac. Jéhovah atene tâ tënë!
Tongana Isaac akono awe, Jéhovah atara mabe ti Abraham. Lo iri lo, lo tene: ‘Abraham!’ Abraham akiri tënë, lo tene: ‘Mbi la!’ Nzapa atene: ‘Mû molenge ti mo Isaac, na gue na kota hoto so mbi yeke fa na mo. Kâ, fâ molenge ti mo na mû lo na sandaga.’
Vundu asara Abraham mingi ngbanga ti so lo ye molenge ti lo ngangu. Girisa pëpe, Nzapa atene so amolenge ti Abraham ayeke duti na sese ti Canaan. Me ye so ayeke si tongana nyen tongana Isaac akui? Abraham agbu nda ni mbilimbili pëpe, me lo mä yanga ti Nzapa kamême.
Tongana ala si na kota hoto so, Abraham akanga Isaac na lo zia lo na ndo ti balaga so lo leke. Na pekoni, lo mû zembe ti fâ na molenge ti lo. Me tâ gi na ngoi ni so, ange ti Nzapa airi lo, lo tene: ‘Abraham! Abraham!’ Abraham akiri tënë, lo tene: ‘Mbi la!’
Nzapa atene: ‘Sara sioni na molenge ni pëpe! Mbi hinga fadeso awe so mo mä na bê na mbi, teti so mo gbanzi oko ngengele molenge ti mo na mbi pëpe.’
So kota mabe si Abraham afa na mbage ti Nzapa! Lo mä na bê so Jéhovah alingbi ti sara ye kue, na Jéhovah alingbi même ti zingo Isaac na kuâ. Ti tâ tënë ni, Nzapa aye lani si Abraham afâ molenge ti lo pëpe. Tongaso, lo sara si ambeni kete keke agbu didi ti mbeni ngasangbaga, na lo tene na Abraham ti mû lo na sandaga na place ti molenge ti lo.
Genèse 21:1-7; 22:1-18.
Ahundango tënë
- Nzapa amû yanga ti sara nyen na Abraham? Jéhovah asara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo tongana nyen?
- Tongana ti so foto ni afa, Nzapa atara mabe ti Abraham tongana nyen?
- Abraham asara nyen, atâa so lo hinga pëpe nda ni so Nzapa amû yanga so na lo?
- Nyen la asi tongana Abraham amû zembe ti fâ na molenge ti lo?
- Mabe ti Abraham na mbage ti Nzapa ayeke lani kota tongana nyen?
- Nzapa amû nyen na Abraham ti tene lo mû na sandaga? Jéhovah asara ni tongana nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 21:1-7.
Ngbanga ti nyen Abraham afâ lani molenge ti lo na ganza na lango miombe ni? (Gen. 17:10-12; 21:4).
- Diko Genèse 22:1-18.
Tongana nyen Isaac afa so lo mä yanga ti babâ ti lo Abraham? Tongana nyen ye so aduti fä ti mbeni kpengba ye so ayeke gue ti si? (Gen. 22:7-9; 1 aCor. 5:7; aPhil. 2:8, 9).
TI HINGA AMBENI TËNË
Abraham
—“babâ ti ala kue so ayeke na mabe”
Tongana nyen la Abraham afa so lo yeke na mabe? Na alege wa e lingbi ti mû tapande ti mabe ti Abraham?


text:
1Mbeni lâ, Jésus ayeke fa ye na azo na ya ti kota da ti Nzapa; lo yeke fa nga Nzoni Tënë na ala. Akota wayango-sandaga, awafango-ndia na akangba aga. 2Ala hunda lo, atene: “Tene na e, na iri ti zo wa laa mo yeke sara aye so? Zo wa laa amu lege na mo ti sara ni, zo wa?” 3Lo kiri tënë na ala, lo tene: “Mbi nga, mbi yeke hunda ala na mbeni tënë: 4Zo wa laa atokua Jean ti batize azo? Nzapa wala azo?” 5Azo ni agbu li ti ala si ala tene na popo ti ala: “Tongana e tene: ‘Nzapa laa atokua Jean’, fade lo hunda e, lo tene: ‘Ngbanga ti nyen si ala yeda na tënë ti lo pepe?’ 6Tongana e tene: ‘Azo laa atokua lo’, fade azo ni kue ayeke bo e na têne, ngbanga ti so ala hinga biani atene, Jean ayeke wayanga-Nzapa.” 7Tongaso ala tene na Jésus: “E hinga zo so atokua lo pepe.” 8Jésus atene na ala: “Zo so amu lege na mbi ti sara aye so, mbi nga, mbi yeke di iri ti lo na ala pepe.” 9Na pekoni, Jésus atene toli so na azo ni, lo tene: “Mbeni zo afâ yaka ti vinye; lo zia yaka ni na maboko ti azo ti fango yaka ti vinye si lo gue na mbeni kodro ti ninga kâ mingi. 10So ngoi ti kongo ale ti vinye ni alingbi awe, lo tokua mbeni zo ti kua oko na azo ti fango yaka ni titene ala mu ti lo ale ti vinye ni aga na ni. Me azo ti fango yaka ni apika zo ni si ala tumba lo, maboko ti lo senge. 11Wa ti yaka ni akiri atokua mbeni zo ti kua ti lo. Lo so nga, ala pika lo, ala sara kua ti mbana na lo si ala tumba lo, maboko ti lo senge. 12Lo kiri lo tokua ota zo ni. Lo nga, ala pika lo, azia ka na tere ti lo si ala tumba lo. 13Wa ti yaka ni atene na be ti lo, atene: ‘Fade mbi yeke sara tongana nyen? Mbi yeke tokua molenge ti mbi so mbi ye lo mingi; mbi hinga pepe, fade ala yeke kpe mbeto ti lo.’ 14Me so azo ti fango yaka ni abaa molenge ni, ala tene na popo ti ala: ‘Baa, lo so lo yeke ga wa ti yaka ni na peko ti babâ ti lo laa! E fâ lo si yaka ni aga ti e!’ 15Ala gbu lo, ala sigigi na lo na ya ti yaka ni si ala fâ lo.” Jésus ahunda ala, atene: “Fade wa ti yaka ni ayeke sara nyen na ala? 16Fade lo yeke ga ti fâ azo ti fango yaka so si lo yeke mu yaka ni na ambeni zo nde.” So azo ni ama tënë so, ala tene: “Ye ni ayeke si oko pepe!” 17Me Jésus abaa le ti ala si lo tene na ala: “Nda ti tënë so a su na ya ti Mbeti ti Nzapa so atene nyen? Tënë so atene: ‘Têne so azo ti sarango da ake ni, ni laa akiri aga ngangu têne ti gere ti da ni.’ 18Zo so kue ayeke ti na ndö ti têne so, fade tere ti lo ayeke kungbi. Tongana têne ni ati na ndö ti mbeni zo, fade ayeke nika lo nikango!” 19Gi na ndembe ni so, awafango-ndia na akota wayango-sandaga ayeke gi lege ti gbu Jésus, me ala sara mbeto ti azo ti kodro. Ala hinga so toli so lo tene so, lo tene gi ti kpo ala. 20Ala to nda ti bembe ndo na tere ti Jésus. Ndani laa ala tokua ambeni zo na lo so asara tere ti ala tongana anzoni zo. Azo ni ague ti hunda lo na mbeni tënë titene na lege ti tënë ti yanga ti lo wani, lo ti na ya ti gbanda ti ala. Ala ye ti wara lege ti gbu lo ti zia lo na maboko ti akota zo ti kodro nga na govoronere. 21Ala hunda lo, atene: “Wafango-ye, e hinga so mo yeke tene tënë si mo yeke fa ye gi na legeni mbirimbiri; mo yeke mu mbage ti zo oko pepe, me mo yeke fa mbirimbiri lege ti sarango ye so Nzapa aye. 22Tene na e: Ndia amu lege na e ti futa lapo na kota gbia ti Rome, wala e futa ni pepe?” 23Me Jésus ahinga mayere ti ala kue si lo tene na ala: 24“Ala fa na mbi mbeni le ti nginza, e baa. So li ti zo wa laa? So iri ti zo wa laa na le ti nginza ni so?” Ala kiri tënë na lo, atene: “Ti kota gbia ti Rome.” 25Lo tene na ala: “Ala futa na kota gbia ti Rome ye so ayeke ti lo, ala futa na Nzapa ye so ayeke ti Nzapa.” 26Tongaso ala wara tënë na yanga ti lo pepe ti gbu lo ndali ni na le ti azo ni. Li ti ala kue akpe ndali ti tënë so lo kiri na ni na ala so si ala zi yanga oko pepe. 27Ambeni sadusien aga nduru na tere ti Jésus. – Asadusien ayeke azo so atene, akuâ ayeke zingo pepe. – Ala hunda lo, atene: 28“Wafango-ye, Moïse asu ando ndia so na mbeti ndali ti e, lo tene: ‘Tongana mbeni zo akui si lo zia wali na peko ti lo, me zo ni adu amolenge pepe, alingbi ita ti lo amu wali ti wakuâ ni si lo du amolenge na ita ti lo so akui so.’ 29Ando, ambeni ita mbarambara ayeke daa. Kozo ita ni amu wali, lo du molenge pepe si lo kui. 30Use ita ni amu wali ni. 31Na pekoni, ota ita ni amu wali ni. Ala mbarambara kue amu wali ni, ala du molenge pepe si ala kui. 32Na ndani, wali ni nga akui. 33Na lango ti zingongo ti akuâ, fade wali ni ayeke duti wali ti zo wa na popo ti ala so? So ala mbarambara kue amu lo ti ga wali ti ala so!” 34Jésus akiri tënë na ala, atene: “Azo ti dunia so ayeke mu awali wala akoli, 35me azo so Nzapa abaa ala atene, ala laa alingbi ande ti zingo na kuâ si ala duti na fini na ya ti dunia so ayeke ga gbanda, fade ala yeke mu koli wala wali pepe. 36Ala lingbi nga ti kui pepe, ngbanga ti so ala yeke ga tongana a-ange. Ala yeke amolenge ti Nzapa, ngbanga ti so ala zingo na kuâ awe. 37Moïse wani afa ando polele atene, fade akuâ ayeke zingo. Biani, na ndo so lo tene tënë ti kete keke ti ki daa, lo iri Kota Gbia, atene: ‘Nzapa ti Abraham, Nzapa ti Isaac, Nzapa ti Jacob.’ 38Jésus akiri atene: “Nzapa ayeke Nzapa ti akuâ pepe, me lo yeke Nzapa ti azo so ayeke na fini, ngbanga ti so ala kue ayeke na fini ndali ti lo.” 39Ambeni wafango-ndia atene na lo: “Wafango-ye, tënë ti mo ayeke nzoni mingi.” 40Nilaa, nzara ti kiri ti hunda lo na mbeni tënë asigigi na ya ti ala kue. 41Jésus atene na ala: “Tongana nyen si azo alingbi ti tene, Mesii ayeke molenge ti David so? 42David wani asu na ya ti mbeti ti Abia, atene: ‘Kota Gbia Nzapa atene na Kota Gbia ti mbi, atene: Mo duti na mbage ti maboko ti mbi ti koli 43ngbii mbi sara titene awato ti mo aga tongana mbata na gbe ti gere ti mo si.’ 44So David airi lo atene, Kota Gbia so, Mesii ayeke kiri ti ga molenge ti David tongana nyen?” 45So gba ti azo ayeke ma Jésus, lo tene na adisiple ti lo: 46“Ala sara hange na awafango-ndia so aye ti fono gi na ya ti kota bongo si ala ye titene azo abara ala na ndo so azo abongbi daa; ala ye ti duti na ya ti akozo ngende na ya ti ada ti sambelango Nzapa nga na ya ti amatanga. 47Ala yeke ro aye kue ti ya ti da ti awali-mua si ala yeke sara ayongoro sambela titene azo abaa ala. Fade Nzapa ayeke fâ ngbanga na li ti ala ngangu ahon ti azo kue.”
Copyright
Learn More


text:
1Angba lango oko titene matanga ti Pake asi. Jésus ahinga so ngbonga ti lo ti zia dunia so ti kiri na Babâ alingbi awe. Azo ti lo so ayeke na dunia so, lo ye ala lakue, lo ye ala ngbii asi na ndani. 2So ala yeke te kobe ti lakui, Zabolo azia na be ti Judas, molenge ti Iskariote ti ka Jésus. 3Jésus ahinga so Babâ azia aye kue na maboko ti lo. Lo hinga nga so lo londo na Nzapa, lo ga si lo yeke kiri ande na Nzapa. 4Tongaso, lo londo na tere ti kobe ni, lo zi bongo ti lo ti ndö ni si lo mu mbeni bongo, lo kanga na ya ti lo. 5Na pekoni, lo tuku ngu na ya ti mbeni kota sembe, lo to nda ti sukula gere ti adisiple ti lo si lo mbo ni na bongo so lo kanga na ya ti lo so. 6Lo si na Simon Pierre, me Simon Pierre atene na lo: “Kota Gbia, mo ye ti sukula gere ti mbi?” 7Jésus akiri tënë na lo, atene: “Mo lingbi ti hinga fadeso nda ti ye so mbi yeke sara so pepe, me mo yeke hinga nda ni na peko.” 8Pierre atene na lo: “Mo ye ti sukula gere ti mbi? Oko pepe! ’Jésus atene na lo: “Tongana mbi sukula gere ti mo pepe, mbeni ye so mo lingbi ti ku na mbage ti mbi ayeke daa pepe.” 9Simon Pierre atene na lo: “Tongaso, Kota Gbia, mo sukula gi gere ti mbi pepe, me mo sukula gere ti mbi, maboko ti mbi na li ti mbi kue!” 10Jésus atene na lo: “Zo so asukula tere ti lo awe, lo lingbi ti kiri ti sukula tere ti lo pepe, me gi gere ti lo. Biani, tere ti lo avuru awe. Ti ala, tere ti ala avuru awe, me ala kue pepe.” 11Jésus ahinga zo so ayeke ka ande lo, ndani laa lo tene: “Ala kue laa tere ti ala avuru pepe.” 12So Jésus ahunzi sukulango gere ti ala awe, lo kiri lo yu bongo ti lo; lo kiri na tere ti kobe ni. Lo hunda ala, lo tene: “Ala hinga nda ti ye so mbi sara na ala so? 13Ala yeke iri mbi ‘Wafango-ye’ wala ‘Kota Gbia’, so lege ni laa, ngbanga ti so mbi yeke Wafango-ye si mbi yeke nga Kota Gbia biani. 14Mbi so mbi yeke Wafango-ye si mbi yeke nga Kota Gbia, mbi sukula gere ti ala, alingbi ala nga, ala sukula gere ti ala na popo ti ala. 15Mbi sara so ti fa na ala tapande titene ala nga, ala sara ye so mbi sara na ala. 16Biani, mbi tene na ala taa-tënë: zo ti kua ayeke kota ahon makonzi ti lo pepe; zo ti tokua ayeke kota ahon zo so atokua lo pepe. 17Fadeso ala hinga ye ni awe. Ti ala nzoni tongana ala sara ye alingbi na ni! 18Mbi yeke tene tënë so ndali ti ala kue pepe; mbi hinga azo so mbi soro ala. Mbeti ti Nzapa atene: ‘Zo so mbi na lo e yeke te kobe, lo laa lo yo gere ti lo ti do mbi.’ Alingbi tënë so aga taa-tënë. 19Mbi tene tënë so na ala kozoni si ye ni asi. Tongana ye ni asi ande, ala yeke hinga so ‘Mbi Yeke’. 20Biani, mbi tene na ala taa-tënë: zo so ayamba mbeni zo so mbi tokua lo, andaa mbi wani laa lo yamba mbi; zo so ayamba mbi, andaa lo yamba lo so atokua mbi.” 21Na peko ti tënë so, be ti Jésus ayeke na siriri pepe si lo tene polele, lo tene: “Biani, mbi tene na ala taa-tënë: fade mbeni zo oko na popo ti ala ayeke ka mbi.” 22Adisiple ti lo abaa le ti tere si ala hunda tere ti hinga zo wa laa Jésus ayeke tene tënë ti lo so. 23Mbeni disiple oko, lo so Jésus aye lo mingi, ayeke duti nduru na tere ti Jésus. 24Simon Pierre asara maboko na lo si atene na lo: “Hunda lo: zo wa laa lo yeke tene tënë ti lo so?” 25Disiple ni aba tere ti lo na mbage ti Jésus si lo hunda lo, atene: “Kota Gbia, ayeke zo wa?” 26Jésus akiri tënë na lo, atene: “Mbi yeke yoro nduru mapa na ya ti ngu ti kasa ti mu na mbeni zo: zo ni laa.” Na pekoni, lo mu mapa, lo yoro na ya ti ngu ti kasa ni si lo mu na Judas, molenge ti Iskariote. 27So Judas amu mapa ni, Satan ali na ya ti lo. Jésus atene na lo: “Ye so mo ye ti sara, sara ni hio!” 28Zo oko na popo ti ala so ayeke te kobe ahinga nda ti tënë so Jésus atene na lo so pepe. 29Judas laa ayeke bata bozo ti nginza. Nilaa ambeni disiple atene na be ti ala, Jésus aye ti tene: “Gue mo vo kobe ti matanga ni”, wala “Gue mo mu mbeni ye na azo ti mawa.” 30Gi so Judas amu mapa ni awe, lo sigigi hio. Andaa ndo avuko awe. 31So Judas asigigi awe, Jésus atene: “Fadeso, Molenge ti Zo awara gonda ti lo awe; Nzapa nga awara gonda ti lo na lege ti Molenge ni awe. 32[So Nzapa awara gonda na lege ti lo,] fade Nzapa wani laa ayeke fa na le ti azo gonda ti Molenge ti lo; lo ga nduru ti sara ni awe. 33Amolenge ti mbi, fade mbi yeke ngba na tere ti ala gi na ya ti mbeni kete ngoi. Fade ala yeke gi mbi, me tënë so mbi tene na amakonzi ti azuife lani so, fadeso mbi yeke tene na ala: ‘Ala lingbi ti gue pepe na ndo so mbi yeke gue daa.’ 34Mbi yeke mu na ala fini ndia: ala ye tere na popo ti ala! Alingbi ala ye tere na popo ti ala tongana ti so mbi ye ala. 35Tongana ala ye tere na popo ti ala, tongaso fade azo kue ahinga atene ala yeke adisiple ti mbi.” 36Simon Pierre ahunda lo, atene: “Kota Gbia, mo yeke gue na ndo wa?” Jésus akiri tënë na lo, atene: “Mo lingbi ti mu peko ti mbi na ndo so mbi yeke gue daa fadeso pepe, me mbeni lâ, fade mo yeke mu peko ti mbi.” 37Pierre atene na lo: “Kota Gbia, ngbanga ti nyen laa mbi lingbi ti mu peko ti mo fadeso pepe? Mbi yeke nduru ti ka fini ti mbi ndali ti mo!” 38Jésus akiri tënë, atene: “Mo yeke nduru biani ti ka fini ti mo ndali ti mbi? Biani, mbi tene na mo taa-tënë: kozo titene koli-kondo atoto, mo yeke bere tënë ti mbi fani ota.”
Copyright
Learn More


text:
1Wü di enga wüna, kpah bala Me mala ngü eyi fü nih, gü ba, "Ni reke züka sü eyi fü nih, teka fü nih anü afe te-nih tete kpala." Ah le de nih ceka te-nih ʼbe, angü te nih ngbü kpah de kögö-nzö baka nda wü kundu nih tane la, nih tï arï agbü züka sü la nda-nih kpah de. 2Wü kundu nih la wu ngü ka Me kpo, wüh je ngü ka Me kpah eyi. Amba wüh küwa de, angü wüh le ta ngü ka Me de maguma wü biringbö nda-wü de. Te di bala, ah le de nih ceka te-nih ʼbe, angü te nih le ngü ka Me de maguma nih biringbö de la, nih tï arï gbü züka sü ka Me nda-nih kpah de. 3Fanü fanü, te nih le ngü ka Me de maguma nih biringbö la, nih tï eyi akoro gbü züka sü ka Me la. Amba mene wü kpara de maguma wü ʼbasu ʼbasu ne, wüh tï akoro agbü sü la nda-wü de, kpah baka ngü ta te Me mala, gü ba, "Ni kïna wü mürü kögö-nzö la eyi, gü ba, 'Wü tï arï gbü züka sü ka-ni de,' ne." Me mala ngü la ta bala teka ne? Ah mala bala, angü ah reke sü la nza la de? Ah bala nda de! Ah reke sü la nza ta eyi gügü, o engu ngbü eo kotö ne. 4Nih tï eyi awu ngü la, angü wüh ba ngü la eyi gbü Ngari Me, gü ba, "Me mere kpï bete kotö de wü e ʼburu, gbü wü sïkpï maʼdiya. Fü ah adu afe te-ye gbü sïkpï lorozi." 5Me reke ta sü teka wü kundu nih eyi, ce nzo. Amba wüh koro ta gbü sü la nda-wü de, angü wüh le ngü ka Me, ta te wüh ngbü emala fü ewü ne, nda-wü de. Dela si-ngü te Me mala ngü tete na, gü ba, "Wü tï arï agbü züka sü ka-ni de," ne. Sü la, ah ka-ye fï ladü, zalü akoro enatikine. Me ngbü la fï bü ele wü kpara ka-ye, de wüh rï koro kpala. 7Nih tï kpah eyi awu, gü ba, Me ngbü ele de nih rï agbü züka sü ka-ni la. Kükürü de, angü sidi nga mere bi wü re, Nzïla Wazi Me mala ta ngü la eyi, gömö Miri Davidi, gü ba, "Dene ngü te ni, Me, le amala fü nih enatikine, gü ba 'Nih le ngü ka-ni de maguma nih biringbö. Nih mere e adi emere ngü baka nda wü kundu nih tane de, angü wüh ka-wü ta wü mürü kögö-nzö.' " Miri Davidi ba ngü la gbü Ngari Me, sidi nga mere bi wü re, te Me kïna wü kundu nih la tete na. Te di bala, ah le de nih wu awu, gü ba, du sïkpï la ladü fü nih, teka fü nih akoro agbü züka sü ka Me la. 8Angü, ta sidi nga kpi ka Müse, Yosuwa za wü di enga Yïsarayele, akoro di me-ye, agbü tö ka wü Kanana. Yi ngbü efï nda-yi, gü ba, tö ka Kanana la de züka sü, te Me mala nganga ne? Ah bala de! Te ah ena adi ta bala la, Davidi du ba wü ngü la, sidi nga bi wü re, fütanga kpi ka Yosuwa, neh teka ne? 9Te di bala, nih tï eyi anü arï agbü sü ka Me kpala, afe te-nih, baka ta te Me fe te-ye, gbü sïkpï ka lorozi ne. 10Gbü sïkpï te yi ena akoro tete agbü sü ka Me, yi ena afe te-yi kpah bala, angü wü tima ka-yi nza eyi ʼburu, baka ta te Me fe te-ye, te engu mere kpï ake kotö nza tete na ne. 11Te di bala, ah le de nih to te-nih ʼburu ʼburu teka ale ngü ka Me, teka fü nih arï agbü züka sü ka Me la. Nih mere e amere ngü ka kögö-nzö, baka nda wü kundu nih ta la, nda-nih de! 12Wü di enga wüna, ah le de nih le ngü ka Me de maguma nih biringbö. Nih ce ngü ka maguma ʼbasu ʼbasu asidi, angü nih tï afiti Me de. Ngü ka Me ka-ye baka mere maguruma te dere fa sü, te tï eyi awa so de biki gbü ye, akolo gbö! Angü Me tï eyi aceka kpï kpa emaguma nih kpörö! awu wü fïngangü ka-nih kpah ʼburu. 13Kpara biringbö te tï afiti Me nda ma! Me wu wü ngü ʼburu kpo! Ah wu fïngangü ka-nih kpah kpo. Nih tï awo ngü gbü jia Me nda-nih de. Ah le de nih le ngü ka Me de maguma nih biringbö. Angü te gara nih ena arü engagira Me, fü engu aye süka ngü ka-nih mbi mbi mbi, te nga wü ngü ka-nih ʼburu, te nih ngbü emere ne. 14Wü di enga wüna, te nih gü ba, nih zu de wü kpara ka Yesu la, ah le de nih zoro ngü ka Yesu de kpa nih ʼbasu. Angü Yesu de mere mürü gele ka-nih, ah kpah de Ye Me. Engu tadu eyi kpa gbü kpï, kpaka Me, angü engu reke ngü ezengba nih de wü Me, nza eyi ʼburu fï mere badi. 15Ngü ka Yesu reke fa nda wü gara mürü gele ʼburu. Yesu wu kpo, gü ba, wazi nih teka arü di kpekpeke gbü wü re-ngü ka Satana nda ma. Wü mere bi ngü te Satana le afiti nih di ne, ah wu kpah kpo. Kükürü de, angü baka ta te Yesu di la füh kotö sene ne, Satana re engu ta kpah eyi, de wü ngü la ʼburu, baka te engu ngbü ere nih di de enatikine ne. Ah re engu bima, teka mere bi wü sïkpï, amba Yesu le wü siti ngü kaka-na la nda de. 16Te di bala ne, de nih mere e akpe cürü de, nih i maguma nih ai, fü nih anü kpaka Miri Yesu. Kükürü de, angü engu ngbü ele nih de züka maguma ye. Te Satana ngbü ere nih la, nih yi-ta Yesu. Engu ena awu cïnga nih, fü ah ato wazi fü nih.
Copyright
Learn More


text:
KOTA MAMA-TENE NI | JÉSUS ASÖ E NA YÂ TI NYEN?
Kuâ ti Jésus nga na zingongo ti lo: Aga na aye ti nzoni wa na mo?
“Mä na bê na Seigneur Jésus na fade a sö mo.”—Kusala 16:31.
Bazengele Paul nga na Silas la atene lani apendere tënë so na mbeni zo ti batango da ti kanga na gbata ti Macédoine, so ayeke na kodoro ti Philippes. Tënë so aye ti tene nyen la? Ti hinga tongana nyen la ti mä na bê na Jésus ayeke sara si zo awara salut, a yeke nzoni e gi ti hinga kozoni kue ngbanga ti nyen la e yeke kui. Zia e bâ ye so Bible atene na ndo ni.
A leke azo ti tene ala kui ape
“L’Éternel Nzapa akamata zo, Lo zia lo na yaka ti Éden ti leke na ti bata yaka so. L’Éternel Nzapa alu ndia na zo, Lo tene, Mo lingbi te le-keke kue ti yaka tongana bê ti mo aye; me lê ti keke ti hinga nzoni na ti hinga sioni, mo te pëpe; teti na lâ ni so mo te lê ni so, fade mo kui biani.”—Genèse 2:15-17.
Nzapa azia lani Adam na yâ ti yaka ti Éden, so ayeke mbeni paradis so ayeke na sese ge, na so a si singo na anyama, apendere keke nga na afleur. Na yâ ni, a yeke wara alê ti keke so Adam alingbi ti te ni tongana ti so bê ti lo aye. Ye oko, Jéhovah Nzapa afa polele na Adam mbeni keke so a lingbi lo te lê ni ape, na so tongana lo te ni, fade lo yeke kui.
Adam amä lani yâ ti commandement ni so tongana nyen? Lo hinga lani ye so a iri ni a tene kuâ, ngbanga ti so lo yeke bâ lani anyama na kuingo ni. Tongana Nzapa aleke Adam lani ti tene lo kui, ka nda ti commandement so Nzapa amû lani ayeke même dä ape. Me ye ni ayeke tongaso ape, Adam ahinga lani so tongana lo mä yanga nga lo te lê ti keke ni ape, lo lingbi ti ngbâ na fini lakue lakue, lo yeke kui ape.
Ambeni zo atene so keke ni so aye gi ti sara tënë ti bungbingo ti koli na wali. Me, tënë ti ala ni so ayeke tâ tënë ape. Girisa ape so, Jéhovah aye lani si Adam na wali ti lo, Ève, ‘adü amolenge mingi, ala wu, ala si singo na sese, ala sara si ye kue aga na gbe gere ti ala’. (Genèse 1:28). A yeke vrai lê ti keke la Nzapa ake na ala ti te ni lani so. Jéhovah airi ni “lê ti keke ti hinga nzoni na ti hinga sioni,” ngbanga ti so a yeke fa so lo la lo yeke na droit ti fa na e azo ye so ayeke nzoni wala sioni. Tongana Adam ate lê ti keke ni ape, lo yeke fa so lo mä yanga, me lo yeke fa nga so lo ne Zo so asara lo nga so airi gbâ ti atufa na ndo ti lo.
Adam akui ngbanga ti so lo ke yanga ti Nzapa
“[Nzapa atene] na Adam, Teti mo . . . te lê ti keke so Mbi komande mo, . . . fade mo te kobe na lege ti sô ti lê ti mo juska mo kiri na sese, teti A kamata mo na sese; na fade mo kiri na pupu-sese, teti mo yeke pupu-sese.”—Genèse 3:17, 19.
Adam ate lê ti keke so a ke na lo ti te ni so. A lingbi e bâ pëpe kengo yanga ti Adam so tongana mbeni ye ti ngia. A yeke kpengbango-li la lo sara so. Lo fa, tâ dandara so, lo bâ na nene ni ape anzoni ye kue so Jéhovah asara na lo. Na tengo lê ti keke ni, Adam ake Jéhovah. Lo soro ti sigigi na gbe ti Jéhovah, na ye so aga na akota kpale mingi na pekoni.
Tâ gi tongana ti so Jéhovah atene lani, Adam akui na pekoni. Nzapa asara lo na “pupu-sese” na lo tene na lo so fade lo “kiri na pupu-sese”. Tënë so aye pëpe ti tene so, Adam ayeke duti na fini na mbeni tere nde wala lo yeke gue na mbeni ndo. So lo kui so, lo yeke encore na fini ape tongana fuku ti sese so a mû ni lani si a leke na lo so.—Genèse 2:7; Zo-ti-fa-tene 9:5, 10.
E yeke kui ngbanga ti so e yeke amolenge ti Adam
“Na lege ti zo oko siokpari alï na yâ ti dunia so, na lege ti siokpari kuâ aga, tongaso kuâ amû azo kue ngbanga ti so ala kue asara fade siokpari.”—aRomain 5:12.
Kengo yanga so Adam ake, wala siokpari so lo sara, aga na akota kpale mingi na pekoni. Na sarango siokpari, Adam agirisa pëpe gi fini so ayeke ninga angu 70 wala 80 tongaso, me lo girisa fini ti lakue lakue. Na ndo ni, na ngoi so lani Adam ake yanga, lo ga wasiokpari, na lo mû siokpari na amolenge ti lo kue.
E kue e yeke amolenge ti Adam. Na lege ti lo, atâa so e la e soro ni ape, e wara mbeni tere so ayeke pusu e lakue ti sara siokpari, na so na nda ni e yeke kui. Paul afa sioni dutingo ti e so nzoni mingi. Lo tene: “Mbi yeke zo ti mitele, na a kä mbi awe ti ga ngbâa ti siokpari. So mawa na mbi! Zo wa si ayeke sö mbi ande na yâ ti tere so ayeke gue na mbi ti wara kuâ so?” Paul lo wani lo kiri tënë na hunda ti lo ni, lo tene: “Singila na Nzapa na lege ti Jésus Christ Seigneur ti e!”—aRomain 7:14, 24, 25.
Jésus amû fini ti lo tongaso si e lingbi ti wara fini ti lakue lakue
“Babâ ni atokua Molenge ti lo tongana Sauveur ti dunia.”—1 Jean 4:14.
Jéhovah Nzapa asara mbeni ye ti zi aye ti peko ti siokpari nga ti zi e na gbe ti ngbâa ti kuâ. Tongana nyen? Na lege so lo tokua Molenge ti lo, so lo ye lo mingi, ti tene a dü lo tongana mbeni zo so ayeke na siokpari oko ape na tere ti lo, tongana ti Adam. Me nde na Adam, Jésus asara “siokpari oko pëpe”. (1 Pierre 2:22). Ni la, lo yeke lani na gbe ti ngbâa ti kuâ ape, nga lo lingbi lani ti ngbâ na fini lakue lakue, tongana ti mbeni zo so ayeke na siokpari ape.
Me atâa so kue, Jéhovah azia lege si awato ti Jésus afâ lo. Lango ota na pekoni, Jéhovah azingo lo na kuâ na mbeni tere so ayeke ti yingo tongaso si na pekoni lo lingbi ti kiri na yayu. Kâ, Jésus afa na Nzapa ngere ti fini ti lo so siokpari oko ayeke na tere ni ape, ti tene amû lege ti vo ye so Adam na amolenge ti lo agirisa ni. Jéhovah ayeda na sandaga ni so, so ayeke mû lege na azo kue so afa so ala yeke na mabe na Jésus ti wara fini ti lakue lakue.—aRomain 3:23, 24; 1 Jean 2:2.
Na sarango tongaso, Jésus akiri avo ye so Adam agirisa ni lani. Lo bâ pasi lani juska na kuâ ti tene amû lege na e ti wara fini ti lakue lakue. Bible atene: “Jésus . . . [akui], si na lege ti kota nzobe ti Nzapa lo bâ pasi juska ti kui teti zo oko oko kue.”—aHébreu 2:9.
Ye so Jéhovah amû so afa aye mingi na ndo ti lo. Ndia ti lo ti mbilimbili asara si a yeke duti ngangu na e azo, so e yeke na siokpari na tere ti e, ti futa mbeni ye e wani ti tene azi e na yâ ti sioni dutingo so e yeke na yâ ni so. Ni la, teti so lo ye e nga lo bâ mawa ti e, ye so apusu lo ti sara ye alingbi na andia ti lo ni atâa so a yeke kete ye ape, ndali ti so a yeke Molenge ti lo wani la lo yeke mû tongana mbeni ngere ti zi na e.—aRomain 5: 6-8.
So a zingo lani Jésus na kuâ, a ye ti fa so a yeke zingo ande ambeni zo nga
“A zingo Christ na kuâ awe, na lo yeke kozo li ni ti azo so akui. Teti so kuâ aga na lege ti koli oko, zingongo ti akuâ aga nga na lege ti koli oko. Legeoko tongana ti so na yâ ti Adam ala kue akui, tongaso nga na yâ ti Christ ala kue ayeke wara fini.”—1 aCorinthien 15:20-22.
Kite ayeke dä ape so Jésus ayeke lani dä, nga lo kui. Me nyen la afa biani so a zingo lani Jésus na kuâ? Mbeni kota ye so afa atene Jésus azingo lani na kuâ ayeke so, lo fa tere ti lo lani na gbâ ti azo na ando nde nde nga na angoi nde nde. Na mbeni ngoi oko tongaso, lo fa tere ti lo na azo ahon 500. Bazengele Paul atene na yâ ti mbeti ti lo na aCorinthien so ambeni témoin ti ye ni so angbâ na fini lani na ngoi ti lo, so ti tene ala lingbi ti fa na azo peko ti aye so ala bâ na ala mä.—1 aCorinthien 15:3-8.
Ni la, tongana Paul atene lani so Christ ayeke “kozo li ni” ti azo so a zingo ala na kuâ, lo ye lani ti fa so ambeni zo nga kue ayeke zingo ande na kuâ. Jésus lo wani lo tene so mbeni ngbonga ayeke ga so “ala kue so ayeke na yâ ti asende [wala dû] ti kuâ” ayeke “sigigi.”—Jean 5:28, 29.
Ti wara fini ti lakue lakue, a lingbi e mä na bê na Jésus
“Nzapa andoye tâ azo ti dunia so mingi si lo mû gi oko Molenge ti lo ndali ti ala, si zo kue so amä na bê na lo, a lingbi ti futi lo pëpe, me lo wara fini ti lakue lakue.”—Jean 3:16.
Akozo lembeti ti Bible afa na e lawa la kuâ abâ gigi na tongana nyen la Paradis agirisa lani. Andangba lembeti ti Bible afa na e lawa la a yeke futi ande kuâ biaku biaku na tongana nyen la a yeke kiri na Paradis na ndo ti sese. Na pekoni, azo alingbi ti duti na ngia lakue lakue. Apocalypse 21:4 atene: “Kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe.” Me ti fa na azo so tënë ni so ayeke tâ tënë, versê 5 atene: “Atënë so ayeke atënë so a lingbi ti zia bê dä nga ayeke tâ tënë.” Azendo so kue Jéhovah amû ni so, lo yeke na ngangu ti sara ni.
Mo mä na bê so “atënë so ayeke atënë so a lingbi ti zia bê dä nga ayeke tâ tënë”? Gi ti manda ye mingi na ndo ti Jésus nga fa so mo yeke na mabe na lo. Tongana mo sara tongaso, Jéhovah ayeke yeda na mo. Mo yeke wara gbâ ti atufa laso, na mo lingbi nga ti duti ande na beku ti wara fini ti lakue lakue na yâ ti Paradis na ndo ti sese ge, so kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe, “mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe.”


text:
SARA YE NA MABE TONGANA TI ALA | JOSEPH
‘Mbi lingbi ti sara kota sioye so tongana nyen?’
JOSEPH ayeke wu pupu so ayeke wâ, nga lo yeke mä fion ti afleur nga na ambeni keke ni nde so asigigi na yâ ti ngu. Ambeni zo ti kango ye la amû Joseph, ala ngbâ ti hon na lo na tere ti kota ngu ti Nil. Tara ti bâ gbâ ti azo ni so, so ayeke hon na achameau ti ala na tere ti ngu ti gue na mbeni gbata ti Égypte, na so ngoi na ngoi, ala yeke bâ héron nga na ibis so angbâ ti huru. Joseph ayeke pensé na kodoro ti lo so ayeke na popo-hoto ti Hébron, so ayo akilomètre ngbangbo mingi na ndo so lo yeke dä; lo yeke fadeso na mbeni kodoro nde.
Tara ti bâ amakako so ayeke dekongo na ayeke huru na yâ ti akeke ti datte nga na akeke ti figue. Ti Joseph, lo hinga ti lo yanga ti kodoro ti azo so ala yeke hon ala na lege so ape. Peut-être lo yeke tara ti mä gi atënë ni oko oko tongaso nga ti manda ni. Atâa lo hinga wala lo hinga ape, lo lingbi ti bâ kodoro ti lo encore ape.
Joseph ayeke lani gi na ngu 17 wala 18 tongaso, me lo wara akota kpale so même akota koli alingbi ti sara mbeto ni. Aita ti lo wani asara kota bê na tere ti lo ndali ti so babâ ti ala aye Joseph ni mingi, na ala ye ti fâ lo. Me, ahon ti sara tongaso ala yeda ti kä lo na azo ti kango ye ni so (Genèse 37:2, 5, 18-28). Fadeso, na peko ti so azo ti kango ye ni avoyagé a sara ayenga mingi tongaso, peut-être tere ti ala ayeke nzere gi nzerengo ndali ti so ala bâ so ala ga nduru na kota gbata so ala ye ti gue ti kä Joseph ni dä, nga ti kä ambeni aye ti ala ni. Joseph asara lani tongana nyen ti tene bê ti lo afuti kue ape? Nga tongana nyen la laso e lingbi ti ngbâ ti luti na gbele akpale si mabe ti e atï ape? E yeke manda ande aye mingi na ndo ti Joseph.
“L’ÉTERNEL AYEKE NA JOSEPH”
“Ala gue na Joseph na Égypte. Potiphar capita ti Pharaon, capitaine ti agarde, zo ti Égypte, avo lo na tïtî azo ti Ismaël so ague na lo kâ.” (Genèse 39:1). Nduru tënë ti yâ ti Bible so amû maboko na e ti tara ti bâ ye ti kamene so a sara lani na maseka-koli so, so a kiri a kä lo ti fani use ni. Lo ga gi tongana mbeni kungba ti kango ni! E lingbi ti pensé na Joseph so lo ngbâ ti mû peko ti fini wa ti lo ni, so ayeke mbeni kota zo na yangbo ti gbia ti Égypte, ala ngbâ ti hon na yâ ti agara ti yâ ti gbata ni ti tene a gue na Joseph na fini da ti lo.
Da ni so ayeke tâ nde mingi na ye so Joseph airi ni da. Lo kono lani na yâ ti mbeni sewa so alango gi na gbe ti atente ndali ti so ala yeke fono lani gi na lê ti nduzu ti bâ lege ti ataba ti ala. Ge na Égypte ni, mara ti azo ti mosoro tongana Potiphar ni so ayeke lango gi na yâ ti apendere da so a zia peinture na tere ni si aza zango. Awandara atene so azo ti Égypte ti ândö aye lani aye ti pendere mingi. A yeke wara ajardin so gbagba ayeke na tere ni so akeke so asara gbe ti dê ayeke na yâ ni, akete ngu so ayeke sara si apapyrus akono nzoni, afleur na ambeni keke nde so ayeke sigigi ka na yâ ti ngu. Ambeni da ni ayeke lani gi na yâ ti ajardin na ndo ni adë kpô. A yeke wara nga avéranda so azo ni alingbi ti duti dä ti mû pupu, afenêtre ti da ni akono pendere ti tene pupu ayä ala nzoni, achambre ti da ni ayeke gbani. A yeke wara nga mbeni kota ndo ti tengo ye nga na ndo ti tene angbâa ni alango dä.
Aye ni so kue apika bê ti Joseph? E pensé a sara ye oko na ndo ti lo ape. Peut-être ye so agbu lani bê ti lo mingi ayeke so lo bâ tere ti lo so lo yeke gi lo oko. Yanga ti kodoro ti azo ti Égypte ni, yungo bongo ti ala, lekerengo tere ti ala nga na alege ti vorongo ti ala kue ayeke nde na ti ti lo. Ala yeke voro lani gbâ ti anzapa nde nde, ala yeke sara nga aye ti asioni yingo nga na magie, nga ala yeke sara kota mbeto ti akuâ nga na ti aye so ayeke si na peko ti kuâ ti mbeni zo. Me, mbeni ye ayeke dä so amû lani maboko na Joseph ti bâ tere ti lo so lo yeke gi lo oko ape. Mbaï ni atene: “L’Éternel ayeke na Joseph.” (Genèse 39:2). Kite ayeke dä ape so Joseph azi lani bê ti lo kue na Nzapa ti lo. Bible atene so Jéhovah “ayeke nduru na azo kue so adi iri ti Lo”. (Psaume 145:18). Mbeni ye nde wa la asara si Joseph aga lani nduru na Nzapa ti lo?
Maseka-koli so akpe ti tene bê ti lo afuti kue, nga lo komanse ti sara gi kua so a mû na lo ti sara. Jéhovah airi tufa na ndo ti Joseph, na Joseph anzere na lê ti fini wa ti lo ni. Potiphar abâ lani so Jéhovah, Nzapa ti azo ti Joseph, airi tufa na ndo ti zo ti kua ti lo ni, na kite ayeke dä ape so mara ti tufa ni so asara lani si aye ti da ti Potiphar, zo ti Égypte so, amaï nzoni. Yeke na yeke Potiphar aye Joseph ni juska lo zia aye ti lo kue na tïtî maseka-koli so.—Genèse 39:3-6.
Joseph azia mbeni nzoni tapande na amaseka so ayeke sara na Nzapa laso. Na tapande na ngoi so ala yeke na ekole, na ambeni ngoi, ala lingbi ti bâ tere ti ala so ala yeke na mbeni ndo so ala hinga li ti ala na ni ape wala ala yeke na popo ti awande. Ala bâ so ala yeke na yâ ti mbeni dunia so sarango ye ti asioni yingo nga na sioni sarango ye ahon ndo ni dä, nga azo so ala yeke na popo ti ala ayeke na sioni bango ndo na ndo ti gigi ti ala. Tongana mo yeke na yâ ti mara ti ye tongaso, dabe ti mo so Jéhovah achangé ape (Jacques 1:17). Lo yeke ngbâ lakue ti mû maboko na azo kue so angbâ be-ta-zo na lo na so ayeke sara kue ti nzere na lê ti lo. Lo yeke iri tufa na ndo ti ala, nga lo yeke sara ande legeoko tongaso na mo.
Na oko ngoi ni so, mbaï ni afa na e so, Joseph ayeke kpengba. Maseka ni aga koli nga “tere ti lo ayeke nzoni mingi.” Tënë so aye ti fa so aye ti sioni ayeke hara lo, ndali ti so, sân ti tene mbeni zo aye, pendere ti lo ayeke gboto lê ti ambeni zo senge senge.
“JOSEPH AYEDA PËPE”
Joseph abâ tënë ti dutingo be-ta-zo na nene ni mingi; me wali ti Potiphar ayeke ti lo tongaso ape. E diko, a tene: “Wali ti mveni ti lo abâ Joseph, na lo tene, Mo bungbi na mbi.” (Genèse 39:7). Joseph ayeda lani na tara ti wali païen so ayeke na kamene na lê ti lo ape so? Mbeni ye oko na yâ ti Bible afa na e ape so anzara ti tere so amaseka-koli ayeke na ni asara Joseph pëpe, ên-ën. Nga, mbeni ye oko na yâ ti Bible atene pëpe so wali ti kota zo ti kodoro so, so ayeke na mosoro mingi, ayeke pendere ape. Me, eskê Joseph apensé na yâ ti li ti lo so wa ti lo ayeke hinga tënë ni ande ape, tongaso ni peut ti sara ye ni senge? Eskê lo pensé na yâ ti li ti lo so tongana ni bungbi na wali ni ni yeke wara gbâ ti aye na peko ni?
Ti tâ tënë ni, e lingbi pëpe ti hinga aye kue so ayeke tambela lani na yâ ti li ti Joseph. Me, e yeke na mbeni ye so afa na e polele aye so ayeke na yâ ti bê ti lo. Ye ni asigigi polele na yâ ti kiringo tënë so lo tene: “Bâ, mveni ti mbi abi bê ti lo pëpe na ye so ayeke na mbi na yâ da, na lo zia ye ti lo kue na tïtî mbi. Lo yeke kota ahon mbi na da so pëpe, na lo gbanzi ye oko na mbi pëpe, gi mo, teti mo yeke wali ti lo. Tongaso mbi lingbi sara kota sioye so na siokpari ti ke Nzapa tongana nyen?” (Genèse 39:8, 9). Tara ti bâ maseka-koli so na sarango tënë so na mbeto pëpe. Même gi ti pensé na ye so wali ni ahunda na lo ti sara so, a sara lo nzoni pëpe. Ngbanga ti nyen?
Tongana ti so Joseph atene, wa ti lo azia aye ti lo kue na tïtî lo. Potiphar azia lani aye ti da ti lo kue na tïtî Joseph, na lo gbanzi ye oko na lo ape, me gi wali ti lo. Joseph ayeke gue ti buba yâ ti confiance ni so tongana nyen? Lo ke mara ti pensé ni so na bê oko. Me mbeni ye ni so lo ke tâ na bê oko ayeke bibe ti sarango siokpari na tere ti Jéhovah, Nzapa ti lo. Joseph amanda ye mingi lani na tere ti babâ na mama ti lo na ndo ti bango ndo ti Nzapa na ndo ti mariage nga na dutingo be-ta-zo. Jéhovah la ayeke lani na gunda ti mungo tere ti kozo koli na kozo wali, na lo fa bibe ti lo polele na ndo ni. Lo tene so koli na wali ayeke duti ndo oko, na ala yeke “ga mitele oko.” (Genèse 2:24). Lani, azo so atara ti sara ye ague nde na tënë so, bê ti Nzapa ason na tere ti ala. Na tapande, lani angbâ kete, ambeni zo abungbi na wali ti Abraham nga na wali ti Isaac, so ala use kue ayeke a-âta ti Joseph, na angbâ kete sioni ye asi na azo ni so (Genèse 20:1-3; 26:7-11). Joseph amanda ye na lege ti aye ni so asi so nzoni mingi, ni la lo leke na bê ti lo ti sara ye alingbi na ni.
Wali ti Potiphar ni aye ti mä tënë ni so Joseph atene so pëpe. Tara ti bâ gi tongana nyen la senge ngbâa so ake lo, juska ngbâa ni ahaka ye ni so tongana mbeni “kota sioye”. Me atâa so kue, lo ngbâ gi ti hunda na Joseph ni ti bungbi na lo. Peut-être bê ti lo ason, ndali ti so lo yeke zo ti baba, a sara si lo leke na bê ti lo ti changé bango ndo ti Joseph. Gi oko pensé ti lo ni so la Satan nga kue afa ni lani na ngoi so lo tara Jésus. Tara ti Satan ni nga kue atï na ngu, na ahon ti tene Satan ni azia lege ni, lo ngbâ ti ku “mbeni ngoi so alingbi.” (Luc 4:13). Awakua ti Nzapa ayeke na bezoin ti leke na bê ti ala ti ngbâ ti luti ngangu na gbele tara. A yeke ye so Joseph asara lani la. Atâa so kue, tara ni asi gi “lâ na lâ,” lo lingbi ti kpe ni ape. E diko, a tene: ‘Joseph ayeda pëpe.’ (Genèse 39:10). Me, wali ti Potiphar aleke na bê ti lo ti ngbâ ti zia nzara ti lo na yâ ti Joseph ni.
Lo ku mbeni ngoi so lo bâ so azo ti kua ni kue ayeke na yâ ti da ni ape. Lo hinga so Joseph ayeke lï ande na yâ ti da ni ti sara akua ti lo. Tongana Joseph alï na yâ ti da ni awe, lo gi ti gbu Joseph na yâ ti gbanda ti lo. Lo gbu bongo ti Joseph, na lo tene na lo ti ndangba ni, lo tene: “Mo bungbi na mbi.” Me Joseph aku ape, lo gboto maboko ti wali ni, na lo kiri na peko, me wali ni agbu bongo ti Joseph ni ngangu. Joseph aturnê peko ti lo, lo zia bongo ti lo ni angbâ na maboko ti wali, lo kpe.—Genèse 39:11, 12.
Ye so adabe ti e na wango so bazengele Paul amû lani, so lo tene: “Ala kpe yongoro na lango-sioni.” (1 aCorinthien 6:18). Joseph azia tâ nzoni tapande na atâ Chrétien kue. Aye ti dunia so alingbi ti sara si e duti nduru na azo so akpe ndia ti Nzapa ape na ndo ti tënë ti nzoni sarango ye, me ye so aye pëpe ti tene so e yeke ye gi dä ti sara asioni ye ni so. Atâa aye ti pekoni ayeke so wa, e doit ti kpe ni.
Na yâ ti tapande ti Joseph ni so aye ti pekoni ayeke lani sioni mingi. Wali ti Potiphar aye ti sara sioni na Joseph na pekoni. Hio, lo komanse ti dekongo, lo iri ambeni zo ti kua ni na yâ ti da ni. Lo tene mvene lo tene Joseph la aye ti gbu ni na ngangu ti bungbi na ni, ni la na ngoi so ni dekongo, Joseph ni akpe. Lo bata bongo ti Joseph ni ti ku na ngoi so koli ti lo ayeke kiri. Tongana Potiphar ni akiri na yanga-da awe, lo tene oko mvene ni so na koli ti lo, nga lo tene so koli ti lo la ayeke na faute ndali ti so lo la lo ga na wande ni so na da ti ala. Potiphar asara ti lo ye tongana nyen? E diko, a tene: “Ngonzo ti mveni ni alondo tongana wâ.” Lo bi Joseph na da ti kanga ti tene lo bâ pasi kâ.—Genèse 39:13-20.
A KANGA GERE TI LO NA CHAÎNE
E hinga tënë mingi pëpe na ndo ti ada ti kanga ti azo ti Égypte ti tango ni kâ. Me, awandara awara ambeni mara ti ndo tongaso, so abuba awe. A yeke lani ambeni kota da so a fâ yâ ni na akete kete chambre so yâ ni avuko vukongo. Na pekoni, Joseph atene ndo ni so ayeke tongana mbeni “dû” so yâ ni avuko, nga so tongana zo ayeke na yâ ni, lo yeke na beku encore ape (Genèse 40:15). Na Psaume, e manda so a sara lani pasi mingi na Joseph, a tene: “Ala kanga gere ti lo na yâ olombo [wala chaîne] si gere ti lo ason; a kanga lo na zingiri ti wen.” (Psaume 105:17, 18). Lani azo ti Égypte ayeke kanga ka maboko ti azo ti kanga ti ala na chaîne na mbage ti peko. Ti ambeni, a yeke yü na go ti ala mbeni nengo ye so a sara na wen. Ngbanga ti nyen la a sara mara ti pasi ni so na Joseph? so lo sara ti lo sioni ye oko ape so.
Mbeni ye ni ga ayeke so, pasi ti Joseph ni ayeke lani gi tënë ti kete ngoi ape. Mbaï ni atene Joseph ayeke “kâ na da ti kanga.” Lo sara angu mingi na yâ ti sioni ndo ni so! * Nga, Joseph ahinga ape wala a yeke zi ande lo mbeni lâ. So pasi ti lo ni asara angu mingi tongaso, lo sara tongana nyen ti tene bê ti lo afuti kue ape?
Mbaï ni amû mbeni kiringo tënë so adë bê ti e, a tene: “L’Éternel ayeke na Joseph, Lo fa nzobe na lo.” (Genèse 39:21). Agbagba ti da ti kanga, achaîne wala chambre so yâ ni avuko vukongo alingbi ti kanga lege pëpe na Jéhovah ti ndoye awakua ti lo (aRomain 8:38, 39). E tara ti bâ Joseph so angbâ ti fa apasi ti lo na Babâ ti lo ti yayu na yâ ti sambela, na so na pekoni, lo wara siriri nga na dengo bê so gi “Nzapa ti dengo bê kue” la alingbi ti mû ni (2 aCorinthien 1:3, 4; aPhilippien 4:6, 7). Mbeni ye ni so Jéhovah asara ndali ti Joseph ayeke nyen? E diko a tene so Jéhovah asara si Joseph aga “nzoni na lê ti capitaine ti asinziri ti da ti kanga.”
A yeke mû ka kua lani na azo ti kanga ni, na Jéhovah akiri airi tufa na ndo ti Joseph. Joseph asara kua ngangu, atâa kua ni so a mû na lo ayeke tongana nyen, lo sara ni na lo zia tanga ti ye ni kue na tïtî Jéhovah. Jéhovah airi tufa na ndo ti Joseph, a sara si capitaine ti da ti kanga ni ayeke na confiance na lo nga ane lo gi tongana ti so lani azo ti da ti Potiphar asara na lo. E diko, a tene: “Capitaine ti da ti kanga azia awakanga kue so ayeke na da ti kanga na tïtî Joseph; na ye kue so ala sara kâ, lo yeke zo ti sara ye so. Capitaine ti da ti kanga azia bê ti lo na ye oko pëpe so ayeke na tïtî Joseph, teti L’Éternel ayeke na lo, na L’Éternel asara si ye so Joseph asara aga nzoni.” (Genèse 39:22, 23). So tâ dengo bê si Joseph awara ti hinga so Jéhovah ayeke bâ ndo na ndo ti lo!
Dunia so alingbi ti ga na e ambeni kpale so e hinga li ti e na ni ape, na a lingbi ti si so a sara ye na e na lege ni ape, me e lingbi ti manda ye na lege ti mabe so Joseph ayeke na ni lani. Tongana e ngbâ nduru na Jéhovah na yâ ti sambela, e yeke bata andia ti lo lakue nga e sara kue ti sara ye so ayeke nzoni na lê ti lo, lo yeke iri tufa na ndo ti e. Na yâ ti mbeni mara ti article ni so ayeke sigigi ande, e yeke bâ ande so Jéhovah angbâ lani ti iri tufa mingi na ndo ti Joseph.
^ par. 23 Bible atene so Joseph ayeke lani na ngu 17 wala 18 na ngoi so a gue na lo na da ti Potiphar, nga a fa so lo ninga kamême kâ juska lo ga koli. A zi lo na da ti kanga ni na ngoi so lo wara ngu 30.—Genèse 37:2; 39:6; 41:46.


text:
Leke tere ti mo laso ti duti na yâ ti fini dunia
“Mû yanga na ala ti sara ye ti nzoni, . . . tongaso si ala gbu fini so ayeke tâ fini ni biani.”
ABIA: 125, 40
1, 2. (a) Nyen la mo yeke ku kungo ti wara na yâ ti Paradis? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Nyen la ayeke sara ande si e yeke duti na ngia mingi na yâ ti fini dunia?
TI MINGI ti e, tongana a sara tënë ti “fini so ayeke tâ fini ni biani”, e yeke pensé na beku ti e ti fini ti lakue lakue na yâ ti Paradis na ndo ti sese. Bazengele Paul ahaka “fini ti lakue lakue” na “fini so ayeke tâ fini ni biani”. (Diko 1 Timothée 6:12, 19.) E yeke ku ti wara mbeni fini so ayeke ngbâ lakue lakue nga e yeke duti na ngia lakue lakue. Tere ti e ayeke nzere ande mingi na ngoi so e yeke zingo na ndapre na ngia, na nzoni seni nga e yeke gi bê ti e ape (És. 35:5, 6). Gbu nga li ti mo ti bâ tongana nyen la tere ti e ayeke nzere ande ti duti place oko na asewa ti e, akamarade ti e nga na azo so a yeke zingo ala na kuâ (Jean 5:28, 29; Kus. 24:15). E yeke wara nga ande pasa ti manda ye mingi na ndo ti aye ti ndara, mozoko, sarango plan ti ada, wala ambeni ye nde.
2 Atâa so e yeke ku ti wara anzoni ye so kue, ye so ayeke sara ande si e yeke duti na ngia mingi ayeke vorongo Jéhovah. A yeke nzere ande na e mingi ti bâ tongana nyen la iri ti Jéhovah ayeke ga nzoni-kue nga azo kue ayeke yeda so Jéhovah ayeke Gbia ti ala (Mat. 6:9, 10). E yeke duti ande na ngia ti bâ tongana nyen ye so Jéhovah aleke lani na bê ti lo ti sara teti azo nga na sese aga tâ tënë. Gbu nga li ti mo ti bâ tongana nyen a yeke duti ande ngangu na e ape ti ga nduru na Jéhovah na ngoi so e yeke ga nzoni-kue yeke yeke.
3. Nyen la a lingbi e leke tere ti e ndali ni laso?
3 E lingbi ti wara aye ti nzoni so kue ndali ti so Jésus adë bê ti e so “Nzapa alingbi ti sara ye kue.” (Mat. 19:25, 26). Me, tongana e ye ti duti na yâ ti fini dunia
AYE SO MO LINGBI TI SARA TI LEKE TERE TI MO
4. Mû mbeni tapande so afa tongana nyen e lingbi ti leke tere ti e laso ti duti ande na yâ ti fini dunia.
4 Tongana nyen la e lingbi ti leke tere ti e laso ti duti na yâ ti fini dunia? Tara ti bâ so e yeke leke tere ti e ti gue na mbeni kodoro. Nyen la e lingbi ti sara? E lingbi ti manda yanga ti kodoro so azo ni ayeke tene. A yeke nga nzoni ti tene e hinga ye na ndo ti sarango ye ti azo ni. E lingbi ti tara ti te kobe so azo ni ayeke te. E lingbi ti komanse ti sara ye mo bâ mo tene e yeke na yâ ti kodoro ni awe. A yeke na lege ni ti tene e sara tongaso, ndali ti so ayeke fason so e ye ti vivre ande na ni kâ la. Legeoko nga, e lingbi ti leke tere ti e laso ti ku fini dunia tongana e sara kue ti sara ye mo bâ mo tene e yeke na yâ ti fini dunia awe. Zia e bâ ambeni ye so e lingbi ti sara.
5, 6. Tongana nyen la tongana e sara ye alingbi na fango lege ti bungbi ti Jéhovah ayeke mû maboko na e ti leke tere ti e ti ku fini dunia?
5 Na yâ ti fini dunia, azo kue ayeke yeda so Jéhovah la ayeke Gbia ti ala. Ye so adë bê ti e ndali ti so na yâ ti dunia ti Satan so, azo aye gi ti komande tere ti ala wani. Ambeni zo aye gi ti sara ye so bê ti ala aye nga ala yeke luti nganganga na ndo ti abango ndo ti ala. Ye ti pekoni ayeke nyen? Pasi, yere nga na kuâ ahon ndo ni ndali ti so azo ake ti yeda na fango lege ti Nzapa (Jér. 10:23). E yeke ku kungo ngoi so azo kue ayeke woko tere na gbe ti komandema ti Jéhovah.
6 Na yâ ti fini dunia, a yeke nzere ande na e mingi ti sara ye alingbi na fango lege ti bungbi ti Jéhovah ti sara si sese aga mbeni pendere paradis nga ti fa ye na azo so a yeke zingo ala na kuâ. Jéhovah ayeke mû na e ande akua mingi ti sara. Ka tongana azo so ayeke mû li ni ande na yâ ti akua ni ahunda na e ti sara mbeni kua so anzere na e ape, e yeke sara kua ni? E yeke sara kua ni na bê ti e kue nga na ngia? Mingi ti e alingbi ti kiri tene, a tene En. Me, eskê e yeke woko tere ti e laso na gbe ti afango ye so bungbi ti Jéhovah ayeke fa na e? Tongana e sara ni, e yeke leke tere ti e ti ku ti wara fini ti lakue lakue na gbe ti komandema ti Jéhovah.
7, 8. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e sara kua maboko na maboko na aita so amû li ni? (b) Achangement wa la asi na ambeni ita? (c) Nyen la e hinga na ndo ti fini dunia?
7 Mbeni ye so e lingbi nga ti sara ti leke tere ti e ti duti ande na yâ ti fini dunia, a yeke ti tene e wara ngia na yâ ti ye so e yeke na ni nga e sara kua maboko na maboko na amba ti e. Tongana e sara kua maboko na maboko na aita so amû li ni laso, na tapande, e sara akua so a mû na e na ngia na bê ti e, e yeke duti ande na oko sarango ye so na yâ ti fini dunia. (Diko aHébreu 13:17.) Na Sese ti Zendo, a mû lani na azo ti Israël oko oko ndo so ala lingbi ti duti dä (Nom. 26:52-56; Jos. 14:1, 2). E hinga pëpe ndo so a yeke mû ande na e oko oko na yâ ti fini dunia. Ye oko, tongana e sara kua maboko na maboko na amba ti e, e yeke duti ande na ngia mingi ti sara ye so bê ti Jéhovah aye atâa ndo wa la a mû na e ti duti dä.
8 A yeke mbeni kota pasa ti voro Jéhovah na yâ ti fini dunia na gbe ti komandema ti Royaume ti lo. Ni la, e yeke na ngia ti sara kua maboko na maboko na bungbi ti Jéhovah laso nga ti sara akua kue so a mû na e. Ye oko, na ambeni ngoi, a lingbi ti si so a changé akua so a mû na e. Na tapande, a tokua ambeni ita ti Béthel ti Amerika na yâ ti territoire. Ambeni ita so kozo ayeke asurveillant so ayeke gue na ando nde nde, a kiri na ala apionnier spécial ndali ti so ngu ti ala ague na li ni mingi wala ambeni ye nde asi na yâ ti fini ti ala. Ala yeke na ngia na yâ ti fini kua ti ala nga Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti ala. Tongana e gi ti wara ngia na yâ ti akua so a mû na e, e sambela Jéhovah ti mû maboko na e, nga e sara kua ti lo na bê ti e kue, e yeke duti na ngia nga lo yeke iri tënë nzoni na ndo ti e même na yâ ti alango ti nda ni so ayeke ngangu so. (Diko aProverbe 10:22.) Ka ti fini dunia ande? E lingbi peut-être ti pensé na ndo so e yeke duti ande dä na yâ ti fini dunia, me peut-être a lingbi ti hunda na e ti gue na mbeni ndo nde. Atâa ndo wa la a yeke tokua e ande dä wala atâa kua wa la e yeke sara, e hinga so e yeke duti na ngia nga e yeke wara ngia mingi na yâ ti kua so e yeke sara.
9, 10. (a) Ngbanga ti nyen e yeke duti ande peut-être na bezoin ti kanga bê ti e ti ku na yâ ti fini dunia? (b) Tongana nyen la e lingbi ti fa so e kanga bê ti e ti ku?
9 Na yâ ti fini dunia, peut-être na ambeni ngoi, e yeke duti ande na bezoin ti kanga bê ti e ti ku. Na tapande, peut-être e lingbi ti mä so tere ti ambeni zo anzere ndali ti so a zingo afami ti ala wala akamarade ti ala na kuâ. Me, peut-être ti e a lingbi e ku kete na pekoni si a zingo afami ti e. Tongana a yeke tongaso, e yeke duti na ngia legeoko na amba ti e nga e kanga bê ti e e ku? (aRom. 12:15). Tongana e manda laso ti kanga bê ti e ti ku ti tene azendo ti Jéhovah aga tâ tënë, ye so ayeke mû maboko na e ande ti kanga bê ti e ti ku.
10 Mbeni ye so e lingbi nga ti sara ti leke tere ti e ti duti ande na yâ ti fini dunia ayeke ti tene e kanga bê ti e e ku na ngoi so a sara ambeni changement na ndo ti fason so e mä na yâ ti atâ tënë ti Bible. E yeke manda afini ye so a yeke fa na e so nzoni? Tongana ade e mä yâ ni nzoni ape, e yeke kanga bê ti e e ku? Tongana e sara tongaso, a yeke duti ngangu na e ande ape ti kanga bê ti e ti ku na yâ ti fini dunia na ngoi so Jéhovah ayeke fa na e aye so lo ye ti tene e sara.
11. Ngbanga ti nyen a lingbi e pardone amba ti e laso? Tongana nyen la ye so a yeke mû maboko na e na yâ ti fini dunia?
11 Mbeni ye so e lingbi nga ti sara ti leke tere ti e ti ku fini dunia ayeke ti tene e pardone amba ti e. Na ngoi ti Komandema ti Ngu Saki Oko ti Christ, a yeke hunda ande peut-être ambeni ngoi ti tene e kue e ga nzoni-kue (Kus. 24:15). E yeke sara ande ye na nzoni bê na mba nga e yeke pardone mba na ngoi ni so? Tongana laso e yeke pardone amba ti e na bê ti e kue nga e yeke na nzoni songo na popo ti e, a yeke duti ngangu na e pëpe ti sara nga tongaso ande.
12. Ngbanga ti nyen a lingbi e leke tere ti e laso ti duti na yâ ti fini dunia?
12 Na yâ ti fini dunia, peut-être e yeke wara ande lakue pëpe aye so e ye na ngoi so bê ti e aye. Ye oko, e yeke kiri ande singila na Jéhovah nga e yeke duti na ngia atâa dutingo ti e ayeke tongana nyen. E yeke duti ande na bezoin ti duti na asarango ye so Jéhovah ayeke fa na e laso. Tongana e gi ti sara ye laso tongana ti so e yeke sara ni ande na yâ ti fini dunia, e yeke fa so fini dunia ayeke tâ ye na lê ti e nga e yeke leke tere ti e ti ku ni (aHéb. 2:5; 11:1). Na ndo ni, e yeke fa so e ye ti duti na yâ ti fini dunia so na yâ ni azo kue ayeke mä yanga ti Jéhovah.
NGBÂ TI SARA NA JÉHOVAH
13. Nyen la e yeke mû ande ngoi mingi ti sara na yâ ti fini dunia?
13 Na yâ ti fini dunia, e yeke wara ande aye kue so e yeke na bezoin ni ti duti na ngia. Me ye so ayeke sara ande si e duti na ngia mingi ayeke kpengba songo ti e na Jéhovah (Mat. 5:3). E yeke mû ande ngoi mingi ti voro Jéhovah nga a yeke nzere na e ti sara ni (Ps. 37:4). Tongana e zia aye ti yingo laso na kozo ndo, e yeke fa so e yeke leke tere ti e ti ku tâ fini so ayeke ga.
14. Aye wa la amaseka alingbi ti leke na bê ti ala ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah?
14 Nyen la e lingbi ti sara ti ye kua ti Jéhovah mingi? Mbeni ye so e lingbi ti sara ayeke ti leke na bê ti e ti sara ambeni kua na yâ ti bungbi ti Jéhovah. Tongana mo yeke maseka nga mo bâ so ayeke biani kota ye ti sara na Jéhovah na yâ ti fini ti mo kue, kiri mo diko ambeti ti e so a sigigi na ni so na yâ ni a sara tënë na ndo ti akua ti ngoi kue nga leke na bê ti mo ti sara mbeni oko na popo ni. * Mo lingbi ti sara lisoro na ambeni ita so asara angu mingi awe na yâ ti kua ti ngoi kue. Tongana mo mû fini ti mo kue ti sara na Jéhovah, mo yeke leke tere ti mo ti ngbâ ti sara kua na Nzapa na yâ ti fini dunia. Aye so mo yeke sara laso na yâ ti kua ti Jéhovah ayeke mû maboko na mo ande mingi na yâ ti fini dunia.
15. Ambeni ye wa e lingbi ti leke na bê ti e ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah?
15 E so e yeke awafango tënë ti Royaume, ambeni ye wa la e lingbi ti leke na bê ti e ti sara na yâ ti kua ti Jéhovah? E lingbi ti leke na bê ti e ti maï mbeni kode ti fango tënë ti e. Wala e lingbi ti sara ngangu ti mä yâ ti afango ye ti Bible nzoni mingi nga ti hinga tongana nyen la e lingbi ti sara ye alingbi na ni. E lingbi nga ti gi ti diko ye nzoni na devant ti azo, ti sara diskur nzoni nga ti kiri tënë nzoni na ngoi ti abungbi. Kite ayeke ape so mo pensé na ambeni ye so mo lingbi ti leke na bê ti mo ti sara. Kota tënë ni ayeke so: Tongana mo leke na bê ti mo ti sara ambeni ye na yâ ti kua ti Jéhovah, a yeke sara si mo yapu mingi na yâ ti kua ti lo nga a yeke mû lege na mo ti leke tere ti duti ande na yâ ti fini dunia.
E KOMANSE TI WARA AYE TI NZONI AWE
16. Ngbanga ti nyen mbeni ye so alingbi ti ga na zo ngia mingi ahon sarango na Jéhovah ayeke dä ape?
16 Na ngoi so e yeke leke tere ti e ti duti na yâ ti fini dunia ti Nzapa, eskê mbeni nzoni ye ahon e na yâ ti gigi ti laso? Ên-ën. Mbeni ye so alingbi ti ga na zo ngia mingi ahon sarango na Jéhovah ayeke dä ape. Mbeni zo la aforcé e ti tene e sara na Jéhovah pëpe wala e yeke sara na lo pëpe gi ti sö kuâ na ngoi ti kota ye ti vundu. Tongana e yeke na nzoni songo na Jéhovah, gigi ti e ayeke ga nzoni nga e yeke duti na ngia. Lo leke e ti tene e duti tongaso. Tongana Nzapa aye e nga lo fa lege na e, mbeni ye ti nzoni ahon ni ayeke dä ape. (Diko Psaume 63:2-4.) Biani, e yeke na bezoin pëpe ti ku ti tene fini dunia aga awe si e wara aye ti nzoni so zo ayeke wara tongana lo sara na Jéhovah na bê ti lo kue. E lingbi ti wara aye ti nzoni so même laso. Ambeni ita awara aye ti nzoni so teti angu mingi awe, nga aye so asi na e wani afa so ti sara na Jéhovah ayeke mbeni ye so aga na zo ngia mingi.
17. Atâa so e yeke sara ande ye so bê ti e aye nga e yeke sara ngia na yâ ti fini dunia, nyen la e yeke zia na kozo ndo?
17 Na yâ ti fini dunia, e yeke sara ye so bê ti e aye nga e yeke sara ngia. Jéhovah acréé e lo zia na yâ ti e nzara ti sara aye so bê ti e wani aye nga ti duti na ngia. Tongana ayeke tongaso ape, ka lo yeke zia nzara ni na yâ ti e ape (Zo-ti. 2:24). Ye so afa so Jéhovah ayeke ‘mû ye ande lakue alingbi na nzara ti ye kue so ayeke na fini’. (Ps. 145:16). Laso, e yeke na bezoin ti sara ngia nga ti wu tere, me aye so alingbi ti ga na e ngia mingi tongana e zia songo ti e na Jéhovah na kozo ndo. Na yâ ti Paradis nga kue ayeke duti ande tongaso. Tongaso, na ngoi so e yeke zia Royaume na kozo ndo nga e yeke zia li ti e na ndo ti anzoni ye so Jéhovah ayeke mû laso na awakua ti lo, a yeke nzoni e hinga ti zia aye so agbu bê ti e na place ni.
18. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e yeke leke tere ti e ti ku fini dunia?
18 Na yâ ti Paradis, e yeke wara ande ngia so ade e wara mara ni lâ oko ape. Zia e leke tere ti e laso ti fa so e ye mingi ti wara tâ fini. Zia e gi ti duti na amara sarango ye ti Jéhovah nga e sara kua ti fango tënë so a mû na e na bê ti kue nga na ngia. Zia si e sara akua so asara si songo ti e na Jéhovah akpengba na ngia na bê ti e. E hinga na bê ti e kue so na yâ ti fini dunia, Jéhovah ayeke sara ande ye kue so lo mû zendo ni. Tongaso, zia e leke tere ti e laso ti duti ande na yâ ti fini dunia.
^ par. 14 Bâ buku Les jeunes s’interrogent — Réponses pratiques, Volume 2, lembeti 311-318.


text:
CHAPITRE 21
Na synagogue ti Nazareth
JÉSUS ADIKO ROULEAU TI MBETI TI PROPHÈTE ÉSAÏE
AZO TI NAZARETH AYE TI FÂ JÉSUS
Yâ ti Nazareth ayengi. Jésus ayeke lani mbeni charpentier na Nazareth kozo si lo gue ti tene Jean abatize lo, a sara ngu oko tongaso awe. Me ti fadeso, a hinga lo tongana mbeni zo so ayeke sara amiracle. Azo ti kodro ni ayeke tâ na nzara ti bâ Jésus na sarango amiracle na lê ti ala.
Nzara ti ala ni akiri akono na ngoi so Jésus ague na synagogue ti kodoro ni tongana ti so lo yeke sara ka. A yeke sambela na a yeke diko ambeni mbeti so Moïse asû “na yâ ti asynagogue na lango ti sabbat oko oko kue.” (Kusala 15:21). A yeke diko nga ambeni buku ti Bible so asara tënë ti aprophétie. Tongana Jésus alondo ti diko mbeti, peut-être lo doit ti hinga lê ti azo mingi so ayeke na yâ ti synagogue ni, ndali ti so depuis la lo yeke ga ka ge so. A ngbâ a mû na lo rouleau ti mbeti ti prophète Ésaïe. Lo gi na yâ ni place so a sara tënë ti Zo so Jéhovah asoro lo na lege ti yingo vulu. E yeke wara tënë so laso na Ésaïe 61:1, 2.
Jésus adiko mbage so a fa tongana nyen la Zo ni so ayeke fa ande tënë ti liberté na angbâa, tongana nyen la Zo ni so ayeke fa na awaziba so ala yeke kiri ande ti bâ ndo, nga tongana nyen la lo yeke fa ande tënë ti ngu so na yâ ni Jéhovah ayeke sara ande nzoni na azo. Jésus akiri na rouleau ni na zo so amû ni na lo, na lo duti. Lê ti azo kue abâ gi lo. Na pekoni, lo sara mbeni tënë so peut-être aninga kete, na so na yâ ni lo tene: “Laso, tënë ti Mbeti ti Nzapa so ala londo ti mä so aga tâ tënë awe.”—Luc 4:21.
Li ti azo akpe tongana ala mä “apendere tënë so ayeke sigi na yanga ti lo,” na ala yeke tene na popo ti ala atene: “So molenge ti Joseph la ape?” Me teti so Jésus ahinga so ala ye gi ti bâ lo na sarango amiracle tongana ti so ala yeke mä ka, lo ngbâ lo tene na ala, lo tene: “Ala yeke mû tënë so azo ayeke tene ka so ti tene na ndo ti mbi: ‘Docteur, mo sava kobela ti mo wani. Aye so mo sara na Capernaüm si e mä tënë ni so, sara ni nga na yâ ti kodro ti mo ge si.’” (Luc 4:22, 23). Ti azo ti Nazareth, Jésus adoit fade ti komanse ti sava azo kozoni na kodro ti lo ge, ndali ti nzoni ti azo ni. Ni la, peut-être ala pensé ti ala so Jésus abâ ala na nene ni ape.
Na bango so ala yeke pensé tongaso, Jésus afa ambeni ye so asi na yâ ti mbaï ti Israël. Lo fa so, na ngoi ti prophète Élie, wali-mua asi singo na Israël, me a tokua Élie na mbage ti ala ape. Nde na so, Élie ague na mbage ti mbeni wali-mua ti kodro ti Zaréphath, so ayeke nduru na kodro ti Sidon; na kâ, Élie asara miracle (1 aGbia 17:8-16). Nga na ngoi ti Élisée, azo ti buruma asi singo na Israël, me prophète ni asava gi Naaman, so ayeke zo ti Syrie.—2 aGbia 5:1, 8-14.
Ambaï ni so afa tongana nyen la azo ti kodro ti Jésus ayeke azo so aye gi intérêt ti ala wani nga so mabe amanke ala. Me, ala sara ye tongana nyen tongana ala mä yâ ti tënë ni tongaso? Azo ti synagogue ni asara ngonzo na ala gboto Jésus na loro ti gue na lo na gigi ti gbata ni. Ala gue na lo na ndo ti hoto so a leke gbata ti Nazareth dä, ti tene ala tara ti pusu lo na li ni kâ si lo tï na sese. Me Jésus akpe zê na maboko ti ala. Na pekoni, Jésus ague na Capernaüm, mbeni gbata so ayeke na mbage ti nord-ouest ti yanga ti Ngu ti Galilée.


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Maï akode ti fango tënë ti mo: Mû maboko na azo so ayeke manda Bible ti gue na li ni ti mû tere ti ala na Nzapa na ti wara batême
NDANI SO A YEKE KOTA YE: Ti tene Jéhovah ayeda na azo so ayeke manda Bible, a lingbi ala mû fini ti ala na lo nga ala wara batême (1Pi 3:21). Azo so asara ye alingbi na yanga so ala mû na Nzapa ayeke wara batango tere na lege ti yingo (Ps 91:1, 2). A-Chrétien ayeke mû tere ti ala gi na Jéhovah, me pëpe na mbeni zo, na mbeni kua, wala na mbeni bungbi. Na ndo ni, azo so ayeke manda Bible ayeke na bezoin ti maï ndoye nga ti fa singila ti bê ti ala na Nzapa.—aRm 14:7, 8.
LEGE TI SARA NI:
Na ngoi ti mandango ye ni, sara lisoro na lo na ndo ti ye so tënë ni afa na ndo ti Jéhovah. Wa lo mingi ti diko Bible lâ oko oko nga ti sambela Jéhovah “lakue.”—1aT 5:17; Jac 4:8
Wa zo so mo yeke manda Bible na lo ti leke na bê ti lo ti mû tere ti lo na Nzapa nga ti wara batême. Nga, mû maboko na lo ti sara ambeni ye kozoni si, na tapande ti kiri tënë na ngoi ti abungbi wala ti fa tënë na avoizin ti lo nga na azo so lo na ala ayeke sara kua place oko. Hinga so Jéhovah ayeke gbu zo na ngangu ape ti sara na lo. Mungo tere na Nzapa ayeke mbeni desizion so abâ zo lo wani.—De 30:19, 20
Mû maboko na zo so mo yeke manda Bible na lo ti sara achangement na yâ ti fini ti lo si lo nzere na lê ti Jéhovah nga si lo sara ye so a hunda ti wara batême (aPr 27:11). Ndali ti so ambeni sarango ye alingbi ti lï yâ ti tere ti lo ngangu, mbeni zo so ayeke manda Bible ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na lo lakue si lo zi ngbene zo na lo yü fini zo (aÉp 4:22-24). Fa na lo a-article ti Tour ti Ba Ndo so li ni ayeke “Bible achangé fini ti azo”
Fa na lo ngia so mo wara na sarango na Jéhovah.—És 48:17, 18


text:
CHAPITRE 59
Molenge ti zo ayeke zo wa?
MATTHIEU 16:13-27 MARC 8:22-38 LUC 9:18-26
JÉSUS ASAVA MBENI WAZIBA
A MÛ ACLÉ TI ROYAUME NA PIERRE
JÉSUS AFA SO LO YEKE KUI ANDE NGA A YEKE ZINGO LO
Jésus na adisciple ti lo asi fadeso na Bethsaïda. Azo ti kodro ni aga na lo mbeni waziba na ala tene na lo ti ndu koli ni, tongaso si lo wara sava.
Jésus agbu maboko ti koli ni na lo gue na lo na gigi ti kete kodro ni. Na peko ti so lo tuku ngu ti yanga na ndo ti lê ti koli ni, lo hunda lo, lo tene: “Mo bâ mbeni ye?” Koli ni atene: “Mbi bâ azo, me mo bâ mo tene akeke la ayeke tambela.” (Marc 8:23, 24). Jésus angbâ azia maboko na ndo ti lê ti koli ni, na koli ni abâ ndo. Lo tene na koli ni, so ayeke bâ fadeso ndo nzoni, ti kiri na yanda-da na lo tene na lo ti lï na yâ ti kete kodro ni ape.
Na pekoni, Jésus na adisciple ti lo ague na mbage ti nord, na kodro ti Césarée ti Philippe. A yeke kete tambela ape, ndali ti so lege ni ayo kilomètre 40 tongaso. Kete kodro ni so ayeke na li ti mbeni hoto, so tongana zo aluti na ndo ni, lo peut ti bâ Hoto ti Hermon so ayo ahon ni. Ala peut lani ti sara lango use, wala ahon so, na lege.
Na lege, tongana ala si na mbeni place, Jésus agboto tere ti lo na mbeni ndo, lo oko, ti gue ti sambela. A ngbâ gi na lo nze gumbaya wala bale-oko tongaso ti tene lo kui, na lo yeke gi bê ti lo mingi lani na ndo ti adisciple ti lo. Ade ti ninga ape, ambeni disciple ni mingi azia ti mû peko ti lo. Ti ambeni, ala hinga ye ti sara ape wala ala découragé. Peut-être, ala yeke hunda tere ti ala wala ngbanga ti nyen la lo ke ti tene azo asara si lo ga gbia. Nga, ngbanga ti nyen la lo ke ti sara mbeni miracle ti fa na azo wala lo yeke zo wa biani.
Tongana adisciple ni ague na peko ti lo na place so lo ngbâ ti sambela dä, Jésus ahunda ala, lo tene: “Azo ayeke tene ti ala so Molenge ti zo ayeke zo wa?” Adisciple ni atene: “Ambeni zo atene lo yeke Jean Baptiste, ambeni atene lo yeke Élie, ambeni nga atene lo yeke Jérémie wala mbeni prophète nde.” Gbâ ti azo apensé atene âmanke Jésus ayeke mbeni oko ti aprophète so azingo na kuâ. Ti pusu ala ti sigi na tënë ti bê ti ala, Jésus ahunda adisciple ni, lo tene: “Me ti ala, ala tene mbi yeke zo wa?” Droit Simon Pierre atene: “Mo yeke Christ, Molenge ti Nzapa so ayeke na fini.”—Matthieu 16:13-16.
Jésus atene na Pierre so a lingbi lo duti na ngia ndali ti so a yeke Nzapa la afa na lo tënë ni so. Na pekoni, Jésus atene: “Mbi tene na mo: Mo yeke Pierre. Mbi yeke leke congrégation ti mbi na ndo ti kota tênë so, na dû ti kuâ ayeke hon ni na ngangu pëpe.” Jésus aye ti fa so a yeke ni wani la ni yeke leke mbeni congrégation ande, so tongana azo ti yâ ti congrégation ni aduti be-ta-zo na ngoi so ala yeke na fini na ndo ti sese, même tongana ala kui, dû ti kuâ ayeke duti na ngangu na ndo ti ala ape. Lo mû zendo na Pierre, lo tene: “Mbi yeke mû na mo aclé ti Royaume ti yayu.”—Matthieu 16:18, 19.
Jésus afa pëpe so Pierre la ayeke kota ahon tanga ti abazengele kue wala lo fa so Pierre la ayeke gunda ti congrégation. Jésus la ayeke Tênë so a yeke sara ande congrégation na ndo ni (1 aCorinthien 3:11; aÉphésien 2:20). Nde na so, lo mû na Pierre aclé ota. Pierre ayeke duti ande na pasa ti mû lege na ambeni bungbi ti azo ti lï na yâ ti Royaume ti yayu.
Pierre asara kua na kozo clé ni na ngoi ti Pentecôte ti ngu 33 na lege so lo fa na aJuif nga na aProsélyte, so achangé bê ti ala, ye so ala doit ti sara ti tene a sö ala. Lo sara kua na use clé ni ti mû lege na azo ti Samarie so amä na bê ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa. Na pekoni, na ngu 36, Pierre asara kua na ota clé ni ti mû lege na azo so ayeke aJuif ape nga so afâ ganza ape, na tapande ti Corneille nga na ambeni zo, ti lï nga na yâ ti Royaume ni.—Kusala 2:37, 38; 8:14-17; 10:44-48.
Na yâ ti lisoro ti ala na Jésus, li ti abazengele ni aga kirikiri tongana Jésus afa na ala apasi nga na kuâ so ayeke ku lo na yâ ti kete ngoi na Jérusalem. Me, teti so Pierre ahinga ti lo ape so a yeke zingo ande Jésus ti gue na yayu, lo gboto Jésus yamba, na lo suku na lo, lo tene: “Tene mara ti tënë so na tere ti mo ape, Seigneur! Ye tongaso ayeke si ande na mo ape.” Me Jésus atourné peko na lo, na lo tene: “Hon na peko ti mbi kâ, Satan! Mo yeke tênë ti pikango gere ndali ti mbi, ngbanga ti so mo yeke na apensé ti Nzapa pëpe, me ti azo.”—Matthieu 16:22, 23.
Jésus airi ambeni disciple ti lo nde ti ga na tere ti abazengele ti lo, na lo fa na ala kue so a yeke duti ande kete ye ape ti mû peko ti lo. Lo tene: “Tongana mbeni zo aye ti ga na peko ti mbi, zia lo ke tere ti lo wani na lo yô keke ti pasi ti lo si lo mû peko ti mbi lakue lakue. Biani, zo so aye ti sö fini ti lo, fade lo yeke girisa ni. Me zo so agirisa fini ti lo ndali ti mbi nga ndali ti nzoni tënë, fade lo yeke sö ni.”—Marc 8:34, 35.
A yeke tâ tënë so, ti duti disciple ti Jésus, a hunda kangango bê nga na sacrifice. Jésus atene: “Zo so asara kamene ti mbi nga na kamene ti tënë ti mbi na gbele azo ti fadeso, so ayeke be-ta-zo na Nzapa pëpe na so ayeke azo ti sarango siokpari, fade Molenge ti zo ayeke sara nga kamene ti lo na ngoi so lo yeke ga na yâ ti gloire ti Babâ ti lo legeoko na a-ange so ayeke nzoni-kue.” (Marc 8:38). Me tongana Jésus akiri ande, “lo yeke futa zo oko oko alingbi na sarango ye ti lo.”—Matthieu 16:27.


text:
1Ambeni zo alondo na Judée, ala ga na Antioshe ti sese ti Sirii si ala yeke fa ye na a-ita, atene: “Tongana ala fâ ganza alingbi na Ndia ti Moïse pepe, ala lingbi ti soo kuâ pepe.” 2Paul na Barnabas ake tënë ti azo ni si papa alondo na popo ti ala ngangu mingi. Tongaso azo ti Eglize ni abaa so, ayeke nzoni titene Paul na Barnabas na ambeni zo ague na Jérusalem ti baa awatokua na akangba ndali ti tënë ni. 3Azo ti Eglize ni amu aye na ala ndali ti lege. So ala yeke hon na ya ti sese ti Fenisii na ti Samarii, ala yeke fa na azo lege so azo ti amara nde akiri na mbage ti Nzapa. Tënë ni amu ngia na be ti a-ita, azo ti Christ kue. 4So ala si na Jérusalem, azo ti Eglize, awatokua na akangba ayamba ala. Paul na Barnabas afa na ala peko ti aye so kue Nzapa asara na lege ti ala. 5Me ambeni farizien so ama na be alondo, ala mu tënë si ala tene: “Alingbi azo ti amara nde afâ ganza, a mu nga yanga na ala ti bata Ndia ti Moïse.” 6Awatokua na akangba abongbi ti gbu li ti ala na ndö ti tënë so. 7So tënë ni aga ngangu na popo ti ala, Pierre alondo si lo tene: “A-ita ti mbi, ala hinga so, ngbene ye na ya ti akozo lango, Nzapa asoro mbi na popo ti ala ti fa Nzoni Tënë na azo ti amara nde titene ala ma ni si ala ma na be. 8Nzapa so ahinga be ti zo afa atene, lo ye azo ti amara nde; lo fa ni na lege so lo mu Yingo-Vuru na ala gi tongana ti so lo mu ni na e. 9Na le ti lo, e na ala kue, e yeke gi oko. Lo sukula be ti ala, ngbanga ti so ala ma na be. 10Fadeso, ngbanga ti nyen laa ala ye ti gi yanga ti Nzapa na ziango mbeni kungba na li ti adisiple, kungba so akotara ti e na e wani e yo ni gbaa so? 11E ma na be so e soo kuâ na lege ti nzoni be ti Kota Gbia Jésus legeoko tongana ala.” 12Azo ti ya ti bongbi ni kue aduti kpoo. Na pekoni, ala ma Barnabas na Paul so ayeke fa peko ti aye ti dongo be na aye ti kpene so Nzapa asara na azo ti amara nde na lege ti ala. 13So ala hunzi tënë ti ala awe, Jacques amu tënë si lo tene: “A-ita, ala ma mbi si! 14Simon afa na e fafadeso lege so Nzapa aleke na be ti lo kozoni ti soro ambeni zo na popo ti amara nde ti ga azo ti lo. 15Ye ni alingbi na atënë so awayanga-Nzapa atene ando. Biani, Mbeti ti Nzapa atene: 16‘Na pekoni, fade mbi yeke kiri ti leke da ti David so ati. Aye ti da so atuku, fade mbi yeke leke ni, mbi yeke kiri ti mu da ni na nduzu. 17Tongaso, fade tanga ti azo kue ayeke gi Kota Gbia, ala na amara so kue mbi iri ala ti ga azo ti mbi. Baa, tënë so Kota Gbia atene laa. Aye so lo sara, 18lo fa tënë ni ando na azo kozoni awe.’ 19“Ndani laa, ti be ti mbi, azo ti amara nde so amu peko ti Nzapa, ayeke nzoni e kanga lege na ala pepe. 20Ayeke nzoni e su mbeti, e tokua na ala titene kobe so aga sioni na lege so a ya ni na sandaga na anzapa nde, ala te ni pepe, ala gi wali wala koli kirikiri pepe; nyama so azo apete go ti lo petengo si lo kui so, ala te ni pepe, ala te nga mene pepe. 21Biani, ngbene ye giriri, azo ayeke fa lango ti wungo tere oko oko kue, ala yeke diko Ndia ni na ya ti ada ti sambelango Nzapa.” 22Tongaso awatokua na akangba, ala na azo ti Eglize ni kue ama tere ti soro ambeni zo na popo ti ala ti tokua ala na Antioshe, ala na Paul na Barnabas. Ala soro Judas so mbeni iri ti lo Barsabas, lo na Silas. A-ita, azo ti Christ, ane azo use so mingi. 23Ala mu na ala mbeti so na ya ni ala tene: “E, awatokua na akangba so e yeke a-ita ti ala, e bara ala a-ita ti e, azo ti Christ, so ayeke azo ti amara nde si ala yeke na Antioshe, na sese ti Sirii na ti Silisii. 24E ma atene, ambeni zo alondo na popo ti e, ague abuba be ti ala si be ti ala angba na nduzu na lege ti tënë so ala tene. E laa e mu yanga na azo ni ti sara ye so pepe. 25Ndani laa e kue, e ma tere ti soro ambeni zo ti tokua ala na Antioshe. Azo ni ayeke gue legeoko na Barnabas na Paul, a-ita ti e so e ye ala mingi. 26Ala yeda ti ka fini ti ala ndali ti iri ti Kota Gbia ti e Jésus Christ. 27Tongaso e tokua Judas na Silas na ala titene ala gue atene na ala na yanga atënë so e su na mbeti. 28Biani, Yingo-Vuru nga na e wani, e ye ti zia mbeni nengo kungba na ndö ti ala pepe, gi kota ye oko: 29nyama so azo aya na sandaga na anzapa nde, ala te ni pepe; ala te mene pepe, anyama so azo apete go ti ala petengo si ala kui so, ala te nga ni pepe; ala gi wali wala koli kirikiri pepe. Tongana ala zia lege ti sarango aye so kue, so ayeke nzoni! E bara ala.” 30Azo ti tokua ni azia azo ni si ala gue na Antioshe. Kâ, ala bongbi azo ti Christ kue si amu mbeti ni na ala. 31So a diko mbeti ni na ala awe, be ti ala kue asi na ngia, ngbanga ti so tënë ti ya ti mbeti so amu ngangu na be ti ala. 32Judas na Silas, so ala yeke nga awayanga-Nzapa, atene tënë mingi na azo ni ti mu ngangu na be ti ala si ala kpengba. 33Na peko ti so ala lango kete na ndo so awe, a-ita ni azia ala titene ala kiri na siriri na mbage ti azo so atokua ala. [ 34Me Silas aye ti lo ti ngba kâ.] 35Paul na Barnabas angba na Antioshe. Ala na ambeni zo mingi ayeke fa ye na azo, ala fa nga Nzoni Tënë ti Kota Gbia na azo. 36Aninga kete na pekoni, Paul atene na Barnabas: “E kiri, e baa a-ita so ayeke na ya ti agbata so kue e fa tënë ti Kota Gbia daa kozoni so; e baa dutingo ti ala kâ ayeke tongana nyen.” 37Barnabas aye titene ala mu Jean, so mbeni iri ti lo ayeke Marc na tere ti ala, 38me ti be ti Paul, alingbi ala mu Jean Marc na tere ti ala pepe, ngbanga ti so lo do ala, lo zia ala na Panfilii, lo mu peko ti ala pepe na ya ti kua ti ala. 39Tënë ni aga ngangu na popo ti ala, asara si ala kangbi. Barnabas amu Marc na tere ti lo si lo mu mangboko ti gue na Shipre. 40Paul asoro ti lo Silas. Na peko ti so a-ita, azo ti Christ, asambela Kota Gbia ti sara nzoni be na lo, ala hon. 41Paul ahon na ya ti asese ti Sirii na ti Silisii si lo yeke mu wango na azo ti Eglize titene ala kpengba.
Copyright
Learn More


text:
1A-ita ti mbi so mbi ye ala mingi, azendo so kue ayeke ndali ti e. Tongaso, e sukula sioni so kue ayeke na tere ti e nga na be ti e. Na lege ti kpengo mbeto ti Nzapa, e gi lege ti mu tere ti e kue na lo. 2Ala leke ndo na be ti ala ndali ti e! E sara sioni na zo oko pepe, e buba lege ti dutingo ti zo oko pepe, e mu ye ti zo oko na mbana pepe. 3Mbi yeke tene tënë so ti fâ ngbanga na li ti ala pepe. Biani, mbi tene na ala kozoni, mbi tene: ataa e ngba na fini wala e kui, e ye ala mingi. 4Mbi zia be ti mbi kue na ndö ti ala, mbi yeke gonda tere ti mbi mingi ndali ti ala. Be ti mbi ade mingi; na ya ti pasi so kue e yeke baa, be ti mbi asi singo na ngia. 5Biani, na ngoi so e si na Masedoane, e wara lege ti wu tere ti e pepe, me e baa amara ti pasi kue: azo atiri na e, mbeto ayeke na ya ti e. 6Me Nzapa so ayeke de be ti azo so be ti ala awoko kue, lo sara si gango ti Tite ade be ti e. 7Be ti e ade gi ndali ti gango ti lo oko pepe, me be ti e ade nga ndali ti so ala mu ngangu na be ti lo. Lo tene na e lo tene, ala yeke na nzara mingi ti baa mbi, ala yeke toto mbi mingi, ala yeke na nzara ti gbu koko ti mbi. So mbi ma tënë ni, be ti mbi akiri asi na ngia ahon ndoni. 8Biani, mbeti so mbi tokua lani na ala azia vundu na be ti ala, me be ti mbi aso daa pepe. Mbi baa so mbeti ni azia vundu na be ti ala na ya ti kete ngoi si be ti mbi aso lani daa, 9me fadeso be ti mbi anzere. Be ti mbi anzere ndali ti vundu ti ala pepe, me ngbanga ti so vundu ti ala ni asara si ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala. Vundu ti ala ni, Nzapa laa ayeda na ni. Tongaso, e sara ye ti sioni oko na ala pepe. 10Vundu so Nzapa ayeda na ni ayeke sara titene zo azia ngbene lege ti sarango ye ti lo si lo lingbi ti soo kuâ. Mara ti vundu so, be ti zo alingbi ti so daa pepe. Me vundu so asara si zo azia ngbene lege ti sarango ye ti lo pepe, ni laa ayeke gue na zo na kuâ. 11Ala baa, aye so vundu so Nzapa ayeda na ni asara na popo ti ala laa: ala baa lege ti akua hio! Ala fa peko ti tënë so ayeke na li ti ala! Ngonzo agbu ala na bango ye ti sioni! Mbeto ayeke na be ti ala! Ala yeke na nzara mingi ti baa mbi! Ala yeke na nzara ti sara kua! Ala fâ ngbanga na li ti azo so asara sioni! Na lege ti aye so kue, ala fa atene, tënë ayeke na li ti ala pepe. 12Ndali ti zo so asara sioni na mba ti lo wala lo so mba ti lo asara sioni na lo laa mbi su mbeti so na ala pepe; me mbi su ni ti fa na le ti Nzapa so, ala yeke azo so ayeke baa lege ti e hio. 13So laa asara si be ti e ade. Be ti e akiri aduti na ngia mingi ngbanga ti so Tite awara ngia. Lo wara ngia mingi ndali ti so, ala kue asara si be ti lo aduti na siriri. 14Lani, mbi gonda tere ti mbi ndali ti ala na le ti lo, me kamene ni asara mbi pepe. Tongana ti so lakue e yeke tene na ala taa-tënë, gondango tere ti e ndali ti ala na le ti Tite aga nga taa-tënë awe. 15Tongana lo kiri lo dabe ti lo na lege so ala ma yanga ti lo si ala yamba lo na mbeto na be ti ala nga na dongo tere, be ti lo akiri aye ala mingi. 16Be ti mbi ayeke na ngia, ngbanga ti so mbi lingbi ti zia be ti mbi na ndö ti ala na ya ti ye kue.
Copyright
Learn More


text:
SARA YE NA MABE TONGANA TI ALA | JOSEPH
‘Ndara ti fa nda ti ye nde nde ayeke ti Nzapa pëpe?’
JOSEPH ayeke tambela na yâ ti couloir ni, na ndo avuko sioni. Gbiki ayeke yuru lo ndali ti so lo sara ngangu kua na yâ ti mbeni ndo so achauffé mingi. Na gigi kâ, lâ ti Égypte ni asû ngangu si yâ ti da ti kanga ni achauffé ngangu tongana mbeni four. A yeke mo bâ mo tene Joseph ahinga abrique ti mur ni oko na oko kue, même atrace kue so ayeke na tere ti da ni. Ndo so lo yeke sara ti lo kodoro dä fadeso awe la. Tâ tënë, azo ane lo mingi na ndo ni so, me atâa so kue, lo yeke zo ti kanga.
Joseph adoit lani ti dabe ti lo mingi na dutingo ti lo na ngoi so lo yeke lani na yâ ti ahoto ti Hébron, ndo so lo yeke bata lani anyama ti babâ ti lo dä. Lo yeke lani na ngu 17 na ngoi so babâ ti lo, Jacob, atokua lo na mbeni ndo so ayo akilomètre mingi na da ti ala. Mara ti liberté so lo yeke na ni lani aga fadeso gi mbeni ye ti bango li. Aita ti lo ti koli asara kota bê na tere ti lo juska ala ye même ti fâ lo. Me na pekoni, ala kä lo tongana ngbâa. A gue na lo na Égypte. Kâ, na tongo nda ni, lo sara kua na da ti Potiphar, mbeni kota zo ti kodoro ti Égypte ni. Lo sara kua ti lo lani nzoni, ye so asara si wa ti lo ni asara confiance na lo mingi. Me a si na mbeni ngoi, wali ti Potiphar ni abi mbeni tënë ti mvene na li ti lo atene lo gbu ni na ngangu ti lango na ni, na a yeke ndali ni la si lo yeke ge na da ti kanga ni so. *—Genèse, chapitre 37 nga na 39.
Joseph ayeke fadeso na ngu 28, na angu bale-oko tongaso ahon awe la lo yeke ngbâa nga zo ti kanga. Lo pensé lâ oko ape so mara ti ye ni so ayeke si na lo. A yeke zi ande lo na da ti kanga ni la? Lo yeke kiri ti bâ tere ande na babâ ti lo nga na tanga ti ala, Benjamin, so lo ye ala use kue mingi so? Lo yeke ngbâ na yâ ti dû ni so juska lawa?
A si na mo awe ti wara mara ti apensé tongana ti Joseph so? A lingbi ti si so gigi ti e ayeke tâ nde mingi na ti so e pensé na ni lani na ngoi so e ngbâ maseka. Ngoi na ngoi, ambeni kpale so asi akpa ye so ayeke hunzi ande ape, nga mo hinga tongana nyen ti sigigi na yâ ni ape wala a yeke ngangu na mo ti kanga bê na yâ ni. Ni la, zia e bâ ye so e lingbi ti manda na lege ti mabe ti Joseph.
“L’ÉTERNEL AYEKE NA JOSEPH”
Joseph ahinga lani so Nzapa ti lo, Jéhovah, agirisa lo ape; so lo hinga ni tongaso, a mû maboko na lo lani ti kanga bê. Même ge na da ti kanga ni, Jéhovah awara alege ti iri tufa na ndo ti Joseph. Bible atene: “L’Éternel ayeke na Joseph, Lo fa nzobe na lo, na Lo sara si lo ga nzoni na lê ti capitaine ti asinziri ti da ti kanga.” (Genèse 39:21-23). Teti so Joseph angbâ lani ti sara kua ti lo nzoni, ye so asara si Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti lo. So lo hinga so Jéhovah ayeke lani na lo, a doit ti dë bê ti Joseph lani mingi.
Eskê Jéhovah ayeke zia ande si Joseph angbâ na da ti kanga ni biani biani? Joseph ahinga pëpe mbeni lege ti hinga na kiringo tënë ni mbilimbili, na kite ayeke dä ape so lo fa tënë ni na Nzapa ti lo na yâ ti sambela. Tongana ti so a yeke si ka, kiringo tënë ni aga lani na mbeni lege so lo ku tere ti lo na ni ape. Mbeni lâ, mbeni bruit alondo na yâ ti da ti kanga ni, andâ a ga na afini zo use na da ti kanga ni, ala yeke ambeni kota zo ti yangbo ti Pharaon. Oko zo ni ayeke mokonzi ti azo ti sarango mapa ti Pharaon; na mbeni ayeke mokonzi ti azo ti mungo ye ti nyongo ni na lo.—Genèse 40:1-3.
Capitaine ti agarde ni amû na Joseph kua ti bango lege ti akota zo use so. * A si na mbeni bï, ala use kue abâ li ti ala, na ala lingbi lani ti girisa abango li ni so ape nga abango li ni so asara si li ti ala aga kirikiri. Tongana Joseph abâ ala na ndapre ni, lo bâ so tere ti ala anzere ape. Ni la, lo hunda ala, lo tene: “Lê ti i ayeke na vundu laso teti nyen?” (Genèse 40:3-7). Peut-être, so Joseph ayeke sara ye nzoni na mbage ti azo asara si ala bâ so lo yeke nzoni zo ti tene ala fa akpale ti ala ni na lo. Joseph ahinga ti lo lani ape so lisoro so ala sara so ayeke ga ande na kota changement na yâ ti gigi ti lo. Tongana Joseph abi bê ti lo lani na ndo ti akoli use so ape, ka ala lingbi lani ti sara lisoro na lo ape. Ye so Joseph asara so alingbi ti pusu e ti hunda tere ti e, e tene, ‘Eskê mbi yeke fa mabe so mbi yeke na ni na Nzapa na bingo bê na amba ti mbi?’
Akoli ni atene so ala yeke gi bê ti ala na ndo ti abango li ti ala so ala hinga li ti ala na ni ape, na ala hinga zo so apeut ti fa ndani na ala ape. Lani, azo ti Égypte amû ka nengo mingi na atënë ti bango li nga ala zia bê ti ala mingi na azo so atene ani lingbi ti fa nda ti abango li ni. Akoli ni so ahinga lani ape so abango li ti ala ni alondo na Jéhovah, Nzapa ti Joseph. Me Joseph ahinga ti lo ni. Lo dë bê ti ala, lo tene: “Ndara ti lungula [wala ti fa] nda ti ye nde nde ayeke ti Nzapa pëpe? Mbi hunda i, i fa suma ni na mbi.” (Genèse 40:8). Atënë ti Joseph so angbâ lakue kota ye juska laso ndali ti azo so aye tâ na bê ti ala kue ti manda Bible. Tongana fade azo so ayeke sara kua ti Nzapa agi ti sara tere ti ala kete tongana ti Joseph, ka a yeke duti nzoni mingi. A lingbi e duti nduru ti zia baba ayo nga e zia bê ti e kue na ndo ti Nzapa na ngoi so e yeke gi ti hinga nda ti Mbeti ti lo.—1 aThessalonicien 2:13; Jacques 4:6.
Zo ti mungo ye ti nyongo ni la akomanse kozo. Lo tene na Joseph so lo bâ li ti lo na ndo ti mbeni keke ti vigne so amaboko ni ayeke ota, na so alengo ni ayeke dä. Alengo ni so abe awe, na lo pete ngu ti alê ti vigne ni na yâ ti kopo ti Pharaon. Jéhovah asara si, gi na lê ni lê ni, Joseph ahinga nda ti bango li ni so. Joseph atene na lo so amaboko ota ni so aye ti sara tënë ti alango ota; na yâ ti lango ota, fade Pharaon ayeke kiri na lo ande na ngbene kua ti lo. Tongana Joseph abâ so tere ti koli ni anzere, lo tene na lo: “Mbi hunda mo, mo sara nzobe na mbi; mo sara tënë ti mbi na Pharaon.” Joseph atene na lo so a gbu ni na ngangu la a ga na ni ge na da ti kanga ni so, mbeni nzoni raison tongaso ayeke nga dä ape.—Genèse 40:9-15.
Nzoni sango so zo ti mungo ye ti nyongo ni so awara apusu zo ti sarango mapa ni ti hunda nga na Joseph ti fa na lo nda ti bango li ti ti lo ni. Na yâ ti bango li ni, lo yô asakpa ti mapa ota na li ti lo, na andeke ayeke te amapa so ayeke na yâ ti mbeni oko ti asakpa ni. Nzapa afa nga nda ti bango li ti so ni so na Joseph. Me, a yeke pëpe mbeni nzoni sango ndali ti zo ti sarango mapa ni. Joseph atene: “Nda ti suma ni ayeke so: sakpa ota ayeke lâ ota. Kozoni si lâ ota awe, fade Pharaon alungula li ti mo na ndogo ti mo, lo kanga mo na nduzu na keke; na fade andeke ate mitele ti mo.” (Genèse 40:16-19). Legeoko tongana ti awakua ti Nzapa kue, na mbeto pëpe, Joseph afa lani peko ti atokua ti Nzapa, nzoni tokua nga na tokua ti fango ngbanga.—Ésaïe 61:2.
Lango ota na pekoni, tënë ti Joseph so aga tâ tënë. Pharaon asara matanga ti dungo lo, so ayeke mbeni ye so awakua ti Nzapa asara ti ala ni ândö ape, na lo dë ngbanga na ndo ti azo ti kua ti lo use so. A fâ zo ti zongo mapa ni, gi tongana ti so Joseph atene, na a kiri na zo ti mungo ye ti nyongo ni na ngbene kua ti lo. Ye ti mawa ni ayeke so, koli so ayeke mbeni zo so ahinga ti kiri singila ape na lege so lo girisa na ndo ti Joseph biani biani.—Genèse 40:20-23.
“NDARA SO AYEKE NA YÂ MBI PËPE”
Ngu use ahon awe (Genèse 41:1). Tara ti bâ tongana nyen la ye so asara Joseph nzoni ape. Peut-être, lani na ngoi so Jéhovah amû na lo ndara ti hinga nda ti abango li ti zo ti mungo ye ti nyongo ni nga na zo ti sarango mapa so, lo pensé so a ga nduru ti zi lo awe. Na pekoni, lakue tongana ndo ahan, Joseph ayeke zingo na pensengo so peut-être a yeke lango ti zingo lo na da ti kanga ni la, me na nda ni lo la lo ngbâ gi ti sara amême aye na da ti kanga ni so, ye oko achangé ape. Angu use so ayeke lani kota tara so ahon atanga ni kue so Joseph akanga bê na yâ ni. Me, lo kiri na peko ape, lo zia confiance ti lo na Jéhovah, Nzapa ti lo. Ahon ti tene bê ti lo anze, lo leke na bê ti lo ti gbu ngangu na yâ ni. Ye so asara si mabe ti lo akiri akpengba mingi ahon ti kozo.—Jacques 1:4.
Na yâ ti angoi ti ngangu tongaso, zo wa la na popo ti e ayeke gi pëpe ti gbu ngangu? Ti tene e luti na lê ti atara so ayeke ninga, e bezoin ti gbu ngangu tongaso, ti kanga bê nga e bezoin siriri ti bê so gi Nzapa oko la alingbi ti mû ni na e. Tongana ti so lo sara lani na Joseph, lo lingbi ti mû maboko na e si bê ti e anze ape nga si e duti na beku.—aRomain 12:12; 15:13.
Zo ti mungo ye ti nyongo ni so agirisa na ndo ti Joseph, me Jéhovah ape. Na mbeni bï, Jéhovah asara si Pharaon awara ambeni sioni bango li use. Na yâ ti kozo bango li ni, lo bâ apendere wali-bagara mbasambala so akono pendere, na so ayeke sigigi na yâ ti Ngu ti Nil. Lo bâ nga ambeni ngengo wali-bagara ni mbasambala so ayeke pendere ape, na so asigigi na peko ti apendere ni so. Angengo ni so ate ala so akono pendere so. Na yâ ti use bango li ni, Pharaon abâ pendere ali ti alê ti kobe mbasambala asigigi na tere ti keke ni oko. Me na pekoni, lo bâ ambeni li ti alê ti kobe mbasambala, so pupu asara si ala hule hulengo nga ala nge ngengo, asigigi na ala mene apendere ni so. A si na ndapre, Pharaon azingo me lo duti nzoni ape ndali ti abango li ni so. Tongaso, lo tokua ndo si a iri aprêtre kue ti Égypte so ayeke sara magie nga na awandara ni kue ti tene ala ga afa nda ti abango li ni so na lo. Ye oko, ala kue abi na ngu (Genèse 41:1-8). Wala ala hinga lani li ti ala na tënë ni ape, wala ala fa abango ndo nde nde na ndo ni, e hinga ape. Atâa ye ni ayeke so wa, ala zia lani vundu mingi na bê ti Pharaon, me lo ye lani gi ti hinga nda ti abango li ni so.
Ge la fadeso, zo ti mungo ye ti nyongo ni so aga ti dabe ti lo na ndo ti Joseph. Conscience ti lo asara si lo duti nzoni ape, ni la lo sara tënë ti kpengba molenge-koli so na Pharaon. Lo tene so a sara ngu use awe la Joseph afa, tâ na lege ni, nda ti abango li ti lo nga na ti zo ti sarango mapa so lani. Hio, Pharaon atokua ti tene a mû Joseph na da ti kanga a ga na lo.—Genèse 41:9-13.
Tara ti bâ atënë ti bê ti Joseph na ngoi so azo so Pharaon atokua ala ti iri lo asi. Hio, lo changé bongo ti lo nga lo rasé kuä ti li ti lo kue, tongana ti so azo ti Égypte ayeke sara lani. Kite ayeke dä pëpe so lo sambela lani Jéhovah mingi ti tene Jéhovah amû maboko na lo na ngoi ti lisoro ni so ande. Hio, lo la lo si na yâ ti kota yangbo ti gbia so, na lo luti na gbele gbia ni! Bible atene: “Pharaon atene na Joseph, Mbi ba suma, na zo oko so alingbi ti fa nda ni ayeke pëpe. Mbi mä tënë so azo atene, ala tene, mo lingbi ti fa nda ti suma tongana mo mä tënë ni.” Kiringo tënë ti Joseph akiri afa lani tongana nyen la lo hinga ti sara tere ti lo kete nga so lo yeke na mabe na Nzapa ti lo. Lo tene: “Ndara so ayeke na yâ mbi pëpe; fade Nzapa akiri tënë ti siriri na Pharaon.”—Genèse 41:14-16.
Jéhovah andoye azo so ahinga ti sara tere ti ala kete, tongaso a yeke ye ti dongo bê pëpe ti bâ so lo fa na Joseph nda ti bango li so asara si li ti awandara nga na aprêtre so aga kirikiri so. Joseph atene so nda ti abango li ti Pharaon ni use kue ayeke gi oko. So Jéhovah afa ni fani use, a ye ti fa lani so lo yeke “sara si ye [ni] so aga tâ tënë”. Awali-bagara so akono pendere nga na apendere li ti alê ti kobe ni aye ti sara tënë ti ngu mbasambala so fade kobe ayeke si ande singo na Égypte. Me, angengo wali-bagara nga na angengo li ti alê ti kobe ni aye ti sara tënë ti ngu mbasambala so fade kota nzara ayeke duti ande dä na peko ti angu so lani gbâ ti akobe ayeke dä so. Kota nzara ni ayeke sara ande si gbâ ti akobe ti kodoro ni so ayeke hunzi kue.—Genèse 41:25-32.
Pharaon ahinga lani so Joseph afa nda ti abango li ni na lege ni. Me nyen la ala peut ti sara ande nyen? Joseph awa gbia ni ti sara mbeni ye. Lo bezoin ti wara mbeni zo, so lê ti lo ahan nga so ayeke na ndara, ti bâ ndo na ndo ti kua ti bungbingo alê ti kobe ti zia na yâ ti gogoro na yâ ti ngu mbasambala so fade akobe ayeke duti ande dä gbani gbani so. Nga, zo ni so la ayeke bâ ande ndo na ndo ti kangbingo kobe ni na ngoi so kota nzara ni ayeke tï (Genèse 41:33-36). Aye so asi na Joseph na yâ ti gigi ti lo nga na akode so lo yeke na ni asara si lo peut biani ti sara kua ni so, me lo gi pëpe ti fa so lo la lo lingbi na ni. So lo yeke zo so ayeke sara tere ti lo kete, lo pensé même pëpe ti sara tongaso; mabe ti lo asara si lo bâ so lo bezoin ti sara ye ni so ape. Tongana e yeke na tâ mabe na Jéhovah, e bezoin pëpe ti gi kota ndo wala ti fa so e la e lingbi na mbeni kua tongaso. E lingbi ti zia bê ti e na sese, na ti zia aye ni kue na tïtî Jéhovah.
“A LINGBI TI WARA MBENI MARA TI ZO TONGANA LO SO?”
Pharaon na azo ti kua ti lo abâ so tënë ti Joseph ni ayeke tënë ti ndara la. Gbia ni ahinga nga so Nzapa ti Joseph la ayeke biani na peko ti atënë ti Joseph ni. Lo tene na azo ti kua ti lo, lo tene: “A lingbi ti wara mbeni zo tongana lo so, so yingo ti Nzapa ayeke na ndo ti lo?” Lo tene na Joseph, lo tene: “Teti so Nzapa asara si mo hinga aye so kue, mbeni zo nde so lê ti lo ahan nga so ayeke na ndara tongana mo ayeke dä pëpe. Mo la mo yeke duti ande na ndo ti da ti mbi, na fade azo ti mbi kue ayeke mä yanga ti mo na yâ ti aye kue. A yeke gi na lege ti kamba ti mbi ti gbia si mbi yeke kota ahon mo.”—Genèse 41:38-41, FD.
Pharaon asara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo. Gi kete na pekoni, a yü na Joseph bongo so a sara na lin so ayeke pendere mingi. Pharaon azia ye ti go ti lor na go ti lo, lo zia bague ti lo ti kpongo na nzoroko na maboko ti Joseph, lo mû na lo mbeni puse ti mbarata ti gbia nga lo mû yanga na Joseph ti tambela na yâ ti kodoro ni kue, na ti komanse ti sara kua ti lo ni (Genèse 41:42-44). Gi na yâ ti lango oko, Joseph asigigi na da ti kanga na lo gue na yangbo ti gbia. Lo zingo na ndapre ni, lo yeke ngbâa, me na ngoi so lo gue ti lango, lo ga use zo ti komande na peko ti Pharaon. A yeke polele so Joseph ayeke lani na raison ti duti na mabe na Jéhovah Nzapa. Jéhovah abâ aye ti sioni kue so a sara lani na Joseph na yâ ti angu mingi so ahon so. Lo leke atënë ni so tâ gi na ngoi so alingbi na ni nga na mbeni lege so alingbi na ni. Na pensé ti Jéhovah, lo ye lani gi ti leke atënë ti aye ti sioni so asi na Joseph awe ape, me lo ye nga lani ti bata mara ti Israël so ayeke bâ gigi na pekoni. E yeke bâ ande tongana nyen la lo sara ni na yâ ti mbeni mara ti article ni so ayeke sigigi ande na peko.
Tongana mo yeke na gbele mbeni kota tara, peut-être a yeke mbeni ye ti sioni so a sara na tere ti mo si angbâ gi ti ninga, zia si bê ti mo anze ape. Dabe ti mo na Joseph, ngbanga ti so lo zia lani lege ti sarango nzoni bê na azo ape, lo hinga ti sara tere ti lo kete, ti gbu ngangu nga ti duti na mabe na Jéhovah. Aye ni so asara si, na nda ni, Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti lo.
^ par. 4 Bâ Tour ti Ba Ndo ti lango1 ti août nga na ti lango 1 ti novembre ngu 2014, na mbage so atene, “Sara ye na mabe tongana ti ala.”
^ par. 10 Azo ti Égypte ti ândö ayeke te lani mara ti amapa nga na agâteau nde nde ahon 90. Tongaso, mokonzi ti azo ti sarango mapa ti Pharaon ayeke lani mbeni kota zo mingi. Ti mokonzi ti azo ti mungo ye ti nyongo ni, lo yeke zo so ayeke sara kue si vin wala bière so a yeke mû na Pharaon aduti nzoni ni nga so a zia mbeni yorö dä ape ti sara sioni na gbia ni. A yeke mbeni kua so azia fini ti lo na yâ ti kpale, ngbanga ti so na yâ ti yangbo ti gbia, sarango ye na gbemingo nga tënë ti fango zo ayeke ka dä lakue. Mingi ni ka, zo ti mungo ye ti nyongo ni na gbia ayeke ga nga mbeni zo ti mungo wango na gbia ni.
TI HINGA AMBENI TËNË
“Pardon, ala mä bango li so mbi bâ”
Joseph ayeke ti mbeni sewa so amama ni ayeke nde nde. Azo so ayeke ti yâ ti mara ti sewa tongaso alingbi ti manda mbeni kpengba ye na yâ ni.
‘Mbi lingbi ti sara kota sioye so tongana nyen?’
Ye kue so wali ti Potiphar asara ti gi ti zia nzara ti lo na yâ ti Joseph so, Joseph asara tongana nyen ti tï na yâ ni ape?
Sara ye na mabe tongana ti ala
Na sarango nyen si e yeke bâ nzoni na lege ti tapande ti abe-ta-zo ti yâ ti Bible?