text:
CHAPITRE 85
Ngia ayeke na yayu tongana mbeni wasiokpari achangé bê ti lo
TOLI NA NDO TI TABA SO AGIRISA NGA NA TI LÊ TI NGINZA SO AGIRISA
TERE TI A-ANGE NA YAYU ANZERE
Fani mingi na yâ ti kua ti lo ti fango tënë, Jésus afa nene ti sarango tere kete (Luc 14:8-11). Lo yeke na nzara mingi ti wara akoli na awali so ayeke sara na Nzapa na sarango tere ti ala kete. Me, ambeni na milieu ti azo ni ayeke akota zo ti sarango siokpari.
Ascribe na aFarizien abâ so atënë ti Jésus anzere na azo ni so, so ala bâ ala tongana asioni zo mingi so. Ala ayeke diko tënë na gbe ti go, ala tene: “Koli so ayeke yamba awasiokpari, na lo yeke te kobe na ala.” (Luc 15:2). Ascribe na aFarizien ayeke bâ tere ti ala kota na ala yeke bâ atanga ti azo tongana poussière ti gbe ti gere ti ala. Mbeni ye so afa so ala bâ azo ni so na nene ni ape ayeke so, amokonzi ni ayeke iri azo ni so na mbeni iri ti yanga ti Hébreu so ayeke ‛am ha·’aʹrets, so aye ti tene “azo ti kodro [ti sese]”.
Me ti Jésus, lo yeke ne azo ni so, lo yeke sara nzoni bê na ala nga lo yeke zia tere ti lo na place ti ala. Azo ni so, so a bâ ala tongana ambumbuse zo so, na so a yeke wara nga na popo ni azo so a hinga ala tongana azo so ayeke sara siokpari mingi so, ayeke na nzara mingi ti mä atënë ti Jésus. Tënë ti bê ti Jésus ayeke tongana nyen nga lo kiri tënë tongana nyen na awato ti lo so ayeke kasa lo ndali ti so lo yeke sara ye na nzoni bê na mbage ti azo ni so?
Kiringo tënë ti lo asigi polele na yâ ti mbeni pendere toli so lo mû, so akpa tere kete na ti so lo tene lani na Capernaüm (Matthieu 18:12-14). Jésus afa aye ni mo bâ mo tene aFarizien ni ayeke sara ye na lege ni nga ala yeke na tënë na li ti ala pëpe na popo ti ataba ti Nzapa. Na mbage, na yâ ti toli ni, lo fa azo so a bâ ala tongana ambumbuse zo tongana azo so agirisa. Lo tene:
“Zo wa na popo ti ala, tongana lo yeke na ataba 100, na oko ti ala agirisa, lo yeke zia pëpe atanga ni 99 na yâ ti benyama ti gue ti gi oko so agirisa juska lo wara lo? Tongana lo wara lo, lo yô lo na ndo ti go ti lo, na tere ti lo anzere. Tongana lo si na yanga-da, lo iri akamarade ti lo nga na avoizin, lo tene na ala: ‘Ala ga e sara ngia, ndali ti so mbi wara taba ti mbi so agirisa so awe.’”—Luc 15:4-6.
Nyen la Jésus aye ti tene na lege ti tapande ni so? Lo fa nda ni lo tene: “Mbi tene na ala so ngia ayeke duti ande mingi na yayu ndali ti wasiokpari oko so achangé bê ti lo ahon ti so ayeke dä ndali ti azo ti mbilimbili 99 so ayeke na bezoin ti changé bê ti ala ape.”—Luc 15:7.
Tënë ti Jésus na ndo ti tënë ti changengo bê so adoit ti son bê ti aFarizien ni. Ala bâ tere ti ala so ala yeke azo ti mbilimbili na ala bezoin pëpe ti changé bê ti ala. Na ambeni ngu so ahon lani, tongana ambeni wato ti Jésus akasa lo ndali ti so lo la lo te ye na azo ti rongo nginza ti impôt nga na awasiokpari, Jésus akiri tënë na ala lani atene: “Mbi ga ti iri azo ti mbilimbili pëpe, me awasiokpari.” (Marc 2:15-17). So aFarizien abâ ti ala so ala yeke na bezoin ti changé bê ti ala ape, ye so amû ngia oko ape na a-ange. Me, ngia ayeke na yayu tongana awasiokpari achangé bê ti ala biani.
Ti fa encore so tongana mbeni wasiokpari achangé bê ti lo kota ngia ayeke na yayu, Jésus akiri amû tapande ti mbeni ye so asi na yâ ti mbeni da, lo tene: “Wali wa, tongana lo yeke na alê ti nginza bale-oko ti drachme, na oko agirisa, lo yeke zia wâ na lampe pëpe na lo yeke balê yâ ti da ti lo ti gi ni nzoni juska ti tene lo wara ni? Na pekoni, tongana lo wara lê ti nginza ni, lo iri akamarade ti lo nga na avoizin, lo tene: ‘Ala ga e sara ngia, ndali ti so mbi wara lê ti nginza ti drachme so agirisa so awe.’”—Luc 15:8, 9.
Ye so Jésus aye ti fa na lege ti tapande so ague oko na ti so lo fa na lege ti tapande ti mbeni taba oko so agirisa so. Lo tene: “Legeoko nga, mbi tene na ala: Ngia ayeke na popo ti a-ange ti Nzapa ndali ti wasiokpari oko so achangé bê ti lo.”—Luc 15:10.
Tara ti gbu li na ndo ti ye so, tere ti a-ange kue ayeke nzere mingi tongana ala bâ mbeni wasiokpari achangé bê ti lo! Tënë so ayeke biani mbeni kota tënë ngbanga ti so tongana mbeni wasiokpari achangé bê ti lo na tongana lo yeke na popo ti azo so ayeke komande ande na yâ ti Royaume ti Nzapa, lo yeke duti ande na kota ndo na ndo ti a-ange! (1 aCorinthien 6:2, 3). Atâa so kue, kota bê asara nga a-ange ndali ni ape. Tongaso, nyen la e doit ti sara tongana mbeni wasiokpari achangé bê ti lo na lo kiri na mbage ti Nzapa?
TI HINGA AMBENI TËNË
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Lani so Jésus ayeke na ndo ti sese, lo fa kete yanga ti ye so Royaume ni ayeke sara ande.


c: text/html

text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Kpe ti sara aye so na ngoi so mo yeke sara mbeni étude
Ti tene gbâ ti tënë: Pensé ape so mo doit ti fa aye kue. Jésus asara lani kua na ahundango tënë ti mû maboko na azo ti gbu li nga ti wara tâ kiringo tënë ni (Mt 17:24-27). Ahundango tënë ayeke sara si mandango ye ni anzere mingi nga ayeke mû maboko na mo ti bâ nyen la zo so mo yeke manda Bible na lo agbu nda ni nga amä na bê na ni. (be l. 253 par. 3-4) Tongana mo yeke hunda mbeni tënë, kanga bê nga ku kiringo tënë ni. Tongana wamandango ye ni akiri tënë na lege ni ape, ahon ti fa na lo tâ kiringo tënë ni, hunda ambeni tënë so ague na lo ti wara tâ kiringo tënë ni. (be l. 238 par. 1-2) Sara tënë na mbeni lege so amû maboko na lo ti gbu nda ti afini tënë.—be l. 230 par. 4.
Ti compliqué fango ye ni: Kpe nzara ti fa aye kue so mo hinga na ndo ti tënë ni (Jn 16:12). Luti na ndo ti kota tënë ti yâ ti paragraphe ni. (be l. 226 par. 4-5) Ti fa anzene nzene tënë so anzere alingbi ti sara si lo gbu nda ti akota tënë ni ape. (be l. 235 par. 3) Tongana wamandango ye ni agbu nda ti kota tënë ni awe, gue na paragraphe ti peko.
Ti hunzi gi aye ti manda ni hio: Ye so e ye ayeke ti ndu bê ti zo, me pëpe ti hunzi gi aye ti manda ni hio (Lc 24:32). Sara kua na ngangu ti Tënë ti Nzapa ti gboto lê ti lo na ndo ti akota versê ti ye ti manda ni. (2aC 10:4; aHb 4:12; be l. 144 par. 1-3) Sara kua na atapande so akpengba ape. (be l. 245 par. 2-4) Bâ akpale ti wamandango ye ni nga na aye so lo mä na bê na ni, na leke mandango ye ni alingbi na lo. Hunda atënë tongana: “Mo tene ti mo nyen na ndo ti ye so mo yeke manda ge so?” “Nyen la ye so afa na e na ndo ti Jéhovah?” “Aye ti nzoni wa la mo pensé so mo yeke wara tongana mo sara ye alingbi na wango so?”—be l. 238 par. 3-5; l. 259 par. 1.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tongana nyen e lingbi ti ngbâ ti duti na bibe ti sacrifice
“Tongana mbeni zo aye ti ga na peko ti mbi, zia lo ke tere ti lo wani.”
1. Na lege wa Jésus azia nzoni tapande ti bibe ti sacrifice?
NA NGOI so Jésus ayeke lani na sese, lo zia nzoni tapande ti bibe ti sacrifice. Lo zia na kozo ndo ye so bê ti Nzapa aye me pëpe ye ti bê ti lo wala aye so lo yeke na bezoin ni (Jean 5:30). So lo ngbâ be-ta-zo juska lo kui na ndo ti keke ti pasi, lo fa so bibe ti sacrifice so lo yeke na ni katikati ni ayeke dä pëpe.
2. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e yeke na bibe ti sacrifice? Ngbanga ti nyen a lingbi e duti na bibe ti sacrifice?
2 E so e yeke adisciple ti Jésus e kue e yeke na bezoin ti fa so e yeke na bibe ti sacrifice. Ti duti na bibe ti sacrifice aye ti tene nyen? A ye ti tene ti bâ pëpe gi abezoin ti e me ti duti na nzara ti mû maboko na amba ti e. Bibe ti sacrifice ayeke nde mingi na bibe ti kion. (Diko Matthieu 16:24.) Tongana e yeke na bibe ti sacrifice ayeke sara si e zia aye so agbu bê ti amba ti e na kozo ndo (aPhil. 2:3, 4). Jésus afa so ti voro Nzapa ayeke kota ye ti tene e duti na bibe ti sacrifice. Ngbanga ti nyen? Ndoye so ayeke na popo ti e aChrétien apusu e ti duti na bibe ti sacrifice. A yeke ndoye so la a yeke hinga na adisciple ti Jésus (Jean 13:34, 35). Gbu li ti mo na ndo ti aye ti nzoni so e wara ndali ti so e yeke na yâ ti sewa ti aita ti dunia kue so ayeke na bibe ti sacrifice.
3. Nyen la alingbi ti sara si e duti na bibe ti sacrifice mbeni ape?
3 Me, e yeke na mbeni wato so alingbi ti sara si yeke yeke e duti na bibe ti sacrifice mbeni ape. Wato so ayeke bibe ti kion so bê ti e ayeke pusu e ti duti na ni. Gbu li ti mo na ndo ti ye so asara si Adam na Ève asara ye lani na bibe ti kion. Bibe ti kion apusu Ève ti duti na nzara ti ga tongana Nzapa. Bibe ti kion apusu nga Adam ti gi ti nzere na lê ti Ève (Gen. 3:5, 6). Na peko ti so Zabolo asara si Adam na Ève azia lege ti tâ vorongo, lo ngbâ ti handa azo ti duti na bibe ti kion. Na ngoi so lo tara Jésus, lo gi lani ti tene Jésus aduti na bibe ti kion (Mat. 4:1-9). Laso, Satan awara lege ti handa azo mingi, na lo yeke pusu ala ti duti na bibe ti kion na alege mingi. Tongana e sara hange ape, e nga e lingbi ti duti na bibe ti kion ti dunia so.
4. (a) Fa tongana nyen la e lingbi laso pëpe ti zi na yâ ti bê ti e anzara ti bê ti e kue so alingbi ti sara si e maï bibe ti kion. (b) Ahundango ndo wa e yeke sara tënë na ndo ni?
4 E lingbi ti haka bibe ti kion na soko so ayeke te mbeni wen yeke yeke. Tongana a zia mbeni wen na ndo so ngu ayeke pika dä nga lâ ayeke su dä, soko ayeke te tere ti wen ni. Kota kpale ni ayeke so tongana zo asara sanka ti soko so ayeke te tere ti mbeni ye yeke yeke ayeke sara si ye ni kue abuba. Legeoko nga, atâa so e lingbi laso pëpe ti zi asiokpari kue so ayeke na tere ti e nga na anzara ti bê ti e kue so asara si e maï bibe ti kion, a lingbi e ngbâ ti sara ngangu ti hon ndo ti anzara ni so. Tongana e sara hange ape, e yeke duti na bibe ti sacrifice mbeni ape (1 aCor. 9:26, 27). E yeke hinga tongana nyen so e yeke na bibe ti kion? Tongana nyen la e lingbi ti duti na bibe ti sacrifice ahon ti kozo?
SARA KUA NA BIBLE TI GI TI BÂ WALA MO YEKE NA BIBE TI KION
5. (a) Na lege wa Bible ayeke tongana tatara? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Na ngoi so e yeke gi ti bâ wala e yeke na bibe ti kion, nyen la a lingbi e sara pëpe?
5 Legeoko tongana ti so e lingbi ti mû tatara ti bâ na tere ti e, e lingbi ti sara kua na Bible ti bâ asarango ye ti e nga ti zi asioni sarango ye kue so e lingbi ti wara dä. (Diko Jacques 1:22-25.) Me tatara ayeke mû maboko na e ti bâ tere ti e nzoni gi tongana e sara kua na ni na lege ni. Na tapande, tongana e bâ gi tere ti e hio na tatara ni, a lingbi peut-être ti sara si e bâ pëpe mbeni kete saleté so ayeke na tere ti e me so a lingbi ti duti sioni mingi. Wala tongana e dengi tatara ni si e bâ tere ti e na yâ ni, e lingbi peut-être ti bâ mbeni zo nde. Legeoko nga, tongana e ye ti sara kua na Bible ti gi ti bâ wala e yeke na mbeni wokongo na tapande bibe ti kion, a lingbi e diko gi Bible hio hio ape wala e sara kua na ni ti bâ gi afaute ti mbeni zo nde pëpe.
6. Nyen la e lingbi ti sara ti “ngbâ” na yâ ti ndia so alingbi kue?
6 Na tapande, e lingbi ti diko Bible lâ oko oko, me e bâ pëpe so e yeke maï bibe ti kion na yâ ti e. Tongana nyen? Gbu li ti mo na ndo ti tapande so Jacques amû na ndo ti koli so ‘abâ tere ti lo’ na yâ ti tatara. Jacques asara kua na mbeni tënë ti Grec so aye ti tene ti bâ mbeni ye nzoni. Koli so abâ tere ti lo nzoni na yâ ti tatara, me lo yeke na mbeni kpale. Jacques atene: “Lo hon, na hio lo girisa wala tere ti lo ni ayeke tongana nyen.” Biani, koli so ahon sân ti sara mbeni ye ndali ti ye so lo bâ na tere ti lo na yâ ti tatara. Nde na koli so, zo so gigi ti lo aga nzoni ‘ayôro lê ti lo na yâ ti ndia so alingbi kue’ na lo “ngbâ dä”. Tongaso, ahon ti tene lo girisa ndia ti Nzapa so alingbi kue, lo ngbâ ti sara ye alingbi na ndia ni. Jésus atene nga mara ti tënë so, lo tene: “Tongana ala ngbâ na yâ ti tënë ti mbi, ala yeke biani adisciple ti mbi.”
7. Tongana nyen la e lingbi ti sara kua na Bible ti gi ti bâ wala e yeke na bibe ti kion?
7 Tongaso, tongana mo ye ti hon ndo ti bibe ti kion, a lingbi kozoni kue mo diko Mbeti ti Nzapa nzoni. Ye so ayeke mû maboko na mo ti bâ aye so a lingbi mo changé na yâ ti asarango ye ti mo. Me a lingbi mo ngbâ gi ge pëpe. A lingbi mo sara recherche. Na ngoi so mo yeke diko mbeni mbaï ti Bible, tara ti bâ so mo yeke lani dä na ngoi ni so na hunda tere ti mo na ahundango ndo so: ‘Mbi yeke sara ye tongana nyen na yâ ti ye so asi so? Mbi yeke sara ye na lege ni?’ Tongana mo gbu li ti mo awe na ndo ti ye so mo diko, a yeke kota ye ti sara ye alingbi na ni (Mat. 7:24, 25). Zia e bâ tongana nyen aye so asi na Gbia Saül nga na bazengele Pierre alingbi ti mû maboko na e ti ngbâ ti duti na bibe ti sacrifice.
MANDA YE NA LEGE TI TAPANDE TI SAÜL
8. Saül asara ye tongana nyen na ngoi so lo to nda ti komande? Lo fa ni tongana nyen?
8 Saül gbia ti Israël ayeke mbeni kpengba tapande so afa na e tongana nyen la bibe ti kion alingbi ti sara si e duti na bibe ti sacrifice mbeni ape. Na ngoi so Saül aga gbia lo sara lani tere ti lo kete (1 Sam. 9:21). Lo ke lani ti punir azo ti Israël so akasa komandema ti lo atâa so lo lingbi ti tene so a yeke na lege ni ti punir ala ngbanga ti so Nzapa la ayeda si lo ga gbia (1 Sam. 10:27). Gbia Saül ayeda lani na fango lege ti yingo vulu ti Nzapa na lege so lo fa lege na azo ti Israël ti sö benda na yâ ti bira so ala sara na azo ti Ammon. Na peko ti songo benda ni, lo sara tere ti lo kete na lo mû gonda ni kue na Jéhovah.
9. Saül akomanse lani ti maï bibe ti kion tongana nyen?
9 Na pekoni, Saül azia si bibe ti kion nga na baba amaï na yâ ti bê ti lo tongana ti so soko ayeke te wen. Na ngoi so lo sö benda na yâ ti bira so lo sara na azo ti Amalek, lo zia aye so agbu bê ti lo na kozo ndo ahon ti mä yanga ti Jéhovah. Nzara ti warango ye mingi apusu lo ti bata aye ti azo ti Amalek ahon ti futi ni tongana ti so Nzapa ahunda lani na lo ti sara. Saül asara baba mingi na lo leke mbeni ye ti yä iri ti lo (1 Samuel 15:3, 9, 12). Na ngoi so Prophète Samuel atene na lo so ye so lo sara so anzere na Jéhovah ape, Saül agi lani araison na lege so lo luti gi na ndo ti ambeni mbage ti ye so lo sara alingbi na yanga so Jéhovah amû nga lo gi ti bi tënë ni na li ti ambeni zo nde (1 Sam. 15:16-21). Na ndo ni, baba asara si Saül abi bê ti lo mingi gi na ndo ti yango iri ti lo me pëpe na ndo ti songo ti lo na Nzapa (1 Sam. 15:30). Tongana nyen la tapande ti Saül ayeke tongana tatara so alingbi ti mû maboko na e ti duti na bibe ti sacrifice?
10, 11. (a) Tapande ti Saül amû maboko na e tongana nyen ti ngbâ ti duti na bibe ti sacrifice? (b) Tongana nyen la e lingbi ti kpe sioni tapande ti Saül?
10 Kozoni, tapande ti Saül afa so atâa e yeke sara ye na bibe ti sacrifice, a yeke nzoni e ngbâ ti sara ngangu ti bata bibe ni so (1 Tim. 4:10). Girisa ape so na ngoi so Saül aga lani gbia, sarango ye ti lo ayeke nzoni na Nzapa abâ lo na nzoni lê. Me na pekoni lo sara ngangu pëpe ti hon ndo ti anzara ti bê so asara si bibe ti kion akomanse ti maï na yâ ti bê ti lo. Ni la Jéhovah ake lo ngbanga ti so lo ke ti mä yanga.
11 Use ni, a lingbi e bi bê ti e pëpe gi na ndo ti asarango ye ti e so ayeke na lege ni na e girisa awokongo ti e so alingbi e sara ngangu ti hon ndo ni. Tongana e sara tongaso ayeke mo bâ mo tene e mû tatara ti bâ na fini bongo so e yü me e gi pëpe ti bâ saleté so ayeke na lê ti e. Atâa e yeke na bibe ti baba tongana ti Saül pëpe, a lingbi e sara ngangu ti kpe bibe so alingbi ti sara si e sara ye tongana lo. Tongana a mû na e wango zia si e gi araison pëpe wala e bi tënë na li ti mbeni zo nde pëpe. Ahon ti sara ye tongana Saül, a yeke nzoni mingi ti mä wango.
12. Tongana asi so e sara kota siokpari, tongana nyen la bibe ti sacrifice alingbi ti mû maboko na e?
12 Me, ka tongana asi so e sara kota siokpari? Saül aye lani pëpe si iri ti lo abuba, na ye so asara si lo gi pëpe ti leke songo ti lo na Jéhovah. Bibe ti sacrifice ayeke mû maboko na e ti hon ndo ti kamene na ti wara mungo maboko (aProv. 28:13; Jacq. 5:14-16). Na tapande, mbeni ita ato nda ti bâ porno na ngoi so lo yeke na ngu 12 na lo ngbâ ti bâ ni na hondengo ni ahon ngu bale-oko na ndo ni tongaso. Lo tene: “A yeke lani ngangu na mbi ti sara tënë ni na wali ti mbi nga na a-ancien. Me na pekoni so mbi sara tënë ni, a yeke tongana mbeni kungba la a zi na ndo ti go ti mbi. Na ngoi so a tene mbi yeke wakua ti mungo maboko mbeni ape ason bê ti ambeni kamarade ti mbi. Me, mbi hinga so kusala so mbi yeke sara fadeso na Jéhovah amû ngia na lo mingi ahon kusala so mbi yeke sara na lo na ngoi so mbi ngbâ lani ti bâ porno.”
PIERRE AHON NDO TI BIBE TI KION
13, 14. Tongana nyen la Pierre afa lani so lo yeke na anzara ti bê so ayeke sara si zo amaï bibe ti kion?
13 Bazengele Pierre ayeke lani na bibe ti sacrifice na ngoi so Jésus ayeke fa ye lani na lo (Luc 5:3-11). Me, a lingbi lani lo sara ngangu ti hon ndo ti anzara ti bê so alingbi ti sara si lo maï bibe ti kion. Na tapande, bê ti lo ason na ngoi so Jacques na Jean ahunda na Jésus ti duti na kota ndo na tere ti lo na yâ ti Royaume ti Nzapa. Peut-être Pierre apensé so mbeni oko ti aplace so ala hunda so ayeke ti ni, ngbanga ti so Jésus atene na lo kozo awe so lo yeke mû na lo mbeni kota kusala (Mat. 16:18, 19). Jésus amû wango na Jacques, Jean, Pierre nga na atanga ti abazengele ni kue ti sara hange na bibe ti kion so alingbi ti pusu ala ti “sara mokonzi” na ndo ti aita ti ala.
14 Même na pekoni so Jésus agi ti leke bango ndo ti Pierre, Pierre angbâ lani ti sara ngangu ti hon ndo ti sioni bibe so. Na ngoi so Jésus atene na abazengele ti lo so fade ala yeke zia lo, Pierre afa so lo yeke kota ahon amba ti lo na lo tene na Jésus so lo oko lo yeke ngbâ be-ta-zo na Jésus (Mat. 26:31-33). Tënë so Pierre atene so, lo sara ye alingbi na ni pëpe, ngbanga ti so gi na bï ni so lo sara ye na bibe ti kion. Pierre aye pëpe si ye ti sioni asi na lo na lo tene lege ota so lo hinga Jésus pëpe.
15. Ngbanga ti nyen tapande ti Pierre akpengba e?
15 Pierre asara ngangu ti hon ndo ti awokongo ti lo, me a si so lo sara ye na lege ni ape. Atâa so kue, tapande ti lo akpengba e. Na lege ti ngangu so Pierre asara nga na mungo maboko ti yingo vulu ti Nzapa, lo wara lege ti hon ndo ti nzara ti bê so alingbi ti pusu lo ti duti na bibe ti kion. Na pekoni lo fa so lo kanga nzara ti bê ti lo nga lo yeke na bibe ti sacrifice (aGal. 5:22, 23). Lo gbu ngangu na yâ ti atara so ayeke ngangu mingi ahon atara so lo tingbi na ni kozo so ayeke lani ngangu na lo ti hon ndo ni. Lo sara lani tere ti lo kete na ngoi so Paul amû na lo ngangu wango na lê ti azo kue (aGal. 2:11-14). Na peko ti so Paul amû wango na Pierre, lo bata lani Paul na bê pëpe na tenengo so Paul abi nengo ti lo na sese. Pierre angbâ lani ti ye Paul (2 Pi. 3:15). Tapande ti Pierre alingbi ti mû maboko na e ti gi ti duti na bibe ti sacrifice.
16. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e yeke na bibe ti sacrifice na ngoi ti aye ti ngangu?
16 Gbu li ti mo na ndo ti lege so mo yeke sara ye na ngoi ti aye ti ngangu. Na ngoi so a kanga Pierre na abazengele nga a pika ala ndali ti so ala yeke fa tënë, tere ti ala anzere “ngbanga ti so a bâ so ala lingbi ti tene a sara ye ti kamene na ala ndali ti iri ti Jésus.” (Kus. 5:41). Mo nga kue mo lingbi ti bâ kangango lege tongana mbeni lege so azi na mo ti mû tapande ti Pierre na ti Jésus ti duti na bibe ti sacrifice. (Diko 1 Pierre 2:20, 21.) Bango ndo so alingbi même ti mû maboko na mo tongana a-ancien ase mo. A hon ti tene mo sara ngonzo, mû tapande ti Pierre.
17, 18. (a) Ahundango ndo wa la alingbi e hunda tere ti e na ni na ndo ti aye ti yingo so e zia na gbele e? (b) Nyen la e lingbi ti sara tongana e bâ so bibe ti kion ayeke maï na yâ ti bê ti e?
17 Tapande ti Pierre alingbi nga ti mû maboko na mo ti zia na gbele mo ti sara ambeni kua na Jéhovah. Mo lingbi ti sara akua so na mbeni lege so afa so mo yeke na bibe ti sacrifice. Me sara hange si mo gi ti sara akua so pëpe ngbanga ti so mo ye ti ga kota na lê ti azo. Hunda tere ti mo: ‘Ngbanga ti nyen mbi ye ti mû ngoi mingi ti sara na Jéhovah? A yeke ngbanga ti so mbi ye ti tene azo agonda mbi wala mbi ye ti wara kota ndo tongana ti Jacques na Jean?’
18 Tongana mo bâ so bibe ti kion ato nda ti maï na yâ ti bê ti mo, sambela Jéhovah ti leke bango ndo ti mo, nga sara kua ngangu ti mû gloire na Jéhovah ahon ti gi gloire ti mo (Ps. 86:11). Mo lingbi nga ti zia na gbele mo ambeni ye so ayeke gboto lê na ndo ti mo pëpe. Na tapande, mo lingbi ti gi ti duti na ambeni mbage ti lengo ti yingo so ayeke ngangu na mo ti sara ye alingbi na ni. Wala tongana mo yeke leke ambage ti bungbi so a mû na mo nzoni me mo ye pëpe ti leke yâ ti Da ti Royaume si aduti na saleté pëpe, mo lingbi ti zia na gbele mo ti sara ye alingbi na wango so ayeke na aRomain 12:16.
19. Nyen la e lingbi ti sara ti tene bê ti e anze pëpe tongana e bâ mbeni sarango ye ti e so ayeke na lege ni ape na yâ ti tatara so ayeke Bible?
19 Tongana e bâ tere ti e nzoni na yâ ti tatara so ayeke Mbeti ti Nzapa na e bâ so e yeke na ambeni sarango ye so ayeke na lege ni ape wala e yeke na bibe ti kion, a lingbi peut-être ti sara si bê ti e anze. Tongana ye tongaso asi na mo, gbu li ti mo na ndo ti tapande ti koli so gigi ti lo aga nzoni so Jacques asara tënë ti lo. Jacques afa pëpe tongana nyen la koli so aleke akpale so lo yeke na ni hio. Lo fa nga pëpe tongana nyen la koli so awara lege ti leke akpale ti lo ni kue. Me, Jacques atene so koli so ‘angbâ na yâ ti ndia so alingbi kue’. (Jacq. 1:25). Koli so agirisa pëpe ye so lo bâ na yâ ti tatara nga lo ngbâ ti sara ngangu ti changé sarango ye ti lo. Tongaso, ngbâ ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti mo wani, nga girisa ape so e kue e yeke na siokpari na tere ti e. (Diko Zo-ti-fa-tene 7:20.) Ngbâ ti yoro lê ti mo na yâ ti ndia so alingbi kue nga sara ngangu ti ngbâ ti duti na bibe ti sacrifice. Jéhovah ayeke mû maboko na mo tongana ti so lo mû maboko na aita ti mo mingi so, atâa so siokpari ayeke na tere ti ala, lo bâ ala na nzoni lê nga lo iri tënë nzoni na ndo ti ala.


text:
CHAPITRE 36
Mbeni turugu ti kota kamba afa so lo yeke na kota mabe
A SAVA MBENI NGBÂA TI MBENI TURUGU TI KOTA KAMBA
A YEKE IRI ANDE TUFA NA NDO TI AZO SO AYEKE NA MABE
Na peko ti so Jésus ahunzi diskur ti lo na ndo ti hoto, lo gue na gbata ti Capernaüm. Kâ, ambeni ancien ti aJuif aga na mbage ti lo. Mbeni zo so mara ti lo ayeke nde la atokua ala. Zo ni so ayeke mbeni turugu ti kota kamba ti Rome.
Turugu ti kota kamba ni so ayeke na mbeni ngbâa so lo ye lo mingi, me so tere ti lo ason na lo yeke gue ti kui. Atâa so turugu ni so ayeke mbeni Juif ape, lo yeke gi lani ti wara mungo maboko na mbage ti Jésus. A-ancien ni atene na Jésus so zo ti kua ni “ayeke lango na da. Mbage ti tere ti lo akui na lo yeke bâ pasi mingi.” (Matthieu 8:6). A-ancien ti aJuif ni afa nga na Jésus so turugu ti kota kamba so ayeke mbeni zo so a lingbi “biani ti tene mo sara ye so ndali ti lo, ndali ti so lo ye mara ti e mingi, na lo la lo sara synagogue ti e so.”—Luc 7:4, 5.
Droit, Jésus na a-ancien ni alondo ala gue na da ti turugu ni. Tongana ala ga nduru na da ni, turugu ni atokua ambeni kamarade ti lo ti gue ti tene na Jésus atene: “Kota zo, mo fatigué tere ti mo ape, ndali ti so mbi kpa ti tene mo lï na da ti mbi ape. Ndani la mbi bâ tere ti mbi so mbi kpa pëpe ti gue na tere ti mo.” (Luc 7:6, 7). So pendere tënë la si asigi na yanga ti turugu so, so lo la si lo yeke mû ka yanga na azo ti tene ala sara kua na lo so! Ye so afa na gigi so koli so ayeke nde mingi na tanga ti aRomain, so a hinga ala tongana azo so ayeke sara ye na ngangu na mbage ti angbâa ti ala.—Matthieu 8:9.
Turugu ni adoit ti hinga lani so aJuif aye ka pëpe ti bungbi ndo oko na azo so ayeke aJuif ape (Kusala 10:28). Peut-être ayeke ndali ni la si turugu ni atene na akamarade ti lo ti gue ti tene na Jésus atene: “Sara gi tënë, na zo ti kua ti mbi ni ayeke sava.”—Luc 7:7.
Tënë ni so apika bê ti Jésus mingi, ni la lo tene: “Mbi tene na ala: Même na Israël, ade mbi wara mbeni zo so ayeke na kota mabe tongaso ape.” (Luc 7:9). Tongana akamarade ti turugu ni akiri, ala bâ ngbâa so tere ti lo ason mingi so, lo la fadeso lo wara sava ti tere awe so.
Tongana lo sava zo ni so awe, Jésus amû ngoi ni so ti kiri ti fa so azo so ayeke aJuif ape, me so ayeke na mabe, ayeke wara ande atufa. Ni la, lo tene: “Azo mingi ayeke londo [ande] na mbage ti est nga na ouest, ala yeke ga ti duti na table ti te kobe legeoko na Abraham, na Isaac nga na Jacob na yâ ti Royaume ti yayu.” Ka nyen la ayeke si ande na aJuif so ayeke na mabe ape? Jésus atene so fade “a yeke bi . . . [ala] na gigi na yâ ti bingo. Kâ la si ala yeke toto na ala yeke te pembe ti ala.”—Matthieu 8:11, 12.
Ni la, Nzapa ake aJuif so ayeda pëpe na pasa so lo mû na ala kozo ti komande legeoko na Christ na yâ ti Royaume. Me ti ala so ayeke aJuif ape, fade Christ ayeke iri ala ti duti na table ti lo so ayeke “na yâ ti Royaume ti yayu.”


text:
1: Nzapa akomanse ti sara ye
AYE kue ti nzoni alondo na Nzapa. Lo sara lâ si e bâ ndo na kota lâ, na lo sara nze na atongoro si e bâ ndo na bï. Nzapa asara sese ti tene e duti dä.
Me lâ, nze, atongoro nga na sese ayeke pëpe akozo ye so Nzapa asara. Mo hinga ye so lo sara kozoni? Kozoni, Nzapa asara azo so ayeke tongana lo. E lingbi ti bâ azo so pëpe, legeoko tongana ti so e lingbi ti bâ Nzapa pëpe. Na yâ ti Bible, a iri azo so a-ange. Nzapa asara a-ange ti duti na lo na yayu.
Kozo ange so Nzapa asara lo ayeke nde mingi. Lo yeke kozo Molenge ti Nzapa, na lo sara kusala na tere ti Babâ ti lo. Lo mû maboko na Nzapa ti sara tanga ti aye kue. Lo mû maboko na Nzapa ti sara lâ, nze, atongoro nga na sese so e yeke na ndo ni.
Me sese ayeke lani tongana nyen na lâ ni kâ? Na tongo nda ni, zo oko alingbi lani ti duti na ndo ti sese pëpe. Lani, gi kota ngu ti ingo si amû lê ti sese kue. Me Nzapa aye si azo aduti na ndo ti sese. Tongaso, lo komanse ti leke aye na ndo ti sese ndali ti e. Lo sara nyen?
Kozoni, a hunda ti tene lumière aduti na ndo ti sese. Tongaso, Nzapa asara si lumière ti lâ asu na ndo ti sese. Lo sara si bï na kota lâ ayeke dä. Na pekoni, Nzapa asara si kuru sese asigigi na yâ ti kota ngu ti ingo.
Na tongo nda ni, ye oko ayeke na ndo ti kuru sese ni pëpe. A kpa ye so ayeke na lê ti foto so mo bâ ge. Afleur na akeke na anyama ayeke lani dä pëpe. Asusu ayeke même nga na yâ ti kota ngu ti ingo pëpe. Gbâ ti kusala angbâ na Nzapa ti sara ti tene sese aga nzoni si azo na anyama alingbi ti duti dä.
Jérémie 10:12; aColossien 1:15-17; Genèse 1:1-10.
Ahundango tënë
- Aye kue ti nzoni alondo na zo wa? Ambeni ayeke nyen?
- Kozo ye so Nzapa asara ayeke nyen?
- Ngbanga ti nyen kozo ange so Nzapa asara lo ayeke nde mingi?
- Sese ayeke lani tongana nyen na lâ ni kâ? (Bâ foto ni.)
- Nyen la Nzapa asara kozoni ti tene anyama na azo aduti na ndo ti sese?
Ambeni hundango tënë
- Diko Jérémie 10:12.
Aye so Nzapa aleke afa na mo nyen na ndo ti lo? (Es. 40:26; aRom. 11:33).
- Diko aColossien 1:15-17.
Jésus amû mbage lani tongana nyen na yâ ti lekengo aye? A lingbi ye so asara si e bâ lo tongana nyen? (aCol. 1:15-17).
- Diko Genèse 1:1-10.
Sese abâ gigi tongana nyen? (Gen. 1:1).
Nzapa asara nyen na kozo lango so lo leke aye? (Gen. 1:3-5).
Fa ye so asi lani na use lango so Nzapa aleke aye (Gen. 1:7, 8).


text:
Atënë ti tongo nda ni
Nzapa asara ye tongana mbeni babâ so aye amolenge ti lo mingi. 1 Pierre 5:6, 7
Nzapa la asara e na lo yeke bi bê ti lo na e. Legeoko tongana ti so mbeni babâ so aye amolenge ti lo ayeke fa ye na ala, Nzapa nga ayeke fa tâ nzoni lege na azo ti lo na ndo kue.
Nzapa ayeke fa na e atâ tënë so ayeke nzoni mingi na so asara si e duti na ngia nga amû beku na e.
Tongana mo mä Nzapa, lo yeke fa lege na mo, lo yeke bata mo nga lo yeke mû maboko na mo ti hon ndo ti akpale ti mo.
Me ahon aye so kue, mo yeke wara fini ti lakue lakue!
Nzapa atene na e: “I ga na Mbi; i mä [Mbi], na fade i ngbâ na fini.” Ésaïe 55:3
TI HINGA AMBENI TËNË
Nzapa ayeke na iri?
Nzapa ayeke na atitre mingi so na popo ni, Lo ti Ngangu Ahon Kue, Lo so aleke aye kue, nga na Seigneur. Me a sara kua na tâ iri ti Nzapa ahon fani 7 000 na yâ ti Bible.
Tâ Nzapa ayeke zo wa?
Nzapa ayeke iri? Lo pensé nga na e la?


text:
1Gbü wü sïkpï la, Sawula, mü ngbü fï bü agbü Yerüsalema, da emere wü kpara ka Miri Yesu kpala sisiti, da emala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, "Ni ena amörö wü ʼburu amörö." Fü ah adu afï, gü ba, "Te ah bala la, ni ena amaka gara ewü agbü Damaseke kpala." Fü ah ayia anü kpaka mere kpara füh kpökpö, ayi-tata, de ah to köcökpa fü ni, teka de ni nü, sere fü wü mere kovo ka wü Yïsarayele agbü Damaseke, fü ni amaka wazi, teka adi ezoro wü kpara ka Miri Yesu kpala di. Te ah de wü komoko, anga wü würüse la, fü ni azoro ewü ʼburu, adu di agbü Yerüsalema. 3Te engu maka köcökpa la, fü ah ayia anü agbü Damaseke. Te engu nü koro gbamari ede mere kötï la, fü wazi Me ayia alofo sü edede na ʼburu raaa! 4Gbuuu! Wazi Me la nzi Sawula eyi, gbo kötö! Fü ah aje kpah ri kpara te ngbü emala ngü fü ye, gü ba, "Sawula, Sawula, ah mere baye, te mü ngbü eto cïnga te ra de bane ne?" 5Sawula gü ba, "Mere kpara, mü neh da?" Fü ri kpara la alügü ngü, gü ba, "Ah de-ra Yesu, kpara te mü ngbü eto cïnga tete na ne." 6Fü Sawula akpo da eloʼböka ka cürü, gü ba dene, "Mere kpara, ni ena amere baye?" Miri Yesu gü ba, "Ma fe mü eyi teka amere tima ka-ra. Mü yia eyia tikpi, mü nü agbü Damaseke kpala. Tima te ma ena ato fü mü ne, ma ena asere fü mü kpala." 7Fü Sawula ayia arü tikpi, aü jia ye, amba ah tï aceka kpï nda tïne de. Wü kpara de te ewü ngbü enü de ewü ne, rü nda-wü fï bü edede sela, wazi ewü teka amala ngü tïne ma, ka cürü. Angü wüh ngbü eje bü ri kpara, de te ngbü emala ngü ne, amba wüh wu küte kpara engu nda-wü de. Fü ewü ayia azoro kpa Sawula, agbeke, anü di agbü Damaseke. 9Fü Sawula ara agbü Damaseke kpala sïkpï bata, ah ceka kpï de, ah zü e kpah de. 10Gara kpara ka Yesu ta ladü agbü Damaseke kpala de ïrï ye Ananïya. Fü Miri Yesu akoro asere te-ye fefe gbü roto, amala ngü fefe, gü ba, "Ananïya! Ananïya!" Fü Ananïya ayia ale ngü, gü ba, "Wayi, mere kpara, ni dene." 11Fü Miri Yesu amala fefe, gü ba, "Mü yia eyia, mü nü kpa gba gara kpara de ïrï ye Yuda, te di gbü mere kaje, te wüh eï, gü ba, kaje mbiimbi. Te mü koro eyi kpala la, de mü yi-ta ngü ka gara kpara de ïrï ye Sawula, angü ah ngbü kpala da eku gba fere. 12Angü ah roto mü eyi, te mü koro rï kpakaka, fü mü ao kpa mü gbü nzönzö, teka de jijia na ü." 13Ananïya gü ba, "Atï, mere kpara! Ma je nga siti ngü ka komoko la gömö mere bi wü kpara eyi fa sü, gü ba, engu ngbü ememere wü kpara ka-mü, agbü Yerüsalema de kpala ne esiti. 14Tïtïne, ah maka köcökpa eyi esaka wü angbe cögbörö kpara, teka azoro wü kpara ʼburu, de te ewü le ngü ka-mü ne." 15Fü Miri Yesu amala ngü fefe, gü ba, "Mü nü enü. Mü kpe cürü de, angü ma fe engu eyi, ao mürü tima ka-ra tete, teka amala ngü ka-ra fü mere bi wü kpara, te nga nzö wü sü füh kotö ne, wü ganzi kpara, de wü miri ka-wü, be kpah te wü di enga Yïsarayele. 16Engu ena amaka mere bi cïnga, teka tima ka-ra la te gara, amba ngü la, ma ena agü tatamu fefe me-ra." 17Te Ananïya je ngü te Miri Yesu mala fü ye la, fü ah ayia anü. Te engu koro kpa gba Yuda kpala, fü ah amaka Sawula, amala ngü fefe, gü ba, "Enga ni ni Sawula, Miri Yesu, de te sere te-ye fü ye te kaje, o ye ngbü enü de kpakine ne, ah tima ni me-ye kpaka ye dene." Fü Ananïya ao kpa ye gbü nzönzö, gü ba dene, "Yesu le eyi de jia mü du ü te-ye. Ah le kpah eyi de mü maka wazi ka Nzïla Wazi Me." 18Baka te Ananïya ngbü la bü emala ngü de bala ne, bü kece bane, fü gara e te di baka ko-si la, ayia gbü jia Sawula, atï kötö. Raaa! fü jia Sawula aü te-ye. Fü ah akpo eceka kpï. Fü engu ayia tikpi. Fü Ananïya ayia ato babatïza fefe. 19Fütanga ngü la, fü ewü ayia ato zü-e fefe. Fü ah ayia azü. Fü wawazi adu akoro. Dela ngü ta te Sawula fü maguma ye tete. Fü engu ayia angbü de wü kpara ka Yesu agbü Damaseke kpala. 20Fütanga ngü la, fü Sawula akpo da erï kpa esa wü kambü ka biti-te ka wü Yïsarayele agbü Damaseke kpala, teka amala ngü ka Yesu fü ewü. Fü engu angbü erï ewü, gü ba, "Kurisito te Me tima füh kotö ne, teka aküwa ani, ah ka-ye de Yesu." Fü wü gara kpara ale ngü ka Yesu gögömö na. Amba gara ewü le ngü ka Yesu nda-wü de. Fü Sawula angbü ega yïkï de ewü, gü ba, "Yesu de Ye Me fanü." Fü ngü la ayia aga gbü jia wü kpara la ʼburu. Fü ewü akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba, "Apa! Dene komoko te ngbü ta ezozoro wü kpara ka Yesu, eto cïnga te ewü, agbü Yerüsalema ne de? Engu koro de sene ne kpah bü teka azoro wü kpara la, anü de ewü engagira wü mere kpara agbü Yerüsalema de? Tïtïne, ah du mere baye, te ngü la du fü te-ye de bala ne?" Sawula, fü mü angbü fï bü da emala ngari Yesu fü ewü, enü di kpa engagira nü. Fü ngü la ake te wü mere kovo ka wü Yïsarayele gbü Damaseke de sela ne afa sü, angü ah ngbü emala ngü la kpekpeke de wazi ka Me, gara ngü te wüh ena alügü fefe nda ma. 23Fütanga mere bi sïkpï, fü gara wü di enga Yïsarayele agbü Damaseke kpala, ayia abiti fïngangü ka-wü ʼburu tundu, teka agïrï kaje de ani mörö Sawula asidi. 24Fü ewü akpo angbü efete Sawula, biti de ra mini, emöngïtï ʼbaranga ka mere kötï la, teka de ani zoro Sawula, amörö. Amba wü gara kpara wu ngü la nda-wü eyi. Fü ewü azi ngü la, anü di, amala fü Sawula. 25Te wü kpara de te ewü le ngü ka Yesu gömö Sawula ne, je ngü la tete, fü ewü amaka kaje teka aküwa engu. Fü ewü ayia gbü biti, aza Sawula, ato gbü mere kuwu, ato engu te görö ʼbaranga ka mere kötï la ferrre, kpa ekere e kpa kötö kpala. Dela ngü te Sawula küwa esaka wü kpara ka Damaseke tete. Fü engu ayia anü sü agbü Yerüsalema. 26Te Sawula koro agbü Yerüsalema, ah le ta de ni ngbü tundu de wü kpara ka Yesu de kpala. Amba wü kpara ka Yesu ngbü ʼburu de cürü te wü, gü ba, Sawula to maguma ye fü Yesu nda de, ah ngbü efiti ani ka-ye afiti. 27Te Baranaba wu ngü la bala, fü ah ayia aza Sawula, akoro di kpaka wü mürü tima ka Yesu. Fü ah amala nga Sawula fü ewü, gü ba, "Wü kpe cürü de. Komoko ne to maguma ye eyi fü Yesu fanü. Te engu ngbü enü tete agbü Damaseke, fü Miri Yesu akoro asere te-ye fefe, amala wü ngü fefe na. Teka ngü la, ah du fü maguma ye eyi. Fütanga ngü la, fü engu akpo da emala ngü ka Miri Yesu fü wü kpara agbü Damaseke kpala kpekpeke de mere wazi." 28Te wü kpara ka Yesu je ngü la bala, fü ewü adu ale ngü ka Sawula. Fü Sawula akpo da engbü de wü kpara ka Yesu agbü Yerüsalema ne tïne tundu, da endoro de ewü, angbü emala ngü ka Miri Yesu fü wü kpara kpekpeke. 29Fü Sawula akpo da enü kpaka wü gara wü di enga Yïsarayele da erï ewü de ngari Yesu, kpah da ega yïkï de ewü. Fü ngü la ake te wü kpara la. Fü ewü akpo da egïrï kaje teka amörö engu. 30Te wü bu Sawula wu ngü la bala, fü ewü aza engu, anü di agbü Kayïsarïya. Fü ewü ato kaje fefe, de ah adu agba wü, agbü Tarasu. Fü engu anü angbü kpala. 31Gbü wü sïkpï la, wü kpara ka Yesu ngbü ta ziii, ewü de te ewü di agbü nga nzö sü ka Yudaya, Galïlaya, bete nda Samarïya ne ʼburu. Nzïla Wazi Me ngbü kpah da eto wazi fü ewü. Teka ngü la, fü ewü asibi afa sü. Fü ewü angbü ecu ngü Me, da emere wü züka ngü te reke gbü jijia. 32Petero, mü ngbü ta nda-mü da endondoro gbü nga nzö wü sü la ʼburu, da eto wazi fü wü kpara ka Yesu. Gbü gara sïkpï, fü Petero ayia anü akoro agbü Luda, teka aceka wü kpara ka Yesu de kpala. 33Fü engu amaka gara komoko kpala de ïrï ye Ayïnïya. Ayïnïya ngbü era ta kötö teka re ʼbajena, angü küküte na kpi akpi. 34Te Petero wu komoko la bala, fü ah amala ngü fefe, gü ba, "Ayïnïya, Yesu Kurisito küwa mü eyi! Mü yia eyia tikpi, mü gara darara ka-mü." Petero bü te emala ngü la bala, cukuru! komoko yia eyi tikpi. 35Te wü kpara agbü mere kötï ka Luda bete Sarona wu ngü la bala, fü mere bi ewü afü maguma wü, adu ale ngü ka Yesu. 36Gara würüse ta ladü de ïrï ye Tabïta, agbü mere kötï de ïrï ye Yapo. Würüse la to ta maguma ye eyi fü Yesu. Ah ngbü ta emere mere bi wü züka ngü, da ele ta-ngü te wü mürü cïnga. 37Gbü wü sïkpï la, fü keke azoro engu. Fü ah akpi. Fü ewü azürü küküte, aza kökö, ao gbü kambü te di ga füh kiri ye. 38Fü wü kpara ka Yesu agbü Yapo la aje nga Petero, gü ba, engu ladü agbü Luda, te di gbamari ede Yapo sela. Fü ewü atima wü kpara ʼbasu kpaka Petero, andaʼba te-wü fefe, gü ba dene, "Ako, mere kpara! Ani ngbü eyi-ta ye, de ye koro kpaka ani mba kere." 39Te Petero je ngü la bala, fü ah ayia bü ʼduwa, anü tundu de wü kpara la, agbü Yapo. Te wüh koro agbü Yapo kpala, fü ewü aza Petero arï di kpa esambü, te wüh o kö Tabïta gbügbü na ne. Fü Petero amaka mere bi wü würüse wökö kpala, te ewü ngbü eku gba. Te wüh wu Petero, te rï gbü nga wü ne, fü ewü aci ʼburu akoro kpakaka de gba gömö wü, da esere wü bongo ta te Tabïta tükü, to fü ewü, o engu di la de jia ye ne. 40Fü Petero ayia amala ngü fü wü kpara la ʼburu, de wüh koro kpa etanü, ace ni kpikpi ni. Te wü kpara la koro ʼburu kpa etanü, fü Petero abu nzökuta ye kötö, aku gba fü Me. Fü ah adu afü te-ye kpaka kövö la, amala ngü fefe, gü ba, "Tabïta! Mü zükü ezükü, mü yia tikpi!" Fü Tabïta ayia aü jia ye, awu Petero. Fü ah ayia angbü tikpi füh kaʼda. 41Fü Petero azoro kpakpa, ae engu tikpi. Fü ah aï wü würüse wökö, bete wü gara kpara ka Yesu ne, alügü ʼburu kpa esambü. Fü ewü amaka Tabïta, ede Petero sela, te ngbü eyi tikpi. 42Fü nga ngü la awü, abaya gbü mere kötï ka Yapo sela ʼburu. Fü mere bi wü kpara adu ato maguma wü fü Miri Yesu, teka ngü la. 43Dela ngü ta te Petero mere agbü Yapo. Fü ah angbü kpala teka mere bi sïkpï. Ah ngbü ta engbü agba gara komoko de ïrï ye Sïmüna, kpara te ngbü ereke wü konü, adi ecïnzï.
Copyright
Learn More


text:
KOTA MAMA-TENE NI | SATAN AYEKE DÄ BIANI?
A yeke nzoni e sara mbeto ti Satan?
Mbeni sioni gaz ayeke dä so a iri ni monoxyde de carbone, na a yeke ngangu na zo ti bâ ni ndali ti so couleur ni ayeke dä ape nga fion ni ayeke dä ape, na lo lingbi ti sara sioni na azo sân ti tene ala hinga. Sioni gaz ni so la ayeke peut-être na gunda ti kuâ ti azo mingi, na yâ ti dunia mobimba, so akui kuâ ti poison. Me, mo bezoin ti sara mbeto ape. Aye mingi ayeke dä so alingbi ti mû maboko na mo ti hinga gaz ni so nga ti bata tere ti mo. Na lege ti ndara, azo mingi azia ambeni alarme na yâ ti da ti ala nga ala yeke duti nduru ti dengi mê na toto ti alarme ni.
Legeoko tongana ti sioni gaz so, Satan nga kue zo alingbi ti bâ lo ape, a yeke ngangu na azo ti hinga lo nga lo yeke sioni mingi. Me, Nzapa azia e gi tongaso ape. Tongana mo sara kua na aye so Nzapa amû ni na e, mbeto ti Satan ayeke sara mo pëpe. Zia e bâ aye ni:
Liberté ti soro ye ti bê ti mo. Jacques 4:7 atene na e, a tene: “Ala ke Zabolo, na fade lo yeke kpe yongoro na tere ti ala.” Atâa so Satan ayeke na ngangu, ye so mo ye ape, lo lingbi pëpe ti gbu mo na ngangu ti sara ni. Mo yeke na liberté ti soro ye so bê ti mo aye. Kozo Pierre 5:9 atene: “Ala luti ti ke [Zabolo], ala kpengba na yâ ti mabe.” Girisa ape so, lani tongana Satan atara Jésus fani ota, Jésus adö sese na lo, a sara si lo zia lege ti Jésus ni (Matthieu 4:11). Mo nga kue mo lingbi ti soro ti dö sese na Satan ni.
Sarango kamarade na Nzapa. Jacques 4:8 awa e ti “ga nduru na Nzapa”. Jéhovah wani atisa mo ti sara kamarade na lo. Mo yeke sara ni tongana nyen? Kozo ye so a yeke nzoni mo sara ayeke ti manda ti hinga aye mingi na ndo ti Nzapa na lege ti Bible (Jean 17:3). Aye so mo manda na ndo ti Jéhovah ayeke pusu ande mo ti ye lo, na pekoni, a yeke pusu mo ti sara ye so bê ti lo aye (1 Jean 5:3). Tongana mo ga nduru na Nzapa, Babâ ti mo ti yayu, lo yeke sara ti lo tongana nyen? Jacques atene so Nzapa ‘ayeke ga nduru na mo.’
Lo mû yanga ti bata e. A-Proverbe 18:10 atene: “Iri ti L’Éternel ayeke tour ti ngangu; zo ti mbilimbili akpe dä na lo bata tere ti lo.” Tënë so aye ti tene pëpe so iri ti Nzapa ayeke mbeni ye ti magie so zo ayeke mû ni ti bata na tere ti lo. Me, a ye ti fa so azo so ane iri ti Nzapa alingbi ti iri ndo na lo na ngoi kue ti tene lo bata ala.
Mbeni nzoni tapande. Kusala 19:19 asara tënë na e na ndo ti azo so aga lani aChrétien fini fini na Éphèse, a tene: “Gbâ ti azo so ayeke sara lani aye ti magie aga na abuku ti ala legeoko, na ala zö ni na lê ti azo kue. A diko ngere ni na a bâ so a lingbi na alê ti nginza ti argent saki bale-oku.” * A-Chrétien ni so azö aye ti ala kue so andu aye ti asioni yingo, atâa so a yeke aye ti nginza mingi. Tapande ti ala ni so alingbi ti mû maboko mingi na e laso. Sarango aye ti magie nga na aye ti asioni yingo amû yâ ti dunia kue laso. Même aye kue so andu asioni yingo nga na ambeni sarango yorö, so akpa ye so ayeke sioni ape, alingbi ti pusu azo ti tï na gbe ti asioni yingo. Ni la, a yeke kota ye ti sara kue ti ndu mara ti aye tongaso ape.—Deutéronome 18:10-12.
Teti angu 50 tongaso, Rogelio, so e sara fade tënë ti lo na kozo article ni so, amä na bê kozo ape so Zabolo ayeke dä. Me na pekoni, lo kiri lo bâ yâ ti bango ndo ti lo ni. Ngbanga ti nyen? Rogelio atene: “Mbi wara mbeni Bible, na kozo ti tene mbi wara ni na yâ ti gigi ti mbi la. Aye so mbi manda na yâ ti Bible ni la asara si mbi yeda na bê ti mbi kue so Zabolo ayeke dä biani. Nga, a bata mbi si mbi tï pëpe na yâ ti ahanda ti lo.”
“Aye so mbi manda na yâ ti Bible la asara si mbi yeda na bê ti mbi kue so Zabolo ayeke dä biani. Nga, a bata mbi si mbi tï pëpe na yâ ti ahanda ti lo”
Mo ye ti bâ lango so Satan ayeke duti ande dä encore ape? Biani, mo lingbi ti bâ ni. Bible asara tënë ti mbeni ngoi so ayeke ga, so a yeke bi Zabolo, lo so ayeke handa azo mingi, “na yâ ti lac ti wâ na soufre”. (Apocalypse 20:10). Me, wâ na soufre alingbi pëpe ti sara mbeni sioni ye na acréature ti yingo so lê abâ ala pëpe. Tongaso, lac ti wâ ni aye gi ti sara tënë ti futingo Satan biaku biaku. Satan ayeke duti ande dä mbeni pëpe biani biani. So ngia si ayeke duti ande na popo ti azo so aye Nzapa!
Me kozo ti si na lango ni so, a lingbi mo ngbâ ti manda ye na ndo ti Jéhovah nga na ndo ti alege ti lo kue. * Tara ti bâ so mo yeke ande na fini na ngoi so a yeke tene na mo a tene, “Satan ayeke dä ape!” ▪
^ par. 8 Tongana nginza ti argent so a sara tënë ni ge ayeke denier ti azo ti Rome, andâ wungo ti nginza ni so alingbi na nginza so a yeke futa na azo 50000 tongaso na yâ ti lango oko. Wungo ti nginza ni akono mingi!
^ par. 11 Ti hinga tënë mingi na ndo ti Satan nga na sarango yorö, bâ chapitre 10 ti buku Bible afa nyen biani? Hunda ni na tïtî mbeni Témoin ti Jéhovah wala diko ni na ndo ti www.jw.org.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.


text:
1Mabe ayeke sara titene ye so zo azia be ti lo ti ku ni, lo hinga lo tene, lo wara ni awe. Mabe ayeke sara nga titene ye so le ti zo abaa pepe, lo hinga lo tene, ye ni ayeke daa biani. 2Ndali ti mabe ti akotara ti e, Nzapa atene nzoni tënë ti ala. 3Na lege ti mabe si e hinga e tene, dunia abaa gigi na lege ti tënë ti yanga ti Nzapa. So aye ti fa atene, ye so le ti zo ayeke baa, alondo na lege ti ye so le ti zo abaa pepe. 4Na lege ti mabe, Abel amu na Nzapa sandaga so ayeke nzoni ahon ti Kain. Ndali ti mabe ti Abel, Nzapa atene, lo yeke zo ti mbirimbiri si lo yeda na aye so Abel amu. Na lege ti mabe si Abel angba ti tene tënë laso na e, ataa so lo kui awe. 5Na lege ti mabe, a mu Henok na yayu titene lo kui pepe. Mbeni zo akiri abaa lo pepe, ngbanga ti so Nzapa amu lo awe. Mbeti ti Nzapa atene: kozo titene Nzapa amu lo, Henok aga nzoni na le ti lo. 6Andaa, tongana zo ayeke na mabe pepe, lo lingbi ti ga nzoni na le ti Nzapa pepe, ngbanga ti so zo so aga nduru na Nzapa, alingbi lo hinga so, Nzapa ayeke daa biani si lo yeke mu anzoni ye na azo so ayeke gi lo. 7Na lege ti mabe, Noe ama tënë ti aye so Nzapa atene tënë ni so ayeke si ande si zo ade ti baa ni pepe so. Noe abaa ni tongana senge tënë pepe, nilaa lo leke mbeni kota mangboko so lo na asewa ti lo ali na ya ni titene ala soo kuâ. Tongaso, lo fâ ngbanga na li ti azo ti dunia si na lege ti mabe, lo ga mbirimbiri na le ti Nzapa. 8Na lege ti mabe, Abraham ayeda na iringo so Nzapa airi lo, lo ma yanga ti Nzapa si lo zia kodro ti lo ti gue na mbeni kodro so Nzapa aye ti mu na lo titene aga ti lo. Abraham amu lege ague, ataa so lo hinga ndo so lo yeke gue daa pepe. 9Na lege ti mabe, lo gue lo duti tongana wande na kodro so Nzapa amu zendo ni na lo. Lo lango na ya ti da ti bongo, lo na Isaac na Jacob, ala so Nzapa amu zendo na ala titene kodro ni aga ti ala. 10Abraham asara tongaso, ngbanga ti so lo yeke ku gbata so agere ni ayeke tongana agere ti da so akpengba. Nzapa wani laa ayeke wakode-kua ti gbata ni, lo laa lo leke ni. 11Na lege ti mabe, Sara awara nga lege ti du molenge, ataa so ngu ti lo ahon mingi. Lo hinga biani lo tene, tongana Nzapa amu zendo, lo yeke bata tënë ti yanga ti lo. 12Ndani laa, gi na lege ti zo oko so aga nduru na kuâ awe, a du azo mingi si ala ga gbani gbani tongana atongoro ti le ti nduzu, tongana mbutu ti yanga ti kota ngu-ingo so zo alingbi ti diko ni pepe. 13Azo so kue angba na lege ti mabe si ala kui. Aye so Nzapa amu zendo ni, ala wara ni pepe, me ala ngba yongoro, ala baa ni bango si ala bara ni. Ala hinga biani atene, ala yeke awande, azo ti lege senge na ndö ti sese so. 14Azo so ayeke tene tënë tongaso, ala ye ti fa na le ti azo polele so, ala yeke gi mbeni kodro titene aga ti ala. 15Tongana be ti azo ni so angba ando na ndö ti kodro so ala londo daa si aga so, ka lege ti kiri kâ ayeke daa. 16Me kodro so nzara ni ayeke sara ala so ayeke kodro so ayeke nzoni ahon atanga ni kue, so ti tene kodro ti yayu. Ndani laa kamene asara Nzapa pepe titene ala iri lo Nzapa ti ala. Biani, lo leke mbeni gbata ndali ti ala. 17Na lege ti mabe, Abraham amu Isaac na sandaga na Nzapa na ndembe so Nzapa atara be ti lo. Lo mu oko molenge ti lo na sandaga na Nzapa, ataa so Nzapa amu zendo na lo, 18atene: “Na lege ti Isaac laa mo yeke wara ahale so mbi mu zendo ti ala na mo.” 19Abraham atene na be ti lo, atene: ataa zo akui awe, Nzapa ayeke na ngangu ti zingo lo na kuâ. Biani, Abraham akiri awara molenge ti lo, mo baa mo tene, molenge ni alondo na ndo ti akuâ si akiri na fini. 20Na lege ti mabe, Isaac asara tufa na ndö ti Jacob na Ezau ndali ti gigi ti ala ti kekereke. 21Na lege ti mabe, Jacob asara tufa na ndö ti amolenge ti Joseph ti koli na ndembe so lo ga nduru ti kui. Na pekoni, Jacob akpo li ti lo na ndö ti keke so lo yeke tambula ka na ni si lo voro Nzapa. 22Na lege ti mabe, Joseph atene na azo ti Israel na ndembe so lo ga nduru ti kui, lo tene, ala yeke londo gbanda na kodro ti Ezipte ti sigigi. Lo mu nga yanga na ala ngbanga ti ye so ala lingbi ti sara na abio ti lo na ndembe so ala yeke londo ti hon. 23Na lege ti mabe, babâ na mama ti Moïse ahonde lo nze ota na peko ti so ala du lo. Ala baa so, lo yeke pendere mingi, ala ke mbela ti gbia; mbeto asara ala pepe. 24Na lege ti mabe, tongana Moïse akono awe, lo ke titene azo airi lo molenge ti molenge ti Faraon ti wali. 25Lo yeda ti baa pasi legeoko na azo ti Nzapa, ahon titene lo duti na ngia na ya ti siokpari na ya ti kete ngoi. 26Moïse atene na be ti lo atene, titene azo abaa ni tongana buba zo, tongana ti so ala sara na Mesii, so ayeke kota ye mingi ahon amosoro ti kodro ti Ezipte. Moïse asara tongaso ndali ti so le ti lo angba na ndö ti futa so lo yeke wara ande. 27Na lege ti mabe, Moïse alondo na kodro ti Ezipte ti hon; mbeto ti ngonzo ti gbia asara lo pepe. Lo ka yingo, mo baa mo tene, Nzapa so zo ayeke baa lo pepe so, lo yeke baa lo. 28Na lege ti mabe, Moïse azia na sese matanga ti Pake. Lo mu yanga titene azo azia mene na tere ti keke ti yanga ti da ti ala si kpale ti bubango ndo andu akozo molenge-koli ti azo ti Israel pepe. 29Na lege ti mabe, azo ti Israel afâ kota Ngu-bengba, mo baa mo tene, kuru sese laa; me so azo ti Ezipte aye ti hon na peko ti ala, ngu ni amene ala kue. 30Na lege ti mabe, azo ti Israel atambula, angoro gbata ti Jéricho na ya ti lango mbarambara si na pekoni, gbagba ti gbata ni atuku na sese. 31Na lege ti mabe, Rahab, wali-ndumba ayamba na ndo ti lo na nzoni be azo ti bembengo ndo, nilaa na ngoi so azo ti Israel aga ti fâ azo so ake Nzapa, lo kui pepe. 32Tënë ti nyen laa mbi yeke kiri ti tene? Ngoi atia mbi ti tene tënë kue na ndö ti azo tongana Gédéon, Barak, Samson, Yefte, David, Samuel na awayanga-Nzapa. 33Na lege ti mabe, ala tiri bira na ambeni gbia si ala mu kodro ti ala. Ala sara aye ti mbirimbiri, ala wara aye so Nzapa amu zendo ni, ala kanga yanga ti abamara; 34ala mingo angangu wâ, ala kpe na maboko ti azo so aye ti fâ ala na yongoro zeme, ala kiri awara ngangu na peko ti kobela so asara ala; ala ga akpengba zo ti sarango bira, ala tumba aturugu ti akodro wande. 35Na lege ti mabe, ambeni wali akiri awara azo ti ala so akui na peko ti so azo ni azingo na kuâ. Ti ambeni, a sara ala sana; me ala ke titene a sigigi na ala na ya ti sana ni ndali ti so ala ye ti duti na fini so ayeke nzoni ahon ti kozoni na peko ti zingongo ti ala na kuâ. 36A zonga ambeni, a pika ala na fimbo, a kanga ala na zingiri si a bi ala na da ti kanga. 37A bo ambeni na têne, a fâ ya ti ambeni use use na sii, a fâ ambeni na yongoro zeme. Ala hinga ndo so ala lingbi ti duti daa pepe si ala hon kirikiri, bongo ti ala ayeke gi poro ti tere ti taba wala ti ngasa. Ye kue atia ala, a sara ala sana si a sara ngangu na ala. 38Ala yeke hon gi kirikiri na ya ti benyama, na ya ti ahoto, ala yeke lango na ya ti adu ti têne, na ya ti adu ti sese. Andaa ala yeke anzoni zo so dunia so alingbi na ala pepe. 39Nzapa atene nzoni tënë ti ala kue ndali ti mabe ti ala; me anzoni ye so Nzapa amu zendo ni, ala wara ni pepe. 40Biani, Nzapa aleke ndali ti e mbeni nzoni ye so ahon atanga ni. Ndani laa, lo ye titene ala ku si e na ala, e ga nzoni kue legeoko.
Copyright
Learn More


text:
CHAPITRE 16
Tënë ti tâ vorongo Nzapa agbu bê ti Jésus mingi
JÉSUS AZI SALETÉ NA YÂ TI TEMPLE
Na peko ti so lo gue na mariage na Cana, Jésus aga na Capernaüm. Lo gue legeoko na mama ti lo nga na aita ti lo ti koli so lo na ala ayeke mama oko. Aita ti lo ni lani ayeke Jacques, Joseph, Simon na Judas.
Me Jésus ague na Capernaüm ti sara nyen? Capernaüm ayeke mbeni gbata so ayeke na mbeni place so azo abâ ni hio ahon ti Nazareth wala ti Cana, nga ndo ni akono mingi. Na ndo ni, gbâ ti adisciple ti Jésus alondo na kodro ni so wala nduru na ni. Tongaso, Jésus apeut ti fa na adisciple ti lo ye so ala peut ti sara, na yâ ti kodro ti ala wani.
Na ngoi so lo yeke na Capernaüm, Jésus asara nga gbâ ti akota ye. Ni la gbâ ti azo so ayeke na yâ ti gbata ni, nga ala so ayeke na ati so ayeke na tere ni, amä tënë ti aye so lo sara na ndo ni so. Me Jésus na akamarade ti lo so avoro Nzapa na bê ti ala kue aga nduru ti gue na Jérusalem ti sara matanga ti Pâque ti ngu 30 ti ngoi ti e.
Na ngoi so ala yeke na temple na Jérusalem, adisciple ti Jésus abâ mbeni ye so Jésus asara, so ade ala bâ lo sara ni lâ oko ape. Ye ni so apika bê ti ala mingi.
Ndia ti Nzapa ahunda lani na azo ti Israël ti mû asacrifice ti anyama na temple. Nga azo so aga gango abezoin ti wara kobe ti tengo ni. Tongaso, Ndia amû lani lege na azo so alondo ayo si aga na Jérusalem ti ga na nginza tongana ala ye ti vo ‘bagara, taba, ngasa’ nga na ambeni ye so apeut ti aidé na ngoi so ala yeke na yâ ti gbata ni (Deutéronome 14:24-26). Me ye ti peko ni ayeke so, na Jérusalem, azo ti kango ye ni akä ti ala anyama nga na andeke ni tâ gi na yâ ti lacour ti temple ni. Nga ambeni ayeke nzi azo, na ziango ngere ti aye ni ngangu mingi.
Bê ti Jésus ason, lo tuku alê ti nginza na sese nga lo kinda atable ti azo so ayeke changé nginza, na lo tomba ala na gigi. Na pekoni, Jésus atene: “Ala mû aye so na ndo so ala hon na ni! Ala zia ti sara si da ti Babâ ti mbi aga da ti kango ye!”—Jean 2:16.
Tongana adisciple ti lo abâ ye ni so, ala dabe ti ala na prophétie so a tene na ndo ti Molenge ti Nzapa, a tene: “Nzara ti da ti mo ayeke gbi mbi gbingo tongana wâ.” Me aJuif ahunda lo atene: “So mo yeke sara aye so, ye ti kpene wa la mo yeke sara ti fa na e so a mû na mo ngangu ti sara aye ni so?” Jésus akiri tënë na ala, lo tene: “Ala kungbi temple so na sese, na mbi yeke kiri ti leke ni ande na nduzu na yâ ti lango ota.”—Jean 2:17-19; Psaume 69:9, FD.
A-Juif abâ ti ala atene Jésus angbâ ti sara tënë ti tâ temple ti Jérusalem so la, ni la ala hunda lo atene: “A leke temple so na yâ ti ngu 46, me mo, mo yeke leke ni na nduzu na yâ ti lango ota?” (Jean 2:20). Me, Jésus ayeke haka lani tere ti lo na mbeni temple. Ngu ota na pekoni, tongana a zingo lo na kuâ, ge la adisciple ti lo aga ti dabe ti ala na tënë ni so.
TI HINGA AMBENI TËNË
Élie amû mbage ti tâ vorongo
Tongana e tingbi na ambeni zo so ayeda pëpe na afango ye ti Bible, tongana nyen la e lingbi ti mû tapande ti Elie?


text:
1Ye so ayeke ando daa ngbene ye na tongo nda ni, ye so e ma tënë ni na mê ti e, ye so e baa ni na le ti e, ye so e baa ni mbirimbiri si e ndu na maboko ti e, ye ni ayeke Tënë so ayeke mu fini na zo. 2Biani, fini so asigigi polele si e baa lo; e yeke tene tënë ti ye so e hinga na ndö ti lo, e yeke fa na ala tënë ti fini so angba lakue lakue, fini so ayeke ando na tere ti Babâ si asi na popo ti e. 3Ye so e baa si e ma tënë ni, e yeke tene tënë ni na ala titene ala nga ala yeke na beoko na e. Beoko so e yeke na ni na Babâ nga na Molenge ti lo Jésus Christ laa. 4E su tënë so na mbeti na ala si ngia ti e alingbi kue. 5Tënë so e ma na yanga ti lo si e yeke fa peko ni na ala ayeke so: Nzapa ayeke lumiere, vukongo ndo ayeke na ya ti lo oko pepe. 6Tongana e tene: e yeke na beoko na lo si e yeke tambula na ya ti vukongo ndo, andaa e yeke tene mvene, e yeke sara ye na lege ti taa-tënë pepe. 7Me tongana e yeke tambula na ya ti lumiere tongana ti so Nzapa wani ayeke na ya ti lumiere, andaa e yeke na beoko na amba ti e si mene ti Jésus, Molenge ti lo, ayeke sukula asiokpari ti e kue. 8Tongana e tene, e yeke na siokpari pepe, andaa e yeke handa tere ti e wani, taa-tënë ayeke na be ti e pepe. 9Tongana e fa siokpari ti e na Nzapa, lo so lo yeke bata tënë ti yanga ti lo si lo yeke nga mbirimbiri, fade lo yeke zi siokpari ti e si lo yeke sukula sioni ti e kue. 10Tongana e tene, e sara siokpari pepe, andaa e yeke sara si Nzapa aga zo ti mvene si tënë ti lo ayeke na be ti e pepe.
Copyright
Learn More


text:
1Ngü de te a ba fü yi, teka tima te Me to fü a ne, ah gbü jia yi baka te a ngbü egbo nga a? Yi wu de, gü ba, Me tima a me-ye? Fïngangü ka-yi gü ba, ah le de a koro kpaka yi de köcökpa, te ena asere züka ngü ka-a fü yi, baka te wü gara kpara ngbü emere ne? Anga ah ena adi de köcökpa, te yi ena aba me-yi, teka asere züka ngü ka-a fü wü kpara? Ah bala de! 2Yi me-yi de köcökpa, te ena asere ngü ka-a fü wü kpara. Angü wü kpara ʼburu tï eyi awu, gü ba, yi je ngü ka Yesu eyi gömö a, fü yi afü maguma yi, adu angbü emere wü ngü te ngbü ereke gbü jia Me. Te di bala, wü kpara ʼburu ena awu züka ngü ka-a eküte yi, gü ba, a de wü mürü tima ka Yesu fanü. 3Wü kpara ʼburu ena angbü eceka yi baka köcökpa, te Yesu Kurisito ba cu me-ye, teka tima ka-a ne. Angü, ta te yi le ngü ka Yesu gömö a ne, Yesu tima Nzïla Wazi Me fü yi, teka afü maguma yi, ato wazi fü yi, de yi di emere züka ngü ka Me di. 4A mala ngü la bala kükürü de, angü a wu reke cu areke, gü ba, Me fe a me-ye, fü ah ato wazi fü a, teka amere tima ka-ye la di, teka ngü ka Yesu Kurisito. 5Amba a tï amala, gü ba, a ngbü emere tima ka Me ne gbü wazi ka-a ne, de. Me ngbü eto wazi la fü a me-ye, teka amere tima ka-ye ne di. 6Angü, teka ngü ka Yesu Kurisito, Me du reke to kaje fü nih, wü kpara ka-ye, teka fü nih aküwa tete. Fü engu adu ao a wü mürü tima ka-ye tete, teka de a di emala ngü ka-ni la fü wü kpara. Ta gügü, te Me nzö ngüte de wü di enga Yïsarayele ne, Me to ta Rïrï ka-ye gömö Müse. Fü Müse ayia aba ngü la eküte fara da. Amba to kaje, te Me ü fü nih ne, ah ka-ye kpikpi ye. Ah de ngü ka Rïrï, te wüh ba aba ne, nda de. Ah ka-ye de ngü ka Nzïla Wazi Me, te Me o emaguma nih. Baka te wü di enga Yïsarayele tï amere Rïrï, ta te Müse ba ne, mbi mbi de ne, fü ngü la adu ato kpi fü ewü. Amba Nzïla Wazi Me ngbü nda-ye eküwa kpara fï mere badi. 7Me fe ta Müse teka amala nga gina Rïrï ka-ye la fü wü di enga Yïsarayele. Gina Rïrï la tï aküwa kpara nda de. Amba gbü sïkpï ta te Müse to Rïrï la fü wü di enga Yïsarayele tete, fü Me ato mere wazi ka-ye fefe fanü fanü. Angü gbüra Müse kpo ta eci ka wazi ka Me la. Te di bala, wü di enga Yïsarayele tï ta aceka gbüra Müse mbi mbi de. Tïne, sidi nga ngü la mba cüküʼdaye, fü e la adu anza. 8Amba nda-a, wazi te Me to fü a, teka amala to ngü ka küküwa ka Nzïla Wazi Me fü yi di ne, wazi la ena afa nda gina Rïrï ka Müse la ka. 9Wayi, gina Rïrï la de züka ngü fanü, amba kpara, te tï amere wü Rïrï la ʼburu areke areke ne, nda ma. Te di bala, Me ena ato kuru te wü kpara, teka ngü ka Rïrï ka-ye, te ewü le amere de ne. Amba to ngü te Nzïla Wazi Me ngbü emere emaguma nih ne, du ngbü ereke nih gbü jia Me me-ye. Te di bala, wazi ngü ka Yesu ka-ye kpekpeke fa nda gina Rïrï la ka! 10Ta gügü ne, gina Rïrï la ngbürü de wazi ye, angü Me to ta me-ye. Amba enatikine, wazi Rïrï la nza eyi, teka to ngü ka Yesu, te ngbü eküwa nih fï mere badi ne. Angü ngü ka Yesu tï anza nda de. 12Teka ngü la, a kpe cürü nda-a de. Fü a angbü emala ngari Yesu fü wü kpara ʼburu ngbaa ngbaa ngbaa ne! Angü a wu eyi, gü ba, tima ka Yesu tï anza nda de. 13Amba a baka Müse nda-a de. Angü ta te gbüra Müse ngbü eci tete ne, wü di enga Yïsarayele ngbü ta ekpe cürü. Fü Müse ayia ai gbüra ye, ani de bongo. Amba gbüra Müse la ngbü ta fï bü eci aci bala ne nda de. Ah kpah baka wazi diri Rïrï ka Me, te ngbü fï badi nda de ne. 14Amba wü di enga Yïsarayele je si-ngü gbü diri Rïrï la mbi mbi nda-wü de. Kükürü de, angü nzö ewü ta kpekpeke, ngü ka Me rï gbü nzö ewü de. Akoro enatikine dene, te wüh tanga ngü gbü Gina Ngü Mürü ka Me la, ah ge baka te wüh ni jia ewü de bongo, baka nda Müse tane. Teka ngü la, si-ngü gbü Gina Ngü Mürü, te wüh ngbü etanga la, ah tï arï gbü nzö ewü nda de. Amba mene kpara te to maguma ye fü Yesu, Yesu ena afuru e, te ni jijia baka bongo la, asidi. 15Enatikine, te wü di enga Yïsarayele tanga Rïrï, ta te Me tima gömö Müse ne, si-ngü la rï gbü nzö ewü nda la fï de. 16Amba mene kpara te fü maguma ye, du le ngü ka Miri Yesu, Me ena afuru e gbü jijia baka bongo la, asidi, teka fü kpara la awu si-ngü gbü Rïrï ka Me areke areke, gü ba, ngü te ena aküwa nih, ah ʼduwa de ngü ka Yesu. 17Angü te mü to maguma mü fü Miri Yesu, Nzïla Wazi Me ena arï emaguma mü, fü ah afuru ku ka siti ngü, de te i mü ne, asidi. 18Te di bala, nih, de te nih to maguma nih eyi fü Yesu ne, nih tï eyi awu wazi Me gbü ngü ka Yesu, angü wüh furu e, te ni jia nih baka bongo, ne eyi asidi. Kpah bala, Nzïla Wazi Me ngbü fï bü emere tima emaguma nih, teka fü nih angbü emere wü züka ngü baka nda Yesu. Te di bala, wü kpara tï eyi awu ngü ka Me eküte nih.
Copyright
Learn More


text:
Mo yeke biani na nzoni songo na Jéhovah?
“Ala ga nduru na Nzapa, na fade lo yeke ga nduru na ala.”—JACQ. 4:8.
1. Ngbanga ti nyen a lingbi e ngbâ lakue ti kpengba songo ti e na Jéhovah?
MO YEKE Témoin ti Jéhovah so awara batême awe? Tongana a yeke tongaso, mo yeke na mbeni ye so ngere ni ayeke kota mingi: songo ti mo na Nzapa. Ye oko, dunia ti Satan so nga na awokongo ti e aye ti buba songo so e yeke na ni na Nzapa. A-Chrétien kue ayeke wara kpale so. Tongaso, a lingbi e ngbâ lakue ti kpengba songo ti e na Jéhovah.
2. (a) Ti sara songo na mbeni zo aye ti tene nyen? (Bâ kete tënë na gbe ni.) (b) E lingbi ti kpengba songo ti e na Jéhovah tongana nyen?
2 Mo yeke biani na nzoni songo na Jéhovah? Mo ye ti tene songo ti mo na Jéhovah akiri akpengba? Jacques 4:8 afa na mo ye so mo lingbi ti sara: “Ala ga nduru na Nzapa, na fade lo yeke ga nduru na ala.” Bâ so a yeke mbeni ye so a lingbi e na Jéhovah kue e sara. * Na ngoi so e yeke sara ambeni ye ti ga nduru na Nzapa, lo nga kue lo yeke sara ambeni ye ti ga nduru na e. Tongana e sara tongaso lakue, yeke yeke songo ti e na Jéhovah ayeke kpengba. Na nda ni, e yeke bâ so e yeke biani na nzoni songo na lo nga atënë ti bê ti e ayeke duti tongana ti Jésus so atene: “Lo so atokua mbi ayeke dä biani na . . . mbi hinga lo.” (Jean 7:28, 29). Me, nyen la mo lingbi ti sara mbilimbili ti ga nduru na Jéhovah ahon ti kozo?
3. E lingbi ti sara lisoro na Jéhovah tongana nyen?
3 Mbeni ye so a lingbi e sara tongana e ye ti ga nduru na Jéhovah a yeke ti sara lisoro na lo lakue. Me tongana nyen la mo lingbi ti sara lisoro na Nzapa? Gbu li ti mo na ndo ti lege so mo yeke sara kâ lisoro na mbeni kamarade ti mo so alango yongoro na mo. Kite ayeke dä pëpe so ala yeke sara lettre na mba nga ala yeke iri mba na téléphone, peut-être lakue lakue. Mo yeke sara lisoro na Jéhovah tongana mo sambela lo lakue. (Diko Psaume 142:3.) Nga, Jéhovah ayeke sara lisoro na mo na ngoi so mo yeke diko Bible lakue nga mo yeke gbu li ti mo na ndo ti aye so mo yeke diko. (Diko Ésaïe 30:20, 21.) Zia e bâ fadeso tongana nyen la lisoro so e na Jéhovah e yeke sara alingbi ti kpengba songo ti e na lo nga alingbi ti sara si e bâ lo tongana kota Kamarade ti e.
JÉHOVAH AYEKE SARA TËNË NA MO NA NGOI SO MO YEKE DIKO BIBLE
4, 5. Tongana nyen la Jéhovah ayeke sara lisoro na mo wani na lege ti Bible? Mû mbeni tapande.
4 E hinga so atënë ti Nzapa so ayeke na yâ ti Bible abâ azo kue. Me, eskê Bible afa nga ye so mo wani mo lingbi ti sara ti ga nduru na Jéhovah? En. Tongana mo yeke diko Bible nga mo yeke manda ni lakue, gi ti hinga atënë ti bê ti mo na ndo ti aye so mo yeke diko nga gbu li ti mo ti bâ tongana nyen la mo lingbi ti sara ye alingbi na aye so mo yeke manda. Tongana mo sara tongaso, mo yeke zia si Jéhovah asara lisoro na mo na lege ti Bible. Ye so ayeke sara si songo ti mo na lo akiri akpengba ahon ti kozo.—aHéb. 4:12; Jacq. 1:23-25.
5 Na tapande, diko nga gbu li ti mo na ndo ti tënë ti Jésus so lo tene: “Zia ti bungbi amosoro ndali ti mo wani na ndo ti sese so.” Tongana mo bâ so mo zia aye ti Royaume na kozo ndo na yâ ti fini ti mo awe, a nzere na Jéhovah mingi. Me tongana mo bâ so a lingbi mo changé aye na yâ ti fini ti mo ti zia aye ti Royaume na kozo ndo, Jéhovah afa na mo mbeni ye so mo lingbi ti sara ti ga nduru na lo mingi ahon ti kozo.—Mat. 6:19, 20.
6, 7. (a) Tongana e manda Bible, ndoye so ayeke na popo ti e na Jéhovah ayeke ga tongana nyen? (b) Nyen la a lingbi e zia na gbele e na ngoi so e yeke manda Bible?
6 Tongana e manda Bible, e yeke hinga aye so e lingbi ti changé ti sara na Jéhovah nzoni. A yeke sara nga si e bâ na nene ni mingi apendere sarango ye ti Jéhovah na ye so ayeke sara si e ye lo mingi ahon ti kozo. Nga tongana e ye Jéhovah mingi, lo kue lo yeke ye e mingi, na ye so ayeke sara si songo ti e na lo akpengba ahon ti kozo.—Diko 1 aCorinthien 8:3.
7 Ye oko, tongana e ye ti ga nduru mingi na Jéhovah, a lingbi e manda Bible gi tongaso pëpe. Jean 17:3 atene: “Ti wara fini ti lakue lakue, a lingbi ala manda ti hinga mo, mo so gi mo oko ayeke tâ Nzapa, nga ti hinga lo so mo tokua lo, Jésus Christ.” Tongaso, na ngoi so e yeke manda Bible, a lingbi e zia na gbele e ti “hinga” Jéhovah nzoni mingi me pëpe ti manda ye gi tongaso.—Diko Exode 33:13; Ps. 25:4.
8. (a) Ambeni zo alingbi ti pensé ti ala nyen na ndo ti fason so Jéhovah asara ye na Gbia Azaria? (b) Tongana nyen la tongana e hinga Jéhovah e yeke duti na kite pëpe na ndo ti asarango ye ti lo?
8 Tongana e hinga Jéhovah tongana tâ kamarade ti e, e yeke gi bê ti e ahon ndo ni pëpe tongana Bible afa na e pëpe ambeni raison so apusu lo ti sara mbeni ye. Na tapande, mo pensé ti mo nyen na ndo ti fason so Jéhovah asara na ye na Azaria, gbia ti Juda? (2 aGbia 15:1-5). Bâ so atâa so “azo ni angbâ ti mû sandaga na ti zö yombo na ndo-nduzu ni kue”, Azaria “asara ye so ayeke mbilimbili na lê ti L’Éternel”. Me “L’Éternel apika Azaria na lege ti kobela ti ngiba [wala buruma], lo yeke zo ti ngiba juska lâ ti kui ti lo”. Ngbanga ti nyen? Mbaï ni afa ndani pëpe. Ye so Jéhovah asara so ason bê ti mo, nga a sara si mo pensé so lo punir Azaria gi senge senge? Tongana e hinga afason ti sarango ye ti Jéhovah nzoni, bê ti e ayeke son ape. Lo yeke wa zo lakue “na lege ti ngbanga”, wala lo yeke punir zo lakue alingbi na ni (Jér. 30:11). Tongaso, atâa so peut-être mo hinga pëpe ndani so Jéhovah apunir lani Azaria, mo hinga biani so ye so Jéhovah asara so ayeke na lege ni.
9. Anzene nzene ye wa la amû lege na e ti hinga ndani so Jéhovah apunir lani Azaria na kobela ti buruma?
9 Bible afa na e anzene nzene ye mingi na ndo ti fini ti Gbia Azaria, so a hinga lo nga tongana Gbia Ozias (2 aGbia 15:7, 32). Na yâ ti mbaï so ayeke na 2 Chronique 26:3-5, 16-21, a fa so atâa so Ozias asara ye so ayeke mbilimbili na lê ti Jéhovah teti mbeni ngoi, a si na mbeni ngoi “bê ti lo aga kota na lo futi lege ti lo.” Baba apusu lo ti sara akua so a mû lani gi na aprêtre ti sara ni. Aprêtre bale-miombe na oko atene na lo so ye so lo sara so ayeke na lege ni pëpe na ala tene na lo ti zia lege ni. Ozias asara ye tongana nyen? Lo sara ye na baba. “Ngonzo agbu” lo na tere ti aprêtre ni. A yeke ndali ni la Jéhovah apika lo na kobela ti buruma.
10. Ngbanga ti nyen e yeke lakue na bezoin pëpe ti hinga araison so apusu Jéhovah ti sara aye? Nyen la alingbi ti sara si e hinga biani so Jéhovah ayeke sara ye lakue na lege ni?
10 E girisa pëpe kota ye so e manda na yâ ti mbaï so. Tongana fade Bible afa anzene nzene ye pëpe na ndo ni tongana ti so lo fa pëpe anzene nzene ye na ndo ti ambeni nduru mbaï so ayeke na yâ ti Bible, mo yeke sara tongana nyen? Mo yeke hunda tere ti mo wala Jéhovah asara ye lani na lege ni? Wala mo yeke pensé so Bible ayeke na gbâ ti asango so amû lege na mo ti hinga biani so Jéhovah ayeke sara ye lakue na lege ni? (Deut. 32:4). Tongana e hinga Jéhovah nzoni, e yeke ye lo mingi nga e yeke zia bê ti e kue na lo. Ye so ayeke sara si e yeke duti pëpe na bezoin ti hinga araison kue so apusu Jéhovah ti sara ye. Tongana mo yeke diko Bible, a yeke sara si songo ti mo na Jéhovah akpengba nga mo yeke ga nduru na lo mingi ahon ti kozo.—Ps. 77:13, 14.
MO YEKE SARA TËNË NA JÉHOVAH NA LEGE TI SAMBELA
11-13. E hinga tongana nyen so Jéhovah ayeke mä asambela? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
11 E yeke ga nduru na Jéhovah na lege ti sambela. E yeke gonda lo, e yeke kiri singila na lo nga e yeke hunda lo ti fa lege na e (Ps. 32:8). Me ti tene mo duti na kpengba songo na lo, a lingbi mo hinga biani so lo yeke mä asambela.
12 Ambeni zo atene so Nzapa ayeke mä asambela pëpe nga sambela ayeke gi mbeni ye so tongana zo atene ni ayeke sara si lo duti nzoni. Ala pensé so sambela ayeke mû gi maboko na zo ti gbu li ti lo nzoni na ndo ti akpale ti lo na ti hinga ye so lo lingbi ti sara ti leke na akpale ni. Biani, sambela alingbi ti mû maboko na mo na alege so. Me na ngoi so mo yeke sara lisoro na Jéhovah na yâ ti sambela, lo yeke mä mo biani. Nyen la afa ni?
13 Gbu li ti mo kete: Kozo ti tene Jésus aga na sese, lo bâ na lê ti lo so Jéhovah akiri tënë na asambela ti awakua ti lo so ayeke na sese ge. Na pekoni, na ngoi so Jésus aga na sese, lo sara lisoro na Babâ ti lo so ayeke na yayu na lege ti sambela ti fa atënë ti bê ti lo na lo. Tongana Jésus apensé lani so Jéhovah ayeke mä sambela ti lo pëpe, lo lingbi lani ti sambela lo wala même ti mû mbeni bï oko kue ti sambela lo? (Luc 6:12; 22:40-46). Tongana Jésus apensé lani so Jéhovah ayeke mä asambela pëpe, lo lingbi fade ti fa na adisciple ti lo tongana nyen ti sambela Jéhovah? Biani, Jésus ahinga so sambela ayeke biani sarango lisoro na Jéhovah. Mbeni lâ Jésus atene: “Babâ, mbi kiri singila na mo so mo mä mbi. Ti tâ tënë ni, mbi hinga so mo yeke mä mbi lakue.” E nga kue e hinga biani so Jéhovah ayeke ‘lo so lo yeke mä sambela’.—Jean 11:41, 42; Ps. 65:3.
14, 15. (a) Tongana e fa atënë ti bê ti e polele na ngoi so e yeke sambela, e yeke wara aye ti nzoni wa? (b) Tongana nyen la asambela ti Kathy amû maboko na lo ti kpengba songo ti lo na Jéhovah?
14 Na ambeni ngoi, Jéhovah alingbi ti kiri tënë na asambela ti mo na mbeni lege so mo hinga pëpe. Ye oko, tongana mo fa atënë ti bê ti mo polele na Jéhovah na ngoi so mo yeke sambela lo, mo yeke bâ polele so lo kiri tënë na sambela ti mo nga songo ti mo na lo ayeke kpengba mingi. Na ndo ni, tongana mo fa agingo bê ti mo kue na Jéhovah, lo yeke ga nduru mingi na mo ahon ti kozo.
15 Gbu li ti mo na ndo ti ye so asi na Kathy. * Atâa so lo yeke fa lani tënë lakue, lo ye lani fango tënë pëpe. Lo tene: “Mbi ye lani fango tënë pëpe. Mbi ye lani fango tënë oko ape. Na ngoi so mbi gue na retraite, mbeni ancien atene na mbi so mbi yeke ga ande pionnier permanent, lo mû même na mbi mbeni formulaire ti tene mbi remplir ni. Mbi mû desizion ti mû kua ti pionnier, me mbi sambela nga Jéhovah lâ na lâ ti tene lo mû maboko na mbi ti ye fango tënë. Jéhovah akiri tënë na sambela ti lo? Kathy atene: “Mbi yeke fadeso na yâ ti ngu ota ti mbi ti kua ti pionnier la. So mbi mû ngoi mingi ti fa tënë nga mbi manda ye na mbage ti ambeni ita-wali, a sara si yeke yeke mbi maï kode ti fango tënë ti mbi. Laso, mbi ye gi fango tënë pëpe, me mbi ye ni mingi. Kota ye ni ayeke so mbi ga nduru mingi na Jéhovah ahon ti kozo.” Biani, asambela ti Kathy asara si lo duti biani na kpengba songo na Jéhovah.
SARA YE SO A LINGBI MO SARA
16, 17. (a) Nyen la a lingbi e sara ti tene songo ti e na Jéhovah angbâ lakue ti kpengba? (b) Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko?
16 Ti kpengba songo ti e na Jéhovah ayeke ye so e yeke sara ni na yâ ti gigi ti e kue. A lingbi e sara ambeni ye ti ga nduru na Nzapa tongana e ye ti tene lo nga kue lo ga nduru na e. Tongaso, zia e sara kue ti ngbâ lakue ti sara lisoro na Nzapa na lege ti mandango Bible nga na sambela. Ye so ayeke sara si songo ti e na Jéhovah ayeke ngbâ lakue ti kpengba nga ayeke mû lege na e ti hon ndo ti akpale ti e.
17 Ye oko, tongana e sambela Jéhovah na bê ti e kue si akpale ti e angbâ gi ngbango, mbeni kpale alingbi ti londo. Na angoi tongaso, e lingbi ti zia bê ti e kue na Jéhovah tongana ti kozo pëpe. E lingbi ti komanse ti hunda tere ti e wala Jéhovah ayeke mä biani asambela ti e wala lo bâ e tongana kamarade ti lo. Tongana e wara mara ti apensé so, nyen la e lingbi ti sara? E yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko.


text:
Index ti atapande (Atoli)
Na tere ni, a fa na mo chapitre so mo peut ti wara ni dä.
ablé na asioni pere 43
a futa azo ti kua ni na denier oko 97
agene so agi araison nde nde 83
akete molenge so aduti na agara 39
akoli use so bon ti mbeni zo ayeke na li ti ala 40
amaseka-wali bale-oko 112
amine 100
amolenge use so a tokua ala na yâ ti yaka ti vigne 106
angbâa so ayeke ku kiringo ti wa ti ala 78
ataba na angasa 114
atalent 113
azo ti fango yaka afâ molenge ti wa ti yaka ni 106
azo ti fango yaka so ayeke azo ti fango zo 106
azo ti fango yaka ti vigne 97
azo ti gingo azo 22
babâ so aye ti mû ye 35
da so a leke ni na ndo ti tênë 35
drachme so agirisa 85
dû ti suä 96
fini vin, ngbene bozo ti vin 28
fondation ti da 35
gbanda ti gbungo asusu 43
gbia so aye ti gue ti sara bira 84
gbia so azi kota bon na li ti angbâa ti lo 64
gingo ti duti na kozo place 83
ingo ti sese so 35
keke ti figue 79
kete pere so ayeke na lê ti ita ti mo 35
kete yanga ti gbagba 35
lê ti blé so akui, me so na pekoni a lë mingi 103
lê ti keke ti moutarde, mabe 89
lê ti moutarde, Royaume 43
lekengo mbeni tour 84
levure so amélangé na farine 43
levure ti aFarizien 58
lingo ti chameau na yâ ti dû ti suä 96
mama ti kondo so abungbi amolenge ti lo 110
matanga ti mariage ti mbeni gbia 107
mbeni Farizien na zo ti rongo nginza ti impôt 94
mbeni koli so apika yanga-da ti kamarade ti lo 74
mbeni wali-mua na mbeni juge 94
molenge so abuba aye ti lo kue 86
molenge so agirisa 86
mosoro so a honde ni na yâ ti yaka 43
ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara 111
ngbâa so alondo na yaka akiri 89
ngbâa so asara nzoni bê na mbeni mba ti lo ape 64
nginza ti drachme so a wara ni 85
ngongoa ti kobe so atï na ndo ti mara ti sese nde nde 43
Nzoni Berger 80
perle so a tuku na gbe ti acochon 35
perle so ngere ni ayeke kota mingi 43
sioni yingo so ague aga na ambeni mba ti lo 42
tâ vigne 120
taba so agirisa 63
ti mû fini yanga ti bongo ti fü na lê ti kä ti ngbene bongo 28
ti zi ngungu, me ti mene chameau 109
tisango awayere na mbeni matanga 83
zo so ayeke kpe na charrue 65
zo ti batango ye so asara ye mbilimbili ape 87
zo ti batango ye so ayeke be-ta-zo 78
zo ti lungo ngongoa ti kobe so alango na bï 43
zo ti lungo ngongoa ti kobe 43
zo ti mosoro na Lazare 88
zo ti mosoro so aleke gbâ ti agogoro 77
zo ti Samarie so afa so lo ye mba ti lo 73


text:
GIGI TI MBENI ZO
E wara mbeni kua so aga na e aye ti nzoni mingi
NA NGOI so mbi na Gwen e yeke lani na ngu oku, e komanse ti manda ti dodo. Na ngoi ni so e hinga lani tere ape. Me na ngoi so e yeke kono, e leke na bê ti e ti dö dodo so a iri ni ballet na yâ ti fini ti e kue. Na ngoi so e ga nduru ti ga akota zo ti dongo dodo ni, e zia lege ni. Nyen la apusu e ti changé desizion ti e?
David: A dü mbi na ngu 1945 na Shropshire, na Angleterre. Babâ ti mbi ayeke lani na mbeni ferme na mbeni kete kodoro ti Angleterre. Tongana ekole ahunzi, mbi yeke mû kobe lani na akondo mbi yeke ro apara ti ala, mbi la mbi yeke bâ lege ti abagara nga na ataba. Tongana ekole akanga, mbi yeke mû maboko na kua ti fango akobe ti yaka, na ambeni ngoi mbi yeke kpe na atracteur ti e.
Me, mbeni ye nde akomanse ti gbu bê ti mbi. Na ngoi so mbi ngbâ kete babâ ti mbi abâ so, tongana mbi mä gi bia mbi komanse ti dodo. Tongaso, na ngoi so mbi yeke na ngu oku, lo tene na mama ti mbi ti zia mbi na ekole so a yeke fa dodo dä. Maître ti mbi abâ so mbi lingbi ti ga ande mbeni nzoni zo ti dongo ballet na lo fa na mbi kode ni. Na ngu 15, a mû na mbi bourse ti gue na mbeni kota ekole ti mandango ballet (Royal Ballet School) na Londres. A yeke kâ la mbi hinga Gwen, nga a zia mbi na lo use use ti dodo.
Gwen: A dü mbi na ngu 1944 na gbata ti Londres so azo ayeke dä mingi. Na ngoi so mbi ngbâ kete, mbi mä na bê ngangu na Nzapa. Mbi tara ti diko Bible me a yeke ngangu na mbi ti mä yâ ni. Kozo, na ngoi so mbi yeke na ngu oku, mbi gue na ekole ti mandango dodo. Ngu omene na peko ni, mbi sö benda na yâ ti mbeni mandako ti dodo so azo ti dodo kue so ayeke na Grande-Bretagne amû mbage dä. Na yâ ti mandako ni, zo so asö benda a yeke tokua lo na kota ekole ti dongo dodo ti ballet. Ekole ni ayeke na White Lodge, mbeni pendere kota da na Richmond Park so ayeke na tere ti Londres. Kâ, akota zo ti fango mbeti la ayeke fa na mbi mbeti nga na kode ti dongo ballet. Na ngoi so mbi yeke na ngu 16, mbi ga mbeni kota wamandango ye na kota ekole ti dongo dodo ti ballet, na bê ti Londres. A yeke kâ la mbi hinga David. Na yâ ti ambeni nze, mbi na lo e do ballet na yâ ti mbeni kota ndo ti dodo na Royal Opera House na Covent Garden, na Londres.
David: Tongana ti so Gwen atene, dongo dodo so e manda ague na e ti dodo na yâ ti ambeni kota ndo ti dodo so azo ahinga ni mingi, Royal Opera House nga na London Festival Ballet (so laso a iri ni English National Ballet). Mbeni zo ti sigingo na adodo ti ballet ti Royal Ballet aleke mbeni kota tingbingo tere so atingbi azo ti dodo kue na yâ ti dunia na Wuppertal na Allemagne. Na lo soro e na popo ti tanga ti azo ti dodo ni ti duti azo use so ayeke dö solo na lo mû e lo gue na ni. Na ngoi so e yeke dodo ti ballet, e dodo na aplace ti athéatre na yâ ti akodoro mingi, e yeke dodo na akota zo ti dodo tongana Margot Fontey nga na Rudolf Nureyev. Mara ti amandako tongaso asara si zo asara baba, na e mû bê ti e kue gi na dodo ti e.
Gwen: Mbi mû tere ti mbi kue na dodo. Mbi na David e yeke na nzara ti ga akota zo ti dongo dodo na ndo ti azo kue. Mbi ye mingi ti sû maboko ti mbi na gbe ti ambeti so azo so aga ti bâ dodo ni ayeke ga na ni ti tene e sû maboko dä. Nga tere ti mbi anzere mingi na ngoi so azo ni ayeke mû na e afleur nga ayeke pika maboko na li ti e. Na place ti sarango théatre, mbi yeke na popo ti gbâ ti azo ti sarango asioni ye, azo ti nyongo manga nga na azo ti nyongo sämba; legeoko tongana ti so ambeni zo ni ayeke sara, mbi zia bê ti mbi na ndo ti aye ti magie ti mbi.
E CHANGÉ KUA SO E YE TI SARA NA GIGI TI E
David: Na peko ti so mbi sara ngu mingi na yâ ti dongo dodo, mbi fatigué na sarango avoyage. Teti so mbi kono na yâ ti ferme, mbi komanse ti wara nzara ti duti na kete kodoro nga na ye mingi ape na yâ ti fini ti mbi. Tongaso, na ngu 1967, mbi zia lege ti dongo dodo ni na mbi komanse ti sara kua na yâ ti mbeni kota ferme nduru na da ti babâ na mama ti mbi. Mbi loué mbeni kete da ti wa ti ferme ni. Na pekoni, mbi iri Gwen na téléphone na place ti mbeni théatre, mbi tene na lo so mbi ye ti sara mariage na lo. A tene na lo so a yeke zia lo zo ti dongo solo na lo gue na li ni mingi na yâ ti dodo ni. Tongaso, lo yeke na mbeni ngangu desizion ti mû ni. Me lo yeda na ye so mbi hunda na lo, lo ga na peko ti mbi atâa so lo habitué pëpe na fason so azo ayeke vivre na ni na kete kodoro.
Gwen: Ti vivre na yâ ti ferme, a yeke lani kete ye na mbi ape. Ti pete ngu ti mê ti abagara, ti mû kobe na acochon nga na akondo na ngoi ti dê wala ti ndowa, a yeke aye so mbi sara lâ oko ape. David akomanse ti mû mbeni cours ti nze gumbaya na yâ ti mbeni collège ti manda afini kode na ndo ti batango anyama. Na ngoi so lo hon na cours ni mbi yeke ngbâ gi mbi oko juska lo kiri na bï. Na ngoi ni so e dü kozo molenge ti e ti wali, Gilly. David atene na mbi ti manda ti kpe na oto na mbi sara ni. Mbeni lâ mbi gue ti bâ mbeni gbata so ayeke nduru na e na mbi bâ Gael so mbi hinga lo na ngoi so lo sara kua lani na yâ ti mbeni magazin.
Gael atisa mbi ti gue na ndo ti lo ti nyon thé. E bâ afoto ti mariage, na lê ti foto ti lo mo yeke bâ mbeni groupe ti azo na gigi na mbeni place so a iri ni Da ti Royaume. Mbi hunda lo so eglize wa la? Na ngoi so lo tene na mbi so lo na koli ti lo ayeke aTémoin ti Jéhovah, tere ti mbi anzere. Mbi dabe ti mbi so mbeni omba ti mbi ayeke lani Témoin ti Jéhovah. Mbi dabe ti mbi nga so babâ ti mbi asara ngonzo na lo mingi nga lo ke lo, lo tuku ambeti ti lo na ngonda. Mbi hunda tere ti mbi lani ti hinga ngbanga ti nyen babâ ti mbi, so ayeke sara ka ye na azo na nzoni bê mingi, asara ngonzo mingi na tere ti nzoni zo tongaso.
Na nda ni, mbi wara lege ti hinga tongana nyen la aye so omba ti mbi amä na bê na ni ayeke nde na afango ye ti a-eglize. Gael afa na mbi aye so Bible afa biani. Bê ti mbi adö ti hinga so gbâ ti aye so a-eglize afa ague nde na aye so Bible afa. Aye tongana tënë ti Nzapa Babâ, Nzapa Molenge na Nzapa Yingo vulu nga na tënë ti âme so akui ape (Zo-ti. 9:5, 10; Jean 14:28; 17:3). Mbi bâ nga iri ti Nzapa, Jéhovah, ti kozoni na yâ ti Bible.—Ex. 6:3.
David: Gwen afa na mbi peko ti aye so lo manda. Mbi dabe ti mbi so babâ ti mbi atene na mbi lani na ngoi so mbi ngbâ molenge so a yeke nzoni mbi diko Nzoni Buku. Tongaso, mbi na Gwen e yeda ti tene Gael na koli ti lo, Derrick, amanda Bible na e. Nze omene na peko ti so e manda Bible ni, e quitté e gue na Oswestry, na yâ ti gbata ti Shropshire, ndali ti so e wani e wara lege ti loué mbeni kete ferme. Kâ, Deirdre, so ayeke mbeni Témoin ti ndo ni, amanda Bible na e, me lo kanga bê. Na tongo nda ni e gue lani na li ni hio ape. Bango lege ti anyama ti e amû ngoi ti e mingi. Me, yeke yeke tâ tënë akomanse ti gbu bê ti e.
Gwen: Kota kpale so a lingbi mbi hon ndo ni ayeke ti zia lege ti mango na bê na aye so ayeke atâ ye ape. Ésaïe 65:11 amû lege na mbi ti hinga bango ndo ti Jéhovah na ndo ti azo so “[a]leke ndo ti te kobe teti Gad”, wala nzapa ti Chance. Mbi sambela Jéhovah mingi ti mû maboko na mbi ti zia lege ti aye ti magie nga na atalisman. So mbi hinga so “zo so ayä iri ti lo mveni, fade a sara si lo ga kete; na zo so asara lo mveni kete, fade a yä iri ti lo” a mû lege na mbi ti hinga mara ti azo so Jéhovah ayeke gi (Mat. 23:12). Mbi ye ti voro Nzapa so ayeke pensé na e mingi so lo mû Molenge ti lo so lo ye lo mingi na sandaga ndali ti e. Na ngoi ni so e kiri e dü mbeni molenge ti wali, na a nzere na e mingi ti hinga so azo ti sewa ti e alingbi ti ngbâ na fini lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese.
David: Na ngoi so mbi bâ so aprophétie ti Bible so apika bê mingi aga tâ tënë, mbi ga ti hinga so a yeke biani tâ tënë la. A yeke aprophétie tongana aprophétie so ayeke na Matthieu chapitre 24 nga so ayeke na mbeti ti Daniel. Mbi ga ti bâ so ye oko na yâ ti sioni sese ti Satan so alingbi pëpe na nzoni songo so zo ayeke na ni na Jéhovah. Tongaso, tongana ngoi ayeke hon, mbi gi ti wara gbâ ti aye tongana ti kozo ape. Mbi ga ti hinga so mbi doit ti bâ wali ti mbi nga na amolenge ti mbi ti wali nga kue na nene ni tongana mbi. A-Philippien 2:4 amû maboko na mbi ti hinga so a lingbi mbi zia pëpe apensé ti mbi gi na ndo ti mbi wani nga na ndo ti warango mbeni kota ferme. Me, a lingbi mbi zia vorongo Jéhovah na yâ ti fini ti mbi kozo na tanga ti aye. Mbi zia lege ti nyongo manga. Me, a yeke lani kete ye pëpe na e ti gue na abungbi so ayo akilomètre 10 na asamedi na lakui ndali ti so a lingbi e pete ngu ti mê ti abagara na l’heure ni so. Ye oko, ndali ti so Gwen amû maboko na mbi, e manke bungbi lâ oko ape; nga e yeke gue lakue na fango tënë na amolenge ti e na dimanche na ndapre, na peko ti so e pete ngu ti mê ti abagara.
Afami ti e aye changement so e sara so ape. Babâ ti Gwen ake ti sara tënë na lo ngu omene. Babâ na mama ti mbi nga agi ti ke na e ti gue na bungbi na aTémoin.
Gwen: Jéhovah amû maboko na e ti gbu ngangu na yâ ti akpale so kue. Tongana angoi ahon, aita ti congrégation ti Oswestry aga tongana afini fami ti e, ala mû maboko na e na yâ ti atara so e wara (Luc 18:29, 30). E mû fini ti e na Jéhovah na e wara batême na ngu 1972. Mbi ye ti sara kua ngangu ti mû maboko na gbâ ti azo tongana lege ayeke dä ti hinga tâ tënë, tongaso mbi ga pionnier.
FINI KUA NI AGA NA E AYE TI NZONI
David: Kua so e sara na yâ ti ferme ti e teti angu mingi ayeke ngangu. E sara ngangu ti zia nzoni tapande na amolenge ti e na ndo ti vorongo Nzapa. A si na mbeni ngoi e zia lege ti ferme ni ndali ti so gouvernement akiri na peko wungo ti nginza so lo yeke mû lani na azo so asara kua na yâ ti aferme ti mû maboko na ala. So e yeke na da ape, e yeke na kua ape nga e yeke na ota molenge ti e ti wali so ayeke gi na ngu oko, e sambela Jéhovah ti mû maboko na e nga ti fa lege na e. Teti so e hinga ti dodo e mû desizion ti zi mbeni place ti dodo ti wara pata ti bâ na lege ti sewa ti e. Desizion so e mû ti zia vorongo Jéhovah kozo na tanga ti aye kue so e yeke sara aga na aye ti nzoni. Tere ti e anzere mingi so amolenge ti e ota kue amû kua ti pionnier na ngoi so ala hunzi ekole ti ala. Gwen nga kue ayeke pionnier, tongaso lo mû maboko na amolenge ti e lâ na lâ.
Na peko ti so kozo molenge ti e ti wali, Gilly nga na use ni, Denise asara mariage, e kanga place ti dodo ni. E sara mbeti na filiale ti fa na e ndo so e lingbi ti gue dä ti mû maboko. Ala fa na e akodoro so ayeke na mbongo-to ti Angleterre. Ndali ti so e yeke gi na molenge oko, Debbie, na yanga-da, mbi nga kue mbi ga pionnier. Ngu oku na peko ni, a hunda na e ti gue ti mû maboko na ambeni congrégation so ayeke na banga ti Angleterre. Na ngoi so Debbie asara mariage, e wara pasa ti sara kua ti lekengo ada so andu akua ti Jéhovah na Zimbabwe, Moldova, Hongrie nga na Côte d’Ivoire, ngu bale-oko. Na pekoni, e kiri na Angleterre ti mû maboko na kua ti lekengo Béthel ti Londres. Ndali ti so mbi hinga ye na ndo ti ferme, a hunda mbi ti mû maboko na kua ti ferme na Béthel. Ti fadeso e yeke apionnier na banga-do ti Angleterre.
Gwen: Kozo kua so e mû tere ti e dä, dodo ti ballet, ayeke mbeni ye so ayeke ga na zo ngia me ayeke gi teti kete ngoi. Use kua ti e nga so ayeke kota mingi so e mû tere ti e dä aga na e kota ngia mingi nga ayeke ngbâ teti lakue lakue. E ngbâ lakue use use, me ti fadeso e sara kua na gere ti e so e yeke dö na ballet use use ti sara na kua ti pionnier legeoko. Ti mû maboko na azo mingi ti hinga atâ tënë so ayeke sö fini ti ala amû na e kota ngia so mara ni ayeke dä ape. “Ambeti so a sara nzoni tënë ti e na yâ ni” ayeke nzoni mingi ahon gloire kue ti dunia so (2 aCor. 3:1, 2). Tongana e hinga fade tâ tënë ape ka e yeke pensé gi na ndo ti aye so ândö e sara ni, e yeke gi na angbene foto nga na ambeti-kapa ti adodo so e dö kozo.
David: So e sara kua na Jéhovah na yâ ti fini ti e kue, a sara si e sara akota changement. Mbi hinga so a mû maboko na mbi ti ga nzoni koli ti wali nga nzoni babâ. Bible atene na e atene so Miriam, Gbia David nga na ambeni zo afa ngia ti ala na dongo dodo. Nga, e na ambeni gbâ ti azo e yeke ku kungo ti dodo na yâ ti fini dunia ti Jéhovah ndali ti so e yeke na ngia.—Ex. 15:20; 2 Sam. 6:14.


text:
Mbage 5: Dutingo ngbâa na Babylone juska na sarango gbagba ti Jérusalem
Na ngoi so azo ti Israël ade na Babylone, aye mingi atara mabe ti ala. A bi Sadrac, Mésac na Abed-Nego na yâ ti mbeni kota four ti wâ so agbi ngangu, me Nzapa azi ala na lê ni. Na peko ti so aMède na aPerse ahon Babylone na ngangu, a bi Daniel na yâ ti dû ti abamara, me Nzapa abata nga lo na lege so lo kanga yanga ti abamara ni.
Na nda ni, Cyrus, gbia ti Perse, azi azo ti Israël. Ala kiri na kodoro ti ala tâ gi angu 70 na peko ti so a gue na ala na ngbâa na Babylone. Tongana ala si na kodoro ti ala awe, kozo ye so ala sara ayeke ti leke temple ti Jéhovah si a ga nzoni. Me kete na pekoni, awato ti ala akaï kusala ti ala. Ni la, ala hunzi ti leke temple ni ngu 22 na peko ti so ala kiri na Jérusalem.
Ngu 47 na peko ti so a hunzi ti leke temple ni, Esdras akiri na Jérusalem ti leke ni si a ga pendere. Ngu 13 na peko ti gango ti Esdras, Néhémie amû maboko ti tene a kiri a leke gbagba ti Jérusalem so akungbi awe. MBAGE 5 so asara tënë ti aye so asi na yâ ti angu 152 juska na ngoi ti sarango gbagba ti Jérusalem.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA MBENI ZO SO E YE LO MINGI AKUI
A yeke zingo ande akuâ!
Gail, so e sara fade tënë ti lo na yâ ti mbeni mbage so ahon, ahinga ape wala lo yeke wara ande ngangu ti hon ndo ti vundu ti kuâ ti koli ti lo. Me, lo yeke ku kungo ti kiri ti bâ ande koli ti lo ni na yâ ti fini dunia so Nzapa amû zendo ni so. Lo tene: “Versê so mbi ye tënë ni mingi, a yeke Apocalypse 21:3, 4.” A tene: “Nzapa wani ayeke duti ande na ala. Fade lo yeke mbô ngu ti lê kue na lê ti ala, kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe. Angbene ye ni ahon ti ala awe.”
Gail atene: “Tënë ni kue la ayeke na yâ ti zendo so. Me a sara mbi mawa ti bâ so, azo so agirisa mbeni zo so ala ye lo mingi ahinga pëpe so lege ayeke dä ti kiri ti bâ afami ti ala so akui.” Gail asara ye alingbi na ye so lo mä na bê na ni, na sarango kua ti fango tënë ti Nzapa teti al’heure mingi, si lo peut ti fa na azo zendo ti Nzapa so atene fade “kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe.”
Peut-être mo tene: ‘Mbi croire na tënë ni ape!’ Me, bâ tapande ti mbeni koli so iri ti lo ayeke Job. Lo yeke lani na mbeni ngangu kobela na tere ti lo (Job 2:7). Atâa so Job aye ti tene lo kui, lo yeke na mabe so Nzapa ayeke zingo ande lo na kuâ na ndo ti sese. Lo tene: “A yeke nzoni Mo honde mbi na yâ ndo-ti-awakinda [wala dû ti kuâ] . . . Fade Mo iri ndo, na mbi kiri tënë na Mo; bê ti Mo aye kusala ti tïtî Mo.” (Job 14:13, 15). Job ahinga biani so Nzapa ti lo ayeke girisa lo ape nga lo yeke ku kungo ti kiri na lo na fini.
Na yâ ti ngoi kete, Nzapa ayeke zingo ande Job nga na ambeni zo mingi na kuâ, na ngoi so sese kue ayeke ga ande paradis (Luc 23:42, 43). Bible atene na Kusala 24:15, atene: ‘A yeke zingo ande akuâ.’ Jésus adë bê ti e, lo tene: “Zia bê ti ala adö pëpe ndali ti tënë so, teti ngbonga ni ayeke ga so ala kue so ayeke na yâ ti [adû ti kuâ] ayeke mä ande go ti lo na ala yeke sigigi.” (Jean 5:28, 29). Job ayeke bâ ande tongana nyen la zendo ni so aga tâ tënë. Lo yeke kiri ande “na lâ ti pendere ti lo,” na tere ti lo ayeke ga “nzoni ahon mitele ti molenge”. (Job 33:24, 25). A yeke sara ande nga mara ti ye ni so na azo kue so akiri singila ndali ti nzoni bê so Nzapa afa na mbage ti e, na lege so lo yeke zingo ande na ndo ti sese azo so akui.
Tongana vundu asara mo ndali ti so mbeni zo so mo ye lo mingi akui, peut-être aye so e londo ti sara tënë ni ge azi vundu ti kuâ ti zo ni so kue ape. Me, tongana mo gbu li na ndo ti azendo ti Nzapa so ayeke na yâ ti Bible, mo lingbi ti wara tâ beku nga mo yeke wara ngangu ti hon ndo ni.—1 aThessalonicien 4:13.
Mo ye ti hinga ye mingi na ndo ti ye so mo peut ti sara ti hon ndo ti vundu ti kuâ ti mbeni zo? Wala mo yeke hunda tere ti mo, na tapande, “Ngbanga ti nyen la Nzapa azia lege na aye ti sioni nga na pasi?” Gue na ndo ti site internet ti e, jw.org, ti bâ tongana nyen la Bible amû akiringo tënë so adë bê.
TI HINGA AMBENI TËNË
Nyen la ayeke si na zo tongana lo kui?
Mbaï ti azo miombe so a zingo ala na kuâ so ayeke na yâ ti Bible. Tënë ti nyen la ala tene na ndo ni?


text:
HUNDA 1
Mbi yeke zo wa?
NYEN LA MO YEKE SARA?
Tara ti bâ ye so: Karen asi na place ti mbeni matanga ade ahon minute bale-oko ape na ngoi so lo mä na mbage ti peko go ti mbeni zo so lo hinga lo.
“Nyen la mo luti gi ge tongaso so?”
Karen atourné na lo bâ kamarade ti lo Jessica so agbu abouteille ti dede sämba use so a zi yanga ni. Ngangu sämba la ayeke na yâ ti abouteille ni. Jessica amû bouteille oko na Karen, lo tene “Eskê mo de kete mingi si mo peut ti sara ngia kete ape?”
Karen aye ti ke, me Jessica ayeke kamarade ti lo. Nga, Karen aye ti tene kamarade ti lo ni apensé ape so lo yeke na ngia ape. Na ndo ni, Jessica ayeke mbeni nzoni molenge-wali. Tongana lo yeke nyon sämba, sioni adoit ti duti dä ape. Karen atene na yâ ti bê ti lo: “A yeke gi senge sämba, drogue la ape.”
Tongana a zia mo na place ti Karen, nyen la mo yeke sara?
GBU LI TI MO KETE!
Ti mû nzoni desizion na yâ ti ye tongaso, mo bezoin ti duti na asarango ye so azo ahinga mo na ni. A yeke mbeni ngangu so ayeke fa asarango ye ti mo nga aye wa la mo ye. Tongana mo hinga tongaso, a yeke mû ngangu na mo ti mû desizion mo wani me ti zia si mbeni zo la amû ni na place ti mo ape.—1 aCorinthien 9:26, 27.
Tongana nyen la mo lingbi ti gi ti wara ngangu tongaso? Nzoni lege ti komanse ti wara ni ayeke ti kiri tënë na ahunda osio so ayeke ga na peko.
1 AYE WA LA MBI KPENGBA DÄ?
Aye so mo peut ti sara nga na anzoni sarango ye ti mo alingbi ti sara si mo wara confiance na mo wani.
TAPANDE TI BIBLE: Bazengele Paul atene: “Même tongana kode ti sarango tënë atia mbi, ti tâ tënë ni hingango ye atia mbi pëpe.” (2 aCorinthien 11:6). So Paul ahinga Mbeti ti Nzapa nzoni, a sara si lo gbu ngangu lani na ngoi so azo atara lo. Lo zia pëpe si asioni tënë ti azo abuba yâ ti confiance ti lo wani.—2 aCorinthien 10:10; 11:5.
GBU LI NA NDO TI SARANGO YE TI MO: Sara na gbe ni ge mbeni ye so mo hinga ti sara ni nzoni.
Fadeso, fa mbeni pendere sarango ye so mo yeke na ni. (Na tapande, mo yeke bâ ka mawa ti zo? mo yeke mû ka ye na zo? mo yeke zo ti confiance? mo yeke sara ka ye na l’heure?)
2 AYE WA LA MBI WOKO DÄ?
Legeoko tongana kamba ti mbeni rambâi so alingbi ti fâ na place so awoko dä, asarango ye so a hinga mo na ni alingbi hio ti changé ti ga sioni mingi tongana mo zia si awokongo ti mo akomande mo.
TAPANDE TI BIBLE: Paul ahinga lani awokongo ti lo. Lo tene: “Na yâ ti bê ti mbi, mbi wara ngia biani na yâ ti ndia ti Nzapa, me mbi bâ na yâ ti amembre ti tere ti mbi mbeni ndia so ayeke sara bira na ndia ti bibe ti mbi na so ayeke gue na mbi tongana ngbâa na mbage ti ndia ti siokpari so ayeke na yâ ti amembre ti tere ti mbi.”—aRomain 7:22, 23.
GBU LI NA NDO TI SARANGO YE TI MO: Wokongo ti mo wa la mo yeke na bezoin ti manda ti hon ndo ni?
3 AYE WA LA MBI PENSÉ TI SARA?
Tongana mo monté yâ ti mbeni taxi, mo yeke hunda na chauffeur ni ti tourné gi place oko juska carburant ti oto ti lo ni ahunzi? So ye ti buba la, nga mo yeke payé cher.
Ye so afa nyen? Aye so mo pensé ti sara ayeke fa lege na gigi ti mo nga ayeke sara si mo yeke tourné gi place oko ape. Mo yeke na mbeni ndo ti gue dä nga mo yeke leke tongana nyen ti si na ndo ni.
TAPANDE TI BIBLE: Paul atene: “Lege so mbi yeke kpe na loro ayeke kirikiri pëpe.” (1 aCorinthien 9:26). Paul azia pëpe si aye so asi na yâ ti fini ti lo la apusu lo ti sara ye me lo leke na bê ti lo ti sara ambeni ye na lo sara ye alingbi na ni.—aPhilippien 3:12-14.
GBU LI NA NDO TI SARANGO YE TI MO: Sara na gbe ni ge aye ota so mo pensé ti sara na yâ ti ngu so ayeke ga.
4 AYE WA LA MBI MÄ NA BÊ NA NI?
Tongana mo mä na bê na mbeni ye ape, mo peut ande ti mû adesizion ape. Legeoko tongana mbeni caméléon so ayeke changé couleur, mo yeke changé asarango ye ti mo ti kpa ti amba ti mo. Ye so afa biani so mo yeke na asarango ye so a hinga mo na ni ape.
Me, tongana asarango ye ti mo ague oko na aye so mo mä na bê na ni, mo yeke ngbâ gi na asarango ye so a hinga mo na ni, atâa amba ti mo asara nyen.
TAPANDE TI BIBLE: Âmanke na ngoi so prophète Daniel angbâ maseka lani, lo ‘leke na bê ti lo’ so lo yeke sara ye alingbi na andia ti Nzapa, atâa so lo yeke yongoro na afami ti lo (Daniel 1:8). Na sarango tongaso, lo ngbâ gi na ndo ti tënë ti lo. Daniel asara ye lani ague oko na aye so lo mä na bê na ni.
GBU LI NA NDO TI SARANGO YE TI MO: Aye wa la mo mä na bê na ni? Na tapande: Mo mä na bê na Nzapa? Tongana a yeke tongaso, ngbanga ti nyen? Nyen la afa na mo biani so lo yeke dä?
Mo yeda biani so andia ti Nzapa ayeke ndali ti nzoni ti mo wani? Tongana a yeke tongaso, ngbanga ti nyen?
Ti hunzi na ni, nyen la mo ye ti kpa ni: mbeni hulengo kugbe so pupu ayeke hon na ni kirikiri wala mbeni keke so aluti ngangu atâa so ngangu pupu asara? Ngbâ lakue ti duti na asarango ye so a hinga mo na ni si mo ga tongana keke so. Ye so ayeke mû maboko na mo ti kiri tënë na hunda so, Mbi yeke zo wa?


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Maï akode ti fango tënë ti mo—Leke mbeni tënë ndali ti vizite ti peko
NDANI SO A YEKE KOTA YE:
E ye ti tuku ngu na ndo ti ngongoa ti tâ tënë so e lu ni (1aC 3:6). Na ngoi so e wara mbeni zo so ayeda na tënë ni, a yeke nzoni ti zia mbeni hundango tënë so e lingbi ti sara lisoro na ndo ni na ngoi so e yeke kiri ti bâ zo ni. Ye so ayeke pusu ande zo ni ti ku lango ni nga ti leke tere ti lo ndali ti vizite ti peko. Na ngoi so e kiri ti bâ lo, e lingbi ti fa na lo so e ga ti kiri tënë na hundango ndo so e zia lani na lo.
LEGE TI SARA NI:
Na ngoi so mo yeke leke tere ti mo ndali ti fango tënë da na da, leke nga mbeni hundango ndo so mo lingbi ti kiri tënë na ni na vizite ti peko. A lingbi ti luti na ndo ti mbeni kiringo tënë so ayeke na yâ ti mbeti so mo zia na lo. Wala a lingbi ti duti mbeni hundango tënë so ayeke na yâ ti ambeti so e yeke manda na ye na azo, so mo lingbi ti to nda ti lisoro na ndo ni na gango ti mo ti peko.
Na ngoi so mo hunzi ti sara lisoro na mbeni zo so tënë ni anzere na lo, fa na lo so mo ye ti kiri ti sara lisoro na lo nga fa na lo mbeni hundango tënë so mo leke ni kozo awe. Mû asango na ndo ti lo tongana lege ayeke dä.
Tongana mo tene na zo ni so mo yeke kiri ande ti bâ lo na mbeni lango tongaso, sara ye alingbi na ni.
—Mt 5:37.


text:
CHAPITRE 22
Adisciple osio ayeke ga ande azo ti gingo azo
MATTHIEU 4:13-22 MARC 1:16-20 LUC 5:1-11
JÉSUS ATENE NA ADISCIPLE TI LO TI MÛ PEKO TI LO LAKUE LAKUE
AZO TI GINGO SUSU AGA AZO TI GINGO AZO
Na peko ti so azo ti Nazareth aye ti fâ lo, Jésus ague na Capernaüm, mbeni gbata so ayeke nduru na Kota ngu ti Galilée so a iri ni nga “kota ngu ti Gennésareth”. (Luc 5:1). Ye so asara si prophétie so ayeke na mbeti ti Ésaïe aga tâ tënë, so a tene fade azo so ayeke na tere ti ngu ni so ayeke bâ ande kota lumière.—Ésaïe 9:1, 2.
Na Galilée nga kue Jésus angbâ ti fa na azo so “Royaume ti yayu aga nduru awe.” (Matthieu 4:17). Jésus awara tere na ambeni disciple ti lo osio. Lo na ala ague lani na Judée, me gi na peko ti so ala na lo alondo kâ akiri ge, ala kiri na tere ti angbene kua ti ala ti gingo susu (Jean 1:35-42). Me fadeso, ngoi ti tene ala ngbâ na tere ti Jésus lakue lakue alingbi awe, tongaso si lo lingbi ti fa ye na ala, si na pekoni ala lingbi ti bâ lege ti kua ni na peko ti lo.
Na ngoi so Jésus angbâ ti tambela na yanga ti ngu ni, lo bâ Simon Pierre na ita ti lo André, nga na ambeni mba ti ala, so angbâ ti sukula agbanda ti ala. Jésus ague na tere ti ala na lo monté na yâ ti ngö ti Pierre, na lo tene na lo ti gue na ngö ni kete na lê ti ngu. Tongana ala hon ayo kete, Jésus aduti na lo komanse ti fa atâ tënë ti Royaume na azo mingi so abungbi na tere ti ngu ni.
Na pekoni, Jésus atene na Pierre, lo tene: “Pusu ngö ni na ndo so ngu ni alï, na ala bi agbanda ti ala ti gbu asusu.” Pierre akiri tënë, a tene: “Maître, e bâ pasi na bï so kue na e wara ye oko ape. Me so mo mû yanga, mbi yeke bi agbanda ni.”—Luc 5:4, 5.
Tongana ala bi agbanda ni, ala gbu gbâ ti susu juska agbanda ni akomanse ti suru! Hio, ala tene na amba ti ala, so ayeke na yâ ti mbeni ngö so ayeke na tere ti ala, ti ga ti aidé ala. Me hio, yâ ti angö ni use kue asi na susu juska a sara si angö ni akomanse ti lï ngu. Na bango ye ni so, Pierre atï na devant ti Jésus na lo tene: “Seigneur, hon yongoro na tere ti mbi, ndali ti so mbi yeke wasiokpari.” Me Jésus atene na lo, a tene: “Zia ti sara mbeto. A to nda ni laso, mo yeke ga zo ti gingo azo.”—Luc 5:8, 10.
Jésus atene na Pierre na André, lo tene: “Ala mû peko ti mbi, na mbi yeke sara si ala ga azo ti gingo azo.” (Matthieu 4:19). Lo tene nga tënë ni so na Jacques na Jean, amolenge ti Zébédée, so ala yeke nga ambeni zo ti gingo susu. Ala nga kue ayeda sân ti ku. Tongaso, akoli so adö kua ti ala ti gingo susu azia, na ala ga akozo adisciple so amû peko ti Jésus lakue lakue.
TI HINGA AMBENI TËNË
Pierre ahon ndo ti mbeto nga na kite
Kite ayeke mbeni ngangu so apeut ti woko zo. Mais Pierre ahon ndo ti kite nga na mbeto ti lo na lo mû peko ti Jésus.


text:
Bia 141
Gi azo so aye siriri
Téléchargé ni:
(Luc 10:6)
Jésus aye si ‘tâ tënë awu.’
Même lâ asu, lo tambela
ti fa tënë ti Jéhovah.
So lo ye mingi azo ti Nzapa,
lo gi ala na ndo nde nde,
juska na lakui.
Na lege nga na da na da,
e yeke fa na azo kue
so pasi ti azo ayeke hunzi.
(LI TI BIA)
E gi azo
so aye Jah, na yâ ti dunia.
E gi ala
so ayeke gi biani salut.
E gi ala
na ndo nde nde.
Ngoi ayeke hon, gingo zo angbâ.
Bâ so azo angbâ mingi,
e gi ti sö kamême oko.
E ye ti kiri ti bâ azo ni
si e kangbi dengo bê nga e mû maboko.
E gi yâ ti agbata kue,
na tongana zo ayeda,
a pusu e ti kiri ti gi azo.
(LI TI BIA)
E gi azo
so aye Jah, na yâ ti dunia.
E gi ala
so ayeke gi biani salut.
E gi ala
na ndo nde nde.
(Bâ nga És. 52:7; Mat. 28:19, 20; Luc 8:1; aRom. 10:10.)