text:
Wikipedia:About
Na ndö tî Wikipedïa[modifier le wikicode]
Tî pîri nî, dïngö ïrï töngana Wikipedïa sô na yângâ tî sängö ayeke tênë sô ë lîngbi tî gi ayo pëpe. Zo sô asû nî "wïkïpêdïyäa" sô, hînga-äpe, kodê sô lo yeke dï nî na nî laâ. Me zo alîngbi ngâ tî dï nî gï ndurü atene "wikipedïa". Sô laâ mbï wa tî mbï nî.
Wikipedïa ayeke mbênî kodë tî kângbïngö hïngängö-ndo sô gbâ tî âzo kûtu na kûtu alîngbi tî bûngbi daä ôko sî zo kûê alîngbi tî wara tî manda. penze tî hïngängö-yê sô zo ôko ôko ayeke tokua, âmbâ tî lo sô ahînga yê daä nzönî ayeke lônzi nî bîakü bîakü töngana ayeke kûê na lêgë nî pêpe. Töngasô, hîo, penze tî hïngängö-yê sô alütï, sï zo alîngbi tî manda nî sân tî yû-ndo. Pendere tî Wikipedïa laâ!
Na yâ tî marä tî kängbïngö hïngängö-ndo töngana tî Wikipedïa sô, kodê nî ayeke mîngi. Âmbênî ayeke kêtê gbânda, töngana [Tikiwiki], sï âmbênî ayeke bêtaâ kötä gbânda töngana Wikipedïa sô.


c: text/html

text:
TOUR TI BA NDO SEPTEMBRE 2015
A-Témoin ti Jéhovah ayeke azo wa?
Tongana mo ye ti wara kiringo tënë ni, e wa mo ti hunda aTémoin ti Jéhovah ni wani.
A-Témoin ti Jéhovah ayeke azo wa?
Mo nga kue mo yeke na a-oko pensé so a fa ni ge so?
A-Témoin ti Jéhovah ayeke tongana nyen?
Mo lingbi ti wara e na yâ ti akodoro mingi.
A-Témoin ti Jéhovah amä na bê na nyen?
Aye kue so e mä na bê na ni alondo gi na yâ ti Bible.
E yeke wara ka nginza na ndo wa?
E yeke wara ka nginza na ndo wa? A yeke sara ka kua na anginza ni so tongana nyen?
E yeke fa ka tënë ti Nzapa ngbanga ti nyen?
Ndali ti akota raison ota la e yeke fa tënë na ndo ti dunia kue.
Mbi wara mbeni ye so ayeke pendere ahon aye kue
Gi na mbeni bï tongaso, Mina Hung Godenzi aga mbeni zo so iri ti lo awu. Me, lo ga ti bâ so aye ni so kue ayeke pëpe anzoni ye, tongana ti so lo pensé fade.
Bible ti Bedell: A kpa sörö ye ape, me a mû lege ti mä yâ ti tënë ti Nzapa nzoni
Teti angu 300 tongaso, Bible ni so amû maboko na azo mingi.
Mo découragé na tere ti Nzapa?
‘Nzapa azia si ye ni so asi na mbi ngbanga ti nyen?’ Mo hunda tere ti mo tongaso awe?
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Aprophétie ti Bible amû maboko na e tongana nyen?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Agolengo
'Agolengo' se parece a 'abolengo', ¿Con agolengo querías decir abolengo?
Agolengo tiene 8 letras
Definición de abolengo aquí
Resultados de búsqueda:
Resultados de imágenes:
Youtube: agolengo
Nube de palabras :
- abolengo zbolengo sbolengo wbolengo qbolengo avolengo anolengo aholengo agolengo abilengo abklengo abllengo abplengo ab0lengo ab9lengo abokengo abopengo abooengo abolwngo abolsngo aboldngo abolrngo abol4ngo abol3ngo abolebgo abolemgo abolejgo abolehgo abolenfo abolenvo abolenbo abolenho abolenyo abolento abolengi abolengk abolengl abolengp aboleng0 aboleng9


text:
KOTA MAMA-TENE NI | ROYAUME TI NZAPA AYEKE GA NA MO ANZONI YE WA?
A yeke nzoni e bi bê ti e na Royaume ti Nzapa ngbanga ti nyen?
Azo kutu mingi na ndo ti dunia mobimba azia bê ti ala kue gi na ndo ti Royaume ti Nzapa. Ala mû gi peko ti tapande so Jésus azia, lo so lo fa na adisciple ti lo ti tene ala sambela, ala tene: “E ye royaume ti Mo aga. E ye ala sara na sese ye so bê ti Mo aye.” —Matthieu 6:10, La Sainte Bible en sango.
Me mawa ni ayeke so, na ngoi so azo mingi ayeke bi bê ti ala na ndo ti Royaume ti Nzapa, na bango ni, mingi ti a-eglize abi bê ti ala na ni mingi ape. A yeke ndali ni la mbeni wasungo mbaï, so iri ti lo ayeke Herbert George Wells, atene so Jésus abâ lani na nene ni mingi fango ye so lo iri ni Royaume ti yayu, me na yâ ti mingi ti a-eglize, azo ni abâ ti ala fango ye ni so na nene ni ape.
Me ti aTémoin ti Jéhovah ayeke nde, ala yeke gboto lê ti azo mingi na ndo ti Royaume ti Nzapa. Bâ gi mbeni tapande ni: Mbeti so mo ngbâ ti diko ni so ayeke kota mbeti-sango ti e la. A sigigi na ni na ayanga ti kodoro 220. Wungo ni kue, so a pete ni nze na nze, a yeke nduru na million 46. Ye so asara si, na ndo ti dunia mobimba, lo la lo yeke mbeti-sango so a kangbi ni mingi. Mo hinga kota tokua so mbeti ni so ayeke fa? Bâ gi iri ti mbeti ni kue: Tour ti Ba Ndo Afa Tene ti Royaume ti Jéhovah. *
E aTémoin ti Jéhovah e sara akota effort ni so ti fa tënë ti Royaume ti Nzapa ndali ti nyen? Mbeni raison ni oko ayeke so, e hinga e tene Royaume ti Nzapa la ayeke kota mama-tene ti yâ ti Bible, so ayeke kota buku so ayeke na ndo ti dunia mobimba kue. Nga, e hinga na bê ti e kue so gi Royaume ti Nzapa oko la si ayeke vrai yorö ti akpale ti azo laso.
Tongana aTémoin ti Jéhovah ayeke gboto lê ti azo na ndo ti Royaume ti Nzapa, a yeke gi tapande ti Jésus la ala yeke mû pekoni so. Lani tongana Jésus ayeke na ndo ti sese ge, fini ti lo aluti gi na ndo ti Royaume ti Nzapa nga fango tënë ti lo kue angoro gi na ndo ni (Luc 4:43). Ngbanga ti nyen tënë ti Royaume ti Nzapa agbu lani bê ti Jésus tongaso? Nga Royaume ni ayeke ga na mo anzoni ye wa? Tongana mo ye ti wara akiringo tënë ti Bible na ndo ni, diko a-article so aga na pekoni so.
^ par. 5 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.


text:
YE TI MANDA 25
E leke aDa ti Royaume ngbanga ti nyen, nga na lege ti nyen?
Tongana ti so iri “Da ti Royaume” afa ni, aye so e yeke manda kâ aluti na ndo ti Royaume ti Nzapa, kota tënë so ayeke na yâ ti fango tënë ti Jésus lani.
A yeke ando so e yeke voro Jéhovah dä. Na yâ ti aDa ti Royaume la aTémoin ti Jéhovah ayeke leke kua ti fango tënë ti Royaume dä (Matthieu 24:14). A leke ada ni mara ni nde nde nga konongo ni ayeke nde nde. Ada ni kue akono ngbii ape nga a zia gbâ ti aye na tere ni ape. Na yâ ti Da ti Royaume oko, a lingbi ti wara congrégation oko wala ahon so, na mingi ti ala ayeke tongaso. Na yâ ti angu so ahon, e leke aDa ti Royaume saki mingi (so ti tene oku lango oko oko) ti lingbi na wungo ti acongrégation so ayeke gue gi na li ni. Me nyen la amû maboko na e ti leke ada ni so?
A leke ni grâce na a-offrande so a zia ni nde ndali ni. A yeke tokua a-offrande ni so na filiale si lo tokua ni nga na acongrégation so ayeke na bezoin ni ti leke na afini Da ti Royaume wala angbene ni.
volontaire ti ando nde nde la aleke ada ni. Na akodoro mingi, a zia na sese agroupe ti lekengo afini Da ti Royaume. A yeke ambeni ita so amû tere ti ala na kua ni, na ala yeke gue congrégation na congrégation ti yâ ti kodoro ni, même na yâ ti akete kodoro, ti mû maboko na acongrégation so ayeke leke aDa ti Royaume ti ala. Ti ambeni kodoro, a zia ambeni ita ti bâ lege ti lekengo aDa ti Royaume na yâ ti akodoro mingi wala ti leke pekoni. Atâa so ambeni ita so alondo na ambeni ndo nde, na so ayeke na akode, ayeke mû nga maboko na akua ti lekengo ada ni, mingi ti azo so ayeke sara kua ni ayeke amembre ti congrégation ni. Biani, yingo ti Jéhovah nga na akota effort ti azo ti lo amû lege ti leke na aDa ti Royaume.
Ngbanga ti nyen ndo so e yeke voro Jéhovah dä a iri ni Da ti Royaume?
Na lege ti nyen la e yeke leke aDa ti Royaume na ndo ti sese kue?
TI HINGA AMBENI TËNË
E yeke sara abungbi ti e tongana nyen?
Ti hinga ye so ayeke passé kâ, bâ vidéo ni.
E yeke sara ka abungbi ti e tongana nyen?
Mo hunda tere ti mo awe na ndo ti aye so ayeke pasêe ka na ngoi ti abungbi ti e? Bê ti mo ayeke dö ande ti bâ so fango ye so e yeke wara kâ ayeke tâ nzoni mingi.


text:
1So Jésus ali na ya ti gbata ti Jéricho awe, lo yeke fâ ya ti gbata ni ti hon. 2Mbeni koli ayeke kâ so iri ti lo Zachée; lo yeke makonzi ti azo ti rongo nginza ti lapo, lo yeke nga zo ti mosoro. 3Lo yeke gi lege ti baa Jésus ti hinga lo, me lo lingbi ti baa Jésus pepe, ngbanga ti so azo ayeke gbani si lo yeke ti lo nduru zo. 4Tongaso lo kpe, lo hon na li ni, lo ko na ya ti keke ti sikomor titene lo baa Jésus na hongo ti lo na lege ni so. 5So Jésus asi na ndo ni so, lo yo le ti lo na nduzu si lo tene na Zachée: “Zachée, zu na sese hio! Alingbi mbi lango na da ti mo laso!” 6Zachée azu na sese hio si lo yamba Jésus na ngia na be ti lo. 7So azo abaa tongaso, ala kue akasa Jésus, atene: “Lo gue lo lango na ndo ti zo ti siokpari!” 8Me Zachée aluti na le ti Kota Gbia si lo tene: “Kota Gbia, baa, mbi yeke mu ndambo ti aye ti mbi kue na azo ti mawa. Tongana mbi nzi nginza ti zo na mayere, fade mbi yeke kiri ni na lo lege osio!” 9Jésus atene na lo: “Laso, Nzapa asoo azo ti da so awe, ngbanga ti so Zachée nga ayeke hale ti Abraham. 10Biani, Molenge ti Zo aga ti gi na ti soo azo so agirisa awe.” 11Jésus akiri atene mbeni toli na azo so ayeke ma tënë ti lo so. Lo tene ni, ngbanga ti so lo ga nduru na Jérusalem. Andaa azo ni abaa ti ala atene, Kodro-gbia ti Nzapa ayeke si fafadeso. 12Lo tene: “Mbeni zo so asewa ti lo ayeke akota zo ague na mbeni kodro yongoro titene a mu lo ti ga gbia ti kodro ti lo wani si na pekoni, fade lo yeke kiri. 13Kozoni si lo hon, lo iri azo ti kua ti lo baleoko. Lo mu ale ti nginza baleoko so a sara na lôro si lo kangbi ni na ala; lo tene na ala: ‘Ala mu nginza so ade na buze ngbii asi na ngoi so mbi yeke kiri.’ 14Me amba ti lo azo ti kodro ni aye tënë ti lo pepe. Nilaa ala tokua ambeni zo na peko ti lo titene ala gue atene: ‘E ye si koli so ale-gbia na ndö ti e pepe.’ 15So lo ga gbia awe, lo kiri na kodro ti lo. Lo iri azo ti kua ti lo so lo mu nginza ti lo na ala so titene ala fa peko ti ye so ala sara na nginza ni. 16Kozo zo ni aga si atene: ‘Kota Gbia, le ti nginza so lani mo mu na mbi so, mbi wara ambeni baleoko na ndö ni.’ 17Gbia ni atene na lo: ‘So nzoni! Mo yeke nzoni zo ti kua! Kete ye so a mu na mo, mo sara kua na ni na legeni. Tongaso, mbi mu mo titene mo sara komandema na ndö ti agbata baleoko.’ 18Use zo ni aga si atene: ‘Kota Gbia, le ti nginza so lani mo mu na mbi so, mbi wara ambeni oku na ndö ni.’ 19Gbia ni atene na lo: ‘Mo nga, ayeke nzoni mo sara komandema na ndö ti agbata oku.’ 20Mbeni aga atënë ti lo, atene: ‘Kota Gbia, baa, le ti nginza ti mo laa; mbi mu ni, mbi kanga na ya ti bongo si mbi bata ni. 21Mbi sara mbeto ti mo, ngbanga ti so mo yeke koli so mo so mingi: mo yeke mu ye na ndo so mo bata ye daa pepe si mo yeke ko le ti kobe na ndo so mo lu ye daa pepe.’ 22Gbia ni atene na lo: ‘Mo, sioni zo ti kua! Mbi yeke luti gi na ndö ti atënë ti yanga ti mo wani ti fâ ngbanga na li ti mo. Mo hinga kue: mbi yeke koli so mbi so mingi, mbi yeke mu ye na ndo so mbi bata ye daa pepe si mbi yeke ko le ti kobe na ndo so mbi lu ye daa pepe. 23Ngbanga ti nyen si mo zia nginza ti mbi na ndo-kua ti batango nginza pepe? Tongana mo zia ni fade kâ, ka nginza ni adu mbeni na ndö ni si na kiringo ti mbi, mbi yeke mu ni kue.’ 24Na pekoni, lo tene na azo so ayeke na tere ti lo, lo tene: ‘Ala zi le ti nginza ni na maboko ti lo, ala mu na lo so ayeke na ni baleoko so.’ 25Azo ni atene na lo: ‘Kota Gbia, lo yeke na ambeni baleoko awe!’ 26Gbia ni akiri tënë, atene: ‘Mbi tene na ala: zo so kue ayeke na ye, fade a kiri amu mbeni na ndö ni na lo; me zo so ayeke na ye pepe, ataa kete ye so lo yeke na ni, fade a yeke zi na maboko ti lo. 27Âdu ti awato ti mbi so aye titene mbi le-gbia na ndö ti ala pepe so, ala mu ala, aga na ala na ndo so si ala fâ go ti ala na le ti mbi.’ ” 28So Jésus atene tënë so awe, lo hon na li ni ti gue na Jérusalem. 29So lo ga nduru na Betfaze na Betanii, na tere ti hoto ti a-olive, lo iri adisiple use si lo tene na ala: 30“Ala gue na kete kodro so ayeke na dawa ti ala so. Na lingo ti ala na ya ti kodro ni, fade ala yeke wara mbeni molenge ti lele so a kanga lo na tere ti mbeni ye, mbeni zo ade ti duti na ndö ti lo pepe. Ala zi lo, aga na lo. 31Tongana mbeni zo ahunda ala, atene: ‘Ala yeke zi lele so ngbanga ti nyen?’, ala tene na lo: ‘Kota Gbia aye lele ni.’ ” 32Azo so Jésus atokua ala so ague, awara ye ni tongana ti so lo tene tënë ni na ala. 33So ala yeke zi molenge ti lele ni, awa ti lo ahunda ala, atene: “Ala yeke zi lo ngbanga ti nyen?” 34Ala kiri tënë: “Kota Gbia aye lele ni.” 35Na pekoni, ala mu lo, ague na lo na Jésus. Ala bi abongo ti ala na ndö ti lo si ala sara titene Jésus ako na ndö ti lo. 36Na hongo ti Jésus, azo ayeke gbara abongo ti ala na ndö ti lege. 37So ala ga nduru na Jérusalem, na lege so alondo na ndö ti hoto ti a-olive ni ti zu, adisiple gbani gbani ayeke dekongo ti sepela Nzapa na ngia na be ti ala, ndali ti aye ti kpene so ala baa ni so. 38Ala tene: “Ayeke nzoni Nzapa asara tufa na ndö ti gbia so aga na iri ti Kota Gbia! Siriri aduti na yayu kâ si a gonda Nzapa so ayeke na yayu kâ na ndö ti aye kue!” 39Ambeni farizien so ayeke na popo ti gba ti azo ni atene na Jésus, atene: “Wafango-ye, suku na adisiple ti mo titene ala kai!” 40Lo kiri tënë na ala, lo tene: “Mbi tene na ala: tongana ala kai, fade atêne ayeke dekongo!” 41Jésus asi nduru na Jérusalem, lo baa gbata ni si lo toto ndali ni. 42Lo tene: “Âa, tongana mo nga, mo hinga fade ye so alingbi ti mu na mo siriri! Me mawa ni ayeke so ye ni angba na hondengo ni si le ti mo abaa ni pepe! 43Biani, ambeni lango ayeke ga so awato ti mo ayeke bongbi sese aga koto, angoro mo kue. Ala yeke ngoro mo si ala yeke pete mo mbage na mbage kue. 44Awato ti mo ni ayeke nika mo na azo ti mo kue; mbeni têne oko ayeke ngba na ndö ti mba ti lo pepe, ngbanga ti so lango so Nzapa aga ti baa mo asi awe, me mo hinga ni pepe!” 45Na pekoni, Jésus ali na ya ti kota da ti Nzapa si lo to nda ti tumba azo so ayeke ka ye na ya ni. 46Lo tene na ala: “A su na ya ti Mbeti ti Nzapa, atene: ‘Da ti mbi ayeke duti ande da ti sambelango Nzapa.’ Me ti ala, ala sara si da ni aga tongana du so azo ti nzi ayeke honde tere ti ala daa!” 47Lakue Jésus ayeke fa ye na ya ti da ti Nzapa. Akota wayango-sandaga, awafango-ndia na akota zo ti kodro ni kue ayeke gi lege ti fâ lo. 48Me ala hinga ye so ala lingbi ti sara pepe, ngbanga ti so azo kue azia mê ti ala kue ti ma atënë so ayeke sigigi na yanga ti lo.
Copyright
Learn More


text:
1Na ngoi ni so, gbia Herode ato nda ti sara pasi na ambeni zo ti Eglize. 2Lo mu yanga si a fâ Jacques, ita ti Jean, na yongoro zeme. 3So lo baa ye so lo sara anzere na be ti azuife, lo tokua titene a gbu Pierre. Ye so asi na ndembe ti matanga ti Mapa so a sara na mama ni pepe. 4So a gbu Pierre awe si a bi lo na da ti kanga awe, aturugu baleoko na omene akangbi ya ti ala osio osio ti bata lo. Herode aleke na be ti lo ti ga na lo na le ti azo kue ti fâ ngbanga ti lo na peko ti matanga ti Pake. 5Tongaso a bata Pierre na da ti kanga, me azo ti Eglize angba ti sambela Nzapa ngangu ndali ti lo. 6Kozo titene ndo ahan si Herode afâ ngbanga ti Pierre na le ti azo kue, na bi ni, Pierre ayeke lango na popo ti aturugu use. A kanga lo na zingiri use si a zia aturugu ti bata yanga ti da ni. 7Mo ye ti baa, ange ti Kota Gbia asi, mbeni ye tongana wâ aza na ya ti kubu so Pierre ayeke daa. Ange ni andu Pierre na kate ti lo, Pierre azingo si ange ni atene na lo: “Londo hio!” Tongaso azingiri ni azi na maboko ti Pierre, ati. 8Ange ni atene na lo: “Kanga kamba ti ndö ti bongo ti mo, kanga akamba ti poro ti mo.” Pierre asara ye ni. Ange ni akiri atene: “Yu kota bongo ti mo, mo mu peko ti mbi.” 9Pierre asigigi si amu peko ti lo. Lo baa ti lo, lo tene ye so ange ni ayeke sara so ayeke taa-tënë pepe, me so bango-li laa. 10Ala hon kozo ndo so aturugu aluti daa, ala hon use ndo ni si na pekoni, ala si na yanga ti da ti sigigi na ya ti gbata ni; a sara yanga ti da ni na wen. Na hongo ti ala, yanga ti da ni azi gi lo oko si ala sigigi. So ala yeke hon na lege, mo ye ti baa, ange ni azia Pierre, ahon ti lo. 11Na pekoni, li ti Pierre akiri daa si lo tene: “Fadeso, mbi hinga so ye ni ayeke taa-tënë: Kota Gbia atokua ange ti lo si lo zi mbi na maboko ti Herode nga na ya ti asioni ye so kue azuife ayeke ku ti sara.” 12So lo hinga nda ti ye ni awe, lo gue na da ti Marie, mama ti Jean so mbeni iri ti lo ayeke Marc. Azo mingi abongbi kâ si ala yeke sambela. 13Pierre apika yanga ti gbagba ni, mbeni maseka-wali so ayeke sara kua kâ aga ti zi yanga ti gbagba ni, iri ti lo Rode. 14So lo hinga go ti Pierre, ngia asi be ti lo si lo zi yanga ti gbagba ni pepe; me lo mu loro ti gue ti tene na azo ni atene, Pierre ayeke luti na gigi. 15Ala tene na lo: “Mbeni ye asara li ti mo!” Me lo ngba gi ti tene na ala so ye ni ayeke taa-tënë. Tongaso ala kiri tënë, atene: “So ange ti lo laa.” 16Me Pierre angba ti pika yanga ti gbagba ni. Ala zi ni; so ala baa lo, li ti ala kue akpe. 17Lo sara maboko ti lo na ala titene ala kai; lo fa na ala lege so Kota Gbia asara si lo sigigi na da ti kanga. Lo tene: “Ala gue afa tënë ni na Jacques nga na a-ita.” Na pekoni, lo zia ala si lo hon na mbeni ndo. 18So ndo ahan awe, aturugu atomboka kirikiri, ala yeke hunda tere ti ala, atene: “Nyen laa asi na Pierre nyen?” 19Herode amu yanga titene ala gi lo, me ala wara lo pepe. Tongaso Herode ahunda aturugu ni na nda ti tënë ni si lo mu yanga titene a fâ ala. Na pekoni, Herode alondo na Judée si lo gue lo duti kete na gbata ti Sezare. 20Be ti Herode aso mingi na azo ti Tir na ti Sidon. Azo ni ama tere ti gue ti baa Herode. Ala gue kozoni abaa Blastus, makonzi-kubu ti gbia titene lo gbu koko ti ala. Na pekoni, ala gue na Herode titene ala ma tere si siriri akiri na popo ti ala. Andaa kobe ayeke londo na kodro ti gbia Herode si ayeke gue na kodro ti ala. 21So lango ni alingbi awe, Herode ayu bongo ti lo ti gbia, lo duti na ndö ti mbata ti lo ti gbia si lo yeke tene tënë na ala na le ti azo kue. 22Azo ni adekongo, atene: “Zo laa ayeke tene tënë so pepe, mbeni nzapa laa!” 23Mo ye ti baa, ange ti Kota Gbia abi kobela na tere ti Herode, ngbanga ti so lo gonda Nzapa pepe: angusu ate lo si lo kui. 24Me tënë ti Nzapa angba ti mu ndo kue si angba ti gue na nduzu lakue. 25So Barnabas na Saul ahunzi kua ti ala na Jérusalem awe, ala mu Jean, so mbeni iri ti lo ayeke Marc na tere ti ala si ala kiri na Antioshe.
Copyright
Learn More


text:
Sigingo na Bible na kodoro ti Espagne ti ândö
“Mbi yeke tâ na beku so na ngoi so mbi yeke na lege ti gue ande na Espagne, mbi yeke bâ lê ti ala kete, na tongana mbi duti na tere ti ala alingbi mbi awe, ala zia mbi na lege.”
NA NGU 56 la bazengele Paul atene tënë so na aChrétien ti Rome. Wala Paul ague lani na Espagne ni wala lo gue ape, Bible asara tënë na ndo ni ape. Atâa ayeke so wa, effort so Paul wala ambeni missionnaire Chrétien asara la asara si nzoni tënë so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa ague juska na kodoro ti Espagne ngu ngbangbo oko tongaso na pekoni.
Kete na pekoni, wungo ti aChrétien aga gbani na Espagne. A sara si azo ti Espagne ni ayeke na bezoin ti wara Bible na yanga ti Latin. Lani na tango ni kâ, Espagne ayeke na gbe ti kodoro-togbia ti Rome, na yanga ti Latin la ayeke yanga ti kodoro so azo kue so ayeke na gbe ti Rome ayeke tene ni.
ABIBLE TI YANGA TI LATIN AMÛ MABOKO LANI
Ândö, aChrétien ti Espagne asigigi na gbâ ti aBible na yanga ti Latin, so tongana a bungbi ni kue oko, a iri ni Vetus Latina Hispana. A-Bible ni so amû lani yâ ti Espagne teti angu mingi kozo ti tene Jérôme ahunzi kiringo na peko ti Bible ti ti lo so azo ahinga ni mingi na iri ti Vulgate na ngu 405.
Bible ti Jérôme, so lo hunzi ti kiri pekoni na Bethléhem, mbeni gbata ti Palestine, asi na Espagne hio mingi. Na ngoi so Lucinius, mbeni zo ti mandango Bible so ayeke lani na mosoro mingi, amä atene Jérôme ayeke kiri na peko ti Bible na Latin, lo ye ti wara fini Bible ni so hio. Tongaso, lo tokua ambeni koli omene na Bethléhem ti gue ti sû atënë ni ti ga na ni na lo na Espagne. Na yâ ti angu ngbangbo mingi so aga na pekoni, yeke yeke Bible Vulgate amû place ti Vetus Latina Hispana. A-Bible ni so amû lege na azo ti Espagne ti diko Bible nga ti mä yâ ni. Me na ngoi so komandema ti Rome aga lani nduru ti hunzi, a bezoin ti tene a kiri peko ti Bible na ambeni fini yanga ti kodoro.
BIBLE NA NDO TI ATÊNË SO A IRI NI ARDOISE
Ti londo na ngu 400 ti si na ngu 500 tongaso, aWisigoth nga na ambeni kete mara ti kodoro ti Allemagne alï na ngangu na Espagne, ye so asara si mbeni fini yanga ti kodoro, so a iri ni Gothique, amû yâ ti kodoro ni. Azo ni so ayeke aChrétien, me ala sara nzapa so a iri ni Arianisme, so ake tënë ti Trinité. Ala ga nga na Bible ti ala ti yanga ti Gothique ni, so iri ni ayeke Ulfilas. Azo asara lani kua na Bible ni so na Espagne teti ngu ngbangbo oko tongaso juska na tango so Récarède, gbia ti aWisigoth, adö lege ti vorongo ti Arianisme azia, aga Catholique. Lo bungbi abuku ti nzapa ti Arianisme ni lo zö kue, même Bible ti Ulfilas ni kue. Ye so asara si a wara encore mbeti ti yanga ti Gothique na Espagne ape.
Me, Bible angbâ lani ti mû yâ ti Espagne na ngoi ni so. Nde na yanga ti Gothique ni, mbeni kete yanga ti kodoro ti Latin ayeke dä so a yeke tene ni lani na yâ ti Espagne ni kue. Na lege ti yanga ti kodoro ni so la ambeni yanga ti kodoro nde so a yeke tene ni na Espagne abâ gigi. * Azo airi angbene mbeti ti kete yanga ti kodoro ti Latin ni so a-ardoise ti Wisigoth, ngbanga ti so a sû atënë ni na lê ti avuko tênë so a iri ni ardoise. A sû lani ambeti ni so na yâ ti angu 500 ti si nduru na ngu 700 tongaso, nga na yâ ni e yeke wara ambeni tënë ti yâ ti aPsaume nga na a-Évangile. Na lê ti mbeni ardoise ni oko, a sû atënë ti yâ ti Psaume 16 kue na ndo ni.
So a wara lani tënë ti Nzapa na lê ti senge ardoise afa so asenge zo nga kue ayeke diko lani Bible na ngoi ni kâ, nga ala yeke sû ni. Na bango ni, awafango mbeti asara kua lani na aBible ni so ti fa na dikongo mbeti nga na sungo mbeti na a-élève ti tango ni kâ. A-ardoise ayeke lani mbeni gbakuru ti sungo na mbeti so ngere ni ayeke ngangu ape, tongana a haka ni na poro ti tere ti anyama so a yeke sû lani mbeti na lê ni. Amonastère asara ti ala lani kusala na aporo ti tere ti anyama ti sara na aBible ti ala so adessin ayeke na yâ ni.
A yeke wara mbeni mara ti ngangu Bible tongaso na eglize ti San Isidoro, na gbata ti León, na Espagne. A sigigi na Bible ni na ngu 960, nga wungo ti alembeti ni kue ayeke 1 028. Yongo ni ayeke centimètre 47, konongo ti lê ni ayeke centimètre 34 na nengo ni ayeke kilo 18. Mbeni Bible ni, so fadeso ayeke na bibliothèque ti Vatican, ayeke Bible ti Ripoll. A sigigi na ni na ngu 1020, nga a yeke mbeni oko ti aBible ti ândö so a sara gbâ ti adessin na yâ ni. Ti sara mara ti akua ni so kue, mbeni moine ayeke mû lango oko tongaso ti sara na mbeni gere-mbeti oko, wala lo yeke mû yenga oko ti sû na mbeni mama-tene oko tongaso. Kusala ni so ayeke pendere mingi, me aBible so amû maboko na azo mingi ape ti hinga tënë ti Nzapa.
BIBLE NA YANGA TI ARABE
Na yâ ti angu 700 tongaso, mbeni yanga ti kodoro akomanse ti zia gere ti lo na Espagne ni, ngbanga ti so amusulman aga amû kodoro ni na ngangu. Ni la, na ando so amusulman asara kodoro dä, yanga ti Arabe la amû ndo ahon yanga ti Latin. Ye so asara si a bezoin ti sigigi na mbeni Bible na fini yanga ti kodoro so.
Na yâ ti angu 400 ti si na ngu 700, Bible ti yanga ti Latin nga na Arabe amû lani maboko na azo ti Espagne ti diko Bible
Kite ayeke dä ape so gbâ ti aBible ti yanga ti Arabe, mbilimbili aÉvangile, amû lani yâ ti Espagne ti ândö. Na ngu 724, Juan, mbeni évêque ti gbata ti Séville, akiri na peko ti Bible na yanga ti Arabe. Mawa ni ayeke so mingi ti aBible ti Arabe ni ayeke dä encore ape. Me mbeni Évangile ti yanga ti Arabe, so a sigigi na ni na ngu 946 tongaso, angbâ ti lo na a yeke wara ni na cathédrale ti gbata ti León, na Espagne.
ABIBLE NA YANGA TI ESPAGNOL ABÂ GIGI
Na yâ ti angu 1300 ti ga na ni, yanga ti Castilian, wala Espagnol, akomanse ti mû yâ ti Espagne nga na Portugal kue. Fini yanga ti kodoro ni so la amû lege ti kangbi tënë ti Nzapa na yâ ti akodoro ni kue. * Kozo Bible so a kiri peko ni na yanga ti Espagnol asigigi na yâ ti La Fazienda de Ultra Mar (Akusala so a sara na ambeni ndo yongoro kâ), na yâ ti angu 1200. A yeke wara na yâ ni, mbeni mbaï na ndo ti mbeni voyage ti guengo na kodoro ti Israël. A yeke wara nga na yâ ni ambeni tënë ti yâ ti Pentateuque, ambeni tënë ti yâ ti ambeni buku ti Genèse ti si na Malachie, ti a-Évangile nga na ati so ambeni bazengele asû ni.
Me, akota zo ti Eglize aye lani tënë ti Bible ni so ape. Na ngu 1234, akota bua ti Tarragone amû yanga ti tene a ro aBible kue ti yanga ti Espagnol a gue na ni na yâ ti a-eglize ti tene a gbi ni. Me, desizion ni so akanga lege pëpe na ambeni zo ti ngbâ ti kiri na peko ti Bible. Gbia Alphonse X (1252-1284), so a tene lo la lo zia na sese kode ti sungo mbeti ti yanga ti Espagnol ni, aye lani si a kiri na peko ti Bible na yanga ti Espagnol ni nga lo mû maboko na kua ni mingi. Ye oko, mbeni Bible na yanga ti Espagnol ayeke ti lo lani dä kozo awe. Me kete na pekoni, Bible ti Gbia Alfonse ni asigigi na so la si amû ndo na ngoi ni kâ.
A-Bible ni so use kue amû lani maboko mingi ti leke gere ti yanga ti Espagnol ni tâ nzoni. Na ndo ti tënë ti kozo Bible ni, Professeur Thomas Montgomery atene: “Zo so akiri na peko ti Bible so asara mbeni pendere kua. Lo kiri na peko ti atënë ni tâ na lege ni nga pendere. . . . Atënë ti yâ ni akpengba ape nga ayeke polele. Bible ni alingbi biani na azo so ahinga Latin ape.”
Ye oko, azo so akiri peko ti aBible use so asara kua lani na Vulgate, so a yeke na yanga ti Latin, me pëpe na ati so a sara na yanga ti Hébreu wala Grec. Na tongo nda ti ngu 1300, awandara, so ayeke aJuif, asara kua na Mbeti ti Nzapa na yanga ti Hébreu, ti kiri na peko ti Genèse ti si na Malachie na yanga ti Espagnol. Na tango ni so, gbâ ti aJuif ayeke na Poto, na lege ayeke dä ti tene ala so ayeke kiri na peko ti aBible ni awara anzoni ngbene mbeti ti yâ ti Bible na yanga ti Hébreu ti sara na kua ti ala ni. *
Mbeni kota tapande ni ayeke ti Bible ti Albe, so a hunzi ti sû ni na ngu 1430 tongaso. Luis de Guzmán, mbeni kota zo ti Espagne, amû na Moïse Arragel kua ti kiringo na peko ti Bible na tâ Espagnol, wala castizo. Lo fa araison use so apusu lo ti hunda ti tene a sara fini traduction ni so. Kozo ni, lo tene: “A-Bible so laso a wara ni na yanga ti Latin na Espagnol ayeke na lege ni kue ape.” Nga use ni, lo tene: “Azo tongana e abezoin mbeni Bible so a zia anote dä ti zi na nda ti ambeni versê so akpengba.” Atënë ti lo ni afa atene na ngoi ti lo lani, azo aye lani dikongo Bible nga ala ye ti mä yâ ni. A fa nga so Bible ti yanga ti Espagnol amû ndo lani na Espagne.
Grâce na atraducteur ti tango ni kâ nga na ambeni zo nde, azo ti Espagne awara lege ti diko Bible na yanga ti kodoro ti ala wani na ala mä yâ ni. Ni la, wandara Juan Orts González atene so “kozo na ngoi ti Luther, azo ti Espagne ahinga lani Bible nzoni mingi ahon azo ti Allemagne wala ti Angleterre.”
“Kozo na ngoi ti Luther, azo ti Espagne ahinga lani Bible nzoni mingi ahon azo ti Allemagne wala ti Angleterre.”
Me, nduru na ngu 1500, da-ngbanga ti a-eglize ti Espagne akanga lege na kua ti kiringo na peko ti aBible nga ake na azo ti wara Bible ti ti ala wani na yanga ti kodoro ti ala. Kangango lege ni aninga mingi na Espagne ni, aninga ngu 300 tongaso. Na angangu ngoi ni so, kete wungo ti ambeni kpengba koli asigigi na mbeni fini Bible na yanga ti Espagnol ni, na ala ga na ni na hondengo ni na Espagne. *
Tongana ti so mbaï ti Bible na kodoro ti Espagne ti ândö afa, awato agi akode nde nde ti kanga lege na Mbeti ti Nzapa. Me, ala lingbi pëpe ti kanga lege na tënë ti yanga ti Lo ti Ngangu Ahon Kue.
Ngangu kua so awandara so asara lani asara si Bible amû yâ ti Espagne ti ândö kue. Atraducteur ti laso amû gi peko ti kua ti akozo zo ti ândö, so ala kiri peko ti Bible na yanga ti Latin, Gothique, Arabe nga na Espagnol. Ye so asara si azo kutu mingi so ayeke tene yanga ti Espagnol laso alingbi ti diko Bible na yanga ti kodoro ti ala wani si andu bê ti ala.
^ par. 10 A yeke wara nga yanga ti Castilian, Catalan, Galicien nga na Portuguais.
^ par. 17 Laso, Espagnol ayeke kozo yanga ti kodoro so azo kutu 540 tongaso ayeke tene ni.
^ par. 20 Bâ Tour ti Ba Ndo ti 1 décembre 2011, na Français, na mbage so atene, “Le nom divin et les travaux d’exégèse d’Alphonse de Zamora.”
^ par. 23 Bâ Tour ti Ba Ndo ti 1 juin 1996, na Français, na mbage so atene, “Casiodoro de Reina et la Bible Espagnole.”


text:
1“Ababâ, a-ita, ala ma tënë so mbi ye ti tene na ala na ndö ti tënë so ala bi na li ti mbi so.” 2So ala ma lo yeke tene tënë na ala na yanga ti arameen, ala kue aduti kpoo, ndo ade ngii. Paul atene: 3“Mbi yeke zuife, a du mbi na Tarse, na sese ti Silisii, me mbi kono ge na Jérusalem na gbe ti wafango-ye Gamaliel. Mbi manda ti bata lege ti ndia ti akotara ti e mbirimbiri si nzara ti mbi kue ayeke ti sara kua ti Nzapa tongana ti so ala kue ayeke sara ni laso. 4Mbi sara ngangu na azo so amu lege ti Kota Gbia si ambeni awara kuâ. Mbi gbu akoli na awali si mbi bi ala na da ti kanga. 5Kota wayango-sandaga na bongbi ti akangba kue alingbi ti fa so, tënë so mbi yeke tene ayeke taa-tënë. Ala laa amu na mbi lani ambeti so ala tokua na a-ita, azuife ti Damas. Nilaa mbi gue kâ ti gbu azo ni ti kanga ala na zingiri ti kiri na ala na Jérusalem titene a sara pasi na ala. ” 6“So mbi yeke na lege si mbi ga nduru na Damas, nduru na bekombite, mo ye ti baa, mbeni lumiere alondo na nduzu, aza na tere ti mbi kue. 7Mbi ti na sese si mbeni go atene na mbi: ‘Saul, Saul, mo yeke sara ngangu na mbi ngbanga ti nyen?’ 8Mbi hunda ndo, mbi tene: ‘Mo yeke zo wa, Kota Gbia?’ Go ni atene: ‘Mbi Jésus ti Nazaret laa mo yeke sara ngangu na mbi so.’ 9Azo so ayeke na tere ti mbi abaa lumiere ni, me ala ma go so ayeke tene tënë na mbi so pepe. 10Mbi hunda ndo, mbi tene: ‘Kota Gbia, fade mbi sara nyen?’ Kota Gbia atene na mbi: ‘Londo, mo gue na Damas. Kâ, fade a yeke fa na mo ye so kue Nzapa amu yanga titene mo sara.’ 11Le ti mbi avuko, ngbanga ti so lumiere ni aza mingi. Tongaso amba ti mbi agbu maboko ti mbi si ala gue na mbi na Damas. 12“Kâ, mbeni koli ayeke daa, iri ti lo Ananias. Lo ye tënë ti Nzapa mingi si lo yeke bata Ndia ti Moïse nzoni. Azuife so kue ayeke na Damas atene nzoni tënë ti lo mingi. 13Lo ga nduru na tere ti mbi si lo tene na mbi: ‘Ita Saul, kiri mo baa ndo!’ Gi na ndembe ni so, le ti mbi aga nzoni si mbi baa lo. 14Lo tene na mbi: ‘Nzapa ti akotara ti e asoro mo titene mo hinga ye so lo ye, mo baa Jésus, zo ti mbirimbiri si mo ma nga tënë so lo yeke tene na yanga ti lo wani. 15Fade mo yeke tene peko ti ye so mo hinga na ndö ti lo na azo kue, ti fa ye so mo baa na ye so mo ma. 16Nyen laa mo yeke ku fadeso? Londo, mo wara bateme, Nzapa azi siokpari ti mo na lege so mo di iri ti lo.’ ” 17“Na pekoni, mbi kiri na Jérusalem. Mbeni lâ, so mbi yeke sambela na ya ti kota da ti Nzapa, mbeni ye asi na mbi na ya ti mbeni ye tongana bango-li. 18Mbi baa Kota Gbia si lo tene na mbi: ‘Londo, mo sigigi na ya ti gbata ti Jérusalem hio, ngbanga ti so tënë so mo hinga na ndö ti mbi si mo yeke tene na azo, ala yeke yeda ande na ni pepe.’ 19Mbi kiri tënë, mbi tene: ‘Kota Gbia, ala hinga kue atene, mbi yeke gue ando na ya ti ada ti sambelango Nzapa, mbi yeke sara si a gbu azo so ama na be na mo, a bi ala na da ti kanga si a pika ala. 20Na ndembe so a fâ Etienne, zo so atene na azo peko ti ye so lo hinga na ndö ti mo, mbi nga, mbi yeke lani daa. Mbi yeda na fango lo ni si mbi laa mbi bata bongo ti azo so afâ lo.’ 21Kota Gbia atene na mbi: ‘Mo gue, ngbanga ti so mbi yeke tokua ande mo yongoro na mbage ti azo ti amara nde!’ ” 22Azo ni ama Paul ngbii asi na ndembe so lo tene tënë so; me na pekoni, ala to nda ti dekongo ngangu, atene: “Zi mara ti zo tongaso na ndö ti dunia so! Lo lingbi ti ngba na fini pepe!” 23Ala yeke dekongo, ala yeke bi abongo ti ala na nduzu si ala yeke tuku afuku ti sese na nduzu. 24Kota komanda ti aturugu ni amu yanga titene a mu Paul ali na lo na ya ti gbagba ti aturugu ni titene a pika lo si lo fa na ala nda ti tënë so azuife ayeke dekongo na li ti lo ngbanga ni so. 25Me so a kanga lo titene a pika lo, Paul atene na kapita ti aturugu so asara kua na lango ni so, atene: “Mbeni zo ti Rome so ade ti fâ ngbanga na li ti lo pepe, a mu na ala lege ti pika lo?” 26So kapita ti aturugu ni ama tënë so, lo gue lo baa kota komanda ti aturugu si lo hunda lo, lo tene: “Nyen laa mo yeke sara so? Koli so ayeke zo ti Rome!” 27Tongaso kota komanda ni ague na tere ti Paul si ahunda lo, atene: “Tene na mbi taa-tënë: mo yeke zo ti Rome?” Paul akiri tënë: “Een!” 28Kota komanda ni atene: “Mbi ga ti mbi zo ti Rome, ngbanga ti so mbi futa mbeni kota nginza.” Paul akiri tënë, atene: “Ti mbi, a du mbi dungo na ni.” 29Gi hio tongaso, azo so aye fade ti pika lo titene lo tene tënë so, ala zia lo. So kota komanda ni ahinga atene, Paul ayeke zo ti Rome si lo kanga lo na zingiri, mbeto agbu lo. 30Kota komanda ti aturugu ni aye ti hinga taa nda ti tënë so azuife ayeke bi na li ti Paul so. Tongaso, lango oko na pekoni, lo zi azingiri na tere ti Paul si lo mu yanga titene akota wayango-sandaga na azo ti Kota Bongbi ti Fango Ngbanga kue abongbi tere. Na pekoni, lo mu Paul si lo zia lo luti na dawa ti ala.
Copyright
Learn More


text:
Ndia so Nzapa amû ândö na azo ti Israël ayeke lani mbilimbili?
NA YÂ ti ambeni ngu so ahon, na mbeni kodoro, a bi tënë na li ti ambeni koli use a tene ala fâ zo. Da-ngbanga ti kodoro ni ayeda na tënë ni, na lo dë ngbanga ti kuâ na li ti akoli ni so. Me, na pekoni, a ga ti bâ so atënë ni so ayeke mvene. A-avocat ni angbâ ague na tënë ni ngangu juska a zi mbeni oko ti akoli ni so. Me, a-avocat ni alingbi pëpe ti sara mbeni ye ndali ti mba ti lo ni so ngbanga ti so a fâ lo awe.
Teti so mara ti erreur ni so alingbi ti si na yâ ti ada-ngbanga kue, Bible amû yanga, a tene: “Mo tambela na peko ti ye so ayeke mbilimbili kue”. (Deutéronome 16:20). Tongana azo ti fango ngbanga asara ye alingbi na wango so, ti fâ ngbanga na lege ni, amolenge ti kodoro ayeke wara ye ti nzoni na pekoni. Na yâ ti Ndia so Nzapa amû lani na azo ti Israël, a yeke wara aye so alingbi ti fa lege na ajuge ni ti fâ ngbanga mbilimbili wala na lege ni. Zia e bâ Ndia ni ti bâ wala “lege ti [Nzapa] kue ayeke mbilimbili”.
AJUGE NI AYEKE “AZO TI NDARA, AZO TI HINGA NDA TI YE, AZO SO IRI TI ALA AWU”
A lingbi ti fâ ngbanga ti azo nzoni gi tongana ajuge ni ahinga kua ti ala nzoni, ala yeke fâ ngbanga na lege ni nga ala yeke yeda na petengo goro ape. Ndia so Nzapa amû lani na azo ti Israël amû nengo mingi na mara ti ajuge tongaso. Kete na peko ti so azo ti Israël ni akomanse ti tambela na yando, a mû wango na Moïse ti soro “ambeni koli ti ngangu, ala so akpe mbeto ti Nzapa, azo ti tene-biani, ala so ake faïda sioni” ti sara kua tongana ajuge (Exode 18:21, 22). Angu 40 na pekoni, Moïse akiri aluti mingi na ndo ti tënë ni so. Lo tene a lingbi a soro gi “azo ti ndara na azo ti hinga nda ti ye, azo so iri ti ala awu” ti duti ajuge na ndo ti azo ni.
Angu mingi na pekoni, Josaphat, * gbia ti Juda atene na ajuge ni, lo tene: “I bi bê ti i nzoni na ye so i sara, i yeke fâ ngbanga teti lê ti azo pëpe, me teti lê ti L’Éternel, na fade Lo sara na i ti fâ ngbanga so. Tongaso, zia mbeto ti L’Éternel aga na ndo i. I bata nzoni tënë ti ye so i yeke sara. Teti L’Éternel Nzapa ti e ayeke kirikiri pëpe. Lo yekia zo teti lê ti lo pëpe, na Lo kamata nginza ti vigno zo pëpe.” (2 Chronique 19:6, 7). Na tenengo tongaso, gbia ni adabe ti ajuge ni so tongana ala fâ ngbanga ti mbeni zo gi ndali ti lê ti lo wala bê ti ye la apusu ala, si sioni ye asi na pekoni, Nzapa ayeke punir ala.
Na ngoi so lani ajuge ni asara ye alingbi na andia ni so, azo ti Israël ni abâ so a bata ala nzoni nga ala yeke na mbeto ape. Me Ndia so Nzapa amû lani na ala afa nga ambeni ye so alingbi ti mû maboko na ajuge ni ti fâ ngbanga na lege ni, même tongana tënë ni so ala yeke bâ lege ni so ayeke tâ ngangu. Aye ni so ayeke so wa?
AMBENI YE SO A-AIDÉ LANI AJUGE NI TI MÛ ANZONI DESIZION
Atâa so azo so a yeke soro ala lani ti ga ajuge ayeke azo ti ndara nga ala hinga kua ti ala, a zia gi ala tongaso ti fâ ngbanga ti azo gi na ndo ti ndara ti ala nga na kode ti ala pëpe. Jéhovah Nzapa afa na ala ambeni ye so a lingbi ala sara tongaso si ala mû anzoni desizion. E yeke bâ ambeni ye ni fafadeso.
Ala gi nda ti atënë ni tâ nzoni si. Na lege ti Moïse, Nzapa amû yanga na ajuge ti Israël, lo tene: “I mä tënë so alondo na popo ti aita ti i, na i fâ ngbanga mbilimbili.” (Deutéronome 1:16). Ajuge alingbi ti fâ nzoni ngbanga gi tongana ala hinga aye kue na ndo ti tënë ni so nzoni si. A yeke ndali ni la si Nzapa atene na zo so ayeke fâ ngbanga, lo tene: “Mo hunda, na mo gi nda ni, na mo hunda tënë mbilimbili.” A lingbi ajuge agi ti bâ wala tënë so a bi na li ti mbeni zo “ayeke tâ tënë,” si ala dë ngbanga ni.
A lingbi ajuge ni amä tënë ti atémoin ni. Atënë ti yanga ti atémoin ni la alingbi ti mû maboko na ajuge ni ti hinga tënë na ndo ti ye so asi so nzoni. Ndia ti Nzapa atene: “Gi témoin oko alingbi zia ngbanga na li ti zo pëpe tënë ti sioye wala siokpari so lo sara; me na yanga ti atémoin use wala ota, tënë ni aga tâ tënë.” (Deutéronome 19:15). Ti ti atémoin ni, Ndia ni atene: “A lingbi mo fono na tënë ti wataka pëpe; mo sara beoko na azo ti sioni ti ga témoin ti wataka pëpe.”
A yeke ti atémoin ni ti tene tâ tënë. Ye so ayeke si na mbeni zo tongana lo tene mvene na gbele ngbanga ayeke lani mbeni ngangu gbotongo mê. Bible atene: “Fade ajuge agi nda ti tënë ni mbilimbili, na tongana témoin so ayeke témoin ti wataka, na lo sara tënë ti témoin ti wataka ti ke ita ti lo, a lingbi i sara na lo na lege ti ye so lo bi bê ti lo ti sara na ita ti lo; na lege so, fade i lungula sioye na popo ti i.” (Deutéronome 19:18, 19). Ni la, tongana mbeni zo atene mvene na gbele ngbanga ti tene lo wara ye ti héritier ti mbeni zo, ti punir lo, a yeke hunda na lo ti futa mbeni ye so ngere ni alingbi tere na ye ti héritier ni so. Me tongana lo tene mvene na ndo ti mbeni zo, so tënë ayeke na li ti lo ape, ti tene a dë ngbanga ti kuâ na li ti zo ni, lo la a yeke fâ lo na place ti zo ni. Ndia ni so ayeke pusu azo lani ti sara kue ti tene gi tâ tënë.
A lingbi ajuge ni amû part ti zo ape. Tongana ajuge ni ahinga aye kue na ndo ti tënë ni awe, ala yeke gbu li ti ala na ndo ti tënë ni ti bâ desizion wa la ala yeke mû. Na mbage so, Ndia ti Nzapa atene mbeni kota tënë, a tene: “Mo yekia wanzinga teti lê ti lo pëpe, na mo yekia kota zo teti lê ti lo pëpe, me mo fâ ngbanga mbilimbili na zo so ayeke nduru na mo.” (Lévitique 19:15). Na yâ ti aye ni kue, ajuge ni adoit ti dë ngbanga ni alingbi na tënë ni, me pëpe ti dë ngbanga ni ndali ti lê ti zo ni wala ndali ti kamba ti kua ti zo ni.
Atâa so andia ni so Nzapa amû na azo ti Israël asara angu ngbangbo mingi awe, a lingbi lakue ti aidé ajuge laso na yâ ti ada-ngbanga. Tongana azo ti fango ngbanga asara ye alingbi na andia ni so, a yeke sara si ala yeke fâ ngbanga na lege ni, me pëpe kirikiri.
AZO SO AWARA LANI NZONI YE NA PEKO TI FANGO NGBANGA TI MBILIMBILI
Moïse ahunda lani azo ti Israël, lo tene: “Kota mara [wa] ayeke na kpengba-ndia na kpengba-tene so alingbi na mbilimbili ti Ndia kue so mbi zia na gbele i laso?” (Deutéronome 4:8). Mbeni mara nde awara aye ti nzoni ni so ape. Na gbe ti komandema ti Gbia Salomon, so na maseka ti lo lo sara ye alingbi na andia ti Jéhovah, azo ni “aduti na siriri,” mbeni ye ti zia mbeto na bê ti ala ayeke dä ape nga aye ti ala awu. “Ala te, na ala nyon, na ala yeke na ngia.”
Mawa ni ayeke so, a si na mbeni ngoi, azo ti Israël aturnê peko na andia ti Nzapa ni. Na lege ti prophète Jérémie, Nzapa atene: “Bâ, ala ke tënë ti L’Éternel awe. Ndara ti nyen ayeke na yâ ala?” (Jérémie 8:9). Ye ti pekoni ayeke so Jérusalem aga lani “kodoro ti mênë” na sioni ye asi singo kâ lani. Na nda ni, a futi kodoro ni na mbeni zo asara kodoro dä ape teti ngu 70.
Prophète Ésaïe ayeke lani na fini na mbeni ngoi so kpale ahon ndo ni na Israël ni so. Ni la, na ngoi so lo kiri lo gbu li ti lo na ndo ti akpale ni so, lo tene mbeni kota tâ tënë na ndo ti Jéhovah nga na Ndia ti lo, lo tene: “Tongana fango ngbanga ti Mo ayeke na sese, fade awakodoro ti sese so amanda lege ti mbilimbili.”
Nzapa apusu lani Ésaïe ti tene prophétie so na ndo ti Jésus Christ, so lo yeke Gbia Messie ni, lo tene: “Fade Lo fâ ngbanga pëpe na lege ti ye so lê ti Lo abâ, na Lo leke tënë pëpe na lege ti tënë so mê ti Lo amä; me fade Lo fâ ngbanga ti awanzinga mbilimbili, na Lo leke tënë na lege ni teti azo ti tâ be-ti-molenge ti sese so.” (Ésaïe 11:3, 4). So pendere ye si ayeke ku azo so ayeke duti ande na gbe ti komandema ti Royaume ti Nzapa!
^ par. 6 Iri Josaphat aye ti tene “Jéhovah ayeke Juge.”
TI HINGA AMBENI TËNË
Tongana nyen andia ti Nzapa ayeke sara nzoni na e?
Jésus afa ndani so e bezoin ti tene Bible afa lege na e. Lo fa nga akota ndia ni use.


text:
“Ala luti ngangu na yâ ti mabe”
“Ala luti ngangu na yâ ti mabe, . . . ala kpengba.”—1 ACOR. 16:13.
ABIA: 60, 64
1. (a) Nyen la asi na Pierre na lê ti kota ngu ti Galilée na ngoi ti mbeni kota pupu? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Ngbanga ti nyen Pierre akomanse ti lï ngu?
NA MBENI bï, bazengele Pierre na ambeni disciple agi lege gbä ti fâ kota ngu ti Galilée na ngö na ngoi ti mbeni kota pupu. Mo ye ti bâ, lê ti ala atï na ndo ti Jésus so ayeke tambela na ndo ti kota ngu ni. Pierre ahunda Jésus ti hinga wala lo kue lo lingbi ti tambela na ndo ti ngu ni ti gue na mbage ti Jésus. Na ngoi so Jésus atene na lo ti ga, Pierre azu na yâ ti ngö ni nga na lege ti miracle lo komanse ti tambela na ndo ti ngu ni ti gue na mbage ti Jésus. Ye oko, kete na pekoni, Pierre akomanse ti lï ngu. Ngbanga ti nyen? Lo bâ kota pupu ti ngu ni na mbeto agbu lo. Pierre adekongo na Jésus, na hio Jésus agbu lo na lo tene na lo, lo tene: “Mo zo ti kete mabe, ngbanga ti nyen mo zia si kite ahon ndo ti mo?”—Mat. 14:24-32.
2. Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
2 Zia e bâ aye ota so andu mabe, so e lingbi ti manda na lege ti ye so asi na Pierre: (1) ye so Pierre asara kozo ti fa so lo mä na bê so Nzapa alingbi ti mû maboko na lo, (2) ye so asara si mabe ti Pierre akomanse ti woko, nga (3) ye so amû maboko na Pierre ti kiri ti duti na mabe. Tongana e gbu li ti e na ndo ti aye ota so alingbi ti mû maboko na e ti bâ tongana nyen la e lingbi ti “luti ngangu na yâ ti mabe”.—1 aCor. 16:13.
MÄ NA BÊ SO NZAPA AYEKE MÛ MABOKO NA MO
3. Ngbanga ti nyen Pierre azu na yâ ti ngö lani? Tongana nyen la e sara mara ti ye so lo sara lani so?
3 Pierre ayeke lani na kpengba mabe. E tene tongaso ngbanga ti nyen? Na ngoi so Jésus airi Pierre, Pierre azu na yâ ti ngö na lo tambela na ndo ti ngu ni. Lo hinga lani na bê ti lo kue so Nzapa ayeke mû na lo ngangu ti sara ni tongana ti so lo sara na Jésus. Legeoko nga, na ngoi so Jésus airi e ti mû peko ti lo, e mû tere ti e na Jéhovah na e wara batême. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so e mä na bê na Jéhovah nga na Jésus nga e hinga na bê ti e kue so ala yeke mû maboko na e.—Jean 14:1; diko 1 Pierre 2:21.
4, 5. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene e duti na mabe?
4 A yeke biani kota ye ti duti na mabe. Tongana ti so mabe ti Pierre amû maboko na lo ti tambela na ndo ti ngu, mabe so e yeke na ni alingbi nga ti mû maboko na e ti sara ambeni ye so na bango ni e pensé e tene e lingbi ti sara ni ape (Mat. 21:21, 22). Na tapande, ambeni zo mingi na popo ti e achangé aye mingi na yâ ti bango ndo ti ala nga na sarango ye ti ala a sara si azo so ahinga ala kozo agirisa ala. E sara achangement so kue ndali ti so e yeke na mabe na Jéhovah nga lo la lo mû maboko na e ti sara ni. (Diko aColossien 3:5-10.) Na ngoi so mabe ti e apusu e lani ti mû tere ti e na Jéhovah, e ga akamarade ti lo, a yeke mbeni ye so e lingbi ti sara ni na ngangu ti e wani lâ oko ape.—aÉph. 2:8.
5 Mabe ti e asara si e kpengba. Mabe ti e la ayeke mû maboko na e ti tiri na Zabolo, kota wato ti e (aÉph. 6:16). Na ndo ni, teti so e zia bê ti e kue na Jéhovah ti mû maboko na e, e gi bê ti e ahon ndo ni na ndo ti akpale ti e ape. Jéhovah atene na e so tongana mabe la apusu e ti zia aye ti yingo na kozo ndo, lo yeke mû na e aye so e yeke na bezoin ni (Mat. 6:30-34). Kota ye ni ayeke so, tongana e yeke na mabe, Jéhovah ayeke mû na e fini ti lakue lakue, mbeni cadeau so zo oko alingbi ti wara ni na ngangu ti lo wani lâ oko ape.—Jean 3:16.
TI ZIA LÊ TI MO NA NDO TI MBENI YE NDE ALINGBI TI SARA SI MO DUTI NA MABE ENCORE APE
6, 7. (a) E lingbi ti haka kota pupu so ayä nga na amapo ti ngu so asara na ngoi so Pierre ayeke tambela na ndo ti ngu na nyen? (b) Ngbanga ti nyen la a lingbi e hinga so alingbi ti si so mabe ti e awoko?
6 E lingbi ti haka kota pupu so ayä nga na amapo ti ngu so asara na ngoi so Pierre ayeke tambela na ndo ti ngu na atara so e yeke tingbi na ni laso. Même tongana atara ni ayeke ngangu mingi, Jéhovah alingbi ti mû maboko na e ti luti ngangu. Girisa ape so, a yeke pëpe kota pupu nga na amapo ti ngu la asara si Pierre alï ngu lani. Mbaï ni atene: “Tongana lo bâ kota pupu ti ngu ni, mbeto agbu lo.” (Mat. 14:30). Pierre azia lani ti bâ Jésus me lo yeke bâ gi ngangu ti kota pupu ti ngu ni. Ye so asara si mabe ti lo akomanse ti woko. Legeoko nga, tongana e zia lê ti e gi na ndo ti akpale ti e, e lingbi ti komanse ti dë kite so Jéhovah ayeke mû maboko na e ape.
7 A lingbi e hinga so alingbi ti si so mabe ti e awoko, ndali ti so Bible atene so mabe so awoko ayeke “siokpari so alingbi ti gbu e hio”. (aHéb. 12:1). Tongana ti so ye so asi na Pierre afa na e, tongana e zia lê ti e gi na ndo ti akpale ti e, mabe ti e alingbi ti woko hio. Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti hinga wala mabe ti e aye ti woko? Gbu li ti mo na ndo ti ambeni hundango ndo so ayeke na gbe ni ge so e lingbi ti hunda tere ti e na ni.
8. Tongana nyen la bango ndo so e yeke na ni kozo na ndo ti azendo ti Nzapa alingbi ti changé?
8 Mbi ngbâ ti bâ azendo ti Nzapa tongana tâ ye tongana ti kozo? Na tapande, so Nzapa atene ni yeke futi sioni dunia so, e yeke mû ngoi ti e ti sara gi na angia ti dunia ni so? Tongana ayeke tongaso, e lingbi ti komanse ti dë kite so ngoi ti futingo dunia so angbâ ti yo (Hab. 2:3). Bâ mbeni tapande ni nde. Nzapa atene so ni yeke pardonné e na lege ti ngere so a futa ti zi na azo. Me, tongana e ngbâ ti pensé gi na ndo ti afaute so e sara ândö, e lingbi ti komanse ti dë kite wala Jéhovah “a mbô” biani asiokpari ti e (Kus. 3:19). Ye so alingbi ti sara si e voro Jéhovah na ngia tongana ti kozo ape nga e zia ti fa tënë.
9. Nyen la alingbi ti si tongana e zia lê ti e gi na ndo ti aye so agbu bê ti e?
9 Mbi ngbâ ti sara kua ti Nzapa na bê ti mbi kue tongana ti kozo? Bazengele Paul atene so tongana e sara na Jéhovah na ngangu ti e kue ayeke mû maboko na e ti “zia bê ti [e] kue na ndo ti beku ni so juska na nda ni”. Ye oko, nyen la alingbi ti si tongana e komanse ti zia lê ti e mingi gi na ndo ti aye so agbu bê ti e wani? Na tapande, e lingbi ti yeda ti sara mbeni kua ti nginza so a futa e dä nzoni me so akanga lege na e ti voro Jéhovah. Ye so alingbi ti sara si mabe ti e awoko nga e lingbi ti “duti azo ti goigoi” na lege so e yeke sara na Jéhovah pëpe na ngangu ti e kue.—aHéb. 6:10-12.
10. Tongana nyen la tongana e pardonné amba ti e e fa so e yeke na mabe na Jéhovah?
10 A yeke ngangu na mbi ti pardonné amba ti mbi? Tongana amba ti e ason bê ti e, e lingbi ti luti gi na ndo ti atënë ti bê ti e nga e gi ti sara ngonzo na tere ti ala wala ti ke ti sara tënë na ala. Nde na so, tongana e pardonné ala, e fa so e yeke na mabe na Jéhovah. E tene tongaso ndali ti nyen? Kuda ti e ayeke na li ti azo so asara sioni na e tongana ti so kuda ti Nzapa ayeke na li ti e ndali ti asiokpari so e sara na tere ti lo (Luc 11:4). A lingbi e hinga na bê ti e kue so tongana e pardonné amba ti e, Nzapa ayeke yeda na e na a yeke ye so ayeke kota mingi ahon ti tene e hunda na amba ti e ti futa kuda ti e so ayeke na li ti ala. Adisciple ti Jésus ahinga lani so ti pardonné zo a hunda ti duti na mabe. Na ngoi so Jésus atene na ala ti pardonné même azo so asara sioni na ala fani mingi, ala tene na lo, ala tene: “Sara si mabe ti e akiri akono.”—Luc 17:1-5.
11. Nyen la alingbi ti sara si e ke ti yeda na awango?
11 Bê ti mbi ason tongana a mû na mbi wango na yâ ti Bible? Gi ti manda ye na lege ti wango so a mû na mo ahon ti gi ti bâ ambeni ye so ayeke na lege ni ape na yâ ti wango ni wala ti gi ti bâ awokongo ti zo so amû na mo wango ni (aProv. 19:20). Zia si apensé ti mo ague oko na ti Nzapa. Zia pasa so ahon mo ape.
12. Tongana mbeni zo ayeke diko tënë lakue na gbe ti go na tere ti azo so Nzapa ayeke sara kua na ala ti mû li ni na ndo ti awakua ti lo, a fa nyen?
12 Mbi yeke diko tënë na gbe ti go na tere ti aita so amû li ni na yâ ti congrégation? Na ngoi so azo ti Israël azia bê ti ala gi na ndo ti atënë so ayeke na lege ni ape so awakala bale-oko aga atënë na ala, ala komanse ti diko tënë na gbe ti go na tere ti Moïse na Aaron. Na pekoni, Jéhovah ahunda Moïse, lo tene: ‘Na lâ nyen si fade ala mä na bê na Mbi?’ (Nom. 14:2-4, 11). Biani, so azo ti Israël adiko tënë na gbe ti go afa polele so ala yeke lani na mabe pëpe na Nzapa so asoro Moïse na Aaron. Legeoko nga, tongana e yeke diko tënë lakue na gbe ti go na tere ti azo so Nzapa ayeke sara kua na ala ti mû li ni na ndo ti awakua ti lo, ye so alingbi ti fa biani so mabe so e yeke na ni na Nzapa awoko awe.
13. Tongana e bâ so mabe ti e awoko, ngbanga ti nyen a lingbi bê ti e anze ape?
13 Na peko ti aye so e londo ti bâ so, tongana mo bâ so mabe ti mo awoko sara vundu ape. Même bazengele Pierre asara mbeto lani nga lo dë kite. Na ambeni ngoi, Jésus amû wango na abazengele ti lo kue ndali ti so ala yeke lani na “kete mabe”. (Mat. 16:8). E lingbi ti manda mbeni kpengba ye na lege ti ye so asi na Pierre so. Bâ ye so lo sara na peko ti so lo komanse ti dë kite nga ti lï ngu.
ZIA BÊ TI MO KUE NA JÉSUS TI KPENGBA MABE TI MO
14, 15. (a) Nyen la Pierre asara na ngoi so lo komanse ti lï ngu? (b) So e lingbi ti bâ Jésus ape so, tongana nyen la “lê ti e ayeke gi” na ndo ti lo?
14 Na ngoi so Pierre abâ kota pupu ti ngu ni nga lo komanse ti lï ngu, lo lingbi lani ti kiri na yâ ti ngö ni lo wani. Lo hinga lani ti tï ngu, tongaso a yeke ye so lo lingbi fade ti sara la (Jean 21:7). Me, ahon ti tene lo zia bê ti lo gi na ndo ti lo wani, lo kiri lo zia bê ti lo kue na Jésus nga lo yeda ti tene Jésus amû maboko na lo. Tongana e bâ so mabe ti e akomanse ti woko, a lingbi e mû tapande ti Pierre. Me e lingbi ti sara ni tongana nyen?
15 Legeoko tongana ti so Pierre akiri azia bê ti lo kue na Jésus, a lingbi e nga kue “lê ti e ayeke gi na ndo ti Jésus, Kota Mokonzi ti mabe ti e na Lo so asara si mabe ti e alingbi kue.” (Diko aHébreu 12:2, 3.) Ti tâ tënë ni, e lingbi pëpe ti bâ Jésus tongana ti Pierre. Me, e yeke fa so “lê ti e ayeke gi” na ndo ti Jésus tongana e manda ye na ndo ti afango ye ti lo nga na asarango ye ti lo nga e gi ti sara ye tâ gi tongana ti lo. Tongana e sara tongaso, e yeke wara mungo maboko so e besoin ni ti sara si mabe ti e akpengba. Zia e bâ ambeni ye so e lingbi ti sara ti mû tapande ti Jésus.
16. Tongana nyen la Bible alingbi ti mû maboko na e ti tene mabe ti e akpengba?
16 Zia bê ti mo kue na Bible ahon ti kozo. Jésus ahinga lani na bê ti lo kue so Bible ayeke Mbeti ti Nzapa nga na yâ ni e yeke wara anzoni wango so ayeke fa lege na e (Jean 17:17). Ti mû tapande ti Jésus, a lingbi e diko Bible lâ na lâ, e manda ni nga e gbu li ti e na ndo ti aye so e yeke diko. A lingbi e sara nga arecherche ti wara kiringo tënë na ahunda so peut-être e yeke na ni. Na tapande, mo yeda biani so e yeke na alango ti nda ni? Manda anzene nzene ye na ndo ti aprophétie ti Bible so afa so e yeke na alango ti nda ni ti sara si mabe ti mo akpengba. Mo ye ti tene mabe so mo yeke na ni na azendo ti Nzapa akpengba ahon ti kozo? Tongaso, manda ye na ndo ti aprophétie ti Bible so aga tâ tënë awe. Mo yeda biani so Bible alingbi ti mû maboko na e laso? Diko ye na ndo ti aita so Bible amû maboko na ala ti changé aye na yâ ti gigi ti ala si aga nzoni ahon ti kozo. *—1 aThes. 2:13.
17. Nyen la amû maboko na Jésus ti ngbâ be-ta-zo même na yâ ti angangu tara? Tongana nyen la mo lingbi ti mû tapande ti lo?
17 Zia lê ti mo gi na ndo ti anzoni ye so Jéhovah amû zendo ni. Jésus azia lê ti lo lani gi na ndo ti “ngia so a zia na gbele lo,” na ye so amû maboko na lo ti ngbâ be-ta-zo même na yâ ti angangu tara (aHéb. 12:2). Lo zia lege pëpe na aye so dunia so alingbi ti mû na lo ti gboto lê ti lo (Mat. 4:8-10). Mo lingbi ti mû tapande ti Jésus tongana mo gbu li ti mo na ndo ti apendere zendo so Nzapa amû. Bâ tere ti mo na yâ ti fini dunia. Sû aye so mo yeke sara ande na yâ ti Paradis wala sara dessin ti aye ni. Sû iri ti azo so mo yeke ku kungo ti wara ala na ngoi so a yeke zingo azo na kuâ nga sû atënë so mo ye ti sara lisoro na ala na ndo ni. Bâ aye so tongana azendo so Nzapa amû gi na azo kue pëpe me na mo wani.
18. Tongana nyen la sambela alingbi ti mû maboko na mo ti tene mabe ti mo akiri akono?
18 Sambela ti tene mabe ti mo akiri akono. Jésus afa na adisciple ti lo ti sambela Jéhovah ti mû na ala yingo vulu (Luc 11:9, 13). Na ngoi so mo yeke sambela Jéhovah, hunda na lo ti sara si mabe ti mo akiri akono; mabe ayeke mbeni lengo ti yingo. Fa polele ye so mo ye, hunda na Nzapa ti mû maboko na mo ti hon ndo ti ye kue so peut-être afa so mabe ti mo awoko. Na tapande, tongana mo bâ so a yeke ngangu na mo ti pardonné azo, hunda na Nzapa ti sara si mabe ti mo akpengba nga ti mû maboko na mo ti pardonné azo.
19. Tongana nyen la e lingbi ti soro anzoni kamarade?
19 Sara kamarade na azo so ayeke na mabe. Jésus asoro lani akamarade ti lo nzoni. Abazengele ti lo so ayeke lani akamarade ti lo ayeke lani be-ta-zo na lo nga ala mä yanga ti lo. (Diko Jean 15:14, 15.) Tongaso, na ngoi so mo yeke soro akamarade ti mo, soro azo so afa so ala mä na bê na Jésus nga ala mä yanga ti lo. Girisa ape so anzoni kamarade ayeke sara lisoro na popo ti ala, même na ngoi so ala yeke mû wango na mba wala ala yeke yeda na wango ti mba.—aProv. 27:9.
20. Ye ti nzoni wa e yeke wara tongana e mû maboko na amba ti e ti duti na mabe?
20 Mû maboko na amba ti mo ti kpengba mabe ti ala. Jésus akpengba mabe ti adisciple ti lo na lege ti atënë nga na sarango ye ti lo (Marc 11:20-24). A lingbi e mû tapande ti Jésus so ndali ti so tongana e mû maboko na amba ti e ti kpengba mabe ti ala, mabe ti e nga kue ayeke kpengba (aProv. 11:25). Na ngoi so mo yeke fa tënë nga mo yeke fa ye, fa na azo polele so Nzapa ayeke dä, lo yeke bi bê ti lo na e nga a sû Bible na gbe ti yingo ti lo. Mû maboko na amba ti mo aChrétien ti tene mabe ti ala nga kue akpengba. Tongana mbeni ita afa so lo yeke na kite wala peut-être lo komanse ti diko tënë na gbe ti go na tere ti aita so amû li ni, kpe lo hio ape. Me, mû maboko na lo na kode ti tene lo kiri lo duti na mabe (Jude 22, 23). Tongana mo yeke na ekole na professeur ti mo asara tënë na ndo ti évolution, sara tënë ti mabe ti mo na ndo ti création na mbeto pëpe. Mo yeke bâ so peut-être sarango ye ti professeur ti mo nga na amba ti mo ti klase ayeke dö bê ti mo mingi.
21. Nyen la Jéhovah atene lo yeke sara teti e kue?
21 Jéhovah nga na Jésus amû maboko lani na Pierre ti hon ndo ti kite nga na mbeto. Na pekoni, Pierre akpengba na yâ ti mabe nga lo ga nzoni tapande ndali ti amba ti lo. Legeoko nga, Jéhovah ayeke mû maboko na e kue ti luti ngangu na yâ ti mabe. (Diko 1 Pierre 5:9, 10.) Angangu so e yeke sara ti tene mabe ti e akpengba ayeke ngbâ senge ape, ndali ti so aye ti nzoni so e yeke wara na pekoni ahon ye kue.
^ par. 16 Na tapande, bâ article “Bible achangé fini ti azo “ na yâ ti a-Tour ti Ba Ndo ti kangbingo ni.


text:
1Jésus atene na ala mbeni toli ti fa na ala atene, ayeke nzoni ala sambela lakue, be ti ala awoko pepe. 2Lo tene na ala: “Ando, na ya ti mbeni gbata, mbeni wafango-ngbanga ayeke daa so ayeke kpe mbeto ti Nzapa pepe si lo yeke kpe nga mbeto ti azo pepe. 3Mbeni wali-mua ayeke na ya ti gbata ni. Lo ga lo baa wafango-ngbanga ni si atene na lo: ‘Fâ ya ti ngbanga so na popo ti mbi na wato ti mbi.’ 4Wafango-ngbanga ni ake lege mingi. Na pekoni, lo tene na be ti lo, lo tene: ‘Ataa so mbi yeke kpe mbeto ti Nzapa pepe si mbi yeke kpe nga mbeto ti azo pepe, 5ngbanga ti so wali-mua so ayeke zia mbi ti duti kpoo pepe, fade mbi yeke fâ ya ti ngbanga ti lo hio si lo ngba lakue ti ga ti so li ti mbi pepe.’ ” 6Kota Gbia akiri atene: “Ala ma tënë so sioni wafango-ngbanga so atene so nzoni! 7Azo so Nzapa asoro ala si ala yeke toto na lo bi na lâ so, fade lo yeke fâ ya ti ngbanga ti ala pepe? Fade lo yeke ku ngbii si lo mu maboko na ala? 8Mbi tene na ala: fade lo yeke fâ ya ti ngbanga ti ala hio. Me tongana Molenge ti Zo aga ande, fade lo yeke wara azo ti mabe na ndö ti sese so?” 9Jésus akiri atene toli so na azo so abaa tere ti ala tongana azo ti mbirimbiri si ala yeke baa amba ti ala tongana ambumbuse zo, lo tene: 10“Azo use ague na ya ti kota da ti Nzapa ti sambela. Oko ayeke farizien si mbeni ayeke zo ti rongo nginza ti lapo. 11Farizien ni aluti ti lo lutingo si lo yeke sambela na ya ti be ti lo, lo tene: ‘Mbi mu singila na mo, Nzapa, ngbanga ti so mbi yeke tongana tanga ti azo kue pepe. Ala yeke ti ala azo ti nzi, azo ti kirikiri, azo ti gingo awali wala akoli ti azo. Mbi yeke nga tongana zo ti rongo nginza ti lapo so pepe. 12Fani use na ya ti yenga oko, mbi yeke ke kobe ti sambela; ye so kue mbi yeke wara, mbi yeke mu dime ni na mo.’ 13Me zo ti rongo nginza ti lapo angba ti lo yongoro kâ; lo mu nga le ti lo na nduzu pepe. Me lo zia maboko ti lo na ndö ti go ti lo, lo tene: ‘Nzapa, baa mawa ti mbi, mbi so mbi yeke zo ti siokpari so.’ 14Mbi tene na ala: so lo ga ti kiri na da ti lo, lo ga mbirimbiri na le ti Nzapa awe, me farizien ni pepe. Biani, zo so asara tere ti lo tongana kota zo, fade a yeke sara si lo ga kete zo; zo so asara tere ti lo tongana kete zo, fade a yeke sara si lo ga kota zo.” 15Azo amu nga akete molenge so angba ti nyon me, aga na ala na Jésus titene lo ndu ala. So adisiple abaa tongaso, ala suku ngangu na azo ni. 16Me Jésus airi akete molenge ni ti ga nduru na tere ti lo si lo tene: “Ala zia akete molenge aga na mbi! Ala kanga lege na ala pepe, ngbanga ti so Kodro-gbia ti Nzapa ayeke ndali ti azo so ayeke tongana amolenge so. 17Mbi tene na ala taa-tënë: zo so ayamba Kodro-gbia ti Nzapa tongana molenge pepe, lo yeke li ande na ya ni oko pepe.” 18Mbeni makonzi ti azuife ahunda Jésus, atene: “Nzoni wafango-ye, nyen laa mbi lingbi ti sara ti wara fini so angba lakue lakue?” 19Jésus atene na lo: “Ngbanga ti nyen si mo iri mbi zo ti nzoni? Zo ti nzoni ayeke daa pepe, gi Nzapa oko. 20Mo hinga atënë ti ndia so atene: ‘Alingbi mo gi wali wala koli ti zo pepe; alingbi mo fâ zo pepe; alingbi mo nzi pepe; alingbi mo tene mvene na le ti ngbanga pepe; alingbi mo ne babâ ti mo na mama ti mo.’ ” 21Koli ni akiri tënë, atene: “Mbi to nda ti sara ye so kue gi na ndembe so mbi de molenge.” 22So Jésus ama tënë so, lo tene na lo: “Mbeni ye oko angba na mo ti sarango ni: mo ka aye ti mo kue, mo kangbi nginza ni na awayere si fade mo yeke wara mosoro na yayu. Na pekoni, mo ga, mo mu peko ti mbi.” 23Me so lo ma tënë so, vundu agbu be ti lo, ngbanga ti so lo yeke na mosoro mingi. 24So Jésus abaa so lo yeke na vundu, lo tene: “Ayeke ngangu na azo ti mosoro ti li na ya ti Kodro-gbia ti Nzapa! 25Lingo ti zo ti mosoro na ya ti Kodro-gbia ti Nzapa ayeke ngangu ahon lingo ti zambala na ya ti du ti sua.” 26Azo so ama tënë so, ala tene: “So ye ni ayeke tongaso, zo wa laa alingbi ti soo kuâ, zo wa?” 27Jésus akiri tënë na ala, atene: “Ye so azo alingbi ti sara ni pepe, Nzapa alingbi ti sara ni.” 28Pierre atene: “Baa, e zia aye ti e kue si e mu peko ti mo!” 29Jésus atene na ala: “Mbi tene na ala taa-tënë: zo so azia da ti lo, wali ti lo, a-ita ti lo, babâ ti lo, mama ti lo wala amolenge ti lo ndali ti Kodro-gbia ti Nzapa, 30fade lo yeke wara aye mingi na ngoi so si na ya ti ngoi so ayeke ga, lo yeke wara fini so angba lakue lakue.” 31Jésus amu adisiple baleoko na use na tere ti lo si lo tene na ala: “Ala ma! E yeke gue na Jérusalem. Kâ, aye so kue awayanga-Nzapa asu tënë ni na mbeti na ndö ti Molenge ti Zo, fade aye ni ayeke si alingbi na ni. 32Biani, fade a yeke zia lo na maboko ti azo ti mara nde, ala yeke he lo na ngia, ala yeke zonga lo, ala yeke tuku ngu ti yanga ti ala na tere ti lo. 33Ala yeke pika lo na fimbo si ala yeke fâ lo. Na lango ota ni, lo yeke zingo na kuâ.” 34Me adisiple ama ya ti tënë so oko pepe, nda ni ahonde na ala; ala hinga nda ti tënë so Jésus atene so pepe. 35So Jésus asi nduru na Jéricho, mbeni waziba aduti na tere ti lege si lo yeke iri ye na maboko ti azo. 36So lo ma go ti gba ti azo so ayeke hon, lo hunda ndo, lo tene: “So nyen laa?” 37Azo atene na lo: “Jésus, zo ti Nazaret laa ayeke hon so.” 38Lo dekongo, lo tene: “Jésus, Molenge ti David, baa mawa ti mbi!” 39Azo so ayeke tambula na li ni asuku na lo titene lo kanga yanga ti lo; me lo kiri lo dekongo ngangu ahon ti kozoni, lo tene: “Molenge ti David, baa mawa ti mbi!” 40Jésus aluti si lo mu yanga titene ala mu lo, aga na lo. So lo ga nduru awe, Jésus ahunda lo, atene: 41“Mo ye mbi sara nyen na mo?” Lo kiri tënë, lo tene: “Kota Gbia, sara si mbi kiri mbi baa ndo.” 42Jésus atene na lo: “Baa ndo! Mabe ti mo asoo mo awe!” 43Gi hio tongaso, le ti lo azi si lo mu peko ti Jésus, lo yeke gonda Nzapa. Azo so kue abaa ye ni ayeke gonda nga Nzapa.
Copyright
Learn More


text:
1Mbeni lâ, Jésus aluti na yanga ti kota ngu ti Genezaret, gba ti azo aga na tere ti lo si ala yeke gbugburu tere ti ma tënë ti Nzapa. 2Lo baa ango use na yanga ti ngu; azo ti gingo susu asigigi na ya ni awe si ala yeke sukula agbanda ti ala. 3Jésus ako na ya ti mbeni ngo ni oko so ayeke ti Simon. Lo hunda na lo ti gue na ngo ni yongoro kete na le ti ngu. Na pekoni, Jésus aduti na ya ti ngo ni si lo yeke fa ye na gba ti azo ni. 4So lo hunzi tënë ti lo awe, lo tene na Simon: “Mo gue na ngo ni na ndo so ngu ali mingi si ala bi gbanda daa ti gi asusu.” 5Simon akiri tënë na lo: “Kota zo, na bi so kue, e pika li ti e gbaa, e wara susu oko pepe. Me ndali ti tënë ti yanga ti mo, fade mbi yeke bi gbanda ni.” 6So ala bi gbanda ni, ala gbu asusu gbani gbani; gbanda ti ala aye ti suru. 7Ala sara maboko na amba ti ala so ayeke na ya ti mbeni ngo ni ti ga ti mu maboko na ala. Amba ti ala aga si ala tuku asusu ni na ya ti ango use kue; ango ni asi singo na asusu si aye ti linda ngu. 8So Simon Pierre abaa tongaso, lo ti na gbe ti Jésus si lo tene na lo: “Kota Gbia, hon yongoro na tere ti mbi, ngbanga ti so mbi yeke zo ti siokpari!” 9Mbeto agbu Simon na azo so kue ayeke na tere ti lo, ngbanga ti so ala gbu asusu gbani gbani. 10Mbeto agbu nga Jacques na Jean, amolenge ti Zebede so ala yeke amba ti Simon. Jésus atene na Simon: “Sara mbeto pepe! Ti londo fadeso, mo yeke ga zo ti gingo azo.” 11So ala kiri na ango ni na yanga ti ngu awe, ala zia aye ti ala kue si ala mu peko ti Jésus. 12So Jésus ayeke na ya ti mbeni gbata ni, mbeni koli so buruma amu tere ti lo kue asi. So lo baa Jésus, lo ti, lo kpo li ti lo na sese si lo voro lo, lo tene: “Kota Gbia, tongana mo ye, mo lingbi ti sara si tere ti mbi aga nzoni.” 13Jésus ayoro maboko ti lo, lo ndu koli ni si lo tene: “Mbi yeda! Ayeke nzoni tere ti mo aga nzoni.” Gi na pekoni, buruma ni alondo na tere ti lo. 14Jésus amu yanga na lo, atene: “Mo tene tënë ni na mbeni zo oko pepe! Me mo gue mo fa tere ti mo na wayango-sandaga titene lo baa mo; na pekoni, mo mu sandaga so Moïse amu yanga ando ti mungo ni so. Tongaso si mo fa na le ti azo kue so tere ti mo aga nzoni awe.” 15Sango ti Jésus angba ti mu yanga ti azo ti gue na ni. Gba ti azo aga ti ma tënë ti lo nga titene lo kai kobela ti ala. 16Me Jésus agboto tere ti lo, lo gue na mbeni ndo so zo ayeke daa pepe si lo sambela. 17Mbeni lâ, Jésus ayeke fa ye na azo. Afarizien na awafango-ndia ayeke na popo ti azo ni; ala londo na ya ti akodro ti Galile na ti Judée nga na Jérusalem si ala ga. Ngangu ti Kota Gbia ayeke na Jésus si lo yeke kai akobela na tere ti azo. 18Ambeni zo ayo mbeni koli so mbage ti tere ti lo abuba na ndö ti kelekpa si aga na lo. Ala yeke gi lege ti li na lo na ya ti da ni, ti zia lo na dawa ti Jésus. 19Me ala gi lege ti li na lo gbaa, ngbanga ti so azo ayeke gbani gbani. Ala gue na lo na li ti da ni, ala zi mbage ti li ni si ala yoro lo na kelekpa ti lo kue na popo ti azo ni, ala zia lo na dawa ti Jésus. 20So Jésus abaa mabe ti ala, lo tene na koli ni: “A zi asiokpari ti mo awe.” 21Awafango-ndia na afarizien ato nda ti tene na be ti ala, atene: “Lo yeke zo wa si lo yeke zonga Nzapa so? Zo wa laa alingbi ti zi asiokpari ti azo? Gi Nzapa oko!” 22Me Jésus ahinga tënë ti be ti ala kue si lo tene na ala: “Ngbanga ti nyen laa ala yeke tene mara ti tënë tongaso na be ti ala? 23Titene zo atene: ‘A zi asiokpari ti mo awe’, wala titene zo atene: ‘Londo, mo tambula!’, so wa laa ayeke ngangu pepe? 24Me ti sara si ala hinga atene, Molenge ti Zo ayeke na ngangu ti zi asiokpari ti azo na sese so, Jésus atene na zo so mbage ti tere ti lo abuba so, atene: ‘Mbi tene na mo: londo, mo mu kelekpa ti mo, mo gue na da ti mo!’ ” 25Gi hio tongaso, koli ni alondo na le ti azo kue, lo mu kelekpa ti lo, lo gue na da ti lo si lo yeke gonda Nzapa. 26Li ti azo ni kue akpe; ala yeke gonda Nzapa, mbeto agbu ala si ala tene: “Laso, e baa akota ye ti kpene!” 27Na pekoni, Jésus asigigi si lo baa mbeni zo ti rongo nginza ti lapo so iri ti lo ayeke Lévi; lo yeke duti na ndo so azo ayeke futa lapo ti ala daa. Jésus atene na lo, atene: “Mu peko ti mbi!” 28Lévi alondo, lo zia aye kue si lo mu peko ti Jésus. 29Na pekoni, Lévi asara kota matanga na da ti lo ndali ti Jésus. Azo ti rongo nginza ti lapo na ambeni zo mingi ayeke te kobe na ala. 30Afarizien na awafango-ndia ti ala ayeke kasa tënë ni si ala tene na adisiple ti Jésus, atene: “Ngbanga ti nyen laa ala yeke te, ala yeke nyon na azo ti rongo nginza ti lapo nga na azo ti siokpari so?” 31Jésus akiri tënë na ala: “Azo so ayeke na nzoni tere laa ayeke na nzara ti gue na wanganga pepe, me azo ti kobela. 32Mbi ga ti iri azo ti mbirimbiri pepe, me mbi ga ti iri azo ti siokpari titene ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala.” 33Afarizien atene na Jésus: “Adisiple ti Jean na adisiple ti e ayeke ke kobe lege mingi si ala yeke sambela, me adisiple ti mo ayeke te ye si ayeke nyon ye.” 34Jésus atene na ala: “Azo so a tisa ala na matanga ti mungo tere ti koli na wali, fade ala yeke hunda na azo ni ti ke kobe na ndembe so koli ni ade na popo ti ala? Oko pepe! 35Me ambeni lango ayeke ga so fade a yeke mu koli ni na popo ti ala, a hon na lo; na ngoi so laa, fade ala yeke ke kobe.” 36Jésus atene nga na ala mbeni toli na ala, atene: “Zo alingbi ti suru yanga ti fini bongo ti fu na le ti ka ti ngbene bongo pepe. Tongaso pepe, fade fini bongo ni ayeke suru si nduru yanga ti fini bongo ni alingbi na ngbene bongo ni pepe. 37Zo alingbi nga ti tuku fini vin na ya ti ngbene bozo ti poro pepe. Tongaso pepe, fade fini vin ni ayeke sara si bozo ni asungba, vin ni atuku na sese si bozo ni abuba. 38Me alingbi atuku fini vin na ya ti fini bozo. 39Zo so anyon ngbene vin awe, lo ye ti nyon fini vin pepe, ngbanga ti so lo baa lo tene, ngbene ni laa anzere.”
Copyright
Learn More


text:
TOUR TI BA NDO JUILLET 2014
Nyen la asioni ye ayeke si ka na anzoni zo?
Nzapa la ayeke na peko ni? Lege ayeke dä ti tene azo azi tere ti ala na pasi nga na aye ti sioni?
Asioni ye ahon ndo ni!
Tongana mbeni ye ti karango Nzapa ayeke dä ape, ka ndali ti nyen si lo bata anzoni zo ape?
Asioni ye ayeke si ka na anzoni zo: Ngbanga ti nyen?
Bible afa ye ota so ayeke gunda ti pasi ti azo.
Ye so Nzapa ayeke sara ande na asioni ye so asi so
Tënë ti fini dunia so asioni ye ayeke si ande na anzoni zo na yâ ni ape anzere na mo?
Mbi fono lâ oko sân ngombe ti mbi ape
Annunziato Lugarà ayeke lani na yâ ti groupe ti ambeni bandii, me mbeni lâ lo gue na Da ti Royaume na pekoni gigi ti lo achangé.
Nzoni fason ti se amolenge ti mo ayeke so wa?
Bible afa nzoni fason 3 ti sengo ndo.
Mo hinga?
Ândö azo aleke abateau ti ala tongana nyen ti tene ngu alï na yâ ni ape? Ândö azo asara ka tongana nyen ti bata asusu ti ala?
Mo lingbi ti bâ Nzapa so lê abâ lo ape so?
Mo lingbi ti bâ lo na “lê ti bê.”
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Sambela ayeke gi mbeni lege ti hunda mungo maboko?


text:
CHAPITRE 99
Jésus asava ambeni waziba nga lo fa tënë na Zachée
MATTHIEU 20:29-34 MARC 10:46-52 LUC 18:35–19:10
JÉSUS ASAVA AMBENI WAZIBA NA KODRO TI JÉRICHO
ZACHÉE SO AYEKE ZO TI RONGO NGINZA TI IMPÔT ACHANGÉ BÊ TI LO
Fadeso, Jésus na azo so ayeke tambela legeoko na lo asi na kodro ti Jéricho. Ti londo na Jéricho ti gue na Jérusalem, zo apeut ti sara lango oko na lege. A-Jéricho ayeke use, ngbene ni ayo kilomètre oko na ndambo na fini ni so a sara ni na ngoi ti aRomain. Tongana Jésus na azo so ayeke tambela na tere ti lo alondo na mbeni oko ti agbata ni so ti gue na mbeni, ambeni waziba use amä bruit ti hongo ti ala. Iri ti mbeni waziba ni oko ayeke Bartimée.
Na mango so Jésus la ayeke hon so, Bartimée na mbeni mba ti lo waziba ni akomanse ti dekongo atene: “Seigneur, Molenge ti David, sara nzoni bê na e!” (Matthieu 20:30). Ambeni zo atene na ala ti kanga yanga ti ala, me akoli ni akiri adekongo na kota go ahon ti kozo. Na mango ye ni so, Jésus aluti, na lo hunda na azo so ayeke nduru na tere ti lo ti gue ti ga na azo so ayeke dekongo so. Azo ni ague na mbage ti akoli ni na ala tene na mbeni oko ti awaziba ni atene: “Kanga bê ti mo, londo, bâ lo yeke iri mo.” (Marc 10:49). Na dongo tere, waziba ni abi bongo so ayeke na ndo ti go ti lo, lo huru lo luti na gere ti lo na lo gue na tere ti Jésus.
Jésus ahunda ala, lo tene: “Ala ye mbi sara nyen na ala?” Ala use kue atene: “Seigneur, e ye si lê ti e azi.” (Matthieu 20:32, 33). Mawa asara Jésus, lo ndu lê ti ala na lo tene na mbeni oko na milieu ti ala, lo tene: “Mo gue, mabe ti mo asava mo awe.” (Marc 10:52). Lê ti ala angbâ azi na ala komanse ti mû gonda na Nzapa. Tongana azo kue abâ ye so, ala nga amû gonda na Nzapa. Na pekoni, akoli use so akomanse ti mû peko ti Jésus.
Gbâ ti azo ayeke ngoro lani Jésus tongana lo yeke hon na yâ ti kodro ti Jéricho. Azo kue aye gi ti bâ zo so asara si awaziba use so akiri abâ ndo so. Azo ayeke pete Jésus mbage na mbage; me ambeni awara nga lege pëpe ti bâ lo. A yeke ye so asi na Zachée la. Lo la lo yeke mokonzi ti azo ti rongo nginza ti impôt so ayeke na Jéricho nga na akodro so ayeke na tere ni. Ngbanga ti so lo yeke mbeni nduru zo, lo peut ti bâ ye so ayeke passé so ape. Tongaso, lo mû loro, lo hon na devant na lo gue lo monté mbeni keke ti sycomore (wala keke ti sycomore so afigue asigi dä) so ayeke na tere ti lege so Jésus aga ti hon dä. Tongana lo monté keke ni, lo bâ aye kue nzoni. Tongana Jésus aga nduru na lo bâ Zachée na li ti keke ni, lo tene: “Zachée, descend hio si, ndali ti so laso mbi yeke lango na da ti mo.” (Luc 19:5). Zachée angbâ adescend na lo bi gere hio lo gue na yanda-da ti leke aye ti ku na Jésus.
Tongana azo abâ ye so, ala komanse ti diko tënë na gbe ti go. Ti ala, a yeke na lege ni ape ti tene Jésus ague na yanga-da ti mbeni zo so ala bâ lo tongana wasiokpari. Zachée aga zo ti mosoro ndali ti so lo yeke sara ye ti likisi na ngoi so lo yeke ro nginza ti impôt na maboko ti azo.
Tongana Jésus ayeke lï na yâ ti da ti Zachée tongaso, azo adiko tënë atene: “Lo gue gene na da ti mbeni koli so ayeke wasiokpari.” Me ti Jésus, lo bâ so Zachée apeut ti changé. Zachée azia kamene na lê ti Jésus ape. Zachée angbâ alondo na lo tene: “Seigneur, bâ, mbi yeke mû na awayere ndambo ti aye ti mbi, na ye kue so mbi gbu na likisi na maboko ti azo, mbi yeke kiri na ni na ala fani osio.”—Luc 19:7, 8.
So pendere ye la Zachée asara ti fa so lo ye ti changé bê ti lo! Âmanke, lo peut lani ti hinga wungo ti nginza so lo wara ni na maboko ti aJuif nde nde, na a yeke ndali ni la lo deba même yanga ti lo so lo yeke kiri na ni na ala fani osio. Ahon même ye so Ndia ti Nzapa ahunda (Exode 22:1; Lévitique 6:2-5). Na nda ni, Zachée atene so fade lo yeke mû ndambo ti aye ti lo ti mû ni na awayere.
A nzere na Jésus ti bâ so Zachée achangé bê ti lo na a yeke ndali ni la lo tene na lo, lo tene: “Laso, salut aga na da so, ndali ti so lo kue lo yeke molenge ti Abraham. Ti tâ tënë ni, Molenge ti zo aga ti gi azo so agirisa na ti sö ala.”—Luc 19:9, 10.
Ade ti ninga ape, Jésus asara tënë lani na ndo ti azo so agirisa tongana lo mû toli ti molenge so agirisa (Luc 15:11-24). Ti ge, lo fa na ala tâ tapande ti mbeni zo so agirisa kue, me so na pekoni a wara lo. Amokonzi-nzapa nga na azo so amû peko ti ala ayeke diko tënë na tere ti Jésus ndali ti so lo sara ye na nzoni bê na mbage ti amara ti azo so ayeke tongana Zachée so. Me, Jésus ayeke ngbâ lakue ti gi na ti kiri na amolenge ti Abraham so agirisa.


text:
104: Jésus akiri na yayu
TONGANA alango ayeke hon, Jésus afa tere ti lo na adisciple ti lo fani mingi. Mbeni lâ adisciple ti lo 500 tongaso abâ lo. Tongana lo si na ala, lo sara tënë ti nyen na ala? Mo hinga? Lo sara tënë ti Royaume ti Nzapa. Jéhovah atokua lani Jésus na ndo ti sese ti fa ye na azo na ndo ti Royaume so. Lo ngbâ ti sara tongaso lakue même na peko ti so a zingo lo na kuâ.
Royaume ti Nzapa ayeke nyen? Mo dabe ti mo na ni? A yeke ngorogbia ti Nzapa na yayu, na Jésus ayeke Lo so Nzapa asoro lo ti duti Gbia ni. Tongana ti so e manda awe, so lani Jésus amû kobe na azo ti nzara, lo zi kobela na tere ti azo nga lo zingo même akuâ, lo fa so lo yeke duti ande mbeni nzoni gbia.
Tongaso, tongana Jésus ayeke komande na yayu teti ngu saki oko, aye ayeke duti ande tongana nyen na ndo ti sese ge? Sese ni kue ayeke ga ande mbeni pendere paradis. Bira ayeke duti dä pëpe, sarango sioni, kobela na même kuâ ayeke duti dä nga pëpe. E hinga so a yeke tâ tënë ngbanga ti so Nzapa ayeke sara si sese ni aga paradis ti tene azo aduti dä na ngia. A yeke nda ni la si lo leke lani yaka ti Eden na tongo nda ni. Jésus ayeke sara kue ti tene ye so Nzapa aye ti sara aga tâ tënë.
Ngoi ni asi awe ti tene Jésus akiri na yayu. Teti alango 40, Jésus afa tere ti lo na adisciple ti lo, tongaso si ala hinga biani atene Jésus akiri na fini awe. Me kozoni si lo kiri na yayu, lo tene na adisciple ti lo: ‘Ala ngbâ na Jérusalem juska ala wara yingo vulu si.’ Yingo vulu ayeke ngangu ti Nzapa ti sara na kusala, na a yeke tongana pupu. Yingo so ayeke mû maboko na azo ti Nzapa ti sara ye so bê ti lo aye. Na nda ni, Jésus atene: ‘Ala fa tënë ti mbi juska na nda ti sese kue.’
Na peko ti so Jésus atene tënë so, mbeni ye ti ndima asi. Lo to nda ni yeke yeke ti gue na yayu, tongana ti so mo bâ ge. Na pekoni, mbeni mbinda angoro lo kue, si adisciple ti lo alingbi ti bâ lo mbeni pëpe. Jésus ague na yayu. Kâ, lo to nda ti komande na ndo ti adisciple ti lo na sese ge.
1 aCorinthien 15:3-8; Apocalypse 21:3, 4; Kusala 1:1-11.
Ahundango tënë
- Mbeni lâ, adisciple oke abâ Jésus? Lo sara tënë ti nyen na ala?
- Royaume ti Nzapa ayeke nyen? Gigi ayeke duti ande tongana nyen na ndo ti sese na ngoi so Jésus ayeke komande tongana Gbia teti ngu saki oko?
- Teti lango oke Jésus afa tere ti lo na adisciple ti lo? Me ngoi asi fadeso awe ti tene lo sara nyen?
- Tâ gi kozoni si lo zia adisciple ti lo ti gue, Jésus atene na ala ti sara nyen?
- Nyen la asi na lê ti foto so? Tongana nyen Jésus agirisa na lê ti adisciple ti lo?
Ambeni hundango tënë
- Diko 1 aCorinthien 15:3-8.
Ngbanga ti nyen bazengele Paul alingbi lani ti sara tënë ti zingongo ti Jésus na kuâ na kite oko pëpe? A-Chrétien laso alingbi nga ti sara tënë ti nyen na kite oko pëpe? (1 aCor. 15:4, 7, 8; Es. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5).
- Diko Kusala 1:1-11.
Tongana ti so Kusala 1:8 atene kozoni, a fa tënë juska na ndo wa? (Kus. 6:7; 9:31; 11:19-21; aCol. 1:23).
TI HINGA AMBENI TËNË
Christ aduti na mbage ti maboko ti Nzapa ti koli
Na ngoi so Jésus angbâ ti ku yanga so a yeke mû na lo ti londo na tere ti awato ti lo, kua ti nyen la lo sara?


text:
1Na peko ti lango ti wungo tere, na ndaperere ti layenga, Marie ti kodro ti Magdala na mbeni Marie ni aga ti baa du ti kuâ ni. 2Mo ye ti baa, sese ayingi ngangu mingi; ange ti Kota Gbia alondo na yayu azu na sese, lo pusu têne ti yanga ti du ni si lo duti na ndö ni. 3Tere ti lo ayeke za tongana wâ ti bekpa si bongo ti lo avuru ahon ndoni. 4Mbeto agbu aturugu ni si tere ti ala ado mingi, ala ga tongana azo so akui awe. 5Me ange ni atene na awali ni: “Mbeto asara ala pepe; mbi hinga so ala yeke gi Jésus, lo so a fâ lo na ndö ti keke ti kroa. 6Lo yeke na ndo so pepe, lo zingo na kuâ awe tongana ti so lo tene tënë ni lani. Ala ga, ala baa ndo so lani lo lango daa. 7Ala gue hio atene na adisiple ti lo, atene: ‘Lo zingo na kuâ awe si lo hon kozo ti ala na Galile. Kâ laa ala yeke baa ande lo.’ Baa, tënë ni laa mbi tene na ala laa awe so.” 8Awali ni alondo hio na yanga ti du ti kuâ ni, mbeto na ngia kue asi be ti ala si ala kpe ague atene tënë ni na adisiple ti Jésus. 9Mo ye ti baa, Jésus aga atengbi na ala si lo tene na ala: “Mbi bara ala!” Ala ga nduru na tere ti lo, ala gbu gere ti lo si ala kuku na gbe ti lo. 10Tongaso Jésus atene na ala: “Mbeto asara ala pepe. Ala gue atene na a-ita ti mbi ti gue na Galile: kâ laa ala yeke baa ande mbi.” 11So awali ni ade na lege, ambeni turugu so abata du ti kuâ ni ague ali na ya ti gbata si ala fa peko ti ye so asi so kue na akota wayango-sandaga. 12Akota wayango-sandaga ni na akangba abongbi tere ti ala, ala ma tere si ala mu kota nginza na aturugu ni. 13Ala tene na ala: “Ala tene na azo, atene: ‘Adisiple ti lo aga na bi, ala nzi kuâ ti lo ahon na ni na ndembe so e ngba ti lango.’ 14Tongana tënë ni asi na mê ti govoronere, fade e laa e yeke sara titene be ti lo ade si e yeke sara titene ala wara tënë pepe.” 15Aturugu ni amu nginza ni si ala sara ye alingbi na tënë so a fa na ala. Nilaa tënë ti mvene so awu na popo ti azuife ngbii asi laso. 16Adisiple baleoko na oko ague na Galile, na li ti hoto so Jésus ahunda na ala ti gue daa. 17So ala baa lo, ala kuku na sese na gbe ti lo, me ambeni na popo ti ala adekite. 18Jésus aga nduru na tere ti ala si lo tene na ala: “A mu na mbi ngangu kue na yayu nga na sese. 19Tongaso, ala gue na ndo ti amara kue, ala sara si ala ga adisiple, ala batize ala na iri ti Babâ, ti Molenge na ti Yingo-Vuru; 20ala fa na ala ti bata lege ti aye so kue mbi mu yanga na ala. Baa, mbi yeke na ala lakue ngbii asi na ngoi ti ndani.”
Copyright
Learn More


text:
Duti na ngia ndali ti mariage ti molenge ti ngasangbaga
“Zia e duti na ngia na tere ti e anzere mingi . . . ngbanga ti so mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni asi awe.”—APOC. 19:7.
1, 2. (a) Zo wa la mariage ti lo ayeke sara si tere ti azo ayeke nzere mingi na yayu? (b) Ahundango ndo wa la e yeke sara tënë na ndo ni?
TI LEKE tere ndali ti mariage ayeke mû ka lakue ngoi mingi. Me e yeke sara tënë na ndo ti mbeni mariage so ayeke nde mingi. A yeke mariage ti mbeni gbia. Gbu li ti mo kete! A sara ngu 2000 tongaso awe la a yeke leke tere ndali ti mariage so. Ngoi ti tene Gbia ni asara mariage na wali ti lo aga nduru mingi awe. Na yâ ti ngoi kete, a yeke mä apendere mozoko na yâ ti da ti Gbia ni nga gbâ ti azo ayeke he bia na yayu atene: “Ala sepela Jah, ngbanga ti so Jéhovah Nzapa ti e, Lo ti ngangu ahon kue, ato nda ti komande tongana gbia awe. Zia e duti na ngia na tere ti e anzere mingi; zia e mû gloire na lo, ngbanga ti so mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni asi awe na wali ti lo aleke tere ti lo awe.”—Apoc. 19:6, 7.
2 “Molenge ti ngasangbaga ni” so mariage ti lo ayeke sara si tere ti azo ayeke nzere mingi na yayu, a yeke Jésus Christ me mbeni zo nde ape (Jean 1:29). Lo yü bongo tongana nyen ti sara na mariage ni? Wali ti lo ni ayeke zo wa? Wali ni aleke tere ti lo tongana nyen ndali ti mariage ni? A yeke sara mariage ni lawa? Mariage ni ayeke sara si tere ti azo so ayeke na yayu anzere. Ka ti azo so ayeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na sese tere ti ala nga kue ayeke nzere? E ye mingi ti wara kiringo tënë na ahundango ndo so. Tongaso, zia e bâ tanga ti aversê ti Psaume 45 so e bâ ambeni versê ni na yâ ti article so ahon.
‘FION TI YOMBO AYEKE NA BONGO TI LO’
3, 4. (a) Tënë wa la wasungo psaume atene na ndo ti bongo ti mariage ti koli so aye ti mû wali fini fini? Nyen la asara si tere ti lo akiri anzere mingi? (b) Azo wa la ayeke “amolenge-wali ti agbia” nga na “Gbia-wali” so tere ti ala nga kue anzere tongana ti koli so aye ti mû wali fini fini?
3 Diko Psaume 45:9, 10. Jésus Christ, koli so aye ti mû wali fini fini, ayü bongo ti lo ti mariage ti gbia. Bongo ti lo afun mbeni pendere yombo tongana ti “épice ti nzoni mingi”. Na tapande yombo ti myrrhe nga na casse so a zia ni lani na yâ ti mafuta so ayeke nzoni-kue so azo ti Israël ayeke tuku na li ti zo ti soro lo.—Ex. 30:23-25.
4 Pendere mozoko so atoto na yayu na yâ ti da ti koli so aye ti mû wali fini fini asara si tere ti lo akiri anzere mingi teti so lo hinga so ngoi ti mariage ti lo aga nduru mingi awe. Tere ti “gbia-wali” ni nga kue anzere tongana ti lo. “Gbia-wali” ni aye ti sara tënë ti mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na yayu so na yâ ni a yeke wara “amolenge-wali ti agbia” so ti tene a-ange so ayeke nzoni-kue. A nzere mingi ti mä go ti azo so asara tënë na yayu atene: “Zia e duti na ngia na tere ti e anzere mingi . . . ngbanga ti so mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni asi awe.”
WALI SO AYE TI MÛ KOLI FINI FINI ALEKE TERE TI LO TETI MARIAGE NI
5. “Wali ti Molenge ti ngasangbaga ni” ayeke zo wa?
5 Diko Psaume 45:11, 12. E hinga awe koli so aye ti mû wali fini fini, me wali ti lo ni ayeke zo wa? Wali ti lo ni ayeke aChrétien 144000 so a soro ala ti gue na yayu so Jésus Christ ayeke li ti ala. (Diko aÉphésien 5:23, 24.) Ala yeke komande ande legeoko na Christ na yâ ti Royaume ti Nzapa na yayu (Luc 12:32). A-Chrétien 144000 so “angbâ gi ti mû peko ti Molenge ti ngasangbaga ni atâa lo gue na ndo wa.” (Apoc. 14:1-4). Ala ga “wali ti Molenge ti ngasangbaga ni” nga ala duti na tere ti lo na yayu.—Apoc. 21:9; Jean 14:2, 3.
6. Ngbanga ti nyen a iri aChrétien so a soro ala ti gue na yayu “molenge-wali ti gbia”? Ngbanga ti nyen a tene na ala ti ‘girisa azo ti ala’?
6 A iri wali so aye ti mû koli fini fini “molenge-wali” me a iri nga lo “molenge-wali ti gbia”. (Ps. 45:14). “Gbia” ni ayeke zo wa? A yeke Jéhovah. Lo mû aChrétien so a soro ala ti gue na yayu na yâ ti sewa ti lo tongana “amolenge” ti lo (aRom. 8:15-17). Teti so aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke ga ande wali so aye ti mû koli fini fini na yayu, a tene na ala atene: “Mo girisa azo ti mo, na da ti babâ ti mo nga.” A lingbi ala zia li ti ala “angbâ gi na ndo ti aye so ayeke na yayu, me na ndo ti aye so ayeke na sese pëpe.”—aCol. 3:1-4.
7. (a) Tongana nyen la Christ aleke wali ti lo so lo ye ti sara mariage na lo? (b) Wali ni abâ koli ti lo so lo ye ti sara mariage na lo so tongana nyen?
7 A sara angu mingi awe la Christ ayeke leke wali ti lo teti mariage so ala yeke sara ni na yayu. Bazengele Paul atene so Christ “andoye congrégation na lo kä tere ti lo na kuâ ndali ti congrégation ni, si lo lingbi ti sara si congrégation ni aga nzoni-kue, lo sukula ni na ngu na lege ti tënë ti Nzapa, si lo fa congrégation ni pendere na lê ti lo wani, na mbeni saleté na tere ti lo pëpe wala na mbeni tere so anokpo nokpongo pëpe wala mbeni mara ti ye tongaso pëpe, si congrégation ni alingbi ti duti nzoni-kue na sioni oko pëpe na tere ti lo.” (aÉph. 5:25-27). Paul atene na aChrétien so a soro ala ti gue na yayu na Corinthe ti giriri, lo tene: “Mbi sara mbanda ti ala tongana ti Nzapa, teti mbi wani mbi mû zendo ti mû ala na mbeni koli oko, so ayeke Christ. Na mbi ye ti mû ala na lo tongana mbeni maseka-wali so ade ti hinga koli pëpe na so ayeke na sioni oko pëpe.” (2 aCor. 11:2). Teti so wali ni avoro Nzapa na lege ni nga Nzapa ayeda na ni, a sara si lo yeke pendere mingi na lê ti Gbia Jésus Christ. Wali ni ayeda so lo yeke “seigneur” ti lo nga lo “yekia lo” tongana koli ti lo.
‘A GUE NA WALI NI NA GBELE GBIA’
8. Ngbanga ti nyen a tene wali ni ayeke “pendere mingi”?
8 Diko Psaume 45:14, 15a. Wali ni “asara pendere na tere ti lo ti ku na koli ti lo ni” nga lo yeke “pendere mingi” ndali ti mariage ti Gbia. Na Apocalypse 21:2, a haka wali ni na mbeni gbata, Fini Jérusalem. Gbata ti yayu so aza na “gloire ti Nzapa” nga zango ni ayeke “tongana ti mbeni tênë ti kota ngere, tongana tênë ti jaspe so aza si zo alingbi ti bâ ndo na yâ ni kue.” (Apoc. 21:10, 11). A sara tënë ti pendere ti Fini Jérusalem nzoni mingi na mbeti ti Apocalypse (Apoc. 21:18-21). A yeke biani na lege ni so wasungo psaume atene so wali ni ayeke “pendere mingi”. A yeke na lege ni ndali ti so Gbia ni ayeke sara mariage ni na yayu.
9. Zo wa la ayeke “gbia”so a yeke gue na wali so aye ti mû koli fini fini na lo? Wali ni ayü bongo tongana nyen?
9 A yeke gue na wali so aye ti mû koli fini fini na koli ni, Gbia ti Royaume ti Nzapa. Koli so aye ti mû wali fini fini aleke wali ti lo nga lo ‘sukula lo na ngu na lege ti tënë ti Nzapa’. Wali ni ayeke ‘nzoni-kue na sioni oko ayeke na tere ti lo pëpe.’ (aÉph. 5:26, 27). A lingbi wali ni ayü bongo nzoni ndali ti mariage ni. A yeke ye so wali ni asara la. “A leke bongo ti lo na lor” nga “fade a gue na lo na gbele gbia na lo yü bongo ti pendere mingi”. Ndali ti mariage ti Molenge ti ngasangbaga, “a mû lege na lo ti yü pendere bongo ti lin so aza zango, so saleté ayeke dä pëpe, teti pendere lin ni aduti fä ti akusala ti mbilimbili so azo so ayeke nzoni-kue asara ni.”—Apoc. 19:8.
‘MARIAGE NI ASI AWE’
10. A yeke sara mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni lawa?
10 Diko Apocalypse 19:7. A yeke sara mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni lawa? Atâa so na yâ ti Apocalypse 19:7 a tene so “wali ti lo aleke tere ti lo awe” ndali ti mariage ni, aversê so aga na pekoni asara pëpe tënë na ndo ti mariage ni. Me aversê ni asara tënë polele na ndo ti ndangba mbage ti kota ye ti vundu (Apoc. 19:11-21). So aye ti tene so Gbia ni ayeke sara ande mariage ni kozo ti tene lo hunzi songo benda ti lo? Ên-ën. Aye so a sû ni na Apocalypse, a sû ni pëpe gi tongana ti so aye ni ayeke si na ni na peko ti tere. Na Psaume 45, a tene so Gbia Jésus Christ ayeke kanga épée ti lo na tere ti lo nga lo yeke “hon” awato ti lo “na ngangu” kozoni awe si na pekoni a yeke sara mariage ti Gbia ni.—Ps. 45:4, 5.
11. Aye wa la ayeke si ande na peko ti tere ti si na ngoi so Christ ayeke hunzi songo benda ti lo?
11 E lingbi ti tene na nda ni so aye ni ayeke si na peko ti tere tongaso: Kozoni, a yeke futi “kota wali-ndumba”, Babylone, Ngangu gbata, so ti tene, bungbi ti vorongo nzapa ti wataka kue (Apoc. 17:1, 5, 16, 17; 19:1, 2). Na pekoni, Christ ayeke futi tanga ti aye ti dunia ti Satan na Harmaguédon, “bira ti kota lango ti Nzapa, Lo ti ngangu ahon kue.” (Apoc. 16:14-16; 19:19-21). Na nda ni, Gbia ni ayeke hunzi songo benda ti lo na lege so lo yeke bi Satan na asioni yingo ti lo na yâ ti kota dû so alï mingi na ala yeke wara lege ti sara sioni na zo pëpe. A yeke duti ande mo bâ mo tene ala kui awe.—Apoc. 20:1-3.
12, 13. (a) A yeke sara ande mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni lawa? (b) Na yayu, azo wa la ayeke duti ande na ngia ndali ti mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni?
12 A-Chrétien so a soro ala ti gue na yayu so agbu ngangu juska na kuâ, a yeke zingo ala ti wara fini na yayu. Ambeni ngoi na peko ti so a yeke futi Babylone, Ngangu gbata, me kozo na Harmaguédon, Jésus ayeke bungbi aChrétien 144000 so a soro ala ti gue na yayu kue ti duti legeoko na lo na yayu (1 aThes. 4:16, 17). Na pekoni, na peko ti bira ti Harmaguédon, a yeke sara ande mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni. Ngoi ti mariage so ayeke duti ande mbeni pendere ngoi mingi. Apocalypse 19:9 atene: “Ngia ayeke na ala so a tisa ala na matanga ti mariage ti Molenge ti ngasangbaga.” Wali so aye ti mû koli fini fini ayeke duti ande biani na ngia. Gbia ni nga kue ayeke duti na ngia mingi ndali ti so lo wara aChrétien kue so a soro ala ti gue na yayu na tere ti lo (Luc 22:18, 28-30). Me, a yeke gi pëpe koli so aye ti mû wali fini fini na wali ti lo la ayeke duti ande na ngia.
13 Tongana ti so e bâ fade, a-ange ayeke he bia atene: “Zia e duti na ngia na tere ti e anzere mingi; zia e mû gloire na lo, ngbanga ti so mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni asi awe na wali ti lo aleke tere ti lo awe.” (Apoc. 19:6, 7). Ka ti awakua ti Jéhovah so ayeke na sese, ala nga kue ayeke duti ande na ngia?
“FADE A GUE NA ALA, ALA YEKE NA NGIA”
14. Tongana ti so Psaume 45 afa, azo wa la ayeke “amasia” ti wali so aye ti mû koli fini fini so?
14 Diko Psaume 45:13, 15b, 16. Prophète Zacharie atene kozo awe so na alango ti nda ni, azo ti amara ayeke duti ande na ngia ti sara na Jéhovah legeoko na tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu. Lo tene: “Na lâ ni kâ, fade azo bale-oko ti yanga nde nde kue ti amara, ala gbu sakatumbo ti zo so ayeke Juif, ala tene, Fade e gue na mo, teti e mä so Nzapa ayeke na i.” (Zach. 8:23). Na Psaume 45:13, “azo bale-oko” so aye ti sara tënë ti “molenge-wali ti Tyr” nga na “azo ti mosoro na popo ti azo”. Ala yeke sara kua maboko na maboko na tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga aChrétien ni ayeke mû maboko na ala ti sara na Jéhovah. Ngbene ye na ngu 1935 ti ga na ni, tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu asara si azo kutu mingi “aga mbilimbili”. (Dan. 12:3). “Azo bale-oko” so ayeke be-ta-zo na aChrétien so a soro ala ti gue na yayu nga ala zi asioni sarango ye kue ti vorongo nzapa ti wataka na yâ ti fini ti ala. A yeke ndali ni la a iri ala “amasia”. Ala mû tere ti ala na Jéhovah nga ala yeke awakua so ayeke be-ta-zo na Gbia Jésus Christ.
15. Tongana nyen la “amasia” asara kua legeoko na tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu?
15 Tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu akiri singila mingi na “amasia” so ndali ti so ala mû maboko na bê ti ala kue ti fa “nzoni tënë ti royaume so na ndo ti sese kue so azo ayeke dä”. (Mat. 24:14). “Yingo na wali so amû koli fini fini angbâ ti tene: ‘Ga!’” na azo so ayeke mä tënë so ala nga kue ayeke tene: “Ga!” (Apoc. 22:17). Ye so aye ti fa so “ambeni ngasangbaga” amä aChrétien so a soro ala ti gue na yayu so ayeke tene “Ga!” nga ala bungbi oko na ala ti tene na azo ti dunia kue “Ga!”—Jean 10:16.
16. Pasa wa la Jéhovah amû na ambeni ngasangbaga?
16 A-Chrétien so a soro ala ti gue na yayu aye ambeni ngasangbaga. Ala yeke na ngia ndali ti so Jéhovah amû na ambeni ngasangbaga pasa ti tene ala nga kue aduti na ngia na ngoi ti mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni. A tene kozo awe so “amasia” so a yeke “gue na ala, ala yeke na ngia na ala sara ngia”. Sewa ti Jéhovah so ayeke na ndo ti sese, so ti tene ambeni ngasangbaga so ayeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na ndo ti sese, ayeke sara ande ngia legeoko na sewa ti Jéhovah so ayeke na yayu na ngoi so a yeke sara mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni na yayu. Mbeti ti Apocalypse asara tënë ti “azo mingi mingi” atene so “ala yeke luti na dawa ti trône ni nga na dawa ti Molenge ti ngasangbaga”. Ala yeke sara kusala so ayeke nzoni-kue na Jéhovah na yâ ti gbagba ti temple ti lo ti yingo so ayeke na sese.—Apoc. 7:9, 15.
“FADE AMOLENGE TI MO AKAMATA PLACE TI ABABÂ TI MO”
17, 18. Tongana nyen la azo so ayeke duti ande na yâ ti fini dunia ayeke bâ nzoni na peko ti mariage ti Molenge ti ngasangbaga ni? Azo wa la Christ ayeke ga ande babâ ti ala na ngoi ti Komandema ti lo ti Ngu Saki Oko?
17 Diko Psaume 45:17. “Amasia” ti wali so Christ aye ti mû lo ayeke kiri ande ti duti na ngia mingi tongana ala bâ aye ti nzoni ti peko ti mariage ni na yâ ti fini dunia. Gbia Jésus Christ ayeke zingo ande “ababâ”, wala akotara ti lo Jésus ni na kuâ na ala yeke ga “amolenge” ti lo so ayeke na sese (Jean 5:25-29; aHéb. 11:35). Lo yeke soro ambeni na popo ti ala ti ga “amokonzi ti sese kue.” Kite ayeke pëpe so Christ ayeke soro nga ambeni ancien so laso ayeke be-ta-zo ti mû li ni na yâ ti fini dunia.—És. 32:1.
18 Na ngoi ti Komandema ti Ngu Saki Oko ti Christ, lo yeke ga nga babâ ti ambeni zo. Na lege wa? Azo kue so afa so ala yeke na mabe na yâ ti sandaga ti Jésus ayeke wara ande fini ti lakue lakue na ndo ti sese (Jean 3:16). Tongaso, Christ ayeke ga ‘Babâ ti ala Ti Lakue Lakue’.—És. 9:5, 6.
A PUSU ALA TI SARA SI AZO AHINGA IRI TI GBIA NI
19, 20. Aye so e yeke ku ni kungo so a sara tënë ni na Psaume 45 apusu e atâ Chrétien kue laso ti sara nyen?
19 Diko Psaume 45:2, 18. Biani, aye so a sara tënë ni na Psaume 45 abâ aChrétien kue. Tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu so angbâ na sese ayeke na ngia ti hinga so na yâ ti ngoi kete a yeke bungbi ala oko na aita ti ala so ayeke na yayu nga na Jésus Christ, Koli so aye ti mû wali fini fini. Aye so a sara tënë ni na Psaume 45 apusu ambeni ngasangbaga ti ngbâ lakue ti woko tere ti ala na gbe ti Gbia ti ala so ayeke na gloire. Ala yeke nga na ngia ti sara kua legeoko na tanga ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu so ayeke na sese. Na peko ti mariage ti Christ na wali ti lo, ala yeke iri tënë nzoni mingi na ndo ti azo so ayeke na ndo ti sese.—Apoc. 7:17; 21:1-4.
20 Na ngoi so e yeke ku kungo ti tene aprophétie so asara tënë ti Gbia ti Royaume ti Nzapa aga tâ tënë, a pusu e biani ti sara si azo ahinga iri ti lo. Zia si e gonda Gbia ni “lakue lakue.”


text:
CHAPITRE 25
Lo sara ye na nzoni bê na mbage ti mbeni zo ti buruma
MATTHIEU 8:1-4 MARC 1:40-45 LUC 5:12-16
JÉSUS ASAVA MBENI ZO TI BURUMA
Tongana Jésus na adisciple ti lo osio ayeke fa lani tënë na yâ ti “asynagogue . . . na sese ti Galilée kue,” sango ti ambeni ye so lo yeke sara lani amû ndo (Marc 1:39). Tënë ni atï nga na mê ti mbeni zo ti buruma so ayeke na yâ ti mbeni gbata ni nde. Luc, so ayeke docteur, afa so zo ni so, “buruma amû tere ti lo kue”. (Luc 5:12). Tongana kobela ni so aninga na tere ti mbeni zo, a yeke te tere ti zo ni so yeke na yeke kue.
Tongaso, kobela ti koli ni so ayeke lani ngangu mingi, na a hunda na lo ti duti yongoro na azo. Na ndo ni, tongana lo bâ so azo ayeke ga nduru na lo, a lingbi lo dekongo lo tene: ‘Mbi ga sioni awe! mbi ga sioni awe!’, tongaso si azo ni awara kobela ti lo ni ape (Lévitique 13:45, 46). Me nyen la zo ti buruma ni asara? Lo ga nduru na Jésus, lo tï na devant ti lo na lo voro yanga na lo, lo tene: “Seigneur, mo lingbi ti sara si tere ti mbi aga nzoni tongana mo ye.”—Matthieu 8:2.
Koli so ayeke na mabe na Jésus! Na kobela so adoit ti te tere ti lo sioni! Me Jésus ayeke sara ande tongana nyen? Tongana mo yeke lani na place ni, nyen la mo yeke sara? Mawa ahon ndo ti Jésus na lo yôro maboko ti lo, lo ndu koli ni. Jésus angbâ atene na lo: “Mbi ye. Zia tere ti mo aga nzoni.” (Matthieu 8:3). Tâ gi tongana mbeni ye ti bango li, buruma ni ahon na tere ti koli ni.
Mo kue mo ye ti wara mara ti mbeni gbia so ayeke bâ mawa ti azo nga so ayeke na ngangu tongana Jésus? Fason so lo sara na ye na mbage ti zo ti buruma so afa na e so, na ngoi so Jésus ayeke komande ande na ndo ti sese kue, prophétie ti Bible so ayeke ga ande tâ tënë, so a tene: ‛Lo yeke bâ mawa ti azo ti mawa nga na ti awayere; lo yeke sö fini ti awayere.ʼ (Psaume 72:13). Biani, Jésus ayeke aidé ande azo kue so ayeke bâ pasi, na a yeke tâ ye so lo ye la.
Girisa ape so, même kozoni si Jésus asava zo ti buruma so, kua ti lo ti fango tënë anzere lani na azo mingi. Fadeso, azo ni ayeke mä ande tënë ti miracle so lo londo ti sara so. Me Jésus aye pëpe si azo amä na bê na lo gi ngbanga ti so ala mä tënë ti aye so lo sara na yanga ti azo. Lo kue lo hinga prophétie ti Bible so atene, ‛a yeke mä ande go ti lo na ndo ti lege pëpe,ʼ so ti tene lo yeke pika kate ti lo ape (Ésaïe 42:1, 2). Ni la, Jésus agboto mê ti koli so na lo tene na lo, lo tene: “Mo sara tënë ni na zo oko ape. Me mo gue, mo fa tere ti mo na aprêtre, na mo mû matabisi so Moïse afa ni.”—Matthieu 8:4.
Tongana ti so mo peut ti pensé, tere ti koli ni so anzere mingi juska a sara si lo kanga tënë ni gbä na yâ ti lo. Lo gue na lo komanse ti sara tënë ti ye ni na azo kue. Ye so asara si azo kue aye ti gi ti hinga encore aye mingi na ndo ni. A gue a sara ngbii Jésus apeut fadeso ti lï dandara tongaso na yâ ti mbeni gbata ape. Ni la teti mbeni ngoi, lo gue lo ngbâ na yâ ti ambeni ndo so zo oko ayeke lango dä ape. Me so kue gbä, gbâ ti azo aga encore na lo ti tene lo fa ye na lo sava ala.


text:
1So e na Nzapa e yeke sara kua oko so, e voro ala, e tene: “Nzoni be so Nzapa asara na ala, ala zia ni angba senge pepe.” 2Biani, Nzapa atene: “So ngoi ni alingbi, mbi sara na mo ye so mo hunda. So lango ti songo azo na kuâ alingbi, mbi mu na mo maboko.” Baa, taa nzoni ngoi ni alingbi awe, taa lango ti songo azo na kuâ alingbi awe. 3E ye titene azo awara mbeni sioni tënë ti tene na ndö ti kua ti e pepe, nilaa e sara kue titene mbeni zo ati ndali ti e pepe. 4Me na ya ti aye kue, e yeke fa so e yeke taa azo ti kua ti Nzapa. Tongaso, e yeke kanga be ti e ti sara kua na ya ti pasi, na ya ti aye ti ngangu, na ya ti aye ti dongo be; 5azo apika e, ala bi e na da ti kanga, ala tomboka na tere ti e, e woko na peko ti sarango kua, e lango pepe, e duti na nzara. 6E fa nga so e yeke azo ti kua ti Nzapa na lege ti dutingo ti e na vuru be, na lege ti hingango ndo ti e, na lege ti kangango be ti e, na lege ti nzoni be ti e, na lege ti Yingo-Vuru, na lege ti taa yengo tere na popo ti e, 7na lege ti taa-tënë so e yeke fa nga na lege ti ngangu ti Nzapa. Ye ti bira ti e na ye ti batango tere ti e ayeke sarango ye so ayeke mbirimbiri. 8Ambeni zo ayeke ne e si ambeni ayeke zia kamene na le ti e; ambeni zo ayeke tene nzoni tënë na iri ti e si ambeni ayeke tene sioni tënë na iri ti e. Azo abaa e tongana azo ti mvene, andaa e yeke tene taa-tënë, 9azo abaa e tongana azo so ala hinga ala pepe, andaa ala hinga e kue; azo abaa e tongana azo so ayeke kui kuingo, andaa e ngba na fini; ala pika e, me ala fâ e pepe. 10Azo azia vundu na be ti e, me e yeke lakue na ngia; azo abaa e tongana azo ti mawa, me e yeke sara titene azo mingi aga azo ti mosoro; azo abaa e tongana azo so ayeke na ye oko pepe, me e yeke na ye kue. 11A-ita azo ti Korente, e tene tënë na ala polele awe, e zi be ti e kue na ala. 12E ke ti zi be ti e na ala pepe, me ala laa ake ti zi be ti ala na e. 13Tongaso, mbi yeke tene tënë na ala tongana ti so ala yeke fade amolenge ti mbi: ala nga, ala zi be ti ala kue na e! 14Azo so ama na be pepe, ala bongbi oko na ala ti sara kua pepe. Ye ti mbirimbiri na ye ti sioni ayeke bongbi oko tongana nyen? Zango ndo na vukongo ndo ayeke duti na ndo oko? 15Christ na Zabolo alingbi ti ma tere? Zo so ama na be na zo so ama na be pepe, nyen laa abongbi ala, nyen? 16Nyen laa abongbi da ti Nzapa na anzapa nde, nyen? E yeke tongana da ti Nzapa, lo so lo yeke na fini. Nzapa wani atene: “Fade mbi yeke duti na popo ti azo ni si mbi yeke tambula na popo ti ala; mbi yeke duti Nzapa ti ala si ala yeke duti azo ti mbi.” 17Ndani laa Kota Gbia Nzapa atene: “Ala sigigi na popo ti azo ni, ala duti yongoro! Ala ndu mbeni ye ti sioni oko pepe, tongaso, fade mbi yeke yamba ala.” 18Kota Gbia so ngangu ti lo ahon angangu kue atene: “Mbi yeke duti Babâ ti ala si ala yeke duti amolenge ti mbi ti koli na ti wali.”
Copyright
Learn More