text:
GIGI TI MBENI ZO
So mbi dabe ti mbi na kozo ndoye ti mbi amû maboko na mbi ti gbu ngangu
A YEKE lani na ngoi ti ndowa na ngu 1970. Mbi lango na ndo ti gbogbo na kota hôpital na Valley Forge na Phoenixville, Pennsylvanie, na Amerika. Mbeni infirmier ayeke mû lani tension ti mbi fani use na yâ ti ngbonga oko oko. Mbi yeke lani na ngu 20 nga mbi yeke turugu na mbeni ngangu kobela agbu mbi. Ngu ti infirmier so ahon ti mbi mingi ape na lo gi bê ti lo ngangu. Na ngoi so tension ti mbi angbâ gi ti montê, mbi tene na lo, mbi tene: “Ade mbeni zo akui na lê ti mo lâ oko ape?” Lê ti lo achangé, lo tene: “Ade mbi bâ lâ oko ape.”
Na ngoi ni so, mbeni ye ti sarango ni ndali ti mbi ayeke dä ape. Me ngbanga ti nyen la mbi yeke lani na hôpital? Zia mbi fa na ala ambeni ye na ndo ti gigi ti mbi.
MBI LÏ NA YÂ TI BIRA
Tere ti mbi ason na ngoi so mbi yeke sara kua lani na yâ ti salle ti opéré na ngoi ti mbeni bira na Vietnam. Mbi la mbi yeke leke aye na yâ ti salle ni kozo si a sara opéré na azo nga mbi yeke mû maboko na zo so ayeke sara opéré ni. Mbi ye mingi ti mû maboko na azo ti kobela nga na azo so awara akä na mbi leke na bê ti mbi ti ga docteur ti sarango opéré. Mbi mû avion mbi si na Vietnam na juillet, ngu 1969. Tongana ti so a yeke sara ka na afini zo so aga, a fa ye na mbi dimanche oko ti tene mbi habitué na ndo ni nga na ndowa so ayeke mingi.
Mbi komanse kua na yâ ti mbeni hôpital so ayeke sara opéré dä na Mekong Delta, na kodoro ti Dong Tam. Kete na pekoni, gbâ ti ahélicoptère aga, yâ ni asi na gbâ ti aturugu so awara akä. Mbi ye lani kodoro ti mbi mingi nga mbi ye kua mingi, tongaso mbi ye ti sara kua ni lani gi na lê ni lê ni. A sukula lê ti akä ti azo ni nga a gue na ala hio na mbeni kete place so a leke ni ti sara opéré na azo dä so a zia nga climatiseur na yâ ni. Na yâ ti place so mo yeke wara zo ti sarango opéré ni, zo so ayeke leke azo ni kozo ti tene a opéré ala nga na a-infirmier use, a sara si yâ ti place ni asi me ala yeke sara kue ti sö fini ti azo. Mbi bâ so ambeni kota vuko bozo angbâ lani na yâ ti ahélicoptère ni. A tene na mbi so aye so ayeke na yâ ti abozo ni ayeke ambage ti tere ti aturugu so abombe afâ ala na yâ ti bira ni. A yeke ge la mbi lï na yâ ti bira.
MBI KOMANSE TI GI NZAPA
Na ngoi so mbi ngbâ kete, mbi hinga ambeni tâ tënë so aTémoin ti Jéhovah afa ni. Ala manda Bible lani na mama ti mbi so mbi ye lo mingi, me lo gue na li ni pëpe. Mbi ye lani mingi ti duti na tere ti mama ti mbi na ngoi so lo yeke manda Bible. Mbeni lâ, mbi na koli ti mama ti mbi e hon na tere ti mbeni Da ti Royaume. Mbi hunda lo mbi tene: “So azo wa la?” Lo tene: “Mo gue nduru na azo so ape.” Mbi yeda na tënë so koli ti mama ti mbi atene ndali ti so mbi ye lo nga mbi yeke na confiance na lo. Tongaso, mbi wara tere encore na aTémoin ti Jéhovah lani ape.
Na peko ti so mbi kiri na Amerika, mbi bâ so mbi yeke na bezoin ti hinga ye na ndo ti Nzapa. Asioni ye so mbi dabe ti mbi na ni asara mbi vundu mingi. A yeke mo bâ mo tene zo oko ahinga ye na ndo ti ye so ayeke pasêe lani na Vietnam pëpe. Mbi dabe ti mbi na mbeni ngoi so azo asigigi na ndo ti lege ti fa ngonzo ti ala na ala iri aturugu ti Amerika atene azo ti fango abébé ndali ti so asango afa so a fâ go ti akete molenge na ngoi ti bira ni.
Mbi komanse ti gue na a-eglize nde nde ti mû lege na mbi ti hinga ye na ndo ti Nzapa. Mbi ngbâ lakue ti ye Nzapa me aye so mbi bâ lani na yâ ti a-eglize apika bê ti mbi ape. Na nda ni, mbi gue na mbeni Da ti Royaume ti aTémoin ti Jéhovah na Delray Beach na Floride. A yeke lani na mbeni dimanche ti nze ti février, ngu 1971.
Na ngoi so mbi lï na yâ ti da ni, diskur aga nduru ti hunzi awe, tongaso mbi ngbâ ndali ti mandango ti Tour ti Ba Ndo so aga na peko ti diskur ni. Mbi rappelé na article so a sara lisoro na ndo ni lani so ape, me mbi ngbâ ti rappelé na akete molenge so ayeke zi aBible ti ala na ala wara aversê so a fa ni. Ye so apika lani bê ti mbi ngangu! Mbi duti lani kpô mbi mä tënë nga mbi bâ aye so apasêe. Na ngoi so mbi ye ti kiri na yanga-da, mbeni ita-koli so ayeke na ngu 80 aga na tere ti mbi. Iri ti lo ayeke Jim Gardner. Lo mû na mbi mbeni mbeti so li ti tënë ni atene Ta Tene so aga na Zo Fini ti La Koue La Koue nga lo hunda mbi, lo tene: “Mo ye mbeti so?” E ngbâ e mä tere ti wara tere na jeudi na ndapre ti to nda ti étude.
Na dimanche na bï ni mbi doit lani ti gue na kua. Mbi sara kua na mbeni hôpital so ayeke na gbe ti letäa ape na Boca Raton na Floride. Kâ, mbi sara kua na urgence na yâ ti hôpital ni. Mbi yeke sara kua na ngbonga 11 ti bï ti si na ngbonga 7 ti ndapre. Ndali ti so na bï ni so ndo adë, mbi wara lege ti diko mbeti ti mbi ni. Mbeni infirmier ti wali aga lo gboto mbeti ni na maboko ti mbi na lo bâ ndo ti mbeti ni, lo dekongo lo tene: “Mo kue mo ye ti ga Témoin ti Jéhovah?” Mbi gboto mbeti ti mbi ni na maboko ti lo, mbi tene: “Mbi diko mbeti ni mbi si gi na ndambo ni la, me mbi hinga so mbi yeke ga ande Témoin ti Jéhovah.” Lo zia mbi kpô, na mbi hunzi dikongo mbeti ni kue na bï ni so.
Na tongo nda ti kozo étude ti mbi, mbi hunda Ita Gardner, mbi tene: “Nyen la e yeke manda nyen?” Lo tene na mbi, lo tene: “Mbeti so mbi mû lani na mo so.” Mbi tene na lo, mbi tene: “Mbi diko ni kue awe.” Ita Gardner akiri tënë na mbi na nzoni bê, lo tene: “Nzoni, zia e manda kozo chapitre so.” Bê ti mbi adö ndali ti gbâ ti aye so mbi hinga ni kozo ape. Lo fa na mbi gbâ ti aversê na yâ ti Bible ti mbi (King James Version). Na nda ni, mbi hinga tâ Nzapa, Jéhovah. Ita Gardner, so mbi yeke iri ka lo Jim, amanda na mbi achapitre ota ti mbeti ni na ndapre ni so. Na pekoni, lakue na jeudi na ndapre, e manda achapitre ota. Mbi ye mandango ye ni lani mingi. Mbi yeke lani na kota pasa ti tene mbeni ita so a soro lo ti gue na yayu, so ahinga Charles Taze Russell, la amanda Bible na mbi.
Ayenga kete na pekoni, mbi ga wafango nzoni tënë. Jim amû maboko na mbi lani ti hon ndo ti gbâ ti akpale ti mbi so na popo ni mo yeke wara fango tënë da na da (Kus. 20:20). So mbi na Jim e fa tënë legeoko, a sara si mbi ye fango tënë mingi. Mbi ngbâ lakue ti bâ fango tënë tongana mbeni kota pasa so ahon atanga ni kue so mbi yeke na ni. So kota ngia si zo ayeke na ni ti sara kua maboko na maboko na Nzapa!—1 aCor. 3:9.
KOZO NDOYE TI MBI NA MBAGE TI JÉHOVAH
Fadeso zia mbi sara tënë na ala na ndo ti mbeni ye so agbu bê ti mbi mingi: kozo ndoye ti mbi na mbage ti Jéhovah (Apoc. 2:4). Ndoye so mbi yeke na ni na mbage ti Jéhovah amû maboko na mbi ti hon ndo ti aye ti vundu ti ngoi ti bira so mbi dabe ti mbi na ni nga na ambeni tara nde.—És. 65:17.
Ndoye ti mbi na mbage ti Jéhovah amû maboko na mbi ti hon ndo ti aye ti vundu ti ngoi ti bira so mbi dabe ti mbi na ni nga na ambeni tara nde
Mbi dabe ti mbi na mbeni lango so ayeke nde na ngu 1971. A londo ti tomba mbi na ndo so babâ na mama ti mbi azia na mbi ti lango dä. Koli ti mama ti mbi aye ti bâ gere ti aTémoin ti Jéhovah na yâ ti gbagba ti lo ape. Na ngoi ni so mbi yeke lani na nginza mingi ape. A futa mbi lani na hôpital so mbi sara kua dä na peko ti dimanche use use, nga mbi londo ti mû gbâ ti nginza ti mbi ti vo na abongo tongaso si mbi duti propre na ngoi so mbi yeke fa tënë na iri ti Jéhovah. Mbi bata lani mbeni nginza me ayeke na banque na Michigan, kodoro so mbi kono dä. Tongaso, mbi lango na yâ ti oto ti mbi teti ambeni lango. Mbi yeke fâ kuä ti yanga ti mbi nga mbi yeke sukula tere ti mbi na yâ ti adouche ti astation so a zia ni ndali ti aclient so aga ti vo essence.
Mbeni lâ na tango so mbi ngbâ ti lango na yâ ti oto ti mbi, mbi si na Da ti Royaume ngbonga use kozo ti tene aita aga ndali ti bungbi ti fango tënë. Mbi hunzi kua na hôpital la mbi ngbâ mbi gue kâ. Na ngoi so mbi yeke ku ti tene aita aga ndali ti bungbi ti fango tënë, mbi rappelé na aye so asi na mbi na Vietnam, fion ti azo so a zö ala, amênë nga na akä so mbi bâ, vundu akomanse ti hon ndo ti mbi. Na yâ ti li ti mbi, mbi yeke mä nga mbi yeke bâ amaseka-koli so ayeke dema na mbi, ala tene “Mbi yeke ngbâ na fini la? Mbi yeke ngbâ na fini la?” Mbi hinga lani so ala yeke kui, me mbi tara ti dë bê ti ala sân ti tene lê ti mbi afa na ala so ala yeke kui. Mawa ahon ndo ti mbi na ngoi so mbi ngbâ ti duti na tere ti da ni.
Mbi sara kue, mbilimbili na angoi so mbi yeke na yâ ti atara nga na aye ti ngangu, ti zia kozo ndoye so mbi yeke na ni na mbage ti Jéhovah lâ oko ape
Na ngoi so mbi sambela ngu ti lê ayuru na ndo ti ngbangba ti mbi (Ps. 56:9). Mbi komanse ti gbu li ti mbi mingi na ndo ti beku ti zingongo akuâ. Mbi ngbâ mbi dabe ti mbi so Jéhovah ayeke zingo ande gbâ ti azo so a fâ ala lani na ngoi ti bira so nga lo yeke de bê ti mbi nga na ti azo kue so vundu ahon ndo ti mbi na ala. Nzapa ayeke kiri na amaseka so kue na fini, na ala yeke wara lege ti manda tâ tënë na ndo ti lo (Kus. 24:15). Ye so asara si mbi kiri mbi ye Jéhovah mingi ndali ti so lo sara si mbi wara tâ dengo bê na ngoi so vundu ahon ti mbi. Mbi yeke girisa lango so ape. Ti londo na ngoi ni so, mbi sara kue ti tene na ngoi so mbi yeke na yâ ti atara nga na akpale mbi girisa lâ oko pëpe kozo ndoye ti mbi na mbage ti Jéhovah.
JÉHOVAH ASARA NZONI NA MBI
Azo ayeke sara aye ti sioni na ngoi ti bira. Mbi kue mbi sara lani tongaso. Me na ngoi so mbi gbu li ti mbi na ndo ti aversê use so mbi ye ni mingi, bê ti mbi adë. Kozo versê ni ayeke Apocalypse 12:10, 11, so atene so e sö benda na ndo ti Zabolo ngbanga ti tënë so e yeke fa nga ngbanga ti mênë ti Molenge ti ngasangbaga ni. Use versê ni ayeke aGalate 2:20. Na lege ti versê so mbi hinga so Christ Jésus akui lani “ndali ti mbi.” Na lege ti mênë ti Jésus, Jéhovah abâ mbi tongana zo ti mbilimbili, nga lo pardone mbi ndali ti aye so mbi sara lani. So mbi hinga ni tongaso asara si bê ti mbi adë nga apusu mbi ti sara kue ti mû maboko na ambeni zo ti hinga tâ tënë na ndo ti Jéhovah, Nzapa ti e so ayeke sara ye na nzoni bê.—aHéb. 9:14.
Tongana mbi gbu li ti mbi na ndo ti gigi ti mbi ti ândö, mbi bâ biani so Jéhovah amû maboko na mbi mingi. Na tapande, gi na lango so Jim ahinga so mbi yeke lango lani na yâ ti oto ti mbi, lo sara tënë ti mbi na mbeni ita-wali so ayeke na mbeni ndo ti lo so lo zia ti tene azo aloué ni. Mbi hinga biani so Jéhovah asara kua na ita Jim nga na ita-wali so ti mû na mbi mbeni pendere ndo ti lango dä. Jéhovah asara ye na nzoni bê mingi. Lo yeke bâ lege ti awakua ti lo so ayeke be-ta-zo.
MBI MANDA TI FA TËNË MINGI ME NA KODE
Na nze ti mai, ngu 1971, mbi bâ so a lingbi mbi gue na Michigan ti bâ lege ti ambeni ye. Kozo ti tene mbi zia congrégation ti Delray Beach so ayeke na Floride, mbi mû gbâ ti ambeti ti Nzapa na yâ ti oto ti mbi, na pekoni mbi mû kota lege (Interstate 75) so ahon na mbage ti banga. Mbi hon nga ayo mingi ape, me ambeti ni ahunzi kue. Mbi fa lani nzoni tënë ti Royaume mingi na aplace nde nde kue. Mbi luti na place ti ada ti kanga na mbi fa nzoni tënë. Mbi mû même atract na akoli so ayeke na place ti akabinë so a zia ni ti tene azo so aga ti wu tere ague dä. Juska laso, mbi ngbâ ti hunda tere ti mbi wala alê ti kobe so mbi lu ni so asigigi.—1 aCor. 3:6, 7.
Na ngoi so mbi wara lani tâ tënë kpâ, ti tâ tënë ni, mbi fa lani tënë na kode ape, mbilimbili na ngoi so mbi yeke fa tënë na afami ti mbi. Na ngoi so mbi hinga lani Jéhovah kpâ mbi ndoye lani lo mingi na apusu mbi ti fa tënë na ala na mbeto ape nga polele. Mbi ye aita ti mbi, John na Ron, mingi na mbi fa tënë na ala na ngangu. Mbeni lâ mbi hunda pardon na afami ti mbi ndali ti aye so mbi sara na ala so ayeke na lege ni ape. Me mbi yeke sambela lakue ti tene ala hinga tâ tënë mbeni lâ. Ngbene ye na pekoni, Jéhovah afa ye na mbi, na mbi sara kua na apendere kode na ngoi so mbi yeke fa tënë nga mbi yeke fa ye.—aCol. 4:6.
AMBENI ZO SO MBI YE NGA ALA MINGI
Tongana mbi yeke dabe ti mbi na ndoye so mbi yeke na ni na mbage ti Jéhovah, mbi girisa pëpe azo so mbi ye ala mingi. Mbeni zo so mbi ye lo mingi ayeke wali ti mbi Susan. Mbi hinga lani so mbi ye mbeni wali so alingbi ti mû maboko na mbi na yâ ti kua ti Royaume. Susan ayeke mbeni wali so akpengba na lege ti yingo. Mbi dabe ti mbi nzoni so mbeni lâ mbi gue na yanga-da ti ala na ngoi so e ngbâ ti bâ tere ndali ti mariage. Susan aduti lani na devant ti da ti ala, lo yeke diko Tour ti Ba Ndo na Bible ti lo na tere ni. Ye so apika bê ti mbi lani mingi ayeke so lo diko mbeni article nde so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti mandango ni na lo diko aversê ni na yâ ti Bible. Mbi tene na yâ ti bê ti mbi, mbi tene: ‘Wali so aye Jéhovah.’ E sara mariage na nze ti décembre, ngu 1971, na mbi kiri singila so juska laso lo ngbâ na tere ti mbi nga lo yeke mû maboko na mbi. Ye so mbi ye na lo mingi ayeke so atâa so lo ye mbi, lo ye Jéhovah mingi.
Mbi na Susan e dü amolenge ti koli use, Jesse na Paul. Na ngoi so ala akono Jéhovah ayeke na ala (1 Sam. 3:19). Teti so ala ye tâ tënë mingi, ala mû gonda na mbi na Susan. Ala ngbâ ti sara na Jéhovah ndali ti so ala dabe ti ala na kozo ndoye so ala wani ayeke na ni na lo. Ala use kue asara kua ti ngoi kue ahon ngu 20 awe. Tere ti mbi anzere mingi ndali ti apendere wali ti amolenge ti mbi, Stephanie na Racquel, so mbi bâ ala tongana amolenge ti mbi ti wali. Amolenge ti mbi ti koli use kue asara mariage na awali so aye Jéhovah Nzapa na bê ti ala kue nga na âme ti ala kue.—aÉph. 6:6.
Na peko ti batême ti mbi, mbi fa tënë na Rhode Island ngu 16, na mbi wara anzoni kamarade kâ. Mbi dabe ti mbi na gbâ ti apendere ye so anzoni ancien so mbi na ala e sara kua oko asara. Na ndo ni, mbi kiri singila na asurveillant so ague na ando nde nde, so mbi lingbi ti fa wungo ti ala kue ape, so nzoni tapande ti ala amû maboko na mbi mingi. A yeke biani kota pasa ndali ti mbi ti sara kua legeoko na akoli so angbâ ti bata kozo ndoye ti ala na mbage ti Jéhovah. Na ngu 1987 e gue na Caroline du Nord ti fa tënë na ndo so bezoin ayeke dä mingi, kâ e kiri e wara anzoni kamarade. *
Na nze ti août, ngu 2002, a hunda na e ti gue na Béthel ti Patterson ti ga membre ti sewa ti Béthel na Amerika. Mbi sara kua na bureau ti service na Susan asara kua na place so ayeke sukula abongo dä. Lo ye kua ni mingi. Na pekoni, na ngu 2005, mbi wara pasa ti ga membre ti Bebungbi. Mbi bâ so mbi lingbi na kua ni ape. Wali ti mbi agi bê ti lo mingi ndali ti kua so a mû na mbi so nga na avoyage so e yeke sara. Susan aye ti voyagé ka na avion ape, me e voyagé mingi. Susan atene so atënë so awali ti amembre ti Bebungbi atene na lo na nzoni bê amû maboko na lo ti ngbâ lakue ti mû maboko na mbi. A yeke ye so lo sara ni biani, na mbi ye lo mingi ndali ni.
Na yâ ti bureau ti mbi mo yeke wara gbâ ti afoto so mbi ye ni mingi. Afoto ni adabe ti mbi na anzoni ye so mbi wara na yâ ti gigi ti mbi. Mbi wara gbâ ti aye ti nzoni awe ndali ti so mbi sara kue ti dabe ti mbi na kozo ndoye ti mbi na mbage ti Jéhovah.
^ par. 31 Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti mars, ngu 2006, lembeti 26 asara tënë na ndo ti kua ti ngoi kue ti Ita Morris.


c: text/html

text:
Tongana nyen ti hon ndo ti mbeto
MBENI fini bébé lo oko lo peut ti bata tere ti lo wani ape. Na ngoi so a dü e si e ngbâ bébé, gi babâ na mama ti e la ayeke bata e. Na ngoi so e komanse ti tambela, na lê ti e, azo so e tingbi na ala ayo ahon ndo ni. Tongana babâ na mama ti e ayo na e, mbeto ti azo ni ayeke sara e. Me, mbeto ni ayeke hunzi tongana e gbu maboko ti babâ wala mama ti e.
Na ngoi so e yeke kono, tongana babâ na mama ti e aye e nga agonda e, a yeke sara e nzoni. Tongana e bâ so ala ye e, a yeke sara si e sara mbeto mingi ape. Tongana ala gonda e ngbanga ti so e sara mbeni nzoni ye, a yeke sara si e yeke na confiance na tere ti e nga e yeke sara ye nzoni ahon ti kozo.
Tongana e kono encore kete, akamarade ti e apeut ti sara si e sara mbeto mingi ape. Tongana ala yeke na tere ti e, tere ti e ayeke nzere, nga ala yeke sara si mbeto agbu e mingi na ekole ape.
Gigi ti e na ngoi so e ngbâ kete adoit fade ti duti tongaso. Mawa ni ayeke so, ambeni molenge ayeke na akamarade mingi ape, nga ti ambeni, ababâ na amama ti ala aye ala vrai ape. Melissa * atene: “Lakue tongana mbi bâ foto ti ambeni sewa so ayeke sara ye kue place oko, mbi yeke tene, ‘Tongana mbi kue mbi wara mara ti sewa ni so na ngoi so mbi ngbâ lani kete, ka fade ayeke bien.’” Peut-être mo kue mo yeke na oko pensé ni so.
NDO SO ZO AKONO DÄ APEUT TI SARA YE NA NDO TI LO
Peut-être, na ngoi so mo ngbâ kete, mo wara lani pëpe mbeni zo so mo peut ti fa tënë ti bê ti mo na lo. Peut-être mo bâ so, a ye mo lani mingi ape nga a gonda mo ape. Peut-être, mo ngbâ ti rappelé na atiri so ayeke manke ka lakue ape na milieu ti babâ na mama ti mo na so ague na ala ti kangbi; na mo pensé ti mo so mo la mo sara si ala kangbi so. Peut-être, babâ na mama ti mo ayeke zonga ka lani mo mingi, ala yeke dekongo na li ti mo wala ala yeke sara ye ti sioni na tere ti mo lani mingi.
Nyen la mbeni molenge apeut ti sara na yâ ti aye tongaso? Ambeni apeut ti komanse ti nyon mbangi wala ti nyon sämba mingi. Ambeni apeut ti lï na milieu ti abandit, ngbanga ti so ala ye ti wara akamarade. Ti ambeni, ala peut ti gi ti wara andeko, ndali ti so ala ye ti wara mbeni zo so aye ala. Me, mara ti asongo tongaso ayeke ninga ka ape, nga tongana yâ ti ala akangbi, vundu ni alingbi ti ga mingi ahon ti kozo.
Ti ambeni maseka, so aye ni so asi na ala ape, ala peut ti ala ti kono na ziango na li ti ala so ala yeke ye oko ape. Ana atene: “Mbi bâ tere ti mbi so mbi yeke ye oko ape, ndali ti so mama ti mbi ayeke tene ka na mbi lakue tongaso. Lâ oko lo gonda mbi ape wala lo sara ye na nzoni bê na mbage ti mbi ape.”
Aye so ababâ na mama ti e asara lani na e la ayeke a-oko kpale ni ape. E peut ti gi bê ti e ahon ndo ni na peko ti divorce, tongana e tingbi na akpale ti gango kangba wala tongana mbeni ye na tere ti e anzere na e ape. Atâa akpale wa la asara si e yeke gi bê ti e ahon ndo ni, kpale ni so apeut ti buba ngia ti e nga na songo ti e na amba ti e. Nyen la e peut ti sara ti hon ndo ni?
NZAPA AYEKE PENSÉ NA E
A lingbi e hinga so e peut ti wara mungo maboko. E kue e yeke na mbeni zo so apeut ti aidé e, na zo ni so aye ti aidé e. Zo ni so ayeke Nzapa.
Na lege ti prophète Ésaïe, Nzapa atene: “Zia ye ayengi mo pëpe, teti Mbi yeke Nzapa ti mo; fade Mbi sara si mo kpengba; biani, fade Mbi sara na mo; biani, fade Mbi bata mo na tïtî Mbi ti koti ti mbilimbili.” (Ésaïe 41:10, 13). A nzere na e pëpe ti bâ so Nzapa ayeke na nzara ti gbu maboko ti e? Mbeni raison ayeke dä ape ti tënë e gi bê ti e!
Bible asara tënë ti ambeni wakua ti Nzapa, so kozo ala yeke gi bê ti ala mingi, me so na pekoni ala manda ti gbu maboko ti Nzapa. Anne, so ayeke mama ti Samuel, abâ lani so lo yeke ye oko ape, ndali ti so lo dü ape. Fani mingi, a he lo ngbanga ni. Ye ti pekoni ayeke so, nzara ti tengo ye asigigi na yâ ti lo nga lo toto mingi (1 Samuel 1:6, 8). Na peko ti so lo fa agingo bê ti lo na Nzapa, lo yapu.—1 Samuel 1:18.
David kue ayeke gi bê ti lo lani mingi. Teti angu mingi, Gbia Saül ayeke gi lo lani ti fâ lo. Fani mingi, lo sigigi na lê ti kuâ, nga na ambeni ngoi lo bâ so akpale ti lo ni ayeke mingi (Psaume 55:4-6; 69:2). Me, atâa so kue lo tene: “Mbi se, na mbi lango na siriri; teti gi Mo oko, O L’Éternel, Mo sara si mbi duti na siriri.”—Psaume 4:9.
Anne na David abi lani agingo bê ti ala na ndo ti Jéhovah, na ala bâ so lo aidé ala (Psaume 55:23). Tongana nyen la e nga kue e peut ti mû tapande ti ala?
AMBENI YE OTA SO APEUT TI AIDÉ E
1. Manda ti sara confiance na Jéhovah, so ayeke Babâ ti e.
Jésus atene so a lingbi e manda ti hinga Babâ ti lo, so ayeke ‘oko tâ Nzapa’. (Jean 17:3). Bazengele Paul adë bê ti e, lo tene: “[Nzapa ayeke] yongoro na e oko oko kue pëpe.” (Kusala 17:27). Jacques atene: “Ala ga nduru na Nzapa, na fade lo yeke ga nduru na ala.”—Jacques 4:8.
Tongana e hinga so e yeke na mbeni Babâ ti e so ayeke na yayu, so aye e nga ayeke pensé na e, a yeke mû ande lege na e ti zia ti gi bê ti e ahon ndo ni. A yeke tâ tënë so, ti wara mara ti confiance tongaso a hunda ngoi, me mingi ti ambeni zo abâ so ala wara ye ti nzoni na pekoni. Caroline atene: “Na ngoi so mbi bâ Jéhovah tongana Babâ ti mbi, mbi bâ so mbi wara mbeni zo so mbi peut ti fa tënë ti bê ti mbi kue na lo. Ye so adë bê ti mbi lani mingi!”
Rachel atene: “Jéhovah la ayeke oko zo so a-aidé mbi na ngoi so mbi yeke lani gi mbi oko, sân babâ na mama ti mbi. Mbi yeke sara tënë na lo, nga mbi yeke hunda na lo ti aidé mbi ndali ti akpale ti mbi; na lo aidé mbi lani.” *
2. Gue na mbeni bungbi so a yeke voro tâ Nzapa dä.
Jésus afa na adisciple ti lo ti bâ amba ti ala tongana aita ti ala. Lo tene: “Ala kue ayeke aita.” (Matthieu 23:8). Lo ye lani si atâ disciple ti lo aye tere na popo ti ala nga ala ga tongana mbeni kota sewa.—Matthieu 12:48-50; Jean 13:35.
Tongana mbeni sewa, aTémoin ti Jéhovah ayeke sara kue ti tene ngia nga na ndoye aduti na yâ ti bungbi ti ala (aHébreu 10:24, 25). Azo mingi, so ague na abungbi ni, abâ abungbi ni tongana mbeni pommade so a yeke sara na ti lê ti kä so ayeke na yâ ti bê ti ala.
Eva atene: “Mbi yeke na mbeni kamarade na yâ ti congrégation ti mbi so ahinga ti comprendre avundu ti mbi. Lo yeke mä mbi, lo yeke diko na mbi Bible nga lo yeke sambela na mbi. Lo ye ti zia mbi gi mbi oko ape. Lo yeke aidé mbi ti tene mbi sigigi na atënë ti bê ti mbi kue, so ayeke ne mbi, na gigi. Grâce na lo, mbi yapu.” Rachel akiri atene: “Mbi wara ambeni ‘babâ na mama’ na yâ ti congrégation. Ala sara si mbi bâ so ambeni zo aye mbi.”
3. Ye azo nga sara nzoni na ala.
Tongana e fa ndoye nga na nzoni bê na mbage ti amba ti e, a yeke sara si songo ti e na ala ayeke kpengba. Jésus atene: “Ngia ayeke mingi tongana zo amû ye na zo ahon ti wara ye na maboko ti zo.” (Kusala 20:35). Na ndo ni, e yeke bâ so tongana e fa ndoye mingi na azo, e kue e yeke wara anzoni ye mingi na pekoni. Jésus atene na adisciple ti lo atene: “Ala mû ye lakue na azo, na azo ayeke mû ande ye na ala.”—Luc 6:38.
Tongana e fa ndoye na azo, si ala kue asara mara ni na e, a yeke sara e nzoni mingi. Bible atene so “ndoye ayeke hon lâ oko pëpe.” (1 aCorinthien 13:8). María atene: “Mbi hinga so, ambeni sioni bango ndo so mbi yeke na ni na ndo ti mbi wani ayeke nga vrai ape. Mbi wara lege ti hon ndo ni na mungo maboko na azo nga na grisango na ndo ti mbi wani. A sara mbi ka nzoni mingi tongana mbi sara mbeni nzoni ye ndali ti amba ti mbi.”
AZO AYEKE DUTI ANDE NA SIRIRI
A ye pëpe ti tene so, tongana mo sara aye ota so e londo ti sara tënë ni so, droit, mo yeke gi encore bê ti mo ape biani biani. Me, a yeke ga na mo anzoni ye mingi. Caroline atene: “Mbi yeke na agingo bê lakue. Me, kamême fadeso mbi yeke na nzoni bango ndo na ndo ti mbi wani. Mbi hinga so Nzapa ayeke pensé na mbi, nga mbi yeke na akamarade so ayeke sara si mbi yeke gi bê ti mbi mingi ape.” Rachel kue ayeke na oko pensé ni so, lo tene: “Ngoi na ngoi, vundu ayeke sara mbi mingi. Me, mbi yeke na aita ti koli na ti wali, so mbi na ala e sara bungbi oko, so mbi peut ti wara mungo maboko na mbage ti ala. Awango ti ala ayeke aidé mbi ti bâ anzoni ye na yâ ti aye so ayeke si na mbi. Na ndo ni, mbi yeke na mbeni Babâ, so ayeke na yayu, so mbi peut ti sara tënë na lo lakue. Ye so asara kangbi ni la.”
Bible asara tënë ti mbeni fini dunia so na yâ ni ande azo ayeke gi bê ti ala encore ape
Mbeni tanga ti ye so apeut ti aidé e, biani biani, ayeke dä. Bible asara tënë ti mbeni fini dunia so na yâ ni ande azo ayeke gi bê ti ala encore ape. Nzapa amû zendo so: “Fade azo oko oko kue aduti na gbe ti vigne ti ala mveni, na gbe ti keke ti figue ti ala mveni; zo oko ti mû mbeto na ala ayeke pëpe.” (Michée 4:4). Na ngoi ni so ande, e yeke duti na yâ ti siriri, zo oko ti sara sioni na e ayeke dä ape. Même ambeni sioni ye so asi lani na e, si angbâ na yâ ti li ti e, fade e yeke ‘dabe’ ti e na ni mbeni pëpe (Ésaïe 65:17, 25). Nzapa na Molenge ti lo, Jésus, ayeke zia ande “kusala ti mbilimbili” na sese. Ye ti pekoni ayeke so, azo ayeke wu tere na ala yeke “duti na siriri lakue lakue.”—Ésaïe 32:17.
^ par. 5 A changé a-iri ni kue.
^ par. 21 A-Témoin ti Jéhovah ayeke manda Bible senge senge na azo so aye ti ga nduru na Nzapa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHAPITRE 2
Tongana nyen mo lingbi ti duti lakue na nzoni yingo-ti-hinga?
“Ala duti na nzoni yingo-ti-hinga.” —1 PIERRE 3:16.
1, 2. Tongana mo yeke gue na mbeni ndo so mo hinga ni lâ oko pëpe, ngbanga ti nyen a yeke nzoni mo mä wafango lege na mo? E lingbi ti haka wafango lege so na yingo-ti-hinga tongana nyen?
MBENI koli ayeke kpe na mangboko ti lo na lê ti kota ngu; mbeni zo ayeke fâ yâ ti benyama na gere gi lo oko; mbeni zo ayeke kpe na lapara na lê ti nduzu kâ na ndo ti ambinda so amû lê ti nduzu ni kue. Mo hinga ye so azo so ayeke na bezoin ni ti si na ndo so ala ye ti gue dä? Ala kue ayeke na bezoin ti mbeni ye wala ti mbeni zo ti fa lege na ala.
2 Bâ so mo yeke gue na mbeni ndo so mo hinga ni lâ oko pëpe. Mo na mbeni zo so ahinga ndo ni nzoni si ayeke gue, na mo zia bê ti mo kue na lo. Tongana lo hinga lege ni nzoni, lo yeke gue na mo kâ. Tongana mo mä lo, mo yeke girisa lege pëpe. Biani, e lingbi ti haka wafango lege na mo so na mbeni nzoni matabisi so Jéhovah amû na e: yingo-ti-hinga (Jacques 1:17). Tongana e yeke fade na yingo-ti-hinga pëpe, ka e yeke girisa lege biani biani. Tongana e leke yingo-ti-hinga ti e si lo sara kua nzoni, lo lingbi ti mû maboko na e ti hinga nzoni lege so e yeke mû na yâ ti fini ti e na ti ngbâ na ndo ni. Zia e bâ fadeso ye so a iri ni a tene yingo-ti-hinga na tongana nyen lo yeke sara kua. Na pekoni, e yeke bâ aye so: 1) Lege ti leke yingo-ti-hinga ti e si a sara kua nzoni, 2) ngbanga ti nyen a yeke nzoni e bi bê ti e nga na yingo-ti-hinga ti amba ti e, nga 3) tongana nyen si nzoni yingo-ti-hinga alingbi ti mû lege na e ti wara aye ti nzoni.
YE SO A IRI NI YINGO-TI-HINGA NGA LEGE SO LO YEKE SARA KUA
3. Mbupa ti yanga ti Grec so a kiri pekoni na “yingo-ti-hinga” aye ti tene nyen? Yingo-ti-hinga ayeke sara kua tongana nyen?
3 Na yâ ti Bible, mbupa ti yanga ti Grec so a kiri pekoni na “yingo-ti-hinga” aye mbilimbili ti tene “hingango mo wani.” Na popo ti aye kue so ayeke na fini na ndo ti sese, gi e azo si Nzapa amû na e lege ti hinga e wani. Ti e, a lingbi ti tene so e lingbi ti kiri na peko kete ti gi ti bâ tere ti e wani nga ti bâ wala tambela ti e ayeke na lege ni. Yingo-ti-hinga ti e ayeke sara kua mo bâ mo tene mbeni zo na yâ ti e so ayeke fâ ngbanga na ndo ti e: lo lingbi ti bâ yâ ti asarango ye ti e, abango ndo ti e nga na aye so e yeke soro. Lo lingbi ti fa lege na e ti mû nzoni desizion wala ti gboto mê ti e tongana e ye ti mû sioni desizion. Na pekoni, tongana e mû desizion ni awe, lo lingbi ti dë bê ti e tongana desizion ni ayeke na lege ni wala ti sara si e gi bê ti e mingi tongana desizion ni ayeke na lege ni pëpe.
4, 5. (a) E hinga tongana nyen so Adam na Ève ayeke lani na yingo-ti-hinga? Ye nyen asi lani ndali ti so ala doro ndia ti Nzapa? (b) Atapande wa afa so ândö giriri yingo-ti-hinga ti abe-ta-zo ayeke sara kua?
4 A zia yingo-ti-hinga na yâ ti koli na wali ngbene ye so a sara ala. Adam na Ève afa lani so ala yeke na yingo-ti-hinga. E hinga so ala yeke na ni ndali ti so kamene agbu ala na peko ti so ala sara siokpari (Genèse 3:7, 8). Mawa ni ayeke so yingo-ti-hinga ti ala so asara si ala wara kamene alingbi ti sara mbeni ye ndali ti ala na ngoi ni so pëpe. Ala doro lani ndia ti Nzapa na mbana. Na sarango tongaso, ala soro na bê ti ala ti ke yanga ti Jéhovah Nzapa, ti ga awato ti lo. So ala yeke azo so alingbi kue, ala hinga fade ye so ala yeke sara so, na ala lingbi mbeni pëpe ti kiri na mbage ti Nzapa.
5 Adam na Ève amä lani yingo-ti-hinga ti ala pëpe, me azo mingi so ayeke awasiokpari ayeke mä yingo-ti-hinga ti ala. Na tapande, Job, so ayeke be-ta-zo, awara lege ti tene: “Mbi gbu mbilimbili ti mbi, fade mbi zia mbilimbili ni pëpe, bê ti mbi afâ ngbanga na li ti mbi lâ oko pëpe.” * (Job 27:6). Job ayeke lani nduru ti mä yingo-ti-hinga ti lo, ti zia si yingo-ti-hinga ti lo afa lege na lo na yâ ti aye so lo yeke sara nga na yâ ti adesizion ti lo. Ndani la si lo lingbi lani ti tene so yingo-ti-hinga ti lo afâ ngbanga na li ti lo pëpe na sarango si lo yeke na kamene nga na tenengo na lo so lo sara sioni. Fadeso, bâ tongana nyen yingo-ti-hinga ti Job na ti David asara kua legeoko pëpe. Na ngoi so David asara mbeni ye so afa so lo ne Saül pëpe, lo so Jéhovah azia lo gbia, “na nda ni, tënë asi tongaso, bê ti David agi lo” mingi (1 Samuel 24:6). So yingo-ti-hinga ti David asara si bê ti lo agi lo mingi, a sara nzoni na David biani, teti a fa na lo ti sara mara ti ye so lo sara so ti peko pëpe.
6. Nyen la afa atene yingo-ti-hinga ayeke mbeni matabisi so a mû na azo kue?
6 A yeke gi awakua ti Jéhovah si a mû na ala matabisi so ayeke yingo-ti-hinga? Ti kiri tënë na ni, bâ tënë ti bazengele Paul so: “Teti tongana azo ti amara so ayeke na ndia pëpe ayeke sara aye ti ndia gi na bê ti ala wani, azo so, atâa so ala yeke na ndia pëpe, ala wani ayeke ndia ti ala. Ala yeke azo so afa na gigi so a sû tënë ti ndia na yâ ti bê ti ala, na oko ngoi ni yingo-ti-hinga ti ala ayeke sara tënë ti témoin na ala, nga atënë so ayeke tambela na yâ ti li ti ala wani ayeke bi tënë na li ti ala wala ayeke zi tënë na li ti ala.” (aRomain 2:14, 15). Ngoi na ngoi, même azo so ahinga ye oko pëpe na ndo ti andia ti Jéhovah, yingo-ti-hinga ti ala alingbi ti pusu ala ti sara ye so ague oko na andia ti lo.
7. Ngbanga ti nyen a lingbi ti si so yingo-ti-hinga afa sioni lege na e?
7 Me, na ambeni ngoi, yingo-ti-hinga alingbi ti fa nzoni lege na e pëpe. Ngbanga ti nyen? Zia e kiri e bâ tapande so e mû na tongo nda ti chapitre so. Tongana li ti wafango lege ni aga kirikiri, lo lingbi ti fa na mo sioni lege. Nga, tongana mo dë gaba na lo, mo ke ti mû lege so lo fa, na mo mû gi lege so mo pensé mo tene a yeke nzoni lege ni, mo lingbi ti girisa. Legeoko nga, tongana gi asioni nzara ti bê ti e si afa lege na yingo-ti-hinga ti e, lo lingbi ti fa sioni lege na e. Tongana e zia si Bible, so ayeke mbilimbili ye ti fango lege, afa lege na yingo-ti-hinga ti e pëpe, a yeke duti ngangu na e ti hinga popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni na yâ ti atënë mingi so ayeke kota. Biani, tongana e ye si yingo-ti-hinga ti e asara kua nzoni, e yeke na bezoin ti yingo vulu ti Jéhovah ti fa lege na ni. Paul atene: “Yingo-ti-hinga ti mbi ayeke fa na mbi na yâ ti yingo vulu.” (aRomain 9:1). Ye oko, tongana nyen si e yeke hinga biani so yingo-ti-hinga ti e ague oko na yingo vulu ti Jéhovah? A hunda ti tene a leke ni ti sara kua nzoni.
LEGE TI LEKE YINGO-TI-HINGA TI E SI A SARA KUA NZONI
8. (a) Tongana nyen si bê ti zo alingbi ti handa yingo-ti-hinga ti lo? Me tongana e ye ti mû adesizion, a yeke nzoni ti bâ nyen kozoni kue? (b) Même tongana yingo-ti-hinga ti mbeni Chrétien asara tënë na lo pëpe, ngbanga ti nyen a ye lakue pëpe ti tene so ye so lo sara so ayeke nzoni? (Bâ kete tënë na gbe ni.)
8 Tongana nyen mo lingbi ti mû desizion alingbi na ye so yingo-ti-hinga ti mo afa na mo? Ti ambeni zo, mo bâ mo tene ala yeke bâ gi ye so anzere na bê ti ala ti sara na ala sara ni. Na pekoni, ala lingbi ti tene: “A sara ye oko na yingo-ti-hinga ti mbi pëpe.” Anzara ti bê ti zo alingbi ti duti ngangu mingi, même alingbi ti handa yingo-ti-hinga ti lo. Bible atene: “Bê ti zo ayeke na handa ahon mbeni ye kue na ayeke sioni mingi; zo nyen alingbi hinga bê ti zo?” (Jérémie 17:9). Tongaso, kota ye ni ayeke pëpe ti bâ ye so anzere na bê ti e, me ti bâ kozoni kue ye so ayeke nzere na bê ti Jéhovah Nzapa. *
9. Kpengo mbeto ti Nzapa ayeke nyen? Tongana nyen dutingo na mara ti mbeto so ayeke mû maboko na yingo-ti-hinga ti e ti sara kua nzoni?
9 Tongana desizion so e mû ague biani oko na yingo-ti-hinga ti e so e leke ni ti sara kua nzoni, desizion ni ayeke fa so e kpe mbeto ti Nzapa na e ye pëpe ti sara gi ye ti bê ti e. Zia e bâ mbeni tapande: Gouverneur Néhémie so akpe mbeto ti Nzapa ayeke lani na droit ti hunda lapo na ambeni ye na maboko ti azo ti Jérusalem. Me lo ke ti hunda ni. Ngbanga ti nyen? Lo ye oko pëpe ti tene sarango tongaso ague na lo ti komande na ngangu na ndo ti azo ti Nzapa si Jéhovah ake lo. Lo tene: “Mbi sara tongaso pëpe, teti mbeto ti Nzapa.” (Néhémie 5:15). Tongaso, a yeke kota ye ti duti na mbeto ti Nzapa, mbeto ti sarango ye so anzere na lê ti Babâ ti e ti yayu pëpe. Mbeto tongaso ayeke pusu e ti zia si Bible afa lege na e tongana e ye ti mû adesizion.
10, 11. Akpengba-ndia wa ti Bible andu tënë ti nyongo sämba? E yeke sara tongana nyen ti tene Nzapa afa lege na e ti bata akpengba-ndia so?
10 Na tapande, zia e bâ tënë ti nyongo sämba. Na ngoi so e wara tere na amba ti e ti te ye wala ti sara ngia, mingi ti e ayeke hunda tere tongaso: Mbi yeke nyon sämba wala mbi yeke nyon pëpe? Kozoni, a yeke nzoni e gi ti hinga ambeni ye si. Akpengba-ndia wa ti Bible andu tënë so? Biani, Bible ake pëpe ti tene zo anyon sämba alingbi na ni. Bible atene même so Jéhovah amû vin ti zia ngia na bê ti zo (Psaume 104:14, 15). Me, Bible ake nyongo sämba ahon ndo ni nga na apumba ti kirikiri (Luc 21:34; aRomain 13:13). Nga, lo zia nyongo sämba ahon ndo ni na popo ti akota siokpari tongana lango-sioni na gingo wali wala koli nde. *—1 aCorinthien 6:9, 10.
11 Akpengba-ndia tongaso ayeke fa lege na yingo-ti-hinga ti Chrétien nga a yeke sara si lo duti na hange. Tongaso, tongana a yeke ti e ti mû desizion na ndo ti tënë ti nyongo sämba na ngoi so e wara tere na amba ti e ti te ye wala ti sara ngia, zia e hunda tere ti e na atënë so: ‘Nda ti warango tere ni ayeke nyen? Hinga pëpe ye ni ayeke ga butuma, si a ga pumba ti kirikiri? Bibe ti mbi wani na ndo ti sämba ayeke tongana nyen? Mbi ye sämba mingi? Mbi nyon ni si mbi duti nzoni? Mbi yeke na ngangu ti nyon sämba si a hon ngangu ti mbi pëpe?’ Tongana e yeke gbu li ti e na ndo ti akpengba-ndia ti Bible nga na atënë so alondo ndali ni, a yeke nzoni e sambela Jéhovah ti fa lege na e. (Diko Psaume 139:23, 24.) Na sarango tongaso, e yeke hunda Jéhovah ti fa lege na e na lege ti yingo vulu ti lo. Nga, e yeke leke yingo-ti-hinga ti e ti sara kua nzoni alingbi na akpengba-ndia ti Nzapa. Me mbeni ye nde ayeke nga dä so a lingbi e bâ ni mbilimbili tongana e ye ti mû adesizion.
NGBANGA TI NYEN A YEKE NZONI TI BI BÊ NA YINGO-TI-HINGA TI AMBA TI E?
12, 13. Ambeni raison wa asara si yingo-ti-hinga ti aChrétien ayeke nde nde? So ye ni ayeke tongaso, a lingbi e sara tongana nyen?
12 Li ti mo alingbi ti kpe ti bâ lege so yingo-ti-hinga ti aChrétien asara kua nde nde. Mbeni alingbi ti bâ mbeni sarango ye wala mbeni ngobo tongana ye so ayeke na lege ni pëpe; me mbeni mba ti lo alingbi ti ye ni nga lo bâ ti lo mbeni ye so akanga lege na ni pëpe. Na tapande, na ndo ti nyongo sämba na ngoi so azo awara tere ti ala ti sara ngia, a yeke nzere na mbeni oko ti nyon sämba legeoko na akamarade ti lo na mbeni lakui ti yapu tere; ti mbeni, sarango tongaso asara lo nzoni pëpe. Ngbanga ti nyen yingo-ti-hinga ti aChrétien asara kua nde nde tongaso? na ye so alingbi ti ndu nga adesizion ti e tongana nyen?
13 Aye mingi la asara si azo ayeke nde nde. Aye so asi na ala na ngoi so ala kono ayeke nde nde. Na tapande, ambeni ahinga nzoni mingi mbeni wokongo so ala tiri na ni ândö, so peut-être lakue ala wara lege ti hon ndo ni pëpe (1 aGbia 8:38, 39). Na tongana a ndu tënë ti sämba, yingo-ti-hinga ti mara ti azo tongaso ayeke pusu ala ti sara hange mingi. Tongana mbeni zo tongaso aga na ndo ti mo si mo ye ti mû na lo sämba ti nyon, yingo-ti-hinga ti lo alingbi ti pusu lo ti ke, na a yeke na lege ni. Bê ti mo ayeke son? Mo yeke ngbâ ti ha lo ti nyon ni? Ên-ën. Même tongana mo hinga raison so apusu lo ti ke ni wala mo hinga ni pëpe (peut-être lo ye ti fa raison ni na ndembe ni so pëpe), ndoye so mo yeke na ni teti ita ti mo ayeke pusu mo ti ngbâ ti ha lo pëpe.
14, 15. Yingo-ti-hinga ti akozo Chrétien ayeke lani nde nde na ndo ti tënë wa? Paul amû wango wa na ala?
14 Bazengele Paul abâ lani so na popo ti akozo Chrétien, fani mingi yingo-ti-hinga ti ala ayeke tâ nde nde. Na ngoi ni kâ, bê ti ambeni Chrétien agi ala na ndo ti ambeni kobe so kozo a mû ni na sandaga na ayanda (1 aCorinthien 10:25). Ti Paul, yingo-ti-hinga ti lo ake na lo pëpe ti te mara ti akobe tongaso, so na peko ti so a mû ni na sandaga na ayanda awe, a yeke kä ni na gara. Ti lo, ayanda ayeke ye oko pëpe; ala lingbi lâ oko pëpe ti duti wa ti akobe so alondo na Jéhovah na so Lo si Lo yeke wani biani. Me Paul ahinga so ambeni Chrétien ayeke na oko bango ndo ti lo so pëpe na ndo ti tënë so. Peut-être ambeni abi tere ti ala ândö mingi na yâ ti vorongo yanda kozoni si ala ga aChrétien. Ti azo tongaso, même ye kue so a sara na ye ti yanda kozo awe ayeke son bê ti ala. Paul aleke lani tënë ni tongana nyen?
15 Paul atene: “E so e yeke ngangu, a lingbi e yô awokongo ti ala so ayeke ngangu pëpe, na e gi pëpe ti nzere gi na e wani. Teti même Christ agi ti nzere na lo wani pëpe.” (aRomain 15:1, 3). Paul atene so a lingbi e zia aye so agbu bê ti aita ti e kozo na ti e wani, gi tongana ti so Christ asara. Na yâ ti mbeni tënë so ague oko na ti so, Paul atene so ni yeke te nyama mbeni pëpe ahon ti sara si mbeni ngasangbaga so Christ amû fini ti lo ngbanga ti lo atï.—Diko 1 aCorinthien 8:13; 10:23, 24, 31-33.
16. Ngbanga ti nyen a yeke nzoni ala so yingo-ti-hinga ti ala akanga lege na ala ti sara mbeni ye akpe ti fâ ngbanga na ndo ti amba ti ala so yingo-ti-hinga ti ala ayeke nde?
16 Nga, a yeke nzoni ala so yingo-ti-hinga ti ala akanga lege na ala ti sara mbeni ye akasa pëpe amba ti ala, ti tene so a lingbi azo kue aduti na oko bango ndo ti ala na ndo ti atënë so abâ yingo-ti-hinga ti zo oko oko. (Diko aRomain 14:10.) Biani, a yeke nzoni yingo-ti-hinga aduti ye ti fango ngbanga na ndo ti e wani, me pëpe ye so e mû ni ti fâ na ngbanga na ndo ti amba ti e. Dabe ti mo na tënë ti Jésus so: “Ala zia ti fâ ngbanga na li ti azo si a fâ ngbanga na li ti ala pëpe.” (Matthieu 7:1). A yeke nzoni azo kue na yâ ti congrégation akpe ti sara si mbeni tënë so andu yingo-ti-hinga ti zo oko oko aga tënë. Me, e yeke gi lege ti maï ndoye na dutingo beoko, ti kpengba mba ahon ti futi mba.—aRomain 14:19.
NZONI YINGO-TI-HINGA AMÛ LEGE NA E TI WARA AYE TI NZONI
17. Ye nyen asi na yingo-ti-hinga ti azo mingi laso?
17 Bazengele Pierre atene: “Ala duti na nzoni yingo-ti-hinga.” (1 Pierre 3:16). Yingo-ti-hinga so ayeke nzoni na lê ti Jéhovah Nzapa ayeke pendere ye mingi. A yeke pëpe tongana yingo-ti-hinga ti azo mingi laso. Paul asara tënë ti azo so “yingo-ti-hinga ti ala amü mo bâ mo tene a zö ni na wen so a yôro na yâ ti wâ si a be.” (1 Timothée 4:2). Wen so a yôro na yâ ti wâ ayeke zö poro ti tere ti zo; na pekoni, a yeke zia mbeni place ti kä so ayeke son zo ni mbeni pëpe. Azo mingi ayeke na yingo-ti-hinga so akui awe: tongana ala sara ye ti sioni, yingo-ti-hinga ni ayeke sara tënë na ala mbeni pëpe, ayeke ke mbeni ye na ala pëpe, ayeke sara si ala duti na kamene pëpe wala ayeke tene na ala pëpe so ala sara sioni. Ye ni ayeke mo bâ mo tene azo mingi atene na yingo-ti-hinga ti ala ni: “Hon mbeni kâ, bê ti zo adë.”
18, 19. (a) Tongana mbeni zo abâ so tënë ayeke na li ti lo wala kamene asara lo ndali ti mbeni ye so lo sara, nzoni ni ayeke nyen? (b) E lingbi ti sara nyen tongana yingo-ti-hinga ti e angbâ lakue ti fâ ngbanga na ndo ti e ndali ti ambeni siokpari so e sara ândö me so e gbian bê ti e awe?
18 Biani, tongana e bâ so tënë ayeke na li ti e, so a yeke mbeni lege so yingo-ti-hinga ti e ayeke tene na e so e sara sioni. Tongana mara ti bibe so apusu mbeni wasiokpari ti changé bê ti lo, atâa siokpari ni ayeke sioni tongana nyen, a lingbi ti pardone lo. Na tapande, Gbia David asara mbeni kota siokpari, me a pardone lo kue ngbanga ti so lo changé bê ti lo biani. So lo ke sioni so lo sara nga lo leke na bê ti lo ti bata andia ti Jéhovah na peko ti ye so asi so amû lege na lo ti bâ na lê ti lo so Jéhovah ‘ayeke nzoni, na Lo ye ti pardone’. (Psaume 51:3-21; 86:5). Ka tongana bê ti e angbâ lakue ti gi e nga kamene angbâ ti sara e même na peko ti so e gbian bê ti e nga a pardone e?
19 Na ambeni ngoi, yingo-ti-hinga ti zo alingbi ti fâ ngbanga na ndo ti lo ahon ndo ni, ti sara si mbeni wasiokpari angbâ lakue ti pensé so tënë ayeke na li ti lo ngu mingi na peko ti so lo gbian bê ti lo awe. Na yâ ti aye tongaso, e yeke na bezoin ti fa na bê ti e ni so ayeke fâ ngbanga na ndo ti e so Jéhovah ayeke kota mingi ahon abibe kue so zo ayeke na ni. E yeke na bezoin ti hinga biani nga ti yeda so Jéhovah andoye e na lo pardone e awe, gi tongana ti so e yeke wa amba ti e ti sara. (Diko 1 Jean 3:19, 20.) Na mbage, nzoni yingo-ti-hinga ayeke sara si zo aduti na siriri ti bê, lo gi bê ti lo pëpe, nga lo duti na tâ ngia so a yeke ngangu ti wara mara ni na yâ ti dunia so. Azo mingi so ândö asara mbeni kota siokpari awara tâ pendere dengo bê so, na laso ala yeke na nzoni yingo-ti-hinga na ngoi so ala yeke sara na Jéhovah.—1 aCorinthien 6:11.
20, 21. (a) A sara buku so ti mû maboko na mo ti sara nyen? (b) E aChrétien e yeke na mara ti liberté wa? Me a lingbi e sara ye na liberté ni so tongana nyen?
20 A sara buku so ti mû maboko na mo ti wara mara ti tâ ngia so, ti duti na nzoni yingo-ti-hinga na yâ ti tanga ti asioni lango ti nda ni so angbâ na aye ti ngoi ti Satan. Biani, buku so alingbi pëpe ti zi nda ti andia na akpengba-ndia kue so ayeke na yâ ti Bible so a lingbi mo gbu li na ndo ni na mo sara ye alingbi na ni na yâ ti aye so ayeke si na mo lâ na lâ. Nga, ku tere ti mo pëpe ti wara ambeni ndia polele na ndo ti aye so andu yingo-ti-hinga. A sara buku so ti mû maboko na mo ti leke yingo-ti-hinga ti mo ti sara kua nzoni nga ti duti nduru ti sara tënë na mo na mandango tongana nyen ti sara ye so Bible ahunda na mo na yâ ti gigi ti mo ti lâ oko oko. “Ndia ti Christ” ayeke nde na Ndia ti Moïse na lege so a tisa azo kue so ayeke na gbe ni ti mä yingo-ti-hinga ti ala nga na akpengba-ndia ahon ti mä gi andia so a sû ni polele na mbeti (aGalate 6:2). Na sarango tongaso, Jéhovah amû kota liberté na aChrétien. Ye oko, Bible adabe ti e ti sara ye na liberté ti e ni lâ oko pëpe tongana “mbeni ye ti honde ndo ti sioni”. (1 Pierre 2:16). Me, mara ti liberté tongaso amû lege na e ti fa na Jéhovah so e ndoye lo.
21 Tongana mo gbu li na yâ ti sambela ti bâ tongana nyen ti bata akpengba-ndia ti Bible nzoni mingi nga na pekoni tongana mo sara ye alingbi na adesizion ti mo, fade mo ngbâ na ndo ti lege so mo mû na ngoi so mo to nda ti hinga Jéhovah lani. “Na lege ti sarango kusala na ngangu ti gbungo li” ti mo, mo yeke sara si ngangu ti gbungo li ti mo ni aga nzoni (aHébreu 5:14). Yingo-ti-hinga ti mo so Bible amû lege na mo ti leke ni si a sara kua nzoni ayeke mû lege na mo ti wara aye ti nzoni lâ na lâ. Legeoko tongana wafango lege so ayeke fa lege na mbeni zo so ayeke gue na yongoro tambela, fade yingo-ti-hinga ti mo ayeke mû maboko na mo ti mû adesizion so anzere na bê ti Babâ ti mo ti yayu. So ayeke mbeni nzoni lege ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa.
^ par. 5 Na yâ ti Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu, a yeke wara mbeni mbilimbili mbupa ndali ti “yingo-ti-hinga” pëpe. Me, na yâ ti mara ti atapande tongana ti Job so, mo lingbi ti bâ so yingo-ti-hinga ayeke sara kua. Mingi ni, mbupa “bê” aye ti sara tënë ti zo ti yâ ni. Na yâ ti atapande tongana ti Job so, a yeke polele so “bê” ni aye ti sara tënë ti mbeni mbage ti zo ti yâ ni, so ti tene yingo-ti-hinga ti zo ni. Na yâ ti Mbeti ti Nzapa so aChrétien asû ândö na Grec, mbupa so a kiri pekoni na “yingo-ti-hinga” asigigi fani 30 tongaso.
^ par. 8 Bible afa so même tongana yingo-ti-hinga ti mbeni zo asara tënë na lo pëpe, a ye lakue pëpe ti tene so ye so lo sara so ayeke nzoni. Na tapande, Paul atene: “Mbi hinga ti mbi mbeni ye ti sioni so mbi sara pëpe. Me mbi ye ti tene pëpe so mbi yeke mbilimbili, me a yeke Jéhovah si ayeke bâ tënë ti mbi.” (1 aCorinthien 4:4). Même azo so asara ye ti ngangu na aChrétien, tongana ti so Paul asara ândö, alingbi ti sara ni sân ti tene yingo-ti-hinga ti ala atene na ala so a yeke sioni, ngbanga ti so ala pensé ti ala atene Nzapa aye tongaso. A yeke kota ye ti tene yingo-ti-hinga ti e aduti mbilimbili na lê ti e nga nzoni na lê ti Nzapa.—Kusala 23:1; 2 Timothée 1:3.
^ par. 10 A yeke nzoni e hinga so awanganga mingi atene so a yeke ngangu na azo so ayeke angbâa ti sämba ti nyon sämba alingbi na ni. Ti azo tongaso, ahon tënë ala zia gi lege ti nyongo sämba ni awe.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA ZO AKUI NYEN LA AYEKE SI NA PEKONI?
Nyen la ayeke si na zo tongana lo kui?
“Mbi pensé ti mbi so aplace ayeke ota so tongana mbeni zo akui lo lingbi ti gue dä: yayu, enfer wala purgatoire. Mbi hinga so mbi peut ti gue na yayu ape nga mbi peut ti gue na enfer ape. Me, ti purgatoire, ade mbi hinga ye so ayeke passé kâ ape, na lâ oko ade mbi bâ mara ti tënë ni so na yâ ti Bible ape. A yeke gi ye so azo la atene ni.”
—Lionel.
“A fa na mbi so azo kue ayeke gue na yayu na peko ti kuâ ti ala, me mbi yeke sûr ape. Mbi pensé ti mbi so kuâ ayeke fin ti aye kue, so aye ti tene so azo so akui so, ti ala awe la.”
—Fernando.
‘Nyen la ayeke si biani na zo tongana lo kui? Azo so e ye ala mingi si akui ayeke bâ pasi na mbeni ndo? E lingbi ande mbeni lâ ti kiri ti bâ ala? Tongana a yeke tongaso, e hinga ni tongana nyen?’ A si na mo ti hunda tere ti mo tongaso awe? E wa mo ti bâ ye so Bible afa na ndo ni. Kozoni kue, zia e bâ ye so Bible atene na ndo ti akuâ. Na pekoni, e yeke sara tënë na ndo ti beku so Bible amû na e.
Dutingo ti azo so akui ayeke tongana nyen?
YE SO BIBLE AFA: “Ala so ayeke na fini, ala hinga fade ala kui; me akinda ahinga ye oko pëpe, wala futa ayeke pëpe teti ala; teti azo adabe ala na akinda mbeni pëpe. Ye kue so maboko ti mo awara ti sara, mo sara na ngangu ti mo kue; teti kusala, ye ti bibe, hingango ye, na ndara, ayeke na ndo-ti-awakinda pëpe, ndo so mo yeke gue dä.” *
Na nduru tënë, dû ti kuâ ayeke ndo so, tongana azo akui, ala yeke gue dä. A yeke ndo so hingango ye ayeke dä ape nga so azo ayeke sara kua kâ ape. Job, so ayeke kota wakua ti Nzapa, abâ ti lo lani dû ti kuâ tongana nyen? Job agirisa lani aye ti lo kue nga na amolenge ti lo gi na yâ ti lango oko. Na pekoni, a bi na tere ti lo kue akota kä so sanzo ayeke sigigi dä. Lo toto na Nzapa, lo tene: ‘A yeke nzoni mo bata mbi na yâ ti dû ti kuâ [wala ‘enfer,’ TOB].’ (Job 1:13-19; 2:7; 14:13, Tene ti Nzapa, Kozo Mbouki). A yeke polele so Job ahinga so dû ti kuâ ayeke pëpe ndo so wâ ayeke gbi zo dä, wala ndo so lo lingbi ti bâ pasi dä encore mingi. Me, lo bâ ti lo ni tongana mbeni ndo ti wungo tere.
Mbeni lege ti hinga ye na ndo ti dutingo ti azo so akui ayeke ti bâ ye so Bible atene na ndo ti azo miombe so a zingo ala na kuâ.
Zo oko na popo ti azo miombe so atene pëpe so, na ngoi so ni kui, ni gue lani na nzoni ndo wala ni gue na ndo so ni bâ pasi dä. Tongana azo so a zingo ala lani ague na mara ti ndo tongaso na peko ti kuâ ti ala, ka ala sara tënë ni lani na azo ape? Wala a sara tënë ni na yâ ti Bible ti tene e kue e bâ ni ape? Me, a sara nga mara ti atënë ni so kete na yâ ti Bible ape. A yeke polele so, azo miombe so ayeke nga na mbeni tënë ti tene na ndo ni ape. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so, lani na ngoi so ala kui, ala hinga ye oko ape, tongana ti mbeni zo so alango. Ni la, na ambeni ngoi, Bible ahaka kuâ na lango. Na tapande, Bible atene David nga na Étienne, so ayeke akota wakua ti Nzapa, ‘akui’ wala ala “lango.”
Eskê mbeni beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe? A peut ti zingo ala?
^ par. 7 A sara kua na tënë “ndo-ti-awakinda” wala “dû ti kuâ” ti kiri peko ti tënë ti yanga ti Hébreu so atene “Shéol” nga na ti yanga ti Grec so atene “Hadès.” Ambeni Bible asara ti ala kua na tënë “enfer.” Me tënë ti mbeni ndo ti wâ so a yeke sara pasi na azo dä na peko ti kuâ ti ala ayeke ti lo na yâ ti Bible ape.
TI HINGA AMBENI TËNË
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Tënë ti zingongo ti azo so Jésus azingo ala lani afa nyen na e na ndo ti zendo so lo mû na ndo ti kekereke?


text:
Mbage 6: Dungo Jésus juska na kuâ ti lo
Nzapa atokua ange Gabriel na mbeni nzoni maseka-wali so iri ti lo ayeke Marie. Ange ni atene na lo so fade lo yeke dü mbeni molenge so ayeke komande tongana gbia teti lakue lakue. Iri ti molenge ni so ayeke Jésus. A dü lo na yâ ti mbeni da so a yeke bata anyama dä. Kâ, ambeni zo ti batango ataba aga ti bâ lo. Na pekoni, mbeni tongoro afa lege na ambeni zo so alondo na mbage ti tö ti ga ti bâ molenge ni. E yeke hinga ande zo so asara si ala bâ tongoro so, nga tongana nyen a zi Jésus na lê ti kuâ.
Na pekoni, e yeke wara Jésus na yâ ti temple na sarango lisoro na awafango ye na ngoi so lo yeke na ngu 12. Ngu 18 na pekoni, Jésus awara batême, na lo to nda ti sara kusala so Nzapa atokua lo ndali ni, so ayeke ti fa tënë ti Royaume ti Nzapa nga ti fa ye na azo. Ti mû maboko na lo ti sara kusala so, Jésus asoro azo 12 ti ga abazengele ti lo.
Jésus asara nga gbâ ti amiracle. Lo mû kobe na azo saki mingi gi na kete wungo ti susu nga na ti mapa. Lo zi kobela na tere ti azo nga lo zingo akuâ. Na nda ni, e yeke bâ ande aye mingi so asi na Jésus na lâ ti kuâ ti lo, nga tongana nyen si a fâ lo. Jésus afa tënë teti ngu ota na ndambo tongaso. MBAGE 6 so asara tënë ti aye so asi na yâ ti angu 34 na ndo ni tongaso.
NA YÂ TI MBAGE SO
TI HINGA AMBENI TËNË
Jésus Christ ayeke zo wa?
Bâ ndani so Jésus akui, nyen la a futa ni nyen, nga ye so jésus ayeke sara na ndembe so


text:
1Gbü gara sïkpï, fü wü Yesu ayia adu kpa ekötï, agbü Kaparanama. Te wü kpara je nganga na, gü ba, Yesu du koro eyi kpa ekötï ne, 2fü mere bi wü kpara aci akoro abiti te-wü gbe, kpa esambü te Yesu ngbü gbügbü na ne. Fü sü ani kpa esambü ʼburu yere. Fü gara wü kpara angbü nda-wü kpa etanü, ede möngïtï. Fü Yesu angbü emala to ngari Me fü ewü. 3Baka te Yesu ngbü la emala to ngari Me fü wü kpara la, fü ewü ayia akoro de gara komoko, te küküte kpi akpi ʼburu. Wü kpara te ewü bï engu, wüh baka wü kpara bala. Fü ewü abï engu füh kaʼda, de ani koro di kpaka Yesu, de ah küwa engu. 4Te wüh koro kpala, fü ewü amaka mere bi wü kpara, te ewü ni sü emöngïtï ʼburu yere. Da ewü, te ewü ena arï kpa esambü de mürü keke la, akoro di kpaka Yesu ne, nda ma. Te di bala, fü ewü ayia afï nga gara mani. Fü ewü ayia alï kpa tikpi, enzö kambü, afuru nzö kambü la mbiii te sü, te Yesu ngbü ero mö tete na ne. Fü ewü ai ku te kaʼda ka mürü keke la, abï engu di, ato te görö te ewü furu la ferrre, ao kötö engagira Yesu. 5Te Yesu wu ngü la bala, fü ah awu, gü ba, wü kpara la to maguma wü eyi fü ni fanü fanü. Fü ngü la areke gbü jijia na afa sü. Fü ah ayia amala ngü fü mürü keke la, gü ba dene, "Enga ra, siti ngü ka-mü ta te mü mere gbü jia Me ne, ma za gbü nzö mü eyi asidi." 6Gara wü mürü rïrï ta kpah ladü kpala. Te wüh je ngü te Yesu mala fü komoko la bala, fü ewü angbü efï nga ngü emaguma wü, 7gü ba dene, "Dene ne töndö ngü ne? Yesu yia efü te-ye ba Me? Angü kpara füh kotö ne, te tï aza siti ngü gbü nzö wü kpara, ah ngbürü ladü? Ah nda ma! ʼDuwa Me te ngbü eza siti ngü ka wü kpara me-ye." 8Amba Yesu wu fïngangü ka-ewü la eyi. Fü ah ayia ayi-ta ewü, gü ba dene, "Yi ngbü efï nga ngü la emaguma yi bala, neh teka ne? 9Yi wu de, gü ba, ma de Ye Kpara ka Kpï? Te di bala, wazi ra ladü, teka adi eza siti ngü ka wü kpara füh kotö ne, gbü nzö ewü di asidi. Yi fï nda-yi, gü ba, ma mala töndö ngü kükürü? Yi ena awu ngü la enatikine." Fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fü mürü keke la, gü ba dene, 11"De-ye deyï, ye yia eyia, ye za darara ka-ye, ye go kpa ekötï." 12Fü mürü keke la ayia ʼduwa cukuru, gbü jia wü kpara ʼburu, arü atikpi. Fü ah aza darara ka-ye, ayia ago di agba ye. Dela ngü ta te Yesu mere, te engu küwa komoko, te küküte na kpi akpi ne. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara la afa ʼduwa sü. Fü ewü aci ʼburu, agbo nga ïrï Me, gü ba, "Ani wu ngü de bala gügü la de!" 13Fü wü Yesu ayia anü andoro kpa era mere ngu. Fü mere bi wü kpara angbü ekoro kpakaka na la, teka aje ngü gögömö na. Fü Yesu angbü erï ewü de to ngari Me kpala. 14Gbü gara ra, fü Yesu ayia anü andoro. Fü ah amaka gara komoko de ïrï ye Levi Matayo, ye Alofaya, te ngbü ka-ye ero jiase ka wü e esaka wü kpara, adi eto fü Miri ka wü Rüma. Fü Yesu arü amala ngü fü Levi, gü ba dene, "Levi deyï, mü yia eyia, mü lala gbü nga ra." Fü Levi ayia ace tima ka-ye la, alala gbü nga Yesu. 15Fütanga ngü la, fü Levi ayia aï wü Yesu de wü kpara ka-ye agba ye. Fü ah aï kpah mere bi wü bu ye, de te ewü ngbü ero jiase de ewü ne, abe kpah te gara wü kpara, te wü mürü rïrï gü ba, wüh de siti wü kpara ne. Fü wü kpara la akoro ʼburu, angbü ezü e tundu de wü Yesu kpala. Angü wü kpara la ngbü ta ʼburu efa nga Yesu. 16Wü gara mürü rïrï ta ladü, te ewü eï ewü, gü ba, wü Farusi. Wü Farusi la, wüh de wü kpara te ewü le adi emere gele ka-wü mbi mbi mbi. Fü wü Farusi aje ngü, gü ba, "Yesu ngbü ezü e de wü siti wü kpara." Fü ewü ayia akoro amaka wü kpara ka Yesu, ayi-ta ewü, gü ba, "Ah mere baye, te Yesu ngbü ezü e de wü siti wü kpara ne?" 17Te Yesu je ngü te ewü mala la, fü ah amala ngü, gü ba dene, "Te keke te mü ma la, mü ena anü anü kpaka mürü kuwa? Mü tï anü de. ʼDuwa te mü de keke te mü la, mü ena anü anü kpaka mürü kuwa, de ah küwa ni. Ngü ka-ra kpah bala. Angü ma koro füh kotö ne, neh teka wü da? Teka aküwa züka wü kpara? Ah bala de. Ma koro teka aküwa siti wü kpara, de wüh ce siti ngü ka-wü asidi." 18Gbü wü gara sïkpï, wü Farusi zü e de. Wüh ngbü eʼbï te-wü, teka adi eku gba fü Me. Wü kpara ka Yüwane Mürü Babatïza ngbü emere kpah bala. Gbü ngü la, fü wü kpara ayia akoro kpaka Yesu, ayi-tata, gü ba dene, "De-ye deyï, wü kpara ka Yüwane, de wü Farusi ʼburu, wüh zü e enatikine de, teka aku gba fü Me. Anga ah mere baye, te nda-ye wü kpara ne, ngbü nda-wü ezü e ne? Wüh fï nga gele ka-ani mbi mbi mbi nda-wü de?" 19Fü Yesu ayia alügü ngü fü ewü gbü mani, gü ba dene, "Te wü ngba nü agbü karama la, wüh tï azü e de? Wüh tï eyi azü e, angü mürü karama la ladü tundu de ewü. 20Amba te gara, te wü vügü ena aza mürü karama la, esüka wü awuba ye asidi la, wüh tï azü e de, ka cïnga emaguma wü." 21Fü Yesu adu amala gara wü mani fü ewü, teka to rïrï ka Me, te engu ngbü erï wü kpara di ne, gü ba dene, "Te diri bongo ka-mü sörö asörö la, mü tï eyi aza to bongo, teka atükü te didiri na la? Mü tï amere bala de, angü didiri na la ena adu kpah asörö ka-ye asörö. 22Kpah bala, te mü le aküʼda fï ka-mü la, de mü mere e aküʼda gbü diri bütü körö körö ne de. Angü diri bütü la ena adü, aöfö ka-ye, fü fï ka-mü la atökö ka-ye ʼburu akötö. Ah le fü mü aküʼda fï ka-mü gbü to bütü, angü fï ka-mü la ena asiti siti. Kpah bala, te mü ngbü ele to rïrï ka-ra la, mü tï alala fï bü eküte diri gele ka wü kundu mü nda-mü de." 23Gbü gara sïkpï ka Me, fü wü Yesu angbü enü de wü kpara ka-ye. Fü ewü afü kpuru gbü yï ka ndo. Te wüh ngbü enü tete, fü wü kpara ka Yesu la akpo da esösörö fï ndo, da etitiri koko na, ezü ka tala. 24Fü wü gara Farusi awu ngü la bala. Fü ngü la asiti gbü jia ewü, angü wüh ngbü efï, gü ba, "Masörö fï ndo la, ah de tima." Angü Rïrï ta te Müse to fü wü Yïsarayele ne, gü ba, "Wüh mere e adi emere tima gbü sïkpï ka Me ʼburu ʼburu de." Fü wü Farusi la akoro amala ngü fü Yesu, gü ba dene, "De-ye deyï, wü kpara ka-ye ne, ngbü emere tima gbü sïkpï ka Me, neh teka ne? Ngü la siti gbü jia Me fa sü!" 25Yesu gü ba dene, "De-wü deyï, wü tanga Ngari Me nda-wü neh de? Ngü ta te wüh ba teka Mere Miri Davidi ne, ah gü neh fe? Ta gbü gara ra, fü tala ayia amere wü Davidi, de wü kpara gbü nga ye. 26Fü Davidi ayia akoro kpaka mürü gele ka Mere Me, ayi-tata teka e-mazü. Fü mürü gele la ayia aza ambata, de te wüh ngbü eto fü Mere Me ne, ato fü Davidi. Fü Davidi azü, ato kpah fü wü kpara gbü nga ye ʼburu. Wüh mala ta eyi fefe, gü ba, 'Ye ngbü esiti gele?' Wüh mala bala de! Amba gbü Rïrï ta te Müse to fü wü mürü gele ne, ambata la, ah teka wü kükürü kpara fa fa fa nda de. ʼDuwa wü mürü gele ka Mere Me ngbü ezü me-wü. Dela ngü ta te Davidi mere, ta gügü, o Abïyatara di de mere kpara füh kpökpö ka wü mürü gele." 27Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü ewü, gü ba dene, "Me o wü kpara füh kotö ne, neh teka ne? Teka amere gele ka sïkpï ka-ye? Ah bala de. Me o sïkpï ka-ye teka fü wü kpara adi efe te-wü gbügbü na. 28De-ra, Ye Kpara ka Kpï, Me to wazi eyi fere, fa ngü ka gele la di ka. Ma de mürü sïkpï ka Me la me-ra. Ma ngbü kpah eto to rïrï ka Me fü wü kpara ka-ra me-ra."
Copyright
Learn More


text:
KOTA MAMA-TENE NI | MBENI ZO TI HINGA YE SO AYEKE SI KEKEREKE AYEKE DÄ?
Ambeni ye ni asi vrai, me ambeni mingi atï na ngu
Mo ye ti hinga kekereke ti mo? Azo mingi aye ti hinga ni. Azo mingi afa aye so ayeke si kekereke, me aye ti pekoni ayeke nde nde. E yeke bâ ambeni tapande ni na gbe ni ge.
AWASENDA-YE. Ala sara kua na angangu gbakuru nga na gbâ ti nginza ti hinga na aye so ayeke si kekereke. Na tapande, ala yeke gi ti hinga kpale so sioni ngu wala sioni pupu alingbi ti ga na ni na ndo ti sese, wala ngu ayeke pika kekereke wala ayeke pika ape.
AWANDARA. Ambeni na popo ti ala ayeke bâ ye so alingbi ti si na konomi wala poroso ti mbeni kodoro. Pakara Warren Buffett, mbeni oko ti azo so ayeke na nginza mingi na yâ ti dunia mobimba, ayeke fa lani ye na ndo ti konomi na aye ni asi tâ gi tongana ti so lo tene, ye so asara si azo airi lo prophète. Ti Pakara Nate Silver, lo sara kua na atondo so lo wara ti fa na aye so ayeke si na ndo ti aye kue, même na ndo ti poroso ti États-Unis wala na ndo ti azo so asara afilm ti a-Américain so ayeke wara ande apalata.
ANGBENE MBETI. Azo abâ atënë ti yâ ni tongana aprophétie. Na tapande, aye so ayeke si laso so, ambeni zo abâ so Pakara Michel de Notredame asara tënë ni kozo awe na yâ ti ambeti so lo sigigi na ni, so atënë ti yâ ni ayeke nga polele ape, na popo ti ngu 1500 ti si na ngu 1599. Ambeni zo apensé ti ala lani atene, so calendrier ti aMaya ahunzi na 21 décembre 2012, a ye ti fa so ambeni ye ti ngangu ayeke si.
AKOTA ZO TI NZAPA. Ala yeke sara ka tënë ti aye ti ngangu so ayeke si ande na ndo ti sese mobimba ti gboto mê ti azo nga ti gi adisciple na peko ti ala. Na tapande, Pakara Harold Camping nga na ambeni disciple ti lo ni atene na ndo kue so na ngu 2011, sese ayeke buba. Me, depuis juska laso, sese la angbâ so.
AZO SO ATENE ALA YEKE NA POUVOIR TI HINGA AYE SO AYEKE SI KEKEREKE. Pakara Edgar Cayce na Yapakara Jeane Dixon asara lani tënë ti aye so ayeke si na popo ti ngu 1900 ti si na ngu 1999, na ambeni ye ni asi tongana ti so ala tene. Me mingi ti atënë ti ala ni atï na ngu. Na tapande, Yapakara Dixon atene lani so na ngu 1958, Ota Bira so Amû Ndo ti Sese Kue ayeke sungba, nga Pakara Cayce atene ti lo so na yâ ti angu 1970, kota ngu-ingo ayeke mene gbata ti New York.
Tâ mbeni lege ti hinga na ye so ayeke si kekereke ayeke dä ape la ma? Hundango ndo so ayeke kota mingi ngbanga ti so tongana mo zo mo hinga aye so ayeke si kekereke, a yeke sara ye mingi na ndo ti gigi ti mo.


text:
22: Joseph na da ti kanga
JOSEPH ayeke lani gi na ngu 17 tongana a gue na lo na Egypte. Kâ, a kä lo na mbeni koli so iri ti lo ayeke Potiphar. Koli so asara kua ndali ti Pharaon, gbia ti Egypte.
Joseph asara kua ngangu ndali ti Potiphar. Tongana Joseph akpengba awe, Potiphar azia lo mokonzi ti da ti lo. Tongaso, ngbanga ti nyen lo yeke na da ti kanga? A yeke ndali ti wali ti Potiphar.
Joseph aga pendere koli, na wali ti Potiphar aye ti lango na lo. Me Joseph ahinga so ye so ayeke sioni, na lo ke ti sara ni. Ngonzo agbu wali ti Potiphar. Tongana koli ti lo akiri na yanga-da, lo tene mvene na lo tongaso: ‘Sioni Joseph so aye fade ti lango na mbi!’ Potiphar amä tënë ti wali ti lo na ngonzo asara lo mingi na tere ti Joseph si lo bi lo na da ti kanga.
Mokonzi ti da ti kanga ni abâ so Joseph ayeke nzoni zo. Tongaso lo zia lo ti bâ ndo na ndo ti azo ti da ti kanga ni kue. Mbeni lâ, ngonzo agbu Pharaon na tere ti zo so ayeke mû ye ti nyon na lo nga na tere ti zo ti sarango mapa ti lo si lo bi ala na da ti kanga. Na mbeni bï, azo use so abâ li ti ala, me ala hinga nda ni pëpe. Na ndapre, Joseph atene na ala: ‘Ala fa bango li ti ala na mbi.’ Ala fa peko ti bango li ti ala ni, na Nzapa amû maboko na Joseph ti fa nda ni na ala.
Na zo ti mû ye ti nyon na Pharaon, Joseph atene: ‘Na yâ ti lango ota, Pharaon ayeke zi mo na da ti kanga na mo yeke kiri na kua ti mo.’ Na lo bi mbeni tënë dä, lo tene: ‘Tongana a zi mo awe, tene na Pharaon ti zi mbi na da ti kanga.’ Me Joseph atene na zo ti sarango mapa: ‘Na yâ ti lango ota, Pharaon ayeke tene ande ti dë go ti mo.’
Ye kue so Joseph atene aga tâ tënë. Na yâ ti lango ota, Pharaon atene ti dë go ti zo ti sarango mapa ni. Me a zi zo ti mû ye ti nyon na Pharaon na da ti kanga, na lo kiri na kua ti lo. Me lo girisa na ndo ti Joseph kue. Lo tene tënë oko na Pharaon pëpe, na Joseph angbâ na da ti kanga.
Genèse 39:1-23; 40:1-23.
Ahundango tënë
- Joseph ayeke na ngu oke na ngoi so a mû lo ti gue na ni na Egypte? Nyen la asi na lo kâ?
- Nyen la asara si a bi Joseph na da ti kanga?
- Kusala wa a mû na Joseph na da ti kanga kâ?
- Na da ti kanga, Joseph asara nyen ndali ti zo ti mungo ye ti nyon na Pharaon nga na zo ti sarango mapa ti lo?
- Nyen la asi tongana Pharaon azi zo ti mungo ye ti nyon na lo na da ti kanga?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 39:1-23.
Teti so a sara lani mbeni ndia pëpe na lê ti mbeti so ake lango-sioni na ngoi ti Joseph, nyen la apusu lo ti kpe wali ti Potiphar? (Gen. 2:24; 20:3; 39:9).
- Diko Genèse 40:1-23.
Fa na nduru tënë bango li so zo ti mungo ye ti nyon na Pharaon abâ. Jéhovah afa nda ni na Joseph, lo tene nyen? (Gen. 40:9-13).
Zo ti sarango mapa na Pharaon abâ li ti lo na ndo ti nyen? Fa nda ti bango li ti lo ni (Gen. 40:16-19).
Tongana nyen bungbi ti ngbâa be-ta-zo na ti ndara ayeke sara ye laso tongana Joseph? (Gen. 40:8; Ps. 36:10; Jean 17:17; Kus. 17:2, 3).
Tongana nyen mbaï so ayeke na Genèse 40:20 amû lege ti hinga bango ndo ti aChrétien na ndo ti amatanga ti dungo zo? (Zo-ti. 7:1; Marc 6:21-28).


text:
MBETI TI BUNGBI—KUSALA TI E NGA NA GIGI TI E TI CHRETIEN OCTOBRE 2016
Akode ti fango na tënë
Akode ti fango na Réveillez-vous !, mbeti ti tisango zo na bungbi nga na tâ tënë ti Bible na ndo ti ye so asi na e tongana nyen e kui. Leke kode ti fango tënë ti mo wani.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
‘Zia bê ti mo kue na Jéhovah’
A-Proverbe 3 amû lege na e ti hinga biani so Jéhovah ayeke futa ande e tongana e zia bê ti e kue na lo. Tongana nyen la mo lingbi ti leke na bê ti mo ti zia bê ti mo kue na Jéhovah?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
‘Zia bê ti mo ague na lege so pëpe’
aProverbe 7 afa tongana nyen la bê ti mbeni maseka koli ahon yongoro na andia ti Jéhovah, ye so ague na lo ti sara siokpari. Nyen la e manda na lege ti ye ti sioni so lo sara so?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Ndara ayeke nzoni mingi ahon lor
A-Proverbe 16 atene so a yeke nzoni mingi ti duti na ndara ahon ti wara lor. Ngbanga ti nyen la ndara ti Nzapa ayeke kota mingi tongaso?
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Lege ti mû anzoni commentaire
Anzoni commentaire ayeke sara nzoni na zo so amû ni nga na congrégation. A yeke hinga mbeni nzoni commentaire na lege ti aye wa?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Gi ti duti na siriri na azo
Siriri so ayeke na popo ti awakua ti Jéhovah aga gi tongaso ape. E lingbi ti sara kua na Tënë ti Nzapa ti hon ndo ti asioni bibe nga ti gi ti duti na siriri.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Fa na molenge lege so a lingbi lo gue dä”
Ngbanga ti nyen la ti fa ye na amolenge nzoni ayeke kota ye ti se ala? Anzoni wango ndali ababâ na amama ayeke na aProverbe 22.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Mo hinga ti sara kua nzoni na carte ti JW.ORG?
Sara kua na acarte so na alege kue so azi ti gboto lê ti azo na ndo ti Bible nga na site ti e.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | MO LINGBI TI GA NDURU NA NZAPA
Mo hinga iri ti Nzapa nga mo yeke sara kua na ni?
Eskê mo peut ti fa mbeni kota kamarade ti mo so mo hinga iri ti lo ape? A yeke duti ngangu. Irina, mbeni wali ti kodoro ti Bulgarie, atene: “Tongana mo hinga iri ti Nzapa ape, a yeke duti ngangu na mo ti ga nduru na lo.” Me ye ti nzoni ni ayeke so, e bâ fade na yâ ti article so ahon atene Nzapa aye si mo ga nduru na lo. Ni la, na lege ti Bible, lo fa tere ti lo wani na mo, lo tene: “Mbi yeke L’Éternel [wala “Jéhovah”, FD], so ayeke iri ti Mbi.”—Ésaïe 42:8.
Na lege ti Bible, Nzapa afa tere ti lo wani na e, lo tene: “Mbi yeke L’Éternel [wala “Jéhovah”, FD], so ayeke iri ti mbi.”—Ésaïe 42:8.
Eskê Jéhovah aye biani ti tene mo hinga iri ti lo nga mo sara kua na ni, wala lo ye ape? Zia e bâ ye so: Iri ti Nzapa, so a sû ni na agere-mbeti osio ti yanga ti Hébreu, asigigi fani 7000 na yâ ti mbage ti Bible so alondo na Genèse ti si na Malachie. Ye so afa so iri ti Nzapa ayeke mingi ahon ambeni iri so a sara tënë ni na yâ ti Bible. A yeke polele so Jéhovah aye si e hinga iri ti lo nga e sara kua na ni. *
Mingi ni ka, sarango kamarade ayeke to nda ni na popo ti azo use so ayeke gi ti hinga iri ti mba. Mo hinga iri ti Nzapa?
Ye oko, ambeni zo alingbi ti pensé so, teti so Nzapa ayeke nzoni-kue nga ngangu ti lo ahon ti aye kue, tongana e sara kua na iri ti lo, andâ e ne lo ape la. Ti tâ tënë ni, a yeke na lege ni ape ti sara kua na iri ti Nzapa kirikiri, legeoko tongana ti so mo lingbi nga pëpe ti sara kua kirikiri na iri ti kota kamarade ti mo. Me, Jéhovah aye si azo so aye lo ane iri ti lo nga ala sara kua na ni (Psaume 69:31, 32; 96:2, 8). Girisa ape so Jésus afa lani na adisciple ti lo ti sambela tongaso: “Babâ ti e so mo yeke na yayu, zia a sara si iri ti mo aga nzoni-kue.” E lingbi ti sara si iri ti Nzapa aga nzoni-kue na sarango si azo ahinga ni. Sarango tongaso ayeke sara si e ga nduru mingi na lo.—Matthieu 6:9.
Bible afa so Nzapa ayeke bi bê ti lo mbilimbili na “ala [so abi bê] ti ala na iri ti Lo.” (Malachie 3:16). Na ndo ti mara ti azo tongaso, Jéhovah amû zendo so, lo tene: “Fade Mbi yä lo na nduzu teti lo hinga iri ti Mbi. Fade lo di iri ti Mbi, na fade Mbi kiri tënë na lo; fade Mbi yeke na lo na yâ ye ti vundu.” (Psaume 91:14, 15). Ti hinga iri ti Jéhovah nga ti sara kua na ni ayeke biani kota ye tongana e ye ti lë kpengba songo na lo.
^ par. 4 Mawa ni ayeke so, na yâ ti aBible mingi so a kiri peko ni, a zia iri ti Nzapa dä pëpe, atâa so a sigigi mingi na yâ ti mbage ti Bible so alondo na Genèse ti si na Malachie, so azo mingi airi ni Testament ti Giriri. Me, ala zi iri ti Nzapa ni na ala zia “Seigneur” wala “Nzapa” na place ni. Ti hinga ambeni tënë na ndo ti tënë so, bâ lembeti 195-197 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.


text:
1Na pekoni, mbi baa Molenge ti Taba azi kozo nzoroko ti anzoroko mbarambara so; mbi ma mbeni oko ti aye osio so ayeke na fini adekongo, go ti lo akpa toto ti bekpa, lo tene: “Ga!” 2Mbi baa ndo si mbi baa mbeni vuru mbarata. Zo so aduti na ndö ti lo agbu kokora na maboko ti lo; a mu na lo mbeni kpoto ti gbia, lo gue tongana walombe so ahon ndö ti azo na bira awe titene lo kiri lo hon ndö ti azo na bira. 3So Molenge ti Taba azi use nzoroko ni, mbi ma use ye so ayeke na fini adekongo, atene: “Ga!” 4Tongaso, mbeni mbarata ni asigigi, tere ti lo abe tongana wâ. A mu ngangu na zo so aduti na ndö ti mbarata ni ti zi siriri na ndö ti sese titene azo afâ tere na popo ti ala. A mu nga na lo yongoro zeme. 5So Molenge ti Taba azi ota nzoroko ni, mbi ma ota ye so ayeke na fini adekongo, atene: “Ga!” Mbi baa ndo si mbi baa mbeni vuko mbarata asigigi. Zo so ayeke duti na ndö ti mbarata ni agbu kilo na maboko ti lo. 6Mbi ma mbeni go na popo ti aye osio so ayeke na fini so, atene: “Ngere ti kilo oko ti ble alingbi na nginza ti kua ti lango oko; ngere ti kilo ota ti orze alingbi na nginza ti kua ti lango oko. Me ti mafuta na ti vin, mo ndu ni pepe!” 7So Molenge ti Taba azi osio nzoroko ni, mbi ma go ti osio ye so ayeke na fini adekongo, atene: “Ga!” 8Mbi baa ndo si mbi baa mbeni mbarata so tere ti lo avuru akpa kuâ. Iri ti zo so aduti na ndö ti mbarata ni ayeke ‘Kuâ’ si ndo ti akuâ ayeke mu peko ti lo. A mu na lo ngangu ti gue na ndö ti sese kue, ti fâ azo na yongoro zeme, na lege ti nzara, na lege ti kuâ nga na lege ti asioni nyama. Tongana azo ayeke osio, lo yeke fâ oko. 9So Molenge ti Taba azi oku nzoroko ni, mbi baa na gbe ti gbalaka ayingo ti azo so a fâ ala ndali ti tënë ti Nzapa, wala ndali ti tënë so ala hinga na ndö ti Nzapa. 10Azo ni ayeke dekongo ngangu, atene: “Gbia, mo so mo yeke nde si mo yeke nzoni kue, mo yeke tene gi taa-tënë; mo yeke ku ande ngbii asi lawa si mo yeke fâ ngbanga na li ti azo ti ndö ti sese titene mo kiri na ala peko ti mene ti e so ala tuku so?” 11Na pekoni, a mu yongoro vuru bongo na ala oko oko kue si a hunda na ala ti ku kete, ngbii azo ni afâ tanga ti amba ti ala, azo ti kua ti Nzapa na a-ita ti ala, tongana ti so a fâ ala so si; me wungo ti ala ade ti lingbi pepe. 12So Molenge ti Taba azi omene nzoroko ni, mbi baa sese ayingi ngangu: lâ avuko tongana vuko bongo ti mua, le ti nze aga bengba tongana mene; 13atongoro alondo na nduzu atuku na sese tongana ti so ale ti fige so ade ti be pepe ayeke tuku na sese na peko ti so kota pupu ayingi keke ni. 14Le ti nduzu arule tere ti lo si ayeke hon tongana mbeti so azo ayeke rule ni; ahoto na azoa kue alondo na ndo so ala yeke daa si ahon. 15Agbia ti sese so, akota zo, amakonzi ti aturugu, azo ti mosoro, angangu zo, azo so ayeke angbaa na azo so ayeke angbaa pepe, ala kue akpe ti honde tere ti ala na ya ti adu ti têne wala na popo ti akota têne so ayeke na ndö ti ahoto. 16Ala tene na ahoto na atêne ni, atene: “Ala ti na ndö ti e. Ala honde e si lo so lo yeke duti na ndö ti mbata ti gbia so abaa e pepe, tongaso si e kpe ngonzo ti Molenge ti Taba so! 17Biani, kota lango ti ngonzo ti ala asi awe; zo wa laa alingbi ti ngba na fini, zo wa?”
Copyright
Learn More


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) JUILLET 2015
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 31 ti août ti si na lango 27 ti septembre, ngu 2015.
Ala mû tere ti ala wani ti sara ye: na Russie
Diko ye na ndo ti aita so ayeke akumbamba nga na ala so asara mariage awe so ague na Russie ti fa tënë na ando so bezoin ayeke dä. Ala manda ti zia bê ti ala kue na Jéhovah
Sara si paradis ti yingo aga pendere
Paradis ti yingo na temple ti yingo ayeke oko? ‘Paradis’ wa la Paul abâ na ‘ota yayu’?
Voro Jéhovah na “lâ ti sioni”
Tongana nyen la mo lingbi ti ngbâ ti duti na kpengba mabe nga ti ngbâ ti sara kua ti Jéhovah? Bâ ambeni wakua ti Jéhovah ti giriri so ayeke lani mbakoro na so asara na Jéhovah na ngia.
“Ngoi ti zingo ala aga nduru awe”!
Tënë wa la a yeke fa ande na peko ti so kota ye ti vundu ato nda ni? Nyen la ayeke si na aChrétien so a soro ala ti gue na yayu na ngoi ni so?
A yeke kota ye ti tene azo abâ kua so mo yeke sara?
Tapande ti Betsalel na Oholiab amû maboko na e ti hinga tâ tënë so: Jéhovah ayeke bâ kua ti e même tongana e bâ e tene mbeni zo nde abâ ni ape
Ngbâ ti duti be-ta-zo na Royaume ti Nzapa
Tongana nyen la aChrétien alingbi ti sara kue ti duti be-ta-zo na Jéhovah nga na Royaume ti lo?
Ndo so e yeke voro Nzapa dä la
Tongana nyen la e lingbi ti fa so e ne ando so e yeke voro Nzapa dä? A yeke wara nginza na ndo wa ti leke na aDa ti Royaume nga ti bata ni?
Mo hinga?
Bible atene so ambeni gbako ayeke lani na Sese ti Zendo. Na bango fason so a buba na agbako ni laso, e lingbi ti tene so agbako ayeke lani dä biani?


text:
57: Nzapa asoro David
MO BÂ ye so asi? Mbeni nyama so iri ti lo ayeke ours aga amû kete taba so, na lo gue ti te lo. Me molenge-koli so akpe na peko ti ala, na lo zi kete taba so na yanga ti ours ni. Tongana ours ni aluti na ngonzo, molenge so agbu lo na lo pika lo na kuâ! Na mbeni ngoi nga, molenge-koli so azi mbeni kete taba na tïtî mbeni bamara. Molenge so ayeke na mbeto oko pëpe! Lo yeke zo wa? Mo hinga lo?
Iri ti lo ayeke David. Lo lango na kodoro ti Bethléhem. Âta ti lo ti koli ayeke Obed, molenge ti Ruth na Boaz. Mo dabe ti mo na ala? Babâ ti David ayeke Jessé. David ayeke bata ataba ti babâ ti lo. A dü David ngu 10 na peko ti so Saül aga gbia.
Mbeni lâ, Jéhovah atene na Samuel: ‘Mû mbeni mafuta so afun nzoni na gue na da ti Jessé na Bethléhem. Mbi soro mbeni oko ti amolenge ti lo ti koli ti ga gbia.’ Tongana Samuel asi kâ si lo bâ Eliab, kozo molenge ti Jessé, lo tene na bê ti lo, lo tene: ‘So a yeke tâ zo so Jéhovah asoro lo la.’ Me Jéhovah atene na lo: ‘Bâ pendere ti lo pëpe, na bâ nga yongo ti lo pëpe. Lo la mbi soro lo ti ga gbia pëpe.’
Tongaso Jessé airi molenge ti lo Abinadab, na lo ga na lo na Samuel. Me Samuel atene: ‘Jéhovah asoro nga lo pëpe.’ Na pekoni, Jessé aga na lo molenge ti lo Samma. Samuel atene: ‘Jéhovah asoro lo so nga pëpe.’ Jessé aga na amolenge ti lo mbasambala kue na Samuel, me Jéhovah asoro zo oko na popo ti ala pëpe. Samuel ahunda Jessé, lo tene: ‘Gi amolenge ti mo kue la?’
Jessé atene: ‘A ngbâ tanga ni, me lo gue ti bata ataba.’ Tongana a ga na David awe, Samuel abâ so lo yeke pendere molenge. Jéhovah atene na lo: ‘Zo ni la. Tuku mafuta na li ti lo.’ Samuel asara tongaso. Tongana ngoi ni alingbi ande, David ayeke ga gbia ti Israël.
1 Samuel 17:34, 35; 16:1-14.
Ahundango tënë
- Iri ti molenge-koli so mo bâ na lê ti foto so ayeke nyen? E hinga tongana nyen so lo sara ye na mbeto pëpe?
- David alango na kodoro wa? Iri ti babâ ti lo na ti âta ti lo ti koli ayeke nyen?
- Jéhovah atene na Samuel ti gue na da ti Jessé na Bethléhem ti sara nyen?
- Nyen la asi tongana Jessé afa amolenge ti lo mbasambala na Samuel?
- Tongana a ga na David, Jéhovah atene nyen na Samuel?
Ambeni hundango tënë
- Diko 1 Samuel 17:34, 35.
Tongana nyen aye so asi afa biani so David ayeke zo ti mbeto pëpe nga so lo zia bê ti lo lakue na Jéhovah? (1 Sam. 17:37).
- Diko 1 Samuel 16:1-14.
Ye so Jéhovah atene na 1 Samuel 16:7 amû maboko na e tongana nyen ti bâ azo kue oko na ti zia si gi na bango ala e duti na sioni bango ndo pëpe na mbage ti ala? (Kus. 10:34, 35; 1 Tim. 2:4).
Tongana nyen tapande ti Saül afa so tongana Jéhovah azi yingo vulu ti lo na ndo ti mbeni zo, mbeni sioni yingo wala mbeni ngangu nzara ti sara gi sioni alingbi ti mû place ni? (1 Sam. 16:14; Mat. 12:43-45; aGal. 5:16).


text:
CHAPITRE 5
Tongana nyen ti duti nde na dunia so
“Ala yeke ti dunia so pëpe.”—JEAN 15:19.
1. Na ndangba bï so lo sara na sese tongana zo ti mitele, tënë wa Jésus aluti na ndo ni?
NA NDANGBA bï so lo sara na sese tongana zo ti mitele, Jésus afa so lo bi bê ti lo mingi na ye so ayeke si ande na adisciple ti lo. Lo sambela même Babâ ti lo na ndo ti tënë ni, lo tene: “Mbi hunda mo ti zi ala na yâ ti dunia so pëpe, me ti bâ ndo na ndo ti ala ngbanga ti Zo ti sioni. Ala yeke ti dunia so pëpe legeoko tongana ti so mbi yeke ti dunia so pëpe.” (Jean 17:15, 16). Na yâ ti sambela ti lo so, Jésus afa tâ ndoye so lo yeke na ni na mbage ti adisciple ti lo nga lo fa nene ti mbeni tënë so lo tene fade kozo na ambeni awe na bï ni so; tënë ni ayeke so: “Ala yeke ti dunia so pëpe.” (Jean 15:19). A yeke polele so ti Jésus, a yeke kota ye mingi ti tene adisciple ti lo aduti nde na dunia so.
2. “Dunia” so Jésus asara tënë ni ayeke nyen?
2 “Dunia” so Jésus asara tënë ni aye ti sara tënë ti azo kue so ayeke na songo na Nzapa pëpe, azo so Satan si akomande ala, nga so bibe ti Satan ni, so ayeke bibe ti bingo bê gi na mo wani na ti baba, alï ala ngangu (Jean 14:30; aÉphésien 2:2; 1 Jean 5:19). Biani, “sarango kamarade na dunia so ayeke dutingo wato ti Nzapa”. (Jacques 4:4). Me azo kue so aye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, si ala yeke na yâ ti dunia so, alingbi ti duti nde na dunia ni tongana nyen? Ti kiri tënë na ni, e yeke bâ aye oku: oko ni, ngbâ be-ta-zo na Royaume ti Nzapa so ayeke na gbe ti Christ na duti nde na aye ti poroso ti dunia ni; use ni, ke yingo ti dunia so; ota ni, sara ye ahon ndo ni pëpe na ndo ti tënë ti yungo bongo nga na lekengo tere pendere; osio ni, zia si lê ti mo abâ ye nzoni, nga oku ni, yü aye ti bira kue ti yingo.
NGBÂ BE-TA-ZO NGA DUTI NDE NA DUNIA SO
3. (a) Bango ndo ti Jésus na ndo ti aye ti poroso ti ngoi ti lo ayeke so wa? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi ti tene so adisciple ti Jésus so a soro ala ti gue na yayu ayeke sara kua tongana alembe? (Bâ kete tënë na gbe ni.)
3 Jésus abi tere ti lo lani pëpe na yâ ti aye ti poroso ti ngoi ti lo, me lo zia lê ti lo gi na ndo ti kusala ti fango tënë ti Royaume ti Nzapa, so ayeke ngorogbia so gbândä lo yeke duti Gbia ni na yayu (Daniel 7:13, 14; Luc 4:43; 17:20, 21). Ndani la si lo wara lege ti tene tënë so na Gouverneur Ponce Pilate: “Royaume ti mbi ayeke ti dunia so pëpe.” (Jean 18:36). Atâ disciple ti Christ amû tapande ti lo na lege so ala yeke be-ta-zo na lo, ala yeke be-ta-zo na Royaume ti lo nga ala yeke fa tënë ti Royaume so na yâ ti dunia (Matthieu 24:14). Bazengele Paul asû na mbeti atene: “Tongaso e yeke alembe na place ti Christ, . . . Tongana azo so ayeke na place ti Christ, e voro azo, e tene: ‘Ala kiri ala sara songo na Nzapa.’” *—2 aCorinthien 5:20.
4. Na lege wa atâ Chrétien kue afa so ala duti be-ta-zo na Royaume ti Nzapa? (Bâ encadré “ Akozo Chrétien aduti lani nde na dunia so”.)
4 Alembe ayeke sara kua na iri ti kodoro ti ala na mbeni kodoro-wande. Tongaso ala yeke yôro tere ti ala pëpe na yâ ti aye so abâ gi kodoro so ala yeke sara kua ti ala dä, me ala duti ti ala nde. Ye oko, alembe ayeke gi ti maï aye so ayeke ndali ti nzoni ti ngorogbia ti kodoro ti ala. A yeke nga tongaso teti adisciple ti Christ so “kodoro ti [ala] ayeke na yayu”. (aPhilippien 3:20). Ndali ti so ala yapu na kusala ti fango tënë ti Royaume ni, ala mû maboko na azo kutu na kutu so ayeke ti “ambeni ngasangbaga” ti Christ ti tene “ala kiri ala sara songo na Nzapa”. (Jean 10:16; Matthieu 25:31-40). Ti ambeni ngasangbaga so, ala yeke mû maboko na aita ti Jésus so a soro ala ti gue na yayu. Ala kue abungbi aga kundu oko si ala yeke gi ti maï aye so andu Royaume ti Messie; ye so asara si ala kue aduti tâ nde na aye ti poroso ti dunia so.—Diko Ésaïe 2:2-4.
5. Congrégation ti aChrétien ayeke nde na Israël ti giriri tongana nyen? Na lege wa aChrétien afa so ala yeke nde?
5 Dutingo be-ta-zo na Christ ayeke pëpe gi oko raison so ndali ni atâ Chrétien aduti nde na dunia so. Nde na ti azo ti Israël ti giriri so Nzapa amû na ala gi kodoro oko na ndo ti sese ge, e yeke ti e na yâ ti sewa ti aita so ayeke na yâ ti akodoro ti sese so kue (Matthieu 28:19; 1 Pierre 2:9). Tongaso, tongana e lï na yâ ti akama-poroso, a yeke duti ngangu na e ti fa tënë ti Royaume ni na kamene pëpe nga ti ngbâ ti duti beoko (1 aCorinthien 1:10). Tongana e sara tongaso, na ngoi ti bira, e lingbi ti tiri na aita ti e ti bungbi, ala so a hunda na e ti ndoye ala (Jean 13:34, 35; 1 Jean 3:10-12). A yeke biani na lege ni si Jésus atene na adisciple ti lo ti tiri bira pëpe. Lo tene même lani na ala ti ndoye awato ti ala.—Matthieu 5:44; 26:52; bâ encadré “ Mbi ngbâ ti duti nde na dunia so?”.
6. So mo mû fini ti mo kue na Nzapa awe so, ye so andu songo ti mo na César tongana nyen?
6 So e yeke atâ Chrétien, e mû fini ti e na Nzapa, me e mû ni na mbeni zo pëpe wala na mbeni ndokua pëpe wala na mbeni kodoro pëpe. Na 1 aCorinthien 6:19, 20, a tene: “Ala yeke ti ala wani pëpe, teti a vo ala na mbeni ngere awe.” Ni la, adisciple ti Jésus ayeke kiri na “César” aye so lo hunda, aye tongana gonda, lapo nga na mango yanga so lo lingbi na ni, me na oko ngoi ni ala yeke mû na “Nzapa aye so ayeke ti Nzapa.” (Marc 12:17; aRomain 13:1-7). Ye so andu aye tongana vorongo lo, ndoyengo lo na âme ti ala kue, nga mango yanga ti lo na yâ ti aye kue. Na tongana a yeke ti kui, ala yeke nduru ti kui teti Nzapa.—Luc 4:8; 10:27; diko Kusala 5:29; aRomain 14:8.
KE “YINGO TI DUNIA SO”
7, 8. “Yingo ti dunia” so ayeke nyen? A yeke “sara kua” na yâ ti zo tongana nyen?
7 Mbeni lege nde ti tene aChrétien aduti nde na dunia so ayeke ti ke sioni yingo ti dunia so. Paul atene: “E wara yingo ti dunia so pëpe, me yingo so alondo na Nzapa.” (1 aCorinthien 2:12). Lo tene na aChrétien ti Éphèse: “Ala tambela . . . ândö alingbi na . . . dunia so; a lingbi nga na mokonzi so ayeke na ndo ti komandema ti pupu so angoro e, yingo so ayeke sara kua fadeso na yâ ti amolenge ti kengo yanga.”—aÉphésien 2:2, 3.
8 “Pupu” ti dunia, so ti tene yingo ni, ayeke mbeni ngangu so zo abâ ni pëpe so ayeke pusu azo ti ke yanga ti Nzapa nga a yeke maï “nzara ti mitele, nzara ti lê”. (1 Jean 2:16; 1 Timothée 6:9, 10). A yeke hinga “komandema” ti yingo so na lege so a yeke zingo nzara ti mitele so ayeke ti siokpari, a yeke ngangu ti hinga ni, a yeke dä lakue nga a mû ndo kue legeoko tongana pupu. Nga, yingo ni “ayeke sara kua” na yâ ti zo na lege so yeke yeke a yeke dü asioni bibe na yâ ti bê ti lo tongana bibe ti gingo ye ti bê ti zo wani, baba, nzara ti warango kota ndo, nga bibe ti tene mbeni zo akomande ala pëpe na ti kengo yanga. * Ti tene ni na nduru tënë, yingo ti dunia so ayeke sara si yeke yeke asioni sarango ye ti tere ti Zabolo amaï na yâ ti bê ti zo.—Jean 8:44; Kusala 13:10; 1 Jean 3:8, 10.
9. Yingo ti dunia so alingbi ti lï na yâ ti bê ti e tongana nyen?
9 Yingo ti dunia so alingbi ti maï na yâ ti bê ti mo? En, a lingbi ti maï dä, me gi tongana mo sara hange pëpe. (Diko aProverbe 4:23.) Mingi ni, a yeke to nda ti sara kua ti lo gi yeke yeke, peut-être na lege ti akamarade so mo bâ mo tene ala yeke anzoni zo, andâ ala ndoye Jéhovah oko pëpe (aProverbe 13:20; 1 aCorinthien 15:33). Mo lingbi nga ti gboto yingo ni so na yâ ti li ti mo na lege ti ambeti so ayeke anzoni mbeti pëpe, aye ti porno wala atënë ti a-apostat so a zia ni na ndo ti Internet, angia so ayeke na lege ni pëpe, angia ti wanguru so ayä na nduzu mingi sarango mandako. Biani, mo lingbi ti gboto ni na lege ti zo kue wala ye kue so ayeke yôro na yâ ti li ti mo bibe ti Satan wala ti aye ti dunia ti lo.
10. E lingbi ti ke yingo ti dunia so tongana nyen?
10 E lingbi ti ke sioni yingo ti dunia so na ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa tongana nyen? E lingbi ti sara ni gi na warango nzoni na lege ti aye kue ti yingo so Jéhovah aleke nga na sambelango lo lakue ti wara yingo vulu. Jéhovah ayeke kota mingi ahon Zabolo nga na sioni dunia so ayeke na gbe ti Zabolo ni (1 Jean 4:4). Biani, a yeke tâ kota ye mingi ti tene e ngbâ nduru na Jéhovah na lege ti sambela.
YUNGO BONGO NZONI NGA LEKENGO TERE PENDERE
11. Tongana nyen si yingo ti dunia so ayeke sara kua na ndo ti yungo bongo ti azo?
11 Mbeni ye so ayeke mû lege ti hinga ye so ayeke na yâ ti bê ti mbeni zo ayeke ti bâ yungo bongo ti lo, lekengo tere ti lo nga sarango tere ti lo na saleté wala pëpe. Na yâ ti akodoro mingi, tënë ti yungo bongo nzoni abuba tâ ngangu mingi, a sara si mbeni wagosinga atene so na yâ ti kete ngoi zo alingbi ti hinga popo ti yungo bongo ti awali-ndumba na ti asenge wali pëpe. Même akete maseka-wali ayeke na bibe so. Mbeni mbeti-sango atene so “ala ye ti zia tere ti ala mingi na gigi na ala bi kamene yongoro”. Mbeni bibe ni ayeke ti yü bongo tâ ti mbana ni so afa na gigi bibe ti kengo yanga nga ti nengo tere mbeni pëpe.
12, 13. A lingbi akpengba-ndia wa si afa na e tongana nyen ti yü bongo nga ti leke tere ti e pendere?
12 Teti so e yeke awakua ti Jéhovah, a yeke na lege ni so e ye ti leke tere ti e pendere, so ti tene ti yü bongo so ayeke nzoni, na lege ni, so a son bê ti zo pëpe nga a lingbi na ando so e yeke dä. Na ngoi kue, a lingbi lekengo tere ti e afa so e yeke ‘sara ye ahon ndo ni pëpe nga na hange’, ye so tongana a gue oko na “anzoni kusala” alingbi na azo kue so “atene ala yeke voro Nzapa”, atâa koli wala wali. Biani, tâ ye so agbu bê ti e ayeke pëpe ti gboto lê ti azo na ndo ti e wani, me ti “ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”. (1 Timothée 2:9, 10; Jude 21). Tâ tënë, e ye si tâ ye ti pendere ti e ni aduti “zo ti yâ ni . . . so ayeke ye ti kota ngere na lê ti Nzapa.”—1 Pierre 3:3, 4.
13 Nga, girisa pëpe so abongo so e yü nga lege so e leke na tere ti e alingbi ti sara mbeni ye na ndo ti bango ndo ti azo na mbage ti tâ vorongo Nzapa ti e. Tongana a ndu tënë ti sarango ye ti zo, mbupa ti yanga ti Grec so a kiri pekoni na “sarango ye ahon ndo ni pëpe” aye ti sara tënë ti bango na nene ni tënë ti bê ti ambeni zo. Tongaso, ti e, a lingbi e bâ so yingo-ti-hinga ti amba ti e ayeke kota ahon adroit so e bâ e tene e yeke na ni na ndo ti tënë ti yungo bongo. Na ndo ni kue, e ye ti mû gonda na Jéhovah nga na bungbi ti lo na ti tene e wani e sara nzoni tënë ti e tongana awakua ti Nzapa, ti “sara ye kue teti gloire ti Nzapa.”—1 aCorinthien 4:9; 10:31; 2 aCorinthien 6:3, 4; 7:1.
14. Na ndo ti tënë ti lekengo tere ti e na dutingo na saleté pëpe, a lingbi e hunda tere ti e na atënë wa?
14 Tongana e yeke na fango tënë wala e yeke gue na bungbi, a yeke nga kota ye mingi ti bâ yungo bongo ti e, lekengo tere ti e pendere nga sarango tere ti e na saleté pëpe. Hunda tere ti mo: ‘Yungo bongo ti mbi, tere ti mbi so ayeke saleté, fion ti tere ti mbi wala ti yanga ti mbi asara si azo ayeke bâ gi mbi? A sara si ambeni zo aduti nzoni pëpe? Mbi bâ adroit ti mbi na ndo ti atënë so tongana ye so ayeke kota mingi ahon sarango aye so a hunda ti tene zo asara ni si lo wara akua na yâ ti congrégation?’—aPhilippien 4:5; 1 Pierre 5:6.
15. Ngbanga ti nyen Bible afa pëpe mbeni molongo ti andia na ndo ti tënë ti yungo bongo, ti lekengo tere pendere nga ti sarango tere na saleté pëpe?
15 Bible afa pëpe na aChrétien mbeni molongo ti andia na ndo ti tënë ti yungo bongo, lekengo tere pendere na sarango tere na saleté pëpe. Jéhovah aye pëpe ti gbanzi na e liberté so e yeke na ni ti soro ye wala ti sara kua na ngangu ti gbungo li ti e. Me, lo ye si e ga azo so ayeke abiazo so ayeke mû akpengba-ndia ti Bible si ayeke gbu li ti ala na ndo ni. Nga, lo ye si e ga azo so “na lege ti sarango kusala na ngangu ti gbungo li ti ala, asara si ngangu ti gbungo li ti ala ni aga nzoni awe ti hinga popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni.” (aHébreu 5:14). Na ahon kue, lo ye si e sara ye kue na lege ti ndoye, so ti tene ndoye teti Nzapa nga teti amba ti e. (Diko Marc 12:30, 31.) Atâa akpengba-ndia so kue, e yeke na alege mingi ti wara mara ti abongo nde nde nga na akode nde nde ti lekengo tere pendere. E bâ ye so na ngoi so azo ti Jéhovah ayeke bungbi gbani gbani: ala yeke yü nzoroko ti abongo nde nde na ala yeke na ngia atâa a yeke na kodoro wa si ala bungbi dä.
ZIA SI LÊ TI MO “ABÂ YE NZONI”
16. Yingo ti dunia so ague tâ nde na fango ye ti Jésus tongana nyen? Atënë wa a lingbi e hunda tere ti e na ni?
16 Yingo ti dunia so ayeke handa zo na a pusu azo kutu na kutu ti bâ nginza nga na akungba ti mitele tongana lege ti wara tâ ngia. Me Jésus atene: “Atâa tongana mbeni zo ayeke na mosoro mingi, fini ti lo alondo pëpe na aye so lo yeke na ni.” (Luc 12:15). Ambeni zo aye ti duti na ye oko pëpe wala ti gbanzi tere ti ala na anzoni ye kue. Jésus ayeda na sarango tongaso pëpe, me lo fa so gi azo so “ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ti yingo,” nga ala so ayeke na lê so “abâ ye nzoni,” so ti tene lê so abâ gi aye ti yingo, si ayeke wara fini nga na tâ ngia (Matthieu 5:3; 6:22, 23). Hunda tere ti mo: ‘Mbi yeda biani na tënë so Jésus atene so? wala mbi zia si “babâ ti mvene” ayeke handa mbi? (Jean 8:44). Atënë ti yanga ti mbi, aye so mbi leke ti wara ni, aye so aga na kozo ndo na yâ ti fini ti mbi nga na duti ti mbi afa nyen na ndo ti mbi?’—Luc 6:45; 21:34-36; 2 Jean 6.
17. Fa ambeni ye ti nzoni so ala so lê ti ala angbâ ti bâ ye nzoni awara.
17 Jésus atene: “A yeke hinga so ndara ayeke mbilimbili na lege ti akusala ti lo.” (Matthieu 11:19). Zia e bâ gi ambeni ye ti nzoni so ala so lê ti ala angbâ ti bâ ye nzoni ayeke wara ni. Ala yeke wara tâ dengo bê na yâ ti kua so ala yeke sara ndali ti Royaume (Matthieu 11:29, 30). Ala yeke na gingo bê ahon ndo ni pëpe, ye so asara si ala yeke wara vundu mingi pëpe. (Diko 1 Timothée 6:9, 10.) So ala zia bê ti ala gi na aye so ala yeke na bezoin ni, ala yeke na ngoi mingi ti duti na sewa ti ala nga na amba ti ala aChrétien. Ye so asara si ala lingbi ti lango nzoni (Zo-ti-fa-tene 5:11). Ala hinga biani kota ngia so ayeke ga na peko ti mungo ye na zo, na ala yeke mû aye na azo alingbi na ye so ala yeke na ni (Kusala 20:35). Ala “wu mingi na beku” na ala yeke na siriri ti bê nga na ngia (aRomain 15:13; Matthieu 6:31, 32). Anzoni ye so ala wara so, biani, mbeni ye ti hon ni ayeke dä pëpe!
YÜ “AYE TI BIRA KUE”
18. Tongana nyen Bible afa wato ti e, akode ti lo nga na mara ti tiri so e yeke tiri na lo?
18 Ala so angbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa, Nzapa ayeke bata ala si Satan asara ye ti sioni na ala na lege ti yingo pëpe, teti Satan aye pëpe gi ti kanga lege na aChrétien ti duti na ngia me nga ti kanga lege na ala ti wara fini ti lakue lakue (1 Pierre 5:8). Paul atene: “E yeke tiri na mitele na mênë pëpe, me e yeke tiri na angorogbia, akomandema, amokonzi ti dunia ti bingo so nga na asioni yingo so ayeke na yayu.” (aÉphésien 6:12). Mbupa “tiri” aye ti sara tënë ti tiri ti pongo. Nga ambupa so a kiri pekoni na “angorogbia”, “akomandema” nga na “amokonzi ti dunia” afa so asioni yingo aga gi tongaso ti tiri na e pëpe, me ala leke tere ti ala nzoni kozoni si.
19. Fa oko na oko aye ti bira ti e ti yingo.
19 Atâa so e yeke azo ti mitele nga e yeke na ngangu kue pëpe, e lingbi ti sö benda. Tongana nyen? A yeke na yungo “aye ti bira kue so alondo na Nzapa”. (aÉphésien 6:13). Na aÉphésien 6:14-18, a fa aye ti bira so oko na oko: “Tongaso, ala luti ngangu, ala kanga tâ tënë na gbe ti yâ ti ala tongana ceinture, ala yü mbilimbili tongana bongo ti wen na kate ti ala, ala yü agbakuru ti nzoni tënë ti siriri tongana poro na gere ti ala. Na ahon kue, ala mû kota vala ti mabe, so na ni ala yeke wara ande lege ti mingo wâ ti akokora kue ti Zo ti sioni. Nga, ala yeda ti mû casque [wala beku] ti salut, na ala mû épée ti yingo, so ayeke tënë ti Nzapa; na oko ngoi ni, na lege ti asambela nde nde kue nga na atënë ti vorongo tere na Nzapa, ala ngbâ ti sambela na ngoi kue na lege ti yingo.”
20. Bira ti e ayeke nde na ti aturugu ti sese so tongana nyen?
20 Teti so aye ti bira ni alondo na Nzapa, a yeke bata e nzoni na lege ti yingo, gi tongana e yü ni na tere ti e na ngoi kue. Aturugu ti sese so alingbi ti wara mbeni ngoi ti wungo tere na popo ti abira; me ti aChrétien, wungo tere ayeke pëpe na yâ ti ngangu bira so ala yeke tiri ni juska na lango so Nzapa ayeke futi dunia ti Satan na lo bi asioni yingo kue na yâ ti kota dû so alï mingi (Apocalypse 12:17; 20:1-3). Ni la, zia mo nze pëpe tongana mo yeke tiri na awokongo ti mo wala asioni nzara ti bê ti mo, teti tongana e ye ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah a lingbi e kue e “pika tere” ti e wani (1 aCorinthien 9:27). Ti tâ tënë ni, a yeke na ngoi so e yeke tiri pëpe la si a lingbi e gi bê ti e.
21. Gi na sarango nyen si e lingbi ti sö benda na yâ ti bira ti e na lege ti yingo?
21 Nga, e lingbi oko pëpe ti sö benda gi na ngangu ti e wani. Ni la si Paul adabe ti e so a lingbi e sambela Jéhovah “na ngoi kue na lege ti yingo.” Na oko ngoi ni, a lingbi e mä Jéhovah na mandango Bible nga na bungbingo oko na amba ti e “aturugu” na ngoi kue, teti a yeke gi e oko si e yeke na yâ ti bira so pëpe (Philémon 2; aHébreu 10:24, 25). Ala so afa so ala yeke be-ta-zo na yâ ti aye so kue, ala yeke sö gi benda pëpe, me nga ala yeke luti ngangu ti bata mabe ti ala tongana a tara ni.
DUTI NDURU TI GBU KOKO TI MABE TI MO
22, 23. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e duti nduru ti gbu koko ti mabe ti e na ngoi kue? Atënë wa a lingbi e hunda tere ti e na ni? (b) Nyen la e yeke bâ ande na yâ ti chapitre ti peko?
22 Jésus atene: “Teti so ala yeke ti dunia so pëpe, . . . dunia so ake ala.” (Jean 15:19). Tongaso, a lingbi aChrétien aduti lakue nduru ti gbu koko ti mabe ti ala na ti sara ni na ngangu pëpe nga na nengo zo mingi. (Diko 1 Pierre 3:15.) Hunda tere ti mo: ‘Mbi hinga ngbanga ti nyen, na ambeni ngoi, aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ambeni ye nde na ti so azo mingi aye? Tongana a si so a lingbi mbi sara ye nde na ti so azo mingi aye, mbi hinga biani na bê ti mbi so ye so Bible nga ngbâa be-ta-zo atene ayeke na lege ni? (Matthieu 24:45; Jean 17:17). Tongana a yeke ti sara ye so anzere na lê ti Jéhovah, mbi leke tere ti mbi awe ti sara ye nde na ti so mingi ti azo aye nga ti duti na ngia mingi so mbi sara ti mbi ye nde?’—Psaume 34:3; Matthieu 10:32, 33.
23 Ye oko, fani mingi nzara ti bê ti e ti duti nde na dunia so ayeke tingbi na tara na ambeni lege so a yeke ngangu mingi ti hinga ni. Na tapande, tongana ti so e fa fade awe, Zabolo ayeke tara ti handa awakua ti Jéhovah ti yôro tere ti ala na yâ ti aye ti dunia so na pusungo ala ti sara ambeni ngia ti dunia ni. Tongana nyen e lingbi ti soro angia so ayeke nzoni na so na pekoni yingo-ti-hinga ti e ayeke gi e pëpe? Fade e yeke kiri tënë na hundango ndo so na yâ ti chapitre ti peko.
^ par. 3 Ngbene ye na Pentecôte ti ngu 33, Christ ayeke lë gbia na ndo ti congrégation ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu, me so ade na sese (aColossien 1:13). Na ngu 1914, Christ awara komandema tongana gbia na ndo ti “royaume ti dunia” so. Tongaso, laso aChrétien so a soro ala ti gue na yayu ayeke nga alembe ti Royaume ti Messie.—Apocalypse 11:15.
^ par. 8 Bâ buku Comment raisonner à partir des Écritures, lembeti 140-143, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
^ par. 65 Bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Barango drapeau, vote, na kua ti kodoro”.
TI HINGA AMBENI TËNË
ROYAUME TI NZAPA AKOMANSE KUA AWE!
Ala mû mbage ti mbeni gouvernement nde pëpe gi ti Nzapa awe
Ambeni zo amene “bale” ti sarango ngangu so atï na ndo ti aTémoin ti Jéhovah ndali ti so ala duti nde na aye ti poroso.
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI)
A lingbi e ga nzoni-kue na yâ ti sarango ye ti e kue
Tongana e sara ye ague nde na andia ti Nzapa ape, e sara na lo na ngangu ti e kue nga e te kpengbango kobe, ye ti pekoni ayeke nyen?
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI)
Mä go ti Jéhovah na ndo kue so mo yeke dä
Bâ tongana nyen la a yeke kota ye ti tene e mä go ti Jéhovah nga e sara lisoro na lo. Article so ayeke mû maboko na e ti bâ ye so e lingbi ti sara ti tene e zia pëpe si Satan nga na anzara ti bê ti e so ayeke pusu e ti sara siokpari asara si e mä Jéhovah nzoni ape.


text:
Yenga ti 22-28 février
NÉHÉMIE 12-13
Bia 106 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Anzoni ye so e manda na ndo ti Néhémie”: (pn. 10)
Né 13:4-9 —Kpe asioni kamarade (w13 15/8 4 par. 5-8)
Né 13:15-21—Zia aye ti yingo na kozo ndo (w13 15/8 5-6 par. 13-15)
Né 13:23-27—Ngbâ lakue ti sara ye tongana tâ Chrétien (w13 15/8 6-7 par. 16-18)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Né 12:31—Nyen la e manda na lege ti acompagnie use ti azo ti hengo bia so asara tënë ti ala na yâ ti mbeti ti Néhémie 12:31? (w06 1/2 11 par. 7)
Né 13:31b—Nyen la Néhémie ahunda lani na Jéhovah ti sara? (w11-F 1/2 14 par. 3-5)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: Né 12:1-26 (ahon pn. 4 pëpe)
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo tere: (ahon pn. 2 pëpe) Mû Mbeti ti tisango ndo ni na mbeni zo so asara nzara ti tënë ni nzoni ape.
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) Mû Mbeti ti tisango ndo ni nga na Tour ti Ba Ndo na mbeni zo so asara nzara ti tënë ni. Zia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) Fa nda ti Mémorial na zo so mo yeke manda Bible na lo na lege ti buku Bible afa nyen, lembeti 206-208. Fa ambeni ye so alingbi ti mû maboko na lo ti ga na Mémorial.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 5
“Tisa azo so ayeke na yâ ti territoire ti mo ti ga na Mémorial”: (pn. 15) Lisoro. Fa tongana nyen la a leke ti tene a kangbi mbeti ni na yâ ti territoire ni kue. Na pekoni kiri na ndo ti “Bâ ambage so,” zia vidéo ti Mémorial ni. Wa aita kue ti mû mbage mingi na kapa ti tisango azo ni nga ti mû maboko na zo so asara nzara ti tënë ni. Sara mbeni démonstration.
Mandango Bible ti Congrégation: ia chap. 9 par. 14-24, dango bê ti l. 82 (pn. 30)
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 147 na sambela


text:
1A-ita, tënë so agbu be ti mbi si mbi yeke sambela Nzapa ndali ti azuife, ayeke titene ala soo kuâ. 2Biani, ye so mbi hinga si mbi yeke tene tënë ni ayeke so, azuife ayeke na nzara mingi ti sarango kua ti Nzapa, me ala hinga taa lege ti kua ni pepe. 3Lege so Nzapa aleke titene zo amu si lo ga mbirimbiri na le ti lo, azuife ahinga ni pepe, ala leke lege ti ala wani ti ga mbirimbiri. Tongaso ala ke lege so Nzapa aleke titene zo amu si lo ga mbirimbiri. 4Biani, Christ asara si Ndia ti Moïse asi na nda ni, tongaso si azo so kue ama na be, ala ga mbirimbiri na le ti Nzapa. 5Na ndö ti tënë ti gango mbirimbiri na lege ti sarango ye so Ndia afa, Moïse asu na mbeti, atene: “Zo so asara ye alingbi na atënë ti ndia, fade lo yeke na fini ndali ni.” 6Me tënë ti gango mbirimbiri na lege ti mabe, a tene tongaso: “Ayeke nzoni mo tene na be ti mo pepe, mo tene: ‘Zo wa laa ayeke gue ande na yayu?’ Tongana mo tene tongaso, andaa mo ye ti mu Christ ti zu na lo na sese. 7Mo tene nga pepe, mo tene: ‘Zo wa laa ayeke li ande na gbe ti sese?’ Tongana mo tene tongaso, andaa mo ye ti mu Christ na popo ti akuâ ti sigigi na lo.” 8Tënë ni atene: “Tënë ni ayeke nduru na tere ti mo, tënë ni ayeke na yanga ti mo, tënë ni ayeke na be ti mo.” Tënë ni ayeke tënë ti mabe so e yeke fa. 9Tongana mo tene na yanga ti mo wani, mo tene: “Jésus ayeke Kota Gbia” si mo ma na be so Nzapa azingo lo na popo ti akuâ, fade mo yeke soo kuâ. 10Biani, tongana zo ama na be, lo ga mbirimbiri; tongana lo tene tënë ni na yanga ti lo, lo yeke soo kuâ. 11Mbeti ti Nzapa atene: “Zo so ama na be na lo, fade kamene ayeke sara lo pepe.” 12Tongaso, azuife na azo ti amara nde kue ayeke gi legeoko: Kota Gbia ti ala ayeke gi oko, lo yeke mu anzoni ye mingi na ala so kue airi lo titene lo mu maboko na ala. 13Ndani laa, Mbeti ti Nzapa atene: “Zo so kue ayeke iri Kota Gbia ti mu maboko na lo, fade lo yeke soo kuâ.” 14Me fade azo ayeke iri lo titene lo mu maboko na ala tongana nyen so ala ma na be na lo pepe so? Fade ala yeke ma na be na lo tongana nyen so ala ma tënë ti lo pepe so? Fade ala yeke ma tënë ti lo tongana nyen so zo ti fango tënë ti lo na ala ayeke daa pepe so? 15Fade azo ayeke fa tënë ni tongana nyen so a tokua ala pepe so? Mbeti ti Nzapa atene nga: “So ayeke nzoni ye mingi ti baa azo so aga ti fa anzoni tënë!” 16Me azo kue laa ayeda na Nzoni Tënë ni pepe, nilaa Ésaïe atene: “Kota Gbia, zo wa laa ayeda na tënë so e fa?” 17Tongaso, mabe aga na lege ti mango tënë, mango tënë aga na lege ti fango tënë ti Christ. 18Tongaso mbi hunda ndo, mbi tene: azo ti Israel ama tënë so a yeke fa so pepe? Biani, ala ma tënë ni kue! Mbeti ti Nzapa atene: “Azo ama go ti azo ti fango tënë na ndö ti sese kue, tënë ti ala asi na nda ti dunia kue.” 19Mbi kiri mbi hunda ndo, mbi tene: azo ti Israel ade ti ma ya ti tënë so pepe? Moïse ayeke kozo zo ti kiri tënë, lo tene: “Fade mbi yeke sara si kota be asara ala na tere ti azo so mara ti ala ayeke taa mara pepe; mbi yeke sara si be ti ala aso na tere ti azo ti mara so ahinga ndo pepe.” 20Ésaïe atene tënë ni na mbeto pepe, lo tene: “Azo so agi mbi pepe, ala laa awara mbi; azo so ahunda ye na mbi pepe, ala laa mbi fa tere ti mbi na ala.” 21Me na ndö ti tënë ti azo ti Israel, Nzapa atene: “Lakue, ti londo na ndaperere ngbii asi na lakui, mbi yeke gi lege ti sara songo na azo, andaa azo ni ayeke azo ti kengo yanga, ala yeke nga azo ti ngangu li.”
Copyright
Learn More