text:
A leke yâ ti bungbi ti e ague oko na Mbeti ti Nzapa
“Na lege ti ndara, L’Éternel asara sese giriri; na lege ti hingango nda ti tënë, Lo leke ayayu.”
ABIA: 105, 107
1, 2. (a) Ambeni zo atene ti ala nyen na ndo ti tënë so atene Nzapa ayeke na mbeni bungbi? (b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
NZAPA ayeke na mbeni bungbi? Ambeni zo alingbi ti tene: “Mo yeke na bezoin ti mbeni bungbi pëpe ti fa lege na mo. Kota ye ni kue ayeke gi songo ti mo na Nzapa.” Bango ndo so ayeke na lege ni? Aye so asi afa nyen?
2 Na yâ ti article so, e yeke sara tënë na ndo ti aye so afa biani so Jéhovah, Nzapa so aye si aye ti lo kue atambela na lege ni, ayeke nzoni Zo ti lekengo yâ ti aye ahon azo kue. E yeke bâ nga tongana nyen la a lingbi e sara ye na afango lege ti bungbi ti Jéhovah (1 aCor. 14:33, 40). Na ngoi ti akozo Chrétien nga laso, Mbeti ti Nzapa amû maboko na mbage ti bungbi ti Jéhovah so ayeke na sese ti fa nzoni tënë na ando mingi. Teti so e zia si Bible afa lege na e laso nga e sara ye alingbi na afango lege ti bungbi ti Jéhovah, e sara si congrégation kue aduti na saleté pëpe, na siriri nga beoko.
JÉHOVAH, NZONI ZO TI LEKENGO YÂ TI AYE AHON AZO KUE
3. Nyen la asara si mo yeda biani so Jéhovah ayeke nzoni Zo ti lekengo yâ ti aye ahon azo kue?
3 Aye so Nzapa acréé afa so lo yeke nzoni Zo ti lekengo yâ ti aye ahon azo kue. Bible atene: “Na lege ti ndara, L’Éternel asara sese giriri; na lege ti hingango nda ti tënë, Lo leke ayayu.” (aProv. 3:19). E hinga gi “kete yanga ti kusala ti” Nzapa nga “e mä gi kete tënë ti Lo.” (Job 26:14). Ye oko, kete ye so e hinga na ndo ti aplanète, atongoro nga na abungbi ti atongoro apusu e ti tene so Jéhovah aleke yâ ti aye so ayeke na yayu tâ nzoni mingi (Ps. 8:4, 5). Na yâ ti bungbi ti atongoro so a yeke wara atongoro kutu mingi, atongoro ni kue ayeke tambela na lê ti nduzu kirikiri ape. Aplanète so ayeke na yâ ti kota bungbi ti atongoro so ayeke ngoro na tere ti lâ, mo bâ mo tene ala yeke sara ye alingbi na andia ti kpengo na oto na ndo ti lege. Biani, aye so atambela na lege ni na yâ ti dunia ahon gbungo li ti e na amû maboko na e ti bâ so, so Jéhovah ‘asara ayayu na lege ti ndara’ nga na sese, lo lingbi ti tene e gonda lo, e duti be-ta-zo na lo nga e voro lo.
4. Ngbanga ti nyen awandara akiri tënë pëpe na gbâ ti ahundango tënë?
4 Awandara asara kua na mingi ti aye so ala manda na ndo ti dunia nga na sese ti e ti sara si fini ti e aduti nzoni mingi. Me ahundango tënë mingi ayeke dä so ala lingbi ti kiri tënë na ni pëpe. Na tapande, awandara alingbi ti fa na e mbilimbili pëpe tongana nyen la dunia abâ gigi wala ndani so azo, anyama nga na akeke ayeke na ndo ti sese. Nga, mingi ti azo alingbi pëpe ti fa ndani so e azo e yeke na kota nzara ti ngbâ na fini lakue lakue (Zo-ti. 3:11). Ngbanga ti nyen gbâ ti akpengba hundango tënë ayeke dä me a kiri tënë na ni ape? Mbeni raison ni ayeke so awandara mingi nga na ambeni zo atene Nzapa ayeke dä ape na ala mû na nduzu tënë ti évolution. Me Jéhovah afa na e na yâ ti Mbeti ti lo, Bible, akiringo tënë na ahundango tënë so agbu bê ti azo na ndo kue.
5. Na yâ ti aye wa e yeke na bezoin ti andia so ayeke fa lege na aye so ayeke na yâ ti dunia?
5 E yeke na bezoin ti andia so Jéhovah azia na sese so ayeke fa lege na aye so ayeke na yâ ti dunia. Andia so achangé ape nga zo alingbi ti zia bê dä. Azo ti lekengo wâ ti courant nga na atuyau ti ngu, awakode-kua, azo ti kpengo na avion nga azo so ayeke opéré azo ayeke sara ye alingbi na andia so ti mû lege na ala ti sara kua nzoni. Na tapande, bê ti e azo kue ayeke na oko place, tongaso mbeni zo so ayeke opéré azo ahinga ndo so bê ti azo ti kobela ti lo ayeke dä. E kue e yeke sara ye alingbi na andia so ayeke fa lege na aye so ayeke na yâ ti dunia. Tongana e gi ti sara ye ague nde na andia so, na tapande ngangu so sese ayeke na ni ti gboto ye na mbage ti lo, e lingbi ti wara kuâ.
AYE SO JÉHOVAH ALEKE YÂ NI
6. E hinga tongana nyen so Jéhovah aye ti tene awakua ti lo avoro lo na lege ni?
6 Jéhovah aleke yâ ti aye na yâ ti dunia na mbeni lege so adö bê biani. Tongaso, lo ye biani ti tene awakua ti lo avoro lo na lege ni. Ndani la, lo mû na e Bible ti fa lege na e. E lingbi ti duti na ngia nga gigi ti e ayeke nzere gi tongana e sara ye alingbi na aye so Nzapa afa na e na lege ti Bible nga na bungbi ti lo.
7. Nyen la afa so Bible ayeke mbeni mbeti so a leke yâ ni nzoni?
7 Bible ayeke pëpe ambeni mbeti so aJuif nga na aChrétien asara ni so atënë ti yâ ni ague nde nde na so azo abungbi ni place oko. Me Bible ayeke mbeni mbeti so a leke yâ ni nzoni; a sara ni na gbe ti yingo ti Nzapa na mbeni lege so ayeke nzoni mingi. Ambeti ni kue amä tere. Ti londo na Genèse ti si na Apocalypse, mama-tene ti yâ ti Bible kue ayeke gi oko: droit ti Nzapa ti komande dunia kue nga sarango si aye so lo leke na bê ti lo ti sara teti sese aga tâ tënë na lege ti Royaume ti lo so ayeke na gbe ti Christ, “hale” so a mû zendo ti lo.
8. Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so a leke yâ ti azo ti Israël lani nzoni?
8 Azo ti Israël ândö ayeke lani mbeni tapande ti azo so a leke yâ ti ala nzoni. Na tapande, na gbe ti Ndia ti Moïse, a yeke wara lani awali so a mû na ala kua na yanga ti tente ti bungbi (Ex. 38:8). Nga, na ngoi so azo ti Israël ayeke londo na mbeni camp ti gue na mbeni nga ala yeke zi lani yâ ti aye ti tabernacle ti gue na ni na mbeni ndo nde, ala sara ni lani na yâ ti wusuwusu pëpe. Na pekoni, Gbia David akangbi yâ ti azo ti mara ti Lévi nga na aprêtre na groupe, na ala sara kua ti ala nzoni (1 Chron. 23:1-6; 24:1-3). Na ngoi so azo ti Israël amä yanga ti Jéhovah lani, lo iri tënë nzoni na ndo ti ala. Ala sara ye lani na yâ ti wusuwusu pëpe, ala duti na siriri nga beoko.
9. Nyen la afa so a leke lani yâ ti congrégation ti akozo Chrétien nzoni?
9 A leke yâ ti congrégation ti akozo Chrétien lani nzoni, nga ala wara ye ti nzoni na lege ti fango lege ti bebungbi, so na yâ ni na tongo nda ni a yeke wara abazengele (Kus. 6:1-6). Na pekoni, a zia ambeni ancien na yâ ti bebungbi ni (Kus. 15:6). A yeke mû lani awango nga na afango lege na lege ti alettre so amembre ti bebungbi wala aita-koli so ayeke sara kua na tere ti ala asû ni na gbe ti yingo ti Nzapa (1 Tim. 3:1-13; Tite 1:5-9). Tongana nyen la acongrégation awara lani ye ti nzoni na mungo peko ti afango lege ti bebungbi?
10. Ye ti nzoni wa aga na peko ti so akozo Chrétien asara ye alingbi na ambela so bebungbi amû? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
10 Diko Kusala 16:4, 5. Aita so ayeke voyagé lani na iri ti bebungbi ayeke mû lani na aita “ambela so abazengele nga na a-ancien so ayeke na Jérusalem amû.” Na ngoi so acongrégation ayeke sara ye lani alingbi na ambela so, ala ‘ngbâ ti kpengba na yâ ti mabe na wungo ti aita ni ayeke gue na li ni lâ na lâ.’ Nyen la e lingbi ti manda na lege ti tapande ti aita ti ândö so alingbi ti mû maboko na e na yâ ti congrégation ti e?
MO YEKE SARA YE ALINGBI NA AFANGO LEGE?
11. Nyen la aita so ayeke mû li ni ayeke sara tongana bungbi ti Jéhovah afa na ala mbeni ye ti sara?
11 Nyen la a lingbi amembre ti Komite ti filiale wala Komite ti Kodoro, asurveillant ti circonscription na a-ancien asara laso tongana ala wara fango lege ti bungbi ti Jéhovah? Mbeti ti Jéhovah, Bible, ahunda na e kue ti mä yanga nga ti woko tere ti e (Deut. 30:16; aHéb. 13:7, 17). Place ti bibe ti kasango ndo wala ti kpengbango-li ayeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah pëpe, ndali ti so bibe tongaso alingbi ti buba yâ ti ndoye, siriri nga na beoko ti e na yâ ti congrégation. Biani, mbeni Chrétien be-ta-zo oko ayeke ye pëpe ti sara ye tongana Diotrèphe so ane lani pëpe aita nga lo mû maboko na ala pëpe. (Diko 3 Jean 9, 10.) E lingbi ti hunda tere ti e: ‘Mbi yeke wa aita ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah? Mbi yeke nduru ti sara ye alingbi na fango lege so bungbi ti Jéhovah afa?’
12. Changement wa la a sara na ndo ti fason so a yeke soro na a-ancien nga na awakua ti mungo maboko?
12 Bâ mbeni desizion so Bebungbi amû ade ti ninga pëpe. “Atënë so azo ahunda” so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti novembre, ngu 2014, asara tënë ti changement na ndo ti lege so a yeke soro fadeso na a-ancien nga na awakua ti mungo maboko. Article ni afa so bebungbi ti akozo Chrétien amû lani lege na asurveillant so ayeke gue na ando nde nde ti soro a-ancien nga na awakua ti mungo maboko. Ti gue oko na tënë so, ti londo na lango 1 ti septembre, ngu 2014 ti ga na ni , asurveillant ti circonscription la ayeke soro a-ancien nga na awakua ti mungo maboko. Tongana a-ancien ti mbeni congrégation aye ti mû mbeni ita ti ga ancien wala wakua ti mungo maboko, surveillant ti circonscription ayeke gi ti hinga aita ni nga ti fa tënë legeoko na ala tongana lege ayeke dä. Lo yeke gi nga ti bâ sewa ti ita ni (1 Tim. 3:4, 5). Bungbi ti a-ancien nga na surveillant ni ayeke gbu li nzoni na ndo ti aversê so afa ye so ahunda na mbeni zo ti sara ti ga wakua ti mungo maboko wala ancien.
13. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e sara ye alingbi na fango lege ti a-ancien?
13 A lingbi e sara ye alingbi na afango lege ti Bible so a-ancien ayeke fa na e. Aberger be-ta-zo so, so ayeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah, ayeke sara ye alingbi na “anzoni” tënë so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa (1 Tim. 6:3). Dabe ti mo na wango so Paul amû na ndo ti azo so ayeke sara ye kirikiri na yâ ti congrégation. Ambeni zo ayeke ‘sara lani kua oko pëpe, me ala yeke yôro yanga ti ala na yâ ti atënë so abâ ala pëpe.’ Âmanke a-ancien amû lani wango na azo ni so me ala sara ye alingbi na wango ni pëpe. A lingbi aita asara lani ye tongana nyen na mbage ti zo tongaso? Paul atene: “Ala zia lê ti ala na ndo ti lo nzoni, ala zia ti sara songo na lo.” Wango so ahunda ti tene aita asara ye na zo tongaso na hange, me a bâ lo pëpe tongana mbeni wato (2 aThes. 3:11-15). Laso, a-ancien alingbi ti mû mbeni diskur so na yâ ni ala mû wango na ndo ti mbeni ye so mbeni ita angbâ ti sara so alingbi ti sara si azo asara sioni tënë ti congrégation, na tapande lo yeke bâ tere na mbeni zo so ayeke Témoin pëpe (1 aCor. 7:39). Tongana a-ancien amû mara ti diskur tongaso na yâ ti congrégation ti mo, mo yeke sara ye tongana nyen? Tongana mo hinga zo so a sara tënë ti lo na yâ ti diskur ni so, mo yeke sara kue ti sara kamarade pëpe na lo? Tongana mo sara kamarade na lo pëpe, mo lingbi ti mû maboko na lo ti bâ so sarango ye ti lo ni alingbi ti sara sioni na lo nga anzere na Jéhovah pëpe, ye so alingbi ti sara si lo changé. [1]
SARA SI CONGRÉGATION ADUTI NA SALETÉ PËPE, NA SIRIRI NGA BEOKO
14. Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko ti tene congrégation aduti na saleté pëpe?
14 E lingbi ti sara si congrégation aduti na saleté pëpe tongana e mû peko ti afango lege so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Gbu li ti mo na ndo ti ye so asi lani na Corinthe. Paul asara lani ngangu ti fa tënë na yâ ti gbata so nga lo ye lani mingi amba ti lo so ayeke “nzoni-kue”. (1 aCor. 1:1, 2). Me vundu adoit lani ti sara lo na ngoi so a lingbi lo sara na ala tënë ti lango-sioni so ayeke lani na yâ ti congrégation ni na so ala kanga lê na ndo ni. Lo tene na a-ancien ti zia zo tongaso na maboko ti Satan, so ti tene ti bi lo na gigi ti bungbi. Ti bata congrégation si aduti na saleté pëpe a lingbi a-ancien azi “mama ti mapa” na popo ti ala (1 aCor. 5:1, 5-7, 12). Tongana e yeda na desizion so a-ancien amû ti bi mbeni zo so agbian bê ti lo pëpe na gigi ti bungbi, e yeke mû maboko ti ngbâ ti bata si congrégation aduti na saleté pëpe nga peut-être ti pusu zo ni ti gbian bê ti lo nga ti hunda pardon na Jéhovah.
15. Tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti bata siriri ti congrégation?
15 Mbeni kpale nde ayeke lani na Corinthe so a lingbi a sara tënë na ndo ni. Ambeni ita ayeke gue lani na amba ti ala na da-ngbanga. Paul ahunda lani na ala mbeni kpengba hundango tënë, lo tene: “Ngbanga ti nyen ala zia pëpe si a sara sioni na ala?” (1 aCor. 6:1-8). Laso, ambeni ita amä tere ti dë buze me buze ni atambela nzoni pëpe, ala girisa gbâ ti nginza wala ala bâ so aita so ala mä tere na ala asara ye ti likisi. Ambeni ague na aita ti ala na da-ngbanga, me Mbeti ti Nzapa amû maboko na e ti bâ so a yeke nzoni mingi ti zia si a mû aye ti e ahon ti pusu azo ti sara sioni tënë na ndo ti Jéhovah wala ti buba siriri ti congrégation. [2] Ti leke akota kpale nga na apapa, a lingbi e sara ye alingbi na wango so Jésus amû. (Diko Matthieu 5:23, 24; 18:15-17.) Tongana e sara tongaso, e yeke sara si beoko so ayeke na popo ti awakua ti Jéhovah amaï.
16. Ngbanga ti nyen a lingbi e ku ti tene awakua ti Jéhovah aduti beoko?
16 Mbeti ti Nzapa afa ndani so a lingbi e ku ti tene awakua ti Jéhovah aduti beoko. Mbeni zo ti sungo psaume ahe bia, atene: “Bâ, a yeke nzoni na a nzere mingi, tongana aita aduti na beoko!” (Ps. 133:1). Na ngoi so azo ti Israël amä lani yanga ti Jéhovah, a leke yâ ti ala nzoni nga ala yeke lani beoko. Jéhovah atene lani tënë so na ndo ti azo ti lo, lo tene: “Fade Mbi bungbi ala na ndo oko legeoko tongana a bungbi angasangbaga na yangbo.” (Mi. 2:12). Na ndo ni, na lege ti prophète Sophonie Jéhovah atene: “Na ngoi ni so, mbi yeke changé ande yanga ti kodoro ti amara na mbeni yanga ti kodoro so ayeke nzoni kue, [tâ tënë ti Mbeti ti Nzapa] si ala kue alingbi ti di iri ti Jéhovah, na ala kue asara kua na lo maboko na maboko.” (Soph. 3:9, FD). E kiri singila mingi ndali ti pasa so e yeke na ni ti voro Jéhovah na yâ ti beoko.
17. Nyen la a lingbi a-ancien asara tongana mbeni zo na yâ ti congrégation asara mbeni kota siokpari?
17 Tongana mbeni zo asara mbeni kota siokpari, a lingbi a-ancien ase lo hio na lege ti ndoye. Ala hinga so Jéhovah aye ti tene ala bata congrégation ndali ti asioni sarango ye nga ti bata si aita aduti beoko nga na saleté pëpe (aProv. 15:3). Paul aye lani aita ti lo ti Corinthe mingi nga lo kiri na ala na nzoni lege tongana bezoin ni ayeke dä, tongana ti so e diko na yâ ti kozo lettre so lo sara na ala. E hinga so a-ancien ti kâ asara ye hio alingbi na aye so Paul afa ndali ti so ambeni nze na pekoni, na yâ ti use lettre so lo tokua na ala, lo gonda ala. Tongana mbeni Chrétien ‘amû sioni lege sân ti hinga ni’ a lingbi a-ancien akiri na lo na nzoni lege na nzoni bê.
18. (a) Tongana nyen la awango so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa amû maboko lani na akozo Chrétien? (b) Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko?
18 A yeke polele so wango so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa so a sû na gbe ti yingo ti Nzapa amû lani maboko na akozo Chrétien ti Corinthe nga na ti ambeni ndo ti duti na saleté pëpe, ti duti na siriri nga ti duti beoko na yâ ti congrégation ti ala (1 aCor. 1:10; aÉph. 4:11-13; 1 Pi. 3:8). Ye ti peko ni ayeke so aita ti e ti ngoi ni so afa lani tënë mingi. Biani, ye so la asara si Paul atene so “a fa” nzoni tënë ni na “création kue so ayeke na gbe ti yayu”. (aCol. 1:23). Laso, aTémoin ti Jéhovah nga ayeke beoko, a leke yâ ti ala nzoni nga ala yeke fa nzoni tënë na ndo ti sese kue. Article ti peko ayeke fa ambeni ye so afa so aTémoin ti Jéhovah ayeke na kota nzara ti gonda Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, nga ti sara ye alingbi na afango lege so ayeke na yâ ti Mbeti ti lo, Bible.
^ [1] (paragraphe 13) Bâ buku Bungbi so a leke ni ti sala ye so Jéhovah aye, l. 150-151.
^ [2] (paragraphe 15) Ti hinga ye na ndo ti akpale so alingbi ti sara si mbeni Chrétien amû desizion ti gue na mbeni mba ti lo na da-ngbanga, bâ kozo kete tënë ti l. 223 ti buku “Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”.


c: text/html

text:
SARA YE NA MABE TONGANA TI ALA | JOSEPH
“Pardon, ala mä bango li so mbi bâ”
JOSEPH ayeke bâ ndo gi na mbage ti tö. Tâ tongana lo peut fade, ka lo fâ yâ ti kamba so a kanga na lo so, lo kpe lo hon. Na peko ti ahoto so, gbata ti lo Hébron ayeke kâ. Na lakui ande, babâ ti lo Jacob ayeke hunzi ti sara ambeni ye ti lo, me lo hinga ape ye so asi na molenge ti lo ni so lo ye lo mingi so. Joseph nga kue apeut ti si na yanga-da ape, na lo, lo yeke kiri ti bâ mbakoro babâ ti lo ni encore ape. Lê ti azo ti kango ye ni ayeke gi na ndo ti lo. Ala na achameau ti ala ayeke tambela na ndo ti lege so azo ayeke mû ni mingi. Ala yeke gue na mbage ti mbongo. Joseph ayeke ti ala fadeso, na ala yeke zia lo ti kpe ape. Lo yeke tâ mbeni nzoni ye so ayeke ga na ala gbâ ti nginza na Égypte kâ, tâ gi tongana ti anzoni mafuta nga na apendere yombo ti ala so ala yeke kä ni ande nga kâ.
Na ngoi ni so, Joseph ayeke peut-être lani na ngu 17 senge. Tara ti bâ lo, lo yeke bâ lê ti nduzu na mbage ti do, lâ ayeke gue ti linda na mbage ti Kota Ngu-ingo. Na oko ngoi ni, li ti lo kue ayeke gi na ndo ti sioni ye so atï na ndo ti lo gi gbagburu tongaso so. Li ti lo akpe kue na ye so aita ti lo alondo ti sara so. A ngbâ kete ti tene ala fâ lo fade, me ala changé ala kä gi lo na ngbâa. Ngu ti lê ti Joseph ayeke ga gi gango, na lo peut ti kanga lege na ni ape. Lo hinga ye so ayeke ku lo ape.
Nyen la asara si Joseph atï na yâ ti sioni ye so? Nyen la e lingbi ti manda na lege ti mabe ti maseka-koli so, so aita ti lo wani ake lo na asara sioni na lo so?
MBENI SEWA TI BABÂ OKO NA MAMA NDE NDE
A dü Joseph na yâ ti mbeni kota sewa, me mango tere ayeke na yâ ti sewa ni so ape. Babâ ti lo, Jacob, amû lani wali use, na Bible afa tâ tongana nyen la si ngobo so aga na akpale mingi. Nzapa akanga lê lani na ndo ti ngobo so ayeke na popo ti azo ti lo juska na ngoi so Molenge ti lo aga akiri na tënë ti mungo gi wali oko na yâ ti sewa (Matthieu 19:4-6). Jacob adü amolenge 14 tongaso na awali osio, so use (Léa na Rachel) ayeke awali ti lo ti mariage, na use (Zilpa na Bilha) ayeke azo ti kua ti awali ti lo ni. Lani Jacob aye gi Rachel, pendere wali ti lo ni, me lâ oko lo ye Léa ape, yaya ti Rachel. Me kogara ti lo ahanda lo lani si lo Jacob ni amû Léa na wali. Rachel na Léa aga akota sambä, na ye so asara ye mingi na ndo ti amolenge ti ala ni.
Teti angu mingi, Rachel apeut lani ti dü molenge ape, me na nda ni lo dü Joseph. A sara si Jacob aye molenge ti lâ ti mbakoro ti lo so mingi. Na tapande, lani tongana sewa ni kue ayeke na lege ti gue ti tingbi tere na Ésaü, ita ti Jacob, lo so aye lani ti fâ Jacob ni, Jacob asara kue ti tene Rachel na kete molenge ti lo Joseph aduti na mbeni ndo so sioni alingbi ti si na ala dä ape. Âmanke Joseph agirisa na ndo ti ye so lâ oko ape. Tara ti bâ nga sarango ye ti Joseph tongana na ndapre lo bâ babâ ti lo so angbâ na ngangu atambela gi na dengingo ni, li ti lo adoit ti kpe kue. Me tongana babâ ti lo afa ndani na lo, kite ayeke dä ape so tere ti lo anzere ti mä so tâ babâ ti lo wani atiri na mbeni ngangu ange na bï ni so fade. Raison ni ayeke nyen? A yeke so Jacob aye si Jéhovah Nzapa airi tufa na ndo ti lo. Ye so Jéhovah asara la, lo changé iri ti lo Jacob ni a ga Israël. Iri ti lo ayeke duti ande na ndo ti mbeni kota mara (Genèse 32:22-31). Ande awe si Joseph ayeke hinga so na lege ti amolenge ti Israël la si mara ni so ayeke bâ gigi.
Kete na pekoni, mbeni ye ti ngangu asi na kete Joseph so. Mama ti lo so lo ye lo mingi so akui na dungo ngambe ti lo, Benjamin. Babâ ti lo atoto kuâ ti Rachel ngangu. Bâ Jacob, lo yeke mbô ngu ti lê na lê ti Joseph nga lo yeke sara tënë ti zingongo ti akuâ na lo ti dë bê ti lo. Mara ti beku so la adë nga ândö bê ti âta ti lo Abraham. Na mango tënë so, bê ti Joseph adë ti hinga so Jéhovah ayeke zingo mama ti lo ande. Hinga ape ye so la akiri akono ndoye so lo yeke na ni na mbage ti nzoni “Nzapa . . . ti azo so ayeke na fini” so (Luc 20:38; aHébreu 11:17-19). Na peko ti kuâ ti Rachel ni, yengo so Jacob aye na amolenge ti lo use so ayeke mingi, a-oko molenge so Rachel adü na lo so.
Mara ti yengo molenge tongaso ayeke buba ka yâ ti li ti amolenge mingi; me ti Joseph a yeke tongaso ape. Lo manda anzoni ye mingi na mbage ti babâ na mama ti lo, nga lo sara si mabe ti lo akpengba na nga lo hinga ti sara kangbi na popo ti ye so ayeke nzoni na ye so ayeke sioni. Tongana lo wara ngu 17, lo yeke sara kua ti batango ataba, lo na ambeni yaya ti lo ni. Me lo bâ so ala yeke sara ambeni ye na lege ni ape. Eskê lo kanga yanga ti lo ti nzere na aita ti lo ni? Atâa nyen la ayeke lani na li ti lo, lo sara ye so ayeke mbilimbili. Lo gue lo sara tënë ni na babâ ti lo (Genèse 37:2). Peut-être ye so la asara si Jacob aye molenge ti lo ni so mingi. So tâ pendere tapande si Joseph azia na amaseka laso! Tongana a si so mo maseka mo ye ti honde ndo ti mbeni kota siokpari so mbeni ita ti mo wala mbeni kamarade ti mo asara, a yeke nzoni ti sara ye tongana ti Joseph. Sara kue ti tene abiazo so alingbi ti mû maboko na lo ahinga tënë ni.
E lingbi nga ti manda ye na lege ti sewa so a dü Joseph dä so. Atâa so atâ Chrétien laso ayeke mû gbâ ti wali ape, ambeni ayeke dä so peut-être babâ ni akui wala lo na mama ni ake tere, na mama ni amû mbeni koli nde. Peut-être koli ni nga kue ayeke na amolenge so lo dü ala kozo. Me ti tene a zia kangbi na popo ti amolenge ni, so ayeke sara nzoni na sewa ape. Mara ti ye so asi lani na sewa ti Jacob la. Ababâ na amama ti ndara ayeke sara ka kue ti fa na amolenge ti yâ ti ala nga na ati fini koli wala fini wali ti ala so ala ye ala amolenge ni. Ala fa nga na ala so ala amolenge ni kue ayeke na ndara ti ala wani, na so ala kue alingbi ti sara si sewa ni aduti na ngia.
KOTA BÊ ASARA AITA TI LO
So Joseph asara mbeto ape, me lo sara ye so ayeke mbilimbili, hinga ape ndali ni la si Jacob afuta lo na mbeni ye, lo mû na lo mbeni pendere bongo (Genèse 37:3). Âmanke a yeke lani mbeni bongo so ayo agbu gere na so amaboko ni ayo nga. Peut-être a yeke mara ti bongo so azo ti mosoro wala amolenge ti gbia ayeke yü ka ni.
A yeke na nzoni bê ti lo kue la si Jacob amû bongo so na molenge ti lo ni, na ye so andu peut-être bê ti Joseph ni mingi. Ye oko, bongo so ayeke ga na lo ande akpale. Girisa ape so lo yeke zo ti batango ataba, na so ayeke kete kua ape. Fadeso, tara ti bâ Joseph, lo yü pendere yongoro bongo so na lo yeke tambela na ni na yâ ti apere, lo yeke montê na ahoto, wala lo yeke gi ti zi na mbeni taba ti lo so akalê na yâ ti mbeni keke ti kî. Me ye so aga na lo kpale mingi ayeke aita ti lo ni. Ala yeke tene nyen tongana ala bâ pendere bongo so babâ ti ala amû na ita ti ala Joseph so?
Bible atene: “Aita ti Joseph ahinga babâ ti ala andoye Joseph ahon aita ti lo kue; na ala ke lo, ala lingbi ti sara tënë ti siriri na lo pëpe.” (Genèse 37:4). * So bê asara ala na tere ti Joseph so, e peut ti comprendre ni, me a yeke lani lege ti ndara ape ti tene ala zia si sioni bê so ahon ndo ti ala (aProverbe 14:30; 27:4). A si na mo awe ti sara bê ndali ti so mbeni mba ti mo awara mbeni ye so mo ye fade ti wara ni so? Dabe ti mo na aita ti Jospeh. Kota bê ti ala ni apusu ala ti sara ambeni ye so ala regretté na pekoni mingi. Ye so asi na ala so afa na e aChrétien so a yeke tâ nzoni mingi ti “duti na ngia legeoko na ala so aduti na ngia”.
Âmanke Joseph ahinga atene aita ti lo ni aye lo oko ape. Me eskê lo honde bongo ti lo na lê ti aita ti lo ni? Peut-être a si na lo awe ti pensé tongaso. Me girisa ape so Jacob amû na lo lani bongo so ti fa na lo yengo so lo ye na lo, na Joseph aye ti zia vundu na bê ti babâ ti lo ape, tongaso lo yü bongo ni so lakue. Tapande ti lo ni afa na e ye mingi. Lâ oko Jéhovah asara kangbi na popo ti azo ape, me a si ka so lo yeke sara mbeni ye ti nzoni tâ gi na mbeni wakua ti lo so ayeke be-ta-zo na lo. Lo hunda nga na ala ti duti nde na sioni dunia so. Ni la, tongana ti bongo ti Joseph so, sarango ye ti atâ Chrétien afa so ala yeke tâ nde mingi na azo so ayeke na tere ti ala. A sara si na ambeni ngoi azo ni so aye ala ape nga ala sara kota bê na tere ti ala (1 Pierre 4:4). So ye ni ayeke tongaso so, a lingbi e fa ape so e yeke atâ wakua ti Nzapa? Oko ape! E yeke sara ye tongana ti Joseph, e fa na lê ti azo dandara so e yeke atâ wakua ti Jéhovah.
ABANGO LI SO JOSEPH ABÂ
Kete na pekoni, Joseph abâ bango li use. Abango li ni so ayeke ti ndima. Na yâ ti kozo bango li ni, lo na aita ti lo ni ala oko oko akanga gere ti alê ti kobe so ala fâ. Me mo ye ti bâ! gere ti akobe ti aita ti lo ni angoro ti ti lo Joseph ni na ala kuku na gbe ni, me ti Joseph ni, gere ti akobe ti lo angbâ na lutingo ni. Na yâ ti use bango li ni, lâ, nze nga na atongoro 11 akuku na gbe ti Joseph (Genèse 37:6, 7, 9). Fade Joseph ayeke sara tongana nyen na abango li so use so?
Jéhovah la ayeke na peko ti abango li so, na atënë ti prophétie ayeke na yâ ni. Ni la Jéhovah aye si Joseph afa pekoni na aita ti lo ni. Fango pekoni so Joseph ayeke fa ni ande so, ambeni prophète ayeke sara ande nga tongaso. Ala yeke fa ande peko ti atënë ti Nzapa na awakua ti lo so asara kpengba-li. Ala yeke fa nga na ala angbanga so lo fâ na ndo ti ala.
Joseph atene na aita ti lo yeke, lo tene: “Pardon, ala mä bango li so mbi bâ.” (Genèse 37:6, FD). Aita ti lo ni amä yâ ti bango li ti lo ni na a nzere na ala ti kete ape, si ala tene: “Fade mo ga gbia ti e? Fade mo komande e biani? Na ala ke lo ngangu ahon teti suma ti lo, teti tënë ti lo.” Tongana Joseph afa peko ti use bango li ti lo na babâ ti lo nga encore na aita ti lo, a kiri a nzere na ala ape. Mbaï ni atene: “Babâ ti lo azingo na lo, lo tene na lo, suma so mo bâ ayeke nyen? Fade mbi, na mama ti mo, na aita ti mo, e zuku tere ti e na sese na gbele mo biani?” Ye oko, tënë ti bango li so ayeke kporo na yâ ti li ti Jacob ni, na lo hunda peut-être tere ti lo, lo tene, ‘Hinga ape Jéhovah ayeke sara tënë na Joseph la.’
Tënë ti Jéhovah so Joseph afa pekoni so ayeke mbeni tënë so anzere na azo ape nga ayeke ga na lo akpale ande. Mara ti ye tongaso asi na ambeni wakua ti Jéhovah nga. Jésus, lo so ayeke kota watokua ti Jéhovah, atene lani na adisciple ti lo, lo tene: “So azo ni asara ye ti ngangu na mbi, ala yeke sara ande ye ti ngangu na ala nga.” (Jean 15:20). A-Chrétien kue, atâa ngu ti ala ayeke oke, alingbi ti manda ye mingi na lege ti mabe so maseka Joseph afa so nga na lege ti sarango ye ti lo na mbeto ape so.
KOTA BÊ TI AITA TI LO NI AGUE NA ALA AYO
Ambeni lango kete na pekoni, Jacob atokua molenge ti lo Joseph na mbage ti aita ti lo. Ala gue lani na ataba ti ala na mbage ti banga, nduru na gbata ti Sichem, so kâ ala sara sioni na azo ni ade ti ninga ape. Ni la si Jacob agi bê ti lo na lo tokua Joseph ti bâ wala ala yeke kâ tongana nyen. Ti bê ti Joseph, lo tene ti lo nyen? Lo hinga so aita ti lo ni ake lo na bê oko. Tongana lo si kâ si lo tene na ala so babâ ti ala la atokua lo na ala so, ala yeke tene ande nyen? Atâa agingo bê so kue, Joseph alondo ague.
Lege ni ayo. Ti si na ndo so ala yeke dä, a hunda tambela ti lango osio wala oku tongaso. Sichem ayo kilomètre 80 na banga ti Hébron. Tongana Joseph asi na Sichem ni, a tene na lo so aita ti lo ni ague na mbage ti banga, na gbata ti Dothan, so ayo kilomètre 22 na Sichem ni. Tongana Joseph asi nduru na Dothan ni, aita ti lo ni abâ lo yongoro kâ, na bê ti ala ason na tere ti lo sioni. Ala tene na popo ti ala: “Bâ, zo ti suma so ayeke ga. Fadeso, ga, e fâ lo, na e bi lo na mbeni dû so; fade e tene, Nyama ti sioni ate lo. Fade e bâ nda ti suma ti lo!” Me Ruben atene na ala ti fâ lo ape me ti bi gi lo na yâ ti dû ni. Na yâ ti li ti lo, lo ye ti zi lo ande.
Joseph ahinga ye so ayeke kporo na popo ti ala kâ ape, na lo peut-être aita ti lo ayeke yamba lo nzoni. Me gi so lo si na tere ti ala, ala gbu lo, ala zi yongoro bongo so na tere ti lo, ala suru yâ ni, ala gboto lo si ala bi lo na yâ ti mbeni dû so ngu ahule dä. Lo londo kâ lo tï kpi na yâ ti dû ni. Lo hinga li ti lo na ye so asi na lo so ape. Lo londo, lo tara ti montê, me gbä. Lo iri ndo, lo iri ndo, sanka ti ala, lo yeke mä gi go ti ala na hongo ni. Lo yô lê ti lo, lo bâ gi lê ti nduzu. Aita ti lo ni aduti ayo kete, ala yeke te kobe ti ala. Tongana Ruben ahon, ala kiri ala tene ala yeke fâ Joseph ni, me Juda ake na ala si lo tene a yeke nzoni ala kä lo na ambeni zo ti kango ye. Dothan ayo na lege so ague na Égypte ape. Kete na pekoni, ala ye ti bâ! ambeni zo ti Ismaël na ti Madian na gbâ ti achameau ti ala aga ahon na lege ni so. Tongaso, ala kä Joseph na azo ni so na ngere ti ngbâa. Ala kä lo teti sicle 20. * Tongana Ruben akiri, andâ a hon na Joseph awe.
A yeke na ndo so la si mbaï ti e ni ato nda ni fade. Na ndembe so a yeke hon na Joseph na mbage ti mbongo na ndo ti lege ti Égypte ni, na lo, ye kue ahunzi awe. A zi lo na tere ti afami ti lo! Teti angu mingi, lo yeke hinga ye oko na ndo ti ala ape. Lo yeke hinga ape so Ruben agi lani bê ti lo tongana lo kiri si lo wara lo Joseph ni ape so. Lo yeke hinga nga ape mawa so babâ ti lo Jacob asara tongana aita ti lo ni atene na lo so molenge ti lo Joseph akui. Lo yeke hinga nga ye oko ape na ndo ti âta ti lo Isaac, so lo de na fini so. Lo yeke hinga nga ye oko na ndo ti Benjamin ape, ngambe ti lo so lo ye lo mingi so. Me, ti Joseph awe la ma?
Oko ape! Mbeni ye ti lo ayeke dä so aita ti lo ni apeut fade ti zi ni na tere ti lo ape. Ye ni so ayeke mabe ti lo. Lo hinga Nzapa ti lo, Jéhovah, nzoni mingi, na ye oko alingbi ti yengi mabe ti lo ape. Atâa so a zi lo na tere ti afami ti lo, wala lo tambela na yâ ti pasi ngbii tongana ngbâa juska na Égypte, wala a kä lo tongana ngbâa na Potiphar, mbeni kota zo ti nginza na Égypte ni, mabe ti lo atï ape (Genèse 37:36). Na yâ ti akpale so kue, songo ti lo na Nzapa ti lo akiri akpengba gi kpengbango. Na yâ ti ambeni mbeti ni ande, e yeke bâ ande tongana nyen la mabe ti Joseph ni asara si Jéhovah, Nzapa ti lo, asara kua na lo nga tongana nyen la mabe ni so asara nzoni na sewa ti lo so ayeke na akpale mingi. Biani, a yeke duti tâ nzoni mingi tongana e gi ti sara ye na mabe tongana ti Joseph ni!
^ par. 15 Ambeni wandara atene so aita ti Joseph ni abâ peut-être mungo bongo so babâ ti ala amû na Joseph so tongana mbeni ye so afa atene lo ye si Joseph la awara kozo ndo ti molenge ni. Ala hinga so Joseph ayeke kozo molenge ti wali so babâ ti ala Jacob aye lo mingi, wali so lo ye lani ti mû lo kozo so. Mbeni ye ni nga ayeke so Ruben, kozo molenge ti Jacob, alango lani na mbeni wali ti babâ ti lo ni. Ye so abi kamene na lê ti babâ ti lo nga asara si babâ ti lo azi na tîtï lo kozo ndo ti lo ti molenge.—Genèse 35:22; 49:3, 4.
^ par. 25 Tënë ti kango Joseph na sicle 20 so Bible asara tënë ni so, a bâ so a yeke tâ tënë. Ambeni mbeti so a sû ândö na oko ngoi ni kâ afa so sicle 20 ayeke lani ngere so a yeke kä ka na angbâa na Égypte la.
TI HINGA AMBENI TËNË
‘Mbi lingbi ti sara kota sioye so tongana nyen?’
Ye kue so wali ti Potiphar asara ti gi ti zia nzara ti lo na yâ ti Joseph so, Joseph asara tongana nyen ti tï na yâ ni ape?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fa so mo yeke be-ta-zo na Jéhovah
“Zia Jéhovah aduti témoin na popo ti mbi na mo nga na popo ti ahale ti mo na ahale ti mbi lakue lakue.”—1 SAM. 20:42, FD.
ABIA: 125, 62
1, 2. Ngbanga ti nyen songo ti Jonathan na David ayeke mbeni kpengba tapande ti dutingo be-ta-zo?
KITE ayeke dä ape so li ti Jonathan akpe lani tongana lo bâ so David so ayeke maseka afâ Goliath so ayeke yongoro koli. David aluti na devant ti Saül, babâ ti Jonathan, so ayeke Gbia ti Israël, na “li ti Philistin ni ayeke na maboko ti lo.” (1 Sam. 17:57). Kite ayeke dä ape so Jonathan aye lani David mingi ndali ti so lo sara ye na mbeto ape. A yeke polele so Nzapa ayeke lani na David, nga “âme ti Jonathan na âme ti David aga oko”. Tongaso, “Jonathan na David ate mbele, teti Jonathan andoye lo legeoko tongana lo ndoye âme ti lo mveni.” (1 Sam. 18:1-3). Jonathan ayeke lani be-ta-zo na David na yâ ti tanga ti fini lo ti kue.
2 Jonathan angbâ lani be-ta-zo na David aninga, atâa so Nzapa asoro David ti ga gbia ti Israël na peko ti Saül. Jonathan agi bê ti lo lani mingi na ndo ti David na ngoi so Saül ayeke gi ti fâ lo. Ti tene Jonathan akpengba kamarade ti lo David, lo gue na yando ti Juda na Horesh. Lo “sara si David akpengba na lege ti [Jéhovah].” Jonathan atene: “Sara mbeto pëpe . . . , fade mo ga gbia ti Israël, na fade mbi yeke na tere ti mo.”—1 Sam. 23:16, 17.
3. Nyen la ayeke lani kota ye mingi na lê ti Jonathan ahon dutingo be-ta-zo na David? E hinga ni tongana nyen? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
3 Mingi ni, e ye ka mingi azo so ayeke be-ta-zo. Ye oko, e yeke hinga mbeni kpengba ye ape tongana e bâ gi dutingo be-ta-zo ti Jonathan na David sân ti bi bê na dutingo be-ta-zo ti lo na Nzapa. Ngbanga ti nyen Jonathan abâ David tongana kamarade me pëpe tongana zo so lo yeke sara mandako na lo? Biani, mbeni ye ayeke lani kota mingi na lê ti Jonathan ahon aye so agbu bê ti lo wani. Dabe ti mo so lo “sara si David akpengba na lege ti [Jéhovah].” Tongaso, a yeke polele so kozo ye so agbu lani bê ti Jonathan ayeke dutingo be-ta-zo na Nzapa. Tâ tënë, so lo yeke be-ta-zo na Jéhovah la asara si lo yeke be-ta-zo na David. Na ala use kue asara ye alingbi na tënë so ala tene: “Zia Jéhovah aduti témoin na popo ti mbi na mo nga na popo ti ahale ti mo na ahale ti mbi lakue lakue.”—1 Sam. 20:42, FD.
4. (a) Nyen la ayeke sara si e wara tâ ngia? (b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
4 So e yeke aChrétien, gi dutingo be-ta-zo ti amba ti e la anzere na e ape; e nga kue e yeke be-ta-zo na afami ti e, akamarade ti e nga na amba ti e aChrétien (1 aThes. 2:10, 11). Me zo wa la a yeke nzoni e duti be-ta-zo na lo kozo? A yeke nzoni e duti be-ta-zo kozoni kue na Zo so amû fini na e (Apoc. 4:11). Tongana e ngbâ be-ta-zo na lo e yeke wara tâ ngia. Me ti fa so e yeke be-ta-zo na Nzapa, a lingbi e ngbâ nduru na lo même na yâ ti angangu tara. Na yâ ti article so, e yeke bâ tongana nyen la tapande ti Jonathan ayeke mû maboko na e ti ngbâ be-ta-zo na yâ ti aye osio: (1) tongana e bâ so mbeni zo so akomande akpa ti tene e ne lo ape, (2) tongana e hinga ape zo wa la a lingbi e duti be-ta-zo na lo, (3) tongana azo ahinga ye so e ye ape wala ala sara ye na e na lege ni ape, nga (4) tongana e bâ so a yeke ngangu mingi ti sara ye alingbi na tënë ti yanga ti e.
TONGANA E BÂ SO MBENI ZO SO AKOMANDE AKPA TI TENE E NE LO APE
5. Ngbanga ti nyen komandema ti Saül asara si a yeke lani ngangu na azo ti Israël ti duti be-ta-zo na Nzapa?
5 Atâa so Nzapa la asoro lani Saül, babâ ti Jonathan, ti duti gbia, a si na mbeni ngoi Saül ake ti mä yanga na Jéhovah ake lo (1 Sam. 15:17-23). Teti so Nzapa azi lo na ndo ti mbata ti gbia ni na lê ni lê ni ape, sioni sarango ye ti lo azia lani azo ti Israël nga na azo so ayeke nduru na lo na yâ ti tara. A yeke lani ngangu na ala ti duti be-ta-zo na Nzapa na ngoi so gbia so aduti “na trône ti [Jéhovah]” asara aye ti sioni.—1 Chron. 29:23.
6. Nyen la afa so Jonathan angbâ lani be-ta-zo na Jéhovah?
6 Na ngoi so Saül akomanse ti ke yanga, molenge ti lo, Jonathan afa so lo yeke be-ta-zo na Jéhovah (1 Sam. 13:13, 14). Prophète Samuel atene: “Ngbanga ti kota iri ti Lo, fade [Jéhovah] azia azo ti Lo pëpe.” (1 Sam. 12:22). Jonathan afa so lo mä na bê na tënë so na ngoi so aturugu ti Philistin so ayeke na achar ti bira 30000 azia mbeto na yâ ti azo ti Israël. Saül ayeke lani na akoli gi 600 senge, nga gi lo na Jonathan la ayeke na aye ti bira. Me, Jonathan na zo so ayô aye ti bira ti lo ague nduru na mbeni kando ti aPhilistin. Lo tene: “A yeke ngangu pëpe na [Jéhovah] ti zi azo na lege ti azo mingi wala na lege ti azo oko oko.” Gi ala use so afâ azo 20 tongaso na yâ ti kando ni. Tongaso “sese ayengi, na mbeto ti Nzapa agbu ala mingi.” Li ti aPhilistin aga kirikiri, ala fâ tere na popo ti ala. Biani, mabe so Jonathan ayeke na ni na Jéhovah asara si lo sö benda.—1 Sam. 13:5, 15, 22; 14:1, 2, 6, 14, 15, 20.
7. Jonathan asara ye lani na mbage ti babâ ti lo tongana nyen?
7 Même na ngoi so Saül angbâ lani ti ke yanga ti Jéhovah, Jonathan angbâ ti sara kua maboko na maboko na babâ ti lo na yâ ti ambeni ye. Na tapande, ala use kue atiri lani bira ti bata azo ti Jéhovah.—1 Sam. 31:1, 2.
8, 9. Tongana nyen la e yeke duti be-ta-zo na Nzapa tongana e ne azo so ayeke na komandema?
8 Legeoko tongana Jonathan, e lingbi ti fa so e yeke be-ta-zo na Jéhovah tongana e mä yanga ti azo ti komande na yâ ti ambeni ye tongana ti so Nzapa ahunda, e yeke sara ni même tongana e bâ so mbeni zo akpa pëpe ti tene e ne lo. Na tapande, mbeni kota zo ti gouvernement alingbi ti duti mbeni zo so aye tënë ti goro, me e yeke ngbâ ti ne kamba ti kua ti lo ndali ti so e yeke woko tere na gbe ti “akota zo ti komande”. (Diko aRomain 13:1, 2.) Biani, e kue e lingbi ti fa so e yeke be-ta-zo na Jéhovah na lege so e ne azo so lo mû komandema na ala.—1 aCor. 11:3; aHéb. 13:17.
9 Olga, [1] mbeni ita-wali so ayeke na Amerika ti Mbongo afa so lo yeke be-ta-zo na Nzapa na lege so lo ne koli ti lo même na ngoi so aye ayeke ngangu. Teti angu mingi, a nzere na koli ti lo ape so ita-wali ni ayeke Témoin ti Jéhovah. Lo son bê ti ita-wali ni, lo zonga lo, lo ke ti sara tënë na lo nga lo zia mbeto na yâ ti ita-wali ni, lo tene lo yeke mû amolenge ti lo ti hon ti zia lo. Me Olga akiri sioni teti sioni ape. Lo sara kue ti duti mbeni nzoni wali na lege so lo tö kobe na koli ti lo, lo sukula abongo ti lo nga lo bâ lege ti ambeni fami ti koli ni (aRom. 12:17). Na ambeni ngoi, lo na koli ni ayeke gue ti bâ afami ti koli ni nga na akamarade ti lo. Na tapande, na ngoi so lo na koli ni aye ti gue ndali ti lungo kuâ ti babâ ti koli ni na yâ ti mbeni gbata nde, ita-wali ni aleke amolenge nga na aye so ala bezoin ni ndali ti voyage ni. Lo ku koli ni na gigi na yanga ti eglize so a sara matanga ti lungo kuâ ni dä juska matanga ni ahunzi. Angu mingi na pekoni, bango ndo ti koli ni akomanse ti changé ndali ti so Olga akanga bê nga lo ne lo. Fadeso lo la lo yeke gue lo zia ita-wali ni na bungbi, lo yeke wa même ita-wali ni ti gue na bungbi. Na ambeni ngoi lo na ita-wali ni kue la ayeke gue.—1 Pi. 3:1.
TONGANA E HINGA APE ZO WA LA A LINGBI E DUTI BE-TA-ZO NA LO
10. Tongana nyen la Jonathan ahinga zo so a lingbi lo ngbâ be-ta-zo na lo?
10 Ndali ti so Saül aleke na bê ti lo ti fâ David, Jonathan ahinga mbilimbili pëpe zo so a lingbi lo ngbâ be-ta-zo na lo. Atâa so Jonathan ate mbele na David, a lingbi lo mä nga yanga ti babâ ti lo. Me lo hinga lani so Nzapa ayeke na David me na Saül ape. Tongaso, lo soro ti duti be-ta-zo na David. Lo wa David ti honde tere ti lo nga lo sara nzoni tënë ti David na Saül.—Diko 1 Samuel 19:1-6.
11, 12. Tongana e ye Nzapa ayeke mû maboko na e tongana nyen ti soro ti duti be-ta-zo na lo?
11 Alice, mbeni ita-wali na Australie, adoit ti soro zo so a lingbi lo duti be-ta-zo na lo. Na ngoi so lo komanse ti manda Bible, lo yeke sara tënë ti anzoni ye so lo manda na afami ti lo. Lo tene nga na ala so lo yeke sara matanga ti Noël encore ape na lo fa ndani na ala. Vundu asara ala na tongo nda ni, me na pekoni ala sara ngonzo ngangu na tere ti lo. Ala pensé atene lo ke ala awe. Mama ti lo atene na lo so lo ye ti bâ lo encore ape. Alice atene: “Vundu asara mbi nga bê ti mbi ason ngangu ndali ti so mbi ye afami ti mbi mingi. Ye oko, mbi hinga so Jéhovah na Molenge ti lo la ayeke na kozo ndo na yâ ti bê ti mbi, a sara si mbi wara batême na ngoi ti mbeni kota bungbi.”—Mat. 10:37.
12 Tongana e sara hange ape, dutingo be-ta-zo na mbeni kodoro, na ekole wala na ambeni zo ti sarango ngia ti awanguru a lingbi ti kanga lege na e yeke yeke ti duti be-ta-zo na Jéhovah. Na tapande, Henry aye mingi ti sara jeu ti échec legeoko na azo ti ekole ti lo nga lo ye ti tene ekole ti lo la asö benda. Me ndali ti so lo yeke sara jeu lakue na andayenga, lo yeke na ngoi mingi ape ti fa tënë wala ti gue na abungbi. Henry atene so a si na mbeni ngoi ti duti be-ta-zo na ekole ti lo la aga kota ye mingi na lê ti lo ahon ti duti be-ta-zo na Nzapa. Tongaso, lo zia lege ti sarango jeu na iri ti ekole ti lo.—Mat. 6:33.
13. Tongana nyen la dutingo be-ta-zo na Nzapa alingbi ti mû maboko na e ti hon ndo ti akpale ti yâ ti sewa?
13 Na ambeni ngoi a yeke ngangu ti duti be-ta-zo na azo ti sewa ti e na oko ngoi. Na tapande, Ken atene: “Mbi ye mingi ti gue lakue ti bâ mama ti mbi so ayeke mbakoro nga ti ga na lo na ndo ti e na ambeni ngoi. Me mama ti mbi na wali ti mbi ayeke mä ka tere nzoni ape. Na tongo nda ni, a yeke ngangu na mbi ti mû desizion ndali ti so mbi ye ti zia ngia na bê ti mbeni oko na ti zia vundu na bê ti mbeni ape. Na pekoni, mbi bâ so na yâ ti aye tongaso kozo so a lingbi mbi zia ngia na bê ti lo nga mbi duti be-ta-zo na lo ayeke wali ti mbi. Tongaso, na ndara, mbi mû mbeni desizion so anzere na wali ti mbi.” Ti duti be-ta-zo na Nzapa nga ti sara ye alingbi na ye so Bible atene amû maboko na Ken ti fa na wali ti lo ndani so a lingbi lo sara ye na mama ti lo na nzoni bê nga ti fa na mama ti lo ndani so a lingbi lo ne wali ti lo.—Diko Genèse 2:24; 1 aCorinthien 13:4, 5.
TONGANA MBENI ITA ACOMPRENDRE E APE WALA ASARA YE NA E NA LEGE NI APE
14. Tongana nyen la Saül asara ye lani na Jonathan na lege ni ape?
14 A lingbi ti duti ngangu na e ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah tongana mbeni ita so ayeke mû li ni asara ye na e na lege ni ape. Peut-être Jonathan atingbi lani na mara kpale so. Gbia Saül so Nzapa asoro lo ahinga lani pëpe ndani so molenge ti lo asara kamarade na David. Tongaso, ngonzo agbu lo ngangu na lo zia kamene na lê ti Jonathan. Ye oko, Jonathan akiri na lo bon ni ape. Lo ngbâ be-ta-zo na Nzapa nga na David so ayeke ga gbia ti Israël.—1 Sam. 20:30-41.
15. Tongana mbeni ita asara ye na e na lege ni ape, a lingbi e sara ye tongana nyen?
15 Laso na yâ ti acongrégation ti e, aita so amû li ni ayeke sara ngangu ti sara ye na azo kue na lege ni. Me ala yeke na siokpari na tere ti ala. Ndani la a lingbi ti si so ala hinga pëpe raison so apusu e ti sara mbeni ye (1 Sam. 1:13-17). Tongaso, tongana asi so mbeni ita asara ye na e na lege ni ape wala lo hinga raison so apusu e ti sara mbeni ye ape, zia e ngbâ lakue be-ta-zo na Jéhovah.
TONGANA A YEKE NGANGU MINGI TI SARA YE ALINGBI NA TËNË TI YANGA TI E
16. Na yâ ti aye wa la a lingbi e ngbâ be-ta-zo na Nzapa nga e gi ye ndali ti e wani ape?
16 Saül apusu lani Jonathan ti tomba peko ti aye so agbu bê ti lo wani (1 Sam. 20:31). Me so Jonathan aduti be-ta-zo na Nzapa apusu lo ti ga kamarade ti David ahon ti tene lo gi ti ga gbia. E lingbi ti gi ti sara ye tongana Jonathan so agi ye teti lo wani ape, tongana e hinga na bê ti e so zo so aye ti nzere na lê ti Jéhovah ayeke “changé yanga ti lo pëpe, même tongana bä so lo dë aga ye ti mû vundu na lo mveni”. (Ps. 15:4). Jonathan ‘achangé lani yanga ti lo pëpe’ na ndo ti tënë so lo tene na David. A lingbi e nga e changé atënë ti yanga ti e ape. Na tapande, tongana e mä tere na mbeni zo na ndo ti mbeni ye, e yeke sara ye alingbi na ni même tongana a ga ngangu na e ti sara ye alingbi na tënë so e tene. Ka tongana e tingbi na akpale mingi na yâ ti mariage ti e ahon ti so e ku tere ti e na ni? Ndoye ti e na mbage ti Nzapa ayeke pusu e ti ngbâ be-ta-zo na koli wala wali ti e.—Diko Malachie 2:13-16.
17. Tongana nyen la article so amû maboko na mo?
17 Tongana e gbu li na ndo ti tapande ti Jonathan, e yeke mû tapande ti lo ti ngbâ be-ta-zo na Nzapa. Zia e gi gi aye so agbu bê ti e wani ape. Legeoko tongana Jonathan, zia e fa so e yeke be-ta-zo na Jéhovah na lege so e yeke be-ta-zo na azo ti lo même na ala so azia vundu na bê ti e. Tongana e yeke be-ta-zo na Jéhovah na yâ ti ye ti ngangu, e yeke zia ngia na bê ti lo na ye so ayeke ga na e ngia mingi (aProv. 27:11). Tongana e ngbâ be-ta-zo na Jéhovah, e yeke bâ biani so lo yeke sara ye kue ndali ti nzoni ti azo so andoye lo. Na yâ ti article ti peko, e yeke bâ aye ti nzoni so e lingbi ti manda na lege ti tapande ti azo ti ngoi ti David so ayeke be-ta-zo nga na ala so ayeke be-ta-zo ape.
^ [1] (paragraphe 9) A changé ambeni iri ni.


text:
CHAPITRE 22
Royaume ni ayeke sara ande ye so bê ti Nzapa aye na ndo ti sese
1, 2. (a) Ngbanga ti nyen, a si na ambeni ngoi, a yeke ngangu ti bâ Paradis tongana tâ ye? (b) Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti mä na bê mingi na azendo ti Nzapa?
MBENI ita-koli so ayeke sara na Jéhovah na bê kue aga na bungbi na lo woko kue. Na yâ ti lango ni so, patron ti lo ason li ti lo, lo yeke gi bê ti lo na ndo ti batango amolenge ti lo nga ndali ti wali ti lo so ayeke na mbeni ngangu kobela. Na ngoi so mozoko ti kozo bia ni ayeke toto, lo wu mbeni pupu ti dengo bê. Lo yeke na ngia so lo yeke na Da ti Royaume, na tere ti aita ti lo ti koli na ti wali. Bia ni ayeke na ndo ti beku ti fini na yâ ti Paradis. Atënë ti yâ ti bia ni asara si lo bâ tere ti lo na yâ ni. Lo ye ka bia so mingi. Na ngoi so lo yeke he bia na tere ti sewa ti lo, beku so adë bê ti lo.
2 Mara ti ye tongaso asi na mo awe? A si na mingi ti e. Ye oko, dunia so asara si a yeke ngangu na e ti bâ Paradis so ayeke ga tongana tâ ye. Dunia so e yeke dä, na yâ ti “angoi ti akpale so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni”, ayeke tâ nde mingi na Paradis (2 Tim. 3:1). Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti bâ beku so tongana tâ ye? E hinga biani tongana nyen so Royaume ti Nzapa ayeke duti ande na komandema na ndo ti azo kue? Zia e bâ ambeni prophétie so Jéhovah afa na so awakua ti lo abâ aga tâ tënë lani. Na pekoni, e yeke kiri ti bâ tongana nyen la a-oko prophétie nga na ambeni ayeke ga tâ tënë laso. Na nda ni, teti so mabe ti e akiri akpengba, e yeke bâ mbilimbili tongana nyen la aprophétie so ayeke ga tâ tënë ande.
Jéhovah asara si azendo ti lo aga tâ tënë ândö giriri
3. Zendo wa la adë bê ti aJuif so ayeke lani na Babylone?
3 Tara ti bâ gigi ti aJuif so a mû ala lani a gue na ala na Babylone na ngu 607 kozo ti Christ. Angu mingi ahon awe, na mingi ti ala akono kâ, tongana ababâ na amama ti ala, na gigi akpengba na ala. Azo ti Babylone ayeke he ala ndali ti so ala zia bê ti ala na Jéhovah (Ps. 137:1-3). Teti angu mingi, aJuif so ayeke be-ta-zo angbâ ti gbu beku so ngangu: Jéhovah atene lani so lo yeke bungbi awakua ti lo na yâ ti kodoro ti ala. Jéhovah atene so aye ayeke duti nzoni na yâ ni. Lo haka même kodoro ti Juda so a kiri a leke ni na yaka ti Éden, mbeni paradis! (Diko Ésaïe 51:3.) A yeke polele so a mû lani zendo so ti dë bê ti awakua ti Nzapa, ti zi akite so alingbi ti ga na yâ ti bê ti ala. Tongana nyen? Zia e bâ ambeni prophétie so andu aye so.
4. Tongana nyen la Jéhovah adë bê ti aJuif na ndo ti tënë ti nzoni duti na kodoro ti ala?
4 Nzoni duti. A-Juif ni so ayeke kiri na yâ ti tâ paradis pëpe, me na mbeni kodoro so ayo, so azo ayeke na yâ ni ape teti angu 70, so mingi ti ala ade ti bâ ni ape. Abamara ayeke lani mingi na ngoi ni kâ, ambo ti ngonda na aze nga. Mbeni babâ ti sewa alingbi ti hunda tere ti lo, ‘Mbi yeke sara ande tongana nyen si ye asi na wali ti mbi na amolenge ti mbi ape? Ka ataba na abagara, mbi yeke bata ala tongana nyen?’ Gingo bê tongaso ayeke na lege ni. Me bâ fadeso zendo ti Nzapa so ayeke na Ésaïe 11:6-9 nga tongana nyen la adë bê ti zo (Diko ni.) Na lege ti atënë so a tene ni na kode, Jéhovah adë bê ti azo ni so ye ayeke si ande na ala wala na anyama ti ala pëpe. Bamara ayeke te pere, so ti tene lo yeke te abagara ti aJuif ape. Azo so ayeke be-ta-zo ayeke sara mbeto ti mara ti anyama tongaso pëpe. Jéhovah atene so ye ayeke si na awakua ti lo pëpe na yâ ti sese ti Juda, même na yando wala na yâ ti agbako.
5. Aprophétie wa amû maboko lani na aJuif ti mä na bê biani so Jéhovah ayeke mû na ala aye mingi?
5 Aye ayeke mingi. Ambeni gingo bê ni alingbi ti londo. ‘Mbi yeke wara ande lege ti mû kobe na sewa ti mbi na yâ ti kodoro ni so a kiri a leke ni so? E yeke duti ande na ndo wa? Kua ti sarango ni ayeke duti ande dä? A yeke duti ande nzoni ahon ngangu kua so mbi sara na gbe ti azo so ahon e na ngangu?’ Na lege ti aprophétie, Jéhovah akiri tënë na ahunda so nga. Jéhovah atene so azo so amä yanga ti lo ayeke wara ngu-nzapa lakue; tongaso sese ni ayeke woko na “fade kobe awu mingi na yaka”. (És. 30:23) Ti ndo ti lango nga na nzoni kua, Jéhovah amû zendo so: “Fade azo asara da, na ala duti na yâ ni; fade ala lu vigne na yaka, na ala te lê ni. Fade azo asara da si mbeni zo aduti na yâ ni pëpe; fade ala lu ye si mbeni zo ate pëpe”. (És. 65:21, 22). A ye ti tene so, na yâ ti aye mingi, gigi ayeke duti ande nzoni mingi ahon ti so ayeke na Babylone ti apaïen. Ka ti akpale ti ala so ayeke kota ahon atanga ni kue, so asara si a gue na ala lani na Babylone, ayeke tongana nyen?
6. Akpale ti seni wa awakua ti Nzapa ayeke na ni lani teti ngu mingi? Jéhovah atene nyen na aJuif so ayeke kiri na kodoro ti ala?
6 Seni na lege ti yingo. Angu mingi kozoni si a gue na ala na Babylone, awakua ti Jéhovah atï kobela na lege ti yingo. Na lege ti prophète Ésaïe, Jéhovah asara tënë so na awakua ti lo: “Li ayeke na kobela kue, na bê ayeke na kobela kue.” (És. 1:5). Na lege ti yingo, ala yeke lani awaziba nga awambongi, ndali ti so ala zia ti mä Jéhovah, ala ke ti bâ ye so lo yeke fa na ala (És. 6:10; Jér. 5:21; Ézéch. 12:2). Tongana mara ti akpale tongaso akiri ti hara aJuif so ayeke kiri, nyen la alingbi ti bata ala? Jéhovah akiri ti ke ala? Zendo ti Jéhovah so adë bê ti ala: “Na lâ ni kâ, fade awambongi amä tënë ti mbeti ni, na fade A lungula awaziba na yâ ti vuko ndo na bingo ti ala, na fade lê ti ala abâ ndo.” (És. 29:18). Jéhovah ayeke sava ande biani awakua ti lo na lege ti yingo, ala so achangé bê ti ala. Tongana ala ngbâ ti yeda na awango ti lo nga ti mä yanga ti lo, lo yeke fa lege na ala nga lo yeke fa ye na ala.
7. Azendo ti Jéhovah na aJuif aga tâ tënë tongana nyen? Ngbanga ti nyen ye so akpengba mabe ti e?
7 Eskê Jéhovah asara ye alingbi na zendo ti lo so? Ye so asi na yâ ti mbaï afa so a yeke tongaso. A-Juif so akiri lani na kodoro ti ala awara kpale pëpe, ala wara gbâ ti aye nga ala wara seni na lege ti yingo. Na tapande, Jéhovah abata ala si amara so angoro ala nga so ala yeke ngangu na ala yeke mingi ahon ala, asara ye na ala pëpe. Anyama ti gonda ahunzi anyama ti aJuif ape. Tâ tënë, aJuif so abâ lani gi kete mbage ti aye so a tene lani na yâ ti aprophétie na ndo ti Paradis. Aprophétie so azo tongana Ésaïe, Jérémie na Ézéchiel asû ni na mbeti. Me aye so aga lani tâ tënë, so awakua ti Jéhovah abâ, azia ngia na bê ti ala nga alingbi na bezoin ti ala na ngoi ni kâ. Na ngoi so e yeke gbu li ti e na ndo ti ye so Jéhovah asara ândö ndali ti awakua ti lo kâ, mabe ti e ayeke kpengba. Atënë ti yâ ti aprophétie so aga tâ tënë kozo na ngoi ni kâ azia ngia na bê ti zo, ka ti kota mbage ni ayeke duti tongana nyen? Zia e bâ ye so Jéhovah asara ndali ti e laso.
Jéhovah ato nda ti sara ye alingbi na azendo ti lo na ngoi ti e
8. “Sese” wa la awakua ti Jéhovah laso ayeke na yâ ni?
8 Laso, awakua ti Jéhovah ayeke mbeni mara pëpe so ayeke na yâ ti mbeni kodoro oko. Me, aChrétien so a soro ala ti gue na yayu abungbi aga mbeni mara na lege ti yingo, “Israël ti Nzapa”. (aGal. 6:16). Amba ti ala,“ambeni ngasangbaga”, aga na tere ti ala ti duti na yâ ti mbeni “sese” na lege ti yingo so na yâ ni ala yeke voro Jéhovah na yâ ti beoko. Vorongo Nzapa tongaso la ayeke na yâ ti kota mbage ti gigi ti ala (Jean 10:16; És. 66:8). Mara ti “sese” wa la Jéhovah amû ni na e? A yeke mbeni paradis na lege ti yingo. Na yâ ni, aye so Nzapa atene ayeke si na yâ ti Paradis, aga tâ tënë na lege ti yingo. Zia e bâ ambeni tapande ni.
9, 10. (a) Prophétie ti Ésaïe 11:6-9 ayeke ga tâ tënë laso tongana nyen? (b) Nyen la afa polele so siriri ayeke na popo ti awakua ti Jéhovah?
9 Nzoni duti. Na yâ ti prophétie so ayeke na Ésaïe 11:6-9, e bâ so mango tere nga na siriri ayeke na popo ti azo na anyama: na popo ti anyama ti ngonda nga na popo ti azo na anyama ti ala. Ye so aga tâ tënë na lege ti yingo laso? En! Na yâ ti versê 9, e hinga ngbanga ti nyen la anyama tongaso ayeke sara sioni wala ayeke futi ye pëpe: “Fade sese ni asi na ndara ti L’Éternel, legeoko tongana kota ngu ti ingo asi na ngu.” Eskê “ndara” ti Jéhovah ayeke changé sarango ye ti anyama? Ên-ën. A yeke azo so ahinga Lo ti Nduzu Ahon Kue, so amanda ti sara ye na siriri tongana lo, si ayeke changé. Ndani la si na yâ ti paradis ti yingo laso mo lingbi ti bâ tongana nyen la atënë ti prophétie so ayeke ga tâ tënë. Na gbe ti Royaume ti Nzapa, adisciple ti Christ ayeke manda ti zi asioni sarango ye ti ala so ayeke tongana ti anyama na ti duti na siriri nga na mango tere na aita ti ala ti koli na ti wali na lege ti yingo.
10 Na tapande, na yâ ti mbeti so, e bâ tënë ti dutingo nde na dunia so. E bâ tongana nyen la Mbeti ti Nzapa amû maboko na e ti mä yâ ti tënë so nga e bâ ye ti ngangu so a sara na awakua ti Jéhovah ndali ni. A yeke mbeni ye so apika bê ti bâ so, na yâ ti dunia so aye sarango ye ti ngangu mingi, azo ti mbeni “sese” so akono kamême ake ti mû mbage na yâ ti ye ti ngangu, même na lê ti kua! Ye so afa polele so azo so ayeke na gbe ti Gbia so Nzapa asoro lo ayeke biani na siriri tongana ti so Ésaïe asara tënë ni. Jésus atene so a yeke hinga adisciple ti lo na lege ti ndoye so ayeke na popo ti ala (Jean 13:34, 35). Na yâ ti congrégation, Christ ayeke sara kua yeke yeke na “ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara” ti fa ye na atâ Chrétien kue ti duti na siriri, ti ye tere nga ti sara ye na nzoni bê.
11, 12. Kota nzara wa la ayeke na yâ ti dunia laso? Ti e, Jéhovah amû na e gbâ ti aye tongana nyen?
11 Aye ayeke mingi. Dunia so ayeke bâ pasi ti nzara na lege ti yingo. Bible atene: “Bâ, lâ ni ayeke ga so fade Mbi to boma na sese ni. A yeke boma ti kobe pëpe, wala nzara ti ngu pëpe, me a yeke nzara ti mä tënë ti L’Éternel.” (Amos 8:11). Eskê azo ti Royaume ti Nzapa ayeke bâ pasi ti nzara so nga? Jéhovah afa kangbi so ayeke na popo ti awakua ti lo na awato ti lo: “Fade aboi ti Mbi ate, me i duti na nzara; bâ, fade aboi ti Mbi anyon, me nzara ti ngu asara i; bâ, fade aboi ti Mbi aduti na ngia, me kamene agbu i.” (És. 65:13). Mo bâ awe tongana nyen la atënë so aga tâ tënë?
12 Kobe ti yingo ayeke sua ndali ti e tongana mbeni kota bale so ayeke kono gi konongo. Ambeti ti e, a-enregistrement ti mango ni nga na avidéo, abungbi nga na akota bungbi ti e nga na aye so ayeke na ndo ti site ti e, kue ayeke tongana ngu na lege ti yingo so ayeke sua na yâ ti mbeni dunia so ayeke kui nzara na lege ti yingo (Ézéch. 47:1-12; Joël 3:18). Tere ti mo anzere ti bâ so azendo so Jéhovah amû, ti mû aye mingi na e, ayeke ga tâ tënë na yâ ti fini ti mo ti lâ oko oko? Mo yeke sara kue ti te kobe lakue na table ti Jéhovah?
13. A lingbi na zendo ti Jéhovah, tongana nyen la mo bâ na lê ti mo so awaziba abâ ndo nga awambongi amä ndo?
13 Seni na lege ti yingo. Laso, azo mingi ayeke awaziba nga awambongi na lege ti yingo (2 aCor. 4:4). Me, Christ ayeke sava akobela so laso na ndo kue. Mo bâ lâ oko awe lê ti waziba so azi nga mê ti wambongi so amä ndo? Tongana mo bâ azo so ahinga tâ tënë ti Mbeti ti Nzapa, so azia amvene ti abungbi ti nzapa so akanga lê ti ala nga na mê ti ala ândö, andâ mo bâ awe tâ tënë ti ye so: “Na lâ ni kâ, fade awambongi amä tënë ti mbeti ni, na fade A lungula awaziba na yâ ti vuko ndo na bingo ti ala, na fade lê ti ala abâ ndo.” (És. 29:18). Na yâ ti dunia, azo saki ngbangbo mingi ayeke wara sava na lege ti yingo ngu oko oko. Zo kue so azia Babylone, Ngangu gbata, na lo ga na tere ti e ti voro Nzapa na yâ ti paradis ti yingo, lo yeke bâ so azendo ti Jéhovah ayeke ga tâ tënë!
14. Ye wa la tongana e gbu li ti e na ndo ni ayeke kpengba mabe ti e?
14 Achapitre oko oko ti buku so afa polele so Christ aga na adisciple ti lo na yâ ti tâ paradis ti yingo na lâ ti nda ni so. Zia e ngbâ lakue ti gbu li ti e na ndo ti aye ti nzoni mingi so e wara na yâ ti paradis so laso. Tongana e sara ni, e yeke kiri ti mä na bê ahon ti kozo na atënë so Jéhovah atene teti kekereke.
“Zia Royaume ti mo aga”
15. Ngbanga ti nyen a lingbi e hinga na bê ti e kue so sese ayeke ga ande mbeni paradis?
15 A yeke ngbene ye giriri la Jéhovah aleke ti tene sese kue aga paradis. Lo zia lani Adam na Ève na yâ ti mbeni paradis, na lo mû yanga na ala ti dü amolenge si ala mû ndo ti sese kue na ala bâ lege ti anyama (Gen. 1:28). Me, Adam na Ève amû peko ti Satan, na ala ke yanga ti Nzapa. Ala zia ahale ti ala na yâ ti siokpari nga na kuâ. Ye oko, ye so Nzapa aleke ti sara achangé lâ oko ape. Tongana lo tene tënë awe, a yeke ga tâ tënë biani. (Diko Ésaïe 55:10, 11.) Tongaso, e hinga na bê ti e kue so ahale ti Adam na Ève ayeke mû ande ndo ti sese kue, na sese ni ayeke ga na gbe ti ala. Na yâ ti paradis so amû ndo ti sese kue, na ndoye, ala yeke bâ ande lege ti aye so Jéhovah asara. Na ngoi ni kâ ande, atënë ti prophétie so a tene kozoni ndali ti aJuif so ayeke lani na Babylone, so andu paradis, ayeke ga tâ tënë ti ndangba ni! Zia e bâ ambeni tapande ni.
16. Tongana nyen la Bible afa nzoni duti so e yeke wara ande na yâ ti Paradis?
16 Nzoni duti. Apendere tënë so a fa na Ésaïe 11:6-9 ayeke ga ande tâ tënë kue kue kue. Ye ti sioni ayeke si ande pëpe na akoli, awali na amolenge na ndo kue so ala yeke duti dä na ndo ti sese. Azo wala anyama ayeke ga na ala akpale ape. Tara ti bâ so, na mbeni ngoi, sese kue ayeke ndo ti mo. Mo lingbi ti tï ngu na yâ ti bale, na yâ ti ngu-ingo; mo lingbi ti hon na yâ ti ahoto nga na yâ ti ayaka sân ti gi bê ti mo. Na bï, mo yeke gi bê ti mo ape. Atënë so ayeke na Ézéchiel 34:25 ayeke ga ande tâ tënë si awakua ti Jéhovah alingbi ti “duti na yando na siriri, na ala lango na ngonda.”
17. Ngbanga ti nyen a lingbi e hinga na bê kue so Jéhovah ayeke mû ande aye mingi na e na ngoi so komandema ti Royaume ni ayeke mû ndo ti sese kue?
17 Aye ayeke mingi. Tara ti bâ mbeni ngoi so na yâ ni aye tongana yere, tengo kobe nzoni ape, kota nzara wala andokua so ayeke bâ lege ti azo ti mawa ayeke dä mbeni pëpe. Gbâ ti kobe ti yingo so awakua ti Nzapa ayeke te laso afa polele so Gbia so Nzapa asoro lo ayeke mû ande biani kobe ti yingo na ti mitele na ala. Lani so Jésus ayeke na ndo ti sese ge, lo fa kete mbage ti ngangu so lo yeke na ni ti sara ye alingbi na atënë ti azendo so. Lo mû kobe na azo saki mingi, so nzara asara ala, gi na lege ti kete mapa na kete susu (Mat. 14:17, 18; 15:34-36; Marc 8:19, 20). Na ngoi so Royaume ti Nzapa ayeke sara kua ti lo na ndo ti sese kue, aprophétie tongana ti so ge ayeke ga ande tâ tënë: “Fade Lo sara si ngu-nduzu apika na ndo le-kobe so i lu na yaka; na fade kobe awu mingi na yaka, a lë mingi na lê ni akono nzoni. Na lâ ni kâ, fade anyama ti i ate kobe na kota be-nyama.”
18, 19. (a) Prophétie so ayeke na Ésaïe 65:20-22 abâ mo tongana nyen? (b) So a tene alâ ti e ayeke duti “tongana lâ ti keke” aye ti tene nyen la?
18 Laso, a yeke ngangu na azo mingi ti pensé so ala lingbi ti wara mbeni pendere da ndali ti ala wani wala mbeni nzoni kua ti sara. Na yâ ti dunia so aye ayeke kirikiri dä, azo mingi abâ so ala yeke fâ tere ti ala na kua me ye ti pekoni ayeke mingi ape ndali ti ala wani nga ndali ti sewa ti ala; gi azo ti mosoro na azo ti kota bê si ayeke wara ni. Tara ti bâ tongana nyen la prophétie so ayeke ga ande tâ tënë na ndo ti sese kue: “Fade azo asara da, na ala duti na yâ ni; fade ala lu vigne na yaka, na ala te lê ni. Fade azo asara da si mbeni zo aduti na yâ ni pëpe; fade ala lu ye si mbeni zo ate pëpe; fade lâ ti azo ti Mbi ayeke mingi tongana lâ ti keke; na azo ti Mbi so Mbi iri ala, fade ala wara ngia na kusala ti maboko ti ala teti lâ mingi.”
19 So a tene alâ ti e ayeke duti “tongana lâ ti keke” aye ti tene nyen la? Tongana mo duti na gbe ti mbeni kota keke na mo yeke hunda tere ti mo na ndo ti ngu so keke so asara, bê ti mo ayeke dö ti bâ so peut-être keke so ayeke kozo si a dü akotara ti mo? Tongana lege ayeke dä ti tene mo ngbâ na yâ dutingo ti mo ti laso, peut-être keke so ayeke ngbâ, me mo yeke kui ti mo na azo agirisa mo. So nzoni si Jéhovah asara na e ti tene na e so na yâ ti Paradis so ayeke ga, gigi ti e ayeke ninga na akpale ayeke na yâ ni pëpe! (Ps. 37:11, 29). Mbeni lango ayeke ga, so na yâ ni, e yeke bâ ande mara ti akeke tongaso tongana senge pere so ayeke ninga ka ape, me e yeke ngbâ na fini lakue lakue.
20. Tongana nyen la azo so angbâ be-ta-zo na gbe ti Royaume ni ayeke wara ande nzoni seni?
20 Seni so ayeke nzoni kue. Laso, kobela na kuâ ayeke sara sioni na azo kue. E lingbi ti tene so e kue e yeke na kobela, kobela so ayeke fâ zo fango, so ayeke siokpari. Oko yorö ti kobela so sandaga so Christ amû ti zi e (aRom. 3:23; 6:23). Na ngoi ti Ngu saki oko, Jésus na azo so ayeke komande na tere ti lo ayeke sara si azo ayeke wara aye ti nzoni kue so aga na peko ti sandaga so. Yeke yeke a yeke zi siokpari kue na tere ti azo so ayeke be-ta-zo. Prophétie ti Ésaïe so ayeke ga tâ tënë kue kue kue: “Fade wakodoro atene pëpe, Mbi yeke na kobela. Fade A pardone sioye ti azo so aduti kâ.” (És. 33:24). Tara ti bâ ngoi so na yâ ni awaziba, awambongi wala awazin ayeke dä oko pëpe. (Diko Ésaïe 35:5, 6.) Mbeni kobela oko tongaso ti kara Jésus ayeke duti ande dä ape. Azo so ayeke be-ta-zo, so ayeke ande na gbe ti Royaume ni ayeke wara seni so ayeke nzoni-kue!
21. Nyen la ayeke si ande na kuâ nyen? Zendo so adë bê ti zo ngbanga ti nyen?
21 Me, ka ti kuâ ayeke duti ande tongana nyen? Kuâ ayeke “ndangba wato” ti e, so nyen na nyen lo yeke hon e azo na ngangu (1 aCor. 15:26). Mingi ni, lo yeke ga ka na peko ti kobela, na siokpari la adü lo. Me kuâ ayeke mbeni wato so ayeke kara Jéhovah? Bâ ye so Ésaïe atene ândö: “Lo hunzi kui teti lakue lakue; fade Seigneur L’Éternel ambô ngule na lê ti azo kue”. (És. 25:8). Mo hinga nda ti tënë so? Lungo kuâ, cimetière wala ngu ti lê ti vundu ayeke dä encore ape. Nde na so, ngu ti lê ti e ayeke yuru ande ndali ti so tere ti e ayeke nzere ti bâ tongana nyen apendere zendo ti Jéhovah ti zingo akuâ ayeke ga tâ tënë! (Diko Ésaïe 26:19.) Gbâ ti pasi so kuâ aga na ni ahon kue awe.
22. Nyen la ayeke si ande tongana Royaume so Christ ayeke Gbia ni ahunzi ti sara ye so bê ti Nzapa aye na ndo ti sese?
22 Na hunzingo ti Ngu saki oko, Royaume ni ayeke hunzi ti sara ye so bê ti Nzapa aye na ndo ti sese na Christ ayeke kiri na komandema ni na Babâ ti lo (1 aCor. 15:25-28). Azo so ayeke nzoni-kue alingbi fadeso awe ti luti na gbele ndangba ye so ayeke fa ye so ayeke na yâ ti bê ti ala na ngoi so a yeke zi Satan na yâ ti kota dû so lo yeke dä kozo. Na pekoni, Christ ayeke neka sioni ngbo so nga na azo kue so amû peko ti lo (Gen. 3:15; Apoc. 20:3, 7-10). Me azo so aye Jéhovah na bê ti ala kue ayeke duti na mbeni pendere beku. Peut-être tënë so alingbi ti fa ye so nzoni mingi ahon atanga ni kue ayeke tënë so Nzapa azia na yâ ti mbeti ti lo: “Liberté ti gloire ti amolenge ti Nzapa.”
23, 24. (a) Ngbanga ti nyen la azendo ti Nzapa ayeke ga ande biani tâ tënë? (b) Nyen la mo leke na bê ti mo ti sara?
23 Azendo so ayeke pëpe ye so zo la aye ni yengo wala senge bango li. Azendo ti Jéhovah ayeke ga biani tâ tënë! Ngbanga ti nyen? Dabe ti mo na atënë ti Jésus so e sara tënë na ndo ni na yâ ti kozo chapitre ti buku so. Lo fa lani na adisciple ti lo ti sambela Jéhovah: “Zia royaume ti mo aga. Zia a sara ye so bê ti mo aye, na yayu legeoko nga na ndo ti sese.” (Mat. 6:9, 10). Royaume ti Nzapa ayeke pëpe mbeni ye so zo agbu li ti lo na ni awe si asigigi na ni. A yeke tâ ye! A komanse kua na yayu awe. A sara angu ngbango oko awe la Royaume so asara si azendo ti Jéhovah aga tâ tënë, so e bâ ni polele na yâ ti congrégation ti aChrétien. Ni la, e hinga biani so azendo ti Jéhovah ayeke ga ande tâ tënë na ngoi so Royaume ti Nzapa ayeke duti ande na komandema na ndo ti sese kue!
24 E hinga so Royaume ti Nzapa ayeke ga ande. E hinga so atënë ti Jéhovah kue ayeke ga tâ tënë. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so ROYAUME TI NZAPA AKOMANSE KUA AWE! A yeke na zo oko oko ti hunda tere ti lo, ‘Royaume ni ayeke na komandema na ndo ti mbi?’ Zia e kue e sara ngangu ti duti na gbe ti Royaume so laso, si e lingbi ti wara ye ti nzoni so komandema ti lo, so ayeke nzoni-kue nga so ayeke mbilimbili, ayeke ga na ni!
TI HINGA AMBENI TËNË
Duti na kpengba mabe na Royaume ti Nzapa
Jéhovah asara kua na molongo ti ambele omene ti tene na lege ti Royaume ti lo, lo sara ye so lo leke na bê ti lo ti sara. Tongana nyen la ambele so amû maboko na e ti kpengba mabe ti e?


text:
CHAPITRE 11
“Zia a bâ mariage na nene ni mingi”
“Mo duti na ngia na wali ti lâ ti pendere ti mo.” —APROVERBE 5:18.
1, 2. E yeke bâ ande tënë wa? Ngbanga ti nyen?
MO SARA mariage awe? Tongana mo sara ni awe, mo yeke wara ngia dä? wala akota kpale ayeke dä? Yâ ti songo ti mo na wali wala koli ti mo ayeke gboto yeke yeke? Mo kanga bê ti ngbâ na koli wala wali ti mo, me duti ti ala ni anzere na mo pëpe? Tongana a yeke tongaso, peut-être vundu asara mo ndali ti so nzoni songo ti ala ti ândö adë dengo fadeso. Teti so mo yeke Chrétien, mo ye biani si mariage ti mo amû gloire na Jéhovah Nzapa so mo ye lo mingi. Ni la, duti ti ala ni alingbi ti sara si mo gi bê ti mo nga bê ti mo ayeke na vundu. Atâa so kue, e wa mo ti tene hio pëpe so mbeni ye ti sarango ni ayeke dä pëpe.
2 Laso, a yeke wara anzoni koli na wali Chrétien so asara mariage awe. A yeke azo so ândö ala kanga bê ti ngbâ na wali wala koli ti ala, me ala yeke lani na tâ songo so ayeke na popo ti koli na wali pëpe. Ye oko, na pekoni ala wara lege ti kiri ti kpengba songo ti ala. Mo nga kue mo lingbi ti wara ngia na yâ ti mariage ti mo ahon ti kozo. Mo lingbi ti wara ni tongana nyen?
PUSU NDURU MINGI NA NZAPA NGA NA WALI WALA KOLI TI MO
3, 4. Ngbanga ti nyen tongana koli na wali ayeke pusu nduru mingi na Nzapa ala yeke pusu nduru mingi nga na mba? Mû tapande ti fa ni.
3 Tongana mo na wali wala koli ti mo asara ngangu ti pusu nduru mingi na Nzapa, fade ala yeke pusu nga nduru mingi na mba. Ngbanga ti nyen e tene tongaso? Bâ na tapande mbeni hoto so li ni ayo na nduzu; koli ni aluti na tere ti hoto ni na mbage ge na wali ni aluti ti lo na mbage kâ, na hoto ni ayeke na popo ti ala. Ala to nda ti montê hoto ni. Na ngoi so ala ngbâ na gbe ti hoto ni, popo ti ala ayo ndali ti so tere ti hoto ni akono mingi na gbe ni. Me tongana zo oko oko ayeke montê hoto ni yeke yeke ti gue na li ni kâ, popo ti ala so ayo fade ato nda ti ga nduru. Mo bâ mbeni nzoni ye ti manda na yâ ti tapande so?
4 Ngangu so mo yeke mû ti sara na Jéhovah na âme ti mo kue, a lingbi ti haka ni na ngangu so mo yeke sara ti montê hoto. Teti so mo ndoye Jéhovah, a lingbi ti tene so mo tara ti sara ngangu ni so mingi awe. Ye oko, tongana yâ ti songo ti mo na wali wala koli ti mo agboto, a yeke mo bâ mo tene ala yeke montê hoto ni mo na mbage ge, lo na mbage kâ. Me nyen la ayeke si tongana ala ngbâ gi ti montê? Tâ tënë, na tongo nda ni popo ti ala ayo mingi. Me tongana ala yeke montê hoto ni yeke yeke, so ti tene ala ngbâ ti sara ngangu ti pusu lakue nduru na Nzapa, yâ ti songo ti ala ayeke ga nduru ande mingi ahon ti kozo. Biani, ti kiri ti pusu nduru mingi na Nzapa ayeke kota ye so alingbi ti sara si mo pusu nduru mingi nga na wali wala koli ti mo. Me ti tâ tënë ni, mo lingbi ti sara ni tongana nyen?
Tongana mo sara ye alingbi na ni, afango ye ti Bible alingbi ti sara si mariage ti mo akpengba
5. (a) Mbeni lege ti pusu nduru mingi na Jéhovah nga na wali wala koli ti mo ayeke so wa? (b) Jéhovah abâ mariage tongana nyen?
5 Mbeni kpengba lege ti montê “hoto” ni ayeke ti tene mo na wali wala koli ti mo asara ye alingbi na awango so Bible amû na ndo ti mariage (Psaume 25:4; Ésaïe 48:17, 18). Ni la, zia e bâ mbeni mbilimbili wango so bazengele Paul amû ni; lo tene: “Zia azo kue abâ mariage na nene ni mingi.” (aHébreu 13:4). Tënë so aye ti tene nyen? Tënë so lo tene “na nene ni mingi” aye ti sara tënë ti mbeni ye so ngere ni ayeke ngangu mingi. A yeke tongaso si Jéhovah ayeke bâ na mariage: lo bâ ni tongana ye so ngere ni ayeke ngangu mingi.
YE SO APUSU MO AYEKE NDOYE TI MO TETI JÉHOVAH
6. Atënë so angoro wango so Paul amû na ndo ti tënë ti mariage afa nyen? Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti hinga ni tongaso?
6 Biani, teti so mo na wali wala koli ti mo ayeke awakua ti Jéhovah, ala hinga awe so mariage ayeke na ngere ngangu mingi, même nzoni-kue na lê ti Nzapa. Jéhovah wani si azia gere ti mariage na sese. (Diko Matthieu 19:4-6.) Me, tongana mo na wali wala koli ti mo ayeke wara akpale fadeso na yâ ti mariage ti ala, gi hingango so mariage ayeke ye so a lingbi a bâ ni na nene ni mingi alingbi pëpe. Tongaso, nyen la ayeke pusu ande mo ti sara ye na wali wala na koli ti mo na ndoye nga na nengo tere? Bâ mbilimbili tongana nyen Paul amû wango na ndo ti tënë ti nengo mba. Lo tene lani pëpe so “mariage ayeke ye so azo kue abâ na nene ni mingi”; me lo tene “zia azo kue abâ mariage na nene ni mingi.” Paul ayeke fa lani pëpe gi peko ti mbeni ye so lo bâ; me lo yeke mû mbeni wango. * Tongana mo hinga ni tongaso, a lingbi ti mû maboko na mo ti kiri ti bâ wali wala koli ti mo na nene ni. Ngbanga ti nyen ye ni ayeke tongaso?
7. (a) Acommandement wa ti Bible e yeke sara ye alingbi na ni? Ngbanga ti nyen? (b) Tongana mo mä yanga ti Jéhovah, aye ti nzoni wa mo yeke wara?
7 Gbu li ti mo kete na lege so mo yeke bâ na ambeni commandement ti Jéhovah, na tapande commandement ti gue ti sara adisciple wala ti gue na abungbi (Matthieu 28:19; aHébreu 10:24, 25). Biani, ngoi na ngoi a lingbi ti duti ngangu ti sara ye alingbi na acommandement so. Azo so mo yeke fa tënë na ala alingbi ti yeda na ni pëpe, wala kua ti nginza ti mo alingbi ti sara si mo nze kue na a sara si a yeke ngangu na mo ti gue na abungbi. Atâa aye so kue, mo ngbâ lakue ti fa tënë ti Royaume nga ti gue na abungbi. Mbeni zo ti kanga lege na mo ayeke dä pëpe, même tâ Satan kue. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so lege so mo ndoye Jéhovah na bê ti mo kue apusu mo ti bata acommandement ti lo (1 Jean 5:3). Ye ti nzoni wa mo yeke wara? So mo yeke fa tënë nga mo yeke gue na abungbi a sara si mo duti na siriri ti bê nga na kota ngia teti mo hinga so mo yeke sara ye so bê ti Nzapa aye. Dutingo na abibe tongaso asara si mo kiri mo wara ngangu (Néhémie 8:10). Nyen la e manda na ndo so, nyen?
8, 9. (a) Nyen la alingbi ti pusu e ti sara ye alingbi na wango so a hunda ti ne mariage mingi? Ngbanga ti nyen? (b) Fa aye use so e yeke bâ ni fadeso.
8 Legeoko tongana ti so ndoye ti mo teti Nzapa si apusu mo ti bata acommandement ti lo ti fa tënë na ti gue na abungbi, atâa akpale so mo wara, ndoye ti mo teti Jéhovah alingbi nga ti pusu mo ti bata wango ti Bible so atene “zia [mo bâ] mariage [ti mo] na nene ni mingi,” atâa mo bâ mo tene a yeke ngangu na mo ti sara ni (aHébreu 13:4; Psaume 18:30; Zo-ti-fa-tene 5:3). Nga, gi tongana ti so angangu so mo yeke sara ti fa tënë, ti gue na abungbi ayeke pusu Nzapa ti iri tënë nzoni na ndo ti mo, Jéhovah ayeke bâ na lo yeke iri tënë nzoni nga na ndo ti angangu so mo yeke sara ti ne mariage ti mo mingi.—1 aThessalonicien 1:3; aHébreu 6:10.
9 Tongaso, tongana nyen mo lingbi ti sara si mariage ti mo aduti ye so a ne ni mingi? A lingbi mo kpe ambeni sarango ye so ayeke buba yâ ti songo ti mo na wali wala koli ti mo. Nga, a lingbi mo sara mbeni mbilimbili ye ti kpengba na songo so ayeke na popo ti mo na wali wala koli ti mo.
KPE ATËNË NA ASARANGO YE SO ANE MARIAGE PËPE
10, 11. (a) Sarango ye wa ayeke ne mariage pëpe? (b) A yeke nzoni mo hunda tënë wa na wali wala koli ti mo?
10 A ninga kete awe, mbeni ita-wali so asara mariage atene: “Mbi yeke sambela Jéhovah ti tene lo mû maboko na mbi ti gbu ngangu.” Ti gbu ngangu ni ngbanga ti nyen? Lo tene: “Koli ti mbi ayeke tene gi asioni tënë na mbi. A yeke bâ akä ni na tere ti mbi pëpe, me atënë so lo yeke tene ka, na tapande: ‘Mo yeke kungba na ndo ti mbi!’ wala ‘Sörö mo ni ayeke na ndo wa?’ azia kä na bê ti mbi.” Tënë ti wali so afa mbeni kpale: asioni tënë so a yeke tene ka ni na yâ ti mariage.
11 So ye ti mawa tongana mbeni koli na wali ti lo so ayeke aChrétien ayeke bi asioni tënë na mba, atënë so ayeke zia kä na bê ti mba si a yeke mü hio pëpe! A yeke polele so mariage so na yâ ni koli wala wali ni ayeke bi asioni tënë na mba ayeke mariage so a ne ni pëpe. Mariage ti mo ayeke tongana nyen na ndo ti tënë so? Mbeni lege ti kiri tënë na hundango ndo so ayeke ti tene mo hunda na tâ be-ti-molenge na wali wala koli ti mo: “Atënë ti mbi ayeke sara ka nyen na bê ti mo?” Tongana wali wala koli ti mo abâ ti lo so fani mingi atënë ti mo ayeke zia kä na bê ti lo, a lingbi mo duti nduru ti changé si duti ti ala aga nzoni ahon ti kozo.—aGalate 5:15; diko aÉphésien 4:31.
12. Vorongo so mbeni zo ayeke voro na Nzapa alingbi ti ga ye senge senge na lê ti Nzapa tongana nyen?
12 Girisa pëpe so lege so mo yeke sara na tënë na wali wala koli ti mo andu songo ti mo na Jéhovah. Bible atene: “Tongana mbeni zo abâ ti lo so lo yeke voro Nzapa na lege ni si na mbage lo komande menga ti lo pëpe, me lo ngbâ ti handa bê ti lo wani, vorongo Nzapa ti zo so ayeke senge senge.” (Jacques 1: 26). Ti voro Nzapa na lege ni andu nga tënë ti yanga ti mo. Mbeni zo alingbi ti tene so, so ni tene na yanga ti ni so ni yeke wakua ti Nzapa awe aye so ni yeke sara na yanga-da asara ye oko pëpe; Bible ayeda na tënë so pëpe. Handa tere ti mo pëpe! Tënë so ayeke kota tënë. (Diko 1 Pierre 3:7.) Mo lingbi ti duti na akode nga mo yapu na kua ti Jéhovah, me tongana, na mbana, mo yeke zia kä na bê ti wali wala koli ti mo na lege ti asioni tënë, mo yeke ne mariage ti mo pëpe nga vorongo so mo yeke voro na Nzapa alingbi ti duti senge senge na lê ti lo.
13. Mbeni zo so asara mariage awe alingbi ti zia vundu na bê ti mba ti lo tongana nyen?
13 A lingbi nga wali wala koli asara hange si lo son bê ti mba ti lo pëpe na ambeni lege ni nde. Zia e bâ atapande ni use: mbeni ita-wali so ayeke bata amolenge ti lo gi lo oko ayeke pika singa lakue na mbeni ita-koli ti wara wango, na ala yeke sara lisoro a ninga; me ita ni so ayeke koli ti wali. Mbeni ita-koli so ayeke kumbamba ayeke mû ngoi mingi ti fa tënë yenga na yenga gi na mbeni ita-wali so ayeke wali ti koli. Peut-être aita ni so asara mariage awe so ayeke na asioni bibe pëpe; me sarango ye ti ala ni so asara nyen na ndo ti wali wala koli ti ala? Mbeni ita-wali so ye tongaso asi na lo atene: “Ti bâ so koli ti mbi ayeke mû ngoi ti lo mingi ndali ti mbeni ita-wali ti congrégation ti e ason bê ti mbi mingi. Ye so lo sara so asara si mbi bâ so mbi yeke ye oko pëpe.”
14. (a) Genèse 2:24 afa so a lingbi zo so asara mariage awe abi bê ti lo na zo wa? (b) Atënë wa a lingbi e hunda na tere ti e?
14 A yeke na lege ni ti tene bê ti ita-wali so nga na ti ambeni wali wala koli so mara ti ye tongaso asi na ala ason. Akoli wala awali so asara tongaso ayeke doro kpengba wango ti Nzapa na ndo ti mariage, wango so atene: ‘Fade zo azia babâ ti lo na mama ti lo, na lo duti na wali ti lo.’ (Genèse 2:24). Biani, azo so asara mariage awe angbâ lakue ti ne ababâ na amama ti ala; ye oko, Nzapa aye si ala bi bê ti ala kozoni kue na wali wala koli ti ala. Legeoko nga, aChrétien aye mingi aita ti ala ti bungbi; ye oko, a lingbi ala bi bê ti ala kozoni kue na wali wala koli ti ala. Ni la, tongana mbeni ita-koli wala ita-wali so asara mariage awe ayeke mû ngoi ti lo mingi ndali ti mbeni zo nde wala ti he ngia mingi na mbeni ita ti bungbi so ayeke wali wala koli ti lo pëpe, lo sara si vundu aga na yâ ti songo ti mariage ti lo. Peut-être a yeke ye so la asara si kpale ayeke na yâ ti mariage ti mo. Hunda tere ti mo: ‘Mbi yeke mû ngoi mingi ndali ti wali wala koli ti mbi? Mbi yeke bi bê ti mbi mingi na lo na mbi yeke fa so mbi ye lo mingi?’
15. Ti lingbi na Matthieu 5:28, ngbanga ti nyen a lingbi ita so asara mariage awe akpe ti bi bê ti lo ahon ndo ni na mbeni wali wala koli so ayeke ti lo pëpe?
15 Na ndo ni nga, mbeni ita-koli wala ita-wali so ayeke bi bê ti lo ahon ndo ni na mbeni zo nde na wali wala koli ti lo ayeke tambela na mbeni ndo so ayeke dongo dongo. Mawa ni ayeke so, ambeni ita-koli wala ita-wali atï mbeni zo so ala he ngia na lo mingi (Matthieu 5:28). Ye ti pekoni ayeke so tingo zo ni so ague na ala ti sara même mbeni ye so ayeke sioni na so ane mariage pëpe. Bâ ye so bazengele Paul atene na ndo ti tënë so.
“SARA SI GBOGBO TI MARIAGE AGA SIONI PËPE”
16. Yanga wa Paul amû ni na ndo ti tënë ti mariage?
16 Gi na peko ti so Paul amû wango atene “zia azo kue abâ mariage na nene ni mingi,” lo gboto mê ti aChrétien, lo tene: “Zia a sara si gbogbo ti mariage aga sioni pëpe, teti Nzapa ayeke fâ ngbanga ande na li ti azo ti sarango lango-sioni nga na azo ti gingo wali wala koli nde.” (aHébreu 13:4). So Paul atene tënë ti “gbogbo ti mariage”, lo ye ti sara tënë ti bungbingo ti koli na wali. Bungbingo ni so ayeke duti “sioni pëpe” wala ye ti saleté pëpe tongana a yeke na popo ti azo so asara mariage awe. Tongaso, aChrétien ayeke sara ye alingbi na tënë ti Bible so: “Mo duti na ngia na wali ti lâ ti pendere ti mo.”—aProverbe 5:18.
17. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi bango ndo ti azo ti dunia so na ndo ti tënë ti gingo wali wala koli nde achangé bango ndo ti aChrétien pëpe? (b) E lingbi ti mû peko ti tapande ti Job tongana nyen?
17 Azo so abungbi na mbeni wali wala koli nde na ti ala asara mbeni ye so afa so ala ne oko pëpe andia ti Nzapa na ndo ti nzoni sarango ye. Tâ tënë, azo mingi laso abâ gingo wali wala koli nde tongana mbeni ye so ayeke sioni pëpe. Ye oko, atâa bango ndo ti amba ti e azo ayeke tongana nyen na ndo ti tënë so, a lingbi a changé bango ndo ti aChrétien pëpe. Ala hinga ti ala so na nda ni a yeke “Nzapa [si] ayeke fâ ngbanga ande na li ti azo ti sarango lango-sioni nga na azo ti gingo wali wala koli nde,” me a yeke azo pëpe (aHébreu 10:31; 12:29). Tongaso atâ Chrétien ayeke mû gi peko ti bango ndo ti Jéhovah na ndo ti tënë so. (Diko aRomain 12:9.) Dabe ti mo na tënë so Job atene lani: “Mbi te mbele na lê ti mbi.” (Job 31:1). Biani, ti kpe ti bi même gere na ndo ti lege so alingbi ti gue na zo ti gi mbeni wali wala koli nde, atâ Chrétien ayeke bata lê ti ala nzoni si ala bâ pëpe na nzara ni mbeni zo so ayeke wali wala koli ti ala pëpe.—Bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Bango ndo ti Bible na ndo ti divorce nga na kangbingo tere. ”
18. (a) Na lê ti Jéhovah, gingo mbeni wali wala koli nde ayeke kota siokpari? (b) Ye wa atingbi tënë ti gingo wali wala koli nde na tënë ti vorongo yanda?
18 Na lê ti Jéhovah, gingo mbeni wali wala koli nde ayeke kota siokpari? Ndia ti Moïse amû lege na e ti hinga bibe ti Jéhovah na ndo ti tënë so. Giriri na Israël, tongana mbeni zo agi mbeni wali wala koli nde, wala lo voro yanda, a lingbi a fâ ngbanga ti kuâ na li ti lo (Lévitique 20:2, 10). Mo lingbi ti bâ ye so atingbi aye use so? Gbu li ti mo kete si: tongana mbeni zo ti Israël avoro yanda, lo yeke fâ yâ ti mbele so lo te na Jéhovah. Legeoko nga, zo ti Israël so agi mbeni wali wala koli nde ayeke fâ yâ ti mbele so lo te na zo ti mariage ti lo. Ala use kue asara ye na handa. (Exode 19:5, 6; Deutéronome 5:9; diko Malachie 2:14.) Tongaso, na lê ti Jéhovah, Nzapa so ayeke be-ta-zo nga so a lingbi ti zia bê kue na lo, azo tongaso ayeke na tënë na li ti ala.—Psaume 33:4.
19. Ye nyen alingbi ti pusu e ti leke na bê ti e ti ke na bê oko tënë ti gingo wali wala koli nde? Ngbanga ti nyen?
19 Biani, aChrétien ayeke na gbe ti Ndia ti Moise pëpe. Ye oko, ti dabe so giriri na Israël a bâ gingo wali wala koli nde tongana kota siokpari alingbi ti kpengba aChrétien ti leke na bê ti ala ti sara mara ti siokpari tongaso pëpe. Ngbanga ti nyen? Haka tënë ni na ye so: Fade mo yeke yeda ti gue na yâ ti mbeni églize ti kuku na gbe ti mbeni yanda na ti voro ni? Mo yeke tene ande ‘Zamêe! Mbi yeke sara mara ti ye tongaso ape.’ Ka tongana a tene a yeke mû na mo gbâ ti nginza na pekoni, fade mo yeke sara ni? Mo yeke tene ande mo tene: ‘So kue mbi ke.’ Biani, ti mbeni tâ Chrétien, gi ti bâ tere ti mo so mo yeke zia vundu na bê ti Jéhovah na kukungo na gbe ti mbeni yanda ayeke ye ti sioni mingi. Legeoko nga, a lingbi tënë ti ziango vundu na bê ti Jéhovah Nzapa ti ala, nga na bê ti wali wala koli ti ala, na gingo mbeni wali wala koli nde aduti ye ti sioni mingi na lê ti aChrétien, atâa nyen la alingbi ti pusu ala ti sara ni (Psaume 51:3, 6; aColossien 3:5). E ye lâ oko pëpe ti sara mbeni ye so ayeke mû ngia na bê ti Satan na ayeke bi zonga na ndo ti Jéhovah nga na ndo ti mariage so Nzapa si azia ni na sese.
LEGE TI KPENGBA SONGO TI MO NA WALI WALA KOLI TI MO
20. Ye nyen asi na yâ ti ambeni mariage? Mû mbeni tapande ti fa na ni.
20 Mo lingbi ti kpe asarango ye so ayeke ne mariage pëpe si mo kiri mo ne wali wala koli ti mo, me mo lingbi ti sara nyen nga mbilimbili? Ti kiri tënë na hundango ndo so, haka mariage na mbeni da. Na pekoni, bâ so anzoni tënë, anzoni sarango ye, nga na ambeni lege ti nengo mba so a lingbi a duti na popo ti koli na wali ayeke tongana aye ti sarango na pendere ti yâ ti da ni. Tongana mo bâ so mo na wali wala koli ti mo aye tere mingi, mariage ti ala ayeke tongana mbeni da so a zia apendere ye na yâ ni ti sara pendere ni. Tongana yengo so mo ye na wali wala koli ti mo ayeke dë dengo, andâ aye so ayeke sara pendere ti da ni ayeke girisa yeke yeke la, na mariage ni ayeke duti tongana mbeni da so ye ti pendere oko ayeke na yâ ni pëpe. Teti so mo ye ti bata commandement ti Nzapa so a tene ti bâ “mariage na nene ni mingi,” ye so ayeke pusu mo ti leke duti ti mo si a kiri a ga nzoni. Biani, tongana mbeni ye ti ngere ngangu so a bâ ni na nene ni mingi abuba, a yeke na lege ni ti leke ni. Mo lingbi ti leke songo ti mo na wali wala koli ti mo tongana nyen? Bible atene: “Zo asara da na lege ti ndara, na a ga nzoni na lege ti hingango nda ti ye. Na lege ti hingango ye, yâ ti da asi na ye ti mosoro ti ngere ngangu so ayeke nzoni.” (aProverbe 24:3, 4). Bâ tongana nyen tënë so andu mariage.
21. Tongana nyen si yeke yeke e lingbi ti kpengba songo ti e na wali wala koli ti e? (Bâ nga encadré “ Mbi lingbi ti sara nyen si mariage ti mbi aga nzoni mingi?”)
21 Na popo ti ‘aye ti mosoro ti ngere ngangu’ so asi singo na yâ ti mbeni sewa so ayeke na ngia, a yeke wara tâ ndoye, kpengo mbeto ti Nzapa, nga na mabe so aluti ngangu (aProverbe 15:16, 17; 1 Pierre 1:7). Aye tongaso ayeke sara si songo ti koli na wali akpengba. Na yâ ti versê ti aProverbe so, mo bâ so a yeke na lege ti nyen si aye ti ngere ngangu so asi yâ ti da ni? A yeke “na lege ti hingango ye”. Tâ tënë, tongana a sara ye alingbi na hingango ye so ayeke na yâ ti Bible, a yeke gbian lege ti bango ndo ti koli na wali ti lo nga a yeke pusu ala ti sara si ndoye ti ala akiri fini ni (aRomain 12:2; aPhilippien 1:9). Tongaso, tongana mo na wali wala koli ti mo ayeke duti gi ala use na ala yeke diko ambeni versê ti Bible, na tapande aversê ti lâ oko oko, wala mbeni article ti Tour ti Ba Ndo wala ti Réveillez-vous! so asara tënë na ndo ti mariage, a yeke mo bâ mo tene ala ngbâ ti bâ mbeni ye ti pendere ti mû ti sara na pendere ti yâ ti da ti ala. Tongana ndoye ti Jéhovah si apusu ala ti sara ye alingbi na wango so ala bâ ni fade, ye ni ayeke mo bâ mo tene ala yeke mû aye ti pendere so ti ga na ni na “yâ ti da” ti ala. Ye ti pekoni ayeke so aye ti pendere so ayeke ândö na yâ ti mariage ti ala alingbi ti kiri yeke yeke.
22. Nzerengo tere wa e yeke wara tongana e yeke sara ngangu ti sara mbage ti e ti tene songo ti e na wali wala koli ti e akpengba?
22 Tâ tënë, a lingbi ti hunda ngoi nga na ngangu mingi ti kiri na aye so kue na place ni oko na oko. Ye oko, tongana mo sara ngangu ti sara mbage ti mo, fade tere ti mo ayeke nzere mingi ti hinga so mo yeke sara ye alingbi na commandement ti Bible so: “Na ndo ti tënë ti nengo mba na popo ti ala, zia ala duti azo so amû li ni kozo ti sara ni.” (aRomain 12:10; Psaume 147:11). Na ndo ti aye so kue, ngangu so mo yeke sara na bê ti mo kue ti tene mo bâ mariage ti mo na nene ni mingi ayeke sara si mo ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa.
^ par. 6 Atënë so angoro wango so Paul amû na ndo ti tënë ti mariage ayeke mbage ti molongo ti awango so lo mû lani.—aHébreu 13:1-5.
TI HINGA AMBENI TËNË
Zia Jéhovah akpengba mariage ti mo nga lo bata ni
Aye wa la mo lingbi ti sara ti gi mbeni koli wala mbeni wali nde pëpe na ti wara asioni ye na peko ni pëpe?


text:
1Jésus atene na adisiple ti lo: “Aye so ayeke gboto azo ti sara siokpari ayeke duti daa lakue. Me mawa na zo so ahanda amba ti lo ti sara siokpari ni! 2Tongana a kanga fade kota têne na go ti lo, a bi lo na ya ti kota ngu-ingo, ka ayeke nzoni ahon titene lo sara si mbeni oko ti akete molenge so ati na ya ti siokpari. 3Ala sara hange! “Tongana ita ti mo asara sioni na mo, ayeke nzoni mo fa sioni ti lo na lo. Tongana lo zia lege ti sarango sioni ni, mo zi tënë ni na li ti lo. 4Tongana lo sara sioni na mo lege mbarambara na ya ti lango oko si lege mbarambara nga lo kiri na mbage ti mo, lo tene: ‘Mbi ye ti zia lege ti sioni so mbi sara’, ayeke nzoni mo zi tënë ni na li ti lo.” 5Awatokua atene na Kota Gbia: “Sara si mabe ti e akono.” 6Kota Gbia atene na ala: “Tongana konongo ti mabe ti ala alingbi na konongo ti le ti keke ti mutarde, fade ala lingbi ti tene na keke ti sikomor so, atene: ‘Gboto tere ti mo na agunda ti mo kue, mo gue mo lu tere ti mo na ya ti kota ngu-ingo’, fade keke ni ayeke ma yanga ti ala.” 7“E mu mbeni tapande: mbeni zo ayeke na mbeni zo ti kua so ayeke fâ yaka ti lo wala ayeke bata anyama ti lo. Tongana zo ti kua ni alondo na yaka, lo ga, makonzi wa laa alingbi ti tene ande na lo, atene: ‘Ga hio, mo duti, mo te kobe’? 8Lo lingbi ti tene na lo tongaso pepe. Me fade lo yeke tene na lo: ‘To na mbi kobe ti mbi ti lakui; mo yu mbeni bongo nde, mo mu na mbi kobe ti te na ye ti nyongo ni. Na pekoni, fade mo yeke te ti mo kobe ni si mo nyon ti mo ye ni.’ 9So zo ti kua ni asara ye so kue makonzi ti lo amu yanga daa na lo awe, fade makonzi ti lo ni ayeke gonda lo? Oko pepe! 10Ala nga, tongana ala sara ye so kue a mu yanga daa na ala awe, ayeke nzoni ala tene: ‘E yeke gi asenge senge zo ti kua; e sara gi ye so e lingbi fade ti sarango ni.’ ” 11So Jésus amu lege si lo yeke gue na Jérusalem, lo hon na ya ti sese ti Samarii na ti Galile. 12Na ndembe so lo yeke li na ya ti mbeni kete kodro, azo ti buruma baleoko aga ti tengbi na lo. Ala luti yongoro 13si ala dekongo, atene: “Jésus, kota zo, baa mawa ti e!” 14So lo baa ala, lo tene na ala: “Ala gue afa tere ti ala na awayango-sandaga.” Na lege ti guengo ni, tere ti ala aga nzoni. 15Mbeni oko na popo ti ala, so lo baa tere ti lo aga nzoni awe, lo kiri lo ga, lo yeke gonda Nzapa na kota go. 16Lo ti, lo kpo li ti lo na sese na gere ti Jésus si lo yeke mu singila na Jésus. Andaa lo yeke mbeni zo ti Samarii. 17Jésus ahunda ndo, atene: “Ala baleoko kue laa tere ti ala aga nzoni so pepe? Atanga ni gumbaya ayeke na ndo wa? 18Mbeni zo na popo ti ala ti kiri ti gonda Nzapa ayeke daa pepe? Gi wande oko so?” 19Na pekoni, Jésus atene na lo: “Londo, mo gue, mabe ti mo asoo mo awe.” 20Afarizien ahunda Jésus, atene: “Kodro-gbia ti Nzapa ayeke ga lawa?” Lo kiri tënë na ala, lo tene: “Gango ti Kodro-gbia ti Nzapa ayeke ye so zo ayeke baa ni na le pepe. 21Fade azo ayeke tene pepe: ‘Ni laa ge!’ wala ‘Ni laa kâ!’ Biani, Kodro-gbia ti Nzapa ayeke na popo ti ala awe.” 22Na pekoni, Jésus atene na adisiple: “Ambeni lango ayeke ga so fade ala yeke sara nzara ti bango Molenge ti Zo gi ti lango oko, me ala yeke baa lo pepe. 23Fade azo ayeke tene na ala: ‘Lo yeke kâ!’ wala ‘Lo yeke ge!’ Ala gue pepe, ala kpe ague kâ pepe! 24Tongana ti so zango ti bekpa alondo na mbeni mbage ti nduzu aza ngbii ague asi na mbeni mbage ni, fade lango ti kiringo ti Molenge ti Zo ayeke duti tongaso. 25Me kozoni, alingbi lo baa pasi mingi si azo ti fadeso ake lo. 26Ye so ayeke si ande na lango ti gango ti Molenge ti Zo ayeke duti tongana ye so asi ando na ngoi ti Noe. 27Ando azo ayeke te, ayeke nyon, akoli na awali ayeke mu tere, ngbii asi na lango so Noe ali na ya ti kota mangboko: kota ngu apika, asuku amu ndo kue si afâ ala kue. 28Ye ni ayeke duti ande nga tongana ti so asi na ngoi ti Lot: ando azo ayeke te, ayeke nyon, ala yeke vo ye, ala yeke ka ye, ala yeke sara ada si ala yeke lu akobe. 29Me na lango so Lot asigigi na Sodome, Nzapa atokua wâ na sufre na ndö ti ala tongana ngu so ayeke pika si afâ ala kue. 30Fade ye ni ayeke duti nga tongaso na lango so Molenge ti Zo ayeke si na le ti azo. 31“Na lango ni so, zo so ayeke duti ande na li ti da si aye ti lo ayeke na ya ti da ni, fade lo yeke zu ti gue ti mu ni pepe. Zo so ayeke duti ande na yaka, fade lo yeke kiri na kodro pepe. 32Ala dabe ti ala na wali ti Lot! 33Zo so agi lege ti bata fini ti lo, fade lo yeke girisa ni; me zo so agirisa fini ti lo, fade lo yeke bata ni. 34Mbi tene na ala: na bi ni so, azo use so ayeke lango na ndö ti gbogbo oko, fade a yeke mu oko si a zia oko. 35Awali use so ayeke nika ye, fade a yeke mu oko si a zia oko. [ 36Akoli use so ayeke na yaka, fade a yeke mu oko si a zia oko.”] 37Adisiple ti Jésus ahunda lo, atene: “Kota Gbia, aye ni so ayeke si ande na ndo wa?” Lo tene na ala: “Ndo so akuâ ayeke daa, ndo so laa angoalo ayeke bongbi tere ti ala daa.”
Copyright
Learn More