text:
Voro Jéhovah, Gbia ti lakue lakue
“Lo so ayeke Gbia ti lakue lakue, . . . zia a mû na lo gonda na gloire lakue lakue.”—1 TIM. 1:17.
1, 2. (a) Zo wa la ayeke “Gbia teti lakue lakue”? Ngbanga ti nyen e tene tongaso? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Ngbanga ti nyen la e ye ti tene Jéhovah si akomande na ndo ti e?
GBIA SOBHUZA USE akomande na ndo ti Swaziland asara nduru na ngu 61. A yeke ngangu na ngoi ti e laso ti tene mbeni gbia akomande aninga tongaso. Atâa so a yeke mbeni ye ti dongo bê so gbia so akomande aninga tongaso, mbeni gbia ayeke dä so akomande aninga ahon lo. Bible atene so lo yeke “Gbia ti lakue lakue”. (1 Tim. 1:17). Mbeni zo ti sungo Psaume afa na e iri ti Gbia ni, lo tene: “[Jéhovah] ayeke Gbia teti lakue lakue.”—Ps. 10:16.
2 So komandema ti Nzapa aninga mingi asara si komandema ti lo ayeke nde na ti azo. Me ye so asara si e ga na mbage ti Jéhovah, a yeke fason so lo komande na ni. Mbeni gbia so akomande na ndo ti azo ti Israël teti ngu 40 agonda Nzapa, a tene: “L’Éternel asara nzobe, na Lo si na grâce, ngonzo ti Lo alondo fade pëpe, na nzobe ti Lo ayeke mingi. L’Éternel aleke trône ti Lo na ayayu, na royaume ti Lo akomande ye kue.” (Ps. 103:8, 19). Jéhovah ayeke Gbia ti e nga lo yeke Babâ ti e ti yayu so aye e mingi. Me na lege wa la Jéhovah asara ye tongana mbeni Babâ? Tongana nyen la Jéhovah ayeke komande ngbene ye na ngoi so azo ake yanga ti lo na Éden? Akiringo tënë na ahundango ndo so, a yeke pusu e ti ga nduru na Jéhovah nga ti voro lo na bê ti e kue.
GBIA TI LAKUE LAKUE ASARA SI SEWA TI LO ABÂ GIGI
3. Zo wa la ayeke kozo molenge ti sewa ti Jéhovah? Azo wa nga la a créé ala tongana amolenge ti Nzapa?
3 Jéhovah ayeke lani na ngia mingi na ngoi so lo sara kozo Molenge ti lo! Nzapa asara ye na kozo molenge ti lo pëpe tongana senge zo so lo komande na ndo ti lo. Me lo ye Molenge ti lo tongana ti so mbeni babâ aye molenge ti lo na lo hunda na Molenge ti lo ti mû maboko na lo ti sara pendere kua so ayeke ti sara tanga ti aye kue so na popo ni a yeke wara a-ange kutu na kutu so alingbi kue (aCol. 1:15-17). Bible atene so a-ange so asara na Jéhovah na ngia tongana ‘awakua ti Lo so asara ye so amû ngia na Lo.’ Na Jéhovah ane ala na lege so lo iri ala “amolenge” ti lo. Ala yeke na yâ ti sewa ti lo.—Ps. 103:20-22; Job 38:7.
4. Azo aga na yâ ti sewa ti Nzapa tongana nyen?
4 Na peko ti so Jéhovah asara yayu na sese awe, lo kono yâ ti sewa ti lo. Na pekoni so lo leke sese pendere ti tene zo aduti dä, lo sara kozo koli Adam, na image ti lo (Gen. 1:26-28). Teti so Jéhovah la asara Adam, lo ye ti tene Adam amä yanga ti lo. Tongana mbeni Babâ, Jéhovah afa na Adam na ndoye nga na nzoni bê aye so lo ye Adam asara. Aye so lo hunda na Adam ti sara akanga lege na liberté ti Adam ape.—Diko Genèse 2:15-17.
5. Nzapa asara tongana nyen ti tene azo amû ndo ti sese?
5 Jéhovah asara ye pëpe na awakua ti lo tongana ti so agbia ti dunia so mingi ayeke sara, me lo sara ye na ala tongana azo ti sewa ti lo. Teti so lo zia bê ti lo mingi na ala, a nzere na lo ti mû na ala akua ti sarango ni. Na tapande, lo hunda na Adam ti komande na ndo ti aye so ayeke na fini, na même lo mû na lo mbeni pendere kua so ayeke nga ngangu so ayeke ti zia iri na ndo ti anyama (Gen. 1:26; 2:19, 20). Nzapa asara pëpe gbâ ti azo so alingbi kue ti mû ndo ti sese. Me, lo soro ti leke Ève, wali so alingbi kue, ti ga wali ti Adam (Gen. 2:21, 22). Na pekoni, lo mû lege na ala ti tene ala dü amolenge amû ndo ti sese. Yeke na yeke, na yâ ti mbeni dutingo so ayeke nzoni, Adam na Ève ayeke sara si sese kue aga paradis. Na pekoni azo kue nga na a-ange ayeke bungbi oko tongana azo ti sewa ti Jéhovah ti voro lo teti lakue lakue. Jéhovah afa biani so lo yeke mbeni babâ so ayeke sara ye na ndoye na lege so lo mû na Adam na Ève mara ti pendere beku ti kekereke so!
AMOLENGE TI KPENGBA-LI AKE KOMANDEMA TI NZAPA
6. (a) Tongana nyen la kpengba-li ato nda ni na yâ ti sewa ti Nzapa? (b) Nyen la afa so Jéhovah angbâ na ngangu ti komande?
6 Mawa ni ayeke so, Adam na Ève ayeda na bê ti ala kue pëpe ti tene Jéhovah aduti Gbia ti ala. Ala yeda ti mû peko ti Satan, mbeni ange so asara kpengba-li na Nzapa (Gen. 3:1-6). Ye so aga na vundu, pasi nga na kuâ na ndo ti ala nga na amolenge ti ala (Gen. 3:16-19; aRom. 5:12). Tongaso, Nzapa ayeke lani pëpe na mbeni wakua so amä yanga ti lo na ndo ti sese. So aye ti tene so lo yeke na ngangu ti komande sese mbeni pëpe? Wala a ye ti tene so lo zia lege ti komande sese nga na azo so ayeke na ndo ni awe? Oko pëpe! Jéhovah atomba Adam na Ève na yâ ti yaka ti Éden, na ti kanga lege na ala si ala kiri na yâ ti yaka ni ape, lo zia achérub ti bata yanga ti gbagba ni (Gen. 3:23, 24). Na oko ngoi ni, Nzapa afa so lo yeke mbeni Babâ so ayeke sara ye na ndoye. Lo sara ni na lege so lo ngbâ ti bata ye so lo leke na bê ti lo ti sara so ayeke ti tene lo wara mbeni sewa ti lo so na yâ ni mo yeke wara a-ange nga na azo. Lo mû zendo ti mbeni “hale” so ayeke neka ande Satan nga so lo yeke zi aye so aga na peko ti siokpari ti Adam.—Diko Genèse 3:15.
7, 8. (a) Na ngoi ti Noé sarango ye ti azo ayeke lani tongana nyen? (b) Nyen la Jéhovah asara lani na ngoi ti Noé ti zi asioni zo na ndo ti sese na ti bata awakua ti lo so ayeke be-ta-zo?
7 Na yâ ti angu ngbangbo mingi na pekoni, ambeni zo ayeda ti ngbâ be-ta-zo na Jéhovah. Na popo ti ala a yeke wara Abel na Hénoc. Me mingi ti azo ake ti tene Jéhovah aduti Babâ ti ala nga Gbia ti ala. Na ngoi ti Noé, sese “asi na sioye ti ngangu.” (Gen. 6:11). So aye ti tene so Jéhovah azia lani lege ti komande azo awe? Nyen la Bible afa?
8 Gbu li na ndo ti ye so asi na ngoi ti Noé. Jéhovah afa na Noé anzene nzene ye kue so alingbi lo sara ti tene lo leke mbeni kota arche ti tene lo na sewa ti lo asö kuâ na yâ ni. Nzapa afa nga so lo ye azo ti sewa ti lo kue mingi tongana lo zia Noé ti duti mbeni “wafango tënë ti ye so ayeke mbilimbili”. (2 Pi. 2:5). Kite ayeke pëpe so na yâ ti fango tënë ti Noé lo yeke hunda lani na azo ti changé bê ti ala nga lo yeke tene na ala tënë ti futingo so ayeke ga, me zo oko amä ape. Teti angu mingi, Noé na azo ti sewa ti lo asara lani kodoro na popo ti azo so ayeke sara ye na ngangu nga so asara aye so ayeke tâ sioni mingi. Jéhovah, so ayeke Babâ so asara ye na ndoye, abata lani azo miombe so angbâ be-ta-zo na lo nga lo iri tënë nzoni na ndo ti ala. Na ngoi so Jéhovah asara si kota ngu so apika na ngoi ti Noé, lo fa lani so lo yeke na ngangu na ndo ti azo ti kpengba-li nga na asioni ange. Biani, Jéhovah afa lani so lo la lo yeke na ndo ti aye kue.—Gen. 7:17-24.
KOMANDEMA TI JÉHOVAH NA PEKO TI KOTA NGU SO APIKA
9. Pasa wa la Jéhovah amû na azo na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé?
9 Na ngoi so Noé na azo ti sewa ti lo asigigi na yâ ti arche ni, ala yeke lani na ngia mingi ti kiri singila na Jéhovah ngbanga ti so lo bâ lege ti ala nga lo bata ala. Gi so ala sigigi na yâ ti arche ni, Noé asara mbeni gbalaka na lo mû sacrifice ti voro na Jéhovah. Nzapa airi tënë nzoni na ndo ti Noé na azo ti sewa ti lo nga lo tene na ala, lo tene: “I dü amolenge mingi, i wu, i si singo na sese.” (Gen. 8:20–9:1). Jéhovah akiri amû mbeni pasa na azo ti voro lo beoko nga ti dü ti mû ndo ti sese kue.
10. (a) Na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé, azo akiri akomanse ti sara kpengba-li na Jéhovah na ndo wa? Ala sara ni tongana nyen? (b) Nyen la Jéhovah asara lani ti tene ye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë?
10 Me même na peko ti kota ngu so, siokpari angbâ na tere ti azo. Satan na asioni ange ti lo nga angbâ lakue ti sara ngangu na ndo ti azo. Kete na pekoni, azo akiri asara kpengba-li ti ke komandema ti Nzapa. Na tapande, Nimrod so ayeke âta ti Noé alondo ti ke komandema ti Jéhovah. Bible atene Nimrod ayeke mbeni “walombe ti gingo ye [so asara kpengba-li na Jéhovah, FD].” Lo sara lani akota gbata, na tapande gbata ti Babel, na lo zia lo wani gbia “na sese ti Sinéar”. (Gen. 10:8-12). Gbia ti kpengba-li so asara ngangu ti kanga lege na ye so bê ti Nzapa aye so ayeke ti tene ‘sese asi singo na azo’. Nyen la Gbia ti lakue lakue ayeke sara na lo nga na aye so lo sara? Nzapa asara si yanga ti kodoro so azo so Nimrod akomande na ndo ti ala ayeke tene aga nde nde, ye so asara si ala kangbi na ando nde nde “na ndo lê ti sese kue.” Na ando so ala gue dä, ala ngbâ ti voro anzapa ti ala nga ala ngbâ ti mû mbeni zo ti komande na ndo ti ala.—Gen. 11:1-9.
11. Tongana nyen la Jéhovah afa so lo yeke be-ta-zo na kamarade ti lo Abraham?
11 Atâa so azo mingi avoro anzapa ti wataka na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé, ambeni zo so ayeke be-ta-zo na Jéhovah angbâ lani ti gonda lo. Mbeni oko ti ala ayeke Abraham, so amä yanga ti Jéhovah lo zia pendere ndo ti lo na gbata ti Ur na lo lango na gbe ti atente teti angu mingi (Gen. 11:31; aHéb. 11:8, 9). Na ngoi so Abraham azia kodoro ti lo lo gue na ando nde nde, mingi ti agbia so lo tingbi na ala ayeke na yâ ti agbata so gbagba ayeke na tere ni. Me Jéhovah abata Abraham na azo ti sewa ti lo. Mbeni zo ti sungo Psaume atene na ndo ti Jéhovah so ayeke bata azo ti lo tongana mbeni babâ, lo tene: “[Nzapa a]zia zo oko asara sioni na ala pëpe. Biani, Lo zingo na agbia tënë ti ala.” (Ps. 105:13, 14). Teti so Jéhovah ayeke be-ta-zo na kamarade ti lo Abraham, lo tene na Abraham, lo tene: ‘Fade agbia asigigi na yâ mo.’—Gen. 17:6; Jacq. 2:23.
12. Na lege wa Jéhovah afa ngangu ti lo na ndo ti Égypte? Ye so amû maboko na azo ti lo tongana nyen?
12 Nzapa akiri asara tënë ti zendo so lo mû lani na Abraham na Isaac molenge ti Abraham nga na âta ti lo Jacob. Lo tene na ala so ni yeke iri tënë nzoni na ndo ti ala nga ahale ti ala ayeke ga agbia (Gen. 26:3-5; 35:11). Me, kozo ti tene ahale ti Jacob aga agbia, ala ga angbâa na Égypte. So aye ti tene so Jéhovah asara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo ape wala lo yeke na ngangu ti komande na ndo ti sese mbeni ape? Oko pëpe! Na ngoi so Jéhovah asoro, lo fa ngangu ti lo na lo fa so komandema ti lo ayeke kota mingi ahon ti Pharaon, zo ti kpengba-li. Azo ti Israël so ayeke angbâa azia bê ti ala na Jéhovah so asö ala na mbeni lege so apika bê mingi na yâ ti kota Ngu-Bengba. A yeke polele so Jéhovah angbâ lani Gbia ti Dunia Kue, nga tongana mbeni Babâ so ayeke bâ lege ti amolenge ti lo, lo sara kua na kota ngangu ti lo ti bata azo ti lo.—Diko Exode 14:13, 14.
JÉHOVAH AGA GBIA TI AZO TI ISRÄEL
13, 14. (a) Nyen la azo ti Israël atene na yâ ti bia na ndo ti komandema ti Jéhovah? (b) Tënë wa la Nzapa atene lani na David kozo ti tene lo kui?
13 Hio na pekoni so azo ti Israël asigigi na gbe ti ngbâa na Égypte, ala he mbeni bia ti gonda na Jéhovah. Bia ni ayeke na Exode chapitre 15. Na versê 18 ni atene: “Fade [Jéhovah] akomande tongana gbia lakue lakue.” Jéhovah aga lani Gbia awe na ndo ti fini mara ti Israël (Deut. 33:5). Me, a nzere lani pëpe na azo ti Israël ti tene Jéhovah aduti Gbia ti ala. Ngu 400 tongaso na pekoni so ala sigigi na Égypte, ala hunda na Nzapa ti tene lo zia mbeni zo gbia na ndo ti ala, tongana ti amara so angoro ala so ayeke apaïen (1 Sam. 8:5). Me, na ngoi ti komandema ti David, a sigigi polele so Jéhovah angbâ lani Gbia.
14 David ayô arche ti mbele lo gue na ni na Jérusalem. A yeke lani mbeni ngoi ti ngia. Na ngoi ni, aLévite ahe mbeni bia ti gonda na Jéhovah, na yâ ti bia ni ala tene kpengba tënë so ayeke na 1 Chronique 16:31 so atene: “I fa tënë na popo ti amara, i tene, L’Éternel akomande [wala “Jéhovah aga Gbia awe,” FD]!” Me teti so Jéhovah ayeke Gbia ti lakue lakue, na lege wa la lo ga Gbia na ngoi ni so? Jéhovah aga Gbia na lege so na ambeni ngoi lo sara mbeni ye ti fa so lo la lo komande wala lo mû mbeni zo ti sara kua na iri ti lo. A yeke kota ye ti hinga so Jéhovah aga Gbia na lege so. Kozo ti tene David akui, Jéhovah atene na lo atene fade komandema ti lo ayeke ngbâ lakue lakue, lo tene: “Fade Mbi sara si molenge ti mo, so asigigi na yâ ti mo, aga gbia na peko ti mo, na fade Mbi sara si royaume ti lo aga nzoni.” (2 Sam. 7:12, 13). Tënë so aga tâ tënë na ngoi so “hale”, wala molenge ti David abâ gigi ahon ngu 1000 na pekoni. Molenge ni so ayeke zo wa? Lawa la lo ga Gbia?
JÉHOVAH ASORO MBENI FINI GBIA
15, 16. Na ngoi wa la Nzapa asoro Jésus ti ga ande Gbia ti Royaume? Na ngoi so Jésus angbâ na sese, nyen la lo sara lani ndali ti Royaume so lo yeke ga ande Gbia ni?
15 Na ngu 29, Jean Wabatizengo azo afa tënë, a tene: “Royaume ti yayu aga nduru awe.” (Mat. 3:2). Na ngoi so Jean abatize lani Jésus, Jéhovah asoro Jésus ti ga Messie nga ti ga ande Gbia ti Royaume ti lo. Jéhovah afa na Jésus so lo yeke mbeni babâ so ayeke sara ye na ndoye na lege ti atënë so: “So ayeke Molenge ti mbi so mbi ndoye lo mingi, lo so bê ti mbi anzere na lo mingi.”—Mat. 3:17.
16 Jésus amû gloire na Babâ ti lo na lege ti kusala ti lo (Jean 17:4). Lo sara ni lani na lege ti fango tënë ti Royaume ti Nzapa (Luc 4:43). Lo fa même na adisciple ti lo ti sambela ti tene Royaume ti Nzapa aga (Mat. 6:10). Teti so Jésus ayeke Gbia so Nzapa asoro lo, a yeke na lege ni so lo tene na awato ti lo, lo tene: “Royaume ti Nzapa ayeke na popo ti ala.” (Luc 17:21). Na pekoni, na lakui kozo ti tene lo kui, Jésus ate ‘mbele ndali ti mbeni royaume’ na adisciple ti lo. So ti tene so ambeni disciple ti Jésus so ayeke be-ta-zo ayeke komande ande legeoko na lo na yâ ti Royaume ti Nzapa.—Diko Luc 22:28-30.
17. Na lege wa Jésus akomanse ti komande na ngu 33? Me nyen la a lingbi Jésus aku ni?
17 Lawa la Jésus akomanse ti komande tongana Gbia ti Royaume ti Nzapa? Lo komande lani hio pëpe. Gi na ndade ni na peko ti midi, a fâ Jésus na adisciple ti lo akpe (Jean 16:32). Me, tongana ti so Jéhovah asara kozo, lo ngbâ lakue ti fa ngangu ti lo. Na lango ota ni, lo zingo Molenge ti lo na kuâ, nga na pentecôte ti ngu 33 Jésus akomanse ti komande na ndo ti congrégation ti aChrétien so asoro ala ti gue na yayu (aCol. 1:13). Me a lingbi Jésus aku ti tene a mû na lo ngangu ti komande na ndo ti sese kue tongana “hale” so amû zendo ti lo. Jéhovah atene na Molenge ti lo, a tene: “Mo duti na koti ti Mbi, juska Mbi sara si awato ti Mo aga mbata ti gere ti Mo.”—Ps. 110:1.
VORO GBIA TI LAKUE LAKUE
18, 19. Teti so Jéhovah abata lani awakua ti lo apusu e ti sara nyen?
18 Teti angu saki mingi, a-ange nga na azo ake komandema ti Jéhovah. Me Jéhovah azia lege ti duti Gbia ti dunia ape; lo ngbâ lakue Gbia. Teti so lo yeke nzoni Babâ, lo bata lani awakua ti lo so ayeke be-ta-zo nga lo bâ lege ti ala, azo tongana Noé, Abraham nga na David. Ye so apusu e ti mä yanga ti Gbia ti e nga ti ga nduru na lo.
19 Me e lingbi ti hunda tere ti e: Tongana nyen la Jéhovah aga Gbia na ngoi ti e laso? Tongana nyen la e lingbi ti duti awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo nga ti ga amolenge ti lo so alingbi kue na yâ ti sewa ti lo? Tongana e sambela ti tene Royaume ti Nzapa aga e yeke hunda nyen la? Article ti peko ayeke kiri tënë na ahundango ndo so.


c: text/html

text:
112: Bateau atuku na ngu na tere ti zoa
BÂ BATEAU ni! Yâ ni afâ kete kete! Mo bâ azo so atï na yâ ti ngu ni? Ambeni asigigi awe. Paul ayeke nga na popo ti ala? Nyen la asi na lo nyen? Zia e bâ.
Girisa pëpe, Paul asara ngu use na kanga na kodoro ti Césarée. Na pekoni, a mû lo nga na ambeni zo ti kanga a zia ala na yâ ti bateau ti gue na Rome. Tongana ala hon nduru na zoa ti Crète, kota pupu ti ngu asara. Pupu ni aya ngangu si azo ni alingbi ti fa lege na bateau ni mbeni pëpe. Ala yeke bâ nga lâ na atongoro pëpe. Na nda ni, tongana alango mingi ahon, azo ni kue abâ so ala yeke sö kuâ mbeni pëpe.
Tongaso, Paul alondo, lo tene: ‘Zo oko na popo ti ala ayeke kui pëpe. Gi bateau ni si ayeke buba. Na bï so, mbeni ange ti Nzapa aga atene na mbi, a tene: “Paul, sara mbeto pëpe. A lingbi mo luti na gbele César, gbia ti Rome. Nzapa ayeke sö ande azo kue so ayeke na yâ ti bateau ni.” ’
Na bê ti bï ti lango 14 ni na peko ti so kota pupu ti ngu ni ato nda ni, azo ti kpengo na bateau ni abâ so, tongana ala yeke gue yeke yeke na li ni, ngu ni alï tongana ti kozo pëpe. Mbeto asara ala ti tene bateau ni apika tere ti lo na akota tênë. Ndali ni ala mû akota wen so a kanga kamba dä na ala bi ni na yâ ti ngu tongaso si bateau ni aluti. Tongana ndo ahan awe, ala bâ sese. Ala tara ti gue na bateau ni na yanga ti ngu.
Tongana bateau ni aga nduru na yanga ti ngu ni, a kpo mbutu si a kale. Akota mapo ti ngu ni aga apika bateau ni, si yâ ni ato nda ti fâ kete kete. Mokonzi ti aturugu ni atene: ‘Azo kue so ahinga ngu, ala tï na yâ ti ngu kozoni, na ala gue na yanga ti ngu ni kâ. Ti atanga ni, ala gbu afango keke ti bateau ni, ala gue na peko ti ala.’ Azo ni asara tongaso. Ye so asara si azo 276 kue so ayeke fade na yâ ti bateau ni asi nzoni na yanga ti ngu, tongana ti so ange ni atene.
Iri ti zoa so ala si dä ayeke Malte. Azo ti zoa ni ayeke nzoni mingi, na ala bâ lege ti azo ti bateau ni nzoni. Tongana kota pupu ti ngu ni akaï awe, a zia Paul na yâ ti mbeni bateau nde ti gue na lo na Rome.
Kusala 27:1-44; 28:1-14.
Ahundango tënë
- Nyen la asi na bateau so Paul ayeke na yâ ni tongana bateau ni ahon na mbage ti zoa ti Crète?
- Paul atene nyen na azo so ayeke na yâ ti bateau ni?
- Nyen la asara si yâ ti bateau ni afâ kete kete?
- Mokonzi ti aturugu ni amû yanga na azo ni ti sara nyen? Mingi ti azo ni asara tongana nyen ti si nzoni na yanga ti sese ni?
- Iri ti zoa so ala si dä ayeke nyen? Nyen la a sara na Paul tongana kota pupu ti ngu ni akaï?
Ambeni hundango tënë
- Diko Kusala 27:1-44.
Tongana nyen dikongo mbaï ti guengo ti Paul na Rome amû lege na e ti bâ so biani mbaï ti Bible ayeke tâ ye? (Kus. 27:16-19, 27-32; Luc 1:3; 2 Tim. 3:16, 17).
- Diko Kusala 28:1-14.
Tongana bê ti azo ti zoa ti Malte so ayeke apaïen apusu ala ti ‘yamba nzoni mingi’ bazengele Paul na amba ti lo ti bateau ni, a lingbi bê ti aChrétien apusu nga ala ti fa nyen? Ala yeke fa ni mbilimbili na le ge wa? (Kus. 28:1, 2, Fini Mbuki, 2001; aHéb. 13:1, 2; 1 Pi. 4:9).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
A lingbi ti zingo azo na kuâ na lege ti sandaga ti Christ
Mémorial azi lege na e ti wara aye ti nzoni so ayeke ga na lege ti sandaga ti Christ, so na popo ni a yeke wara zingongo ti akuâ. Jéhovah aye lâ oko ape ti tene azo akui. Ndani la e yeke na vundu mingi tongana mbeni zo so e ndoye lo akui (1aC 15:26). Vundu asara lani Jésus tongana lo bâ adisciple ti lo ayeke toto kuâ ti Lazare (Jn 11:33-35). Teti so Jésus asara ye tâ gi tongana Babâ ti lo, e lingbi ti hinga na bê ti e kue so vundu ayeke sara Jéhovah tongana e toto kuâ ti mbeni zo so e ndoye lo mingi (Jn 14:7). Jéhovah ayeke ku kungo ngoi so lo yeke zingo awakua ti lo na kuâ, e nga kue e yeke ku ni kungo.—Job 14:14, 15.
Ndali ti so Jéhovah ayeke Nzapa so ayeke sara ye lakue na lege ni, e hinga na bê ti e kue so zingongo ti akuâ ayeke tambela ande na lege ni (1aC 14:33, 40). Ahon ti mû ngoi ti lu gi na kuâ, e yeke mû ande ngoi ni so ti yamba na azo so a zingo ala na kuâ. Mo yeke gbu li ti mo na ndo ti zingongo ti akuâ, mbilimbili na ngoi so mo yeke na yâ ti ye ti vundu? (2aC 4:17, 18). Eskê mo kiri singila na Jéhovah ndali ti ngere so Jésus afuta ti zi na azo nga ndali ti so lo fa na yâ ti Bible so a yeke zingo ande azo so akui so?—aCl 3:15.
Zo wa la na popo ti akamarade ti mo nga na afami ti mo, mo yeke ku kungo ti bâ lo ande?
Azo wa la Bible asara tënë ti ala na so mo ye ti tingbi na ala nga ti sara lisoro na ala?


text:
1Gbü wü re engu la, Anïtïpa Erode ta de mere miri ka wü Galïlaya. Gbü gara sïkpï, fü miri la ayia aje nga Yesu. Angü ïrï Yesu wü eyi gbü wü sü la ʼburu. 2Te engu je nga Yesu bala, fü ah angbü de cürü. Fü ah amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, "Wayi, komoko la, ah ena adi de Yüwane Mürü Babatïza, ta te ni mörö engu ne. Ah ena azükü gbü kpi dela eyi me-ye! Dela si-ngü te engu ngbü emere bi wü ngü ka talara de bala." 3Yüwane kpi ta kükürü nda de. Ngü ladü gbügbü na. Angü Miri Anïtïpa Erode mörö Yüwane ta me-ye, teka ngü ka wara ye, de ïrï ye Erodïya ne. Angü miri la fa ta würüse la esaka gara enga ni ye, de ïrï ye Fïlïpo. Fü ah adu aza engu wara ye tete. Teka ngü la, fü Yüwane ayia amala ngü fü miri la, gü ba, "De-ye deyï, ngü te ye mere la, ah de siti ngü. Ye fiti wara enga ni ye baye? Ah tï ta fü ye amere bala de. Angü dela siti ngü gbü jia Me!" Teka ngü la, fü ngü ake te Miri Anïtïpa Erode. Fü ah ayia azoro Yüwane, agü agbü ku. 5Miri la ngbü ta egïrï kaje de ni mörö Yüwane tete na, amba cürü ngbü kpah emere engu amere, angü wü kpara ʼburu ngbü ta eceka Yüwane, baka mürü dofo ka Me. 6Gbü gara sïkpï, fü Miri Anïtïpa Erode ayia amere mere karama ka-ye, teka afï nga sïkpï, te wüh yaka engu tete na. Enga wara miri la ta ladü, ye würüse. Fü jaji würüse la ayia akpo da elo bï engagira wü kpara, te ewü koro gbü karama la. Fü bï ka jaji würüse la areke gbü jia ewü afa sü. 7Fü miri la ayia amala ngü fü jaji würüse la, akïna te-ye gbü jia wü kpara ʼburu, gü ba dene, "Enga ni, bï ka-ye la reke gbü jia ani fa sü. Mene e te ye ngbü ele, de ye yi-ta ni tüngüngü, ni ena ato ato fü ye. Ni tï atïrï de." 8Fü jaji würüse la ayia akpe kpaka ni ye, ayi-tata, gü ba, "Ni ni deyï, mene e te ye ele de ni yo te miri, ah de neh ene?" Fü ni ye na amala fefe, gü ba, "Ye mala fü miri, de wüh nü, wüh mörö Yüwane, de wüh wa nzönzö na, wüh o gbü gada, wüh koro di fü ye, teka fü ani awu, gü ba, Yüwane kpi eyi fanü." Fü jaji würüse la akpe adu kpaka miri la, amala kpah bala. 9Fü ngü la ato mere fïngangü fü Miri Anïtïpa Erode. Amba teka ngü ka kïna, de te engu kïna te-ye di, gbü jia wü ngba ka-ye ne, ah le ace kïna ka-ye la tïne de, ka vi-jia. Te di bala, fü ah ayia amala ngü fü wü marajümïya ka-ye, teka de wüh nü agbü ku, awa nzö Yüwane, akoro di, ato fü jaji würüse la. 11Fü ewü anü ade ngürü Yüwane, aza nzönzö, akoro di gbü gada, ato fü jaji würüse la. Fü jaji würüse la ayia aza e la, anü di, ato fü ni ye. Dela ta kaje te Yüwane Mürü Babatïza kpi tete. 12Te wü kpara ka Yüwane Mürü Babatïza je ngü la, fü ewü akoro, abï kökö na, anü di, ati. Fü ewü adu anü amala nga ngü la fü Yesu. 13Te Yesu je, gü ba, wüh mörö Yüwane Mürü Babatïza eyi ne, fü engu ayia de wü kpara ka-ye, alï gbü zabu, anü sü ka-wü kpa etangu, gbü sü te kötï di tete ma. Amba mere bi wü kpara je eyi, gü ba, wü Yesu nü sü eyi kpala. Fü wü kpara la aci ʼburu, ayia afa nga wü Yesu to füh gümba de lö wü. 14Te wü Yesu nü koro tete gbü sü la, fü ewü amaka mere bi wü kpara kpala kpah gbe. Fü engu angbü de mere cïnga teka ngü ka-ewü. Fü engu akpo da eküwa wü mürü keke, te wü kpara la za ewü koro di ne. 15Ah te ekoro etamurago, fü wü kpara ka Yesu ayia akoro kpakaka na, amala ngü fefe, gü ba, "Mere kpara, ye ceka la ra te etï. Ani ena amere de mere bi wü kpara ne, neh baye? Tala mere ewü de? Ah le ta fü ye amala ngü fü ewü, de wüh nü kpa gbü wü gara kötï, agïrï e, ase, azü. Angü sü kpakine edere sü, kötï tete nda ma." 16Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, "Dela neh ene ngü ne? Yi mere e ace wü kpara la, fü ewü ago de. Ah le de yi to zü-e me-yi fü ewü." 17Wüh gü ba, "Akooo, mere kpara! Ambata esaka ani sene ngbee ʼburuve bete si ʼbasu. Wü e la ena atï de mere bi wü kpara la atï fanü?" 18Yesu gü ba, "Yi za wü e la, yi koro di kpaka ra akine." 19Te wüh koro de ambata bete si la kpaka Yesu, fü engu amala ngü fü bi wü kpara la, de wüh ngbü kötö, füh wü fu-gü sela. Fü engu ayia aza ambata ʼburuve bete wü si ʼbasu la, aceka kpï kpa tikpi, agbo nga ïrï Me tekaka. Fü ah akukuru tü wü e la, ato esaka wü kpara ka-ye, de wüh gafa fü wü kpara la. 20Fü wü kpara ʼburu azü e la, asika di, ace dudu. Fü wü kpara ka Yesu ayia aro du wü e la, asi gbü wü kuwu nzükpa de füh ye ʼbasu. 21Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to zü-e di fü mere bi wü kpara. Wü kpara te ewü zü wü e la, wüh ta baka wü komoko kutu ʼburuve (5,000). Amba wüh tanga wü jaji de wü würüse nda-wü de. 22Fütanga zü-e la, fü Yesu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, "Wü lï elï gbü zabu, fü wü anü sü nda-wü kpa engagira nü, kpa etangu. Nda-ni, ni ena ato la kaje fü wü kpara ne feke, de wüh go agba wü. Fü ni adu afa nga wü." Fü wü kpara ka Yesu ayia alï gbü zabu anü sü. 23Fü Yesu ato kaje fü mere bï wü kpara la. Fü ewü abaya, teka ago agba wü. Fü engu adu ayia ka-ye sela, anü kpa füh mere rüvü kpikpi ye, teka aku gba fü Me. Fü engu angbü kpala, da eku gba fü Me, zalü koro di gbü biti, 24o wü kpara kaka di nda-wü eyi nengete kpa etü ngu gbü zabu. Fü wege akpo angbü efe jia ngu kpekpeke, da enzi ewü, elügü kpa sidi. Fü ngu angbü ekada de ewü. 25Ah te ekoro emözekpï, fü Yesu ayia akoro, angbü enü kpaka ewü de lo ye füh ngu. 26Te wü kpara ka Yesu wu Yesu, te ngbü enü füh ngu kpaka wü de bala, wüh wu, gü ba, ah de Yesu ne, nda-wü de. Fü ngü la ato mere cürü fü ewü afa sü. Fü ewü akpo da eba rere, angü wüh fï nda-wü, gü ba, "Ah ka-ye de kuru kpara te ngbü ekoro kpaka ani! Dela sirimbi!" 27Fü Yesu ayia kere, amala ngü fü ewü, gü ba, "Yi mere e akpe cürü de. Ah ka-ye de-ra." 28Te Petero wu, gü ba, ah de Yesu, fü Petero amala ngü fefe, gü ba, "Mere kpara, te ah ngbürü de mü fanü la, de mü mala ngü fere, de ma kö füh ngu, ma nü kpaka mü la." 29Fü Yesu amala ngü fefe, gü ba, "Wayi, mü koro ekoro." Fü Petero ayia akö gbü zabu, akpo angbü enü kpaka Yesu füh ngu. 30Baka te Petero wu wege te ngbü efe kpekpeke, fü ah akpo erï gbü ngu ne, fü cürü arï tete. Fü ah aku gba te ïrï Yesu, gü ba, "Akooo, mere kpara, mü küwa ra eküwa!" 31Fü Yesu ayia ato kpa ye kere, azoro engu, amala ngü fefe, gü ba, "Apaa Petero! Amba mü to maguma mü fere fanü fanü, nda-mü neh la de? Mü le awu wazi ka-ra fï de, neh teka ne?" 32Fü wü Yesu ake Petero adu alï agbü zabu kpaka wü bu wü. Fü wege la adu anga. 33Teka ngü la, fü wü wü kpara ka Yesu, te ewü di gbü zabu la, akpo angbü egbo nga ïrï Yesu, gü ba, "Ye zu de Ye Me fanü fanü." 34Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia akö ngu kpa etangu, akoro gbü gara sü de ïrï ye Genezareta. 35Te wü kpara ka Genezareta wu, gü ba, ah de Yesu, fü ewü akpo da amala nganga fü wü kpara gbü sü la ʼburu, teka de wüh za wü mürü keke ka-wü, akoro di ʼburu kpaka Yesu, de ah küwa ewü. 36Fü wü kpara la ayia andaʼba te-wü fü Yesu, de Yesu le fü wü mürü keke, de wüh di emofo bü mö bongo kaka la, teka fü ewü aküwa. Fü Yesu ayia ale ngü la. Te di bala, mene wü kpara, ta te ewü ngbü mofo mö bongo ka Yesu ne, wüh ngbü küwa gbü keke ka-wü la eyi ʼburu.
Copyright
Learn More


text:
Christ: Ngangu ti Nzapa
“Christ ayeke ngangu ti Nzapa.”
1. Ngbanga ti nyen la Paul atene so “Christ ayeke ngangu ti Nzapa”?
JÉHOVAH afa ngangu ti lo na lege ti Jésus Christ na alege so adö bê mingi. A-Évangile osio afa anzene nzene ye na ndo ti ambeni miracle so Christ asara lani so akpengba mabe ti e. Kite ayeke dä pëpe so lo sara nga lani ambeni miracle mingi (Mat. 9:35; Luc 9:11). Biani, Nzapa afa ngangu ti lo na lege ti Jésus. Tongaso, a yeke na lege ni so bazengele Paul atene lani, a tene: “Christ ayeke ngangu ti Nzapa.” (1 aCor. 1:24). Me, amiracle ti Jésus andu e tongana nyen?
2. Nyen la amiracle ti Jésus afa na e?
2 Bazengele Pierre atene so Jésus asara amiracle, wala “aye ti dongo bê”. (Kus. 2:22). Amiracle so Jésus asara lani na ngoi so lo yeke na sese afa na e aye so lo yeke sara ande na ngoi ti Komandema ti lo ti Ngu Saki Oko. Na ngoi ti komandema ti lo, lo yeke sara ande amiracle so ayeke ga na aye ti nzoni na azo kue na yâ ti dunia. Amiracle ti lo amû nga lege na e ti hinga ye mingi na ndo ti sarango ye ti lo nga na ti Babâ ti lo. Zia e bâ ambeni miracle ti Jésus nga tongana nyen la andu e laso. Nga e yeke bâ tongana nyen la amiracle so ayeke ndu e na yâ ti angoi so ayeke ga.
MBENI MIRACLE SO AFA NA E TI MÛ YE NA AZO
3. (a) Ngbanga ti nyen Jésus asara lani kozo miracle ti lo? (b) Tongana nyen la na Cana Jésus afa so lo yeke zo ti mungo ye na zo?
3 Jésus asara kozo miracle ti lo na ngoi ti mbeni matanga ti mariage so a sara ni na gbata ti Cana na sese ti Galilée. Peut-être wungo ti azo so a tisa ala na matanga ni ahon ndo ni. Me, atâa ye ni ayeke tongana nyen, ye so e hinga ayeke so vin ahunzi lani. A tisa nga Marie, mama ti Jésus. Teti angu mingi Marie agbu li ti lo mingi na ndo ti aprophétie kue so asara tënë ti molenge ti lo, na lo hinga so a yeke iri ande lo “Molenge ti Lo so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue.” (Luc 1:30-32; 2:52). Eskê Marie ahinga lani so Jésus ayeke na mbeni ngangu so ade lo komanse ti sara kua na ni ape? Ye so ayeke polele ayeke so Marie na Jésus abâ mawa ti koli na wali so asara mariage fini fini na Cana na ala ye ti zi kamene na lê ti ala. Jésus ahinga lani so yambango agene ayeke ye so a lingbi zo kue asara ni. Tongaso, na lege ti miracle, lo sara si litre ti ngu 380 aga “nzoni vin”. (Diko Jean 2:3, 6-11.) Eskê Jésus adoit gi lani ti sara miracle so? Ên-ën. Lo sara ni ndali ti so lo bi bê ti lo na azo, nga lo ye ti sara ye tongana ti Babâ ti lo ti yayu so amû ye na zo.
4, 5. (a) Nyen la kozo miracle ti Jésus afa na e? (b) Nyen la miracle so Jésus asara na Cana afa na e na ndo ti ngoi so ayeke ga?
4 Na lege ti miracle Jésus asara gbâ ti nzoni vin, na a lingbi na gbâ ti azo kue so aga na matanga ni. Mo hinga ye so miracle so afa na e? So Jésus wani ayeda ti sara mara ti amiracle so adë bê ti e so atënë ti bê ti azo agbu bê ti lo na Babâ ti lo mingi. Babâ ni na Molenge ni ayeke azo ti kion ape. Tara ti bâ fadeso na yâ ti li ti mo tongana nyen la Jéhovah ayeke sara ande kua na ngangu ti lo na yâ ti fini dunia ti sara pumba “teti azo kue” na ando kue so ala yeke dä.—Diko Ésaïe 25:6.
5 Gbu li ti mo na ndo ti ye so. Na yâ ti ngoi kete, Jéhovah ayeke mû na e aye kue so e yeke tâ na bezoin ni. Zo oko oko ayeke duti ande na nzoni da ti lo wani nga lo yeke te nzoni kobe. Tongana e gbu li ti e na ndo ti anzoni ye kue so Jéhovah ayeke mû ande na e na yâ ti Paradis na ndo ti sese e yeke duti na ngia mingi.
6. Jésus asara kua na ngangu so Jéhovah amû na lo ti sara na nyen? Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana ti lo?
6 Jésus asara kua lâ oko pëpe na ngangu so Jéhovah amû na lo ti sara na aye so bê ti lo wani aye. Gbu li ti mo na ndo ti ye so asi na ngoi so Zabolo atara Jésus ti sara si atênë aga mapa. Jésus ake ti sara kua na ngangu so Jéhovah amû na lo ti sara na aye so agbu bê ti lo (Mat. 4:2-4). Me lo sara kua na ngangu ni ti mû na azo aye so ala yeke na bezoin ni. Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana ti Jésus na mbage ti amba ti e? Jésus awa awakua ti Nzapa ti “mû ye lakue na azo”. (Luc 6:38). E lingbi ti sara ye alingbi na wango ti Jésus so tongana e tisa amba ti e na yanga-da ti e ti te ye. E lingbi nga ti mû mbeni ngoi na peko ti bungbi ti mû maboko na mbeni ita so ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na lo. Na tapande, e lingbi ti mä mbeni ita-koli na ngoi so lo yeke tara peko ti devoir ti lo. Wala e lingbi ti mû maboko na ambeni ita ti fa tënë nzoni. E yeke fa so e sara ye tongana ti Jésus so amû ye na azo tongana e mû na aita ti e aye so ala yeke na bezoin ni na ngoi kue so e lingbi ti sara ni.
“AZO NI KUE ATE, YÂ TI ALA ASI”
7. Nyen la ayeke ngbâ lakue tongana afuti sioni dunia ti Satan so ape?
7 Yere ayeke fini ye pëpe. Jéhovah atene lani na azo ti Israël so awayere ayeke duti dä lakue na yâ ti kodoro so ala yeke dä (Deut. 15:11). Angu mingi na pekoni, Jésus atene: “Awayere ayeke ngbâ lakue na ala.” (Mat. 26:11). Jésus aye lani ti tene so awayere ayeke ngbâ lakue na ndo ti sese? Ên-ën. Lo ye lani ti tene so tongana afuti sioni dunia ti Satan so ape, awayere ayeke duti dä lakue. Tongaso, bê ti e adë mingi ti hinga so amiracle so Jésus asara lani aye ti fa aye ti nzoni so e yeke wara na ngoi so lo yeke komande na ndo ti sese. Na ngoi ni ande, azo kue ayeke wara gbâ ti kobe ti tengo ni nga yâ ti ala ayeke si.
8, 9. (a) Ngbanga ti nyen Jésus amû kobe na gbâ ti azo lani? (b) Nyen la adö bê ti mo na ndo ti miracle so?
8 Mbeni zo ti sungo psaume atene na ndo ti Jéhovah, a tene: “Mo lungula maboko ti Mo, na Mo mû ye alingbi na nzara ti ye kue so ayeke na fini.” (Ps. 145:16). Fani mingi, ‘Christ, ngangu ti Nzapa’ asara ye tongana ti Babâ ti lo, lo lungula maboko ti lo, na lo mû ye alingbi na nzara ti adisciple ti lo. Lo sara ni lani pëpe gi ti fa so lo yeke na ngangu. Lo sara ni ndali ti so lo bi bê ti lo biani na azo. Zia e bâ Matthieu 14:14-21. (Diko ni.) Adisciple ti Jésus aga asara tënë na lo na ndo ti kpale ti kobe so ala yeke na ni. Nzara asara ala, me ala gi bê ti ala nga na gbâ ti azo so afatigué na so nzara ahon ndo ti ala na peko ti so ala mû peko ti Jésus na gere na yâ ti agbata so lo hon dä (Mat. 14:13). Jésus ayeke sara tongana nyen?
9 Na lege ti mapa oku na susu use, Jésus amû kobe na akoli 5000 tongaso nga na awali na amolenge. Bê ti e ayeke dö tongana e gbu li ti e na ndo ti lege so Jésus asara kua na ngangu ti lo ti sara ye na nzoni bê ti mû kobe na gbâ ti asewa so amolenge nga ayeke dä so. Gbâ ti azo ni “ate, yâ ti ala asi.” Ye so afa so kobe ni ayeke lani gbani. Jésus amû gi na azo ni pëpe pendere mapa, me lo mû na ala mbeni kobe so ayeke sara si ala wara ngangu ti sara yongoro voyage ti kiri na ndo ti ala (Luc 9:10-17). Tanga ti anduru mapa so angbâ asi sakpa 12.
10. Nyen la ayeke si na yere na yâ ti ngoi kete?
10 Laso, azo saki na saki awara pëpe aye so ala yeke na bezoin ni ndali ti so azo ayeke komande na lege ni pëpe. Même ambeni ita ti e ate kobe “yâ ti ala asi” pëpe. Me, na yâ ti ngoi kete azo so amä yanga ti Jéhovah ayeke duti na yâ ti mbeni dunia so petengo goro wala yere ayeke duti dä pëpe. Tongana mo yeke fade na ngangu ti mû na azo aye kue so ala yeke na bezoin ni, mo yeke sara ni pëpe? Nzapa ti ngangu ahon kue ayeke na ngangu ti sara ni nga lo yeke na nzara ti sara ni. Lo ga nduru ti sara ni awe. Biani, e ga nduru ti wu pupu awe.—Diko Psaume 72:16.
11. Nyen la amû lege na mo ti hinga biani so na yâ ti ngoi kete Christ ayeke sara kua na ngangu ti lo na yâ ti dunia kue? Ye so apusu mo ti sara nyen?
11 Na ngoi so Jésus ayeke lani na sese, lo sara amiracle na yâ ti mbeni kete ndo na lo sara ni gi teti ngu ota na ndambo (Mat. 15:24). Me Jésus so ayeke fadeso Gbia ayeke mû ande maboko na azo kue na ngoi ti Komandema ti lo ti Ngu Saki Oko (Ps. 72:8). Amiracle so Jésus asara lani amû lege na e ti hinga biani so lo ye ti sara kua na ngangu so Jéhovah amû na lo ndali ti nzoni ti e. Atâa so e lingbi pëpe ti sara amiracle, e lingbi ti mû ngoi ti e nga na ngangu ti e ti fa na azo apendere ye so ayeke si ande so Bible asara tënë ni. A yeke kua so Jéhovah amû na e awakua ti lo la (aRom. 1:14, 15). Tongana e gbu li ti e na ndo ti aye so Christ ayeke sara ni na yâ ti ngoi kete, a yeke pusu e ti fa nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa na azo.—Ps. 45:2; 49:4.
ALA YEKE NA NGANGU NA NDO TI AYE TONGANA NGU NGA NA PUPU
12. Ngbanga ti nyen e tene so Jésus ahinga nzoni mingi tongana nyen la aye so ayeke na ndo ti sese ayeke sara kua na popo ti ala?
12 Na ngoi so Nzapa asara sese nga na aye so ayeke na ndo ni, oko Molenge ti lo asara kua na tere ti lo tongana “wakode.” (aProv. 8:22, 30, 31; aCol. 1:15-17). Tongaso, Jésus ahinga nzoni mingi tongana nyen la aye so ayeke na ndo ti sese ayeke sara kua na popo ti ala. Lo hinga tongana nyen ti sara kua na aye kue so ayeke na yâ ti sese nga lo yeke na ngangu na ndo ni.
13, 14. Mû mbeni tapande so afa so Jésus ayeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu.
13 Na ngoi so Jésus ayeke lani na ndo ti sese, lo fa so lo yeke “ngangu ti Nzapa” na lege so lo yeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu. Bâ ye so lo sara na ngoi so mbeni kota pupu aye lani ti fâ adisciple ti lo. (Diko Marc 4:37-39.) Mbeni wandara ti Bible atene so tënë ti Grec so a kiri pekoni na “kota pupu” na yâ ti mbeti ti Marc aye ti sara tënë ti mbeni kota pupu so aya ngangu mingi. Mbeni pupu so asara si avuko mbinda alondo, bekpa asungba nga ngu apika ngangu. Tongana pupu ni ahunzi awe, yâ ti aye kue abuba kirikiri.
14 Tara ti bâ ye ni na yâ ti li ti mo. Christ afatigué kue na peko ti fango tënë. Amapo ti ngu ayeke tuku na yâ ti ngö ni, a sara si ngu aga nduru ti si yâ ni. Ye oko, atâa so pupu ni asara bruit ngangu nga bateau ni ayeke yengere mbage na mbage, Jésus angbâ ti lango. Lo yeke na bezoin ti wu tere ti lo. Mbeto ahon ndo ti adisciple ti lo, ala zingo lo, ala tene: “E yeke kui!” (Mat. 8:25). Jésus azingo na lango, lo mû yanga na pupu ni nga na ngu ni, lo tene: “Kaï! Duti kpô!” Na kota pupu ni akaï (Marc 4:39). Jésus ayeke tene lani na pupu ni nga na ngu ni ti duti kpô na ti ngbâ tongaso. Nyen la asi na pekoni? “Ndo adë ngii.” Biani, Jésus ayeke na kota ngangu!
15. Tongana nyen la Nzapa ti ngangu ahon kue afa so lo yeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu?
15 Jéhovah la amû ngangu na Jésus. Tongaso, e hinga so Nzapa ti ngangu ahon kue ayeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu. Zia e bâ ambeni tapande so afa ni. Kozo ti tene kota ngu apika na ngoi ti Noé, Jéhovah atene: “A ngbâ lâ mbasambala si Mbi sara si ngu-nduzu apika na ndo sese lâ bale-osio na bï bale-osio.” (Gen. 7:4). Exode 14:21 atene nga na e, a tene: “L’Éternel ato pupu ti ngangu ti [tö].” Nga Jonas 1:4 atene na e, a tene: “L’Éternel asara si kota pupu atï na ndo kota ngu ti ingo, na kota pupu so aya ngangu mingi na ndo kota ngu ti ingo ni, tongaso bateau ni aga nduru ti fâ.” Bê ti e adë ti hinga so na yâ ti fini dunia Jéhovah ayeke duti ande na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu.
16. Ngbanga ti nyen bê ti e adë ti hinga so Wasarango e nga na kozo Molenge ti lo ayeke na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu?
16 Bê ti e adë mingi ti bâ kota ngangu so Wasarango e nga na “wakode” ti lo ayeke na ni. Na ngoi ti Komandema ti Christ ti Ngu Saki Oko, azo kue ayeke duti ande na siriri. Na yâ ti fini dunia, zo oko ayeke sara ande pëpe mbeto ti aye tongana kota pupu, sese so ayengi nga na angu so asuku amû ndo. Aye so kue ayeke ga ande angbene ye. Anzere na e mingi ti pensé na ndo ti ngoi so aye tongana ngu na pupu ayeke fâ ande azo pëpe wala ayeke fâ mbeni mbage ti tere ti ala pëpe ndali ti so “tente ti Nzapa ayeke [duti ande] na azo”. (Apoc. 21:3, 4). E hinga na bê ti e kue so ngangu so Jéhovah ayeke mû ande na Jésus ayeke mû lege na Jésus ti duti na ngangu na ndo ti aye tongana ngu na pupu na ngoi ti Komandema ti lo ti Ngu Saki Oko.
MÛ TAPANDE TI NZAPA NGA NA TI CHRIST LASO
17. Mbeni ye so e lingbi ti sara ti mû tapande ti Nzapa nga na ti Christ laso ayeke nyen?
17 Biani, e hinga so e lingbi pëpe ti kanga lege na aye tongana ngu na pupu. Gi Jéhovah na Jésus la ayeke na ngangu na ndo ni. Me mbeni ye ayeke dä so e lingbi ti sara. E lingbi ti sara ye alingbi na tënë so ayeke na aProverbe 3:27. (Diko ni.) Tongana ye ti ngangu asi na aita ti e, e yeke mû maboko na ala na lege ti mitele, e yeke tene atënë so adë bê ti ala nga e yeke kpengba ala na lege ti yingo (aProv. 17:17). Na tapande, e lingbi ti mû maboko na ala ti wara ngangu na peko ti mbeni ngu so asuku amû ndo wala na peko ti sese so ayengi. Mbeni womua, so mbeni kota pupu abuba da ti lo, atene: “Mbi kiri singila mingi ndali ti so mbi yeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah. Mbi wara mungo maboko gi na lege ti mitele pëpe me na lege ti yingo nga.” Mbeni ita-wali so ayeke kumbamba so mbeni kota pupu abuba da ti lo abâ so mbeni ye ti sarango ni ayeke dä pëpe. Na peko ti so aita amû maboko na lo aleke da ni, lo tene: “Tënë ahunzi na yanga ti mbi kue! Mbi hinga ye so mbi peut ti tene ape ti fa ngia so mbi yeke na ni . . . Merci na mo Jéhovah!” E yeke na ngia ti duti na yâ ti mbeni sewa ti aita so ayeke bi bê ti ala biani na bezoin ti mba. Me ye so asara si e yeke na ngia mingi ayeke so Jéhovah na Jésus Christ ayeke bi bê ti ala biani na e.
18. Nyen la apika bê ti mo na ndo ti ye so apusu Jésus ti sara amiracle?
18 Na ngoi so Jésus afa lani tënë, lo fa so lo yeke “ngangu ti Nzapa”. Me nyen la apusu Jésus lani ti sara kua na ngangu so Nzapa amû na lo? Lo sara kua na ngangu ni pëpe ti pika bê ti azo wala ti sara na ye so bê ti lo wani aye. Me, amiracle so Jésus asara afa ndoye so lo yeke na ni na mbage ti azo. E yeke sara tënë mingi na ndo ni na yâ ti article ti peko.


text:
MBETI TI BUNGBI—KUSALA TI E NGA NA GIGI TI E TI CHRETIEN FÉVRIER 2016
Akode ti fango na tënë
Akode ti fango na Réveillez-vous ! nga na brochure Mä Nzapa. Sara kua na atapande so ti leke kode ti mo wani.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Néhémie aye lani tâ vorongo
Bâ ngangu so Néhémie asara ti kiri ti leke gbagba ti Jérusalem nga ti sara si tâ vorongo amaï. (Néhémie 1-
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Néhémie ayeke lani mbeni nzoni surveillant
Lo mû lani maboko na azo ti Israël ti wara ngia na yâ ti tâ vorongo. Sara kua na foto so ti fa tongana nyen la matanga ni ayeke tambela na Jérusalem na nze ti Tishri ti ngu 455 kozo ti Christ (Néhémie 8:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Awakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo ayeke mû maboko na aye so lo zia na sese
Na ngoi ti Néhémie, awakua ti Jéhovah amû maboko na bê ti ala kue na tâ vorongo na alege nde nde. (Néhémie 9-
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
La meilleure vie qui soit
Lege azi mingi na amaseka so ayeke na yâ ti bungbi ti Jéhovah ti wara ngia na yâ ti fini ti ala. Sara kua na ahundango tënë so ti sara na lisoro na ndo ti vidéo ni.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Anzoni ye so e manda na ndo ti Néhémie
Bâ tongana nyen la Néhémie agbu koko ti tâ vorongo na bê ti lo kue. (Néhémie 12-
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Tisa azo so ayeke na yâ ti territoire ti mo ti ga na Mémorial
Kode ti tisango azo Mémorial ti 2016. Mû peko ti aye so ti mû maboko na zo so ayeda na tënë ni.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Esther amû mbage ti azo ti Nzapa
Foto so afa so lo sara ye na mbeto ape na ngoi so lo gbu koko ti awakua ti Jéhovah. (Esther 1-


text:
Bâ Jéhovah tongana zo ti lekengo e
“O L’Éternel, . . . Mo yeke Wasongota so aleke e; e kue e yeke ye so tïtî Mo asara.”—És. 64:7.
ABIA: 89, 26
1. Ngbanga ti nyen Jéhovah ayeke nzoni Zo ti lekengo ye ahon azo ti lekengo ta kue?
NA Novembre ngu 2010, a zia kozo ngere ti mbeni ngbene ta ti basenzi ti aChinois so a kä ni, nduru na million 70 ti dollar na Londres, na Angleterre. A yeke polele so mbeni zo ti lekengo ta alingbi ti mû senge sese lo leke ni aga mbeni pendere ta so ngere ni ayeke ngangu. Ye oko, mbeni zo ti lekengo ta oko alingbi ti haka tere ti lo na Jéhovah ape. Na lango omene ti création, Nzapa amû “pupu-sese ti sese” lo sara na kozo koli so ayeke nzoni-kue nga lo mû na lo ngangu ti sara ye tongana ti Walekengo lo (Gen. 2:7). A yeke na lege ni so a iri Adam, koli so ayeke nzoni-kue so a sara lo na sese so, “molenge ti Nzapa.”—Luc 3:38.
2, 3. Tongana nyen la e lingbi ti duti na mara bango ndo ti azo ti Israël so achangé bê ti ala lani?
2 Me, na ngoi so Adam asara kpengba-li lani na Wasarango lo, lo yeke molenge ti lo encore ape. Ye oko, na yâ ti mbaï ti azo, amolenge ti Adam “mingi mingi” asoro Jéhovah tongana Gbia ti ala (aHéb. 12:1). So ala mä yanga nga ala woko tere na gbe ti Zo so acréé ala, ala fa so ala ye ti tene lo duti Babâ ti ala nga Zo ti lekengo ala, me pëpe Satan (Jean 8:44). So ala duti be-ta-zo na Nzapa adabe ti e na tënë so Ésaïe atene na ndo ti azo ti Israël so achangé bê ti ala, lo tene: “O L’Éternel, Mo yeke Babâ ti e; e yeke ndô, na Mo yeke Wasongota so aleke e; e kue e yeke ye so tïtî Mo asara.”—És. 64:7.
3 Laso nga kue, azo kue so ayeke voro Jéhovah na yingo nga na tâ tënë ayeke sara kue ti sara tere ti ala kete nga ti woko tere na gbe ti Jéhovah. Ala bâ so a yeke mbeni pasa ti iri Jéhovah Babâ nga ti woko tere na gbe ti lo ndali ti so lo yeke Zo ti lekengo ala. Mo bâ tere ti mo tongana mbeni sese ti sarango na ta so awoko na yâ ti maboko ti Nzapa? Mo yeke yeda hio ti tene lo leke mo si mo ga tongana mbeni ta so ayeke pendere na lê ti lo? Mo yeke bâ nga aita ti mo tongana mbeni ye so Nzapa angbâ ti sara kua na ndo ni yeke yeke? Ti mû maboko na e na ndo ti tënë so, zia e bâ alege ota so Jéhovah ayeke sara na kua tongana Zo ti lekengo e: (1) tongana nyen la lo yeke soro azo so lo yeke leke ala, (2) ndani so lo yeke leke ala nga (3) tongana nyen la lo yeke leke ala.
JÉHOVAH AYEKE SORO AZO SO LO YEKE LEKE ALA
4. Tongana nyen la Jéhovah ayeke soro azo so lo yeke gboto na mbage ti lo? Mû ambeni tapande.
4 Tongana Jéhovah ayeke bâ azo, lo yeke bâ pëpe gi ye so lê ti e azo ayeke bâ. Me lo yeke bâ gi bê ti zo, zo ti yâ ni. (Diko 1 Samuel 16:7b.) A yeke ye so asigigi polele na ngoi so Jéhovah asara si congrégation ti aChrétien abâ gigi lani. Jéhovah agboto na mbage ti lo nga na Molenge ti lo azo mingi so na bango ndo ti zo ala kpa ye oko ape (Jean 6:44). Tapande ti mbeni zo ni ayeke ti mbeni Farizien so iri ti lo ayeke Saul, “mbeni zo ti zongango ndo, zo ti sarango ye ti ngangu na azo ti [Christ Jésus] nga zo ti sioni yanga.” (1 Tim. 1:13). Me Jéhovah so “atara bê ti azo” abâ Saul tongana senge sese ape (aProv. 17:3). Nzapa abâ so a lingbi ti leke lo ti ga mbeni pendere ta, “mbeni ta so [Nzapa asoro] ni awe” ti fa tënë “na amara, agbia nga na amolenge ti Israël.” (Kus. 9:15). Na popo ti ambeni zo so Nzapa abâ so ala lingbi ti ga ata “ndali ti kota kusala”, mo yeke wara azo so kozo ayeke angbâ ti sämba, azo ti sarango lango-sioni nga na azo ti nzi (aRom. 9:21; 1 aCor. 6:9-11). Na ngoi so ala hinga Mbeti Nzapa nzoni, mabe so ala yeke na ni na Jéhovah akpengba nga ala zia si lo leke ala.
5, 6. So e bâ Jéhovah tongana Zo ti lekengo e, a lingbi e duti na bango ndo wa na ndo ti (a) azo ti territoire ti e? (b) aita ti e?
5 Ye so e londo ti bâ so alingbi ti mû maboko na e tongana nyen? So e hinga na bê ti e kue so Jéhovah ayeke na ngangu ti hinga ye so ayeke na bê ti zo nga ti gboto azo so lo soro na mbage ti lo, a sara si e yeke fâ ngbanga na ndo ti azo pëpe atâa na yâ ti territoire wala na yâ ti congrégation ti e. Bâ tapande ti mbeni koli so iri ti lo ayeke Michael. Lo tene: “Lani tongana aTémoin ti Jéhovah ayeke ga na ndo ti mbi, mbi yeke kanga porte na ndo ti mbi nga mbi yeke sara sanka ti ala. Mbi ne ala oko ape. Mbeni lâ, mbi tingbi na mbeni sewa so mbi ye ala mingi ndali ti nzoni sarango ye ti ala. Na pekoni, li ti mbi akpe ti hinga so ala yeke aTémoin ti Jéhovah. Sarango ye ti ala apusu mbi ti bâ ndani so mbi ke aTémoin ti Jéhovah. Kete na pekoni, mbi ga ti bâ so a yeke ndali ti aye so mbi hinga ape na ndo ti aTémoin ti Jéhovah nga mvene so azo atene na ndo ti ala la asara si mbi ke ala me a yeke pëpe ndali ti so ala sara mbeni sioni ye.” Ti hinga tâ tënë, Michael ayeda ti manda Bible. Na pekoni, lo wara batême nga lo ga wakua ti ngoi kue.
6 Tongana e bâ Jéhovah tongana Zo ti lekengo e, a yeke sara nga si e duti na nzoni bango ndo na ndo ti amba ti e Chrétien. Mo yeke bâ aita ti mo tongana ti so Nzapa ayeke bâ na ala? Mo yeke bâ ala tongana mbeni kua so a de a hunzi ni ape me so a ngbâ ti sara ni? Nzapa alingbi ti bâ ye so ayeke na bê ti zo nga mara ti zo wa la lo lingbi ti sara si mbeni zo aga ni. Tongaso, Jéhovah ayeke na nzoni bango ndo na ndo ti azo me lo yeke luti pëpe na ndo ti awokongo ti ala so ayeke hon hongo (Ps. 130:3). E lingbi ti sara ye tongana lo na lege so e gi ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti awakua ti lo. E lingbi ti sara kua legeoko na Zo ti lekengo e na lege so e yeke mû maboko na aita ti e na ngoi so ala yeke sara kue ti gue na li ni (1 aThes. 5:14, 15). A lingbi ‘akoli so a mû ala tongana amatabisi’ amû li ni ti sara ni.—aÉph. 4:8, 11-13.
NGBANGA TI NYEN LA JÉHOVAH AYEKE LEKE AZO TI LO?
7. Ngbanga ti nyen la mo bâ sengo ndo ti Jéhovah na nene ni?
7 Peut-être mo mä awe mbeni zo so atene: ‘Gi na ngoi so mbi wara amolenge ti mbi wani la mbi ga ti bâ na nene ni asengo ndo so mbi wara lani na mbage ti babâ na mama ti mbi.’ Tongana e yeke kono, bango ndo ti e na ndo ti sengo ndo alingbi ti changé nga e yeke bâ so Jéhovah andoye e la lo se e so. (Diko aHébreu 12:5, 6, 11.) Biani, so Jéhovah aye e amolenge ti lo mingi, lo yeke kanga bê na e na ngoi so lo yeke leke e. Lo ye ti tene e sara ye na ndara, e duti na ngia nga e kue e ye lo (aProv. 23:15). A nzere na lo oko ape ti bâ e na bango pasi; lo ye nga pëpe si e kui tongana “amolenge so [a] lingbi na ngonzo ti Nzapa”, so ayeke ye ti héritier so e wara na lege ti Adam.—aÉph. 2:2, 3.
8, 9. Tongana nyen la Jéhovah ayeke fa ye na e laso? Tongana nyen la lo yeke ngbâ ti fa ye na e mingi na yâ ti ngoi so ayeke ga?
8 So e yeke “amolenge so e lingbi na ngonzo ti Nzapa”, kozo si e hinga Jéhovah, peut-être e yeke lani na asioni sarango ye mingi. Me Jéhovah aleke e nga lo mû maboko na e ti changé. Na nda ni, e yeke fadeso na anzoni sarango ye (És. 11:6-8; aCol. 3:9, 10). Tongaso, a bâ ndo so Jéhovah ayeke leke e laso na yâ ni so tongana mbeni paradis na lege ti yingo. Atâa so e yeke na yâ ti sioni dunia so, e duti nzoni nga na siriri. Na ndo ni, azo so akono na yâ ti sewa so ndoye nga na mango tere ayeke dä ape, awara fadeso aita so andoye ala biani na yâ ti paradis ti yingo so (Jean 13:35). E manda nga tongana nyen ti ndoye amba ti e. Kota ye ni kue ayeke so, e hinga Jéhovah nga e bâ laso tongana nyen la lo yeke babâ so aye e mingi.—Jacq. 4:8.
9 Na yâ ti fini dunia, e yeke wara gbâ ti anzoni ye na lege ti paradis ti yingo. E yeke duti nga na fini na yâ ti paradis na ndo ti sese na gbe ti komandema ti Royaume ti Nzapa. Na ngoi ni so, Jéhovah ayeke ngbâ lakue ti leke e nga lo yeke fa ye na e na mbeni lege so ahon gbungo li ti e (És. 11:9). Jéhovah ayeke sara ande nga si pensé ti e nga na tere ti e aga nzoni-kue, tongaso si e lingbi ti hinga aye so lo yeke fa na e nga ti sara ye alingbi na ni kue. Tongaso, zia e leke na bê ti e ti ngbâ ti woko tere na gbe ti Jéhovah, ti fa na lo so e bâ kusala ti lo ti lekengo e tongana mbeni ye so afa so lo ye e.—aProv. 3:11, 12.
LEGE SO JÉHOVAH AYEKE LEKE NA E
10. Tongana nyen la Jésus sara ye lani na kangango bê nga na kode tongana ti Kota Zo ti lekengo e?
10 Legeoko tongana mbeni zo ti lekengo ta so ahinga kua ti lo nzoni, Jéhovah ahinga e nzoni mingi. (Diko Psaume 103:10-14.) Lo yeke sara ye na zo oko oko alingbi na wokongo ti lo, ngangu ti lo nga na dutingo ti lo na lege ti yingo. Bango ndo ti lo na mbage ti awakua ti lo so ayeke na siokpari na tere ti ala asigigi lani na yâ ti sarango ye ti Molenge ti lo. Bâ ye so lo sara na ngoi so abazengele ti lo apapa na popo ti ala, mbilimbili ti hinga zo wa la ayeke kota na popo ti ala. Tongana mo yeke lani dä na ngoi ti sioni papa ti abazengele so, mo yeke bâ ala tongana azo so asara tere ti ala kete nga so awoko na yâ ti maboko ti Nzapa? Me Jésus aduti na sioni bango ndo na ndo ti ala lani ape. Lo hinga so anzoni wango so lo yeke mû na ala lakue nga tapande ti lo ti sarango tere kete so ala bâ alingbi ti mû maboko na ala ti changé (Marc 9:33-37; 10:37, 41-45; Luc 22:24-27). Na peko ti so a zingo Jésus na kuâ nga yingo vulu aga na ndo ti abazengele ni, ala zia lê ti ala na ndo ti kota ndo wala yango iri encore ape, me na ndo ti kua so a mû na ala ti sara.—Kus. 5:42.
11. Na alege wa la David afa lani so lo yeke tongana sese ti sarango na ta so awoko? Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana lo?
11 Jéhovah ayeke leke awakua ti lo laso kozoni kue na lege ti Bible, yingo vulu ti lo nga na congrégation. Bible alingbi ti leke e tongana e zia ambeni ye na gbele e na ngoi so e yeke diko ni, tongana e gbu li na ndo ni nga e hunda na Jéhovah ti mû maboko na e ti sara ye alingbi na ye so e diko. David atene: “Na ndo tange ti mbi, tongana mbi dabe mbi na Mo, mbi bi bê ti mbi na Mo na bï kue.” (Ps. 63:7). Lo tene nga: “Mbi sara tënë nzoni na L’Éternel, Lo so amû wango na mbi; biani, bê ti mbi awa mbi na bï.” (Ps. 16:7). Biani, David azia si wango ti Jéhovah ague na gbe ti bê ti lo ti leke apensé nga na atënë ti bê ti lo, même tongana wango ni ayeke ngangu mingi (2 Sam. 12:1-13). David azia tâ na e pendere tapande ti sarango tere kete nga ti wokongo tere. Mo kue mo yeke gbu li na ndo ti Mbeti ti Nzapa, mo yeke zia si a gue a ndu gbe ti bê ti mo? Mo lingbi ti sara ni encore ahon ti so?—Ps. 1:2, 3.
12, 13. Tongana nyen la Jéhovah ayeke leke e na lege ti yingo vulu nga na congrégation?
12 Yingo vulu alingbi ti leke e na alege mingi. Na tapande, yingo vulu alingbi ti mû maboko na e ti gi ti duti na asarango ye ti Christ, so na yâ ni a yeke wara lengo ti yingo (aGal. 5:22, 23). Mbeni mbage ti lengo ti yingo so ayeke ndoye. E ndoye Nzapa, e ye ti mä yanga ti lo nga e ye ti tene lo leke e ndali ti so e hinga so acommandement ti lo ayeke nengo ye ape. Yingo vulu alingbi nga ti mû ngangu na e ti ke dunia so nga na sioni bibe so ayeke na yâ ni (aÉph. 2:2). Na ngoi so bazengele Paul ayeke lani maseka, akota zo ti Nzapa ti aJuif so asara ye na baba apusu nga lo ti sara ye na baba mingi. Na peko ti so yingo vulu asara si lo changé, lo tene: “Mbi wara ngangu ti sara aye kue ndali ti lo so lo mû ngangu ni na mbi.” (aPhil. 4:13). Tongaso, legeoko tongana Paul, zia e ngbâ lakue ti sambela ti hunda yingo vulu. Jéhovah ayeke kanga mê pëpe na asambela ti azo so asara tere ti ala kete si ayeke sara na lo na bê ti ala kue.—Ps. 10:17.
13 Jéhovah ayeke leke e oko oko na lege ti congrégation nga na azo so ayeke bâ ndo na ndo ni. Na tapande, tongana a-ancien abâ so e yeke na akpale na lege ti yingo, ala yeke gi ti mû maboko na e. Ala yeke sara ni na lege ti ndara ti ala wani ape (aGal. 6:1). Me ala yeke sara tere ti ala kete, ala yeke hunda na Nzapa ti mû na ala ndara nga ti sara si ala bâ yâ ti aye nzoni. So ala hinga akpale ti e ni awe, ala yeke sara ye alingbi na asambela ti ala na lege so ala yeke sara recherche na yâ ti Bible nga na ambeti ti e. Ye so asara si ala yeke mû maboko na e alingbi na abezoin ti e. Tongana ala ga ti mû wango na mo na nzoni bê nga na ndoye, na tapande na ndo ti fason ti yungo bongo ti mo, mo yeke bâ ni tongana ndoye la Nzapa afa na mbage ti mo nga mo yeke yeda na ni? Tongana mo sara tongaso, andâ mo fa so mo ye ti duti na yâ ti maboko ti Jéhovah tongana mbeni sese ti sarango na ta so awoko nga mo ye si lo leke mo ndali ti nzoni ti mo.
14. Atâa so Jéhovah ayeke na ngangu na ndo ti e, tongana nyen la lo fa so lo bâ liberté ti e na nene ni?
14 Tongana e hinga lege so Nzapa ayeke leke na e, a yeke sara si e yeke duti na nzoni songo na aita ti e nga e yeke duti na nzoni bango ndo na mbage ti azo ti territoire ti e, même azo so e yeke manda Bible na ala. Giriri, mbeni zo ti lekengo ta ayeke de mbeni sese tongaso na hio lo yeke komanse ti leke na ta ape. Lo yeke leke sese ti sarango na ta ni kozoni si. Na mbeni lege, lo yeke zi atênë nga na ambeni ye so ayeke na yâ ni. Na lege ti yingo, Nzapa ayeke mû maboko na azo so aye ti tene lo leke ala. Lo yeke gbu ala na ngangu ti changé ape, me lo yeke fa na ala andia ti lo so ayeke mbilimbili tongaso si ala lingbi ti zi asioni ye na yâ ti fini ti ala, wala ti sara achangement na bê ti ala wani.
15, 16. Tongana nyen la azo so e yeke manda Bible na ala yeke fa so ala ye ti tene Jéhovah aleke ala? Mû mbeni tapande.
15 Bâ tapande ti Tessie, mbeni ita-wali na Australie. Ita-wali so amanda Bible na lo atene: “A yeke lani ngangu na Tessie ape ti manda tâ tënë ti Bible. Ye oko, lo gue na li ni hio ape, lo yeke ga même na abungbi ape. Tongaso, na peko ti so mbi sambela mingi na ndo ni, mbi mû desizion ti zia lege ti étude ni. Me mbeni ye ti kpene asi. Na lango so mbi pensé mbi tene tanga ti étude ti e la, Tessie afa na mbi ye so ayeke na yâ ti bê ti lo. Lo tene so lo bâ so lo yeke sara ye tongana zo ti handango lê ti zo ndali ti so lo ye sarango angia ti nginza mingi. Me lo tene so fadeso, lo mû desizion awe ti zia lege ni.”
16 Kete na pekoni, Tessie akomanse ti gue na abungbi nga ti sara ye tongana Chrétien, même na ngoi so amba ti lo ayeke he lo. Ita-wali ni akiri atene: “A si na mbeni ngoi, Tessie awara batême nga na pekoni lo ga pionnier permanent atâa so lo yeke na akete molenge ota.” Biani, na ngoi so awamandango Bible akomanse ti sara achangement ti nzere na lê ti Nzapa, lo yeke ga nduru na ala nga lo yeke leke ala ti ga apendere ta na lege ti yingo.
17. (a) Nyen la anzere na mo na mbage ti Jéhovah so ayeke Zo ti lekengo mo? (b) Mbeni lege ti lekengo e wa la e yeke sara ande tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko?
17 Laso nga kue, a ngbâ ti leke ata na maboko. Azo ti lekengo ta ni ayeke sara kua nzoni na aye ti kua ti ala. Legeoko nga, Zo ti lekengo e ayeke sara kua nzoni na awango ti lo ti leke e nga lo yeke bâ wala e yeke sara ye alingbi na awango ni. (Diko Psaume 32:8.) Mo bâ so Jéhovah ayeke bi bê na mo wani? Mo bâ so Jéhovah ayeke leke mo nzoni? Tongana mo yeda, asarango ye wa la ayeke mû maboko na mo encore ti ngbâ tongana sese ti sarango na ta so awoko na maboko ti Jéhovah? Asarango ye wa la a lingbi mo kpe ni si mo ga pëpe mbeni kpengbango sese ti sarango na ta? Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti sara kua maboko na maboko na Jéhovah ti leke amolenge ti ala? E yeke wara akiringo tënë ni na yâ ti article ti peko.


text:
Jéhovah abâ kode so awakua ti lo ayeke na ni?
“Fade Mbi wa mo, na lê ti Mbi angbâ na ndo mo.”—PS. 32:8.
1, 2. Jéhovah abâ awakua ti lo so ayeke na sese tongana nyen?
NA NGOI so ababâ na amama abâ amolenge ti ala ayeke sara ngia, bê ti ala dö ka ti bâ akode so ala dü amolenge so na ni. Mo kue asi na mo awe? Mbeni molenge alingbi ti hinga ti mû loro mingi, mbeni mba ti lo alingbi ti yapu na sarango ajeux wala na sarango dessin wala na sarango mbeni ye so zo ayeke sara na maboko. Me atâa akode so amolenge ni ayeke na ni ayeke so wa, ababâ na amama ti ala ayeke na ngia mingi ti mû maboko na ala ti sara kua na akode ti ala so nzoni.
2 Jéhovah kue abi bê ti lo na amolenge ti lo so ayeke na sese. Lo bâ awakua ti lo laso tongana ‘ye ti nzoni mingi ti amara kue’. (Ag. 2:7). Ala yeke nzoni mingi mbilimbili ndali ti so ala yeke na mabe nga ala yeke be-ta-zo. Me e lingbi ti bâ so amba ti e aTémoin laso ayeke na gbâ ti akode nde nde. Ambeni ita-koli ayeke mû diskur nzoni mingi, ambeni ahinga ti leke si aye atambela nzoni. Aita-wali mingi ayeke hinga hio ayanga ti kodoro wande nga ala yeke fa tënë na ni. Ti ambeni, ala yeke zia nzoni tapande na lege so ala yeke mû maboko na aita so ayeke na bezoin ni wala ala so tere ti ala ason (aRom. 16:1, 12). Anzere na e mingi ti duti na yâ ti congrégation na mara ti aita so ayeke sara aye tongaso.
3. Ahundango ndo wa la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article so?
3 Me ambeni ita, na tapande amaseka nga na ala so awara batême ade ti ninga ape, ade asara pëpe akua kue so ala lingbi ti sara na yâ ti congrégation. E yeke mû maboko na ala tongana nyen ti tene ala sara kua na akode so ala yeke na ni? Ngbanga ti nyen la a lingbi e gi ti bâ anzoni sarango ye ti ala tongana Jéhovah?
JÉHOVAH ABÂ ANZONI SARANGO YE TI AWAKUA TI LO
4, 5. Tongana nyen la mbaï so ayeke na aJuge 6:11-16 afa so Jéhovah abâ akode so awakua ti lo ayeke na ni?
4 Gbâ ti ambaï ti Bible afa polele so Jéhovah abâ pëpe gi nzoni sarango ye ti awakua ti lo me lo bâ nga akode so ala yeke na ni. Na tapande, na ngoi so lo soro Gédéon ti zi azo ti lo na gbe ti ye ti ngangu so azo ti Madian ayeke sara lani na ala, bê ti Gédéon ason na ngoi so ange atene na lo atene: “L’Éternel ayeke na mo, mo walombe ti ngangu.” Gédéon abâ so lo yeke na “ngangu” ape. Lo bâ so lo lingbi pëpe ti sö azo ti Israël. Me tongana ti so lisoro so ala sara na pekoni afa, bango ndo ti Jéhovah ayeke nde. Jéhovah abâ ye so Gédéon alingbi ti sara nga lo hinga so lo lingbi ti sara kua na lo ti sö azo ti Israël.—Diko aJuge 6:11-16.
5 Jéhovah ahinga so Gédéon alingbi ti sö azo ti Israël teti so lo bâ akode so lo yeke na ni. Na tapande ange ti Jéhovah abâ lo na ngoi so lo yeke pika blé na ngangu ti lo kue. Lo sara nga mbeni ye so andu bê ti ange ni. Ândö, azo ti fango yaka ayeke pika ka lê ti blé na mbeni ndo so ayeke polele ti tene pupu amû asaleté ti blé ni ahon na ni. Ye so adö bê ayeke so Gédéon ahonde tere ti lo na ngoi so lo yeke pika lê ti blé ti tene azo ti Madian abâ ni ape. So tâ sarango ye na ndara la! Na lê ti Jéhovah, Gédéon ayeke pëpe gi mbeni senge zo ti fango yaka me lo yeke zo so ayeke sara ye na ndara. Biani, Jéhovah ahinga lani akode ti lo nga lo fa na lo ye ti sara.
6, 7. (a) Na lege wa bango ndo ti Jéhovah na mbage ti Amos ayeke nde na bango ndo so ambeni zo ti Israël ayeke na ni? (b) Nyen la afa so Amos ayeke lani pëpe mbeni zo so ahinga ye ape?
6 Tapande ti Amos afa na e nga so Jéhovah abâ akode so lo yeke na ni, atâa so azo abâ lo tongana mbeni senge zo wala mbeni zo so ayeke gi kpô. Amos afa so lo yeke berger nga zo ti batango keke ti figue ti sycomore so ayeke lani kobe ti awayere. Na ngoi so Jéhovah atene na Amos ti fâ ngbanga na ndo ti akete mara bale-oko ti Israël so ayeke voro lani ayanda, ambeni zo ti Israël apensé ti ala so a yeke zo ti tene Jéhovah asoro lo ti sara kua so la ape.—Diko Amos 7:14, 15.
7 Amos alondo na mbeni kete kodoro so ayo mingi me aye so lo hinga na ndo ti angobo nga na asarango ye ti azo so akomande na ngoi ti lo afa so lo hinga ndo. Lo yeke sara lisoro na awadengo buze so ayeke tambela na nduzu so lo yeke kä ye na ala. Ye so asara si lo hinga ye nzoni na ndo ti sarango ye ti azo ti Israël nga na songo so ala yeke na ni na akodoro so angoro ala (Amos 1:6, 9, 11, 13; 2:8; 6:4-6). Laso awandara ti Bible atene so Amos ayeke mbeni nzoni wasungo-mbeti. Prophète Amos asara lani kua na atënë so akpengba ape ti sû na mbeti ti lo, me atënë ti mbeti ni ayeke angangu tënë. Amos asara pëpe mbeto ti fâ ngbanga na ndo ti prêtre Amatsia so ayeke sara ye na lege ni ape. Ye so lo sara afa so Jéhovah asoro nzoni zo nga lo bâ anzoni kode so Amos ayeke na ni so peut-être azo abâ ni ape.—Amos 7:12, 13, 16, 17.
8. (a) Tënë wa Jéhovah atene lani na David ti dë bê ti lo? (b) Ngbanga ti nyen tënë ti Psaume 32:8 adë bê ti azo so abâ so ala lingbi pëpe wala ala hinga ye ape?
8 Biani, Jéhovah ahinga akode so awakua ti lo oko oko ayeke na ni. Lo dë bê ti Gbia David lo tene so ni yeke fa lege lakue na lo na ‘lê ti ni angbâ na ndo ti lo.’ (Diko Psaume 32:8.) Ngbanga ti nyen tënë so alingbi ti kpengba e? Atâa e wani e bâ so e lingbi ape, Jéhovah alingbi ti mû maboko na e ti sara ye ahon akatikati so e yeke na ni nga ti sara aye so e zia na gbele e so e pensé e tene e lingbi ti si dä ape. Legeoko tongana nzoni wafango ye so ayeke fa ye yeke yeke na mbeni élève so ahinga ye ape tongaso si lo hinga ye ni, Jéhovah aye ti fa ye na e na ngoi so e yeke maï na lege ti yingo. Jéhovah alingbi nga ti sara kua na mbeni ita ti e ti mû maboko na e ti sara kua na akode so e yeke na ni. Lo yeke sara ni tongana nyen?
GI TI BÂ ANZONI SARANGO YE TI AMBA TI MO
9. Tongana nyen la e lingbi ti sara ye ague oko na tënë ti Paul so lo tene e ‘zia lê’ ti e na ndo ti aye ti amba ti e?
9 Paul awa aChrétien kue ti ‘zia lê’ ti ala na ndo ti aye ti amba ti ala. (Diko aPhilippien 2:3, 4.) Wango ti Paul so aye ti tene so tongana e bâ akode so amba ti e ayeke na ni, a yeke nzoni e gonda ala. Tongana mbeni zo abi bê ti lo na maïngo ti e, a yeke sara e tongana nyen? Mingi ni, a yeke sara si e yeke sara kue ti gue na li ni ahon ti kozo. Legeoko nga tongana e gonda aita ti e ndali ti ngangu so ala yeke sara, a yeke mû maboko na ala ti maï nga ti gue na li ni na lege ti yingo.
10. Azo wa la a lingbi a pensé mingi na ala?
10 Azo wa la mbilimbili alingbi ti duti na bezoin ti tene e pensé na ala? Ti tâ tënë ni, ngoi na ngoi e kue e yeke na bezoin ti tene amba ti e apensé na e. Me amaseka wala aita so awara batême ade ti ninga ape aye ti tene a fa na ala so a yeke pensé na ala. Na tapande, a lingbi ti mû na ala ambeni kua ti sarango ni na yâ ti congrégation. Ye so ayeke mû lege na ala ti bâ so ala kue ayeke mû maboko na yâ ti bungbi ti Jéhovah. Bible awa aita so ti sara ambeni ye so ayeke mû lege na ala ti sara aye mingi na yâ ti bungbi (1 Tim. 3:1). Me, tongana e gonda aita so ape, a lingbi ti sara si ala duti pëpe na nzara ti sara ni.
11. (a) Tongana nyen la mbeni ancien amû maboko na mbeni maseka-koli ti zia lege ti kamene? (b) Nyen la mo manda na lege ti ye so asi na Julien so?
11 Ludovic, so ayeke mbeni ancien so awara ye ti nzoni teti so a pensé na lo na ngoi so lo ngbâ lani maseka, atene: “Tongana mbi bi bê ti mbi nzoni na mbeni ita-koli, lo yeke maï hio.” Ludovic asara tënë ti Julien, mbeni maseka-koli so ayeke kamene mingi, lo tene: “Na ambeni ngoi, Julien ayeke na confiance na lo wani ape nga lo tara ti sara ambeni kua na yâ ti congrégation me fason so lo yeke sara na akua ni ayeke fason ti sarango ye ti lo ape. Atâa so kue, mbi bâ so lo yeke nzoni mingi nga lo ye ti mû maboko na amba ti lo na yâ ti congrégation. Ni la, ahon ti tënë mbi kasa lo, mbi gi ti bâ anzoni sarango ye ti lo na ti kpengba lo.” Na pekoni, Julien asara aye so a hunda, na lo ga wakua ti mungo maboko nga fadeso lo yeke pionnier permanent.
MÛ MABOKO NA ALA TI SARA KUA NA AKODE TI ALA NZONI MINGI
12. Tongana e ye ti mû maboko na aita ti e, a lingbi e sara nyen? Tapande wa la Jésus azia?
12 Tongana e ye ti mû maboko na amba ti e ti sara kua na akode ti ala nzoni mingi, a lingbi e gi ti bâ asarango ye ti ala. Tongana ti so tapande ti Julien afa, a lingbi e bâ awokongo ti zo ni ape me e bâ gi anzoni sarango ye ti lo nga na anzoni kode ti lo. A yeke lege so Jésus abâ lani na bazengele Pierre. Atâa so na ambeni ngoi Pierre akpa zo so zo alingbi ti zia bê na lo ape, Jésus atene so lo yeke luti ngangu tongana tênë.—Jean 1:42.
13, 14. (a) Barnabas abâ lani Marc tongana nyen? (b) Ye ti nzoni wa Alexandre awara na lege ti mungo maboko so mbeni ancien amû na lo? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
13 Barnabas nga kue agi lani ti bâ asarango ye ti Jean so iri ti lo ti Romain ayeke Marc (Kus. 12:25). Na ngoi ti kozo voyage so Paul na Barnabas asara lani tongana missionnaire, Marc ayeke lani zo ti ‘mungo maboko’ na ala, peut-être lo yeke bâ lani lege ti aye so ala yeke na bezoin ni. Me, na ngoi so ala si na Pamphylie, hio tongaso Marc azia ti mû maboko na ala na ngoi ti ngangu. A lingbi ala gue sân Marc na mbage ti mbongo na yâ ti mbeni ndo so abandii ayeke dä mingi (Kus. 13:5, 13). Me, Barnabas agi ti bâ gi anzoni sarango ye ti Marc nga na pekoni lo mû maboko na lo ti ga mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo (Kus. 15:37-39). Angu mingi na pekoni, Marc ayeke lani na Rome na tere ti Paul so a kanga lo. Lo na Paul abara aita ti congrégation ti Colosses nga bazengele Paul asara nzoni tënë ti lo mingi (aCol. 4:10). Tara ti bâ tongana nyen la tere ti Barnabas anzere na ngoi so Paul ahunda même ti tene Marc ague amû maboko na lo.—2 Tim. 4:11.
14 Alexandre, so aga ancien ade ti ninga ape, afa tongana nyen mbeni ita amû maboko na lo. Lo tene: “Na ngoi so mbi de maseka, a yeke ngangu na mbi ti sambela na devant ti gbâ ti azo. Mbeni ancien afa na mbi tongana nyen ti leke tere ti mbi nga ti sara mbeto ape. Lo mû mbi ti sambela lakue na ngoi ti abungbi ti fango tënë ahon ti tene lo ke biani biani ti mû mbi ti sambela. A si na mbeni ngoi, mbi yeke na confiance na mbi wani ahon ti kozo.”
15. Tongana nyen la Paul asara lani nzoni tënë ti aita ti lo?
15 Tongana e bâ nzoni sarango ye ti mbeni ita, e yeke fa na lo so e bâ na nene ni mingi nzoni sarango ye ti lo so? Na aRomain chapitre 16, Paul agonda amba ti lo aChrétien ahon 20 ndali ti so ala yeke na asarango ye so asara si lo ye ala mingi (aRom. 16:3-7, 13). Na tapande, Paul atene so Andronicus na Junias asara kua na Christ aninga ahon lo nga lo fa so ala yeke aChrétien so agbu ngangu. Paul asara nga nzoni tënë ti mama ti Rufus peut-être ndali ti nzoni so lo sara na lo.
16. Tongana e gonda amaseka ye ti nzoni wa alingbi ti ga na pekoni?
16 Tongana e gonda aita ti e ayeke ga na aye ti nzoni. Bâ tapande ti Rico, mbeni maseka-koli na France, so bê ti lo anze ndali ti so babâ ti lo so ayeke Témoin ape ake na lo ti wara batême. Rico apensé lani so a lingbi lo ku juska lo ga koli awe si lo wara batême. Vundu asara nga lani lo ndali ti so amba ti lo ayeke he lo na ekole. Frédéric, mbeni ancien so a hunda na lo ti manda Bible na Rico, atene: “Mbi gonda lani Rico ndali ti so kangango lege so lo wara, a fa so lo lingbi awe ti fa tënë ti mabe ti lo na mbeto ape.” Atënë so Frédéric atene ti gonda na Rico so akpengba lo ti leke na bê ti lo ti ngbâ ti gue na li ni nga amû maboko na lo ti duti na nzoni songo na babâ ti lo. Rico awara batême na ngoi so lo yeke lani na ngu 12.
17. (a) Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na aita ti e ti maï? (b) Nyen la mbeni missionnaire asara ti mû maboko na amaseka? Ye ti nzoni wa aga na pekoni?
17 Na ngoi kue so e gonda aita ti e ndali ti anzoni kua ti ala wala ndali ti nzoni effort so ala sara, e yeke pusu aita ti e ti sara na Jéhovah na ngangu ti ala kue. Sylvie, * so ayeke sara kua na Béthel ti France teti angu mingi, atene so aita-wali nga kue alingbi ti gonda aita-koli. Lo tene so aita-wali alingbi ti bâ akete kete ye wala angangu so aita-koli ayeke sara na ala yeke gonda ala. Aita-koli so akpengba na lege ti yingo ayeke tene atënë ti kpengba aita-koli. Tongaso, tongana aita-wali nga atene atënë ti kpengba na aita-koli, a yeke kiri ti kpengba ala mingi. Lo tene nga lo tene: “Ti mbi, mbi bâ so ti gonda zo ayeke ye so a lingbi zo asara.” (aProv. 3:27). Jérôme, mbeni missionnaire ti Guyane, amû maboko na amaseka-koli mingi ti ga missionnaire. Lo tene: “Mbi bâ so tongana mbi gonda aita-koli so ayeke maseka teti ambeni ye so ala sara na fango tënë wala teti so ala kiri tënë pendere na bungbi, a sara si ala duti na confiance na ala wani. Ye so amû lege na ala ti maï akode so ala yeke na ni.”
18. Ngbanga ti nyen ti sara kua na amaseka ayeke ga na aye ti nzoni?
18 E lingbi nga ti wa amba ti e aChrétien ti maï na lege ti yingo na sarango kua legeoko na ala. Mbeni ancien alingbi ti hunda mbeni ita so ayeke maseka so ahinga ti sara kua na ordinateur nzoni ti pete ambeni sango na ndo ti jw.org so alingbi ti mû maboko na ambeni ita mbakoro so ayeke na ordinateur ape. Wala mo lingbi ti hunda na mbeni maseka ti mû maboko na mo ti zi saleté na tere ti Da ti Royaume wala ti leke aye so abuba na tere ni. Tongana mo sara tongaso, a yeke mû lege na mo ti hinga akode ti amaseka, ti gonda ala nga ti bâ tongana nyen la ala yeke gue na li ni.—aProv. 15:23.
LEKE YE NDALI TI KEKEREKE
19, 20. Ngbanga ti nyen a lingbi e mû maboko na amba ti e ti gue na li ni?
19 Na ngoi so Jéhovah asoro Josué ti fa lege na azo ti Israël, lo hunda nga na Moïse ti “mû ngangu” na Josué na ti “sara si lo kpengba”. (Diko Deutéronome 3:28.) Azo mingi ayeke ga na yâ ti bungbi ti e so ayeke na yâ ti dunia kue. Aita-koli so akpengba na lege ti yingo nga na a-ancien alingbi ti mû maboko na aita-koli so angbâ maseka nga na ala so awara batême fini fini ti tene ala sara kua nzoni mingi na akode ti ala. Ye so ayeke sara si mingi ti amaseka ni ayeke sara kua ti ngoi kue nga mingi ti ala ayeke “hinga biani ti fa [ye] na ambeni zo”.—2 Tim. 2:2.
20 Atâa e yeke na yâ ti mbeni kota congrégation so gbâ ti aita so akpengba na lege ti yingo ayeke dä wala e yeke na yâ ti mbeni kete groupe so ayeke maï ti ga congrégation, a lingbi e leke ye ndali ti kekereke. Ti sara ni, a lingbi e sara ye tongana ti Jéhovah, lo so agi lakue ti bâ gi anzoni sarango ye ti awakua ti lo.
^ par. 17 A changé iri ni.


text:
1Kozo mbuki ayeke na andia so ayeke fa na azo lege ti vorongo Nzapa; ayeke nga na da ti vorongo Nzapa so azo aleke na ndö ti sese so. 2Ndali ni, azo aleke mbeni da ti bongo. Kozo ndo ti ya ti da ti bongo ni, a iri ni “ndo so ayeke nde si ayeke nzoni kue”. Na ndo ni so, ala zia gere ti alamba na meza daa, meza so mapa ti mungo na Nzapa ayeke na ndö ni. 3Na peko ti use ridoo ni, mbeni ndo ayeke daa so a iri ni “ndo so ayeke nde si ayeke nzoni kue ahon atanga ni”. 4Na ndo ni so, gbalaka ti zongo dukani ayeke daa so ala leke ni na lôro. Sanduku ti mbuki so ala leke tere ni kue na lôro ayeke nga daa. Ta ti lôro so mane ayeke na ya ni, keke ti Aaron so akongo asigigi na tere ni nga na akpangbara têne so a su atënë ti mbuki na ndö ni ayeke na ya ti sanduku ni. 5Na ndö ti sanduku ni, limo ti asheruben ayeke daa so afa atene, Nzapa ayeke na ndo so. Asheruben azi ya ti akpangi ti ala na ndö ti ye ti kangango na yanga ti sanduku ni. Me ndembe ni laa pepe titene mbi fa nda ti aye so oko oko kue fadeso. 6So a leke aye ni tongaso kue awe, awayango-sandaga ayeke li lakue na ya ti kozo ndo ni ti sara kua ti ala. 7Me zo so ayeke li na ya ti use ndo ni ayeke gi kota wayango-sandaga oko. Lo yeke li na ya ni gi fani oko na ya ti ngu oko. Tongana lo yeke li na ya ni, alingbi lo mu mene ti anyama ti mu na sandaga na Nzapa ndali ti asiokpari ti lo wani, na pekoni, lo yeke mu sandaga ndali ti asiokpari so azo asara ni si ala hinga pepe so. 8Na lege so, Yingo-Vuru ayeke fa atene, so kozo da ti bongo ni angba so, lege ti si na use ndo ni ade ti zi pepe, ndo so ayeke nde si ayeke nzoni kue ahon atanga ni. 9Aye so kue ayeke fa na e ye na ndö ti ngoi so e yeke daa so: aye ni afa na e atene, aye so azo ayeke mu na Nzapa, wala asandaga ti anyama so ala yeke mu na lo, alingbi ti sara si be ti azo aga nzoni kue pepe, so ti tene be ti azo so ayeke voro Nzapa. 10Aye so kue ayeke gi asenge ndia ti azo, andia so ayeke na ndö ti tengo akobe, na nyongo ye, na tënë ti sukulango asioni nde nde. Ndia so ayeke ngba ngbii asi na ndembe so Nzapa asara titene ye oko oko kue akiri aga fini ni. 11Me Christ aga awe, lo yeke kota wayango-sandaga so ayeke mu na e anzoni ye so ayeke daa awe. Lo li na ya ti da ti bongo so ayeke kota ye mingi si ayeke nzoni kue ahon ti so azo aleke na ndö ti sese so. Maboko ti zo laa asara da ni pepe, so ti tene da so ayeke da ti ndö ti dunia so pepe. 12So Christ ali na ya ti da ti bongo ni, lo li fani oko biani biani na ndo so ayeke nde si ayeke nzoni kue ahon atanga ni. So lo li, lo ya mene ti angasa wala mene ti akete bagara pepe, me lo ya mene ti lo wani si lo zi e biani biani na ya ti asiokpari awe. 13Azo ayeke mu ando mene ti akoli-ngasa na ti akoli-bagara nga na mburu ti wâ ti wali-bagara so agbi lo, ala yeke tuku ni na tere ti azo so aga sioni, ndali ti so azo ni asara mbeni ye so alingbi na tënë ti ndia pepe. Ala sara aye so kue ti sukula asioni ti azo ni, tongaso si azo ni akiri aga azo so alingbi ti voro Nzapa. 14Ye ni ayeke tongaso taa-tënë, me mene ti Christ ayeke na ngangu ti sara kua ahon ambeni ye so kue! Na lege ti Yingo so ayeke ngba kpu na kpu, Christ amu tere ti lo wani na sandaga na Nzapa, sandaga so sioni ye oko ayeke daa pepe. Mene ti lo ayeke sukula asioni so ayeke na be ti e si aye so ayeke gue na e na kuâ, fade e yeke kiri ti sara ni pepe, tongaso si e yeke sara kua ti Nzapa so ayeke na fini. 15Ndani laa, Christ ayeke zo ti lekengo songo na popo ti azo na Nzapa na lege ti mbeni fini mbuki. Azo so Nzapa airi ala alingbi ti wara anzoni ye so ayeke ngba ande lakue lakue, aye so Nzapa amu zendo ni. Azo ni so alingbi ti wara aye ni, ngbanga ti so Christ akui awe si na lege ti kuâ ti lo, azo so asara siokpari na ndembe so ala ngba na gbe ti kozo mbuki, lo lingbi ti zi ala na ya ti siokpari. 16Biani, tongana zo asu mbeti ti fa lege ti kangbingo ya ti aye ti lo na peko ti kuâ ti lo, alingbi zo ni akui awe si azo akangbi ya ti aye ti lo ni. 17Biani, tongana zo ni ade na fini, tënë ti ya ti mbeti ni ayeke na ngangu pepe; tënë ti ya ti mbeti ni ayeke na ngangu gi na peko ti kuâ ti lo. 18Ndani laa kozo mbuki ni ato nda ti wara ngangu gi na ndembe so mene ti nyama atuku. 19Moïse ato mbela ando na azo ti Israel na atënë ti ambela oko oko kue alingbi na ndia. Na pekoni, lo mu mene ti akete bagara na ti akoli-ngasa, lo mu nga ngu, kete keke ti izope nga na ambeni bengba kua ti tere ti taba, lo yoro aye ni na ya ti mene ni si lo wani lo fi na tere ti mbeti ti Ndia nga na tere ti azo kue. 20Lo tene: “Mene so afa atene, ala na Nzapa asara mbuki awe; lo mu yanga na ala ti bata lege ti mbuki ni.” 21Na pekoni, Moïse amu mene ni si lo fi na tere ti da ti bongo ni nga na tere ti akungba so kue ala mu ti sara na kua ti Nzapa. 22Na lege ti ye so ndia afa, aye so a lingbi ti sukula asioni ni na mene pepe ayeke mingi pepe. Tongana mene atuku pepe, a lingbi ti zi siokpari na li ti azo pepe. 23Aye so azo ayeke mu ti sara na kua na Nzapa ayeke tongana limo ti aye so ayeke na yayu. Asandaga so e tene tënë ni so, alingbi fade ti mu ni ti sukula asioni so ayeke na tere ti alimo ni; me ti ataa ye so ayeke na yayu, a yeke sukula ni gi na lege ti ambeni sandaga so ayeke nzoni ahon atanga ni kue. 24Da ti Nzapa so azo aleke ni lani na maboko ti ala so, ayeke gi limo ti taa ndo ti nzoni kue. Da so azo aleke ni, ni laa Christ ali lani na ya ni pepe, me lo li na yayu si lo luti na le ti Nzapa ndali ti nzoni ti e. 25Na ya ti ngu oko oko, kota wayango-sandaga ayeke mu mene ti anyama si lo yeke li na ni na da ti Nzapa. Me ti Christ, lo li na yayu pepe ti ka tere ti lo wani na kuâ fani mingi. 26Tongana ye ni ayeke fade tongaso, ngbene ye so dunia abaa gigi, ka Christ abaa pasi fani mingi awe. Me so lango ti ndani aga nduru awe, Christ asi fani oko biani biani titene lo zi asiokpari ti azo na lege ti mene ti lo wani. 27A diko na zo kue ti kui gi fani oko, na pekoni, Nzapa ayeke fâ ngbanga na li ti lo. 28Legeoko nga, Christ amu tere ti lo na sandaga fani oko titene lo zi siokpari ti azo mingi. Ti fani use ni, lo yeke kiri ti ga ti zi siokpari ti azo pepe, me ti soo azo so kue ayeke ku lo.
Copyright
Learn More


text:
76: A futi Jérusalem
NGU 10 ahon awe ngbene ye so gbia Nébucadnezzar agbu azo ti Israël kue so ahinga mbeti mingi lo gue na ala na Babylone. Bâ ye so asi fadeso! A gbi kodoro ti Jérusalem kue. Azo ti Israël so akui pëpe, a mû ala a gue na ala na ngbâa na Babylone.
Girisa pëpe, ye so asi tongana ti so aprophète ti Jéhovah atene lani tongana azo azia sioni sarango ye ti ala pëpe. Me azo ti Israël amä tënë ti aprophète pëpe. A hon ti voro Jéhovah, ala ngbâ ti ala ti voro gi anzapa ti wataka. Tongaso, a lingbi a fâ ngbanga na ndo ti ala. E hinga ni ngbanga ti so prophète Ezéchiel afa na e asioni ye kue so ala sara.
Ezéchiel ayeke zo wa? Mo hinga lo? Lo yeke oko ti amaseka-koli so gbia Nébucadnezzar amû ala a gue na ni na Babylone a sara ngu 10 awe, kozoni si a futi Jérusalem. Daniel na amba ti lo ota, Sadrac, Mésac na Abed-Nego, ague na Babylone na oko ngoi ni so.
Tongana Ezéchiel ade na Babylone, Jéhovah afa na lo asioni ye so ayeke si kâ na temple na Jérusalem. Jéhovah afa na lo aye so na lege ti miracle. Ezéchiel angbâ tâ gi na Babylone, me Jéhovah amû lege na lo ti bâ ye kue so asi na yâ ti temple ni. Ye so Ezéchiel abâ so ayeke sioni mingi!
Jéhovah atene na Ezéchiel: ‘Bâ asioni ye so azo ayeke sara na yâ ti temple! Bâ afoto ti angbo na ti anyama nde nde na ndo ti amur ni so azo ti Israël ayeke voro ni!’ Ezéchiel abâ ye so kue, na lo zia aye so na mbeti.
Jéhovah ahunda na Ezéchiel, lo tene: ‘Mo bâ ye so amokonzi ti Israël ayeke sara na hondengo ni?’ Ezéchiel abâ ye so kue. Lo bâ akoli 70 kâ, na ala kue ayeke voro anzapa ti wataka. Ala yeke tene: ‘Jéhovah ayeke bâ e pëpe. Jéhovah azia kodoro ni awe.’
Na pekoni Jéhovah afa na Ezéchiel ambeni wali so ayeke na yanga-da so ayeke na mbage ti banga ti temple ni. Ala yeke voro Thammuz, mbeni nzapa ti wataka. Ezéchiel abâ nga akoli 25 tongaso na kota yanga-da ti temple ni. Ala yeke kuku na mbage ti tö na ala yeke voro lâ.
Jéhovah atene: ‘Azo so akpe mbeto ti mbi pëpe. Ala sara gi aye ti sioni pëpe, me ala ga nga na yâ ti temple ni ti sara asioni ye ti ala ni!’ Tongaso lo tene: ‘Ala yeke bâ ngangu ti ngonzo ti mbi. Mbi yeke bâ nga mawa ti ala pëpe tongana mbi yeke futi ala.’
A yeke gi ngu ota tongaso na pekoni so Jéhovah afa aye so kue na Ezéchiel si azo ti Israël alondo ti ke yanga ti gbia Nébucadnezzar. Tongaso, Nébucadnezzar ague asara bira na ala. Ngu oko na ndambo na pekoni, aturugu ti Babylone akungbi gbagba ti Jérusalem na sese na ala gbi kodoro ni kue. Ala fâ azo ti Israël mingi na ala gue na ambeni na ngbâa na Babylone.
Ngbanga ti nyen Jéhovah azia si mara ti sioni ye tongaso asi na azo ti Israël? A yeke ngbanga ti so ala mä Jéhovah pëpe na ala bata andia ti lo nga pëpe. Ye so afa na e so a yeke kota ye ti tene e sara lakue ye so Nzapa atene.
Kozoni, gbia Nébucadnezzar azia gi azo kete ti ngbâ na sese ti Israël. Lo zia Guedalia, mbeni Juif, na ndo ti azo ni so. Me ambeni na popo ti ala afâ Guedalia. Azo ni asara fadeso mbeto ti tene azo ti Babylone aga afâ ala kue, ngbanga ti so ala sara sioni ye so. Tongaso ala gbu Jérémie na ngangu ti mû peko ti ala, na ala kpe kodoro ni, ala gue na Egypte.
Zo oko angbâ na sese ti Israël pëpe. Teti ngu 70 kodoro ni aduti senge senge, zo oko ayeke na yâ ni pëpe. Me Jéhovah amû yanga so fade lo yeke kiri na azo ti lo na sese ti ala na peko ti ngu 70. Me zia e bâ aye so asi na azo ti Nzapa na ngoi so ala de na sese ti Babylone tongana angbâa.
2 aGbia 25:1-26; Jérémie 29:10; Ezéchiel 1:1-3; 8:1-18.
Ahundango tënë
- Nyen la asi na Jérusalem nga na azo ti Israël na lê ti foto so?
- Ezéchiel ayeke zo wa? Jéhovah afa na lo asioni ye wa?
- Ndali ti so azo ti Israël akpe mbeto ti Jéhovah pëpe, Jéhovah atene so lo yeke sara nyen?
- Ye wa gbia Nébucadnezzar asara na peko ti so azo ti Israël alondo ti ke yanga ti lo?
- Ngbanga ti nyen Jéhovah azia lege si a futi Israël sioni mingi tongaso?
- A sara tongana nyen si na nda ni zo oko angbâ na sese ti Israël pëpe? Sese ni angbâ gi tongaso teti ngu oke?
Ambeni hundango tënë
- Diko 2 aGbia 25:1-26.
Sédécias ayeke zo wa? Nyen la asi na lo nyen? Tongana nyen ye so asara si mbeni prophétie ti Bible aga tâ tënë? (2 aGbia 25:5-7; Ezéch. 12:13-15).
Ti Jéhovah, azo wa la ayeke na gunda ti kengo yanga kue ti Israël? (2 aGbia 25:9, 11, 12, 18, 19; 2 Chron. 36:14, 17).
- Diko Ezéchiel 8:1-18.
Tongana nyen abungbi ti vorongo so atene ala yeke achrétien asara ye tongana azo ti Israël so giriri avoro lâ? (Ezéch. 8:16; Es. 5:20, 21; Jean 3:19-21; 2 Tim. 4:3).


text:
Ala mû tere ti ala wani ti sara ye: na Océanie
RENÉE, mbeni ita-wali so ayeke na ngu 30 na ndo ni tongaso, akono na yâ ti mbeni sewa ti aTémoin so ayapu na fango tënë na Australie. Lo tene: “Fani mingi e yeke gue lani na ando so kota bezoin ti awafango tënë ayeke dä.” Lo kiri lo tene: “Papa na Mama asara si a nzere na mbi mingi ti gue na ando so kota bezoin ayeke dä. Na ngoi so mbi dü amolenge use, mbi ye lani ti tene ala sara mara ti ye so mbi sara so.”
Aye so Renée na koli ti lo Shane so ayeke nduru na ngu 40 tongaso azia na gbele ala ti si dä na lege ti yingo ayeke oko. Koli ni atene: “Na peko ti so e dü use molenge ti e, e diko na yâ ti Tour ti Ba Ndo tënë na ndo ti mbeni sewa so ague lani na mbongo-do ti Pacifique na kete bateau ti ala wani ti fa tënë na azoa ti Tonga. * Article ni apusu e ti tokua mbeti na filiale ti aTémoin ti Jéhovah ti Australie nga na ti Nouvelle-Zélande ti fa na e ndo so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi. * A hunda lani na e ti gue na Tonga; ndo so e diko lani tënë na ndo ni so.”
Na peko ti so Shane, Renée, na amolenge ti ala Jacob nga na Skye asara ngu oko tongaso na Tonga, akpale ti poroso so asi na peko ti tere asara si ala kiri na Australie. Teti so ala zia lani na gbele ala ti fa tënë mingi, ala girisa ni ape. Na ngu 2011, ala gue na Île Norfolk mbeni kete zoa ti Pacifique so ayo kilomètre 1500 tongaso na tö ti Australie. So ala gue kâ so ala wara ye ti nzoni na pekoni? Jacob so ayeke laso na ngu 14 atene “Jéhovah abâ gi lege ti e ape me lo sara nga si kua ti fango tënë anzere na e mingi.”
ALA GI TI SARA KUA TI JÉHOVAH LEGEOKO NA SEWA
Legeoko tongana Shane, Renée nga na amolenge ti ala, asewa mingi amû tere ti ala wani ti gue na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi. Nyen la apusu ala ti sara ni?
“Mingi ti azo ni kâ aye nzoni tënë mingi. E ye ti sara kue ti tene ala wani amanda Bible lakue.”—Burnett
Ita Burnett na wali ti lo Simone so ngu ti ala ayeke 30 na ndo ni tongaso, nga na amolenge ti ala Eston so ayeke fadeso na ngu 12 na Caleb so ngu ti lo ayeke fadeso 9, ague lani na Burketown, mbeni zoa so ayo na Queensland, na Australie. Burnett atene: “A-Témoin ayeke fa tënë kâ ngu ota wala osio awe si ala kiri ala gue kâ. Mingi ti azo ni kâ aye nzoni tënë mingi. E ye ti sara kue ti tene ala wani amanda Bible lakue.”
Mark na Karen so ayeke na ngu 50 tongaso asara kua na yâ ti acongrégation mingi so ayeke nduru na Sydney, na Australie kozo si ala na amolenge ti ala ota Jessica, Jim, nga na Jack ague lani na Nhulunbuy mbeni kodoro so ayo mingi na Territoire ti Banga so azo ni ayeke gi mosoro ti gbe ti sese. Mark atene: “Mbi ye azo ni kâ mingi, mbi ye ti duti na ndo so mbi yeke na aye mingi ti sara na yâ ti congrégation nga na fango tënë.” Ye oko, Karen asara mbeto ti guengo ni lani kete. Lo tene: “Na peko ti so Mark na aita adë bê ti mbi, mbi yeke lani nduru ti gue. Laso a nzere na mbi mingi so mbi gue lani.”
Na ngu 2011, Benjamin na wali ti lo Carolyn nga na akete molenge ti ala ti wali Jade na Bria so ade ti gue na ekole ape alondo lani na Queensland, na Australie ala kiri na Timor-Leste, mbeni kete kodoro so ayeke na Zoa ti Timor so ayeke na popo ti azoa ti Indonésie. Ben atene: “Mbi na Carolyn e sara lani kua ti pionnier spécial na Timor-Leste. Fango tënë kâ ayeke pendere mingi, na aita ayeke nduru ti mû maboko na zo. Vundu asara lani e mingi ti zia ndo ni kâ ti hon. E leke lani na bê ti e ti kiri kâ. Na ngoi so e dü amolenge ti e, e kiri na ye so e ye ti sara so na peko me e changé ni ape.” Carolyn atene: “E ye lani ti tene amolenge ti e asara kamarade na amissionnaire, aBéthelite nga na apionnier spécial tongaso si ala wara ngia na yâ ti kua ti Jéhovah.”
ALA LEKE TERE TI ALA KOZO SI ALA GUE
Jésus atene lani na adisciple ti lo, lo tene: “Zo wa na popo ti ala, tongana lo ye ti sara mbeni tour, lo yeke duti kozoni pëpe ti diko ngere ni, ti bâ wala ye so lo yeke na ni alingbi ti tene lo hunzi na tour ni?” (Luc 14:28). Legeoko nga, tongana mbeni sewa aleke ti gue na mbeni ndo, a yeke kota ye ti tene ala leke tere ti ala nzoni. Nyen la ala yeke na bezoin ti leke ni?
SONGO TI ALA NA JÉHOVAH: “Ben atene: “E ye lani ti sara kua ndali ti aita me pëpe ti ga mbeni kungba na ndo ti ala. Tongaso, kozo si e gue, e sara kue ti kpengba songo ti e na Jéhovah. E leke ti fa tënë mingi nga ti sara ambeni kua mingi na yâ ti congrégation.”
Jacob so e sara tënë ti lo fade atene: “Kozo ti tene e gue na Île Norfolk, fani mingi e diko gigi ti ambeni zo na yâ ti Tour ti Ba Ndo nga na Réveillez-vous ! so asara tënë na ndo ti asewa so ague na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi. E sara lisoro na ndo ti akpale so ala tingbi na ni nga tongana nyen la Jéhovah abâ lege ti ala.” Ita ti lo ti wali Skye so ayeke na ngu 11 atene: “Mbi wani mbi sambela fani mingi; mbi na Mama na Papa nga e sambela.”
TËNË TI BÊ TI ALA: Renée atene: “Ndali ti so e lango nduru na afami nga na akamarade ti e nga e yeke na mbeni ndo so mbi ye ni mingi, mbi lingbi lani ti hon ape. Me, ahon ti tene mbi pensé na ndo ti aye so mbi dö mbi zia, mbi gbu li lani na ndo ti aye ti nzoni so sewa ti e ayeke wara tongana e hon.”
NGOBO TI AZO NI: Mingi ti asewa asara recherche ti leke tere ti ala ndali ti afini ndo so ala yeke gue dä. Mark atene: “E diko ye mingi na ndo ti Nhulunbuy. Aita ti kodoro ni atokua na e ambeti-sango so amû maboko na e ti hinga azo ti ndo ni nga na asarango ye ti ala.”
Shane so ague na Île Norfolk atene: “Ye so ayeke kota na mbi mingi ayeke ti gi ti duti na anzoni sarango ye ti aChrétien. Mbi hinga lani so tongana mbi sara ye na bê ti mbi kue, mbi sara ye na nzoni bê, mbi sara ye na lege ni, mbi sara kua ngangu, mbi yeke duti nzoni na ndo kue so mbi yeke gue dä.”
AKPALE SO E HON NDO NI
Ti sara kua nzoni na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi, a yeke kota ye ti duti nduru ti changé aye nga ti duti na nzoni bango ndo na ngoi so e tingbi na mbeni kpale so e ku tere ti e na ni ape. Zia e bâ ambeni tapande ni.
Renée atene: “Mbi manda lani ti sara ye na alege nde nde. Na tapande, tongana pupu asara mingi abateau ayeke ga ape, warango kobe aga ngangu nga ngere ni amonté. Tongaso, na ngoi so mbi yeke tö ye, mbi yeke sara ye na ndara.” Koli ti lo Shane atene: “E leke ti vo ye yenga oko oko alingbi na ti so e leke ti vo.”
Molenge ti ala Jacob afa ti lo mbeni kpale nde. Lo tene: “Fini congrégation so e gue dä so gi aita mbasambala la ayeke na yâ ni na ala kue ayeke akota zo. Tongaso, mbeni mba ti mbi ti tene e na lo e sara kamarade ayeke dä ape. Me na ngoi so mbi na ala e yeke fa tënë lani, hio e ga akamarade.”
Jim so ayeke fadeso na ngu 21 awara nga mara kpale ni so. Lo tene: “Congrégation so ayeke nduru mingi na e ayeke ti Nhulunbuy so ayo kilomètre 725 tongaso. E yeke sara mingi ti akota bungbi ti e kâ. E yeke si kâ kozo tongaso si e lingbi ti sara lisoro na aita. Angoi ni so ayeke kota mingi na lê ti e na yâ ti ngu so e sara kâ.”
“A NZERE NA E MINGI SO E GA GE”
Bible atene: “Tënë nzoni ti L’Éternel asara si zo awara mosoro, na Lo zia vundu dä pëpe.” (aProv. 10:22). Na yâ ti dunia kue, gbâ ti aita so ague na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi abâ so tënë so ayeke tâ tënë.
Mark atene: “Kota ye so ahon atanga ni kue ayeke ye ti nzoni so amolenge ti e awara na peko ti tambela ti e ni. Akozo molenge ti e use ahinga na bê ti ala kue so Jéhovah ayeke bâ lege ti azo so azia aye ti Royaume na kozo ndo. Zo apeut ti vo mara ti confiance so ape.”
Shane atene: “Mbi yeke nduru mingi na wali nga na amolenge ti mbi. Tongana ala yeke fa ye so Jéhovah asara na ala, a nzere na mbi mingi. Molenge ti lo Jacob atene: “Ngoi ni so ayeke lani mbeni pendere ngoi. A nzere na mbi mingi so e ga ge.””


text:
25: Sewa ti Jacob ague na Egypte
JOSEPH akanga bê ti lo gbä. Lo tene na azo ti kua ti lo kue ti sigigi. Tongana Joseph angbâ gi lo oko na aita ti lo, lo komanse ti toto. Bâ tongana nyen bê ti aita ti lo adö, ndali ti so ala hinga pëpe nda ni so lo yeke toto. Na nda ni, Joseph atene: ‘Mbi yeke Joseph. Babâ ti mbi angbâ na fini?’
Li ti aita ti lo akpe kue si ala hinga tënë so ala lingbi ti tene pëpe. Mbeto agbu ala. Me Joseph atene: ‘Ala ga nduru na mbi.’ Tongana ala pusu nduru, lo tene: ‘Mbi yeke ita ti ala Joseph so ala kä na azo ti Egypte.’
Joseph angbâ ti sara tënë na ngangu pëpe, lo tene: ‘Ala gi bê ti ala pëpe ndali ti so ala kä mbi si mbi ga ge. Biani a yeke Nzapa si atokua mbi na Egypte ti sö fini ti azo. Pharaon azia mbi mokonzi ti kodoro ni kue. Tongaso, ala kiri na kodoro hio na ala tene na babâ ti mbi atënë so kue. Ala tene na lo ti ga ti duti ge.’
Na pekoni, Joseph atï na go ti aita ti lo, lo toto na lo su ngbangba ti ala kue. Tongana Pharaon amä so aita ti Joseph aga, lo tene na Joseph: ‘Zia ala mû apuse ala gue amû babâ ti ala na asewa ti ala na ala kiri ge. Mbi yeke mû na ala sese na Egypte so ayeke nzoni ahon atanga ni kue.’
Ala sara tongaso. Jacob aga na sese ti Egypte na sewa ti lo kue. Bâ na lê ti foto so Joseph na tingbingo babâ ti lo.
Sewa ti Jacob aga mingi. Azo ti sewa ti lo kue ayeke lani 70 na ngoi so ala ga na Egypte, tongana a diko Jacob na amolenge ti lo na atarä ti lo. Me na tere ni, awali ti amolenge ni nga peut-être azo ti kua mingi ayeke dä nga. Ala kue aga asara kodoro na Egypte. A iri ala azo ti Israël, ngbanga ti so Nzapa achangé iri ti Jacob ti ga Israël. Ala ga azo so Nzapa abâ ala nde na tanga ti ambeni mara, tongana ti so e yeke bâ ande.
Genèse 45:1-28; 46:1-27.
Ahundango tënë
- Nyen la asi tongana Joseph afa tere ti lo na aita ti lo?
- Tënë wa Joseph afa nda ni na nzobe na aita ti lo?
- Pharaon atene nyen tongana lo mä tënë ti aita ti Joseph?
- Sewa ti Jacob akono lani tongana nyen na ngoi so ala lï na Egypte?
- Iri wa a mû na azo ti sewa ti Jacob? Ngbanga ti nyen a mû iri so na ala?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 45:1-28.
Tongana nyen mbaï ti Bible na ndo ti Joseph afa so tongana a leke ti sara sioni na awakua ti Jéhovah, Jéhovah alingbi ti changé ye so si a ga nzoni? (Gen. 45:5-8; Es. 8:10; aPhil. 1:12-14).
- Diko Genèse 46:1-27.
Jéhovah akiri atene nyen na Jacob ti dë bê ti lo tongana lo yeke na lege ti gue na Egypte? (Gen. 46:1-4).


text:
Ndjoni da ti nzapa na ya jesus
Ndjoni da ti nzapa na ya jesus (Véritable Jésus Église) a yéké da ti znapa so lèkérè na beijing na kodro séssé ti chine na ngou 1917. Lasso ,mon wara 2,5 million tia wama bè so a yéké na ya ti da ti znapa so na 45 kodro ti ndoti ti séssé koué.Da ti znapa so a kè pentecotiste so à yéké mbangué ti da ti znapa na ya jesus so a sigui na ya tia tango so. Da ti nzapa a fa tènè ti nzapa na bia gospel na ya tia kodro koué avant kiri gnon ti Jesus. Da ti znapa so a manabè na balako tènè so ayèkè :
- Ingo vourou
- Baptême
- Soukoura ngon guérè
- Communion na ya ingo
- Lango ti sabbat
- Jésuis Christ: Jésuis Christ, iri so a ga fini, lo kwi na kéké ti croix tènè ti a pécheurs, lo zingon na lango ota na péko ti kwa et lo sou na ndouzou. Lo yéké sauveur ti a zo, zo so a lèkèrè séssé na ndouzou, oko nzapa.
- Mbéti ti nzapa: Mbéti ti nzapa, na ya ni mgbéré na fini testament , so ayékè tènè ti yanga ti nzapa a kié ta tènè a yèkè tonga na mbéti ti guigui ti wamabê.
- Salut: Nzapa la mou fini na grace. A wamabê a doit ti bando gui na bangué ti ingo vourou si a la yo iri ti nzapa na ndouzou si a la yé gugui kwè.
- Da ti znapa
- Tango ti jugement


text:
Yenga ti 2-8 mai
JOB 38-42
Bia 63 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Ti sambela ndali ti ambeni zo anzere na Jéhovah”: (pn. 10)
Job 42:7, 8—Jéhovah aku na mbage ti Job ti sambela ndali ti Eliphaz, Bildad na Tsophar (w13 15/6 21 par. 17; w98-F 1/5 30 par .3-6)
Job 42:10—Na peko ti so Job asambela ndali ti ala Jéhovah asara si tere ti lo aga nzoni (w98-F 1/5 31 par. 2)
Job 42:10-17—Jéhovah airi tënë nzoni mingi na ndo ti Job ndali ti mabe ti lo nga na gbungo ngangu ti lo (w94-F 15/11 20 par. 19-20)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Job 38:4-7—Azo wa la ayeke “atongoro ti ndapre,” nga nyen la e hinga na ndo ti ala? (bh 97 par. 3)
Job 42:3-5—Tongana nyen la e lingbi ti bâ Nzapa na ngoi so e yeke na akpale? (w15 15/10 8 par. 16-17)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Job 41:1-26
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Leke akode ti fango na tënë ti nze so: (pn. 15) Lisoro. Zia vidéo ti kode ti fango na tënë oko oko, na sara lisoro na ndo ti akota tënë ni. Sara tënë kete na ndo ti “Lege ti sara kua na JW Library” na ngoi so ala yeke sara lisoro na ndo ti lege ti sarango kua na ni na ndo ti téléphone wala tablette ti ala. Dabe ti aita so na nze oko oko ala yeke fa ande wungo ti avidéo so ala zia ni na azo na fango tënë. Wa aita kue ti leke kode ti fango na tënë ti ala wani.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 60
“Mo hinga ti sara kua na JW Library?”: (pn. 15) To nda ni na lege ti mbeni lisoro so asara penze-ngbonga oku na ndo ti article ni. Na pekoni zia vidéo To nda ti sara kua na “JW Library” nga sara lisoro kete na ndo ni. Na pekoni, sara nga tongaso na vidéo Téléchargé ambeti ti e na sara kua na ni nga na vidéo Leke konongo ti ambeti ni ti lingbi na dikongo ye ti mo. Wa aita kue so ala lingbi ti zia application JW Library na ndo ti téléphone wala tablette ti ala nga ti téléchargé ambeti ti e kozo si a sara mbage “Lege ti sara kua na JW Library” so a yeke sara ande lisoro na ndo ni na yenga ti 16 mai.
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) ia chap. 14 par. 14-22, dango bê ti l. 124
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 77 na sambela


text:
1A-ita, ala hinga pepe? Mbi yeke tene tënë so na azo so ahinga Ndia nzoni mingi: Ndia ayeke na ngangu na ndö ti zo gi na ngoi so zo ni ade na fini. 2Na lege ti tapande ti mungo tere ti koli na wali, ndia akanga wali na koli ti lo na ngoi so koli ni ade na fini; me tongana koli ni akui, wali ni asigigi awe na gbe ti ndia so lani akanga lo na koli ti lo so. 3Tongana wali ni amu mbeni koli nde na ngoi so koli ti lo ade na fini, fade azo ayeke iri lo wali ti gingo koli. Tongana koli ni akui awe, wali ni asigigi na gbe ti ndia ni awe; lo lingbi ti mu mbeni koli nde senge, azo alingbi ti iri lo wali ti gingo koli pepe. 4A-ita ti mbi, ye ni ayeke nga tongaso ndali ti ala: na lege ti kuâ so Christ akui, ala nga ala kui si ala sigigi na gbe ti Ndia awe. Ti fadeso ala ga azo ti Christ, lo so azingo na kuâ awe; ala ga azo ti lo titene e sara anzoni ye ndali ti Nzapa. 5Biani, so ando e ngba ti sara ye so be ti e wani aye, asioni nzara ti be ti e awara ngangu na lege ti Ndia si ala yeke sara kua na ya ti tere ti e ti gue na e na kuâ. 6Me fadeso, e sigigi na gbe ti Ndia awe, e yeke azo so akui awe ti sigigi na ya ti kanga ti Ndia si e yeke sara na Nzapa na fini kode so Yingo amu na e. E yeke kiri ti sara na Nzapa na ngbene kode pepe so Ndia ti Moïse amu na e. 7Tongaso, fade e yeke tene nyen? Ndia ayeke siokpari? Oko pepe! Me Ndia afa na mbi ti hinga ye so ayeke siokpari. Ndia atene: “Mo sara nzara ti ye ti zo pepe.” Tongana ndia atene fade tënë na ndö ti sarango nzara ti ye ti zo pepe, ka mbi hinga ni pepe. 8Me siokpari awara lege ti zia nzara ti asioni ye nde nde na be ti mbi na lege ti ndia so, nilaa tongana ndia ayeke daa pepe, siokpari ayeke ye so akui awe. 9Ando, so mbi de ti hinga Ndia pepe, mbi yeke na fini; me so mbi hinga tënë ti ndia awe, siokpari awara lege ti duti na fini 10si mbi kui ti mbi: tënë ti Ndia so ayeke fade ye ti mungo fini na zo, akiri aga ye so ayeke gue na mbi na kuâ. 11Biani, na lege ti tënë ti Ndia laa siokpari awara lege ti handa mbi si afâ mbi. 12Tongaso, Ndia alondo na Nzapa, atënë oko oko ti Ndia alondo na Nzapa, ayeke mbirimbiri si ayeke nga ye ti nzoni. 13Ye so ayeke ye ti nzoni, akiri aga ye ti fango mbi? Oko pepe! Me siokpari laa afâ mbi: siokpari amu ye so ayeke nzoni ti fâ mbi na ni, ti fa so lo yeke siokpari biani, nilaa na lege ti tënë ti ndia, siokpari afa so lo yeke taa ye ti sioni biani. 14E hinga so Ndia ayeke ye ti Yingo; ti mbi, mbi yeke zo senge, a ka mbi tongana ngbaa na siokpari. 15Biani, mbi hinga li ti mbi na ye so mbi yeke sara pepe: ye so mbi ye, mbi yeke sara ni pepe, me ye so mbi ke, ni laa mbi yeke sara. 16Tongana mbi sara ye so mbi ye pepe, andaa mbi yeda na Ndia si mbi yeda nga so Ndia ayeke nzoni ye. 17Mbi laa mbi yeke sara ye so pepe, me siokpari so aduti na ya ti mbi laa ayeke sara ni. 18Mbi hinga so mbeni ye ti nzoni ayeke na ya ti mbi pepe, so ti tene na ya ti tere ti mbi ti zo. Ti be ti mbi, mbi ye ti sara nzoni ye, me mbi yeke na ngangu ti sara ni pepe. 19Biani, ye ti nzoni so mbi ye, mbi yeke sara ni pepe, me ye ti sioni so mbi ye pepe, ni laa mbi yeke sara ni. 20Tongana mbi sara ye so mbi ye pepe, so ti fa atene, siokpari so ayeke duti na ya ti mbi laa ayeke sara ni, me mbi pepe. 21Tongaso, mbi baa so mbeni ndia ayeke daa: tongana mbi ye ti sara ye ti nzoni, sioni ye laa ayeke ku mbi kungo titene mbi sara ni. 22Nilaa na ya ti be ti mbi kâ, Ndia ti Nzapa laa anzere na mbi. 23Me mbi baa na ya ti tere ti mbi, mbeni ndia nde ayeke daa: ndia ni ayeke tiri na mbeni ndia so gbungo li ti mbi ayeda na ni. Ndia ni asara si mbi ga ngbaa ti siokpari so ayeke na ya ti tere ti mbi. 24So mawa na mbi! Zo wa laa ayeke zi ande mbi na ya ti tere so ayeke gue na mbi na kuâ so? 25Mbi mu singila na Nzapa na iri ti Jésus Christ, Kota Gbia ti e! Tongaso, lege so mbi yeke duti na ni ayeke so: na lege ti gbungo li ti mbi, mbi ga ngbaa ti Ndia ti Nzapa si na lege ti dutingo ti mbi ti zo, mbi ga ngbaa ti ndia ti siokpari.
Copyright
Learn More


text:
Akode ti fango na tënë
TOUR TI BA NDO
Hundango tënë ni: Mo kue mo hinga atënë ti yâ ti versê so?
Versê ni: Jn 3:16
Fa mbeti ni: Article ti Tour ti Ba Ndo so afa tongana nyen la pasi nga na kuâ ti Jésus alingbi ti ga na mo aye ti nzoni.
TOUR TI BA NDO (bâ ndangba lembeti ni)
Hundango tënë ni: Bâ hundango tënë so nga na ambeni kiringo tënë ni. [Diko kozo hundango tënë ti molongo ti atënë so.] Mo tënë ti mo nyen?
Versê ni: Mt 4:1-4
Fa mbeti ni: Ngbene ye so Zabolo asara lani tënë na Jésus nga lo tara lo, Zabolo ayeke gi pëpe mbeni senge ye ti sioni. Ambeni tënë wa la Bible atene na ndo ti Zabolo? Article so afa atënë mingi na ndo ni.
MBETI TI TISANGO AZO NA MÉMORIAL
Fa mbeti ni: E yeke kangbi mbeti ti tisango ndo so na azo kue ndali ti mbeni kpengba ye so ayeke si ande. [Mû na zo ni mbeti ti tisango ndo ni.] Na lango 23 ti mars, azo kutu mingi na yâ ti dunia kue ayeke bungbi ande ti dabe ti ala na kuâ ti Jésus Christ nga ti mä mbeni kota fango tënë ti Nzapa so ayeke fa tongana nyen la e lingbi ti wara aye ti nzoni na lege ti kuâ ti Jésus. Mbeti ti tisango ndo so afa ndo so e yeke sara ande bungbi ni dä na yâ ti vaka ti e nga na l’heure ni. Tongana lege ayeke dä, mo peut ti ga ande.
LEKE KODE TI MO WANI
Sara kua na mbage so ti leke na kode ti fango tënë ti mo wani.