text:
YE TI MANDA 91
A zingo Jésus na kuâ
Na peko ti so Jésus akui, mbeni koli so ayeke na mosoro mingi, so iri ti lo ayeke Joseph, ahunda na Pilate ti zia lege na lo ti descend kuâ ti Jésus na ndö ti keke. Joseph akanga terê ti kuâ ni na mbeni pendere bongo ti lin legeoko na a-épice, na lo zia kuâ ni na yâ ti mbeni dû ti kuâ so a zi ni fini fini. Lo zia mbeni kota tênë na yanga ti dû ti kuâ ni. Aprêtre-mokonzi atene na Pilate, atene: ‘E sara mbeto ti tene ambeni disciple ti Jésus ague amû kuâ ni na ala tene so lo zingo na kuâ awe.’ Tongaso Pilate atene na ala: ‘Ala kanga yanga ti dû ti kuâ ni nzoni na ala bata ni nzoni.’
Lango ota na pekoni, na yanga ti ndapre, ambeni wali ague na dû ti kuâ ni na ala bâ so a pusu tênë so a zia lani na yanga ti dû ti kuâ ni so a zia ni nde. Tongana ala lï na yâ ti dû ti kuâ ni, mbeni ange asara tënë na ala, lo tene: ‘Ala sara mbeto ape. A zingo Jésus na kuâ awe. Ala gue ala tene na adisciple ti lo ti wara lo na Galilée.’
Marie ti Magdala ague hio lo wara Pierre na Jean. Lo tene na ala: ‘Mbeni zo amû kuâ ti Jésus ahon na ni!’ Pierre na Jean amû loro ala gue na dû ti kuâ ni. Na ngoi so ala bâ so yâ ti dû ti kuâ ni ayeke senge, ala kiri na yanga-da ti ala.
Na ngoi so Marie akiri ague na dû ti kuâ ni, lo bâ a-ange use na yâ ni na lo tene na ala: ‘Mbi hinga ndo so ala gue na Seigneur ti mbi dä ape.’ Na pekoni, lo bâ mbeni koli, lo pensé ti lo atene a yeke zo ti lekengo yâ ti yaka ni la, lo tene na lo, lo tene: ‘Kota zo, pardon, fa na mbi ndo so mo zia lo dä.’ Me na ngoi so koli ni atene na lo atene: “Marie!” lo hinga so ayeke Jésus la. Lo dekongo, lo tene: “Maître!” na Marie agbu lo ngangu. Jésus atene na lo: ‘Gue mo tene na aita ti mbi so mo bâ mbi.’ Droit, Marie amû loro lo wara adisciple ni na lo tene na ala so lo bâ Jésus.
Ngoi kete na pekoni, gï na yâ ti lango ni, adisciple use alondo na Jérusalem ti gue na Emmaüs. Mbeni koli awara ala na lege na lo hunda na ala ti fa na lo ye so ala ngbâ ti sara tënë na ndö ni so. Ala tene: ‘Mo hinga ape? A sara lango use awe la, aprêtre-mokonzi asara si a fâ Jésus. Fadeso ambeni wali atene so lo zingo awe!’ Koli ni ahunda ala, atene: ‘Ala mä na bê na tënë ti aprophète ape? Ala tene so Christ ayeke kui ande na pekoni a yeke zingo lo.’ Koli ni angbâ ti fa nda ti Mbeti ti Nzapa na ala. Tongana ala si na Emmaüs, adisciple ni atene na koli ni ti ngbâ na ala. Na ngoi ti tengo kobe, na peko ti so lo sambela na ndö ti mapa, ala ga ti bâ so zo ni ayeke Jésus. Mo ye ti bâ, lo girisa.
Adisciple use so akiri hio na Jérusalem na da so abazengele abungbi dä, na adisciple ni afa na ala ye so asi so. Na ngoi so ala yeke na yâ ti da ni so, Jésus asigi na lê ti ala kue. Na tongo nda ni, abazengele amä na bê ape so a yeke Jésus. Jésus angbâ atene: ‘Ala bâ maboko ti mbi, ala ndu mbi. Mbeti ti Nzapa atene so a yeke zingo ande Christ na kuâ.’
“Mbi yeke lege ni, tâ tënë na fini. Zo oko alingbi ti ga na Babâ na mbeni lege nde pëpe, gï na lege ti mbi.”—Jean 14:6


c: text/html

text: 17 Lo tene na adisciple ti lo: “Aye so ayeke sara si zo apika gere ti lo ayeke ga biani na a lingbi ti kpe ni pëpe. Me mawa na zo so aye ni so aga na lege ti lo!2 A yeke nzoni ndali ti lo tongana a kanga gï kota tênë ti nekango na ye na go ti lo, na a bi lo na yâ ti ngu-ingo ahon ti tene lo sara si mbeni oko ti akete zo so apika gere.+3 Ala sara hange. Tongana ita ti mo asara mbeni siokpari, suku na lo;+ na tongana lo changé bê ti lo, mo pardonné lo.+4 Atâa tongana lâ oko oko lo sara siokpari na terê ti mo fani mbasambala, na lo kiri na mo fani mbasambala, lo tene: ‘Mbi changé bê ti mbi awe,’ mo doit ti pardonné lo.”+5 Abazengele atene na Seigneur: “Sara si mabe ti e akiri akono.”+6 Tongaso, Seigneur atene: “Tongana ala yeke na mabe so akono tongana lê ti keke ti moutarde, ka ala yeke tene na keke ti mûrier so: ‘Mo londo na gunda ti mo kue, mo gue mo lu terê ti mo na yâ ti ngu-ingo!’ na keke ni ayeke mä yanga ti ala.+7 “Zo wa na popo ti ala, tongana lo yeke na ngbâa so ayeke sara kua na yaka wala ayeke bata anyama, si ngbâa ni alondo na yaka akiri, lo yeke tene na lo: ‘Ga ge hio mo duti na terê ti table mo te kobe’?8 Ahon ti tene tongaso, lo yeke tene ande na ngbâa ni: ‘Leke ye na mbi si mbi te kobe ti lakui. Yü bongo ti kua na mo mû na mbi kobe juska mbi hunzi ti te na ti nyon, na pekoni mo lingbi ti te na ti nyon ti mo.’9 Lo yeke bi bê ti lo ande ti kiri singila na ngbâa ni pëpe ngbanga ti so ngbâa ni asara gï aye so a fa na lo ti sara.10 Legeoko nga, tongana ala sara aye kue so a fa na ala ti sara, ala tene: ‘E yeke gï asenge senge ngbâa. Ye so e sara ayeke gï ye so a lingbi e sara ni.’”+11 Na ngoi so lo yeke gue na Jérusalem, lo hon na popo ti Samarie na Galilée.12 Tongana lo yeke lï na yâ ti mbeni kete kodro, azo ti buruma bale-oko atingbi na lo, me ala luti yongoro.+13 Ala dekongo, ala tene: “Jésus, Maître, sara nzoni bê na e!”14 Tongana Jésus abâ ala, lo tene na ala: “Ala gue ala fa terê ti ala na aprêtre.”+ Tongana ala yeke na lege ti guengo ni, terê ti ala aga nzoni.+15 Mbeni oko ti ala, tongana lo bâ so a sara si terê ti lo aga nzoni awe, lo kiri, na mungo gloire na Nzapa na kota go.16 Lo tï, lo kuku li ti lo na sese na gere ti Jésus si lo yeke kiri singila na lo. Nga, lo yeke zo ti Samarie.+17 Jésus ahunda ndo, atene: “Ala bale-oko kue la a sara si terê ti ala aga nzoni so ape? Ka atanga ni gumbaya ayeke na ndo wa?18 Mbeni zo oko ti kiri ti mû gloire na Nzapa ayeke dä pëpe, gï koli so, so ayeke zo ti mbeni mara nde so?”19 Jésus atene na lo: “Londo mo gue; mabe ti mo asava mo awe.”+20 Tongana aFarizien ahunda lo lawa si Royaume ti Nzapa ayeke ga,+ lo kiri tënë na ala: “Royaume ti Nzapa ayeke ga dandara tongaso pëpe,21 nga azo ayeke tene ande pëpe: ‘Bâ ndo ge!’ wala: ‘Bâ ndo kâ!’ ndali ti so, bâ, Royaume ti Nzapa ayeke na popo ti ala.”+22 Na pekoni, lo tene na adisciple: “Alango ayeke ga ande so ala yeke sara nzara ti bâ mbeni oko ti alango ti Molenge ti zo, me ala yeke bâ ni pëpe.23 Azo ayeke tene ande na ala: ‘Ala bâ ndo kâ!’ wala: ‘Ala bâ ndo ge!’ Ala sigi pëpe wala ala kpe na peko ti azo ni pëpe.+24 Legeoko tongana ti so wâ ti bekpa ayeke za alondo na mbeni mbage ti yayu ti si na mbeni mbage ti yayu, Molenge ti zo+ ayeke fa terê ti lo na gigi tongaso na lango ti lo.+25 Me kozoni, a lingbi lo bâ pasi mingi nga azo ti ngoi so ake lo.+26 Nga, gï tongana ti so a si lani na ngoi ti Noé,+ a yeke duti ande nga tongaso na ngoi ti Molenge ti zo:+27 Lani ala yeke te, ala yeke nyon, akoli ayeke sara mariage, awali nga ayeke sara mariage juska ti si na lango ni so Noé alï na yâ ti arche,+ na kota ngu aga lani na afuti ala kue.+28 Legeoko nga, a si ândö tongaso na ngoi ti Lot:+ Lani ala yeke te, ala yeke nyon, ala yeke vo ye, ala yeke kä ye, ala yeke lu ye nga ala yeke leke ada.29 Me na lango so Lot asigi na Sodome, wâ na soufre alondo na yayu atï na ndö ti ala tongana ngu-nzapa na afuti ala kue.+30 A yeke duti tongaso nga na lango ni so Molenge ti zo ayeke fa terê ti lo na gigi.+31 “Na lango ni so, zia zo so ayeke na li ti da me so akungba ti lo ayeke na yâ ti da ni adescend pëpe ti mû ni, na zo so ague na yaka adoit ti kiri pëpe ndali ti aye so angbâ na peko.32 Ala dabe ti ala na wali ti Lot.+33 Zo so agi ti bata fini* ti lo nzoni, lo yeke girisa ni. Me zo so agirisa fini* ti lo, lo yeke bata ni.+34 Mbi tene na ala: Na bï ni so, azo use ayeke na ndö ti gbogbo oko, a yeke mû oko a hon na lo, me a yeke dö oko ni a zia.+35 Awali use ayeke neka ye na oko tênë ti nekango na ye, a yeke mû oko ahon na lo, me a yeke dö oko ni a zia.36 *——37 Tongaso ala hunda lo, atene: “Seigneur, na ndo wa?” Lo tene na ala: “Na ndo so kuâ ayeke dä, a-aigle nga ayeke bungbi terê kâ.”+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tongana mbeni zo so e ye lo ayeke na mbeni kobela so ague na lo na kuâ
DOREEN ayeke na vundu na ngoi so a fa na lo so koli ti lo, Wesley, so ayeke na ngu 54 tongaso, ayeke na mbeni ngangu tumeur ti cerveau. * Adocteur afa so a ngbâ na koli ni nze mingi ape ti kui. Lo tene: “Mbi croire na tënë ni so ape. A sara mbi nzoni oko ape teti ayenga mingi. Mbi croire ape so ye ni so ayeke si na e la. Mbi ku terê ti mbi na ni ape.”
Sarango ye ti Doreen so ayeke si ka na azo mingi. Mbeni kobela so ayeke gue na zo na kuâ apeut ti ndu zo kue na ngoi kue. E gonda azo mingi so amû terê ti ala ti bâ lege ti azo so ala ye ala mingi si ayeke na akobela so ague na zo na kuâ. Me, a yeke kete ye ape ti bâ lege ti azo ni so. Nyen la azo ti sewa ni apeut ti sara ti dë bê nga ti bâ lege ti azo ti kobela ni? Tongana nyen la azo so ayeke mû maboko so alingbi ti hon ndö ti avundu ti ala na ngoi so ala yeke na terê ti zo ti kobela ni? Tongana zo ni aga nduru ti kui, nyen la a hunda ti sara? Kozoni kue, zia e bâ ndali ti nyen la laso ti bâ lege ti azo ti kobela ni so ayeke kete ye ape.
MBENI KPALE SO AZO AGI LI TI ALA NA NI GBÄ LASO
Akode ti kaïngo na akobela asara si wungo ti azo so akui akiri na peko. Me angu mingi kozoni, même na yâ ti akodro so ayeke na mosoro mingi, fini ti azo ayeke ninga ape. Amakongo ti asioni kobela ayeke fâ azo hio nga azo ayeke kui hio na peko ti a-accident. Azo mingi la awara lege ti gue na hôpital ape, nga ti mingi ti ala, afami ti ala la ayeke bâ lege ti ala na ala yeke kui gï na yanga-da.
Laso, guengo na li ni ti science asara si adocteur awara lege ti tiri na asioni kobela si azo angbâ na fini aninga. Akobela so ândö ayeke fâ azo hio aga laso akobela so zo ayeke kui na ni hio ape. Me, so zo akui na akobela ni so hio ape, a ye ti tene ape so lo sava awe. Mingi ni, azo so abâ pasi na mbeni kobela ayeke na ambeni kpale so asara si ala yeke na ngangu ape ti bâ lege ti terê ti ala wani. Bango lege ti azo tongaso ayeke ngangu mingi.
Ni la, mingi ni azo ayeke kui na yanga-da ape me na hôpital. Laso, azo mingi ahinga pëpe ye so ayeke si na zo na peko ti terê ngbii ti si na kuâ nga ambeni zo ni ade abâ mbeni zo na kuingo ni ape. Tongaso, mbeto ti so lo hinga ye so apeut ti si ape, a peut ti sara si aga ngangu na mbeni zo ti bâ lege ti mbeni zo ti sewa ti lo so ayeke na kobela. Nyen la alingbi ti aidé lo?
LEKE AYE KOZO
Tongana ti so tapande ti Doreen afa ni, azo mingi ayeke na vundu tongana mbeni zo so ala ye lo mingi ayeke na mbeni kobela so ague na zo na kuâ. So gingo bê, mbeto nga na vundu ayeke sara mo so, nyen la alingbi ti aidé mo ti leke terê ti mo ndali ti aye so angbâ ti ga? Mbeni wakua ti Nzapa asambela lani atene: “Fa na e tongana nyen ti diko alango ti e si e lingbi ti wara mbeni bê so ayeke na ndara.” (Psaume 90:12). Ni la, sambela Jéhovah Nzapa na bê kue ti fa na mo tongana nyen ti ‘diko alango ti mo’ na lege ti ndara, tongaso si mo na zo ti kobela ni alingbi ti sara kua nzoni na angoi so angbâ.
Ye so a hunda mbeni nzoni lekengo yâ ti aye. Tongana zo ti kobela ni apeut ti sara tënë nga lo ye ti sara tënë na ndö ni, a yeke nzoni ti hunda lo ti fa zo so alingbi ti mû adesizion na place ti lo na ngoi so lo yeke na ngangu encore ape ti sara ni. Tongana a sara lisoro na lo polele ti hinga wala lo ye si a réanimé lo, wala a gbanzi lo na hôpital wala ti tene a soigné lo na ambeni kode ti kaïngo na kobela, a lingbi ti sara si azo ti sewa ni amä terê nga bê ti ala afâ ngbanga na ndö ti ala ape, tongana a hunda na ala ti mû desizion na place ti zo ti kobela ni so apeut ti sara mbeni ye oko ape. Ti sara lisoro kozo nga polele asara si azo ti sewa ni azia li ti ala gï na ndö ti bango lege ti zo ti kobela ni. Bible atene: “Tongana azo abungbi ti pika patara pëpe, ye so ala leke ti sara atï na ngu.”—aProverbe 15:22.
LEGE TI AIDÉ ZO TI KOBELA NI
Mingi ni, kozo kua so mbeni zo so ayeke bâ lege ti zo ti kobela ayeke sara ayeke ti dë bê ti lo. Mbeni zo so ague ti kui ayeke na bezoin ti hinga so a ye lo nga so lo yeke lo oko ape. A lingbi ti fa na lo ni tongana nyen? Diko ambeni mbeti na lo wala he bia na lo. Soro ambeti wala abia so ayeke kpengba lo nga so anzere na lo. A dë bê ti azo mingi tongana mbeni zo ti sewa ti ala agbu maboko ti ala na asara tënë yeke na ala.
A yeke lakue nzoni ti gi ti hinga azo so aga ti bâ zo ti kobela ni. Mbeni mbeti atene so, tanga ti ye ti terê ti zo so angbâ ti sara kua, na popo ti aye tongana lê, mê, langue, hôn nga na maboko, ayeke mê. Mê ti mbeni zo ti kobela apeut ti ngbâ ti sara kua nzoni atâa so na bango ni zo ni alango. Ni la, mbeni tënë so mo peut ti tene na lê ti zo ni ape, tene ni pëpe na ngoi so lo lango.
Tongana lege ayeke dä, sambela legeoko na lo. Bible afa so na mbeni ngoi lani, bazengele Paul na amba ti lo ayeke na yâ ti mbeni ngangu kpale na a sara si ala hinga pëpe wala ala yeke ngbâ lani na fini. Mungo maboko ti zo wa la ala gi lani? Paul avoro yanga na akamarade ti lo, atene: “Ala nga, ala lingbi ti sara mbeni ye ndali ti e na lege ti vorongo terê ti ala na Nzapa.” (2 aCorinthien 1:8-11). A yeke kota ye mingi ti sambela na bê kue na ngoi ti akota gingo bê nga na angangu kobela.
PENSÉ KOZONI NA YE SO ALINGBI TI SI
Lakue, ti hinga so mbeni zo so mo ye lo mingi ayeke gue ti kui ayeke ye so ason mingi. A yeke ye ti dongo bê ape ndali ti so kuâ ayeke ye so ayeke na lege ni ape. A leke e pëpe ti tene e kui (aRomain 5:12). Mbeti ti Nzapa airi kuâ “wato”. (1 aCorinthien 15:26). Tongaso, so e ye pëpe ti pensé na kuâ ti mbeni zo so e ye lo mingi, a yeke même na lege ni.
Ye oko, tongana azo ti sewa ni agi ti hinga aye so alingbi ti si ande, a lingbi ti aidé ala ti hon ndö ti mbeto ti ala na ti sara si aye atambela nzoni. Na yâ ti encadré so atene, “ Atanga ti yenga so angbâ na zo ni ti kui,” a fa ambeni molongo ti aye so apeut ti si. Tâ tënë, a ye ti tene ape so aye ni so kue la ayeke si na azo ti kobela kue, wala a yeke si na ala na molongo so a fa ni na yâ ti encadré ni. Me, kamême mbeni ye oko ti aye ni so ayeke si na mingi ti azo ti kobela ni.
Na peko ti kuâ ti mbeni zo so mo ye lo mingi, a yeke nzoni mo iri mbeni kamarade ti mo so ayeda lani ti aidé mo. Azo so ayeke bâ lege ti zo ti kobela ni nga na sewa ni abezoin ti tene a dë bê ti ala na fango na ala so pasi ti zo ti ala ni ahunzi awe. Na ndoye, Nzapa so aleke e adë bê ti e na tenengo so “azo so akui awe ahinga ti ala ye oko pëpe”.—Zo-ti-fa-tene 9:5.
NZONI ZO SO AYEKE BÂ LEGE TI ZO AHON ATANGA NI KUE
Na ngoi so mbeni zo ti sewa ti mo ayeke na mbeni kobela so ayeke gue na lo na kuâ nga na ngoi so vundu asara mo na peko ti kuâ ti mbeni zo, a yeke kota ye ti zia bê na Nzapa. Lo lingbi ti aidé mo na lege ti atënë so akpengba zo wala na lege ti amba ti mo. Doreen atene: “Mbi bâ so a yeke na lege ni ape ti ke mungo maboko ti mbeni zo. Me, gbâ ti mungo maboko so e wara apika bê ti e. Mbi na koli ti mbi e bâ biani so a yeke Jéhovah la ayeke tene na e: ‘Mbi yeke na terê ti ala ti mû maboko na ala na yâ ti aye so.’ Mbi yeke girisa ye so lâ oko ape.”
Biani, Jéhovah Nzapa ayeke Zo so ayeke bâ lege ti azo ahon atanga ni kue. So lo la lo leke e, lo hinga avundu nga na apasi ti e. Lo peut ti sara si e wara mungo maboko so e bezoin ni nga ti kpengba e tongaso si e hon ndö ti akpale ni. Lo yeke même na kota nzara ti sara ni. Pendere ye ni ayeke so, lo mû zendo so lo ga nduru ti zi kuâ biani biani nga ti zingo na kuâ azo kutu mingi so lo girisa ala ape (Jean 5:28, 29; Apocalypse 21:3, 4). Na pekoni, azo kue alingbi ti tene peko ti atënë ti bazengele Paul so: “Kuâ, songo benda ti mo ni ayeke na ndo wa? Kuâ, kî ti mo so mo yeke kpo na zo ayeke na ndo wa?”—1 aCorinthien 15:55.
^ par. 2 A changé ambeni iri ni.


text:
Mû maboko na amolenge ti “awande”
“So mbi mä a tene amolenge ti mbi angbâ ti tambela na yâ ti tâ tënë, mbeni ye ti zia ngia na bê ti mbi ti hon so ayeke dä pëpe.”—3 JEAN 4.
ABIA: 88, 41
1, 2. (a) Kpale wa la mingi ti amolenge so aga gango awara? (b) Ahundango ndo wa la e yeke kiri tënë na ni na yâ ti article so?
JOSUÉ atene: “Na ngoi so mbi ngbâ lani kete, mbi yeke tene yanga ti kodro ti babâ na mama ti mbi so aga gango na yanga-da nga na ngoi ti abungbi. Me na peko ti so mbi komanse ti gue na ekole, mbi komanse ti ye yanga ti kodro ti ndo ni. A sara ngu mingi ape, mbi tene gï yanga ti kodro ti ndo ni. Mbi mä lani yâ ti aye so a yeke fa na ngoi ti abungbi ape nga mbi bâ lani so ngobo ti mbi na ti babâ na mama ti mbi ayeke oko ape.” Ye so asi na Josué gï lo oko ape.
2 Laso, azo ahon kutu 240 ayeke na yâ ti kodro so a dü ala dä ape. Tongana mo yeke babâ wala mama so aga gango, tongana nyen la mo lingbi ti sara si amolenge ti mo awara lege nzoni ti ye Jéhovah nga ti ‘ngbâ ti tambela na yâ ti tâ tënë’? (3 Jean 4). Ambeni zo alingbi ti mû maboko tongana nyen?
ABABÂ NA AMAMA, ALA ZIA NZONI TAPANDE
3, 4. (a) Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti zia nzoni tapande na amolenge ti ala? (b) Nyen la a lingbi ababâ na amama aku ni pëpe na mbage ti amolenge ti ala?
3 Ababâ na amama, tongana ala ye ti tene songo ti amolenge ti ala na Jéhovah akpengba nga ala wara fini ti lakue lakue, a lingbi ala zia na ala nzoni tapande. Tongana amolenge ti ala abâ so ala yeke “gi kozoni Royaume ti Nzapa”, amolenge ni ayeke zia bê ti ala na Jéhovah ti mû na ala ye so ala bezoin ni lâ oko oko (Mat. 6:33, 34). Ala duti na ye mingi na yâ ti fini ti ala ape. Ala zia akua so ala yeke sara na Jéhovah kozo na gingo aye ti sese. Ala sara kue ti sara bon ape. Ala gi “mosoro na yayu” so ti tene ala gi ti tene Jéhovah abâ ala na nzoni lê me ala gi pëpe amosoro wala “gloire so alondo na azo”.—Diko Marc 10:21, 22; Jean 12:43.
4 Zia lâ oko pëpe si akua ahon ndö ti mo na mo wara ngoi pëpe ti duti na amolenge ti mo. Zia si ala hinga so a yeke nzere na mo mingi tongana ala mû desizion ti zia Jéhovah kozo me pëpe ti gi kota ndo wala mosoro ndali ti ala wani wala ndali ti mo. Duti pëpe na bango ndo ti azo so ayeke aChrétien ape so ala tene a yeke amolenge la ayeke sara si gigi ti ababâ na amama ti ala aduti nzoni. Girisa ape so “a yeke ti amolenge ti bata ye ndali ti kekereke ti ababâ na amama ti ala pëpe, me a yeke ti ababâ na amama ti bata ye ndali ti kekereke ti amolenge ti ala.”—2 aCor. 12:14.
ABABÂ NA AMAMA, ALA GI TI HON NDÖ TI AKPALE TI YANGA TI KODRO
5. Ngbanga ti nyen la a lingbi ababâ na amama asara tënë ti Jéhovah na amolenge ti ala?
5 Tongana ti so a tene kozo awe, azo ti “ayanga ti kodro nde nde kue” ayeke ga gbani na yâ ti bungbi ti Jéhovah (Zach. 8:23). Me kpale ti yanga ti kodro alingbi ti sara si a yeke ngangu na mo ti fa tâ tënë na amolenge ti mo. Amolenge ti mo ayeke akozo zo so a lingbi mo manda Bible na ala, na tongana ala “gi ti hinga” Jéhovah ala yeke wara fini ti lakue lakue (Jean 17:3). Ti tene amolenge ti mo ahinga afango ye ti Jéhovah, a lingbi mo “fa ni na ala” lakue.—Diko Deutéronome 6:6, 7.
6. Tongana amolenge ti mo amanda yanga ti kodro ti mo, ala yeke bâ nzoni dä tongana nyen? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
6 Na nyen na nyen amolenge ti mo ayeke manda yanga ti kodro ti ndo so ala yeke dä na ekole nga na lege ti ambeni zo. Me ala yeke manda yanga ti kodro ti mo tongana mo yeke sara lisoro na ala lakue. Tongana amolenge ti mo atene yanga ti kodro ti mo, a yeke duti ngangu na ala ape ti sara lisoro na mo nga ti fa na mo atënë ti bê ti ala. Me ambeni ye ti nzoni ni ayeke nga dä. Tongana amolenge ti mo ayeke tene yanga ti kodro use, a yeke sara si ngangu ti gbungo li ti ala aga nzoni ahon ti kozo nga a yeke mû maboko na ala ti hinga abango ndo ti ambeni zo. A lingbi nga ti zi lege na ala ti fa tënë mingi. Carolina, so babâ na mama ti lo aga gango, atene: “A nzere na e mingi ti duti na yâ ti congrégation so ayeke tene mbeni yanga ti kodro nde. Nga ti mû maboko na ndo so a bezoin awafango tënë dä mingi ayeke pendere mingi.”
7. Nyen la mo lingbi ti sara tongana azo ti sewa ti mo ayeke na kpale ti tene yanga ti kodro oko?
7 Ye oko, tongana amolenge so aga gango ayeke manda yanga ti kodro nga na ngobo ti ndo so ala yeke dä, ambeni alingbi ti duti na nzara ti sara lisoro na azo na yanga ti kodro ti ababâ na amama ti ala ape na ala lingbi même ti tene ni nzoni ape. Ababâ na amama, tongana a yeke ye so asi na amolenge ti ala la, ala lingbi ti manda yanga ti kodro ti ndo so ala yeke dä kete? A yeke duti ngangu na ala ape ti fa lege na amolenge ti ala tongana aChrétien tongana ala mä yâ ti alisoro ti ala, angia so ala yeke sara, adevoir ti ala ti ekole nga tongana ala lingbi ti sara lisoro droit na azo so ayeke fa mbeti na ala na ekole. Tâ tënë, ti manda mbeni fini yanga ti kodro abezoin ngoi, nga a lingbi zo asara ngangu nga lo sara terê ti lo kete. Me tongana mbeni ye asara si mê ti molenge ti mo akanga, mo yeke gi ti manda yanga ti awambongi ti sara lisoro na lo ape? Molenge so ayeke sara lisoro nzoni na mbeni yanga ti kodro nde, a lingbi a sara nga tongaso ndali ti lo, ni la ape? *
8. Tongana nyen la mo lingbi ti mû maboko na amolenge ti mo atâa mo tene yanga ti kodro ti ndo ni nzoni ape?
8 Ti tâ tënë ni, a lingbi ti duti ngangu na ababâ na amama so aga gango ti tene fini yanga ti kodro ti amolenge ti ala nzoni. Ye so alingbi ti sara si a yeke ngangu ti mû maboko na amolenge ti ala ti mä yâ ti “atënë ti Nzapa so a sû na mbeti”. (2 Tim. 3:15). Tongana a yeke ye so asi na mo la, mo lingbi ti ngbâ ti mû maboko na amolenge ti mo ti hinga Jéhovah nga ti ye lo. Mbeni ancien so iri ti lo ayeke Shan atene: “Mama ti e so ayeke bata e gï lo oko ahinga yanga ti kodro so e yeke tene ni nzoni ape, nga mbi na aita ti mbi ti wali e yeke tene yanga ti kodro ti lo nzoni ape. Me tongana e bâ so lo yeke manda Bible, lo yeke sambela nga lo yeke sara ngangu ti mû li ni na vorongo Nzapa na yâ ti sewa yenga oko oko, e bâ so ti hinga Jéhovah ayeke lani kota ye mingi.”
9. Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti mû maboko na amolenge ti ala so ayeke peut-être na bezoin ti manda ye na ayanga ti kodro use?
9 Ambeni molenge ayeke peut-être na bezoin ti manda ye na ndö ti Jéhovah na ayanga ti kodro use: yanga ti kodro so a yeke tene na ekole nga na ti so a yeke tene na yanga-da. Ndani la, ambeni babâ na mama ayeke sara kua na ambeti so a imprimé ni, aye so a enregistré ni nga na avidéo na ayanga ti kodro ni use kue. A yeke polele, a lingbi ababâ na amama so aga gango amû ngoi mingi nga ala sara ngangu ti mû maboko na amolenge ti ala ti kpengba songo ti ala na Jéhovah.
A LINGBI ALA GUE NA CONGRÉGATION TI YANGA TI KODRO WA?
10. (a) Zo wa la adoit ti soro congrégation ti yanga ti kodro so sewa alingbi ti gue dä? (b) Nyen la a lingbi lo sara ni kozo ti mû desizion?
10 Tongana “awande” alango ayo na aTémoin so ayeke tene yanga ti kodro ti ala, a lingbi ala gue na congrégation ti yanga ti kodro ti ndo so ala yeke dä (Ps. 146:9). Me tongana mbeni congrégation so ayeke nduru na ala ayeke sara bungbi na yanga ti kodro ti ala, a lingbi mokonzi ti sewa ni asoro congrégation so ayeke nzoni ndali ti sewa ti lo. Kozo ti tene lo mû desizion ni, lo yeke gbu li ti lo nzoni nga lo yeke sambela na ndö ti tënë ni, lo yeke hunda nga bango ndo ti wali ti lo nga na ti amolenge ti lo na ndö ni (1 aCor. 11:3). Aye wa la mokonzi ti sewa ayeke bâ ni na ngoi so lo yeke mû desizion? Amama-ndia ti Bible wa la alingbi ti mû maboko na lo? Zia e bâ ambeni.
11, 12. (a) Tongana nyen la yanga ti kodro ayeke sara ngangu na ndö ti aye so mbeni molenge ayeke manda na abungbi? (b) Ngbanga ti nyen la ambeni molenge aye pëpe ti manda yanga ti kodro ti ababâ na amama ti ala?
11 A lingbi ababâ na amama abâ ye so amolenge ti ala ayeke biani na bezoin ni. Ti tene amolenge amä yâ ti atâ tënë ti Bible nzoni, ala bezoin ngoi mingi ahon akete ngoi so a yeke mû ti manda ye na ndö ti Bible yenga oko oko na ngoi ti abungbi. Me gbu li ti mo na ndö ti ye so: Amolenge alingbi ti wara ye ti nzoni na ngoi ti abungbi so a sara ni na yanga ti kodro so ala mä yâ ni nzoni gï ndali ti so ala yeke dä, peut-être ala manda ye mingi ahon ti so ababâ na amama ti ala apensé. Me tongana amolenge ni ahinga yanga ti kodro ni nzoni ape, a lingbi ti duti nde. (Diko 1 aCorinthien 14:9, 11.) Yanga ti kodro so a dü mbeni molenge na ni ayeke lakue gï ni la ayeke ngbâ ti sara ngangu na ndö ti gbungo li ti lo nga na bango ndo ti lo ape. Biani, ambeni molenge alingbi ti manda ti mû acommentaire, ti fa tënë nga ti sara adevoir na yanga ti kodro ti babâ na mama me sân ti tene atënë ni alondo na bê ti ala.
12 Na ndö ni, a yeke gï yanga ti kodro la ayeke ndu bê ti molenge ape. A yeke ye so asi lani na Josué so e sara tënë ti lo fade na tongo nda ti article so. Esther, ita ti lo ti wali, atene: “Ti amolenge so ade kete, yanga ti kodro, ngobo nga na bungbi ti nzapa ti ababâ na amama ti ala ayeke kue oko.” Tongana amolenge abâ so ngobo ti ala na ti ababâ na amama ti ala ayeke oko ape, ala yeke ye ti manda pëpe yanga ti kodro nga na atënë ti mabe ti ababâ na amama ti ala. Nyen la ababâ na amama so aga gango alingbi ti sara?
13, 14. (a) Ngbanga ti nyen la mbeni koli na wali ti lo so ala ga gango ague na sewa ti ala na congrégation ti yanga ti kodro ti ndo ni? (b) Tongana nyen la babâ na mama ni angbâ ti bata kpengba songo ti ala na Jéhovah?
13 Ababâ na amama so ayeke aChrétien azia aye so amolenge ti ala abezoin ni kozo na aye so agbu bê ti ala (1 aCor. 10:24). Samuel, babâ ti Josué na Esther, atene: “Mbi na wali ti mbi e gi ti bâ amolenge ti e ti hinga na yanga ti kodro wa la tâ tënë andu bê ti ala nga e sambela Jéhovah ti mû na e ndara. Ye so e bâ ni lani ayeke ye so anzere na e wani ape. Me na ngoi so e bâ so ala wara ye ti nzoni mingi ape na abungbi so a sara na yanga ti kodro ti e, e mû desizion ti gue na congrégation ti yanga ti kodro ti ndo so e yeke dä. E na ala kue e yeke gue na abungbi nga e yeke fa tënë lakue. E tisa nga lani aita ti ndo ni ti tene e na ala e te ye nga ti tene e na ala e gue e sara ngia na mbeni ndo. Aye so kue amû lani maboko na amolenge ti e ti hinga aita nga ti hinga Jéhovah, tongana Nzapa ti ala, Babâ ti ala nga Kamarade ti ala. E bâ so ye so ayeke kota mingi ahon ti tene ala hinga yanga ti kodro ti e.”
14 Samuel akiri atene: “Ti tene e wani e kpengba songo ti e na Jéhovah, mbi na wali ti mbi e yeke gue nga na abungbi so a sara na yanga ti kodro ti e. E yeke lani na aye mingi ti sara nga e fatigué. Me singila na Jéhovah so asara tufa na ndö ti ngangu nga na asacrifice so e sara. Amolenge ti e ota kue ayeke sara na Jéhovah na yâ ti kua ti ngoi kue.”
NYEN LA AMASEKA ALINGBI TI SARA?
15. Ngbanga ti nyen la mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Kristina abâ lani so lo lingbi ti sara nzoni ye mingi na yâ ti congrégation ti yanga ti kodro ti ndo so lo yeke dä?
15 Na ngoi so amolenge akono, ala lingbi ti bâ so ala lingbi ti sara na Jéhovah nzoni mingi na yâ ti congrégation ti yanga ti kodro so ala mä yâ ni nzoni. Tongana a yeke tongaso, a lingbi ababâ na amama ti ala apensé ape so amolenge ti ala ayeke ke ala la. Kristina atene: “Mbi hinga yanga ti kodro ti babâ na mama ti mbi kete, me fason so a yeke tene na ni na ngoi ti abungbi ni akpengba mingi na mbi. Na ngoi so mbi yeke na ngu 12, mbi gue na mbeni kota bungbi so a sara ni na yanga ti kodro so mbi yeke tene na ekole. Ti kozoni ti tene mbi hinga so tënë so mbi yeke mä ni lani ayeke tâ tënë la! Mbeni nzoni ye ni asi na ngoi so mbi komanse ti sambela na yanga ti kodro so mbi yeke tene na ekole. Mbi lingbi ti tene na Jéhovah atënë so alondo tâ na bê ti mbi.” (Kus. 2:11, 41). Na ngoi so Kristina awara ngu 18, lo sara lisoro na ndö ti tënë ni na babâ na mama ti lo nga lo mû desizion ti gue na congrégation ti yanga ti kodro ti ndo ni. Lo tene: “Ti manda ye na ndö ti Jéhovah na yanga ti kodro so mbi yeke tene na ekole apusu lani mbi ti sara aye mingi.” Kete na pekoni, Kristina aga pionnier permanent nga lo yeke na ngia mingi.
16. Ngbanga ti nyen la Nadia, mbeni ita-wali, ayeke na ngia so lo ngbâ lani na yâ ti congrégation ti yanga ti kodro ti babâ na mama ti lo?
16 Amaseka, ala bâ so ala ye ti gue na congrégation ti yanga ti kodro ti ndo so ala yeke dä? Tongana a yeke tongaso, ala hunda terê ti ala ngbanga ti nyen la ala ye ti gue. Tongana ala gue na congrégation ni so, a yeke mû maboko na ala ti ga nduru mingi na Jéhovah? (Jacq. 4:8). Wala ala ye ti gue tongaso si ababâ na amama ti ala abâ ndo na ndö ti ala mingi ape, wala ti tene ala sara ngangu mingi ape ti manda ye? Nadia, so ayeke sara kua fadeso na Béthel, atene: “Na ngoi so mbi na aita ti mbi e wara lani ngu bale-oko na ndo ni, e ye lani ti gue na congrégation ti yanga ti kodro ti ndo so e yeke dä.” Me babâ na mama ti ala abâ lani so hongo ti ala ni ayeke sara nzoni na songo ti ala na Jéhovah ape. “Laso e kiri singila mingi na babâ na mama ti e so asara lani kue ti fa na e yanga ti kodro ti ala nga ala zia si e ngbâ na yâ ti congrégation ti yanga ti kodro ti ala. A ga na e aye ti nzoni mingi nga a sara si lege azi na e mingi ti mû maboko na ambeni zo ti hinga Jéhovah.”
AMBENI ZO ALINGBI TI MÛ MABOKO TONGANA NYEN?
17. (a) Jéhovah amû kua ti fango ye na amolenge na azo wa? (b) Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti gi mungo maboko ti fa tâ tënë na amolenge ti ala?
17 Jéhovah amû na ababâ na amama kua ti fango tâ tënë na amolenge ti ala, me pëpe na a-âta wala ambeni zo nde. (Diko aProverbe 1:8; 31:10, 27, 28.) Me ababâ na amama so ahinga pëpe yanga ti kodro ti ndo so ala yeke dä abezoin peut-être mungo maboko ti ndu bê ti amolenge ti ala. Tongana ababâ na amama ahunda ti tene a mû maboko na ala, a ye pëpe ti tene so ala yeke gi ti kpe kua so a mû na ala ti fa ye na amolenge ti ala. Me a lingbi ti bâ mungo maboko so tongana mbeni ye so ala yeke sara ti fa ye na amolenge ti ala na lege ti “wango ti gbotongo mê so alondo na Jéhovah.” (aÉph. 6:4). Na tapande, ababâ na amama alingbi ti hunda a-ancien ti fa na ala ambeni ye so ala lingbi ti leke ti sara na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa nga ti mû maboko na ala ti wara anzoni kamarade ndali ti amolenge ti ala.
18, 19. (a) Tongana nyen la aita so akpengba alingbi ti mû maboko na amaseka? (b) Nyen la a lingbi ababâ na amama angbâ ti sara?
18 Na tapande, ngoi na ngoi ababâ na amama alingbi ti tisa ambeni sewa ti bungbi na ala na ngoi so ala yeke voro Nzapa na yâ ti sewa. Nga, amaseka mingi ayeke gue na li ni nzoni tongana ala sara kamarade na aita so akpengba so na tapande ala na ala ayeke fa tënë nga ayeke sara angia legeoko (aProv. 27:17). Shan, so e sara tënë ti lo fade, atene: “Mbi yeke dabe ti mbi lakue na aita-koli so amû lani mbi na gbe ti kpangbi ti ala. Na ngoi so ala yeke mû lani maboko na mbi ti leke adevoir ti bungbi, mbi manda aye mingi. Angoi so e sara ngia ndo oko anzere na mbi mingi.”
19 Biani, a lingbi ala so ababâ na amama asoro ala ti mû maboko na amolenge ti ala asara lakue si amolenge ni angbâ ti ne ababâ na amama ti ala na lege so ala yeke tene nzoni tënë ti ala nga ala mû place ti ala ape. Na ndö ni, a lingbi ala sara pëpe ambeni ye so azo ti congrégation wala azo ti gigi alingbi ti bâ ni tongana sioni sarango ye (1 Pi. 2:12). A lingbi ababâ na amama amû kua ti ala ti fango tâ tënë na amolenge ti ala na ambeni ita nde pëpe. A lingbi ala bâ ndo na ndö ti aye so aita ayeke sara ti mû maboko na amolenge ti ala nga ala ngbâ ti fa ye na ala.
20. Tongana nyen la ababâ na amama alingbi mû maboko na amolenge ti ala ti ga anzoni wakua ti Jéhovah?
20 Ababâ na amama, ala sambela Jéhovah ti mû maboko na ala, na ala sara ye kue so ala lingbi ti sara ti mû maboko na amolenge ti ala. (Diko 2 Chronique 15:7.) Ala zia songo ti amolenge ti ala na Jéhovah kozo na aye so agbu bê ti ala. Ala sara kue ti tene atënë ti yâ ti Bible andu bê ti amolenge ti ala. Ala ngbâ ti duti na confiance so amolenge ti ala alingbi ti ga anzoni wakua ti Jéhovah. Tongana amolenge ti ala asara ye alingbi na ye so ayeke na yâ ti Bible nga ala mû nzoni tapande ti ala, tënë ti bê ti ala na ti bazengele Jean ayeke duti oko. Lo tene: “So mbi mä a tene amolenge ti mbi angbâ ti tambela na yâ ti tâ tënë, mbeni ye ti zia ngia na bê ti mbi ti hon so ayeke dä pëpe.”—3 Jean 4.
^ par. 7 Bâ article “Vous pouvez apprendre une langue étrangère !” so ayeke na yâ ti Réveillez-vous ! ti mars 2007, l. 10-12.


text:
CHAPITRE BALE-USE NA USE
Lo ngbâ be-ta-zo na yâ ti atara
1, 2. Na ngoi so Jésus afa ye na azo na Capernaüm, Pierre apensé peut-être nyen kozo? Me nyen la asi nyen?
PIERRE ayeke na kodoro ti lo Capernaüm so ayeke na banga ti Kota ngu ti Galilée. Lo yeke sara kua ti gingo susu nga lo yeke kä ni. Lo yeke na gbâ ti akamarade na ndo so, afami nga na azo so lo na ala asara kua lani oko. Lo yeke nga na mbeni da ge. Lo la fadeso na yâ ti synagogue, lo yeke bâ lê ti azo so ayeke na tere ti Jésus, lo yeke gi bê ti lo. Peut-être lo pensé so azo ti kodoro ti lo ni ayeke duti na mara ti bango ndo so lo yeke na ni na ndo ti Jésus. Lo pensé nga so a yeke nzere na ala ti mä tënë ti Royaume ti Nzapa na yanga ti Kota Wafango ye. Ye oko, ala bâ ti ala Jésus tongaso ape.
2 Mingi ti azo ni akanga mê ti ala, ala ke ti mä Jésus. Ambeni ayeke diko tënë na popo ti ala, ala ke tënë so Jésus afa na ala so. Me ye so akiri asara Pierre nzoni ape ayeke sarango ye ti ambeni disciple ti Jésus ni mveni. Ngia so ala yeke na ni kozo ti mä apendere tënë so Jésus afa so agirisa kue. A nzere na ala encore ape ti mä ambeni fini tënë na ndo ti Nzapa. Fadeso, ala sara ngonzo. Ambeni alondo atene so atënë ti Jésus so ayeke atënë ti songo bê la. Ala ye ti mä lo encore ape. Tongaso, ala sigigi na yâ ti synagogue ni, na ala zia ti mû peko ti Jésus.—Diko Jean 6:60, 66.
3. Mabe ti Pierre amû maboko na lo lege mingi ti sara nyen?
3 Ye ni ayeke lani ngangu na Pierre nga na amba ti lo abazengele. Tënë so Jésus atene na lango ni so, Pierre amä ti lo yâ ni kue ape. Tongana a fa ndani ape, tënë ni akpa mbeni tënë ti songo bê biani. Me Pierre asara ti lo nyen? Kozo ti tene mbeni ye aga atara mabe ti lo la ape, na ndangba ni nga la ape. Zia e bâ tongana nyen la mabe ti Pierre amû maboko na lo ti luti na lê ti mara ti atara tongaso na ti ngbâ lakue be-ta-zo.
Lo ngbâ ti lo be-ta-zo
4, 5. Aye wa la Jésus asara so ayeke nde na ti so azo aku fade na mbage ti lo?
4 A si ka so Pierre ahinga li ti lo na atënë so Jésus ayeke fa so ape. Na ambeni ngoi Seigneur ti lo ayeke sara ye nga lo yeke sara tënë na mbeni lege so azo ayeke ku tere ti ala na ni ape. Na tapande, tâ gi lango oko kozo na ni, Jésus amû kobe na azo saki mingi na lege ti miracle. Tongaso, azo ni aye ti sara si lo ga gbia ti ala. Me lo zi tere ti lo na ala, lo hon. Lo tene nga na adisciple ti lo ti mû ngö na ti gue na Capernaüm. Na ndembe so adisciple ti lo ni angbâ na lê ti ngu na bï ni, li ti ala akpe kue ti bâ Jésus atambela na lê ti Kota ngu ti Galilée so kota pupu ayengi ni ngangu so. Ye so afa na lo mbeni kota ye na ndo ti tënë ti mabe.
5 Na ndade ni na ndapre, adisciple ni aga ti bâ so gbâ ti azo ni aga awara ala na yanga ti ngu ni. Tâ gi nzara ti tene Jésus amû kobe na ala na lege ti miracle la apusu ala ti mû peko ti lo, me a yeke pëpe afango ye so lo fa na ndo ti Nzapa. Na bango ye so, Jésus asuku na ala ndali ti so ala pensé gi na yâ ti ala (Jean 6:25-27). Tongana ala si na synagogue ti Capernaüm ni, tënë ni so angbâ lakue, na Jésus akiri asara mbeni ye so ala ku tere ti ala na ni ape: lo fa mbeni kota tâ tënë so a yeke ngangu na ala ti yeda na ni.
6. (a) Tapande wa Jésus amû na azo ni? (b) Tapande ni so asara nyen na ndo ti azo ni so?
6 Jésus aye si azo ni so amû peko ti lo gi ndali ti kobe pëpe, me lo ye si ala bâ lo tongana lo so si Nzapa atokua lo ti kui ande ndali ti ala, si tongana ala mä na bê na lo, ala wara fini ti lakue lakue. Ndali ni, lo mû mbeni tapande na ala. Lo tene na ala so lo yeke tongana manne, mapa so alondo na yayu si atï na sese na ngoi ti Moïse ândö. Na mango tënë so, ambeni zo ni adiko tënë. Tongaso, Jésus akiri atene na ala so tongana ala ye ti wara fini ti lakue lakue, a lingbi ala te nyama ti tere ti lo nga ala nyon mênë ti lo si. Li ti azo ni akpe kue na tënë ni so, na ala yeke tene na popo ti ala, ala tene: “So ayeke tënë ti songo bê. Zo wa si alingbi ti mä ni?” Tongaso, gbâ ti adisciple ti Jésus azia ti mû peko ti lo. *—Jean 6:48-60, 66.
7, 8. (a) Nyen la ade Pierre ahinga nzoni ape na ndo ti ye so Jésus aga ti sara? (b) Tënë ti nyen la Pierre atene na ngoi so Jésus ahunda tënë na abazengele ti lo?
7 Ka Pierre, lo yeke sara ti lo nyen? Lo nga kue, lo hinga li ti lo na tënë ti Jésus ni so ape. Ade lo hinga nzoni ape so a yeke ti Jésus ti kui tongana ti so Nzapa aye. Pierre atï na peko ti azo ni so? lo dö Jésus, lo zia lo? Oko ape. Mbeni sarango ye ti Pierre ayeke dä so ayeke tâ nde mingi na ti azo ni so. Sarango ye ni so ayeke so wa?
8 Jésus abâ abazengele ti lo na lo hunda ala: “Ala nga, ala ye ti gue?” (Jean 6:67) Lo sara tënë ni na abazengele ti lo 12 ni, me Pierre la azi yanga hio, na kozo ti tene lo sara tongaso la ape. Hinga ape lo la lo yeke kota zo ti ala kue. Me atâa a yeke so wa, lo la lo yeke fa ka tënë ti bê ti lo mingi na gigi. A yeke ngangu na lo ti kanga yanga ti lo ti fa pëpe ye so ayeke na yâ ti li ti lo. Ti so ni so, lo fa tënë ti bê ti lo na lege ti pendere tënë so, so a yeke ti girisango ni ape, lo tene: “Seigneur, e gue ande na mbage ti zo wa? Mo yeke na atënë so amû na zo fini ti lakue lakue.”—Jean 6:68.
9. Pierre asara nyen so afa so lo ngbâ be-ta-zo na Jésus?
9 Atënë so andu bê mingi, ni ape? Mabe so Pierre ayeke na ni na mbage ti Jésus amû maboko na lo ti ngbâ be-ta-zo, na so ayeke kota ye mingi. Pierre abâ polele so salut alingbi ti ga na mbeni zo nde ape me gi na lege ti Jésus oko. Lo bâ nga so atënë ti Jésus so lo fa na ndo ti Royaume ti Nzapa asö zo. Pierre ahinga so même tongana lo mä yâ ti ambeni fango ye ni ape, gi na mbage ti Jésus oko la lo lingbi ti nzere na lê ti Nzapa na ti wara fini ti lakue lakue.
A lingbi e yeda lakue na afango ye ti Jésus, atâa so ambeni tënë ni ahon gbungo li ti e wala ayeke nde na ye so e ye
10. E lingbi ti sara nyen ti fa so e yeke be-ta-zo tongana Pierre?
10 Mo kue mo bâ ye ni tongaso? Mawa ni ayeke so azo mingi laso atene so ala ye Jésus, me tongana tara asi na ala, ala ngbâ be-ta-zo na lo ape. Ye oko, ti tene e ngbâ be-ta-zo na Christ, a yeke nzoni e ye afango ye ti lo tongana ti Pierre. A lingbi e manda ni, e mä yâ ni nga e sara ye ague oko na ni, même si ambeni tënë ni ahon gbungo li ti e wala ayeke nde na ye so e ye. Tongana e ye ti wara fini ti lakue lakue so Jésus aye ndali ti e, zia e ngbâ be-ta-zo.—Diko Psaume 97:10.
Lo ngbâ be-ta-zo atâa so Jésus asuku na lo
11. Jésus na adisciple ti lo ague na ndo wa?
11 Kete na peko ti ye so asi so, Jésus na abazengele ti lo nga na ambeni disciple ni ayeke tambela, ala yeke gue na mbage ti banga. Hoto ti Hermon ayeke na yanga ti Sese ti Zendo ni kâ yongoro. Nga, na ambeni ngoi, tongana zo ayeke na lê ti Kota ngu ti Galilée, lo lingbi ti bâ ni même. Tongana Jésus na adisciple ti lo ni ayeke montê ti gue na akete kodoro ti Césarée ti sese ti Philippe, hoto ni ayeke yo gi yongo na nduzu na lê ti ala. Ndo ni ayeke pendere mingi na zo alingbi ti ngbâ na ndo so ti bâ kota mbage ti Sese ti Zendo ni ti mbage ti mbongo. Ge la si Jésus ahunda na adisciple ti lo mbeni kpengba tënë.
12, 13. (a) Ngbanga ti nyen Jésus ahunda ti hinga ye so azo apensé na ndo ti lo? (b) Na lege ti tene so Pierre atene na Jésus, lo fa tongana nyen la mabe ti lo ayeke kota?
12 Jésus ahunda ala, lo tene: “Gbâ ti azo ayeke tene ti ala so mbi yeke zo wa?” Peut-être Pierre abâ yâ ti lê ti Jésus na lo bâ ndoye so Seigneur ti lo ayeke na ni nga kota hingango ndo so lo yeke na ni so. Jésus aye ti hinga tënë ti bê ti azo ti lo na ndo ti ye so ala bâ na ala mä fade. Tongaso, adisciple ti lo akiri tënë na lo, ala fa gi peko ti ambeni pensé so azo mingi ayeke na ni na ndo ti Jésus, apensé so ayeke na lege ni ape so. Me Jésus aye ti hinga gi so ape. Lo ye ti bâ wala adisciple ti lo wani nga kue ayeke na mara ti a-oko pensé so, ni la lo hunda ala, lo tene: “Me ti ala, ala tene mbi yeke zo wa?”—Luc 9:18-20.
13 Ti so ni so nga kue, Pierre akiri tënë hio. Lo fa polele nga na kite pëpe atënë so ayeke na yâ ti bê ti mingi ti ala, lo tene: “Mo yeke Christ, Molenge ti Nzapa so ayeke na fini.” Peut-être Jésus ahe ngia kete na Pierre, na lo gonda lo ndali ti tënë ti lo ni. Lo tene na Pierre so tënë ni so alondo na zo ape, me Jéhovah Nzapa la azia ni na yanga ti lo, si azo so amä na bê ahinga ni mbilimbili. Biani, Pierre awara lege ti mä yâ ti mbeni kota tâ tënë so Jéhovah aye ti fa ni na azo. Na lo, Jésus ayeke Messie ni, wala Christ ni so azo ayeke ku lo kungo so.—Diko Matthieu 16:16, 17.
14. Akota kusala wa Jésus amû na Pierre ti sara?
14 A yeke Christ ni so la si mbeni prophétie atene ândö atene lo yeke tênë so azo ti lekengo da abi ni so (Ps. 118:22; Luc 20:17). Tongaso, Jésus afa nda ti prophétie so, lo tene Jéhovah ayeke leke gere ti congrégation na ndo ti tênë ni so, so lo Pierre afa atene a yeke ni Jésus. Na pekoni, lo mû na Pierre ambeni kota kusala ti sara na yâ ti congrégation ni so. Lo tene pëpe so Pierre ayeke duti kota ahon amba ti lo, tongana ti so ambeni zo atene so, me lo mû na lo ambeni kusala ti sarango ni. Lo mû na Pierre “akelele ti royaume”. (Mat. 16:19). Pierre la ayeke zi ande lege na mara ti azo ota ti wara beku ti lï ande na yâ ti Royaume ti Nzapa. Kozo ni ayeke na aJuif, use ni na azo ti Samarie, na ota ni ayeke na aGentil, wala azo so ayeke aJuif ape.
15. Nyen la apusu Pierre ti sara tënë na Jésus, na atënë wa la lo tene na lo?
15 Me na pekoni, Jésus atene so azo so a mû ye mingi na ala, a yeke hunda nga ye mingi na ala ande (Luc 12:48). Ye so asi na Pierre nga la. Jésus angbâ afa na ala ambeni ye so ayeke si ande na Messie ni, so fade a yeke sara pasi na lo nga a yeke fâ lo ande na Jérusalem. Tënë ni so asara Pierre nzoni ape. Tongaso, lo gboto Jésus yongoro kete si lo tene na lo: “Zia a zi mo na yâ ti ye so, Seigneur; ye tongaso ayeke si ande na mo oko pëpe.”—Mat. 16:21, 22.
16. (a) Tënë ti nyen la Jésus atene na Pierre ti fa so lo yeke na nzoni pensé ape? (b) Nzoni wango wa e wara na yâ ti atënë ti Jésus ni so?
16 Pierre apensé so nzoni la ni yeke sara na Jésus so. Me, tënë so Jésus ayeke tene na lo ande so, lo yeke gi li ti lo na ni gbä. Jésus aturnê peko ti lo na Pierre, lo bâ tanga ti adisciple ni, so peut-être ala nga kue ayeke na mara ti pensé tongana ti Pierre, na lo tene: “Hon na peko ti mbi kâ, Satan! Mo yeke mbeni tênë ti pikango gere ndali ti mbi, ngbanga ti so mo yeke na abibe ti Nzapa pëpe, me mo yeke na abibe ti azo.” (Mat. 16:23; Marc 8:32, 33). Anzoni wango ayeke na yâ ti atënë ti Jésus so ndali ti e kue. E azo, a yeke ngangu ka na e ape ti zia si apensé ti e ahon ndo ti apensé ti Nzapa. Tongana a si so e sara tongaso, même si e pensé so a yeke ndali ti nzoni ti zo ni, e yeke sara mbeni ye so anzere na Satan la me na Nzapa ape. Tongaso, Pierre asara nyen?
17. Tongana Jésus atene na Pierre, “Hon na peko ti mbi kâ,” lo ye ti tene nyen la?
17 Pierre ahinga so Jésus airi tâ lo na iri ti Satan mveni ape. Tongana a bâ ni nzoni, tënë so Jésus atene na lo so ayeke nde na ti so lo tene lani na Satan. Na Satan, lo tene: “Hon kâ,” me na Pierre, lo tene: “Hon na peko ti mbi kâ”. (Mat. 4:10). Jésus atomba Pierre na tere ti lo ape. Lo yeke mbeni disciple so Jésus abâ anzoni ye mingi na mbage ti lo, me lo ye gi ti tene Pierre aduti na mbeni bango ndo nde na ndo ti tënë so. Ahon ti tene Pierre aluti na devant ti Jésus tongana mbeni tênë so zo ayeke pika gere ti lo na ni, a lingbi lo kiri na peko lo mû maboko na lo.
Tongana e yeda na sengo ndo na tâ be-ti-molenge na e manda ye dä, e yeke ngbâ lakue ti duti na kota songo na Jésus Christ nga na Babâ ti lo, Jéhovah Nzapa
18. (a) Nyen la Pierre asara so afa so lo ngbâ lakue be-ta-zo? (b) E lingbi ti sara ye tongana lo tongana nyen?
18 Pierre asuku ngbangba na Jésus? Lo papa na lo? Lo sara ngonzo na tere ti lo? Oko ape. Na tâ be-ti-molenge, lo yeda na sengo ndo so na lo ngbâ be-ta-zo. Azo kue so amû peko ti Christ, a si ka so a se ala. Me tongana e yeda na sengo ndo ni na tâ be-ti-molenge na e manda ye dä, e yeke ngbâ lakue ti duti na kota songo na Jésus Christ nga na Babâ ti lo, Jéhovah Nzapa.—Diko aProverbe 4:13.
Nzapa afuta Pierre ndali ti so lo ngbâ be-ta-zo
19. (a) Kpengba tënë wa Jésus atene ni? (b) Ye so asara si Pierre apensé peut-être na nyen?
19 Kete na pekoni, Jésus atene mbeni kpengba tënë, lo tene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Na popo ti azo so aluti ge so, fade ambeni ayeke kui ande pëpe juska ala bâ Molenge ti zo aga na yâ ti royaume ti lo kozoni si.” (Mat. 16:28). Hinga ape Pierre ahunda tere ti lo atene Jésus aye ti tene nyen la? Peut-être lo tene na bê ti lo so ni kpa ti wara pasa so ape, ndali ti ngangu sengo ndo so Jésus ase na lo so.
20, 21. (a) Nyen la Pierre abâ nyen? (b) Lisoro so azo use so asara na Jésus amû maboko na Pierre ti bâ nyen?
20 Ye oko, yenga oko tongaso na pekoni, Jésus amû Jacques, Jean na Pierre na tere ti lo, ala gue na “mbeni hoto so ayo na nduzu mingi.” Ala gue peut-être na Hoto ti Hermon, so ayo kilomètre 25 na ndo so ala yeke dä. Âmanke na bï la, teti so akoli ota so ayeke tiri na lango. Me na ndembe so Jésus ayeke sambela, mbeni ye asi so asara si lango akpe na lê ti ala kue.—Mat. 17:1; Luc 9:28, 29, 32.
21 Ala bâ so tere ti Jésus ayeke changé. Lê ti lo ayeke za yeke yeke ngbii aza ngangu tongana sungo ti lâ. Bongo ti lo nga kue avuru ngangu. Na pekoni, azo use aluti na tere ti lo, mbeni oko akpa Moïse na mbeni akpa Élie. Ala yeke sara lisoro na lo na ndo ti “hongo ti lo so a fa kozo awe a tene a yeke si na Jérusalem.” Tënë ni andu mbilimbili kuâ ti Jésus nga na zingongo ti lo ande na kuâ ni. Pierre aga ti bâ so lo yeke fade na raison ape ti pensé so ye ti ngangu ayeke si ande na Jésus ape.—Luc 9:30, 31.
22, 23. (a) Nyen la Pierre asara so afa so lo yeke lakue nduru ti sara mbeni ye? (b) Mbeni ye nde wa la akiri asi na Pierre, na Jacques nga na Jean na bï ni so?
22 Pierre abâ gbä, lo yôro yanga ti lo na yâ ti ye so asi so. Peut-être lo bâ so Moïse na Élie aye ti hon, ni la lo tene tënë so hio, lo tene: “Wafango ye, a yeke nzoni e ngbâ gi ge. Zia e leke atente ota, oko ti mo, oko ti Moïse na oko ti Élie.” Me, azo so akpa awakua ti Jéhovah use so akui aninga mingi awe so ayeke na bezoin ti tente ge ape. Ti tâ tënë ni, Pierre ahinga tënë so lo yeke tene so ape. Me atâa so kue, sarango ye ti lo anzere na e mingi, ndali ti so lo yeke lakue nduru ti sara mbeni ye.—Luc 9:33.
23 Mbeni ye akiri asi na bï ni so na Pierre, na Jacques nga na Jean. Mbinda aga angoro ala kue. Na pekoni, ala mä mbeni go asara tënë. Go ti Jéhovah Nzapa la! Lo tene: “So ayeke Molenge ti mbi, lo so mbi soro lo. Ala mä lo.” Mo ye ti bâ! aye ni kue agirisa. Gi Jésus na ala la angbâ na ndo ti hoto ni so.—Luc 9:34-36.
24. (a) Suma ni so asara nyen na ndo ti Pierre? (b) E nga kue e lingbi ti bâ nzoni na lege ti suma so tongana nyen?
24 So pendere pasa si Pierre ayeke na ni ti bâ suma so! E nga kue e bâ nzoni dä. Angu mingi na pekoni, Pierre asara ni na mbeti, lo fa pasa so lo wara na bï ni so. Lo tene so “lo bâ gloire ti [Jésus] tâ na lê ti lo”, lo bâ kete yanga ti ngoi so Jésus ayeke duti ande Gbia na yayu kâ. Suma so afa so mingi ti aprophétie ti Bible ayeke tâ tënë na ye so akpengba mabe ti Pierre mingi si atara so ayeke ga ande, lo lingbi ti luti na lê ni nganganga. (Diko 2 Pierre 1:16-19.) Tongana e sara ye tongana Pierre, e ngbâ be-ta-zo na Jésus so Jéhovah azia lo na li ti e, e manda ye na mbage ti lo, e yeda na sengo ndo so lo se na e na e mû peko ti lo lâ na lâ na tâ be-ti-molenge, mabe ti e nga kue ayeke kpengba.


text:
4 Boaz amonté na yanga ti gbagba ti gbata ni,+ lo duti kâ. Mo ye ti bâ, zo so ayeke na droit ti futa ye ti zi zo, lo so Boaz asara tënë ti lo,+ ayeke hon. Tongaso, Boaz atene na lo: “Koli, ga mo duti ge si.” Koli ni aga aduti.2 Na pekoni, Boaz abungbi ambeni ancien ti gbata ni bale-oko,+ lo tene na ala: “Ala duti ge si.” Na ala duti.3 Boaz atene na koli ni:+ “Naomi, so alondo na sese ti Moab si akiri,+ adoit ti kä sese so ayeke ti ita ti e Élimélek.+4 Ni la mbi bâ so a yeke nzoni mbi sara tënë ni na mo, nga mbi tene: ‘Mo vo sese ni na lê ti azo ti gbata ni nga na a-ancien ti azo ti mbi.+ Tongana mo ye ti vo ni, mo vo ni; me tongana mo ye ti vo ni pëpe, mo tene na mbi si mbi hinga, ndali ti so mo la mo yeke na droit ti vo sese ni, na mbi ga ti mbi gï na peko ti mo.’” Koli ni atene: “Mbi yeke nduru ti vo ni.”+5 Tongaso Boaz atene: “Na lango so mo yeke vo sese ni na maboko ti Naomi, mo doit ti vo ni nga na maboko ti Ruth, wali ti kodro ti Moab, so ayeke wali ti wakuâ ni, tongaso si iri ti wakuâ ni angbâ na ndö ti héritage ti lo.”+6 Na mango tënë so, koli ni atene: “Mbi lingbi ti vo ni pëpe, ndali ti so mbi yeke buba héritage ti mbi. Mbi zia na mo droit ti mbi ti vo ni si a ga ti mo, ndali ti so mbi lingbi ti vo ni pëpe.”7 Ândö na Israël, ti tene a hinga so azo amä terê awe na ndö ti tënë ti droit ti kiri ti vo ye nga na ndö ti tënë ti changengo ye na popo ti mba, a yeke sara ka tongaso: Mbeni zo ni oko ayeke zi poro na gere ti lo+ na lo mû ni na mba ti lo. A yeke tongaso si azo na Israël ayeke fa so ala mä terê awe.*8 Ni la na ngoi so zo so ayeke na droit ti futa ye ti zi zo atene na Boaz: “Mo vo sese ni si aga ti mo,” lo zi poro na gere ti lo.9 Boaz atene na a-ancien ni nga na azo kue, lo tene: “Laso ala yeke témoin+ so mbi yeke vo na maboko ti Naomi ye kue so ayeke ti Élimélek nga ye kue so ayeke ti Kilion nga na Mahlon.10 Nga, mbi yeke mû Ruth, zo ti kodro ti Moab, so ayeke wali ti Mahlon, ti ga wali ti mbi si iri ti wakuâ ni angbâ na ndö ti héritage ti lo,+ nga si a zi iri ti lo na popo ti aita ti lo pëpe nga na yanga ti gbagba ti kodro ti lo pëpe. Laso ala yeke témoin ni.”+11 Na mango tënë so, azo kue so ayeke na yanga ti gbagba ti gbata ni nga na a-ancien ni atene: “E yeke témoin ni! Zia Jéhovah asara si wali so ayeke ga na da ti mo aduti tongana Rachel nga tongana Léa, awali use so ahale ti Israël abâ gigi na lege ti ala.+ E ye si aye ti mo amaï na Éphrathah+ nga mo wara nzoni iri* na yâ ti Bethléhem.+12 Zia da ti mo aga tongana da ti Pérès,+ so Tamar adü na Juda, grâce na amolenge so Jéhovah ayeke mû na mo na lege ti maseka-wali so.”+13 Tongaso Boaz amû Ruth, na lo ga wali ti lo. Lo bungbi na lo, na Jéhovah asara si lo mû ngo na lo dü molenge ti koli.14 Awali atene na Naomi: “Zia a sepela Jéhovah, lo so asara si laso mo wara zo so ayeke na droit ti futa ye ti zi zo. Zia a fa iri ti lo na yâ ti Israël!15 Lo* sara si* gigi* ti mo akiri anzere na mo, nga lo yeke bata mo na lâ ti mbakoro ti mo, ndali ti so kogara ti mo la adü lo, lo so aye mo mingi+ nga so asara nzoni na mo ahon amolenge-koli mbasambala.”16 Naomi amû molenge ni, lo zia lo na kate ti lo, nga lo bâ lege ti lo.*17 Awali so ayeke avoizin ti Naomi amû iri na molenge ni. Ala tene: “A dü molenge-koli na Naomi,” na ala zia iri ti lo Obed.+ Lo yeke babâ ti Jessé,+ so ayeke babâ ti David.18 Ahale* ti Pérès ayeke so: Pérès+ adü Hesron,+19 Hesron adü Ram, Ram adü Aminadab,+20 Aminadab+ adü Nahshon, Nahshon adü Salmon,21 Salmon adü Boaz, Boaz adü Obed,22 Obed adü Jessé,+ na Jessé adü David.+
Kete tënë
^ Wala “A yeke ye so a mû ni ti duti tongana témoin.”


text:
TOUR TI BA NDO Novembre 2014 | Satan ayeke dä biani?
Tongana Satan ayeke dä ape, andâ azo so apensé atene lo yeke dä so ahanda tere ti ala. Me, tongana Satan ayeke zo ti handango azo, andâ lo yeke sioni mingi ahon ti so azo ayeke pensé na ni.
KOTA MAMA-TENE NI
Satan ayeke dä biani?
Satan ayeke mbeni sioni ye? wala lo yeke mbeni zo ti yingo.
KOTA MAMA-TENE NI
Satan ayeke gi mbeni sioni ye?
Ambeni mbaï use so ayeke na yâ ti Bible akiri tënë na hunda ni so.
KOTA MAMA-TENE NI
A yeke nzoni e sara mbeto ti Satan?
Nzapa amû na mo aye osio so alingbi ti bata mo na devant ti atara ti Satan.
LISORO NA MBENI ZO
Royaume ti Nzapa akomanse ti komande lawa? (Mbage 2)
Prophétie ti Bible nga na bango li so Nzapa afa ni na gbia ti Babylone afa ngu so ye ni asi na ni.
SARA YE NA MABE TONGANA TI ALA
‘Mbi lingbi ti sara kota sioye so tongana nyen?’
Ye kue so wali ti Potiphar asara ti gi ti zia nzara ti lo na yâ ti Joseph so, Joseph asara tongana nyen ti tï na yâ ni ape?
Jésus azingo lani azo biani?
Tënë ti zingongo ti azo so Jésus azingo ala lani afa nyen na e na ndo ti zendo so lo mû na ndo ti kekereke?
Ti diko nga
Eskê Nzapa la aleke Zabolo?
Satan alondo na ndo wa? Hinga ngbanga ti nyen la Jésus atene so Zabolo ‘angbâ na yâ ti tâ tënë pëpe.’


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Bibe ti sarango sioni ye abâ gigi tongana nyen?
Ti tâ tënë ni, azo aye ti duti na siriri, ti sara ye na lege ni nga ti sara ye na nzoni bê. Me, ngbanga ti nyen la si e yeke bâ ka sarango ye ti ngangu na zo, dorongo adroit ti zo nga na sarango sioni na zo? Lakue e yeke mä asioni sango. Ye ni mbeni zo la si ayeke pusu azo ti sara asioni ye ni so?—Diko 1 Jean 5:19.
Nzapa asara azo lani na bibe ti sarango sioni ye? Oko ape. Jéhovah Nzapa asara lani azo na image ti lo, so ti tene lo sara azo na bibe ti tene ala sara ye na ndoye tongana lo (Genèse 1:27; Job 34:10). Me, Nzapa amû nga na azo liberté ti tene ala soro ye so ala ye. Lani, na ngoi so Adam na Ève asoro ti sara sioni ye, ala ke ti sara ye tongana Nzapa, na a sara si ala ga azo so siokpari ayeke na tere ti ala. E wara bibe ti sarango sioni ye ni so na mbage ti ala.—Diko Deutéronome 32:4, 5.
Bibe ti sarango sioni ye ni ayeke ngbâ ande gi tongaso?
Nzapa aye si e dö sese na asioni bibe ti e ni so (aProverbe 27:11). Ni la, lo fa na e aye so e lingbi ti sara ti kpe ti sara asioni ye, nga lo fa na e tongana nyen ti wara tâ ngia. Ti laso, e lingbi pëpe ti sara ye na ndoye tâ gi tongana Nzapa.—Diko Psaume 32:8.
Atâa so bibe ti sarango sioni ye ahon ndo ni laso, Nzapa azia lege na ni gi teti mbeni ngoi, tongaso si azo kue alingbi ti bâ asioni ye ti peko ni na lê ti ala wani (2 Pierre 3:7-9). Me na yâ ti kete ngoi, azo so amä yanga ti Nzapa la si ayeke mû ande ndo ti sese kue, na ala yeke duti na ngia.—Diko Psaume 37:9-11.


text: 12 Na yâ ti ngu mbasambala ni ti komandema ti Jéhu,+ Joas+ aga gbia, na lo komande na Jérusalem ngu 40. Iri ti mama ti lo ayeke Zibiah, zo ti gbata ti Béer-Shéba.+2 Joas angbâ ti sara ye so ayeke nzoni na lê ti Jéhovah na yâ ti ngoi kue so prêtre Jéhoïada amû wango na lo.3 Ye oko, ando so ayeke na nduzu+ angbâ, na azo angbâ ti mû asandaga nga ti zö asandaga na ando ni so.4 Joas atene na aprêtre, atene: “Ala mû nginza kue so a ga na ni na da ti Jéhovah ti sara na kua ti da ni,+ so ti tene impôt so zo* oko oko ayeke futa,+ nginza so prêtre ayeke hunda na zo ti mû ni ndali ti zendo so lo mû nga na nginza kue so bê ti zo oko oko apusu lo ti ga na ni na da ti Jéhovah.+5 Aprêtre ayeke mû nginza ni na maboko ti azo so aga na ni,* na ala leke na aye so abuba* na terê ti da ni.”+6 Ti si na ngu 23 ni ti komandema ti Gbia Joas, ade aprêtre aleke aye so abuba na terê ti da ti Jéhovah so ape.+7 Tongaso, Gbia Joas airi prêtre Jéhoïada+ nga na ambeni prêtre, na lo tene na ala: “Ala leke pëpe aye so abuba na terê ti da ni ngbanga ti nyen? Ala kiri ala mû nginza na maboko ti azo gï tongana ala mû ni ti leke na aye so abuba na terê ti da ni.”+8 Na mango tënë so, aprêtre ayeda ti mû nginza encore ape na maboko ti azo nga ti duti pëpe azo so ayeke bâ lege ti lekengo peko ti da ni.9 Prêtre Jéhoïada amû mbeni sanduku+ lo kôro dû na yanga ni na lo zia ni nduru na terê ti gbalaka. Tongana zo alï na yâ ti da ti Jéhovah, a yeke na mbage ti koli. Aprêtre so ayeke bata yanga ti da ni ayeke zia na yâ ti sanduku so nginza kue so a ga na ni na yâ ti da ti Jéhovah.+10 Lakue tongana ala bâ so nginza ayeke gbani na yâ ti sanduku ni, wakuasu ti gbia nga na kota prêtre ayeke ga ti mû nginza* so azo aga na ni na da ti Jéhovah ti diko ni.+11 Ala yeke mû nginza so ala diko ni awe so na azo so a zia ala ti bâ ndo na ndö ti kua so a yeke sara na yâ ti da ti Jéhovah. Na pekoni, azo ni ayeke futa acharpentier nga na azo so ayeke leke aye na terê ti da ti Jéhovah,+12 amaçon nga na azo so ayeke suru yâ ti atênë. Ala yeke vo akeke nga na atênë so a dë terê ni pendere ti leke na aye so abuba na terê ti da ti Jéhovah. Ala yeke mû nga nginza ni ti futa na ambeni ye kue so a hunda ti futa ni na ngoi so a yeke leke peko ti da ni.13 Me, a mû pëpe mbeni nginza so a ga na ni na da ti Jéhovah so ti leke na abassine ti argent, aye ti fango na yanga ti mèche ti lampe, adû ti sembe, atrompette+ wala mbeni kungba so a leke na lor wala na argent ndali ti da ti Jéhovah.+14 Ala yeke mû nginza ni gï na azo so ayeke sara kua ni. Azo ni amû nginza ni, na ala sara na kua ti lekengo peko ti da ti Jéhovah.15 A yeke hunda pëpe na azo so a mû nginza ni na ala ti fa peko ti ye so ala sara na nginza ni so a mû na ala ti mû na azo ti kua ni, ndali ti so ala yeke azo so a sara confiance na ala.+16 Me nginza ti sandaga ti zingo tënë na li ti zo+ nga na ti sandaga ndali ti siokpari, a gue na ni na yâ ti da ti Jéhovah pëpe. A yeke ti aprêtre.+17 A yeke na ngoi ni so si Hazaël,+ gbia ti Syrie, alondo ti gue ti sara bira na azo ti gbata ti Gath,+ na lo mû gbata ni. Na pekoni, lo leke ti gue ti sara bira* na azo ti gbata ti Jérusalem.+18 Tongana Joas, gbia ti Juda, amä tënë ni, lo mû aye kue so akotara ti lo Josaphat, Joram nga na Achaziah so ayeke agbia ti Juda azia ni nde ndali ti kua ti Nzapa lo tokua ni na Hazaël, gbia ti Syrie. Lo mû nga aye kue so lo wani lo zia ni nde ndali ti kua ti Nzapa nga na lor kue so ayeke na yâ ti ando ti batango aye ti mosoro ti da ti Jéhovah na ti da* ti gbia, lo tokua ni na gbia ti Syrie.+ Tongaso, gbia ti Syrie azia Jérusalem ahon.19 Âdu ti tanga ti mbaï ti Joas, tënë ti aye kue so lo sara, a sû ni na yâ ti mbeti ti mbaï ti agbia ti Juda.20 Ye oko, awakua ti Joas amä terê na ambeni zo ti fâ lo,+ na ala fâ lo na da so a leke ni na ndö ti kota koto,*+ so ayeke na lege ti guengo na Silla.21 Awakua ti lo, Jozacar molenge ti Shiméath nga na Jéhozabad molenge ti Shomer, la apika lo afâ lo.+ A lu lo na yâ ti cimetière ti akotara ti lo na Gbata ti David. Molenge ti lo Amasiah aga gbia na peko ti lo.+


text:
TOUR TI BA NDO No. 6 2017 | Cadeau wa la ayeke pendere mingi?
MO TENE TI MO NYEN?
Na yâ ti dunia kue, zo wa la ayeke kota zo ti mungo cadeau ahon azo kue?
“Nzoni matabisi kue nga na matabisi kue so ayeke mbilimbili-kue alondo na nduzu si adescend, ndali ti so a londo na Babâ ti alumière so ayeke na lê ti nduzu.”—Jacques 1:17.
Numéro ti Tour ti Ba Ndo so ayeke aidé e ti bâ na nene ni mbeni cadeau so Nzapa amû na e so ayeke pendere mingi.
KOTA MAMA-TENE NI
“Ade mbi wara pendere cadeau tongaso ape”
Mo ye ti mû pendere cadeau na mbeni zo? Wala mo ye ti tene a mû na mo pendere cadeau?
KOTA MAMA-TENE NI
Gingo ti wara mbeni pendere cadeau
Ti wara mbeni pendere cadeau ti mû na zo ayeke kete ye ape. Ti tâ tënë ni, zo so mo mû na lo cadeau ni so la ayeke bâ wala cadeau ni anzere na lo wala anzere na lo ape.
KOTA MAMA-TENE NI
Cadeau wa la ayeke pendere mingi?
Na popo ti acadeau kue so Nzapa asara na azo, mbeni oko ayeke dä so ayeke kota mingi ahon atanga ni kue
Jésus ayeke lani tongana nyen?
A sara angu mingi awe la si gbâ ti azo ayeke sara dessin ti Jésus so. Nyen la Bible afa na e so alingbi ti aidé ti hinga wala Jésus ayeke lani tongana nyen?
Nzoni bango ndo na ndö ti afaute ti e
Atâa ngu ti mo ayeke oke wala mo hinga ye tongana nyen, e kue e yeke sara ka afaute. Me e yeke sara tongana nyen tongana e sara faute?
Bible: Ngbanga ti nyen ayeke mingi tongaso?
Mbeni ye ayeke dä so tongana mo hinga ni ayeke aidé ande mo ti hinga ngbanga ti nyen la a yeke wara gbâ ti atraduction ti bible tongaso.
A-Chrétien adoit ti sara matanga ti Noël?
Eskê ala so ayeke lani na terê ti Jésus ayeke sara lani matanga ti Noël?
Bible atene ti lo nyen?
Eskê Nzapa ayeda gï na mbeni groupe ti azo ahon ambeni? Eskê ambeni zo ayeke wara tufa na a yeke deba ambeni?
Ti diko nga
Ngbanga ti nyen la aTémoin ti Jéhovah ayeke sara matanga ti Noël ape?
Gbâ ti azo ayeke sara matanga ti Noël atâa so ala hinga so alondo na apaïen. Bâ ngbanga ti nyen aTémoin ti Jéhovah ayeke sara matanga ni so ape.


text:
9: Noé aleke arche
NOÉ ayeke na wali na lo dü amolenge ti koli ota. Iri ti ala ayeke Sem, Cham na Japhet. Ala nga kue ayeke na awali ti ala. Tongaso, azo miombe ayeke na yâ ti sewa ti Noé.
Mbeni lâ, Nzapa ahunda na Noé ti sara mbeni ye so zo ahinga li ti lo na ni pëpe. Lo tene na lo ti leke mbeni kota arche, so akono tongana kota bateau me so akpa mbeni yongoro kota sanduku. A kangbi yâ ti arche ni na a-étage ota, na a leke akete chambre dä. Noé na sewa ti lo nga na anyama na akobe aduti na yâ ti achambre so.
Nzapa atene na Noé ti sara si ngu alingbi ti lï na yâ ti arche ni pëpe. Nzapa atene: ‘Mbi yeke sara si Kota Moa aga ti futi sese so kue. Zo kue so ayeke na yâ ti arche ni pëpe ayeke kui.’
Noé na amolenge ti lo amä yanga ti Jéhovah na ala komanse ti leke arche ni. Me ambeni zo ayeke he gi ala hengo. Azo so angbâ gi na sioni ti ala. Zo oko amä na bê pëpe so Nzapa ayeke futi ala.
A hunda ngoi mingi ti leke arche ni ngbanga ti so a kono mingi. Na nda ni, kusala ni ahunzi. Fadeso, Nzapa ahunda na Noé ti ga na anyama na yâ ti arche ni. Nzapa atene na lo ti ga na ambeni nyama ni use use, koli na wali. Me ti ambeni nyama ni nde, lo tene na lo ti ga na ala mbasambala mbasambala. Nzapa atene na lo ti ga na andeke ti mara nde nde kue. Noé asara tâ gi ye so Nzapa ahunda na lo.
Na nda ni, Noé na sewa ti lo alï na yâ ti arche ni, na Nzapa akanga yanga ni. Na yâ ti arche, Noé na sewa ti lo ayeke ku. Tara ti bâ tere ti mo na yâ ti arche ni na kungo ni, na tere ti Noé na sewa ti lo. Fade Kota Moa ayeke ga biani tongana ti so Nzapa atene?
Genèse 6:9-22; 7:1-9.
Ahundango tënë
- Azo oke ayeke na yâ ti sewa ti Noé? Iri ti amolenge ti lo ti koli ota ayeke nyen?
- Ye wa so ayeke nde mingi Nzapa ahunda na Noé ti sara? Ngbanga ti nyen lo hunda na Noé ti sara ye so?
- Azo ti ngoi ti Noé atene ti ala nyen tongana Noé asara tënë ti arche ni na ala?
- Nzapa atene na Noé ti sara nyen na anyama?
- Na peko ti so Nzapa akanga yanga ti arche ni, Noé na sewa ti lo alingbi lani gi ti sara nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 6:9-22.
Nyen la asara lani si Noé aduti mbeni kpengba wavorongo tâ Nzapa? (Gen. 6:9, 22).
Jéhovah abâ sarango ngangu na zo tongana nyen? A lingbi ye so asara nyen na ndo ti angia so e soro ti sara, aye so e ye ti diko nga so e ye ti bâ? (Gen. 6:11, 12; Ps. 11:5).
Tongana nyen e lingbi ti mû tapande ti Noé tongana bungbi ti Jéhovah afa lege na e? (Gen. 6:22; 1 Jean 5:3).
- Diko Genèse 7:1-9.
Jéhovah abâ lani Noé tongana zo ti mbilimbili atâa so lo yeke mbilimbili-kue pëpe. Ye so adë bê ti e tongana nyen? (Gen. 7:1; aProv. 10:16; Es. 26:7).


text:
CHAPITRE 31
Kongo lê ti blé na lâ ti Sabbat
MATTHIEU 12:1-8 MARC 2:23-28 LUC 6:1-5
ADISCIPLE TI JÉSUS AKO LÊ TI BLÉ NA LÂ TI SABBAT
JÉSUS AYEKE “SEIGNEUR TI SABBAT”
Fadeso, Jésus na adisciple ti lo ague na Galilée na mbage ti nord. A yeke na nze ti mars wala avril la. Alê ti blé asigi na yâ ti ayaka awe. Teti so nzara asara ala, adisciple ti Jésus ako alê ti blé ni na ala te ni. Me lango ni so ayeke lango ti Sabbat la, na aFarizien ayeke bâ ala na ye so ala yeke sara so.
Girisa ape so, ade ti ninga ape, na Jérusalem, aJuif aye lani ti fâ Jésus na bingo tënë na li ti lo atene lo la lo doro ndia ti Sabbat. Me ti so ni so, aFarizien abi tënë ni na li ti adisciple ti Jésus ndali ti ye so ala londo ti sara so. Ala tene: “Bâ! Adisciple ti mo ayeke sara ye so ndia amû lege pëpe na zo ti sara na lâ ti Sabbat.”—Matthieu 12:2.
A-Farizien atene so, ti ko lê ti blé na ti foro ni na yâ ti maboko, a yeke tongana sarango kua ti kongo lê kobe na pikango yâ ni la (Exode 34:21). Fason so aFarizien afa na nda ti ye so a iri a tene sarango kua na lâ ti Sabbat, a sara si Sabbat aga mbeni nengo kungba na ndo ti azo. Me Nzapa aye lani si lango ti Sabbat aduti mbeni ngoi ti ngia nga mbeni ngoi so ayeke kpengba zo na lege ti yingo. Jésus afa na gigi sioni bango ndo ti ala, na mungo ambeni tapande so afa so Jéhovah Nzapa aye lâ oko ape si Ndia ti Sabbat so lo mû lani aduti tongaso.
Kozo tapande so Jésus amû ayeke ti David na azo ti lo. Na ngoi so nzara asara lani ala, David na azo ti lo ague lani na tabernacle na ala te amapa ti ziango ni na gbele Nzapa. A yeke gi aprêtre la ayeke na droit ti te amapa so, so tongana a zi ni na gbele Jéhovah awe, a yeke zia ka ambeni fini ni na place ni. Me ti so ni so lani, a fâ lani ngbanga pëpe na ndo ti David na azo ti lo, ndali ti so ala te amapa ni.—Lévitique 24:5-9; 1 Samuel 21:1-6.
Na use tapande ni, Jésus atene: “Ala diko tënë so na yâ ti Ndia ape? Na alâ ti Sabbat, aprêtre so ayeke na temple abata lâ ti Sabbat pëpe. Me atâa so kue, tënë ayeke na li ti ala ape.” Jésus aye ti tene lani so même na ngoi ti Sabbat, aprêtre ayeke fâ anyama ti mû ni na sacrifice na ala yeke sara nga ambeni kua na tere ni na temple. Jésus akiri atene: “Me, mbi tene na ala, mbeni zo so ayeke kota ahon temple ayeke na ndo so.”—Matthieu 12:5, 6; Nombre 28:9.
Jésus akiri agboto lê ti ala na ndo ti Mbeti ti Nzapa na fango na ala tënë so: “Tongana fade ala mä yâ ti tënë so a tene: ‘Mbi ye sarango nzoni bê na zo, me mbi ye sandaga pëpe,’ ka ala fâ ngbanga pëpe na ndo ti azo so tënë ayeke na li ti ala ape.” Na nda ni, lo kiri lo tene: “Ndali ti so Molenge ti zo ayeke Seigneur ti Sabbat.” Jésus angbâ lani ti sara tënë ti komandema ti lo ti ngu saki oko so siriri ayeke duti ande na yâ ni.—Matthieu 12:7, 8; Osée 6:6.
Depuis la azo ayeke bâ pasi mingi tongana ngbâa na gbe ti Satan na lege ti sarango ye ti ngangu nga na abira so amû ndo kue. Me ye ni ayeke duti ande nde mingi na gbe ti kota lâ ti Sabbat ti Christ, so a yeke mû ande na e mbeni ngoi ti wungo tere so e yeke ku ni depuis so nga so e yeke tâ na bezoin ni!


text: 11 Na ngoi so a yeke mû na mbi mbeni sosongo so akpa mbeni keke, lo tene: “Londo mo mû yongo ti akubu ti temple ti Nzapa, ti gbalaka ni nga na ti azo so ayeke voro Nzapa na yâ ni.2 Me âdu ti mbage ti yâ ti gbagba ni so ayeke ti lo na gigi ti akubu ti temple ni, mo bi ni na gigi, na mo mû yongo ni pëpe, ngbanga ti so a mû ni na amara awe na fade ala yeke doro gbata so ayeke nzoni kue na gbe ti gere ti ala teti nze bale-osio na use.3 Na fade mbi yeke sara si atémoin ti mbi use afa tënë ti prophétie teti alango saki oko ngbangbo use na bale-omene, na ala yeke yü bongo ti fungo na asac.”4 A yeke ala si a haka ala na akeke ti olive use nga na aye ti yongo lampe use na ala yeke luti na gbele Seigneur ti sese.5 Na tongana mbeni zo aye ti sara sioni na atémoin so, wâ ayeke sigigi na yanga ti ala si ayeke gbi awato ti ala kue; na tongana mbeni zo aye ti sara sioni na ala, a yeke tongaso si a lingbi a fâ lo.6 Ala wara komandema ti kanga lê ti nduzu si ngu-nzapa apika oko pëpe na yâ ti alango so ala yeke tene prophétie, na ala yeke na komandema na ndo ti angu ti sara si angu ni aga mênë na ti pika sese na mara ti asioni ye nde nde lege mingi tongana ti so bê ti ala aye.7 Na tongana ala hunzi ti fa tënë ti ala ni awe, nyama ti ngonda so alondo na yâ ti kota dû so alï mingi si lo sigigi so, lo yeke sara bira na ala na lo yeke sö benda na ndo ti ala nga lo yeke fâ ala.8 Na kuâ ti ala ayeke lango ande na ndo ti kota lege ti kota gbata ni so na lege ti yingo a iri ni Sodome na Égypte, gbata so a kanga lani Seigneur ti ala na ndo ti keke na yâ ni.9 Na ambeni zo na popo ti azo, akete mara, azo ti yanga ti kodoro nde nde nga na amara ayeke bâ ande kuâ ti ala teti lango ota na ndambo, na ala yeke yeda pëpe si a zia akuâ ni na yâ ti dû ti kuâ.10 Tere ti azo so asara kodoro na ndo ti sese ayeke nzere nga ala yeke sara ngia, na ala yeke tokua amatabisi na mba na popo ti ala, ngbanga ti so aprophète use so asara pasi mingi na azo so asara kodoro na ndo ti sese.11 Na peko ti lango ota na ndambo ni, yingo so amû fini, so alondo na Nzapa, alï na yâ ti ala, na ala londo ala luti na gere ti ala, na kota mbeto agbu azo so ayeke bâ ala.12 Na atémoin so amä mbeni go so alondo na yayu atene na ala na kota go atene: “ALA montê ge.” Ala montê na yayu na yâ ti mbinda, na awato ti ala abâ ala na guengo ni.13 Na yâ ti ngbonga ni so, sese ayengi ngangu mingi, na mbeni mbage oko ti gbata ni na popo ti ambage bale-oko atuku na sese; yengingo ti sese ni afâ azo saki mbasambala, na mbeto agbu tanga ti azo ni, na ala mû gloire na Nzapa ti yayu.14 Use mawa ni ahon awe. Bâ, ota mawa ni ayeke ga gi hio.15 Mbasambala ange ni ahuru trompette ti lo. Ago asara tënë na kota go na yayu, a tene: “Fadeso royaume ti dunia aga royaume ti Seigneur ti e na ti Christ ti lo awe, na fade lo yeke komande tongana gbia teti lakue lakue nga kpu na kpu.”16 Na a-ancien bale-use na osio so aduti na ndo ti atrône ti ala na gbele Nzapa akuku lê ti ala na ala voro Nzapa,17 ala tene: “E kiri singila na mo Jéhovah Nzapa, Mo ti ngangu ahon kue, Mo so mo yeke, na mo yeke ândö, ngbanga ti so mo mû kota ngangu ti mo, na mo to nda ti komande tongana gbia awe.18 Me amara asara kota ngonzo na ngonzo ti mo asi awe, na ngoi so a fa awe ti fâ ngbanga ti akuâ alingbi awe, na ti mû futa ti angbâa ti mo aprophète na ala, na ti mû futa ti azo so ayeke nzoni-kue na ala nga ti mû na ala so akpe mbeto ti iri ti mo futa ti ala, akete zo na akota zo, nga ti buba azo so ayeke buba sese.”19 Na pekoni, yanga ti akubu ti temple ti Nzapa so ayeke na yayu azi, na a bâ arche ti mbele ti lo na yâ ti akubu so. Na awâ ti bekpa aza, ago atoto, bekpa asungba, sese ayengi nga gbâ ti aglason atï!


text:
Atâa ye ti vundu, lo yeke dekongo na ngia ndali ti Jéhovah (17, 18)
3 Sambela ti prophète Habakuk, na yâ ti abia ti vundu:*2 Jéhovah, mbi mä atënë so a tene na ndö ti mo.Jéhovah, kusala ti mo asara si li ti mbi akpe kue.Na yâ ti angu ni,* sara si ye ni akiri abâ gigi.Na yâ ti angu ni,* sara si azo ahinga ni.Zia mo girisa pëpe ti bâ mawa ti zo na ngoi ti wusuwusu.+3 Nzapa alondo na Téman la lo ga so,Lo so ayeke nzoni-kue alondo na Hoto ti Paran+ si aga. (Sélah)*Gloire ti lo amû yâ ti yayu kue,+sese asi singo na tënë ti gondango lo.4 Lo za tongana lumière.+Azango ye tongana lumière asigi na yâ ti maboko ti lo,ndo so lo honde ngangu ti lo dä.5 Sioni kobela ayeke tambela na devant ti lo,+kobela so asara si terê ti zo amû wâ mingi amû peko ti lo.6 Lo luti na lo yengi sese.+Gï bango ndo ti lo asara si amara ahuru na nduzu.+Ahoto so ayeke kpu na kpu so, yâ ni asuru,ahoto so ayeke ândö giriri so akuku na sese.+Alege so aninga mingi awe so ayeke ti lo.7 Mbi bâ aye ti kirikiri na yâ ti atente ti Cushan.Abongo ti tente ti kodro ti Madian adö.+8 Jéhovah, bê ti mo ason na terê ti angu so ayeke sua?Eskê ngonzo ti mo alondo na terê ti angu so ayeke sua?Wala mo sara kota ngonzo ni na terê ti ngu-ingo?+Mo yeke kpe na ambarata ti mo,+apuse ti mbarata ti mo asö benda.*+9 Mo sigi na kokora ti mo, na mo leke terê ti mo ti pika ni.Akeke* ni ayeke nduru ti sara kua ti ala alingbi na tënë ti dengo bä.* (Sélah)Mo sara si angu so asua asuru yâ ti sese.10 So ahoto abâ mo, yâ ti terê ti ala ason.+Kota ngu-nzapa apika amû ndo kue.A mä totongo ti ngu so alï mingi.+Ngu ni ayô amaboko ti lo na nduzu.11 Lâ na nze aluti kpô na lê ti nduzu kâ.+Alê ti kokora ti mo akpe tongana lumière.+Zango ti likongo ti mo ayeke tongana ti wâ ti bekpa.12 Mo tambela na ndö ti sese na ngonzo.Mo dö* amara na gbe ti gere na yâ ti ngonzo ti mo.13 Mo sigi ndali ti salut ti azo ti mo, ti sö zo ti mo so mo soro lo.Mo neka mokonzi* ti da ti zo ti sioni.A londo na fondation ni ti si na li* ni, a zi ni kue. (Sélah)14 Mo kôro li ti mokonzi ti aturugu ti lo na aye ti bira* ti lo wani,na ngoi so ala londo na loro tongana kota pupu ti ngu ti ga ti tomba mbi.Terê ti ala anzere mingi ti futi na hondengo ni zo so abâ pasi.15 Mo hon na ambarata ti mo na yâ ti ngu-ingo,mo hon na ala na yâ ti kota ngu so asua ngangu ngangu.16 So mbi mä ni, terê ti mbi adö,*so mbi mä tënë ni, aporo ti yanga ti mbi apika terê.Abio ti mbi awoko;+gere ti mbi ayeke dö dongo.Me mbi yeke duti kpô ti ku lango ti ye ti vundu,+ndali ti so ye ti vundu ni ayeke ga na ndö ti azo so aga ti sara bira na e.17 Atâa so peut-être keke ti figue asara fleur pëpe,na peut-être alê ti vigne ade ti sigi pëpe;atâa so alê ti olive ayeke dä pëpe,nga so ayaka alë alê ti kobe pëpe;atâa so ataba ayeke na yâ ti gbagba ti ala pëpe,na abagara ayeke dä pëpe na yâ ti gbagba so a bata ala dä;18 me ti mbi, mbi yeke dekongo na ngia ande ndali ti Jéhovah;mbi yeke duti ande na ngia ndali ti Nzapa ti salut ti mbi.+19 Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, ayeke ngangu ti mbi,+lo yeke sara si gere ti mbi ayapu tongana gere ti lekpa,na lo yeke sara si mbi tambela na ndö ti ando so ayeke na nduzu.+


text:
Jésus: Lege ni, tâ tënë na fini
Peut-être a yeke nzere ka na mo ti mä nzoni tënë. Tongaso, mbeni nzoni tënë ayeke dä ndali ti mo na azo so mo ye ala mingi.
Nzoni tënë ni so ayeke na yâ ti Bible, mbeni mbeti so Lo so aleke aye kue, Jéhovah Nzapa, la apusu azo ti sara ni, a sara angu mingi awe. Mbeti so na maboko ti mo so, a sara tënë mingi na ndo ti ambeni buku osio ti Bible so a yeke wara na yâ ni ambeni nzoni tënë so ayeke ndali ti azo kue. Buku ni oko oko amû iri ti azo so Nzapa asara kua na ala ti sû ni: Matthieu, Marc, Luc na Jean.
Mingi ti azo airi abuku osio ni so aÉvangile. Abuku osio so kue asara gi tënë ti évangile wala nzoni tënë na ndo ti Jésus. Abuku ni so atene so lo yeke zo so Nzapa asara kua na lo ti mû salut na azo nga so lo Jésus ni, so ayeke Gbia ti Royaume ti Nzapa, ayeke sara ande si azo kue so ayeke na mabe na lo awara gbâ ti atufa na ndo ti ala.—Marc 10:17, 30; 13:13.
NGBANGA TI NYEN A SARA A-ÉVANGILE OSIO SO?
Peut-être mo yeke hunda ngbanga ti nyen la Nzapa asara si a sû ambaï osio na ndo ti fini ti Jésus nga na afango ye ti lo.
A yeke nzoni ti wara abuku nde nde tongaso so asara tënë na ndo ti aye so Jésus atene na lo sara lani. Zia e mû mbeni tapande: Tara ti bâ na yâ ti li ti mo ambeni koli osio so angbâ ti duti na tere ti mbeni wafango ye so azo ahinga lo mingi. Mbeni oko so aduti na devant ti wafango ye ni ayeke zo ti rongo nginza ti impôt. Lo ti so aduti na mbage ti koli ayeke mbeni docteur. Lo so aduti na mbage ti wali ayeke mbeni zo ti gingo susu nga lo yeke mbeni kota kamarade ti wafango ye ni. Osio koli ni, so aduti ti lo na mbage ti peko, ayeke mbeni senge zo so ayeke bâ ti lo gi ndo na so ngu ti lo ayeke kete na amba ti lo. Akoli osio so kue ayeke azo so ayeke sara ka ye na lege ni nga bango ndo ti ala ayeke nde nde. Tongana ala oko oko asû mbaï ti aye so wafango ye ni ayeke tene na lo yeke sara, peut-être mbaï so zo oko oko ayeke sû ayeke fa ambeni nzene nzene tënë so ambeni afa ni ape. Me, tongana e bungbi ambaï so kue na e bata na li anzene nzene tënë nde nde kue so ala fa ni, a yeke mû ande lege na e ti hinga na ti gbu nda ti aye kue so wafango ye ni atene na lo sara. Tapande so amû lege na e ti bâ ye ti nzoni so e lingbi ti wara na lege ti abuku osio so asara tënë na ndo ti gigi ti Kota Wafango ye so ayeke Jésus.
Zia e kiri na ndo ti tapande ti e so. Lo so ayeke zo ti rongo nginza ti impôt so aye ti ndu bê ti aJuif. Tongaso lo sû peko ti afango ye wala aye so asi ti aidé aJuif ni so. Lo so ayeke docteur asara tënë mingi na ndo ti asavango zo so ayeke na kobela wala azo so ayeke awazin, tongaso lo sara tënë pëpe na ndo ti aye so zo ti rongo nginza ti impôt asû wala afa ni na mbeni lege nde. Ti lo so ayeke kota kamarade ti wafango ye ni so, lo sara ti lo tënë mingi na ndo ti asarango ye ti tere ti wafango ye ni nga na abibe ti lo. Lo ti so ngu ti lo ayeke kete na amba ti lo, lo sara tënë nduru me na mbeni lege so ayeke polele. Na ndo ti aye so kue, atënë so kue akoli so asû ni so ayeke tâ tënë. Tapande so amû lege na e ti bâ so abuku osio so, so kue asara tënë na ndo ti gigi ti Jésus, amû lege na e ti hinga nzoni mingi aye so Jésus asara, aye so lo fa nga mara ti zo wa lo yeke lani.
Peut-être mingi ti azo ayeke tene ka ‘Évangile ti Matthieu’ wala ‘Évangile ti Jean.’ A yeke sioni ape ti tene tongaso, ndali ti so aÉvangile ni oko na oko asara gi tënë na ndo ti “nzoni tënë na ndo ti Jésus Christ”. (Marc 1:1). Ye oko, e peut ti tene so évangile, wala nzoni tënë, ayeke gi oko na ndo ti Jésus, so e peut ti wara ni na yâ ti abuku osio so.
Gbâ ti azo so ayeke manda Bible amû aye so a sara tënë ni na yâ ti ambeti ti Matthieu, Marc, Luc na Jean, ala haka ni nga ala tingbi atënë ni ti tene alingbi tere. Na ngu 170 tongaso, Tatien, so ayeke mbeni wasungo mbeti ti Syrie, asara effort ti sara tongaso. Lo yeda so abuku osio so ayeke tâ tënë nga alondo na Nzapa, nga lo sara Diatessaron, so ayeke ambaï ti fini ti Jésus nga na ti kua ti lo ti fango tënë. Lo leke yâ ti ambaï ni na molongo ni.
Buku Jésus: Lege ni, tâ tënë na fini asara nga tongaso, me a fa ti lo atënë ni polele mingi. A yeke ngbanga ti so, laso, e gbu nda ti aprophétie ti Jésus nga na ti atapande ti lo nzoni mingi ahon ti kozo. Gbungo nda ti ye ni so a-aidé e ti mä yâ ti aye so Jésus atene na lo sara, nga ti zia ambaï ni na molongo ni. Aye so a wara na gbe ti sese a-aidé nga e ti gbu nda ti ambeni nzene nzene tënë so a tene na yâ ti ambaï ni nga ti hinga nyen la azo so asû ni ayeke na ni na yâ ti li ti ala lani. A yeke tâ tënë so, zo alingbi pëpe ti tene so aye ni oko oko kue asi tâ gi tongaso na ti luti nganganga na ndo ni. Me, buku Jésus: Lege ni, tâ tënë na fini afa na e aye ni na molongo ni nga na lege ni.
LEGE NI, TÂ TËNË NA FINI
Na ngoi so mo yeke diko ande buku so, tara ti gi ti hinga nzoni kota tënë so ayeke na yâ ni ndali ti mo na azo so mo ye ala mingi. Girisa ape so, Jésus Christ lo wani lo tene na bazengele Thomas, lo tene: “Mbi yeke lege ni, tâ tënë na fini. Zo oko alingbi ti ga na Babâ na mbeni lege nde pëpe, gi na lege ti mbi.”—Jean 14:6.
Buku Jésus: Lege ni, tâ tënë na fini ayeke aidé ande mo ti bâ na lege wa la Jésus ayeke “lege ni”. A yeke gi na lege ti Jésus la si e peut ti ga nduru na Jéhovah Nzapa na yâ ti sambela. Na ndo ni, lo la lo yeke lege so ayeke gue na e ti leke songo ti e na Nzapa (Jean 16:23; Romain 5:8). Ni la, a yeke gi na lege ti lo la si e peut ti duti na nzoni songo na Nzapa.
Jésus ayeke “tâ tënë”. Lo yeke tene gi tâ tënë nga sarango ye ti lo ague oko na tâ tënë so Nzapa afa; a yeke mo bâ mo tene tâ tënë ayeke gi lo wani. Lo sara si gbâ ti aprophétie aga “En na lege ti lo.” (2 aCorinthien 1:20; Jean 1:14). Aprophétie ni a-aidé e ti bâ kota kua so lo yeke na ni na yâ ti ye so Nzapa aleke ti sara.—Apocalypse 19:10.
Jésus ayeke nga “fini.” Na lege ti ngere so lo futa ti zi na azo, so ti tene fini ti lo so ayeke nzoni-kue nga mênë ti lo so lo mû tongana sacrifice, lo sara si e peut ti wara “tâ fini” so ayeke “fini ti lakue lakue”. (1 Timothée 6:12, 19; aÉphésien 1:7; 1 Jean 1:7). Lo yeke fa nga ande so lo yeke “fini” ndali ti gbâ ti azo so akui, na lege so a yeke zingo ande ala na fini ti duti na yâ ti Paradis teti lakue lakue.—Jean 5:28, 29.
E kue e bezoin ti hinga nga ti mä yâ ti kua so Jésus ayeke na ni na yâ ti ye so Nzapa aleke ti sara. Zia si mo wara ngia na ngoi so mo yeke gi ti hinga ye mingi na ndo ti Jésus so ayeke “lege ni, tâ tënë na fini.”


text: 11 Bi* mapa ti mo na lê ti ngu,+ teti na peko ti alango mingi, mo yeke kiri ti wara ni.+2 Mû mbeni mbage ti aye ti mo na azo mbasambala, même na azo miombe,+ teti mo hinga pëpe ye ti ngangu wa si ayeke si ande na ndö ti sese.3 Tongana ambinda ane na ngu, kota ngu-nzapa ayeke pika; na tongana mbeni keke atï na mbage ti sud wala na mbage ti nord, ndo so keke ni atï dä la lo yeke ngbâ gï dä.4 Zo so ayeke bâ pupu, lo yeke lu ande angongoa ti kobe pëpe; na zo so ayeke bâ ambinda, lo yeke ko ande lê ti kobe pëpe.+5 Legeoko tongana ti so mo hinga pëpe lege so yingo ayeke sara kua na yâ ti abio ti bébé so ayeke na yâ ti* mama ti ngo,+ tongaso nga mo hinga pëpe kusala ti tâ Nzapa so ayeke sara ye kue.+6 Lu angongoa ti kobe ti mo na ndapre, na juska lakui zia si maboko ti mo aduti senge pëpe,+ ndali ti so mo hinga pëpe lo so wa la ayeke maï ande, wala so ge wala so kâ, wala ni use kue ayeke maï nzoni.7 Lumière anzere, na a yeke nzoni ti tene lê ti zo abâ lâ.8 Tongana zo angbâ na fini ngu mingi, zia lo duti na ngia na yâ ti angu ni so kue.+ Me a yeke nzoni lo girisa pëpe so alango ti bingo alingbi ti duti mingi; ye kue so ayeke si ande ayeke senge senge.+9 Maseka-koli, sara ngia na ngoi so mo ngbâ maseka, na zia bê ti mo aduti na ngia na lâ ti maseka ti mo. Tambela na alege so bê ti mo afa na mo nga gue na ndo so lê ti mo afa na mo. Me hinga so tâ Nzapa ayeke iri mo na gbele ngbanga* ndali ti aye so kue.+10 Tongaso, zi na yâ ti bê ti mo ye kue so alingbi ti ga na mo kpale, nga pusu yamba na terê* ti mo ye kue so alingbi ti sara sioni na mo, ndali ti so lâ ti maseka nga na ngoi so zo ayeke na ngangu mingi ayeke senge senge.+


text:
A tene na Sédécias ti zia terê ti lo na gbe ti Babylone (12-22)
27 Kete na peko ti so Jéhoïakim molenge ti Josias, gbia ti Juda, akomanse ti komande, Jéhovah asara tënë so na mbi:2 “Bâ tënë so Jéhovah atene na mbi la: ‘Mo leke akamba na mo leke nga mbeni joug, mo zia ni na ndö ti go ti mo.3 Na pekoni, mo mû ni na awatokua so aga na Jérusalem ti bâ Sédécias gbia ti Juda so, na mo tene na awatokua ni ti gue na ni na gbia ti Édom,+ na gbia ti Moab,+ na gbia ti azo ti Ammon,+ na gbia ti Tyr+ nga na gbia ti Sidon.+4 Mo mû yanga so na awatokua ni ti tene ala gue ala fa peko ni na agbia ti ala:“‘“Bâ tënë so Jéhovah ti aturugu, Nzapa ti Israël, atene la: Bâ tënë so ala yeke gue ti tene na agbia ti ala la:5 ‘Mbi la mbi sara sese, azo na anyama na ndö ti sese. Mbi sara aye so na lege ti kota ngangu ti mbi nga na lege ti maboko ti mbi so mbi yôro ni. Mbi yeke mû aye so na zo so bê ti mbi aye ti mû ni na lo.*+6 Ti fadeso, mbi zia akodro so kue na maboko ti wakua ti mbi, Nébucadnezzar,+ gbia ti Babylone. Mbi zia même anyama ti ngonda kue na maboko ti lo ti tene ala sara kua na lo.7 Azo ti akodro kue ayeke sara ande kua na lo, ala yeke sara kua na molenge ti lo nga na âta ti lo juska na ngoi so royaume ti lo ayeke hunzi,+ na lango so amara mingi nga na akota gbia ayeke ga ande ti sara si lo ga ngbâa ti ala.’+8 “‘“‘Tongana mbeni mara wala mbeni royaume ake ti sara kua na Nébucadnezzar, gbia ti Babylone, wala lo ke ti zia go ti lo na gbe ti joug ti Babylone, mbi yeke punir ande mara ni so na épée,+ na kota nzara nga na sioni kobela so amû ndo, mbi yeke mû gbia ti Babylone ti punir ala juska mbi hunzi ala kue,’ tënë ti yanga ti Jéhovah la.9 “‘“‘Ni la, ala mä aprophète ti ala so pëpe, azo ti bango mbadi, azo ti fango peko ti abango li, azo ti magie nga azo ti sarango yorö, ala mä ala pëpe, ala so ayeke tene na ala, atene: “Ala yeke sara ande kua na gbia ti Babylone pëpe.”10 Ala mä azo so pëpe, ndali ti so azo so ayeke tene aprophétie ti mvene na ala, ti tene a mû ala a gue na ala ande yongoro na kodro ti ala, si mbi kangbi ala kirikiri, na ala kui.11 “‘“‘Me mara so ayeke zia go ti lo na gbe ti joug ti gbia ti Babylone na lo yeke sara kua na lo, mbi yeke zia si lo ngbâ* na yâ ti kodro ti lo, lo fâ yaka dä nga lo duti na yâ ti kodro ni,’ tënë ti yanga ti Jéhovah la.’”’”12 Mbi sara oko tënë so nga na Sédécias+ gbia ti Juda, mbi tene: “Mo na azo ti kodro ti mo, ala zia go ti ala na gbe ti joug ti gbia ti Babylone, ala sara kua na lo nga na azo ti kodro ti lo, na ala yeke ngbâ na fini.+13 Ngbanga ti nyen la mo na azo ti kodro ti mo aye ti kui na lege ti épée,+ na lege ti kota nzara+ nga na lege ti sioni kobela so amû ndo?+ Tongana ti so Jéhovah atene, a yeke ye so ayeke si ande na mara so ayeke ke ti sara kua na gbia ti Babylone la.14 Aprophète so atene na ala, atene: ‘Ala yeke sara ande kua na gbia ti Babylone pëpe’+ so, ala mä ala pëpe ndali ti so a yeke atënë ti prophétie ti mvene la ala yeke tene na ala so.+15 “Jéhovah atene: ‘Mbi la mbi tokua ala pëpe, me ala yeke tene aprophétie ti mvene na iri ti mbi, ye so ayeke sara ande si mbi yeke kangbi ala kirikiri nga ala yeke kui, ala na aprophète ni so ayeke tene aprophétie ni na ala so.’”+16 Mbi tene na aprêtre ni nga na azo so kue, mbi tene: “Bâ tënë so Jéhovah atene la: ‘Ala mä atënë ti aprophète ti ala so pëpe, aprophète so ayeke tene aprophétie na ala, atene: “Bâ, a yeke mû ande akungba ti da ti Jéhovah na Babylone ti kiri na ni fafadeso;”+ so ayeke prophétie ti mvene la ala yeke tene na ala so.+17 Ala mä aprophète so pëpe. Ala sara kua na gbia ti Babylone na ala yeke ngbâ ande na fini.+ Ngbanga ti nyen la gbata so ayeke ga ande gï mbeni ndo so gbâ ti afango brique ti da la ayeke dä?18 Me tongana ala yeke aprophète nga tongana tënë ti Jéhovah la ayeke na yanga ti ala so, zia ala voro terê ti ala na Jéhovah ti aturugu, tongaso si tanga ti akungba ti da ti Jéhovah, so ayeke na yâ ti da* ti gbia ti Juda nga so ayeke na Jérusalem so, a mû ni a gue na ni kâ na Babylone pëpe.’19 “Bâ tënë so Jéhovah ti aturugu atene na so abâ apilier,+ kota tawa ti cuivre,+ achariot+ nga tanga ti akungba so angbâ na yâ ti gbata so,20 aye so Nébucadnezzar, gbia ti Babylone, amû ni lani pëpe na ngoi so lo gbu Jéconias molenge ti Jéhoïakim, gbia ti Juda, legeoko na akota zo ti kodro ti Juda nga na ti Jérusalem lo gue na ala na Babylone.+21 Bâ tënë so Jéhovah ti aturugu, Nzapa ti Israël, atene na ndö ti akungba so angbâ lani na yâ ti da ti Jéhovah, na yâ ti da* ti gbia ti Juda nga na yâ ti Jérusalem la, lo tene:22 ‘“A yeke mû ande akungba so a yeke gue na ni na Babylone,+ na a yeke ngbâ kâ juska na lango so tongana mbi dabe ti mbi na ni awe, mbi yeke mû ni ti kiri na ni na ndo so ge,” tënë ti yanga ti Jéhovah la.’”+
Kete tënë
^ Na Hébreu: “zo so na lê ti mbi lo la lo lingbi ti wara ni.”


text:
Ala yeke wara “kobe ti ala na ngoi ni so alingbi”?
E YEKE na yâ ti mbeni ngoi so ayeke ngangu mingi so mara ni ade ti si lâ oko ape na yâ ti mbaï ti azo (2 Tim. 3:1-5). Lâ oko oko, e yeke wara atara so alingbi ti sara si e ke ti ndoye Jéhovah nga e ke ti sara ye alingbi na andia ti lo so ayeke mbilimbili. Jésus ahinga kozo awe so ngoi so ayeke duti ngangu mingi, ni la lo dë bê ti adisciple ti lo, lo tene so ala yeke wara ngangu so ala yeke na bezoin ni ti gbu ngangu juska na nda ni (Mat. 24:3, 13; 28:20). Ti mû maboko na ala, Jésus azia ngbâa be-ta-zo ti mû na ala “kobe ti ala na ngoi ni so alingbi” na lege ti yingo.
Ngbene ye so a zia ngbâa be-ta-zo na ngu 1919, a bungbi “azo ti kua” kutu mingi so ayeke tene yanga ti akodoro nde nde na yâ ti bungbi ti Jéhovah nga a yeke mû na ala kobe na lege ti yingo (Mat. 24:14; Apoc. 22:17). Me, a yeke wara pëpe ambeni mbeti ti e na yanga ti ambeni kodoro nde. Nga a yeke azo kue la ayeke na pasa ti diko ambeti ti e so a zia na ndo ti Internet ape. Na tapande, azo mingi alingbi pëpe ti bâ avidéo nga ti diko a-article so a zia ni na ndo ti site jw.org. So aye ti tene so ambeni ita amanke ambeni kobe so ala yeke na bezoin ni ti ngbâ na nzoni seni na lege ti yingo? Ti kiri tënë na hunda so, zia e bâ akiringo tënë na ambeni kota hundango ndo osio.
1. Kota ye so Jéhovah asara kua na ni ti mû na e kobe ayeke so wa?
Na ngoi so Satan atara Jésus ti sara si tênë aga mapa, Jésus atene na lo, a tene: “Zo ayeke ngbâ na fini gi na lege ti mapa pëpe, me na lege ti tënë kue so asigigi na yanga ti Jéhovah.” (Mat. 4:3, 4). A sû atënë ti Jéhovah na yâ ti Bible (2 Pi. 1:20, 21). Tongaso, Bible ayeke kota ye so Jéhovah asara na kua ti mû na e kobe ti e na lege ti yingo.
Bungbi ti Jéhovah asigigi na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia kue wala gi mbage ni na ayanga ti kodoro ahon 120, nga ngu oko oko a yeke sigigi na ni na ambeni yanga ti kodoro nde. Nde na Fini dunia, a sigigi na ambeni Bible kue wala gi mbage ni ngbundangbu mingi na ayanga ti kodoro saki na saki. Ye so ague oko na ye so bê ti Jéhovah aye so ayeke ti tene “mara ti azo nde nde kue asö fini ti ala na ala si na tâ hingango ye na ndo ti tâ tënë.” (1 Tim. 2:3, 4). Nga, teti so mbeni ye oko so “ahonde na lê ti [Jéhovah] ayeke dä pëpe,” e hinga so lo yeke gboto “ala so ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ti yingo” ti ga na ala na yâ ti bungbi ti lo na lo yeke mû kobe na ala na lege ti yingo.
2. Na lege wa ambeti ti e ayeke mbeni kota mbage ti kobe ti e ti yingo?
Ti tene mabe ti mbeni zo akpengba, a lingbi lo diko Bible, lo mä yâ ti ye so lo diko nga lo sara ye alingbi na ni (Jacq. 1:22-25). A yeke ye so a lingbi kota zo ti Éthiopie so ayeke lani na ngoi ti akozo Chrétien asara. Lo yeke diko lani Bible na ngoi so Philippe, so ayeke mbeni wafango tënë, ahunda lo, atene: “Mo yeke mä yâ ti ye so mo yeke diko so biani?” Kota zo ti Éthiopie ni akiri tënë na lo, a tene: “Ti tâ tënë ni, mbi lingbi ti mä yâ ni tongana nyen tongana mbeni zo ti fa nda ni na mbi ayeke dä pëpe?” (Kus. 8:26-31). Na pekoni, Philippe amû maboko na lo ti mä yâ ti ye so lo yeke diko so. Ye so lo manda so andu bê ti lo na lo wara batême (Kus. 8:32-38). Legeoko nga, ambeti ti e amû maboko na e ti hinga tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible nzoni. Aye so e diko na yâ ni andu bê ti e nga apusu e ti sara ye alingbi na ye so e manda.
Awakua ti Jéhovah ayeke wara gbâ ti aye ti te na ti nyon na lege ti ambeti ti e (És. 65:13). Na tapande, Tour ti Ba Ndo, so a yeke sigigi na ni na ayanga ti kodoro ahon 210, ayeke fa nda ti aprophétie na e, a sara si e mä yâ ti atâ tënë so ndani alï mingi nzoni nga apusu e ti sara ye alingbi na afango ye ti Bible. Réveillez-vous!, so a yeke sigigi na ni na ayanga ti kodoro 100 tongaso, amû maboko na e ti hinga ye mingi na ndo ti aye so Jéhovah asara nga afa na e tongana nyen e lingbi ti sara ye alingbi na anzoni wango so ayeke na yâ ti Bible (aProv. 3:21-23; aRom. 1:20). Ngbâa be-ta-zo asigigi na ambeti so asara tënë na ndo ti Bible na ayanga ti kodoro ahon 680. Mo yeke mû ngoi lâ oko oko ti diko Bible? Mo yeke diko afini périodique kue so a yeke sigigi na ni ngu oko oko na yanga ti kodoro ti mo?
Nde na ambeti so bungbi ti Jéhovah ayeke sigigi na ni, bungbi ni ayeke leke nga adiskur so ayeke mû ni na ngoi ti abungbi nga na akota bungbi. Adiskur, ascénette, adémonstration, nga na a-interview so a yeke sara na ngoi ti abungbi nga na akota bungbi so anzere na mo? Biani, Jéhovah amû na e gbâ ti kobe ti yingo.
3. Tongana a sigigi na ambeni mbeti ti e na yanga ti kodoro ti mo ape, so aye ti tene so mo wara kobe ti yingo alingbi na ni ape?
Kiringo tënë ni ayeke ên-ën. A lingbi bê ti e adö ape tongana ambeni wakua ti Jéhovah awara kobe ti yingo mingi ahon ambeni. Ngbanga ti nyen? Bâ tapande ti abazengele. A fa na ala aye mingi ahon ambeni disciple na ngoi ti akozo Chrétien (Marc 4:10; 9:35-37). Atâa so kue, ambeni disciple so awara kobe ti yingo alingbi na ala; ala wara ye so ala yeke na bezoin ni.
A yeke nzoni e girisa ape so a yeke aye kue so Jésus atene wala aye kue so lo sara na ngoi so lo yeke na sese ge la a sû ni na yâ ti a-évangile ape. Bazengele Jean atene: “Ti tâ tënë ni, ambeni ye mingi nga ayeke dä so Jésus asara lani, so tongana a sû fade anzene nzene ye ni kue na mbeti, mbi bâ ti mbi so ambeti ni so a sû, dunia so alingbi ti wara ndo ti zia ni kue dä pëpe.” (Jean 21:25). Atâa so adisciple ti Jésus ti ngoi ti akozo Chrétien ahinga ye mingi ahon e na ndo ti Jésus, koli so ayeke nzoni-kue, ye oko amanke e ape. Jéhovah asara kue si e hinga ye mingi na ndo ti Jésus tongaso si e mû peko ti gere ti lo.
Gbu nga li ti mo na ndo ti alettre so abazengele atokua na acongrégation ti ngoi ti akozo Chrétien. Mbeni lettre ayeke dä so bazengele Paul asû ni me ayeke na yâ ti Bible ape; peut-être ambeni nga ayeke dä (aCol. 4:16). So aye ti fa so e yeke pëpe na kobe ti yingo so alingbi e ndali ti so e yeke na lettre so ape? Ên-ën. Jéhovah ahinga aye so e yeke na bezoin ni nga lo mû na e aye mingi tongaso si e ngbâ ti kpengba na lege ti yingo.
Jéhovah ahinga aye so e yeke na bezoin ni nga lo mû na e aye mingi tongaso si e ngbâ ti kpengba na lege ti yingo
Laso, ambeni wakua ti Jéhovah ayeke wara kobe ti yingo mingi ahon ambeni. Mo yeke tene mbeni yanga ti kodoro so a sigigi na ambeti ti e dä gi kete? Tongana a yeke tongaso, hinga so Jéhovah abi bê ti lo na mo. Manda ambeti so mo yeke na ni, nga mo gue na abungbi so a sara ni na yanga ti kodoro so mo mä ni. Nga, hinga so Jéhovah ayeke sara si mo ngbâ ti kpengba na lege ti yingo.
4. Tongana mo lingbi pëpe ti bâ avidéo nga ti diko a-article so a zia ni na ndo ti site jw.org, mo yeke woko na lege ti yingo?
Na ndo ti site ti e, e yeke wara apériodique nga na ambeni mbeti so asara tënë na ndo ti Bible. Na ndo ti site ni, a yeke wara nga aye so alingbi ti mû maboko na azo so asara mariage awe, amaseka nga na azo so ayeke na akete molenge. Asewa ayeke wara aye ti nzoni na ngoi so ala yeke sara kua na aye so na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa. Na ndo ti site ti e, a yeke fa nga na e peko ti akota ye so a sara, na tapande, mungo diplôme na aita so asara Ekole ti Galaad nga na bungbi so a sara ni ngu oko oko. A yeke fa nga na sewa ti aita ti e na yâ ti dunia kue peko ti akota kpale so asi na ambeni ita, aye tongana kota pupu wala ngu so asuku amû ndo. A yeke fa nga peko ti atënë so andu awakua ti Jéhovah so a gue na ni na gbele ngbanga (1 Pi. 5:8, 9). Site ti e ayeke nga mbeni pendere ye ti fango na tënë so amû lege si nzoni tënë asi même na yâ ti akodoro so e yeke fa tënë dä mingi ape wala so a ke na e ti fa tënë dä.
Me, atâa mo lingbi ti gue na ndo ti site ti e wala pëpe, mo lingbi ti ngbâ ti kpengba na lege ti yingo. Ngbâa be-ta-zo asara kua ngangu ti sigigi na ambeti mingi ti tene azo ti kua kue ate kobe nzoni na lege ti yingo. Tongaso, a lingbi mo pensé ape so mo doit ti vo mbeni ordinateur wala mbeni ngangu téléphone ti gue na ndo ti site jw.org. Ambeni ita wani alingbi ti imprimé ambeni kete wungo ti a-article so ayeke na ndo ti site ti e ti mû ni na aita so ayeke na Internet ape. Me, a hunda pëpe na a-ancien ti leke ti tene aita asara tongaso.
E kiri singila mingi na Jésus so asara ye alingbi na zendo ti lo ti mû na e aye so e yeke na bezoin ni na lege ti yingo. Teti so alango ti nda ni so, so ayeke ngangu, aga nduru ti hunzi awe, e hinga na bê ti e kue so Jéhovah ayeke ngbâ ti mû na e ‘kobe ti e na ngoi ni so alingbi’ na lege ti yingo.


text:
BIBLE ACHANGÉ FINI TI AZO
“Ti fadeso, mbi bâ so mbi lingbi pëpe ti changé dunia so”
NGU SO A DÜ LO NA NI: 1966
KODORO SO A DÜ LO DÄ: FINLANDE
MBAÏ TI LO: LO TIRI NDALI TI NZONI TI AZO NA ANYAMA
GIGI TI MBI ÂNDÖ:
Depuis kete ti mbi, mbi ye mingi ti bâ apendere ndo. Mingi ni, sewa ti e ayeke gue lani ti bâ apendere gbako nga na angu-lende so angoro gbata ti Jyväskylä so e lango dä na kodoro ti Finlande. Mbi ye nga anyama mingi; na kete ti mbi, anyau na ambo so mbi bâ ala, mbi yeke gbu ala ti sara ngia na ala. Na ngoi so mbi kono, ye so azo ayeke sara ka na anyama ason bê ti mbi ngangu. Na pekoni mbi lï na yâ ti mbeni bungbi so ayeke tiri ndali ti nzoni ti anyama, na mbi wara tere na azo so bango ndo ti mbi na ala na ndo ti anyama ague oko.
E yeke tiri lani ngangu ndali ti nzoni duti ti anyama. E yeke sara tënë na azo nga e yeke tambela ti fa ngonzo ti bê ti e na ando so a yeke kä aporo ti anyama dä nga na ando so a yeke tara afini yorö na tere ti anyama dä. Même e zia na sese mbeni fini bungbi so ayeke tiri ndali ti nzoni ti anyama. So e zia angangu kode na sese, e na akota zo ti kodoro, e mä tere kete ape. Fani mingi, a gue na mbi na ngbanga.
Na ndo ti so tënë ti anyama agbu bê ti mbi mingi, mbi yeke gi lani bê ti mbi ndali ti akpale so ahon ndo ni na yâ ti dunia. A sara si mbi lï na yâ ti abungbi nde nde, tongana Amnistie internationale nga na Greenpeace, mbeni bungbi so abâ lege ti batango aye so angoro e. Mbi mû ngangu ti mbi kue ti sara kua ndali ti abungbi so. Mbi tiri lani ndali ti adroit ti awayere, azo so nzara ayeke fâ ala nga na ambeni zo ti mawa.
Me yeke yeke, mbi ga ti bâ so mbi lingbi ti changé dunia so ape. Atâa so abungbi so asara ngangu ti leke ambeni kete kpale, akota kpale ni aga gi sioni ahon ti kozo. Na bango ni, aye ti sioni amû ndo na yâ ti dunia, me zo oko ayeke koro dä ape. Mbi wani mbi bâ so mbi lingbi ti sara mbeni ye ape.
LEGE SO BIBLE ACHANGÉ FINI TI MBI:
So vundu asara mbi ndali ti so mbi yeke na ngangu ti sara mbeni ye ape, mbi komanse ti dabe ti mbi na Nzapa nga bê ti mbi atï na ndo ti Bible. Ândö aTémoin ti Jéhovah amanda Bible na mbi. Ndoye so ala fa na mbage ti mbi nga bingo bê ti ala na mbi anzere na mbi mingi, me mbi yeke lani nduru ti changé sarango ye ti mbi ape. Me ti so ni so, ye ni achangé.
Mbi mû Bible mbi komanse ti diko ni. Tënë ni adë bê ti mbi. Mbi tï na ndo ti aversê so afa na e ti sara sioni na anyama ape. Na tapande, versê ti aProverbe 12:10 so atene: “Zo ti mbilimbili abata anyama ti lo nzoni.” Mbi bâ nga so Nzapa la ayeke ga na akpale na yâ ti dunia so ape, me akpale ti e ayeke ga gi sioni ahon ti kozo ndali ti so mingi ti azo aye ti mä Nzapa ape. Ye so mbi hinga na ndo ti ndoye ti Jéhovah nga kangango bê so lo yeke na ni apika bê ti mbi mingi.—Psaume 103:8-14.
Na yâ ti angoi ni so, mbi wara mbeni mbeti ti aTémoin ti Jéhovah so asara tënë ti buku Bible afa nyen biani? Mbi hunda ti wara buku so. Kete na pekoni, mbeni koli na wali ti lo so ala yeke aTémoin ti Jéhovah aga na ndo ti mbi, ala hunda ti manda Bible na mbi na mbi yeda. Aye so mbi komanse ti manda na yâ ti Bible agbu bê ti mbi nga mbi komanse ti gue na bungbi na Da ti Royaume.
Grâce na Bible, mbi changé fini ti mbi. Mbi zia lege ti manga nga na nyongo sämba ahon ndo ni. Mbi changé fason ti yungo bongo ti mbi nga na ti sarango tënë ti mbi. Bango ndo ti mbi na ndo ti akota zo ti kodoro achangé (aRomain 13:1). Mbi zia nga lege ti gingo awali kirikiri, so ândö ayeke ye ti tere ti mbi.
Ye so ayeke lani ngangu na mbi ti changé ni ahon atanga ni kue ayeke bango ndo ti mbi na ndo ti abungbi nde nde so mbi yeke ândö na yâ ni. A hunda ngoi na mbi ti sara ni. Kpâ tongaso, mbi bâ tere ti mbi tongana zo so adö amba ti lo azia na lê ti kpale. Me na pekoni, a nzere na mbi ti hinga so gi Royaume ti Nzapa la ayeke ga na ye ti nzoni na dunia so. Tongaso mbi mû ngangu ti mbi kue ti sara kua ndali ti Royaume so nga ti mû maboko na azo ti hinga ye na ndo ni.—Matthieu 6:33.
NZONI YE SO MBI WARA NA PEKONI:
Ândö, na lê ti mbi, groupe ti azo ayeke gi use: anzoni zo na asioni zo; na mbi yeke gi nduru ti tiri na azo so mbi bâ ala tongana asioni zo. Me Bible asara si mbi yeke na sioni pensé na ndo ti amba ti mbi encore ape. Mbi yeke gi ti ye azo kue tongana ti so a hunda na aChrétien (Matthieu 5:44). Mbeni lege so mbi yeke fa so mbi ye azo ayeke so mbi yeke fa nzoni tënë ti Royaume na ala. A nzere na mbi ti bâ tongana nyen kusala so asara si siriri na ngia amaï na popo ti azo nga a sara si ala yeke na tâ beku.
So fadeso mbi zia ye kue na tïtî Jéhovah, mbi yeke na siriri ti bê. Teti so lo la lo sara aye kue, mbi hinga mbi tene lo yeke zia pëpe si a ngbâ ti sara sioni na azo nga na anyama, wala ti tene pendere sese so abuba. Me na lege ti Royaume ti lo, na yâ ti kete ngoi lo yeke leke aye kue so abuba (Ésaïe 11:1-9). So mbi hinga so atënë ni so ayeke tâ tënë, a mû na mbi ngia; me mbeni ye so amû na mbi ngia ayeke so mbi yeke mû maboko na amba ti mbi ti mä na bê na ni. Ti fadeso, mbi bâ so mbi lingbi pëpe ti changé dunia so.