text:
Mo bâ so mo yeke na bezoin ti fa kua na ambeni zo?
“Mbi yeke fa ye na ala nzoni.”—APROV. 4:2, FD.
ABIA: 93, 96
1, 2. Ngbanga ti nyen a lingbi e fa na aita kode ti sarango akua na yâ ti bungbi?
KOZO kua so a mû lani na Jésus ti sara ayeke ti fa nzoni tënë ti Royaume. Ye oko, lo mû ngoi lani ti fa na adisciple ti lo tongana nyen ti sara kua ti aberger nga na awafango ye (Mat. 10:5-7). Atâa so Philippe ayeke fa tënë lani mingi, kite oko ayeke dä ape so lo mû maboko na amolenge ti lo ti wali osio ti ga azo so ayeke fa atâ tënë ti Mbeti ti Nzapa na azo nzoni (Kus. 21:8, 9). Ngbanga ti nyen a yeke nga kota ye laso ti fa kua na aita?
2 Na yâ ti dunia kue, wungo ti azo so ayeda na nzoni tënë ayeke gue na li ni. Afini zo so ade awara batême ape ayeke na bezoin ti hinga ndani so ayeke kota ye ti manda Bible ala wani. A lingbi a fa nga na ala tongana nyen ti fa nzoni tënë na azo nga ti fa tâ tënë na azo ni. Na yâ ti congrégation ti e, aita-koli ayeke na bezoin ti tene a wa ala ti sara kua ngangu tongaso si ala lingbi ti ga awakua ti mungo maboko nga na a-ancien. Tongana aChrétien so akpengba na lege ti yingo ‘ayeke fa ye nzoni’ na afini zo ayeke mû maboko na ala ti gue na li ni na lege ti yingo.—aProv. 4:2, FD.
MÛ MABOKO NA AFINI ZO TI WARA NGANGU NGA NA NDARA NA LEGE TI BIBLE
3, 4. (a) Tongana nyen la Paul atingbi mandango Bible na fango tënë so alë lengo? (b) Kozo si e wa azo so e yeke sara étude na ala ti manda Bible ala wani, nyen la a lingbi e sara?
3 Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene zo amanda Bible lo wani? E wara kiringo tënë ni na yâ ti tënë so bazengele Paul atene na amba ti lo Chrétien so ayeke na Colosses, lo tene: “E zia pëpe ti sambela ndali ti ala na ti hunda ti tene ala si singo na tâ hingango ye ti ye so bê ti Nzapa aye na ndara kue nga na gbungo nda ti ye kue na lege ti yingo, tongaso si ala tambela na lege so alingbi na lê ti Jéhovah, ti mû ngia mingi na lo. Na oko ngoi ni ala yeke ngbâ ande ti lë lengo na yâ ti nzoni kusala kue nga ti maï na yâ ti tâ hingango ye na ndo ti Nzapa.” (aCol. 1:9, 10). Na lege ti tâ hingango ye so, aChrétien so ayeke na Colosses alingbi ti “tambela na lege so alingbi na lê ti Jéhovah, ti mû ngia mingi na lo.” Ye so ayeke mû lege na ala ti ngbâ ti “lë lengo na yâ ti nzoni kusala kue” mbilimbili na yâ ti kua ti fango nzoni tënë. Ti tene mbeni wakua ti Jéhovah avoro lo nzoni, a lingbi lo manda Bible lâ na lâ. A yeke ye so a lingbi e mû maboko na azo so e yeke manda Bible na ala ti hinga ni.
4 Kozo si e mû maboko na azo ti wara ye ti nzoni na lege ti mandango Bible ala wani, a lingbi e wani e hinga ndani so ayeke kota ye ti manda Bible. Biani, a lingbi e wani e duti na nzoni kapa ti mandango Bible. Tongaso, mo lingbi ti hunda tere ti mo: ‘Tongana azo afa abango ndo ti ala so ague nde na aye so Bible afa wala ala hunda angangu tënë na mbi, mbi lingbi ti mû na ala akiringo tënë so ayeke na yâ ti Bible? Tongana mbi diko ye na ndo ti lege so Jésus, Paul nga na ambeni zo agbu ngangu na yâ ti fango tënë, mbi yeke gbu li na ndo ti ye so a lingbi gbungo ngangu ti ala asara na ndo ti kua so mbi yeke sara na Jéhovah?’ E kue e yeke na bezoin ti hingango ye nga na awango so ayeke na yâ ti Bible. Nga, tongana e yeke fa na azo tongana nyen la e wara ye ti nzoni mingi na mandango Bible e wani, e lingbi ti mû maboko na ala ti wara aye ti nzoni tongana ala manda Bible mingi.
5. Fa tongana nyen la mo lingbi ti mû maboko na afini zo ti manda Bible lâ na lâ.
5 Mo lingbi ti hunda tere ti mo: ‘Tongana nyen la mbi lingbi ti fa na zo so mbi yeke sara étude na lo kode ti mandango Bible lâ na lâ?’ Nzoni lege ti komanse ni ayeke ti fa na lo tongana nyen la lo lingbi ti leke étude so mo yeke sara na lo. Mo lingbi ti hunda na lo ti diko mbage ti atënë ti ambeni tënë ti bâ na ndo ni so ayeke na yâ ti buku Bible afa nyen biani? nga na aversê so a fa atënë ti yâ ni ape. Mû maboko na lo ti leke abungbi tongaso si lo lingbi ti mû commentaire na ngoi ti abungbi ni. Wa lo ti diko Tour ti Ba Ndo nga na Réveillez-vous ! oko oko kue. Tongana lo yeke na Watchtower Library wala BIBLIOTHÈQUE NA NDO TI INTERNET na yanga ti kodoro ti lo, mo lingbi ti fa na lo tongana nyen la lo lingbi ti sara kua na ni ti wara akiringo tënë na ahundango ndo na ndo ti Bible. Na peko ti mungo maboko tongaso, peut-être a yeke nzere na zo so mo yeke sara étude na lo ti manda Bible lo wani.
6. (a) Tongana nyen la mo lingbi ti mû maboko na zo so mo yeke sara étude na lo ti ye Bible mingi? (b) Nyen la peut-être mbeni wamandango Bible ayeke sara tongana lo ye Bible mingi?
6 Biani, a lingbi e gbu mbeni zo na ngangu pëpe ti diko Bible nga ti manda ni. Me a yeke nzoni e sara kua na aye so bungbi ti Jéhovah amû na e ti mû maboko na azo so e yeke sara étude na ala ti ye Bible mingi. Tongana ngoi ayeke hon, bango ndo ti azo so aye biani ti manda Bible alingbi ti gue oko na ti mbeni zo ti sungo psaume so ahe bia atene: “A yeke nzoni na mbi ti ga nduru na Nzapa. Mbi zia bê ti mbi na L’Éternel Nzapa, Ndo Ti Bata tere ti mbi.” (Ps. 73:28). Yingo ti Jéhovah ayeke mû maboko biani na mbeni zo so aye ti ga nduru na lo.
FA NA AFINI WAFANGO TËNË KODE TI FANGO TËNË NA TI FANGO YE
7. Tongana nyen la Jésus afa ye na adisciple ti lo lani ti ga awafango nzoni tënë? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
7 Na Matthieu chapitre 10, e wara awango so Jésus amû lani na abazengele ti lo 12. Jésus asara tënë na ala na ndo ti gbâ ti aye ape, me lo sara tënë na ndo ti ambeni mbilimbili ye. [1] Abazengele ni amä lani Jésus so ayeke fa na ala tongana nyen ti fa tënë nzoni. Na pekoni ala gue na fango tënë. So ala lingbi ti sara ye alingbi na akode so Jésus afa na ala, hio tongaso ala ga anzoni wafango ye so ayeke fa tâ tënë ti Mbeti ti Nzapa (Mat. 11:1). E lingbi ti fa ye na azo so e yeke manda Bible na ala ti ga anzoni wafango tënë. Zia e bâ fadeso alege use so e lingbi ti mû maboko na ala.
8, 9. (a) Tongana nyen la Jésus ayeke sara tënë lani na zo oko oko na ngoi ti fango tënë ti lo? (b) Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na afini wafango tënë ti sara lisoro na azo tongana ti Jésus?
8 Sara lisoro na azo. Mingi ni, Jésus ayeke sara tënë na zo oko oko na ndo ti Royaume. Na tapande, lo sara mbeni pendere lisoro na mbeni wali na tere ti dungo ti Jacob nduru na gbata ti Sychar (Jean 4:5-30). Lo sara nga lisoro na Matthieu Lévi, so ayeke mbeni zo ti rongo nginza ti lapo. A-Évangile asara tënë na ndo ti lisoro ni so mingi ape, me na ngoi so Jésus airi Matthieu ti mû peko ti lo, Matthieu ayeda. Matthieu na ambeni zo amä Jésus so asara tënë aninga na ngoi ti mbeni matanga so asara na ndo ti Matthieu ni.—Mat. 9:9; Luc 5:27-39.
9 Na mbeni ngoi nde, Jésus asara tënë na nzoni bê na Nathanaël, so ayeke lani na sioni bango ndo na ndo ti azo ti Nazareth. Ye oko, Nathanaël achangé bango ndo ti lo ndali ti so Jésus asara tënë na lo na nzoni bê. Lo soro ti manda ye mingi na ndo ti ye so Jésus, so alondo na Nazareth, ayeke fa lani (Jean 1:46-51). Tongaso, e yeke tâ na raison ti fa na afini wafango tënë kode ti sarango tënë na azo na nzoni bê. [2] Peut-être a yeke nzere mingi na azo so e yeke mû maboko na ala so ti bâ tongana nyen la azo ti nzoni bê ayeke yamba e nzoni ndali ti so e bi bê na ala nga e sara tënë na ala na nzoni bê.
10-12. (a) Tongana nyen la Jésus amaï lani nzara so azo ayeke na ni ndali ti nzoni tënë? (b) Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na afini wafango tënë ti maï akode ti ala ti awafango tâ tënë ti Bible?
10 Maï nzara ti tâ tënë na yâ ti bê ti azo. Jésus ayeke lani na gbâ ti aye ti sarango ni. Ye oko, lo mû ngoi ti maï nzara so azo so aye tâ tënë ayeke na ni ndali ti nzoni tënë. Na tapande, Jésus afa tënë lani na gbâ ti azo, lo mû ngö so lo duti na yâ ni tongana mbeni pupitre. Na ngoi ni so, lo sara si Pierre agbu gbâ ti asusu na lege ti miracle nga lo tene na Pierre: “A to nda ni laso, a yeke azo si mo yeke gbu ande.” Nyen la asi na peko ti atënë so Jésus atene nga na aye so lo sara lani? Pierre na amba ti lo ‘akiri na angö ni na yanga ti ngu ni, ala dö ye kue ala zia, na ala mû peko ti Jésus.’—Luc 5:1-11.
11 Nicodème, so ayeke mbeni membre ti Sanhédrin, asara lani nzara ti mä fango ye ti Jésus. Lo ye ti hinga ye mingi me lo sara lani mbeto ti tënë so azo alingbi ti tene tongana ala bâ lo na sarango tënë na Jésus na lê ti azo. Tongaso, lo gue na ndo ti Jésus na bï. Jésus atomba lo ape me lo mû ngoi ti sara lisoro na Nicodème nga lo fa akota tâ tënë na lo (Jean 3:1, 2). Nyen la e lingbi ti manda na lege ti ambaï so? Molenge ti Nzapa amû ngoi lani ti kpengba mabe ti azo. A lingbi e nga e duti nduru ti kiri ti bâ azo so ayeda na tënë so e fa na ala nga e manda Bible na ala.
12 So afini wafango tënë ayeke azo so ayeke fa tâ tënë ti Bible na azo, peut-être ala yeke maï akode ti ala tongana e fa tënë legeoko na ala. E lingbi ti mû maboko na ala ti dabe na azo so aye kamême ti mä tënë ti e. E lingbi ti hunda na ala ti gue legeoko na e ti sara avizite nga na a-étude ti e. Tongana e sara tongaso na awafango tënë so ade akpengba ape, a yeke pusu ala ti maï nzara ti tâ tënë na yâ ti bê ti azo nga ti manda Bible ala wani na azo. Ala yeke manda nga ti zia lege ti fango tënë hio ape me ti kanga bê tongana ala kiri ti bâ azo na yanga-da ti ala na ala wara azo ni ape.—aGal. 5:22; bâ encadré “ A yeke kota ye ti kanga bê.”
FA NA AFINI WAFANGO TËNË TI SARA KUA NDALI TI AMBA TI ALA
13, 14. (a) Nyen la mo pensé na ndo ti atapande ti azo ti yâ ti Bible so asara akota sacrifice ndali ti amba ti ala? (b) Aye wa la mo lingbi ti sara ti tene mo fa na amaseka nga na afini wafango tënë tongana nyen ti fa ndoye na mbage ti aita?
13 Ambaï ti Bible agboto lê na ndo ti pasa so e yeke na ni ti fa “yengo tere ti aita” nga ti sara na Jéhovah maboko na maboko. (Diko 1 Pierre 1:22; Luc 22:24-27.) Molenge ti Nzapa amû aye kue, même fini ti lo, ti mû maboko na azo (Mat. 20:28). Dorcas ayeke sara lani “anzoni kusala mingi nga lo yeke mû amatabisi mingi na azo ti mawa.” (Kus. 9:36, 39). Marie “asara angangu kua mingi” ndali ti aita ti congrégation ti Rome (aRom. 16:6). Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na afini wafango tënë ti hinga ndani so a yeke kota ye ti mû maboko na aita?
14 A-Témoin so akpengba na lege ti yingo alingbi ti hunda na afini wafango tënë ti gue ti zia ala ti bâ aita so tere ti ala ason nga na ambakoro. Tongana lege ayeke dä, ababâ na amama alingbi ti gue na amolenge ti ala ti sara avizite tongaso. A-ancien alingbi ti sara kua maboko na maboko na aita ti bâ si ambakoro ti e awara nzoni kobe ti tengo ni nga ti leke mbeni ye so abuba na tere ti da ti ala. Na sarango tongaso, amaseka nga na afini zo ayeke manda ti sara ye na nzoni bê na aita. Na fango tënë, mbeni ancien alingbi ti sara nduru vizite na aita so alango na yâ ti territoire so lo yeke fa tënë dä ti bâ wala ala yeke nzoni. Na sarango tongaso, mbeni ita-koli so ayeke fa ka tënë legeoko na lo ayeke manda so a lingbi aita kue na yâ ti congrégation andoye tere.—aRom. 12:10.
15. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene a-ancien abi bê na maïngo ti aita-koli na yâ ti congrégation?
15 Teti so akoli la Jéhovah ayeke sara kua na ala ti fa ye na yâ ti congrégation, a yeke kota ye ti tene aita-koli amaï kode ti sarango tënë ti ala. So mo yeke ancien, mo lingbi ti mä mbeni wakua ti mungo maboko na ngoi so lo yeke tara peko ti mbeni diskur ti lo? Na lege ti mungo maboko ti mo, lo lingbi ti maï kode ti lo ti wafango tënë ti Bible na azo.—Néh. 8:8. [3]
16, 17. (a) Tongana nyen la Paul abi bê lani na maïngo ti Timothée? (b) Tongana nyen la a-ancien alingbi ti fa kua nzoni na aita-koli so ayeke ga ande a-ancien?
16 So bezoin ti a-ancien ayeke mingi na yâ ti acongrégation, a lingbi a ngbâ lakue ti fa kua na aita so ayeke sara ande kua ni so. Paul afa tongana nyen la a lingbi ti fa ye na aita-koli na ngoi so lo tene na Timothée: “Molenge ti mbi, mo ngbâ ti wara ngangu na yâ ti kota nzobe so ague oko na Christ Jésus, nga aye so mo mä ni na yanga ti mbi, na so atémoin ni ayeke mingi, mo zia ni na tïtî azo so ayeke be-ta-zo, so ala nga na pekoni, a yeke bâ ande so ala hinga biani ti fa ni na ambeni zo nga.” (2 Tim. 2:1, 2). Timothée amanda aye lani mingi na mbage ti Paul so ayeke mbeni ancien nga mbeni bazengele. Na tapande, lo manda tongana nyen ti maï kode ti fango tënë ti lo nga tongana nyen ti mû maboko na aita na yâ ti congrégation.—2 Tim. 3:10-12.
17 Paul afa kua lani na Timothée gi tongaso ape. Lo mû Timothée so ayeke maseka ti sara voyage legeoko na lo (Kus. 16:1-5). A-ancien alingbi ti mû tapande ti Paul tongana ala na awakua ti mungo maboko so akpengba ague ti bâ aita ti kpengba ala na lege ti yingo tongana lege ayeke dä. Na sarango tongaso, awakua ti mungo maboko ayeke manda ye na mbage ti a-ancien ti hinga tongana nyen ti fa ye na aita, ti kanga bê na ala, ti ndoye ala nga ti zia bê na ndo ti Jéhovah na ngoi so ala yeke bâ lege ti angasangbaga ti lo.—1 Pi. 5:2.
NDANI SO A YEKE KOTA YE TI FA KUA NA AITA
18. Ngbanga ti nyen a lingbi e bâ na nene ni fango kua na aita na yâ ti kua ti Jéhovah?
18 Na ngoi ti nda ni so, gbâ ti afini zo ayeke na bezoin ti tene a fa kua na ala ti maï akode ti ala na yâ ti kua ti fango tënë. A yeke nga na bezoin ti aita-koli ti bâ lege ti congrégation. Jéhovah aye ti tene a fa kua na awakua ti lo kue nzoni, na lo mû na e pasa ti mû maboko na afini zo. Tongaso, a yeke kota ye ti tene e sara kua ngangu ti fa kua na aita tongana ti so Jésus na Paul asara lani. A lingbi e fa kua na azo mingi ndali ti so gbâ ti aye ayeke lakue dä ti sara na yâ ti kua ti fango tënë kozo si nda ni aga.
19. Ngbanga ti nyen a lingbi mo hinga biani so angangu so mo sara na bê ti mo kue ti fa kua na aita na yâ ti kua ti Jéhovah ayeke ga nzoni?
19 Biani, ti fa kua na aita ahunda ngoi nga na ngangu. Me Jéhovah na Molenge ti lo so lo ye lo mingi ayeke mû na e maboko nga na ndara ti sara ni. Tere ti e ayeke nzere mingi tongana e bâ azo so e mû maboko na ala ‘ayeke sara kua ngangu nga ala yeke tirika ngangu’ na yâ ti congrégation wala na yâ ti kua ti fango tënë (1 Tim. 4:10). Nga, zia e wani e ngbâ ti gue na li ni na lege ti yingo na sarango kua so ayeke nzoni-kue na Jéhovah.
^ [1] (paragraphe 7) Na tapande, Jésus atene na adisciple ti lo (1) ti fa tënë na ndo ti Royaume; (2) ti zia bê ti ala na ndo ti Nzapa ti mû na ala kobe na bongo so ala yeke na bezoin ni; (3) ti kpe ti papa na azo; (4) ti zia bê ti ala na ndo ti Nzapa tongana azo asara ye ti ngangu na ala nga (5) ti sara pëpe mbeto ti aye so azo alingbi ti sara na ala.
^ [2] (paragraphe 9) Na yâ ti buku Wara nzoni na lege ti Ekole ti Kusala ti aChrétien l. 62-64, e wara apendere wango so afa tongana nyen la e lingbi ti sara lisoro na azo na fango tënë.
^ [3] (paragraphe 15) na yâ ti buku Wara nzoni na lege ti Ekole ti Kusala ti aChrétien, l. 52-61, a fa aye so alingbi ti mû maboko na aita-koli ti mû diskur nzoni.


c: text/html

text:
Ababâ na amama, ala mû maboko na amolenge ti ala ti kpengba mabe ti ala
“Apendere koli na amasia . . . Zia ala sepela iri ti L’Éternel.”—PS. 148:12, 13.
ABIA: 88, 115
1, 2. (a) Kpale wa la ababâ na amama ayeke tingbi na ni? Tongana nyen la ala lingbi ti hon ndo ni? (b) Aye osio wa la e yeke bâ ni fadeso?
MBENI koli na wali so ayeke na France atene: “E mä na bê na Jéhovah, me a ye ti tene ape so nyen na nyen amolenge ti e ayeke mä na bê na lo.” Ala kiri atene: “Mabe ayeke ye so a dü zo dungo na ni ape. Amolenge ti e ayeke wara mabe yeke yeke.” Mbeni ita-koli na Australie atene: “Ti sara si mabe ti molenge ti mo akpengba alingbi ti duti mbeni kota kpale so mo yeke tingbi na ni. Mo yeke na bezoin ti sara kua na aye kue ti mû maboko na mo. Peut-être mo bâ so mo kiri tënë nzoni na mbeni tënë so molenge ti mo ahunda. Ambeni ngoi na pekoni lo kiri lo hunda gi oko tënë ni so. Akiringo tënë so mo mû na molenge ti mo si lo yeda na ni laso peut-être kekereke ayeke lingbi na lê ti lo kue ape. A yeke nzoni mo kiri na ndo ti ambeni tënë lakue.”
2 Tongana mo yeke mbeni babâ wala mbeni mama, na ambeni ngoi mo yeke gi bê ti mo wala mo lingbi biani ti fa na amolenge ti mo ti ye Jéhovah nga ti ngbâ ti sara na lo na ngoi so ala kono? Biani, gi na ndara ti e wani zo oko alingbi ti sara ni ape (Jér. 10:23). Me e lingbi ti sara ni nzoni tongana e hunda na Nzapa ti fa lege na e. Zia e bâ ambeni ye osio so e lingbi ti sara ti mû maboko na amolenge ti e ti kpengba mabe ti ala. (1) Gi ti hinga amolenge ti mo nzoni. (2) Fa na ala ye na ndo ti Jéhovah na bê ti mo kue. (3) Sara kua na anzoni tapande. (4) Kanga bê nga sambela.
HINGA AMOLENGE TI MO NZONI
3. Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti mû tapande ti Jésus na ngoi so ala yeke fa ye?
3 Jésus asara lani mbeto pëpe ti hunda na adisciple ti lo ye so ala mä na bê na ni (Mat. 16:13-15). Mû tapande ti lo. Na ngoi so mo na amolenge ti mo ayeke sara lisoro wala ala yeke sara mbeni ye legeoko, hunda na ala ti fa na mo apensé ti ala na zia si ala tene na mo atënë ti bê ti ala. Ala yeke na kite na bê ti ala na ndo ti mbeni ye? Mbeni ita-koli so ayeke na ngu 15 na Australie atene: “Papa ayeke sara ka lisoro na mbi na ndo ti mabe ti mbi na lo mû maboko na mbi ti fa ndani so mbi mä na bê na mbeni ye. Lo yeke hunda mbi lo tene: ‘Bible atene nyen?’ ‘Mo mä na bê na tënë so Bible atene so?’ ‘Ngbanga ti nyen la mo mä na bê na ni?’ Lo ye mbi sara kua na atënë ti mbi wani ti kiri tënë me pëpe ti tene gi peko ti tënë so lo wala Mama atene. Na ngoi so mbi yeke kono a lingbi mbi zia ambeni tënë na yâ ti akiringo tënë ti mbi.”
4. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti bâ ahunda ti amolenge ti mo na nene ni? Mû mbeni tapande.
4 Tongana amolenge ti mo ayeda kue ape na mbeni ye so Bible afa, kanga bê. Mû maboko na ala ti wara akiringo tënë na ahunda ti ala. Mbeni babâ atene: “Bâ ahunda ti molenge ti mo na nene ni. Bâ ni pëpe tongana mbumbuse ye nga kpe pëpe ahunda ni gi ndali ti so asara mo nzoni ape.” Biani, a yeke nzoni mo bâ ahunda ti molenge ti mo tongana mbeni ye so afa so lo ye ti hinga ye. Même na ngoi so Jésus ayeke lani na ngu 12, lo hunda lani angangu hunda. (Diko Luc 2:46.) Mbeni maseka so ayeke na ngu 15 na Danemark atene: “Na ngoi so mbi hunda lani tere ti mbi ti hinga wala e yeke na yâ ti tâ bungbi ti vorongo Nzapa, babâ na mama ti mbi asara ngonzo ape atâa so ala gi bê ti ala na ndo ti mbi. Ala sara kua na Bible ti kiri tënë na ahunda ti mbi kue.”
5. Même tongana amolenge asara ye mo bâ mo tene ala yeke na mabe, nyen la a yeke nzoni ababâ na amama asara?
5 Gi ti hinga amolenge ti mo nzoni, ti hinga apensé ti ala, atënë ti bê ti ala nga na agingo bê ti ala. Tene lâ oko ape so, ndali ti so ala yeke gue na abungbi nga mo na ala ayeke fa tënë ala yeke na mabe. Na yâ ti aye so mo na ala ayeke sara lâ na lâ sara lisoro na ala ti hinga bango ndo ti ala na ndo ti Jéhovah nga na ndo ti Bible. Sambela legeoko na amolenge ti mo nga sambela ndali ti ala. Gi ti hinga aye kue so alingbi ti tara mabe ti ala nga mû maboko na ala ti hon ndo ni.
FA NA ALA YE NA NDO TI JÉHOVAH NA BÊ TI MO KUE
6. Tongana ababâ na amama ayeke yôro na yâ ti bê ti ala wani tâ tënë ti Bible, a yeke mû maboko na ala tongana nyen ti fa ye na amolenge ti ala?
6 Jésus so ayeke wafango ye ayeke ndu lani bê ti azo ndali ti so lo ye Jéhovah, lo ye Bible nga na azo (Luc 24:32; Jean 7:46). Mara ti ndoye tongaso ayeke mû maboko na ababâ na amama ti ndu bê ti amolenge ti ala. (Diko Deutéronome 6:5-8; Luc 6:45.) Tongaso, ababâ na amama zia si ala duti azo so ayeke manda Bible nga na ambeti ti e nzoni. Ala gi ti hinga ye mingi na ndo ti aye so Jéhovah aleke nga ala diko a-article so ayeke na yâ ti ambeti ti e so asara tënë na ndo ni (Mat. 6:26, 28). Tongana ala sara tongaso ala yeke hinga ye mingi na ndo ti Jéhovah, ala yeke kiri singila mingi na lo nga ala yeke wara anzoni ye so ayeke mû lege na ala ti fa ye na amolenge ti ala.—Luc 6:40.
7, 8. Tongana atâ tënë ti Bible asi singo na yâ ti bê ti mbeni babâ wala mama, ye ti peko ni ayeke so wa? Fa ambeni tapande ni.
7 Tongana atâ tënë ti Bible asi singo na yâ ti bê ti mo, a yeke pusu mo ti sara lisoro na ndo ni na sewa ti mo. Sara lisoro na azo ti sewa ti mo na ndo ni gi pëpe na ngoi so ala yeke leke abungbi wala na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa me na ngoi kue. Na ndo ni, a yeke nzoni mo forcé lisoro ni ape me a yeke nzoni lisoro ni aga gi na bê ti lo. Mbeni koli na wali ti lo na États-Unis ayeke sara lisoro na amolenge ti ala na ngoi so ala bâ mbeni pendere ye wala na ngoi so ala yeke te mbeni nzerengo kobe. Ala tene: “E yeke dabe ti amolenge ti e lakue so Jéhovah aye e mingi nga aye kue so lo mû na e afa so lo pensé na nzoni ti e kozo.” Na ngoi so mbeni koli na wali ti lo na Afrique du Sud ayeke sara kua legeoko na amolenge ti ala ti wali use na ndo so ala lu afleur dä ala sara tënë na ndo ti ambeni ye so ahon gbungo li ti zo, na tapande ti lege so mbeni lê ti fleur asigigi na aga fleur. Babâ na mama ni atene: “E gi ti maï na yâ ti bê ti amolenge ti e ti bâ fini na nene ni mingi nga ti bâ na nene ni aye so ayeke ngangu na zo ti mä yâ ni so andu fini.”
8 Mbeni babâ so ayeke na Australie ague na molenge ti lo so ayeke na ngu bale-oko tongaso ti bâ ndo na yâ ti mbeni musée. Lo mû ngoi ni so ti mû maboko na lo ti kpengba mabe ti lo nga ti bâ aye so afa so Jéhovah la acréé aye kue. Babâ ni atene: “E bâ na yâ ti musée ni a-ammonoide nga na atrilobite so ayeke angbene nyama so ayeke lani na yâ ti angu-ingo. A dö bê ti e mingi ti bâ so anyama so, so ayeke dä encore ape so, ayeke lani pendere mingi, ala hon gbungo li ti zo nga ye oko amanke na tere ti ala ape, na ala lingbi nga na anyama so e yeke bâ laso. Tongana ambeni kete kete ye la achangé aga aye so ayeke na fini so ahon gbungo li ti zo, ngbanga ti nyen la angbene nyama so ahon tâ gbungo li ti zo tongaso?”
SARA KUA NA ANZONI TAPANDE
9. Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni ti fa ye na lege ti atapande? Tapande wa la mbeni mama asara kua na ni?
9 Jésus ayeke sara lani kua na atapande so apusu zo ti gbu li, so andu bê nga so amû maboko na zo ti bata ye na li ti lo (Mat. 13:34, 35). Amolenge aye ka mingi ti imaginé aye. Tongaso, ababâ na amama ala gi ti sara kua na atapande ti fa ye na amolenge ti ala. A yeke ye so mbeni mama so ayeke na Japon asara la. Lo yeke na amolenge-koli use, na ngoi so ngambe ni ayeke na ngu miombe na yaya ni ayeke na ngu bale-oko, lo ye ti fa na ala so fason so Jéhovah aleke na pupu so e yeke wu afa so lo bibe na e mingi. Ti tene ala mä yâ ti tënë ni, lo mû na ala lait, sucre nga na café. Na pekoni, lo hunda na zo oko oko ti sara na lo café. Lo tene: “Ala sara ni pendere mingi. Na ngoi so mbi hunda ala ndali ti nyen la ala sara ni tâ pendere tongaso? Ala tene ala ye ti sara ni tâ gi tongana ti so mbi ye. Mbi fa na ala so Nzapa aleke pupu so e yeke wu so nga pendere tongaso ndali ti e.” Tapande so alingbi na ngu ti ala nga asara si ala mä yâ ti tënë ni nzoni. Kite ayeke dä ape so ala yeke girisa ni lâ oko ape.
10, 11. (a) Tapande wa la mo lingbi ti sara na kua ti mû maboko na amolenge ti mo ti kpengba mabe ti ala na Nzapa? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.) (b) Atapande wa la mo bâ a yeke nzoni mo sara na kua?
10 Tapande wa la mo lingbi ti mû ti fa na amolenge ti mo so mbeni Zo so acréé aye adoit ti duti dä? Mo na molenge ti mo alingbi ti sara mbeni gâteau na ala sara kua na mbeti so afa tongana nyen la a yeke sara ni. Fa na lo ndani so ayeke kota ye ti sara ye alingbi na aye so afa na yâ ti mbeti ni. Na pekoni, mû na molenge ti mo ni lê ti mbeni keke na tapande orange na hunda lo: “Mo hinga so mbeni zo la afa sarango orange so?” Na pekoni, fâ yâ ti orange ni use na mû na lo mbeni lê ni. Mo lingbi ti tene na lo so lê ti orange so ayeke tongana mbeni mbeti, so na yâ ni mo yeke wara fason so a sara na ni. Me fason ni so ayeke ngangu ahon fason ti sarango mbeni gâteau. Mo lingbi ti hunda lo: “Mbeni zo la asigigi na mbeti so afa fason ti sarango gâteau. Ka zo wa la asigigi na mbeti so afa fason ti sarango orange?” Tongana amolenge ti mo ni akono awe, mo lingbi ti fa na ala so fason ti sarango même mbeni keke ti orange nga na gbâ ti a-orange ayeke na yâ ti lê ti orange ni. Mo lingbi nga ti fa na ala ambeni foto nga na atapande so ayeke na lembeti 10 ti si na lembeti 20 ti brochure Cinq questions à se poser sur l’origine de la vie.
11 Ababâ na amama mingi asara lisoro na amolenge ti ala na ndo ti molongo ti a-article ti Réveillez-vous ! so li ni ayeke “Hasard ou conception ?” Wala ala sara kua na ni ti fa ye na mbeni lege so akpengba ape na amolenge ti ala so ade kete mingi. Na tapande mbeni koli na wali ti lo so ayeke na Danemark ahaka a-avion na andeke. Ala tene: “A-avion akpa tâ gi andeke. Me a-avion alingbi ti dü para na akete avion asigigi dä? Eskê andeke abezoin mbeni mbilimbili ndo si ala tï dä tongana ti a-avion? Mo lingbi ti haka go ti avion na totongo ti andeke tongana nyen? Na popo ti zo so aleke a-avion na Zo so aleke andeke zo wa la ayeke na ndara mingi?” Tongana mo sara lisoro na amolenge ti mo nga mo hunda na ala atënë, mo yeke mû maboko na ala ti sara kua ‘nzoni na gbungo li’ (FD) ti ala ti kpengba mabe ti ala na Jéhovah.—aProv. 2:10-12.
12. Atapande alingbi ti mû maboko na amolenge tongana nyen ti mä na bê na atënë ti Bible?
12 Mo lingbi ti sara kua na atapande ti fa na amolenge ti mo so tënë kue so Bible atene ayeke na lege ni. Na tapande bâ tënë so ayeke na Job 26:7. (Diko ni.) Tongana nyen la mo lingbi ti fa so a sû tënë so na gbe ti yingo ti Nzapa? Mo lingbi ti fa gi ambeni ye so afa ni. Ahon ti sara tongaso, mo lingbi ti pusu molenge ti mo ti imaginé aye. Fa so Job ayeke lani na fini kozo si amasini ti bango aye na lê ti nduzu asigigi. Molenge ti mo alingbi ti fa tongana nyen la a yeke ngangu na ambeni zo ti yeda so mbeni ye so akono mingi, na tapande sese, alingbi ti luti na lê ti nduzu. Molenge ni alingbi ti sara kua na mbeni ballon wala mbeni tênë ti fa so mbeni ye so ane adoit ti duti na ndo ti mbeni ye. Ye ti manda ni ayeke so, atâa so a sû Bible giriri, atënë so a tene na yâ ni ayeke lakue na lege ni ndali ti so Bible alondo na Nzapa.—Néh. 9:6.
FA NA ALA NDANI SO A YEKE NZONI ALA ZIA SI BIBLE AFA LEGE NA ALA
13, 14. Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti fa na amolenge ti ala ti sara ye alingbi na ye so Bible afa?
13 A yeke nzoni mingi ti fa na amolenge ti mo so ala yeke duti na ngia mingi tongana ala sara ye alingbi na aye so Bible afa. (Diko Psaume 1:1-3.) Mo lingbi ti sara ni na alege mingi. Na tapande, mo lingbi ti hunda na amolenge ti mo ti imaginé so ala yeke gue ti sara kodoro na ndo ti mbeni zoa so ayo mingi nga ala doit ti soro ambeni zo so ala na ala ayeke duti kâ. Na pekoni, hunda ala: “Asarango ye wa la zo oko oko kue ti yâ ti groupe ni adoit ti duti na ni si ala duti na siriri nga ala mä tere nzoni?” Mo lingbi nga ti sara lisoro na ala na ndo ti apendere wango so ayeke na aGalate 5:19-23.
14 Sarango ye so ayeke sara si e manda aye use. Kozo ni, andia ti Nzapa ayeke maï tâ siriri nga na mango tere. Use ni, so Jéhovah ayeke fa ye na e laso so, lo yeke leke e ti duti na yâ ti fini dunia (És. 54:13; Jean 17:3). Mo lingbi nga ti fa na amolenge ti mo so Bible amû maboko na aita ti e mingi. Na tapande, gi na yâ ti ambeti ti e mbeni article so asara tënë na ndo ti gigi ti mbeni zo, peut-être na yâ ti molongo ti a-article “Bible achangé fini ti azo” so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo. Wala hunda na mbeni zo na yâ ti congrégation ti fa na mo na amolenge ti mo tongana nyen la Bible amû lani maboko na lo ti sara akota changement na yâ ti fini ti lo ti nzere na Jéhovah.—aHéb. 4:12.
15. Kozo ye so a yeke nzoni mo zia na gbele mo na ngoi so mo yeke fa ye na amolenge ti mo ayeke nyen?
15 Kpengba ye ni ayeke so: Na ngoi so mo yeke fa ye na amolenge ti mo, kiri gi na ndo ti a-oko kode ape. Gi ti imaginé aye. Pusu ala ti gbu li ti ala, bâ ngu ti ala. Sara si mandango ye ni anzere na ala nga akpengba mabe ti ala. Mbeni babâ atene: “Sara kua lakue na afini kode ti sara lisoro na ndo ti atënë so ala sara lisoro na ndo ni awe.”
SARA YE NA MABE, KANGA BÊ NGA SAMBELA
16. Na ngoi so ababâ na amama ayeke fa ye na amolenge, ndali ti nyen la a yeke kota ye ti tene ala kanga bê? Fa ambeni tapande.
16 Yingo ti Jéhovah alingbi ti mû maboko na amolenge ti mo ti kpengba mabe ti ala (aGal. 5:22, 23). Legeoko tongana mbeni lê ti keke, ti tene mabe ti amolenge akpengba ayeke mû ngoi mingi. Tongaso, mo yeke na bezoin ti kanga bê nga ti ngbâ ti fa ye na amolenge ti mo. Mbeni babâ ti amolenge use na Japon atene: “Mbi na wali ti mbi e mû ngoi mingi ti fa ye na amolenge ti e. Na ngoi so ala de kete mingi, mbi yeke manda ye na ala teti penze-ngbonga 15 lâ na lâ, gi na alango ti bungbi la mbi yeke sara ni ape. A yeke lani ngangu mingi na e na ala ape ti manda ye teti penze-ngbonga 15.” Mbeni surveillant ti circonscription atene: “Na ngoi so mbi de lani maseka, mbi yeke na gbâ ti ahunda nga na kite mingi na bê ti mbi. Me tongana ngoi ayeke hon, mbi wara mingi ti akiringo tënë ni na ngoi ti abungbi, na ngoi ti mandango ye na sewa wala mandango ye mbi wani. Ndani la a yeke kota ye ti tene ababâ na amama angbâ ti fa ye na amolenge ti ala.”
17. Ngbanga ti nyen la nzoni tapande ti ababâ na amama ayeke kota ye mingi? Tongana nyen la mbeni koli na wali ti lo azia nzoni tapande na amolenge ti ala ti wali?
17 Mbeni ye so ayeke biani kota ye mingi ayeke tapande ti mabe ti mo. Amolenge ti mo ayeke bâ ye so mo yeke sara na ayeke sara biani ye ti nzoni na ala. So mo yeke babâ wala mama ngbâ ti kpengba mabe ti mo wani. Zia si amolenge ti mo abâ so Jéhovah ayeke tâ zo na lê ti mo. Na ngoi so mbeni koli na wali ti lo na Bermudes ayeke gi bê ti ala lani na ndo ti mbeni ye ala sambela legeoko na amolenge ti ala ti tene Jéhovah afa lege na ala nga ala wa amolenge ti ala ti sambela ala wani. “E tene na kozo molenge ti e ti wali, ‘Zia bê ti mo kue na Jéhovah, ngbâ ti sara kua ti Royaume mingi nga gi bê ti mo mingi ape.’ Tongana lo bâ ye so aga na peko ni, lo hinga so Jéhovah ayeke mû maboko na e. Ye so akpengba mabe ti lo na Jéhovah nga na Bible.”
18. Nyen la a lingbi ababâ na amama agirisa ape?
18 Ababâ na amama, ala girisa ape so ala lingbi pëpe ti forcé amolenge ti ala ti mä na bê na Nzapa. Ala lingbi ti lu ye ni nga ti tuku ngu dä. Gi Nzapa oko la alingbi ti sara si amaï (1 aCor. 3:6). Tongaso, ala sambela ti wara yingo ti Nzapa nga ala sara kue ti fa ye na amolenge ti ala so ala ye ala mingi, tongana ala sara tongaso Jéhovah ayeke iri tënë nzoni mingi na ndo ti ala.—aÉph. 6:4.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Na mbeni lango ti wungo tere, Jésus ali na ya ti da ti mbeni makonzi ti afarizien ti te kobe. Le ti azo kue ayeke baa gi lo. 2Mbeni zo so kobela ti sukungo tere ayeke sara lo ayeke na dawa ti Jésus. 3Jésus ahunda awafango-ndia na afarizien, atene: “Ndia amu lege na zo titene lo kai kobela na tere ti zo na lango ti wungo tere, wala lo lingbi ti sara ni pepe?” 4Me azo ni azi yanga oko pepe. Tongaso Jésus amu zo ti kobela ni, lo kai kobela ti lo si lo tene na lo, lo gue. 5Na pekoni, lo tene na ala: “Na popo ti ala, zo wa laa, tongana molenge ti lo wala bagara ti lo ati na ya ti du ti ngu na lango ti wungo tere, lo yeke gue ti gboto lo daa hio pepe, zo wa?” 6Me azo ni alingbi ti kiri tënë na lo pepe. 7Jésus atene mbeni toli na azo so a tisa ala ti te kobe. Lo tene toli ni, ngbanga ti so lo baa ala yeke gi akozo ngende ti duti daa; lo tene na ala: 8“Tongana mbeni zo atisa mo na matanga ti mungo tere ti koli na wali, ayeke nzoni mo gue mo duti na ndö ti kozo ngende pepe. Mo hinga pepe, zo so atisa mo so, lo tisa nga mbeni zo so ayeke kota ahon mo 9si zo so atisa ala use kue so aga atene na mo: ‘Zia ngende ti mo na lo.’ Fade mo yeke gue na kamene na le ti mo ti duti na ndö ti ngende ti ndani. 10Me tongana mbeni zo atisa mo ti te kobe, ayeke nzoni mo gue mo duti na ndö ti ngende ti ndani si zo so atisa mo so aga atene na mo: ‘Ita, gue mo duti kâ na li ni.’ Tongaso, fade mo ne na le ti azo so kue mo na ala ayeke te kobe so. 11Biani, zo so kue asara tere ti lo tongana kota zo, fade a sara si lo ga kete zo; zo so asara tere ti lo tongana kete zo, fade a sara si lo ga kota zo.” 12Na pekoni, Jésus atene na zo so atisa lo so, atene: “Tongana mo leke kobe ti kota lâ, wala ti lakui, mo tisa pepe azo so mo na ala aye tere, wala a-ita ti mo, wala asongo ti mo, wala azo ti mosoro so mo na ala aduti ndo oko. Tongana mo tisa ala, fade ala nga ayeke tisa mo si mo yeke wara ye ti pekoni. 13Me tongana mo sara matanga, ayeke nzoni mo tisa azo ti mawa, na ala so mbage ti tere ti ala abuba, na ala so gere ti ala aba bango na awaziba. 14Fade mo yeke duti na ngia, ngbanga ti so ala yeke na ye ti kiri na ni na mo pepe. Me Nzapa ayeke kiri ni ande na mo na ngoi so azo ti mbirimbiri ayeke zingo na kuâ.” 15Na mango tënë so, mbeni zo so aga na matanga ni atene na Jésus: “Ti lo nzoni, zo so ayeke te ande kobe na Kodro-gbia ti Nzapa!” 16Jésus akiri tënë na lo: “Mbeni zo asara mbeni kota matanga si lo tisa azo mingi mingi. 17So ngbonga ti tengo kobe ni alingbi awe, lo tokua zo ti kua ti lo ti tene na azo so lo tisa ala so, atene: ‘Ala ga fadeso! A leke ye ni kue awe!’ 18Me ala oko oko kue ato nda ti gbu gere ti lo atene, lege titene ala gue ayeke daa pepe. Kozo zo ni atene: ‘Mbi vo mbeni yaka, mbi yeke gue ti baa ni. Mbi gbu gere ti mo, lege ti mbi ti gue na matanga ni ayeke daa pepe.’ 19Mbeni atene ti lo: ‘Mbi vo abagara baleoko, mbi yeke gue ti tara ala. Mbi gbu gere ti mo, lege ti mbi ti gue na matanga ni ayeke daa pepe.’ 20Mbeni atene ti lo: ‘Mbi mu wali gi fafadeso, mbi lingbi ti gue pepe.’ 21Zo ti kua ni akiri si lo fa peko ti tënë ni na makonzi ti lo. Tongaso, ngonzo agbu makonzi ti da ni si lo tene na zo ti kua ti lo ni, lo tene: ‘Gue fafadeso na ndo so azo abongbi daa, na ndö ti abalabala ti gbata ni, mo iri azo ti mawa, azo so mbage ti tere ti ala abuba, awaziba na ala so gere ti ala aba bango, mo ga na ala na ndo so.’ 22Na pekoni, zo ti kua ni akiri aga si lo tene na lo: ‘Kota zo, ye so mo mu yanga daa na e ti sarango ni so, e sara ni awe, me ambeni ndo angba senge.’ 23Tongaso makonzi ni atene na zo ti kua ni: ‘Gue na ndö ti alege nga na tere ti agbagba, mo mu azo na ngangu mo ga na ala, tongaso si ya ti da ti mbi asi singo.’ 24Mbi tene na ala, azo so mbi tisa ala kozoni so, fade mbeni oko ayeke te kobe ti mbi pepe.” 25Jésus na gba ti azo ayeke tambula oko na lege ti gue. Lo baa ndo na peko si lo tene na ala: 26“Tongana zo aga na mbi, alingbi lo ye mbi ahon babâ ti lo, mama ti lo, wali ti lo, amolenge ti lo, a-ita ti lo ti koli na ti wali nga na tere ti lo wani si lo duti disiple ti mbi. 27Zo so ayo keke ti kroa ti lo pepe si lo mu peko ti mbi pepe, lo lingbi ti duti disiple ti mbi pepe. 28Na popo ti ala, tongana mbeni zo aye ti sara mbeni kota da so ayo na nduzu, lo yeke duti kozoni ti gbu li ti lo ti baa wala lo yeke na nginza so alingbi ti hunzi na da ni. 29Me tongana lo leke gi gere ti da ni si na pekoni, lo hunzi ni pepe, fade azo so kue ayeke baa lo, ayeke he lo, 30atene: ‘Koli so ato nda ti sarango da, me hunzingo ni akara lo!’ 31Wala tongana mbeni gbia aye ti gue ti tiri bira na mbeni gbia, lo yeke duti kozoni ti gbu li ti lo ti baa wala na aturugu saki baleoko, lo lingbi ti hon ndö ti gbia so ayeke ga na aturugu saki baleuse ti tiri na lo. 32Tongana lo baa lo lingbi pepe, so mbeni gbia ni angba yongoro, lo yeke tokua ambeni zo ti lo ti hunda titene ala leke songo na popo ti ala. 33Legeoko tongaso, na popo ti ala, zo so azia aye ti lo kue pepe, lo lingbi ti duti disiple ti mbi pepe.” 34“Ingo ayeke nzoni ye; me tongana nzerengo ti ingo ahon awe, fade zo ayeke sara tongana nyen ti kiri na ni daa? 35Alingbi ti sara nzoni na sese, wala na yaka pepe; a yeke tuku ni na gigi. Zo so ayeke na mê ti mango ndo, ayeke nzoni lo ma tënë so!”
Copyright
Learn More


text:
45: Fango kota ngu ti Jourdain
BÂ! AZO ti Israël ayeke fâ kota ngu ti Jourdain! Me ngu ni ayeke na ndo wa? A yeke ngoi ti ngu. Na ngoi ni so, ngu ayeke pika ka mingi, na ngu ti Jourdain asuku fade mingi. Me bâ, ti fadeso ngu ni ahule kue awe, na a ngbâ gi kuru sese ni. Azo ti Israël ayeke tambela na ndo ni tongana ti so ala sara lani na Kota Ngu Bengba. Ngu ni kue ague na ndo wa? Zia e bâ.
Tongana ngoi ni asi awe ti fâ ngu ti Jourdain, Jéhovah atene na Josué ti tene tënë so na azo ni: ‘A lingbi aprêtre amû arche ti mbele na ala hon kozo. Tongana ala dö ngu ti Jourdain, ngu ni ayeke luti.’
Tongaso, aprêtre ayô arche ti mbele ni, na ala hon kozo ti azo ni. Tongana ala si na kota ngu ti Jourdain, aprêtre ni alï na yâ ti ngu ni. Ngu ni asua na ngangu na alï mingi. Me tâ gi na ngoi so ala dö ngu ni, ngu ni ato nda ti kaï ti sua! So tâ ye ti kpene! Jéhovah akanga lege ti gango ti ngu ni, si yeke yeke ngu ni asua mbeni pëpe na yâ ti Jourdain.
Aprêtre so ayô arche ti mbele ni ague aluti na bê ti kuru sese ti Jourdain. Mo bâ ala na lê ti foto so? Na ndembe so ala yeke luti kâ, azo ti Israël kue ayeke fâ kota ngu ni na gere.
Tongana azo ni afâ ngu ni awe, Jéhovah atene na Josué ti tene tënë so na angangu koli 12: ‘Ala gue na ndo so aprêtre ayeke luti na arche ti mbele dä, ala mû atênë 12 kâ, ala gue na ni, na ala zia ni na ndo ti tere na ndo so ala yeke lango ande dä na bï so. Tongaso, tongana amolenge ti ala ahunda ala mbeni lâ na ndo ti atênë so, ala yeke tene na ala so ngu ti Jourdain aluti na lâ ni so arche ti Jéhovah afâ kota ngu ni. Atênë ni ayeke dabe ti ala na ye ti kpene so!’ Josué azia nga atênë 12 na ndo ti tere na ndo so aprêtre aluti dä.
Na nda ni, Josué atene na aprêtre so ayô arche ti mbele, lo tene: ‘Ala sigigi na yâ ti ngu ti Jourdain ni.’ Tâ gi na ngoi so ala sigigi, ngu ni akiri ato nda ti sua.
Josué 3:1-17; 4:1-18.
Ahundango tënë
- Miracle wa Jéhovah asara ti mû lege na azo ti Israël ti fâ ngu ti Jourdain?
- Ti fâ ngu ti Jourdain, a lingbi azo ti Israël asara nyen ti fa so ala yeke na mabe?
- Ngbanga ti nyen Jéhovah atene na Josué ti mû akota tênë 12 na place so ngu ni asua dä?
- Nyen la asi tâ gi na ngoi so aprêtre ni asigigi na yâ ti Jourdain?
Ambeni hundango tënë
- Diko Josué 3:1-17.
Tongana ti so mbaï ni afa, a lingbi e sara nyen ti tene Jéhovah amû maboko na e na airi tënë nzoni na ndo ti e? (Jos. 3:13, 15; aProv. 3:5; Jacq. 2:22, 26).
Ngu ti Jourdain ayeke lani tongana nyen na ngoi so azo ti Israël afâ ni ti gue na Sese ti Zendo? Tongana nyen ye so amû gonda na iri ti Jéhovah? (Jos. 3:15; 4:18; Ps. 66:5-7).
- Diko Josué 4:1-18.
Atênë 12 so a mû ni na yâ ti ngu ti Jourdain na a zia ni na Guilgal ayeke teti nyen? (Jos. 4:4-7).


text:
KOTA MAMA-TENE NI | BANGO NDO TI NZAPA NA NDO TI BIRA
Bango ndo ti Nzapa na ndo ti bira na ngoi ti azo ti Israël
Mbeni mara ayeke dä so a sara lani pasi na ala mingi. Fani mingi, ala toto na Nzapa ti tene lo zi ala na yâ ti pasi ni, me ye oko asi ape, lo kiri tënë na ala na lê ni lê ni ape. Mara ni so ayeke azo ti Israël, wala awakua ti Nzapa na ngoi ti giriri. Azo so ayeke sara pasi na ala lani ayeke azo ti Égypte (Exode 1:13, 14). Teti angu mingi, azo ti Israël ni aku lani ti tene Nzapa aga azi ala na yâ ti pasi so azo ti Égypte ni ayeke sara na ala so. Me a si na mbeni ngoi, ngoi so Nzapa aleke ti ga ti zi ala asi (Exode 3:7-10). Bible atene so lo Nzapa ni wani la atiri bira na azo ti Égypte. Lo ga na ambeni ye ti ngangu, na peko ti tere, na ndo ti Égypte, nga na pekoni lo fâ gbia ti Égypte nga na aturugu ti lo na yâ ti Kota Ngu-Bengba (Psaume 136:15). Jéhovah Nzapa atiri lani bira ndali ti awakua ti lo.—Exode 15:3, 4.
So Nzapa lo wani lo tiri bira na azo ti Égypte afa so a yeke abira kue la si lo ke ni ape. Nga, lani na ambeni ngoi, lo mû même yanga na azo ti Israël ti tiri bira. Na tapande, lo mû lani yanga na ala ti tiri bira na azo ti Canaan, so ala sara lani asioni ye mingi (Deutéronome 9:5; 20:17, 18). Lo tene lani na Gbia David ti tiri bira na aPhilistin, so ayeke sara lani pasi mingi na azo ti Israël. Nzapa afa même na David kode so lo peut ti tiri na bira ni ti tene lo sö benda.—2 Samuel 5:17-25.
Ambaï ti Bible so afa na e so, lani tongana ambeni zo asara pasi na azo ti Israël, Nzapa ayeke mû yanga ti tiri bira, tongaso si lo bata awakua ti lo nga na tâ vorongo. Me, zia e bâ ambeni kota ye ota so andu yanga so Nzapa ayeke mû lani na ndo ti mara ti abira ni so:
NZAPA LO WANI LA AFA LANI ZO SO AYEKE TIRI BIRA NI. Na mbeni ngoi, Nzapa atene na azo ti Israël, lo tene: “A yeke ngbanga ti i ti tiri bira so pëpe.” Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so lo Nzapa ni wani la ayeke tiri bira ni ndali ti ala (2 Chronique 20:17; 32:7, 8). Lo sara tongaso fani mingi, ambeni la e sara fade tënë ni na tongo nda ni so. Me na ambeni ngoi ni nde, Nzapa amû yanga na azo ti Israël ni ti tene ala wani la atiri ambeni bira ni, na tapande, abira so ala tiri ni ti bata sese so lo mû ni lani na ala.—Deutéronome 7:1, 2; Josué 10:40.
NZAPA LO WANI LA AFA LANI NGOI SO A TIRI NA BIRA NI. Awakua ti Nzapa akanga bê lani ti ku ngoi so Nzapa aleke ti tiri bira na azo so ayeke sara lani pasi na ala, nga na azo so ayeke sara lani asioni ye mingi. Ala doit lani pëpe ti komanse bira ni gi na ti li ti ala tongaso. Tongana ala sara tongaso, Nzapa ayeke sara ngonzo na tere ti ala. Bible afa so, lani tongana azo ti Israël amû li ni na yâ ti mbeni bira sân ti tene Nzapa la amû yanga na ala, mingi ni, ala wara lani akota kpale na pekoni. *
TONGANA A YEKE NZONI ZO LA AKUI, WALA SIONI ZO LA AKUI, A YEKE NZERE NA NZAPA APE. Jéhovah Nzapa la amû fini na aye kue, nga lo la lo leke e azo (Psaume 36:10). Ni la, tongana azo akui, a yeke nzere na lo ape. Mawa ni ayeke so, ambeni zo ayeke gi gi ti sara pasi na amba ti ala na même ti fâ ala (Psaume 37:12, 14). Ti kaï mara ti asioni sarango ye ni so, na ambeni ngoi, Nzapa amû yanga ti tene a tiri bira na asioni zo ni so. Atâa so kue, lani na yâ ti angu so lo mû yanga na azo ti Israël ti tiri mara ti abira ni so, lo sara ‘nzoni bê’ nga ‘ngonzo ti lo alondo hio pëpe’ na tere ti azo ti sarango pasi na azo ti Israël ni (Psaume 86:15). Na tapande, lani kozo ti tene azo ti Israël ague atiri bira na mbeni gbata, Jéhovah atene na ala ti “hunda azo ni kozoni wala ala ye ti duti na siriri na [ala].” Lo hunda tongaso ti zi lege na azo ni ti changé sarango ye ti ala, nga ti kpe ti tene ala tiri bira (Deutéronome 20:10-13, FD). Na sarango tongaso, Nzapa afa so lo “wara ngia pëpe na lege ti kui ti zo ti sioni; me [lo] ye zo ti sioni ti zia lege ti lo si lo wara fini.”—Ézéchiel 33:11, 14-16. *
Na lege ti aye kue so e londo ti sara tënë ni, e bâ so, ândö, Nzapa abâ bira tongana mbeni ye so amû lege na lo ti kaï pasi nga na sioni so ambeni zo asara na amba ti ala. Me, a yeke Nzapa lo wani, me pëpe azo, si ayeke fa lani ngoi so a yeke tiri na bira ni nga na zo so ayeke sara ni. Eskê Nzapa ayeke lani gi na nzara ti tiri bira, ti tuku mênë ti azo? Oko ape. Lo ke sarango ye ti ngangu na zo (Psaume 11:5). Me, na ngoi so Jésus Christ, so ayeke Molenge ti Nzapa, akomanse kua ti lo ti fango tënë ti Nzapa na sese ge, eskê bango ndo ti Nzapa achangé na ndo ti tënë ti bira?
^ par. 7 Na tapande, lani na mbeni ngoi, Nzapa atene na azo ti Israël ti tiri bira pëpe na azo ti Amalek nga na azo ti Canaan; me azo ni amä ape, ala gue atiri bira ni gi na ti li ti ala wani, a sara si awato ti ala ahon ala na ngangu (Nombre 14:41-45). Angu mingi na pekoni, Gbia Josias, so ayeke lani mbeni wakua ti Nzapa, ague atiri mbeni bira sân ti tene Nzapa amû yanga na lo ti sara ni, a sara si lo wara kuâ na pekoni.—2 Chronique 35:20-24.
^ par. 8 Ti azo ti Canaan, azo ti Israël ahunda ala na tënë ti siriri kozo ti tiri bira na ala ape. Ngbanga ti so a mû lani na ala angu 400 ti tene ala changé asioni sarango ye ti ala. Me, juska na ngoi so azo ti Israël ague ti tiri na ala, a bâ so ala peut encore ti changé ape (Genèse 15:13-16). Tongaso, a peut gi ti futi ala kue awe. Me, a bata ambeni zo ti Canaan ni, so achangé bê ti ala.—Josué 6:25; 9:3-27.


text:
1Nzapa amu zendo na e atene, e lingbi ti li na ndo so lo leke titene e wu tere ti e daa; zendo ni angba laso. Tongaso, le ti ala akpengba si lege ti lingo na ndo ti wungo tere ni akanga na mbeni zo oko na popo ti ala pepe. 2Biani, e nga e ma Nzoni Tënë tongana ti so akotara ti e ama ni ando so. Me Nzoni Tënë ni asara ye oko na ala pepe, ngbanga ti so azo so ama tënë ni, ala ma na be na ni pepe. 3Ti e so e ma na be na Nzoni Tënë ni, e yeke li na ndo ti wungo tere ni. Nzapa atene ando, atene: “Na ya ti ngonzo ti mbi, mbi deba yanga, mbi tene: kodro so mbi leke titene ala wu tere ti ala daa so, fade ala yeke li na ya ni oko pepe!” Andaa, Nzapa atene tënë so na peko ti so lo hunzi kua ti lo kue awe, ngbene ye so dunia abaa gigi. 4Biani, Mbeti ti Nzapa atene tënë na ndö ti mbarambara lango ni, atene: “Nzapa asara akua ti lo kue si lo wu tere ti lo na lango mbarambara ni.” 5Gi na ya ti oko Mbeti ti Nzapa so, a kiri atene: “Kodro so mbi leke titene ala wu tere ti ala daa so, fade ala yeke li na ya ni oko pepe.” 6Akozo zo so ama ando Nzoni Tënë ni, ala li na ndo ti wungo tere ni so pepe, ngbanga ti so ala ke ti yeda na tënë ni. Me lege angba na zingo ni titene ambeni zo ali na ndo ti wungo tere ni. 7Ndani laa Nzapa akiri aleke mbeni lango si lo di iri ni “laso”. Ngu mingi na pekoni, lo zia tënë ni na yanga ti David; e diko ni fade awe; tënë ni atene: “Laso, tongana ala ma go ti Nzapa, ala kpengba be ti ala pepe.” 8Tongana Josué asi lani na azo ti Israel na ndo ti wungo tere ni so biani, ka Nzapa akiri atene tënë ti mbeni lango nde na pekoni pepe. 9So aye ti tene, mbeni lango ti wungo tere angba ndali ti azo ti Nzapa, tongana ti lango mbarambara ni. 10Biani, Nzapa awu tere ti lo na peko ti akua so lo sara. Legeoko nga, zo so asi na ndo ti wungo tere ni so, andaa lo nga, lo yeke wu tere ti lo na peko ti akua so lo sara. 11Ndani laa, ayeke nzoni e sara ngangu ti li na ndo ti wungo tere so, tongaso si fade mbeni zo oko na popo ti e ati pepe na mungo tapande ti azo so asara ngangu li. 12Tënë ti Nzapa ayeke na fini si ayeke na ngangu ti sara ye. Tënë ni ayeke kpo be ti zo ahon yongoro zeme so yanga ni aza mbage na mbage. Tënë ni ayeke gue ngbii akangbi popo ti be ti zo na yingo ti zo. Tënë ni ayeke kangbi popo ti mafuta ti ya ti bio nga na ndo so abio atengbi tere daa. Tënë ni ayeke sigigi na tënë ti be ti zo nga na aye so kue nzara ni ayeke na be ti zo. 13Ye so kue Nzapa asara, mbeni oko so ahonde na le ti lo ayeke daa pepe. Ye kue ayeke na gbe ti le ti lo polele; ye so kue e yeke sara, fade e yeke fa peko ni na lo. 14E yeke na kota wayango-sandaga so ahon atanga ni kue, lo gue ngbii lo si na le ti Nzapa kâ na yayu: ayeke Jésus, Molenge ti Nzapa. Nilaa, ayeke nzoni e gbu mabe ti e ngangu, mabe so e yeke fa tënë ni. 15E yeke na kota wayango-sandaga so alingbi ti baa mawa ti e na ndo so ngangu atia e daa. Biani, aye ti tarango be kue asi na lo tongana ti so ayeke si na e, me lo sara ti lo siokpari oko pepe. 16Tongaso, e gue nduru na tere ti mbata ti Gbia Nzapa na mbeto pepe, titene lo baa mawa ti e, lo sara nzoni be na e si lo mu na e maboko na ndembe so alingbi.
Copyright
Learn More


text:
1Aye so ayeke daa, Ndia ti Moïse ayeke fa ni mbirimbiri kue pepe; Ndia ni ayeke gi limo ti anzoni ye so ayeke ga. Ngu na ngu, azo ayeke mu sandaga ndali ti asiokpari ti ala, ala yeke mu gi oko sandaga ni lakue lakue; ala yeke zia ni pepe. Ataa so ala yeke sara tongaso, Ndia alingbi ti sara si azo so aye ti ga nduru na Nzapa, aga nzoni kue pepe. 2Azo so ayeke voro Nzapa, tongana a yeke sukula fade asioni ti ala gi fani oko biani biani, ka ala yeke baa tere ti ala tongana azo ti siokpari pepe si ala zia lege ti mungo sandaga awe. 3Me asandaga so azo ayeke mu so asara si ngu na ngu, ala yeke dabe ti ala na asiokpari ti ala, 4ngbanga ti so mene ti akoli-bagara na ti akoli-ngasa alingbi ti zi siokpari oko pepe. 5Ndani laa, na ndembe so Christ aga lani na ndö ti sese so, lo tene na Nzapa, lo tene: “Sandaga wala mbeni ye so zo amu na mo, so laa mo ye pepe, me mo leke tere, mo mu na mbi. 6Anyama so a yeke gbi ni kue na wâ, wala asandaga so a yeke mu ndali ti siokpari, so laa anzere na be ti mo pepe. 7Tongaso mbi tene: ‘Nzapa, mbi laa! Mbi ga ti sara ye so be ti mo aye, alingbi na tënë so a su na ndö ti mbi na ya ti Mbeti ti Nzapa.’ ” 8Christ atene kozoni, atene: “Asandaga, aye so azo ayeke mu na mo, anyama so a yeke gbi ni kue na wâ nga na asandaga so azo ayeke mu ndali asiokpari ti ala, so laa mo ye pepe; aye so anzere nga na be ti mo pepe.” Andaa Ndia ahunda na azo ti mu asandaga ni so. 9Na pekoni, lo kiri lo tene: “Mbi laa! Mbi ga ti sara ye so be ti mo aye.” Tongaso Christ amingo tënë ti akozo sandaga si lo zia mbeni nde na sese: sandaga ti tere ti lo wani. 10Jésus Christ asara ye alingbi na ye so be ti Nzapa aye. Lo mu tere ti lo na sandaga gi fani oko biani biani, nilaa a sukula asioni ti e. 11Na ya ti lango oko oko, awayango-sandaga oko oko kue ayeke luti na nduzu ti sara kua ti lo. Gi oko mara ti asandaga si ala yeke mu, me asandaga so ala yeke mu so alingbi ti zi asiokpari ti azo pepe. 12Me ti Christ, lo mu sandaga ni gi fani oko ti zi asiokpari ti azo si na pekoni, lo duti na tere ti Nzapa kpu na kpu, na mbage ti maboko ti lo ti koli. 13Fadeso, Christ ayeke ku titene Nzapa azia awato ti lo tongana mbata ti gbe ti gere ti lo. 14Na lege ti oko sandaga so lo mu, Christ asara si azo so lo sukula sioni ti ala, ala ga nzoni kue kpu na kpu. 15Yingo-Vuru atene nga na e tënë na ndö ni. Lo tene kozoni, lo tene: 16Kota Gbia atene: “Mbuki so mbi na ala e yeke sara ni na peko ti alango ni so ayeke so: mbi yeke mu andia ti mbi na ala, mbi yeke su ni na ndö ti be ti ala si mbi yeke su ni na ya ti li ti ala.” 17Na pekoni, lo tene: “Fade mbi yeke kiri ti dabe ti mbi na siokpari ti ala oko pepe.” 18E hinga so, tongana Nzapa azi tënë na li ti zo awe, zo ni ayeke kiri ti mu sandaga ndali ti asiokpari ti lo pepe. 19Tongaso a-ita, ndali ti mene ti Jésus, lege azi na e polele ti li na ndo ti nzoni kue ti Nzapa. 20Na popo ti ridoo so akangbi ya ti kota da ti Nzapa, Christ azi na e mbeni fini lege so e yeke mu ni ti duti na fini; lo sara so na lege ti tere ti lo ti zo. 21E yeke na mbeni kota wayango-sandaga so a mu na lo komandema na ndö ti da ti Nzapa. 22Tongaso, e ga nduru na Nzapa na be ti e oko nga na be so asi singo na mabe, be so e hinga e tene, a sukula asioni kue daa awe na tere so a sukula ni awe na mbeni nzoni ngu. 23Ye so e zia be ti e ti ku si e ngba ti tene tënë ni polele na le ti azo, ayeke nzoni be ti e awoko daa pepe, ngbanga ti so Nzapa ayeke bata tënë ti yanga ti lo si ye so lo mu zendo ti mungo ni, lo yeke mu ni. 24E baa ndo na ndö ti amba ti e na popo ti e ti pusu e titene e ye azo si e sara anzoni ye. 25E do abongbi ti e, e zia pepe tongana ti so ambeni zo asara; me e mu wango na popo ti e ahon ti kozoni, ngbanga ti so ala baa so, lango ti Christ aga nduru awe. 26So e hinga taa-tënë nzoni kue awe so, tongana e ngba ti sara siokpari na be ti e wani, mbeni sandaga nde ndali ti asiokpari ayeke daa pepe. 27Me ye so angba ayeke gi ti ku na kota mbeto na be ngbanga ti Nzapa na kota wâ so ayeke gbi azo so ake Nzapa. 28Ando, zo so ake ti sara ye alingbi na Ndia ti Moïse, tongana azo use wala ota abaa lo si atene tënë ni, azo ayeke mu zo ni ti fâ lo; mbeni zo ti baa mawa ti lo ayeke daa pepe. 29Ti zo so abaa Molenge ti Nzapa buba na le ti lo, fade pasi ti zo ni ayeke hon ndoni. Andaa lo baa mene ti mbuki so asukula asioni ti lo tongana senge ye na le ti lo si lo kiri lo tene sioni tënë na tere ti Yingo so ayeke sara nzoni be na zo. 30E hinga lo so atene: “Mbi laa mbi yeke kiri sioni na zo so asara sioni; fade zo ni ayeke wara ye ti peko ti sioni so lo sara.” Lo kiri lo tene: “Fade Kota Gbia ayeke fâ ngbanga ti azo ti lo.” 31Titene zo ati na gbe ti ngbanga ti Nzapa so ayeke na fini, so ayeke ye ti ngangu mingi! 32Ala dabe ti ala na ye so asi ando na ala: gi na peko ti so Nzapa azi le ti ala, ala baa pasi mingi, me ala kanga be ti ala na ya ti bira ti apasi ni. 33Mbeni lâ, azo azonga ala si asara pasi mingi na ala na le ti azo kue. Mbeni lâ, ala sara beoko na azo so abaa nga pasi tongana ala. 34Biani, ala kangbi mawa ti azo so abaa pasi na da ti kanga, ala yeda na nzoni be titene azo amu aye ti ala na ngangu. Ala sara tongaso, ngbanga ti so ala hinga atene, ala yeke na mosoro so ayeke nzoni ahon ndoni si ayeke ngba lakue lakue. 35Tongaso, be ti ala so ala zia na ndö ti Nzapa, ala girisa ni pepe, fade ala yeke wara kota ye na peko ni. 36Alingbi ala kanga be ti ala tongana ala ye ti sara ye so be ti Nzapa aye, ti wara ye so Nzapa amu zendo ni. 37Tongana ti so Mbeti ti Nzapa atene: “Ngoi angba gi kete, gi kete kete titene lo so alingbi ti ga so, lo yeke ga; lo yeke ninga pepe. 38Nzapa atene: “Zo so aga mbirimbiri na le ti mbi na lege ti mabe, fade lo yeke duti na fini. Me tongana lo zia lege ti mabe, fade mbi yeke wara ngia na lege ti lo pepe.” 39Ti e, e yeke azo so ayeke zia lege ti mabe pepe ngbanga ti e girisa. Me e yeke azo so ama na be ti soo kuâ.
Copyright
Learn More


text:
CHAPITRE 108
Awato ti Jésus aye ti gbu lo na yâ ti kûkû ti ala
MATTHIEU 22:15-40 MARC 12:13-34 LUC 20:20-40
ALA KIRI NA CÉSAR AYE SO AYEKE TI CÉSAR
TËNË TI MARIAGE NGA NA LONDONGO TI AKUÂ
ACOMMANDEMENT SO AYEKE KOTA AHON ATANGA NI KUE
Ngonzo ahon ndo ti awato ti Jésus ni. Lo londo ti mû ambeni toli so afa asioni sarango ye ti ala na gigi. Ni la, aFarizien amä tere ti sara si lo tï na yâ ti gbanda ti ala. Ala ye ti pusu lo ti tene mbeni tënë so ayeke na lege ni ape na tere ti gouvernement ti Rome, nga ala mû nginza na ambeni disciple ti ala ti tene ala la ahunda tënë ni, tongaso si lo tï na yâ ti kûkû ti ala.—Luc 6:7.
Ala hunda lo, ala tene: “Maître, e hinga so mo yeke sara tënë nga mo yeke fa ye na lege ni. Mo yeke sara kangbi na popo ti azo pëpe, nga ye so mo fa na ndo ti Nzapa ayeke tâ tënë: Tene na e: Ndia amû lege na e ti futa impôt ti molenge ti kodro na César wala pëpe?” (Luc 20:21, 22). Jésus azia pëpe si atënë ti yanga ti ala ni awoko lo, ngbanga ti so lo bâ mayele na handa so ayeke na peko ni. Tongana Jésus atene, ‘Ên-ën, a yeke na lege ni pëpe ti futa impôt,’ azo ni ayeke tene so lo yeke wato ti Rome. Me, tongana lo tene ‘En, ala futa impôt,’ lo na azo so aye ti ala ti sigi na gbe ti Rome ayeke mä tere ande ape, na ala yeke londo na tere ti lo. Me lo yeke kiri tënë tongana nyen?
Lo tene: “Ala azo ti handango lê ti zo so, ala yeke tara mbi ngbanga ti nyen? Ala fa na mbi mbeni lê ti nginza so a yeke futa na impôt.” Ala ngbâ aga na lo denier oko. Lo hunda ala, lo tene: “Zo wa la li ti lo nga na iri ti lo ayeke na ndo ti lê ti nginza so?” Ala tene: “César.” Na pekoni, Jésus atene na ala: “Tongaso, ala kiri na César aye so ayeke ti César, me na Nzapa aye so ayeke ti Nzapa.”—Matthieu 22:18-21.
Li ti akoli ni akpe ndali ti kiringo tënë ti Jésus ni. Teti so lo kanga yanga ti ala na kode, ala ngbâ alondo, ala hon. Me, teti so ade ala wara lege ti gbu Jésus ape so, ala zia lege ni ape. Na peko ti so tara ti aFarizien ni atï na ngu, mbeni groupe ti amokonzi-nzapa ni nde akiri aga na mbage ti Jésus.
A-Sadducéen ayeke azo so atene ti ala atene londongo ti akuâ ayeke dä ape. Ni la, ala bi mbeni hundango tënë na sese, so andu tënë ti londongo ti akuâ. Ala tene: “Maître, Moïse atene lani: ‘Tongana mbeni koli akui sân ti dü molenge, a lingbi ita ti lo ti koli asara mariage na wali ti lo ni ti dü molenge na iri ti ita ti lo ni.’ Lani ambeni ita ti koli mbasambala ayeke na popo ti e. Yaya ni asara mariage, na lo kui. Me so lo dü molenge ape, ita ti lo amû wali ni. Ye ni asi nga tongaso na use ita ti lo ni nga na ota ni, juska na ala mbasambala kue. Na peko ti ala kue, wali ni nga akui. Tongaso, na ngoi ti zingongo ti akuâ, wali ni ayeke duti ande wali ti lo so wa? So ala kue la amû wali ni so.”—Matthieu 22:24-28.
Ti kiri tënë na ala, Jésus asara kua na atënë so Moïse asû, ngbanga ti so aSadducéen amä na bê ka na ni. Lo tene: “A yeke ngbanga ti tënë so si ala girisa lege awe so ape? Ala hinga Mbeti ti Nzapa nga na ngangu ti Nzapa oko ape. Na ngoi so ala yeke zingo ande na kuâ, akoli ayeke sara mariage ape na awali nga ayeke sara mariage ape. Me ala yeke tongana a-ange na yayu. Me na ndo ti tënë ti akuâ, so a yeke zingo ala, ala diko na yâ ti mbeti ti Moïse ape? So na yâ ti mbaï so asara tënë ti keke ti sisi, Nzapa atene na lo: ‘Mbi yeke Nzapa ti Abraham, Nzapa ti Isaac na Nzapa ti Jacob.’ Lo yeke Nzapa ti akuâ pëpe, me ti azo so ayeke na fini. Ala girisa lege tâ ngangu mingi.” (Marc 12:24-27; Exode 3:1-6). Kiringo tënë ti lo ni asara si li ti gbâ ti azo ni akpe kue.
Jésus akanga yanga ti aFarizien nga na aSadducéen ni use kue. Ni la, ala gue abungbi tere ti ga ti tara Jésus encore. Mbeni scribe ni ahunda lo atene: “Maître, commandement wa si ayeke kota ahon atanga ni kue na yâ ti Ndia?”—Matthieu 22:36.
Jésus angbâ akiri tënë, lo tene: “Kozo commandement ni ayeke so: ‘Azo ti Israël, ala mä si, Jéhovah Nzapa ti e, lo yeke gi Jéhovah oko. Mo ndoye Jéhovah Nzapa ti mo na bê ti mo kue, na âme ti mo kue, na bibe ti mo kue nga na ngangu ti mo kue.’ Use commandement ni ayeke so: ‘Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.’ Mbeni commandement so ayeke kota ti hon aso ayeke dä ape.”—Marc 12:29-31.
Na mango kiringo tënë ti lo ni, scribe ni angbâ atene: “Maître, tënë so mo tene so ayeke tâ tënë: ‘Nzapa ayeke gi oko awe, nde na lo mbeni nzapa ayeke dä ape.’ Mo ndoye lo na bê ti mo kue, na hingango ye ti mo kue, na ngangu ti mo kue nga mo ndoye mba ti mo tongana mo wani ayeke nzoni mingi ahon asandaga so a zö ni agbi kue nga na asandaga nde nde kue.” Tongana Jésus abâ so scribe ni akiri tënë pendere, Jésus atene na lo: “Mo yeke yongoro na Royaume ti Nzapa ape.”—Marc 12:32-34.
Teti alango ota (so ti tene lango 9, 10 nga na 11 ti Nisan), Jésus afa ye na yâ ti temple. Ambeni zo ni amä lani Jésus pendere mingi, na tapande, scribe so. Me amokonzi-nzapa so ape, so fadeso mbeni zo na popo ti ala “ti tara ti hunda tënë na lo” ayeke ape.
TI HINGA AMBENI TËNË
Atënë so azo ahunda
—août 2014
Na ngoi so Jésus atene so azo so a yeke zingo ala na kuâ “ayeke sara mariage pëpe nga awali ni ayeke sara mariage pëpe”, lo yeke sara lani tënë ti azo so a yeke zingo ala na kuâ ti wara fini na ndo ti sese?
Beku wa ayeke dä teti azo so akui awe?
Dutingo ti azo so akui awe ayeke tongana nyen? E yeke kiri ti bâ ala ande la?


text:
Mbeni sarango ye so anzere na Nzapa so ayeke pendere mingi ahon adiamant
Azo abâ adiamant tongana atênë so ayeke pendere mingi. Ngere ti ambeni asi dollar million mingi. Me, na lê ti Nzapa, eskê ambeni ye ayeke dä so ayeke pendere mingi ahon adiamant wala ambeni pendere tênë?
Haykanush, so ayeke mbeni wafango tënë so ade awara batême ape, na Arménie, awara mbeni passeport nduru na yanga-da ti lo. Na yâ ni, a yeke wara ambeni carte bancaire so kota wungo ti nginza ayeke dä. Lo sara tënë ni na koli ti lo so ayeke nga wafango tënë so ade awara batême ape.
Koli ni na wali ti lo ayeke lani na kota kpale ti nginza nga ala yeke na bon na li ti ala, atâa so kue, ala soro ti kiri na nginza ni na wani na adresse so ayeke na yâ ti passeport ni. Li ti koli so agirisa ye ti lo so nga na ti fami ti lo kue akpe. Haykanush na koli ti lo atene so aye so ala manda na yâ ti Bible la apusu ala ti sara ye na lege ni. Na pekoni, ala mû ngoi ni so ti sara tënë na ndo ti aTémoin ti Jéhovah na fami ti wa ti nginza ni nga ala mû na ala ambeni mbeti.
Fami ni aye lani ti mû mbeni nginza na Haykanush na cadeau, me lo ke. Na ndade ni, wali ni ague na peko ti ala na yanga-da, nga ti fa singila ti bê ti lo, lo gue na ala juska Haykanush amû mbeni bague ti diamant so lo mû na lo.
Legeoko na fami so, li ti gbâ ti azo akpe lani ndali ti so Haykanush na koli ti lo asara ye na lege ni. Me eskê li ti Jéhovah akpe? So ala sara ye na lege ni so lo bâ ni tongana nyen? So ala sara ye lani na lege ni so aga na ye ti nzoni wa?
ASARANGO YE SO AYEKE PENDERE MINGI AHON AYE TI SESE
Akiringo tënë ni ayeke ngangu ape. Ndani ayeke so awakua ti Nzapa ahinga so ti sara ye tongana ti Jéhovah ayeke pendere mingi na lê ti lo ahon adiamant, lor nga na ambeni ye ti sese. Biani, bango ndo ti Jéhovah na ti mingi ti azo ayeke nde nde na ndo ti ye so ayeke pendere nga na ye so ayeke pendere ape (És. 55:8, 9). Nga, ti awakua ti Jéhovah, ti sara ye tongana lo na yâ ti aye kue ayeke pendere mingi.
A yeke ye so e lingbi ti bâ na lege ti ye so Bible atene na ndo ti bango yâ ti ye nzoni nga na ndara. A-Proverbe 3:13-15 atene: “Ngia ayeke na zo so awara ndara, na zo so agi lege ti hinga nda ti ye. A yeke nzoni ti wara ndara, ahon ti wara argent, na faïda ni ahon lor ti nzoni; Na ngere ni ahon ngere ti tênë so ngere ni ayeke ngangu, na popo ti ye kue so bê ti mo aye, ye oko ti lingbi na lo ayeke pepe.” A yeke polele so Jéhovah abâ asarango ye tongaso na nene ni mingi ahon aye ti sese kue.
Ka ti sarango ye na lege ni ayeke tongana nyen?
Jéhovah wani ayeke zo so ayeke sara ye na lege ni. Lo ‘lingbi ti tene mvene pëpe’. (Tite 1:2). Lo pusu nga bazengele Paul ti sara mbeti na aChrétien Hébreu, lo tene: “Ala sambela ndali ti e, teti e hinga e tene e yeke na nzoni yingo-ti-hinga, ngbanga ti so e ye ti sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue.”—aHéb. 13:18.
Jésus Christ azia mbeni nzoni tapande na ndo ti sarango ye na lege ni. Na tapande, dabe ti mo na ngoi so Kota Prêtre Caïphe atene: “mbi zia mo na gbe ti bä ti tene mo tene na e wala mo yeke Christ, Molenge ti Nzapa!” Jésus asara ye na lege ni lo tene lo yeke Messie. Lo tene tâ tënë atâa so lo hinga lani so Sanhédrin alingbi ti bi tënë na li ti lo a tene lo zonga Nzapa nga so alingbi ti fâ lo ndali ni.—Mat. 26:63-67.
Ka ti e? Eskê e yeke ngbâ ti sara ye na lege ni na yâ ti mbeni ye so a hunda na e ti tene tâ tënë kue ape wala ti ba yâ ti tënë ni kete tongaso si peut-être e wara mbeni ye ti sese na pekoni?
KPALE TI SARANGO YE NA LEGE NI
Biani, a yeke ngangu ti sara ye na lege ni na alango ti nda ni so, so azo mingi ayeke azo so “andoye gi tere ti ala wani, azo so andoye nginza”. (2 Tim. 3:2). Na ngoi so a yeke ngangu na azo ti wara nginza wala ti wara kua, ala mingi apensé so a yeke na lege ni ti nzi, ti triché wala ti sara ambeni ye so ayeke na lege ni ape. Mara ti pensé so amû ndo asara si azo mingi apensé so oko lege ti wara na aye ti sese ayeke ti sara ye na lege ni ape. Même ambeni Chrétien amû asioni desizion nga ndali ti so ala ye ti ‘wara ye na lege ti likisi’ ala buba nzoni iri ti ala na yâ ti congrégation.—1 Tim. 3:8; Tite 1:7.
Ye oko, mingi ti aChrétien asara ye tongana ti Jésus. Ala bâ so ti duti na asarango ye so anzere na Nzapa ayeke kota ye mingi ahon amosoro wala anzoni ye kue. Ndani la, aChrétien so ayeke amaseka ayeke triché na ekole pëpe ti wara anzoni note (aProv. 20:23). Tâ tënë, a yeke lakue ape la e yeke wara cadeau na peko ti so e sara ye na lege ni, tongana ti so asi lani na Haykanush. Me sarango ye na lege ni ayeke ye so ayeke nzoni na lê ti Nzapa, na a yeke mû lege na e ti duti na nzoni conscience, mbeni ye so a yeke biani kota ye mingi.
Tapande ti Gagik afa ni. Lo tene: “Kozo si mbi ga Chrétien, mbi sara kua lani na yâ ti mbeni kota ndokua so kota zo ti ndokua ni akpe ti payé impôt na lege so lo fa gi kete mbage ti nzoni ye so ndokua ni awara. So mbi yeke wayinda, a hunda ti tene mbi mä tere na zo ti impôt ni ti pete goro na lo tongaso si lo zi yanga pëpe na ndo ni. Ye so asara si a hinga mbi tongana zo so ayeke sara ye na lege ni ape. Na ngoi so mbi hinga tâ tënë, mbi ke kua ni, atâa so a yeke payé mbi dä nzoni. Na pekoni, mbi sigigi na ndokua ti mbi wani. Gi na kozo lango ni, mbi sara ambeti ni tongana ti so ndia ahunda nga mbi payé a-impôt ti mbi kue.”—2 aCor. 8:21.
Gagik atene: “Nginza so mbi yeke wara fadeso ayeke ndambo ti nginza so mbi yeke wara kozo, tongaso a yeke lani ngangu na mbi ti bâ lege ti sewa ti mbi. Me mbi yeke fadeso na ngia mingi. Mbi yeke na nzoni conscience na gbele Jéhovah. Mbi zia nzoni tapande na amolenge ti mbi ti koli use, nga mbi gi ti sara akua na yâ ti congrégation. Azo ti impôt nga na ambeni zo so mbi na ala e sara kua oko, abâ mbi fadeso tongana zo so ayeke sara ye na lege ni.”
JÉHOVAH AYEKE MÛ MABOKO NA E
Jéhovah aye mingi azo so ayeke mû gonda na lo na lege so ala yeke mû tapande ti apendere sarango ye ti lo, so na popo ni a yeke wara nga sarango ye na lege ni (Tite 2:10). Jéhovah apusu Gbia David ti tene tënë ti dengo bê so: “Mbi yeke pendere giriri, na fadeso mbi yeke mbakoro; me mbi bâ Nzapa azia zo ti mbilimbili lâ oko pëpe, wala ahale ti lo ahunda kobe pëpe na lege ti [iringo] ye.”—Ps. 37:25.
A yeke ye so tapande ti Ruth so ayeke be-ta-zo afa ni. Lo zia pëpe kogara ti lo Naomi so aga mbakoro awe, me lo ngbâ na tere ti lo. Ruth aquitté lo gue na Israël, si lo voro tâ Nzapa kâ (Ruth 1:16, 17). Na Israël, Ruth asara ye lani na lege ni nga lo sara kua ngangu ti ro alê ti kobe tongana ti so Ndia ahunda na awayere. Jéhovah azia lani Ruth na Naomi lâ oko ape tongana ti so lo sara na David kozo (Ruth 2:2-18). Lo sara nga gbâ ti aye na Ruth na ndo ti aye so lo mû na lo na lege ti mitele. Lo sara si lo ga kotara ti Gbia David na même ti Messie so a mû zendo ti lo.—Ruth 4:13-17; Mat. 1:5, 16.
A lingbi ti duti ngangu na ambeni wakua ti Jéhovah ti wara nginza so alingbi na aye so ala yeke tâ na bezoin ni. Me ala yeke sara kua ngangu nga na bê ti ala kue ti wara ye so ala bezoin ni ahon ti wara ye hio me na mbeni lege so ayeke nzoni ape. So ala sara tongaso, a fa so ala bâ na nene ni mingi apendere sarango ye ti Nzapa, so na popo ni a yeke wara nga sarango ye na lege ni, ahon aye ti sese kue.—aProv. 12:24; aÉph. 4:28.
Tongana ti Ruth ândö, aChrétien na yâ ti dunia kue afa so ala yeke na mabe na ngangu so Jéhovah ayeke na ni ti mû maboko na zo. Ala zia bê ti ala kue na Lo so amû zendo atene: “Fade mbi yeke zia mo lâ oko pëpe nga mbi yeke girisa mo lâ oko pëpe.” (aHéb. 13:5). Jéhovah afa fani mingi so lo lingbi ti mû maboko na azo so asara ye na lege ni na ngoi kue nga lo yeke ngbâ ti sara ni. Ti lingbi na zendo ti lo, lo yeke mû na awakua ti lo lakue aye so ala yeke na bezoin ni na yâ ti fini ti ala.—Mat. 6:33.
Biani, azo alingbi ti bâ adiamant na ambeni ye na nene ni. Me e hinga biani so, Babâ ti e ti yayu abâ na nene ni sarango ye ti e na lege ni nga na ambeni nzoni sarango ye nde. Lo bâ ni na nene ni mingi ahon apendere tênë kue.


text:
1Na ndaperere, akota wayango-sandaga kue na akangba ti azuife abongbi ti fâ ngbanga ti kuâ na li ti Jésus. 2Ala kanga lo, ague na lo si ala zia lo na maboko ti govoronere Pilate. 3So Judas, zo ti kango Jésus, abaa so azo afâ ngbanga na li ti Jésus awe, be ti lo aso mingi si lo kiri na ale ti nginza baleota ti akota wayango-sandaga na akangba na ala. 4Lo tene na ala: “Mbi sara siokpari awe, ngbanga ti so mbi ka na ala mbeni zo so asara sioni oko pepe.” Me ala kiri tënë na lo, atene: “Ti e daa nyen? So abaa gi mo!” 5Tongaso Judas atuku nginza ni na ya ti kota da ti Nzapa si lo sigigi, lo gue. Na pekoni, lo kanga kamba na go ti lo si lo fâ tere ti lo. 6Akota wayango-sandaga aro nginza ni si ala tene: “Ndia ti e ake titene e zia nginza so na ya ti sanduku ti nginza ti kota da ti Nzapa, ngbanga ti so nginza ti mene laa.” 7Na peko ti so ala bongbi si ala ma tere awe, ala mu nginza ni avo na yaka ti mbeni wasarango-ta si yaka ni aga ndo ti lungo akuâ ti awande. 8Ndani laa azo airi yaka ni “yaka ti mene” ngbii asi laso. 9Tongaso, tënë so wayanga-Nzapa Jérémie atene so aga taa-tënë; lo tene ando, lo tene: “Ala mu ale ti nginza baleota so ayeke wungo ti nginza so azo ti Israel ayeda ti diko ndali ti lo, 10ala vo na yaka ti wasarango-ta, tongana ti so lani Kota Gbia amu yanga na mbi.” 11Jésus aluti na gbe ti govoronere Pilate. Pilate ahunda lo, atene: “Mo yeke gbia ti azuife?” Jésus akiri tënë na lo, atene: “Ni laa mo tene so.” 12So akota wayango-sandaga na akangba abi tënë na li ti lo so, lo zi yanga oko pepe. 13Tongaso Pilate atene na lo: “Mo ma atënë so kue ala yeke bi na li ti mo so pepe?” 14Me Jésus akiri tënë oko na lo pepe, nilaa li ti govoronere ni kue akpe. 15Lakue na matanga ti Pake, govoronere ayeke zi mbeni zo ti kanga oko, lo so be ti azo ti kodro ni aye titene a zi lo na kanga. 16Na ngoi ni so, mbeni zo ti kanga oko so azo ahinga lo mingi ayeke daa, iri ti lo Jésus Barabas. 17Pilate ahunda azo so abongbi so, atene: “Zo wa laa ala ye mbi zi lo na ala? Jésus Barabas wala Jésus so a iri lo Mesii?” 18Biani, Pilate ahinga atene, ala zia Jésus na maboko ti lo, ngbanga ti so kota be asara ala na tere ti lo. 19So Pilate angba ti duti na ndo so a leke na lo ti fâ ngbanga, wali ti lo atokua na lo, atene: “Mo yoro yanga ti mo na ya ti tënë ti koli so pepe; lo sara sioni oko pepe. Na bi so, mbi baa pasi mingi na ya ti bango-li ndali ti lo.” 20Akota wayango-sandaga na akangba apusu gba ti azo ni atene, ala hunda titene a zi Barabas si a fâ Jésus. 21Govoronere ni akiri amu tënë si lo hunda ala, lo tene: “Na popo ti azo use so, zo wa laa ala ye titene mbi zi lo na ala?” Azo ni akiri tënë, atene: “Barabas!” 22Pilate ahunda ala, atene: “Fade mbi yeke sara nyen na Jésus so a iri lo Mesii so?” Ala kue akiri tënë, atene: “A fâ lo na ndö ti keke ti kroa!” 23Pilate akiri ahunda ala, atene: “Sioni ti nyen laa lo sara?” Me ala kiri adekongo ngangu, atene: “A fâ lo na ndö ti keke ti kroa!” 24So Pilate abaa atene, ni ha gbaa si wusuwusu ayeke gue guengo na nduzu, lo mu ngu si lo sukula maboko ti lo na le ti azo kue; lo tene na ala: “Ngbanga ti kuâ ti koli so ayeke na li ti mbi pepe! So abaa gi ala wani!” 25Azo ni kue akiri tënë, atene: “E ye titene ngbanga ti kuâ ti lo ati na li ti e nga na amolenge ti e!” 26Tongaso, Pilate azi Barabas na ala si lo mu yanga titene a pika Jésus na fimbo. Na pekoni, lo mu lo na ala titene a fâ lo na ndö ti keke ti kroa. 27Aturugu ti govoronere amu Jésus, ague na lo na yangbo ti govoronere ni si tanga ti aturugu ni kue abongbi na tere ti lo. 28Ala zi bongo ti lo na tere ti lo si ala yu na lo mbeni kota bengba bongo. 29Na pekoni, ala mu akamba ti ki aleke ni tongana kpoto ti gbia si ala zia na li ti lo, ala zia mbeni sosongo na maboko ti lo ti koli; ala kuku na gbe ti lo si ala to nda ti he lo, atene: “E bara mo, gbia ti azuife!” 30Ala tuku ngu ti yanga ti ala na tere ti lo, ala mu sosongo ni si ala pika na li ti lo. 31So ala zia lege ti hengo lo awe, ala zi bengba bongo ni si ala kiri ayu na lo bongo ti lo; ala mu lo, ague na lo ti fâ lo na ndö ti keke ti kroa. 32So ala yeke sigigi na ya ti gbata ni, ala tengbi na mbeni koli ti Sirene so iri ti lo ayeke Simon. Ala gbu lo na ngangu titene lo yo keke ti kroa ti Jésus. 33Ala si na ndo so iri ni Golgota; nda ti iri ni atene “Ndo-ti-abio-ti-li”. 34Aturugu ni amu vin, ala zia mbeni sengo ye na ya ni si ala mu na Jésus titene lo nyon. Jésus atara ni kete si lo ke ti nyon ni. 35So ala kanga lo na ndö ti keke ti kroa awe, ala bi dee si ala kangbi ya ti bongo ti lo na popo ti ala. 36Na pekoni, ala duti na ndo so ti bata lo. 37Na li ti keke ti kroa ti lo, ala zia mbeni mbeti so afa nda ti ngbanga so a fâ na li ti lo, atene: “So Jésus, gbia ti azuife.” 38A kanga nga ambeni zo ti sioni use na ndö ti akeke ti kroa na tere ti lo, oko na mbage ti maboko ti lo ti koli, oko na mbage ti maboko ti lo ti wali. 39Azo so ayeke hon nduru na tere ti lo ayingi li ti ala si ala zonga lo, 40atene: “Mo so mo tene, mo yeke kungbi kota da ti Nzapa titene mo kiri mo leke ni na ya ti lango ota so, mo soo tere ti mo wani na kuâ ma! Tongana mo yeke Molenge ti Nzapa, londo na ndö ti keke ti kroa ni fadeso, mo zu na sese e baa!” 41Akota wayango-sandaga, awafango-ndia nga na akangba ahe lo na ngia, ala tene: 42“Lo soo ambeni zo na kuâ, me lo lingbi ti soo tere ti lo wani pepe! So gbia ti Israel ni laa? Lo londo fadeso na ndö ti keke ti kroa, lo zu na sese si fade e ma na be na lo. 43Lo zia be ti lo na Nzapa si lo tene: ‘Mbi yeke Molenge ti Nzapa.’ Nzapa ni aga azi lo fadeso, e baa!” 44Ataa azo ti sarango sioni so a kanga ala na keke ti kroa na tere ti lo ayeke zonga lo gi tongaso nga. 45Ti londo na bekombite ngbii asi na ngbonga ota, ndo avuko na ya ti kodro ni kue. 46Nduru na ngbonga ota, Jésus adekongo ngangu, atene: “Eli, Eli, lema sabaktani?” Ndani atene: “Nzapa ti mbi, Nzapa ti mbi, mo zia mbi ngbanga ti nyen?” 47Ambeni zo so ayeke na tere ni, ama dekongo ti lo ni si ala tene: “Lo yeke iri Élie!” 48Mbeni oko na popo ti ala akpe hio amu ndokoro si lo yoro na ya ti kpingo vin; lo kanga na li ti mbeni sosongo si lo yoro ni na Jésus titene lo nyon. 49Me ambeni atene: “Mo ku, e yeke baa wala Élie ayeke ga ti soo lo!” 50Jésus akiri adekongo ngangu si lo kui. 51Gi na ndembe ni so, ya ti ridoo so a kanga na ya ti kota da ti Nzapa asuru use, alondo na nduzu ngbii asi na gbeni. Sese ayingi, ya ti akota têne asuru, 52yanga ti adu ti kuâ azi si azo mingi ti Nzapa so akui azingo na kuâ. 53Ala sigigi na ya ti adu ti kuâ ni. Na peko ti zingongo ti Jésus na kuâ, ala li na Jérusalem, gbata so ayeke nde si ayeke nzoni kue; kâ, azo mingi abaa ala. 54So makonzi ti aturugu ni na aturugu so ayeke bata Jésus abaa sese so ayingi nga na aye so kue asi, mbeto agbu ala mingi si ala tene: “Taa-tënë, lo yeke Molenge ti Nzapa!” 55Awali mingi ayeke kâ, ala ngba ti ala yongoro si ala yeke baa ye ni: ala yeke tambula lani na peko ti Jésus, ala londo na Galile si aga ti sara kua na lo. 56Na popo ti ala, Marie ti kodro ti Magdala, Marie mama ti Jacques na Joseph nga na mama ti amolenge ti Zebede ayeke daa. 57Na lakui, mbeni zo ti mosoro ti gbata ti Arimate aga, iri ti lo Joseph; lo nga lo yeke disiple ti Jésus. 58Lo gue lo baa Pilate si lo hunda lo titene lo mu kuâ ti Jésus. Tongaso Pilate amu yanga titene a mu kuâ ni na lo. 59Joseph amu kuâ ni, lo kanga ni na fini kota bongo ti len, 60lo zia kuâ ni na ya ti mbeni fini du ti kuâ so lo zi na ya ti kota têne aninga pepe. Andaa ayeke mbeni du ti kuâ so lo zi lani ndali ti lo wani. Na pekoni, lo mu mbeni kota têne, lo kanga na yanga ti du ti kuâ ni si lo gue. 61Marie ti kodro ti Magdala na mbeni Marie ayeke nga kâ; ala duti si ala yeke baa ndo na yanga ti du ti kuâ ni. 62Lango oko na pekoni, so ti tene lango so aga na peko ti lango so azuife ayeke leke aye ndali ti lango ti wungo tere, akota wayango-sandaga na afarizien abongbi ague na ndo ti Pilate; 63ala tene na lo: “Kota zo, na ndembe so zo ti mvene so ade na fini, lo tene lani, lo tene: ‘Na peko ti lango ota, fade mbi yeke zingo na kuâ.’ E dabe ti e na tënë so. 64Tongaso, mo mu yanga titene aturugu abata du ti kuâ ni ngbii asi na peko ti lango ota, tongaso pepe, fade adisiple ti lo alingbi ti ga ti nzi kuâ ti lo si ala tene na azo, atene: ‘Lo zingo na kuâ awe!’ Fade tënë ti mvene ti ndani so ayeke duti sioni ahon ti kozoni.” 65Pilate atene na ala: “Aturugu laa! Ala gue abata du ti kuâ ni tongana ti so be ti ala aye!’ 66Tongaso ala gue, ala kanga kota têne ti yanga ti du ti kuâ ni ngangu, ala kpo mbeni nzoroko na yanga ni si ala zia aturugu ti bata ni.
Copyright
Learn More


text:
KOTA MAMA-TENE NI | SATAN AYEKE DÄ BIANI?
Satan ayeke gi mbeni sioni ye?
A yeke ngangu na zo pëpe ti tene so Satan, so e yeke diko ka tënë ti lo na yâ ti Bible, ayeke gi asioni ye. Me a yeke biani ye so Bible afa la? Tongana a yeke tongaso, ka ngbanga ti nyen la si Bible atene so Satan asara lisoro lani na Jésus Christ nga na Nzapa ti ngangu ahon kue? Zia e bâ ambeni mara ti lisoro ni so use tongaso.
NGOI SO SATAN ASARA LISORO LANI NA JÉSUS
Lani, na ngoi so Jésus akomanse kua ti lo na sese ge, Zabolo atara lo fani ota. Kozoni, Satan atara ti pusu Jésus ti mû ngangu so Nzapa amû na lo ti kaï gi na nzara ti lo wani. Na pekoni, Zabolo ahanda Jésus ni ti zia fini ti lo na lê ti kuâ nga ti gboto lê ti azo na ndo ti lo wani. Na nda ni, Satan atene na Jésus so ni yeke mû na lo akomandema ti dunia ni kue, me gi tongana lo kuku lo voro gi ni kete awe. Me, Jésus ake atara ni ota kue, na lakue lo kiri tënë na Satan gi na lege ti Bible.—Matthieu 4:1-11; Luc 4:1-13.
Jésus ayeke sara lisoro lani na zo wa la? Na mbeni sioni ye so ayeke na yâ ti lo wani la? Tongana ti so Bible atene, “a tara lo [Jésus] na yâ ti aye kue legeoko tongana e, me a wara siokpari na yâ ti tere ti lo pëpe.” (aHébreu 4:15). Bible akiri atene: “Lo sara siokpari oko pëpe, na a wara tënë ti handango zo na yanga ti lo pëpe.” (1 Pierre 2:22). Jésus ayeke ti lo mbilimbili, na asarango ye ti lo ayeke lani gi na lege ni. Lo zia lege lâ oko ape na mbeni sioni ye ti tene amaï na yâ ti bê ti lo. A yeke polele so, Jésus ayeke sara lani lisoro pëpe na mbeni sioni ye so ayeke na yâ ti lo wani, me lo yeke sara lani lisoro na mbeni zo so ayeke dä biani.
Oko lisoro ni so afa polele so Satan ayeke mbeni zo so ayeke dä biani.
Dabe ti mo so Zabolo atene lani na Jésus so ni yeke mû na lo akomandema ti dunia kue tongana lo kuku lo voro ni (Matthieu 4:8, 9). Tongana Satan ayeke fade tâ zo ape, andâ nda ti tënë ni so ayeke nga dä ape. Na ndo ni, Jésus adë kite pëpe na komandema ti Satan so lo pika kate ti lo na ndo ni.
Na peko ti so Jésus ake atara ni kue awe, Zabolo azia “Jésus juska ti ku na mbeni ngoi so alingbi.” (Luc 4:13). Na yâ ti mbage so ge, Satan ayeke gi mbeni sioni ye? wala lo yeke mbeni wato so aye gi ti ngbâ ti sara sioni.
Bâ so “a-ange aga na ato nda ti sara kua” na Jésus (Matthieu 4:11). A-ange so ayeke lani biani zo ti yingo si ala ga ti kpengba Jésus nga ti mû maboko na lo so? Biani, ala yeke lani azo ti yingo. Tongana a yeke tongaso, ndani nyen ti tene so Satan ayeke mbeni ye nde me pëpe tâ zo ti yingo?
NGOI SO SATAN ASARA LISORO LANI NA NZAPA
Use lisoro ni so ayeke lani na ndo ti Job, mbeni koli so akpe mbeto ti Nzapa. Na yâ ti mbaï ni, a sara tënë ti alisoro use so akporo lani na popo ti Zabolo na Nzapa. Na yâ ti alisoro ni use kue, Nzapa agonda Job ndali ti so lo ngbâ be-ta-zo na Nzapa ni. Satan atene lani so Job ayeke voro Nzapa gi ndali ti intérêt ti lo wani. Lo tene so Job angbâ be-ta-zo na Nzapa ndali ti so Nzapa amû na lo aye ti nzoni. Ti tâ tënë ni, Zabolo aye lani ti fa so ni la ni hinga Job nzoni mingi ahon Nzapa. Jéhovah azia lege na Satan ti ndu aye ti Job ni kue, amolenge ti lo, même tere ti Job ni wani. * Tongana ngoi ayeke hon, a ga ti bâ so Jéhovah ayeke na raison ti gonda Job, na Satan la ayeke zo ti mvene. Ni la, Nzapa airi tufa na ndo ti Job ndali ti so lo ngbâ be-ta-zo.—Job 1:6-12; 2:1-7.
Na yâ ti lisoro so Jéhovah Nzapa na Satan asara so, Jéhovah ni ayeke sara tënë lani na mbeni sioni ye so ayeke na yâ ti tere ti lo Jéhovah Nzapa ni wani la? Bible atene: “Lege ti Nzapa alingbi kue.” (2 Samuel 22:31). A tene nga, a tene: “Jéhovah Nzapa ayeke nzoni-kue, nzoni-kue, nzoni-kue; lo yeke Lo ti ngangu ahon kue.” (Apocalypse 4:8). Tënë nzoni-kue aye ti sara tënë ti ye so saleté andu ni ape, so siokpari ayeke na tere ni kete ape. Jéhovah ayeke mbilimbili-kue nga zo alingbi ti wara mbeni sioni ye kete tongaso na yâ ti tere ti lo ape.
Lisoro so Satan na Nzapa asara aga biani na akpale lani na ndo ti Job
Me, peut-être ambeni zo atene so même Job ni nga kue ayeke lani tâ zo pëpe, tongaso lisoro ni so kue ayeke nga lani tâ ye ape. Me tënë ti ala ni so agbu ngu la? Ambeni versê ti Bible afa Job tongana mbeni zo so ayeke lani biani na ndo ti sese. Na tapande, na Jacques 5:7-11, e yeke bâ so a sara tënë ti Job tongana mbeni nzoni tapande ti pusu aChrétien ti gbu ngangu na yâ ti aye ti ngangu. Nga, tapande ti lo ni alingbi ti dë bê ti e ti bâ so Jéhovah ayeke iri tufa na ndo ti mara ti gbungo ngangu ni so. Tongana Job ayeke lani mbeni tâ zo ape nga tënë ti tara so Satan aga na ni na ndo ti lo ayeke gi mbeni tënë ti tere senge, andâ tapande ti lo ni so ayeke sara ye oko na ndo ti zo pëpe, ni la ape? Nga, na Ézéchiel 14:14, 20, a sara tënë ti akoli ota so sarango ye ti ala ayeke lani mbilimbili, a yeke zo tongana Noé, Daniel nga na Job ni. Legeoko tongana Noé nga na Daniel, Job ayeke mbeni zo so ayeke biani lani dä, lo yeke mbeni koli so ayeke na kpengba mabe. Tongana Job ayeke lani dä, wato ti lo ni wala zo so atara lo lani so ayeke nga dä, ni la ape?
A yeke polele so, Bible afa Satan tongana mbeni zo ti yingo so ayeke dä biani. Peut-être mo hunda tere ti mo, mo tene, ‘Lo yeke sara sioni na mbi nga na afami ti mbi na yâ ti dunia so laso ape?’
KA TI NGOI TI E AYEKE TONGANA NYEN?
Tara ti bâ so, gi gbagburu tongaso, mbeni groupe ti asioni zo amû yâ ti gbata ti mo kue. Biani, nzoni duti ti azo ti yâ ti ndo ni nga na sarango ye ti tere ti ala ayeke buba kue. Bâ fadeso mara ti oko ye ni so: Satan na adémon ti lo, so ayeke azo ti yingo so ayeke dä biani na so asara kpengbango-li na Nzapa, ayeke fadeso nduru na tere ti sese. Ye ti pekoni alingbi ti duti so wa? Bâ gi asango ti aye so ayeke si na kodoro so mo yeke dä nga na ati so ayeke pasêe na ambeni kodoro nde:
Mo yeke bâ tongana nyen la asarango ye ti sioni nga na asarango ye ti ngangu na zo amû ndo laso, atâa so dunia mobimba ayeke gi ti kanga lege na ni?
Mo yeke bâ tongana nyen la tënë ti sarango yorö wala ti atoro amû yâ ti afilm laso, atâa so ababâ na amama ayeke gi bê ti ala mingi na ndo ni?
Mo yeke bâ tongana nyen la aye tongana ngu, gbako nga na anyama ayeke buba ti gue gi na ni, atâa ngangu kue so azo ayeke sara ti bata ni?
Eskê a kpa mo bâ mo tene mbeni sioni ye ayeke na yâ ti dunia ni so, so ayeke pusu azo ti sara gi sioni ye ti gue na ni?
Bâ tënë so Bible atene ti fa zo so ayeke na peko ti akpale ni so, a tene: “A bi kota sioni nyama so akpa ngbo so, ngbo ti giriri, lo so a iri lo Zabolo na Satan, lo so ayeke handa sese kue so azo ayeke dä; a bi lo na sese, na a bi nga a-ange ti lo ni legeoko na lo. . . . Mawa na sese nga na ngu-ingo, ngbanga ti so Zabolo azu na mbage ti ala, lo yeke na kota ngonzo, teti lo hinga so lo yeke na ngoi mingi pëpe.” (Apocalypse 12:9, 12). Na pekoni so azo mingi abâ aye ni so kue, ala ga ti bâ so Satan ayeke mbeni sioni zo ti yingo, so dunia ni kue ayeke na tïtî lo.
Peut-être mo yeke gi bê ti mo na ndo ti ye so mo lingbi ti sara ti bata tere ti mo. Mo yeke na raison ti gi bê ti mo tongaso. Article ti peko ayeke fa na mo ambeni ye so mo lingbi ti sara.
^ par. 12 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.


text:
Ye ti manda 3
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
1. Bible ayeke tënë ti yanga ti zo wa?
Nzoni tënë so atene azo ayeke duti ande na fini ti lakue lakue na ndo ti sese ayeke na yâ ti Bible (Psaume 37:29). Na yâ ti Bible a yeke wara akete buku 66. Nzapa asara kusala na akoli 40 tongaso so ayeke be-ta-zo ti sû ni. Moïse la asû akozo oku buku ni. Lo sû ni a sara ngu 3500 tongaso awe. Bazengele Jean la asû ndangba buku ni a sara ngu 1900 na ndo ni awe. Apensé ti zo wa la azo ti sungo Bible asû ni so? Nzapa la asara tënë na azo so asû Bible na lege ti yingo vulu ti lo (2 Samuel 23:2). Azo ni asû gi apensé ti Nzapa me ti ala wani pëpe. Tongaso, Bible alondo na Jéhovah.
2. E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?
E hinga so Bible ayeke tënë ti yanga ti Nzapa ndali ti so anzene nzene ye so lo fa tënë ni kozoni aga tâ tënë biani. A yeke ye so mbeni zo alingbi ti sara ni pëpe (Josué 23:14). Gi Nzapa ti Ngangu Ahon Kue la alingbi ti fa mbilimbili ye so ayeke si na zo ande.
Tongana mbeni mbeti alondo na Nzapa, a lingbi mbeti ni so aduti ti lo nde. Bible ayeke tongaso. A kangbi ni na azo na ayanga ti kodoro ngbangbo mingi na wungo ni ayeke ngbundangbu mingi. Atâa so a yeke ngbene buku, atënë so Bible atene na ndo ti senda-ye ague oko na aye so senda-ye afa. Nga atënë so azo 40 so asû ni ague gi oko. * Na ndo ni, ye so Bible afa na ndo ti ndoye alingbi gi ti londo na tâ Nzapa, Nzapa ti ndoye. Bible ayeke lakue na ngangu ti changé fini ti azo si aga nzoni. Aye so ague na azo kutu mingi ti yeda so Bible ayeke tënë ti yanga ti Nzapa.
3. Bible asara tënë na ndo ti nyen?
Nzoni tënë so Bible aluti na ndo ni ayeke so: na ndoye Nzapa aleke ti sara mbeni ye ndali ti azo. Bible afa tongana nyen gi na tongo nda ti mbaï ti azo, ala girisa pasa so ala yeke na ni ti duti na fini na ndo ti sese so ayeke lani paradis nga a fa tongana nyen sese ayeke kiri ti ga ande paradis.
Na yâ ti Bible a yeke wara andia nga na awango. Na ndo ni, a yeke wara na yâ ni atapande ti sarango ye ti Nzapa na mbage ti azo. Na lege ti atapande so, e lingbi ti hinga wala Nzapa ayeke tongana nyen. Tongaso, Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hinga Nzapa. A fa tongana nyen mo lingbi ti duti na nzoni songo na lo.
4. Mo lingbi ti sara tongana nyen ti mä yâ ti Bible?
Brochure so ayeke sara kusala na mara kode ti Jésus ti mû maboko na mo ti mä yâ ti Bible. Jésus asara kusala na ambeni tënë nde nde so ayeke na yâ ti Bible ti fa “nda ti Mbeti ti Nzapa.”
Mbeni pendere tënë ti lingbi na nzoni tënë so alondo na Nzapa ayeke pëpe. Atâa so kue, ambeni zo ayeke sara sanka ni, nga tënë ni ayeke son ambeni zo songo. Zia si bê ti mo anze pëpe. Mo yeke duti na beku ti wara fini ti lakue lakue gi tongana mo hinga Nzapa.
^ par. 7 Bâ brochure Un livre pour tous.
TI HINGA AMBENI TËNË
E hinga tongana nyen so atënë ti Bible ayeke tâ tënë?
Tongana Bible ayeke tënë ti Nzapa, a yeke nzoni lo yeke nde na tanga ti abuku kue so a sû ni.


text:
Mo ye ti hinga tâ tënë?
TÂ TËNË na ndo ti atënë wa? Ta tënë na ndo ti ambeni kota tënë so azo ayeke hunda ka na tere ti ala. Peut-être mo hunda tere ti mo na atënë so awe:
Nzapa ayeke pensé nga na e la?
Bira na pasi ayeke hunzi mbeni lâ?
Nyen la ayeke si na zo na peko ti kuâ nyen?
Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
A lingbi mbi sambela tongana nyen si Nzapa amä mbi?
Mbi lingbi ti sara nyen ti duti na ngia na yâ ti fini ti mbi?
Mo yeke gi akiringo tënë ni na ndo wa? Tongana mo gue na ndo so a yeke kä ambeti dä, mo lingbi ti wara gbâ ti ambeti so atara ti kiri tënë na ahundango tënë so. Me, mingi ni, mbeni buku atene tënë tongaso, mbeni atene ti lo nde. Ti ambeni, atënë ti yâ ni akpa anzoni tënë me kete na pekoni a ga ngbene ye wala a kiri a gbian yâ ni.
Me mbeni mbeti ayeke dä so ayeke na akiringo tënë so zo alingbi ti zia bê ti lo dä. Mbeti so atene mvene lâ oko pëpe. Mbeni lâ Jésus Christ asambela Nzapa, lo tene: “Tënë ti Mo ayeke tene-biani”, wala tâ tënë (Jean 17:17). Laso e hinga e tene Tënë so ayeke Mbeti ti Nzapa. Atënë so ayeke ga na peko ayeke fa na mo kete mbage ti atâ kiringo tënë so Bible amû polele na ndo ti ahundango tënë so e hunda fade ge.
Nzapa ayeke pensé nga na e la?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: E yeke na yâ ti sese so asi singo na aye ti sioni nga na aye ti kirikiri. Abungbi ti nzapa mingi afa so pasi alondo na Nzapa.
YE SO BIBLE AFA: Nzapa ayeke lâ oko pëpe na gunda ti aye ti sioni. Job 34:10 atene: “Nzapa alingbi sara sioye kete pëpe, Lo Ti Ngangu Ahon Kue alingbi sara sioni oko pëpe.” Nzapa aleke mbeni nzoni ye ndali ti azo. A yeke ndali ni la si Jésus afa na e ti sambela, lo tene: “Babâ ti e so ayeke na yayu, e ye . . . royaume ti Mo aga. E ye ala sara na sese ye so bê ti Mo aye legeoko tongana ala sara na yayu.” (Matthieu 6:9, 10). Nzapa apensé na e mingi la si lo sara kue ti tene ye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë.—Jean 3:16.
Bâ nga Genèse 1:26-28; Jacques 1:13 na 1 Pierre 5:6, 7.
Bira na pasi ayeke hunzi mbeni lâ?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Bira angbâ lakue ti fâ gbâ ti azo. E kue e hinga ye so a tene pasi awe.
YE SO BIBLE AFA: Nzapa asara tënë ti mbeni ngoi so na yâ ni lo yeke zia ande siriri na ndo ti sese mobimba. Ande na gbe ti Royaume ti lo, wala ngorogbia ti lo so ayeke na yayu, azo ayeke “manda lege ti sara bira mbeni pëpe.” Me ala yeke “pika épée ti ala si a ga soc’’. (Esaïe 2:4). Nzapa ayeke hunzi ande pasi nga na aye ti kirikiri kue. Bible amû zendo so, a tene: “Fade [Nzapa ambô] ngule kue na lê ti ala, na kui ayeke mbeni pëpe. Vundu, wala toto, wala sana, ayeke mbeni pëpe teti kozo ye ni [so andu nga pasi na aye ti kirikiri ti laso] ahon awe.”—Apocalypse 21:3, 4.
Bâ nga Psaume 37:10, 11; 46:10 na Michée 4:1-4.
Nyen la ayeke si na zo na peko ti kuâ nyen?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Mingi ti abungi ti nzapa ti sese so afa so mbeni ye na yâ ti tere ti zo ayeke sigigi na peko ti kuâ ti zo ni. Ambeni atene so akuâ alingbi ti sara sioni na azo so angbâ na fini, wala Nzapa ayeke bi azo ti sioni na lê ti wâ ti bâ pasi lakue lakue.
YE SO BIBLE AFA: Tongana zo akui, lo kui awe. Zo-ti-fa-tene 9:5 atene: “Akinda ahinga ye oko pëpe.” So akuâ ahinga ye oko pëpe wala ala lingbi ti sara mbeni ye oko pëpe, ala lingbi ti sara sioni na azo pëpe wala ti mû maboko na ala.—Psaume 146:3, 4.
Bâ nga Genèse 3:19 na Zo-ti-fa-tene 9:6, 10.
Beku ayeke dä ndali ti azo so akui awe?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: E ye ti ngbâ na fini, na e ye ti ngbâ na tere ti azo so e ye ala. Ni la, a yeke na lege ni ti tene e duti na kota nzara ti kiri ti bâ azo ti e so akui awe.
E SO BIBLE AFA: Nzapa ayeke zingo ande mingi ti azo so akui awe. Jésus atene so “azo kue so ayeke na du-kua, fade . . . ala sigigi.” (Jean 5:28, 29). Ti gue oko na ye so Nzapa aleke ti sara giriri kozoni, azo so ayeke zingo ande na kuâ ayeke wara lege ti duti na ndo ti sese so ayeke ga paradis (Luc 23:43). Azo so amä yanga ayeke duti ande na nzoni seni ti tere nga ala yeke ngbâ na fini lakue lakue. Bible atene: “Sese ni aga ye ti héritier ti azo ti mbilimbili, na fade ala duti dä lakue.”—Psaume 37:29.
Bâ nga Job 14:14, 15; Luc 7:11-17 na Kusala 24:15.
A lingbi mbi sambela tongana nyen si Nzapa amä mbi?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Na yâ ti mingi ti abungbi ti nzapa, azo ayeke sambela ka. Me mingi ti ala abâ so Nzapa amä sambela ti ala pëpe.
YE SO BIBLE AFA: Jésus afa so a lingbi e tene gi a-oko tënë pëpe na yâ ti sambela ti e. Lo tene: “Tongana i sambela, i sara gi tënë oko lege mingi pëpe.” (Matthieu 6:7). Tongana e ye ti tene Nzapa amä asambela ti e, a lingbi e sambela na lege so lo yeda na ni. Ti sara ni, a yeke nzoni e hinga ye so bê ti Nzapa aye na e sambela alingbi na ni. Kozo mbeti ti Jean 5:14 atene: “Tongana e hunda ye na lege ti ye so [Nzapa aye], Lo mä e.”
Bâ nga Psaume 65:3; Jean 14:6, 14 na 1 Jean 3:22.
Mbi lingbi ti sara nyen ti duti na ngia na yâ ti fini ti mbi?
YE SO APUSU ZO TI HUNDA TËNË SO: Azo mingi atene ti ala so nginza, kota iri wala pendere ti ala ayeke sara si ala yeke duti na ngia. Tongaso, ala gi ti wara aye so, me na nda ni ala ga ti bâ so ala yeke na ngia pëpe.
YE SO BIBLE AFA: Jésus afa tâ ye so ayeke mû ngia na zo tongana lo tene: “Ngia ayeke na azo so ahinga ye ti yingo amanke ala.” (Matthieu 5:3). E yeke wara tâ ngia gi tongana e sara ambeni ye ti kaï nzara so e yeke na ni so ayeke kota ahon atanga ni kue. Nzara so ayeke ti hinga tâ tënë na ndo ti Nzapa nga na aye so lo leke ti sara ndali ti e. Tâ tënë so, e yeke wara ni na yâ ti Bible. Ti hinga tâ tënë so ayeke mû lege na e ti hinga biani ye so ayeke kota ye nga ye so ayeke kota ye pëpe. Tongana e zia si tâ tënë ti yâ ti Bible afa lege na e na yâ ti adesizion ti e nga na aye so e yeke sara ayeke sara si e duti na ngia mingi.—Luc 11:28.
Bâ nga aProverbe 3:5, 6, 13-18 na 1 Timothée 6: 9, 10.
E londo ti bâ gi akete kiringo tënë ti Bible na ndo ti ahundango tënë omene so. Mo ye ti hinga ye mingi ahon so? Tongana mo yeke na popo ti ala so “ahinga ye ti yingo amanke ala,” kite ayeke dä pëpe so mo yeke gi ti hinga ni. Mo yeke hunda tere ti mo peut-être na ambeni hundango tënë, tongana: ‘Tongana Nzapa ayeke pensé na e, ndali ti nyen lo zia lege na pasi nga na aye ti sioni juska laso? Mbi lingbi ti sara nyen ti tene dutingo ti sewa ti mbi aga nzoni?’ Bible akiri tënë na gbâ ti ambeni hundango tënë tongaso, na akiringo tënë ni adë bê ti zo.
Ye oko, mingi ti azo laso ayeke sara mbeto kete ti diko Bible. Ala bâ ti ala ni tongana mbeni buku so akono mingi na so ngoi na ngoi a yeke ngangu ti mä yâ ni. Mo ye si a mû maboko na mo ti wara akirngo tënë ni na yâ ti Bible? A-Témoin ti Jéhovah ayeke na aye use so alingbi ti mû maboko na mo.
Kozo ye ni ayeke buku Bible afa nyen biani? A sara buku so ti mû maboko na azo so ayeke na aye mingi ti sarango ni ti bâ akiringo tënë so Bible afa polele na ndo ti akota hundango tënë so azo ayeke hunda na tere ti ala. Use ye ni ayeke kapa ti mandango Bible senge senge na azo na yanga-da ti ala. Mbeni Témoin ti Jéhovah ti vaka ti mo alingbi ti ga ti manda Bible na mo senge senge na yanga-da wala na mbeni ndo so alingbi na mo. Lo lingbi ti mû kete ngoi yenga oko oko ti sara lisoro na mo na ndo ti Bible. Azo kutu mingi na ndo ti sese mobimba ayeke sara tongaso. Mingi ti ala aga ti tene na nda ni na nzerengo tere: “Mbi wara tâ tënë awe!”
Mbeni kota mosoro ti lingbi na so ayeke dä pëpe. Atâ tënë ti yâ ti Bible ayeke zi e na gbe ti atënë so zo ahinga li ti lo na ni pëpe, na gbe ti mbeto ti aye so zo ahinga nda ni nzoni pëpe, na tapande mbeto ti avuko nyau wala ahibou na ambeni ye nde tongaso, nga na gbe ti kota mbeto ti ambeni ye tongana kuâ. A mû na e beku, a sara si e hinga nda ni so e yeke na fini nga a sara si e duti na ngia. Jésus atene: “Fade i hinga tene-biani [wala tâ tênë], na fade tene-biani azi i.”—Jean 8:32.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) AOÛT 2015
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 28 ti septembre ti si na lango 25 ti octobre, ngu 2015.
“Zia zoa mingi mingi asara ngia”
Diko ye na ndo ti gigi ti Geoffrey Jackson, so ayeke membre ti Bebungbi.
Gbu li ti mo na ndo ti ndoye ti Jéhovah so angbâ lakue
Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti hinga biani so Jéhovah ayeke na tere ti mo même na angoi ti ngangu?
Ngbâ ti ku
E yeke na akpengba raison use so amû lege na e ti leke tere ti e ti ku futingo sioni dunia so.
Leke tere ti mo laso ti duti na yâ ti fini dunia
Ambeni ye ayeke dä so awakua ti Nzapa ayeke sara so ague oko na aye so azo so aye ti gue na kodoro wande ayeke sara ka.
Kpe asioni kamarade na alango ti nda ni so
Akamarade ti mo ayeke gi pëpe azo so mo yeke mû ngoi mingi ti duti na tere ti ala.
Ye so tapande ti Jeanne afa na e
A changement wa la a lingbi lani lo sara tongaso si lo mû peko ti Jésus?
“Jéhovah aga na ala na France ti manda tâ tënë”
Mbeti ti mango tere so gouvernement ti France nga na ti Pologne asû maboko na gbe ni na ngu 1919 aga na ambeni ye ti nzoni nde.


text:
CHAPITRE 83
A tisa azo ti ga ti te kobe
WANGO NA NDO TI SARANGO TERE KETE
AGENE SO A TISA ALA AGI ARAISON NDE NDE TI GA APE
Na peko ti so lo sava koli so ayeke na kobela ti sukungo tere, Jésus angbâ na da ti Farizien ni. Jésus abâ so ambeni gene ni ayeke gi gi ti duti na kozo ndo na place ti tengo ye ni. Lo ngbâ lo gbu oko ngoi ni so ti mû wango na ndo ti tënë ti sarango tere kete.
Jésus atene: “Tongana mbeni zo atisa mo na matanga ti mariage, mo duti na kozo ndo pëpe. Hinga ape lo tisa nga mbeni zo so ayeke kota ahon mo, na zo so atisa ala use kue ayeke ga ti tene na mo: ‘Mo zia ndo na zo so si lo duti.’ Mo yeke londo na kamene ti gue ti duti na ndangba ndo ni.”—Luc 14:8, 9.
Na pekoni, lo tene: “Tongana a tisa mo, gue mo duti na ndangba ndo. Tongaso si na ngoi so zo so atisa mo aga, lo yeke tene na mo: ‘Kamarade, londo mo gue mo duti na li ni.’ Tongaso, mo yeke ne na lê ti azo so a tisa mo na ala kue.” A yeke gi pëpe tënë ti dutingo na anzoni sarango ye la Jésus asara tënë ni ge so. Jésus afa ndani, lo tene: “Zo kue so ayä iri ti lo, a yeke sara si lo ga kete, na zo so asara tere ti lo kete, a yeke yä iri ti lo.” (Luc 14:10, 11). Biani, Jésus ayeke wa azo so ayeke mä lo ti sara tere ti ala kete.
Na pekoni, Jésus amû mbeni wango na Farizien so atisa lo na da ti lo so. Lo fa na lo tongana nyen la lo lingbi ti mû mbeni kobe so ayeke na nene ni mingi na lê ti Nzapa. Jésus atene: “Tongana mo leke kobe ti midi wala ti lakui, mo iri pëpe akamarade ti mo, aita ti mo, afami ti mo wala avoizin ti mo so ayeke na mosoro. Tongana mo tisa ala, mbeni lâ, ala nga alingbi ti tisa mo ti te kobe na ndo ti ala. Me tongana mo sara matanga, tisa awayere, awazin, azo ti bubango gere na awaziba, na mo yeke duti ande na ngia, ndali ti so ala yeke na ye oko ape ti kiri na ni na mo.”—Luc 14:12-14.
A yeke sioni ape ti iri akamarade, afami wala avoizin ti e ti ga ti te kobe na ndo ti e, na Jésus atene pëpe so ti sara tongaso ayeke sioni. Me, lo tene so ti mû kobe na azo so ayeke na bezoin ni, na tapande na awayere, awazin wala awaziba, ayeke ga na gbâ ti tufa. Jésus afa ndani na zo so atisa lo so, lo tene: “Fade a yeke kiri na ni na mo na ngoi ti zingongo ti azo ti mbilimbili na kuâ.” Mbeni gene ni angbâ atene: “Ngia ayeke na lo so ayeke te ye na yâ ti Royaume ti Nzapa.” (Luc 14:15). Koli ni abâ ye so tongana mbeni kota pasa. Me, a yeke azo kue la ayeke na mara ti bango ndo ti lo so ape, na a yeke ndali ni la Jésus afa mbeni toli.
Lo tene: “Mbeni zo aleke mbeni kota kobe ti lakui, na lo tisa gbâ ti azo. . . . Lo tokua ngbâa ti lo ti tene na azo so a tisa ala: ‘Ala ga, ndali ti so a leke ye kue awe.’ Me ala kue ato nda ti gi araison. Kozo zo ni atene na ngbâa ni: ‘Mbi vo mbeni yaka na a lingbi mbi gue mbi bâ ni si. Pardon, mbi yeke ga ape.’ Mbeni atene: ‘Mbi vo abagara bale-oko na mbi ye ti gue ti bâ ala nzoni si. Pardon, mbi yeke ga ape.’ Mbeni nga atene: ‘Mbi sara mariage a ninga ape, tongaso mbi lingbi ti ga ape.’”—Luc 14:16-20.
Araison ti ala ni so agbu nga ngu ape! Ti tâ tënë ni, tongana mbeni zo aye ti vo yaka wala anyama, lo yeke bâ ni kozoni si lo vo ni, na tongana lo vo ni awe, lo bezoin nga pëpe ti gue hio ti kiri ti bâ ye so lo vo ni so. Ota zo ni so angbâ ti leke ti sara mariage lekengo ape, lo sara mariage awe. Tongaso, ye oko akanga nga lege na lo ape ti yeda ti gue na mbeni kota matanga. Na mango araison so azo ni so afa, ngonzo agbu maître ni, na lo tene na ngbâa ni:
“Mo gue hio na akota lege nga na akete lege ti gbata ni, na mo ga na awayere, awazin, awaziba nga na azo ti bubango gere.” Ngbâa ni asara tongaso, me place angbâ encore. Maître ni angbâ atene encore na ngbâa ni atene: “Mo gue na alege nga na akete lege, mo sara kue ti tene azo aga, si yâ ti da ti mbi asi. Mbi tene na ala: Na popo ti azo so mbi tisa ala fade, zo oko ayeke tara kobe ti mbi ni ape.”—Luc 14:21-24.
Toli ti Jésus so afa pendere mingi tongana nyen la Jéhovah Nzapa atene na Jésus Christ ti mû mbeni tisango ndo na azo, tongaso si ala lingbi ti lï na yâ ti Royaume ti yayu. A-Juif, mbilimbili amokonzi-nzapa, la ayeke akozo zo so amû na ala tisango ndo so. Gbâ ti ala ake tisango ndo so Jésus amû na ala na lege ti fango tënë ti lo. Me, a yeke gi ala oko la atisa ala ape. Jésus afa polele so na yâ ti angoi so ayeke ga, a yeke mû use tisango ndo ni na azo so ayeke na kete ndo na popo ti mara ti aJuif nga na aprosélyte. Na pekoni, a yeke mû ota tisango ndo ni, so ayeke tanga ni, na azo so aJuif abâ ala tongana azo so Nzapa apeut ti yeda na ala ape.—Kusala 10:28-48.
Biani, tënë ti Jésus so ague oko na tënë ti mbeni gene so atene fade atene: “Ngia ayeke na lo so ayeke te ye na yâ ti Royaume ti Nzapa.”
TI HINGA AMBENI TËNË
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Zo wa la ayeke Gbia ti Royaume ti Nzapa ni? Royaume ni ayeke sara ande nyen?