text:
Oni Mangi Ome ka Sa gu Paradizo Nga ga Toro si du ni Wenehe
“Mi amánga ba ndure ni taasitaasi he.”—YES. 60:13.
ABIA: 28, 136
1, 2. Rogo Kuru Ndika, gu fugo nga “gbada ndure” nayugo gine?
YEKOVA MBORI atakipande gupai nga: “Ngbangbaturũ nga gi mbata bakindo kpotosende nga gbada ndure.” (Yes. 66:1) Nibipa gi ‘gbada nduko’ re, ko aya: “Mi amánga ba ndure ni taasitaasi he.” (Yes. 60:13) Wai du ko amanga gipai re? Na ginipai si ayugoho furani, wa ani araka rii “gbada” ndu Mbori?
2 Kupati fura tipa kpotosende, gu fugo nga “gbada ndure,” i mangisunge na ni ni sanza rogo Kuru Ndika tipa ka sakapai tipa gu yekaru aYisaraere anaamangasunge na ni mbata. (1 Peka 28:2; Tam. 132:7) Gu yekaru naadu auru kpotosende angia mburu ba ndikidi irisombori. Mbiko gupai re, si adu ni bawenehe bangiri Yekova, na pa duhe auru kpotosende aafu taarimo fu ba ndu Yekova.
3. Ginihe nga ga Mbori bakere yekaru nga ga toro, na si atona ti gini regbo?
3 Areme, anga yekaru nga mburu ba ndikidi irisombori auru kpotosende ane berewe te. Mburu ba ndikidi irisombori narukuba gu yekaru nga ga toro mbiko si nataasarimo Yekova kisusi abambu dunduko. Si nga gu mbakadapai nasaha taata ani mbakadipai dagbarani na Mbori vurube gu motumo nga ga Yesu Kristo na padu ko ni boromotumo. Si atona rogo gu garã nangia 29 F.B.K. ho Yesu azi bapatiza ni, ti gu regbo re, i ambedi ko ni Gbiamotumo nga ga ga Yekova bakere yekaru nga ga toro.—Eb. 9:11, 12.
4, 5. (a) Wai du Atambuahe 99 aringbisapa gu bakere nyemupai nga ga ndikidi airisi Yekova? (b) Gini sanahe si aida ani sana tirani na ni?
4 Tipa ka yugo gaani tambuahe tipa gu mbakadapai du tipa gu yekaru nga ga toro re, ani nataasa Yekova niyugo ani rimoko fu aboro, na kini taasirimoko a tipa gu gako gamunihe nga ga motumo. Nairiwo gu ngbarago du ani na ni ka ino gupai nga ndikidi aKristano areme naima susa amirioni muambe nafu taarimo fu Yekova! ADezire Yekova wa kura aboropambori nananga tiyo nga i nika fu taarimo fu Mbori ho i nika mbu gi kpotosende re ni ka ndu ku ngbangbaturũ yo te, ani dunduko ini gupai nga si naida ani fu taarimo fu Mbori kina auru kpotosende ane na kina awere.
5 Gure nga ani napekafuo gu kpiapai nga ga ga Yekova ruru amoyambu furayo tipa yo rogo Atambuahe 99:1-3, 5. (Oni gedihe.) A wa Atambuahe apehe, Moize, Arona na Samuere aima fubee ni bakerehe tipa gu mbakadapai nga ga ndikidi irisombori naadu ti rago yo. (Tam. 99:6, 7) Areme, mbata fu yangara awirina Yesu ga ku ngbangbaturũ yo ka mangasunge na ko ni aboromotumo, i namangasunge ni ruruyo rogo gu vurukporo nga ga gu yekaru nga ga toro auru kpotosende ane. Amirioni “kura akandoro” nafubee fuyo a. (Yo. 10:16) Wa vura duhe nga agi abadona ue re na gayo amaabangirise ni bakiakia, i dunduko nairiso Yekova kina ane rii gbada nduko. Ono tie, wa du ani ni basasa, si naida ani sana tirani nga, ‘Ya mo mi nafubee tipa gu ga Yekova mbakadapai du tipa ndikidi irisombori na omere dunduko?’
WAI KA INO AGU ABORO NAMANGASUNGE ROGO GU GA YEKOVA YEKARU NGA GA TORO
6, 7. Gini kpakaraapai nakuru dagba agu aKristano naadu mbata, na ginipai si aaida i mangihe tingbafuo dungu kama agarã kusa?
6 Gu samungu kuti ndikidi pambori i afura tipaha ku mbatayo atona ka manga mbata fu kama agarã da fuo i asigira gu dungurati nga ga aKristano. (Amo. 20:28-30; 2 Tesa. 2:3, 4) Fuo gure ngbutuko, si aima kpakara ka ino agu aboro nzunzu nairiso Mbori rogo gu gako yekaru nga ga toro. Fuo akama agarã kusa, regbo ada be Yekova tipa ko ziasi gipai re vurube gu gako vovo Bakindo nga Yesu Kristo.
7 Rogo gu garã nangia 1919, i aima ino agu aboro ziazia Yekova aidi nayo nga aguyo naamangasunge rogo gu yekaru nga ga toro. I aima giriso yo rogo toro yo tipa Mbori idi na gayo sunge. (Yes. 4:2, 3; Mara. 3:1-4) Gupai gu mokedi nangia Pauro abihe dungu kama agarã kusayo rogo yuguyugupai atona ka digiso tihe.
8, 9. Oni sakingo pai tipa gu ngbatunga “paradizo” biata Pauro abihe rogo yuguyugupai yo.
8 I ringbisipa gu yuguyugupai Pauro abihe rogo 2 AKorindo 12:1-4. (Oni gedihe.) Gupai Pauro abihe rogo yuguyugupai yo angia yugoti. Si aakoda gupai nika manga ku mbatayo, angianga gupai naamanga ti rago ko ya. Ho i atuka Pauro ni “ku ari dati biata ngbangbaturũ,” gini ngbatunga “paradizo” ko abihe? Gu paradizo Pauro afura tipaha re, si adu nga si nika ngia ndikidi paradizo, gu nga ga toro, na agu apai nika digiso tihe ngbangbaturũ yo, nga agu apai dunduko si adu nga si nika manga ku mbatayo. Si rengbe kadu tipa gu ndikidi paradizo nga ga kpotosende nga gu nika ye ku mbatayo. (Rk. 23:43) Si rengbe kadu a tipa gu paradizo nga ga toro nga gu aboro nika gbia ngbarago behe ni bakerehe rogo vovo zegino. Kurigure, si nawira wa si nafura a tipa gu weneapai du ngbangbaturũ yo rogo “ga Mbori Paradiso.”—Yugo. 2:7.
9 Tipagine tie Pauro aya ti ni ko agi “agu apai ka boro ape nga ha ya, nga gu aru nga fu boro ni gumba ha a ya?” Gure aangianga regbo tipa ko sakipai futufutu tipa gu iʹiriwoapai ko abihe rogo yuguyugupai te. Ono areme, si ruaru ani fura tipa agu amaku du dagba ga Yekova aboro!
10. Ya mo gu fugo nga gu paradizo nga ga toro gbiati gu yekaru nga ga toro nga ngisapai?
10 Gu fugo nga gu “paradizo nga ga toro,” si nga gu fugo ani naafura tipaha dedede. Si naringbisapa gu gaani kparakpara pagume nga toro, nga gu nasarani ani du na zereda na Mbori gbiati awirinarani. Rengo nga ha nga, si aidanga ani digisihe nga, agu afugo nga “gu paradizo nga ga toro” gbiati “gu yekaru nga ga toro,” si nga ngisa fugo te. Gu yekaru nga ga toro, si nga ga Mbori mbakadapai tipa ndikidi irisombori. Gu paradizo nga ga toro re, si tipa ka yugo agu aboro ziazia Mbori naidi nayo na namangasunge fuko rogo gako yekaru nga ga toro.—Mara. 3:18.
11. Gini momu du ani na ni areme nibipa gu paradizo nga ga toro?
11 Nairiwo gu ngbarago du ani na ni ka ino gupai nga, naatona rogo 1919, Yekova namangasunge na kpakpa-aboro ka sonosa gu paradizo nga ga toro, ka nyakasaha, na ka kiisoho ku rogo kpotosende dũ! Ya mo mo nabi tiro mo ni songodi gi iʹiriwo sunge re? Ya mo mo na ngbarago tipa kaa mangasunge na Yekova ka taasapa gu ba nga ‘gbada nduko’?
GA YEKOVA RIIGBU NANGBA KINA KU MBATAYO
12. Gini kido du ani na ni dunduko nibipa wai Yesaya 60:17 adigiso tihe? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)
12 I aima fura ku mbatayo rogo Yesaya 60:17 (Oni gedihe) tipa gu iʹiriwo aʹariapai si adu nga si nika manga rogo ga Yekova riigbu du paparaha auru kpotosende. Paranga aboro watadu agu aboro aata ima nga ku rogo rengo ya ima gedapai tipa agu aʹariapai re watadu i ima giaha ngba kura aboro. Nairiwo gu momu du agu awirina nga akumba na adee na ni nga aguyo naima bi agi aʹariapai re si nimangi! Si airiwongo te nga i ima ida kuti gupai nga Yekova du nangbembatayo fu gako riigbu vurube gako Bakindo nga Yesu! I ima ino gupai nga gayo kido na wene mburuhe ti ni, na gure nga kina gu kido du ani na ni dunduko. Ho ani agia agu apai ni i agumbaha, si nanyakasa gaani idapase na kido kuti Yekova.
13. Gini atindiro Atambuahe 48:12-14 amaaha rirani dunduko?
13 Ani dunduko si aida ani pepa ga Yekova riigbu fu kura aboro, ka ani vura ima aima wai ku rogo rengo vurũ. Si nga iiriwopai areme ka bi gu paradizo nga toro rogo gu zegino du na gbegberẽ apai rogoho na adunga nyemuse rogoho ya! Gu iiriwoapai du tipa ga Yekova riigbu watadu “Siona,” na gu rengo du tipa gu paradizo nga ga toro si naida i yuguhe fu gu “rika ngbatunga aboro nikaye.”—Oni gedi Atambuahe 48:12-14.
14, 15. Gini aʹariapai namangi rogo riigbu rogo gu garã nangia 1970, na gini undo si naye na ni?
14 Vuru agu agarã susi kusayo, gu sosono aboro du dagbarani ima bi agu aʹariapai mangi rogo riigbu nga gu sa gupai nga gu ga Yekova paparaha riigbu du auru kpotosende du ni bawenehe kisusi. I natingidapa wai dungurati anidu na gu moyambu nangerakurii dungurati kuba gu gbuu nga ga abaakumba, aringara anidu na gu moyambu nangerakurii be-basunge kuba gu Rondo Nga ga Be-basunge, na gu regbo rugapai anaaye be boro sa nga gu bangerekuriisunge nga ga riigbu kuba gu Riigbu Bipasunge nga ga aDezire Yekova. Wa vura duhe nga aboro adu kinaho naaundo agi awirina re, boro sa naanidu na pagbia ka diaberã rogo adungurati, rogo abe-basunge na rogo riibasunge nga ga zegino. Rogo agu agarã naatona rogo 1970, i amangi aʹariapai nga, si naida gu gbuu nga ga abaakumba ni ngerekurii apai kuba gupai nga bangisa boro sa nimangihe.
15 Ya mo agi aʹariapai re si ye na undo? Nirengo, si ima ye na undo. Tipagine? Bambiko agi aʹariapai re, mburuhe adu rii gu wene inohe ani gbiaha rogo Ziazia Kekeapai. Kuba gupai nga kina boro sa namaapai kurii apai, gu wene asino dunduko du rogo “agamahe rogo aboro yo” Yekova afuhe, ima undo gako riigbu.—Ef. 4:8, NW; Snz. 24:6.
16, 17. Gini aʹariapai mangi barambeda nga gu ngba tironi, na tipagine?
16 Oni berẽnga pa agu aʹariapai a mangi barambeda, wa ngbatunga gu nga wai du kpoto gaani awaraga awere, agu apai si afura tipaha gbiati wai ani akparakaha awere. Nairiwo gu ngbarago du ani na ni kaa kparaka gi wenewene awaraga re gene tungusapai yo! Na ho ani amangasunge ni na gu vovo birĩ-inohe du awere ka gbandaka rengo, wa mangasunge na gu bangiriba nga ga Internet nga jw.org, ani nayugo gu nyemupai du Yekova na ni tipa aboro rogo aba dunduko gbia agu arugute i arungo tipaha.
17 Na bangirani agonga ti gu nyanyakipa aʹariapai a naafu regbo furani tipa manga gu Irisombori Nga ga Aborokporo watadu kadu na bakere regbo tipa wisigopai nisase te. Ani nabi agu asona ku mbatayo namanga nibipa agu ambakadapai nga ga bakere adunguratise na nyanyakipaha. Dedede ani naape gupai nga, si nangba kina ku mbatayo na agarã dũ! Na ani na ngbarago a mbiko agu arabahe ani agbiaha vurube agu sukuru nga ga siokrasia. Ani nabi Yekova ko ni undo rani rogo agi aʹariapai re dunduko. Ko nasa gako riigbu bibihe ngba kina ku mbatayo na gu paradizo nga ga toro ani agbia ngbarago ti ni awere!
ONI SONGODI GU PARADIZO NGA GA TORO
18, 19. Wai du rengbe ani ka sa gu paradizo nga ga toro bibihe ngbaangba?
18 Pa irisa du ngaha ka bi gupai nga Yekova mbugene furani ani fubee tipa ka sa gaani paradizo nga ga toro ni wenehe. Ani namangaha wo ho ani atungusa gu wene pangbanga ni nga ga Kindo zaaza na ka sa aboro ni abawiriki. Bara sa ani aundo boro nimangi sonakumbatayo ki dati gu kparatise nga ga aKristano, gure nga ani nakiiso gaani paradizo nga ga toro kina ku mbatayo.—Yes. 26:15; 54:2.
19 Ani rengbe ka sa gaani paradizo nga ga toro bibihe ngbaangba ni manga ani ome tooni tooni ka mbakada agu asino rani nga ga aKristano. Rogo gi gene re, ani nasa bibi gi paradizo re si ngbaangba bangiri kura aboro. Dedede gaani iriiri mangaapai na gu zereda du dagbarani si naagbe aboro ku rogo riigbu na koyo du Mbori ni gbiati Kristo angianga kina gu inohe du ani na ni tipa Ziazia Kekeapai ya.
20. Ringbisihe kuti Asanza 14:35, ginipai si aida ani mangihe?
20 Nairiwo gu ngbarago du Yekova na Yesu na ni areme ka bi gaani bawene paradizo nga ga toro! Gu ngbarago ani agbiaha awere wa ani asa paradizo nga ga toro bibihe ngbaangba nayugopa gu ngbarago ani ka gbiaha kusa ho ani kaa mangasunge ni ka sa gi kpotosende re ni ni paradizo. Oni tingidi gupai Asanza 14:35 apehe nga: “Ga bakindo ngbanya du fu kina gu moyambu namanga pai ni tatamana.” Ani mangingo pai amanga kindi na tatamana wa ani amangasunge nyanyaki ka sa gu paradizo nga ga toro bibihe ngbaangba!


c: text/html

text: 4 Mbi mû yanga na mo na lê ti Nzapa nga na ti Christ Jésus, lo so a fa lo kozo awe ti fâ ngbanga ti ala so ayeke na fini nga na ti akuâ, na lege ti fango tere ti lo na gigi nga na lege ti royaume ti lo:2 Fa tënë ni, ngbâ na ndo ni atâa a yeke na ngoi so aye atambela nzoni wala na ngoi ti wusuwusu; suku na zo, kiri zo na nzoni lege, wa zo, sara ni na kangango bê kue ti ku nga na kode ti fa ye na zo.3 Teti mbeni ngoi ayeke ga so ala yeke kanga bê gbä na nzoni fango ye ni, me ti lingbi na anzara ti bê ti ala wani, ala yeke soro gbâ ti awafango ye ti fa na ala atënë so anzere na mê ti ala;4 na ala yeke kanga mê ti ala na tâ tënë ni, ti mä gi ambaï ti mvene.5 Me ti mo, zia li ti mo kpô na yâ ti aye kue, kanga bê ti mo na yâ ti pasi, sara kusala ti wafango nzoni tënë, sara kusala ti mo ni kue.6 Teti a to nda ti tuku mbi awe tongana offrande ti sämba so a yeke tuku ni na ndo ti sandaga, nga ngoi so a fa ni ti zi mbi aga nduru ti si awe.7 Mbi tiri pendere bira ni awe, mbi kpe loro ni ahunzi awe, mbi sara ye alingbi na tënë ti mabe awe.8 Ti londo na ndembe ni so ti ga na ni, a bata na mbi couronne ti mbilimbili, couronne so Seigneur, wafango ngbanga so ayeke mbilimbili, ayeke mû na mbi na lango ni so tongana futa ti mbi; lo yeke mû ande ni gi na mbi oko pëpe, me lo yeke mû ni nga na ala kue so asara nzara ti bâ lo na ngoi so lo yeke fa tere ti lo na gigi.9 Mo sara kue ti si na mbi ge hio si.10 Teti Démas adö mbi azia ngbanga ti so lo ndoye aye ti ngoi ti fadeso, na lo gue na Thessalonique; Crescens ague na Galatie, na Tite ague na Dalmatie.11 Gi Luc oko si ayeke na tere ti mbi. Mo mû Marc na tere ti mo, mo ga na lo, teti lo lingbi ti mû na mbi maboko na yâ ti kusala ni.12 Me mbi tokua Tychique na Éphèse.13 Na gango ti mo, mo mû kota bongo ti dê so mbi zia ni na tïtî Carpus na kodoro ti Troas, nga na ambeti so a rulê ni rulengo so, mbilimbili ambeti so a sara ni na poro ti nyama so.14 Alexandre, lo so kua ti lo ayeke ti leke aye na gengere so, asara lani sioni na mbi mingi; Jéhovah ayeke kiri ande futa ni na lo alingbi na aye so lo sara.15 Me mo kue mo sara hange na lo, teti lo dë kite ngangu mingi na atënë ti e.16 Na ngoi ti kozo gbungo koko ti mbi na gbele ngbanga, zo oko aga na tere ti mbi pëpe, ala kue ato nda ti dö mbi ti zia (zia Nzapa akiri pekoni na ala pëpe),17 me Seigneur aluti na tere ti mbi na lo mû na mbi ngangu, si na lege ti mbi, a fa tënë ni kue si azo ti amara kue amä ni, na a zi mbi na yanga ti bamara.18 Seigneur ayeke zi mbi ande na yâ ti asioni kusala kue na lo yeke sö mbi teti royaume ti lo ti yayu. Zia a mû gloire na lo lakue lakue nga kpu na kpu. Amen.19 Mo tene bara ti mbi na Prisca na Aquila nga na azo ti da ti Onésiphore.20 Éraste angbâ na Corinthe, me mbi zia Trophime na kobela na Milet.21 Mo sara kue ti si kozo si ngoi ti dê alingbi.Eubule atokua bara na mo, Pudens, Linus, Claudia nga na aita kue abara mo.22 Zia Seigneur aduti na bibe so mo yeke na ni so. Zia kota nzobe ti lo aduti na ALA.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KOTA MAMA-TENE NI | MO LINGBI TI GA NDURU NA NZAPA
Mo yeke sara ka lisoro na Nzapa?
Atâa a yeke lê na lê, na lege ti téléphone, Internet, vidéo wala mbeni lettre, akota kamarade ayeke sara lisoro lakue na popo ti ala tongana ala wara lege ti sara ni. Tongaso, ti ga nduru na Nzapa, e bezoin lakue ti sara lisoro na lo. Me, e yeke sara ni tongana nyen?
E lingbi ti sara tënë na Jéhovah na lege ti sambela. Me, ti sambela Nzapa ayeke nde na lisoro so e yeke sara na mbeni senge mba ti e zo. Na ngoi so e yeke sambela, a yeke nzoni e hinga so e yeke sara tënë na Zo so asara aye kue, so ayeke Lo ti nduzu ahon kue. Ni la, ye so ayeke pusu e ti sambela lo na nengo lo nga na kpengo mbeto ti lo. Nga, ti tene Nzapa ayeda na sambela ti e, a yeke nzoni e sara ye ague oko na ambeni ye so a hunda na e. Zia e bâ ambeni ye ni ota.
Kozo ni, a yeke nzoni ti sambela gi Jéhovah Nzapa lo oko, me pëpe Jésus, mbeni “saint” wala mbeni yanda (Exode 20:4, 5). Bible atene polele, a tene: “Na yâ ti aye kue, na lege ti sambela, na lege ti vorongo tere na Nzapa nga na sambela ti kiringo singila, ala hunda na Nzapa aye so agbu bê ti ala.” (aPhilippien 4:6). Use ni, a lingbi e sambela Nzapa gi na iri ti Molenge ti lo, so ayeke Jésus Christ. Jésus lo wani, lo tene: “Zo kue so aga na Babâ ayeke ga gi na lege ti mbi.” (Jean 14:6). Ota ni, asambela ti e adoit ti gue oko na ye so bê ti Nzapa aye. Bible atene: “Atâa ye wa e hunda, tongana a gue oko na ye so bê ti lo aye, lo yeke mä e.” *—1 Jean 5:14.
Azo use so asara kamarade na popo ti ala ayeke sara lisoro lakue tongana lege ayeke dä
Ti tâ tënë ni, songo ti ambeni kamarade ayeke ninga tongana ala use kue ayeke sara tënë na mba. Tongana ti so akamarade ayeke na ngia ti sara lisoro na popo ti ala, a yeke nzoni e zia nga lege na Nzapa ti sara tënë na e. Nga, na ngoi so lo yeke sara tënë, a lingbi e mä lo. Mo hinga tongana nyen la Nzapa ayeke sara tënë na e?
Laso, Jéhovah Nzapa ayeke sara “tënë” na e na lege ti tënë ti lo, so ayeke na yâ ti Bible (2 Timothée 3:16, 17). E tene tongaso ngbanga ti nyen? Na tapande, tara ti bâ so mo wara mbeni lettre ti mbeni kota kamarade ti mo. Na ngoi so mo yeke diko ni, a yeke kpa mo bâ mo tene kamarade ti mo ni la angbâ ti sara tënë na mo, atâa so lo yeke na tere ti mo ge ape. Legeoko nga, na ngoi so mo yeke diko Bible, mo yeke zia lege na Jéhovah ti sara tënë na mo la. Ni la, Gina, so e sara fade tënë ti lo na kozo article ni so, atene: “Mbi pensé, tongana mbi ye ti tene Nzapa abâ mbi tongana kamarade ti lo, a lingbi mbi diko ‘lettre’ ti lo so lo tokua na e, so ayeke Bible.” Lo kiri, lo tene: “Dikongo Bible lakue asara si mbi ga nduru mingi na Nzapa.” Mo ye ti tene Jéhovah asara tënë na mo lâ na lâ? Tongana mo ye tongaso, e wa mo ti diko Bible lakue, a yeke mû maboko na mo ande ti ga nduru na Nzapa.
^ par. 5 Ti hinga ambeni tënë na ndo ti ye so mo lingbi ti sara ti ga nduru na Nzapa na yâ ti sambela, bâ chapitre 17 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.


text:
SARA YE NA MABE TONGANA TI ALA | DAVID
‘Bira ni ayeke ti Jéhovah’
DAVID aluti ngangu ti kpe ti tene groupe ti aturugu so alondo na loro si ayeke ga so apusu lo si lo tï ape. Lê ti ala ayeke gi na mbeto na ngoi so ala yeke kpe na lê ti bira. Me nyen la asara ala mbeto ni nyen? David ayeke mä ala gi na dingo mbeni iri oko lege mingi. A yeke iri ti mbeni koli. Koli ni la na yâ ti popo-hoto kâ na lutingo na baba so, na peut-être ti David bango mara ti yongoro zo tongaso la.
Goliath! David ahinga fadeso ngbanga ti nyen la mbeto asara aturugu ni so. Na bango lo, so ti mo yongo nga na konongo na koli ni so ape! Même si a zi angangu ye ti bira ti lo na tere ti lo, peut-être nengo ti lo apeut ti lingbi na nengo ti akota koli use. Me lo yü anengo ye ti bira nga lo yeke mbeni ngangu zo ti bira so atiri abira mingi. Goliath adekongo ti hunda ti tene azo ni aga atiri na lo. Tara ti mä nengo go ti lo so ayeke toto na milieu ti ahoto, na ngoi so lo yeke gi yanga ti aturugu ti Israël nga na gbia ti ala Saül. Lo hunda na mbeni zo ti ga ti tiri na lo, gi ala use, ti tene tënë ti bira ni so ahunzi.—1 Samuel 17:4-10.
Mbeto ahon ndo ti azo ti Israël. Gbia Saül ni kue mbeto ahon ndo ti lo. David amä so ye ni so aninga ahon nze oko awe. Aturugu ti aPhilistin nga na azo ti Israël ayeke luti aku mba, na ngoi so Goliath ayeke gi yanga ti azo ti Israël lâ na lâ. A sara David nzoni ape. A yeke ye ti kamene ti bâ so kota mbeto asara gbia ti Israël nga na aturugu ti lo, so na popo ni a yeke wara nga ayaya ti David ti koli ota. Na lê ti David, Goliath, so ayeke païen, ayeke zia gi kamene na lê ti aturugu ti Israël awe ape, me lo yeke zonga nga lani Nzapa ti azo ti Israël, so ayeke Jéhovah! Me nyen la David, so ayeke gi mbeni senge maseka so, alingbi ti sara ti lo nyen? Nyen la e lingbi ti manda na lege ti mabe ti David?—1 Samuel 17:11-14.
“MO SA MAFUTA NA LI TI LO, TETI SO AYEKE LO”
Zia e kiri anze mingi kete na peko e bâ. A si na lakui awe, na David angbâ ti bata ataba ti babâ ti lo, na ndo ti mbeni oko ti ahoto so ayeke nduru na Bethléhem. David ayeke lani mbeni pendere koli, so peut-être na ngoi ni so lo ngbâ maseka mingi. Lo yeke bengba bengba nga lê ti lo ayeke pendere. Tongana ndo adë, lo yeke pika ka harpe. Pendere ti aye so Nzapa asara andu bê ti lo mingi, nga kode ti pikango mozoko ti lo ague na li ni ngbanga ti so lo yeke mû ka ngoi mingi ti pika ni. Me na mbeni lakui, a ga ti iri David. Babâ ti lo aye ti bâ lo fafadeso.—1 Samuel 16:12.
Lo gue lo wara babâ ti lo Jessé so angbâ ti sara lisoro na mbeni koli so aga mbakoro mingi awe. A yeke prophète Samuel, wakua be-ta-zo ti Nzapa. Jéhovah atokua lo ti ga ti soro mbeni oko ti amolenge ti Jessé ti ga use gbia ti Israël! Samuel abâ fade ayaya ti David ti koli mbasambala awe, me Jéhovah afa na lo polele so ni soro zo oko na milieu ti ala ape. Me na ngoi so David asi, Jéhovah atene na Samuel: “Mo sa mafuta na li ti lo, teti so ayeke lo.” Na lê ti ayaya ti David kue, Samuel azi yanga ti mbeni didi so a zia mbeni mafuta so ayeke nde na yâ ni, na lo tuku kete na li ti David. Gigi ti David ayeke fadeso tongana ti kozo ape, na peko ti so a soro lo so. Bible atene: “Na tâ lâ ni so, Yingo ti L’Éternel aga na ndo lo.”—1 Samuel 16:1, 5-13.
Eskê David akomanse ti dü nzara ti komandema na yâ ti bê ti lo? Ên-ën, lo ku ti tene yingo ti Jéhovah la afa na lo lawa la lo yeke sara kota kua so. Na oko ngoi ni, lo ngbâ ti sara senge kua ti lo ti batango anyama so. Lo yeke sara kua ni na bê ti lo kue nga na mbeto ape. Fani use, ambeni nyama aga ti te kundu ti babâ ti lo; kozoni a yeke mbeni bamara na use ni a yeke ours. David angbâ gi ayo la lo tomba asioni nyama so ape. Me lo gue lo tiri na ala tongaso si mbeni ye ti sioni asi na ataba ti babâ ti lo ni ape. Na angoi use so kue, gi lo oko la lo fâ asioni nyama so!—1 Samuel 17:34-36; Ésaïe 31:4.
A si na mbeni ngoi, a kiri a hunda ti bâ David. Sango ti David atï na mê ti Gbia Saül. Atâa so Saül ayeke mbeni ngangu zo ti sarango bira, lo nzere encore na lê ti Jéhovah ape ngbanga ti so lo ke ti sara aye so Nzapa afa na lo ti sara. Jéhovah azi yingo ti lo na ndo ti Saül, ye so asara si fani mingi mbeni sioni yingo ayeke sara ngangu na ndo ti lo; lo yeke sara ngonzo mingi, lo yeke na kite na ndo ti azo nga lo ye sarango ye ti ngangu. Na angoi so sioni yingo ni so ayeke sara ngangu na ndo ti lo, oko ye so alingbi ti sara si bê ti lo adë ayeke mozoko. Ambeni zo ti Saül amä so David ahinga ti pika mozoko mingi nga lo hinga ti tiri. Tongaso, a tokua a gue a iri David, na hio na pekoni lo ga mbeni zo ti pikango mozoko na yangbo ti Saül nga lo ga zo ti yongo aye ti bira ti Saül ni.—1 Samuel 15:26-29; 16:14-23.
Na ndo ti mbage so, amaseka alingbi ti manda ye mingi na ndo ti mabe ti David. Bâ so lo mû angoi so lo yeke na ye ti sarango ni ape ti sara na ambeni ye so alingbi ti sara si lo ga nduru mingi na Jéhovah. Na ndo ni, na kangango bê, lo gi ti maï akode ti lo so alingbi ti mû lege na lo ti sara ambeni kua. Me kota ye ni ahon kue ayeke so lo yeda ti tene yingo ti Jéhovah la afa lege na lo. So apendere ye ti manda ndali ti e kue!—Zo-ti-fa-tene 12:3.
“ZIA BÊ TI ZO OKO PËPE ANZE NGBANGA TI PHILISTIN SO”
Na ngoi so David ayeke sara kua na Saül, fani mingi lo kiri na ndo ti lo ti gue ti bata anyama, na a yeke si so lo yeke ninga kâ. A yeke na amara ti angoi ni so la si Jessé atokua David ti gue ti bâ peko ti ayaya ti lo ti koli ota, so ayeke na popo ti aturugu ti Saül. David amä yanga, lo mû lege so ague na Popo-hoto ti Térébinthe (Élah), lo gue na kobe na ayaya ti lo ni. Na ngoi so lo si kâ, li ti lo aga kirikiri na bango groupe ti aturugu use so ayeke luti aku mba, tongana ti so a fa fade na tongo nda ti mbage so. Ala yeke luti ala bâ lê ti tere mbage na mbage na yâ ti kota popo-hoto ni so.—1 Samuel 17:1-3, 15-19.
Ti David, ye ni so ayeke na lege ni ape. A sara tongana nyen si aturugu ti Jéhovah, so ayeke Nzapa so ayeke na fini, akpe na mbeto na gbele mbeni senge zo? Na ndo ni, zo ni so ayeke païen! David abâ gingo yanga ti Goliath tongana zongango Jéhovah la. Tongaso, lo komanse ti sara tënë na aturugu ni na ndo ti kindango Goliath. Kete na pekoni, Eliab, so ayeke yaya ti David, amä tënë ti ye so David angbâ ti tene so. Eliab asuku na ngambe ti lo ni ngangu, na tenengo so lo la lo ga ti bâ gi kuâ ti azo so ayeke kui na yâ ti bira ni. Me David atene: “Mbi sara nyen? Mbi hunda tene senge pëpe?” Na pekoni, na mbeto pëpe, lo ngbâ ti sara tënë ti kindango Goliath, juska tënë ni ague atï na mê ti Saül. Gbia ni ahunda ti tene a gue a ga na David na lo.—1 Samuel 17:23-31.
Na ndo ti Goliath, David atene atënë ti kpengbango zo na gbia ni, lo tene: “Zia bê ti zo oko pëpe anze ngbanga ti Philistin so.” Bê ti Saül nga na ti azo ti lo afun kue ndali ti Goliath. Peut-être ala sara ye so zo kue alingbi ti sara na lege so, ala haka tere ti ala na yongo ti koli so, na bango tongana nyen la ala gbu gi lo na yâ. Ala tara ti bâ tongana nyen la kota koli so, so ayeke na angangu ye ti bira so, ayeke na bezoin ti gbâ ti ngoi ape ti hunzi na ala. David abâ ti lo ye ni tongaso ape. Tongana ti so e yeke bâ ande, lo bâ kpale ni na mbeni lege so ayeke tâ nde mingi. Tongaso, lo hunda ti tiri na Goliath ni.—1 Samuel 17:32.
Saül ake, lo tene: “Mo lingbi gue ti tiri na Philistin so pëpe, mo yeke pendere koli senge [wala, gi molenge senge]; me zo so, lo yeke zo ti bira na lâ ti pendere ti lo juska laso.” Me eskê David angbâ lani biani kete molenge? Ên-ën, me ade lo wara ngu so a hunda ti lï turugu ape, nga peut-être na bango lo, lo kpa molenge. Me a hinga David kozo awe tongana mbeni ngangu zo ti tiri nga âmanke na ngoi ni so lo kpengba maseka awe.—1 Samuel 16:18; 17:33.
David akiri afa na Saül ti gi bê ti lo ape na fango na lo peko ti ye so lo sara lani na mbeni bamara nga na ours. Baba la ague na lo so? Ên-ën. David ahinga ye so asara si lo fâ anyama so. Lo tene: “L’Éternel so azi mbi na tïtî bamara na tïtî ours, Lo lingbi zi mbi na tïtî Philistin so nga.” Na nda ni, Saül ayeda nga gi tongaso na lo tene: “Mo gue, na L’Éternel ayeke na mo.”—1 Samuel 17:37.
Mo ye ti wara mara ti mabe so David ayeke na ni so? Bâ so David amä gi na bê ngbanga ti nzara ni ape. Lo yeke na mabe na Nzapa ti lo ngbanga ti aye so lo hinga nga na aye so asi na lo. Lo hinga Jéhovah tongana Zo so ayeke bata zo na ndoye nga Zo so ayeke bata azendo ti Lo. Tongana e ye ti wara mara ti mabe ni so, a lingbi e ngbâ lakue ti manda ye na ndo ti Nzapa so a sara tënë ti lo na yâ ti Bible. Tongana e sara ye alingbi na aye so e manda, nzoni ye ti peko ni ayeke so e yeke kpengba mabe ti e.—aHébreu 11:1.
“FADE L’ÉTERNEL AZIA MO NA TÏTÎ MBI”
Na tongo nda ni, Saül aye ti yü aye ti bira ti lo na David, so a kpa tere mingi na ti Goliath. A sara ni na cuivre, nga peut-être na tere ni a yeke wara mbeni kota bongo ti wen so a sara na wen so akpa écaille so agbu tere ngangu. David atara ti tambela na anengo bongo ni so, me kete na pekoni lo bâ so ye ni alingbi na lo ape. Lo manda lani kua ti turugu kozo ape, tongaso lo yeke yü ka lani bongo ti aturugu ape, mbilimbili bongo so Saül ayü, koli so ayo ahon atanga ni kue na Israël (1 Samuel 9:2). Lo zi aye ni so kue na lo soro ti yü bongo so lo yeke yü ka ni mingi, bongo so mbeni zo ti batango anyama ayeke yü ka.—1 Samuel 17:38-40.
David amû aye so lo yeke sara na kua ti batango anyama, lo yü mbeni bozo na go ti lo nga lo mû mbeni mvingi, wala lance. Laso e yeke bâ lance tongana mbeni ye so ayeke nga sörö ye ape, me a yeke biani lani mbeni ngangu ye ti bira. A sara akamba ti lance ni na poro ti tere ti nyama, na a kanga ni na tere ti mbeni kete bozo. Lance ni ayeke lani mbeni pendere ye ti bira ndali ti mbeni zo ti batango anyama. Lo lingbi ti zia tênë na yâ ti kete bozo ni, lo roulé ni na li ti lo na loro ngangu, na pekoni lo zi maboko ti lo na tere ti mbeni kamba ni oko, na tênë ni ayeke gue na place so lo ye ti tene ague dä. Teti so a yeke mbeni pendere ye ti bira, na ambeni ngoi, na yâ ti agroupe ti aturugu, a yeke wara ambeni so ayeke sara kua na lance.
So lo yeke na aye ti bira ti lo awe, David ague na loro ti tingbi na wato ti lo ni. Tara ti bâ lo na sambelango ni na ngoi so lo luti na mbeni place ti kota ngu so ahule ti popo-hoto ni, ti ro ambeni kete pendere lê ti tênë oku. Na pekoni, lo gue na place ti tiri ni na tambelango ni ape, me na mungo loro!
Na ngoi so Goliath abâ zo ti tiri ti lo ni, lo pensé nyen? Bible atene: “Lo ke lo, teti lo de pendere koli, lo yeke bengba, na lê ti lo ayeke pendere.” Goliath adekongo na nengo go ti lo so, lo tene: “Mbi yeke mbo si mo ga na mbi na keke?” A yeke polele so lo bâ keke ti David, me lo bâ lance ti lo ni ape. Lo deba David na iri ti anzapa ti aPhilistin na lo tene so ni yeke mû kuâ ti lo na andeke nga na anyama ti ngonda.—1 Samuel 17:41-44.
Juska laso, kiringo tënë ti David aduti tapande ti tënë ti kota mabe. Tara ti bâ maseka so na tenengo tënë so na Goliath: “Mo yeke ga na mbi na épée na kota likongo na kete likongo; me mbi yeke gue na mo na iri ti L’Éternel Ti Sabaoth, Nzapa ti aturugu ti Israël, so mo bi kamene na lê ti Lo.” David ahinga so ngangu ti zo nga na aye ti bira ti lo ayeke nga kota ye ape. Goliath afa fade so lo ne Jéhovah Nzapa ape, na a lingbi Jéhovah afa na lo. Tongana ti so David atene, “bira ni ayeke ti L’Éternel”.—1 Samuel 17:45-47.
David kue abâ yongo ti Goliath nga na aye ti bira ti lo ni. Ye oko, David azia pëpe si aye ni so ayengi lo. Lo handa tere ti lo pëpe tongana Saül nga na aturugu ti lo. David ahaka tere ti lo pëpe na Goliath. Me, lo haka Goliath na Jéhovah. Na yongo ti lo ti mètre 2,9 so, Goliath ayo ahon amba ti lo, me yongo ti lo ni so ayeke nyen tongana a haka lo na Gbia ti dunia kue? Biani, tongana tanga ti azo kue, na lê ti Jéhovah, lo yeke gi tongana mbeni kete nyama, na ge Jéhovah ayeke nduru ti neka lo!
David amû loro ti gue na mbage ti wato ti lo ni, na yorongo maboko ti lo na yâ ti bozo ti lo ti mû mbeni tênë. Lo zia tênë ni na yâ ti lance ni na lo tourné lance ni na nduzu juska go ni akomanse ti toto. Goliath, so peut-être ayeke na peko ti zo ti yongo aye ti bira ti lo, aga na devant ti David. Yongo ti Goliath aga na mbeni kpale na lo wani fadeso, ndali ti so zo ti yongo aye ti bira ti lo ni ayo tongana lo ape, tongaso a yeke ngangu na lo ti yô mbeni vala juska na li ti Goliath ni si sioni asi na li ti lo ni ape. Na a yeke li ti lo la David aye ti bo ni.—1 Samuel 17:41.
David atokua tênë ni. Tara ti mä tongana nyen la tênë ni ayeke hon, na ngoi so lo yeke gue na place so a tokua lo dä. Kite ayeke dä ape so, Jéhovah asara ti tene David akiri abo ndo ni lege use ape. Tênë ni ague alï devant ti li ti Goliath na akale dä. Yongoro koli so alondo na nduzu atï, lê ti lo na sese! Peut-être kota mbeto asara zo ti yongo aye ti bira ti Goliath ni na lo kpe lo hon. David aga, lo mû épée ti Goliath ni wani, lo fâ na li ti yongoro koli ni so.—1 Samuel 17:48-51.
Na nda ni, Saül na aturugu ti lo akiri awara ngangu. Na dengo kongo ti bira na yanga ti ala, ala londo ague na mbage ti aPhilistin ni. Bira ni apassé lani gi tongana ti so David atene fade na Goliath atene: ‘L’Éternel . . . ayeke zia ala na tïtî e.’—1 Samuel 17:47, 52, 53.
Laso, awakua ti Nzapa ayeke bi tere ti ala na yâ ti bira tongaso ape. Ngoi ni so ahon lani awe (Matthieu 26:52). Me, a lingbi e sara ye na mabe tongana ti David. Tongana lo, a lingbi e bâ Jéhovah tongana tâ zo, tongana oko Nzapa so a lingbi e voro lo nga e ne lo. Na ambeni ngoi, a lingbi ti si so e bâ so e yeke kete na gbele akpale ti e, me akpale ti e ayeke kete tongana a haka ni na kota ngangu ti Jéhovah so nda ni ayeke dä pëpe. Tongana e soro Jéhovah tongana Nzapa ti e nga e zia bê ti e na lo tongana ti David, atâa kpale wa la asi, e yeke gi bê ti e mingi pëpe. Ye oko ti kara Jéhovah ayeke dä pëpe!


text:
Bu duanýn türkçesini bilen varmý Mumsema Yâ Allah, yâ Vâhid, yâ Mûcid, yâ Cevâd, yâ Bâsit, yâ Kerîm, yâ Vehhâb, yâ ze’t-Tavl, yâ Ganî, yâ Mugnî, yâ Fettâh, yâ Rezzâk, yâ Alîm, yâ Hayy, yâ Kayyûm, yâ Rahmân, yâ Rahîm, yâ Bedîassemâvâti vel-ard, yâ ze’l-celâli vel ikrâm... Yâ Hannân, yâ Mennân infehnî minke Yâ Allah, yâ VâhidMûcid, yâ Cevâd, yâ Bâsit, yâ Kerîm, yâ Vehhâb, yâ ze’t-Tavl, yâ Ganî, yâ Mugnî, yâ Fettâh, yâ ReAllah, yâ VzzâAllah, yâ Vk, yâ Alîm, yâ Hayy, yâ Kayyûm, yâ Rahmân, yâ Rahîm, yâ Bedîassemâvâti vel-ard, yâ ze’l-celâli vel ikrâm... Yâ, yâ Hannân, yâ Mennân infehnî minke bi nafhati hayrin tugnînî bihâ ammen sivâk... in testeftihû fekâd câekümü’l-feth... Innâ fetehnâ leke fethan mübînâ... Nasrun minellahi ve fethun kaYâ Allah, yâ Vâhid, yâ Mûcid, yâ Cevâd, yâ Bâsit, yâ Kerîm, yâ Vehhâb, yâ ze’t-Tavl, yâ Ganî, yâ Mugnî, yâ Fettâh, yâ Rezzâk, yâ Alîm, yâ Hayy, yâ Kayyûm, yâ Rahmân, yâ Rahîm, yâ Bedîassemâvâti vel-ard, yâ ze’l-celâli vel ikrâm... Yâ Hannân, yâ Mennân infehnî minke bi nafhati hayrin tugnînî bihâ ammen sivâk... in testeftihû fekâd câekümü’l-feth... Innâ fetehnâ leke fethan mübînâ... Nasrun minellahi ve fethun karîb... AllahümmeYâ Allah, yâ Vâhid, yâ Mûcid, yâ Cevâd, yâ Bâsit, yâ Kerîm, yâ Vehhâb, yâ ze’t-Tavl, yâ Ganî, yâ Mugnî, yâ Fettâh, yâ Rezzâk, yâ Alîm, yâ Hayy, yâ Kayyûm, yâ Rahmân, yâ Rahîm, yâ Bedîassemâvâti vel-ard, yâ ze’l-celâli vel ikrâm... Yâ Hannân, yâ Mennân infehnî minke bi nafhati hayrin tugnînî bihâ ammen sivâk... in testeftihû fekâd câekümü’l-feth... Innâ fetehnâ leke fethan mübînâ... Nasrun minellahi ve fethun karîb... Allahümme yâ Ganî, yâ Hamîd, yâ Mubdi’, yâ Muîd, yâ Vedûd, yâ ze’l-arsil Mecîd, yâ Fe’âlen limâ yürîd, ikfini bihelâlike an harâmike ve agninî bi fadlike ammen sivâke vahfaznî bimâ hafizte bihizzikr... Vensurnî bimâ nasarte bihirrusül... inneke alâ külli sey’in kadîr...” (68) yâ Ganî, yâ Hamîd, yâ Mubdi’, yâ Muîd, yâ Vedûd, yâ ze’l-arsil Mecîd, yâ Fe’âlen limâ yürîd, ikfini bihelâlike an harâmike ve agninî bi fadlike ammen sivâke vahfaznî bimâ hafizte bihizzikr... Vensurnî bimâ nasarte bihirrusül... inneke alâ külli sey’in kadîr...” (68)[/GVIDEO][/DM]rîb... Allahümme yâ Ganî, yâ Hamîd, yâ Mubdi’, yâ Muîd, yâ Vedûd, yâ ze’l-arsil Mecîd, yâ Fe’âlen limâ yürîd, ikfini bihelâlike an harâmike ve agninî bi fadlike ammen sivâke vahfaznî bimYâ Allah, yâ Vâhid, yâ Mûcid, yâ Cevâd, yâ Bâsit, yâ Kerîm, yâ Vehhâb, yâ ze’t-Tavl, yâ Ganî, yâ Mugnî, yâ Fettâh, yâ Rezzâk, yâ Alîm, yâ Hayy, yâ Kayyûm, yâ Rahmân, yâ Rahîm, yâ Bedîassemâvâti vel-ard, yâ ze’l-celâli vel ikrâm... Yâ Hannân, yâ Mennân infehnî minke bi nafhati hayrin tugnînî bihâ ammen sivâk... in testeftihû fekâd câekümü’l-feth... Innâ fetehnâ leke fethan mübînâ... Nasrun minellahi ve fethun karîb... Allahümme yâ Ganî, yâ Hamîd, yâ Mubdi’, yâ Muîd, yâ Vedûd, yâ ze’l-arsil Mecîd, yâ Fe’âlen limâ yürîd, ikfini bihelâlike an harâmike ve agninî bi fadlike ammen sivâke vahfaznî bimâ hafizte bihizzikr... Vensurnî bimâ nasarte bihirrusül... inneke alâ külli sey’in kadîr...” (68) â hafizte bihizzikr... Vensurnî bimâ nasarte bihirrusül... inneke alâ külli sey’in kadîr...” (68)bi nafhati hayrin tugnînî bihâ ammen sivâk... in testeftihû fekâd câekümü’l-feth... Innâ fetehnâ leke fethan mübînâ... Nasrun minellahi ve fethun karîb... Allahümme yâ Ganî, yâ Hamîd, yâ Mubdi’, yâ MuYâ Allah, yâ Vâhid, yâ Mûcid, yâ Cevâd, yâ Bâsit, yâ Kerîm, yâ Vehhâb, yâ ze’t-Tavl, yâ Ganî, yâ Mugnî, yâ Fettâh, yâ Rezzâk, yâ Alîm, yâ Hayy, yâ Kayyûm, yâ Rahmân, yâ Rahîm, yâ Bedîassemâvâti vel-ard, yâ ze’l-celâli vel ikrâm... Yâ Hannân, yâ Mennân infehnî minke bi nafhati hayrin tugnînî bihâ ammen sivâk... in testeftihû fekâd câekümü’l-feth... Innâ fetehnâ leke fethan mübînâ... Nasrun minellahi ve fethun karîb... Allahümme yâ Ganî, yâ Hamîd, yâ Mubdi’, yâ Muîd, yâ Vedûd, yâ ze’l-arsil Mecîd, yâ Fe’âlen limâ yürîd, ikfini bihelâlike an harâmike ve agninî bi fadlike ammen sivâke vahfaznî bimâ hafizte bihizzikr... Vensurnî bimâ nasarte bihirrusül... inneke alâ külli sey’in kadîr...” (68)[/QUOTE]îd, yâ Vedûd, yâ ze’l-arsil Mecîd, yâ Fe’âlen limâ yürîd, ikfini bihelâlike an harâmike ve agninî bi fadlike ammen sivâke vahfaznî bimâ hafizte bihizzikr... Vensurnî bimâ nasarte bihirrusül... inneke alâ külli sey’in kadîr...” (68)PHP- Kodu:
[QUOTE]


text:
Atënë so azo ahunda
Tënë ti David so ayeke na Psaume 37:25 nga na tënë ti Jésus so ayeke na Matthieu 6:33 aye ti tene so Jéhovah ayeke zia lâ oko pëpe si mbeni Chrétien amanke kobe?
David atene so lo “bâ Nzapa azia zo ti mbilimbili lâ oko pëpe, wala ahale ti lo ahunda kobe pëpe na lege ti [iringo] ye.” Lo yeke sara lani tënë ti ye so asi na lo na yâ ti gigi ti lo. Lo hinga nzoni mingi so Nzapa abi bê ti lo na zo lakue (Ps. 37:25). Me, tënë ti David so aye pëpe ti tene so mbeni wakua ti Jéhovah ayeke manke lâ oko ape ye so lo yeke na bezoin ni.
Na ambeni ngoi David atingbi na akpale so ayeke ngangu mingi. Lo wara mbeni kpale ni na ngoi so lo yeke kpe Saül. Aye ti tengo so David ayeke na ni angbâ mingi ape na lo hunda ti tene a mû na lo mapa ndali ti lo nga na azo so ayeke na lo (1 Sam. 21:1-6). Tongaso, na ngoi ni so David ‘ahunda kobe pëpe na lege ti iringo ye.’ Me na yâ ti ngoi ti ngangu so, lo hinga so Jéhovah azia lo ape. Biani, versê oko na yâ ti Bible atene ape so David ahara yanga na azo tongaso si lo wara kobe so lo yeke na bezoin ni ti ngbâ na fini.
Na Matthieu 6:33, Jésus adë bê ti e so Nzapa ayeke mû na awakua ti lo so ayeke be-ta-zo na lo, so azia aye ti Royaume na kozo ndo na yâ ti fini ti ala, ye kue so ala yeke na bezoin ni. Lo tene: “Ala ngbâ ti gi royaume ti Nzapa na mbilimbili ti lo kozoni, na fade a yeke zia na ala aye so kue [kobe, ye ti nyongo ni nga na bongo] na ndo ni.” Me, Jésus atene nga so ndali ti so a yeke sara ngangu na “aita” ti lo, nzara alingbi ti sara ala (Mat. 25:35, 37, 40). A yeke ye so asi na bazengele Paul. Na ambeni ngoi nzara ti kobe na ti ngu asara lo.
Jéhovah atene na e so a yeke sara ande aye ti ngangu nde nde na e. Ti mû lege na lo ti kiri tënë na tënë ti kite ti Zabolo, lo lingbi ti zia lege na aye ti ngangu ti si na e so asara si e wara pëpe ye so e yeke na bezoin ni (Job 2:3-5). Ambeni ita ti e, na tapande ala so a zia ala na yâ ti acamp ti aNazi ti sarango pasi na zo atingbi na angangu kpale ndali ti aye ti ngangu so a sara na ala. Kpale ti kobe ayeke lani mbeni mayele so Zabolo asara kua na ni ti buba dutingo be-ta-zo ti aTémoin ti Jéhovah. A-Témoin so angbâ be-ta-zo, Jéhovah azia ala ape. Lo zia si tara so asi na ala tongana ti so lo zia si aChrétien kue atingbi na atara nde nde. Me, kite ayeke dä ape so Jéhovah ayeke mû maboko na azo kue so ayeke bâ pasi ndali ti iri ti lo ti gbu ngangu (1 aCor. 10:13). A lingbi e girisa ape tënë so ayeke na aPhilippien 1:29 so atene: “A yeke ngbanga ti Christ si a mû pasa ni na ala ti tene ala mä gi na bê na lo pëpe, me nga ti tene ala bâ pasi ndali ti lo.”
Jéhovah atene so lo yeke bata awakua ti lo. Na tapande, Ésaïe 54:17 atene: “Ye ti bira so azo asara ti ke mo na ni alingbi sara ye na mo pëpe.” Tënë so nga na ambeni tënë ni nde amû lege na e ti hinga biani so Jéhovah ayeke bata awakua ti lo kue. Me na popo ti aChrétien so ambeni oko oko alingbi ti tingbi na atara so alingbi ti sara même si ala wara kuâ.


text: 13 David amä terê na amokonzi ti azo saki oko saki oko, amokonzi ti azo ngbangbo oko ngbangbo oko nga na tanga ti amokonzi kue.+2 Na pekoni David asara tënë na congrégation ti azo ti Israël kue, lo tene: “Tongana a yeke nzoni na lê ti ala nga tongana Jéhovah Nzapa ti e ayeda, e tokua ndo na tanga ti aita ti e na yâ ti akodro kue ti Israël, na aprêtre nga na azo ti mara ti Lévi, so ayeke na yâ ti agbata ti ala+ so ando ti tengo pere ti anyama angoro ni, ti tene ala ga awara e.3 Nga e gue e mû Sanduku+ ti Nzapa ti e, e ga na ni.” Ngbene ye na ngoi ti komandema ti Saül la a bâ lege ni ape so.+4 Congrégation ni kue ayeda ti sara ni, ndali ti so ala kue abâ so a yeke na lege ni.5 Tongaso, David abungbi azo ti Israël kue, a londo na yanga ti ngu* ti Égypte juska na Lebo-Hamath,*+ ti gue ti mû Sanduku ti tâ Nzapa na gbata ti Kiriath-Jéarim ti ga na ni.+6 David na azo ti Israël kue ague na Baalah,+ wala Kiriath-Jéarim, so ayeke ti azo ti mara ti Juda, ti mû sanduku ti tâ Nzapa, Jéhovah, so aduti na ndö* ti achérubin+ ti kiri na ni. Azo ayeke luti na devant ti sanduku ni ti iri ndo na Nzapa na iri ti lo.7 Sanduku ti tâ Nzapa ayeke na da ti Abinadab. Ye oko ala zia ni na ndö ti fini puse+ ti gue na ni. Uzzah na Ahio la ayeke fa lege na fini puse ni.+8 David na azo ti Israël kue ayeke sara matanga na gbele tâ Nzapa na nzerengo terê. Ala he bia, ala pika aharpe, ambeni ye ti pikango na mozoko so ayeke na kamba, atambourin,+ acymbale+ nga ala hûru atrompette.+9 Me tongana ala si na ndo ti pikango alê ti kobe ti Kidon, Uzzah ayôro maboko ti lo, lo gbu Sanduku ni, ndali ti so abagara ni asara si a ngbâ kete a tï.10 Ngonzo agbu Jéhovah ngangu na terê ti Uzzah, na lo pika Uzzah si lo kui ndali ti so lo yôro maboko ti lo, lo gbu Sanduku ni.+ Lo kui na ndo ni so na gbele Nzapa.+11 Me bê ti David ason ngangu* ndali ti so Jéhovah atuku ngonzo ti lo hio na ndö ti Uzzah. Ndani la a iri ndo ni so Pérès-Uzzah* juska laso.12 Mbeto ti tâ Nzapa asara David na lango ni so, si lo tene: “Mbi lingbi ti ga na sanduku ti tâ Nzapa na mbi ge tongana nyen?”+13 David ague na sanduku ni na Gbata ti David pëpe, ndo so lo yeke dä. Me lo hunda ti tene a gue na ni na da ti Obed-Édom, zo ti gbata ti Gath.14 Sanduku ti tâ Nzapa angbâ nze ota na da ti Obed-Édom. Jéhovah angbâ lakue ti sara tufa na ndö ti Obed-Édom, azo ti da ti lo nga na aye ti lo kue.+


text:
CHAPITRE 120
Ti lë lengo nga ti ga kamarade ti Jésus
TÂ KEKE TI VIGNE NGA NA AMABOKO NI
LEGE TI NGBÂ NA YÂ TI NDOYE TI JÉSUS
Jésus ayeke zi bê ti lo na abazengele ti lo so ayeke be-ta-zo. L’heure ahon awe, peut-être a yeke na milieu ti bï. Fadeso, Jésus amû mbeni pendere toli:
Lo komanse ni tongaso: “Mbi yeke tâ keke ti vigne, na Babâ ti mbi ayeke zo ti fango yaka ni.” (Jean 15:1) Toli ti lo ni akpa tere na ye so a tene lani na ndo ti azo ti Israël a sara angu ngbangbo mingi awe. A iri lani azo ni vigne ti Jéhovah (Jérémie 2:21; Osée 10:1, 2). Me, Jéhovah ayeke nduru ti ke mara ni (Matthieu 23:37, 38). Ni la, Jésus atene mbeni fini tënë. Lo yeke vigne so Babâ ti lo adë yaka ni ngbene ye so lo tuku lani yingo vulu ti lo na ndo ti Jésus ni na ngu 29. Me, Jésus afa so vigne ni aye ti sara gi tënë ti lo oko awe ape. Lo tene:
“Maboko ti keke ti vigne oko oko kue so ayeke na tere ti mbi si alë pëpe, [Babâ ti mbi ayeke] zi ni. Nga maboko ni oko oko kue so alë, lo yeke zi asaleté so ayeke na tere ni si a kiri a lë mingi. . . . Legeoko tongana ti so maboko ti keke ti vigne alingbi ti lë gi tongana lo ngbâ na tere ti keke ti vigne ni, tongaso ala nga, ala lingbi ti lë gi tongana ala ngbâ beoko na mbi. Mbi yeke keke ti vigne ni, na ala yeke amaboko ni.”—Jean 15:2-5.
Jésus amû zendo na adisciple ti lo so ayeke be-ta-zo, so tongana lo hon ande, lo yeke tokua na ala yingo vulu. Lango 51 na pekoni, na ngoi so abazengele ni nga na ambeni zo ni nde awara yingo vulu, ala ga amaboko ti keke ti vigne ni. “Amaboko ni” kue adoit ti ngbâ beoko na Jésus. Ngbanga ti nyen?
Lo fa ndani, lo tene: “Zo so aduti beoko na mbi, na mbi duti beoko na lo, lo la lo yeke lë mingi. Tongana ala ngbâ na tere ti mbi ape, ala lingbi ti sara ye oko ape.” “Amaboko ti keke” ni so, wala adisciple so ayeke be-ta-zo, ayeke lë ande mingi, ala yeke sara ye tongana ti Jésus, ala yeke fa tënë ti Royaume na azo nga ala yeke sara adisciple mingi. Me, tongana mbeni oko aye ti ngbâ beoko na Jésus ape, nyen la ayeke si na lo? Jésus atene so “tongana mbeni zo aduti beoko” na ni ape, fade a yeke dë lo. Me na mbeni mbage, Jésus atene: “Tongana ala duti beoko na mbi nga atënë ti mbi awara place na yâ ti bê ti ala, ala hunda ye kue so ala ye, na a yeke si tongana ti so ala hunda.”—Jean 15:5-7.
Fadeso, Jésus akiri encore na ndo ti mbeni ye so lo sara fade tënë ni fani use kozo, na ndo ti batango acommandement ti lo (Jean 14:15, 21). Lo fa ye so adisciple ti lo alingbi ti sara ti fa so ala yeke bata acommandement ti lo, lo tene: “Tongana ala bata acommandement ti mbi, mbi yeke ngbâ lakue ti ye ala, tongana ti so mbi bata acommandement ti Babâ, na mbi ngbâ na yâ ti ndoye ti lo.” Me, a ngbâ gi na yengo Jéhovah Nzapa nga na Molenge ni awe ape. Jésus atene: “Commandement ti mbi ayeke so: Ala ye tere na popo ti ala gi tongana ti so mbi ye ala. Tongana mbeni zo akä fini ti lo na kuâ ndali ti akamarade ti lo, mbeni ndoye ti hon so ayeke dä ape. Ala yeke akamarade ti mbi tongana ala sara ye so mbi yeke mû yanga na ala ti sara.”—Jean 15:10-14.
Na yâ ti kete l’heure ge, Jésus ayeke fa ndoye so lo yeke na ni, na lege so lo yeke mû fini ti lo ndali ti azo kue so afa so ala yeke na mabe na lo. Tapande ti lo so ayeke pusu adisciple ti lo ti duti na mara ti ndoye ni so na popo ti ala; mara ti ndoye ni so ayeke gi gi nzoni ti lo wani ape. A yeke na lege ti ndoye ni so la si a yeke hinga na ala. Jésus atene kozo awe atene: “A yeke na lege so si azo kue ayeke hinga so ala yeke adisciple ti mbi: tongana ala ye tere na popo ti ala.”—Jean 13:35.
A yeke nzoni abazengele ni agi ti hinga ndani so Jésus airi ala “akamarade”. Lo fa ndani, lo tene: “Mbi yeke iri ala akamarade ti mbi, ndali ti so mbi fa na ala aye kue so mbi mä na yanga ti Babâ ti mbi.” Ti ga kamarade ti Jésus nga ti hinga ye so Babâ ti lo afa na lo, a yeke kota pasa mingi! Me, ti tene ala ngbâ ti lë kpengba songo ni so, a lingbi “ala ngbâ ti lë lengo”. Jésus atene, tongana ala ngbâ ti sara tongaso, “ye kue so ala hunda na Babâ na iri ti [ni], lo [yeke] mû ni na ala.”—Jean 15:15, 16.
Tongana “amaboko ti keke” ni, so ti tene adisciple ti lo, ayeke na ndoye na popo ti ala, a yeke aidé ala ande ti gbu ngangu. Lo tene na ala so, ande dunia so ayeke ke ala, me lo dë bê ti ala, lo tene: “Tongana dunia so ake ala, ala hinga so lo ke mbi kozoni si lo ke ala. Tongana ala yeke fade ti dunia so, ka dunia ni ayeke ye mingi ye so ayeke ti lo. Me so ala yeke ti dunia so ape, . . . ndani la dunia so ake ala.”—Jean 15:18, 19.
Ti fa mbeni raison ni so dunia so ayeke ke ande adisciple ti lo, Jésus atene: “Ala yeke sara aye so kue na ala ndali ti iri ti mbi, ngbanga ti so ala hinga pëpe zo so atokua mbi.” Jésus atene so amiracle so lo sara afâ ngbanga na ndo ti azo so ake lo. Lo tene: “Tongana mbi sara fade pëpe na popo ti ala akusala so mbeni zo nde asara ape, ka ala duti na siokpari oko ape. Me fadeso, ala bâ akusala ti mbi, na ala ke mbi na Babâ ti mbi kue.” Ti tâ tënë ni, kengo ndo ti ala asara si mbeni prophétie aga tâ tënë.—Jean 15:21, 24, 25; Psaume 35:19; 69:4.
Jésus akiri amû zendo ti tokua na ala mbeni wamungo maboko, wala yingo vulu. Adisciple ti lo kue alingbi ti wara yingo vulu so ayeke ngangu mingi nga so alingbi ti mû maboko na ala ti lë lengo, wala ti “sara tënë ti aye so ala hinga na ndo ti [Jésus]”.—Jean 15:27.


text:
2. Bible: Mbeti so alondo na Nzapa
1 BIBLE ALONDO NA NZAPA
“Atënë kue ti yâ ti Mbeti ti Nzapa, a sû ni na gbe ti yingo ti Nzapa.”—2 Timothée 3:16
Tongana nyen la Bible ayeke nde na tanga ti ambeti kue?
A kiri na peko ti Bible na ayanga ti kodro 2800 tongaso nga a imprimé ni milliard mingi.
E yeke wara na yâ ni asango so e lingbi ti wara ni na mbeni ndö nde pëpe.
Nzapa la ayeke Wa ti Bible.
Nzapa afa lani lege na azo ti fa apensé ti lo.
2 BIBLE AYEKE MBENI MBETI TI PROPHÉTIE
“Nzapa . . . alingbi ti tene mvene pëpe.”—Tite 1:2
Ngbanga ti nyen la mo lingbi ti zia bê ti mo na Bible?
Bible atene prophétie so afa tongana nyen la a yeke futi Babylone, angu ngbangbo mingi kozo ti tene asi.
Aprophétie ti Bible angbâ ti ga tâ tënë laso.
E lingbi ti zia bê ti e na ye so Bible atene na ndö ti kekereke.
3 A SÛ BIBLE TI TENE AMÛ MABOKO NA MO
“Mbi Jéhovah, mbi yeke Nzapa ti mo. Mbi la mbi yeke fa ye na mo ti tene mo bâ nzoni dä.”—Ésaïe 48:17
Nyen la mo manda na yâ ti Bible?
Na ndö ti aye ti awandara, Bible atene tâ tënë.
Azo so asû Bible atene tâ tënë.
Jésus amû wango na e na ndö ti lege ti duti na ngia, ti mä terê na amba ti e, ti sambela nga ti duti na nzoni bango ndo na ndö ti nginza.
4 BIBLE ALINGBI TI CHANGÉ GIGI TI MO
“Tënë ti Nzapa ayeke na fini na ayeke na ngangu ti sara ye.”—aHébreu 4:12
Nyen la Mbeti ti Nzapa alingbi ti sara ndali ti mo?
A lingbi ti mû maboko na mo ti hinga ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara.
A lingbi ti mû maboko na mo ti hinga mo wani nzoni.
A lingbi ti mû maboko na mo ti hinga ye so Nzapa aye ti tene mo sara.
Nzapa aye ti tene mo diko Bible, mo manda ni nga mo ye ni.


text: 37 Jacob angbâ ti sara kodro na sese ti Canaan, ndo so babâ ti lo asara kodro dä tongana wande.+2 Mbaï ti Jacob ayeke so.Na ngoi so Joseph+ ayeke na ngu 17, lo na aita ti lo ti koli, amolenge ti Bilhah+ na ti Zilpah+ so ayeke awali ti babâ ti lo, ayeke bata ataba.+ Joseph aga afa na babâ ti ala asioni ye so ala yeke sara.3 Israël aye Joseph mingi ahon tanga ti amolenge ti lo ti koli kue,+ ndali ti so lo yeke molenge ti lâ ti mbakoro ti lo; lo fü na lo mbeni pendere yongoro bongo.4 Tongana tanga ti aita ti lo ti koli abâ so babâ ti ala aye lo mingi ahon ala, ala to nda ti ke lo, na ala yeke sara tënë na lo yeke* pëpe.5 Mbeni lâ, Joseph abâ li ti lo, na lo fa peko ni na aita ti lo;+ ye so lo tene na ala asara si ala ke lo ahon ti kozo.6 Lo tene na ala: “Pardon, ala mä bango li so mbi bâ:7 Mbi na ala e yeke na yaka, e yeke fâ akobe ti yaka ni na e yeke kanga gere ni; mo ye ti bâ, akobe ti mbi so mbi fâ si mbi kanga gere ni so alondo aluti na nduzu, na akobe ti ala so ala fâ si ala kanga gere ni so angoro ti mbi ni na akuku na gbe ni.”+8 Me aita ti lo atene na lo: “Mo ye ti tene so mo yeke duti ande gbia na ndö ti e nga mo yeke komande e?”+ Ala kiri ala ke lo ahon ti kozo ndali ti bango li ti lo nga na tënë so lo tene.9 Na pekoni, lo kiri lo bâ li ti lo na lo fa peko ni na aita ti lo, lo tene: “Mbi kiri mbi bâ li ti mbi. Ti so ni so, lâ, nze na atongoro 11 akuku na gbe ti mbi.”+10 Lo fa peko ni na babâ ti lo nga na aita ti lo; na babâ ti lo asuku na lo nga lo tene na lo: “Bango li so mo bâ so aye ti tene nyen la? A ye ti tene so mbi na mama ti mo nga na aita ti mo, e yeke ga na terê ti mo e kuku na gbe ti mo?”11 Aita ti lo ti koli asara bê na terê ti lo,+ me babâ ti lo abata tënë so.12 Aita ti lo ague na anyama ti babâ ti ala ti te pere nduru na Sichem.+13 Mbeni ngoi na pekoni, Israël atene na Joseph, atene: “Aita ti mo ayeke bata anyama nduru na Sichem ape? Ga, mbi tokua mo na ala.” Joseph atene na lo: “Tene tokua ni!”14 Lo tene na lo: “Pardon, gue mo bâ wala aita ti mo ayeke na nzoni terê nga mo bâ wala anyama ni ayeke na nzoni terê, na mo kiri mo tene na mbi.” Tongaso lo londo na popo-hoto* ti Hébron,+ lo mû lege ti gue na Sichem.15 Mbeni koli awara lo, lo yeke tambela gï tongaso na yâ ti ngonda. Koli ni ahunda lo: “Mo yeke gi nyen?”16 Lo tene: “Mbi yeke gi aita ti mbi la. Pardon, ala yeke bata anyama ni na ndo wa?”17 Koli ni atene: “Ala londo ge ala hon awe, ngbanga ti so mbi mä ala tene: ‘E gue na Dothan.’” Tongaso Joseph ague na peko ti ala, na lo wara ala na Dothan.18 Na ngoi so lo ngbâ ayo kete na ala, lê ti ala atï na ndö ti lo; kozo si lo si na terê ti ala, ala to nda ti mä terê na ndö ti lo ti fâ lo.19 Ala tene na mba, ala tene: “Bâ zo ti bango li so la ayeke ga so!+20 Ala ga e fâ lo, e bi kuâ ti lo na yâ ti mbeni dû ti ngu so; na e tene mbeni sioni nyama ti ngonda la ate lo. Na pekoni, e bâ wala abango li ti lo ni ayeke ga ande tâ tënë.”21 Tongana Ruben+ amä tënë so, lo gi ti zi lo na maboko ti ala. Tongaso lo tene: “E zi fini ti lo pëpe.”*+22 Ruben akiri atene na ala: “Ala tuku mênë pëpe.+ Ala bi lo na yâ ti dû ti ngu so ayeke na yâ ti benyama so, me ala sara sioni na lo pëpe.”*+ Andâ lo ye ti zi lo na maboko ti ala ti kiri na lo na babâ ti lo.23 Gï so Joseph asi na terê ti aita ti lo, ala zi yongoro bongo ti lo na terê ti lo, pendere yongoro bongo so lo yü,+24 ala mû lo, ala bi lo na yâ ti dû ti ngu ni. Na ngoi ni so, yâ ti dû ni ayeke senge; ngu ayeke na yâ ni pëpe.25 Ala duti ti te ye. Tongana ala yô lê ti ala na nduzu, ala bâ azo ti mara ti Ismaël+ so alondo na Galaad ayeke ga. Achameau ti ala ayô aye so afun pendere: ngu ti keke so ayuru si akpengba, mafuta ti keke ti baume nga na aporo ti keke so ngu ni agbu ye gbungo;+ ala yeke descend na Égypte.26 Tongaso Juda atene na aita ti lo, lo tene: “Tongana e fâ ita ti e si e honde tënë ti kuâ ti lo, nzoni ti nyen la e yeke wara dä?+27 Ala ga, e kä lo+ na azo ti mara ti Ismaël so, na e sara ye ti ngangu na lo pëpe. Kozoni kue, lo yeke ita ti e, mênë* ti e la.” Tongaso, ala mä ita ti ala ni.28 Tongana awadengo buze ti kodro ti Madian+ ayeke hon, ala gboto Joseph na yâ ti dû ti ngu ni na gigi, na ala kä lo na azo ti mara ti Ismaël ni na lê ti nginza ti argent 20.+ Akoli so ague na Joseph na Égypte.29 Na pekoni, tongana Ruben akiri na yanga ti dû ti ngu ni si lo bâ so Joseph ayeke na yâ ni pëpe, lo suru bongo na terê ti lo.30 Na ngoi so lo kiri na terê ti aita ti lo, lo tene: “Molenge ni ayeke dä pëpe! Azo! Mbi yeke sara tongana nyen?”31 Ala fâ mbeni koli-ngasa, na ala mû yongoro bongo ti Joseph, ala yôro ni na yâ ti mênë ni.32 Na pekoni, ala tokua yongoro bongo so na babâ ti ala, ala tene: “Ye so e wara la. Pardon, bâ ni nzoni ti bâ wala bongo ti molenge ti mo la?”+33 Jacob abâ bongo ni nzoni si lo tene: “Yongoro bongo ti molenge ti mbi la! Mbeni sioni nyama ti ngonda ate Joseph awe! A suru yâ ti lo kete kete awe!”34 Tongaso, Jacob asuru bongo na terê ti lo, lo kanga bongo ti vundu na yâ ti lo na lo sara mua ti molenge ti lo lango mingi.35 Amolenge ti lo ti koli kue nga na ala ti wali kue ayeke tara ti dë bê ti lo, me lo ke ti tene a dë bê ti lo, na lo yeke tene: “Mbi yeke ngbâ ti toto molenge ti mbi juska mbi descend na yâ ti Dû ti kuâ!”*+ Babâ ti lo angbâ ti toto lo.36 Na Égypte, azo ti Madian akä lo na Potiphar, mbeni kota zo na yangbo ti Pharaon+ nga mokonzi ti agarde.+


text: 17 Na pekoni, Ahitophel atene na Absalom: “Zia mbi soro azo 12 000 e londo e tomba peko ti David na bï so.2 Mbi yeke si na ndö ti lo gï gbagburu tongaso na ngoi so lo woko kue nga lo yeke na ngangu pëpe,*+ nga mbi yeke bi kota mbeto na bê ti lo. Azo kue so ayeke na terê ti lo ayeke kpe, na mbi yeke fâ gï lo gbia ni.+3 Mbi yeke sara si azo ni kue akiri na mbage ti mo. Ye so ayeke si na zo so mo yeke gi lo so la ayeke sara si azo ni kue ayeke kiri na mbage ti mo. Na pekoni azo kue ayeke duti ande na siriri.”4 Absalom na a-ancien kue ti Israël abâ so ye so Ahitophel afa so ayeke nzoni.5 Me Absalom atene: “A yeke nzoni e iri Hushaï,+ zo ti Arki, si e mä nga tënë so lo yeke tene na ndö ni.”6 Hushaï aga na ndo ti Absalom. Absalom atene na lo: “Ahitophel atene tënë tongaso. A yeke nzoni e sara ye alingbi na wango ti lo ni so? Tongana a yeke nzoni pëpe, tene na e ye so a lingbi e sara.”7 Hushaï atene na Absalom: “Ti so ni so, wango ti Ahitophel ni ayeke nzoni pëpe.”+8 Hushaï akiri atene: “Mo hinga bien so babâ ti mo na azo ti lo ayeke angangu zo+ nga ngonzo ahon ndö ti ala,* tongana mama ti ours so agirisa amolenge ti lo.+ Na ndö ni, so babâ ti mo ayeke zo ti bira,+ na bï so lo yeke lango ndo oko na azo ni pëpe.9 Na ndembe so, lo yeke honde terê ti lo na yâ ti mbeni dû ti tênë* wala na mbeni ndo nde.+ Tongana lo la lo to nda ti bira ni kozo, azo so amä tënë ni ayeke tene ande atene: ‘A sö benda awe na ndö ti azo so amû peko ti Absalom!’10 Même zo so bê ti lo akpengba tongana ti bamara,+ bê ti lo ayeke fun kue na mbeto, ndali ti so azo ti Israël kue ahinga so babâ ti mo ayeke mbeni ngangu koli,+ nga azo so ayeke na terê ti lo ayeke azo ti mbeto pëpe.11 Ti mbi, mbi tene: “A londo na Dan juska na Béer-Shéba,+ bungbi na terê ti mo azo ti Israël kue so wungo ti ala ayeke mingi tongana mbutu ti yanga ti ngu-ingo.+ Na pekoni, mo la mo gue na ala na bira ni.12 E yeke gue ti sara bira na lo na ndo kue so a wara lo dä. E yeke ga na ndö ti lo tongana ngu ti pere so atï na ndö ti sese. Mbeni zo oko ayeke sö kuâ pëpe, atâa lo wala mbeni zo ti lo.13 Tongana lo gue na yâ ti mbeni gbata, azo ti Israël kue ayeke mû kamba ti gboto na gbata so, na e yeke gboto ni juska na yâ ti popo-hoto. Même kete tênë oko ayeke ngbâ pëpe.”14 Absalom na azo ti Israël kue atene: “Wango ti Hushaï ayeke nzoni mingi+ ahon wango ti Ahitophel!” Ye so asi tongaso ndali ti so Jéhovah aleke* awe ti buba yâ ti nzoni wango ti Ahitophel,+ tongaso si Jéhovah aga na ye ti ngangu na ndö ti Absalom.+15 Na pekoni, Hushaï atene na prêtre Zadoc nga na prêtre Abiathar,+ atene: “Bâ wango so Ahitophel amû na Absalom nga na a-ancien ti Israël la, me bâ wango so mbi mû ni la.16 Fadeso ala tokua ndo hio na David, atene: ‘Na bï so, mo ngbâ pëpe na ndo so ngu ni alï mingi pëpe* so, me mo fâ ngu. Tongaso pëpe, a yeke fâ* gbia nga na azo kue so ayeke na terê ti lo.’”+17 Jonathan+ na Ahimaaz+ angbâ na En-Roguel+ ngbanga ti so ala ye pëpe ti linda na yâ ti gbata ni si azo abâ ala. Mbeni maseka-wali so ayeke zo ti kua ague asara tënë ni na ala, na ala gue asara tënë ni na Gbia David.18 Me mbeni maseka-koli abâ ala na lo sara tënë ni na Absalom. Tongaso, Jonathan na Ahimaaz akpe hio ala gue na kodro ti Bahurim+ na da ti mbeni koli so ayeke na dû ti ngu na yâ ti gbagba ti lo. Ala descend na yâ ti dû ti ngu ni.19 Wali ti koli ni akanga yanga ti dû ti ngu ni nga lo zia na ndö ni alê ti kobe so a pika ni awe. Mbeni zo ahinga ye oko dä pëpe.20 Awakua ti Absalom asi na ndo ti wali ni na ala hunda lo, atene: “Ahimaaz na Jonathan ayeke na ndo wa?” Wali ni atene: “Ala hon ge, ala mû lege so ague na yanga ti ngu.”+ Azo ni agi ala gbä ala wara ala pëpe, tongaso ala kiri na Jérusalem.21 Na peko ti so azo ni ahon awe, ala sigi na yâ ti dû ti ngu ni, ala gue ala tene tokua ni na Gbia David. Ala tene na lo: “Londo hio, mo fâ ngu, ndali ti so Ahitophel atene tënë tongaso na terê ti mo.”+22 Hio, David na azo kue so ayeke na terê ti lo alondo ala fâ Ngu ti Jourdain. A ga ti si na ndapre, azo kue afâ Ngu ti Jourdain awe.23 Tongana Ahitophel abâ so a sara ye alingbi na wango ti lo pëpe, lo leke ye na ndö ti kororo ti lo, lo kiri na da ti lo so ayeke na kodro ti lo.+ Na peko ti so lo fa na azo ti da ti lo aye so a lingbi ala sara,+ lo kanga kamba na go ti lo,+ lo fâ terê ti lo. A lu kuâ ti lo na cimetière ti akotara ti lo.24 Âdu ti David, lo gue na gbata ti Mahanaïm,+ me Absalom na azo ti Israël kue afâ Ngu ti Jourdain.25 Absalom azia Amasa+ na ndö ti aturugu na place ti Joab.+ Amasa ayeke molenge ti mbeni zo ti Israël so iri ti lo ayeke Ithra. Ithra abungbi lani na molenge ti Nahash, so iri ti lo ayeke Abigaïl.+ Abigaïl ayeke ita ti Zéruïah, so ayeke mama ti Joab.26 Absalom na azo ti Israël asara camp ti ala na sese ti Galaad.+27 Gï so David asi na Mahanaïm, Shobi molenge ti Nahash so alondo na Rabbah,+ gbata ti azo ti mara ti Ammon, Makir+ molenge ti Ammiel so alondo na kodro ti Lo-Débar nga na Barzillaï+ zo ti sese ti Galaad so alondo na kodro ti Roguélim28 aga na agbogbo, abassine, ata ti sese, lê ti blé, orge, farine, alê ti kobe so a yôro ni yorongo, haricot so lê ni akono konongo, alentille, ahulengo lê ti kobe,29 mafuta ti otoro, beurre, ataba nga na fromage.* Ala sigi na aye so kue ti tene David na azo ti lo ate ni,+ ndali ti so ala tene: “Nzara asara azo ni, ala fatigué nga nzara ti ngu ahon ndö ti ala na yâ ti benyama.”+


text:
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE | NAHUM 1–HABAKUK 3
Lango pëpe na lege ti yingo nga ngbâ ti sara kua ti Jéhovah
Futingo so azo ti Babylone aga nduru ti ga na ni na ndö ti azo ti Juda akpa lani ye so apeut ti si ape. Azo ti Juda ayeke lani na gbe ti ngangu komandema ti Égypte. Azo ti Égypte ayeke ngangu ahon azo ti Chaldée, ni la ape? Nga, na lê ti aJuif mingi, Jéhovah alingbi pëpe ti zia si a futi Jérusalem nga na temple ni. Me, prophétie ni ayeke ga tâ tënë nga Habakuk abezoin ti lango pëpe na lege ti yingo nga ti ngbâ ti sara kua ti Jéhovah ti ku na lango ni.
Nyen la afa na mbi biani so futingo ti dunia so aga nduru mingi awe?
Mbi lingbi ti sara nyen si mbi lango pëpe na lege ti yingo nga ti ngbâ ti sara kua ti Jéhovah?


text:
Wikipedia:About
Na ndö tî Wikipedïa[modifier le wikicode]
Tî pîri nî, dïngö ïrï töngana Wikipedïa sô na yângâ tî sängö ayeke tênë sô ë lîngbi tî gi ayo pëpe. Zo sô asû nî "wïkïpêdïyäa" sô, hînga-äpe, kodê sô lo yeke dï nî na nî laâ. Me zo alîngbi ngâ tî dï nî gï ndurü atene "wikipedïa". Sô laâ mbï wa tî mbï nî.
Wikipedïa ayeke mbênî kodë tî kângbïngö hïngängö-ndo sô gbâ tî âzo kûtu na kûtu alîngbi tî bûngbi daä ôko sî zo kûê alîngbi tî wara tî manda. penze tî hïngängö-yê sô zo ôko ôko ayeke tokua, âmbâ tî lo sô ahînga yê daä nzönî ayeke lônzi nî bîakü bîakü töngana ayeke kûê na lêgë nî pêpe. Töngasô, hîo, penze tî hïngängö-yê sô alütï, sï zo alîngbi tî manda nî sân tî yû-ndo. Pendere tî Wikipedïa laâ!
Na yâ tî marä tî kängbïngö hïngängö-ndo töngana tî Wikipedïa sô, kodê nî ayeke mîngi. Âmbênî ayeke kêtê gbânda, töngana [Tikiwiki], sï âmbênî ayeke bêtaâ kötä gbânda töngana Wikipedïa sô.


text:
GENESE
KODJO MBBTI TI MOISE
Nzapa acrid yi kouk
IKodjoni, Nzapa acr66 ayayou na
sess6. 2 Na sess6 ni ay^k6 sfengu6,
y6 aydk6 da p6p6. Bingo ay^k6 na 1^
ti ngou so ali; Yingo ti Nzapa adouti
na ndo \h ti ngou. ^ Nzapa atte6,
Djia lumifere assi; na lumi^re assi.
* Nzapa aba lumiere ni, a y^k6 ndjoni;
Nzapa akangbi lumiere na bingo.
* Nzapa adi iri ti lumiere La'; Lo di
iri ti bingo Bi. La'-koui ay6k6 na
nda-pelel6 ay^k6, so kodjo la' ni.
6 Nzapa atfend, Djia Id-ndouzou assi
na popo ti ngou; djia l^ndouzou
akangbi ngou na mbfeni ngou. ' Nzapa
assala 16-ndouzou; Lo kangbi ngou
so ay^kd na gbfe Ife-ndouzou na mb^ni
ngou so ayek6 na ndo Id-ndouzou; na
a y^k6 tonga so. ® Nzapa adi iri ti
Ife-ndouzou Yayou. La'-koui ayfek6 na
nda-pelM6 ayfek6, so la' oss6 ni.
9 Nzapa at^n6, Djia ngou so ay^k6
na gbfe ayayou abongbi na ndo oko,
na djia kourou sess6 assi; na a ydk6
tonga so. ^^ Nzapa adi iri ti kourou
sess6 so Sess6; na bongbi ti ngou ndfe
nd^, Lo di iri ni aKota Ngou ti Ingo.
Na Nzapa aba, a yek6 ndjoni. ^^ Nzapa
aten6, Djia sess6 adou pel6, na kassa
nd^ nd^ so al6' 16'-kassa, na kek6 ti 16'-
kek6 nd6 nd^ so al6' 16'-k6k6, na lfegu6
ti mara ti ala mv^ni so 16' ni ay6k6 na
ya ni mv6ni, na ndo scss6; na a y6k6
tonga so. ^^ Sess6 adou p616, na kassa
nd6 nde so al6' 16'-kassa na legu6 ti
mara ti ala mv6ni, na kek6 nde nd6
so ale' 16'-kek6 so 16' ni ayek6 na ya
ni mv6ni, na 16gu6 ti mara ti ala
mveni. Na Nzapa aba, a y6k6 ndjoni.
^^ La'-koui ay6k6 na nda-pel616 ay6k6,
so la' Ota ni.
14 Nzapa atin6, Djia assoungoy6
assi na 16-ndouzou ti ayayou ti
kangbi popo ti la* na bi; djia ala ga y6
ti fa nd6 nd6, ti ngoy nd6 nd6, ti la*
nd6 nd6, na ti ngou nd6 nd6. " Djia
ala ga y6 so assou na 16-ndouzou ti
ayayou ti mou lumiire na ndo sess6;
na a y6k6 tonga so. " Nzapa assala
akota soungoy6 oss6, soungoy6tikota
ni ti conimand6 na la*, na soungoy6 ti
k6t6 ni ti conimand6 na bi; Ix) sala
atongoro nga. ^^ Nzapa adjia ala na
16-ndouzou ti yayou ti mou lumi6re na
ndo sess6, ^®ti command6 la*, ti
command6 bi, na ti kangbi lumi6re na
bingo. Na Nzapa aba, a y6k6 ndjoni
^* La'-koui ay6k6 na nda-pel616 ay6k6,
so la' oussio ni.
20 Nzapa at6n6, Djia ngou nd6 nd6
ass! na acr6ature ti fini; djia and6k6
aoulou na ndo sess6 na ndouzou na
gb6 yayou. ^^ Nzapa acr66 akota
gnama so ay6k6 na ya kota ngou ti
ingo na acr6ature kou6 ti fini so
atambela, ala si singo na ya ngou, na
16gu6 ti mara ti ala mv6ni; na and6k6
kou6 ti kpangbi na 16gu6 ti mara ti ala
mv6ni. Na Nzapa aba, a y6k6 ndjoni.
^2 Nzapa airi ten6 ndjoni na ndo ala,
Lo t6n6, I dou amel6ngu6 mingui, i
ouou, i si singo na ya ngou ti akota
ngou ti ingo; djia and6k6 aouou na
ndo sess6. ^^ La'-koui ay6k6 na nda-
pel61e ayek6, so la' oukou ni.
24 Nzapa at6n6, Djia sess6 adou
acr6ature ti fini na 16gu6 ti mara ti ala
mv6ni, agnama ti kodro, agnama nd&
nd6 so ahara, agnama ti sess6, na
16gu6 ti mara ti ala mv6ni; na a y6k6
l:3 2aCor4:6
1:6-8 2 Pi 3:5
GENESE 1:25-2:17
tonga so. ^^ Nzapa assala agnama ti
sesse na legue ti mara ti ala mveni,
agnama ti kodro na legud ti mara ti
ala mv^ni, na agnama koue so ahara
na ndo sess6 na legu6 ti mara ti ala
mv^ni. Na Nzapa aba, a yeke ndjoni.
26 Nzapa at^ne, Djia Ani sala jo na
image ti Ani, tonga na image ti Ani
mveni; djia ala command^ assoussou
ti kota ngou ti ingo, andek6 ti ndouzou,
na agnama, ala commande na ndo
sess6 koue, na agnama koue so ahara
na ndo sess^. ^' Nzapa acr6e jo na
image ti Lo mveni, na image ti Nzapa
Lo ct66 lo; Lo cr66 ala koli na ouali.
28 Nzapa ai'ri ten6 ndjoni na ndo ala;
Nzapa atdn6 na ala, I dou amelengu6
mingui, i ouou, i si singo na sess6, i
sala si y€ koue aga na gbe guel6 ti i; i
command^ assoussou ti kota ngou ti
ingo, and^k6 ti ndouzou, na y6 ti fini
kou^ so atambela na ndo sesse.
2^ Nzapa aten6, Ba, Mbi mou na i
kassa kou^ so al6' le'-kassa, so ayeke
na ndo le ti sess6 koue, na k6k6 koue
so 16' ni ayekd na ya le'-kek6 ni; a
yeke kob6 teti i. ^^Na Mbi mou
kougbe kassa koue t^ti kob6 na
agnama koue ti sess6, na andeke koue
ti ndouzou, na agnama koue so ahara
na ndo sess6, so ayek6 na fini; na a
yek6 tonga so. ^^ Nzapa aba y€ koue
so Lo sala, na ba, a yeke ndjoni
mingui. La'-koui ayeke na nda-
pelel^ ayek^, so la' omana ni.
2 Tonga so A sala ayayou na sess6
aoue, na y6 mingui mingui koue ti
ala. 2 Koussala ti Nzapa, so Lo sala,
aoue na la' mbassambala ni; na Lo
ouo tel6 ti Lo na la' mbassambala ni
na legu6 ti koussala ti Lo koue so Lo
sala. ^ Nzapa a'iri t^n6 ndjoni na ndo
la' mbassambala ni so, Lo bata la' ni so
nde t^ti Lo mveni ; t^ti na la' ni so Nzapa
aouo tel6 ti Lo na legu6 ti koussala ti
Lo koue so Lo sala ti cr66 na ti sala ye.
Jo na yaka ti Eden
4 Ndat6n6 ti ayayou na ti sess6,
tonga na A cre6 ala, ayek^ tonga so.
Na la' ni so L'Eternel Nzapa assala
sessd na yayou, ^kaigna oko ti
bfegnama ayek6 na sess^ pep6, na
kassa oko ti begnama ade ako pep6;
teti L'Eternel Nzapa ad^ assala si
ngou-ndouzou apika na ndo sess6
pep6; na jo oko ti de yaka ayek6
pepe. * Mais mbinda aloundou na
sesse, na a mou ngou na ndo le ti
sesse koue. ' L'Eternel Nzapa assala
jo na poupou-sesse ti sesse, Lo ouo
mbo' ti fini na douhon ti lo ; na jo aga
ame ti fini. ^ L'Eternel Nzapa alou
yaka na ya Eden na mbagu6 ti est; na
jo so Lo sala lo, Lo djia lo da.
^ L'Eternel Nzapa assala si kek6 kou^
ako na ama'i na sesse, kek6 so anz6r6
na 16 ti jo na ayek6 ndjoni teti kob6;
na nga, keke ti niou fini ayek6 na be
yaka ni, na keke ti hinga ndjoni na ti
hinga sioni.
10 Ngou aloundou na Eden, a soua
ti mou ngou na yaka; tonga na a ho
yaka ni, ngou ni akangbi, a ga li ti
ngou oussio. ^^ Iri ti kodjo ngou ni
ayek6 Pison; ngou so angoro sesse ti
Havila koue, ndo so I'or ayeke da.
^2 Na Tor ti sess6 so ayek6 ndjoni;
bdellium na t6ne ti onyx ay6ke da.
i^Iri ti ngou osse ni ayeke Guihon;
ngou so mveni angoro sess6 ti Cus
koue. ^*Iri ti ngou ota ni ayeke
Hiddekel ; ngou so assoua na mbague ti
est ti Assyrie. Na ngou oussio ni
ayek6 Euphrate.
15 L'Eternel Nzapa akamata jo, Lo
djia lo na yaka ti Eden ti lek6 na ti
bata yaka so. ^^ L'Eternel Nzapa alou
ndia na jo, Lo tene. Mo lingbi te
Id'-keke koue ti yaka tong^ na be ti
mo aye; ^' mais 16' ti keke ti hinga
ndjoni na ti hinga sioni, mo te pepe;
teti na la' ni so mo te 16' ni so, fad6
mo koui biani.
1:26 laCor 11:7
1:27 Matt 19:4; Marc 10:6
1:27, 28 Gen 5:1, 2
2:2 aH6b 4:4, 10
2:2,3 Ex 20:11
2:7 laCor 15:45
2:9 Apoc 2:7; 22:2, 14
GENESE 2:19-3:18
18 L'Etemel Nzapa atfend, A yfek6
ndjoni jo adouti gui lo oko pep6; fad6
Mbi sala oko tfeti lo, so alingbi na lo,
ti sala na tel6 ti lo. ^® L'Eternel Nzapa
akamata sess6, Lo sala agnama koue
ti b^gnama, na andek6 koue ti ndou-
zou; Lo ga na ala na jo ni ti ba iri
gne fad6 lo di na ndo ala. Iri so jo ni
adi na ndo acr^ature ti fini kou^, iri
so aga iri ti ala. ^^ Na jo amou iri na
agnama ti kodro koue, na and^k^ ti
ndouzou, na agnama koue ti begnama;
mais a ouara oko t^ti jo pep6, so
alingbi na lo, ti sala na tM6 ti lo.
21 L'Etemel Nzapa assala si kota lango
ati' na ndo jo, na lo lango; Nzapa
akamata bio oko ti kat6 ti jo, Lo kanga
mi-tele na place ni. ^2 L'Etemel
Nzapa assala ouali na bio ti kat6 so
Lo kamata na koli; Lo ga na ouali so
na koli ni. ^^ Koli at^n^, Fad6 so, so
ayek6 bio ti bio ti mbi, na mi ti mi-
th\6 ti mbi; fad6 a di iri ti lo Ouali,
teti A kamata lo na ya koli. ^^ Teti
ten6 so, fadd jo adjia baba ti lo na
mama ti lo, na lo douti na ouali ti lo;
fad6 ala ga mi-t^e oko. ^s x^i^ ti ala
osse koue ayekd sengue, koli ni na
ouali ti lo, na ala y6k6 na kamela
pep6.
Jo ake yanga ti Nzapa
3Ngbo' ayekd na mayel6 ti handa
aho agnama koue ti begnama so
L'Etemel Nzapa assala. Lo ihn€ na
ouali, Biani, Nzapa atend. Mo lingbi
tfeld'-kek6kouetiyakapep6? ^ Ouali
ni at^nd na ngbo' ni, Ani lingbi t^ 16'
ti k^k6 nde nde ti yaka; ^ mais W ti
kek6 so ayek6 na hh yaka, Nzapa
atend, I lingbi te pep6, i ndou' pfep6,
ouala tonga so i koui. * Na ngbo'
ni atfen6 na ouali ni, I lingbi koui
biani pfepd, * teti Nzapa ahinga na la'
ni so i tfe 16' ni, fad6 16 ti i alounguela,
na i ga tonga na Nzapa, i hinga ndjoni
na sioni. • Tonga na ouali ni aba k6k6
so ayeke ndjoni teti kob6, a nzer6 na
16, na a y6k6 kek6 so be aye si jo
aouara ndara, lo kamata 16' ni, lo te;
lo mou na koli ti lo so ayek6 na tel6 ti
lo, na lo Xh nga. 'L6 ti ala oss6
kou6 alounguela, ala hinga tel6 ti ala
ay6k6 s6ngue. Ala fou kougbfe ti
k6k6 ti figue, ala sala sakatoumbo t6ti
ala mv6ni. ® Ala ma yanga ti L'Etemel
Nzapa, Lo so ay6k6 tambela na yaka
na la'-koui. Koli ni na ouali ti lo aho-
nd6 t616 ti ala na popo ti k6k6 ti yaka,
si L'Etemel Nzapa aba ala p6p6.
9 L'Etemel Nzapa airi koli ni, Lo
ten6 na lo. Mo y6k6 na ndo oua?
^^ Koli ni aten6, Mbi ma yanga ti Mo
na yaka, na mbito assala mbi t6ti t616
ti mbi ay6k6 sengu6; na mbi hond6
tel6 ti mbi. ^^ Lo t6n6, Jo gnfe atfen6
na mo tel6 ti mo ay6k6 s6ngu6? Gn6,
mo t6 16' ti k6k6? so Mbi command6
mo ti te p6p6. ^^ Koli ni aten6, Ouali
so Mo mou ti douti na mbi, lo mou
16' ti kek6 na mbi, na mbi te.
1^ L'Etemel Nzapa aten6 na ouali ni,
Y6 so mo sala ay6k6 gne? Ouali ni
aten6, Ngbo' ahanda mbi si mbi t6.
1* L'Etemel Nzapa at6n6 na ngbo' ni,
Teti mo sala y6 so, zonga ayek6 na mo
aho agnama kou6 ti kodro, na aho
agnama kou6 ti ngounda; fad6 mo
tambela na ya ti mo, na mo te poupou-
sess6 na la' ti fini ti mo kou6. ^^ Fad6
Mbi djia t6n6 ti k6 na popo ti mo na
ouali so, na na popo ti al6' ti mo na al6'
ti lo; fade io mboko li ti mo, na fade
mombokondagu616tilo. i®Lot6n6na
ouali ni, Fad6 Mbi sala si voundou ti
mo aouou mingui na mengo ngo ti mo ;
fad6 mo dou amel6ngu6 na voundou;
y6 so be ti mo ay6 ay6k6 gui na koli
ti mo, na lo command6 mo. ^^ Lo
ten6 na Adam, T6ti mo ma yanga ti
ouali ti mo, na mo t6 16' ti kek6 so
Mbi command6 mo, Mbi ten6, Mo
lingbi t6 p6p6; zonga ayek6 na sess6
mbanga ti mo; fad6 mo te kob6 ni na
koussala ti voundou na la' ti fini ti
mo kou6. 1* Sess6 adou na mo ki' na
2:24 Matt 19:5; Marc 10:7,8; 1 aCor 6:16;
aEph5:31
3:1 Apoc 12:9; 20:2
3:13 2aCor 11:3; 1 Tim 2:14
3:15 Apoc 12:17
3:17,18aH6b6:8
GENESE 3!iQ^i^
gb^ngu^ nga; fad6 mo th kougbfe kassa
ti bfegnama; ^^fad6 mo tfe kobd na
l^gu6 ti so ti Ih ti mo juska mo kiri na
sess6, t^ti A kamata mo na sess6; na
fad6 mo kiri na poupou-sess6, t^ti mo
yek6 poupou^sess6. ^® Koli ni adi iri
ti ouali ti io Eve, tfeti lo yek6 mama ti
ajo ti fini koufe. ^^ L'Eternel Nzapa
assala kota bongo na poro ti agnama
t6ti Adam na teti ouali ti lo, na Lo
you ala na bongo so.
22 L'Etemel Nzapa atfen6, Ba, jo aga
tonga na oko ti Ani ti hinga ndjoni na
sioni; na fad6 so, t^ti peut-6tre fad6 lo
yb maboko ti lo, lo kamata W ti
k6k6 ti mou fini nga, lo t6 na lo douti
na fini la' koue la' kou^— ^^ t^i t6n6
so L'Eternel Nzapa atouma lo na yaka
ti Eden, ti d& yaka na sess6 so A
kamata lo da. ^4 Xonga so Lo touma
jo na guigui; Lo djia ach^rub na yaka
ti Eden na mbagu6 ti est, na menga-
oua ti 6p6e so atourn^ na legud koue
ti bata l^gu6 ti si na k^k6 ti mou
fini.
UBS-EPF 1993 6M 063/067
(063) ISBN 9966 40 331
La Sainte Bible en sango
© Alliance Biblique Universelle 1966


text:
A li-mbeti ti islamhouse.com
A yanga kodro ti islamhouse
Free Dawa books, audios, and videos in more than 100 languages
Ti ambrasser islam ( wala lindango islam)
A zo so si ayeh ti ambrasser islam, ala limgbi ti contacter a wandara ti islam na a kgba ti yanga ti kodro
A fini a koussala so alingbi ti imprimer ni
A gbuku so si assoro ni na zoni legue, so si assu nina gba ti a yanga kodro, e hunda na mo ti imprimer ni
A koussala
Molongo ti a lindotokua (E-mail)
Mo so ere ti mo na molongo ti lindotokua (E-mail), ti te ne mo wara lakoi a fini a fitassu na a yanga ti a kodro ndengue na ndengue
Legoh ti coran
A dafonono so ayke toka a legohti ti a kota a wadjikongo coran, na legue ti gbanda tere (internet)
Koussala ti torrent
Mo wara a fitassu ti a koussala kwey na yanga kodro so mo ye ni, na a gokoro ti a wadingo coran gui na ngoko oko sengue.
A projet ti islamhouse.com
Waqf ti da ti islam
Donate for charity endowment of IslamHouse projects (from inside Saudi Arabia only)


text: 1 Tënë ti aye so Jésus Christ afa, so Nzapa amû na lo ti fa na angbâa ti lo aye so a ga nduru ti si awe. Lo tokua ange ti lo si na lege ti ange so lo fa ni na ngbâa ti lo Jean na lege ti afä.2 Jean ayeda so tënë so Nzapa atene ayeke tâ tënë, lo yeda nga so tënë so Jésus Christ afa ayeke tâ tënë, so ti tene aye kue so lo bâ ayeke tâ tënë.3 Ngia ayeke na zo so adiko atënë ti prophétie so na kota go, ala so amä ni nga so asara ye alingbi na aye so a sû na yâ ni; teti ngoi so a soro ni awe ayeke nduru ti si.4 Jean atokua mbeti so na acongrégation mbasambala ti kodoro-komanda ti Asie:Zia kota nzobe na siriri aduti na ALA, kota nzobe na siriri so alondo na “Lo so ayeke dä fadeso, lo so ayeke dä ândö, lo so ayeke ga,” so alondo nga na ayingo mbasambala so ayeke na gbele trône ti lo,5 nga so alondo na Jésus Christ, “Témoin so ayeke be-ta-zo,” “Kozo molenge so ayeke kozo zo ti zingo na popo ti akuâ” na “Mokonzi ti agbia ti sese.”Lo so andoye e na lo zi e na yâ ti kamba ti asiokpari ti e na lege ti mênë ti lo6 (na lo sara si e ga mbeni royaume, na aprêtre ndali ti Nzapa ti lo nga Babâ ti lo), zia a mû na lo gloire na ngangu teti lakue lakue. Amen.7 ALA bâ, lo yeke ga na ambinda, fade lê ti azo kue ayeke bâ lo, na ala so akpo kate ti lo ayeke bâ lo; nga azo ti akete mara kue ti sese ayeke pika tere ti ala ti fa so ala yeke na vundu ngbanga ti lo. Tâ tënë, amen.8 Jéhovah Nzapa atene: “Mbi yeke Alpha na Oméga, Lo so ayeke dä fadeso, lo so ayeke ândö, lo so ayeke ga, Lo ti ngangu ahon kue.”9 Mbi Jean, ita ti ALA nga mba ti ALA na yâ ti ye ti vundu, na yâ ti royaume nga na yâ ti gbungo ngangu tongana azo so asara beoko na Jésus, mbi yeke na ndo ti zoa so iri ni ayeke Patmos, ngbanga ti so mbi yeke fa tënë na ndo ti Nzapa nga na ndo ti Jésus.10 Na lege ti ngangu ti yingo, mbi bâ so mbi yeke na lâ ti Seigneur, na mbi mä mbeni go so asara tënë ngangu na peko ti mbi, go ni akpa toto ti trompette,11 a tene: “Ye so mo bâ, mo sû ni na mbeti na mo tokua ni na acongrégation mbasambala so: Éphèse, Smyrne, Pergame, Thyatire, Sardes, Philadelphie nga na Laodicée.”12 Mbi turnê ti bâ zo so ayeke sara tënë na mbi so, na tongana mbi turnê, mbi bâ aye ti yongo lampe mbasambala so a sara ni na lor,13 na popo ti aye ti yongo lampe so, mbi bâ mbeni zo so akpa molenge ti zo, lo yü mbeni bongo so ayo asi na gere ti lo na lo kanga ceinture ti lor na kate ti lo.14 Nga, li ti lo na kuä ti li ti lo avuru tongana kuä ti tere ti ngasangbaga, avuru tongana neige, na lê ti lo ayeke za tongana menga-wa;15 na gere ti lo ayeke tongana gengere so ayeke pendere mingi nga so aza mingi na ngoi so angbâ na yâ ti four ti wâ; na go ti lo atoto tongana angu so asua ngangu.16 Nga lo yeke na atongoro mbasambala na yâ ti maboko ti lo ti koli, mbeni yongoro épée so yanga ni ayeke use si aza mingi ayeke sigigi na yanga ti lo, na lê ti lo ayeke tongana lâ na ngoi so ayeke sû ngangu mingi.17 Tongana mbi bâ lo, mbi tï na gbe ti lo tongana mbeni zo so akui awe.Lo zia maboko ti lo ti koli na ndo ti mbi na lo tene: “Sara mbeto pëpe. Mbi yeke Kozo zo ni nga Ndangba zo ni,18 mbi yeke lo so ayeke na fini; mbi kui lani, me bâ, mbi yeke na fini teti lakue lakue, na mbi yeke na akelele ti kuâ na ti Hadès.19 Tongaso mo sû na mbeti aye so mo bâ awe, aye so ayeke dä fadeso nga na aye so ayeke ga ande na peko ti ala so.20 Âdu ti tënë ti atongoro mbasambala so a honde nda ni, so mo bâ na yâ ti maboko ti mbi ti koli na ti aye ti yongo lampe mbasambala so a sara ni na lor, nda ni ayeke so: Atongoro mbasambala ni aye ti fa a-ange ti acongrégation mbasambala, na aye ti yongo lampe mbasambala ni aye ti fa acongrégation mbasambala.


text:
CHAPITRE 5
Gbia ni aza lumière na ndo ti Royaume ni
1, 2. Na lege wa Jésus ayeke biani mbeni wafango lege so ayeke na ndara?
TARA ti bâ so mo yeke na popo ti ambeni touriste so mbeni zo ayeke tambela ti fa yâ ti mbeni pendere gbata na ala. Ade ala bâ gbata ni so lâ oko ape, tongaso ala kue adengi mê ti ala gi na mbage ti zo ni so. Na ambeni ngoi, ala kpe hio ala hunda tënë na lo na ndo ti ambeni ndo so ade ala bâ ni ape. Me tongana ala hunda tënë na lo, lo zi yanga ape juska ala si na ndo ni so awe si, lo sara tongaso fani mingi. Na ngoi so vizite ni ayeke gue, mo ga ti bâ so lo yeke biani zo ti ndara ndali ti so ye so mo ye ti hinga ni, lo fa ni na mo tâ gi na ngoi so mo yeke na bezoin ni.
2 E lingbi ti haka dutingo ti awakua ti Jéhovah na ti atouriste so. E ye mingi ti hinga ye na ndo ti pendere “gbata so tâ gere ni ayeke dä”, gbata ni so ayeke Royaume ti Nzapa (aHéb. 11:10). Tongana Jésus ayeke lani na sese, lo wani lo fa lege na adisciple ti lo ti hinga atënë so andu Royaume ni. Eskê Jésus akiri lani tënë na atënë kue so adisciple ahunda na lo na ndo ti Royaume ni? Ên-ën. Lo tene na ala, lo tene: “Mbi yeke na aye mingi ti tene na ala, me ala lingbi ti gbu nda ni fadeso pëpe.” (Jean 16:12). Teti so Jésus ayeke mbeni wafango lege so ayeke na ndara mingi ahon azo kue, lâ oko pëpe lo fa na ala ambeni tënë so ayeke duti ngangu na ala ti mä yâ ni.
3, 4. (a) Tongana nyen la Jésus angbâ lakue ti fa ye na adisciple ti lo na ndo ti Royaume ti Nzapa? (b) E yeke bâ tënë wa na yâ ti chapitre so?
3 Tënë so ayeke na Jean 16:12 so, Jésus atene ni lani na ndangba bï ti fini ti lo tongana zo na sese. Me so lo kui awe so, lo yeke ngbâ ti fa ye na awakua ti Jéhovah na ndo ti Royaume ti Nzapa ni tongana nyen? Lo dë lani bê ti abazengele ti lo, lo tene: “Yingo ti tâ tënë, fade lo yeke fa lege na ala na yâ ti tâ tënë kue.” (Jean 16:13). Biani, yingo vulu ayeke tongana mbeni wafango lege so akanga bê ti lo mingi. Jésus asara kua na yingo vulu ti fa ye kue so lo ye ti tene adisciple ti lo ahinga na ndo ti Royaume ni gi na ngoi so ala yeke na bezoin ti hinga ni.
4 Zia e bâ tongana nyen yingo vulu ti Jéhovah ayeke fa lege na atâ Chrétien ti hinga atënë mingi na ndo ti Royaume ti Nzapa. Kozoni, e yeke bâ ye so e hinga lani na ndo ti ngoi so Royaume ti Nzapa akomanse kua. Na pekoni, e yeke bâ tënë na ndo ti azo so ayeke komande na yâ ti Royaume ni, azo so ayeke duti ande na gbe ti Royaume ni nga na beku so ala yeke na ni. Na nda ni, e yeke bâ tongana nyen la adisciple ti Jésus akiri ahinga mbilimbili ye so mungo mbage ti Royaume ni aye ti tene.
Lê ti ala azi ti hinga aye so asi lani na ngu 1914
5, 6. (a) A-Wamandango Bible atene lani nyen na ndo ti ngoi so Christ ayeke komanse ti komande nga na ngoi ti kongo lê ti kobe ni? (b) So ala mä lani yâ ti atënë so nzoni ape, a ye ti tene so Jésus ayeke fa lani lege na ala pëpe?
5 Tongana ti so e bâ na Chapitre 2 ti buku so, angu mingi kozoni, aWamandango Bible atene so ngu 1914 ayeke duti ande mbeni ngu so ayeke nde mingi, so na yâ ni, ambeni tënë ti aprophétie ti Bible ayeke ga tâ tënë dä. Me, ala pensé so ngoi so Christ ayeke duti dä ato nda ni lani na ngu 1874, nga lo komanse ti komande na yayu kâ na ngu 1878, me kozo ti si na octobre ti ngu 1914, lo yeke wara komandema ni kue pëpe. Nga, ala pensé so kua ti kongo lê ti kobe ni ayeke to nda ni na ngu 1874 ti si na ngu 1914, na a yeke hunzi na ngoi so a yeke bungbi na yayu aChrétien so ayeke na beku ni so. Ala mä lani yâ ti atënë so nzoni ape, me so aye ti tene so Jésus ayeke sara kua pëpe na yingo vulu ti fa lege na awakua be-ta-zo so?
6 Ên-ën, tënë ni ayeke tongaso pëpe. Zia e kiri na ndo ti tapande ti atouriste so. So ala kpe fade hio ala hunda tënë na zo ti fango yâ ti gbata ni na ala so, a ye ti fa so lo hinga ti fa lege na ala pëpe? Ên-ën. Legeoko nga, ngoi na ngoi, awakua ti Jéhovah aye ti hinga ambeni tënë na ndo ti ye so Jéhovah aye ti sara kozo ti tene ngoi so yingo vulu ayeke fa ni na ala asi. Me atâa so kue, Jésus ayeke fa lege na ala. Atâ wakua ti Jéhovah so aduti lani nduru ti zia si lo kiri na ala na nzoni lege, nga ala sara tere ti ala kete na ala changé bango ndo ti ala.—Jacq. 4:6.
7. Mbeni tënë wa ti Bible a kiri a zi ndani na awakua ti Jéhovah?
7 Na yâ ti angu so aga na peko ti ngu 1919, a kiri a za lumière na ndo ti ambeni tënë ti Bible nzoni mingi na ala. (Diko Psaume 97:11.) Na tapande, na ngu 1925, a sigigi na mbeni article na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mama-tene ni atene: “A dü mbeni mara.” Na yâ ni, a fa so Bible afa polele so a dü Royaume ti Nzapa na ngu 1914, ti gue oko na tënë ti prophétie ti Apocalypse chapitre 12, so a sara tënë ti mbeni wali so ayeke na yayu si lo dü mbeni molenge. * Article ni atene polele so aye ti ngangu nga na akpale so asi na awakua ti Jéhovah na ngoi ti bira so ahon, afa so a bi lani Satan na ngoi ni so na sese awe na “lo yeke na kota ngonzo, teti lo hinga so lo yeke na ngoi mingi pëpe.”—Apoc. 12:12.
8, 9. (a) Tënë ti Royaume ti Nzapa ayeke kota ahon tënë wa? (b) Ahundango ndo wa la e yeke sara tënë na ndo ni?
8 Tënë ti Royaume ni ayeke kota mingi ahon mbeni tënë. Tënë wa? Na ngu 1928, Tour ti Ba Ndo ato nda ti fa so tënë ti Royaume ti Nzapa ayeke kota mingi ahon tënë ti salut so azo ayeke wara ndali ti sandaga ti Christ. A yeke na lege ti Royaume so Christ ayeke duti gbia ni si Jéhovah ayeke sara si iri ti lo aga nzoni-kue. Lo yeke fa droit ti lo ti komande dunia kue na ti sara ye so lo ye ti sara ndali ti azo.
9 Me, azo wa la ayeke komande ande na tere ti Christ? Azo wa la ayeke duti ande na ndo ti sese na gbe ti Royaume ni? Nga, kua wa la adisciple ti Christ adoit ti mû tere ti ala kue ti sara ni?
A lingbi a bungbi ala so ayeke gue na yayu
10. Tënë wa la, angu mingi kozo, awakua ti Jéhovah ahinga na ndo ti azo 144 000?
10 Angu mingi kozo na ngu 1914, atâ Chrétien ahinga so a yeke adisciple ti Christ 144 000 si ayeke gue na yayu ti komande legeoko na lo. * Ala bâ so wungo ni so ayeke na lege ti fä pëpe, na so a komanse ti soro azo ni na ngoi ti abazengele.
11. Nyen la azo so a soro ala ti gue na yayu ahinga lani na ndo ti kua so a mû na ala ti sara?
11 Me, na ngoi so azo so a soro ala ti gue na yayu angbâ na sese, kua wa la ala doit ti sara? Ala ga ti hinga so Jésus agboto lê lani mingi na ndo ti kua ti fango tënë so lo haka ni na ngoi ti kongo lê ti kobe (Mat. 9:37; Jean 4:35). Tongana ti so e bâ na Chapitre 2 ti buku so, na mbeni ngoi, ala pensé ti ala atene ngoi ti kongo lê ti kobe ni ayeke ninga ngu 40, na a yeke hunzi na ngoi so a yeke bungbi na yayu aChrétien so a soro ala. Ye oko, ndali ti so kua ni aninga ahon ngu 40, a yeke nzoni a kiri a fa nda ti tënë so nzoni. Laso, e hinga so kusala ti kongo lê ti kobe ni ato nda ni na ngu 1914. A yeke na ngoi ni so si a kangbi popo ti ablé (atâ wakua ti Jéhovah) na asioni pere (aChrétien ti wataka). Fadeso, ngoi alingbi awe ti tene a gboto lê ti azo na ndo ti bungbingo tanga ti ala so ayeke na beku ti gue na yayu me so ala ngbâ na ndo ti sese.
12, 13. Tongana nyen la atoli so Jésus afa na ndo ti amasia bale-oko nga na atalent aga tâ tënë na alango ti nda ni so?
12 Ti londo na ngu 1919 ti ga na ni, Christ angbâ lakue ti fa lege na ngbâa be-ta-zo ti zia kusala ti fango tënë na kozo ndo. Lo sara tënë ti kua so na ngoi ti akozo Chrétien (Mat. 28:19, 20). Lo fa nga aye so adisciple ti lo, so a soro ala ti gue na yayu, alingbi ti sara ti sara kua so. Lo fa ni tongana nyen? Na lege ti toli ti amasia bale-oko, lo fa so gi tongana aChrétien so a soro ala ti gue na yayu azia lê ti ala angbâ na zingo ni, nga ala lango pëpe na lege ti yingo si ala lingbi ti wara futa ti ala. Futa ni so ayeke ti duti na yâ ti kota matanga ti mariage na yayu, ngoi so Christ ayeke sara mariage na “wali” ti lo ni so ayeke azo 144 000 (Apoc. 21:2). Nga, na yâ ti toli ti atalent, Jésus afa so kua ti fango tënë so lo zia ni na maboko ti adisciple ti lo, so a soro ala ti gue na yayu, a lingbi ala sara ni na ngangu ti ala kue.—Mat. 25:1-30.
13 Na yâ ti angu mingi so ahon, aChrétien so a soro ala ti gue na yayu afa so ala yeke lango pëpe nga ala sara kua ti fango tënë na ngangu ti ala kue. So ala lango ape so, ala yeke bâ nzoni na pekoni. Me, kota kua ti fango tënë ni so angbâ gi na ndo ti tënë ti bungbingo azo 144 000 so ayeke komande legeoko na Jésus awe?
A lingbi a bungbi nga azo so ayeke duti na gbe ti Royaume ni na sese ge
14, 15. Agroupe osio wa la a sara tënë ni na yâ ti buku Le mystère accompli?
14 A sara angu mingi awe la awakua ti Jéhovah ayeke gi ti hinga ye na ndo ti “azo mingi mingi” so a sara tënë ti ala na Apocalypse 7:9-14. Me, kozo ti tene ngoi alingbi ti tene Christ afa azo wa mbilimbili la ayeke “azo mingi mingi” ni so, mingi ti atënë so a fa lani na ndo ti ala ayeke tâ nde mingi na atâ tënë so e hinga ni laso na so e ye ni. Atâ tënë ni so ayeke polele nga ayeke ngangu pëpe ti mä yâ ni.
15 Na ngu 1917, buku Le mystère accompli afa so a yeke wara “agroupe ti azo use so ayeke wara salut na yayu nga agroupe ti azo use so ayeke wara salut na ndo ti sese.” Me, azo wa la ayeke na yâ ti agroupe osio so beku ti ala ayeke nde nde so? Kozo groupe ni ayeke ti azo 144 000 so ayeke komande na tere ti Christ. Use groupe ni ayeke ti “azo mingi mingi”. Na ngoi ni kâ, awakua ti Jéhovah apensé so “azo mingi mingi” ni so ayeke aChrétien ti yanga so ahinga tâ tënë awe me so angbâ lani na yâ ti a-eglize ti ala. Ala yeke na mabe kamême me mabe ni akpengba nzoni pëpe ti mû maboko na ala ti mû mbage ti bungbi ti Jéhovah. Tongaso, ala yeke wara fini na yayu me ala yeke duti na gbe ti azo ti kozo groupe ni. Ota groupe ni, so ayeke ti lo na ndo ti sese ge, ayeke “awakua ti Nzapa ti ngoi ti giriri so alingbi biani ti wara salut”. A yeke azo tongana Abraham, Moïse nga na ambeni wakua ti Jéhovah ti ândö, ala la ayeke na komandema na ndo ti azo ti osio groupe ni na sese ge, so ayeke azo ti dunia so.
16. Atënë wa ti Bible a zi ndani na ngu 1923 nga na ngu 1932?
16 Me, tongana nyen la yingo vulu afa lege na adisciple ti Christ ti hinga tâ tënë so e ye ni mingi laso? Ala hinga ni yeke na yeke na lege ti ambeni tënë ti Bible so a zi ndani na ala na peko ti tere. Gi na ngu 1923, Tour ti Ba Ndo asara tënë ti mbeni groupe so ayeke wara fini na yayu pëpe me na ndo ti sese na gbe ti komandema ti Christ. Na ngu 1932, mbeni article ti Tour ti Ba Ndo asara tënë na ndo ti Jonadab so amû maboko lani na Jéhu, gbia so Jéhovah asoro lo ti futi vorongo ti wataka (2 aGbia 10:15-17). Article ni atene so mbeni groupe ti azo ayeke dä na ngoi ti e so a haka ala na Jonadab. Article ni akiri atene so Jéhovah ayeke zi azo ti groupe so na yâ ti “kota ye so ayeke si na Harmaguédon” ti duti na ndo ti sese ge.
17. (a) Na ngu 1935, mbeni kota tënë ti Bible wa a zi ndani na awakua ti Jéhovah? (b) Na ngoi so awakua ti Jéhovah ahinga tënë na ndo ti azo mingi mingi so, bê ti ala ayeke tongana nyen? (Bâ encadré “ Bê ti mingi ti aita adë.”)
17 Na ngu 1935, a kiri a za lumière na ndo ti tënë so. Na ngoi ti mbeni kota bungbi na Washington, D.C., a fa so azo mingi mingi so ayeke na beku ti wara fini na ndo ti sese, na a yeke ala la Jésus asara tënë ti ala lani na yâ ti toli ti angasangbaga na angasa (Mat. 25:33-40). Azo mingi mingi ni ayeke na popo ti “ambeni ngasangbaga” so Jésus asara tënë na ndo ti ala, lo tene: “A lingbi mbi ga na ala so nga.” (Jean 10:16). Tongana Ita Joseph Rutherford, so ayeke mû lani diskur ni, atisa azo so aga, lo tene: “Zia azo kue so ayeke na beku ti wara fini ti lakue lakue na ndo ti sese alondo aluti na nduzu”, mo ye ti bâ, gbâ ti azo alondo. Tongana lo bâ ala, lo tene: “Bâ azo mingi mingi ni la!” Tere ti mingi ti ala anzere ti hinga fadeso beku ti ala.
18. Adisciple ti Christ azia lani lê ti ala kue na ndo ti nyen? Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ni?
18 Ngbene ye na ngoi ni so, Christ ayeke fa lege na awakua ti Jéhovah ti zia lê ti ala kue na ndo ti kua ti bungbingo azo mingi mingi so, ti tene ala sö fini ti ala na ngoi ti kota ye ti vundu. Na tongo nda ni, a bâ so wungo ti azo ni so ayeke mingi ape. Même Ita Rutherford atene mbeni lâ, a tene: “Mbi bâ so ‘azo mingi mingi ni’ so ayeke duti ande mingi ape.” Me fadeso e hinga tongana nyen la ngbene ye kâ Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti kua ti bungbingo azo so. Na gbe ti fango lege ti Jésus nga na ti yingo vulu, aChrétien so a soro ala ti gue na yayu wala akamarade ti ala, “ambeni ngasangbaga”, aga “kundu oko” tongana ti so Jésus asara tënë ni lani, na ala yeke sara kua na gbe ti “berger oko.”
19. Tongana nyen la e kue e lingbi ti mû mbage na yâ ti kua ti bungbingo azo mingi mingi so?
19 Mingi ti azo so ayeke be-ta-zo na Jéhovah ayeke wara ande fini ti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese ge, nga Jésus na azo 144 000 la ayeke komande na ndo ti ala. A nzere na e biani ti bâ tongana nyen la Christ afa lege lani na awakua ti Jéhovah ti hinga tâ tënë so ayeke polele na ndo ti pendere beku so Bible afa ni. A yeke biani mbeni kota pasa ti tene e nga e fa tënë ti beku ni so na azo na fango tënë. Ni la, tongana dutingo ti e amû lege na e, zia e sara kue ti fa tënë lakue si wungo ti azo mingi mingi so angbâ gi ti gue na li ni, ti tene iri ti Jéhovah awara gonda mingi.—Diko Luc 10:2.
Ti mû mbage ti Royaume ti Nzapa aye ti tene nyen?
20. Aye wa la ayeke na yâ ti bungbi ti Satan? Aye ni so andu mungo mbage ti Royaume ni tongana nyen?
20 Na ngoi so awakua ti Jéhovah angbâ lakue ti manda ye na ndo ti Royaume ni, ala yeke gi nga ti hinga ambeni ye mbilimbili na ndo ti mungo mbage ti gouvernement ti Nzapa. Tongaso, na ngu 1922, Tour ti Ba Ndo afa so abungbi ayeke use, bungbi ti Jéhovah na bungbi ti Satan. Na yâ ti bungbi ti Satan ni, mo yeke wara alege ti dengo buze, abungbi ti vorongo nzapa nga na abungbi ti poroso. Azo kue so amû mbage ti Royaume ti Nzapa so Christ ayeke Gbia ni, ala yeke yôro tere ti ala oko pëpe na yâ ti aye so andu bungbi ti Satan (2 aCor. 6:17) So aye ti tene nyen la?
21. (a) Aye wa la ngbâa be-ta-zo ayeke fa ni na e na ndo ti tënë ti dengo buze ti dunia so? (b) Na ngu 1963, tënë wa la Tour ti Ba Ndo afa polele na ndo ti “Babylone, Ngangu Gbata”?
21 Kobe ti yingo so e yeke wara ni na maboko ti ngbâa be-ta-zo ayeke fa na e lakue so aye ti sioni ayeke na yâ ti alege ti dengo buze ti dunia so, nga a gboto mê ti e ti tomba peko ti aye ti sese so pëpe (Mat. 6:24). Nga, ambeti ti e ayeke sigigi lakue na nda ti abungbi ti vorongo nzapa so ayeke na yâ ti bungbi ti Satan. Na ngu 1963, Tour ti Ba Ndo atene polele so “Babylone, Ngangu gbata” aye gi ti sara tënë ti a-eglize pëpe me aye nga ti sara tënë ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka ti dunia so kue. Na Chapitre 10 ti buku so, e yeke bâ ande tongana nyen la a mû lege lani na azo ti akodoro nde nde ti “sigigi na yâ ti gbata” so na lege so ala fâ akamba ti afango ye ti wataka kue na tere ti ala.—Apoc. 18:2, 4.
22. Na ngoi ti Kozo Bira so Amû Sese Kue, awakua ti Jéhovah mingi apensé nyen na ndo ti aRomain 13:1?
22 Ka ti abungbi ti poroso ayeke tongana nyen? Atâ Chrétien alingbi ti yôro tere ti ala na yâ ti abira? Na ngoi ti Kozo Bira so Amû Sese Kue, aWamandango Bible ahinga so adisciple ti Christ ayeke mû tere ti ala na tënë ti fango zo pëpe (Mat. 26:52). Me, mingi ti ala apensé atene tënë so a wara ni na aRomain 13:1, so a hunda ti woko tere na gbe ti “akota zo ti komande” so, aye ti tene so ala lingbi ti gue ti sara kua ti turugu, ti yü bongo ni na ti gbu ngombe. Me, tongana a hunda na ala ti fâ awato ti ala, ala yeke pika ngombe ni gi na yâ ti pupu tongaso.
23, 24. A si na ngoi ti Use Bira so Amû Sese Kue, awakua ti Jéhovah amä yâ ti versê ti aRomain 13:1 so tongana nyen? (b) Christ afa lege na adisciple ti lo ti kiri ti hinga nda ti tënë ni so nzoni tongana nyen?
23 Gi na ngoi so Use Bira so Amû Sese Kue asungba na ngu 1939, mbeni article ti Tour ti Ba Ndo akiri ahasa yâ ti tënë ti dutingo nde na aye ti dunia ti Satan so. Article ni atene polele so aChrétien ayeke yôro tere ti ala oko pëpe na yâ ti abira ti dunia ti Satan so. So tâ pendere fango lege la asi tâ na ngoi ni so! Ye so abata lani adisciple ti Christ si ala yôro tere ti ala pëpe na yâ ti tënë ti mênë ti azo kutu mingi so atuku na ngoi ti bira so. Ye oko, a to nda ni lani na ngu 1929, ambeti ti e atene nga atene so akota zo ti komande, so a sara tënë ti ala na aRomain 13:1, ayeke agbia ti dunia so pëpe, me a yeke Jéhovah na Jésus. A yeke nzoni a vuru lê ti tënë ni so lani nzoni si.
24 Yingo vulu afa lani lege na adisciple ti Christ ti leke yâ ti tënë so nzoni na ngu 1962, na ngoi so ambeni article ahasa yâ ti tënë ti aRomain 13:1-7 na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti novembre nga na ti lango 1 ti décembre na Anglais. Awakua ti Jéhovah aga ti hinga so ala yeke mä yanga ti azo ti komande ni gi na yâ ti ambeni ye, ti gue oko na tënë so Jésus atene so azo ahinga ni mingi. Lo tene: “Ala kiri na César aye so ayeke ti César, me na Nzapa aye so ayeke ti Nzapa.” (Luc 20:25). Atâ Chrétien ahinga fadeso awe so akota zo ti komande ni ayeke ala ti dunia so, na a lingbi adisciple ti Christ awoko tere na gbe ti ala. Me, a yeke na yâ ti aye kue pëpe. Tongana azo ti komande ti dunia so ahunda na e ti ke yanga ti Jéhovah Nzapa, e yeke kiri tënë na ala gi tongana ti so abazengele atene ândö, a tene: “A lingbi e mä yanga ti Nzapa, so ayeke mokonzi, ahon ti mä azo.” (Kus. 5:29) Na Chapitre 13 nga na 14 ti buku so, fade e yeke manda ambeni tënë mingi na ndo ti aye so awakua ti Jéhovah asara ti fa so ala duti nde na dunia ti Satan.
25. Tongana mo bâ tongana nyen la yingo vulu amû maboko na e ti mä yâ ti atënë so andu Royaume ti Nzapa, a sara nyen na bê ti mo?
25 Bâ gi aye so kue a fa na adisciple ti Christ na yâ ti angu mingi so ahon so ma! A fa na e lawa la Royaume ti Nzapa akomanse ti sara kua nga tongana nyen la tënë ti Royaume ni so ayeke kota mingi. E hinga tënë mbilimbili na ndo ti abeku use so ayeke na gbele awakua be-ta-zo ti Jéhovah, beku ti warango fini na yayu nga na ti warango fini na ndo ti sese. Nga, e bâ tongana nyen la e lingbi ti fa so e mû mbage ti Royaume ti Nzapa nga juska ndo wa la e lingbi ti woko tere ti e na gbe ti akota zo ti dunia so. Fadeso, hunda tere ti mo na tënë so: ‘Tongana Jésus afa lani lege pëpe na ngbâa be-ta-zo, so ayeke na ndo ti sese ge, ti mä yâ ti apendere tâ tënë so, ka mbi yeke hinga ni laso si mbi fa ni na ambeni zo?’ E yeke biani na kota pasa ti tene Christ na yingo vulu si afa lege na e!
^ par. 7 Kozo, aWamandango Bible apensé so suma ni so asara tënë ti bira na popo ti apaïen so ayeke na Rome nga na komandema ti pape ti Rome.
^ par. 10 Na juin ti ngu 1880, Tour ti Ba Ndo atene so azo 144 000 ni ayeke aJuif so ayeke yeda ti ga aChrétien kozo si ngu 1914 asi. Me na hunzingo ti ngu 1880 ni, a kiri a hasa yâ ti tënë ni na a kpa ti so e hinga ni fadeso.