text:
Mo bâ wokongo so zo ayeke na ni tongana ti so Jéhovah abâ na ni?
“Amembre ti tere so a bâ a tene ala woko ahon ambeni, ala si ayeke kota ye biani.”—1 ACOR. 12:22.
1, 2. Ngbanga ti nyen Paul alingbi biani ti zia tere ti lo na place ti azo so awoko?
E KUE ngoi na ngoi e yeke woko. Koro wala mbeni kete kobela alingbi ti sara si e yeke na ngangu pëpe ti sara akua so e yeke na ni ti sara. Me gbu li ti mo kete tongana tere ti mo ason asara pëpe gi dimanche oko wala use me tere ti mo ason asara nze mingi. Na yâ ti angoi tongaso, mo ye ti tene amba ti mo azia tere ti ala na place ti mo ti hinga kpale ti mo.
2 Na ambeni ngoi bazengele Paul awoko ngbanga ti so a sara aye ti ngangu na lo na gigi ti congrégation nga na yâ ti congrégation. Fani mingi lo bâ so lo lingbi ti sara ye oko ape (2 aCor. 1:8; 7:5). Tongana Paul agbu li ti lo na ndo ti aye ti ngangu so asi na lo na yâ ti gigi ti lo, lo tene: “Zo wa la si awoko, si mbi woko pëpe?” (2 aCor. 11:29). Na ndo ti amembre ti congrégation oko oko so ayeke tongana amembre ti tere ti zo, Paul atene so ala so “a bâ a tene ala woko ahon ambeni, ala si ayeke kota ye biani”. (1 aCor. 12:22). Lo ye ti tene nyen la? Ngbanga ti nyen a lingbi e bâ azo so mo bâ mo tene ala woko ahon ambeni tongana ti so Jéhovah abâ ala? Tongana e sara tongaso ye ti nzoni wa e yeke wara?
BANGO NDO TI JÉHOVAH NA NDO TI WOKONGO SO ZO AYEKE NA NI
3. Nyen la alingbi ti sara si e duti na nzoni bango ndo ape na ndo ti ala so ayeke na bezoin ti mungo maboko na yâ ti congrégation?
3 E yeke na yâ ti mbeni dunia so azo ayeke sara mandako. Ala bâ na nene ni mingi azo so ayeke ngangu nga angbâ maseka. Mingi ti azo ayeke sara kue ti wara ye so bê ti ala aye nga ala yeke gi ti wara go na ndo ti azo so awoko. E hinga so sarango tongaso ayeke na lege ni ape. Me sân ti tene e hinga, e lingbi ti to nda ti duti na nzoni bango ndo ape na ndo ti azo so ayeke lakue na bezoin ti mungo maboko, même na yâ ti congrégation. A yeke nzoni e duti na bango ndo ti Jéhovah na ndo ti aita ti e.
4, 5. (a) Tongana nyen la tapande so Paul amû na 1 aCorinthien 12:21-23 amû maboko na e ti hinga bango ndo ti Jéhovah na ndo ti wokongo ti azo? (b) Ye ti nzoni wa e yeke wara tongana e mû maboko na zo so awoko?
4 Tapande so ayeke na yâ ti kozo mbeti so Paul atokua na aCorinthien amû maboko na e ti hinga bango ndo ti Jéhovah na ndo ti wokongo so azo ayeke na ni. Na chapitre 12 ni, Paul adabe ti e so même mbeni mbage ti tere ti e so awoko ahon atanga ni kue ayeke sara kua. (Diko 1 aCorinthien 12:12, 18, 21-23.) Ambeni zo so ayeda na tënë ti évolution ake tënë so. Me azo so amanda ye na ndo ti tere ti zo afa so ambeni ye ti tere ti zo so kozo a bâ a tene zo ayeke na bezoin ni ape ayeke sara kota kua. Na tapande, ambeni zo apensé so e yeke pëpe na bezoin ti kete li ti gere ti e; me ala ga ti bâ so, kete li ti gere ti e so ayeke sara si e luti nzoni, gere ti e agbu sese.
5 Tapande so Paul amû afa polele so amembre ti congrégation oko oko kue ayeke na kua. Satan afa so azo ayeke ye oko ape. Me, Jéhovah abâ awakua ti lo kue na nene ni atâa ala so akpa azo so awoko ahon amba ti ala (Job 4:18, 19). Tënë ti Paul so amû maboko na e ti duti na ngia teti kua so e yeke sara na yâ ti congrégation so e yeke dä nga ti duti na ngia teti so e yeke na popo ti bungbi ti aita ti ndo ti lê sese kue. Pensé na ngoi so mo gbu maboko ti mbeni mbakoro so ayeke na bezoin ti tene amû maboko na lo. Peut-être mo tambela lani yeke yeke na lo ti lingbi na tambela ti lo. Tongana e mû maboko na zo, zo ni ayeke wara ye ti nzoni, nga e kue e yeke wara ye ti nzoni. Biani, tongana e mû maboko na amba ti e so ayeke na bezoin ti mungo maboko, e yeke duti na ngia, nga a yeke mû lege na e ti kanga bê ahon ti kozo, ti ndoye amba ti e nga ti kpengba na lege ti yingo ahon ti kozo (aÉph. 4:15, 16). Babâ ti e ti ndoye ahinga so congrégation so abâ na nene ni aita kue so ayeke na yâ ni, même ala so ayeke na awokongo, asara ye na lege ni nga na ndoye.
6. Ngbanga ti nyen na ambeni ngoi Paul asara lani kua na tënë ‘wokongo’ nga na tënë “ngangu”?
6 Na yâ ti mbeti so Paul asû na aCorinthien lo sara kua na tënë ‘wokongo’ nga na tënë “ngangu pëpe” ti sara tënë ti lege so azo so ayeke aChrétien ape ayeke bâ na ala so ayeke aChrétien. Nga na mbeni ngoi, lo sara tënë ti lo wani tongana mbeni zo so ayeke na ngangu ape (1 aCor. 1:26, 27; 2:3). Paul asara nga tënë ti aChrétien so ayeke lani “ngangu” me lo ye ti tene pëpe so ambeni Chrétien ayeke kota ahon amba ti ala (aRom. 15:1). Lo ye ti tene gi so a lingbi aChrétien so ahinga ye akanga bê na mbage ti ala so ahinga ye mingi ape.
E YEKE NA BEZOIN TI CHANGÉ BANGO NDO TI E?
7. Aye wa la alingbi ti sara si e mû maboko pëpe na azo so ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na ala?
7 Tongana e mû maboko na “awanzinga”, e yeke sara ye tongana ti Jéhovah nga lo yeke bâ e na nzoni lê (Ps. 41:2; aÉph. 5:1). Me tongana e yeke na nzoni bango ndo pëpe na ndo ti azo so ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na ala, a lingbi ti sara si na ambeni ngoi e mû maboko na ala pëpe. Wala tongana e hinga tënë so e lingbi ti tene na azo so ayeke na yâ ti kpale ape, kamene alingbi ti sara e nga e lingbi ti kpe ala. Cynthia, * mbeni ita-wali so koli ti lo ake lo atene: “Tongana aita akpe mo wala ala sara pëpe ye so mo ye ti tene anzoni kamarade asara na mo, vundu alingbi ti sara mo. Na ngoi so mo yeke na yâ ti akpale, mo yeke na bezoin ti tene azo aga nduru na mo.” David nga kue asara vundu na ngoi so akamarade ti lo azia lo.—Ps. 31:13.
8. Nyen la ayeke mû maboko na e ti zia tere ti e mingi na place ti amba ti e?
8 Tongana e hinga so ambeni ita ti e awoko ndali ti so ala yeke na kobela, ala yeke na yâ ti kota vundu wala ndali ti so ala lango place oko na afami ti ala so ayeke aTémoin ape, a yeke sara si e zia tere ti e mingi na place ti ala. Peut-être mara ti kpale so alingbi ti si na e mbeni lâ. Azo ti Israël ayeke lani awayere na Égypte nga ala woko. Kozoni si ala lï na Sese ti Zendo, a tene na ala so a lingbi “bê ti [ala] akpengba” pëpe na mbage ti aita ti ala so ayeke na yâ ti vundu. Jéhovah aye lani ti tene azo ti Israël amû maboko na aita ti ala so ayeke lani awayere nga so awoko.—Deut. 15:7, 11; Lév. 25:35-38.
9. Mû mbeni tapande ti fa kozo ye so a lingbi e sara na ngoi so e yeke mû maboko na aita ti e so ayeke na yâ ti akpale.
9 A lingbi na lege ti yingo e dë bê ti aita ti e so ayeke na yâ ti angangu kpale ahon ti tene e fâ ngbanga na ndo ti ala wala e duti na kite na ndo ti ala (Job 33:6, 7; Mat. 7:1). Na tapande, tongana mbeni zo ti kpengo na moto asara ndao na lo wara kä si a gue na lo hio na hôpital, eskê awanganga ayeke gi ti hinga wala lo la lo sara si ndao ni asi so? Ên-ën, ala yeke gi hio ti soigné lo. Legeoko nga, tongana mbeni ita ti e awoko teti akpale so lo yeke na ni, kozo ye so a lingbi e sara hio ayeke ti mû maboko na lo na lege ti yingo.—Diko 1 aThessalonicien 5:14.
10. Tongana nyen la azo so e bâ e tene ala woko alingbi biani ti duti “azo ti mosoro na lege ti mabe”?
10 Tongana e mû ngoi ti gbu li ti e na ndo ti dutingo ti aita ti e, a lingbi ti mû lege na e ti hinga so ala woko ape. Gbu li ti mo na ndo ti aita-wali so teti angu mingi akoli ti ala akanga lege na ala. Ambeni mo bâ mo tene ala woko me ala fa so ala yeke na kpengba mabe nga ala yeke ngangu. Tongana mo bâ mbeni ita-wali so gi lo oko la lo yeke ga lakue na bungbi na molenge ti lo wala na amolenge ti lo, bê ti mo apika pëpe ti bâ ngangu so lo yeke sara nga mabe so lo yeke na ni? Pensé nga na ndo ti amaseka so angbâ ti voro Jéhovah atâa akpale so ala yeke wara na ekole. Tongana e pensé na ndo ti aye kue so aita ti e ayeke sara ti voro Jéhovah, a yeke mû maboko na e ti bâ ala tongana “azo ti mosoro na lege ti mabe” atâa e bâ e tene ala woko.—Jacq. 2:5.
DUTI NA BANGO NDO TI JÉHOVAH
11, 12. (a) Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti duti na bango ndo ti Jéhovah na mbage ti azo so awoko? (b) E manda nyen na lege ti sarango ye ti Jéhovah na mbage ti Aaron?
11 Tongana e bâ lege so Jéhovah ayeke leke na akpale so awakua ti lo ayeke na ni, a yeke mû maboko na e ti duti na bango ndo ti lo na mbage ti aita ti e so awoko. (Diko Psaume 130:3.) Na tapande tongana mo yeke lani dä na tere ti Moïse na ngoi so Aaron ayeke gi ti fa na lo araison so asara si lo sara kete bagara ti lor, bê ti mo ayeke duti tongana nyen? (Ex. 32:21-24). Wala mo yeke bâ sarango ye ti Aaron tongana nyen na ngoi so Miriam ita ti lo ti wali ahanda lo si ala kasa Moïse teti so lo mû mbeni wali so ayeke wande? (Nom. 12:1, 2). Ka tongana mo yeke lani dä na ngoi so Aaron na Moïse agonda pëpe Jéhovah na ngoi so lo mû na ala ngu na Meriba na lege ti miracle, mo yeke sara ye tongana nyen?—Nom. 20:10-13.
12 Na yâ ti aye so asi so, Jéhovah alingbi lani ti punir Aaron gi na lê ni lê ni. Me Jéhovah ahinga so Aaron ayeke sioni zo ape wala lo sara faute ni na mbana ape. Aaron azia lege na aye so asi wala azo ti sara si lo sara pëpe ye so ayeke nzoni. Me lo yeke nduru ti yeda na afaute ti lo nga lo yeda na awango ti Jéhovah (Ex. 32:26; Nom. 12:11; 20:23-27). Jéhovah abâ gi mabe ti Aaron nga lo bâ so lo yeke nduru ti changé. Angu mingi na pekoni, azo angbâ ti dabe ti ala so Aaron na afami ti lo akpe mbeto ti Jéhovah.—Ps. 115:10-12; 135:19, 20.
13. Mû mbeni tapande so afa ye so e lingbi ti sara ti changé bango ndo ti e.
13 Ti duti na bango ndo ti Jéhovah, a lingbi e gi ti hinga bango ndo ti e na mbage ti azo so e bâ ala tongana azo so awoko (1 Sam. 16:7). Na tapande, e yeke sara ye tongana nyen na mbage ti mbeni maseka so asara hange pëpe na angia so lo yeke soro wala so sarango ye ti lo ayeke na lege ni pëpe? A lingbi e pensé na ndo ti ye so e lingbi ti sara ti mû maboko na lo ti tene lo mû anzoni desizion ahon ti tene e kasa lo. E lingbi ti mû li ni ti mû maboko na mbeni zo so ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na lo. Tongana e sara tongaso, a yeke sara si e zia tere ti e na place ti aita ti e nga e yeke ye ala mingi.
14, 15. (a) Bê ti Jéhovah ayeke tongana nyen na mbage ti Élie na ngoi so Élie asara mbeto? (b) E manda nyen na lege ti ye so asi na Élie so?
14 Tongana e pensé na ndo ti sarango ye ti Jéhovah na mbage ti awakua ti lo so bê ti ala anze, a yeke mû maboko na e ti bâ mawa ti amba ti e mingi. E yeke na tapande ti prophète Élie. Lani Élie asara pëpe mbeto ti aprophète ti Baal 450, me na ngoi so lo mä so Gbia-wali Jézabel aye ti fâ lo lo kpe. Na pekoni so lo tambela teti akilomètre 150 ti gue na Béer-Séba, lo gue na yando. Teti so lo woko kue na peko ti tambela so lo sara na gbe ti lâ so asu ngangu mingi, lo duti na gbe ti mbeni keke na lo “hunda ti kui”.—1 aGbia 18:19; 19:1-4.
15 Bê ti Jéhovah ayeke tongana nyen na ngoi so lo bâ prophète ti lo so ayeke be-ta-zo na yâ ti kpale so? Jéhovah ake wakua ti lo so ndali ti so lo yeke na kota vundu nga lo sara mbeto? Ên-ën. Jéhovah ahinga so Élie ayeke na awokongo na lo tokua mbeni ange ti mû maboko na lo. Lege use ange ni awa lo ti te ye tongaso si tambela so lo yeke gue “ahon ndo ti [lo]” ape. (Diko 1 aGbia 19:5-8.) Jéhovah amä prophète ti lo na lo mû maboko na lo kozoni si lo fa na lo aye so lo lingbi ti sara.
16, 17. Tongana nyen la e lingbi ti bâ lege ti aita ti e tongana ti so Jéhovah asara na Élie?
16 Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana Nzapa ti e so ayeke bâ lege ti zo? A lingbi e dö pëpe ti mû wango hio na zo (aProv. 18:13). Kozoni kue ayeke nzoni e zia tere ti e na place ti azo so apensé so ala ‘kpa ti tene a mû gonda na ala mingi pëpe’ ndali ti aye so asi na ala (1 aCor. 12:23). Tongana e sara tongaso, e yeke hinga bezoin ti amba ti e na e yeke mû maboko na ala alingbi na bezoin ti ala.
17 Pensé na ye so asi na Cynthia so e sara tënë ti lo fade so koli ti lo ake lo na amolenge use. Lo bâ so lo ngbâ gi lo oko na amolenge ti lo. Nyen la ambeni ita asara? Lo tene: “Na pekoni so e iri aita na téléphone ti sara na ala tënë ti ye so asi so, na yâ ti penze ngbonga 45 ala si na yanga-da ti e. Aita ni atoto. Ala ngbâ na ndo ti e teti alango use wala ota tongaso. Teti so e te ye nzoni ape nga vundu ahon ndo ti e, ala gue na e na yanga-da ti ala teti mbeni ngoi.” Ye so asi so adabe ti e na tënë ti Jacques so lo tene: “Tongana mbeni ita-koli wala ita-wali ayeke na bongo pëpe nga kobe ti lango ni so atia lo, me mbeni zo na popo ti ala atene na ita so: ‘Mo gue nzoni, mo tomba dê na tere ti mo na mo te ye nzoni’, na ala mû na lo pëpe aye so atia lo, nzoni ti nyen si tënë so ayeke sara na lo? Tongaso nga, mabe so ayeke na akusala ni pëpe akui awe.” (Jacq. 2:15-17). Grâce na mungo maboko so aita amû na Cynthia na amolenge ti lo, gi nze omene na pekoni, ala wara ngangu ti sara kua ti pionnier auxiliaire.—2 aCor. 12:10.
AYE TI NZONI SO AZO MINGI AWARA
18, 19. (a) Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na azo so teti mbeni ngoi ala woko? (b) Tongana e mû maboko na ala so awoko, zo wa la ayeke wara ye ti nzoni dä?
18 Peut-être mo hinga awe na lege ti ye so asi na mo so ti tene zo awara ngangu nzoni na peko ti mbeni kobela so asara lo aninga, a yeke mû ngoi mingi. Legeoko nga, a hunda ngoi mingi ti tene mbeni ita ti e so awoko teti aye ti ngangu so asi na lo akiri awara ngangu na lege ti yingo. Biani, lo yeke na bezoin ti kpengba mabe ti lo wani na lege so lo yeke manda Bible lo wani, lo yeke sambela nga lo yeke sara ambeni ye so a hunda na aChrétien ti sara. Me e yeke fa so e kanga bê ti e na ita ti e so juska lo kiri lo wara ngangu? Na yâ ti angoi ni so e yeke ngbâ ti ndoye lo? E yeke sara kue ti mû maboko na ala so awoko teti mbeni ngoi si ala bâ so e bâ ala na nene ni nga e ndoye ala?—2 aCor. 8:8.
19 Zia e hinga so tongana e yeke mû maboko na aita ti e, e yeke duti na ngia so zo ayeke wara gi tongana lo mû ye na zo. E yeke maï bibe so ayeke mû lege na e ti zia tere ti e na place ti amba ti e nga ti kanga bê. Aye ti nzoni so ayeke ga na pekoni ayeke nzere na mo mingi. Aita kue ayeke yapu na yâ ti congrégation nga ala yeke ndoye tere mingi. Na ndo ni, e yeke mû tapande ti Jéhovah so abâ zo oko oko na nene ni. Biani, e kue e yeke na anzoni raison ti sara ye alingbi na wango so a hunda na e ti “mû maboko na ala so awoko”.—Kus. 20:35.
^ par. 7 A changé iri ni.


c: text/html

text:
CHAPITRE 47
A zingo mbeni maseka-wali na kuâ
MATTHIEU 9:18, 23-26 MARC 5:22-24, 35-43 LUC 8:40-42, 49-56
JÉSUS AZINGO MOLENGE-WALI TI JAÏRUS
Jaïrus kue abâ tongana nyen la Jésus asava wali so mênë ayeke ga na tere ti lo so. Tongaso, Jésus apeut ti sava molenge ti lo, atâa so ti lo, ‘ti si na l’heure so, âmanke molenge ti lo ti wali ni akui awe.’ (Matthieu 9:18). Eskê a peut ti sara nga mbeni ye encore ndali ti molenge ni la?
Na ngoi so Jésus angbâ ti sara tënë na wali so lo sava fade lo so, ambeni koli alondo na yanga-da ti Jaïrus aga. Ala tene na Jaïrus ni atene: “Molenge ti mo ti wali akui awe. Mo ngbâ ti son li ti Maître ngbanga ti nyen?”—Marc 5:35.
So sioni tokua! Koli so, so azo ayeke mû nengo na lo mingi so, lo la fadeso ye ahon ngangu ti lo so! Oko molenge ti lo ti wali la akui so. Me, teti so Jésus amä nga tokua ni so, lo tourné na mbage ti Jaïrus, na lo dë bê ti lo, lo tene: “Sara mbeto ape. Duti gi na mabe awe.”—Marc 5:36.
Na pekoni, Jésus na Jaïrus ague na da ti lo. Tongana ala si kâ, ala wara gbâ ti azo. Azo ni ayeke toto, ala yeke dema na ala yeke pika ndo ti kate ti ala na vundu. Jésus angbâ fadeso alï na yâ ti da ni, na lo sara mbeni tënë so azo ni agi li ti ala na ni gbä. Lo tene: “Molenge ni akui ape, me lo lango langongo.” (Marc 5:39). Na mango tënë ni so, azo ni ahe Jésus na ngia. Ala hinga so molenge ni akui awe. Ye oko, na sarango kua na ngangu so Nzapa amû na lo, Jésus ayeke fa ande na ala so a peut ti zingo azo na kuâ, legeoko tongana ti so a yeke zingo ka mbeni zo na yâ ti kota lango.
Jésus atene na azo kue ti sigi, a ngbâ gi Pierre, Jacques, Jean nga na babâ na mama ti molenge-wali ni. Jésus na azo oku so ague na place so a zia molenge-wali ni dä. Jésus agbu maboko ti molenge-wali ni na lo tene: “‘Talitha kumi,’ so nda ni aye ti tene ‘Maseka-wali, mbi tene na mo: Londo!’” (Marc 5:41). Gi na lê ni lê ni, maseka-wali ni alondo na lo komanse ti tambela. Tara ti bâ tongana nyen la tere ti Jaïrus na wali ti lo anzere mingi. Ti fa na azo so molenge-wali ni ayeke biani na fini, Jésus ahunda ti tene a ga na ye ti tengo na molenge ni.
Tongana ti so lo tene lani na azo so lo sava ala, Jésus atene na babâ na mama ti molenge ni ti tene ala sara tënë ti ye ni so na zo oko ape. Me, teti so tere ti ala nzere mingi, babâ na mama ni nga na ambeni zo nde asara si tënë ni amû “yâ ti ndo ni kue.” (Matthieu 9:26). Ka mo, tongana a yeke fade mo la a zingo mbeni zo so mo ye lo mingi tongaso, tere ti mo ayeke nzere ti sara tënë ti ye ni so na azo ape? Molenge-wali so ayeke use zo so Bible atene Jésus a zingo lo na kuâ.
TI HINGA AMBENI TËNË
A yeke zingo ande biani azo so akui awe?
Mbeni zo so mo ye lo mingi akui? Pendere zendo so Bible asara tënë ni alingbi ti dë bê ti mo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) AVRIL 2016
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 30 ti mai ti si na lango 26 ti juin ngu 2016.
Fango tënë ti mo ayeke tongana ngu ti pere?
Tongana nyen la kua ti fango tënë ti mo alingbi biani ti sara nzoni na zo, ti dë bê ti zo nga ti bata fini ti zo?
Tongana e duti be-ta-zo Jéhovah ayeke bâ e na nzoni lê
Nyen la e manda na lege ti mbaï ti Bible so asara tënë ti Jephté na molenge ti lo?
Mo hinga ti bâ aye na yâ ti li mo nzoni?
A lingbi ti ga na mo kpale, wala asara si mo ga nzoni zo.
“Zia si gbungo ngangu asara kua ti lo kue”
Nyen la ayeke kota ye na ngoi so e tingbi na mbeni ye so atara gbungo ngangu ti e? Apendere tapande wa la alingbi ti mû maboko na e ti gbu ngangu?
Ngbanga ti nyen a lingbi e bungbi oko ti voro Jéhovah?
Ti gue na abungbi ayeke ga na ye ti nzoni na mo, na amba ti mo nga ayeke zia ngia na bê ti Jéhovah. Mo bâ ni tongana nyen?
Angbene sœur ti Catholique aga atâ ita ti yingo
Nyen la apusu ala ti zia couvent na pekoni ti zia lege ti afango ye ti eglize Catholique?
Ngbâ ti duti nde na yâ ti dunia so kangbi ayeke dä so
Akpengba ye osio so ayeke leke mo ndali ti akpale so mo ku tere ti mo na ni ape nga so alingbi ti tara dutingo nde ti mo.
Atënë so azo ahunda
Ye so afa atene ye so ayeke ga ayeke si biani nga na kpongo nzoroko so Chrétien oko oko so a soro lo ti gue na yayu ayeke wara na mbage ti Nzapa ayeke nyen?


text:
1Christ abaa pasi na ya ti tere ti lo ti zo. Tongaso, ala nga, ala hinga biani na be ti ala atene, zo so abaa pasi na ya ti tere ti lo ti zo, lo kangbi na siokpari awe. Alingbi tënë so aduti na be ti ala tongana mbeni ye ti bira. 2Tongaso, ngoi so angba na ala ti duti na fini na sese so, ala sara ye na lege ti nzara ti be ti ala pepe, me na lege so be ti Nzapa aye. 3Ando, ala mu ngoi mingi ti sarango na aye tongana ti azo so ahinga Nzapa pepe. Ala yeke sara aye ti ndumba, ala yeke sara nzara ti aye ti amba ti ala, ala yeke angbaa ti samba, ala yeke sara matanga ti te, ti nyon butuma, ala yeke voro anzapa nde, ye so akpa titene zo asara ni pepe. 4Fadeso, li ti azo ni akpe, ngbanga ti so ala, a-ita, ala yeke sara mbeni pepe asioni sarango ye ti kirikiri so ala na azo ni abongbi ando si ayeke sara ni. Tongaso, azo ni ayeke zonga ala. 5Me fade azo ni ayeke luti na le ti Nzapa ti fa peko ti aye so ala sara, Nzapa so ayeke nduru ti fâ ngbanga ti azo so ade na fini na ala so akui awe. 6Ndani laa a fa nga ando Nzoni Tënë na azo so akui awe. A fâ ngbanga ti ala alingbi na ye so ala sara tongana ti azo kue. Fadeso, na lege ti Yingo, ala lingbi ti duti na fini tongana ti Nzapa. 7Ye kue aga nduru ti hunzi awe. Tongaso, alingbi ala sara ye na ndara, le ti ala akpengba, tongaso si ala lingbi ti sambela. 8Kozoni kue, ala ye tere na popo ti ala na be ti ala kue, ngbanga ti so ndoye ayeke zi asiokpari mingi. 9Ala yamba amba ti ala nzoni na ndo ti ala, me na dikongo tënë na gbe ti go ti ala pepe. 10Nzapa amu amatabisi nde nde na zo oko oko. Tongaso, ayeke nzoni zo oko oko amu matabisi ni ti sara na nzoni na amba ti lo. Fade ala yeke ga anzoni ndombe ti aye nde nde ti Nzapa so lo mu na ala na lege ti nzoni be ti lo. 11Tongana mbeni zo ayeke fa tënë, alingbi lo fa gi tënë ti Nzapa. Tongana mbeni zo ayeke sara kua ndali ti amba ti lo, alingbi lo sara ni na ngangu so Nzapa amu na lo, tongaso si na ya ti aye kue, azo agonda Nzapa na lege ti Jésus Christ. Gonda na ngangu ayeke ti Nzapa, kpu na kpu! Amen. 12A-ita ti mbi so mbi ye ala mingi, li ti ala akpe pepe na wâ ti pasi so ala yeke na ya ni so! Ala baa ni tongana mbeni fini ye pepe. 13Me ala duti na ngia tongana ala yeke baa pasi tongana ti so Christ abaa ando so. Tongaso, na ngoi so azo ayeke baa ande gonda ti lo, ala nga, be ti ala ayeke si singo na ngia. 14Ti ala nzoni, tongana azo ayeke zonga ala ndali ti iri ti Christ!Ti ala nzoni, ngbanga ti so Yingo ti gonda, so ti tene Yingo ti Nzapa, ayeke duti na ndö ti ala! 15Alingbi mbeni zo oko na popo ti ala abaa pasi pepe ndali ti tënë ti fango zo, wala tënë ti nzi, wala tënë ti sarango sioni ye, wala tënë ti yorongo yanga na ya ti tënë ti mbeni zo. 16Me tongana zo ni abaa pasi ndali ti so lo yeke zo ti Christ, alingbi kamene asara lo pepe; me alingbi lo mu singila na Nzapa ndali ti iri ti Christ so ayeke na ndö ti lo. 17Biani, ngoi so e yeke daa ayeke ngoi so Nzapa ayeke to nda ti fango ngbanga ti azo ti da ti lo. So Nzapa ayeke to nda ti fango ngbanga ti e kozoni so, fade ti azo so ake ti ma na be na Nzoni Tënë ti Nzapa ayeke duti tongana nyen? 18Mbeti ti Nzapa atene: “Tongana ayeke ngangu na zo ti mbirimbiri ti soo kuâ, fade ti zo ti sioni na zo ti sarango siokpari ayeke duti tongana nyen?” 19Tongaso, azo so ayeke baa pasi tongana ti so Nzapa aye, alingbi ala ngba lakue ti sara nzoni ye, ala mu tere ti ala kue na Nzapa, lo so lo sara ye kue si lo yeke sara ye alingbi na peko ti tënë ti yanga ti lo.
Copyright
Learn More


text:
Avidéo ti nduru tënë ti ambeti ti Bible
Angbongboro tënë na ndo ti mbeti oko oko ti Bible.
Nduru tënë ti mbeti ti Esdras
Jéhovah asara ye alingbi na zendo ti lo ti zi awakua ti lo na Babylone na ti kiri na tâ vorongo lo na Jérusalem.
Nduru tënë ti mbeti ti Néhémie
Mbeti ti Néhémie ayeke na apendere ye mingi so atâ zo so ayeke voro Nzapa alingbi ti manda ye dä laso.
Nduru tënë ti mbeti ti Esther
Aye ti ngangu so asi lani na ngoi ti Esther ayeke sara si mo yeke kiri ti zia bê ti mo kue na ngangu so Jéhovah ayeke na ni ti zi awakua ti lo na yâ ti aye ti ngangu laso.
Nduru tënë ti mbeti ti Job
Azo kue so andoye Jéhovah ayeke wara ande atara. Mbaï ti Job afa na e so e lingbi biani ti ngbâ be-ta-zo nga ti mû mbage ti droit ti Nzapa ti komande dunia kue.
Nduru tënë ti mbeti ti Psaume
Mbeti ti Psaume amû mbage ti droit ti Jéhovah ti komande dunia kue, amû maboko na azo so aye lo nga adë bê ti ala. A fa nga so dunia so ayeke changé ande na lege ti Royaume ti lo.
Nduru tënë ti mbeti ti aProverbe
Gi ti hinga awango so alondo na Nzapa na ndö ti aye nde nde so alingbi ti si na yâ ti gigi ti mo: alondo na atënë ti dengo buze ti si na atënë ti sewa.
Nduru tënë ti mbeti ti Zo-ti-fa-tene
Gbia Salomon afa aye so ayeke biani akota ye na yâ ti gigi ti zo nga lo fa kangbi so ayeke na popo ni na aye so ague nde na ndara so alondo na Nzapa.
Nduru tënë ti mbeti ti Bia ti Salomon
A sara tënë ti tâ ndoye ti maseka-wali ti Sulem na mbage ti mbeni berger so ade maseka tongana ‘tâ menga-wa ti Jéhovah.’ Ngbanga ti nyen?
Nduru tënë ti mbeti ti Ésaïe
E yeke wara na yâ ti mbeti ti Ésaïe tâ prophétie so alingbi ti sara si e duti na confiance encore mingi na Jéhovah, Lo so asara si azendo ti lo aga tâ tënë nga Nzapa ti salut ti e.
Nduru tënë ti mbeti ti Matthieu
Manda ambeni ngbongboro tënë na ndo ti mbeti ti Bible so, kozo ti a-Évangile osio.
Nduru tënë ti mbeti ti Marc
Évangile ti Marc la ayeke nduru mingi na popo ti a-Évangile. A fa ye so Jésus ayeke sara ande tongana lo komande tongana Gbia ti Royaume ti Nzapa.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | ROYAUME TI NZAPA AYEKE GA NA MO ANZONI YE WA?
Royaume ti Nzapa: Ndani so a yeke kota ye na lê ti Jésus
Na ngoi ti kua ti Jésus na sese ge, lo sara tënë lani na ndo ti aye mingi. Na tapande, lo fa na adisciple ti lo tongana nyen ti sambela, tongana nyen ti nzere na lê ti Nzapa nga tongana nyen ti wara tâ ngia (Matthieu 6:5-13; Marc 12:17; Luc 11:28). Me, ye so lo sara tënë na ndo ni mingi ahon atanga ni kue ayeke Royaume ti Nzapa, na a yeke ye so agbu bê ti lo lani mingi la. —Luc 6:45.
Tongana ti so e bâ na yâ ti article so ahon, fini ti Jésus aluti lani mingi gi na ndo ti fango nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa (Luc 8:1). Lo tambela lani na gere akilomètre ngbangbo mingi na yâ ti kodoro ti Israël kue ti fa ye na azo na ndo ti Royaume ti Nzapa. E yeke wara mbaï ti fango tënë ti Jésus na yâ ti aÉvangile osio ti yâ ti Bible, so tënë Royaume asigigi na yâ ni ahon fani 100 tongaso. Mingi ti atënë ni so asigigi na yâ ti fango tënë ti Jésus, me so ayeke gi kete mbage ti atënë so lo tene na ndo ti Royaume ti Nzapa la. —Jean 21:25.
Tënë ti Royaume ni agbu lani bê ti Jésus mingi tongaso ngbanga ti nyen? A yeke ngbanga ti so lo hinga so lo la Nzapa asoro lo ti duti tongana Gbia ti Royaume ni (Ésaïe 9:5; Luc 22:28-30). Me, Jésus agi lani pëpe ti wara kota ndo na popo ti azo wala ti gi gloire ti lo wani (Matthieu 11:29; Marc 10:17, 18). Lo fa tënë ti Royaume ni ti gi gi na nzoni ti lo wani ape. Me, tënë ti Royaume ni agbu bê ti lo ngbanga ti so lo hinga ye so Royaume ti Nzapa ni * ayeke sara ande ndali ti azo so lo ye ala, so ti tene Babâ ti lo ti yayu nga na adisciple ti lo.
AYE SO ROYAUME NI AYEKE SARA ANDE NDALI TI IRI TI BABÂ TI JÉSUS
Jésus aye Babâ ti lo ti yayu mingi (aProverbe 8:30; Jean 14:31). Apendere sarango ye ti tere ti Babâ ti lo ni anzere na lo mingi, asarango ye tongana ndoye, bango mawa ti zo nga na sarango ye ti mbilimbili (Deutéronome 32:4; Ésaïe 49:15; 1 Jean 4:8). Tongana Jésus amä atënë ti mvene so a yeke tene na ndo ti Babâ ti lo, a doit ti son bê ti lo mingi. Na tapande, amvene so a tene apasi so azo ayeke bâ asara ye oko na ndo ti Nzapa ape nga so a tene Nzapa la aye si e yeke bâ pasi so. A yeke ndali ti amara ti mvene tongaso la si Jésus ayeke lani na kota nzara ti “fa nzoni tënë ti royaume”, ngbanga ti so lo hinga lo tene Royaume ni la ayeke sara ande si iri ti Babâ ti lo aga nzoni-kue (Matthieu 4:23; 6:9, 10). Me, Royaume ni ayeke sara ande ni tongana nyen?
Na lege ti Royaume ni so, Jéhovah ayeke ga ande na akota changement ndali ti nzoni ti azo kue. “Lo yeke mbô [ande] ngu ti lê kue” na lê ti azo so ayeke be-ta-zo na lo. Lo yeke zi ande aye kue so asara si ngu ti lê ti azo asigigi, so aye ti fa so “kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe.” (Apocalypse 21:3, 4). A yeke na lege ti Royaume ni so la si Nzapa ayeke zi ande pasi ti azo kue. *
So Jésus ayeke lani na kota nzara ti fa tënë na azo na ndo ti Royaume ni so adö bê ti e ape. Lo hinga lo tene a yeke na lege ti Royaume ni la si azo ayeke hinga ande atene Babâ ti lo ayeke tâ na ngangu mingi nga so lo yeke zo so ahinga ti bâ mawa ti azo (Jacques 5:11). Jésus ahinga nga so azo so lo ye ala, wala azo so amä yanga ti Nzapa ayeke wara ande anzoni ye grâce na Royaume ni.
AYE SO ROYAUME NI AYEKE SARA ANDE NDALI TI AZO SO AMÄ YANGA TI NZAPA
Jésus ayeke lani na yayu na tere ti Babâ ti lo, angu mingi, kozo ti tene lo ga na ndo ti sese ge. A yeke na lege ti Molenge ni la si Babâ ni asara atanga ti aye kue, aye tongana yayu nga na atongoro gbani gbani, so zo alingbi ti diko ni kue ape, nga na pendere sese ti e juska na anyama nga na tanga ti aye kue so ayeke na fini na ndo ti sese ni (aColossien 1:15, 16). Na yâ ti aye ni so kue, a yeke azo la Jésus awara lani “ngia na popo ti” ala. —aProverbe 8:31.
Ndoye so Jésus ayeke na ni lani na mbage ti azo la apusu lo ti fa tënë na ala. Gi na tongo nda ni, lo tene na azo polele so ni ga na sese ti “fa nzoni tënë” na azo so ayeke na bezoin ni (Luc 4:18). Me Jésus atene gi tënë ni na yanga awe ape. Fani mingi, lo sara ambeni ye so afa biani so lo ye azo. Na tapande, mbeni lâ tongana azo abungbi ti mä fango tënë ti Jésus, “mawa ti ala asara lo na lo sava azo ti ala so ayeke na kobela.” (Matthieu 14:14). Lani tongana mbeni koli, so abâ pasi na kobela sioni, afa na Jésus so lo mä na bê so Jésus alingbi biani ti sava lo, mawa asara Jésus ni. Lo tene na lo: “Mbi ye. Zia tere ti mo aga nzoni”; na tere ti koli ni aga nzoni (Luc 5:12, 13). Nga, tongana Jésus abâ kamarade ti lo Marie ayeke toto kuâ ti ita ti lo Lazare, Jésus ‘adema na yâ ti bê ti lo na vundu asara lo.’ Nga, lo ‘toto na ngu ti lê.’ (Jean 11:32-36). Me na pekoni, lo sara mbeni ye so adö bê ti azo kue: Lo zingo Lazare ni na kuâ atâa so lo kui asara lango osio awe. —Jean 11:38-44.
Lani Jésus ahinga so azo kue so lo sava kobela ti ala lani ayeke kiri ti tï kobela mbeni lâ, nga ala so lo zingo ala na kuâ ayeke kiri ti kui mbeni lâ. Me, Jésus ahinga nga so ande Royaume ti Nzapa ayeke ga ti hunzi amara ti akpale ni so biaku biaku. A yeke ndali ni la, Jésus asara gi amiracle awe ape, me lo fa nga “nzoni tënë ti royaume” na bê ti lo kue (Matthieu 9:35). Amiracle ni afa gi kete yanga ti aye so Royaume ti Nzapa ayeke ga ande ti sara na ndo ti dunia mobimba kue. Bâ azendo so Bible amû na ndo ti ngoi ni so.
Kobela ayeke hunzi ande.
“Na lâ ni kâ, fade lê ti awaziba alungula, na mê ti awambongi alungula nga. Na lâ ni kâ, fade zo so azin ahuru tongana tagba, na menga ti awabuburu asara bia.” Nga “Fade wakodoro atene pëpe, Mbi yeke na kobela.” —Ésaïe 33:24; 35:5, 6.
Kuâ ayeke duti ande dä ape.
‘Sese ni aga ye ti héritier ti azo ti mbilimbili, na fade ala duti dä lakue.’ —Psaume 37:29.
“Lo hunzi kui teti lakue lakue; fade Seigneur L’Éternel ambô ngule na lê ti azo kue.” —Ésaïe 25:8.
A yeke zingo ande azo so akui.
“Ala kue so ayeke na yâ ti [adû] ti kuâ ayeke mä ande go ti lo na ala yeke sigigi.” —Jean 5:28, 29.
“A yeke zingo ande [azo] na kuâ.” —Kusala 24:15.
Azo kue ayeke wara ande da ti lango nga na kua ti sarango ni.
“Fade azo asara da, na ala duti na yâ ni; fade ala lu vigne na yaka, na ala te lê ni. Fade azo asara da si mbeni zo aduti na yâ ni pëpe; fade ala lu ye si mbeni zo ate pëpe; . . . azo ti Mbi so Mbi iri ala, fade ala wara ngia na kusala ti maboko ti ala teti lâ mingi.” —Ésaïe 65:21, 22.
Bira ayeke hunzi ande.
“Lo sara si bira awe juska na nda ti sese.” —Psaume 46:10.
“Fade mara ayä épée na tere ti mbeni mara pëpe, na fade ala manda lege ti sara bira mbeni pëpe.” —Ésaïe 2:4.
Nzara ayeke hunzi ande.
“Sese alë lengo; fade Nzapa, même Nzapa ti e, airi tënë nzoni na ndo e.” —Psaume 67:7.
“Fade le-kobe ayeke mingi na sese na li ti ahoto.” —Psaume 72:16.
Yere ayeke hunzi ande.
“Azo so ye amanke ala mingi, fade A girisa ala lakue pëpe.” —Psaume 9:19.
“Fade Lo sö zo so ye amanke lo mingi tongana lo toto na Lo. Fade Lo sara be-nzoni na wanzinga na zo so ye amanke lo mingi, na Lo sö âme ti ala so ye amanke ala mingi.” —Psaume 72:12, 13.
So mo bâ aye so Royaume ti Nzapa ayeke sara ande so, mo hinga fadeso ndani so Royaume ni ayeke kota ye na lê ti Jésus so? Na ngoi so lo yeke lani na sese ge, lo ye lani mingi ti fa tënë ti Royaume ni na azo so aye ti mä ni, ngbanga ti so lo hinga lo tene Royaume ni la alingbi ti hunzi akpale kue so ayeke si laso.
Azendo so Bible asara tënë ni na ndo ti Royaume ni so anzere na mo? Tongana a yeke tongaso, mo yeke sara tongana nyen ti hinga ambeni tënë na ndo ti Royaume ni? Nga, nyen la mo lingbi ti sara ti tene mo nga kue mo wara anzoni ye ni so? Article so ayeke ga na peko so ayeke kiri tënë na ahunda ni so.
^ par. 5 Laso, Jésus ayeke dä na yayu, nga depuis so lo kiri kâ, e yeke sûr so tënë ti Royaume ni angbâ lakue ti gbu bê ti lo. —Luc 24:51.
^ par. 8 Ti hinga ndani so Nzapa azia si azo ayeke bâ pasi, bâ chapitre 11 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni. A yeke nga na ndo ti www.jw.org.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ngbanga ti nyen Nzapa azia lege na aye ti sioni nga na pasi?
Sioni abâ gigi tongana nyen, na ndali ti nyen si Nzapa azia lege na ni juska laso? Pasi ayeke hunzi ande la?


text:
Beku wa ayeke dä ndali ti akotara ti mbi?
A SARA ambeni ngu awe, a hunda mbeni tënë na yâ ti mbeni mbeti-sango (The Chosun Ilbo) ti Corée a tene: “‘Shim Cheong,’ nzoni wali so, so lo hinga nga lani ye oko na ndo ti Jésus ape so, lo gue na enfer?”
Hundango ndo ni so ayeke tâ gi ti mbana ni ngbanga ti so Shim Cheong ayeke mbeni maseka-wali ti yâ ti mbeni tere ti kodoro ti Corée. Lo sara lani asacrifice mingi ti bâ lege ti babâ ti lo so lê ti lo akanga. Depuis kâ juska laso, azo asara nzoni tënë ti lo. Nga, Shim Cheong aga mbeni nzoni tapande ndali ti amolenge-wali ti Corée.
Ti mingi ti azo, ti tene mara ti azo tongana Shim Cheong ayeke gue na enfer ndali ti so ala yeke Chrétien lani ape ayeke na lege ni ape, a yeke même tënë ti songo bê. Tongana a bâ ni nzoni, mbaï ti Shim Cheong ni abâ ti lo gigi depuis, même kozo ti tene tënë ti Christ asi na kete kodoro ti lo ni.
Na yâ ti mbeti-sango ni, a hunda mbeni kota zo ti nzapa ti hinga wala azo so akui sân ti tene ala hinga ye na ndo ti Jésus, ala kue la ayeke gue na enfer ni? Lo kiri tënë, lo tene: “E hinga ape. Nzapa oko la ahinga ye so ayeke si [na mara ti azo tongaso].”
TI WARA SALUT A HUNDA TI SARA NYEN?
Mbeni kota bakari ti aCatholique (The New Catholic Encyclopedia) atene: “Tongana zo aye ti wara salut, a lingbi lo wara batême si. Tongana ti so Christ lo wani, lo tene, tongana a kiri a dü zo na ngu nga na yingo vulu pëpe, lo lingbi pëpe ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa (Jn 3.5).” Mara ti tënë tongaso asara si ambeni zo apensé so azo so akui sân ti wara batême ayeke gue na enfer wala ala yeke bâ pasi na mbeni lege nde na peko ti kuâ ti ala.
Me, ambeni zo mingi abâ ti ala so tënë ni so agbu ngu ape. Azo kutu na kutu la akui, ala hinga Bible ape. Ala gue na lê ti wâ? Bible atene ti lo nyen na ndo ni?
BEKU SO BIBLE ASARA TËNË NI
Bible afa polele so Nzapa ayeke pëpe na sioni bango ndo na ndo ti azo so ahinga andia ti lo ape. Kusala 17:30 atene: “Nzapa akanga lê na ndo ti angoi so ala hinga ye lani pëpe.” Beku wa Bible amû na azo so akui sân ti wara lege ti manda ye na ndo ti Nzapa?
Kiringo tënë ni ayeke na yâ ti tënë so Jésus atene lani na oko ti asioni zo so a kanga lo na tere ti Jésus. Koli ni atene na Jésus: “Dabe ti mo na mbi tongana mo ga na yâ ti royaume ti mo.” Jésus atene nyen na lo? Lo tene: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na mo laso: Mo yeke duti ande na mbi na Paradis.”—Luc 23:39-43.
Jésus aye ti tene na koli ni so lo yeke gue na yayu la? Ên-ën. Ti tene mbeni zo alï na yâ ti Royaume ti yayu, a lingbi “a kiri a dü” lo na ngu nga na yingo si, me ade mara ti ye tongaso asi na koli ni so ape (Jean 3:3-6). Nde na so, Jésus atene gi na lo atene lo yeke duti ande na Paradis. Teti so koli ni ayeke Juif, hinga ape lo hinga tënë ti paradis na ndo ti sese, wala yaka ti Eden, so a sara tënë ni na yâ ti kozo mbeti ti Bible (Genèse 2:8). Zendo so Jésus amû na lo aye ti fa na lo so a yeke zingo ande lo ti duti na Paradis so a yeke kiri ti leke ni na ndo ti sese ge.
Na ndo ni, Bible atene “a yeke zingo ande na kuâ azo ti mbilimbili na azo ti mbilimbili pëpe.” (Kusala 24:15). “Azo ti mbilimbili pëpe” ayeke azo so lâ oko ala sara ye so andia ti Nzapa afa so ape ngbanga ti so ala hinga ni lani ape. Jésus ayeke zingo ande koli ni so, so lo yeke zo ti mbilimbili pëpe, lo na azo kutu mingi mingi so akui ti ala sân ti hinga tâ tënë na ndo ti Nzapa. Na pekoni, na yâ ti Paradis ni kâ, a yeke fa ande andia ti Nzapa na ala, nga ala yeke wara ande lege ti fa so ala ye Nzapa nga ala kpe andia ti lo.
ZINGONGO AZO TI MBILIMBILI PËPE
Tongana a zingo azo ti mbilimbili pëpe na kuâ, fade a yeke fâ ngbanga ti ala alingbi na asioni ye so ala sara ândö so? Ên-ën. A-Romain 6:7 atene: “Zo so akui awe, a zi siokpari ti lo na li ti lo awe.” Azo ti mbilimbili pëpe afuta siokpari ti ala na ngoi so ala kui. A yeke fâ ande ngbanga ti ala alingbi na aye so ala yeke sara ande na peko ti so a zingo ala na kuâ, me pëpe a lingbi na aye so ala sara ândö kozo ti tene ala kui. Ala yeke bâ nzoni dä tongana nyen?
Ti azo ti mbilimbili pëpe, na peko ti so a yeke zingo ala, lege ayeke zi na ala ti manda andia ti Nzapa, so ayeke na yâ ti ambeni mbeti nde na lege ti fä. Na pekoni, a yeke fâ ngbanga ti ala “a lingbi na aye so ala sara”, so ti tene tongana ala sara ye ague oko na andia ni, ala yeke ngbâ na fini, me tongana ala gue nde na ni, ala yeke kui (Apocalypse 20:12, 13). Ti mingi ti azo ti mbilimbili pëpe ni, tongana ala manda tënë ti Nzapa na ala sara ye ague oko na ni, tâ pasa la ala yeke wara ti ngbâ na fini lakue lakue na ndo ti sese ge.
Fango ye ti Bible so amû maboko na azo mingi ti kiri ti mä na bê na Nzapa. Yeong Sug ayeke mbeni oko ti ala. Lo kono lani na yâ ti sewa ti akota Catholique. Ambeni zo ti yâ ti sewa ti lo ayeke abua. Teti so lo ye ti ga soeur, lo lï couvent. Me na pekoni, lo sigigi na couvent ni ngbanga ti so aye so lo bâ kâ azia vundu mingi na bê ti lo. Mbeni ye ni ayeke so, a yeke lani ngangu na lo ti yeda na tënë ti enfer ngbanga ti so, na lo, ti sara pasi na azo na lê ti wâ ayeke na lege ni ape nga ayeke yengo zo la ape.
Na pekoni, mbeni Témoin ti Jéhovah afa versê so na Yeong Sug, so a tene: “Ala so ayeke na fini, ala hinga fade ala kui; me akinda ahinga ye oko pëpe, wala futa ayeke pëpe teti ala.” (Zo-ti-fa-tene 9:5). Témoin ni amû maboko na lo ti bâ so akotara ti lo ayeke bâ pasi pëpe na yâ ti enfer. Me, a yeke tongana mo bâ mo tene ala yeke lango ti ku na ngoi so a yeke zingo ala ande.
So Yeong Sug ahinga so azo mingi ade ti mä tâ tënë ti Bible ape, lo gi ti sara ye alingbi na tënë so Jésus atene na Matthieu 24:14, a tene: “A yeke fa ande nzoni tënë ti royaume so na ndo ti sese kue so azo ayeke dä tongana mbeni tënë ti témoin ndali ti amara kue. Na pekoni, nda ni ayeke ga.” Laso, lo yeke fa nzoni tënë nga na pendere beku ti zingongo ti akuâ so na amba ti lo.
“NZAPA AYEKE SARA KANGBI NA POPO TI AZO PËPE”
Bible atene: “Nzapa ayeke sara kangbi na popo ti azo pëpe, me na yâ ti amara kue, zo so akpe mbeto ti lo na asara ye so ayeke mbilimbili, lo yeke nzere na lê ti Nzapa.” (Kusala 10:34, 35). So ayeke pendere ye so e kue e yeke ku na mbage ti Nzapa la, lo so andoye “mbilimbili na fango ngbanga ti mbilimbili”.—Psaume 33:5.


text:
CHAPITRE 6
Molenge so a sara tënë ti lo lani
NA PEKO TI SO A FÂ JÉSUS NA GANZA, A GUE NA LO NA TEMPLE
Joseph na Marie angbâ na Bethléhem ahon ti tene ala kiri na Nazareth. Tongana a dü Jésus asara lango miombe awe, a lingbi a fâ lo na ganza tongana ti so Ndia ti Nzapa ahunda (Lévitique 12:2, 3). A yeke nga na lango ni so la si a yeke zia iri na ndo ti molenge ni. Tongaso, Joseph na Marie azia iri ti molenge ti ala ni Jésus, gi tongana ti so ange Gabriel afa lani.
Nze oko tongaso na pekoni, Jésus awara lango 40. Fadeso, Joseph na Marie ayeke gue na lo na ndo wa? Ala gue na lo na temple na Jérusalem, so ayo mingi ape na kodro so ala yeke dä. Ndia afa so, tongana mbeni wali adü mbeni molenge-koli, lango 40 na pekoni, a lingbi lo gue na temple, lo mû mbeni sandaga ti zi sioni na tere ti lo.—Lévitique 12:4-7.
Marie asara nga tongaso. Lo gue na akete ndeke use ti mû ni na offrande. Ye so aye ti fa na e so Joseph na Marie ayeke lani azo so ayeke na moyen ape. Ndia afa so zo adoit ti mû koli-taba oko nga na mbeni ndeke na offrande. Me, tongana mama ti molenge ni ayeke na koli-taba ape, lo peut ti mû gi akolokoto use wala lo peut ti mû apigeon use awe. Ni la, teti so Marie ayeke na moyen ape, lo sara tongaso.
Tongana Joseph na Marie asi na temple awe, mbeni mbakoro-koli aga nduru na tere ti ala. Iri ti lo ayeke Siméon. Nzapa atene lani na lo so, kozo ti tene lo kui, lo yeke bâ ande Christ wala Messie so a mû lani zendo ti lo. Yingo vulu ti Nzapa apusu Siméon ti ga na temple na lango ni so, na ge lo tingbi na Joseph na Marie na kete bébé ti ala. Siméon angbâ ayô bébé ni na maboko ti lo.
Na ngoi so Jésus angbâ na yâ ti maboko ti lo, Siméon akiri merci na Nzapa atene: “Fadeso, Kota Gbia ti dunia kue, mo zia lege na mbi ngbâa ti mo ti gue na siriri tongana ti so mo tene, ndali ti so mbi bâ na lê ti mbi awe zo so ayeke sö azo, lo so mo mû lo ti tene azo ti akodro kue abâ lo. Lo yeke lumière so ayeke zi voile so asara si amara ayeke na yâ ti bingo, nga lo yeke gloire ti azo ti mo, azo ti Israël.”—Luc 2:29-32.
Tongana Joseph na Marie amä mara ti tënë ni so, li ti ala akpe. Siméon angbâ airi tufa na ndo ti ala nga lo tene na Marie so, ndali ti molenge ti lo ni so, “azo mingi so ayeke na Israël ayeke tï nga ala yeke kiri ti londo” na fade vundu ayeke sara lo Marie ni mingi, mo bâ mo tene mbeni zango épée la akpo lo alï.—Luc 2:34.
Mbeni zo nga nde ayeke dä na lango ni so. A yeke Anne, mbeni prophète-wali so ayeke na ngu 84. Lo manqué lâ oko ti gue na temple ape. Tâ gi na ngoi ni so, lo ga na tere ti Joseph na Marie nga na bébé ti ala Jésus. Anne akomanse ti kiri merci na Nzapa nga ti sara tënë ti Jésus na azo kue so aye ti mä lo.
Aye so asi lani na temple so adoit ti nzere lani na Joseph na Marie mingi! A yeke tâ tënë, aye so apassé so afa biani so molenge ti ala so ayeke lani Messie so Nzapa asara tënë ti lo.


text:
Mbage 2: Kota Moa juska na zingo azo ti Israël na Egypte
Gi azo miombe si asö kuâ na Kota Moa. Me tongana ngoi ayeke hon, ala wu mingi na sese juska ala ga saki mingi. Ngu 352 na peko ti Kota Moa, a dü Abraham. Nzapa asara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo tongana lo mû na Abraham molenge ti koli so iri ti lo ayeke Isaac. Na popo ti amolenge ti Isaac ti koli use, Nzapa asoro Jacob.
Jacob adü amolenge ti koli 12 na ambeni molenge ti wali nga. Amolenge ti koli ti Jacob 10 ake ngambe ti ala Joseph na ala kä lo si lo ga ngbâa na Egypte. Na pekoni, Joseph aga mbeni kota zo ti komande ti Egypte. Tongana kota nzara asara, Joseph atara aita ti lo ti bâ wala ala gbian bê ti ala awe. Na nda ni, sewa ti Jacob kue, azo ti Israël, ague na Egypte. Aye so asi ngu 290 na peko ti dungo Abraham.
Teti ngu 215, azo ti Israël aduti na sese ti Egypte. Na peko ti kuâ ti Joseph, ala ga angbâa. A si na mbeni ngoi, a dü Moïse, na Nzapa airi lo ti zi azo ti Israël na Egypte. Na MBAGE 2 so, a sara tënë ti aye so asi na yâ ti ngu 857.


text:
Sara ye na mabe tongana ti ala
Na sarango nyen si e yeke bâ nzoni na lege ti tapande ti abe-ta-zo ti yâ ti Bible?
Angoï so aye ni apasë
Acarte nga na angoï so aye ni apasë ayeke mû maboko na mo ti bâ na yâ ti li ti mo lawa nga na ndo wa la abe-ta-zo ti yâ ti Bible ni so aduti na fini dä
Lettre ti Bebungbi
Bebungbi awa azo kue ti wara aye ti nzoni na dikongo nga na mandango buku so ala wani wala na sewa.
Atënë ti tongo nda ni
Na ya ti Bible a yeke wara gbâ ti mbaï ti akoli na awali so ayeke na kota mabe. Anzoni ye wa e lingbi ti wara na lege ti atapande ti ala?
ABEL
“Atâa so lo kui awe, lo ngbâ ti sara tënë”
E lingbi ti manda nyen na ndo ti Abel atâa so Bible asara tënë na ndo ti lo mingui ape?
NOÉ
Lo ‘tambela na Nzapa’
Akpale wa Noé na wali ti lo awara na batango amolenge ti ala? Tongana nyen la ala fa mabe na lekengo arche ni?
ABRAHAM
“Babâ ti ala kue so ayeke na mabe”
Tongana nyen la Abraham afa so lo yeke na mabe? Na alege wa e lingbi ti mû tapande ti mabe ti Abraham?
RUTH
“Ndo so mo gue dä, fade mbi gue dä”
Ngbanga ti nyen Ruth aduti nduru ti zia asewa ti lo ngâ na kodro ti lo ti hon? Anzoni sarango ye wa so lo yeke na ni asara si Jéhovah andoye lo mingi?
RUTH
Mbeni “nzoni wali”
Mariage ti Ruth na Boaz aduti fä ti nyen? Tapande ti Ruth na Naomi afa na e nyen na ndo ti tënë ti sewa?
HANNA
Lo zi bê ti lo na Nzapa na yâ ti sambela
Mabe so Hanna ayeke na ni na mbage ti Jehovah amu maboko na lo ti gbu ngangu na yâ ti ye ti ngangu.
SAMUEL
Lo ‘ngbâ lakue ti maï na gbele Jéhovah’
Ye wa asi na Samuel na so ayeke si ka na amolengue kue ape? Nyen la asara si mabe ti lo akono na ngoi so lo yeke na yâ ti tabernacle?
SAMUEL
Lo ngbâ be-ta-zo atâa so ambeni ye azia vundu na bê ti lo
E kue e yeke tiri ngangu na akpale nga na avundu so ayeke tara mabe ti e. E lingbi ti manda nyen na lege ti gbungo ngangu ti Samuel?
ABIGAÏL
Lo sara ye na ndara mingi
So gigi akpengba lani na Abigaïl na gbe ti koli ti lo Nabal, e manda nyen dä?
ÉLIE
Lo mû mbage ti tâ vorongo
Tongana e tingbi na ambeni zo so ayeda pëpe na afango ye ti Bible, tongana nyen la e lingbi ti mû tapande ti Elie?
ÉLIE
Lê ti lo ayeke na lege na lo ku
Tongana nyen la prophète Élie afa nzoni bibe na kungo ti tënë Jéhovah asara si azendo ti lo aga tâ tënë?
ÉLIE
Nzapa ti lo adë bê ti lo
Aye wa la asara si nzara ti gigi asigigi na yâ ti Elie, si lo hunda même ti kui?
JONAS
Lo manda ye na lege ti afaute so lo sara
Mbeto ti kua so Jéhovah amû na mo asara mo awe tongana ti so asara Jonas lani? Mbaï ti lo afa na e ye ti manda mingi na ndo ti kangango bê nga na be-nzoni ti Nzapa.
JONAS
Jéhovah afa na lo ti bâ mawa ti azo
Mbaï ti Jonas alingbi ti mû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti e wani tongana nyen?
ESTHER
Lo mû mbage ti azo ti Nzapa
Ti duti nduru ti kui teti azo ndali ti so mo ye ala tongana ti so Esther asara a hunda ti duti na mabe nga na mbeto ape.
ESTHER
Lo sara ye na ndara, na mbeto pëpe nga lo pensé gi na lo wani ape
Tongana nyen la Esther afa so lo pensé gi na lo wani ape, me na Jéhovah nga na azo ti lo?
MARIE
‘Mbi yeke ngbâa ti Jéhovah!’
Kiringo tënë ti Marie na ange Gabriel afa nyen na ndo ti mabe ti lo? Ambeni nzoni sarango ye wa la lo fa ni nga?
MARIE
Lo “gbu li ti lo na ndo ti nda ti atënë so”
Aye so asi na Marie na Bethlehem akiri akpengba mabe ti lo na yâ ti azendo ti Jéhovah.
JOSEPH
Lo bata ala, lo bâ lege ti ala na lo zia lege ni ape
Na lege wa la Joseph abata sewa ti lo? Ngbanga ti nyen la lo kpe na Marie na Jésus lo gue na ala na Égypte?
MARTHE
“Mbi mä na bê na ni”
Tongana nyen la Marthe afa mbeni kota mabe na yâ ti ye ti vundu?
PIERRE
Lo hon ndo ti mbeto nga na kite
Kite ayeke mbeni ngangu so apeut ti woko zo. Mais Pierre ahon ndo ti kite nga na mbeto ti lo na lo mû peko ti Jésus.
PIERRE
Lo ngbâ be-ta-zo na yâ ti atara
Tongana nyen la mabe nga na dutingo be-ta-zo amû maboko na Pierre ti yeda na sengo ndo ti Jésus?
PIERRE
Seigneur ti lo afa na lo ye na ndo ti pardon
Jésus afa na Pierre nyen na ndo ti pardon? Nyen la Jésus asara ti fa so lo pardone Pierre awe?
Atënë ti nda ni
Tongana nyen mo lingbi ti kpengba lakue mabe ti mo na ti zia si beku so mo yeke na ni aduti tâ ye na yâ ti li ti mo?


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA MBASAMBALA
‘Mbi yeke ngbâa ti Jéhovah!’
1, 2. (a) Bara wa la si mbeni gene aga abara na Marie? (b) Kota ye wa la ayeke ku Marie?
MARIE ayô lê ti lo na nduzu, lo ku tere ti lo na zo ni so alï na yâ ti da ti lo so pëpe. Koli ni so ahunda tënë ti babâ wala mama ti Marie ape, lo ga gi ndali ti lo Marie ni. Na bango zo ni so, lo yeke ti gbata ti Nazareth ape, teti azo kue ahinga tere na yâ ti kete gbata so. Biani, lo yeke ti lo nde mingi. Lo bara Marie na mbeni fason so asara si li ti Marie akpe kue. Lo tene: “Bara mo, mo so Nzapa abâ mo tâ na nzoni lê mingi. Jéhovah ayeke na mo.”—Diko Luc 1:26-28.
2 A yeke na ndo so la si Bible asara tënë ti Marie kpâ na e. A yeke na mbeni ngoi so mbeni kota ye ayeke ku lo. Marie ayeke molenge ti Héli, mbeni zo ti gbata ti Nazareth so ayeke na sese ti Galilée. Mbeni koli aga na peko ti lo ti mû lo na wali. Iri ti koli so ayeke Joseph. Lo yeke mbeni senge menusier, me lo ye tënë ti Nzapa mingi. Ni la, ti Marie, peut-être na yâ ti li ti lo, mbeni kota ye ayeke si na yâ ti gigi ti lo ape, gi ti tene lo duti wali ti Joseph, lo mû maboko na lo nga lo dü na lo amolenge. Me, mo ye ti bâ! gene so amû na lo mbeni ye ti sara, so alondo na Nzapa. Ye ni so ayeke changé gigi ti lo mingi.
3, 4. Ti hinga ye na ndo ti Marie, a yeke nzoni e zia aye wa yamba na e gi ti hinga gi nyen?
3 Bible afa ye mingi na ndo ti Marie ape, na ye so asara si azo mingi agi li ti ala na ni gbä. Bible asara tënë pëpe na ndo ti ngoi so Marie ade molenge. A sara nga tënë mingi pëpe na ndo ti sarango ye ti tere ti lo, na a fa nga pëpe wala lo yeke pendere, wala lo yo. Ye oko, ye so Bible atene na ndo ti lo afa kamême mbeni ye na ndo ti lo.
4 Ti hinga ye na ndo ti Marie, a yeke nzoni e mû atënë nde nde so azo ayeke fa ka na yâ ti abungbi ti vorongo Nzapa na ndo ti lo nga na adessin ti lo ndenge na ndenge so ala sara, e zia ni yamba. E zia nga yamba afango ye so amû gonda mingi na Marie, wali so asara tere ti lo kete so, na tapande afango ye so atene lo yeke “Sainte Marie” nga “Mama ti Nzapa.” Me zia e bâ tâ ye so Bible atene na ndo ti lo, teti ye so la ayeke fa na e so lo yeke lani na kota mabe mingi nga ayeke fa na e tongana nyen ti sara ye na mabe tongana ti lo.
Mbeni ange asi na lo
5. (a) Ngbanga ti nyen li ti Marie akpe na bara so ange Gabriel abara na lo so? (b) Tapande ti Marie afa na e nyen?
5 Zo so asi na da ti Marie so ayeke mbeni zo tongana e ape. A yeke ange Gabriel. Lo tene na Marie so “Nzapa abâ [lo] tâ na nzoni lê mingi.” Na mango tënë so, li ti Marie “aga kirikiri mingi” si lo hunda tere ti lo na mara ti bara ni so (Luc 1:29). Tënë ni so aye ti tene nyen la? Ti Marie, zo alingbi ti pensé ti gonda lo ape, me ange ni atene na lo so Nzapa la abâ lo na nzoni lê. Ye so anzere na Marie mingi. Ye oko, Marie atene na bê ti lo ape so, so ni nzere na lê ti Nzapa awe so, awe. Tapande ti Marie afa na e so a yeke tâ mbeni nzoni ye ti gi ti nzere na lê ti Nzapa, me zia si e tene lâ oko ape na bê ti e so, so e nzere na lê ti lo awe so, awe. Nzapa aye azo ti baba pëpe, me zo so asara tere ti lo kete, mara ti zo tongaso la si lo ye lo nga lo yeke mû maboko na lo.—Jacq. 4:6.
Marie atene na bê ti lo ape so, so ni nzere na lê ti Nzapa awe so, awe
6. Ange Gabriel afa na Marie mbeni pendere ye so Nzapa amû na lo. A yeke nyen?
6 Sarango tere kete ayeke mbeni ye so Marie ayeke duti ande tâ na bezoin ni mingi. Senge ape, ngbanga ti so ange ni afa na lo so Nzapa amû na lo mbeni pendere ye so lo Marie ni lo ku tere ti lo na ni ape. Ange Gabriel atene na lo so lo yeke dü ande mbeni molenge so ayeke duti ande kota ahon tanga ti azo kue na ndo ti sese. Lo tene: “Jéhovah Nzapa ayeke mû ande na lo trône ti babâ ti lo David. Na fade lo yeke komande na ndo ti da ti Jacob teti lakue lakue. Nga, royaume ti lo ayeke hunzi lâ oko pëpe.” (Luc 1:32, 33). Marie ahinga so, a sara ngu saki oko tongaso awe, Nzapa atene lani na David so mbeni hale ti lo ayeke komande ande kpu na kpu (2 Sam. 7:12, 13). Depuis la azo ayeke ku singo ti Messie ni so, na lo yeke duti ande molenge ti lo Marie ni!
7. (a) Tënë so Marie ahunda na ange ni afa nyen na ndo ti lo? (b) Amaseka ti laso alingbi ti manda nyen na mbage ti Marie?
7 Mbeni ye ni nga ayeke so ange ni atene na Marie so a yeke iri ande molenge ni so “Molenge ti Lo so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue.” Tâ mbeni wali na sese ge alingbi ti dü Molenge ti Nzapa biani? Marie lo wani, lo lingbi ti dü tongana nyen? Tâ tënë, Joseph aga na peko ti lo, me lo de ti mû lo na wali ape. Ye so asara si Marie ahunda, lo tene: “Ye so ayeke si ande tongana nyen, so mbi de ti bungbi na mbeni koli pëpe so?” (Luc 1:34). Bâ so Marie asara tënë na kamene ape, lo fa polele so lo de ti hinga koli ape. Me laso, mingi ti amaseka abata tere ti ala pëpe, na ala yeke nduru ti he ala so abata ti ala tere ti ala. Biani, dunia so achangé, me Jéhovah, lo changé ti lo oko pëpe (Mal. 3:6). Ni la, tongana ti ngoi ti Marie, azo so asara ye alingbi na andia ti lo, lo ne ala mingi.—Diko aHébreu 13:4.
8. Atâa so Marie ayeke na siokpari na tere ti lo, lo yeke dü ande molenge ni tongana nyen si siokpari aduti na tere ti molenge ni ape?
8 Atâa so Marie ayeke kota wakua ti Nzapa, lo yeke nga na siokpari na tere ti lo. Ni la, lo yeke sara ande tongana nyen ti dü Molenge ti Nzapa? lo so siokpari ayeke na tere ti lo oko ape so! Ange Gabriel afa na lo ni, lo tene: “Yingo vulu ayeke ga ande na ndo ti mo, na ngangu ti Lo so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue ayeke zu ti duti na ndo ti mo. Ndani la si molenge so mo yeke dü lo, lo yeke duti ande nzoni-kue, na a yeke iri lo Molenge ti Nzapa.” (Luc 1:35). Tënë “nzoni-kue” ge aye ti sara tënë ti “ye so ayeke na saleté pëpe,” wala “ye so sioni ayeke na yâ ni ape.” E azo, tongana e dü molenge, siokpari so ayeke na yâ ti tere ti e ayeke duti nga na yâ ti tere ti molenge ni. Me ti Marie, Jéhovah ayeke sara ande mbeni miracle. Lo yeke mû ande fini ti Molenge ti lo na yayu kâ ti zia ni na yâ ti Marie. Na pekoni, yingo vulu ti Nzapa, wala ngangu ti Nzapa mveni, ayeke duti na ndo ti lo si molenge ni awara siokpari, même kete tongaso, na yâ ti tere ti lo pëpe. Marie amä na bê na tënë ti ange ni so? Lo sara ye tongana nyen?
Marie akiri tënë na ange Gabriel
9. (a) Ngbanga ti nyen azo so adë kite na ye so asi na Marie ayeke na raison ape? (b) Ange Gabriel atene nyen na Marie ti kpengba mabe ti lo?
9 A yeke ngangu na ambeni zo, même na ambeni kota zo ti aEglize, ti mä na bê so mbeni wali so ade ti hinga koli ape alingbi ti dü molenge. Atâa aye kue so ala manda, mbeni tâ tënë ayeke dä so ala gbu ndani ape. Tënë ni ayeke tënë so ange Gabriel atene, so “atënë kue ti yanga ti Nzapa ayeke ga gi tâ tënë.” (Luc 1:37). Marie ayeda na tënë ti ange Gabriel ni, ndali ti so lo yeke na kota mabe. Mabe ni so ayeda na atënë gi tongaso ape. Ni la, tongana ti ambeni zo so ayeke gbu li, Marie abezoin ti tene a fa na lo mbeni ye so afa biani atene mabe ti lo ni aluti nzoni. Tongaso, ange Gabriel atene na lo so songo ti lo Élisabeth, so ayeke mbakoro awe na so ade ti dü molenge ape, amë ngo na ngangu ti Nzapa.
10. Nyen la afa na e so peut-être Marie agi lani bê ti lo atâa pendere ye so lo yeke na ni ti dü Molenge ti Nzapa?
10 Fadeso Marie ayeke sara nyen? Kota kusala la ayeke na gbe ti lo so, na ye kue afa na lo so Nzapa ayeke sara ande si atënë kue so ange ni atene na lo so ayeke si biani. Atâa so a yeke mbeni pendere ye ti dü Molenge ti Nzapa, âmanke Marie agi bê ti lo mingi. Kozoni kue, Joseph aye ti mû lo na wali. Ka tongana lo bâ lo na ngo, fade ala yeke sara ande mariage ni la? Mbeni ye ni nga ayeke so batango Molenge ti Nzapa ayeke duti ande kete ye ape. Lo yeke më ngo ti tâ Molenge ti Nzapa mveni, lo so Nzapa aye lo mingi. Nga, a yeke ti lo ande ti bâ lege ti molenge ni si asioni ye ti dunia ni asara sioni na lo ape. So kete kua la ape!
11, 12. (a) Nyen la ambeni koli ti kota mabe asara lani na ngoi so Nzapa amû na ala ambeni kota kua ti sarango ni? (b) Tënë so Marie atene na ange Gabriel afa nyen na ndo ti lo Marie ni?
11 Bible afa so même ambeni koli ândö so ayeke na kota mabe asara lani mbeto kete ndali ti mbeni kota kua so Nzapa amû na ala ti sara. Na tapande, Moïse ake lani, lo tene so ni hinga ti sara tënë nzoni ape, tongaso ni kpa ti duti watokua ti Nzapa ape (Ex. 4:10). Ti Jérémie, lo tene lani so lo “de molenge” mingi ti sara kua so Nzapa amû na lo ti sara (Jér. 1:6). Jonas nga, lo kpe lani kua so Nzapa amû na lo, lo hon yongoro (Jonas 1:3). Ka ti Marie, lo yeke sara ti lo ande nyen?
12 Marie atene na ange Gabriel, lo tene: “Bâ, mbi yeke maseka-wali so ayeke ngbâa ti Jéhovah! Zia ye ni asi na mbi gi tongana ti so mo tene.” (Luc 1:38). Atënë ti lo ni afa biani so lo yeke na tâ be-ti-molenge nga lo yeke zo ti mango yanga. Même laso, azo mingi abâ Marie tongaso. Maseka-wali so ayeke ngbâa, lo yeke ye oko ape tongana a haka lo na tanga ti awakua kue. Gigi ti lo kue ayeke na maboko ti wa ti lo. Marie abâ nga tere ti lo tongaso na mbage ti Jéhovah, Wa ti lo. Lo hinga so Nzapa ayeke bata lo, teti so Jéhovah ayeke be-ta-zo na azo so ayeke be-ta-zo na lo. Lo hinga nga so tongana lo ngbâ lakue ti sara kua ti lo na lege ni, Jéhovah ayeke sara tufa na ndo ti lo.—Ps. 31:23.
Marie ahinga so Jéhovah Nzapa ti lo so ayeke be-ta-zo ayeke bata lo
13. Tongana e bâ so e kpa pëpe ti sara mbeni ye so Nzapa ahunda na e ti sara, tapande ti Marie alingbi ti mû maboko na e tongana nyen?
13 Ambeni ngoi ayeke dä so Nzapa ahunda na e ti sara ambeni ye so peut-être na lê ti e, e kpa pëpe ti sara ni. Ye oko, Bible afa na e aye mingi so apusu e ti zia bê ti e kue na lo, tongana ti so Marie asara lani (aProv. 3:5, 6). Fade e yeke zia bê ti e kue na lo? Tongana e sara tongaso, Nzapa ayeke futa e, na ye so ayeke pusu e encore ti zia bê ti e kue na lo.
Lo gue lo bâ Élisabeth
14, 15. (a) Na ngoi so Marie ague abâ Élisabeth na Zacharie, nzoni ye wa la Jéhovah asara na lo? (b) Atënë ti Marie so ayeke na Luc 1:46-55 afa nyen na ndo ti lo?
14 Tënë so ange Gabriel atene na Marie na ndo ti Élisabeth andu bê ti Marie mingi. Lo hinga so Élisabeth alingbi ande ti zia tere ti lo na place ti lo Marie ni. Tongaso, lo londo na yanga ti ndapre lo gue na kodoro ti Juda. Guengo ni kâ ahunda tambela ti lango ota wala osio, ndali ti so gbâ ti ahoto ayeke na ando ni so. Tongana Marie alï na yâ ti da ti Élisabeth na prêtre Zacharie, Jéhovah akiri asara mbeni ye ti kpengba na mabe ti lo. Na ngoi so Élisabeth amä bara ti Marie, molenge so ayeke na yâ ti lo ahuru na ngia. Tongaso, yingo vulu asi Élisabeth si lo tene na Marie, lo tene lo yeke “mama ti Seigneur ti [lo]”. Nzapa afa kozo na Élisabeth so molenge ti Marie ayeke ga ande Seigneur ti lo, wala Messie ni. Na pekoni, yingo akiri apusu Élisabeth ti gonda Marie ndali ti mango yanga ti lo, lo tene: “Ngia ayeke nga na wali ni so amä na bê.” (Luc 1:39-45). Tâ tënë, ye kue so Nzapa atene na Marie ayeke si biani.
15 Marie nga kue akiri tënë, na a bata tënë ti lo ni so nzoni na yâ ti Bible. (Diko Luc 1:46-55.) Gi na oko ndo so la si e wara yongoro tënë ti Marie, na atënë ti lo ni afa ye mingi na ndo ti lo. A fa so lo yeke zo so ahinga ti kiri singila teti so lo sepela Jéhovah ndali ti pendere ye so lo mû na lo ti duti mama ti Messie ni. A fa nga so lo yeke na kota mabe, teti lo tene so Jéhovah ayeke kinda azo ti baba me lo yeke mû maboko na asenge zo so agi lo nga lo yä ala na nduzu. Atënë ti lo ni afa nga so lo hinga ye mingi na ndo ti Mbeti ti Nzapa. Mbeni mbeti atene so lo sara kusala na ambeni tënë 20 na ndo ni tongaso ti yâ ti mbage ti Bible so alondo na Genèse ti si na Malachie. *
16, 17. (a) Nyen la Marie na molenge ti lo asara lani, so e lingbi ti mû pekoni? (b) So Marie ague aduti na ndo ti Élisabeth so afa na e nzoni ye wa?
16 Atënë so Marie atene so afa polele so lo yeke gbu ka li ti lo na ndo ti atënë ti yâ ti Mbeti ti Nzapa mingi. Me atâa so kue, lo sara lakue tere ti lo kete, lo zia si atënë ti yâ ti Mbeti ti Nzapa la asara tënë ahon ti tene lo wani lo sigigi na ambeni tënë ti li ti lo. Molenge so ayeke na yâ ti Marie ayeke sara ande tongana lo, teti tongana lo kono, lo wani lo tene: “Ye so mbi fa ayeke ti mbi pëpe, me a yeke ti lo so atokua mbi.” (Jean 7:16). A yeke nzoni e hunda atënë so na tere ti e: ‘Mbi nga kue mbi bâ Bible na nene ni? Wala mbi ye ka ti fa gi tënë ti li ti mbi?’ Ti Marie, lo bâ Bible na nene ni.
17 Marie angbâ na ndo ti Élisabeth nduru na nze ota, lo mû maboko na Élisabeth mingi, na kite ayeke pëpe so dutingo ti lo kâ asara lo nzoni mingi nga (Luc 1:56). Ye so afa na e tongana nyen mbeni kamarade alingbi ti duti mbeni nzoni ye ndali ti e. Tongana e sara kamarade na azo so aye Jéhovah Nzapa na bê ti ala oko, songo ti e na Nzapa ayeke kpengba mingi. (aProv. 13:20) Me ngoi asi awe ti tene Marie akiri na yanga-da ti lo. Tongana Joseph abâ lo ande na ngo ni so, lo yeke tene ande nyen?
Marie na Joseph
18. (a) Tënë ti ye wa Marie afa na Joseph? (b) Joseph asara ye tongana nyen?
18 Marie aku ngbii ngo ti lo asigigi awe si lo fa tënë ni na Joseph? E pensé ape. Me peut-être lo gi bê ti lo kozo wala Joseph ni, nzoni koli so aye tënë ti Nzapa so, ayeke sara ande nyen tongana lo mä tënë ni so lo Marie lo yeke tene na lo ande? Ye oko, lo gue lo fa peko ti aye ni kue na Joseph. Tënë ni so asara Joseph nzoni oko ape. Lo ye biani ti mä na bê na tënë ti nzoni molenge-wali so, me ye ni akpa mo bâ mo tene Marie anzi tere ti lo. Bible afa pëpe aye so akporo lani na yâ ti li ti Joseph ni. Me a fa so lo ye ti divorcé na Marie, teti na tango ni kâ, azo so angbâ ti bâ tere ndali ti mariage ayeke mo bâ mo tene ala sara mariage awe. Ye oko, lo ye ti bi kamene na lê ti Marie na lê ti azo ape, tongaso lo soro ti divorcé na lo na hondengo ni (Mat. 1:18, 19). Tongana Marie abâ so nzoni koli so agi bê ti lo mingi na ndo ti ye so asi so, mawa adoit ti sara lo mingi. Me lo sara ngonzo na tere ti Joseph ape.
19. Jéhovah asara nyen ti mû maboko na Joseph ti sara ye so ayeke nzoni?
19 Na nzoni bê, Jéhovah amû maboko na Joseph ti sara ye so ayeke nzoni. Mbeni ange aga na lo na bango li si atene na lo so Nzapa la asara si Marie amë ngo so. So tënë ti dengo bê biani! Fadeso Joseph asara ye so Marie asara ti lo kozo awe, lo sara tâ gi ye so Jéhovah afa na lo ti sara. Lo mû Marie na wali, na lo leke tere ti lo ti sara kota kua so ayeke ti bata Molenge ti Jéhovah so Marie ayeke dü ande.—Mat. 1:20-24.
20, 21. Nyen la ala so asara mariage awe nga na ala so aye ti sara ni alingbi ti manda na mbage ti Marie na Joseph?
20 Azo so asara mariage awe, wala so aye ti sara ni, a yeke nzoni ala manda ye na lege ti amaseka use so. Tongana Joseph ayeke bâ wali ti lo so ade maseka ayeke sara akua ti lo ti wali na ti mama, kite ayeke pëpe so bê ti lo ayeke na ngia so ange ti Jéhovah afa na lo ye so a lingbi lo sara lani. Joseph abâ tongana nyen la si a yeke kota ye ti zia bê ti lo na Jéhovah na ngoi so lo ye ti mû akota desizion (Ps. 37:5; aProv. 18:13). E pensé so lo bâ lege ti sewa ti lo lani nzoni nga lo sara ye na ala na nzoni bê mingi.
21 Nyen la e lingbi ti manda nga na mbage ti Marie so lo yeke lani nduru ti ga wali ti Joseph? Atâa so na mango lo kpâ, Joseph ahinga li ti lo na tënë ti Marie ni ape, Marie azia desizion ni na tïtî Joseph, teti so lo la lo yeke duti mokonzi ti sewa ti ala. Peut-être Marie amanda ye mingi na lege ti ye so asi so. A yeke nga mbeni ye so awali Chrétien ti laso alingbi ti manda ye dä nga. Mbeni ye ni nga ayeke so Joseph na Marie abâ nene ti sarango tënë polele na popo ti mba.—Diko aProverbe 15:22.
22. (a) Gere ti mariage ti Joseph na Marie aluti na ndo ti nyen? (b) Kusala wa ayeke ku ala?
22 Afini marié so ato nda ni nzoni mingi. Ala use kue aye Jéhovah Nzapa mingi nga ala ye ti sara kua ti ala ti nzoni babâ na nzoni mama na lege so anzere na Nzapa. Ala yeke wara ande aye ti nzoni mingi, me nga ala yeke tingbi ande na ambeni kpale. Ala yeke bata ande Jésus, molenge so ayeke kono ande ti ga koli so ahon tanga ti azo kue na ndo ti dunia.
^ par. 15 Ambeni tënë ni ayeke ti Hanna, mbeni wali be-ta-zo, so lo nga kue lani Jéhovah asara si lo dü molenge.—Bâ encadré “Apendere sambela use” so ayeke na Chapitre 6 ni.


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
Ndo-ti-awakinda ayeke nyen?
GIRIRI na ngoi so a sû Bible, tënë she’ohl′ na yanga ti Hébreu nga tënë hai´des na yanga ti Grec asigigi na yâ ni lege 70 na ndo ni. Atënë use so kue aye ti sala gi tënë ti mbeni ye so ague oko na tënë kuâ. Na yâ ti ambeni Bible, a sû peko ti atënë use so na “dukua”, “enfer”, “dû” wala “ndo-ti-awakinda”. Me na yâ mingi ti ayanga ti kodoro ti sese, a lingbi pëpe ti wara tâ mbeni tënë tongaso so alingbi ti kiri peko ti atënë use ti yanga ti Hébreu na ti Grec so. Me atënë so aye ti tene nyen mbilimbili? Zia e bâ tongana nyen Bible asala kusala na atënë ti Hébreu na ti Grec so na yâ ti aversê nde nde.
Zo-ti-fa-tene 9:10 atene: “Kusala, ye ti bibe, hingango ye, na ndara, ayeke na ndo-ti-awakinda pëpe, ndo so mo yeke gue dä.” So aye ti tene so “ndo-ti-awakinda” ge aye ti sala tënë ti mbeni dû wala ndo so a leke ni ti lu kuâ ti mbeni zo dä? Ên-ën. Tongana Bible aye ti sala tënë ti mbeni ndo tongaso so a leke ni ti lu kuâ ti mbeni zo dä, lo yeke sala kusala na ambeni tënë nde ti yanga ti Hébreu na ti Grec, me pëpe na tënë she’ohl′ na hai´des (Genèse 23:7-9; Matthieu 28:1). Nga, Bible asala kusala pëpe na tënë “ndo-ti-awakinda” ti fa mbeni place so a leke ni ti zia kuâ ti azo nde nde dä, na tapande mbeni place so a leke ni ti lu azo ti mbeni sewa oko dä wala mbeni kota dû so a zi ni ti tuku kuâ ti gbâ ti azo dä.—Genèse 49:30, 31.
Tongana a yeke tongaso, “ndo-ti-awakinda” ni aye ti sala tënë ti nyen? Mbeti ti Nzapa afa so tënë so andu ye mingi ahon gi senge kota dû so a zi ni ti zia kuâ ti azo mingi dä. Na tapande, Esaïe 5:14 atene so “ndo-ti-awakinda aga kota mingi, na lo lungula yanga ti lo ahon ndo ni”. Atâa so ndo-ti-awakinda ni amene awe azo mingi so akui, nzara angbâ lakue ti sala lo (aProverbe 30:15, 16). Mbeni senge dû so a zi ni ti lu akuâ dä alingbi ti si, me “ndo-ti-awakinda…asi lâ oko pëpe”. (aProverbe 27:20). So aye ti fa so ndo-ti-awakinda ni ayeke pëpe mbeni tâ ndo tongaso so a leke ni ti zia akuâ dä, me a ye ti sala tënë ti Dukua na lege ti fä. Ti mingi ti azo so akui, a yeke mo bâ mo tene ala yeke lango na yâ Dukua so.
Tënë so Bible afa na ndo ti londongo ti akuâ akiri amû maboko na e mingi ti gbu nda ti tënë “ndo-ti-awakinda”. Mbeti ti Nzapa afa so ndo-ti-awakinda ague oko na kui so tongana a si na zo, zo ni alingbi ti kiri na fini mbeni lâ* (Job 14:13; Kusala 2:31; Apocalypse 20:13). Mbeti ti Nzapa afa nga so azo so akui na ayeke na ndo-ti-awakinda ayeke pëpe gi azo so kozo asala na Jéhovah. Même ambeni zo so kozo asala na Jéhovah pëpe me so akui ayeke nga na ndo-ti-awakinda (Genèse 37:35; Psaume 55:16). Ndani la si Bible asala tënë ti “londongo ti awakinda kue, azo ti mbilimbili, na azo ti kirikiri.”—Kusala 24:15
* Ti azo so akui me so a kiri ti zingo ande ala na fini pëpe, Bible atene so ala yeke na “ndo-ti-wa” me pëpe na ndo-ti-awakinda (Matthieu 5:30; 10:28; 23:33). Legeoko tongana ti ndo-ti-awakinda so e tene a yeke tâ ndo pëpe, ndo-ti-wa ayeke nga pëpe mbeni tâ ndo tongaso.


text:
CHAPITRE 7
Mo bâ fini na nene ni tongana ti so Nzapa abâ na ni?
“Lingu so amû fini ayeke na Mo.” —PSAUME 36:10.
1, 2. Matabisi wa so alondo na Nzapa ayeke ye ti ngere ngangu laso? Ngbanga ti nyen a yeke tongaso?
BABÂ ti e ti yayu amû na e mbeni matabisi so ngere ni ayeke ngangu mingi: fini so e azo e yeke na ni, e so e yeke na ngangu ti sara ye tongana ti lo (Genèse 1:27). Ndali ti pendere matabisi so, e lingbi ti bâ tongana nyen akpengba-ndia ti Bible ayeke sara nzoni na e. Na sarango ye alingbi na akpengba-ndia so, e lingbi ti maï ti ga abiazo na lege ti yingo, azo so andoye Jéhovah nga so “na lege ti sarango kusala na ngangu ti gbungo li ti ala, asara si ngangu ti gbungo li ti ala ni aga nzoni awe ti hinga popo ti ye ti nzoni na ye ti sioni.”—aHébreu 5:14.
2 Ngangu so e yeke na ni ti bâ tongana nyen akpengba-ndia ti Bible ayeke sara nzoni na e ayeke tâ kota ye mingi laso, teti dunia ti laso aga ye so zo ahinga li ti lo na ni mbeni pëpe, ye so asara si même tongana a lu gbâ ti andia, a lingbi pëpe ti ndu aye kue so alingbi ti si na yâ ti gigi ti zo. Senda-ye na ndo ti tënë ti kaïngo kobela afa so tënë so ayeke tâ tënë, mbilimbili tongana a ndu tënë ti ayorö nga na ti akode ti kaïngo na kobela so andu sarango kusala na mênë. So ayeke mbeni tënë so agbu bê ti azo kue so aye ti mä yanga ti Jéhovah. Ye oko, tongana e gbu nda ti akpengba-ndia ti Bible so andu tënë so, e lingbi biani ti mû adesizion na lege ti ndara so asara si yingo-ti-hinga ti e agi e pëpe nga so asara si e ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa (aProverbe 2:6-11). Zia e bâ ambeni kpengba-ndia ni so.
FINI NA MÊNË AYEKE NZONI-KUE NA LÊ TI NZAPA
3, 4. Lawa si ti kozoni Bible asara tënë ti mênë tongana mbeni ye so ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa? Nga tënë so aluti na ndo ti akpengba-ndia wa?
3 Kete na pekoni so Caïn afâ Abel, Jéhovah asara tënë ti kozoni na ndo ti ye so atingbi fini na mênë nga lo fa so lo bâ ni tongana aye so ayeke nzoni-kue. Nzapa atene na Caïn: “Yanga ti mênë ti ita ti mo atoto na Mbi na sese.” (Genèse 4:10). Na lê ti Jéhovah, mênë ti Abel aduti fä ti fini ti lo so a hunzi ni na ngangu nga hio mingi. Tongaso, a lingbi ti tene so mênë ti Abel atoto na Nzapa ti tene lo futa kula.—aHébreu 12:24.
4 Na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé, Nzapa amû yanga na azo ti te nyama me ti te mênë ti anyama pëpe. Lo tene: “Me nyama so mênë ni ade dä, i te pëpe, teti mênë ayeke fini ni. Na biani, fade Mbi hunda mênë ti i, mênë ti fini ti i.” (Genèse 9:4, 5). Yanga so Nzapa amû so abâ ahale ti Noé kue juska ti si na e laso. Tënë ni ague gi na peko ti tënë so Nzapa atene ândö na Caïn, so mênë aduti fä ti âme wala fini ti anyama nga na ti azo. Mbela so afa nga so Jéhovah, Lingu ti fini, ayeke hunda na azo kue so abâ fini nga na mênë na nene ni pëpe, ti kiri tënë na lo.—Psaume 36:10.
5, 6. Tongana nyen Ndia ti Moïse afa so mênë ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa nga na ngere ngangu? (Bâ nga encadré “ Bâ fini ti anyama na nene ni”.)
5 Ndia ti Moïse afa nga so mênë ayeke fä ti fini nga so mênë ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa. Lévitique 17:10, 11 atene: “Tongana mbeni zo . . . ate mênë, fade Mbi zia bê ti Mbi na zo so ate mênë ti ke lo, na fade Mbi lungula lo na popo ti azo ti lo. Teti fini ti mi ayeke na yâ mênë, na Mbi mû mênë na i na ndo gbalaka ti sara songo teti âme ti i, teti a yeke mênë so asara songo ngbanga ti fini so ayeke na yâ ni.” *—Bâ encadré “ Ngangu so mênë ayeke na ni ti kanga ndo ti siokpari”.
6 Ti mênë ti mbeni nyama so a fâ lo awe me a gue na ni na ndo ti gbalaka pëpe, a lingbi a tuku gi ni na sese awe. Sarango tongaso ayeke mbeni lege ti fa so mênë ni akiri na Wa ti mênë ni (Deutéronome 12:16; Ézéchiel 18:4). Ye oko, bâ so a hunda pëpe na azo ti Israël ti pete akete kete mênë ti tene a sigigi kue na yâ ti tere ti nyama so ala ye ti te ni. Tongana a fâ go ni nzoni nga mênë ni atuku na sese, zo ti Israël alingbi ti te nyama ni so senge, ngbanga ti so lege so a fâ na nyama ni afa na gigi so zo ni ane Lo so amû fini na zo wala na nyama.
7. David afa tongana nyen so lo bâ mênë tongana ye so ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa?
7 David, “mbeni koli so alingbi na bê ti [Nzapa]” agbu nda ti akpengba-ndia so ayeke na peko ti ndia ti Nzapa na ndo ti tënë ti mênë (Kusala 13:22). Mbeni lâ, tongana nzara ti ngu ahon ndo ti lo, azo ti lo ota asara ngangu juska ala lï na kando ti awato ti ala na ala to ngu ti mbeni dungu si ala ga na ni na lo. David atene nyen? Lo tene: “Azo so abâ fini ti ala tongana ye senge. Mbi lingbi nyon mênë ti ala tongana nyen?” Na lê ti David, ti nyon ngu ni so ayeke tongana nyongo mênë ti azo ti lo ni so azia fini ti ala na lê ti kuâ si ala to ngu ni so. Ni la, atâa so nzara ti ngu ahon ndo ti lo, “lo sa ngu ni na gbele L’Eternel.”—2 Samuel 23:15-17.
8, 9. Bango ndo ti Nzapa na ndo ti tënë ti fini nga ti mênë agbian lani na ngoi so congrégation ti aChrétien abâ gigi? Fa nda ni.
8 Ngu 2 400 tongaso na peko ti yanga so Nzapa amû ândö na Noé na ndo ti tënë ti mênë nga ngu 1 500 na peko ti so Nzapa ate mbele na Israël, Jéhovah apusu bebungbi ti akozo Chrétien ti sû mbeti so: “Yingo vulu nga na e wani abâ so a yeke nzoni a zia mbeni nengo kungba na ndo ti ala pëpe, gi aye so awe, so ayeke kota ye mingi: ala gbanzi tere ti ala na aye so a mû na sandaga na ayanda, na mênë, na anyama so a pete go ti ala si ala kui nga na lango-sioni.”—Kusala 15:28, 29.
9 A yeke polele so aita ti bebungbi ti ngoi ni kâ ahinga so mênë ayeke ye so ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa; nga ala hinga so ti sara ye na ni na lege ni pëpe ayeke sioni mingi legeoko tongana vorongo ayanda wala sarango lango-sioni. Atâ Chrétien laso ayeda na bango ndo so. Nga, ngbanga ti so ala yeke gbu li na ndo ti akpengba-ndia ti Bible na ala yeke sara ye alingbi na ni, ahon ti ku ti wara acommandement so asigigi polele, ala lingbi ti nzere na bê ti Jéhovah tongana ala yeke mû adesizion so andu mênë.
SARANGO KUA NA MÊNË NA DA-NGANGA
10, 11. (a) A-Témoin ti Jéhovah atene ti ala nyen na ndo ti mungo mênë wala mungo akota mbage osio ni ti zia na tere ti zo? (b) Na ndo ti atënë wa so andu mênë a yeke na Chrétien oko oko ti mû desizion dä?
10 A-Témoin ti Jéhovah ahinga so ti “gbanzi tere ti ala . . . na mênë,” aye ti tene ti yeda pëpe ti mû mênë wala ti mû mênë ti ala si azia na tere ti mbeni zo wala ti bata mênë ti ala wani si a kiri a zia ni na tere ti ala. Ndali ti so ala yeke ne andia ti Nzapa, aTémoin ti Jéhovah ayeda nga pëpe ti tene a zia na tere ti ala akota mbage osio ti mênë: abengba globule, avuru globule, aplaquette na plasma.
11 Laso, na lege ti ambeni kode ti kua, mingi ni a kangbi yâ ti akota mbage osio ti mênë so kete kete ti sara na ambeni kua nde nde. Chrétien alingbi ti yeda si a zia mbeni kete kete mbage ti mênë so na tere ti lo? Lo yeke bâ ni kue gi tongana “mênë”? A yeke ti zo oko oko ti mû desizion na ndo ti tënë so. A yeke nga ti zo oko oko ti mû desizion na ndo ti tënë ti akode ti kaïngo na kobela, na tapande ati so ayeke mû mênë ti zo wani ti sara na hémodialyse, hémodilution na récupération du sang épanché so andu sarango kua na mênë ti zo ni wani, me gi tongana a bata ni batango pëpe ti sara na kua ni.—Bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Akete kete mbage ti mênë nga na akode ti sarango na opéré”.
12. Na ndo ti atënë so abâ gi yingo-ti-hinga ti zo oko oko, a lingbi e sara ye tongana nyen?
12 So tënë ni abâ gi zo oko oko so, a ye ti tene so tënë ni ayeke kota ye na lê ti Jéhovah pëpe? Ên-ën, ngbanga ti so Jéhovah abi bê ti lo mingi na ndo ti atënë ti bê ti e nga ti aye so apusu e ti sara ye. (Diko aProverbe 17:3; 21:2; 24:12.) Na peko ti so e sambela ti hunda Jéhovah ti fa lege na e nga e gi nda ti tënë nzoni na ndo ti tënë ti yorö ni wala kode ti kaïngo kobela ni so awe, a lingbi e mû peko ti ye so yingo-ti-hinga ti e afa na e, yingo-ti-hinga ti e so Bible amû lege na e ti leke ni si a sara kua nzoni (aRomain 14:2, 22, 23). Biani, a lingbi ambeni zo apusu e pëpe ti sara gi ye so yingo-ti-hinga ti ala wani afa na ala, wala a lingbi e hunda na mbeni zo tënë tongana ti so pëpe: “Tongana mo yeke na place ti mbi, mo yeke sara fade tongana nyen?” Na ndo ti atënë tongaso, a lingbi Chrétien oko oko “ayô kungba ti lo wani.” *—aGalate 6:5; aRomain 14:12; bâ encadré “ Mbi bâ mênë tongana ye so ayeke nzoni-kue na lê ti Nzapa?”.
ANDIA TI JÉHOVAH AFA LO TONGANA MBENI BABÂ SO AYE E MINGI
13. Andia nga akpengba-ndia ti Jéhovah afa nyen na ndo ti lo? Mû mbeni tapande ni.
13 Andia na akpengba-ndia so ayeke na yâ ti Bible afa Jéhovah tongana mbeni Walungo ndia so ayeke na ndara mingi nga mbeni Babâ so aye amolenge ti lo si lo bi bê ti lo mingi na nzoni duti ti ala (Psaume 19:8-12). Commandement so a mû na aChrétien ti “gbanzi tere . . . na mênë” ayeke mbeni ndia so amû ni ti bata na seni ti ala pëpe (Kusala 15:20). Atâa so kue, a yeke bata e na ambeni kpale so ayeke si ndali ti mungo mênë. Ti tâ tënë ni, mingi ti awanganga abâ kaïngo kobela ti zo sân ti mû mênë na lo tongana “kode so ayeke nzoni ahon tanga ti akode kue” ti kaïngo kobela laso. Ti atâ Chrétien, bango ndo ti awanganga so afa biani so ndara ti Jéhovah ayeke mbeni ndara so zo alingbi ti hinga nda ni kue pëpe nga a fa so lo yeke babâ so aye e mingi.—Diko Ésaïe 55:9; Jean 14:21, 23.
14, 15. (a) Andia wa amû lege na e ti hinga so Nzapa aye lani azo ti lo mingi? (b) Tongana nyen mo lingbi ti sara ye alingbi na akpengba-ndia so ayeke na peko ti andia so?
14 Na yâ ti andia mingi so Nzapa amû na Israël ti giriri, e lingbi ti bâ so lo bi bê ti lo mingi na nzoni duti ti azo ti lo. Na tapande, teti so li ti da ti ala ayeke mbeni ndo so ala yeke sara akua mingi dä, Jéhovah ahunda na azo ti Israël ti sara mbeni kete ye tongana gbagba so angoro tere ti li ti da ni si kpale asi na mbeni zo pëpe (Deutéronome 22:8; 1 Samuel 9:25, 26; Néhémie 8:16; Kusala 10:9). Nzapa ahunda nga ti tene ala bâ ndo nzoni na ndo ti abagara ti ala so ayeke sioni mingi (Exode 21:28, 29). Tongana mbeni zo adoro andia so, lo yeke fa so lo bâ nzoni duti ti amba ti lo na nene ni pëpe na ngbanga ti mênë alingbi ti tï na li ti lo.
15 Mo lingbi ti sara ye alingbi na akpengba-ndia so ayeke na peko ti andia so tongana nyen? A yeke nzoni ti gbu li ti mo na ndo ti kutukutu wala kpûrûrû ti mo, lege so mo yeke kpe na ni, anyama so mo yeke bata, da ti mo, ndo so mo yeke sara kua dä nga na angia so mo yeke soro ti sara. Na yâ ti ambeni kodoro, mingi ti amaseka ayeke wara kuâ ndali ti andao, mingi ni teti so ala sara ye na hange pëpe. Me amaseka so aye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa abâ fini na nene ni na ala yeke gi pëpe ti wara ngia na yâ ti aye so ayeke zia fini ti ala na lê ti kuâ. Ala tene pëpe so teti so ala de maseka, ye ti sioni alingbi ti si na ala pëpe. Ahon ti tene tongaso, ala wara nzoni na ngoi ti maseka ti ala na kpengo ti sara ye so ayeke ga na ala kpale gi senge senge.—Zo-ti-fa-tene 12:1, 2.
16. Kpengba-ndia wa ti Bible andu tënë ti tukungo ngo? (Bâ nga kete tënë na gbe ni.)
16 Même fini ti molenge so ade na yâ ti mama ti lo ayeke na ngere ngangu na lê ti Nzapa. Na tango ti Israël, tongana mbeni zo asara ye ti sioni na tere ti mbeni mama ti ngo si mama ni wala molenge ni akui, Nzapa abâ zo so asara ye ni so tongana zo ti fango zo, na a lingbi zo ni amû “fini teti fini”. * (Diko Exode 21:22, 23.) Tongaso, tara ti bâ vundu so ayeke na bê ti Jéhovah tongana lo bâ wungo so a lingbi ti diko ni pëpe ti amolenge so angbâ mênë, so na mbana a yeke buba ngo ti ala na yâ ti ngu oko oko, mingi ni a yeke ndali ti so amama ni aye ngo ni pëpe wala ndali ti so ala mû ngo ni na peko ti lango-sioni.
17. Mo yeke tene nyen ti de bê ti mbeni wali so atuku ngo kozo awe si lo hinga tâ tënë?
17 Ka ti mbeni wali so lo tuku ngo kozoni si lo hinga tâ tënë ayeke tongana nyen? Nzapa alingbi ti sara nzoni bê na lo pëpe? Tënë ni ayeke tongaso pëpe. Ti tâ tënë ni, tongana mbeni zo agbian bê ti lo biani, lo lingbi ti duti na beku so Jéhovah ayeke pardone lo na lege ti mênë ti Jésus so atuku (Psaume 103:8-14; aÉphésien 1:7). Christ wani atene: “Mbi ga ti iri azo ti mbilimbili pëpe, me awasiokpari si ala changé bê ti ala.”—Luc 5:32.
KE TI DUTI NA BIBE TI KENGO ZO
18. Na lege wa Bible afa ye so ayeke pusu azo ti tuku mênë mingi?
18 Jéhovah aye si e sara sioni na azo pëpe, me lo ye nga si e zi na yâ ti bê ti e ye so ayeke pusu azo ti tuku mênë mingi: bibe ti kengo zo. Bazengele Jean atene: “Zo kue so ake ita ti lo ayeke wafango zo.” (1 Jean 3:15). Ti mara ti zo tongaso, a yeke gi senge kengo zo pëpe, me lo ye si ita ti lo ni awara kuâ. Kengo zo ni so ayeke sigigi na lege ti pango zo ni sioni sioni wala bingo atënë ti mvene na li ti lo, atënë so tongana fade a yeke tâ tënë kâ ngbanga ti Nzapa ayeke tï na ndo ti lo (Lévitique 19:16; Deutéronome 19:18-21; Matthieu 5:22). Tongaso, a yeke tâ kota ye ti tene e sara kue ti zi na yâ ti bê ti e sioni bê kue so alingbi ti duti dä.—Jacques 1:14, 15; 4:1-3.
19. Zo so azia akpengba-ndia ti Bible ti fa lege na lo ayeke bâ aversê tongana Psaume 11:5 na aPhilippien 4:8, 9 tongana nyen?
19 Azo so ayeke bâ fini na nene ni tongana ti so Jéhovah ayeke bâ na ni si aye ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa ayeke kpe nga mara ti asarango ye ti ngangu nde nde kue na zo. Psaume 11:5 atene: “Lo [Jéhovah, lo] ke zo . . . so andoye sioye ti ngangu.” Versê so ayeke sara gi tënë ti sarango ye ti tere ti Nzapa pëpe, me a yeke mbeni kpengba-ndia so ayeke fa lege na zo na yâ ti gigi ti lo kue. Kpengba-ndia so ayeke pusu azo so andoye Nzapa ti kpe mara ti angia nde nde kue so ayeke maï na yâ ti bê ti zo nzara ti sarango ye ti ngangu na zo. Legeoko nga, tënë so atene Jéhovah ayeke “Nzapa ti siriri” apusu awakua ti lo ti bi bê ti ala gi na ye kue so zo alingbi ti ye ni, ye so ayeke nzoni mingi nga ye so a lingbi ti gonda ni, so ayeke aye so asara si zo aduti na siriri.—Diko aPhilippien 4:8, 9.
NGBÂ YONGORO NA ABUNGBI SO NGBANGA TI MÊNË AYEKE NA LI TI ALA
20-22. Dutingo ti aChrétien na mbage ti dunia so ayeke tongana nyen? Ngbanga ti nyen a yeke tongaso?
20 Na lê ti Nzapa, dunia ti Satan kue ayeke na ngbanga ti mênë na li ti lo. Na yâ ti Bible, a haka angorogbia ti dunia so na asioni nyama ti ngonda; angorogbia so afâ azo gbani gbani, na ala fâ nga awakua ti Jéhovah mingi (Daniel 8:3, 4, 20-22; Apocalypse 13:1, 2, 7, 8). Abungbi ti dengo buze nga na senda-ye asara kua maboko na maboko na angorogbia so ti leke asioni ngombe ti bira; ye so asara si ala wara gbâ ti anginza na pekoni. A yeke tâ tënë so “dunia so kue ayeke na gbe ti Zo ti sioni.”—1 Jean 5:19.
21 Teti so adisciple ti Jésus ayeke “ti dunia so pëpe”, me so ala duti ti ala tâ nde na aye ti poroso nga na abira ti dunia ni so, ngbanga ti mênë ayeke na li ti ala pëpe * (Jean 15:19; 17:16). Na tongana ambeni zo asara ye ti ngangu na ala, ala mû tapande ti Christ: ala yeke kiri sioni teti sioni pëpe. Ahon ti sara tongaso, ala yeke fa so ala ndoye awato ti ala na même ala yeke sambela ndali ti ala.—Matthieu 5:44; aRomain 12:17-21.
22 Na ndo ni kue, atâ Chrétien ayeke kpe ti yôro tere ti ala na yâ ti aye ti “Babylone, Ngangu gbata”, so ayeke bungbi ti alege ti vorongo nzapa kue ti wataka so ngbanga ti mênë ayeke na li ti lo mingi ahon ambeni bungbi kue. Bible atene so “a wara na yâ ti lo mênë ti aprophète, mênë ti azo so ayeke nzoni-kue nga na mênë ti azo kue so a fâ ala lani na ndo ti sese.” Ni la a gboto mê ti e a tene: “Azo ti mbi, ala sigigi na yâ ti gbata so.”—Apocalypse 17:6; 18:2, 4, 24.
23. Ti sigigi na yâ ti Babylone, Ngangu gbata, aye ti tene nyen?
23 Ti sigigi na yâ ti Babylone, Ngangu gbata, a hunda ti sara aye mingi ahon gi ti zi iri ti e na popo ti azo ti yâ ni. A hunda nga ti ke asarango ye so abungbi ti vorongo nzapa ti wataka akanga lê na ndo ni, wala so ala fa dandara so ala yeda na ni: aye tongana lango-sioni, yorongo tere na yâ ti poroso nga na gingo ti wara gbâ ti amosoro (Diko Psaume 97:10; Apocalypse 18:7, 9, 11-17). Mingi ni, sarango aye so ague na ala ti tuku mênë.
24, 25. Ye nyen amû lege na Nzapa ti sara nzoni bê na zo so ngbanga ti mênë ayeke na li ti lo si lo gbian bê ti lo? Ye so adabe ti e na nyen na tango ti Israël?
24 Kozoni si e mû tere ti e na Jéhovah si e wara batême, a lingbi ti tene so e oko oko kue e mû maboko na aye ti dunia ti Satan so, na tongaso e wara kamême mbeni ngbanga ti mênë na li ti e. Me, teti so e gbian asarango ye ti e, e mä na bê na sandaga ti Christ nga e mû tere ti e na Nzapa awe, lo sara nzoni bê na e nga lo bata e na lege ti yingo (Kusala 3:19). Lege so lo yeke bata na e na lege ti yingo adabe ti e na agbata ti batango zo na tango ti Israël.—Nombre 35:11-15; Deutéronome 21:1-9.
25 Agbata ni so ayeke bata lani zo tongana nyen? Tongana mbeni zo ti Israël afâ zo me lo sara ni na mbana pëpe, a hunda na lo ti kpe na yâ ti mbeni oko ti agbata ti batango zo so. Na peko ni so ambeni wafango ngbanga so ahinga kua ti ala abâ lege ti tënë ni awe, a yeke hunda na zo ti fango zo ni so ti sara kodoro na yâ ti gbata ti batango zo juska kota prêtre akui si. Na pekoni, lo lingbi ti sigigi ti gue na mbeni ndo ti bê ti lo. Ye so afa pendere mingi so Nzapa ayeke nduru ti sara nzoni bê na zo nga lo bâ fini ti zo na ngere ngangu mingi. Laso, aye so ayeke tongana agbata ti batango zo ni ayeke ye so Nzapa aleke na lege ti sandaga ti Christ ti bata e si e wara kuâ pëpe ndali ti so e doro na mbana pëpe ndia ti lo na ndo ti tënë ti fini nga na mênë. Mo bâ ye so Nzapa aleke so na nene ni? Mo lingbi ti fa tongana nyen so mo bâ ni na nene ni? Mbeni lege ti fa ni ayeke ti tisa azo ti ga na yâ ti ye so laso ayeke tongana gbata ti batango zo; e ye mbilimbili ti sara tongaso ngbanga ti so “kota ye ti vundu” ayeke pusu nduru mingi.—Matthieu 24:21; 2 aCorinthien 6:1, 2.
BÂ FINI NA NENE NI NA FANGO TËNË TI ROYAUME
26-28. Na lege wa duti ti e laso ayeke tongana ti prophète Ézéchiel? E lingbi ti sara nyen ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa?
26 Duti ti azo ti Nzapa ti laso adabe ti e na prophète Ézéchiel so ândö Jéhovah azia lo ti duti tongana sinziri ti da ti Israël. Nzapa atene na lo: “Mo mä tënë ti yanga ti Mbi, na mo mû na ala wango ti Mbi.” Tongana Ézéchiel asara lani kusala ti lo ni pëpe, ngbanga ti mênë ti azo so a yeke fâ ala ande na ngoi ti futingo Jérusalem ayeke na li ti lo (Ézéchiel 33:7-9). Me Ézéchiel asara ye so a hunda na lo, na ngbanga ti mênë ayeke lani na li ti lo pëpe.
27 Laso, e yeke nduru na lango so a yeke futi ande dunia ti Satan kue. Tongaso, na ngoi so aTémoin ti Jéhovah ayeke fa tënë ti Royaume, ala bâ nga so a yeke kua ti ala nga matabisi ti ala ti fa na azo tënë ti “lâ ti futango kula”. (Ésaïe 61:2; Matthieu 24:14). Mo yeke bi tere ti mo kue na yâ ti kota kusala so? Bazengele Paul abâ lani kusala ti lo ti fango tënë na nene ni mingi. Ndani la si lo tene: “Ngbanga ti mênë ti zo oko ayeke na li ti mbi pëpe, teti mbi gbanzi tere ti mbi pëpe ti fa na ala ye kue so bê ti Nzapa aye.” (Kusala 20:26, 27). So tâ pendere tapande si lo zia na e!
28 Biani, ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Babâ ti e Jéhovah, a lingbi e bâ gi pëpe fini na mênë tongana ti so lo bâ na ni. A lingbi nga e duti lakue nzoni-kue na lê ti lo; a yeke ye so e yeke bâ ande na yâ ti chapitre so ayeke ga.
^ par. 5 Na ndo ti tënë ti Nzapa so atene “fini ti mi ayeke na yâ mênë”, mbeni mbeti-sango (Scientific American) atene: “Ti tene zo angbâ na fini, a lingbi lo yeke na mara ti acéllule nde nde kue ti mênë na yâ ti tere ti lo si.”
^ par. 12 Bâ Réveillez-vous! ti août 2006, lembeti 3-12, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
^ par. 16 Azo so ayeke gi nda ti ambupa so ayeke na yâ ti Bible atene so lege so a sû na tënë ti yanga ti Hébreu ni “asara si a yeke ngangu ti tene so atënë ni andu ye ti sioni so a sara gi na tere ti mama ni.” Nga, bâ so Bible afa pëpe mbeni mbilimbili lango wala nze so molenge ni so angbâ mênë ayeke na ni awe si ngbanga ti Jéhovah ayeke na li ti zo ni.
^ par. 21 Bâ Chapitre 5, “Tongana nyen ti duti nde na dunia so?”
^ par. 70 Ti hinga ambeni tënë na ndo ni, bâ Ambeni tënë, na li ti tënë “Akete kete mbage ti mênë nga na akode ti sarango na opéré”.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ngbanga ti nyen a lingbi e ga nzoni-kue?
Asi na mo awe ti mä yâ ti atënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique ape nga nzara ti dikongo ni asigigi na yâ ti mo? Akota tënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique a lingbi ti mû maboko na mo ti voro Nzapa na lege so ayeke nzoni-kue.


text:
CHAPITRE 72
Jésus atokua adisciple ti lo 70 ti gue ti fa tënë
JÉSUS ASORO ADISCIPLE 70 NA LO TOKUA ALA TI GUE TI FA TËNË
A yeke na hunzingo ti ngu 32 ti ngoi ti e la, so ti tene ngu ota na peko ti so Jésus awara batême. Ade ti ninga ape, Jésus na abazengele ti lo ague na Jérusalem ndali ti Matanga ti aTabernacle. Na pekoni, âmanke ala ngbâ na mbeni kodro so ayeke nduru na Jérusalem ni (Luc 10:38; Jean 11:1). Teti so a ngbâ na Jésus nze omene ti tene lo kui, lo mû tanga ti anze ni kue ti fa tënë na Judée wala na tere ti Ngu ti Jourdain na sese ti Pérée. A lingbi a fa nga tënë na yâ ti akodro ni so nga.
Lani, kete na peko ti matanga ti Pâque ti ngu 30, Jésus afa tënë teti anze mingi na Judée na hongo na yâ ti Samarie. Me, na ngoi ti matanga ti Pâque ti ngu 31, aJuif so ayeke na Jérusalem agi lani lege ti fâ lo. Na pekoni, teti ngu oko na ndambo, lo fa tënë mingi na mbage ti nord, na Galilée. Na ngoi ni so, gbâ ti azo aga adisciple ti lo. Na Galilée, lo leke lani abazengele ti lo, na pekoni lo tokua ala ti gue ti fa tënë, lo tene: “Ala fa tënë, ala tene: ‘Royaume ti yayu aga nduru awe.’” (Matthieu 10:5-7). Ti fadeso, Jésus ayeke leke mbeni kapa ti fango tënë na yâ ti Judée.
Ti sara kapa ti fango tënë so, Jésus asoro adisciple ti lo 70 na lo tokua ala use use. Tongaso, azo na yâ ti agroupe 35 la ayeke fa tënë ti Royaume na yâ ti kodro ni kue, so “akobe ti yaka ni ayeke mingi, me azo ti kua ni ayeke mingi ape.” (Luc 10:2). Jésus ayeke gue ande nga na ando ni so, me a lingbi adisciple ni asi kâ kozo na lo. A lingbi adisciple 70 ni asava kobela ti azo na ala fa a-oko tënë so Jésus ayeke fa lani.
A lingbi adisciple ni angbâ na yâ ti asynagogue la si ala yeke fa ye na azo ape. Jésus atene na ala ti gue na peko ti azo ni na yanga-da ti ala. Lo tene: “Ndo kue so ala gue dä si ala lï na yâ ti mbeni da, ala tene kozoni: ‘Siriri aduti na da so.’ Tongana mbeni zo so aye siriri ayeke dä, siriri ti ala ayeke duti na ndo ti lo.” Me, tënë ti nyen la ala yeke fa na azo ni? Jésus atene: “Ala tene na azo ni: ‘Royaume ti Nzapa aga nduru na ala awe.’”—Luc 10:5-9.
Awango so Jésus amû na adisciple 70 so, ayeke oko na ati so lo mû lani na abazengele ti lo 12, a sara ngu oko tongaso awe, tongana lo ye ti tokua ala ti gue ti fa tënë. Lo fa na ala kozo awe so, a yeke azo kue la si ayeke yamba ande ala nzoni ape. Me a-effort so ala yeke sara ti leke bê ti azo ayeke sara si tongana Jésus aga ande na peko ti ala, gbâ ti azo ayeke gi ande gingo ti mä afango ye ti lo nga ti manda ye na mbage ti lo.
A ninga na pekoni, adisciple 70 ni akiri na mbage ti Jésus. Na ngia na bê ti ala, ala tene na lo: “Seigneur, même asioni yingo amä yanga ti e tongana e di iri ti mo.” Tënë so adoit ti nzere lani na Jésus mingi, ni la lo tene: “Mbi bâ Satan so alondo na yayu atï awe tongana wâ ti bekpa. Mbi mû na ala ngangu ti dö na gbe ti gere ti ala angbo nga na akpalakongo.”—Luc 10:17-19.
Tongana Jésus asara tënë ti dongo ndo ti angbo na akpalakongo na gere, lo ye ti fa na adisciple ni so ala peut ande ti hon ndo ti asioni ye so ala yeke tingbi na ni. Me na mbage, a lingbi ala hinga nga so Satan ayeke londo ande na yayu ti tï na sese. Jésus afa nga na ala ti hinga ye so ayeke kota ye ande. Lo tene: “Ala duti na ngia pëpe ndali ti so asioni yingo amä yanga ti ala. Me ala duti na ngia ngbanga ti so a sû iri ti ala na mbeti na yayu awe.”—Luc 10:20.
Jésus angbâ amû gonda na Nzapa na lê ti azo kue ndali ti so lo sara kua na adisciple ti ni, so ayeke sara tere ti ala kete, ti sara mara ti kota ye tongaso. Lo ngbâ lo tourné na mbage ti adisciple ni, na lo tene: “Ngia ayeke na azo so ayeke bâ aye so ala yeke bâ so. Mbi tene na ala: Gbâ ti aprophète na agbia aye lani ti bâ aye so ala yeke bâ so, me ala bâ ni ape. Nga, ala ye lani ti mä aye so ala yeke mä so, me ala mä ni ape.”—Luc 10:23, 24.
TI HINGA AMBENI TËNË
Royaume ti Nzapa: Ndani so a yeke kota ye na lê ti Jésus
A yeke senge ape la Jésus asara lani tënë ti Royaume ni mingi ahon tanga ti aye kue so.


text:
KOTA MAMA-TENE NI
Ngoi ti nda ni aga nduru awe?
Nzapa ayeke zia ande si azo angbâ ti komande na ndo ti amba ti ala nga ti buba kekereke ti azo kue? Ên-ën. Tongana ti so e bâ fade, Nzapa ayeke kaï nga lo yeke zi ande yere nga na pasi so azo asara na amba ti ala depuis so. Nzapa, lo so asara azo nga na sese, aye si mo hinga so lango so lo ga ti sara na aye ni so apusu nduru awe. Tongana nyen la lo fa ni na e?
Bâ tapande so: Tongana mo yeke sara voyage na oto, peut-être mo yeke sara kua kozoni na Internet, acarte nga na ambeni mbeti nde ti fa na mo ye na ndo ti lege so mo ye ti mû ni. Na peko ti so mo si na ando so mo bâ ni na lê ti carte ni na mo hinga so a yeke ni la, mo yeke wara confiance so mo ga nduru ti si na ndo so mo ye ti gue dä so awe. Legeoko nga, Nzapa amû na e Bible si afa na e aye so ayeke si ande na yâ ti dunia kue, so azo ayeke bâ ni polele. Na ngoi so e yeke bâ aye ni so, e yeke duti ande sûr so e yeke na ngoi so aga kozo na ngoi ti nda ni.
Bible asara tënë ti ambeni kota ye so ayeke si ande na yâ ti mbaï ti azo kozoni si ngoi ti nda ni aga. Na ngoi ni so, e yeke bâ ande akota ye nde nde so ayeke si na ndo ti dunia kue, na so mara ni ade ti si lâ oko ape na yâ ti mbaï ti azo. Zia e bâ ambeni ye ni so Bible asara tënë ni.
1. AWUSUWUSU NA YÂ TI DUNIA: Prophétie so e wara na Matthieu chapitre 24 afa na e ambeni molongo ti aye so ayeke si ande na ndo ti sese. Aye ni so la ayeke mû lege na azo ti hinga “ngoi so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi” na so ayeke gue juska ti si na ngoi so “nda ni ayeke ga.” (Versê 2, 14). Na popo ti aye ni so, e yeke wara akota bira, akota nzara, yengingo ti sese so ayeke si na ambeni ndo na peko ti tere, kpengo ndia pëpe so ayeke wu mingi, ndoye so ayeke dä mingi ape nga akota zo ti nzapa so ayeke handa azo (Versê 6-26). A yeke tâ tënë so, a sara angu ngbangbo mingi awe la amara ti aye ni so ayeke si. Me, tongana ngoi ti nda ni ayeke pusu nduru, aye ni so kue ayeke si na oko ngoi. Ambeni ye ota tongaso ayeke si nga legeoko na aye ni so.
2. ASARANGO YE TI TERE TI AZO: Bible atene so “alango ti nda ni”, so ayeke mbeni ngoi so aga kozo na ngoi ti nda ni, ayeke duti mbeni ngoi so, na yâ ni, sarango ye ti tere ti gbâ ti azo ayeke buba mingi. A tene: “Azo ayeke duti ande azo so andoye gi tere ti ala wani, azo so andoye nginza, azo so abâ tere ti ala kota na ndo ti amba ti ala, azo ti baba, azo ti zongango ndo, azo so ake yanga ti ababâ na amama ti ala, azo so ahinga ti kiri singila pëpe, azo so ayeke abe-ta-zo pëpe, azo so aye amba ti ala zo pëpe, azo so aye oko pëpe ti mä tere na amba ti ala, azo ti pango amba ti ala, azo so akanga nzara ti bê ti ala pëpe, azo so ayeke asioni zo, azo so andoye nzoni ye pëpe, azo ti kango amba ti ala, azo so li ti ala akpengba, azo so wuma ti ala ahon ndo ni, azo so andoye angia ahon ti ndoye Nzapa.” (2 Timothée 3:1-4). Tâ tënë, kpengbango-li ti azo ayeke fini ye ape. Me a yeke gi na “alango ti nda ni” la mara ti sarango ye ni so ayeke kiri ti ga sioni mingi. Ye so asara si a iri angoi ni so “angoi ti akpale so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni”. Eskê mo kue mo bâ mara ti asioni ye so na yâ ti sarango ye ti tere ti azo?
3. AZO AYEKE BUBA SESE: Bible atene so fade Nzapa ayeke futi “azo so ayeke buba sese.” (Apocalypse 11:18). Azo ayeke buba sese ni tongana nyen? A fa lani ngoi ti Noé tongaso: “Sese so afuti na gbele Nzapa; sese so asi na sioye ti ngangu. Nzapa abâ sese ni, bâ, a futi.” Na ndo ti azo ti sioni so, Nzapa atene: “Fade Mbi futi ala.” (Genèse 6:11-13). Eskê mo kue mo bâ so dunia ti laso asi singo na sarango ye ti ngangu na azo? Na ndo ni, azo asi na mbeni ndo so lâ oko ade a si dä ape: Ala yeke na ngangu ti buba sese na fango azo kue na ndo ni, ngbanga ti so ala yeke na aye ti bira na maboko ti ala. Me ala yeke buba nga sese na ambeni lege nde. Aye so ayeke bata aye kue so ayeke na fini na ndo ti sese, na tapande pupu so e yeke wu, anyama, akeke nga na akota ngu-ingo, ayeke buba yeke yeke ngbanga ti so azo asara kua na ni nzoni ape.
Hunda tere ti mo: ‘Eskê na yâ ti ngu ngbangbo oko so ahon, azo ayeke lani na ngangu ti buba aye kue kue kue na ndo ti sese?’ Me laso, ala wara ngangu ni so na lege so ala wara gbâ ti afini kota ye ti bira nga ala yeke buba aye so angoro e. Na bango ni, maïngo ti kode ti sigingo na afini ye ague na li ni na loro mingi; a sara si azo alingbi ti comprendre ni ape nga ala lingbi pëpe ti hinga akpale so ayeke ga na pekoni. Me, azo la adoit ti mû desizion na ndo ti kekereke ti sese ape. Kozo ti tene azo abuba ye kue na ndo ti sese, Nzapa ayeke ga ti futi ala kue. A yeke zendo so lo mû la!
4. A YEKE FA TËNË NA NDO TI SESE KUE: Mbeni ye so afa atene ngoi ti nda ni aga nduru awe ayeke so, a fa kozo awe so fade a yeke sara mbeni kota kua so ade a sara mara ni lâ oko ape. A tene: “A yeke fa ande nzoni tënë ti royaume so na ndo ti sese kue so azo ayeke dä tongana mbeni tënë ti témoin ndali ti amara kue. Na pekoni, nda ni ayeke ga.” (Matthieu 24:14). Kapa ti fango tënë so ayeke duti nde mingi na ati so gbâ ti abungbi ti Nzapa ayeke sara teti angu ngbangbo mingi awe. Na yâ ti alango ti nda ni, mbeni sango so ayeke nde mingi la ayeke mû ande ndo kue: a yeke “nzoni tënë ti royaume”. Eskê mo hinga mbeni bungbi ti Nzapa so afa sango ni so mingi na azo? Na même si ambeni zo ayeke sara ni, eskê ala yeke fa ni gi na ndo so ala yeke dä awe, wala ala yeke fa nzoni tënë ni so “na ndo ti sese kue so azo ayeke dä tongana mbeni tënë ti témoin ndali ti amara kue”?
Site Internet www.jw.org ayeke sara tënë mingi na ndo ti “nzoni tënë ti royaume so”. Mingi ti aye so ayeke na ndo ti site so ayeke ambeti so azi nda ti sango so na ayanga ti kodoro ahon 700 tongaso. Eskê mo hinga ambeni zo nde so amû bê ti ala kue ti fa nzoni tënë ti Royaume na azo kue na mara ti wungo ti ayanga ti kodoro tongaso? Kozo si Internet abâ gigi, a hinga aTémoin ti Jéhovah tongana azo so ayeke sara ngangu kue ti fa nzoni tënë ti Royaume ti Nzapa na azo kue. Depuis 1939 la a zia na ndo ti Tour ti Ba ndo oko oko atënë so: “Afa Tene ti Royaume ti Jéhovah.” Mbeni buku so asara tënë na ndo ti abungbi ti Nzapa atene so, kua ti fango tënë so aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ni so ayeke mbeni ye so ade a sara ni mingi nga na ando mingi tongana ti so ala sara so ape. So a yeke fa tënë mingi tongaso, a ye ti fa so Royaume ti Nzapa aga nduru awe ti sara si ‘nda ni aga.’
MBENI NGOI SO AYEKE NDE MINGI NA YÂ TI MBAÏ TI AZO
Mo kue mo bâ so aye osio so Bible asara tënë ni, na so e fa peko ni na yâ ti article so, ayeke si biani na ngoi ti e ti laso? Ahon ngu ngbangbo oko tongaso awe la Tour ti Ba Ndo ayeke fa asango so andu aye so ayeke si na yâ ti dunia so, ti mû maboko na azo so ayeke diko ni ti tene ala wani abâ so e yeke nduru na ngoi ti nda ni. Me, ambeni zo ti dengo kite ake ni, ala tene so aye ni nga na atondo ni so ayeke gi abango ndo ti ambeni zo la nga ayeke gi atënë ti mvene la. Ala tene nga so, teti so kode so azo ayeke kangbi na asango na popo ti ala angbâ ti gue na li ni, a sara si mo bâ mo tene aye so ayeke si na yâ ti dunia ayeke ga gi sioni ahon ti kozo. Me atâa so kue, aye mingi so ayeke si afa biani so ngoi ti e, so ayeke ti lo nde mingi na yâ ti mbaï ti azo, aga nduru ti hunzi awe.
Ambeni wandara abâ so e ga nduru ti bâ ambeni kota changement na ndo ti sese so awe. Na tapande, na ngu 2014, mbeni mbeti-sango (The Bulletin of the Atomic Scientists) agboto mê ti azo ti Bendo ti Gigi na ndo ti akota kpale so alingbi ti si so apeut ti ndu fini ti azo. Awandara so afa atene: “Gbungo li na ndo ti aye ni so apusu e ti tene so, mbeni lâ aye so azo asigigi na ni na lege ti senda-ye alingbi ti kiri ti sara sioni na ala.” Wungo ti azo so abâ so e yeke na mbeni ngoi so ayeke nde mingi na yâ ti mbaï ti azo ayeke gue gi na li ni. Azo so asigigi na Tour ti Ba ndo so nga na ambeni zo so ayeke diko ka ni ayeke na kite oko ape so e yeke na alango ti nda ni nga ngoi ti nda ni aga nduru awe. Me ahon ti sara mbeto ti aye so ayeke si ande, mo lingbi ti duti na ngia ndali ti aye so ayeke ga ande na pekoni. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so mo lingbi ti sö kuâ na ngoi ti nda ni!