text:
113: Paul na Rome
BÂ ZINGIRI so a kanga maboko ti Paul na ni. Bâ nga turugu ti Rome so ayeke bata lo. A kanga Paul na kodoro ti Rome. Lo yeke ku ti tene César afa ye so a yeke sara na lo. Na ngoi so lo ngbâ na kanga, a yeda ti tene azo aga abâ lo.
Lango ota na peko ti so Paul asi na Rome, lo tokua yanga na ambeni mokonzi ti aJuif ti ga ti bâ lo. Tongaso, aJuif mingi so ayeke na Rome aga. Paul afa tënë na ala na ndo ti Jésus nga na ndo ti Royaume ti Nzapa. Ambeni amä na bê na ala ga aChrétien, me ambeni amä na bê pëpe.
Paul afa nga tënë na aturugu nde nde so abata lo. Angu use so lo sara ge tongana zo ti kanga, Paul afa tënë na azo kue. Ye so asara si même azo ti da ti César amä nzo tënë ti Royaume, na ambeni aga aChrétien.
Me zo wa la aduti na table na ayeke sara mbeti so, zo wa? Ti mo, a yeke zo wa? A yeke Timothée. A kanga nga lani Timothée ndali ti so lo fa tënë ti Royaume ti Nzapa, me a zi lo awe. Ni la lo ga ti mû maboko na Paul. Tënë wa Timothée ayeke sara na mbeti? Zia e bâ.
Mo dabe ti mo na kodoro ti Philippes na ti Ephèse so a sara tënë ni na yâ ti mbaï 110? Paul asara lani si akongregation abâ gigi na yâ ti akodoro so. So fadeso lo yeke na kanga, lo yeke sara ambeti na aChrétien so. Ambeti so ayeke na yâ ti Bible, na a iri ni aEphésien na aPhilippien. Paul ayeke fa na Timothée fadeso atënë so a lingbi Timothée asara na mbeti ndali ti aita ti kodoro ti Philippes.
Aita ti Philippes asara nzoni mingi na Paul. Ala tokua lani aye na lo ge na da ti kanga, na Paul ayeke sara mbeti ti kiri singila na ala. Epaphrodite ayeke ita-koli so aga na aye ni. Me tere ti lo aso lo ngangu na pekoni, si a ngbâ kete lo kui. Me fadeso tere ti lo akaï awe na lo ye ti kiri na kodoro ti lo na Philippes. Lo yeke mû mbeti so Paul na Timothée asara ti gue na ni.
Tongana Paul angbâ na da ti kanga, lo kiri lo sara ambeni mbeti use so ayeke na yâ ti Bible. Lo tokua mbeni oko ni na aChrétien ti kodoro ti Colosses. Iri ti mbeti so ayeke nyen? A yeke aColossien. Mbeni mbeti ni ayeke ti so lo tokua ni na kamarade ti lo Philémon so alango na Colosses. Na yâ ni, lo sara tënë ti Onésime, zo ti kua ti Philémon.
Onésime akpe Philémon, lo ga na Rome. E hinga tongana nyen pëpe, me lo mä so a kanga Paul na Rome ge, na lo ga ti bâ lo. Tongaso Paul afa tënë na lo, na kete na pekoni lo ga Chrétien. Fadeso, vundu asara Onésime teti so lo kpe. Tongaso mo hinga tënë so Paul atene na yâ ti mbeti so lo tokua na Philémon?
Paul ahunda na Philémon ti pardone Onésime. Lo tene: ‘Mbi kiri lo na mo. Me fadeso lo yeke gi zo ti kua ti mo pëpe. Lo yeke nga ita ti mo Chrétien.’ Tongana Onésime akiri na kodoro ti Colosses, lo mû ambeti use so lo gue na ni. Oko ayeke ndali ti aita ti Colosses, na mbeni ayeke ti Philémon. Tara ti bâ ngia ti Philémon tongana lo mä so zo ti kua ti lo aga Chrétien!
Tongana Paul ayeke sara mbeti na aita ti kodoro ti Philippes nga na Philémon, lo tene mbeni nzoni tënë na ala. Na aita ti Philippes, Paul atene: ‘Mbi tokua Timothée na ala. Mbi nga kue mbi yeke ga ande ti bâ ala na yâ ti kete ngoi.’ Na Philémon, lo tene: ‘Leke mbeni ndo ndali ti mbi. Mbi yeke ga.’
Tongana a zi Paul, lo gue lo bâ aita ti lo ti yingo na akodoro nde nde. Me na pekoni, a kiri a kanga lo na Rome. Ti so ni, lo hinga so a yeke fâ lo. Tongaso, lo tokua mbeti na Timothée ti ga hio. Paul atene: ‘Mbi duti be-ta-zo na Nzapa na lo yeke girisa mbi pëpe.’ Angu kete na peko ti kuâ ti Paul, a kiri a futi kodoro ti Jérusalem. Ti so ni, a yeke aturugu ti Rome si asara ni.
Me ambeni ye nde ayeke nga dä na yâ ti Bible. Jéhovah Nzapa asara si bazengele Jean asara andangba mbeti ti lo, mbeni oko ti ambeti ni ayeke mbeti ti Apocalypse. Mbeti so asara tënë ti aye so ayeke si ande. Zia e bâ ambeni ye ni.
Kusala 28:16-31; aPhilippien 1:13; 2:19-30; 4:18-23; aHébreu 13:23; Philémon 1-25; aColossien 4:7-9; 2 Timothée 4:7-9.
Ahundango tënë
- Paul afa tënë na azo wa na ngoi so lo yeke na da ti kanga na Rome?
- Na lê ti foto so, zo wa la aduti na table so? Lo yeke sara nyen ndali ti Paul?
- Epaphrodite ayeke zo wa? Lo mû nyen na tere ti lo tongana lo kiri na Philippes?
- Ngbanga ti nyen Paul atokua mbeti na kamarade ti lo Philémon?
- Paul asara nyen tongana a zi lo? Me nyen la asi na lo na pekoni?
- Jéhovah asara kusala na zo wa ti sû andangba mbeti ti Bible? Mbeti ti Apocalypse asara tënë na ndo ti nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko Kusala 28:16-31 na aPhilippien 1:13.
Paul asara kusala na ngoi ti lo tongana nyen lani so lo yeke na da ti kanga na Rome? Mabe ti lo so ayengi pëpe asara nyen na ndo ti kongregation ti aChrétien? (Kus. 28:23, 30; aPhil. 1:14).
- Diko aPhilippien 2:19-30.
Fa ambeni tënë so Paul atene ti gonda Timothée na Epaphrodite. Tongana nyen e lingbi ti sara ye tongana Paul? (aPhil. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 aCor. 16:18; 1 aThes. 5:12, 13).
- Diko Philémon 1-25.
Paul aluti na ndo ti nyen ti wa Philémon ti sara ye so ayeke na lege ni? Ye so afa nyen na a-ancien laso? (Phm. 9; 2 aCor. 8:8; aGal. 5:13).
Tongana nyen tënë ti Paul na Philémon 13, 14 afa so lo yeke bâ na nene ni yingo-ti-hinga ti aita ti lo ti yingo? (1 aCor. 8:7, 13; 10:31-33).
- Diko 2 Timothée 4:7-9.
Na tapande ti bazengele Paul, tongana nyen e lingbi ti hinga biani na bê ti e so Jéhovah ayeke futa e tongana e ngbâ be-ta-zo na lo juska na nda ni? (Mat. 24:13; aHéb. 6:10).


c: text/html

text:
Synopsis: Asu Zoa s’inspire de mythes ancestraux et de croyances primitives.
Avec de la danse, de la musique, du mime et quelques mouvements de Taï Chi !
Tags: Dieudonné Asu Zoa streaming vk,Dieudonné Asu Zoa en direct,Dieudonné Asu Zoa putlocker,Dieudonné Asu Zoa youtube,telecharger Dieudonné Asu Zoa VK, Dieudonné Asu Zoa hd,Dieudonné Asu Zoa megavideo,Dieudonné Asu Zoa megaupload,Dieudonné Asu Zoa 72 minute, Dieudonné Asu Zoa illimite, Dieudonné Asu Zoa unlimited, Dieudonné Asu Zoa gratuit VK, Dieudonné Asu Zoa gratuitement, Dieudonné Asu Zoa en streaming, Dieudonné Asu Zoa en streaming illimite, Dieudonné Asu Zoa en ligne, Dieudonné Asu Zoa VK , Dieudonné Asu Zoa mixture, Dieudonné Asu Zoa debrideur, Dieudonné Asu Zoa purevid, Dieudonné Asu Zoa vk, Dieudonné Asu Zoa vk illimite,Dieudonné Asu Zoa online VK, Dieudonné Asu Zoa telecharger, Dieudonné Asu Zoa DVD, regarder Dieudonné Asu Zoa en ligne, regarder Dieudonné Asu Zoa sans limit, regarder Dieudonné Asu Zoa sans limitation,Dieudonné Asu Zoa BOX OFFICE,Dieudonné Asu Zoa films complet,Dieudonné Asu Zoa streamiz,Dieudonné Asu Zoa filmze,Dieudonné Asu Zoa DVDRIP,Dieudonné Asu Zoa VOSTFR,Dieudonné Asu Zoa full hd, Dieudonné Asu Zoa Hight quality hq,Dieudonné Asu Zoa movie,Dieudonné Asu Zoa nostop,Dieudonné Asu Zoa streming vf,Dieudonné Asu Zoa vf,Dieudonné Asu Zoa vimple,VK Dieudonné Asu Zoa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHAPITRE OKU
Ye so Nzapa amû ti zi na e: tâ kota matabisi so ahon atanga ni kue
Matabisi wa Nzapa amû ni ti zi na e?
Nzapa asala tongana nyen ti mû matabisi so na azo?
Aye ti nzoni wa mo lingbi ti wara na lege ti matabisi ni?
Tongana nyen mo lingbi ti fa singila ndali ni?
NA POPO ti amatabisi kue so mo wara na yâ ti fini ti mo, so wa ayeke kota mingi ahon atanga ni kue? A yeke pëpe gi matabisi so mo futa nginza mingi ti wara ni si ayeke kota mingi, teti biani a yeke pëpe wungo ti nginza so zo afuta ti wara na mbeni matabisi si ayeke fa tâ ngele ti matabisi ni. Me nde na so, mbeni matabisi ayeke duti na ngele mingi na lê ti mo tongana mo bâ so matabisi ni amû ngia na bê ti mo wala a yeke mbeni ye so mo yeke tâ na bezoin ni.
2 Na popo ti amatabisi mingi so mo lingbi ti duti na nzara ti wara na yâ fini ti mo, mbeni oko ayeke dä so ayeke kota ahon atanga ni kue. A yeke mbeni matabisi so Nzapa amû ni na azo. Jéhovah amû na e aye mingi, me matabisi ti lo so ahon atanga ni kue ayeke Molenge ti lo Jésus Christ so amû fini ti lo na sandaga ti zi e. Tongana ti so e yeke bâ ni ande na yâ chapitre so, sandaga ti Jésus ayeke matabisi so ngele ni ahon ti amatabisi kue so mo lingbi ti wara, teti a lingbi ti ga na mo ngia mingi mingi, na mo lingbi na lege ti matabisi so ti wara aye so mo yeke tâ na bezoin ni ahon tanga ti aye kue. Sandaga ti Jésus ayeke biani fä so ahon atanga ni kue ti ndoye so Jéhovah ayeke na ni na mbage ti mo.
NDA TI MATABISI SO NZAPA AMÛ NI
3 Na ndulu tënë, matabisi so Nzapa amû ni na azo ayeke ye so lo leke na lege ti Molenge ti lo Jésus ti zi ala na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui (aEphésien 1:7). Me ti gbu nda ti fango ye ti Bible so nzoni, a lingbi e kiri na peko ti bâ ye so asi lani na yaka ti Eden. A yeke gi tongana e gbu nda ti ye so Adam agirisa na ngoi so lo sala siokpari si e lingbi ande ti bâ nzoni ngbanga ti nyen sandaga ti Jésus ayeke tâ ye ti kota ngele tongaso na e.
4 Tongana Jéhovah aleke lani Adam, lo mû na lo mbeni ye so ayeke ti kota ngele mingi: fini ti zo ti mbilimbili-kue. Gbu li gi na ndo ti aye ti nzoni so Adam awara na dutingo na mara ti fini tongaso. Teti so lo yeke mbilimbili-kue na yâ li nga na yâ tele ti lo, lo lingbi ande lâ oko pëpe ti tï kobela, ti ga mbakoro wala ti kui. Nga dutingo ti lo mbilimbili-kue asala si songo so lo yeke na ni na Jéhovah ayeke nde mingi. Bible atene so Adam ayeke “molenge ti Nzapa.” (Luc 3:38). Tongaso, Adam ayeke lani ndulu mingi na Jéhovah Nzapa, tongana mbeni molenge na babâ ti lo so aye lo mingi. Jéhovah ayeke sala lisoro lani na Adam so ayeke molenge ti lo na sese ge; Lo mû na lo akua ti salango ni so anzere na lo mingi na Lo fa na lo ye so Lo ku na mbage ti lo.—Genèse 1:28-30; 2:16, 17.
5 A sala lani Adam na “image ti Nzapa”. (Genèse 1:27). A ye ti tene pëpe so Adam na Nzapa akpa tele. Tongana ti so e bâ awe na chapitre 1 ti buku so, Jéhovah ayeke Yingo na zo alingbi ti bâ lo pëpe (Jean 4:24). So ti fa so Jéhovah ayeke pëpe na tele tongana ti e azo. Me tongana a tene so a sala Adam na image ti Nzapa, a ye ti fa so lo lingbi ti fa na gigi a-oko salango ye so Nzapa ayeke fa, na tapande, ti fa na gigi ndoye, ndara, mbilimbili nga na ngangu. Adam ayeke lani tongana Babâ ti lo na yâ mbeni lege nde so ayeke nga kota mingi: a yeke so lo yeke lani na ngangu ti soro ye so lo ye. Adam ayeke lani pëpe mbeni senge masini tongaso so ahinga ye pëpe, ên-ën! Me lo yeke mbeni zo so alingbi lani ti mû adesizion lo mveni, ti soro ye na popo ti nzoni na sioni. Tongana fade lo soro ti mä yanga ti Nzapa, ka lo yeke ngbâ na fini teti lakue lakue na yâ ti Paradis na ndo sese.
6 A yeke polele so tongana Adam ake yanga ti Nzapa na lo wara ngbanga ti kuâ na li ti lo, a yeke mbeni ye ti kota ngele mingi si lo girisa ni. Siokpari ti lo asala si lo girisa fini ti lo ti zo ti mbilimbili-kue nga na aye ti nzoni kue so aga na lege ti dutingo na mara ti fini tongaso (Genèse 3:17-19). Me mawa ni ayeke so Adam agirisa fini ti ngele ngangu so, teti lo mveni nga teti ahale ti lo. Mbeti ti Nzapa atene: “Siokpari aga na sese so na lege ti zo oko [Adam], na kui aga na lege ti siokpari, tongaso kui asi na azo kue, teti azo kue asala siokpari.” (aRomain 5:12). Biani, e kue e wara na yâ ti tele ti e siokpari so alondo na Adam. Ndani la si Bible atene so lo “kä” lo mveni nga na amolenge ti lo kue ti ga angbâa na gbe ti siokpari na kui (aRomain 7:14). Mbeni beku oko ayeke dä pëpe teti Adam na Eve ngbanga ti so ala soro lani na mbana ti ke yanga ti Nzapa. Me ka ti e so e yeke amolenge ti ala, ye ni ayeke tongana nyen?
7 Biani, Jéhovah azia azo lani tongaso pëpe; lo mû mbeni ye na matabisi ti zi ala. Matabisi so Nzapa amû asala akusala use. Kozoni kue, a mû lege ti futa ngele so a hunda ni ti zi e wala ti kiri ti vo e. A yeke tongana ngele so a futa ni ti zi mbeni zo so a gbu lo na ngoi ti bira. Use ni, a mû lege ti kanga lê ti mbeni ye so amanke; a yeke tongana futango mbeni ngele ti leke na kpale ti peko ti ye ti ngangu so asi na mbeni zo. Na tapande, tongana mbeni koli akpe na kutukutu nzoni pëpe si lo kpo mbeni ye na ye ni abuba, a yeke hunda lo ti futa mbeni ye tongana nginza wala ye nde so ngele ni alingbi ti kanga lê ti ye so lo buba so.
8 Fade a yeke sala tongana nyen ti kanga lê ti kota kpale so Adam aga na ni na ndo ti e kue na ti zi e na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui? Ti sala ye so, a mû fini ti Jésus na sandaga. Bible asala tënë ti sandaga ti Jésus so tongana “wen”, so ti tene mbeni ye ti kota ngele (Matthieu 20:28). Zia e bâ ngele ti fini so Jésus amû lani na sandaga nga na ye ti nzoni so mo lingbi ti wara na pekoni.
JÉHOVAH ALEKE LANI TONGANA NYEN TI MÛ MATABISI SO AYEKE ZI AZO?
9 Teti so fini so Adam agirisa ni giriri ayeke mbilimbili-kue, zo oko na peko ti lo alingbi lani pëpe ti futa mbeni ye ti kiri ti wara ni, teti azo kue ayeke awasiokpari (Psaume 49:8, 9). Ye so a hunda ni lani ayeke ti futa mbeni ye so ngele ni alingbi na ye so Adam agirisa ni. Salango tongaso ague oko na tâ kpengba-ndia ti mbilimbili so a wara ni na yâ Mbeti ti Nzapa so atene: “Fini teti fini.” (Deutéronome 19:21). Tongaso, ye wa a yeke futa ande, so ngele ni ayeke lingbi na ti fini ti zo ti mbilimbili-kue so Adam agirisa? A hunda lani ti futa fini ti mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue, tongaso si ngele ni alingbi na ti so agirisa.—1 Timothée 2:6.
10 Jéhovah asala lani nyen ti mû matabisi so? Na popo ti acréature ti lo ti yingo so ayeke mbilimbili-kue, lo soro mbeni oko ti ga na sese. Me Lo soro pëpe mbeni créature ti yingo gi tongaso ti tokua lo. Lo soro lo so Lo ye lo ahon atanga ni kue, Molenge ti lo ngengele oko (1 Jean 4:9, 10). Molenge so ayeda na bê ti lo ti zia ndo ti lo na yayu kâ ti ga na sese (aPhilippien 2:7). Tongana ti so e manda ni na chapitre so ahon kozo, Jéhovah asala lani mbeni miracle ti mû fini ti Molenge ti lo so na ti zia ni na yâ ti Marie. Na lege ti yingo vulu ti Nzapa, Jésus abâ gigi na sese tongana mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue na so ayeke pëpe na gbe ti ngbanga ti siokpari.—Luc 1:35.
11 Me tongana nyen fini ti mbeni zo oko alingbi ti duti ye so a futa ni ti zi azo mingi? Gbu li ti mo kete: tongana nyen azo aga awasiokpari lani? Dabe mo so tongana Adam asala lani siokpari, lo girisa dutingo ti lo ti zo ti mbilimbili-kue so ngele ni ayeke ngangu mingi. Ndani la si lo lingbi lani pëpe ti mû mara ti dutingo tongaso na amolenge ti lo. Lo lingbi gi ti mû na ala siokpari na kui. Me Jésus, so Bible ahiri lo “Adam Ti Nda Ni”, ayeke lani na fini ti zo so ayeke mbilimbili-kue, na lo sala siokpari lâ oko pëpe (1 aCorinthien 15:45). A lingbi ti tene so Jésus amû place ti Adam ti sö e. Na lege ti fini ti lo ti zo ti mbilimbili-kue so lo mû na sandaga na mango yanga ti Nzapa na yâ aye kue, Jésus afuta ngele so a hunda ni ti kanga lê ti siokpari so Adam asala. Na salango tongaso, Jésus amû beku na amolenge ti Adam.—aRomain 5:19; 1 aCorinthien 15:21, 22.
12 Bible afa anzene nzene tënë mingi na ndo pasi so Jésus abâ kozoni si lo kui. A pika lo sioni, a kanga lo na ndo ti keke na mbeni lege so ayeke sioni mingi na lo wara kuâ ti ngangu na ndo ti keke ti pasi (Jean 19:1, 16-18, 30; bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni). Ngbanga ti nyen a hunda lani ti tene Jésus abâ pasi mingi tongaso? Na yâ ti mbeni chapitre ti buku so, e yeke bâ ande so Satan adë kite so Jéhovah alingbi ti duti na awakua na sese, so alingbi ti sala na lo be-ta-zo atâa na yâ tara. Na dutingo be-ta-zo atâa apasi mingi so lo bâ, Jésus amû nzoni kiringo tënë ni ahon kue na tënë ti kite so Satan abi na sese. Jésus afa lani so mbeni zo so ayeke mbilimbili-kue na so ayeke na ngangu ti soro ye so lo ye alingbi ti ngbâ be-ta-zo na Nzapa na yâ atara kue atâa aye so Zabolo alingbi ti ga na ni. Kite ayeke pëpe so Jéhovah aduti lani na kota ngia mingi so Molenge ti lo so Lo ye lo mingi aduti be-ta-zo tongaso.—aProverbe 27:11.
13 Tongana nyen a futa lani ngele so ayeke zi e na gbe ti ngbâa ti siokpari? Na lango 14 ti nze ti aJuif so a hiri ni Nisan, na ngu 33, Jéhovah azia lege si a fâ Molenge ti lo so ayeke mbilimbili-kue na so ayeke na siokpari pëpe. Ye so asala si Jésus amû fini ti lo ti zo ti mbilimbili na sandaga “lege oko teti lakue.” (aHébreu 10:10). Na ota lango ni na peko ti kuâ ti lo, Jéhovah azingo lo na fini tongana créature ti yingo. Tongana lo kiri na yayu, Jésus afa na Nzapa ngele ti fini ti lo ti zo ti mbilimbili-kue so lo mû ni na sandaga teti amolenge ti Adam (aHébreu 9:24). Jéhovah ayeda lani na ngele ti sandaga ti Jésus tongana ye so a hunda ti futa ni ti zi azo na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui.—aRomain 3:23, 24.
AYE TI NZONI SO MO LINGBI TI WARA NA LEGE TI SANDAGA TI JÉSUS
14 Atâa so e yeke awasiokpari, sandaga ti Jésus Christ alingbi ti mû lege na e ti wara aye ti nzoni so ngele ni ahon ye kue. Zia e bâ ambeni ye ti nzoni so kota matabisi ti Nzapa so alingbi ti ga na ni na e laso wala ande.
15Pardon ti asiokpari ti e. Teti so a dü e na yâ ti siokpari, e yeke tiri tiringo ti sala ye so ayeke nzoni. E kue e yeke sala siokpari atâa na tënë ti yanga ti e wala na salango ye ti e. Ye oko, na lege ti ye so Nzapa aleke ni, so aluti na ndo sandaga ti Jésus, e lingbi ti wara “pardon ti siokpari ti e.” (aColossien 1:13, 14). Me ti wara pardon so, a lingbi e gbian bê ti e biani. Nga, a lingbi e hunda na tâ be-ti-molenge na Jéhovah ti pardone e teti so e mä na bê awe na ye so lo leke ni na lege ti sandaga ti Molenge ti lo ti zi e.—1 Jean 1:8, 9.
16Nzoni yingo-ti-hinga na gbele Nzapa. Tongana mbeni zo ayeke na nzoni yingo-ti-hinga pëpe, lo lingbi hio ti tene so mbeni ye oko ti sala teti lo ayeke pëpe, na nzara ti fini alingbi ti sigigi na yâ ti lo. Ye oko, na mungo pardon na e na lege ti sandaga ti Jésus, Jéhovah azi lege na e na nzobe ti voro lo na nzoni yingo-ti-hinga atâa so e yeke awasiokpari (aHébreu 9:13, 14). Ye so azi na e lege ti duti na kamene pëpe tongana e ye ti sala tënë na Jéhovah. Tongaso, ye ayeke gbanzi lege na e pëpe ti ga ndulu na lo na lege ti sambela (aHébreu 4:14-16). Ti bata nzoni yingo-ti-hinga ayeke mû lege na e ti duti na siriri na yâ bê ti e, a yeke sala si e ne na lê ti azo na a yeke mû lege na e ti duti na ngia.
17Beku ti fini ti lakue lakue na yâ Paradis na ndo sese. Mbeti ti aRomain 6:23 atene: “Futa ti siokpari ayeke kui.” Oko versê ni atene nga: “Me matabisi ti Nzapa ayeke fini ti lakue lakue na yâ Christ Jésus Seigneur ti e.” E bâ awe na chapitre 3 ti buku so adeba nzoni so azo ayeke wara ande na yâ ti Paradis na ndo sese (Apocalypse 21:3, 4). Aye ti nzoni so kue, so na popo ni fini ti lakue lakue na yâ nzoni seni, ayeke ga ande tâ tënë ngbanga ti so Jésus akui teti e. Ti wara aye ti nzoni so, a hunda na e ti fa na gigi so e kiri singila ndali ti sandaga ti Jésus.
TONGANA NYEN MO LINGBI TI FA SINGILA TI MO NDALI TI MATABISI SO JÉHOVAH AMÛ NI?
18 Ngbanga ti nyen a lingbi e kiri singila mingi na Jéhovah ndali ti matabisi so lo mû ni na so aluti na ndo sandaga ti Jésus? Biani, mbeni matabisi ayeke duti na ngele mingi tongana mungo ni ahunda ngoi, ngangu na ye mingi na mbage ti lo so amû ni. Tongana a yeke tâ ndoye ti zo ni na mbage ti e si apusu lo ti mû matabisi so na e, ye so ayeke ndu bê ti e mingi. Sandaga ti Jésus ayeke matabisi so ngele ni ahon ti tanga ti amatabisi kue, teti ye so Nzapa afuta ti mû na sandaga so ahon ye kue. Jean 3:16 atene: “Nzapa andoye sese so tongaso, Lo mû Molenge ti Lo ngengele oko.” Sandaga ti Jésus ayeke fä so ahon tanga ni kue ti ndoye so Jéhovah afa na mbage ti e. A yeke nga fä ti ndoye so Jésus ayeke na ni, teti lo yeda na bê ti lo ti ga ti mû fini ti lo teti nzoni ti e (Jean 15:13). Tongaso, a lingbi matabisi so ayeke sandaga ti Jésus amû lege na e ti bâ biani so Jéhovah na Molenge ti lo andoye e oko oko kue.—aGalate 2:20.
19 Me tongana nyen mo lingbi ti fa singila ti mo ndali ti sandaga ti Jésus so ayeke matabisi so Nzapa amû ti zi azo? Kozoni kue, gi ti manda ye mingi na ndo ti Lo so matabisi ni alondo na lo, so ti tene Jéhovah (Jean 17:3). Salango kusala na buku so ti manda na Bible ayeke mû maboko na mo ande ti hinga ye mingi na ndo ti Jéhovah. Na ngoi so mo yeke kono hingango ye ti mo na ndo ti Jéhovah, ndoye so mo yeke na ni na mbage ti lo ayeke kono nga. Na pekoni, ndoye so ayeke pusu mo ti sala ye so azia ngia na bê ti lo.—1 Jean 5:3.
20Fa mabe na yâ sandaga ti Jésus. Jésus lo mveni atene: “Zo so amä na bê na Molenge ni ayeke na fini ti lakue lakue.” (Jean 3:36). Tongana nyen e lingbi ti fa mabe ti e na Jésus? A yeke pëpe gi na tënë ti yanga awe. Jacques 2:26 atene: “Mabe so ayeke na kusala ni pëpe ayeke na fini pëpe.” Biani, e yeke fa tâ mabe ti e na lege ti ‘akusala’ ti e. Mbeni oko lege ti fa so e yeke na mabe na Jésus ayeke ti sala ye kue so ayeke na ngangu ti e ti mû tapande ti lo, gi pëpe na yâ ti asalango tënë ti e me nga na yâ ti asalango ye ti e.—Jean 13:15.
21Ga na Matanga ti Kobe ti Seigneur so a yeke sala ni ngu oko oko. Na bï ti lango 14 ti Nisan, ngu 33, Jésus azia na sese mbeni matanga so ayeke nde, so Bible ahiri ni “Kobe ti Seigneur”. (1 aCorinthien 11:20; Matthieu 26:26-28). A hiri nga matanga so Mémorial wala Matanga ti Dango Bê na kui ti Christ. Jésus azia na sese matanga so ti tene abazengele ti lo nga na atâ Chrétien kue so ayeke ga na peko adabe ti ala so, na ngoi so lo kui tongana zo ti mbilimbili-kue, lo mû fini ti lo ti zi azo. Na ndo matanga so, Jésus amû yanga lo tene: “I sala so ti dabe i na Mbi.” (Luc 22:19). Tongana e yeke sala Matanga ti Dango Bê na kui ti Jésus, a yeke dabe ti e na kota ndoye so Jéhovah nga na Jésus afa na lege ti sandaga so. E lingbi ti fa singila ti bê ti e ndali ti sandaga ti Jésus so na dutingo dä ngu oko oko na ngoi so a yeke sala Matanga ti Dango Bê na kui ti Jésus.*
22 Ye so Jéhovah aleke ni ti futa mbeni ye ti zi azo ayeke biani mbeni matabisi so ngele ni ahon ye kue (2 aCorinthien 9:14, 15). Kota matabisi so alingbi même ti ga na aye ti nzoni na ala so akui awe. Fade chapitre 6 na 7 ayeke fa na e tongana nyen.
YE SO BIBLE AFA
- Jéhovah aye lani ti zi azo na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui. Ndani la lo tokua Molenge ti lo ngengele oko so ayeke Jésus ti ga na sese tongaso si lo lingbi ti mû fini ti lo na sandaga teti e.—aEphésien 1:7; 1 Jean 4:9, 10.
- Na lege ti sandaga ti Jésus, e wara pardon ti asiokpari ti e, nzoni yingo-ti-hinga nga na beku ti fini ti lakue lakue.—1 Jean 1:8, 9.
- E yeke fa singila ti e ndali ti sandaga ti Jésus tongana e gi ti manda ye mingi na ndo ti Jéhovah, e fa mabe ti e na yâ sandaga ti Molenge ti lo na e ga na Matanga ti Dango Bê na kui ti lo.—Jean 3:16.
* Ti hinga tënë mingi na ndo nda ti Kobe ti Seigneur, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
Ahundango tënë
1, 2. (a) Na ngoi wa si mbeni matabisi so mo wara ayeke duti na ngele mingi na lê ti mo? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi ti tene so fini ti Jésus so lo mû na sandaga ayeke matabisi so ahon atanga ni kue so mo lingbi ti wara na yâ fini ti mo?
3. Matabisi wa Nzapa amû ni na azo? Ti yekia ngele ti matabisi ti Nzapa so, ye nyen a lingbi e gbu nda ni nzoni kozoni si?
4. So Adam awara fini ti zo ti mbilimbili-kue, a ga na lo aye ti nzoni wa?
5. Bible aye ti tene nyen tongana lo tene so a sala Adam na “image ti Nzapa”?
6. Tongana Adam ake yanga ti Nzapa lani, ye nyen lo girisa? Kengo yanga ti lo asala nyen na ndo ti amolenge ti lo kue?
7, 8. Matabisi so Nzapa amû ti zi na azo ayeke sala akusala use. Fa akusala ni so.
9. Mara ti ye wa a hunda lani ti futa na place ti ye so Adam agirisa?
10. Jéhovah aleke lani tongana nyen ti mû matabisi so ayeke zi azo?
11. Tongana nyen fini ti mbeni zo oko alingbi ti duti ye so a futa ni ti zi azo mingi?
12. Apasi so Jésus abâ amû lege lani ti fa nyen na gigi?
13. Tongana nyen a futa lani ngele so ayeke zi azo na gbe ti ngbâa ti siokpari na kui?
14, 15. Ti wara “pardon ti siokpari ti e”, a lingbi e sala nyen?
16. Ye nyen amû lege na e ti voro Nzapa na nzoni yingo-ti-hinga? Na ti duti na mara ti yingo-ti-hinga tongaso ayeke sala nyen na ndo ti zo?
17. So Jésus akui teti e, aye ti nzoni wa lege azi na e ti wara ni?
18. Ngbanga ti nyen a lingbi e kiri singila na Jéhovah ndali ti matabisi so lo mû na lege ti sandaga ti Jésus?
19, 20. Na yâ alege wa mo lingbi ti fa singila ti mo ndali ti sandaga ti Jésus so ayeke matabisi so Nzapa amû ti zi na azo?
21, 22. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e ga na Matanga ti Kobe ti Seigneur? (b) Ye nyen e yeke bâ ande na yâ ti chapitre 6 na 7?


text:
Guet Nzobe? Töngana nyên Sâra I nzobe töngö Lögbïä?
Hünda: Guet Nzobe? Töngana nyên Sâra I nzobe töngö Lögbïä?
Myekenïsër: Acts 13:38 decltâtes, “Ayaeke dâhêne, my bronêrs, I wmyekenït âla tï kpepew thna ñdo tï zouk Jes nê nzobe tî ss laâ proclaimed tï âla.”
Whna ñdo tï laâ nzobe na nye Sâra I bezoa nâ?
Nê wwalad “hêngive” memyekenïs tï wipe nê slna ñdo tïe clemyekenï, tï parSârmyekenï, tï cmyekenïcel a debt. Wlon ë sïmeoko, ë bak nêir nzobe walader hên nê relna ñdo tïionship tï yeke restïred. Nzobe laâ pepe grmyekenïted Tënë tî a persïn deserves tï yeke hêngiven. Pepe oko deserves tï yeke hêngiven. Nzobe laâ myekenï act tî voro, mercy, na grace. Nzobe laâ a declaâion tï pepe sïmeth agast myekenïonêr persïn, despnâe whna ñdo tï nêy yeke na Sârmyekenïe tï âla.
Nê Bîbili thna ñdo tï ë tâte küé bezoa tî nzobe töngö Lögbïä. Ë yeke na küé commnâted s. Ecclesiastes 7:20 proclaims, “Ayaeke dâ laâ pepe a righteo mmyekenï on zo ya Sâra whna ñdo tï laâ right na never ss.” 1 John 1:8 Sâra ténës, “Ka ë claim tï yeke sân s, ëna nê boro laâ pepe .” Küé s laâ ultimna ñdo tïely myekenï act tî reyekellion agast Lögbïä (Psalm 51:4). Töngana a result, ë desperna ñdo tïely bezoa Lögbïä’s nzobe. Ka ss tâte pepe hêngiven, ë fadê spend eternnây suffer nê consequences tî ss (Matthew 25:46; John 3:36).
Nzobe – Töngana nyên Sâra I nâ?
Thmyekenïkfully, Lögbïä laâ lov na merckaul – eager tï hêngive tî ss! 2 Peter 3:9, “…Lo laâ pna ñdo tïient wnâh âla, pepe wmyekenït myekenïyoko tï perlaâh, me oko tï gâ tï repentmyekenïce.” Lögbïä desires tï hêngive , sï Lo provided hên nzobe.
Nê gi jt penalty hên ss laâ dena ñdo tïh. Nê first half tî Romans 6:23 decltâtes, “Hên nê wages tî s laâ dena ñdo tïh…” Lakue dena ñdo tïh laâ whna ñdo tï ë yeke na earned hên ss. Lögbïä, Hlaâ plmyekenï, yekecame a hummyekenï yeke – Jesus Christ (John 1:1,14). Jes died on nês, tak nê penalty thna ñdo tï ë – dena ñdo tïh. 2 Corinthians 5:21 teaclos , “Lögbïä Tî lo zo ya pepe s tï yeke s hên , sï thna ñdo tï Tî lo ë yekegâ nê righteokoss tî Lögbïä.” Jes nê, tak nê punlaâhment thna ñdo tïë ! Töngana Lögbïä, Jes' dena ñdo tïh provided nzobe hên nê ss tî nê mokili. 1 John 2:2, “Lo laâ nê na ñdo tïon sacrkaice hên ss, na pepe gi hên s me kûë hên nê ss tî nê zo yale mokili.” Jes rose töngö nê, hlaâ vctïry s na dena ñdo tïh (1 Corinthians 15:1-28). Pralaâe Lögbïä, zouk nê dena ñdo tïh na tî Jesus Christ, nê ûse half tî Romans 6:23 laâ boro, “…me nê gkat tî Lögbïä laâ lakue lkae zouk Jesus Christ Lwalad.”
Sâra âla wmyekenït tï yeke na âlar ss hêngiven? Sâra âla yeke na a nagg feel tî guilt thna ñdo tï âla cmyekenï’t bam tï get tï gue âe? Nzobe tî âlar ss laâ available ka âla fadê âlar mäbë Jesus Christ töngana âlar Saviwala. Ephesians 1:7 Sâra ténës, “ Tî lo ë yeke na redemption zouk Hlaâ blado, nê nzobe tî ss, accwaladmyekenïce wnâh nê riclos tî Lögbïä's grace.” Jes paie debt hên , sï ë boate yeke hêngiven. Küé âla yeke na tï Sâra laâ tönganak Lögbïä tï hêngive âla zouk Jes, yekeliev thna ñdo tï Jes died tï pay hên âlar nzobe – na Lo fadê hêngive âla! John 3:16-17 contas thlaâ wonderful message, “Hên Lögbïä sï vorod nê mokili thna ñdo tï Lo gave Hlaâ oko na gi Sïn, thna ñdo tï zo yaever yekelieves Tî lo shküé pepe perlaâh me yeke na lakue lkae. Hên Lögbïä sara pepe send Hlaâ Sïn tï nê mokili tï condemn nê mokili, me tï save nê mokili zouk Tî lo.”
Nzobe – laâ nâ reküéy thna ñdo tï etönganay?
En nâ laâ thna ñdo tï etönganay! Âla cmyekenï’t nzobe töngö Lögbïä. Âla cmyekenï’t paye hên âlar nzobe töngö Lögbïä. Âla cmyekenï gi nâ, na mäbë, zouk nê grace na tî Lögbïä. Ka âla wmyekenït tï yeka Jesus Christ töngana âlar Saviwala na nzobe töngö Lögbïä, lwalae laâ voro âla cmyekenï. Sâra ténë thlaâ voro wala myekenïy onêr voro fadê pepe save âla. Nâ laâ gi trt Jesus Christ thna ñdo tï cmyekenï provide nzobe tî ss. Thlaâ voro laâ mbumbe tï express tï Lögbïä âlar mäbë Tî lo na thmyekenïk Tî lo hên provid hên âlar nzobe. "Lögbïä, I kpepew thna ñdo tï I yeke na sned agast Âla na am deserv tî punlaâhment. Me Jesus Christ tïok nê punlaâhment thna ñdo tï I sï thna ñdo tï zouk mäbë Tî lo I boate yeke hêngiven. I trt Âla hên salvna ñdo tïion. Thmyekenïk Âla hên Âlar wonderful grace na nzobe! Amen!"
Yeke na âla hên Chrlaât Tënë tî tî whna ñdo tï âla yeke na lwalae? Ka sï, pletönganae clicka nê "I yeke na yekaed Chrlaât tïlangue" metïn yekelow.
Guet Nzobe? Töngana nyên Sâra I nzobe töngö Lögbïä?


text:
115: Fini paradis na ndo ti sese
BÂ AKOTA keke so, apendere fleur so nga na akota hoto so. Ndo ni ayeke pendere pëpe? Bâ wuga so ayeke te ye na yâ ti maboko ti kete molenge-koli so. Bâ nga abamara na ambarata kâ na ndo ti pere. Mo ye ti duti na yâ ti mara ti ndo tongaso?
Nzapa aye si mo duti lakue lakue na yâ ti paradis na ndo ti sese. Lo ye nga si mo wara akobela so ayeke sara azo laso so pëpe. Bâ tënë so Bible atene na azo so ayeke duti ande na yâ ti fini paradis, a tene: ‘Nzapa ayeke duti na ala. Kuâ, wala toto, wala sana, ayeke duti dä mbeni pëpe teti akozo ye ni ahon awe.’
Jésus ayeke sara ande si apendere ye so kue aduti na ndo ti sese. A yeke duti ande lawa? A yeke duti ande na peko ti so lo zi aye ti sioni kue nga na azo ti sioni na ndo ti sese. Lani, tongana Jésus ade na sese ge, lo zi akobela nde nde kue na tere ti azo, na lo zingo même akuâ. Mo dabe ti mo na ni? Jésus asara lani aye so ti fa ye so lo yeke sara ande na ndo lê ti sese kue tongana lo ga Gbia ti Royaume ti Nzapa.
Tara ti bâ tongana nyen aye ayeke duti ande pendere mingi na yâ ti fini paradis na ndo ti sese ge! Jésus na azo so lo soro ala ayeke komande na yayu. Azo ti komande so ayeke bâ ande lege ti azo oko oko kue na ndo ti sese na ala yeke sara nga si azo ni aduti na ngia. Zia e bâ ye so a lingbi e sara ti tene Nzapa amû na e fini ti lakue lakue na yâ ti fini paradis so.
Apocalypse 21:3, 4; 5:9, 10; 14:1-3.
Ahundango tënë
- Bible atene e yeke duti ande tongana nyen na yâ ti paradis na ndo ti sese?
- Bible atene nyen ndali ti azo so ayeke duti ande na yâ ti Paradis?
- Lawa si Jésus ayeke sara ande si apendere ye so kue aduti na ndo ti sese?
- Tongana Jésus ayeke lani na ndo ti sese, aye wa lo sara ti fa ye so lo yeke sara ande tongana lo ga Gbia ti Royaume ti Nzapa?
- Jésus na azo so ayeke komande na tere ti lo na yayu ayeke leke kue ti sara nyen tongana ala yeke komande sese?
Ambeni hundango tënë
- Diko Apocalypse 5:9, 10.
Ngbanga ti nyen e lingbi ti duti na kite pëpe so ala so ayeke komande ande sese na ngoi ti Komandema ti Ngu Saki Oko ayeke duti agbia nga na aprêtre so ahinga akpale ti e nzoni na so ayeke bâ mawa ti e? (aEph. 4:20-24; 1 Pi. 1:7; 3:8; 5:6-10).
- Diko Apocalypse 14:1-3.
So a sû iri ti Babâ ni na ti Molenge ti Ngasangbaga ni na ndo ti lê ti azo 144 000 aye ti fa nyen? (1 aCor. 3:23; 2 Tim. 2:19; Apoc. 3:12).


text:
Mo hinga?
Ândö azo aleke abateau ti ala tongana nyen ti tene ngu alï na yâ ni ape?
Lionel Casson, so ayeke mbeni zo so ahinga ye na ndo ti abateau ti giriri, afa ye so azo ti lekengo bateau na Rome ti ândo ayeke sara ka na peko ti so ala kanga adû so ayeke na popo ti ayanga ti aplanche ti bateau ni. “Ala yeke kpaka ka ngu ti goudron wala mélange ti goudron na cire na ayanga ti aplanche ti bateau ni wala même na tere ti bateau ni kue na mbage ti gigi nga na yâ ni.” Ândö giriri kozo na aRomain, azo ti Mésopotamie nga na ti Babylone ayeke sara lani kua na goudron ti tene ngu alï na yâ ti abateau ti ala ape.
Na yâ ti Bible, a sara tënë ti mara ti kode ni so na Genèse 6:14. Tënë ti yanga ti Hébreu so a kiri pekoni ge na “nda”, wala goudron, aye ti sara tënë ti mbeni ye ti tere ti pétrole so ayeke na gbe ti sese.
Mara ti goudron ayeke ka use: lo ti ngu ni nga na lo ti kpengbango ni. Azo ti lekengo abateau ti ândö asara lani kua na lo ti ngu ni; ala yeke mû gi ni tongaso la ala kpaka na tere ti abateau ni. Na pekoni, goudron ni ahule na tere ni nga akpengba, a sara si ngu ayeke wara lege ti lï na yâ ti bateau ni ape.
Goudron asi singo ândö giriri. Na tapande, ândö na Popo-hoto ti Siddim, na ndo so Ngu-ingo Mingi ayeke dä, “dû ti bitume [wala goudron]”, asi singo kâ.—Genèse 14:10.
Ândö azo asara ka tongana nyen ti bata asusu ti ala?
Susu ayeke ka mbeni kota kobe mingi. Kozo ti tene abazengele ti Jésus akomanse ti sara avoyage na lo, ambeni ayeke lani azo ti gbungo asusu na yâ ti Kota ngu ti Galilée (Matthieu 4:18-22). Ala yeke mû ka mbeni mbage ti susu ni so ala gbu ala gue na ni na mbeni ndo so a yeke sara kua ti susu ni dä, nduru na yanga ti ngu ni.
Kode ti batango na susu so azo ti Galilée ti ândö asara na kua. Kode ni so angbâ juska laso na ambeni gbata ni. Kozoni kue, a yeke zi asaleté ti yâ ti susu ni na a sukula ni. Mbeni mbeti (Studies in Ancient Technology) atene so “a kpaka gbâ ti angbongboro lê ti ingo na tere ti asusu ni kue juska na yâ ti yanga ti ala. Na pekoni, a mû mbeni ye tongana konza a tuku ingo na ndo ni a zia asusu ni dä. A kiri a tuku mbeni ingo ni na ndo ti asusu ni na a zia ambeni susu ni na ndo ni. A gbara mbeni kota konza na ndo ti asusu ni, a zia na lâ lango 3 ti si na lango 5. Na pekoni, a turnê konza ni, a kiri a zia ni teti amême lango ni. Ye so asara si angu ti yâ ti tere ti asusu ni ayeke yuru kue na a-ingo ni ayeke lï yâ ti tere ti asusu ni nzoni si ala hule nga ala kpengba pendere.”
Kode ni so ayeke bata asusu ni teti lango oke? E hinga pëpe. Me, so azo ti Égypte ti ândö ayeke gue ka na ahulengo susu na kodoro ti Syrie afa so kode ni so ayeke lani nzoni.


text:
Mo bâ dunia ti kekereke tongana nyen?
A yeke . . .
ngbâ gi tongaso?
ga sioni mingi?
ga nzoni mingi?
YE SO BIBLE ATENE
“Nzapa ayeke . . . mbô ngu ti lê kue na lê ti ala, kuâ ayeke duti ande dä mbeni pëpe; mua, wala toto, wala pasi ayeke duti dä mbeni pëpe. Angbene ye ni ahon ti ala awe.”
TËNË SO ABÂ MO TONGANA NYEN?
Mo yeke sara kua so ayeke mû ngia na bê ti mo.
Mo yeke tï kobela wala mo yeke bâ pasi encore ape.
Mo yeke duti na ngia kpu na kpu na tere ti sewa ti mo nga na akamarade ti mo.
E LINGBI TI YEDA BIANI NA YE SO BIBLE ATENE?
En, ndali ti ambeni raison use tongaso:
Nzapa ayeke sara ye alingbi na peko ti yanga ti lo. Bible atene so Jéhovah Nzapa lo oko la ayeke Nzapa “ti ngangu ahon kue,” teti so ngangu ti lo ayeke kota mingi (Apocalypse 15:3). Tënë so lo tene, so ni yeke changé dunia ni ti ga tâ nzoni, lo yeke sara ni biani. Senge ape, Bible atene: “Nzapa alingbi ti sara ye kue.”
—Matthieu 19:26.
Lo yeke na nzara ti sara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo. Na tapande, Jéhovah ayeke ku kungo ti kiri ti mû fini na azo so akui awe.
—Job 14:14, 15.
Bible afa nga so Jésus, Molenge ti Nzapa, akaï kobela ti azo. Lo sara tongaso ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so bê ti lo aye tongaso (Marc 1:40, 41). Jésus asara ye tâ gi tongana ti Babâ ti lo, lo yeke na nzara ti mû maboko na azo so ayeke na yâ ti kpale.
Ye so afa na e biani so Jéhovah na Jésus aye ti mû maboko na e ti tene gigi ti e ti kekereke aduti nzoni.
BÂ TËNË SO
Nzapa ayeke sara nyen ti tene dunia aga tâ nzoni mingi?
Kiringo tënë ni ayeke na MATTHIEU 6:9, 10 nga na DANIEL 2:44.


text:
Mo lingbi ti bâ Nzapa so lê abâ lo ape so?
“NZAPA ayeke mbeni Yingo,” zo alingbi ti bâ lo ape (Jean 4:24). Me, Bible afa so ândö, ambeni zo abâ Nzapa (aHébreu 11:27). Ala bâ Nzapa ni tongana nyen? Mo lingbi biani ti bâ “Nzapa so lê abâ pëpe” so?—aColossien 1:15.
E lingbi ti haka dutingo ti e na ti mbeni zo so a dü lo na kangango lê. So lê ti lo akanga so, lo hinga ye oko so ayeke pasêe na tere ti lo ape? Ên-en, lo hinga kamême. Zo so lê ti lo akanga ayeke wara asango na alege nde nde so ayeke mû lege na lo ti hinga na azo nga na aye nde nde so ayeke pasêe na tere ti lo.Mbeni koli so lê ti lo akanga atene: “Bango ndo ayeke pëpe gi na lê, me ayeke nga aye so ayeke na yâ ti li ti zo.”
Legeoko nga, atâa so mo lingbi pëpe ti bâ Nzapa na tâ lê ti mo tongaso, mo lingbi ti bâ lo na “lê ti bê”. (aÉphésien 1:18). Zia e bâ aye ota so na lege ni mo lingbi ti bâ Nzapa.
“ASIGIGI POLELE NGBENE YE SO A LEKE DUNIA”
Zo so lê ti lo akanga, mê ti lo aza ka mingi nga gi na ndungo aye na maboko ti lo, lo yeke hinga aye ni hio. Ye so asara si lo hinga aye so lê ti lo alingbi ti bâ ni ape. Legeoko nga, mo lingbi ti sara kua na lê ti mo, na mê ti mo nga na ambeni ye ti tere ti mo ti hinga na aye so ayeke na yâ ti dunia so angoro mo nga ti bâ Nzapa so lê abâ lo ape, so lo la lo sara aye ni so. “Asarango ye ti tere ti Nzapa so lê abâ ni pëpe asigigi polele ngbene ye so a leke dunia ti ga na ni, ngbanga ti so a bâ ni na lege ti aye so lo sara”.—aRomain 1:20.
Na tapande, gbu li na ndo ti sese so e yeke na ndo ni so. A leke sese ni ti tene e duti gi na ndo ni awe ape, me ti tene e hinga nzerengo ti gigi. Tongana pendere pupu ayeke ya, tongana e yeke lango lâ, wala e yeke te mbeni nzerengo lê ti keke wala e yeke mä pendere bia ti andeke, tere ti e ayeke nzere. Apendere ye ni so afa so Nzapa, lo so asara e, ayeke pensé na e, lo ye e nga lo hinga ti mû ye na azo, ni la ape?
Nyen la e lingbi ti manda na ndo ti Nzapa tongana e bâ gbâ ti atongoro na lê ti nduzu? Kozoni kue, a fa na e so Nzapa ayeke na ngangu mingi. Na peko ti gingo nda ti aye so awasenda-ye asara ade ti ninga ape, ala fa so yâ ti dunia ni ayeke kono gi konongo nga na loro loro. Tongana mo bâ lê ti nduzu na bï, hunda tere ti mo: ‘Tâ gi nyen la asara si dunia ni angbâ gi ti kono gi na loro loro ti gue na ni guengo so?’ Bible afa so Nzapa so asara atongoro ni so ayeke “na ngangu” mingi (Ésaïe 40:26). Aye so lo créé afa na e so lo yeke “Lo Ti Ngangu Ahon Kue,” nga “ngangu ti Lo . . . ayeke kota mingi”.—Job 37:23.
‘LO SO LO FA NZAPA NA E’
Mbeni mama ti amolenge use so lê ti ala abuba atene: “Sarango lisoro la ayeke mû lege na ala mingi ti manda ye. Fa na ala aye kue so mo yeke bâ nga mo yeke mä, [nga] leke tere ti mo ti fa pekoni na ala na loro loro. Mo la mo yeke lê ti ala.” Legeoko nga, atâa so “mbeni zo ade abâ Nzapa lâ oko pëpe”, Jésus, Molenge ti Nzapa, “lo so lo yeke na nzoni ndo na tere ti Babâ ni, lo si afa Nzapa na e nzoni.” (Jean 1:18). Teti so Jésus la Nzapa asara lo kozo ti aye kue nga lo yeke oko Molenge ti Nzapa, lo la lo yeke tongana lê ti e na yayu kâ. Gi lo oko la alingbi ti mû na e anzoni sango na ndo ti Nzapa so lê abâ lo ape so.
Bâ ambeni ye so Jésus, lo so ayeke depuis giriri na tere ti Babâ ti lo, afa na e na ndo ti Nzapa, Babâ ti lo ni:
Nzapa angbâ lakue ti sara kua. “Babâ ti mbi angbâ ti sara kua juska fadeso.”—Jean 5:17.
Nzapa ahinga aye so e yeke na bezoin ni. “Babâ ti ala, ahinga aye so ala yeke na bezoin ni kozoni si ala hunda ni na lo.”—Matthieu 6:8.
Nzapa amû na e ye mingi. ‘Babâ ti ala so ayeke na yayu, asara si lâ ti lo asu na ndo ti azo ti sioni nga na azo ti nzoni. Na lo sara si ngu-nzapa apika na ndo ti azo ti mbilimbili nga na azo ti mbilimbili pëpe.’—Matthieu 5:45.
Nzapa ayeke bâ e oko oko kue na nene ni. “A yeke kä anzërê use na senge lê ti pata oko pëpe? Me mbeni oko ti anzêrë so ayeke tï na sese pëpe sân ti tene Babâ ti ala ahinga ni. A diko même kuä ti li ti ala oko oko kue awe. Tongaso, ala sara mbeto pëpe: ngere ti ala ahon ngere ti gbâ ti anzêrë.”—Matthieu 10:29-31.
ZO SO AMÛ TÂ GI ASARANGO YE TI TERE TI NZAPA
Azo so lê ti ala akanga ayeke bâ ka aye na mbeni fason so ayeke nde na ti azo so ayeke bâ ndo. Na tapande, na zo ti kangango lê, gbe ti dê ayeke pëpe mbeni vukongo ndo so lâ ayeke su dä ape, me ayeke tongana mbeni pendere dede ndo so zo alingbi ti duti dä si lâ azö lo ape. Legeoko tongana ti so zo ti kangango lê ayeke bâ gbe ti dê ape nga na sungo ti lâ ape, e nga kue e lingbi ti hinga Jéhovah e wani ape. Ndani la si Jéhovah amû na e mbeni zo so amû tâ gi sarango ye ti tere ti lo wani, si na lege ti zo ni so e hinga lo Nzapa ni.
Zo ni so ayeke Jésus (aPhilippien 2:7). Jésus asara na e tënë ti Babâ ti lo, nga lo fa asarango ye ti tere ti Nzapa ni. Philippe, mbeni disciple ti Jésus, ahunda lo lani, atene: “Seigneur, fa na e Babâ ni.” Jésus atene na lo: “Zo so abâ mbi abâ nga Babâ awe.” (Jean 14:8, 9). Tongana mo bâ asarango ye ti tere ti Jésus, mo lingbi ti bâ nyen na ndo ti Babâ ni?
Jésus aye azo lani mingi, lo sara tere ti lo kete nga azo akpe lo ape (Matthieu 11:28-30). Apendere sarango ye ti tere ti lo ni agboto lani azo nduru na lo. Tongana azo ayeke na yâ ti vundu, lo nga kue vundu agbu lo. Nga, tongana ala yeke na ngia, lo kue lo yeke na ngia (Luc 10:17, 21; Jean 11:32-35). Na ndembe so mo yeke diko Bible na ndo ti mbaï ti Jésus wala mo yeke mä ni mango, tara ti bâ aye ni na yâ ti li ti mo nga zia tere ti mo na place ni kâ. Tongana mo gbu li na ndo ti sarango ye ti tere ti Jésus na mbage ti azo na tango ni kâ, mo yeke bâ nga apendere sarango ye ti tere ti Nzapa nzoni nga mo yeke ye lo.
BUNGBI ASANGO SO MO WARA TI HINGA NA NZAPA
Na ndo ti fason so mbeni zo ti kangango lê ayeke hinga na aye so ayeke na tere ti lo, mbeni wali atene: “Lo yeke ro kete kete asango so lo wara na alege nde nde (na lege ti maboko ti lo, hôn ti lo, mê ti lo), lo bungbi ni kue oko.” Legeoko nga, tongana mo bâ aye so Nzapa acréé, mo diko aye so Jésus atene na ndo ti Babâ ti lo nga mo bâ tongana nyen la Jésus amû tâ gi asarango ye ti tere ti Nzapa, pendere image ti Jéhovah ayeke ga na li ti mo. Lo yeke ga tâ zo biani na lê ti mo.
Job, so ayeke mbeni zo ti giriri, abâ nga ye ni lani tongaso. Na tongo nda ni, lo sara tënë sân ti “hinga nda ni”. (Job 42:3). Me na peko ti so lo mû ngoi ti bâ apendere ye so Nzapa acréé, lo wani lo tene: “Giriri mbi mä tënë ti Mo na mê ti mbi; me ti fadeso lê ti mbi abâ Mo.”—Job 42:5.
‘Tongana mo gi Jéhovah, fade mo wara Lo’
Mo nga kue a lingbi ti si na mo tongaso. “Tongana mo gi [Jéhovah], fade mo wara lo.” (1 Chronique 28:9). A-Témoin ti Jéhovah ayeke duti ande na ngia ti mû maboko na mo ti gi Nzapa so lê abâ lo pëpe so na ti wara lo.


text:
Pɛnɔ na wɛngɔ mbɛni la kɔi?
Mɔ lengbi ti pangɔ ya . . .
ĩi?
ipɔ?
bere?
NGBANGƆ PA YA NƐ?
“Nzapa . . mbo gbanda ngulɛ zu ka lɛla lo zi, ta kwá, na pɛnɔ, na tongɔ to, na dudu ti du gbanda da ma.”
SƐ MƆ YE TƐNƐ MƐ NGBANGƆ TƐNƐ KO, NZƆ̃ LO MƐ MƆLWA NƐ?
E hinga ya ta Nzapa la ndo si na a siɔlo na ndo e ma.
Ngunu sa bɛ e na lo mɛ ya bɛ Nzapa ndo so ngoi mɛ e ndo tengbi na pɛnɔ.
E na nzɔ̃ dangobɛ ya pɛnɔ zu na wɛngɔ.
ELENGBI TI YENGƆ NVẼNI TƐNƐ MƐ NGBANGƆ NDO TƐNƐ?
Ĩi, na ndombali a ngbondo tɛnɛ sɛ (2):
Bɛ Nzapa ndo sĩ na pɛnɔ nga na siɔ fangɔ ngbanga. E ba sɛ mɛ ndó Yehova ndo ma bɛlɔ siɔni na ngoi mɛ ndó andogia na avalo mɛ ndó na ngoi ti uzu. Ngbangɔ pa ya Nzapa ndó na sɔngɔ bɛ na lo tɛ ala na lomɛya “azi ndo sukpa ndó ala.”
—Basambisi 2: 18, Libongoli ya mokili ya sika.
Nzapa ndo ma bɛlo siɔni na ndombali azi kola ndoli a fɔ̃la siɔni. E mu se lɛlo kɔi: Ngbangɔ pa ya Nzapa kɛ̃ zokola ndo ‘sa mɛnɛ tɛ zo mɛ nyɔ̃ lo didi.’
—Masese 6: 16, 17.
Nzapa ndo da bɛlo na zo kɔikɔi ge popo tɛrɛ e. Ta azi ‘nvẽni kɔi la ndo hinga dudu mɛ ka tɛrɛ ala ma,’ Yehova a hinga nga ni!
—2 Ntango 6:29, 30.
Na pɛ ngoi yakere, Yehova na kɔngɔ nda pɛnɔ tɛ zo kɔi na kɔi na lége ti Lo-lengɔgbia tɛ lo. (Matie 6:
BINGA LI MƆ NA NDO LO OLO
Nzapa zi lége hɛ̃ pɛnɔ na lo ti nɛ?
Ngbangɔ gbiã tɛnɛ na ndo hunda olo kaya ROMA 5:


text:
KOTA MAMA-TENE NI | JÉSUS ASÖ E NA YÂ TI NYEN?
Ngbanga ti nyen e bezoin ti tene a sö e?
“Zo so wali adü lo ayeke na lâ mingi pëpe, na vundu ti lo asi singo. Lo sigigi tongana fleur, na a fâ lo na sese; lo kpe tongana gbede, na lo ngbâ pëpe.”—Job 14:1, 2.
Ngbene ye giriri la azo ayeke pensé so, tongana fade tere ti e ason ape nga e ga mbakoro lâ oko ape, ka fini ayeke duti fade pendere mingi. Mawa ni ayeke so, e kue e yeke kui. Atënë ti Job so na nduzu ge so, so lo sû ni a sara angu saki ota tongaso awe, angbâ lakue tâ tënë na ngoi ti e laso.
Azo kue na ndo ti sese aye gi ti ngbâ na fini lakue lakue. Bible atene na e so Nzapa azia na yâ ti bê ti azo nzara ti ngbâ na fini lakue lakue nga ti hinga aye kue so andu ni (Zo-ti-fa-tene 3:11). Na ndo ti tënë so, mo pensé a yeke duti ande na lege ni ti tene Nzapa, so aye e azo, azia nzara ti mbeni ye na yâ ti bê ti e, me so lo hinga so e lingbi ti wara ye ni so lâ oko ape? Tongana kiringo tënë ti mo ayeke Ên-ën, mo yeke na raison. Mbeti ti Nzapa atene so kuâ ayeke mbeni wato, nga lo mû zendo so “fade a yeke futi lo biaku biaku.”—1 aCorinthien 15:26.
Biani, kuâ ayeke mbeni wato. Mbeni vrai zo alingbi ti ye lo ape. Tongana mbeni sioni ye ayeke ga, e yeke kpe, e yeke honde tere ti e wala e yeke mû loro. Tongana tere ti e ason, e yeke gi alege kue ti soanyê tere ti e. E yeke sara kue ti kpe aye so alingbi ti sara si e kui.
Eskê mbeni raison ayeke dä ti mä na bê so a yeke futi ande ngbene wato so biaku biaku? En, a yeke dä. Jéhovah, Nzapa so asara aye kue, aleke lani azo pëpe ti tene ala duti na fini gi kete nga si na pekoni ala kui. Tënë ti kuâ ti azo ayeke pëpe na popo ti aye so Nzapa aye lani ti sara. Lo leke lani ti tene azo aduti na fini lakue lakue na ndo ti sese, na ye so lo leke ni so, lo yeke sara ni ande.—Ésaïe 55:11.
Ka tongana nyen la a yeke futi ande kuâ ni biaku biaku? Ândö, azo agi na alege nde nde kue ti wara yorö ti kuâ, me ala wara ni ape. Laso nga kue, ala ngbâ ti gi ni. Awandara aleke ayorö nga na avaccin so akiri na ngangu ti ambeni kobela na peko. Ala gi nga ye na yâ ti acellule ti aye kue so ayeke na fini. Laso, na ambeni ndo, azo ayeke ngbâ na fini aninga ahon azo so ayeke lani na fini na yâ ti angu ngbangbo oko so ahon. Atâa so kue, kuâ angbâ lakue ti mû azo. Legeoko tongana ti so Bible atene, azo “kue akiri na pupu-sese”.—Zo-ti-fa-tene 3:20.
Nzoni sango ni ayeke so, e bezoin pëpe ti zia bê ti e na awandara ti tene ala leke na e kpale ti tënë ti kuâ so aye ti hunzi ape so. Jéhovah Nzapa aleke aye kue awe ti tene a sö e na kuâ, na aye ni so Nzapa aleke so angoro kue gi na tere ti Jésus Christ.


text:
TOUR TI BA NDO NOVEMBRE 2014
Satan ayeke dä biani?
Tongana Satan ayeke dä ape, andâ azo so apensé atene lo yeke dä so ahanda tere ti ala. Me, tongana Satan ayeke zo ti handango azo, andâ lo yeke sioni mingi ahon ti so azo ayeke pensé na ni.
Satan ayeke dä biani?
Satan ayeke mbeni sioni ye? wala lo yeke mbeni zo ti yingo.
Satan ayeke gi mbeni sioni ye?
Ambeni mbaï use so ayeke na yâ ti Bible akiri tënë na hunda ni so.
A yeke nzoni e sara mbeto ti Satan?
Nzapa amû na mo aye osio so alingbi ti bata mo na devant ti atara ti Satan.
Royaume ti Nzapa akomanse ti komande lawa? (Mbage 2)
Prophétie ti Bible nga na bango li so Nzapa afa ni na gbia ti Babylone afa ngu so ye ni asi na ni.
‘Mbi lingbi ti sara kota sioye so tongana nyen?’
Ye kue so wali ti Potiphar asara ti gi ti zia nzara ti lo na yâ ti Joseph so, Joseph asara tongana nyen ti tï na yâ ni ape?
Jésus azingo lani azo biani?
Tënë ti zingongo ti azo so Jésus azingo ala lani afa nyen na e na ndo ti zendo so lo mû na ndo ti kekereke?


text:
30: Moïse na Horeb
MOÏSE ague juska na kota hoto ti Horeb ti gi pere ndali ti angasangbaga ti lo. Kâ, lo bâ wâ na yâ ti mbeni kete keke, me wâ ni ate ni pëpe.
Moïse atene na bê ti lo, lo tene: ‘So ayeke ye ti kpene! Zia mbi gue nduru ti bâ ni nzoni.’ Tongana lo ye ti ga nduru na kete keke ni, mbeni go atoto na yâ ti keke ni, atene: ‘Ga nduru ge pëpe. Zi poro na gere ti mo, ngbanga ti so mo luti na mbeni ndo so ayeke nzoni-kue.’ A yeke Nzapa si asara tënë na lo na lege ti mbeni ange. Tongaso, Moïse ahonde lê ti lo.
Nzapa atene: ‘Mbi bâ pono ti azo ti mbi na Egypte. Ni la, mbi yeke zi ala na mbi yeke tokua mo ti sigigi na ala na Egypte.’ Ngoi aga nduru awe ti tene Jéhovah aga na azo ti lo na pendere sese ti Canaan.
Me Moïse atene: ‘Mbi yeke ye oko pëpe. Mbi lingbi ti sara ye so tongana nyen? Ka tongana mbi gue si azo ti Israël ahunda mbi, atene: “Zo wa la atokua mo?” Mbi yeke tënë nyen?’
Nzapa atene na lo atene: ‘Mo yeke tene na ala tënë so: “JÉHOVAH, Nzapa ti Abraham, Nzapa ti Isaac na Nzapa ti Jacob atokua mbi na ala.” ’ Jéhovah akiri atene: ‘So ayeke iri ti mbi teti lakue lakue.’
Moïse atene: ‘Me ka tongana ala yeda pëpe so mo la mo tokua mbi.’
Nzapa ahunda lo, lo tene: ‘Nyen la ayeke na maboko ti mo?’
Moïse atene: ‘Keke.’
Nzapa atene: ‘Bi keke ni na sese.’ Tongana Moïse abi keke ti lo na sese, keke ni aga ngbo. Jéhovah afa na lo mbeni miracle nde. Lo tene: ‘Yôro maboko ti mo na yâ ti bongo ti mo.’ Moïse asara tongaso, na tongana lo lungula maboko ti lo, a vuru ngangu. Maboko ti lo akpa mo bâ mo tene kobela ti buruma si asara ni. Na pekoni, Jéhovah amû ngangu na Moïse ti sara ota miracle ni. Na nda ni, Nzapa atene: ‘Tongana mo sara amiracle so, azo ti Israël ayeke yeda so mbi si mbi tokua mo.’
Na pekoni, Moïse akiri na kodoro ti Jéthro na lo tene na lo: ‘Zia mbi kiri na Egypte ti bâ azo ti mbi.’ Jéthro azia Moïse ti gue.
Exode 3:1-22; 4:1-20.
Ahundango tënë
- Iri ti hoto so na lê ti foto so ayeke nyen?
- Fa ye ti ndima so Moïse abâ tongana lo gue na ataba ti lo na hoto ni.
- Go so Moïse amä na yâ ti kete keke so atene nyen na lo? Go ni ayeke go ti zo wa?
- Moïse atene nyen tongana Nzapa atene na lo so fade lo yeke zi azo ti ni na ngbâa na Egypte?
- Nzapa atene na Moïse ti tene nyen tongana azo ni ahunda lo atene zo wa la atokua lo?
- Tongana nyen Moïse alingbi ande ti fa so Nzapa la atokua lo?
Ambeni hundango tënë
- Diko Exode 3:1-22.
Tongana nyen ye so asi na Moïse afa na e so même tongana e bâ tere ti e so e lingbi pëpe na mbeni kusala na yâ ti bungbi ti Jéhovah, Jéhovah ayeke mû maboko na e? (Ex. 3:11, 13; 2 aCor. 3:5, 6).
- Diko Exode 4:1-20.
Bango ndo ti Moïse agbian tongana nyen na yâ ti angu 40 so lo sara na Madian? Ala so aye ti sara ambeni kusala na yâ ti kongregation alingbi ti manda nyen dä? (Ex. 2:11, 12; 4:10, 13; Mi. 6:8; 1 Tim. 3:1, 6, 10).
Atâa tongana Jéhovah ase e na lege ti bungbi ti lo, tapande ti Moïse alingbi ti pusu e ti duti na beku wa? (Ex. 4:12-14; Ps. 103:14; aHéb. 12:4-11).


text:
32: Aye ti ngangu 10
BÂ AFOTO so. Ala kue afa aye ti ngangu so Jéhovah atokua na sese ti Egypte. Na kozo foto ni, mo bâ Aaron apika ngu ti Nil na keke ti lo. Tongaso, ngu ti Nil aga mênë. Asusu na yâ ni kue akui na ngu ni akomanse ti fun sioni.
Na pekoni, Jéhovah asara si adale asigigi na yâ ti ngu ti Nil. Adale amû ndo kue: na yâ ti afour, na yâ ti asembe, na ndo ti agbogbo. Tongana adale ni akui, azo ti Egypte abungbi ala na ndo oko, na ala fun mingi na yâ ti kodoro ni.
Na pekoni, Aaron apika sese na keke ti lo na pupu-sese agbian aga akete ngungu. Angungu so ate azo na anyama. Akete ngungu ayeke aye ti ngangu ota ni na sese ti Egypte.
Tanga ti aye ti ngangu ni asi gi na azo ti Egypte me na azo ti Israël pëpe. Osio ye ti ngangu ni asara si avuma asi singo na ndo kue na yâ ti da ti azo ti Egypte. Oku ye ti ngangu ni asi na anyama. Abagara, angasangbaga na angasa mingi akui na sese ti Egypte.
Na pekoni, Moïse na Aaron amû mburu ti wâ na ala tuku ni na lê ti nduzu. Mburu ti wâ ni asara si akä ti sanzo asigigi na tere ti azo na ti anyama. So ayeke omene ye ti ngangu ni.
Moïse ayôro maboko ti lo na nduzu, na Jéhovah asara si bekpa asungba na akota glason atï na sese. Azo ti Egypte ade abâ mara ti ye tongaso lâ oko pëpe.
Miombe ye ti ngangu ni asara si agbadora amû ndo kue. Ade a bâ mara ti wungo ti agbadora tongaso lâ oko pëpe. Ala te aye kue so akota glason afuti pëpe.
Gumbaya ye ti ngangu ni asara si ndo avuko pitipiti. Teti lango ota ndo avuko ngangu na yâ ti kodoro ni kue, me azo ti Israël ayeke na lumière na ndo so ala yeke dä.
Na nda ni, Nzapa atene na azo ti lo ti fi mênë ti mbeni kete ngasangbaga na tere ti yanga-da ti ala na nduzu. Na pekoni, ange ti Nzapa ahon na ndo ti Egypte. Tongana lo bâ mênë ni, lo fâ azo ti da ni so pëpe. Me ti ada so mênë ayeke na yanga-da ni pëpe, ange ti Nzapa afâ kozo molenge ti azo nga na ti anyama so ayeke na yâ ni. So ayeke ye ti ngangu bale-oko ni.
Na peko ti ndangba ye ti ngangu so, Pharaon atene na azo ti Israël ti gue. Ala leke tere ti ala kozoni awe, na ala londo ti sigigi na sese ti Egypte na bï ni so.
Exode chapitre 7 ti si na 12.
Ahundango tënë
- Na lege ti afoto so a zia ge, fa a-ota kozo ye ti ngangu so Jéhovah aga na ni na ndo ti Egypte.
- Kangbi wa ayeke na popo ti akozo ye ti ngangu ota na atanga ni?
- Osio ye ti ngangu ni ayeke so wa? Oku ni? Omene ni?
- Fa ye ti ngangu mbasambala ni, miombe ni nga na gumbaya ni.
- Jéhovah atene na azo ti Israël ti sara nyen kozoni si lo tokua ye ti ngangu bale-oko ni?
- Ye ti ngangu bale-oko ni ayeke so wa? Nyen la asi na pekoni?
Ambeni hundango tënë
- Diko Exode 7:19-8:19.
Azo ti magie ti Egypte asara mara ti aye ti ngangu use so Jéhovah aga na ni. Me atâa so kue, ala bâ gbä ala yeda na nyen na peko ti ye ti ngangu ota ni? (Ex. 8:14, 15; Mat. 12:24-28).
Tongana nyen osio ye ti ngangu ni afa ngangu so Jéhovah ayeke na ni ti bata azo ti lo? Hingango ye so asara si azo ti Nzapa abâ tere ti ala tongana nyen na ngoi so ala yeke tingbi ande na “kota ye ti vundu” so a sara tënë ni? (Ex. 8:18, 19; Apoc. 7:13, 14; 2 Chron. 16:9).
- Diko Exode 8:20; 9:3, 6, 10, 11, 14, 16, 23-25 na 10:13-15, 21-23.
Pharaon na azo ti magie aduti fä ti azo wa? Azo ni so Pharaon na azo ti magie aduti fä ni laso awara lege ti sara nyen pëpe? (Ex. 8:6, 14, 15; 9:14).
Tongana nyen Exode 9:16 amû maboko na e ti hinga nzoni ngbanga ti nyen Jéhovah azia lege na Satan ti ngbâ na fini juska laso? (aRom. 9:21, 22).
- Diko Exode 12:21-32.
Tongana nyen matanga ti Pâque amû lani lege na azo mingi ti sö fini ti ala? Matanga so aduti fä ti nyen? (Ex. 12:21-23; Jean 1:29; aRom. 5:18, 19, 21; 1 aCor. 5:7).


text:
59: David akpe
NA PEKO ti so David afâ Goliath, Abner, mokonzi ti aturugu ti Israël, aga na lo na gbele Saül. Tere ti Saül anzere mingi ndali ti ye so David asara. Lo zia lo tongana mokonzi na popo ti aturugu ti Israël, na Saül amû lo ti duti na da ti lo mveni.
Na pekoni, aturugu ti Israël akiri ague atiri bira na aPhilistin. Na kiringo ti ala, awali ahe bia, ala tene: ‘Saül afâ azo saki oko, me David afâ ti lo saki bale-oko.’ Tënë so asara si bê asara Saül, ngbanga ti so a gonda David mingi ahon lo. Me Jonathan, molenge ti Saül ti koli, asara kota bê pëpe. Lo ye David mingi, na David nga aye Jonathan mingi. Tongaso, ala use kue amû yanga ti ngbâa lakue akamarade.
David ayeke pika harpe pendere mingi, na Saül aye mozoko so David ayeke pika ka ni. Me mbeni lâ kota bê ti Saül apusu lo ti sara mbeni ye ti sioni. Na ndembe so David ayeke pika harpe, Saül amû likongo ti lo na lo bi ni na mbage ti David, lo tene: ‘Mbi yeke kpo lo na tere ti mur!’ Me David adengi tere ti lo, na likongo ni awara lo pëpe. Mbeni lâ, Saül akiri abi likongo ti kpo David, ti so ni so nga likongo ni awara lo pëpe. Tongaso, David abâ so a lingbi lo sara hange mingi.
Mo dabe ti mo na ye so Saül atene ni yeke mû na zo so ayeke fâ Goliath? Lo tene ni yeke mû na lo molenge ti ni ti wali ti ga wali ti lo. Saül atene na David so lo lingbi ti mû Mical, molenge ti lo ti wali, me kozoni kue a lingbi lo fâ awato ti ala aPhilistin 100 si. Bâ kete si! Saül aye ti lo ti tene aPhilistin afâ David. Me ala fâ lo pëpe, tongaso Saül amû molenge ti lo ti wali ni na David.
Mbeni lâ Saül atene na Jonathan nga na azo ti kua ti lo kue so lo ye ti fâ David. Me Jonathan atene na babâ ti lo, lo tene: ‘Sara sioni na David pëpe. Lo sara sioni na mo lâ oko pëpe. Me ye kue so lo sara amû maboko na mo mingi. Lani so lo fâ Goliath, lo zia fini ti lo na lê ti kuâ, na mo yeke lani na ngia tongana lo fâ Goliath.’
Saül amä molenge ti lo, na lo tene so ni yeke sara sioni na David pëpe. Tongaso, a kiri na David na da ti Saül, na lo sara kusala na tere ti lo tongana ti kozo. Me, mbeni lâ, tongana David ayeke pika mozoko na harpe ti lo, Saül akiri abi likongo ti lo ti kpo David. David adengi tere ti lo si likongo ni akpo mur. Fani ota ni ti tene Saül asara tongaso la! David abâ so ti so ni so a lingbi lo kpe!
Na bï ni so, David ague na da ti lo. Me Saül atokua ambeni zo ti fâ lo. Mical ahinga ye so babâ ti lo aye ti sara na David. Tongaso lo tene na koli ti lo, lo tene: ‘Tongana mo kpe na bï so pëpe, kekereke a yeke wara gi kuâ ti mo.’ Gi na oko bï ni so, Mical amû maboko na David ti sigigi na fenêtre ti kpe. Teti ngu mbasambala tongaso, David ahonde tere ti lo na ando nde nde si Saül awara lo pëpe.
1 Samuel 18:1-30; 19:1-18.
Ahundango tënë
- Ngbanga ti nyen Saül asara kota bê na tere ti David? Me tongana nyen Jonathan ayeke nde na babâ ti lo Saül?
- Nyen la asi mbeni lâ tongana David ayeke pika harpe na Saül?
- Saül atene na David ti sara nyen kozoni si lo mû molenge ti lo Mical ti ga wali ti lo? Saül atene tongaso ngbanga ti nyen?
- Tongana David ayeke pika harpe na Saül, nyen la akiri asi ti fani ota ni? (Bâ foto ni.)
- Mical amû maboko na David tongana nyen ti sö fini ti lo? Na peko ti ye so, David asara nyen teti ngu mbasambala?
Ambeni hundango tënë
- Diko 1 Samuel 18:1-30.
Tongana nyen kota ndoye so Jonathan ayeke na ni na mbage ti David aduti fä ti ndoye so ayeke na popo ti “ambeni ngasangbaga” na “kete kundu”? (1 Sam. 18:1; Jean 10:16; Luc 12:32; Zach. 8:23).
Teti so a yeke fade na lege ni ti tene Jonathan amû mbata ti gbia na peko ti Saül, tongana nyen 1 Samuel 18:4 afa so Jonathan ayeda na bê kue ti duti na gbe ti komandema ti lo so Nzapa asoro lo ti ga gbia?
Tongana nyen tapande ti Saül afa so kota bê alingbi ti gue na zo ti sara kota siokpari? Ye so afa na e ti sara hange na nyen? (1 Sam. 18:7-9, 25; Jacq. 3:14-16).
- Diko 1 Samuel 19:1-17.
Na ngoi so Jonathan asara tënë na Saul, lo zia fini ti lo na lê ti kuâ tongana nyen? (1 Sam. 19:1, 4-6; aProv. 16:14).


text:
Nzoni fason ti se amolenge ti mo ayeke so wa?
“Bê ti mbi ayeke gi na nduzu nduzu, mbi yeke mä toto ti a-oto kue so ayeke hon. Fani ota ti tene Jordan akiri na yanga-da na l’heure ape la. Mbi tene, ‘Lo yeke na ndo wa so? Mbeni ye asi na lo? Lo hinga lo tene e yeke gi bê ti e ge?’ Na ngoi so lo si, angbâ kete mbi sungba na ngonzo.”—GEORGE.
“Molenge ti mbi ti wali adë tâ mbeni kongo, na li ti mbi akpe kue. Mbi turnê mbi bâ lo yeke gbu li ti lo, lo yeke toto. Andâ, ngambe ti lo ti koli, so ayeke na ngu osio, la apika lo so.”—NICOLE.
“Natalie, molenge ti e ti ngu omene, atene, ‘Mbi nzi bague ni ape. Mbi wara ni warango!’ Lo sara lê ti lo mo bâ mo tene tâ tënë la lo tene so. Lo ngbâ gi ti bere, na ye so asara e nzoni oko ape juska ngu ti lê ti e ayuru. E hinga e tene mvene la lo tene so.”—STEPHEN.
TONGANA mo yeke mbeni babâ wala mama, mara ti aye ni so a fa na nduzu ge so asi na mo awe? Na angoi tongaso, mo hunda tere ti mo awe na ndo ti fason so mo lingbi ti fa lege na molenge ti mo ni? A yeke sioni ti sara tongaso?
MO YEKE SARA NI TONGANA NYEN?
Na yâ ti Bible, tënë “wango tënë” andu kozoni kue tënë ti fango ye, fango lege nga na tënë ti pika. A yeke sara aye ni so na sioni bê ape nga na kota ngonzo na bê ape.—aProverbe 4:1, 2.
A lingbi ti haka fango lege na amolenge na kua ti jardin. Zo so asara kua ti jardin ayeke dë sese ni, lo tuku ngu dä, lo lu alë ti kobe ni, lo zia yorö dä si anyama abuba kobe ni ape nga lo yeke zi asioni pere na yâ ni. Tongana ye ni so lo lu so akomanse ti kono, zo ni ayeke dë ambeni maboko ni ti tene a kono nzoni. Lo hinga so lo lingbi ti sara kua na akode nde nde, me na hange mingi, tongaso si kobe ni amaï nzoni. Legeoko nga, ababâ na amama ayeke bâ lege ti amolenge ti ala na alege nde nde. Me a si ka so amolenge ni abezoin ti tene afa lege na ala, ti zi asioni ye so ayeke na yâ ti bê ti ala hio si ala maï nzoni, tongana ti zo ti sarango kua ti jardin so ayeke dë ambeni maboko ti ye so lo lu ni. Me, a lingbi lo sara ni na hange mingi, tongaso ape kobe ni ayeke buba. Legeoko nga, a lingbi ababâ na amama afa lege na amolenge ti ala na ndoye.
Jéhovah Nzapa ayeke tâ pendere tapande ndali ti ababâ na mama na ndo ti tënë so. Fango lege so lo yeke fa na atâ wakua ti lo na sese ge ayeke nzoni, a sara si ala ga azo so ‘aye wango tënë’ ti lo (aProverbe 12:1). Ala “gbu wango tënë [ni] ngangu,” na ala “zia [ni] pëpe”. (aProverbe 4:13). Mo lingbi ti sara si amolenge ti mo ayeda na fango lege ti mo tongana mo sara tâ akota ye ota so Nzapa ayeke sara ka tongana lo yeke fa lege na zo. (1) Lo yeke sara ni na ndoye, (2) lo yeke bâ yâ ti aye ni nzoni si nga (3) lo yeke sara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo.
FA LEGE NA NDOYE
Ndoye la ayeke pusu ka Nzapa ti fa lege na mbeni zo. Bible atene: ‘Zo so L’Éternel andoye lo, Lo se lo, legeoko tongana babâ ase molenge so amû ngia na lo.’ (aProverbe 3:12). Na ndo ni, Jéhovah ayeke “Nzapa ti be-nzoni na ti grâce, ngonzo ti Lo alondo fade pëpe”. (Exode 34:6). Ni la, lâ oko Jéhovah ayeke suku sukungo na ndo ti zo ape. Lo tene tënë ti mbana ape, lo yeke kasa zo ti sioni ni ape wala lo yeke tene ambeni tënë ti zia kä na bê ti zo ape, mara ti atënë so alingbi ti kpo zo “tongana épée”.—aProverbe 12:18.
Ti tâ tënë ni, ababâ na amama alingbi ti kanga bê kue tongana ti Nzapa ape. Na ambeni ngoi, mo yeke kanga bê gbä, me girisa ape so tongana mo punir molenge ti mo na gbe ti ngonzo mo yeke sara ni na ngangu, na ye ti pekoni ayeke duti nzoni ape. So tâ fango lege la ape, me a yeke gi so mo hinga ti kanga ndo ti ngonzo ti mo ape.
Ye oko, tongana mo yeke fa lege na amolenge ti mo na ndoye nga na kangango bê, mo yeke wara ande aye ti nzoni na pekoni. Bâ tongana nyen la George na Nicole, babâ na mama so e sara fade tënë ti ala na tongo nda ni, aleke akpale ti ala ni.
“Na ngoi so Jordan asi, ngonzo ahon ndo ti mbi na wali ti mbi, me e kanga bê e mä tënë so lo tene. Teti so l’heure ahon awe, e tene na lo so e yeke bâ tënë ni na ndapre. E na lo kue e sambela, na pekoni e gue e lango. Na ndade ni, teti so bê ti e adë awe, e sara lisoro kpô na popo ti e na tënë ni alï na yâ ti bê ti lo. Ye so asara si lo yeda na adesizion so e mû nga lo yeda so faute ni ayeke ti lo. E ga ti bâ so ti sara ye na lê ti ngonzo ayeke ga na ye ti nzoni ape. Tongana e gi ti mä ka tënë kozo, aye ayeke ga nzoni na pekoni.”—George.
“Ngonzo ahon ndo ti mbi tongana mbi bâ ye so molenge ti mbi ti koli so asara na ita ti lo. Me ahon ti sara ye na lê ni lê ni, mbi tene na lo ti gue na chambre ti lo ngbanga ti so bê ti mbi angbâ ti son na mbi peut ti mû nzoni desizion na ngoi ni so ape. Me na ngoi so bê ti mbi adë awe, mbi fa na lo so sarango ye ti ngangu ayeke nzoni ape nga so lo sara sioni na ita ti lo mingi. Kode ni so alë nzoni lengo. Lo hunda pardon na ita ti lo ni juska lo gbu lo na kate.”—Nicole.
Biani, nzoni fango lege, même si a hunda ti punir molenge ni, a lingbi a sara ni lakue na ndoye.
BÂ YÂ TI AYE NI NZONI SI
Jéhovah ayeke fa lege na zo lakue “na legeni”. (Jérémie 30:11; 46:28, Mbeti ti Nzapa, Tënë so amu fini). Lo yeke gi ti bâ yâ ti aye ni kue, même ati so asigigi polele ape. Ababâ na amama alingbi ti mû tapande ti lo tongana nyen? Stephen, so e sara fade tënë ti lo na tongo nda ni, atene: “Atâa so bê ti e ason nga a yeke lani ngangu na e ti comprendre ndani so Natalie angbâ gi ti bere tënë ti bague so, e tene na bê ti e e tene peut-être ngu ti lo wala hingango ndo ti lo la asara lo tongaso.”
Robert, koli ti Nicole, nga kue agi ti bâ yâ ti aye ni kue kozoni si. Tongana amolenge ti lo asara mbeni faute, lo yeke hunda ka tere ti lo, lo tene: ‘Kozo ti tene lo sara ye ni so la? wala a yeke mbeni sioni ye so lo yeke sara lakue. Molenge ni afatigué? wala tere ti lo anzere ape. Sarango ye ti lo ni afa so lo yeke na mbeni kpale?’
Ababâ na mama so ahinga ti bâ yâ ti aye nzoni ahinga nga so amolenge ayeke amolenge. Bazengele Paul ahinga tënë so, ni la lo tene: “Tongana mbi de lani kete molenge, mbi yeke sara tënë tongana kete molenge, mbi yeke gbu li tongana kete molenge.” (1 aCorinthien 13:11). Robert atene: “Mbeni ye so amû maboko na mbi ti duti na nzoni bango ndo nga ti suku ngangu ape, a yeke so mbi yeke dabe ti mbi na aye so mbi yeke sara lani na ngoi so mbi yeke nga lani kete.”
A yeke kota ye ti tene mo hunda ye na molenge ti mo ni ahon ndo ni ape, me na oko ngoi ni, mo kanga lê na ndo ti asioni sarango ye ti lo ni ape. Tongana mo yeke gi ti hinga akatikati ti lo nga na aye so alingbi na ngangu ti lo, mo gi nga ti bâ ambeni ye nde, kite ayeke pëpe so mo yeke bâ yâ ti aye kozo awe si mo fa lege na lo nzoni.
SARA YE ALINGBI NA TËNË TI YANGA TI MO
Malachie 3:6 atene: “Mbi, L’Éternel, Mbi changé pëpe.” Awakua ti Nzapa azia bê ti ala na ndo ti tâ tënë so, na a sara si ala gi bê ti ala ape. Amolenge nga kue abezoin ti tene mo changé yanga lakue lakue ape. Tongana mo yeke changé yâ ti adesizion gi ngbanga ti so a te li ti mo tengo, molenge ni ayeke hinga li ti lo na ni encore ape nga bê ti lo ayeke son na tere ti mo.
Girisa tënë ti Jésus so ape: “Tongana ala tene En, zia a ngbâ gi En, wala Ên-ën angbâ gi Ên-ën.” Tënë so alingbi tâ na ababâ na amama (Matthieu 5:37). Gbu li ti mo nzoni kozo ti mû mbeni desizion so ayeke ngangu na mo wani ti sara ye alingbi na ni. Tongana mo tene na molenge ti mo so tongana lo sara mbeni faute tongaso, mo yeke punir lo nga tongaso, a yeke nzoni mo sara ye alingbi na tënë ti yanga ti mo ni.
Nzoni lisoro na popo ti babâ na mama ayeke kota ye mingi tongana ala ye ti fa lege na amolenge ti ala nzoni. Robert atene: “Tongana amolenge ti mbi asara si mbi yeda na mbeni ye so mama ti ala ake na ala kozo awe ti sara mbeni ye, me na pekoni awe la si mbi hinga ni, mbi yeke changé yâ ti desizion ti mbi ni ti lingbi na ti mama ti ala.” Tongana ababâ na amama amä tere ape na ndo ti ye so ala lingbi ti sara ti leke na mbeni kpale, a yeke nzoni ala kiri asara lisoro na ndo ni gi ala use nga ala gi ti mä tere na ndo ti mbeni tënë oko.
A YEKE TÂ KOTA YE MINGI TI FA LEGE NA AMOLENGE TI MO
Tongana mo gi ti fa lege na amolenge ti mo tongana ti Jéhovah, mo sara ni na ndoye, mo bâ yâ ti aye ni nzoni si, nga mo sara ye alingbi na tënë ti yanga ti mo, ala yeke bâ ande nzoni dä. A yeke sara si, tongana ala kono, ala ga azo so li ti ala ayeke dä, ala hinga ti mû anzoni desizion nga ala sara ye kirikiri ape. Bible atene: “Fa na molenge lege so a lingbi lo gue dä, na même tongana lo ga mbakoro, fade lo zia lege ni pëpe.”—aProverbe 22:6.


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) DÉCEMBRE 2014
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 2 ti février ti si na ti lango 1 ti mars, ngu 2015.
Lo ‘hinga lani lege ni’
Guy H. Pierce, so ayeke mbeni membre ti Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah akui lani na mardi lango 18 ti mars, ngu 2014.
Jéhovah airi tënë nzoni mingi na ndo ti azo so amû ye na lo na bê ti ala wani
E lingbi ti manda mbeni kpengba ye na ndo ti tënë ti mungo a-offrande na lege ti commandement so Nzapa amû na azo ti Israël.
‘Mä tënë ni na gi ti gbu nda ni’
Jésus asara kua na toli ti lê ti keke ti moutarde, ti mama ti mapa, ti wadengo buze so ayeke gue na ando nde nde nga na ti mosoro so a honde ni. Atoli so afa nyen na e?
Mo “gbu nda ti Mbeti ti Nzapa”?
Atoli ti Jésus na ndo ti zo ti lungo lê ti kobe so alango, gbanda ti gbungo susu, nga na molenge so abuba aye ti lo kue aye ti tene nyen?
Mo dabe ti mo na ni
Ahundango ndo 12 so alingbi ti mû maboko na mo ti dabe ti mo na a-article ti Tour ti Ba Ndo so alondo na juin ti si na décembre 2014.
A lingbi mo changé bango ndo ti mo?
Ambeni desizion ayeke dä so mo lingbi ti changé ni ape, me a yeke adesizion kue ape. Mo lingbi ti fa kangbi so ayeke na popo ni?
Atënë so azo ahunda
So Jérémie atene Rachel atoto amolenge ti lo, lo ye lani ti tene nyen la?
E duti beoko na yâ ti alango ti nda ni ti dunia so
Atapande ti Bible osio afa na e nene ti dutingo beoko, nga ndani so a yeke même kota ye ti duti beoko na yâ ti ngoi so ayeke ga.
Mo bâ na nene ni ye so mo wara?
Tongana nyen la e lingbi ti fa so e bâ ye ti héritier ti e ti yingo na nene?
Subject Index for The Watchtower 2014
Molongo ti a-article nde nde so a sigigi na yâ ti a-Tour ti Bâ Ndo ti mandango ni nga na ti fango na tënë ti ngu 2014.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | NZAPA ABÂ NYONGO MANGA TONGANA NYEN?
Mbeni kota kpale
Nyongo manga angbâ ti fâ gi azo fango.
Na popo ti ngu 1900 ti si na ngu 1999, manga afâ azo 100 000 000.
A yeke fâ azo 6 000 000 ngu oko oko.
So ti tene azo omene na yâ ti seconde oko oko
Mbeni ye so afa atene ye ni so ayeke changé ande ayeke ti lo dä oko ape.
Awandara atene so tongana aye ni angbâ gi tongaso, ti si na ngu 2030, manga ayeke fâ azo 8 000 000 na ndo ni ngu oko oko. Ala fa nga so ti si na hunzingo ti ngu 2099, azo 1 000 000 000 ayeke kui ndali ti nyongo manga.
A yeke gi azo ti nyongo manga ni oko la si ayeke wara kpale ape. Atanga ti azo ti sewa ti ala nga kue ayeke bâ pasi nga ala yeke wara kpale ti nginza. Nga, ngu oko oko azo 600000 so anyon manga ape ayeke kui ndali ti so guru ti manga ayeke ga na hôn ti ala. Nginza ti azo ayeke hunzi ndali ti kpale ti seni so aga na peko ti nyongo manga.
Nde na ambeni kobela so awanganga ayeke pika li ti ala ti wara yorö ni, ti nyongo manga yorö ni ayeke tâ dä; azo mingi ahinga ni. Margaret Chan, kota wayinda ti Bungbi ti Bendo ti Gigi so ayeke bâ tënë ti seni, atene: “Azo la asara si tënë ti nyongo manga aga mbeni kota kpale so, na ti tene kpale ni ahunzi a hunda effort ti agouvernement nga na ti azo kue.”
Na ndo ti sese mobimba, azo mingi ayeda ti tiri na tënë ti nyongo manga ahon ti kozo. Na août 2012, akodoro 175 tongaso amä tere ti sara ambeni ye ndali ni. * Mawa ni ayeke so, ambeni ye asara si kpale ni angbâ gi ti gue gi na li ni. Ngu oko oko, andokua ti lekengo manga ayeke mû amilliard gbani gbani ti sara na asabango ti wara na afini zo, mbilimbili awali na amaseka so ayeke na yâ ti akodoro so yere angbâ dä. Azo milliard oko aga ngbâa ni awe, na mingi ti ala ayeke kui ande gi kuâ ti manga. Tongana ala zia nyongo ni ape, na yâ ti angu 40 so ayeke ga, kuâ ti azo ni ayeke hon ni.
Asabango nga na ngangu so manga ayeke na ni na ndo ti azo azia azo ni na yâ ti mbeni sioni ngobo so a yeke ngangu na ala ti zi tere ti ala na yâ ni. A yeke ye so asi lani na Yapakara Naoko la. Lo komanse ti nyon manga na maseka ti lo. Gi ye so lo bâ na télé la apusu lo ti nyon manga. Na lo, lo son awe la. Lo yeke na amolenge ti wali use, na atâa so lo bâ babâ na mama ti lo akui na kobela ti cancer ti fufu, lo ngbâ gi ti nyon manga ni. Lo tene: “Mbi sara lani mbeto ti wara cancer ti fufu nga ti tene amolenge ti mbi awara kpale ti seni ape, me a yeke lani ngangu na mbi ti zia lege ni. Mbi pensé lani mbi lingbi ti zia lege ni lâ oko ape.”
Me, Naoko azia lege ni. Ye so apusu lo ti zia lege ti nyongo manga ni ayeke oko ye so amû maboko na azo kutu mingi ti tï na yâ ni ape. Mo hinga ye ni? Diko article so aga na pekoni so.
^ par. 11 Ala mä tere ti fa na azo sioni ti peko ti nyongo manga, ti kiri na gbe ni wungo ti asabango so andokua ni ayeke sara, ti kono ngere ti amanga nga ti zia na sese mbeni kapa ti mû maboko na azo ti zia lege ti nyongo manga.


text:
83: Gbagba ti Jérusalem
BÂ AKUA kue so azo ayeke sara ge. Azo ti Israël ayeke leke gbagba ti Jérusalem. Tongana gbia Nébucadnezzar afuti lani Jérusalem a sara ngu 152 awe, lo kungbi gbagba ni na sese na lo gbi ayanga ti gbagba ni kue. Na ngoi so azo ti Israël alondo kpâ na Babylone akiri, ala leke gbagba ni pëpe.
Ti mo, so gbagba angoro lani gbata ni pëpe, azo ni aduti lani kâ tongana nyen na yâ ti angu so kue? Ala duti na mbeto, ngbanga ti so a lingbi ti duti ngangu pëpe na awato ti ala ti ga ti tiri na ala. Me fadeso, koli so na lê ti foto so aga ti mû maboko na ala ti kiri ti leke gbagba ni. Iri ti lo ayeke Néhémie. Lo yeke zo wa?
Néhémie ayeke mbeni zo ti Israël. Lo londo na kodoro ti Suse, ndo so Mardochée na Esther ayeke dä. Néhémie asara kua na yâ ti da ti gbia, na peut-être lo hinga Mardochée na gbia-wali Esther nzoni. Me Bible atene pëpe so lo yeke sara kua na gbia Assuérus, koli ti Esther. Lo sara kua na gbia Artaxerxès, so aga na peko ti gbia Assuérus.
Girisa pëpe, Artaxerxès ayeke nzoni gbia so amû lani nginza mingi na Esdras ti kiri na Jérusalem na ti leke temple ti Jéhovah pendere. Esdras aleke lani gbagba ti Jérusalem pëpe. Zia e bâ tongana nyen Néhémie awara lege ti sara kusala so.
Ngu 13 ahon awe ngbene ye so Artaxerxès amû nginza na Esdras ti leke na temple ni. Néhémie ayeke fadeso zo so ayeke bâ lege ti vin ti gbia Artaxerxès. Kusala ti lo ahunda ti tene lo tuku vin na gbia ni, na lo bâ si zo atuku yorö na yâ ti vin ni pëpe. So tâ kota kusala!
Mbeni lâ, Hanani, ita ti Néhémie, na ambeni zo alondo na sese ti Israël ala ga ti bâ Néhémie. Ala fa na lo kpale so azo ti Israël ayeke na yâ ni, nga tongana nyen gbagba ti Jérusalem angbâ na bubango ni. Tënë so azia vundu na bê ti Néhémie mingi, si lo sambela Jéhovah ndali ni.
Mbeni lâ, gbia Artaxerxès abâ so Néhémie ayeke na vundu, na lo hunda lo, lo tene: ‘Ngbanga ti nyen mo yeke na vundu tongaso?’ Néhémie atene na lo so a yeke ngbanga ti so aye mingi na Jérusalem nga gbagba ni angbâ na bubango ni. Gbia ahunda na lo, lo tene: ‘Mo ye nyen?’
Néhémie atene: ‘Zia mbi gue na Jérusalem ti leke gbagba ni.’ Gbia Artaxerxès ayeke nzoni gbia mingi. Lo tene na Néhémie so lo lingbi ti gue, na lo mû maboko na lo ti wara akeke ti leke na ambeni ye ni. Tongana Néhémie asi na Jérusalem awe, lo fa na azo aye so lo ye ti sara. Tënë ni anzere na ala, si ala tene: ‘Zia e komanse ti sara kusala ni.’
Tongana awato ti azo ti Israël abâ so kua ti lekengo temple ni ayeke gue na li ni, ala tene: ‘E gue e fâ ala, tongaso si ala zia lege ti lekengo gbagba ni.’ Me Néhémie amä tënë ni, na lo mû a-épée na alikongo na azo so ayeke sara kua ni. Lo tene na ala: ‘Ala sara mbeto ti awato ti ala pëpe. Ala tiri ndali ti aita ti ala, amolenge ti ala, awali ti ala nga ndali ti ada ti ala.’
Mbeto asara azo ni oko pëpe. Ala bata lakue a-épée na alikongo na tere ti ala, na ala ngbâ lakue ti leke gbagba ni. Tongaso, gi na yâ ti alango 52, ala hunzi ti leke gbagba ni. Fadeso azo alingbi ti duti nzoni na yâ ti kodoro ti ala. Néhémie na Esdras afa andia ti Nzapa na ala, na azo ni ayeke na ngia mingi.
Me aye ni ayeke tongana ti ândö mbeni pëpe kozoni si a gue na ala na ngbâa na Babylone. Gbia ti Perse ayeke komande ala fadeso na a lingbi ala sara na lo. Me Jéhovah amû yanga so ni yeke tokua ande na ala mbeni fini gbia, na gbia ni so ayeke ga na siriri na ala. Zo wa si ayeke gbia so, zo wa? Lo yeke ga ande na siriri na ndo ti sese tongana nyen? Angu 450 tongaso ahon awe si zo amä tënë na ndo ni. Na nda ni, a dü mbeni molenge, na dungo molenge ni so ayeke kota ye mingi ahon atanga ni kue. E yeke manda ande ye mingi na ndo ni.
Néhémie chapitre 1 ti si na 6.
Ahundango tënë
- So gbagba angoro Jérusalem pëpe, azo ti Israël abâ tere ti ala lani tongana nyen?
- Néhémie ayeke zo wa?
- Néhémie ayeke sara kua ti nyen? Ngbanga ti nyen a yeke mbeni kota kua?
- Tënë wa azia vundu na bê ti Néhémie? Lo sara nyen?
- Tongana nyen gbia Artaxerxès asara nzoni na Néhémie?
- Néhémie aleke yâ ti kusala ti lekengo gbagba ni tongana nyen ti tene awato ti Israël akanga lege na ni pëpe?
Ambeni hundango tënë
- Diko Néhémie 1:4-6 na 2:1-20.
Tongana nyen Néhémie agi ti tene Jéhovah afa lege na lo? (Néh. 2:4, 5; aRom. 12:12; 1 Pi. 4:7).
- Diko Néhémie 3:3-5.
A-ancien na aserviteur ti mungo maboko alingbi ti manda nyen na lege ti kangbi so ayeke na popo ti azo ti kodoro ti Tekoa na “akota zo ti ala”? (Néh. 3:5, 27; 2 aThes. 3:7-10; 1 Pi. 5:5).
- Diko Néhémie 4:1-23.
Nyen la apusu lani azo ti Israël ti ngbâ ti leke gbagba ni atâa so a gi ti kanga lege ngangu na ala? (Néh. 4:6, 8, 9; Ps. 50:15; Es. 65:13, 14).
Tapande ti azo ti Israël akpengba e laso tongana nyen?
- Diko Néhémie 6:15.
Tongana nyen hunzingo gbagba ti Jérusalem gi na yâ ti nze use afa na gigi ngangu so mabe ayeke na ni? (Ps. 56:4, 5; Mat. 17:20; 19:26).


text:
Citationproverbe.com citations et proverbes
What is Citationproverbe.com?
- Proverbe -Proverbe Africain -Proverbe albanais -Proverbe allemand -Proverbe alsacien -Proverbe amricain -Proverbe anglais -Proverbe arabe -Proverbe armnien -Proverbe auvergnat -Proverbe bantou -Proverbe basque -Proverbe bengali -Proverbe berbre -Proverbe berrichon -Proverbe biblique -Proverbe bosniaque -Proverbe bourguignon -Proverbe brahman -Proverbe brsilien -Proverbe breton -Proverbe bulgare -Proverbe burkinab -Proverbe cambodgien -Proverbe canadien -Proverbe celtique -Proverbe chinois -Proverbe cingalais -Proverbe coren -Proverbe crole -Proverbe danois -Proverbe dauphinois -Proverbe du XVme sicle -Proverbe du XVIme sicle -Proverbe du XVIIme sicle -Proverbe cossais -Proverbe gyptien -Proverbe espagnol -Proverbe estonien -Proverbe thiopien -Proverbe finnois -Proverbe Franais -Proverbe galique -Proverbe gorgien -Proverbe grec antique -Proverbe guadeloupen -Proverbe hbreu -Proverbe hindou -Proverbe hollandais -Proverbe Indien -Proverbe iranien -Proverbe irlandais -Proverbe italien -Proverbe japonais -Proverbe juif -Proverbe kenyan -Proverbe kurde -Proverbe latin -Proverbe latin mdival -Proverbe libanais -Proverbe malais -Proverbe malgache -Proverbe maltais -Proverbe maori -Proverbe maure -Proverbe mdival -Proverbe mdival franais -Proverbe nigritien -Proverbe occitan -Proverbe oriental -Proverbe persan -Proverbe picard -Proverbe polonais -Proverbe portugais -Proverbe provenal -Proverbe qubcois -Proverbe romain -Proverbe roumain -Proverbe russe -Proverbe sanskrit -Proverbe scandinave -Proverbe sngalais -Proverbe serbe -Proverbe soufi -Proverbe sudois -Proverbe swahili -Proverbe tahitien -Proverbe tamoul -Proverbe tchque -Proverbe tibtain -Proverbe touareg -Proverbe tourangeau -Proverbe turc -Proverbe yiddish -Proverbe yougoslave -franais -
Ce site vous permet de trouver rapidement citations proverbes locutions de la langue française. citations et proverbes.
- Citationproverbe Blog Forum Wiki
Additional Information
- Where does this information come from?
- Citationproverbe.com's domain statistics have been reviewed from both domain registration and web host DNS records to create a website profile.
Show off your website's popularity with our free badge
Copy code and paste on your website
What else can you tell me about Citationproverbe.com?
- Who does Citationproverbe.com use for web hosting?
- How are statistics meausured?
- Snippet of domain content "Retrouvez toutes les citations et proverbes du monde. Proverbe -Proverbe Africain -Proverbe albanais -Proverbe allemand -Proverbe alsacien -Proverbe américain -Proverbe anglais -Proverbe arabe -Proverbe arménien -Proverbe auvergnat -Proverbe bantou -Proverbe basque -Proverbe bengali -Proverbe berbère -Proverbe berrichon -Proverbe biblique -Proverbe bosniaque -Proverbe bourguignon -Proverbe brahman -Proverbe brésilien -Proverbe breton -Proverbe bulgare -Proverbe burkinabé -Proverbe cambodgien -Proverbe canadien -Proverbe celtique -Proverbe chinois -Proverbe cingalais -Proverbe coréen -Proverbe créole -Proverbe danois -Proverbe dauphinois -Proverbe du XVème siècle -Proverbe du XVIème siècle -Proverbe du XVIIème siècle -Proverbe écossais -Proverbe égyptien -Proverbe espagnol -Proverbe estonien -Proverbe éthiopien -Proverbe finnois -Proverbe Français -Proverbe gaélique -Proverbe géorgien -Proverbe grec antique -Proverbe guadeloupéen -Proverbe hébreu -Proverbe hindou -Proverbe hollandais -Proverbe Indien -Proverbe iranien -Proverbe irlandais -Proverbe italien -Proverbe japonais -Proverbe juif -Proverbe kenyan -Proverbe kurde -Proverbe latin -Proverbe latin médiéval -Proverbe libanais -Proverbe malais -Proverbe malgache -Proverbe maltais -Proverbe maori -Proverbe maure -Proverbe médiéval -Proverbe médiéval français -Proverbe nigritien -Proverbe occitan -Proverbe oriental -Proverbe persan -Proverbe picard -Proverbe polonais -Proverbe portugais -Proverbe provençal -Proverbe québécois -Proverbe romain -Proverbe roumain -Proverbe russe -Proverbe sanskrit -Proverbe scandinave -Proverbe sénégalais -Proverbe serbe -Proverbe soufi -Proverbe suédois -Proverbe swahili -Proverbe tahitien -Proverbe tamoul -Proverbe tchèque -Proverbe tibétain -Proverbe touareg -Proverbe tourangeau -Proverbe turc -Proverbe yiddish -Proverbe yougoslave -français -."
- Contact Information
- Dedicated hosting on a managed server with the address www.citationproverbe.com. The domain name Citationproverbe.com uses a generic TLD and has an Unknown hosting company.
- Citationproverbe.com's rank is based on the top 25,999,655 domain names on the internet and the daily pageviews are an estimate based on the site's rank and whois records.
More: 1 | 2 | 3 | 4 |
Domain Name Index: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


text:
KOTA MAMA-TENE NI | LEGE TI WARA NGIA NA YÂ TI KUA TI MO
Akua ti maboko: A ga ngbene ye awe?
Alex ayeke dema na ngoi so lo yeke yô mbeni kungba ti zia na ndo ti kota oto ti place ti kua ti lo. Lo hunda tere ti lo, lo tene, ‘So mara ti kua ti nyen la zo apeut ti ga nga kota zo na yâ ni ape so? Lawa la mbi yeke wara mbeni kua so ayeke futa mbi dä nzoni? Tongana mbi sara fade kua ape ka gigi ti mbi ayeke duti nzoni mingi!’
Legeoko tongana ti Alex so, azo mingi laso aye ti sara kua ti maboko ape. Aaron, mbeni mécanicien ti oto, atene: “Azo mingi apensé atene tongana ala sara kua ti ‘maboko,’ a yeke bi nengo ti ala na sese. Ala tene ti ala, a tene: ‘Mbi sara gi ni tongaso ti ku na mbeni nzoni kua.’”
Ngbanga ti nyen mingi ti azo apensé so kua ti maboko ayeke kua ti ala ape? Peut-être a yeke aye so a fa na télé, na radio wala na yâ ti ambeti-sango nga na ambeni ye ni nde la ayeke handa azo ni so. A yeke fa na ala so “nzoni” gigi ayeke mbeni gigi so na yâ ni zo ayeke na gbâ ti nginza na so zo abezoin ti sara gbâ ti effort ape. Matthew, so ayeke bâ lege ti ada ti tene angbâ nzoni, atene: “Azo apensé ti ala atene tongana mo sara kua ti maboko ti wara na nginza, mo yeke duti na ngia mingi ape.” Shane, so lo nga kue lo yeke sara kua ti bango lege ti ada ti tene angbâ nzoni, ayeke na oko bango ndo ni so. Lo tene: “Azo aye encore ape ti sara kua nzoni alingbi na nginza so a yeke futa na ala.”
Me na mbeni mbage, azo mingi laso ayeke na ngia na sarango akua ti maboko. Daniel, so ayeke na ngu 25 na so asara kua ti lekengo ada, atene: “Mbi pensé ti mbi so akua ti maboko ayeke ga na zo aye ti nzoni mingi, mbilimbili tongana lo wara tâ ye so lo yeke gi ni.” Andre, so ayeke na ngu 23, nga kue ayeda na tënë so. Lo tene: “Mbi pensé so ti tene zo awara ngia ayeke nzoni lo sara kua. Tongana zo asara kua gi kete, ngia ti lo ayeke mingi ape nga lo yeke hinga ye so lo peut ti sara ape.”
Tongana ti Daniel na Andre, nyen la amû maboko na ambeni zo ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti akua ti maboko? A yeke gi sarango ye alingbi na awango ti Bible na yâ ti fini ti ala. Ahon ti tene Bible amû asioni wango na ndo ti akua ti maboko, lo yeke wa azo mingi ti sara kua nzoni nga ti tene ala kanga bê na yâ ni. Me Bible ni angbâ gi ge ape. Lo yeke fa nga na e tongana nyen ti wara ngia na yâ ti akua ti e.
Awango wa ti Bible alingbi ti mû maboko na mo ti wara ngia na yâ ti akua ti mo? E wa mo ti bâ ambeni wango ni na yâ ti article so ayeke ga na peko.


text:
Nzoni tënë so alondo na Nzapa!
Nzoni tënë ni ayeke so wa? Nyen la afa so e lingbi ti zia bê ti e na ni? Brochure akiri tënë na atënë so azo ayeke hunda ka.
Tongana nyen ti wara nzoni na lege ti brochure so
Brochure so ayeke sara si mo yeke manda tâ gi ye so ayeke na yâ ti Bible. Bâ tongana nyen la si mo lingbi ti wara aversê ni na yâ ti Bible ti mo.
Nzoni tënë ni ayeke so wa?
Gi ti hinga tënë ti Nzapa ni ayeke so wa, ndani so a yeke kota ye ti fa ni hio nga na ye so mo lingbi ti sara.
Tâ Nzapa ayeke zo wa?
Nzapa ayeke iri? Lo pensé nga na e la?
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?
Jésus Christ ayeke zo wa?
Bâ ndani so Jésus akui, nyen la a futa ni nyen, nga ye so jésus ayeke sara na ndembe so
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.
Beku wa ayeke dä teti azo so akui awe?
Dutingo ti azo so akui awe ayeke tongana nyen? E yeke kiri ti bâ ala ande la?
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Zo wa la ayeke Gbia ti Royaume ti Nzapa ni? Royaume ni ayeke sara ande nyen?
Ngbanga ti nyen Nzapa azia lege na aye ti sioni nga na pasi?
Sioni abâ gigi tongana nyen, na ndali ti nyen si Nzapa azia lege na ni juska laso? Pasi ayeke hunzi ande la?
Sewa ti mo alingbi ti duti na ngia tongana nyen?
Jéhovah, Nzapa so ayeke na ngia, aye si asewa aduti na ngia. Bâ anzoni wango so Bible amû na akoli, awali, ababâ na amama nga na amolenge.
Mo lingbi ti hinga tâ bungbi ti vorongo Nzapa tongana nyen?
Tâ bungbi ti vorongo Nzapa ayeke gi oko? Ti hinga ni, bâ aye oku so afa tënë na ndo ni.
Tongana nyen andia ti Nzapa ayeke sara nzoni na e?
Jésus afa ndani so e bezoin ti tene Bible afa lege na e. Lo fa nga akota ndia ni use.
Mo lingbi ti sara nyen ti ga nduru na Nzapa?
Nzapa ayeke mä asambela kue? E yeke sambela lo tongana nyen? E lingbi ti sara nga nyen ti ga nduru na lo? Bâ atënë so a tene ge.
Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
Mbeni lâ ande azo kue ayeke vorongo gi oko tâ Nzapa la?
Ngbanga ti nyen Jéhovah abungbi azo ti lo na sese ge?
Bible afa ndani so atâ Chrétien ayeke wara tere ti sara bungbi. A fa nga tongana nyen la si abungbi ti ala ayeke tambela.
Ndali ti nyen ti ngbâ ti manda Bible?
Aye so mo manda na ndo ti Nzapa nga na ndo ti Bible alingbi ti sara nzoni na ambeni zo tongana nyen? Songo wa la mo lingbi ti duti na ni na Nzapa?


text:
Ye ti manda 3
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
1. Bible ayeke tënë ti yanga ti zo wa?
Nzoni tënë so atene azo ayeke duti ande na fini ti lakue lakue na ndo ti sese ayeke na yâ ti Bible (Psaume 37:29). Na yâ ti Bible a yeke wara akete buku 66. Nzapa asara kusala na akoli 40 tongaso so ayeke be-ta-zo ti sû ni. Moïse la asû akozo oku buku ni. Lo sû ni a sara ngu 3500 tongaso awe. Bazengele Jean la asû ndangba buku ni a sara ngu 1900 na ndo ni awe. Apensé ti zo wa la azo ti sungo Bible asû ni so? Nzapa la asara tënë na azo so asû Bible na lege ti yingo vulu ti lo (2 Samuel 23:2). Azo ni asû gi apensé ti Nzapa me ti ala wani pëpe. Tongaso, Bible alondo na Jéhovah.
2. E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?
E hinga so Bible ayeke tënë ti yanga ti Nzapa ndali ti so anzene nzene ye so lo fa tënë ni kozoni aga tâ tënë biani. A yeke ye so mbeni zo alingbi ti sara ni pëpe (Josué 23:14). Gi Nzapa ti Ngangu Ahon Kue la alingbi ti fa mbilimbili ye so ayeke si na zo ande.
Tongana mbeni mbeti alondo na Nzapa, a lingbi mbeti ni so aduti ti lo nde. Bible ayeke tongaso. A kangbi ni na azo na ayanga ti kodoro ngbangbo mingi na wungo ni ayeke ngbundangbu mingi. Atâa so a yeke ngbene buku, atënë so Bible atene na ndo ti senda-ye ague oko na aye so senda-ye afa. Nga atënë so azo 40 so asû ni ague gi oko. * Na ndo ni, ye so Bible afa na ndo ti ndoye alingbi gi ti londo na tâ Nzapa, Nzapa ti ndoye. Bible ayeke lakue na ngangu ti changé fini ti azo si aga nzoni. Aye so ague na azo kutu mingi ti yeda so Bible ayeke tënë ti yanga ti Nzapa.
3. Bible asara tënë na ndo ti nyen?
Nzoni tënë so Bible aluti na ndo ni ayeke so: na ndoye Nzapa aleke ti sara mbeni ye ndali ti azo. Bible afa tongana nyen gi na tongo nda ti mbaï ti azo, ala girisa pasa so ala yeke na ni ti duti na fini na ndo ti sese so ayeke lani paradis nga a fa tongana nyen sese ayeke kiri ti ga ande paradis.
Na yâ ti Bible a yeke wara andia nga na awango. Na ndo ni, a yeke wara na yâ ni atapande ti sarango ye ti Nzapa na mbage ti azo. Na lege ti atapande so, e lingbi ti hinga wala Nzapa ayeke tongana nyen. Tongaso, Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hinga Nzapa. A fa tongana nyen mo lingbi ti duti na nzoni songo na lo.
4. Mo lingbi ti sara tongana nyen ti mä yâ ti Bible?
Brochure so ayeke sara kusala na mara kode ti Jésus ti mû maboko na mo ti mä yâ ti Bible. Jésus asara kusala na ambeni tënë nde nde so ayeke na yâ ti Bible ti fa “nda ti Mbeti ti Nzapa.”
Mbeni pendere tënë ti lingbi na nzoni tënë so alondo na Nzapa ayeke pëpe. Atâa so kue, ambeni zo ayeke sara sanka ni, nga tënë ni ayeke son ambeni zo songo. Zia si bê ti mo anze pëpe. Mo yeke duti na beku ti wara fini ti lakue lakue gi tongana mo hinga Nzapa.
^ par. 7 Bâ brochure Un livre pour tous.


text:
SANGO NA NDO TI MBAÏ TI BUNGBI TI E
Lo bâ so aita asara ye na ndoye na place ti tengo kobe
E YEKE ka na ngia mingi na angoi so e yeke gue na akota bungbi ti tene Jéhovah afa ye na e. Na ngoi so awakua ti Nzapa ayeke bungbi na ngoi ti kota bungbi, akobe so ala yeke te ni legeoko ayeke sara nga si ala yeke na ngia.
Na nze ti septembre, ngu 1919, aWamandango Bible asara mbeni kota bungbi so asara lango miombe na Cedar Point, Ohio na Amerika. Azo so asara kua na Hôtel la adoit ti leke ndo ti lango na aita so aga ndali ti kota bungbi ni nga ti mû kobe na ala, me aita saki na saki akiri aga. Teti so aita ni ayeke mingi, gbâ ti azo so asara kua na yâ ti Hôtel ni azia kua ti ala. Kota zo ti place ti tengo kobe ni ahunda wala ambeni maseka so aga ndali ti kota bungbi ni alingbi ti mû maboko. Amaseka mingi ayeda. Mbeni maseka ni so iri ti lo ayeke Sadie Green, a tene: “A yeke kozo ti tene mbi sara kua na place ti tengo kobe la, me anzere lani na e mingi.”
Na yâ ti angu so aga na pekoni, a leke aye ti tene atö kobe na place ti akota bungbi. Ye so amû lege na gbâ ti avolontaire ti mû maboko na aita ti ala. So aita ni asara kua legeoko na amba ti ala aChrétien amû nga maboko na amaseka mingi ti leke na bê ti ala ti sara na Jéhovah. Gladys Bolton so asara kua na place ti tengo kobe na ngoi ti kota bungbi ti ngu 1937, a tene: “Mbi wara aita ti ambeni kodoro nde nga mbi mä tongana nyen la ala hon ndo ti akpale ti ala. A yeke na ngoi ni so la mbi leke na bê ti mbi ti ga pionnier.”
Beulah Covey so ague na kota bungbi ni atene: “Aita ni asara kua na bê ti ala kue asara si aye kue atambela na lege ni.” Me, akpale amanke pëpe. A yeke gi na ngoi so Angelo Manera asi na Dodger Stadium na Los Angeles na Californie, na ngu 1969 la lo ga ti hinga so lo yeke na popo ti azo so ayeke sara kua na place ti tengo kobe. Lo tene: “A yeke lani mbeni ye so mbi ku tere ti mbi na ni ape.” Na popo ti aye so a leke ndali ti kota bungbi ni a hunda nga ti zi mbeni kota canal so ayo mètre ngbangbo osio ti tene tuyau ti gaz ahon na yâ ni ague na cuisine.
Na ngu 1982 na Sierra Leone, a hunda na avolontaire so ayeke sara kua ngangu ti leke ndo nga ti leke place ti tengo kobe na aye so ala yeke na ni na yâ ti kodoro ni. Na Francfort, na Allemagne, aita-koli so ayeke na kode aloué mbeni train so ayeke kpe na ngu ti wâ; guru ti ngu ti wâ ni so ayeke sigigi dä amû lege ti tene a tö ye na yâ ti atawa 40. Aita akangbi kobe na azo 30000 na yâ ti l’heure oko. Aita so aga na kota bungbi ni aga na azembe nga na afourchette ti ala ti sara si kua ti aita 576 so asara kua na place ti sukulango asembe ayapu. Na Yangon, Myanmar, aita so atö kobe asara ye na nzoni bê, ala zia gbâ ti ndongo pëpe na yâ ti kobe so ala tö na aita so aga na kota bungbi ni.
“ALA LUTI NA NDUZU SI ALA YEKE TE YE”
Annie Poggensee awara ye ti nzoni na ngoi so lo yeke luti na gbe ti lâ na popo ti azo so akpo molongo ti gue ti mû kobe na ngoi ti mbeni kota bungbi so a sara ni na Amerika na ngu 1950. Lo tene: “Mbi dengi mê ti mbi lani nzoni na ngoi so ambeni ita-wali use so alondo na Europe na bateau si aga ayeke sara lisoro.” Ala use kue ayeke fa tongana nyen la Jéhovah amû maboko na ala ti ga na kota bungbi ni. Annie atene: “Tere ti aita-wali use so anzere mingi ahon ti azo kue so aga na kota bungbi ni. Ngoi so ala mû ti luti na yâ ti molongo ni nga na yâ ti ndowa asara ye oko na ala ape.”
Na akota bungbi so gbâ ti azo aga dä, a leke akota tente so na yâ ni a zia atable so zo ayeke luti gi lutingo na tere ni ti te ye si aita ate ye hio na ala zia place na amba ti ala. A sara tongana so ti tene azo saki na saki alingbi ti te ye na ngoi ti wungo tere. Mbeni koli so ayeke Témoin ape atene: “A yeke mbeni bungbi ti Nzapa so ayeke nde. Ala luti na nduzu si ala yeke te ye.”
Bê ti aturugu nga na akota zo ti kodoro adö mingi na ngoi so ala bâ so aita asara kua nzoni nga aye kue atambela na lege ni. Na peko ti so aturugu ti Amerika ague abâ place ti tengo kobe so ayeke na Yankee Stadium na New York City, na Amerika, ala tene na Pakara Faulkner, turugu ti kota kamba ti Grande-Bretagne, ti gue ti bâ ni nga. Tongaso, lo na wali ti lo ague na assemblée so a sara na Anglais na so mama-tene ni ayeke: “Royaume so asö benda.” A sara assemblée ni na ngu 1955 na Twickenham na Angleterre. Lo tene so lo bâ so aita asara ye na ndoye na place ti tengo kobe ni.
Teti angu mingi, aita amû tere ti ala wani ti tö apendere kobe so ngere ni ayeke ngangu ape na aita so aga na kota bungbi. Me fani mingi ti sara kota kua so a hunda ti tene gbâ ti avolontaire asara kua angoi mingi. Ye so asara même si ala yeke mä ambeni diskur ti kota bungbi ni ape wala ala mä diskur oko ape. Na popo ti ngu 1978 na ngu 1979, a yapu yâ ti aye so a leke ni ndali ti tongo kobe na ngoi ti akota bungbi na yâ ti ambeni kodoro. A to nda ni na ngu 1995, a hunda na aita so aga na akota bungbi ti ga na akobe ti ala wani. Ye so amû lege na aita so atö kobe lani nga ayeke kangbi ni ti mä adiskur na ngoi ti akota bungbi nga ti sara lisoro na amba ti ala aChrétien. *
Jéhovah abâ na nene ni mingi aita so ayeke sara kua ngangu ti mû maboko na amba ti ala aChrétien. Vundu alingbi ti sara ambeni ita tongana ala dabe ti ala na apendere ngoi so lani ala yeke sara kua na place ti tongo kobe. Me mbeni ye ayeke dä so a lingbi e girisa ni ape: Aita angbâ lakue ti ye tere na ngoi ti akota bungbi ti e.—Jean 13:34, 35.
^ par. 12 Biani, akua mingi ayeke dä so aita alingbi ti sara ti mû maboko na ngoi ti akota bungbi.


text:
Mbi ye ti diko mbeti so na yanga ti kodoro so%%
En
Ên-ën
Abuku na abrochure ti manda na Bible
Manda Bible alingbi na li ti tënë oko oko ti abuku nga na abrochure so ge, so mo lingbi nga ti téléchargé ni.
Mo Lingbi ti Duti Ndeko ti Nzapa!
Sewa ti mo alingbi ti duti na ngia
He bia na Jéhovah: Afini bia
Gingo nda ti tënë ti Nzapa lâ oko oko 2015
“Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”
Na ndo wa la a yeke kiri tënë na angangu hunda ti e?
Sara ye na mabe tongana ti ala
Ambeni fini changement so a sara na yâ ti ambeti so ayeke na ndo ti internet peut-être ade a zia ni na yâ ti ambeti ti e pëpe


text:
Mbi ye ti diko mbeti so na yanga ti kodoro so%%
En
Ên-ën
Diko afini Tour ti Ba Ndo na Réveillez-vous! nga na ambeni mbeti ni so ayeke na gbe ni ge. Mo lingbi nga ti téléchargé ni.
AMBETI-SANGO
AMBENI MBETI NDE
Mbeti ti tisango ndo na Mémorial ti 2015
He bia na Jéhovah: Afini bia
Mo Lingbi ti Duti Ndeko ti Nzapa!
Sewa ti mo alingbi ti duti na ngia
"A lingbi commandement... so aduti na bê ti mo"
Gingo nda ti tënë ti Nzapa lâ oko oko 2015
“Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”
Ambeni fini changement so a sara na yâ ti ambeti so ayeke na ndo ti internet peut-être ade a zia ni na yâ ti ambeti ti e pëpe


text:
Ye ti manda 10
Vorongo Nzapa na yâ ti sewa ayeke nyen?
Ngbene ye giriri, Jéhovah aye ti tene sewa oko oko amû ngoi ti duti place oko ti kpengba mba na lege ti yingo nga na popo ti ala (Deutéronome 6:6, 7). Ni la si aTémoin ti Jéhovah ayeke mû ka mbeni ngoi yenga oko oko ti bungbi na sewa ti voro Nzapa na mbeni lege so anzere na azo kue. Na tapande, ala yeke sara lisoro na ndo ti mbeni tënë ti yâ ti Bible so alingbi na bezoin ti sewa ni. Atâa mo yeke gi mo oko, mo nga kue mo lingbi ti mû mbeni ngoi ti kpengba songo ti mo na Nzapa na mandango mbeni tënë ti yâ ti Bible so mo wani mo soro ni.
A yeke mbeni ngoi ti kpengba songo ti e na Jéhovah. “Ala ga nduru na Nzapa, na fade lo yeke ga nduru na ala.” ( Jacques 4:8). E yeke hinga Jéhovah nzoni mingi tongana e manda anzene nzene ye na ndo ti asarango ye ti tere ti lo nga na ndo ti akusala ti lo so ayeke na yâ ti Bible. Mbeni pendere lege ti to nda ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa ayeke ti mû mbeni ngoi ni ti diko Bible ala kue na kota go. Ala lingbi peut-être ti mû peko ti kapa ti dikongo Bible so a yeke sara ka ni yenga na yenga na Ekole ti Kusala ti aChrétien. A lingbi ti kangbi ambage ni na zo oko oko ti yâ ti sewa ni, na peko ti dikongo ni awe zo kue alingbi ti fa ye so lo manda dä.
A yeke mbeni ngoi ti kpengba songo na popo ti mba. Akoli na awali, ababâ na amama nga na amolenge, ayeke kpengba songo na popo ti ala na ngoi so ala manda Bible na sewa. Zia si ngoi ni aduti ngoi ti ngia, ti siriri nga ngoi so zo kue aku ni kungo. Ababâ na amama alingbi ti soro atënë ni alingbi na ngu ti amolenge ni, peut-être na yâ ti Tour ti Ba Ndo wala na yâ ti mbeni mbeti nde. Ala lingbi nga ti sara tënë na ndo ti mbeni kpale so amolenge ni awara na ekole na ti bâ ye so ala lingbi ti sara ti hon ndo ni. Ala lingbi ti he abia so a yeke he ande na bungbi na yenga ni so. Tongana ala hunzi vorongo Nzapa ni awe, ala lingbi ti nyon mbeni ye wala ti te kete ye na pekoni.
Ti mû ngoi yenga na yenga ti voro na Jéhovah na yâ ti sewa ayeke sara si azo ni kue aye mandango Bible mingi, na Nzapa ayeke sara tufa mingi na ndo ti effort ti ala.—Psaume 1:1-3.
Ndali ti nyen e yeke mû ka mbeni ngoi ti voro na Nzapa na yâ ti sewa?
Ababâ na amama ayeke sara tongana nyen ti tene ngoi ni so anzere na azo ni kue?


text:
Ye ti manda 9
E lingbi ti sara nyen ti leke abungbi ti e tâ nzoni?
Tongana mo yeke manda Bible na aTémoin ti Jéhovah, peut-être mo oko kozoni mo yeke leke ka mbage ti mbeti so ala yeke manda ni. Ti wara aye ti nzoni na guengo na abungbi, a yeke nzoni ti leke nga abungbi ni kozo. Me, a yeke nga nzoni mingi ti zia na sese mbeni nzoni kapa ti mandango ye.
Soro ndo so mo yeke manda ye ni dä nga na ngoi ni. Na ngoi wa la mo lingbi ti manda ye nzoni? A yeke na yanga ti ndapre? kozo ti to nda ti akua ti mo, wala na lakui na peko ti so amolenge alango awe? Même tongana mo lingbi ti manda ye aninga ape, bâ ngoi oke la mo lingbi ti mû ndali ni, na zia si mbeni ye nde amû ngoi ni so ape. Gi mbeni place so ayeke kpô, na kanga aye tongana radio, télé nga na téléphone. Sambela kozo si mo manda ye ni tongaso si mo zi agingo bê ti lango ni so na li ti mo na mo zia li ti mo gi na ndo ti Mbeti ti Nzapa.—aPhilippien 4:6, 7.
Sû kamba na gbe ti atënë ni na leke tere ti mû mbage na abungbi ni. Ti to nda ni, gi ti hinga mbeni ye na ndo ti ye so mo yeke manda ni. Tongaso, gbu li na ndo ti mama-tene ti article ni wala chapitre ni. Bâ kamba so atingbi akete li ti tënë ni kue na mama-tene ni. Bâ afoto ni nga na ahundango tënë ti dango bê so agboto lê na ndo ti angbongboro tënë ti yâ ni. Na pekoni diko aparagraphe ni oko na oko nga na ahundango ndo ni, na gi akiringo tënë ni. Gi aversê ni na yâ ti Bible ti mo na diko ni, nga gbu li na ndo ni ti bâ tongana nyen la ala gue oko na atënë ti yâ ti paragraphe ni (Kusala 17:11). Tongana mo wara akiringo tënë ni, sû kete kamba na gbe ti akota tënë ni ti dabe ti mo na ni. Na bungbi ande, tongana mo ye mo lingbi ti yô tïtî mo ti kiri tënë nduru na lege ti atënë ti mo wani.
Tongana mo yeke manda aye nde nde so a yeke manda yenga na yenga na bungbi, yeke na yeke hingango ye ti mo na ndo ti Bible ayeke kono.—Matthieu 13:51, 52.
Kapa wa mo lingbi ti zia na sese ti leke na abungbi?
Mo lingbi ti leke tere tongana nyen ti mû mbage na abungbi?