text:
1 Samuel
10 Samuel amû ngbenda ti mafuta, lo tuku mafuta ni na li ti Saül,+ lo su ngbangba ti lo na lo tene: “Jéhovah atuku mafuta na li ti mo si mo ga gbia+ na ndö ti azo ti lo.+ 2 Na ngoi so mo yeke zia mbi laso ti hon, mo yeke tingbi na akoli use na Zelzah, nduru na cimetière ti Rachel,+ so ayeke na sese ti Benjamin. Ala yeke tene na mo, atene: ‘A wara akororo so mo gue ti gi ala so awe; ti fadeso bê ti babâ ti mo adë na tënë ti akororo ni+ awe me gï mo la lo yeke gi bê ti lo na ndö ti mo. Lo tene: “Mbi yeke sara tongana nyen ti wara molenge ti mbi?”’ 3 Tongana mo londo na ndo so, mo yeke gue ngbii mo si na kota keke so ayeke na Tabor. Kâ, mo yeke tingbi na akoli ota so ayeke gue na Béthel ti voro tâ Nzapa.+ Oko ayô akete koli-ngasa ota, oko ayô mapa ota nga oko ayô kota ta ti vin. 4 Ala yeke bara mo, na ala yeke mû na mo mapa use; mo mû mapa ni. 5 Na pekoni, mo yeke si na kete hoto ti tâ Nzapa, ndo so gbagba ti aturugu ti aPhilistin ayeke dä. Na ngoi so mo yeke lï na yâ ti gbata ni, mo yeke tingbi na ambeni prophète so alondo na ndo so ayeke na nduzu, ala yeke descend. Na ngoi so ala yeke tene prophétie, azo so ayeke na devant ti ala ayeke pika mozoko na ye ti mozoko so ayeke na kamba, na tambourin, na flûte nga na harpe. 6 Yingo ti Jéhovah ayeke ga na ndö ti mo,+ na mo na ala ayeke tene prophétie; nga mo yeke ga mbeni zo nde.+ 7 Tongana aye ni so asi, sara ye kue so mo lingbi ti sara, ndali ti so tâ Nzapa ayeke na mo. 8 Na pekoni, mo hon ti mo kozo, mo ku mbi na Guilgal;+ mbi yeke gue kâ ti zö asandaga na Nzapa nga ti mû asandaga ti beoko. Mo yeke ku mbi lango mbasambala juska mbi si si. Na pekoni awe, mbi yeke fa na mo ye so a lingbi mo sara.”
9 Gï so Saül azia Samuel si lo tourné ti hon, Nzapa achangé bê ti Saül si sarango ye ti lo aga tongana ti mbeni zo nde. Aye kue so Samuel atene tënë ni asi gï na lango ni so. 10 Ala londo kâ ala gue ala si na kete hoto ni, na ambeni prophète atingbi na Saül. Gï na ndembe ni so, yingo ti Nzapa aga na ndö ti lo,+ na lo na ala akomanse ti tene prophétie.+ 11 Tongana azo kue so ahinga lo kozo abâ so lo na aprophète ni ayeke tene prophétie, ala hunda mba, ala tene: “Nyen la asara molenge ti Kish nyen? Saül nga kue ayeke mbeni prophète?” 12 Mbeni koli ti ndo ni atene: “Babâ ti ala ayeke zo wa?” Tongaso, tënë so aga mbeni tënë* so azo ayeke tene ni, atene: “Saül nga kue ayeke mbeni prophète?”+
13 Tongana lo tene prophétie ni ahunzi awe, lo gue na ndo so ayeke na nduzu. 14 Na pekoni, ita ti babâ ti Saül ahunda Saül nga na zo ti kua ti lo ni, lo tene: “Ala gue fade na ndo wa?” Saül atene: “E gue ti gi akororo,+ me e wara ala pëpe, tongaso e gue na ndo ti Samuel.” 15 Ita ti babâ ti Saül atene: “Ala tene na mbi, Samuel atene nyen na ala?” 16 Saül akiri tënë na lo, atene: “Lo tene na e so a wara akororo ni awe.” Me tënë ti gango gbia ni so Samuel atene so, lo tene ni na ita ti babâ ti lo ni pëpe.
17 Samuel airi azo ti Israël ti bungbi na gbele Jéhovah na Mizpah,+ 18 na lo tene na ala, lo tene: “Jéhovah Nzapa ti Israël atene: ‘Mbi la mbi sigi na Israël na kodro ti Égypte, nga mbi la mbi zi ala na maboko ti azo ti Égypte+ nga na maboko ti aroyaume kue so asara pasi na ala. 19 Me laso, ala ke mbi Nzapa ti ala,+ mbi so mbi yeke Sauveur ti ala na yâ ti aye ti sioni kue so asi na ala nga na aye ti vundu kue; nga ala tene: “E ke awe! E ye mo soro mbeni gbia ti komande e.” Fadeso, ala luti na gbele Jéhovah alingbi na mara ti ala nga na agroupe saki oko saki oko.’”*
20 Samuel atene na amara ti Israël kue ti pusu nduru na lo,+ na a soro mara ti Benjamin.+ 21 Tongaso, lo tene na mara ti Benjamin ti pusu nduru na lo, ala luti, zo oko oko na yâ ti sewa ti lo; na a soro azo ti sewa ti Matri. Mo ye ti bâ, a soro Saül, molenge ti Kish.+ Me tongana azo ague ti gi lo, ala wara lo pëpe. 22 Ala hunda Jéhovah,+ atene: “Zo ni ade ti si ge ape?” Jéhovah atene: “Bâ lo la lo honde terê ti lo na peko ti akungba so.” 23 Tongaso, ala mû loro, ala gue amû lo aga na lo. Tongana lo luti na popo ti azo ni, lo la lo yo, li ti lo ahon tanga ti azo ni kue.+ 24 Samuel asara tënë na azo ni kue, lo tene: “Ala bâ zo so Jéhovah asoro lo so awe?+ Na popo ti azo ni kue, mbeni zo tongana lo ayeke dä pëpe.” Azo ni kue adekongo, ala tene: “Gbia ti e na nduzu!”
25 Samuel afa adroit ti gbia ni na azo ni,+ lo sû ni na lê ti mbeni mbeti na lo zia ni na gbele Jéhovah. Na pekoni, Samuel atene na azo ni kue ti kiri na yanga-da ti ala. 26 Saül nga akiri na yanga-da ti lo na Guibéah; angangu zo ti bira so Jéhovah apika bê ti ala ague legeoko na lo. 27 Me ambeni sioni zo atene: “Lo ni so, lo yeke sö e tongana nyen?”+ Tongaso, ala bâ lo tongana mbumbuse zo, nga ala mû na lo matabisi oko pëpe.+ Me lo zi yanga dä oko pëpe.*


c: text/html

text:
YE TI MANDA 14
Ngbanga ti nyen Jéhovah abungbi azo ti lo na sese ge?
1. Ngbanga ti nyen Nzapa asoro azo ti Israël ti giriri ti duti azo ti lo?
Nzapa abungbi amolenge ti Abraham ti ga mbeni mara oko na lo mû na ala andia. Lo iri mara ni “Israël” na lo sara si mara ni abata tâ vorongo nga na ndia ti lo (Psaume 147:19, 20). Tongaso azo ti amara kue alingbi ti wara ye ti nzoni na lege ti Israël.—Diko Genèse 22:18.
Nzapa asoro lani azo ti Israël ti ga atémoin ti lo. Mbaï ti ala giriri afa tongana nyen azo ayeke wara ye ti nzoni tongana ala sara ye alingbi na andia ti Nzapa (Deutéronome 4:6). Tongaso, na lege ti azo ti Israël, ambeni mara alingbi ti hinga tâ Nzapa.—Diko Ésaïe 43:10, 12.
2. A leke bungbi ti atâ Chrétien ngbanga ti nyen?
A si na mbeni ngoi, Israël anzere na lê ti Nzapa mbeni pëpe, na Jéhovah asoro mbeni mara nde na place ni, so ayeke congrégation ti aChrétien (Matthieu 21:43; 23:37, 38). Fadeso, a yeke atâ Chrétien la ayeke sara na Jéhovah tongana atémoin ti lo na place ti azo ti Israël.—Diko Kusala 15:14, 17.
Jésus afa na adisciple ti lo tongana nyen ti fa tënë na ti sara si azo na popo ti amara kue aga adisciple (Matthieu 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20). Kua so ague na li ni mingi laso, so aye ti ngoi so ayeke gue ti hunzi hunzingo. A yeke kozoni la na yâ ti mbaï ti tene Jéhovah abungbi azo kutu mingi ti amara kue na yâ ti tâ bungbi ti vorongo Nzapa (Apocalypse 7:9, 10). Atâ Chrétien abungbi oko ti wa tere na ti mû maboko na amba ti ala. Na ndo ti sese kue, aye so a yeke fa na ala na ndo ti Bible na ngoi ti abungbi ti ala alingbi tere.—Diko aHébreu 10:24, 25.
3. A-Témoin ti Jéhovah abâ gigi tongana nyen na ngoi ti e?
Bungbi ti aTémoin ti Jéhovah ti ngoi ti e abâ gigi na peko ti ngu 1870. Mbeni kete wungo ti awamandango Bible ato nda ti wara atâ tënë ti Bible so agirisa aninga. Ala ga ti hinga so lani Jésus aleke congrégation ti aChrétien ti fa tënë, ye so asara si ala to nda ti mbeni kapa ti fango tënë ti Royaume na ndo ti sese kue. A si na ngu 1931 ala mû iri ti aTémoin ti Jéhovah.—Diko Kusala 1:8; 2:1, 4; 5:42.
4. A-Témoin ti Jéhovah aleke yâ ti bungbi ti ala tongana nyen?
Na ngoi ti akozo Chrétien, bebungbi so abâ Jésus tongana Mokonzi ti congrégation afa lege na congrégation ti aChrétien na ando mingi (Kusala 16:4, 5). Legeoko nga laso, Bebungbi so na yâ ni a yeke wara a-ancien so akpengba na lege ti yingo la ayeke fa lege na aTémoin ti Jéhovah na ndo ti sese kue. Bebungbi ayeke bâ ndo na ndo ti afiliale so ayeke sara kua ti kiringo na peko ti ambeti, ti petengo ambeti nga na ti kangbingo ambeti ti mandango na Bible na ayanga ti kodoro ahon 600. A yeke na lege so la Bebungbi ayeke sara kusala na awango ti Bible ti kpengba nga ti fa lege na acongrégation so wungo ni ahon 100 000 na ndo ti sese kue. Akoli so asara ye so Bible ahunda na so aga a-ancien wala asurveillant la ayeke sara kua na yâ ti acongrégation oko oko. Na ndoye, ala yeke bâ lege ti angasangbaga ti Nzapa.—Diko 1 Pierre 5:2, 3.
A-Témoin ti Jéhovah aleke yâ ti bungbi ti ala ti fa nzoni tënë na ti sara adisciple. Tongana ti so abazengele asara lani, e yeke fa tënë na azo da na da (Kusala 20:20). E yeke hunda nga ti manda Bible na azo so aye tâ tënë. Me aTémoin ti Jéhovah ayeke gi pëpe mbeni bungbi. E yeke mbeni sewa so Babâ ti e aye e mingi. E yeke aita-koli na aita-wali so ayeke bi bê na amba ti ala (2 aThessalonicien 1:3). Teti so aTémoin ti Jéhovah aleke yâ ti bungbi ti ala ti zia ngia na bê ti Jéhovah na ti mû maboko na azo, ala yeke mbeni sewa so ayeke na ngia mingi ahon atanga ni kue na ndo ti sese.—Diko Psaume 33:12; Kusala 20:35.
TI HINGA AMBENI TËNË
Bible afa nyen biani?
Ngbâ na yâ ndoye ti Nzapa
AZO WA LA AYEKE SARA LASO YE SO JÉHOVAH AYE?
A-Témoin ti Jéhovah ayeke azo wa?
A-Témoin ti Jéhovah oke la mo hinga ala? Nyen la mo hinga biani na ndö ti e?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
BIA 48
Tambela na Jéhovah lakue
1. Lakue e yeke tambela
na Jah na tâ be-ti-molenge.
Lo mû na azo ti lo kue
kota nzobe ti lo so awu!
Na ndoye lo leke aye;
e gbu tïtî lo senge.
Ni la e mû terê ti e
ti mû mbage ti Jéhovah.
2. Laso, bê ti Satan ason
so aye kue ague ti hunzi,
kangango lege ti azo
alingbi ti mû mbeto na e.
Me Jéhovah abata e;
zia e ngbâ nduru na lo
si e sara na lo lakue,
na e gue yongoro pëpe.
3. Nzapa amû na e Bible,
yingo ti lo nga congrégation.
Lo fa so lo mä sambela,
tongana e tambela na lo
lo yeke fa na e lege
ti sara ye ti nzoni,
na ti ngbâ lakue be-ta-zo
nga ti sara terê kete.
(Bâ nga Gen. 5:24; 6:9; 1 aGbia 2:3, 4.)


text:
MBAGE 13
A lingbi e sara nyen ti nzere na lê ti Nzapa?
Ke aye so ayeke sioni. 1 aCorinthien 6:9, 10
Tongana e ndoye Jéhovah, e yeke sara pëpe aye so lo ke.
Jéhovah aye si e nzi pëpe, e nyon sämba ahon ndo ni pëpe, e nyon mbangi wala manga pëpe.
Nzapa ake fango zo, tukungo ngo nga bungbingo koli na koli wala wali na wali. Lo ke ti tene e sara bê ti ye nga lo ke ti tene e tiri.
A lingbi e voro ayanda pëpe nga e sara yorö pëpe.
Na ndo ti sese so ayeke ga paradis, asioni zo ayeke duti dä pëpe.
Sara ye so ayeke nzoni. Matthieu 7:12
Ti tene e nzere na lê ti Nzapa, a lingbi e sara kue ti sara ye tongana lo.
Ye amba ti mo na sarango nzoni bê na ala nga na mungo ye na ala.
Sara ye mbilimbili lakue.
Duti zo so asara nzoni bê nga apardone zo.
Fa tënë ti Jéhovah nga na andia ti lo na azo. —Ésaïe 43:10.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Tongana nyen andia ti Nzapa ayeke sara nzoni na e?
Jésus afa ndani so e bezoin ti tene Bible afa lege na e. Lo fa nga akota ndia ni use.
KAPA TI MANDANGO BIBLE
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?


text:
A yeke sara si Sion so a kiri na lo na kozo dutingo ti lo aga ngangu (6-13)
4 Na andangba lango ni,*hoto so da ti Jéhovah ayeke na ndö ni+ayeke luti nganganga na ayo ahon tanga ti ahoto,a yeke yo na nduzu ahon li ti akete hoto,na azo ti amara kue ayeke kungbi ti gue kâ tongana ngu so ayeke sua.+2 Amara mingi ayeke gue, na ala yeke tene:“Ala ga, e monté na hoto ti Jéhovah,e gue na da ti Nzapa ti Jacob.+Lo yeke fa alege ti lo na e,na e yeke tambela na ndö ti alege ti lo.”Ndia* ayeke sigi ande na Sion si amû ndo,na tënë ti Jéhovah ayeke sigi na Jérusalem si amû ndo.3 Lo yeke sara kua ti juge na popo ti azo ti amara mingi,+nga lo yeke sara si aye akiri na lege ni na popo ti angangu mara so ayeke na yongoro ndo.Ala yeke pika a-épée ti ala si aga alê ti kpoka ti charruenga ala yeke pika alikongo ti ala si aga azembe ti fango na amaboko ti keke.+Mara ayeke mû épée na terê ti mbeni mara pëpe,nga ala yeke manda sarango bira encore ape.+4 Zo oko oko ayeke duti* ande na gbe ti keke ti vigne ti lo nga na gbe ti keke ti figue ti lo,+zo oko ayeke zia mbeto na yâ ti ala pëpe.+Tënë so asigi na yanga ti Jéhovah ti aturugu la.5 Amara oko oko kue ayeke tambela na iri ti anzapa ti ala,me ti e, e yeke tambela ande na iri ti Jéhovah Nzapa+ ti e lakue lakue nga kpu na kpu.6 Jéhovah atene: “Na lango ni so,mbi yeke bungbi ande ala* so aboité,mbi yeke bungbi na ndo oko ala so yâ ti ala akangbi lani kirikiri,+legeoko na azo so mbi sara lani ye ti ngangu na ala.7 Ala so aboité so, mbi yeke sara ande si ala ga tanga ti azo so angbâ na fini,+nga ala so ayeke yongoro kâ so, mbi yeke sara si ala ga mbeni ngangu mara.+Jéhovah ayeke komande tongana gbia na ndö ti ala na Hoto ti Sion,ti londo na lango ti laso ti gue na ni, lakue lakue.8 Ti mo, mo so mo yeke tongana tour ndali ti ataba ni,tongana kete hoto ndali ti molenge-wali ti Sion,+komandema ni ayeke kiri na mo, kozo* komandema ni so ayeke kiri na mo,+royaume ni ayeke ga ti gbata ti Jérusalem.+9 Fadeso, ngbanga ti nyen la si mo yeke dekongo ngangu tongaso?Mo yeke na gbia ape?Wala zo ti mungo wango na mo akui awe,si mo yeke bâ pasi tongana pasi ti wali so angbâ ti dü molenge so?+10 Mo molenge-wali ti Sion, zia yâ ti terê ti mo ason na mo demamo bâ mo tene wali so angbâ ti dü molenge,ndali ti so mo yeke londo fadeso na yâ ti gbata ni ti gue ti sara kodro na ngonda.Mo yeke gue juska na Babylone;+kâ a yeke sö mo ande;+Jéhovah ayeke kiri ti vo mo kâ na tïtî awato ti mo ti kiri na mo.+11 Fadeso, amara mingi ayeke bungbi ande ti ke mo;ala yeke tene: ‘Zia a sara si lo ga ye ti saleté,zia lê ti e abâ ye ni so ayeke si na Sion so.’12 Me ala hinga ye so ayeke na bê ti Jéhovah pëpe,ala hinga pëpe ye so lo leke na bê ti lo ti sara;*ndali ti so lo yeke bungbi ala ande tongana lê ti kobe so a fâ ni fini fini si a bungbi ni na ndo so a yeke pika lê ti kobe dä.13 Ala azo ti Sion,+ ala londo ala gue apika lê ti kobe ni;ndali ti so mbi yeke sara si adidi ti ala aga wen,ali ti gere ti ala so ayeke tongana ti abagara, mbi yeke sara si a ga cuivre,ala yeke neka azo ti amara mingi.+Ala yeke mû aye so azo ti amara ni so awara na lege ti likisi, ala mû ni na Jéhovah,ala yeke mû aye ti mosoro ti amara ni so, ala mû ni na tâ Seigneur ti sese kue.”+


text:
Azo ti Thessalonique ayeda na tënë ti Nzapa (13-16)
Paul aye mingi ti bâ aita ti Thessalonique (17-20)
2 Aita, ala wani ahinga biani atene guengo so lani e gue e bâ ala so, peko ni angbâ senge pëpe.+2 Atâa so kozoni e bâ pasi lani na a sara ye ti kamene na e na kodro ti Philippes,+ tongana ti so ala hinga ni, Nzapa+ ti e asara si e zi mbeto na yâ ti e ti fa nzoni tënë ti lo na ala na yâ ti kota tiri.3 Wango so e mû alondo pëpe na yâ ti atënë so ayeke na lege ni pëpe, e mû ni na sioni bê pëpe nga na tënë ti handango zo pëpe,4 me, legeoko tongana ti so Nzapa abâ so e lingbi awe ti tene lo zia nzoni tënë ni na maboko ti e ti bata, e nga e yeke sara tënë ni ti nzere na lê ti azo pëpe, me ti nzere na lê ti Nzapa, lo so ayeke bâ ye so ayeke na yâ ti bê ti e.+5 Biani, ala hinga so e ga na ala na anzerengo tënë lâ oko pëpe, wala na tënë ti handango lê ti zo ti honde ndö ti kota bê ti e;+ Nzapa ayeke témoin ni!6 Nga e gi lâ oko pëpe ti wara gloire na mbage ti azo, na mbage ti ala wala na mbage ti ambeni zo nde, atâa so e lingbi fade ti duti mbeni nengo kungba na ndö ti ala ndali ti so e yeke abazengele ti Christ.+7 E sara tongaso pëpe, me na ngoi so e yeke lani na popo ti ala, e sara ye na ala na nzoni bê tongana mbeni mama so ayeke mû me na amolenge ti lo na lo bata ala nzoni.8 Ndali ti so e ye ala mingi, e yeke lani na ngia ti fa na ala gï nzoni tënë ti Nzapa pëpe, me e mû nga terê ti e* kue+ na ala, ngbanga ti so ala ga azo so e ye ala mingi.+9 Aita, biani ala dabe ti ala na ngangu kua nga na pasi ti e. Tongana e yeke fa lani nzoni tënë ti Nzapa na ala, e sara kua bï na lâ si e ga mbeni nengo kungba na ndö ti mbeni zo na popo ti ala pëpe.+10 Ala yeke atémoin ni, na Nzapa kue ayeke témoin ni, so na yâ ti sarango ye ti e na mbage ti ala, aita so amä na bê, ala bâ tongana nyen e yeke lani be-ta-zo, e yeke mbilimbili nga tënë ayeke na li ti e pëpe.11 Tongana ti so ala hinga ni nzoni, e zia pëpe ti wa ala oko oko kue, ti dë bê ti ala nga ti sara tënë mingi na ala,+ legeoko tongana ti so mbeni babâ+ ayeke sara na amolenge ti lo,12 si ala ngbâ ti tambela na lege so alingbi na lê ti Nzapa,+ lo so lo iri ala na yâ ti Royaume+ nga na gloire ti lo.+13 Ndani la si e nga e kiri singila lakue na Nzapa ndali ti so,+ na ngoi so ala yamba tënë ti Nzapa so e fa lani na ala, ala yamba ni tongana tënë so alondo na azo pëpe, me tongana tënë ti Nzapa, na a yeke tënë ti lo biani, tënë ni so ayeke sara nga kua na yâ ti bê ti ala, aita so amä na bê.14 Biani, ala ga azo so amû tapande ti acongrégation ti Nzapa so ayeke na Judée na so asara beoko na Christ Jésus, ndali ti so ala komanse ti bâ na maboko ti azo ti kodro ti ala+ a-oko pasi so aita ti Judée nga abâ ni na maboko ti aJuif15 so afâ même Seigneur Jésus+ nga na aprophète, na ala sara nga ye ti ngangu na e.+ Nga, ala yeke mû ngia na Nzapa pëpe, me ala ke ye so ayeke ndali ti nzoni ti azo kue,16 ndali ti so ala tara ti kanga lege na e ti fa tënë na azo ti amara si a sö fini ti azo so,+ na ye ti peko ni ayeke so aJuif so angbâ gï ti sara siokpari mingi. Me na nda ni ngonzo ti Nzapa atï na ndö ti ala awe.+17 Me, aita, na ngoi so a kangbi popo ti e na ala na ngangu ndali ti kete ngoi (e yeke na terê ti ala pëpe, me bê ti e ayeke na ndö ti ala), e sara ngangu kue ti bâ lê ti ala ndali ti so nzara ti ala asara e mingi.18 Ndani la, e ye lani ti gue na ala kâ, na mbi Paul mbi tara ti gue fani oko, même fani use ni, me Satan akanga lege na e.19 Beku ti e, wala ngia ti e wala couronne ti e so e yeke pika ande kate ngbanga ni na gbele Seigneur ti e Jésus na ngoi so lo yeke duti dä so ayeke nyen? A yeke ala ape?+20 Biani, ala la si ayeke gloire ti e nga na ngia ti e.


text: 6 “Ala sara hange si ala sara kusala ti ala ti mbilimbili na lê ti azo pëpe gï ti tene azo abâ ala.+ Tongaso pëpe, Babâ ti ala so ayeke na yayu ayeke mû na ala ande futa oko pëpe.2 Ni la, tongana mo yeke mû amatabisi ti nzoni bê,* mo hûru trompette na gbele mo pëpe, tongana ti so azo ti handango lê ti zo ayeke sara na yâ ti asynagogue nga na ndö ti alege ti tene azo agonda ala. Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala, azo ni so awara futa ti ala kue awe.3 Me ti mo, tongana mo yeke mû amatabisi ti nzoni bê, zia si maboko ti mo ti wali ahinga pëpe ye so maboko ti mo ti koli ayeke sara,4 tongaso si amatabisi ti mo ni alingbi ti ngbâ na hondengo ni. Tongaso, Babâ ti mo so abâ ye na ndo so ahonde ayeke futa mo.+5 “Nga, tongana ala yeke sambela, ala sara ye pëpe tongana ti azo ti handango lê ti zo.+ Ala ye ti luti na yâ ti asynagogue nga na ando so akota lege atingbi terê dä ti sambela si azo abâ ala.+ Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala, azo ni so awara futa ti ala kue awe.6 Me mo, tongana mo yeke sambela, mo lï na yâ ti chambre ti mo, mo kanga yanga-da ni. Mo sambela Babâ ti mo so ayeke na ndo so ahonde,+ na Babâ ti mo so abâ ye na ndo so ahonde ayeke futa mo ande.7 Tongana mo yeke sambela, mo kiri gï na ndö ti tënë oko fani mingi pëpe, tongana ti so azo ti amara nde ayeke sara, ngbanga ti so ala bâ ti ala atene na sarango tënë mingi si Nzapa ayeke mä ala.8 Ni la, ala sara ye tongana ti ala pëpe, teti Babâ ti ala ahinga aye so ala yeke na bezoin ni+ même kozoni si ala hunda ni na lo.9 “A lingbi ala sambela tongaso:+“‘Babâ ti e so mo yeke na yayu, zia a sara si iri ti mo+ aga nzoni-kue.*+10 Zia Royaume+ ti mo aga. Zia a sara ye so bê ti mo aye,+ na yayu legeoko nga na ndö ti sese.+11 Mû na e laso kobe* ti e ti lango ni.+12 Pardonné e ndali ti abon so ayeke na li ti e tongana ti so e nga e pardonné azo so bon ti e ayeke na li ti ala.+13 Gue na e na yâ ti tara pëpe,+ me zi* e na maboko ti Zo ti sioni.’+14 “Tongana ala pardonné afaute ti azo, Babâ ti ala so ayeke na yayu ayeke pardonné ala nga.+15 Me tongana ala pardonné afaute ti azo pëpe, Babâ ti ala ayeke pardonné ande afaute ti ala nga pëpe.+16 “Tongana ala mû jeûne,+ ala zia ti fa so lê ti ala ayeke na vundu tongana ti azo ti handango lê ti zo, ngbanga ti so azo ni so ayeke sara si lê ti ala aduti nzoni pëpe* ti tene azo alingbi ti bâ so ala yeke mû jeûne.+ Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala, azo ni so awara futa ti ala kue awe.17 Me mo, tongana mo yeke mû jeûne, mo sara mafuta na li ti mo na mo sukula lê ti mo,18 tongaso si azo ahinga pëpe so mo yeke mû jeûne, me gï Babâ ti mo so ayeke na ndo so ahonde la si ahinga. Na pekoni, Babâ ti mo so ayeke bâ ye na ndo so ahonde ayeke futa mo.19 “Ala zia ti bungbi amosoro ndali ti ala wani na ndö ti sese so,+ ndo so makongo ti tengo bongo na rouille ayeke te ni, na so azo ti nzi ayeke lï na ngangu ti nzi ni.20 Me ala bungbi amosoro ndali ti ala wani na yayu,+ ndo so makongo ti tengo bongo wala rouille ayeke te ni pëpe,+ nga azo ti nzi ayeke lï na ngangu ti nzi ni pëpe,21 ndali ti so ndo so mosoro ti mo ayeke dä, bê ti mo ayeke nga dä.22 “Lampe ti terê ti zo ayeke lê.+ Tongaso, tongana lê ti mo ayeke gï na ndö ti ye oko,* terê ti mo kue ayeke za lumière.*23 Me tongana lê ti mo ayeke sara bê ti ye,*+ terê ti mo kue ayeke duti ande bingo. Tongana lumière so ayeke na yâ ti mo ayeke gï bingo, bingo ni so ayeke kota mingi!24 “Zo alingbi pëpe ti sara kua ti ngbâa na azo use, ndali ti so lo yeke ke mbeni oko na lo yeke ye mbeni.+ Wala lo yeke ngbâ na mbeni oko na lo ke mbeni. Ala lingbi pëpe ti sara kua ti ngbâa na Nzapa nga na Mosoro.+25 “Ni la mbi tene na ala: Ala zia ti gi bê ti ala+ na ndö ti fini* ti ala, wala ala yeke te nyen, wala ala yeke nyon nyen. Nga, ala zia ti gi bê ti ala na ndö ti terê ti ala, wala ala yeke yü bongo ti nyen.+ Fini* ayeke kota mingi ahon kobe ape? Nga terê ayeke kota mingi ahon bongo ape?+26 Ala bâ andeke+ ti nduzu nzoni. Ala yeke lu ngongoa ti kobe pëpe wala ala yeke ko ye wala ala yeke bata ye na gogoro pëpe. Atâa so kue, Babâ ti ala so ayeke na yayu ayeke mû kobe na andeke so. Ngere ti ala ahon ngere ti andeke so ape?27 Zo wa la na popo ti ala, tongana lo ngbâ ti gi bê ti lo, lo lingbi ti zia coudée oko* na ndö ti alango ti fini ti lo?+28 Nga, ngbanga ti nyen la ala yeke gi bê ti ala na ndö ti bongo? Ala bâ afleur ti ngonda nzoni, ala bâ tongana nyen la afleur so ayeke kono. Ala yeke sara ngangu kua pëpe, wala ala yeke pe kamba ti sara na bongo nga pëpe.29 Me mbi tene na ala so même Salomon+ na yâ ti gloire ti lo kue ayü bongo tongana mbeni oko ti afleur so pëpe.30 So Nzapa ayeke yü bongo tongaso na apere ti ngonda, apere so ayeke gï laso na kekereke a bi ni na four, a yeke nzere ande mingi na lo ti yü bongo na ala ape? ala, azo ti kete mabe.31 Ni la, ala gi bê+ ti ala lâ oko pëpe, atene: ‘E yeke te ande nyen?’ wala ‘E yeke nyon ande nyen?’ wala ‘E yeke yü ande nyen?’+32 Aye so kue ayeke aye so amara ayeke gi ni gingo na bê ti ala kue. Me Babâ ti ala so ayeke na yayu ahinga so ala yeke na bezoin ti aye so kue.33 “Ni la, ala ngbâ ti gi kozoni Royaume ti Nzapa nga na mbilimbili ti lo, na a yeke zia ande na ala aye so kue na ndö ni.+34 Tongaso, ala gi bê ti ala lâ oko pëpe ngbanga ti kekereke,+ ndali ti so kekereke ayeke ande na agingo bê ti lo wani. Akpale ti lango oko oko alingbi na lango ni.


text:
A yeke ye so Nzapa aleke lani ti sala la?
MÛ MBENI mbeti-sango mo diko. Zi télé ti bâ aye so a yeke fa ni, wala zi radio ti mä. Fade mo yeke bâ so asango ni mingi ayeke fa gi tënë ti fango zo, bira, asioni zo so ayeke lï na ngombe na da ti amba ti ala ti gbu aye ti ala na ngangu, azaragina na awabingo kpale so a hiri ala aterroriste. Fadeso, zia aye so nde na gbu li gi na ndo ti aye so ayeke ga na mo agingo bê. Peut-être kobela wala kuâ ti mbeni zo ti mo ayeke sala si mo duti na vundu mingi. Akpale so alingbi ti sala si bibe ti mo ague oko na ti Job, nzoni zo so atene giriri: “Mawa a hon ndo ti mbi awe!”—Job 10:15, Tene ti Nzapa, Kozo Mbouki.
Hunda tele ti mo:
- A yeke ye so Nzapa aleke lani teti mbi na azo kue ti sese la?
- Ndo wa la mbi lingbi ti kpe dä ti wara mungo maboko ti tara ti hon ndo ti akpale ti mbi?
- Mbeni kete beku tongaso ayeke dä teti e ti bâ mbeni lâ siriri na ndo sese kue?
Na ndo ahundango tënë so, Bible amû akiringo tënë so adë bê ti zo biani.
BIBLE AFA SO FADE NZAPA AYEKE GBIAN AYE NA NDO TI SESE TI GA TONGASO.
“Fade lo mbô ngule kue na lê ti ala, na kui ayeke mbeni pëpe. Vundu, wala toto, wala sana, ayeke mbeni pëpe teti kozo ye ni ahon awe.”—Apocalypse 21:4
“Fade zo so azin ahulu tongana tagba.”—Esaïe 35:6
“Fade lê ti awaziba alungula.”—Esaïe 35:5
“Azo kue so ayeke na dukua, fade…ala sigigi.”—Jean 5:28, 29
“Fade wakodoro atene pëpe, Mbi yeke na kobela.”—Esaïe 33:24
“Fade le-kobe ayeke mingi na sese na li ti ahoto.”—Psaume 72:16
WARA YE TI NZONI NA LEGE TI YE SO BIBLE AFA
Dë kite hio pëpe na aye so a fa so, na tene pëpe so a yeke gi senge bango li la. A yeke Nzapa si amû zendo ti ga na aye so, na Bible afa tongana nyen lo yeke sala ande ni.
Me Bible asala mingi ahon so. Lo yeke mû lege na zo ti duti na mbeni fini so amû ngia na lo biani, même fadeso. Gbu li gi kete na ndo akpale nga na atënë so aga na mo agingo bê, na tapande akpale ti nginza, ti sewa, ti seni wala tënë ti kuâ ti mbeni zo ti mo. Bible alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti akpale laso, na lo lingbi ti mû dengo bê na lege so lo kiri tënë na ahundango tënë tongana ti so:
- Ngbanga ti nyen e yeke bâ pasi?
- Tongana nyen e lingbi ti zia si agingo bê ti fadeso ahon ndo ti e pëpe?
- Ye nyen e lingbi ti sala ti tene sewa ti e awara ngia ahon ti kozo?
- Ye nyen ayeke si na e na peko ti kuâ?
- E lingbi mbeni lâ ti kiri ti wara tele na azo ti e so akui?
- Tongana nyen e lingbi ti hinga biani so azendo so Nzapa amû teti kekereke ayeke ga ande gi tâ tënë?
Gi so mo yeda ti diko buku so, a fa awe so mo ye ti hinga aye so Bible afa. Buku so ayeke mû ande maboko na mo na lege so. Bâ so na gbe ti alembeti ti chapitre oko oko, a zia ahundango tënë teti paragraphe oko oko. Kode so aTémoin ti Jéhovah ayeke sala na kusala na yâ mandango ye ti ala na azo, ti hunda tënë na ala na ti zia ala kiri tënë, ayeke mbeni ye so anzere na azo kutu mingi. E pensé so mo nga kue a yeke nzere na mo. Zia deba nzoni ti Nzapa aduti na ndo mo na ngoi so mo yeke manda na ngia nga na nzerengo tele ye so Bible afa biani.
HINGA BIBLE TI MO NZONI
BIBLE ayeke na ambeti 66. A kangbi yâ ti mbeti oko oko ti yâ ni na chapitre nga na versê; ye so ayeke ti mû lege na zo ti wara hio mbeni tënë tongaso ti Bible. Tongana a fa aversê na yâ ti buku so, kozo numéro ti versê ni ayeke fa chapitre ti mbeti ti Bible so a mû ni dä, na use numéro ni ayeke fa versê ni. Na tapande, tongana mo bâ a zia “2 Timothée 3:16”, a ye ti tene use mbeti ti Timothée, chapitre 3, versê 16.
Tongana mo yeke gi na yâ ti Bible ti mo aversê so a zia na yâ ti mbeti so, mo yeke ninga ande pëpe ti hinga Bible nzoni. Nga, ngbanga ti nyen mo leke pëpe mbeni kapa ti dikongo Bible lâ na lâ? Tongana lango oko oko mo yeke diko chapitre ota ti si na oku tongaso, mo lingbi ti hunzi dikongo Bible kue na yâ ti ngu oko.


text:
MBAGE 6
Ye so asi na ngoi ti Noé afa nyen na e?
Nzapa afuti lani asioni zo me lo bata Noé na azo ti sewa ti lo. Genèse 7:11, 12, 23
Ngu apika lâ 40 na bï 40, nga ngu ni amû lê ti sese kue. Asioni zo akui kue.
A-ange so ake lani yanga ti Nzapa achangé tere ti ala ti zo na ala ga asioni yingo.
Azo so ayeke na yâ ti arche ni asö kuâ lani. Atâa so Noé na azo ti sewa ti lo akui fadeso awe, Nzapa ayeke zingo ala ande ti tene ala wara pasa ti ngbâ na fini teti lakue lakue.
Nzapa ayeke kiri ti futi asioni zo me lo yeke bata anzoni zo. Matthieu 24:37-39
Satan na asioni yingo ti lo angbâ ti handa azo laso.
Laso, azo ake yanga ti Jéhovah tongana ti ngoi ti Noé. Na yâ ti kete ngoi, fade Jéhovah afuti asioni zo kue. —2 Pierre 2:5, 6.
Ambeni zo ayeke tongana Noé. Ala mä yanga ti Nzapa na ala sara ye so lo hunda na ala. Azo ni so ayeke aTémoin ti Jéhovah.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Mo lingbi ti hinga tâ bungbi ti vorongo Nzapa tongana nyen?
Tâ bungbi ti vorongo Nzapa ayeke gi oko? Ti hinga ni, bâ aye oku so afa tënë na ndo ni.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | AZO TI KPENGO NA MBARATA OSIO SO ASARA NYEN NA NDÖ TI MO?
Ambarata ti Apocalypse: mo hinga ndani?
Ambarata osio so ayeke sigi na ngangu, go ti gere ti ala atoto ngangu. Ye so Bible afa na ndö ti angangu mbarata osio so nga na azo so aduti na ndö ni asara si zo abâ ni tongana ye so ayeke passé tâ na lê ti lo. Kozo mbarata ni ayeke vuru, zo so aduti na ndö ni ayeke mbeni gbia so ayeke na gloire, na so a zia lo na ndö ti mbata ti gbia ni fini fini. Na peko ti lo ayeke mbeni mbarata so couleur ti terê ti lo abe tongana wâ, a mû lege na zo so aduti na ndö ni ti zi siriri na ndö ti sese kue. Kâ na peko, ota mbarata ni ayeke ga, terê ti lo ayeke vuko vuko, zo so aduti na ndö ti lo, agbu mbeni kilo, lo yeke tö mbela na mbeni sioni sango na ndö ti tënë ti warango kobe so aga ngangu. Osio mbarata ni couleur ti terê ti lo akpa ti mbeni nyama so kobela asara lo, aye ti sara tënë ti kobela nga na asioni ye so ayeke fâ zo, na lo Kuâ wani la ayeke kpe na mbarata ni. Dû ti kuâ ayeke mû peko ti lo nduru nduru, na lo yeke fâ azo gbani gbani.
“Na ngoi so mbi diko ye pan na ndö ti azo ti kpengo na ambarata osio so, mbeto ahon ndö ti mbi. Mbi bâ so Lâ ti fango ngbanga aga nduru awe me so mbi leke terê ti mbi ape so mbi lingbi ande ti sö kuâ ape.”—Crystal.
“Tënë ti azo osio so aduti na ndö ti ambarata osio so couleur ti terê ti ala ayeke nga nde nde, anzere na mbi mingi. So mbi hinga nda ti vision so, ye ni aga tâ polele na li ti mbi.”—Ed.
Mo yeke na oko pensé so Crystal ayeke na ni na ndö ti ambarata osio ti Apocalypse so? Wala mo bâ ti mo ye ni tongana ti Ed? Atâa tënë ti bê ti mo ayeke so wa, azo mingi ahinga tënë ti ambarata so a sara tënë ni na Apocalypse. Eskê mo hinga so mo wani mo lingbi ti wara ye ti nzoni tongana mo mä yâ vision so nzoni? Tongana nyen? Nzapa atene so tongana mo yeke diko aye so asû na yâ ti mbeti ti prophétie so, mo manda ni nga mo sara ye alingbi na ni, mo lingbi ti wara tâ ngia.—Apocalypse 1:1-3.
Atâa so ambeni zo asara mbeto ti vision ti ambarata osio so, ndani ayeke pëpe ti zia mbeto na yâ ti mo. Azo kutu mingi abâ so vision ni so akpengba mabe ti ala nga amû même na ala beku ti pendere gigi ti kekereke. Ti mo nga kue alingbi ti duti tongaso. Ni la, e wa mo ti diko mbage so aga na pekoni so.


text:
15: Wali ti Lot
LOT na sewa ti lo nga na Abraham aduti na sese ti Canaan. Mbeni lâ Abraham atene na Lot, lo tene: ‘Sese ni alingbi na anyama ti mo nga na anyama ti mbi pëpe. Mbi hunda na mo ti tene e kangbi tere. Tongana mo gue na mbage so, mbi yeke gue na mbage so kâ.’
Lot abâ sese ni. Lo bâ mbeni mbage ni ayeke pendere mingi, na ngu nga na gbâ ti pere ayeke dä teti anyama ti lo. A yeke benyama ti Jourdain. Tongaso, Lot na sewa ti lo nga na anyama ti lo ague kâ, si na nda ni ala sara kodoro na gbata ti Sodome.
Azo ti Sodome ayeke lani sioni mingi. Sioni ti ala aso bê ti Lot mingi ndali ti so lo yeke nzoni zo. Sioni ti ala aso nga bê ti Nzapa. Ni la si Nzapa atokua a-ange use ti tene na Lot so lo yeke futi Sodome na kodoro so ayeke nduru na ni, Gomorrhe.
A-ange ni atene na Lot: ‘Gue hio! Mû wali ti mo na amolenge ti mo ti wali use kue na sigigi na yâ ti kodoro so!’ Lot na sewa ti lo ayeke sara ye gi yeke, si a-ange ni agbu tïtî ala na asigigi na ala na yâ ti kodoro ni. Oko ti a-ange ni atene: ‘Ala kpe! Ala bâ ndo na peko pëpe! Ala gue na mbage ti akete hoto si ala kui pëpe!’
Lot na amolenge ti lo ti wali use kue amä yanga, ala kpe kodoro ti Sodome. Ala luti kete pëpe na ala bâ ndo na peko pëpe. Me wali ti Lot amä yanga pëpe. Tongana ala kpe kete awe, wali ni aluti na lo bâ ndo na peko. Tongaso, wali ti Lot aga ingo, a londo na li ti lo ti si na gere ti lo. Mo bâ lo na lê ti foto so?
E lingbi ti manda ye mingi ge. A fa so Nzapa ayeke bata azo so amä yanga ti lo, me azo so ake yanga ti lo ayeke ngbâ na fini pëpe.
Genèse 13:5-13; 18:20-33; 19:1-29; Luc 17:28-32; 2 Pierre 2:6-8.
Ahundango tënë
- Ngbanga ti nyen Abraham na Lot akangbi yâ ti ala?
- Ngbanga ti nyen Lot asoro ti duti na Sodome?
- Azo ti Sodome ayeke lani tongana nyen?
- A-ange use agboto mê ti Lot, ala tene nyen?
- Ngbanga ti nyen wali ti Lot aga ingo, a londo na li ti lo ti si na gere ti lo?
- E lingbi ti manda nyen na lege ti ye so asi na wali ti Lot?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 13:5-13.
Na ndo ti tënë ti lekengo akpale na popo ti azo, e lingbi ti manda nyen na mbage ti Abraham? (Gen. 13:8, 9; aRom. 12:10; aPhil. 2:3, 4).
- Diko Genèse 18:20-33.
Tongana nyen sarango ye ti Jéhovah na mbage ti Abraham asara si e hinga biani na bê ti e so Jéhovah na Jésus ayeke fâ ande ngbanga na lege ni? (Gen. 18:25, 26; Mat. 25:31-33).
- Diko Genèse 19:1-29.
Mbaï ti Bible so afa so Nzapa ayeke bâ bungbingo ti koli na koli wala wali na wali tongana nyen? (Gen. 19:5, 13; Lév. 20:13).
Kangbi wa e bâ na yâ ti sarango ye ti Lot na ti Abraham tongana Nzapa ahunda na ala ti sara mbeni ye? E lingbi ti manda nyen dä? (Gen. 19:15, 16, 19, 20; 22:3).
- Diko Luc 17:28-32.
Na yâ ti bê ti lo, wali ti Lot ayeke bâ lani aye ti mitele tongana nyen? Ye so afa na e ti sara hange na nyen? (Luc 12:15; 17:31, 32; Mat. 6:19-21, 25).
- Diko 2 Pierre 2:6-8.
Na tapande ti Lot, tongana nyen a lingbi e bâ azo so e yeke bâ tere na ala lakue na so asara aye ti sioni? (Ezéch. 9:4; 1 Jean 2:15-17).


text:
MBETI TI BUNGBI—KUSALA TI E NGA NA GIGI TI E TI CHRETIEN Août 2017
Akode ti fango na tënë
Akode ti fango na Réveillez-vous ! nga ti fango na tâ tënë na ndö ti ndani so Nzapa acréé azo. Sara kua na atënë so ti leke akode ti fango tënë ti mo wani.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Jéhovah afuta mbeni mara so avoro lo ape
Jéhovah afuta azo ti Babylone na peko ti so ala sara camp na terê ti Tyr ngu 13. Na lege wa Jéhovah abâ na nene ni kua nga na asacrifice so e sara na lo na bê ti e oko?
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Gi ti duti na asarango ye ti aChrétien: Sarango terê kete
Ngbanga ti nyen sarango terê kete ayeke kota ye? E yeke fa ni na yâ ti aye wa? Tongana nyen la sambela na tapande ti Jésus amû maboko na e ti sara terê ti e kete?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Kota kua so sinziri ayeke na ni
Kua ti asinziri ayeke ti dekongo ti fa na azo ti gbata mbeni kpale so ayeke hara ala. So Jéhovah azia Ézéchiel tongana sinziri na ndö ti azo ti Israël, lo ye ti fa nyen?
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Gi ti duti na asarango ye ti aChrétien: Sarango ye na mbeto ape
Ngbanga ti nyen a lingbi e hon ndö ti mbeto ti lê ti zo? Tongana nyen la gbungo li, sambela nga na confiance na Jéhovah ayeke mû maboko na e ti sara ye na mbeto ape?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
A ga nduru awe ti futi Gog ti Magog
Bible afa aye so ayeke si kozo na futingo ti Gog ti Magog nga na aye so ayeke si na pekoni.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Gi ti duti na asarango ye ti aChrétien: Mabe
Na tapande ti Abraham, a lingbi e fa so e yeke na mabe na Jéhovah Nzapa même na ngoi so ayeke ngangu. E lingbi ti sara nyen ti duti na kpengba mabe nga ti duti be-ta-zo?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Vision ti temple so Ézéchiel abâ andu nga mo
Vision ti temple so Ézéchiel abâ adabe ti e so Jéhovah aye ti tene tâ vorongo aduti nzoni kue kue kue. Na lege wa vision so alingbi ti mû ngangu na e?
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Mbi yeke kiri ti mû kua ti pionnier auxiliaire lawa?
Mbeni nzoni lege ti mû asandaga ti gonda ayeke ti mû kua ti pionnier auxiliaire. Mo lingbi ti sara ni ti fa tënë nzoni ahon ti kozo?


text: 2 Tongana mbeni tënë ti kpengba zo na yâ ti Christ, wala mbeni tënë ti dengo bê so a tene ni na ndoye, wala bingo bê na mba, wala tâ yengo terê nga bango mawa ti mba ayeke na popo ti ala,2 ala sara si mbi duti na ngia biani ndali ti so bibe ti ala ague oko, ndali ti so ndoye ti ala nga ague oko, ala duti beoko tongana âme oko, bibe ti ala aduti gï na ndö ti tënë oko,+3 ala sara mbeni ye na gingo yanga+ wala na fango terê pëpe,+ me ala sara terê ti ala kete* na ala bâ amba ti ala tongana azo so ayeke kota ahon ala;+4 na ziango lê ti ala gï na ndö ti aye ti ala wani pëpe,+ me nga na ndö ti aye ti amba ti ala.+5 Ala bata na li ti ala bango ndo so, so lani Christ Jésus nga ayeke na ni,+6 lo so, atâa lani lo yeke na yâ ti terê so ayeke tongana ti Nzapa,+ lo bi bê ti lo ti gbugburu ndo pëpe, so ti tene ti lingbi terê na Nzapa.+7 Lo sara tongaso pëpe, me lo dö aye ti lo kue lo zia, lo mû terê ti ngbâa+ na lo ga tongana zo.+8 Mingi ahon so, tongana lani lo ga zo ti mitele,* lo sara terê ti lo kete na lo ga zo so amä yanga juska na kuâ,+ kuâ na ndö ti keke ti pasi.*+9 Ndali ti tënë so, Nzapa ayâa lo na nduzu na mbeni kota ndo so ahon ti kozo ni,+ na nzoni bê Nzapa amû na lo iri so ayeke na ndö ti tanga ti airi kue,+10 si na iri ti Jésus genou oko oko kue akuku; genou ti ala so ayeke na yayu, ti ala so ayeke na ndö ti sese nga na ti ala so ayeke na gbe ti sese,+11 na yanga* oko oko kue atene polele so Jésus Christ ayeke Seigneur+ ndali ti gloire ti Nzapa Babâ ni.12 Ndani la, aita so mbi ndoye ala mingi, so ala yeke mä yanga lakue, gï pëpe tongana mbi yeke na terê ti ala, me nga fadeso ala yeke nduru mingi ti mä yanga ahon ti kozo tongana mbi yeke dä pëpe, ala ngbâ ti sara kua ndali ti salut ti ala wani juska aga nzoni; ala sara ni tongana azo so ayeke na mbeto nga so terê ti ala adö.13 Teti so Nzapa la, a lingbi na ye so anzere na bê ti lo, asara si ala yapu, na lege so lo zia na yâ ti bê ti ala nzara ti sara ye nga na ngangu ti sara ye ni so.14 Ala sara aye kue na dikongo tënë na gbe ti go+ wala na papa pëpe,+15 si ala duti na sioni oko pëpe nga na tënë oko na li ti ala pëpe, tongana amolenge ti Nzapa+ so ayeke na sioni oko pëpe na popo ti azo ti ngoi so, so sarango ye ti ala aba bango na ayeke kirikiri mingi.+ Na popo ti azo so, ala yeke su ti ala tongana aye ti zango lumière na yâ ti dunia,+16 ala ngbâ ti gbu tënë ti fini ngangu.+ Tongaso, mbi lingbi ti wara lege ti duti na ngia na lâ ti Christ, na hingango so mbi kpe loro ni lani senge senge pëpe wala mbi sara kua ngangu senge senge pëpe.17 Me, même tongana a yeke tuku mbi tongana ti so a yeke tuku na sandaga ti sämba+ na ndö ti sandaga+ nga na kusala so ayeke nzoni-kue* so mabe apusu ala ti sara ni, mbi yeke na ngia na terê ti mbi anzere legeoko na ala kue.18 Tongaso ala nga, ala duti na ngia na terê ti ala anzere legeoko na mbi.19 Fadeso, mbi yeke na beku ti tokua Timothée+ fafadeso na ala kâ tongana bê ti Seigneur Jésus aye, si tongana mbi mä ande sango ti ala, âme ti mbi aduti na ngia.20 Mbi yeke na mbeni zo nde pëpe so ayeke na mara ti bibe ti lo so na so ayeke bâ ande biani lege ti aye so agbu bê ti ala.21 Atanga ni kue ayeke gi gï aye so agbu bê ti ala wani, me aye so agbu bê ti Jésus Christ pëpe.22 Me, ala hinga biani ye so lo sara ti fa so lo lingbi, ndali ti so legeoko tongana mbeni molenge+ na babâ ti lo, lo sara kua na terê ti mbi tongana ngbâa ti sara si nzoni tënë amaï.23 Tongaso, tongana mbi bâ ye so ayeke si ande na mbi awe, bâ zo so mbi yeke na beku ti tokua lo na ala la.24 Biani, tongana bê ti Seigneur aye, mbi yeke na beku so na yâ ti kete ngoi mbi wani nga mbi yeke gue ande kâ.+25 Me, mbi bâ so a yeke nzoni mbi tokua na ala Épaphrodite, ita ti mbi, mba ti mbi zo ti kua nga mba ti mbi turugu ti Christ, me lo yeke zo ti tokua ti ala nga zo so ala tokua lo ti sara kua na mbi,+26 ndali ti so lo ye mingi ti bâ lê ti ala kue nga vundu asara lo mingi ngbanga ti so ala mä a tene lo tï kobela.27 Ti tâ tënë ni, lo tï kobela nduru na kuâ; me Nzapa asara nzoni bê na lo. Biani, Nzapa asara gï nzoni bê na lo pëpe, me lo sara nzoni bê na mbi nga si mbi wara vundu na ndö ti vundu pëpe.28 Tongaso, mbi tokua lo tâ gï hio na ala, si na bango lo, ala kiri ala duti na ngia na vundu ti mbi adë kete.29 Ni la, ala yamba lo na ngia mingi tongana ti so lakue ala yeke yamba na azo ti Seigneur, na ala ngbâ ti bâ mara ti azo tongana lo so na nene ni mingi,+30 ndali ti so lo ga lani nduru na kuâ ngbanga ti kusala ti Christ* nga lo zia âme ti lo na lê ti kuâ, tongaso si lo kanga dû ti peko ti ala so ala yeke na ndo so pëpe ti sara kusala ndali ti nzoni ti mbi.+


text:
CHAPITRE 10
Gbia ni aleke azo ti lo nzoni na lege ti yingo
1-3. Nyen la Jésus asara lani na ngoi so lo bâ so azo ayeke sara aye ti sioni na yâ ti temple ni?
JÉSUS abâ lani temple ti Jérusalem na nene ni mingi ngbanga ti so lo hinga ye so temple ni aduti fä ni. A ninga awe la si temple ni aduti ndo so a yeke voro Jéhovah dä na sese ge. Ni la, vorongo so a yeke voro na Jéhovah, Nzapa so ayeke nzoni-kue, adoit ti duti nzoni-kue nga na saleté pëpe. Na lango 10 ti nze ti Nisan ti ngu 33, Jésus ague na temple ni. Me, tara ti bâ vundu so agbu lo na ngoi so lo ga ti bâ so azo ayeke sara aye ti sioni na yâ ti temple ni. Nyen la apasêe lani nyen?—Diko Matthieu 21:12, 13.
2 Na yâ ti Sedu ti aGentil, a yeke wara lani azo ti kango ye, so aye nginza mingi, nga na azo ti changengo nginza. Me, azo ni so ayeke wara go lani na ndo ti azo so ayeke ga, na temple ni, ti mû asandaga na Jéhovah. * Jésus atomba “azo so ayeke kä ye nga na azo kue so ayeke vo ye na yâ ni. Nga, lo kinda atable ti azo so ayeke changé nginza”. (Bâ Néhémie 13:7-9.) Lo tene na ala so ala la asara si da ti Babâ ti ni aga “kota dû ti azo ti gbungo aye ti azo na ngangu.” Ye so Jésus asara so afa biani so lo bâ temple ni nga na ye so temple ni aduti fä ni na nene ni mingi. Vorongo so a yeke voro na Babâ ti lo adoit ti duti na saleté pëpe.
3 Angu mingi na pekoni, na peko ti so Jésus aga Gbia, lo kiri lo sukula mbeni temple, so a yeke wara na yâ ni azo kue so laso aye ti voro Jéhovah tongana ti so Jéhovah ni aye. Temple wa la lo sukula ni so?
Sukulango “amolenge ti mara ti Lévi”
4, 5. (a) Ti londo na ngu 1914 ti si na ngu 1919, a sukula lani adisciple ti Jésus so a soro ala ti gue na yayu tongana nyen? (b) Nyen la afa so a yeke lani ndangba sukulango azo ti Nzapa la ape?
4 Tongana ti so e bâ lani na Chapitre 2 ti buku so, na peko ti so Jésus aga Gbia na ngu 1914, lo na Babâ ti lo aga lani abâ temple ti yingo, so aye ti sara tënë ti aye so a leke ndali ti vorongo tâ Nzapa. * Na ngoi ti bango yâ ti temple ni so, Gbia ni abâ so a bezoin ti tene a sukula aChrétien so a soro ala ti gue na yayu, so a iri ala “amolenge ti mara ti Lévi”. (Mal. 3:1-3). Ni la, ti londo na ngu 1914 ti si na ngu 1919, Jéhovah, Zo so ayeke sara si azo ti lo aga nzoni, azia lege si ala bâ pasi nga ala tingbi na amara ti atara nde nde tongaso si a zi asaleté na popo ti ala. A-Chrétien ni so aluti na gbele ti angangu tara ni so, ala fa biani so ala mû gi mbage ti Gbia so Nzapa asoro!
5 Eskê ndangba sukulango azo ti Nzapa ni la? Oko ape. Na ngoi ti alango ti nda ni so, Jéhovah, na lege ti Gbia so lo soro, angbâ ti mû maboko na awavorongo lo ti duti na saleté pëpe tongaso si ala ngbâ na yâ ti temple ti yingo ni. Na yâ ti achapitre use so ayeke ga na peko, e yeke bâ ande tongana nyen la lo sara si sarango ye ti ala aga nzoni ahon ti kozo nga si bungbi ti ala atambela nzoni. Kozoni kue, zia e bâ tongana nyen la a sukula azo ni na lege ti yingo. Tongana e hinga ye so Jésus asara lani, ati so azo abâ na ati so azo abâ pëpe, ti mû maboko na adisciple ti lo ti duti na saleté pëpe na lege ti yingo, mabe ti e ayeke kpengba mingi.
“I sukula i mveni”
6. Commandement so Jéhovah amû lani na aJuif so a gue na ala na ngbâa amû maboko na e tongana nyen ti hinga ye so sukulango azo na lege ti yingo aye nga ti tene?
6 Sukulango tere na lege ti yingo aye ti tene nyen? Ti kiri tënë na hunda ni so, zia e bâ tënë so Jéhovah atene lani na aJuif so ayeke lani angbâa na Babylone na ngoi so ala ye ti sigigi na yâ ti Babylone ni na ngu 537. (Diko Ésaïe 52:11.) Azo ni so ayeke kiri lani na Jérusalem kozoni kue ti kiri ti leke temple na ti kiri ti zia na sese vorongo tâ Nzapa (Esdras 1:2-4). Jéhovah aye lani si azo ti lo adö aye kue so andu vorongo ti azo ti Babylone azia na kodoro ni kâ. Bâ acommandement so lo mû lani na ala: “I ndu ye ti sioni oko pëpe”, “i sigigi na yâ Babylone”, na “i sukula i mveni.” A doit ti bungbi tâ vorongo ti Jéhovah na vorongo ti wataka ape. E lingbi ti tene nyen na nda ni? E lingbi ti tene so sukulango tere na lege ti yingo aye nga ti tene ti zi tere na afango ye nga na asarango ye ti vorongo ti wataka.
7. Na lege ti zo wa la si Jésus amû maboko na adisciple ti lo ti duti na saleté pëpe na lege ti yingo?
7 Ngoi kete na peko ti so Jésus aga Gbia, na ngu 1919, lo zia ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara ti tene, na lege ti ngbâa ni so, lo lingbi ti mû maboko na adisciple ti lo ti duti na saleté pëpe na lege ti yingo. A yeke lani ngangu pëpe ti hinga ngbâa ni so (Mat. 24:45). Ti si na ngu ni so, aWamandango Bible ni azi tere ti ala wani awe na yâ ti gbâ ti afango ye ti abungbi ti wataka. Me, ala bezoin encore ti tene a sukula ala na lege ti yingo. Na lege ti ngbâa be-ta-zo ni, yeke na yeke, Christ azi lê ti adisciple ti lo na ndo ti mara ti amatanga nde nde nga na ambeni sarango ye so ala bezoin ti dö lege ni ti zia (aProv. 4:18). Zia e bâ tapande ti ambeni ye ni.
A yeke na lege ni ti tene aChrétien asara matanga ti Noël?
8. Nyen la aWamandango Bible ahinga lani depuis na ndo ti Noël? Me nyen la ala ade ti bâ ni lani polele ape?
8 A yeke depuis la si aWamandango Bible ahinga atene matanga ti Noël alondo na apaïen na so a dü Jésus pëpe na lango 25 ti décembre. Tour ti Ba Ndo ti décembre ngu 1881, na Anglais, atene lani, a tene: “Apaïen kutu mingi aga na yâ ti a-eglize. Me, changement ni so ayeke gi ti iri senge, ngbanga ti so aprêtre ti apaïen la aga aprêtre ti achrétien, na amatanga ti apaïen la a iri ni fadeso amatanga ti achrétien, na Noël ayeke mbeni oko ti amatanga ni so.” Na yâ ti mbeni Tour ti Ba Ndo ti ngu 1883, na Anglais, na mbage so atene “A dü Jésus lawa?”, a tene so a dü Jésus na tongo nda ti nze ti octobre tongaso. * Me lani na ngoi ni so, aWamandango Bible ni ade ti bâ lani polele pëpe nene ti ziango lege ti sarango matanga ti Noël ni so. Ala ngbâ lani ti sara ni, même azo ti sewa ti Béthel ti Brooklyn nga kue. Me, na peko ti ngu 1926, aye ni akomanse ti changé. Ngbanga ti nyen?
9. Nyen la aWamandango Bible aga ti hinga na ndo ti matanga ti Noël?
9 Na peko ti so aWamandango Bible ni agi nda ti matanga ti Noël ni so nzoni, ala ga ti bâ so matanga ni so nga na aye so a yeke sara ka na ngoi ni amû gonda oko pëpe na Nzapa. Na yâ ti L’Âge d’Or ti lango 14 ti décembre ngu 1927, na Anglais, na mbage so atene “Matanga ti Noël abâ gigi tongana nyen?”, a fa so matanga ti Noël alondo na apaïen, na matanga ni so aluti mingi gi na ndo ti sarango angia nga na vorongo yanda. Article ni afa polele so Christ la ahunda ti tene a sara matanga ni so ape, nga a tene mbeni ngangu tënë na ndo ti matanga ni so, a tene: “So dunia so, mitele ti azo nga na Zabolo aye ti tene matanga so angbâ lakue, . . . a fa so azo so amû tere ti ala kue ti sara na Jéhovah adoit ti sara ni ape.” Mo ye ti bâ, sewa ti Béthel ake ti sara ni na nze ti décembre ni so, nga ala zia lege ni biani biani.
10. (a) Diskur wa la a mû lani na ndo ti matanga ti Noël na décembre ngu 1928? (Bâ nga encadré “ Noël abâ gigi tongana nyen nga ndani ayeke nyen?.”) (b) Tongana nyen la a gboto lani mê ti azo ti Nzapa na ndo ti ambeni matanga ni nde so ala doit ti kpe ni? (Bâ encadré “ Ambeni matanga ni nde.”)
10 Na ngu so aga na pekoni, aWamandango Bible awara ambeni fango ye polele na ndo ti matanga ti Noël. Na lango 12 ti décembre ngu 1928, Ita Richard Barber, so lo yeke mbeni membre ti bureau ti kota ndokua ni, amû mbeni diskur na radio, so na yâ ni, lo fa polele so matanga ni so alondo na apaïen. Awakua ti Nzapa asara ye lani tongana nyen na ngoi so ala wara fango lege so alondo na kota ndokua ti e? Tongana Ita Charles Brandlein adabe ti lo na ngoi so lo na sewa ti lo azia lege ti sarango matanga ti Noël, lo tene: “Eskê a yeke lani ngangu na e ti zia lege ti aye ti apaïen ni so? Oko ape! . . . A yeke tongana zingo mbeni saleté bongo ti bi ni yongoro.” Ita Henry Cantwell, so na pekoni lo sara kua tongana surveillant so ayeke gue na ando nde nde, ayeke lani na oko bibe ni so, lo tene: “A nzere na e ti bâ so e wara lege ti ke mbeni ye ti fa yengo so e ye na Jéhovah.” Adisciple ti Christ so ayeke be-ta-zo na lo ayeke lani nduru ti sara akota changement ni so, na ti mû mbage ti ala mbeni pëpe na amatanga so alondo na yâ ti vorongo nzapa ti wataka. *—Jean 15:19; 17:14.
11. E yeke sara nyen ti fa so e ye ti mû mbage ti Gbia so Nzapa asoro lo?
11 So tâ nzoni tapande si aWamandango Bible so azia ni na e! Na ngoi so e gbu li ti e na ndo ti tapande ti ala, a yeke nzoni e hunda tere ti e, e tene: ‘Mbi yeke bâ ka afango lege so alondo na ngbâa be-ta-zo tongana nyen? Mbi yeke yeda na ni na bê ti mbi kue nga mbi yeke sara ye alingbi na aye so mbi manda?’ Tongana e yeda na bê ti e kue, andâ e fa so e ye ti mû mbage ti Gbia so Nzapa asoro, lo so lo yeke sara kua na ngbâ be-ta-zo ti mû na e kobe na ngoi so alingbi.—Kus. 16:4, 5.
A yeke na lege ni ti tene aChrétien asara kua na croix?
12. Teti angu mingi, aWamandango Bible abâ lani croix tongana nyen?
12 A sara angu mingi, aWamandango Bible abâ croix tongana fä ti mbeni ye so afa atene ala yeke aChrétien. E lingbi ti tene so ala hinga lani so vorongo croix ayeke na lege ni ape, ngbanga ti so ala hinga atene vorongo yanda ayeke sioni (1 aCor. 10:14; 1 Jean 5:21). Gi na tongo nda ti ngu 1883, Tour ti Ba Ndo atene so “Nzapa ake vorongo yanda.” Me, aWamandango Bible ni abâ ti ala so ti sara kusala na croix, na lege ni, sioni ayeke dä ape. Na tapande, na baba, ala yeke yü a-insigne ti croix na couronne ti tene a hinga na ala. Ti ala, tongana ala ngbâ be-ta-zo juska na kuâ, ala yeke wara couronne ti fini. A ga ti si na tongo nda ti ngu 1891, a zia dessin ti croix na couronne na ndo ti Tour ti Ba Ndo.
13. Nyen la asara si lê ti adisciple ti Christ akomanse ti zi na ndo ti tënë ti yungo croix? (Bâ nga encadré “ Lê ti azo azi yeke na yeke na ndo ti tënë ti yungo croix.”)
13 A-Wamandango Bible ni aye lani tënë ti insigne ti croix na couronne ni so mingi. Me, na hunzingo ti angu 1920 la, yeke na yeke, lê ti adisciple ti Christ akomanse ti zi na ndo ti tënë ti sarango kua na croix. Ita Grant Suiter, so na pekoni lo ga membre ti Bebungbi, adabe ti lo na mbeni kota bungbi so ala sara na Detroit, na ngu 1928 na États-Unis, lo tene: “Na ngoi ti kota bungbi ni so, a fa so insigne ti croix na couronne ayeke mbeni senge senge ye nga mbeni ye so ayeke na lege ni ape.” Ambeni ngu kete na pekoni, afini lumière akiri asigigi na ndo ni. A yeke lani polele so croix ayeke na place na yâ ti tâ vorongo ape, vorongo so ayeke nzoni-kue.
14. Azo ti Nzapa asara ye lani tongana nyen na ngoi so lê ti ala akomanse ti zi yeke na yeke na ndo ti croix?
14 Awakua ti Nzapa asara ye lani tongana nyen na ngoi so lê ti ala akomanse ti zi yeke na yeke na ndo ti tënë ti croix? Eskê ala ngbâ gi ti yü insigne ti croix na couronne ni ndali ti so ala ye ni mingi? Lela Roberts, mbeni ita-wali so asara na Jéhovah a ninga awe, adabe ti lo, atene: “Gi so e hinga ndani awe so, e dö gi lege ti yungo ni yeke e zia.” Mbeni ita-wali ni nde, so iri ti lo ayeke Ursula Serenco, atene: “E ga ti bâ so, ye so e ye tënë ni mingi si e bâ ti e e tene ayeke fä ti kuâ ti Seigneur ti e nga fä ti mungo tere ti e na Nzapa so, a yeke tâ gi ye ti apaïen. Ti gue oko na tënë ti aProverbe 4:18, e yeke na ngia so lumière ni asu juska aga kota.” Adisciple ti Christ aye lani pëpe ti bi tere ti ala na yâ ti aye ti saleté ti avorongo nzapa ti wataka.
15, 16. E lingbi ti fa so e ye ti tene lacour ti temple ti Jéhovah ti yingo aduti na saleté pëpe tongana nyen?
15 Laso, e kue e ye ti sara tongaso. E hinga so Christ ayeke sara kua na ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara ti mû maboko na azo ti lo ti duti na saleté pëpe na lege ti yingo. Ni la, tongana akobe ti yingo so e yeke wara agboto mê ti e na ndo ti amatanga, na ndo ti asarango ye, wala angobo ti sarango ye so alondo na avorongo nzapa ti wataka, a yeke nzoni e ku ape, e mä ni. Legeoko tongana ti aita ti e so lani ala yeke dä na tongo nda ti ngoi so Christ aduti dä, e nga kue e ye ti tene mbage ti temple ti Jéhovah ti yingo, lacour ni so ayeke na sese ge, aduti na saleté pëpe.
16 Na yâ ti angoi ti nda ni so, Christ ayeke sara nga mbeni kua, so lê ti e ayeke bâ ni ape, ti bata na acongrégation ti awakua ti Jéhovah si ambeni zo abuba ni pëpe. Lo yeke sara kua ni so tongana nyen? Zia e bâ ni.
Zingo “azo ti sioni na popo ti azo ti nzoni”
17, 18. Fa nda ti atënë ti yâ ti tapande ti kota gbanda so: (a) Kota gbanda, (b) Gbungo mara ti asusu nde nde kue, (c) Rongo anzoni susu ni na yâ ti akungba, nga na (d) Tukungo asioni susu ni na ngonda.
17 Lê ti Gbia Jésus Christ ayeke na ndo ti acongrégation ti awakua ti Nzapa so ayeke na ndo ti dunia kue. Na ambeni lege so lê ti e alingbi ti bâ ni ape, Christ na a-ange ayeke sara kua ti kangbingo popo ti azo. Jésus asara lani tënë ti kua ni so na yâ ti tapande ti kota gbanda. (Diko Matthieu 13:47-50.) Tapande ni so aye ti fa nyen?
18 Bingo “kota gbanda . . . na ngu-ingo.” Kota gbanda ni aye ti sara tënë ti kua ti fango tënë ti Royaume so a yeke sara ni na ndo kue. Gbungo “mara ti asusu nde nde kue.” Nzoni tënë ayeke gboto amara ti azo nde nde kue. Na popo ti azo ni, a yeke wara ala so ayeke sara aye kue so a hunda na ala ti sara ti ga atâ Chrétien nga na ala so, na tongo nda ni, ala sara nzara ti tënë ni me so amû desizion pëpe ti ga na yâ ti tâ vorongo. * Rongo “anzoni susu ni na yâ ti akungba.” A yeke bungbi azo so ayeda ti manda tâ tënë na yâ ti acongrégation, so na yâ ni, ala lingbi ti voro Jéhovah na saleté pëpe. Tukungo “asioni susu ni na ngonda.” Na alango ti nda ni so, Christ nga na a-ange ayeke zi “azo ti sioni na popo ti azo ti nzoni.” * Na ye ti pekoni ayeke so, azo so ayeke peut-être nduru pëpe ti zia lege ti afango ye ti wataka wala asioni sarango ye, a yeke zia lege na ala pëpe ti gue ti buba yâ ti acongrégation ni. *
19. Aye so Christ ayeke sara ti tene awakua ti Nzapa nga na tâ vorongo aduti na saleté pëpe so, mo bâ ti mo ni tongana nyen?
19 Bê ti e adë biani ti hinga so Gbia ti e, Jésus Christ, ayeke bata azo so a zia lo ti bâ ndo na ndo ti ala. Ti hinga nga so tënë ti vorongo tâ Nzapa nga na tene ti atâ wakua ti Nzapa ti laso agbu bê ti Jésus mingi, tongana ti so a gbu nga lani bê ti lo na ngoi so lo gue lo sukula temple ti ândö, amû ngangu na e mingi, ni la ape? Singila mingi so Christ ayeke sara kua ti bata si saleté aduti pëpe na popo ti awakua ti Nzapa nga na yâ ti tâ vorongo. E lingbi ti fa so e mû mbage ti Gbia ni nga na Royaume ti lo tongana e kpe ti ndu aye kue so ayeke ti abungbi ti wataka.
^ par. 2 Azo so ayeke ga ka na temple ni ayeke sara kua na nginza ti kodoro ni ti futa na impôt ti temple ti ngu oko oko. Nga, tongana ala ye ti changé anginza ti ala, azo ti changengo nginza ni ayeke hunda na ala ti futa mbeni ye ndali ni. Na ndo ni, a yeke si ka so azo so aye ti mû asandaga ayeke vo anyama kâ. Me, Jésus airi lani azo ti kango aye ni so “azo ti gbungo aye ti azo na ngangu”, peut-être ngbanga ti so ala yeke zia ngere ti aye ni na nduzu mingi.
^ par. 4 Awakua ti Jéhovah so ayeke na sese ge ayeke voro lo na yâ ti lacour ti temple ti yingo.
^ par. 8 Article ni atene so tënë so a tene a dü Jésus na ngoi ti dê “alingbi tere pëpe na mbaï ti aberger so angbâ ti bata anyama ti ala na gigi.””—Luc 2:8.
^ par. 10 Na yâ ti lettre ti lo ti lango 14 ti novembre ngu 1927, Ita Frederick Franz atene: “E yeke sara Noël na ngu so ape. Sewa ti Béthel ayeda ti sara Noël encore ape.” Ambeni nze na pekoni, na yâ ti lettre ti lango 6 ti février ngu 1928, Ita Franz atene: “Yeke na yeke, Seigneur ayeke sukula e ti zi e na yâ ti asioni fango ye ti Babylone, so ayeke bungbi ti Zabolo”.
^ par. 18 Na tapande, na ngu 2013, wungo ti awafango tënë kue asi 7 965 954, na wungo ti azo so ague na Mémorial ayeke 19 241 252.
^ par. 18 Kua ti kangbingo popo ti anzoni susu na asioni ni ayeke nde na kua ti kangbingo popo ti angasangbaga na angasa (Mat. 25:31-46). Kua ti kangbingo popo ti angasangbaga na angasa ni so, wala fango ngbanga ti nda ni, ayeke si ande na ngoi ti kota ye ti vundu. Me juska ti si kâ, azo so ayeke tongana asioni susu alingbi ti kiri na Jéhovah ti tene a bungbi ala na yâ ti acongrégation.—Mal. 3:7.
^ par. 18 Na nda ni, a yeke bi azo so a haka ala na asioni susu ni so na yâ ti four ti wâ, na lege ti fä, so ti tene a yeke futi ala biani biani.


text:
“Ala toto legeoko na azo so atoto”
“Ala ngbâ ti dë bê ti mba nga ti kpengba mba.” —1 ATHES. 5:11.
ABIA: 121, 75
1, 2. Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni e sara tënë na ndö ti lege ti dë bê ti azo so mbeni zo so ala ye lo mingi akui? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article so.)
SUSI atene: “Nduru na ngu oko na peko ti kuâ ti molenge ti e ti koli, kuâ ti lo angbâ ti son e ngangu mingi.” Mbeni Chrétien nde atene na ngoi so wali ti lo akui gï hio tongaso, “yâ ti terê ti lo kue ason ngangu.” Mawa ni ayeke so azo mingi abâ mara ti pasi so. Azo mingi na yâ ti congrégation aku pëpe ti tene azo so ala ye ala mingi akui kozo na Harmaguédon. Atâa mbeni zo so mo ye lo mingi akui wala mo hinga mbeni zo so mbeni zo so lo ye lo mingi akui, peut-être mo yeke hunda terê ti mo: ‘Tongana nyen la a lingbi ti mû maboko na azo so ayeke na yâ ti vundu ti hon ndö ti vundu ti ala?’
2 Ambeni zo atene tongana zo awara mbeni ye ti ngangu si ngoi ayeke hon lo yeke wara sava. Me a yeke tâ tënë biani so gï hongo ti ngoi ayeke sara si vundu ti bê ti zo ahon? Mbeni wali-mua atene: “Mbi bâ so a yeke tâ na lege ni ti tene so a yeke ye so zo asara na ngoi so lo yeke na ni la amû maboko na lo ti hon ndö ti vundu ti lo.” Ni la, legeoko tongana ti mbeni kä so zo awara, kota vundu so ayeke na yâ ti bê ti zo ayeke hon yeke yeke tongana a sara ambeni ye ti sara si vundu ni adë. Ambilimbili ye wa la alingbi ti mû maboko na azo so vundu asara ala ti wara dengo bê?
JÉHOVAH: “NZAPA TI DENGO BÊ KUE”
3, 4. Ngbanga ti nyen la e hinga biani so Jéhovah ahinga so azo so ayeke na yâ ti vundu abezoin ti tene a dë bê ti ala?
3 Kite ayeke dä ape so kozo zo so e lingbi ti bâ ndo na mbage ti lo ti wara dengo bê ayeke Jéhovah, Babâ ti e ti yayu, so ayeke bâ mawa ti zo. (Diko 2 aCorinthien 1:3, 4.) Jéhovah, so ayeke kota tapande ti zo so abâ mawa ti zo, amû zendo na azo ti lo, atene: “Mbi la mbi [yeke] dë bê ti ala.”—És. 51:12; Ps. 119:50, 52, 76.
4 Ambeni zo so Babâ ti e so ayeke Nzapa ti dengo bê kue aye ala mingi akui lani, na tapande Abraham, Isaac, Jacob, Moïse nga na Gbia David (Nom. 12:6-8; Mat. 22:31, 32; Kus. 13:22). Bible adë bê ti e so Jéhovah ayeke ku kungo ngoi so lo yeke kiri na fini akoli be-ta-zo so akui so (Job 14:14, 15). Ala yeke duti ande na ngia nga na nzoni seni. Pensé nga na ndö ti Molenge ti Nzapa so ‘lo ye lo mingi’ so abâ pasi na lo kui (aProv. 8:22, 30). A yeke ngangu ti tene zo afa tongana nyen la vundu asara Jéhovah lani ti bâ Molenge ti lo abâ pasi na lo kui.—Jean 5:20; 10:17.
5, 6. Tongana nyen la Jéhovah ayeke dë bê ti e?
5 E lingbi ti duti na confiance so Jéhovah ayeke sara mbeni ye ndali ti e. Tongaso, a lingbi e sara mbeto ape ti sambela lo ti fa na lo avundu kue so ayeke na yâ ti bê ti e. Bê ti e adë ti hinga so Jéhovah ahinga avundu ti e nga lo yeke mû na e dengo bê so e yeke tâ na bezoin ni. Me lo yeke sara ni tongana nyen?
6 Mbeni lege so Nzapa ayeke mû maboko na e ayeke na lege ti “dengo bê so alondo na yingo vulu”. (Kus. 9:31). Ngangu ti Nzapa ayeke dë bê ti zo mingi. Jésus amû zendo so Babâ ti e ti yayu ayeke na ngia mingi ti “mû yingo vulu na ala so ahunda ni na lo”. (Luc 11:13). Susi, so a sara tënë ti lo fade, atene: “Fani mingi, e sara gï agenou e voro yanga na Jéhovah ti dë bê ti e. Lakue, siriri ti Nzapa abata biani bê ti e nga na bibe ti e.”—Diko aPhilippien 4:6, 7.
JÉSUS: KOTA PRÊTRE SO AYEKE BÂ MAWA TI ZO
7, 8. Ngbanga ti nyen la e yeke na confiance so Jésus ayeke dë bê ti e?
7 Na ngoi so Jésus ayeke lani na sese, lo mû pendere tapande ti asarango ye ti Babâ ti lo na lege ti atënë ti lo nga na asarango ye ti lo (Jean 5:19). Jéhovah atokua Jésus na sese ti dë bê ti “azo so ayeke na kä na bê ti ala” nga na “azo kue so ayeke sara vundu”. (És. 61:1, 2; Luc 4:17-21). Ndani la azo ahinga Jésus tongana zo so abâ mawa ti zo mingi, zo so ahinga pasi so azo ayeke na yâ ni nga zo so aye mingi ti yapu pasi ti azo.—aHéb. 2:17.
8 Na ngoi so Jésus angbâ lani maseka mingi, kite ayeke dä ape so ambeni zo ti sewa ti lo nga na ambeni zo so lo hinga ala akui lani. E lingbi ti tene so Joseph, babâ ti Jésus so abata lo, akui na ngoi so Jésus angbâ lani maseka mingi. * Tara ti bâ tongana nyen la a yeke lani ngangu na Jésus, so mawa ti zo agbu lo hio na so peut-être ade lo wara ngu 20 ape wala lo hon ni gï kete, ti hon ndö ti vundu ti lo wani, nga ti bâ mama ti lo nga na aita ti lo na yâ ti vundu.
9. Tongana nyen la Jésus afa so lo bâ mawa ti azo na ngoi so Lazare akui?
9 Na ngoi so Jésus ayeke sara lani kua ti lo na ndö ti sese, lo fa so lo comprendre azo nga lo bâ mawa ti ala. Na tapande, pensé na ndö ti ngoi so Lazare, kota kamarade ti Jésus, akui. Atâa so Jésus ahinga so lo yeke zingo Lazare na kuâ, vundu asara lo tongana ti so vundu asara Marie na Marthe. Mawa ti Marie na ti Marthe asara lo mingi na asara si lo toto.—Jean 11:33-36.
10. Ngbanga ti nyen la e yeke na confiance so Jésus ayeke bâ mawa ti e laso?
10 So Jésus abâ mawa ti azo nga lo dë bê ti ala, a mû maboko na e laso tongana nyen? Bible adë bê ti e so “Jésus Christ ayeke gï oko lo so ayeke biri, laso nga lakue lakue.” (aHéb. 13:8). Ndali ti so “Kota Mokonzi so azi lege ti fini” ahinga vundu so ayeke sara zo tongana mbeni zo ti lo akui, “lo lingbi nga ti mû maboko na ala so ayeke na yâ ti tara.” (Kus. 3:15; aHéb. 2:10, 18). Tongaso, e lingbi ti duti na confiance so pasi ti azo angbâ ti gbu bê ti Christ, lo ngbâ ti bâ mawa ti azo so vundu asara ala nga lo yeke dë bê ti ala ‘na ngoi so ala yeke na bezoin ni.’—Diko aHébreu 4:15, 16.
“DENGO BÊ SO ALONDO NA YÂ TI MBETI TI NZAPA”
11. Aversê wa la adë bê ti mo mingi?
11 Ye so Bible atene na ndö ti kota vundu so asara Jésus na ngoi so Lazare akui ayeke gï mbeni versê oko na popo ti gbâ ti aversê ti Bible so ayeke dë bê ti zo. A dö bê ti e ape, “ndali ti so aye kue so a sû ândö giriri na yâ ti Mbeti ti Nzapa, a sû ni ti tene a fa ye na e, si na lege ti gbungo ngangu ti e nga na lege ti dengo bê so alondo na yâ ti Mbeti ti Nzapa e duti na beku.” (aRom. 15:4). Tongana mo yeke na yâ ti vundu, aversê ti Bible so ayeke na gbe ni ge alingbi ti dë bê ti mo nga:
“Jéhovah ayeke nduru na azo so mbeni ye amû vundu na ala ngangu; lo sö azo so bê ti ala awoko kue.”—Ps. 34:18, 19.
“Na ngoi so agingo bê ahon ndö ti mbi, mo [Jéhovah mo] dë bê ti mbi nga mo sara si mbi duti na siriri.”—Ps. 94:19.
“Zia Seigneur ti e Jésus Christ na Nzapa Babâ ti e so andoye e nga so amû na e dengo bê ti lakue lakue nga na nzoni beku na lege ti kota nzobe ti lo adë bê ti ala na asara si ala luti ngangu na yâ ti nzoni kusala nga na nzoni tënë kue.”—2 aThes. 2:16, 17. *
CONGRÉGATION: MBENI KOTA NDO TI DENGO BÊ
12. Mbeni kota ye so e lingbi ti sara ti dë bê ti amba ti e ayeke so wa?
12 Mbeni ndo so azo so ayeke na yâ ti vundu ayeke wara dengo bê dä ayeke congrégation. (Diko 1 aThessalonicien 5:11.) Tongana nyen la mo lingbi ti kpengba azo so ‘bê ti ala awoko kue’ nga ti dë bê ti ala? (aProv. 17:22). Girisa ape so “ngoi ti dutingo kpô” ayeke dä nga “ngoi ti sarango tënë” ayeke dä (Zo-ti. 3:7). Mbeni wali-mua so iri ti lo ayeke Dalene atene: “Azo so mbeni zo so ala ye lo mingi akui abezoin ti fa apensé ti ala nga na atënë ti bê ti ala. Tongaso, tâ kota ye so mo lingbi ti sara ayeke ti mä zo ni sân ti fâ tënë na yanga ti lo.” Junia, so ita ti lo ti koli afâ terê ti lo, atene: “Atâa tongana mo hinga tâ vundu ti azo ni ape, ye so ayeke kota ye ayeke so mo ye ti hinga tënë ti bê ti ala.”
13. Nyen la a lingbi e girisa ape na ndö ti vundu?
13 Zia e girisa ape so lege so azo ayeke fa vundu ti bê ti ala ayeke nde nde. Na ambeni ngoi, a yeke ngangu ti tene zo afa tongana nyen la vundu ahon ndö ti lo. Bible atene: “Zo wani la ahinga vundu so ayeke na bê ti lo, nga ngia so ayeke na bê ti lo, mbeni zo nde apeut ti kangbi ni na lo pëpe.” (aProv. 14:10). Même tongana mbeni zo afa vundu so asara lo, a lingbi ti duti ngangu ti mä yâ ti atënë so lo yeke gi ti tene.
14. Tongana nyen la e lingbi ti tene atënë so adë bê ti azo so ayeke na yâ ti vundu?
14 A lingbi nga ti duti ngangu ti hinga tënë so e lingbi ti tene ti dë bê ti mbeni zo so vundu ahon ndö ti lo. Ye oko, Bible atene: “Yanga ti zo ti ndara asara si ye so ason zo adë.” (aProv. 12:18). Azo mingi awara atënë ti dengo bê ti zo na yâ ti brochure Tongana mbeni zo so mo ndoyee lo akui. * Me fani mingi, ye so mo lingbi ti sara so alingbi ti mû maboko na zo mingi ayeke ti “toto legeoko na azo so atoto.” (aRom. 12:15). Gaby, so koli ti lo akui, atene so na ambeni ngoi gï oko lege so lo lingbi ti fa ye so ayeke na yâ ti bê ti lo ayeke ti tene lo toto. Lo tene: “Ndani la tongana akamarade ti mbi atoto legeoko na mbi, a yeke dë bê ti mbi kamême. Na ngoi ni so, mbi bâ so mbi yeke gï mbi oko na yâ ti vundu ti mbi ni ape.”
15. Tongana nyen la e lingbi ti dë bê ti azo tongana e bâ so a yeke ngangu na e ti sara tënë na ala na ngoi so e yeke na terê ti ala? (Bâ encadré “ Anzoni tënë ti dengo bê.”)
15 Tongana a yeke ngangu na mo ti dë bê ti mbeni zo na ngoi so mo yeke na terê ti lo, ti sû atënë ni na lê ti mbeni carte, ti tokua message na lo wala ti tokua na lo mbeni lettre alingbi ti duti ngangu ape. Mo lingbi gï ti fa atënë ti yâ ti mbeni versê so adë bê ti zo, ti sara tënë ti ambeni sarango ye ti zo ni so akui so, so mo ngbâ ti dabe ti mo na ni wala ti mbeni ye so zo ni asara so anzere na mo na so mo girisa ni ape. Junia atene: “Tongana mbi wara mbeni nduru message so akpengba zo so mbeni zo atokua na mbi wala tongana mbeni ita atisa mbi ti duti ndo oko na lo, a mû maboko na mbi mingi. Aye ni so asara si mbi bâ so azo aye mbi nga ala yeke bâ lege ti mbi.”
16. Mbeni nzoni lege ti dë bê ti zo ayeke so wa?
16 Bâ pëpe tongana senge ye asambela so mo sara legeoko na mbeni ita so ayeke na yâ ti vundu nga asambela so mo tene ni ndali ti lo. Atâa so a lingbi ti duti ngangu na mo ti sambela na mbeni ita so vundu asara lo mingi, atënë so mo tene na bê ti mo kue ti voro terê na Nzapa ndali ti lo alingbi ti dë bê ti lo mingi, atâa mo toto na yâ ti sambela ni wala go ti mo asigi nzoni ape. Dalene atene: “Na ambeni ngoi tongana aita-wali aga ti dë bê ti mbi, mbi yeke hunda ala wala ala ye ti sambela na mbi. Ala komanse ti sambela, na mingi ni na tongo nda ti sambela ni a yeke ngangu na ala, me lakue kete na pekoni go ti ala atoto ngangu na ala tene sambela so alondo na gbe ti bê ti ala. Kpengba mabe ti ala, ndoye ti ala nga so ala bi bê na mbi akpengba mabe ti mbi.”
NGBÂ TI DË BÊ TI AZO
17-19. Ngbanga ti nyen la a lingbi e ngbâ lakue ti dë bê ti azo?
17 A yeke ngangu ti hinga ngoi oke la mbeni zo ayeke ngbâ ti sara vundu. Tongaso, duti lakue nduru ti mû maboko na lo gï pëpe na akozo lango na peko ti kuâ ti zo ni na ngoi so akamarade nga na afami mingi aga na terê ti lo, me na yâ ti anze so aga na pekoni na ngoi so azo akiri na ndo ti ala. “Tâ kamarade aye mba ti lo na ngoi kue, nga lo yeke mbeni ita so a dü lo ndali ti angoi ti vundu.” (aProv. 17:17). Aita alingbi ti ngbâ ti dë bê ti mbeni ita so ayeke na yâ ti vundu juska na ngoi so vundu ti lo ahon.—Diko 1 aThessalonicien 3:7.
18 Girisa ape so ambeni ye alingbi ti sara si zo so mbeni zo so lo ye lo mingi akui asara vundu, aye tongana a-anniversaire, mbeni mozoko, afoto, ambeni ye so ala sara, fion ti mbeni ye, go ti mbeni ye wala mbeni ngoi na yâ ti ngu. Na ngoi so mbeni zo so koli wala wali ti lo akui asara mbeni ye lo oko ti kozoni na peko ti kuâ ti mba ti lo ni alingbi ti sara lo vundu mingi, na tapande guengo na mbeni kota bungbi wala na Dango bê na Kuâ ti Christ. Mbeni ita-koli atene: “Kozo anniversaire ti mariage ti e na peko ti kuâ ti wali ti mbi adoit lani ti sara mbi vundu mingi, na a yeke lani ngangu na mbi. Me kete wungo ti aita aleke mbeni kete matanga na ala tisa akota kamarade ti mbi, tongaso si mbi duti gï mbi oko ape.”
19 Me girisa ape so azo so mbeni zo so ala ye lo mingi akui abezoin ti tene a kpengba ala gï pëpe na ambeni mbilimbili ngoi. Junia atene: “Mingi ni, ti mû maboko na mbeni zo nga ti duti na terê ti lo na alango so ayeke anniversaire ti mbeni ye ape alingbi ti ga na anzoni ye mingi. Angoi tongaso so a leke ni kozo ape ayeke pendere mingi nga adë bê ti zo mingi.” Tâ tënë, e lingbi pëpe ti zi vundu ti zo ni kue wala ti kanga dû ti zo so lo ye lo mingi so akui, me e lingbi kamême ti dë bê ti zo so ayeke na yâ ti vundu tongana e sara ambeni ye ti mû maboko na lo (1 Jean 3:18). Gaby atene: “Mbi kiri singila mingi na Jéhovah ndali ti a-ancien so aye mbi so amû maboko na mbi na ngoi kue so mbi yeke na yâ ti vundu. Ala sara si mbi bâ biani so Jéhovah agbu mbi na yâ ti maboko ti lo.”
20. Ngbanga ti nyen la azendo ti Jéhovah adë bê ti zo mingi?
20 So e hinga so Jéhovah, Nzapa ti dengo bê kue, ayeke zi ande vundu kue nga lo yeke dë bê ti e biani biani na ngoi so “ala kue so ayeke na yâ ti adû ti kuâ ayeke mä ande go ti [Christ], na ala yeke sigi”, a dë bê ti e mingi (Jean 5:28, 29). Nzapa amû zendo so “lo yeke zi ande kuâ biaku biaku, Jéhovah, Seigneur ti dunia kue, ayeke mbô ngu ti lê na lê ti azo kue.” (És. 25:8, kete tënë na gbe ni.) Na pekoni, ahon ti tene e “toto legeoko na azo so atoto”, azo kue so ayeke na sese ayeke “duti na ngia legeoko na ala so aduti na ngia”.—aRom. 12:15.
^ par. 8 Bible afa so Joseph angbâ lani na fini na ngoi so Jésus ayeke na ngu 12. Na ngoi so Jésus asara kozo miracle ti lo, so lo sara si ngu aga sämba, a sara tënë ti Joseph ape; na ambeni ngoi na pekoni, a sara nga tënë ti lo ape. Na ngoi so Jésus ayeke na ndö ti keke ti pasi, lo tene na bazengele Jean ti bâ lege ti mama ti lo. Tongana Joseph angbâ fade na fini, Jésus alingbi ti sara tongaso ape.—Jean 19:26, 27.
^ par. 11 Ambeni versê so azo mingi abâ so adë bê ti ala ayeke Psaume 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Ésaïe 57:15; 66:13; aPhilippien 4:13 nga na 1 Pierre 5:7.
^ par. 14 Bâ nga article “Dë bê ti azo so ayeke na yâ ti moa tongana ti Jésus”, na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti décembre 2010.


text:
SARA YE NA MABE TONGANA TI ALA | HÉNOK
“Lo nzere na lê ti Nzapa”
HÉNOK ate gigi lani aninga mingi. Koli so asara ngu 365. A yeke mbeni ye so ahon gbungo li ti zo. A yeke mû ngu ti azo so a bâ atene ala ninga na fini laso fani osio si alingbi na ngu ti Hénok. Me lo ngbâ ngangu, na ngoi ti lo lani. Ni la, tongana e kiri na peko ngu 500 tongaso, e bâ so azo ate gigi aninga mingi ahon ti azo ti laso. Adam, so ayeke kozo koli ayeke lani na ngu 600 tongaso na ngoi so a dü Hénok, na pekoni lo kiri lo sara ngu 300 na ndö ni. Ambeni molenge ti Adam même ate gigi mingi ahon lo. Na ngoi so Hénok ayeke na ngu 365, peut-être lo ngbâ ngangu mingi, tongana mbeni zo so ayeke encore na aye mingi so angbâ na devant ti lo ti sara. Me, ye ni ayeke tongaso lani ape.
Peut-être Hénok ayeke lani na yâ ti mbeni kota kpale. Tara ti bâ lo na kpengo ni, lo ngbâ gï ti pensé na ndö ti sioni sarango ye ti azo so lo londo ti fa tënë ti Nzapa na ala so. Na bango lê ti ala, ngonzo agbu ala sioni na terê ti lo. Azo ni so ake lo na bê ti ala oko. Ala ke tënë ti lo ni, nga ala ke Nzapa so atokua lo so. Ala lingbi ti tiri na Jéhovah Nzapa ti Hénok ape, me ala lingbi ti tiri gï na Hénok ni. Peut-être Hénok ayeke gi lani bê ti lo wala lo yeke kiri ti bâ encore lê ti afami ti lo. Eskê lo yeke gi bê ti lo na ndö ti wali ti lo, amolenge ti lo ti wali, molenge ti lo ti koli Métushélah, wala atâ ti lo ti koli Lamek? (Genèse 5:21-23, 25). Ye ni ahunzi lani tongana nyen?
Mbaï ti Hénok so Bible asara tënë ni ayeke tongana mbeni ye ti kpene. Gï ambeti ti Bible ota la asara tënë kete na ndö ti Hénok (Genèse 5:21-24; aHébreu 11:5; Jude 14, 15). Me, atënë ti yâ ti ambeti ti Bible ni afa ye mingi pëpe na ndö ti Hénok so ayeke mbeni zo so ayeke na kota mabe. Mo yeke bata sewa ti mo? Asi na mo awe ti sara kue ti sara mbeni ye so mo hinga mo tene ayeke na lege ni atâa mbeni ye akanga lege na mo? Tongana a yeke tongaso, mo lingbi ti manda ye mingi na lege ti tapande ti mabe ti Hénok.
“HÉNOK ANGBÂ TI TAMBELA NA TÂ NZAPA”
Na ngoi so a dü Hénok, sarango ye ti azo ayeke lani sioni mingi. Ala yeke lani na molongo mbasambala ni ti hale ti Adam. Siokpari ade ti mû lani yâ ti terê ti azo mingi ape, ndali ti so Adam na Eve asara siokpari ade ti ninga mingi ape. Ndani la si azo ate gigi lani aninga mingi. Me, sarango ye ti terê ti ala aga tâ sioni mingi nga ala yeke na songo na Nzapa pëpe. Sarango ye ti ngangu amû ndo. Sarango aye ni so akomanse na use molongo ti hale ni, na ngoi so Caïn afâ ita ti lo Abel. Mbeni oko ti amolenge ti Caïn ayeke lani peut-être mbeni zo ti baba so asara ye na ngangu nga so lo yeke nduru ti sara sioni na zo tongana mbeni ye ason bê ti lo. Sarango ye ti lo ahon même ti Caïn. Na ota hale ni mbeni ye ti sioni abâ gigi. Azo akomanse ti di iri ti Jéhovah, me ala voro lo na bê ti ala kue ape. Ala di iri ti Nzapa so ayeke nzoni-kue na lege ni ape nga ala ne iri ti lo ape.
Mara ti fason ti vorongo tongaso amû ndo na ngoi ti Hénok. Tongana Hénok ayeke kono, ayeke ti lo ti soro fadeso ye so alingbi lo sara. Lo yeke sara ye tongana ti azo ti ngoi ti lo ni so? Wala lo yeke gi tâ Nzapa, Jéhovah so asara yayu na sese? Kite ayeke dä pëpe so lo ye lani mingi ti hinga ye na ndö ti Abel, so a fâ lo ndali ti so lo voro Nzapa na mbeni lege so anzere na Nzapa. Hénok amû desizion ti sara ye tongana ti Abel. Genèse 5:22, a tene: ‘Hénok atambela na tâ Nzapa’. Tënë so afa so Hénok ayeke zo so gï lo oko la lo yeke zo ti Nzapa na popo ti azo so ahinga Nzapa ape. Lo yeke kozo zo so Bible asara tënë tongaso na ndö ti lo.
Oko versê ti Bible so atene so Hénok angbâ ti tambela na Jéhovah na peko ti so lo dü Métushélah. Ni la, e bâ so Hénok aga babâ ti sewa na ngoi so lo yeke na ngu 65 tongaso. Lo yeke lani na wali, me Bible afa iri ti wali ni ape nga a fa wungo ti “amolenge [ti lo] ti koli na ti wali” ape. Tongana mbeni babâ ayeke tambela na Nzapa nga na oko ngoi ni lo yeke bata afami ti lo nga lo yeke fa ye na ala, a lingbi lo gi ti bata afami ti lo ni tongana ti so Nzapa ahunda. Hénok ahinga lani so Jéhovah ayeke ku na mbage ti lo ti duti be-ta-zo na wali ti lo (Genèse 2:24). Kite ayeke dä ape so lo sara ye kue so lo peut ti sara ti fa ye na amolenge ti lo na ndö ti Jéhovah Nzapa. Ye ti pekoni ayeke nyen?
Bible afa anzene nzene tënë na ndö ni ape. A sara tënë oko ape na ndö ti mabe ti Métushélah, molenge ti Hénok, so lo ninga na fini mingi ahon azo so kue Bible asara tënë ti ala. Fini ti lo ahunzi lani na yâ ti ngu so, Kota ngu apika na ngoi ti Noé. Me, Métushélah adü molenge ti koli so iri ti lo ayeke Lamek. Teti angu ngbangbo oko tongaso Lamek na âta ti lo ti koli, Hénok avivre na même ngoi. Na ngoi so Lamek ayeke kono, lo fa so lo yeke na kpengba mabe. Jéhovah amû yingo ti lo na Hénok ti fa mbeni prophétie na ndö ti Noé, molenge ti Lamek, na prophétie ni so aga tâ tënë na peko ti Kota ngu so apika na ngoi ti Noé. Legeoko tongana ti kotara ti lo Hénok, Noé ayeke zo so gï lo oko la lo tambela lani na Nzapa. Noé abâ Hénok lâ oko ape. Me, Hénok azia mbeni nzoni héritage. Noé adoit ti hinga ye na ndö ti héritage so na lege ti babâ ti lo, Lamek wala na lege ti âta ti lo ti koli Métushélah wala peut-être même na lege ti Jared, babâ ti Hénok, so akui na ngoi so Noé ayeke na ngu 366 tongaso.
Gbu li ti mo na ndö ti kangbi so ayeke na popo ti Hénok na Adam. Atâa so Adam ayeke lani na siokpari na terê ti lo ape, lo sara siokpari na terê ti Jéhovah nga lo zia na amolenge ti lo mbeni héritage so ayeke ti tene ala sara kpengba li nga ala bâ pasi. Me, Hénok so siokpari ayeke na terê ti lo, atambela na Nzapa na lo zia na amolenge ti lo mbeni héritage so ayeke mabe. Adam akui na ngoi so Hénok ayeke lani na ngu 308. Eskê afami ti Adam atoto lani babâ ti ala so ayeke kion mingi so? E hinga ape. Atâa ye ni ayeke tongana nyen, Hénok “angbâ ti tambela na tâ Nzapa.”
Tongana mo yeke bata afami ti mo, bâ ye so mo lingbi ti manda na lege ti tapande ti Hénok. Atâa so ayeke kota ye ti tene mo bata sewa ti mo na lege ti mitele, ye so ayeke kota ahon atanga ni kue ayeke ti tene mo fa ye na ala na ndö ti Nzapa (1 Timothée 5:8). Mo yeke fa ye ni gï na lege ti tënë ti yanga ape, me na lege ti sarango ye ti mo nga. Tongana mo soro ti tambela na Nzapa tongana ti Hénok, ti zia si andia ti Nzapa afa lege na mo na yâ ti fini ti mo, mo nga kue mo yeke zia na afami ti mo mbeni nzoni héritage, so ti tene mbeni nzoni tapande so ala lingbi ti mû pekoni.
HÉNOK ‘ATENE ÂNDÖ PROPHÉTIE NA NDÖ TI ALA’
Peut-être Hénok abâ so gï lo oko la lo yeke na mabe na popo ti azo so ayeke na mabe ape so. Me eskê Nzapa ti lo, Jéhovah abi bê na lo? En, lo bi bê na lo. Na mbeni ngoi, Jéhovah asara tënë na wakua be-ta-zo ti lo so. Nzapa afa na Hénok mbeni tokua ti fa na azo ti ngoi ti lo. Tongaso, lo sara si Hénok aga prophète. Hénok ayeke kozo zo so Bible asara tënë ti tokua so lo fa ni. E hinga ni ndali ti so yingo vulu ti Nzapa apusu Jude, so mama ti lo na Jésus ayeke oko, ti sû prophétie ti Hénok angu ngbangbo mingi na pekoni. *
Prophétie ti Hénok asara tënë ti nyen? Atene tënë so: “Bâ, Jéhovah aga lani na a-ange ti lo saki na saki so ayeke nzoni-kue, lo fâ ngbanga na ndö ti ala kue, lo wara tënë na li ti ala kue so akpe Nzapa pëpe ndali ti akusala kue so ala sara so afa so ala kpe Nzapa pëpe. Nga lo wara tënë na li ti ala na ndö ti atënë ti songo bê kue so awasiokpari so akpe Nzapa pëpe atene na terê ti lo.” (Jude 14, 15). Fadeso, kozo ye so mo lingbi ti hinga ayeke so fason so Hénok atene na tënë so akpa ye so asi awe, mo bâ mo tene Nzapa asara ye so prophétie ni asara tënë ni so awe. A yeke lege so a sû na mingi ti aprophétie so aga na pekoni la. Tënë ni ayeke so: prophète ni ayeke sara tënë ti mbeni ye so nyen na nyen ayeke si, ni la lo yeke sara tënë ni mo bâ mo tene ye ni asi awe so.
Hénok ayeke sara ande tongana nyen ti fa kpengba tokua so na azo ni? Peut-être lo yeke fa ni na azo kue so aye ti mä lo. Bâ tongana nyen la tënë ni so ayeke ngangu mingi. Na yâ ti tokua so lo fa, tënë azo “so akpe Nzapa pëpe” asigi fani osio, ti fa nda ti azo ni na gigi nga na sarango ye ti ala. Prophétie ni agboto mê ti azo ni so aye ti sioni so ala yeke sara depuis so a tomba azo na yaka ti Éden, asara si dunia ni aga sioni mingi. Mbeni sioni ye ayeke si na dunia ni na ngoi so Jéhovah ayeke ga na “a-ange ti lo saki na saki so ayeke nzoni-kue” ti futi ni. A yeke bungbi ti angangu ange so ayeke ga ti sara bira ti futi dunia ni so biani biani. Hénok afa tënë ti Nzapa so na mbeto oko ape nga lo sara ni gï lo oko. Peut-être bê ti Lamek so ade lani maseka apika na ngoi so lo bâ tongana nyen la âta ti lo ti koli asara ye na mbeto ape. Tongana a yeke tongaso, e peut ti comprendre lo.
Mabe so Hénok ayeke na ni alingbi ti pusu e ti hunda terê ti e wala e nga kue e bâ dunia so e yeke dä so tongana ti so Nzapa abâ na ni. Tënë ti ngbanga so Hénok atënë ni na mbeto ape so angbâ lakue; tënë so abâ nga dunia ti e ti laso tongana ti ngoi ti Hénok. Ti gue oko na tënë ti gbotongo mê so Hénok afa so, Jéhovah aga na Kota ngu so apika na ndö ti azo so akpe Nzapa pëpe so na ngoi ti Noé. Me futingo ni so ayeke mbeni tapande ti kota futingo so ayeke si ande (Matthieu 24:38, 39; 2 Pierre 2:4-6). Legeoko tongana ti ândö, laso nga, Nzapa aleke a-ange ti lo saki na saki so ayeke nzoni-kue ti ga na ngbanga ti mbilimbili na ndö ti azo so akpe Nzapa pëpe. E oko oko kue e yeke na bezoin ti mä tënë ti Hénok so nga ti fa ni na amba ti e. A lingbi ti si so afami ti e nga na akamarade ti e ake e. Na mbeni ngoi, e peut ti bâ so e yeke gï e oko. Me Jéhovah azia Hénok lâ oko ape, ni la lo yeke zia nga lâ oko ape awakua be-ta-zo ti lo ti laso
“A GUE NA LO NA MBENI NDO NDE SI LO BÂ KUÂ PËPE”
Fini ti Hénok ahunzi lani tongana nyen? Kuâ ti lo ni ayeke mbeni ye ti kpene nga mbeni ye so apika bê mingi ahon même fini ti lo. Mbaï ti Genèse atene gï atene: “Hénok angbâ ti tambela na tâ Nzapa. Na pekoni, lo yeke dä encore ape, teti Nzapa amû lo.” (Genèse 5:24). Na lege wa la Nzapa amû Hénok? Bazengele Paul atene: “Na lege ti mabe, a mû Hénok a gue na lo na mbeni ndo nde si lo bâ kuâ pëpe, na a wara lo pëpe ndali ti so Nzapa amû lo ague na lo na mbeni ndo nde. Biani, kozo si a gue na lo na mbeni ndo nde, a fa na lo a tene lo nzere na lê ti Nzapa.” (aHébreu 11:5). Paul aye ti tene nyen tongana lo tene “a gue na lo na mbeni ndo nde si lo bâ kuâ pëpe”? Ambeni traduction ti Bible atene so Nzapa amû Hénok na yayu. Me apeut ti duti tongaso ape, ndali ti so Bible afa so Jésus Christ la ayeke kozo zo so a zingo lo na kuâ si lo gue na yayu.
Me tongana nyen la ‘a gue na Hénok na mbeni ndo nde’ si lo “bâ kuâ ” pëpe? Peut-être Jéhovah ague na lo yeke si lo kui, na lo zi lo na yâ ti pasi ti kuâ. Me kozoni kue a fa na Hénok “a tene lo nzere na lê ti Nzapa.” Tongana nyen? Kozo si Hénok akui, âmanke Nzapa afa na lo mbeni vision, na peut-être na yâ ti vision ni so lo bâ so sese ayeke mbeni paradis. Ye so lo bâ so, afa na lo polele so Jéhovah ayeda na lo, na lo kui. Bazengele Paul asû mbeti na ndö ti Hénok nga na ambeni koli na awali be-ta-zo, lo tene: “Azo so kue angbâ na lege ti mabe si ala kui.” (aHébreu 11:13). Na pekoni, âmanke awato ti lo agi kuâ ti lo me ala ‘wara ni pëpe’, peut-être ayeke ndali ti so Jéhovah ahonde ni na ala tongaso si ala mû ni pëpe ti buba ni wala ti sara na mbeni ye ti maï na vorongo nzapa ti wataka. *
Na lege ti aversê so e londo ti bâ so, zia e tara ti bâ tongana nyen la fini ti Hénok ahunzi lani. Tara ti bâ mbeni ye tongaso, na bâ so mbeni ye nde ti sarango ni ayeke dä ape. Hénok angbâ ti kpe, na lo fatigué kue. Azo so asara ye ti ngangu na lo ayeke ga na peko ti lo, na kota ngonzo ndali ti tënë ti fango ngbanga so lo fa ni. Hénok awara mbeni ndo ti honde terê ti lo dä, na lo ngbâ na ndo ni so teti mbeni ngoi, me lo hinga so lo lingbi pëpe ti kpe azo ni so aninga. Mbeni sioni kuâ ayeke hara lo. Na ngoi so lo ngbâ na ndo ni so, lo sambela Nzapa ti lo. Na pekoni, lo wara mbeni kota siriri ti bê. Hénok abâ mbeni vision so akpa tâ vrai ye, na ye so a gue na lo ayo mingi.
Tara ti bâ so mbeni pendere ye ayeke na devant ti lo, lo bâ mbeni dunia so ayeke tâ nde mingi na ti so lo yeke dä. Na lê ti lo akpa mbeni pendere ndo so ayeke tongana yaka ti Éden, me aChérubin ayeke dä pëpe ti bata yanga ti yaka ni si azo alï dä pëpe. Lo bâ akoli na awali, so ala kue ayeke na nzoni seni nga so ala yeke na ngangu tongana amaseka, ala yeke gbani gbani. Siriri ayeke na popo ti ala. Ala yeke sara ye ti ngangu na mba ape nga ala yeke sara ngangu na mba ndali ti vorongo nzapa ape tongana ti so asi na Hénok. Me ti Hénok, lo bâ so Jéhovah adë bê ti lo, aye lo, nga lo yeda na lo. Lo hinga biani so ndo ni so ayeke ndo so lo yeke duti ande dä la, a yeke ga kodro ti lo wani. Hénok ayeke na siriri, lo kanga lê ti lo, na lo ti na kota lango yeke na lo bâ li ti lo encore ape.
Ge lâ si lo ngbâ lo kui, me Jéhovah Nzapa abata lo nzoni na yâ ti mongo-li ti lo so asi lâ oko pëpe. Tongana ti so Jésus atene lani, na ngoi ni ande azo kue so ayeke na yâ ti mongo-li ti Nzapa ayeke mä ande go ti Christ na ala yeke sigi na yâ ti dû ti kuâ, nga ala yeke zi lê ti ala ti bâ pendere fini dunia so siriri ayeke na yâ ni.
Mo kue mo ye ti duti na yâ ti mara ti ndo tongaso? Tara ti bâ tongana nyen la terê ti mo ayeke nzere na ngoi so mo tingbi na Hénok. Pensé na apendere ye so mo lingbi ti manda ande na mbage ti lo. Lo lingbi ti fa na e wala ye so e pensé na ndö ti aye so asi na lo kozoni si lo kui ayeke tâ ye so asi lani biani. Me, mbeni ye ayeke dä so a lingbi e hinga ni hio na ndö ti lo. Na peko ti so Paul asara tënë na ndö ti Hénok, lo tene: “Tongana mabe ayeke dä pëpe zo alingbi ti nzere na lê ti Nzapa pëpe.” (aHébreu 11:6). So mbeni kpengba raison ndali ti e oko oko ti sara ye na mabe nga na mbeto ape tongana ti Hénok!
^ par. 14 Ambeni wandara ti Bible atene so tënë ti Hénok so Jude asara tënë ni so, so mo bâ mo tene ayeke vrai so, lo mû ni yâ ti mbeni buku so airi ni Buku ti Hénok. Me buku ni so ayeke mbeni buku so asara gï tënë ti tere so zo ahinga nda ni nzoni ape, so atene mvene a tene ayeke atënë ti Hénok la. A yeke wara na yâ ti buku ni so prophétie ti Hénok so a sû ni na lege ni, me so peut-être a londo na azo ti ândö so ayeke dä encore ape. Atâa a sû ni sungo wala a tene ni tenengo. Peut-être Jude asara kua gï na a-oko tënë so a sû ni sungo so wala atene ni tenengo so, wala peut-être lo hinga ye na ndö ti Hénok na lege ti Jésus so abâ lani Hénok na ngoi so Jésus ayeke na yayu.
^ par. 20 Legeoko nga, Nzapa asara kue si a mû pëpe kuâ ti Moïse nga na ti Jésus ti sara na mara ti ye tongaso.


text:
CHAPITRE 11
Ala sara tënë ti Jésus na yâ ti ambeti
Mo bâ akoli so na lê ti foto so?— A yeke Matthieu, Marc, Luc, Jean, Pierre, Jacques, Jude nga na Paul. Lani so Jésus ayeke na ndo ti sese ge, ala kue ayeke lani dä. Ala sara nga tënë ti Jésus na yâ ti ambeti. Zia e bâ ambeni ye na ndo ti ala.
Akoli so ayeke azo wa?
Na popo ti akoli so asara mbeti na ndo ti Jésus so, ota ayeke lani abazengele ti lo so afa tënë na tere ti lo. Iri ti ala ayeke zo wa?— Matthieu, Jean nga na Pierre. Bazengele Matthieu nga na bazengele Jean ahinga Jésus nzoni mingi. Ala use kue asara mbeti na ndo ti Jésus. Bazengele Jean asara nga mbeti so iri ni ayeke Apocalypse. Lo sara nga ambeni mbeti ota nde: a yeke Kozo mbeti ti Jean, Use mbeti ti Jean na Ota mbeti ti Jean. Ti bazengele Pierre, lo sara ti lo mbeti use. A yeke Kozo mbeti ti Pierre nga na Use mbeti ti Pierre. Na yâ ti use mbeti ti lo ni, Pierre afa peko ti mbeni ye so asi lani. Na yayu kâ, Jéhovah atene lani tënë so na ndo ti Jésus, atene: ‘So ayeke molenge ti mbi. Mbi ye lo mingi.’
Ti tanga ti akoli ni so ayeke na lê ti foto ni, ala nga kue asara tënë ti Jésus na yâ ti ambeti. Mbeni oko ti ala ayeke Marc. Lani so azo aga ti gbu Jésus, lo yeke lani dä, nga lo bâ aye kue so apasêe lani so. Mbeni koli ni ayeke Luc. Lo yeke ti lo docteur, na lo ga Chrétien peut-être na peko ti kuâ ti Jésus.
Ambeni koli ni use na lê ti foto ni ayeke aita ti Jésus, angambe ti lo. Iri ti ala ayeke zo wa?— A yeke Jacques na Jude. Lani, ala tene Jésus ayeke Molenge ti Nzapa ape. Ala pensé même atene fou asara li ti Jésus. Me, angu mingi na pekoni, ala yeda so Jésus ayeke biani Molenge ti Nzapa na ala ga aChrétien.
Ndangba koli so asara tënë ti Jésus na yâ ti Bible ayeke Paul. Lo nga kue lo yeke na lê ti foto ni. Ândö, iri ti lo ayeke Saul, me tongana lo ga Chrétien la si iri ti lo aga Paul. Lo ke aChrétien lani na bê ti lo oko, na lo sara sioni na ala mingi. Ka nyen la asara si Paul aga Chrétien so?— Mbeni lâ, tongana Paul ayeke gue na mbeni voyage, lo ye ti bâ! mbeni zo na yayu kâ asara tënë na lo. Jésus la asara tënë na lo so. Lo tene na Paul: ‘Mo sara sioni na azo ti mbi ngbanga ti nyen?’ Na pekoni, Paul achangé na lo ga Chrétien. Wungo ti ambeti so lo sara na yâ ti Bible ayeke 14, a komanse na aRomain juska a si na aHébreu.
E yeke diko Bible lâ na lâ, ni-aa?— Tongana e diko Bible, e yeke manda ye mingi na ndo ti Jésus. Mo ye ti hinga ye encore na ndo ti Jésus?—


text:
MBAGE 10
Azo so amä yanga ti Nzapa ayeke wara ande anzoni ye wa?
Fade a yeke zingo mingi ti akuâ ti wara fini na ndo ti sese. Kusala 24:15
Bâ aye ti nzoni so mo yeke wara ande tongana mo mä yanga ti Jéhovah! Mo yeke duti na nzoni seni; zo oko ayeke tï kobela mbeni pëpe nga mbeni mbage ti tere ti zo ayeke buba pëpe. Azo ti sioni ayeke duti ande dä pëpe. Mo yeke zia bê ti mo na ndo ti azo kue.
Pasi, vundu wala toto ayeke ande dä mbeni pëpe. Zo ayeke ga mbakoro pëpe nga lo yeke kui pëpe.
Azo so mo yeke duti ande na popo ti ala ayeke akamarade ti mo na sewa ti mo. Na yâ ti paradis, gigi ni ayeke duti ande pendere mingi.
Zo oko ti duti na mbeto ayeke dä pëpe. Fade azo aduti na tâ ngia.
Fade Royaume ti Nzapa ahunzi apasi kue. Apocalypse 21:3, 4
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.
KAPA TI MANDANGO BIBLE
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?