text:
1Wü di enga wüna, ta gügü, Me ngbü emala ngü fü wü kundu nih enda nganga gömö bi wü mürü dofo ka-ye. Ah ngbü ta esere ngü la fü ewü cüküʼdaye cüküʼdaye, enü di kpa engagira nü bala. 2Tïtïne gbü wü adu re ne, Me mala ngü ka-ye eyi ʼburu mbölö fü nih gömö Yesu Kurisito, angü Yesu de Ye Me. Ta te Me mere kpï bete kotö tete, ah to tima la esaka Yesu, de engu mere tima la me-ye. Fü Me aza engu, ao kpah Mere Miri gbü nzö wü ngü ʼburu, agbü kpï, zalü füh kotö sene ʼburu. 3Yesu ka-ye de Ye Me, ah kpah gegege baka Wö ye. Engu sere mere wazi ka Me fü nih, teka de wü kpara ʼburu di egbo nga ïrï Me. Te di bala, Yesu, Ye Me, ngbü eto wazi gbü wü ngü agbü kpï, akoro di füh kotö sene, ʼburu me-ye, teka de wü ngü ka-ewü ngbü ʼburu ʼbe. Yesu kpi teka aküwa nih gbü wü siti ngü ka-nih. Fü engu ayia ago agbü kpï, angbü kpala ede kpökpö ka Mere Me, te di de mere mürü wazi ne. 4Te Me o Ye ye baka Mere Miri bala ne, fü ah ayia ato mere wazi fefe na, afa nda wü malayïka ka-ye la di ka. Te di bala, ah le de wü kpara ʼburu di egbo nga ïrï Yesu, afa nda wü malayïka di ka. 5Gara malayïka ladü, te Me mala ngü fefe, gü ba, "Ye de ye ni"? Ah nda ma! Me mala ngü bala, duu teka Yesu, gü ba, "Ye de Ye ni. Enatikine, ni sere ngü la eyi fü wü kpara ʼburu, gü ba, ni de Wö ye." Me mala kpah ngü teka Yesu, gömö gara mürü dofo ka-ye, gü ba, "Ni fefe baka Wö ye na, engu nda-ye baka Ye ni." 6Me mala nga sïkpï de te ni ena adu atima biri Ye ni, de ah koro füh kotö ne, gömö gara mürü dofo, gü ba, "Ah le de wü malayïka ka-ni ʼburu di egbo nganga na." 7Dene ngü te Me mala teka wü malayïka ka-ye, gü ba, "Wü malayïka ka-ni, wüh de wü mürü kitima ka-ni, Me, te ni ngbü etima ewü, adi emere tima ka-ni. Ni ngbü kpah efü ewü gbü wege, efü wü gara baka te-wa, teka de wüh di emere tima ka-ni." 8Amba dene ngü te Me mala fü Yesu Kurisito, gü ba, "Wayi, Ye ni, ni to wazi ni eyi fü ye, fü ye angbü baka ni, Me. Ye kpah de Mere Miri. Ye ena angbü gbü nzö wü kpara ka-ye fï mere badi. Ye ena angbü emere ngü ka-ewü ereke areke. 9Ye ngbü ele de wü kpara ʼburu di emere züka ngü. Angü ye le siti ngü nda de. Dela si-ngü de te ni, Me, fe ye miri tete. Fü ni ato wazi fü ye, afa nda wü bu ye ʼburu. Te wü kpara wu bala, fü ewü angbü ecu ngü ye de mere tadu!" 10Wüh ba kpah ngü gbü Ngari Me teka Yesu, Ye Me, gü ba, "Wayi Me, ye de mere kpara! Ta gügü te enga gina, ye reke kpï bete tö me-ye. 11Ngü ka kotö ne bete ngü ka kpï, ena anza ka-wü ʼburu anza, baka diri bongo, amba ngü ka-ye tï anza nda kü de. 12Ye ena aza ewü, agara agara baka bongo, fü ngü ka-ewü anza. Amba ngü ka-ye ena angbü ka-ye fï da ye. Ye tï akpi nda-ye de." 13Me mala kpah gara ngü gömö gara mürü dofo tüngü Ye ye, gü ba, "Ye ngbü gbü kokpa ka-ni sene! Angü ni fe ye, o eyi Mere Miri! Te di bala, ye ena angbü gbü nzö wü kpara ʼburu! Angü ni ena ao wü vügü ka-ye ʼburu esa lö ye!" Amba Me mala la ngü bala, fü biri gara malayïka ka-ye nda kü de! 14Wü malayïka nda-wü neh wü da? Wüh de wü mürü kitima ka Me, te ewü ngbü emere tima kaka. Fü Me angbü etima ewü teka adi eto wazi fü nih, wü kpara ka-ye, de te Me le aküwa ewü ne.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
CHAPITRE 133
A leke kuâ ti Jésus na a lu ni
MATTHIEU 27:57–28:2 MARC 15:42–16:4 LUC 23:50–24:3 JEAN 19:31–20:1
A DESCEND KUÂ TI JÉSUS NA NDO TI KEKE NI
A LEKE KUÂ TI JÉSUS TI TENE A LU NI
AWALI AWARA YÂ TI DÛ TI KUÂ TI JÉSUS SENGE
Peko ti midi ti vendredi lango 14 ti Nisan aga nduru ti hunzi. Tongana lâ alinda, Sabbat ti lango 15 ti Nisan ayeke komanse. Jésus akui ti lo awe, me azo ti nzi use so ayeke na tere ti lo ade ti kui ti ala ape. Na lege ti Ndia, ‘a lingbi akuâ ni angbâ na ndo ti keke ni na bï ni so ape,’ me a lingbi a lu ni na ‘lango ni so’.—Deutéronome 21:22, 23.
Na ndo ni, vendredi na lakui ni ayeke lango ti Lekengo aye, ngbanga ti so azo ayeke leke akobe nga ala yeke sara atanga ti akua kue so a lingbi pëpe ti bata ni ti sara na peko ti Sabbat. Tongana lâ alinda, mbeni Sabbat so yâ ni ayeke use, wala “kota” Sabbat ayeke komanse (Jean 19:31). A iri ni tongaso teti so lango 15 ti Nisan ayeke kozo lango ti lango mbasambala ti matanga ti Amapa so a sara na mama ni ape, na a yeke lakue mbeni Sabbat (Lévitique 23:5, 6). Me ti so ni so, kozo lango ni atï na même lango ti Sabbat ti yenga oko oko, so ti tene mbasambala lango ni.
Ni la, aJuif ahunda na Pilate ti tene a sara mbeni ye tongaso si Jésus na azo ti nzi use so akui hio. Ala ye ti sara nyen? Ala ye ti kungbi gere ti azo ni. Sarango tongaso ayeke kanga lege na ala ti sara kua na gere ti ala ti yô tere ti ala kue na nduzu si ala hu. Aturugu ni aga akungbi gere ti azo ti nzi use so. Me, ala bâ so Jésus akui ti lo awe, tongaso ala kungbi gere ti lo ape. Ye so asara si tënë ti Psaume 34:20 aga tâ tënë, so atene: ‘Lo bata abio ti lo kue; a kungbi mbeni oko ape.’
Me, ti tene kite oko aduti na ndo ti kuâ ti Jésus ape, mbeni turugu ni akpo tere ti kate ti Jésus na likongo, na place so ayeke nduru na bê ti lo. “Hio mênë na ngu asigi.” (Jean 19:34). Ye so asara nga si mbeni prophétie ni nde aga tâ tënë, so atene: ‘Ala yeke bâ ndo na mbage ti lo so ala kpo lo.’—Zacharie 12:10.
Joseph ti gbata ti Arimathée, “mbeni kota zo ti mosoro” nga mbeni membre ti Sanhédrin, ayeke nga na place ni (Matthieu 27:57). A tene “lo yeke nzoni zo nga zo ti mbilimbili”, na “lo nga kue lo yeke ku Royaume ti Nzapa.” Ni la, teti so lo yeke “mbeni disciple ti Jésus, me na hondengo ni ndali ti so mbeto ti aJuif asara lo,” lo yeda pëpe na peko ti ngbanga so a fâ na li ti Jésus (Luc 23:50; Marc 15:43; Jean 19:38). Joseph asara mbeto ape, lo hunda na Pilate ti tene lo mû kuâ ti Jésus. Pilate ahunda ti tene a iri na lo turugu ti kota kamba ni, ti hunda lo wala tâ tënë Jésus akui awe, na turugu ni ayeda. Na pekoni, Pilate ayeda ti tene Joseph amû kuâ ti Jésus ni.
Joseph avo bongo ti lin so avuru pendere, na lo descend kuâ ti Jésus na ndo ti keke ni. Lo zia kuâ ti Jésus na yâ ti lin ni ti tene a gue a lu ni. Nicodème, koli so lani ague abâ Jésus na mbeni bï, amû nga maboko na lekengo kuâ ti Jésus ni (Jean 19:39). Lo ga na kilo 32 tongaso ti myrrhe so a mélangé ni na aloès. A zia kuâ ti Jésus ni na yâ ti bongo so a zia a-épice ni dä so, ti lingbi na fason ti lungo kuâ ti aJuif.
Joseph ayeke na mbeni fini dû ti kuâ so a zi ni na yâ ti tênë, nduru na ndo so ala yeke dä; na a yeke kâ la ala gue azia kuâ ti Jésus na yâ ni. Na pekoni, ala pusu mbeni kota tênë akanga na yanga ti dû ti kuâ ni. Ala sara ni gi na loro loro, ngbanga ti so lango ti Sabbat aga nduru ti komanse. Peut-être Marie ti Magdala nga na Marie mama ti Jacques Kete a-aidé na lekengo kuâ ti Jésus. Ala kpe loro na yanga-da “ti leke a-épice nga na amafuta so afun pendere” ti tene ala kiri aleke ande na kuâ ti Jésus na peko ti Sabbat.—Luc 23:56.
Na ndade ni, na lango ti Sabbat, aprêtre-mokonzi nga na aFarizien ague abâ Pilate, ala tene: “E dabe ti e so na ngoi so zo ti handango azo so angbâ na fini, lo tene: ‘A yeke zingo mbi na kuâ na peko ti lango ota.’ Tongaso, mû yanga si a bata yanga ti dû ti kuâ ni nzoni juska na ota lango ni, si adisciple ti lo ague anzi kuâ ni pëpe na ala tene na azo atene: ‘A zingo lo na kuâ awe!’ Tanga ti tënë ti mvene ni so ayeke hon ti kozoni so ngangu.” Pilate atene na ala: “Bâ aturugu la. Ala gue abata dû ni nzoni.”—Matthieu 27:63-65.
Na dimanche na kota ndapre, Marie ti Magdala, Marie mama ti Jacques nga na ambeni wali ni amû a-épice ague na ni na dû ti kuâ ni ti leke na kuâ ti Jésus. Ala yeke tene na popo ti ala atene: “Zo wa si ayeke pusu ande na e tênë so ayeke na yanga ti dû ti kuâ ni so?” (Marc 16:3). Me, sese ayengi fade. Nga, ange ti Nzapa azi fade tênë so ayeke na yanga ti dû ni awe, aturugu ni kue ahon ti ala awe na yâ ti dû ni ayeke senge!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
18: Jacob ague na Haran
MO HINGA azo so Jacob ayeke sara tënë na ala so? Ala yeke azo ti batango nyama. Na peko ti so Jacob atambela lango mingi, lo wara akoli so na tere ti mbeni dungu. Jacob ahunda ala, lo tene: ‘Ala londo na ndo wa?’
Ala tene: ‘E londo na Haran.’
Jacob akiri ahunda: ‘Ala hinga Laban?’
Awabatango nyama ni ayeda. Ala tene: ‘Bâ, Rachel molenge ti lo ti wali ayeke ga na angasangbaga ti lo.’ Mo bâ Rachel kâ na gango ni?
Tongana Jacob abâ Rachel na angasangbaga ti koya ti lo Laban, lo gue lo zi kota tênë na yanga ti dungu ni si angasangbaga ni alingbi ti nyon ngu. Na pekoni, Jacob asu ngbangba ti Rachel na lo fa so lo yeke Jacob, molenge ti Rebecca, ita ti babâ ti Rachel. Tere ti Rachel anzere mingi si lo kpe ti tene tënë ni na babâ ti lo Laban.
Laban ayeke lani na ngia mingi tongana Jacob angbâ na ndo ti lo. Tongana Jacob ahunda na lo ti mû Rachel na wali, bê ti Laban anzere. Me lo hunda na Jacob ti sara kua na lo teti ngu mbasambala kozoni si lo mû Rachel. Ndali ti so Jacob aye Rachel mingi, lo yeda. Me mo hinga ye so asi na ngoi ti mariage ni?
Laban amû na Jacob Léa, kozo molenge ti lo ti wali. Na pekoni, tongana Jacob ayeda ti kiri ti sara kua na Laban teti ambeni ngu mbasambala, Laban amû Rachel na Jacob. Na ngoi ni kâ, Nzapa azia akoli ti mû awali mingi. Me fadeso, Bible atene a lingbi koli amû gi wali oko.
Genèse 29:1-30.
Ahundango tënë
- Maseka-wali wa la ayeke na lê ti foto so? Jacob asara nyen na lo?
- Jacob ayeke lani nduru ti sara nyen ti tene lo mû Rachel ti ga wali ti lo?
- Laban asara nyen tongana ngoi ni alingbi awe ti tene Rachel aga wali ti Jacob?
- Jacob ayeda ti sara nyen ti mû Rachel na mariage?
Ambeni hundango tënë
- Diko Genèse 29:1-30.
Atâa so Laban ahanda lo, tongana nyen Jacob afa so lo sara ye alingbi na tënë ti yanga ti lo? E lingbi ti manda nyen na lege ti ye so? (Gen. 25:27; 29:26-28; Mat. 5:37).
Tongana nyen tapande ti Jacob afa kangbi so ayeke na popo ti tâ yengo tere na yengo mbeni koli wala wali afun sen? (Gen. 29: 18, 20, 30; Bia ti Sal. 8:6).
Awali osio wa alï a yâ ti sewa ti Jacob na adü amolenge na lo na pekoni? (Gen. 29:23, 24, 28, 29).


text:
1Gi na lango ni so, Jésus asigigi na ya ti da si lo gue, lo duti na yanga ti kota ngu ti fa ye. 2Gba ti azo abongbi na tere ti lo. Tongaso, lo ko na ya ti mbeni ngo, lo duti. Gba ti azo ni aluti na yanga ti ngu ni. 3Lo tene tënë na ala mingi na lege ti atoli, lo tene: “Mbeni zo ague na yaka ti lo ti bi ale ti kobe. 4So lo yeke bi ale ti kobe ni, ambeni atuku na tere ti lege; andeke aga si ate ni kue. 5Ambeni atuku na ndö ti sese so atêne ayeke daa, na ndo so sese ayeke daa mingi pepe. Ale ti kobe ni asigigi si akono hio, ngbanga ti so sese ni ali pepe. 6So lâ asu ngangu, lâ ni agbi ale ti kobe ni si ahole, ngbanga ti so agere ni ali mingi pepe. 7Ambeni le ni atuku na popo ti apere ti ki; apere ni alondo si akanga ndö ti ala kue. 8Ambeni le ni atuku na nzoni sese si ala le: ambeni ale ngbangbo oko, ambeni ale baleomene si ambeni ale baleota.” 9Jésus akiri atene: “Zo so ayeke na mê ti mango ndo, ayeke nzoni lo ma tënë so!” 10Adisiple aga nduru na tere ti Jésus si ala hunda lo, atene: “Ngbanga ti nyen si mo yeke tene tënë na ala na lege ti atoli?” 11Lo kiri tënë na ala: “Ti ala, Nzapa amu na ala lege ti hinga nda ti tënë ti Kodro-gbia ti yayu so angba na hondengo ni, me ti azo ni, Nzapa amu na ala lege ti hinga ni oko pepe. 12Biani, zo so ayeke na ye, fade a kiri amu mbeni na ndö ni na lo si lo yeke na ye ahon ndoni; me zo so ayeke na ye pepe, ataa kete ye so lo yeke na ni, fade a yeke zi na maboko ti lo. 13Ndani laa mbi yeke tene tënë na azo ni na lege ti toli, ngbanga ti so ala yeke baa ndo, me ala yeke baa ye pepe; ala yeke ma ndo, me ala yeke ma ya ti atënë ni pepe, ala yeke ma nga mbeni ye oko pepe. 14Tongaso, tënë ti yanga ti Nzapa so Ésaïe atene ando na ndö ti ala so aga taa-tënë; lo tene: ‘Fade ala yeke ma ndo, me ala yeke ma ya ti atënë ni oko pepe; ala yeke baa ndo, me ala yeke baa ye oko pepe. 15Biani, be ti azo ni akpengba; ala kanga mê ti ala, ala kanga le ti ala titene ala baa ndo pepe, titene ala ma ndo pepe, titene ala ma ya ti atënë pepe si ala zia pepe ngbene lege ti sarango ye ti ala, tongaso si mbi kai kobela ti ala.’ 16“Ti ala nzoni, ala azo ti mbi, ngbanga ti so le ti ala ayeke baa ndo si mê ti ala ayeke ma ndo! 17Mbi tene na ala taa-tënë: awayanga-Nzapa mingi na azo mingi ti Nzapa aye ando ti baa ye so ala, azo ti mbi, ayeke baa ni laso so, me ala baa ni pepe; ala ye ando ti ma atënë so ala yeke ma ni laso so, me ala ma ni pepe.” 18“Tongaso, ala ma nda ti toli ti zo ti bingo ale ti kobe na le ti yaka. 19Azo so ama tënë ti Kodro-gbia ti yayu si ala ma ya ni pepe so, ala yeke tongana tere ti lege so ale ti kobe atuku daa. Sioni wato aga si lo zi ye so a lu na be ti azo ni. 20Ambeni zo ayeke tongana sese so atêne ayeke daa mingi si ale ti kobe atuku daa: ala ma tënë ni si ala yeda na ngia. 21Me tënë ni ali na ya ti be ti ala pepe, ala bata tënë ni na be ti ala aninga pepe. Tongana pasi wala ye ti ngangu asi na ala ngbanga ti tënë ti Nzapa, fafade ala do lege ti tënë ti Nzapa azia. 22Ambeni zo ayeke tongana sese so aki ayeke daa si ale ti kobe atuku daa: ala ma tënë ni, me gingo be ti ala na ndö ti aye ti sese so na nzara ti mosoro akanga ndö ti tënë ni si ale pepe. 23Ambeni zo ayeke tongana nzoni sese so ale ti kobe atuku daa: ala ma tënë ni si ala ma ya ni nzoni. Ala le nzoni: ambeni ale ngbangbo oko, ambeni ale baleomene si ambeni ale baleota.” 24Jésus atene na ala mbeni toli, lo tene: “Kodro-gbia ti yayu ayeke tongana ye so mbi ye ti fa: Mbeni koli abi anzoni le ti kobe na le ti yaka ti lo. 25Na bi, so azo kue alango awe, wato ti lo aga si abi ale ti asioni pere na popo ti ale ti ble so lo bi so si lo mu lege, lo hon. 26Na ndembe so ale ti kobe ni asigigi si akono, ato nda ti lengo ni, asioni pere ni asigigi nga. 27Azo so ayeke sara kua na wa ti yaka ni aga si atene na lo: ‘Kota zo, lani mo bi gi anzoni le ti kobe na le ti yaka ti mo pepe? Me asioni pere so alondo ti ala na ndo wa?’ 28Lo kiri tënë na ala: ‘Mbeni wato laa asara ye so.’ Azo ti kua ni ahunda lo, atene: ‘Mo ye e gue, e gboto asioni pere ni?’ 29Lo kiri tënë na ala: ‘Ala gboto ni pepe! Tongana ala gboto asioni pere ni, gbaa fade ala yeke gboto nga agere ti anzoni le ti kobe ni. 30Ala zia ni kue akono legeoko ngbii asi na ngoi ti fango ale ti kobe ni. Tongana ngoi ti fango ale ti kobe ni alingbi awe, fade mbi yeke tene na azo ti kua ti mbi, mbi tene: Ala gboto asioni pere ni kozoni, ala kanga agba ni ti gbi ni. Na pekoni, ala ro ale ti ble ni azia na ya ti gogoro ti mbi.’ ” 31Jésus atene na ala mbeni toli, lo tene: “Kodro-gbia ti yayu ayeke tongana le ti keke ti mutarde so mbeni zo amu si alu na yaka ti lo. 32Le ni ayeke kete ahon tanga ti ale ti kobe kue; me tongana asigigi si akono awe, ayeke ga kota ahon akugbe ti kasa kue; ayeke ga nga kota keke si andeke aga, asara da ti ala na ya ti amaboko ni.” 33Jésus atene na ala mbeni toli, lo tene: “Kodro-gbia ti yayu ayeke tongana mama ti mapa so mbeni wali amu, lo bongbi na gba ti farini, lo pika ya ni si mapa ni kue asuku nzoni.” 34Jésus atene tënë so kue na gba ti azo so gi na lege ti atoli. Lo tene tënë na ala na mbeni lege nde pepe, gi na lege ti atoli. 35Lo sara tongaso titene tënë so wayanga-Nzapa atene, aga taa-tënë; lo tene: “Fade mbi yeke zi yanga ti mbi ti tene tënë na ala na lege ti atoli. Mbi yeke tene ande tënë ti aye so angba na hondengo ni, ngbene ye so dunia abaa gigi ngbii asi laso.” 36Tongaso Jésus azia gba ti azo ni si lo kiri na da. Adisiple ti lo ague nduru na tere ti lo si ala tene na lo: “Fa na e nda ti toli ti asioni pere so ayeke na yaka so.” 37Jésus akiri tënë na ala: “Zo so abi anzoni le ti kobe ni ayeke Molenge ti Zo; 38yaka ni ayeke dunia so; anzoni le ti kobe ni ayeke azo so aga azo ti kodro-gbia ti Nzapa; asioni pere ni ayeke azo ti Sioni wato; 39wato so alu asioni pere ni ayeke Zabolo; ngoi ti fango ale ti kobe ni ayeke lango ti ndani; azo ti fango ale ti kobe ni ayeke a-ange. 40Na lango ti ndani, fade ye ni ayeke duti tongana ti so a sara na asioni pere so a bongbi ni si a gbi ni so: 41fade Molenge ti Zo ayeke tokua a-ange ti lo, ala yeke mu azo so ayeke sara si amba ti ala ayeke ti na ya ti siokpari nga na azo so ayeke sara aye ti sioni, ti sigigi na ala na ya ti Kodro-gbia ti yayu, 42ala yeke bi ande azo ni na ya ti kota wâ; kâ, gi toto na tengo pembe. 43Me fade azo ti mbirimbiri ayeke za zango tongana lâ na ya ti Kodro-gbia ti yayu, lo so lo yeke Babâ ti ala. Zo so ayeke na mê ti mango ndo, ayeke nzoni lo ma tënë so!” 44“Kodro-gbia ti yayu ayeke tongana mosoro so a honde ni na ya ti yaka. Mbeni zo awara ni si akiri ahonde ni. Be ti lo anzere mingi si lo gue, lo ka aye so kue lo yeke na ni si lo vo yaka so. 45“Kodro-gbia ti yayu ayeke nga tongana zo ti dengo buze so ayeke gi apendere lenge ti vongo ni. 46So lo wara mbeni lenge ti kota ngere, lo gue lo ka aye so kue lo yeke na ni si lo vo lenge so.” 47“Kodro-gbia ti yayu ayeke nga tongana gbanda so a bi na ya ti kota ngu si agbu amara ti asusu nde nde. 48So ya ti gbanda ni asi awe, azo ti gingo susu ni agboto ni, ague na ni na yanga ti ngu. Ala duti ti ro anzoni susu si azia ala na ya ti asakpa, ala tuku asusu so zo alingbi ti sara ye na ala pepe. 49Na lango ti ndani, fade ye ni ayeke duti ande tongaso: a-ange ayeke ga ti kangbi popo ti asioni zo na anzoni zo. 50Fade ala yeke bi asioni zo na ya ti kota wâ; kâ, gi toto na tengo pembe.” 51Jésus ahunda ala, atene: “Ala ma ya ti atënë so kue?” Azo ni ayeda, atene: “E ma ya ni awe.” 52Lo tene na ala: “So ti tene, wafango-ndia so ahinga ye na ndö ti Kodro-gbia ti yayu awe, lo yeke tongana mbeni wa ti da so ayeke mu afini mosoro na angbene ni kue na ya ti gogoro ti lo ti sigigi na ni.” 53So Jésus ahunzi ti tene atoli so awe, lo londo na ndo so si lo hon. 54Lo gue na Nazaret, gbata so lo kono daa si lo yeke fa ye na azo ti gbata ni na ya ti da ti sambelango Nzapa ti ala. Li ti azo ni kue akpe si ala yeke hunda ndo, atene: “Lo wara ndara so na ndo wa? Lo wara ngangu ti sarango aye ti kpene so na ndo wa? 55Molenge ti sarapande so laa pepe? Marie laa ayeke mama ti lo pepe? Jacques, Joseph, Simon na Jude ayeke a-ita ti lo ti koli pepe? 56A-ita ti lo ti wali ayeke na popo ti e ge pepe? Lo wara ngangu so na ndo wa?” 57Aye so kue asara si ala ma na be na lo pepe. Nilaa Jésus atene na ala: “Na ndo kue, azo ayeke ne wayanga-Nzapa; me na ya ti gbata so adu lo daa, wala na popo ti asewa ti lo, azo ayeke ne lo pepe.” 58Jésus asara aye ti kpene mingi na ndo so pepe, ngbanga ti so azo ni ama na be pepe.
Copyright
Learn More


text:
Mo bâ ti mo Bible tongana nyen?
Tongana . . .
mbeni mbeti so azo la asara na ndara ti ala?
mbeni mbeti ti apande?
Mbeti ti Nzapa?
YE SO BIBLE ATENE
“Tënë kue ti Mbeti ti Nzapa alondo na yanga ti Nzapa.”—2 Timothée 3:16, La Sainte Bible en sango.
TËNË SO ABÂ MO TONGANA NYEN?
Mo yeke wara atâ kiringo tënë na akota tënë so zo ayeke hunda na ndo ti gigi ti lo.—aProverbe 2:1-5.
Anzoni wango ndali ti gigi ti mo ti lâ oko oko ayeke na yâ ni. —Psaume 119:105.
Tâ beku ti kekereke ayeke nga dä. —aRomain 15:4.
E LINGBI TI YEDA BIANI NA YE SO BIBLE ATENE?
En, ndali ti ambeni raison ota tongaso:
Atënë ti yâ ni kue amä tere nzoni. A sû Bible na yâ ti mbeni ngoi so aninga ngu 1 600 tongaso. Azo 40 tongaso la asû ni. Mingi ti azo ni abâ tere lâ oko ape. Me, atënë ti yâ ni kue amä tere nzoni na aluti na ndo ti mama-tene oko.
Ambaï ti yâ ni ahonde ndo ti ye oko ape. Mingi ni ka awasungo mbaï ayeke honde awokongo ti azo ti kodoro ti ala. Me, azo so asû Bible afa sioni ti ala wani nga na sioni ti azo ti kodoro ti ala dandara na yâ ni.—2 Chronique 36:15, 16; Psaume 51:3-6.
Aprophétie ti yâ ni ayeke lakue tâ tënë. Bible asara lani tënë ti tingo ti ngbene gbata ti Babylone angu 200 tongaso kozo (Ésaïe 13:17-22). A fa tongana nyen la a yeke tï ande, nga a fa tâ iri ti zo so ayeke kinda ni.—Ésaïe 45:1-3.
Gbâ ti ambeni prophétie ti yâ ti Bible ni ayeke dä so aga tâ tënë na yâ ti anzene nzene ye ni kue. Biani, ye so zo ayeke ku na mbage ti Mbeti ti Nzapa la.—2 Pierre 1:21.
BÂ TËNË SO
Bible alingbi ti sara si gigi ti mo aga nzoni tongana nyen?
Kiringo tënë ni ayeke na ÉSAÏE 48:17, 18 nga na 2 TIMOTHÉE 3:16, 17.
TI HINGA AMBENI TËNË
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?


text:
Ala yeke ga ande “royaume ti asacrificateur”
“Fade i ga royaume ti asacrificateur teti Mbi, na i ga mara ti nzoni-kue.”
1, 2. A lingbi a bata lani hale ti wali ni ngbanga ti nyen?
KOZO prophétie so ayeke na yâ ti Bible ayeke mbeni kota ye so amû maboko na e ti hinga tongana nyen ye so Nzapa aleke na bê ti lo ti sara ayeke ga tâ tënë. Tongana Nzapa amû zendo na yâ ti yaka ti Éden, lo tene: “Fade Mbi zia tënë ti ke na popo ti mo [Satan] na wali so, [nga] na popo ti hale ti mo na hale ti lo.” Kengo tere so ayeke duti tongana nyen? Jéhovah atene: “Fade lo [hale ti wali ni a]mboko li ti mo [Satan], na fade mo mboko ndagere ti lo.” (Gen. 3:15). Kengo tere so ayeke na popo ti ngbo ni na wali ni ayeke ngangu mingi, a sara si Satan asara kue ti hunzi na hale ti wali ni.
2 A yeke ye ti dongo bê ape so mbeni zo ti sungo psaume asambela ndali ti awakua ti Nzapa, lo tene: “Bâ, awato ti Mo asara wuluwulu, na azo so ake Mo ayä li ti ala mveni. Ala wa tere ti ala na mayele ti ke azo ti Mo, na ala wa tere ti ala ti ke azo so Mo yeke bata ala. Ala tene, Ga, e futi ala si ala ngbâ mara mbeni pëpe.” (Ps. 83:3-5). A lingbi a bata molongo ti hale ti wali ni tongaso si Satan afuti ala ape nga si ala ga sioni ape. Ti sara ni Jéhovah akiri asigigi na ambeni mbele so ague oko na ndia ti lo ti sara si ye so lo leke na bê ti lo ti sara aga tâ tënë.
MBENI MBELE SO ABATA HALE NI
3, 4. (a) Lawa la mbele ti Ndia ato nda ti sara kua? Nyen la mara ti Israël ayeda ti sara lani? (b) Nyen la mbele ti Ndia amû lege ti tene a bata ni?
3 Na ngoi so amolenge ti Abraham, ti Isaac na ti Jacob aga gbani gbani, Jéhovah asara si ala ga mbeni mara: Israël ti giriri. Na lege ti Moïse, Jéhovah ate mbeni mbele gi na azo ti Israël na lege ti Ndia so lo mû na ala, na ala yeda na atënë ti mbele ni. A iri mbele so mbele ti Ndia. Bible atene: “[Moïse a]kamata mbeti ti mbele ni, na lo diko mbeti ni na gbele azo ni; na ala tene, Fade e sara ye kue so L’Éternel atene, na fade e mä Lo. Moïse akamata mênë [ti akoli-bagara so a mû na sandaga], na lo ki mênë ni na ndo azo ni, lo tene, Bâ, mênë ti mbele so L’Éternel ate na i na lege ti tënë so kue.”
4 Mbele ti Ndia ato nda ti sara kua na ngu 1513 kozo ti Christ na Hoto ti Sinaï. Na lege ti mbele so, Nzapa asoro mara ti Israël ti giriri ti ga azo ti lo. Jéhovah aga ‘Juge ti ala, Zo Ti Lu Ndia ti ala, nga na Gbia ti ala’. (És. 33:22). Mbaï ti azo ti Israël afa ye so asi na ngoi so mara ni asara ye alingbi na andia ti Nzapa so ayeke mbilimbili. A fa nga ye so asi na ngoi so ala sara sanka ni. So Ndia ni ake na ala ti sara mariage na apaïen nga ake na ala ti voro anzapa ti wataka, a yeke ti bata molongo ti hale ti Abraham tongaso si ala ga sioni ape.
5. (a) Mbele ti Ndia asara si mara ti Israël ayeke na pasa wa? (b) Nzapa ake azo ti Israël ngbanga ti nyen?
5 Na yâ ti mbele ti Ndia a zia aprêtre ti sara kua na mara ti Israël. Aprêtre so ayeke lani fä ti mbeni groupe ti aprêtre so ayeke sara ande kua nzoni ndali ti azo kue (aHéb. 7:11; 10:1). Na lege ti mbele so, mara ti Israël ayeke na pasa ti ga “royaume ti asacrificateur”, wala ti aprêtre. Ti tene ala ga royaume ti aprêtre, a lingbi ala sara ye alingbi na andia ti Jéhovah. (Diko Exode 19:5, 6.) Me, azo ti Israël asara ye alingbi na andia ti Jéhovah ape. Ahon ti tene ala yeda na Messie ni, lo so lo yeke kozo mbage ti hale ti Abraham, ala ke lo. Ye so asara si Nzapa ake ala.
6. Nyen la Ndia ahunzi ti sara ni?
6 Teti so azo ti Israël angbâ be-ta-zo na Jéhovah ape, a sara si ala ga royaume ti aprêtre ape. Ye so aye ti tene ape so mbeni ye ayeke na lege ni ape na yâ ti Ndia ni. Ndia ni abata lani hale ni nga amû lege na azo ti hinga Messie ni. Na ngoi so Christ aga lani na sese nga azo ahinga lo, Ndia ni asara kua ti lo. Bible atene: “Ndia ahunzi na ndo ti Christ.” (aRom. 10:4). Me, mbeni hundango ndo so angbâ ayeke so: Azo wa la ayeke wara pasa ti ga royaume ti aprêtre? Jéhovah ate mbeni mbele so asara si mbeni fini mara abâ gigi.
MBENI FINI MARA ABÂ GIGI
7. Tënë ti nyen la Jéhovah atene kozo awe na lege ti Jérémie na ndo ti fini mbele?
7 Angoi mingi kozo ti tene Jéhovah azia lani lege ti mbele ti Ndia so lo te na azo ti Israël, lo tene kozo awe na lege ti prophète Jérémie so lo yeke te mbeni “fini mbele” na azo ti Israël. (Diko Jérémie 31:31-33.) Mbele so ayeke duti nde na mbele ti Ndia na lege so mbele ni ayeke mû lege ti tene a pardone asiokpari ti azo sân ti tene a mû anyama na sandaga. Mbele ni ayeke sara ye so tongana nyen?
8, 9. (a) Nyen la mênë ti Jésus so atuku asara? (b) Pasa wa la azo so ayeke na yâ ti fini mbele ni ayeke na ni? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
8 Angu mingi na pekoni, Jésus azia na sese Kobe ti Seigneur na lango 14 ti Nisan ti ngu 33. Na ngoi so lo yeke sara tënë na adisciple ti lo 11 so ayeke be-ta-zo na ndo ti kopo ti vin, lo tene: “Kopo ti vin so ayeke fä ti fini mbele na lege ti mênë ti mbi so biani ayeke tuku ande ndali ti ala.” (Luc 22:20). Na yâ ti mbaï so Matthieu asû, lo kiri na ndo ti tënë so Jésus atene na ndo ti vin ni, lo tene: “So ayeke fä ti ‘mênë ti mbele ni’, mênë ti mbi so biani ayeke tuku ande ndali ti azo mingi ti tene a pardone asiokpari.”
9 Mênë ti Jésus so atuku asara si fini mbele akomanse kua ti lo. Mênë so atuku gi fani oko, nga a mû lege ti tene a pardone asiokpari ti azo teti lakue lakue. Jésus ayeke na yâ ti fini mbele ni ape. Teti so siokpari ayeke na tere ti lo ape, lo yeke na bezoin ti pardon ni ape. Me, Nzapa alingbi ti sara kua na ngere ti mênë ti Jésus ti ga na ye ti nzoni na azo. Lo lingbi nga ti soro na lege ti yingo vulu ti lo ambeni zo so ayeke be-ta-zo na lo “ti ga amolenge ti lo”. (Diko aRomain 8:14-17.) Teti so Nzapa abâ ala tongana azo so siokpari ayeke na tere ti ala ape, na mbeni lege ala yeke tongana Jésus, molenge ti Nzapa so ayeke na siokpari ape. A-Chrétien so, so a soro ala ti gue na yayu ayeke ga “ahéritier legeoko na Christ” nga ala yeke na pasa ti ga mbeni ‘royaume ti aprêtre’. A yeke pasa so mara ti Israël so ayeke lani na gbe ti Ndia alingbi fade ti wara. Na ngoi so bazengele Pierre asara tënë na ndo ti azo so ayeke ga “ahéritier legeoko na Christ,” lo tene: “Ala, ala yeke ‘mara so a soro ni awe, mbeni bungbi ti aprêtre so ayeke sara kua tongana agbia, azo ti mara so ayeke nzoni-kue, azo so ayeke ga ye ti Nzapa wani si ala lingbi ti fa anzoni’ ti lo so lo iri ala ti sigigi na yâ ti bingo ti ga na yâ ti pendere lumière ti lo.” (1 Pi. 2:9). Fini mbele so ayeke biani kota ye. A mû lege na adisciple ti Jésus ti ga use mbage ti hale ti Abraham.
A KOMANSE TI SARA KUA NA FINI MBELE NI
10. A komanse ti sara kua na fini mbele lawa? Ngbanga ti nyen la a sara kua na ni kozo na ngoi ni so ape?
10 Lawa la a komanse ti sara kua na fini mbele? A yeke pëpe na ngoi so Jésus asara tënë na ndo ni na ndangba bï ti fini ti lo na sese. Me ti tene a sara kua na fini mbele ni a lingbi mênë ti Jésus atuku nga a lingbi lo fa ngere ni na Jéhovah na yayu si. Na ndo ni, a yeke na bezoin ti tuku yingo vulu na ndo ti azo so ayeke ga “ahéritier legeoko na Christ”. Tongaso, a komanse ti sara kua na fini mbele ni na Pentecôte ti ngu 33 na ngoi so a tuku yingo vulu na ndo ti adisciple ti Jésus so ayeke be-ta-zo.
11. Tongana nyen la fini mbele amû lege ti tene aJuif nga na aGentil kue aga amembre ti Israël ti yingo? Azo oke la ayeke na yâ ti fini mbele ni?
11 Atâa so mbele ti Ndia aga lani “ngbene ye” awe na ngoi so Jéhovah atene na lege ti Jérémie so lo yeke te mbeni fini mbele na azo ti Israël, mbele ni angbâ lani na ngangu juska na ngoi so a komanse ti sara kua na fini mbele (aHéb. 8:13). Na ngoi so a komanse ti sara kua na fini mbele ni, Nzapa abâ aJuif nga na aGentil so afâ ganza ape kue legeoko, ndali ti so “fango ganza ti [ala] ayeke fango ganza ti bê na lege ti yingo, me na lege ti mbeni mbeti ti andia pëpe.” (aRom. 2:29). Na lege ti fini mbele so Nzapa ate na ala, lo zia andia ti lo “na yâ ti li ti ala na [lo] yeke sû ni na ndo ti bê ti ala.” (aHéb. 8:10). Wungo ti azo kue so ayeke na yâ ti fini mbele ni ayeke 144 000, ala ga mbeni fini mara, “Israël ti Nzapa”, wala Israël ti yingo.
12. Na lege wa la mbele ti Ndia ayeke nde na fini mbele?
12 Na lege wa la mbele ti Ndia ayeke nde na fini mbele? Mbele ti Ndia ayeke mbele so Jéhovah ate na azo ti Israël, me fini mbele ayeke mbele so lo te na Israël ti yingo. Moïse la ayeke lani walekengo-songo ti ngbene mbele. Me Jésus la ayeke Walekengo-songo ti fini mbele. A komanse ti sara kua na mbele ti Ndia na lege ti mênë ti nyama. Me a komanse ti sara kua na fini mbele na lege ti mênë ti Jésus so atuku. Moïse la afa lege lani na azo ti Israël so ayeke na yâ ti mbele ti Ndia. Me Jésus so ayeke Li ti congrégation la afa lege na azo so ayeke na yâ ti fini mbele.
13, 14. (a) Na lege wa fini mbele andu Royaume? (b) Nyen la alingbi ti mû lege na Israël ti yingo ti komande legeoko na Christ na yayu?
13 Fini mbele ni andu Royaume na lege so asara si mbeni mara so ayeke nzoni-kue abâ gigi, na azo so ayeke na yâ ni ayeke ga agbia na aprêtre na yâ ti Royaume ti yayu. Mara so aga use mbage ti hale ti Abraham (aGal. 3:29). Tongaso, fini mbele amû maboko na e ti hinga biani so mbele so Nzapa ate na Abraham ayeke ga ande tâ tënë.
14 A ngbâ mbeni kota ye oko ti tene a sara na yâ ti Royaume ni. Fini mbele ni asara si Israël ti yingo abâ gigi nga amû lege ti tene amembre ti Israël ti yingo ni aga “ahéritier legeoko na Christ”. Me a lingbi a sigigi na mbeni fini mbele ti mû lege na ala ti bungbi oko na Jésus na yâ ti Royaume ti lo na yayu ti ga agbia nga na aprêtre.
MBENI MBELE SO A MÛ LEGE NA AMBENI ZO TI KOMANDE LEGEOKO NA CHRIST
15. Mbele wa la Jésus ate na abazengele ti lo so ayeke be-ta-zo?
15 Na peko ti so Jésus azia na sese Kobe ti Seigneur, lo te mbeni mbele na adisciple ti lo so ayeke be-ta-zo na lo, na a iri ni mbele ti Royaume. (Diko Luc 22:28-30.) Jéhovah ayeke na yâ ti tanga ti ambele me lo yeke pëpe na yâ ti mbele ti Royaume. A yeke mbele so ayeke na popo ti Jésus na adisciple ti lo so a soro ala ti gue na yayu. Na ngoi so Jésus atene “legeoko tongana Babâ ti mbi ate lani mbele na mbi,” peut-être lo yeke sara tënë ti mbele so Nzapa ate na lo ti ga “prêtre teti lakue lakue tongana ti Melkisédek.”
16. Pasa wa la mbele ti Royaume amû na aChrétien so a soro ala ti gue na yayu?
16 Abazengele 11 so ayeke be-ta-zo ‘angbâ na tere ti Jésus na yâ ti atara so asi na lo.’ Mbele ti Royaume amû lege na ala ti hinga biani so ala yeke duti na tere ti Jésus na yayu na ndo ti atrône ti komande tongana agbia nga ti sara kua ti aprêtre. Me, a yeke gi abazengele 11 so la ayeke na pasa so ape. Jésus so ayeke na gloire afa tere ti lo na bazengele Jean na yâ ti mbeni suma na lo tene na lo, lo tene: “Zo so asö benda, fade mbi yeke mû lege na lo ti duti legeoko na mbi na ndo ti trône ti mbi, gi tongana ti so mbi kue mbi sö benda si mbi duti legeoko na Babâ ti mbi na ndo ti trône ti lo.” (Apoc. 3:21). Tongaso, aChrétien 144 000 so a soro ala ti gue na yayu ayeke na yâ ti mbele ti Royaume (Apoc. 5:9, 10; 7:4). A yeke mbele so la amû na aChrétien so a soro ala ti gue na yayu droit ti komande legeoko na Jésus. A yeke nga legeoko tongana ti mbeni wali so a soro lo ti sara mariage na mbeni gbia. Tongana ala sara mariage awe, wali ni alingbi ti komande legeoko na gbia ni. Bible asara tënë ti aChrétien so a soro ala ti gue na yayu tongana “wali” so Christ ayeke sara mariage na lo, “mbeni maseka-wali so ade ti hinga koli pëpe na so ayeke na sioni oko pëpe”.
MÄ NA BÊ NA ROYAUME TI NZAPA
17, 18. (a) Fa ambele omene so e sara tënë na ndo ni so andu Royaume ti Nzapa. (b) Ngbanga ti nyen a lingbi e mä na bê na Royaume ti Nzapa?
17 Ambele kue so e sara tënë na ndo ni na yâ ti a-article so asara tënë na ndo ti mbeni ye oko wala aye mingi so ayeke akota ye so andu Royaume ti Nzapa. (Bâ tableau “Tongana nyen la Nzapa ayeke sara ande ye so bê ti lo aye?” so ayeke na yâ ti kozo article ni.) A yeke polele so ambele so ague oko na andia ti Nzapa la ayeke na gunda ti Royaume ni, tongaso ye so Nzapa aleke ti sara na lege ti Royaume ni ayeke ga ande tâ tënë. Ni la, e yeke biani na raison ti zia bê ti e kue na ndo ti Royaume ti Nzapa so Christ ayeke Gbia ni tongana ye so Nzapa ayeke sara kua na ni ti sara ye so lo leke lani na bê ti lo ti sara teti sese nga na azo.
18 E yeke na kite oko ape so ayeke gi Royaume ti Nzapa oko la ayeke zi akpale ti azo kue. E hinga biani na bê ti e kue so Royaume ni ayeke ga ande na azo anzoni ye so ayeke ngbâ lakue lakue. Tongaso, zia si e fa na azo tâ tënë so na bê ti e kue.


text:
1Na pekoni, Yingo ague na Jésus na benyama titene Zabolo atara be ti lo. 2Na ya ti lango baleosio na bi baleosio, lo ke kobe si na pekoni nzara asara lo. 3Zabolo aga nduru na tere ti lo si atene na lo: “Tongana mo yeke Molenge ti Nzapa, mo mu yanga na atêne so titene aga kobe!” 4Jésus akiri tënë na lo: “Mbeti ti Nzapa atene: ‘Fade zo ayeke ngba na fini gi na lege ti kobe oko pepe, me na lege ti tënë so kue asigigi na yanga ti Nzapa.’ ” 5Na pekoni, Zabolo ague na lo na Jérusalem, gbata so ayeke nde si ayeke nzoni kue; lo zia lo na li ti kota da ti Nzapa 6si lo tene na lo: “Tongana mo yeke Molenge ti Nzapa, mo londo na li ti da so, mo ti na sese, ngbanga ti so Mbeti ti Nzapa atene: ‘Fade Nzapa ayeke mu yanga na a-ange ti lo ndali ti mo; ala yeke yo mo na maboko ti ala si mo pika gere ti mo na mbeni têne pepe.’ ” 7Jésus akiri tënë na lo: “Mbeti ti Nzapa atene nga, atene: ‘Mo tara be ti Kota Gbia, Nzapa ti mo pepe.’ ” 8Zabolo akiri ague na lo na li ti mbeni kota hoto, lo fa na lo akodro kue ti dunia na apendere ye ti ya ni 9si lo tene na lo: “Tongana mo kuku na gbe ti mbi si mo voro mbi, fade mbi yeke mu aye so kue na mo.” 10Jésus atene na lo: “Hon kâ, Satan! Mbeti ti Nzapa atene: ‘Mo voro Kota Gbia, Nzapa ti mo si mo sara kua gi na lo oko!’ ” 11Tongaso Zabolo azia Jésus si a-ange aga na tere ti lo, asara na lo. 12So Jésus ama atene, a gbu Jean si a zia lo na da ti kanga awe, lo gboto tere ti lo si lo gue na Galile. 13Lo zia gbata ti Nazaret si lo gue lo duti na gbata ti Kapernaum, so ayeke na tere ti kota ngu ti Galile, na sese ti Zabulon na ti Neftali. 14Lo sara tongaso titene tënë ti wayanga-Nzapa Ésaïe so aga taa-tënë: 15“Sese ti Zabulon na ti Neftali, so ayeke na lege ti guengo na kota ngu-ingo, na mbage ti ngu ti Jourdain laa ayeke Galile ti amara nde! 16Azo so aduti na ya ti vukongo ndo abaa kota lumiere! Ndo ahan na ndö ti azo so aduti ando na ya ti vukongo ndo, na kodro ti akuâ.” 17Gi na ndembe ni so, Jésus ato nda ti fa tënë, lo tene: “Ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala, ngbanga ti so Kodro-gbia ti yayu aga nduru awe!” 18So Jésus ayeke tambula na yanga ti kota ngu ti Galile, lo baa a-ita use so ayeke azo ti gingo susu: Simon so mbeni iri ti lo ayeke Pierre, lo na ita ti lo André; ala yeke bi gbanda ti ala na ya ti kota ngu ni ti gi na asusu. 19Jésus atene na ala: “Ala ga na peko ti mbi, fade mbi yeke sara si ala ga azo ti gingo azo.” 20Gi hio tongaso, ala zia agbanda ti ala si ala mu peko ti lo. 21Jésus ahon gi kete, lo baa ambeni ita use: Jacques na ita ti lo Jean, amolenge ti Zebede; ala na babâ ti ala ayeke na ya ti ngo si ala yeke leke agbanda ti ala. Jésus airi ala. 22Gi hio tongaso, ala zia ngo ti ala na babâ ti ala kue si ala mu peko ti Jésus. 23Jésus atambula na ya ti Galile kue; lo fa ye na azo na ya ti ada ti sambelango Nzapa ti kodro ni, lo fa Nzoni Tënë ti Kodro-gbia ti yayu, lo kai akobela kue na tere ti azo, lo sara si azo so mbage ti tere ti ala abuba, aga nzoni. 24Sango ti Jésus amu ya ti sese ti Sirii kue. Nilaa azo aga na lo azo so tere ti ala aso, ala so ayeke na akobela nde nde si ala yeke na siriri pepe: ala so ayeke na asioni yingo, ala so ayeke na kobela ti makako nga na ala so mbage ti tere ti ala abuba. Jésus akai kobela na tere ti ala kue. 25Gba ti azo amu peko ti Jésus; ambeni alondo na Galile, ambeni alondo na ya ti Agbata-Baleoko, ambeni alondo na Jérusalem, na Judée nga na kodro so ayeke na mbage ti ngu ti Jourdain si aga.
Copyright
Learn More


text:
1Tongaso, ye so azuife ahon azo ti amara nde na ni ayeke nyen? Ye ti nzoni so zo ayeke wara na lege ti fango ganza ayeke nyen? 2Biani, ye ti nzoni ni ayeke kota na ya ti aye mingi. Kozo ye ni ayeke so Nzapa azia atënë ti lo na maboko ti azuife. 3Nyen? So ambeni zuife ake ti bata tënë ti yanga ti lo so, so laa akanga lege na Nzapa ti bata tënë ti yanga ti lo? 4Oko pepe! Alingbi azo ahinga atene, Nzapa ayeke sara ye na lege ti taa-tënë, me azo kue ayeke azo ti mvene. Nilaa Mbeti ti Nzapa atene: “Fade azo ayeke hinga atene, mo yeke mbirimbiri na lege ti tënë ti yanga ti mo si na ndembe so azo aye ti fâ ngbanga ti mo, mo sigigi na ya ti tënë ni.” 5Me so sarango ye ti kirikiri ti e asara si mbirimbiri ti Nzapa asigigi na le ti azo kue so, mbeni tënë ti tenengo ni ayeke daa? Nzapa ayeke kirikiri, ngbanga ti so lo yeke pika e na ngonzo ti lo? (Mbi tene tënë so tongana ti so azo ayeke tene.) 6Oko pepe! Tongana ye ni ayeke tongaso, fade Nzapa ayeke fâ ngbanga ti azo tongana nyen? 7Me tongana mvene ti mbi ayeke sara titene taa-tënë ti Nzapa asigigi polele si azo ayeke gonda lo, ndali ti nyen si a fâ ngbanga na li ti mbi tongana zo ti siokpari so? 8Ngbanga ti nyen si e lingbi ti tene pepe, e tene: “E sara ye ti sioni si nzoni ye asigigi daa”? Biani, ambeni zo ni ayeke zonga mbi si ala yeke du mvene na li ti mbi atene, mbi laa mbi tene tënë so. Ti azo ni so, ala lingbi titene Nzapa afâ ngbanga na li ti ala! 9Nyen? E azuife, e hon tanga ti azo kue? Oko pepe! Mbi fa tënë so kozoni awe, mbi tene: azuife na azo ti amara nde kue ayeke na gbe ti komandema ti siokpari. 10Mbeti ti Nzapa atene: “Zo ti mbirimbiri ayeke daa pepe, ataa oko ayeke daa pepe. 11Zo ti hingango ndo ayeke daa pepe, zo ti gingo lege ti Nzapa ayeke daa pepe. 12Azo kue azia nzoni lege awe, ala kue abuba awe. Zo ti sarango nzoni ayeke daa pepe, ataa oko ayeke daa pepe. 13Tënë ti yanga ti ala ayeke fâ zo fango, menga ti ala ayeke ti handango na zo, tënë ti yanga ti ala ayeke sara sioni tongana ngu ti yanga ti ngbo. 14Atënë ti yanga ti ala asi singo na tënë ti dengo ba nga na tënë ti songo be. 15Gere ti ala ayapu ti gue ti tuku mene, 16ndo so kue ala hon daa, ala yeke buba ye si ala yeke zia azo na ya ti vundu, 17ala hinga lege ti dutingo na siriri pepe. 18Ala yeke kpe mbeto ti Nzapa oko pepe. 19E hinga so atënë ti Ndia kue abaa azo so ayeke na gbe ti Ndia. Tongaso si zo oko awara tënë ti kiringo na ni pepe si na le ti Nzapa, ngbanga ayeke na li ti azo ti dunia kue. 20Ndani laa, tongana zo asara ye kue alingbi na Ndia, so laa ayeke sara si lo ga mbirimbiri na le ti Nzapa pepe. Andaa Ndia ayeke mu gi lege na zo ti hinga so lo sara siokpari awe. 21Me fadeso, Nzapa afa so, zo yeke ga mbirimbiri na lege ti Ndia pepe. Ndia ti Moïse na ambeti ti awayanga-Nzapa afa tënë ni awe. 22Nzapa asara si azo aga mbirimbiri na le ti lo na lege so ala ma na be na Jésus Christ. Lo sara ni ndali ti azo so kue ama na be na Christ, ngbanga ti so kangbi ayeke na popo ti ala pepe: 23azo kue asara siokpari awe, ala lingbi ti baa gonda ti Nzapa pepe. 24Me na lege ti nzoni be ti Nzapa, lo sara si azo aga mbirimbiri gi senge senge na lege ti Jésus Christ so azi ala na ya ti siokpari. 25Nzapa amu Jésus Christ na sandaga si na lege ti mene ti lo, Christ azi siokpari ti azo so ama na be. Nzapa asara so ti fa atene, lo yeke mbirimbiri: asiokpari so azo asara ando, lo fâ ngbanga na li ti ala ndali ni pepe 26na ngoi so lo kanga be ti lo ti ku ala. Ti fadeso, lo fa so lo yeke mbirimbiri si lo ye titene azo so ama na be na Jésus aga mbirimbiri na le ti lo. 27Ye titene zo agonda tere ti lo ngbanga ni ayeke daa? Oko pepe! Lo yeke gonda tere ti lo ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so lo sara ye alingbi na Ndia? Oko pepe! Me ngbanga ti so lo ma na be. 28Biani, e lingbi ti tene tongaso: zo ayeke ga mbirimbiri na le ti Nzapa na lege ti mabe, me ndali ti sarango ye ti lo na lege ti Ndia pepe. 29Wala Nzapa ayeke gi Nzapa ti azuife awe? Lo yeke nga Nzapa ti azo ti mara nde pepe? Biani, lo yeke nga Nzapa ti azo ti amara nde, 30ngbanga ti so Nzapa ayeke gi oko. Lo yeke sara titene azuife na azo ti amara nde kue aga mbirimbiri na le ti lo na lege ti mabe. 31Tongaso, na lege ti mabe, e yeke baa Ndia tongana senge ye? Oko pepe! Me e mu nengo na Ndia.
Copyright
Learn More


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Nzapa ayeke tongana nyen?
Nzapa ayeke yingo, so ti tene zo alingbi ti bâ lo ape. Lo sara ayayu, sese nga na aye kue so ayeke na fini. A leke lo lekengo ape, lo yeke gi dä lakue (Psaume 90:2). Nzapa aye si azo agi lo nga ala hinga tâ tënë na ndo ti lo.—Diko Kusala 17:24-27.
Nzapa ayeke na iri, na e lingbi ti hinga ni. E lingbi nga ti hinga ambeni sarango ye ti tere ti lo gi na bango aye so lo leke (aRomain 1:20). Me ti hinga lo Nzapa ni nzoni, a lingbi e diko Bible, so ayeke tënë ti yanga ti lo. Na yâ ni, a fa na e so Nzapa ayeke sara ye na ndoye.—Diko Psaume 103:7-10.
Aye ti sioni so azo ayeke sara, Nzapa abâ ni tongana nyen?
Jéhovah, lo so asara azo, ake sarango ye ti sioni. Lo leke azo na image ti lo (Deutéronome 25:16). Ni la si mingi ti e aye nga sarango ye ti sioni ape. Nzapa la ayeke na peko ti aye ti sioni so e yeke bâ so ape. Lo mû na azo lani liberté ti soro ye so ala wani aye. Mawa ni ayeke so, mingi ti azo asara kua nzoni na liberté ni so ape nga ala yeke sara gi aye ti sioni. Ala zia vundu na bê ti Nzapa.—Diko Genèse 6:5, 6; Deutéronome 32:4, 5.
Jéhovah aye sarango ye ti mbilimbili, ni la lo yeke kanga ande gi lê na ndo ti asioni sarango ye ngbii ape (Psaume 37:28, 29). Bible atene Nzapa aga nduru awe ti futi asioni sarango ye kue.—Diko 2 Pierre 3:7-9, 13.
Bible atene so Nzapa aga nduru ti sara si azo kue aduti nzoni


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Mo yeke sara tongana nyen ti duti nzoni babâ wala nzoni mama?
Na yâ ti sewa, tongana babâ na mama ni aye tere nga ala ne mba, a yeke sara nzoni mingi na molenge so ayeke kono na yâ ni (aColossien 3:14, 19). Anzoni babâ na mama ayeke ye amolenge ti ala nga ayeke gonda ala, tongana ti so Jéhovah Nzapa agonda lani Molenge ti lo.—Diko Matthieu 3:17.
Babâ ti e ti yayu ayeke dengi mê ti mä awakua ti lo, nga lo yeke gi ti hinga aye so agbu bê ti ala. A yeke nzoni ababâ na amama kue amû tapande ti lo so, ala dengi mê ti mä aye so amolenge ti ala ayeke tene na ala (Jacques 1:19). A lingbi ala gi ti hinga aye so agbu bê ti amolenge ti ala nga na vundu ti bê ti ala.—Diko Nombre 11:11, 15.
Tongana nyen la mo lingbi ti leke amolenge ti mo ndali ti gigi ti kekereke?
So mo yeke babâ wala mama, mo yeke na droit ti lu andia na yâ ti sewa ti mo (aÉphésien 6:1). Mû tapande ti Nzapa. Lo yeke fa ndoye na mbage ti amolenge ti lo na fango na ala polele andia ti lo nga na ye so ayeke si tongana ala kpe andia ni ape (Genèse 3:3). Me ahon ti gbu azo na ngangu ti mä yanga, lo yeke fa na ala aye ti nzoni so ala yeke wara tongana ala sara ye so ayeke na lege ni.—Diko Ésaïe 48:18, 19.
Sara kue ti mû maboko na amolenge ti mo ti ye Nzapa. Tongana mo sara tongaso, ala yeke sara ye na ndara même na ngoi so mo yeke na tere ti ala ape. Legeoko tongana ti so Nzapa ayeke fa ye na e na lege ti tapande ti lo, fa na amolenge ti mo ti ye Nzapa na lege ti tapande ti mo.—Diko Deutéronome 6:5-7; aÉphésien 4:32; 5:1.
TI HINGA AMBENI TËNË
Sewa ti mo alingbi ti duti na ngia tongana nyen?
Jéhovah, Nzapa so ayeke na ngia, aye si asewa aduti na ngia. Bâ anzoni wango so Bible amû na akoli, awali, ababâ na amama nga na amolenge.
Changement so abébé ayeke ga na ni na yâ ti mariage
Dungo mbeni bébé alingbi ti kpengba songo ti mo na koli wala na wali ti mo?


text:
CHAPITRE 34
Jésus asoro abazengele bale-oko na use
ABAZENGELE BALE-OKO NA USE
A sara fadeso ngu oko na ndambo tongaso awe la si Jean Baptiste afa Jésus na azo tongana Kete taba ti Nzapa. Tongana Jésus akomanse lani kua ti fango tënë, ambeni koli ayeda na bê ti ala kue ti ga adisciple ti lo. A yeke azo tongana André, Simon Pierre, Jean, peut-être Jacques (ita ti Jean), Philippe nga na Barthélemy (so a iri nga lo Nathanaël). Tongana ngoi ayeke hon, ambeni zo nga nde amû peko ti Jésus.—Jean 1:45-47.
Fadeso, Jésus aye ti soro abazengele ti lo. A yeke azo so ayeke duti ande nduru na lo mingi, nga so ayeke wara ande mbeni fango ye so ayeke nde mingi. Me kozo ti tene lo soro ala, Jésus ague na ndo ti mbeni hoto, peut-être so ayo mingi ape na Kota ngu ti Galilée, nduru na Capernaüm. Kâ, lo sambela na bï ni kue, ti hunda ndara ti Nzapa nga na tufa ti lo. Na ndade ni, lo iri adisciple ti lo na lo soro bale-oko na use na popo ti ala ti ga abazengele ti lo.
Jésus asoro ala omene so a fa fade iri ti ala na nduzu ge so, nga lo soro Matthieu, koli so lo iri lani lo na place ti rongo nginza ti impôt. Tanga ti ala oku so lo soro ala ayeke: Judas (so a iri nga lo Thaddée nga so ayeke “molenge ti Jacques”), Simon so ayeke zo ti Canaan, Thomas, Jacques molenge ti Alphée nga na Judas Iscariote.—Matthieu 10:2-4; Luc 6:16.
Fadeso, ala bale-oko na use so ayeke gue na ando kue so Jésus ague dä, na Jésus ahinga ala kue nzoni mingi. Mingi na popo ti ala ayeke afami ti lo. Jacques na ita ti lo Jean ayeke atâ fami ti Jésus. Nga tongana ti so ambeni zo apensé, si tongana Alphée ayeke ita ti Joseph, babâ so abata lani Jésus, tongaso Jacques, so ayeke molenge ti Alphée, ayeke nga mbeni fami ti Jésus.
Me Jésus abata iri ti abazengele ti lo so kue. Ka mo, mo lingbi bata iri ti ala na li? Mbeni ye so apeut ti aidé mo, a yeke ti hinga so aSimon ayeke use, aJacques ayeke use nga aJudas ayeke use. Simon (wala Pierre) ayeke ita ti André, nga Jacques (molenge ti Zébédée) ayeke ita ti Jean. Bâ ye so apeut ti aidé mo ti bata iri ti abazengele miombe la. Atanga ni osio ayeke Matthieu, so ayeke zo ti rongo nginza ti impôt, Thomas zo so mbeni lâ lo yeke dë kite ande na ndo ti Jésus, Nathanaël, lo so Jésus awara lani lo na gbe ti mbeni keke, nga Philippe so ayeke kamarade ti Nathanaël.
Bale-oko na oko na popo ti abazengele ni alondo na Galilée, kodro so Jésus akono dä. Nathanaël ayeke zo ti Cana. Philippe, Pierre na André ayeke azo ti Bethsaïda. Jésus awara lani Pierre na André na ngoi so ala sara kodro na Capernaüm, ndo so amanke Matthieu alango dä. Jacques na Jean kue adoit ti lango na kodro ni so wala nduru na Capernaüm ni, na ala yeke sara kua ti gingo susu na ndo ni so. Judas Iscariote, so na pekoni a yeke kä ande Jésus, adoit ti duti oko bazengele so ayeke zo ti Judée.


text:
1Mbeni kota ye ti kpene asigigi na le ti nduzu: mbeni wali ayu lâ na tere ti lo tongana bongo, nze ayeke na gbe ti gere ti lo si lo yu na li ti lo mbeni kpoto ti gbia so a leke ni na atongoro baleoko na use. 2Wali ni ayeke na ngo, lo ga nduru ti du molenge awe si lo yeke toto, lo yeke baa pasi na songo ya ti dungo ni. 3Mbeni ye ti kpene nde akiri asigigi na le ti nduzu: mbeni sioni nyama so akpa ngunde, tere ti lo abe tongana wâ, li ti lo ayeke mbarambara, lo yeke na adidi baleoko si lo yu akpoto ti gbia na ali ti lo oko oko kue. 4Atongoro kue ti le ti nduzu, damba ti nyama ni apika tongoro oko na popo ti atongoro ota abi na ndö ti sese. Sioni nyama ni ague aluti na dawa ti wali so aga nduru ti du molenge so, ti ku ti te molenge ni na sigingo ti lo. 5Wali ni adu molenge-koli; molenge-koli so laa ayeke fa lege na amara kue na komandema ti ngangu. A mu molenge so wali ni adu so, a gue na lo na tere ti Nzapa, na tere ti mbata ti lo ti gbia. 6Tongaso, wali ni akpe ague na benyama. Nzapa aleke mbeni ndo kâ ndali ti lo titene a mu na lo kobe na ya ti alango saki oko na ngbangbo use na baleomene. 7Na yayu kâ, mbeni kota bira alondo. Michel na a-ange ti lo atiri na sioni nyama ni. Sioni nyama ni nga amu a-ange ti lo na tere ti lo ti tiri na bira ni. 8Me sioni nyama ni ahon ndö ti Michel na a-ange ti lo pepe. Tongaso, lege titene ala kiri angba na yayu ayeke daa pepe. 9A bi sioni nyama ni na gigi. Lo yeke ngbene ngbo so azo airi lo atene, Zabolo wala Satan, wala zo ti handango azo ti dunia kue. A bi lo na ndö ti sese, lo na a-ange ti lo. 10Na pekoni, mbi ma mbeni kota go so alondo na yayu, atene: “Fadeso ngoi titene Nzapa asoo e asi awe! Fadeso lo fa ngangu ti lo ti gbia awe! Fadeso Mesii ti lo afa so lo yeke na komandema awe! Zo ti bingo tënë na li ti a-ita ti e, lo so lo yeke luti na le ti Nzapa ti bi tënë na li ti ala bi na lâ so, a mu lo na yayu, a bi lo na gigi awe. 11A-ita ti e ni ahon ndö ti lo na lege ti mene ti Molenge ti Taba nga na lege ti taa-tënë so ala fa ni. Ala baa fini ti ala tongana senge ye si ala yeda ti ka tere ti ala na kuâ. 12Ndani laa, ala, yayu na ala so ayeke duti na yayu, ala duti na ngia! Mawa na ala, sese na kota ngu-ingo, ngbanga ti so Zabolo azu na ala kâ awe! Ngonzo agbu lo ngangu, ngbanga ti so ngoi ti lo angba mingi pepe.” 13So sioni nyama ni abaa so a bi lo na ndö ti sese awe, lo to nda ti tumba peko ti wali so adu molenge-koli so. 14Me a mu akpangi use ti kota ngoalo na wali ni titene lo huru na ni, lo gue na benyama. Lo gue na ndo so a leke ndali ti lo titene lo duti yongoro na tere ti sioni nyama ni. Kâ, a yeke mu kobe na wali ni na ya ti ngu ota na ndambo. 15Ngbo ni ade ngu na yanga ti lo na peko ti wali ni si aga tongana kota bale titene amu wali ni ahon na lo. 16Me sese amu maboko na wali ni: sese azi yanga ti lo si amene bale so sioni nyama ni ade ni so. 17Ngonzo ti wâ agbu sioni nyama ni na tere ti wali ni si lo gue ti tiri na tanga ti ahale ti wali ni, ala so asara ye alingbi na andia ti Nzapa si ala bata taa-tënë so Jésus afa. 18Na pekoni, sioni nyama ni ague aluti na ndö ti mbutu ti yanga ti kota ngu-ingo.
Copyright
Learn More


text:
1Na ya ti kota da ti Nzapa, Jésus abaa ndo na tere ti lo si lo baa ambeni zo ti mosoro so ayeke bi nginza na ya ti sanduku ti nginza. 2Lo baa nga mbeni wali-mua so ayeke wayere mingi, lo bi akete kete le ti nginza use na ya ni. 3Tongaso Jésus atene: “Mbi tene na ala taa-tënë: wali-mua so ayeke wayere so abi ti lo nginza ni ahon tanga ti azo kue. 4Biani, tanga ti azo ni abi ti ala nginza so ala yeke na ye ti sarango na ni pepe; me ti lo, na ya ti yere ti lo, lo bi nginza so kue angba na lo ti te na kobe.” 5Ambeni zo ayeke tene tënë ti kota da ti Nzapa si ala yeke gonda pendere ti atêne na anzoni ye so azo amu na Nzapa si a leke na da ni. 6Jésus atene: “Ye so ala yeke baa so, ambeni lango ayeke ga so fade têne oko ayeke ngba na ndö ti mba ti lo pepe; ye so kue ayeke tuku na sese.” 7Ala hunda lo, atene: “Wafango-ye, ye ni ayeke si ande lawa? Nyen laa ayeke fa lango so aye so ayeke si na ni?” 8Jésus akiri tënë, atene: “Ala sara hange si mbeni zo ahanda ala pepe! Biani, fade azo mingi ayeke ga na iri ti mbi si zo oko oko ayeke tene: ‘Mbi laa mbi yeke Mesii!’ Azo ni ayeke tene nga, atene: ‘Ngoi ni alingbi awe!’ Ala azo ti mbi, ala mu peko ti azo ni so pepe! 9Tongana ala ma tënë ti bira na tënë ti wusuwusu, ala sara mbeto pepe! Biani, alingbi aye so asi, me so laa ayeke hunzingo ti aye kue pepe.” 10Na pekoni, Jésus atene na ala: “Fade mbeni mara ayeke londo ti tiri na mbeni mara, mbeni kodro-gbia ayeke londo ti tiri na mbeni kodro-gbia; 11sese ayeke yingi ngangu si kobela ti bubango kodro nga na kota nzara ayeke sara azo na ando nde nde; ambeni ye ti ziango mbeto na be ti zo na aye ti kpene ayeke sigigi na le ti nduzu. 12Me kozoni si aye so kue asi, fade azo ayeke gbu ala ti sara ngangu na ala, azo ayeke gue na ala na ya ti ada ti sambelango Nzapa, azo ayeke bi ala na da ti kanga; azo ayeke gue na ala na gbe ti agbia nga na gbe ti agovoronere ndali ti iri ti mbi. 13Tongaso si fade ala yeke wara lege ti tene tënë ti mbi na le ti azo kue. 14Ala leke na be ti ala biani ti gi be ti ala kozoni pepe ndali ti tënë so ala yeke tene ti gbu koko ti ala. 15Biani, fade mbi wani, mbi yeke mu na ala tënë ti tenengo ni na ndara so awato ti ala alingbi pepe ti dekite na ni wala ti ke ni. 16Ababâ ti ala, amama ti ala, a-ita ti ala, asongo ti ala na amba ti ala so ala na ala aye tere ayeke ka ala; a yeke fâ ambeni zo mingi na popo ti ala. 17Azo kue ayeke ke ala ndali ti iri ti mbi. 18Me fade mbeni kua ti li ti ala oko ayeke girisa pepe. 19Ala gbu ngangu si fade ala soo kuâ!” 20“Tongana ala baa ande aturugu angoro Jérusalem kue, ayeke nzoni ala hinga atene, a ga nduru ti buba gbata ni awe. 21Tongaso, azo so ayeke na sese ti Judée, alingbi ala kpe ague na li ti ahoto; azo so ayeke na Jérusalem, alingbi ala sigigi na ya ni; azo so ayeke na yaka, alingbi ala kiri na ya ti gbata ni pepe. 22Biani, alango ni so ayeke duti alango so Nzapa ayeke kiri na azo peko ti aye ti sioni so kue ala sara si ye so kue Mbeti ti Nzapa atene tënë ni ayeke si alingbi na ni! 23Ye ni ayeke duti ande ye ti mawa na awali so ayeke na ngo na ala so angba ti mu me na amolenge na ya ti alango ni so! Biani, fade azo ti sese ayeke baa pasi ahon ndoni si ngonzo ti Nzapa ayeke londo na tere ti ala! 24Fade a yeke fâ azo ni na yongoro zeme, a yeke gbu ala ti gue na ala na ya ti akodro kue. Amara kue ayeke buba gbata ti Jérusalem kue ngbii ngoi ti ala ahunzi si.” 25“Fade ambeni ye ti kpene ayeke sigigi na le ti lâ, na le ti nze, na le ti atongoro. Na ndö ti sese, fade be ti azo kue ayeke gi na nduzu, ala yeke duti gi na mbeto ndali ti toto ti kota ngu-ingo na amapo ni. 26Na mbage, fade azo ayeke kui na mbeto ndali ti aye ti pasi so ayeke si na ndö ti dunia so, ngbanga ti so fade angangu so ayeke le ti nduzu ayeke yingi. 27Tongaso azo ayeke baa Molenge ti Zo so ayeke ga na ya ti mbinda na ngangu ti lo kue, na gonda ti lo kue. 28Tongana aye ni so ato nda ti singo ni, ala gbu ngangu, ala mu li ti ala na nduzu, ngbanga ti so Nzapa aga nduru ti zi ala na ya ti pasi awe!” 29Na pekoni, Jésus atene na ala mbeni toli, lo tene: “Ala baa keke ti fige na ambeni keke kue! 30Gi so afini kugbe ayeke sigigi daa, ala hinga atene, ngoi ti lungo ale ti kobe aga nduru awe. 31Legeoko nga, tongana ala baa aye so asi, ayeke nzoni ala hinga atene, kodro-gbia ti Nzapa aga nduru awe. 32Mbi tene na ala taa-tënë: fade azo ti fadeso ayeke kui kue pepe kozoni si aye so kue asi. 33Fade yayu na sese ayeke hon, me atënë ti mbi ayeke hon oko pepe.” 34“Ala sara hange! Ala zia be ti ala kue na nyongo samba ahon ndoni na tengo kobe ahon ndoni pepe, ala gi be ti ala na ndö ti gigi ti ala pepe. Tongana ala sara hange pepe, lango ni so ayeke wara ala 35tongana ti so gbanda ayeke gbu nyama. Biani, lango ni so ayeke si ti wara azo ti sese kue tongana ti so gbanda ayeke gbu nyama. 36Tongaso ala lango pepe! Ala ngba ti sambela lakue si ala wara ngangu ti sigigi na ya ti aye so ayeke si ande so si ala wara lege ti luti na nduzu na dawa ti Molenge ti Zo.” 37Na kota lâ, Jésus ayeke fa ye na azo na ya ti kota da ti Nzapa; me na lakui, lo yeke gue ti lango na ndö ti hoto so a iri ni hoto ti a-olive. 38Na kota ndaperere, azo ti gbata ni kue ayeke ga na tere ti lo na ya ti kota da ti Nzapa ti ma lo.
Copyright
Learn More


text:
E lingbi ti ngbâ ti duti nzoni-kue
“Ala sukula maboko ti ala, . . . na ala sukula bê ti ala.”
1. Nyen la azo mingi abâ so ayeke na lege ni?
E YEKE laso na yâ ti mbeni dunia so ayeke sioni mingi. Na yâ ti akodoro mingi, azo abâ bungbingo koli na koli wala wali na wali tongana mbeni ye so ayeke na lege ni nga ala bâ so a yeke na lege ni ti tene koli na wali abungbi sân ti sara mariage. A yeke sara nzoni tënë ti aye so na yâ ti afilm, abuku, nga na yâ ti abia (Ps. 12:9). Ndali ti so sarango lango-sioni amû ndo, mo lingbi ti hunda tere ti mo, mo tene: “E lingbi biani ti ngbâ ti duti nzoni-kue?” E hinga biani so kiringo tënë ni ayeke EN. Tongana Jéhovah amû maboko na e, e so e yeke atâ Chrétien, e lingbi ti ngbâ ti duti nzoni-kue.—Diko 1 aThessalonicien 4:3-5.
2, 3. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e ke asioni nzara ti bê? (b) Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?
2 Kozoni kue, a lingbi e hinga so ti duti nzoni-kue a lingbi e ke asioni nzara ti bê. Legeoko tongana mbeni kobe so a zia na yanga ti yango alingbi ti handa mbeni susu, tongana e ke hio pëpe asioni pensé nga na asioni nzara ti bungbingo koli na wali, yeke yeke a lingbi ti maï na yâ ti bê ti e nzara ti sara aye ti sioni. E lingbi ti bâ ni tongana aye so ayeke nzoni nga alingbi ti gue na e ti sara sioni. A si na mbeni ngoi, nzara ti sarango siokpari alingbi ti za wâ ngangu na yâ ti bê ti e, a sara si sioni nzara ti bê ni amû ngo. Ge, même mbeni wakua ti Jéhovah alingbi ti sara ye so lo sara nzara ni so tongana lege azi na lo. Biani, ‘nzara ti bê ayeke dü siokpari’.—Diko Jacques 1:14, 15.
3 A yeke na lege ni ti tene e gbu li ti e na ndo ti lege so mbeni nzerengo tere teti kete ngoi alingbi ti gue na e ti sara mbeni kota siokpari. Me, bê ti e adë mingi ti hinga so tongana e zia lege pëpe na asioni nzara ti bê ti maï na yâ ti bê ti e, e yeke sara lango-sioni pëpe nga e yeke bâ apasi ti peko ni ape (aGal. 5:16). Zia e bâ aye ota so alingbi ti mû maboko na e ti hon ndo ti asioni nzara ti bê: songo ti e na Jéhovah, awango ti Bible nga na mungo maboko ti aita so akpengba na lege yingo.
“ALA GA NDURU NA NZAPA”
4. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene e ga nduru na Jéhovah?
4 Bible amû wango na azo so aye ti “ga nduru na Nzapa”, a tene: “Ala sukula maboko ti ala, . . . na ala sukula bê ti ala.” (Jacq. 4:8). Tongana e bâ songo ti e na Jéhovah na nene ni, e yeke sara kue ti tene asarango ye ti e nga na aye so e yeke pensé na ndo ni anzere na lo. E yeke fa so e ye ti duti na ‘bê so ayeke na sioni kete pëpe’ tongana e yeke pensé gi na ndo ti ye so ayeke nzoni-kue, ye so ayeke nzoni mingi, nga na “ye so a lingbi ti gonda ni”. (Ps. 24:3, 4; 51:8; aPhil. 4:8). Biani, Jéhovah ahinga so e yeke na siokpari na tere ti e. Lo hinga so e lingbi ti pensé na ndo ti aye so ayeke sioni. Me, e hinga so tongana e komanse ti pensé na ndo ti aye ti sioni na e sara kue ti zia lege ni ape, vundu ayeke sara lo (Gen. 6:5, 6). Tongana e gbu li ti e na ndo ti ye so, a yeke sara si e sara kue ti ngbâ ti pensé gi na ndo ti aye so ayeke nzoni-kue.
5, 6. Tongana nyen la sambela alingbi ti mû maboko na e ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti e?
5 Mbeni kota ye so e lingbi ti sara ti fa so e zia bê ti e kue na Jéhovah ayeke ti sambela lo ti zi asioni nzara so ayeke na yâ ti bê ti e. Tongana e ga nduru na Jéhovah na yâ ti sambela, lo kue lo yeke ga nduru na e. Na nzoni bê, lo yeke mû na e yingo vulu ti lo ti mû maboko na e ti ngbâ ti hon ndo ti asioni pensé tongaso si e ngbâ nzoni-kue. Tongaso, zia e fa na Jéhovah na yâ ti sambela so e ye ti gbu li ti e na ndo ti aye so amû ngia na bê ti lo (Ps. 19:15). E yeke sara tere ti e kete ti hunda na Jéhovah ti gi ti hinga ye so ayeke na yâ ti bê ti e ti bâ wala e yeke na mbeni “sioye”, wala mbeni sioni nzara na yâ ti bê ti e so alingbi ti gue na e ti sara siokpari? (Ps. 139:23, 24). E yeke sambela Jéhovah lakue ti mû maboko na e ti ngbâ be-ta-zo na lo na ngoi so e yeke na yâ ti akpale?—Mat. 6:13.
6 Ndo so e kono dä wala aye so e sara ândö alingbi ti dü na yâ ti bê ti e nzara ti aye so Jéhovah ake. Me atâa so kue, lo lingbi ti mû maboko na e ti changé aye so ayeke nzoni e changé ni tongaso si e ngbâ ti voro lo na lege so lo yeda na ni. Gbia David ahinga ni. Na peko ti so David asara lango-sioni na Bath-Shéba, lo voro yanga na Jéhovah, lo tene: “Mo créé bê so avuru na yâ mbi; Mo kiri Mo sara yingo na yâ mbi so aduti kpô.” (Ps. 51:12, 14). Nzara ti sarango siokpari alingbi ti gbu e ngangu, me Jéhovah alingbi ti zia na yâ ti bê ti e nzara ti sarango ye so ayeke nzoni nga nzara ti mango yanga ti lo. Même tongana asioni nzara alï yâ ti bê ti e ngangu nga agi ti hon ndo ti aye ti nzoni so e yeke pensé na ndo ni, Jéhovah alingbi ti fa lege na e tongaso si e sara ye alingbi na acommandement ti lo nga e sö benda. Lo lingbi ti kanga lege na ye ti sioni ti hon ndo ti e.—Ps. 119:133.
“ALA GA AZO SO AYEKE SARA YE ALINGBI NA TËNË NI”
7. Tongana nyen la Bible alingbi ti mû maboko na e ti kpe asioni pensé?
7 Jéhovah alingbi ti sara kua na Bible ti kiri tënë na asambela so e tene na lo ti mû maboko na e. Ndara so ayeke na yâ ti Bible ayeke ‘kozoni kue, nzoni-kue’. (Jacq. 3:17). Tongana e diko Bible lâ na lâ nga e gbu li ti e na ndo ti aye so e yeke diko alingbi ti mû maboko na e ti pensé gi na ndo ti aye so ayeke nzoni (Ps. 19:8, 11; 119:9, 12). Na ndo ni, na yâ ti Bible e yeke wara atapande nga na awango so alingbi ti mû maboko na e ti kpe asioni pensé nga na asioni nzara ti bê.
8, 9. (a) Nyen la asara si mbeni maseka-koli abungbi na mbeni wali ndumba lani? (b) Aye wa la tapande so ayeke na aProverbe chapitre 7 amû maboko na e ti ke ni?
8 Mbeti ti aProverbe 5:8 atene: “Zia lege ti mo akangbi yongoro na [wali ndumba], na mo gue nduru na yanga ti da ti lo pëpe.” Na aProverbe chapitre 7, a fa kpale so alingbi ti si tongana e sara sanka ti wango so. Na yâ ni a sara tënë ti mbeni maseka-koli so ahon na tere ti da ti mbeni wali ndumba. Ndo aga nduru ti vuko awe. Tongana lo si na sangbi-lege, wali ni aga na mbage ti lo, lo yü peut-être mbeni bongo so azia tere ti lo na gigi. Lo gbu maseka-koli ni, lo su yanga ti lo. Anzerengo tënë so lo tene na maseka-koli ni ti handa na lo awoko lo asara si lo tï na yâ ti handa ti wali ni. Ala sara lango-sioni. Biani, maseka-koli ni aleke lani pëpe na bê ti lo ti sara lango-sioni. Lo hinga ndo ape nga lo sara ye na ndara ape. Atâa so kue, lo yeke wara aye ti sioni so aga na peko ti sarango ye ti lo so. Lo hinga fade ka lo si nduru na wali so ape!—aProv. 7:6-27.
9 Legeoko tongana ti maseka-koli so, e nga kue e lingbi ti mû adesizion so ayeke na lege ni ape ndali ti so e hinga akpale so ayeke ga na peko ni ape. Na tapande, na bï, ambeni chaîne ti télé ayeke fa asioni film. Tongaso, a yeke sioni ti tene e ngbâ ti changé achaîne gi ti bâ ye so a yeke fa na télé. A yeke nga sioni ti gue na ndo ti asite ti Internet so e hinga ni ape wala ti gue na ndo ti asite so azo ayeke gue ka na ndo ni ti sara lisoro na azo wala asite so afa asioni ngia na so afa porno dä. Aye so e yeke bâ alingbi ti zingo asioni nzara na yâ ti bê ti e na ye so alingbi ti sara si e ke yanga ti Jéhovah.
10. Ngbanga ti nyen a yeke sioni ti tene e zia nzara ti e na yâ ti mbeni zo? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
10 Bible ayeke mû nga maboko na e na lege so lo mû na e awango so afa na e tongana nyen ti sara ye na mbage ti awali wala akoli. (Diko 1 Timothée 5:2.) Mara ti awango tongaso amû lege na e pëpe ti zia nzara ti e na yâ ti mbeni zo. Ambeni zo alingbi ti pensé so a yeke sioni ape tongana zo adenda, wala lo sara ageste nga lo sara lê ti lo na mbeni zo so ayeke koli wala wali ti lo ape sân ti ndu lo. Me ti zia nzara ti mo na yâ ti mbeni zo wala ti zia si mbeni zo azia nzara ti lo na yâ ti mo alingbi ti zingo asioni nzara so alingbi ti gue na ala ti sara lango-sioni. Ye so asi ândö awe, na a lingbi ti si laso nga.
11. Nzoni tapande wa la Joseph azia na e?
11 Joseph ayeke mbeni nzoni tapande ndali ti e. Na ngoi so wali ti Potiphar, so ayeke wa ti Joseph, agi ti handa lo ti lango na lo, Joseph ake. Me wali ni azia lege ni ape. Lâ na lâ lo hunda na Joseph ti ngbâ na tere ti lo (Gen. 39:7, 8, 10). Mbeni wandara ti Bible atene so wali ti Potiphar apensé so tongana ala yeke gi ala use, Joseph ayeke tï lo. Joseph aleke na bê ti lo ti yeda lâ oko pëpe na aye so wali ni asara ti zia nzara ti lo na yâ ti lo, na Joseph nga azia nzara ti lo pëpe na yâ ti wali ni. Tongaso, Joseph azia lege pëpe na asioni nzara ti maï na yâ ti bê ti lo. Na ngoi so wali ni agi ti forcé Joseph ti lango na lo, lo ke na kuru go. “Joseph azia bongo ti lo na maboko ti wali ni, lo kpe, lo sigigi.”—Gen. 39:12.
12. Tongana nyen la e hinga so ye so e bâ alingbi ti handa bê ti e?
12 Bible awa nga e ti sara hange ti tene lê ti e ahanda bê ti e pëpe. Tongana lê ti e adë ape, a lingbi ti sara si e maï asioni nzara na yâ ti bê ti e. Jésus atene: “Zo kue so angbâ ti bâ mbeni wali si lo sara nzara ti wali ni so, andâ lo gi lo na wali na yâ ti bê ti lo awe.” (Mat. 5:28). Bâ ye so asi lani na Gbia David. ‘Na ndoda ti gbia, David abâ mbeni wali so ayeke sukula ngu’. (2 Sam. 11:2). Ahon ti tene David abi lê ti lo na ngonda, lo ngbâ ti bâ gi wali ni. Ye so asara si lo komanse ti sara nzara ti wali ti zo na lo sara lango-sioni na wali ni.
13. Ngbanga ti nyen a lingbi e ‘te mbele na lê ti e’? Ye so andu nyen?
13 Tongana e ye ti ke asioni pensé, a lingbi e ‘te mbele na lê ti e’ tongana ti Job so ayeke lani be-ta-zo na Jéhovah (Job 31:1, 7, 9). A lingbi e leke na bê ti e ti sara kua nzoni na lê ti e ti bâ pëpe mbeni zo na nzara ti lango na lo. Ye so andu nga bango a-image so afa bungbingo ti koli na wali na ndo ti ordinateur, na ndo ti pancarte ti publicité, na ndo ti mbeti-sango wala na mbeni ndo nde.
14. Nyen la a lingbi e sara ti ngbâ nzoni-kue?
14 Tongana mo bâ so na popo ti asioni nzara ti bê so e londo ti sara tënë na ndo ni so, ambeni ayeke na bê ti mo so a lingbi mo gi ti hon ndo ni, sara ni hio. Sara ye alingbi na awango so ayeke na yâ ti Bible tongaso si asioni nzara amaï na yâ ti bê ti mo ape si mo ngbâ nzoni-kue.—Diko Jacques 1:21-25.
“IRI A-ANCIEN”
15. Tongana e bâ so a yeke ngangu na e ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti e, ngbanga ti nyen a lingbi e hunda ti tene a mû maboko na e?
15 Tongana e bâ so a yeke ngangu na e ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti e, a yeke nzoni e sara tënë ni na mbeni ita so asara na Jéhovah teti angu mingi na so alingbi ti mû na e awango so ayeke na yâ ti Bible. Biani, a yeke kete ye ape ti sara lisoro na ambeni zo na ndo ti akpale so abâ gi e wani. Me tongana e sara mbeto ape, e gue e sara tënë ni na mbeni ita so akpengba na lege ti yingo na so ayeke mû ngoi ti gbu li ti lo na ndo ti kpale ti e ni, a yeke sara si e yeke gi pëpe araison ti maï asioni nzara ti bê (aProv. 18:1; aHéb. 3:12, 13). Aita so akpengba na lege ti yingo alingbi ti mû maboko na e ti hinga aye so a lingbi e changé ni. Ye so ayeke mû maboko na e ti changé aye so a lingbi e changé tongaso si e ngbâ na yâ ti ndoye ti Jéhovah.
16, 17. (a) Mû mbeni tapande ti fa tongana nyen la a-ancien alingbi ti mû maboko na aita so ayeke sara ngangu ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti ala. (b) Ngbanga ti nyen a yeke nzoni ti tene aita so abâ porno agi mungo maboko hio?
16 A-ancien la ayeke azo so alingbi biani ti mû maboko na e. (Diko Jacques 5:13-15.) Mbeni maseka-koli na Brésil asara ngangu lani ti hon ndo ti asioni nzara ti bê ti lo teti angu mingi. Lo tene: “Mbi hinga lani so aye so mbi yeke pensé na ndo ni anzere na Jéhovah ape, me mbi sara kamene mingi ti sara tënë ni na azo.” Mbeni ancien abâ so maseka-koli so ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na lo na lo wa maseka-koli ni ti gue ti bâ a-ancien. Maseka-koli ni atene: “Bê ti mbi adö ti bâ tongana nyen a-ancien asara ye na mbi na nzoni bê mingi nga ala mä mbi nzoni ahon ti so mbi pensé na ni. Ala dengi mê ti ala nzoni ala mä mbi na ngoi so mbi yeke fa akpale ti mbi ni. Ala diko na mbi aversê so akiri adabe ti mbi so Jéhovah aye mbi nga ala sambela na mbi. Ye so asara si a yeke lani ngangu na mbi ape ti yeda na awango ti Bible so ala mû na mbi.” Angu mingi na pekoni, na peko ti so lo kpengba songo ti lo na Jéhovah, lo tene: “Fadeso mbi bâ so a yeke kota ye mingi ti gi mungo maboko ahon ti tene e wani e yô anengo kungba ti e.”
17 Tongana mo yeke bâ ka porno, a lingbi mo gi mungo maboko hio. Tongana mo gi mungo maboko hio ape, kpale ti mo ni ayeke ga kota na asioni nzara ti bê ti mo ayeke ‘mû ngo na ayeke dü siokpari’ so ayeke sara sioni na ambeni zo nga ayeke bi zonga na ndo ti iri ti Jéhovah. Ye so apusu awakua ti Jéhovah mingi ti yeda ti tene a mû maboko na ala ayeke nzara ti nzere na Jéhovah nga ti ngbâ na yâ ti congrégation.—Jacq. 1:15; Ps. 141:5; aHéb. 12:5, 6.
LEKE NA BÊ TI MO TI NGBÂ TI DUTI NZONI-KUE
18. Mo leke na bê ti mo ti ngbâ ti sara nyen?
18 Dunia ti Satan so ayeke ga gi sioni sioni ti gue na ni. Me awakua ti Jéhovah ayeke sara kue ti ngbâ ti pensé gi na ndo ti aye so ayeke nzoni nga ti duti nzoni-kue. Ye so anzere na Jéhovah mingi. Tongaso, zia e oko oko kue e leke na bê ti e ti ngbâ nduru na Jéhovah nga ti sara ye alingbi na aye so lo yeke fa na e na yâ ti Bible nga na lege ti aita ti e na yâ ti congrégation. Tongana e ngbâ ti duti nzoni-kue, e yeke duti laso na ngia nga na siriri ti bê (Ps. 119:5, 6). Ande tongana a futi Satan awe, e yeke wara pasa ti duti na fini lakue lakue na yâ ti mbeni dunia so sioni oko ayeke dä ape.


text:
TOUR TI BA NDO AOÛT 2014
Nzapa ayeke bi bê ti lo nga na mo la?
Nyen la afa so Nzapa ayeke bi bê ti lo na mo?
Nzapa ayeke bi bê ti lo nga na mo la?
Nzapa ti ngangu ahon kue ayeke bi bê ti lo biani na mo la?
Nzapa ayeke bâ ndo na ndo ti mo
Ndali ti nyen lo tene “Nzapa so abâ ndo”?
Nzapa ahinga ye so ayeke na gbe ti bê ti mo
Na ngoi so Nzapa ayeke bâ bê ti mo, lo yeke bâ gi afaute ti mo ape.
Nzapa alingbi ti dë bê ti mo
Tongana mo bâ so akpale ti mo ayeke ye oko ape tongana mo haka ni na ti gbâ ti azo na ndo ti sese, so ti ambeni ayeke kota ahon ti mo, mo yeke pensé nyen?
Nzapa aye si mo ga nduru na lo
Mo mä na bê na Nzapa? Mo bâ so mo yeke nduru na lo ape?
Mbi gi ka lani ti kanga lege na aye ti sioni na fason ti mbi wani
Antoine Touma ayeke lani mbeni ngangu zo ti kung fu, me 1 Timothée 4:8 achangé gigi ti lo.
“Pardon, ala mä bango li so mbi bâ”
Joseph ayeke ti mbeni sewa so amama ni ayeke nde nde. Azo so ayeke ti yâ ti mara ti sewa tongaso alingbi ti manda mbeni kpengba ye na yâ ni.
Zo wa la asara Nzapa zo wa?
Tongana e mä na bê so Nzapa ayeke ti lo dä depuis giriri, lakue lakue, andâ e hinga ndo ape la?
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Ambeni bungbi ti vorongo ayeke ti tâ Nzapa ape, tâ tënë la?


text:
GIGI TI MBENI ZO
Jéhovah amû na mbi gbâ ti aye ahon ti so mbi doit fade ti wara
Mbi yeke lani gi na ngu 17, na tongana mingi ti amaseka, mbi yeke lani na agingo bê nga na nzara ti warango aye mingi. Mbi ye lani mingi ti bungbi legeoko na akamarade ti mbi, ti tï ngu nga ti joué ballon. Me na mbeni lakui tongaso, gigi ti mbi achangé kue. Mbi sara mbeni sioni accident na moto, na ye so asara si go ti mbi juska na gere ti mbi aparalysé kue. A sara fadeso ambeni ngu 30 tongaso awe la mbi yeke gi na gbogbo.
Mbi kono lani na Alicante, mbeni gbata so ayeke na mbage ti Est ti Espagne na tere ti Kota Ngu-ingo. Mango tere kete tongaso ayeke lani na yâ ti sewa ti mbi ape, ye so asara si mbi yeke duti ka mingi gi na yanga ti lege. Na tere ti da ti mbi, mbeni place ti garage ayeke dä. Mbi sara kamarade na José María, so asara kua na ndo ni so. Lo yeke lani bien mingi nga lo yeke pensé na mbi mingi, na a yeke ye so sewa ti mbi asara ka ni ape. Na ngoi ti akpale, lo yeke tongana mbeni tâ ita, mbeni tâ kamarade, atâa so lo hon mbi na ngu 20 tongaso.
A-Témoin ti Jéhovah akomanse lani ti manda Bible na José María awe. Mbi bâ so lo ye tënë ti Nzapa ngangu, nga lakue lo yeke causé ka na mbi na ndo ni. Mbi yeke mä ka atënë ti lo ni nzoni mingi, me ti vrai ni, atënë ti lo ni agbu bê ti mbi ape. Teti so mbi ngbâ maseka, mbi yeke na aye mingi ti sara. Andâ gigi ti mbi ayeke gue ti changé la mbi hinga ape so.
MBENI ACCIDENT SO ACHANGÉ GIGI TI MBI
Mbi ye ka ti sara tënë mingi na ndo ti accident ni so ape. Me, ye so mbi peut ti tene ayeke so mbi yeke lani buba zo nga mbi sara ye gi tongaso sân ti gbu li. Gi na yâ ti lango oko, gigi ti mbi kue achangé. Tâ mbi so mbi yeke lani mbeni maseka so ayeke na ngangu mingi so, gi gbagburu tongaso, mbi paralysé kue nga mbi yeke gi place oko na yâ ti hôpital. A yeke lani ngangu na mbi mingi ti yeda na dutingo ti mbi ni so. Mbi yeke hunda lani tere ti mbi, mbi tene, ‘Mbi ngbâ na fini ngbanga ti nyen?’
José María aga abâ mbi, na hio, lo leke ti tene aTémoin ti Jéhovah, so ayeke na yâ ti congrégation ti ndo ni so, aga asara vizite na mbi na hôpital ni. Ala yeke ga ka lakue ti bâ mbi, na ye so andu lani bê ti mbi mingi. Gi na peko ti so a zi mbi na chambre ti réanimation ni awe, mbi komanse ti manda Bible. Mandango ye ni so amû lege na mbi ti hinga ndani so azo ayeke bâ pasi na ala yeke kui, nga ngbanga ti nyen la Nzapa azia lege na aye ti sioni ti si. Mbi hinga nga ye na ndo ti azendo ti Nzapa teti kekereke, so sese ayeke si singo ande na azo so siokpari ayeke na tere ti ala ape nga so mbeni zo oko ayeke tene ande pëpe: “Mbi yeke na kobela.” (Ésaïe 33:24). Kozo ti tene, na yâ ti gigi ti mbi, mbi wara mbeni tâ pendere beku la.
Na ngoi so mbi sigigi na hôpital, mbi gue na li ni hio na yâ ti mandango Bible ti mbi ni. Mbi yeke na mbeni puse ti azo ti bubango gere so ayeke tâ nde mingi, na ni la a-aidé mbi même ti gue na ambeni bungbi ti aTémoin ti Jéhovah nga ti mû mbage na kua ti fango tënë ti Nzapa legeoko na ala. Na lango 5 ti novembre ngu 1988, na ngoi so mbi yeke na ngu 20, a batize mbi na yâ ti mbeni baignoire so ayeke nde mingi. Jéhovah Nzapa asara si mbi wara mbeni nzoni bango ndo na ndo ti gigi. Me, nyen la mbi lingbi ti sara ti fa singila ti mbi na lo?
MBI GUE NA LI NI ATÂA KPALE TI MBI NI
Mbi leke na bê ti mbi ti zia si duti ti mbi ni akanga lege na mbi pëpe ti sara ye kue so mbi peut ti sara ti voro Jéhovah. Mbi ye ti gue na li ni (1 Timothée 4:15). Kozoni kue, a yeke lani kete ye na mbi ape, ndali ti so sewa ti mbi ayeke sara ye ti ngangu na mbi ndali ti so mbi sara mbeni nzapa nde. Me, mbi yeke na amba ti mbi Chrétien, so ala ga tongana aita ti mbi. Ala yeke sara kue ti tene mbi manke bungbi lâ oko ape nga ti tene mbi mû mbage na kua ti fango tënë ti Nzapa.
Me tongana angoi ayeke hon, a ga ti bâ so mbi yeke tâ na bezoin ti tene a soigné mbi lakue. Mbi mû ngoi ti gi mbeni nzoni hôpital so ayeke bâ lege ti azo so mbeni ye ti tere ti ala abuba, na mbi wara ni na gbata ti Valencia, so ayo akilomètre 160 na mbage ti nord ti Alicante. Hôpital ni so aga da ti lango ti mbi.
Atâa so mbi yeke gi na gbogbo, mbi leke na bê ti mbi ti fa tënë ti Nzapa na ambeni zo
Atâa so mbi yeke gi na gbogbo, mbi leke na bê ti mbi ti ngbâ ti voro Jéhovah. Mbi mû nginza so État ayeke mû ka na azo so ayeke na kota kpale ti seni mbi vo na ordinateur, na a zia ni nduru na gbogbo ti mbi. Mbi vo nga téléphone. Lakue na ndapre, zo so ayeke ga ti soigné mbi ayeke allumé ordinateur ti mbi nga na téléphone ni kue. Ti sara kua na ordinateur ni, mbi yeke sara kua na lege ti mbeni ye, so ayeke sara kua tongana souris ti ordinateur, so mbi yeke pete ni na gbe ti yanga ti mbi. Mbi yeke nga na mbeni kete keke ni so mbi yeke te ni na yanga ti mbi, na so ayeke mû lege na mbi ti sara na mbeti na ndo ti ordinateur ni nga ti pete na anumero na ndo ti téléphone ni.
Ordinateur so amû maboko na mbi tongana nyen? Kozoni kue, a mû lege na mbi ti gue na ndo ti site Internet jw.org nga ti gue na ndo ti BIBLIOTHÈQUE TI Watchtower NA NDO TI INTERNET. Mo bâ mo tene a sara apendere gbakuru ti kua so ndali ti mbi! Lakue mbi yeke mû angoi mingi ti manda ye nga ti sara arecherche na yâ ti ambeti ti e, tongaso si mbi lingbi ti hinga aye mingi na ndo ti Nzapa nga na apendere sarango ye ti lo. Nga lakue, tongana a si so mbi bâ so mbi yeke gi mbi oko wala mbi découragé kete, mbi hinga so mbi peut ti wara lakue ambeni ye so ayeke na ndo ti site ti e so apeut ti mû ngangu na mbi mingi.
Ordinateur ti mbi so amû nga lege na mbi ti mä aye so a yeke fa na bungbi so a yeke sara na congrégation nga ti mû mbage dä. Na sarango kua na ni, mbi peut ti kiri tënë, ti sambela, ti fa tënë ti Nzapa nga même ti diko Tour ti Ba Ndo, tongana a tene na mbi ti sara ni. Atâa so mbi lingbi ti gue na da ti bungbi ape, mbi bâ tere ti mbi tongana mbeni membre ti congrégation ti ndo ni so.
Téléphone nga na ordinateur so amû nga maboko na mbi ti mû mbage na kua ti fango tënë ti Nzapa. Tâ tënë, mbi lingbi pëpe ti gue da na da tongana ti so mingi ti aTémoin ti Jéhovah ayeke sara ka. Me, so kue akanga lege na mbi ape. Sarango kua na agbakuru so asara si mbi peut ti sara tënë ti Nzapa na ambeni zo. Ni la, teti so mbi ye mingi ti fa tënë ti Nzapa na téléphone, a-ancien ti congrégation ti mbi ahunda même na mbi ti mû li ni na yâ ti kapa ti fango tënë na téléphone. A leke kapa ni so ndali ti amembre ti congrégation so apeut ti sigigi na yâ ti da ti ala ape, ndali ti so ala yeke na kobela.
Me, gigi ti mbi angoro gi pëpe na tere ti ordinateur nga na téléphone ni. Lakue, akamarade ti mbi ayeke ga ti bâ mbi. Ala yeke ga na asewa ti ala nga na azo so ala yeke manda Bible na ala. Fani mingi, ala yeke hunda même na mbi ti mû li ni na ngoi ti mandango ye ni. Na ambeni ngoi ni nde, asewa ayeke ga ti bâ mbi nga ala yeke hunda na mbi ti tene mbi na ala e voro Nzapa na sewa. Mbi ye ka mingi ti tene amolenge aduti na tere ti mbi na ndo ti gbogbo ni nga ala fa na mbi ngbanga ti nyen la ala ye Jéhovah.
A yeke nzere ka na mbi mingi ti tene gbâ ti azo aga abâ mbi. Chambre ti mbi ayeke mbeni place so asi singo na akamarade ti mbi so alango nduru na ndo so mbi yeke dä nga na ala so alango ayo. Mara ti yengo tere ni so apika bê ti azo so ayeke soigné mbi na yâ ti hôpital ni so. Lakue, mbi yeke kiri singila na Jéhovah ndali ti so lo sara si mbi yeke na yâ ti mbeni pendere sewa ti aita tongaso.
MBI NGBÂ TI TIRI
Lakue tongana mbeni zo abara mbi si lo hunda mbi lo tene “Tongana nyen?”, mbi yeke tene “Mbi la mbi ngbâ ti tiri so!” Tâ tënë, mbi hinga so a yeke gi mbi oko la mbi yeke na yâ ti tiri ni so ape. Me, atâa dutingo ti ala yeke tongana nyen, aChrétien kue la ayeke tiri “pendere bira ti mabe”. (1 Timothée 6:12). Nyen la amû maboko na mbi ti tiri bira so teti angu mingi so? A yeke sambela so mbi yeke sara ni lakue ti kiri singila na Jéhovah ndali ti so lo mû na mbi mbeni nzoni beku. Na ndo ni, mbi yeke sara ye kue so mbi peut ti sara ti duti na aye mingi ti sara na yâ ti kua ti Nzapa, na ziango lê ti mbi gi na ndo ti beku so ayeke na devant ti mbi.
Mbi yeke pensé ka mingi na ndo ti Paradis nga na ngia so mbi yeke wara ande tongana mbi yeke kiri ti kpe loro nga ti huru na nduzu. Na ambeni ngoi, mbi na kamarade ti mbi, José María, so ayeke bâ pasi na kobela ti polio, e yeke sara tënë ti ngia na popo ti e na ndo ti tënë ti sarango mbeni course ti loro. Mbi hunda lo, mbi tene: “Zo wa la ayeke sö ande benda?” Lo tene: “Ti hinga zo ni so la ayeke kota ye ape. Me, kota ye ni ayeke ti tene mbi na mo e duti ande na yâ ti Paradis ni kâ awe si e peut ti kpe loro ni so.”
A yeke lani ngangu na mbi mingi ti hon ndo ti kpale ti mbi ni so. Mbi hinga so ye ti buba la mbi sara lani na ngoi so mbi ngbâ maseka so, ni la si mbi wara sioni mingi na pekoni. Me, mbi kiri singila mingi na Jéhovah so lo zia mbi ape. Lo mû na mbi aye mingi, na tapande, kota sewa na lege ti yingo, nzara ti ngbâ na fini, ngia so mbi yeke wara na mungo maboko na ambeni zo nga na pendere beku ti gigi ti kekereke. Na nduru tënë mbi peut ti tene so, Jéhovah amû tâ na mbi gbâ ti aye ahon ti so mbi doit fade ti wara.
TI HINGA AMBENI TËNË
Ye so Nzapa aye ti sara teti sese ayeke nyen?
Bible afa ndani so Nzapa aleke sese, nga lawa si pasi ayeke hunzi. A fa nga sese ni ayeke ga ande nyen nga azo wa la ayeke duti ande na ndo ni.
Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
Mbeni lâ ande azo kue ayeke vorongo gi oko tâ Nzapa la?
Pasi ayeke hunzi ande la?
Bible atene so Nzapa ake sarango ye ti kirikiri nga so tënë ti azo agbu bê ti lo biani. Tënë so abâ mo tongana nyen?
Royaume ti Nzapa: Mo lingbi ti sara nyen ti bâ nzoni dä?
Ti bâ ni nzoni, kiringo tënë ni abâ gi mo.


text:
Kiringo tënë na ahunda ti azo
A-ange alingbi ti mû maboko na e?
Jéhovah Nzapa acréé a-ange kutu mingi depuis giriri kozo ti tene lo créé azo (Job 38:4, 7). A-ange ni so ayeke ngangu mingi nga ala yeke sara kua na Nzapa. Ândö giriri, Nzapa atokua ala ngoi na ngoi ti fa lege na awakua ti lo ge na ndo ti sese nga ti bata ala (Psaume 91:10, 11). Laso nga, a-ange ni ayeke mû maboko na azo ti bâ nzoni na lege ti nzoni tënë so adisciple ti Jésus ayeke fa.
A yeke nzoni e sambela a-ange ti tene ala mû maboko na e? Ên-ën. Sambela ayeke mbeni fason ti vorongo Nzapa la, na teti so gi lo oko la a lingbi e voro lo, a yeke nga gi lo oko la a lingbi e sambela lo (Apocalypse 19:10). Teti so a-ange ayeke awakua ti Nzapa, ala yeke sara gi ye so lo fa na ala ti sara ahon ti sara ye so azo afa. Ni la, a yeke nzoni e tene asambela ti e lakue gi na Nzapa, me na lege ti Jésus.
Asioni ange ayeke dä?
Legeoko tongana ti azo, Nzapa amû na a-ange liberté ti soro ye so ala ye nga ala lingbi ti soro ti sara nzoni ye wala ti sara sioni ye. Mawa ni ayeke so, a-ange mingi asara kpengbango-li na Nzapa (2 Pierre 2:4). Kozo ange ni ayeke Satan, na pekoni ambeni amû peko ti lo na ala ga adémon. Na yâ ti ambeni ngu so ahon, a tomba Satan lo na adémon ti lo a bi ala ge na sese.
Asioni ye nga na sarango ngangu na zo so ague na li ni depuis 1914 afa so Nzapa aga nduru awe ti kanga Satan lo na adémon ti lo. Na pekoni, lo yeke kiri ti leke sese si aga Paradis tongana ti so lo ye lani na tongo nda ni.


text:
Ngbâ ti yapu na fango tënë
FANGO nzoni tënë ayeke kota kua so ahon atanga ni kue so a yeke sara ni laso na ndo ti sese. So mo yeke Témoin ti Jéhovah, mo bâ so a yeke mbeni pasa ti mû mbage na kua ti sarango adisciple. Me, kite ayeke pëpe so mo yeda so ngoi na ngoi apionnier nga na awafango tënë ayeke wara akpale so asara si a yeke ngangu na ala ti ngbâ ti yapu na fango tënë.
Ambeni wafango tënë abâ so a yeke ngangu na ala ti wara mbeni zo ti sara lisoro na lo na ngoi so ala yeke fa tënë da na da. Peut-être mingi ti azo ni ayeke na yanga-da pëpe. Na tongana ala wara azo ni, ala lingbi ti ke ti mä tënë ti Royaume wala ti sara ngonzo na tere ti ala. Ambeni wafango tënë ayeke gi bê ti ala ndali ti so territoire so ala yeke fa tënë dä akono mingi nga azo mingi aye ti mä nzoni tënë na ala sara mbeto ndali ti so ala bâ so ala lingbi pëpe ti fa tënë na yâ ni kue. Nga ambeni ita na yâ ti congrégation afa tënë teti angu mingi, me bê ti ala anze ndali ti so nda ni ade ti si pëpe.
A lingbi bê ti e adö pëpe so awakua ti Jéhovah kue awara akpale so alingbi ti sara si ala yapu na fango tënë pëpe tongana ti kozo. E yeke na yâ ti dunia so Satan Zabolo so ayeke “zo ti sioni” la akomande na ndo ni. Tongaso, e hinga so a yeke duti ngangu na e ti fa nzoni tënë.—1 Jean 5:19.
Atâa akpale wa la mo yeke wara na ngoi so mo yeke fa tënë, hinga so Jéhovah alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ni. Me, nyen la mo lingbi ti sara ti yapu na fango tënë ahon ti kozo? Zia e bâ ambeni ye so mo lingbi ti sara.
MÛ MABOKO NA AFINI WAFANGO TËNË
Ngu oko oko, azo saki na saki awara batême na ala ga aTémoin ti Jéhovah. Tongana mo wara batême fini fini, kite ayeke dä pëpe so mo yeke manda ye mingi na mbage ti aita so afa tënë aninga ahon mo. Ka tongana mo fa tënë asara angu mingi awe, mo lingbi ti mû maboko na azo so awara batême fini fini? Tongana mo sara tongaso mo yeke wara ngia mingi na peko ni.
Jésus ahinga so adisciple ti lo ayeke na bezoin ti tene lo fa ye na ala si ala ga anzoni wafango tënë, ni la lo fa na ala tongana nyen ti fa tënë (Luc 8:1). Laso nga, afini zo ayeke na bezoin ti tene a fa ye na ala si ala ga anzoni wafango tënë.
A lingbi e pensé pëpe so mbeni fini wafango tënë ayeke hinga ti fa tënë gi ndali ti so lo yeke sigigi na fango tënë. Lo yeke na bezoin ti tene mbeni ita so ayeke fa ye na nzoni bê nga na ndoye afa ye na lo. A lingbi ita ni afa na lo tongana nyen (1) ti leke tere ti lo nga lo na lo atara peko ti ye ni, (2) ti sara lisoro na azo da na da wala na zo so ahon na lege, (3) ti mû mbeti na azo, (4) ti kiri ti sara lisoro na azo so aye ti mä tënë ni, nga (5) ti to nda ti manda Bible na zo. Kite ayeke pëpe so fini wafango tënë ni ayeke ga nzoni wafango tënë tongana lo bâ akode so ita ni afa na tënë nga lo sara ye alingbi na ni (Luc 6:40). Fini wafango tënë ni ayeke sara mbeto ape ndali ti so lo hinga so mbeni ita ayeke na tere ti lo ti mû maboko na lo tongana bezoin ni ayeke dä. Nga tongana ita ni agonda fini wafango tënë ni nga lo fa na lo ambeni ye so lo lingbi ti sara, a yeke mû maboko na lo.—Zo-ti. 4:9, 10.
SARA LISORO NA ZO SO MO NA LO AYEKE FA TËNË
Atâa angangu kue so mo yeke sara ti sara lisoro na azo da na da, na ambeni lango, nzoni lisoro so mo lingbi ti sara na fango tënë ayeke gi so mo na zo so mo na lo asigigi asara. Dabe ti mo so Jésus atokua adisciple ti lo “use use” ti fa tënë (Luc 10:1). Na ngoi so ala fa tënë legeoko, ala lingbi ti kpengba mba nga ti pusu mba ti yapu na fango tënë. Tongaso, ngoi so e yeke fa tënë legeoko na aita ti e ayeke mbeni nzoni ngoi ti tene e “kpengba tere na popo ti e”.—aRom. 1:12.
Ambeni ye wa la ala lingbi ti sara lisoro na ndo ni? Mbeni ye asi na ala so ade ti ninga pëpe so ala lingbi ti sara lisoro na ndo ni ti kpengba mba? Mo wara mbeni nzoni ye na ngoi ti mandango ye ti mo wala na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa? Mbeni ye so mo mä na ngoi ti bungbi akpengba mo? Na ambeni ngoi, zo so mo na lo ayeke fa tënë alingbi ti duti zo so mo na lo ayeke sigigi ka lakue pëpe. Mo lingbi ti hunda lo tongana nyen la lo ga na yâ ti tâ tënë? Nyen la amû lege na lo ti hinga biani so bungbi so lo yeke na yâ ni so ayeke bungbi ti Jéhovah la? Akua wa la lo sara na yâ ti bungbi ti Jéhovah wala ambeni ye wa la asi na lo? Peut-être mo lingbi ti sara lisoro na lo na ndo ti ambeni ye so asi na mo. Atâa sarango ye ti azo na yâ ti territoire ayeke tongana nyen, ngoi so e yeke fa tënë legeoko na mbeni ita ayeke mbeni nzoni ngoi ti “ngbâ ti . . . kpengba mba”.—1 aThes. 5:11.
GI TI MAÏ FASON TI MANDANGO YE TI MO
A lingbi e gi ti maï fason so e yeke manda na ye si e ngbâ ti yapu na fango tënë. “Ngbâa be-ta-zo so ayeke sara ye na ndara” asigigi na ambeti na ndo ti atënë nde nde so e lingbi ti manda (Mat. 24:45). Tongaso, aye nde nde mingi ayeke dä so mo lingbi ti manda ti kpengba songo ti mo na Nzapa. Zia e bâ tapande ti mbeni nzoni ye so e lingbi ti manda na ngoi ti mandango ye ti e wani: Ngbanga ti nyen kua ti fango tënë ti Royaume ayeke mbeni kota kua mingi? Encadré so li ti tënë ni ayeke “Ngbanga ti nyen ti yapu na fango tënë?” afa na e ambeni raison ni.
Tongana e gbu li ti e na ndo ti aye so a fa na yâ ti encadré ni alingbi ti pusu e ti ngbâ ti yapu na fango tënë. Na ngoi ti mandango ye ti mo wani, tara ti gi ambeni raison so alingbi ti pusu mo ti ngbâ ti yapu na fango tënë. Gbu li ti mo na ndo ti araison ni nga na aversê so asara tënë na ndo ni. Tongana mo sara tongaso, kite ayeke pëpe so mo yeke ngbâ ti yapu na fango tënë.
SARA YE ALINGI NA AKODE TI FANGO TËNË SO BUNGBI TI JÉHOVAH AFA NA E
Bungbi ti Jéhovah ayeke fa na e lakue akode so alingbi ti mû maboko na e ti fa tënë nzoni ahon ti kozo. Na tapande, e yeke fa tënë da na da, me e lingbi ti fa nga tënë na lege ti lettre nga na téléphone. E lingbi nga ti fa tënë na ndo ti alege wala na aplace so azo ayeke dä mingi nga e lingbi ti fa tënë na alege kue so azi na e nga na ando ti dengo buze. Peut-être e lingbi nga ti leke ti fa tënë na ando so aTémoin ti Jéhovah ayeke dä mingi pëpe wala ala yeke dä ape.
Mo yeke sara ye alingbi na afini kode ti fango tënë so bungbi ti Jéhovah ayeke fa na e? Aita mingi so asara ye alingbi na ni awara aye ti nzoni mingi na peko ni. Zia e bâ ambeni tapande ni ota.
Kozo tapande ni andu sarango ye alingbi na mbeni ye so a fa na yâ ti Kusala ti Royaume na ndo ti tongana nyen ti to nda ti a-étude. Mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke April asara ye alingbi na atënë so ayeke na yâ ti Kusala ti Royaume ni na lo hunda ti manda Bible na amba ti lo ota ti place ti kua. Bê ti lo adö nga tere ti lo anzere na ngoi so ala ota kue ayeda ti manda Bible nga ala komanse ti gue na abungbi.
Use tapande ni ayeke na ndo ti ziango apériodique ti e na azo. A wa e ti gi azo so alingbi ti yeda na ambeni mbilimbili article na yâ ti apériodique ti e. Mbeni surveillant ti circonscription na Amerika atene so, na ndo so lo yeke fa tënë dä, lo mû mbeni Réveillez-vous! so asara tënë na ndo ti apneu na awayinda kue ti amagazin so a yeke kä apneu dä. Lo na wali ti lo amû nga na adocteur ahon 100 ti ndo so ala yeke dä mbeni Réveillez-vous ! so kota mama-tene ni ayeke: “Mieux comprendre son médecin”. Lo tene: “Vizite ni aga na aye ti nzoni ndali ti so amû maboko na azo ti hinga ye na ndo ti kua ti fango tënë nga na ndo ti ambeti ti e. Na peko ti so e hinga azo so ayeke na ando ni so nzoni, a mû lege na e ti kiri fani mingi ti sara vizite na ala.”
Ota tapande ni andu fango tënë na téléphone. Mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Judy atokua mbeti na kota ndokua ti e ti fa ngia ti bê ti lo ndali ti wango so amû na ndo ti fango tënë na téléphone. Lo tene so mama ti lo, so ayeke na ngu 86, so ayeke na kpale ti seni mingi, ayeke fa tënë lakue na azo na téléphone na lo yeke na ngia ti sara étude na téléphone na mbeni wali so ayeke na ngu 92.
Akode ti fango tënë so bungbi ti Jéhovah ayeke fa na e na yâ ti ambeti ti e aga na aye ti nzoni mingi. Sara kua na ni. A lingbi ti mû maboko na mo ti ngbâ ti duti na ngia na fango tënë nga ti ngbâ ti yapu na yâ ni.
ZIA NA GBELE MO AYE SO MO YE TI SI DÄ
A yeke pëpe wungo ti ambeti so e yeke zia na azo, wala wungo ti azo so e manda Bible na ala, wala wungo ti azo so e mû maboko na ala ti ga awakua ti Jéhovah la ayeke fa wala e sara kua ti fango tënë nzoni. Gbu li ti mo na ndo ti Noé. Nde na azo ti sewa ti Noé, azo oke la Noé amû maboko na ala lani ti ga awakua ti Jéhovah? Me lo yeke lani mbeni nzoni wafango tënë. Ye so ayeke kota ye ayeke ti voro Jéhovah be-ta-zo.—1 aCor. 4:2.
Awafango tënë mingi abâ so a yeke nzoni ala zia na gbele ala aye so ala lingbi ti si dä tongaso si apusu ala ti duti na nzara ti fa tënë mingi. Ambeni ye wa la ala zia na gbele ala? A fa ambeni ye ni na yâ ti encadré so li ti tënë ni ayeke “Zia na gbele mo aye so mo ye ti si dä”.
Sambela Jéhovah ti mû maboko na mo ti fa tënë nzoni nga ti wara aye ti nzoni dä. Tongana mo si na aye so mo zia na gbele mo, tere ti mo ayeke nzere mingi ndali ti so mo hinga so mo sara kue ti fa nzoni tënë.
A yeke tâ tënë so e lingbi ti wara kpale na yâ ti kua ti fango tënë. Me ambeni ye ayeke dä so mo lingbi ti sara ti yapu na fango tënë ti Royaume. Sara lisoro so akpengba zo na mba ti mo so mo na lo ayeke fa tënë, gi ti maï fason so mo yeke manda na ye nga ngbâ gi dä, gi ti sara ye alingbi na akode ti fango tënë so ngbâa be-ta-zo ayeke fa na e nga zia na gbele mo ambeni ye so mo ye ti si dä. Kota ye ni kue ayeke ti hinga so Jéhovah ane mo mingi la lo mû na mo kua ti fango nzoni tënë tongana Témoin ti lo (És. 43:10). Biani, mo yeke wara kota ngia mingi tongana mo ngbâ ti yapu na fango tënë.


text:
TOUR TI BA NDO DÉCEMBRE 2014
Mo lingbi ti ga nduru na Nzapa
Eskê mo pensé so Nzapa ayeke yongoro mingi na mo? Mo hunda tere ti mo mo tene a yeke ngangu na zo ti ga kamarade ti Nzapa?
Mo bâ so mo yeke nduru na Nzapa?
Azo mingi ahinga so Nzapa abâ ala tongana akamarade ti lo.
Mo hinga iri ti Nzapa nga mo yeke sara kua na ni?
Nzapa afa tere ti lo wani na e, lo tene: “Mbi yeke L’Éternel [wala “Jéhovah”, FD], so ayeke iri ti mbi.”
Mo yeke sara ka lisoro na Nzapa?
E yeke sara tënë na Nzapa na yâ ti sambela, me e lingbi ti mä lo tongana nyen?
Mo yeke sara ka aye so Nzapa ahunda?
A yeke kota ye ti mä yanga ti Nzapa, me ambeni ye ayeke dä encore so e yeke na bezoin ti sara ni si e ga kamarade ti lo.
Mbeni ye ti hon ni ayeke dä ape
Ambeni ye ota ayeke dä so alingbi ti gue na mo ti lë kpengba songo na Nzapa.
Timgad: mbeni gbata ti ândö so afa na gigi asarango ye ti azo ni
A-Romain aleke lani mbeni ye, na mayele, ti ga na mango tere na popo ti ala na akete mara ti ndo ni.
Tâ tënë na ndo ti Noël ayeke so wa?
Tongana mo hinga ndo so matanga ti Noël alondo dä, li ti mo ayeke kpe.
‘Hingango nda ti ye asara si ngonzo agbu zo hio pëpe’
Mbaï ti fini ti David, so ayeke gbia ti Israël, alingbi ti mû maboko na mo ti hon ndo ti ngonzo ti mo na ngoi so bê ti mo ason wala a gi yanga ti mo.
A yeke nzoni mbi sara bon ti nginza?
Atënë ti ndara so ayeke na yâ ti Bible alingbi ti mû maboko na mo ti mû nzoni desizion.
Kiringo tënë na ahunda ti azo
Mo lingbi ti sara nyen ti ndu bê ti molenge ti mo na atënë ti Bible?