text:
CHAPITRE BALE-OKO NA USE
Nzapa ti lo adë bê ti lo
1, 2. Aye wa la asi fade so Élie ayeke girisa ni ape?
ÉLIE ayeke kpe loro na gbe ti ngu, na ndo avuko. Lege ti Jizréel ni angbâ ti yo, nga lo yeke maseka mbeni ape. Me, ndali ti so “tïtî L’Éternel” Jéhovah ayeke na ndo ti lo, lo mû loro, lo fatigué ape. Lâ oko lo wara mara ti ngangu tongaso na yâ ti tere ti lo ape. Lo kpe loro ngbii lo ga lo hon apuse ti mbarata ti Gbia Achab na azo ti lo.—Diko 1 aGbia 18:46.
2 Lege ni kue aga ti lo. Élie ayeke kpe loro, lo oko. Ngu-nzapa ni ayeke pika na ndo ti lê ti lo, me na oko ngoi ni li ti Élie ayeke gi na ndo ti kota ye so asi fade na yâ ti lango ni. Biani, ye so asi so amû gonda mingi na Nzapa ti Élie, Jéhovah, nga na tâ vorongo. Élie azia Hoto ti Carmel ayo awe si bango ni aga ngangu ndali ti ngu-nzapa ni so asara si ndo avuko. Kâ la fade Jéhovah asara aye ti kpene mingi na lege ti Élie ti fa so vorongo Baal ayeke tâ gi ye ti wataka. Élie asigigi na nda ti aprophète ti Baal ngbangbo mingi fade, lo fa so ala yeke asioni zo ti handa, ni la si a fâ ala kue. Na pekoni, Élie asambela Jéhovah fade ti hunzi kota buru so atï na ndo ti kodoro ti Israël teti ngu ota na nze omene. Jéhovah amä sambela ti lo ni, lo sara si ngu apika biani.—1 aGbia 18:18-45.
3, 4. (a) Ngbanga ti nyen na ngoi so Élie ayeke kpe loro ti gue na Jizréel, lo pensé so ye kue achangé awe? (b) E yeke kiri ande tënë na ahunda wa?
3 Jizréel ayo kilomètre 30. Na ndembe so Élie ayeke kpe loro na lo yeke dö yâ ti angu ni, na li ti lo ye kue achangé awe. Achab ayeke changé. Senge ape, ye so lo bâ fade na lê ti lo so, lo doit gi ti zia lege ti vorongo Baal, ti kanga lege na wali ti lo, Jézabel, na ti zia lege ti sarango ngangu na awakua ti Jéhovah.
4 Tongana aye asi tongana ti so e ye, e yeke pensé ka so aye ayeke ga gi nzoni nzoni. E yeke na beku so aye ayeke ga nzoni na yâ ti gigi ti e, na peut-être même e yeke pensé so kota kpale so e wara so ahunzi awe. Tongana Élie nga kue apensé lani tongaso, a yeke na lege ni, teti so lo yeke ‘zo tongana e’. (Jacques 5:17, La Sainte Bible en sango). Me ti bâ ni nzoni, akpale ti Élie ade ti hunzi ape. Na yâ ti kete ngoi, mbeto ayeke hon ndo ti lo, bê ti lo ayeke futi kue nga nzara ti gigi ayeke sigigi na yâ ti lo. Tâ gi nyen la asi nyen? Jéhovah amû maboko na prophète ti lo ni tongana nyen ti kpengba mabe ti lo na ti tene lo kiri lo wara ngangu? Zia e bâ ye so asi.
Mbeni ye so lo ku tere ti lo na ni ape asi
5. Na peko ti aye so asi fade na Hoto ti Carmel, Achab amanda ti kpe Jéhovah? Nyen la afa ni nyen?
5 Tongana Achab asi na yangbo ti lo na Jizréel awe, lo fa so lo changé? Mbaï ni atene: “Achab afa na Jézabel ye kue so Élie asara, na lege so lo fâ aprophète kue na épée.” (1 aGbia 19:1). Na yâ ti tënë ti Achab ni, bâ so lo koro na ndo ti Jéhovah, Nzapa ti Élie, ti kete ape. Na tenengo “ye kue so Élie asara,” Achab abâ ti lo aye ti kpene ni so asi so na bango ndo ti zo, lo yeke zo ti yingo ape. Biani, lo manda ape ti kpe Jéhovah Nzapa. Ka ti sioni wali ti lo Jézabel, lo sara ti lo nyen na mango tënë so?
6. (a) Jézabel atokua yanga na Élie, lo tene nyen? (b) Tënë ni so aye ti tene nyen la?
6 Ngonzo agbu Jézabel ngangu. Lê ti lo abe na ngonzo, si lo tokua yanga na Élie, lo tene: “Tongana l’heure so a di kekereke, na mbi de mbi sara pëpe si fini ti mo aga tongana fini ti ala so, a lingbi anzapa asara na mbi tongaso, na a hon so!” (1 aGbia 19:2). So tënë ti mungo mbeto na zo! Tâ ti so ni so, gi kuâ ti Élie la lo ye. Biani, Jézabel adeba yanga so tongana ni fâ tâ lo Élie ni na yâ ti lango ni so ape ndali ti aprophète ti Baal so lo fâ so, ni la ni yeke kui na place ti lo. Zo ti tokua ni asi na Élie na gbe ti kota ngu ni so na bï, andâ Élie ayeke lango ti lo na yâ ti mbeni kete da na Jizréel. Watokua ni afa na lo peko ti yanga ti Jézabel ni. Tënë ni asara nyen na Élie?
Mbeto ahon ndo ti Élie na nzara ti gigi asigigi na yâ ti lo
7. (a) Ngangu tënë ti Jézabel ni asara nyen na ndo ti Élie? (b) Élie asara nyen na pekoni?
7 Tongana Élie apensé so lo hunzi na vorongo ti Baal kue kue kue awe, na mango tënë so beku ti lo kue atï. Jézabel achangé ti kete ape. Lo mû lani yanga ti tene a fâ ambeni mba ti Élie ni mingi, na fadeso, lo la lo yeke zo so Jézabel agi ti fâ lo. Ye so asara nyen na ndo ti Élie nyen? Bible atene: “Mbeto agbu lo.” Ye ni Élie apensé na mara ti sioni kuâ so Jézabel aye ti fâ na lo so? Tongana a yeke ni, a yeke gi na lege ni ti tene beku ti lo atï. Me atâa lo pensé na ndo ti nyen, “lo londo lo kpe ti sö fini ti lo”.—1 aGbia 18:4; 19:3.
Tongana e ye si bê ti e angbâ ngangu, a yeke ti e ti zia li ti e mingi na ndo ti sioni so ayeke hara e so ape
8. (a) Kpale wa asi lani na Pierre so akpa tere na ti Élie? (b) Tapande ti Élie na ti Pierre afa na e nyen?
8 Ye so asi na Élie so asi nga na ambeni wakua ti Jéhovah lani. Ala nga kue mbeto asara ala. Bâ tapande ti bazengele Pierre. Lani, tongana Jésus amû yanga na lo ti tambela na lê ti ngu ti ga ti wara lo Jésus ni, Pierre ague. Me “tongana lo bâ kota pupu ti ngu ni,” mbeto agbu lo na lo to nda ti lï ngu. (Diko Matthieu 14:30.) Biani, tapande ti Élie na ti Pierre afa na e mbeni ye so a lingbi e girisa ni ape. Tongana e ye si bê ti e angbâ ngangu, a yeke ti e ti zia li ti e mingi na ndo ti sioni so ayeke hara e so ape. Me a lingbi e zia li ti e ni aluti na ndo ti Zo so amû na e ngangu nga na beku.
“A lingbi awe”
9. So Élie akpe ague na yâ ti hulengo ndo, tambela ti lo ni kâ ayeke tongana nyen?
9 Mbeto ni asara si Élie amû lege ti mbongo-do, lo kpe lo gue na Béer-Séba, mbeni gbata ti sese ti Juda so ayo kilomètre 150 tongaso na mbongo ti Juda ni. Kâ, lo zia zo ti kua ti lo ni na lo gue lo oko na yâ ti hulengo ndo. Mbaï ni atene so lo tambela “alingbi na tambela ti lâ oko”. Peut-être lo zingo na ndapre la lo gue, na lo mû kobe na tere ti lo ape. Lo tambela ngbii lâ asu lo, lo yeke tirika ti tambela na ndo ti hulengo sese ni nga lê ti lo kue ayeke gi na mawa, mbeto nga ayeke na mbage. Angoi ayeke hon, na tongana lâ ayeke be ti gue ti lango, Élie afatigué kue. Lo bâ mbeni keke ti genêt na ndo ni so, lo gue lo duti na gbe ni.—1 aGbia 19:4.
10, 11. (a) Tënë so Élie atene na yâ ti sambela na Nzapa aye ti tene nyen? (b) Na lege ti aversê so a fa ge so, fa tënë ti bê ti ambeni wakua ti Jéhovah so nzara ti gigi asigigi na yâ ti ala.
10 Élie asambela Jéhovah, lo fa na lo kota vundu ti bê ti lo. Lo hunda ti kui, lo tene: “Mbi yeke nzoni ahon akotara ti mbi pëpe.” Lo hinga so akotara ti lo aga pupu-sese awe nga gi abio ti ala la angbâ, ala lingbi ti sara ye oko na zo ape (Zo-ti. 9:10). Lo bâ so lo yeke ye oko ape. Ndani la, lo dekongo, lo tene: “A lingbi awe!” Na lo, lo ye ti ngbâ na fini mbeni ape.
11 Ti bâ so nzara ti gigi asigigi na yâ ti mbeni wakua ti Nzapa ayeke ye ti dongo bê? Oko ape! Na yâ ti Bible, a wara gbâ ti mbaï ti akoli na awali so asara na Jéhovah be-ta-zo na so vundu ahon ndo ti ala na ala hunda ti kui. Ambeni zo ni ayeke Rébecca, Jacob, Moïse na Job.—Gen. 25:22; 37:35; Nom. 11:13-15; Job 14:13.
12. Tongana a si so nzara ti gigi asigigi na yâ ti mo, mo lingbi ti sara ye tongana Élie tongana nyen?
12 E yeke laso na yâ ti “angoi ti akpale so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni”. (2 Tim. 3:1). Tongaso, a yeke ye ti dongo bê pëpe ti bâ so a si ka so nzara ti gigi asigigi na yâ ti azo mingi, même na yâ ti awakua be-ta-zo ti Nzapa. Tongana mo nga kue mara ti ye tongaso asi na mo, sara ye tongana ti Élie, zi bê ti mo kue na Nzapa. Teti, Jéhovah ayeke “Nzapa ti dengo bê kue”. (Diko 2 aCorinthien 1:3, 4.) Lo dë bê ti Élie biani?
Jéhovah amû ngangu na prophète ti lo
13, 14. (a) Tongana nyen la, na lege ti mbeni ange, Jéhovah afa so tënë ti prophète ti lo so vundu ahon ndo ti lo so agbu bê ti lo? (b) So Jéhovah ahinga e oko oko kue tâ nzoni, na même awokongo ti e, adë bê ti e tongana nyen?
13 Tongana Jéhovah, na yayu kâ, abâ ndo na sese ge na lo bâ prophète ti lo alango na gbe ti keke so na yâ ti hulengo ndo na so ahunda ti kui, a sara nyen na lo? E hinga kiringo tënë ni. Tongana lango ahon na Élie, Jéhovah atokua mbeni ange na lo. Ange ni aga azingo lo yeke na atene na lo: “Mo londo mo te kobe.” Élie alondo, lo te ye. Gi mbeni senge kobe la ange ni amû na lo: a yeke mbeni wâ ti mapa na ngu. Élie atene merci na ange ni? Mbaï ni atene gi atene prophète ni ate mapa ni na lo nyon ngu ni, na pekoni lo kiri lo lango. Vundu ni la asara si lo zi yanga ape so? E hinga ape. Me ange ni akiri azingo lo, na a yeke peut-être na lakui la. Lo tene na Élie: “Mo londo mo te [ye],” na lo zia tënë ti dengo bê so dä, lo tene: “Teti lege ni ayo, na fade ahon ndo ti mo.”—1 aGbia 19:5-7.
14 Grâce na hingango ndo so Nzapa amû na lo, ange ni ahinga ndo so Élie ni ayeke gue dä. Lo hinga nga so lege ni angbâ ti yo na Élie mingi, si na ngangu ti lo wani, lo lingbi ti si dä ape. Ti hinga so Nzapa ahinga aye so e ye ti sara nga na akatikati ti e nzoni mingi ahon e wani ayeke tâ ye ti dengo bê biani. (Diko Psaume 103:13, 14.) Kobe ni so asara nyen na Élie?
15, 16. (a) Kobe so Jéhovah amû na Élie asara nyen na lo? (b) Ngbanga ti nyen a lingbi e kiri singila na Jéhovah ndali ti lege so lo yeke kpengba na awakua ti lo laso?
15 Bible atene: “Lo londo lo te kobe, lo nyon ngu, na lo gue na ngangu ti kobe ni lâ bale-osio na bï bale-osio juska lo si na Horeb, hoto ti Nzapa.” (1 aGbia 19:8). Élie ate kobe ape teti lango 40 na bï 40. Ngu 600 kozoni, Moïse nga kue ate kobe ape teti lango 40 na bï 40, nga angu nduru na 1000 na pekoni, Jésus nga kue asara tongaso (Ex. 34:28; Luc 4:1, 2). Kete kobe so azi akpale ti Élie kue kue kue ape, me asara si lo ngbâ na ngangu na lege ti ye ti kpene. Bâ mbakoro-koli so na tambelango ni na yâ ti hulengo ndo so lege ayeke dä ape so. Lo fatigué kue. Lo tambela, lo tambela. Alango ayeke hon, ayenga ayeke hon. Lo tambela teti nze oko na ndambo tongaso!
16 Laso nga kue Jéhovah ayeke mû ngangu na azo ti lo. A yeke pëpe na mungo na ala kobe ti mitele na lege ti ye ti kpene, me a yeke na mbeni lege nde so ayeke tâ nzoni ahon kobe ni. Lo yeke mû na ala kobe ti yingo (Mat. 4:4). Tongana e yeke manda Bible nga na ambeti so atënë ti yâ ni aluti na ndo ti Bible, e yeke hinga Nzapa nzoni, na ye so asara si e ngbâ ngangu na lege ti yingo. Akpale ti e kue ayeke hon ape, me e yeke wara lege ti luti na lê ti aye so na ngangu ti e wani e lingbi fade ti hon ndo ni ape. A sara nga si e yeke na beku ti wara “fini ti lakue lakue”.—Jean 17:3.
17. (a) Élie asi na ndo wa? (b) Ngbanga ti nyen ndo ni so ayeke kota ye na yâ ti mbaï ti Israël?
17 Élie atambela kilomètre 320 tongaso na lo si na Hoto ti Horeb (wala Hoto ti Sinaï). Na hoto so la si akota ye apasêe lani. Kâ la lani Jéhovah Nzapa na lege ti mbeni ange asi na Moïse na yâ ti mbeni keke ti sisi so wâ agbi dä. A yeke nga kâ lani si na pekoni Jéhovah ate Mbele ti Ndia na amolenge ti Israël. Tongana Élie asi awe, lo lï na yâ ti mbeni dû ti hoto ni.
Jéhovah adë bê ti prophète ti lo na lo kpengba lo
18, 19. (a) Ange ti Jéhovah ahunda tënë wa na Élie, na tënë ti nyen la Élie atene? (b) Atënë ti Élie afa aye ota so ndali ni nzara ti gigi asigigi na yâ ti lo. A yeke aye wa?
18 Na Horeb ni, “tënë” ti Jéhovah asi na Élie na lo tene: “Élie, mo yeke sara nyen na ndo so?” Hinga ape mbeni ange la asi na Élie ni na ahunda na lo tënë so. Na peut-être lo hunda na lo ni yeke, ngbanga ti so na pekoni Élie azi bê ti lo kue na lo. Lo tene: “Mbi sara mbanda mingi teti L’Éternel Nzapa Ti Sabaoth, teti azo ti Israël ake tënë ti mbele ti Mo, ala bi gbalaka ti Mo na sese, ala fâ aprophète ti Mo na épée, na a ngbâ gi mbi oko, na ala yeke gi lege ti fâ mbi.” (1 aGbia 19:9, 10). Atënë ti Élie afa kamême aye ota so ndali ni nzara ti gigi asigigi na yâ ti lo.
19 Kozo ni, Élie abâ so ye kue so lo sara so ayeke gi senge senge. Teti angu mingi, lo “sara mbanda mingi” teti Jéhovah na lege so lo gi ti tene iri ti Nzapa abuba ape nga ti tene azo avoro Jéhovah. Me lo bâ so aye ni aga gi sioni sioni. Azo ni angbâ lakue ti sara gi ye ti sioni, nga vorongo ti wataka angbâ gi ti mû ndo mungo. Use ni, Élie abâ so lo yeke gi lo oko. Lo tene, “A ngbâ gi mbi oko,” mo bâ mo tene mbeni zo nde na lo na yâ ti kodoro ni so ayeke dä ape, so angbâ be-ta-zo na Jéhovah. Ti ota ni, mbeto asara Élie. Mingi ti amba ti lo aprophète ni, a fâ ala awe. Na lo, a yeke tour ti lo fadeso. Aye so kue adoit ti sara Élie nzoni ape, me lo zia si baba wala kamene ahon ndo ti lo ape. Nde na so lo zi bê ti lo kue na Nzapa na yâ ti sambela. Na sarango tongaso, lo zia mbeni pendere tapande na awakua kue so angbâ ti sara na Jéhovah.—Ps. 62:9.
20, 21. (a) Na ngoi so Élie aluti na yanga ti dû ti Hoto ti Horeb ni lo bâ nyen? (b) So Jéhovah afa ngangu ti lo na lê ti Élie afa nyen na Élie ni?
20 Jéhovah asara nyen ti zi mbeto nga na agingo bê na yâ ti Élie? Ange ni atene na lo ti luti na yanga ti dû ti hoto ni. Élie ague aluti, me lo hinga ye so ayeke si ape. Mo ye ti bâ! pupu aya ngangu. Mo mä toto ni oko! A suru yâ ti ahoto na atênë. Élie agi ti honde lê ti lo nga ti kale nene bongo ti lo ti kuä ti tere ti nyama ni na tere ti lo ndali ti so pupu ni ayeke pika ni ngangu. Mo ye ti bâ nga, sese ayengi na ndo ni. Gere ti Élie ayeke dö na lo yeke gbu ye ti tene lo tï ape. Ade nga yengingo ti sese ni akaï ape, kota wâ amû ndo ni kue, na Élie akpe alï na yâ ti dû ni ti kpe ngangu ti wâ ni.—1 aGbia 19:11, 12.
21 Na ngoi so pupu asara, wala sese ayengi, wala wâ agbi ndo, mbaï ni atene na e so Jéhovah ayeke na yâ ti aye ni so ape. Élie ahinga so Jéhovah ayeke pëpe tongana Baal, so azo ti vorongo Baal ni apensé atene lo yeke “kpe na ndo ti ambinda tongana ti mbeni zo so ayeke kpe na mbarata,” so ti tene lo la lo yeke ga ka na ngu-nzapa. Jéhovah ayeke ti lo Nzapa so azia ngangu na yâ ti aye kue so ayeke na yâ ti dunia, na tapande lâ, pupu, wâ, ngu. Mbeni ye ti lingbi na lo ayeke ti lo dä ape. Même ndagigi kue alingbi na lo ape (1 aGbia 8:27). Aye so kue asara nyen na ndo ti Élie nyen? Girisa ape so mbeto asara lo fade. Me na mara ti Nzapa so na tere ti lo, Nzapa so aye so kue ayeke gi na gbe ti ngangu ti lo, mbeto ti Achab na Jézabel ayeke sara lo tongana nyen?—Diko Psaume 118:6.
22. (a) Tongana nyen la go “so asara tënë yeke” afa na Élie so lo ngbâ lakue prophète ti Nzapa? (b) Zo wa la ayeke peut-être na peko ti go “so asara tënë yeke” so? (Bâ kete tënë na gbe ni.)
22 Tongana wâ ni ahon awe, ndo adë ngii na Élie amä mbeni go “so asara tënë yeke.” Go ni atene na Élie ti tene tënë, na ye so Élie asara la. Lo kiri lo fa gingo bê ti lo ni kue. * Hinga ape ye so akiri adë bê ti lo. Me tongana lo mä tënë so go “so asara tënë yeke” atene na lo, lo kiri lo wara ngangu. Jéhovah atene na Élie so lo ngbâ lakue wakua ti ni. Nyen la afa ni nyen? Nzapa afa na lo so bira so lo yeke tiri ti zi na vorongo Baal na yâ ti Israël ade ti hunzi ape. Ye so afa polele so kua so Élie asara so angbâ senge senge ape, teti ye so Nzapa aleke na bê ti lo awe, lo yeke sara ni. Élie angbâ lakue prophète ti Jéhovah, teti so Nzapa amû na lo mbeni kua ti sarango ni.—1 aGbia 19:12-17.
23. Aye use wa Jéhovah asara ti fa na Élie so lo yeke gi lo oko ape?
23 Ka ti so Élie atene ni yeke gi ni oko so? Jéhovah asara aye use ndali ni. Kozo ni, lo tene na Élie ti gue ti tuku mafuta na li ti Élisée si lo ga prophète na peko ti lo. Maseka-koli so ayeke mû ande maboko na Élie na yâ ti angu so ayeke ga. So tënë ti dengo bê! Use ni, Jéhovah atene pendere tënë so na Élie, lo tene: “Mbi bata azo [saki] mbasambala na sese ti Israël, ala so likuni ti ala akuku na sese na gbele Baal pëpe, na ala hunu Baal na yanga ti ala pëpe.” (1 aGbia 19:18). Élie ayeke gi lo oko ape! Na mango so azo saki mingi ake ti voro Baal so adë tâ bê ti lo ngangu. Azo so kue abezoin Élie. Ala bezoin ti tene lo ngbâ lakue na yâ ti kusala ti Jéhovah, lo yengi ape atâa aye ni ayeke ngangu mingi, si ala mû pekoni. Kite ayeke pëpe so a nzere na Élie mingi ti mä atënë so na yanga ti watokua ti Jéhovah so, wala go ti Nzapa ti lo “so asara tënë yeke”.
Bible ayeke tongana go “so asara tënë yeke” so, so na lege ni Jéhovah ayeke fa lege na e laso
24, 25. (a) Laso e yeke mä go ti Jéhovah “so asara tënë yeke” tongana nyen? (b) Nyen la afa na e so Élie ayeda na tënë ti dengo bê so Jéhovah atene na lo?
24 Legeoko tongana ti Élie, bê ti e apika mingi na bango kota ngangu so aye tongana lâ, ngu, pupu na wâ ayeke na ni, na ye so ayeke na lege ni. Aye so kue afa gi ngangu ti Nzapa so asara ala (aRom. 1:20). A nzere lakue na Jéhovah ti sara kua na kota ngangu ti lo ndali ti awakua ti lo be-ta-zo (2 Chron. 16:9). Me, mingi ni lo yeke sara tënë na e na lege ti Mbeti ti lo, Bible. (Diko Ésaïe 30:21.) E lingbi ti tene so Bible ayeke tongana go “so asara tënë yeke” so, so na lege ni Jéhovah ayeke fa lege na e laso, lo yeke kiri e na nzoni lege, lo yeke wa e nga lo yeke fa na e so lo ye e mingi.
25 Élie ayeda na tënë ti dengo bê so Jéhovah atene na lo na Hoto ti Horeb ni? En, lo yeda na ni. Kete na pekoni, lo kiri na kua ti lo. Kpengba wakua ti Nzapa so akiri atiri ti tene asioni ye so vorongo ti wataka aga na ni ahunzi. Tongana e nga kue e zia bê ti e na atënë ti Nzapa, wala atënë ti “dengo bê so alondo na yâ ti Mbeti ti Nzapa”, mabe ti e nga kue ayeke duti tongana ti Élie.—aRom. 15:4.
^ par. 22 Zo so ayeke na peko ti go “so asara tënë yeke” so ayeke peut-être oko ange so a sara tënë ti lo na 1 aGbia 19:9 so Jéhovah atokua lo ti fa “tënë” ti lo na Élie. Na versê 15 ni, a tene “L’Éternel” Jéhovah la asara tënë. Ye so adoit ti dabe ti e na ange so Jéhovah atokua ândö lo ti fa lege na amolenge ti Israël na yando na so Nzapa atene tënë so na ndo ti lo, a tene: “Iri ti Mbi ayeke na Lo.” (Ex. 23:21). E lingbi ti luti nganganga na ndo ti tënë so ape, me a yeke nzoni ti hinga so kozoni si Jésus aga na sese, Jéhovah asara kua na lo lani tongana “Tënë” ni, wala Watokua ti lo, ti sara tënë na azo ti lo.—Jean 1:1.


c: text/html

text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) DÉCEMBRE 2016
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 30 ti janvier ti si na lango 26 ti février, ngu 2017.
Mbi ga “ye kue ndali ti mara ti azo nde nde kue”
Akua nde nde so Denton Hopkinson asara na ngoi so lo de maseka ti ga na ni amû maboko na lo ti bâ tongana nyen la Nzapa aye mara ti azo nde nde kue.
A zi ala na lege ti kota nzobe ti Nzapa
Mo lingbi ti wara aye ti nzoni mingi tongana mo gbu li ti mo na ndo ti lege so Jéhovah azi e na gbe ti siokpari.
‘Ti bi bê ti mo na ndo ti yingo aye ti tene fini nga na siriri’
A-Romain chapitre 8 amû awango so alingbi ti mû maboko na mo ti wara futa so Jéhovah azia na gbele azo kue.
Mo dabe ti mo na ni?
Mo diko a-article ti Tour ti Ba Ndo so asigigi ade ti ninga ape so nzoni? Bâ wala ahundango ndo na ndo ti Bible oke la mo lingbi ti kiri tënë na ni.
Bi agingo bê ti mo kue na ndo ti Jéhovah
Na ambeni ngoi, awakua ti Nzapa ayeke gi bê ti ala. Aye osio so alingbi ti mû maboko na mo ti wara nzoni na lege ti “siriri ti Nzapa”.
Jéhovah afuta azo so agi lo ngangu
Tongana nyen la beku so e yeke na ni ti wara mbeni futa ayeke mû maboko na e? Tongana nyen la Jéhovah afuta awakua ti lo ti giriri, nga tongana nyen la lo yeke sara ni laso?
Sarango ye na ngangu pëpe ayeke lege ti ndara
A yeke kete ye pëpe ti kanga ndo ti ngonzo tongana a sara ye na mo na lege ni pëpe, ye oko Bible awa aChrétien ti sara ye na ngangu pëpe. Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti duti na sarango ye ti Nzapa so?
Index ti atënë so a bâ na yâ ti a-Tour ti Ba Ndo ti ngu 2016
Molongo ti ambeni article so ayeke na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti fango na tënë na ti mandango ni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mû tapande ti a kamarade ti Jéhovah
“Azo so akpe mbeto ti Jéhovah la ayeke akota kamarade ti lo.”—PS. 25:14, FD.
ABIA: 106, 118
1-3. (a) Ngbanga ti nyen e hinga biani so e lingbi ti ga akamarade ti Nzapa? (b) Azo wa la e yeke sara tënë ti ala na yâ ti article so?
NA YÂ ti Bible, fani ota a iri Abraham ndeko, wala kamarade ti Nzapa (2 Chron. 20:7; És. 41:8; Jacq. 2:23). Abraham ayeke gi oko zo so a iri lo kamarade ti Nzapa na yâ ti Bible. Tongaso, e lingbi ti tene so gi lo oko la lo yeke kamarade ti Jéhovah? Ên-ën. Bible afa so e kue e lingbi ti ga kamarade ti Nzapa.
2 Bible asara tënë ti gbâ ti akoli nga na awali so ayeke be-ta-zo, so akpe mbeto ti Jéhovah, so ayeke na mabe na lo na ala ga akota kamarade ti lo. (Diko Psaume. 25:14. *) Bazengele Paul asara tënë ti ‘atémoin mingi mingi so ayeke tongana mbinda’. Kite ayeke dä ape so ala kue ayeke lani akamarade ti Jéhovah (aHéb. 12:1). Na popo ti ala e yeke wara mara ti anzoni zo nde nde.
3 Zia e gbu li fadeso nzoni na ndo ti ambeni kamarade ti Nzapa ota so a sara tënë ti ala na yâ ti Bible. E yeke sara tënë na ndo ti (1) Ruth, maseka womua ti Moab so ayeke be-ta-zo; (2) Ézéchias, so ayeke mbeni nzoni gbia ti Juda; nga na (3) Marie, mama ti Jésus, so asara tere ti lo kete. Nyen la e lingbi ti manda na lege ti ye so ala oko oko kue asara ti ga kamarade ti Nzapa?
LO FA LANI TÂ NDOYE
4, 5. Kpengba desizion wa la a lingbi Ruth amû lani? Nyen la asara si desizion ni ayeke ngangu mingi? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
4 Bâ na yâ ti li ti mo awomua ota so ayeke tambela. Pupu ayeke pika bongo ti ala na ngoi so ala yeke na ndo ti mbeni lege so ahon na yâ ti yando ti Moab. A yeke Naomi, nga na awali ti amolenge ti lo, Ruth na Orpa. Bâ Orpa so azia ala lo hon ndali ti so lo ye ti kiri ti lo na kodoro ti lo na Moab. Naomi aleke na bê ti lo ti kiri na kodoro ti lo na Israël. Ruth, so amû peut-être mbeni kota desizion na yâ ti gigi ti lo, ayeke na tere ti lo. Lo lingbi ti kiri na kodoro ti lo wala ti ngbâ na tere ti kogara ti lo Naomi ti tene ala gue na Bethléhem.—Ruth 1:1-8, 14.
5 A yeke fade ngangu ape ti tene Ruth atene na bê ti lo so sewa ti lo ayeke na Moab, mama ti lo nga na ambeni fami ti lo ayeke kâ ala lingbi ti mû lo na ndo ti ala nga ti bâ lege ti lo. Moab ayeke lani kodoro ti lo. Lo hinga azo ti Moab, lo hinga yanga ti kodoro ti ala nga na ngobo ti ala. Naomi alingbi lani pëpe ti tene na lo so lo yeke wara a-oko ye ni so na Bethléhem. Tongaso, lo tene na Ruth ti ngbâ na Moab. Mbeto asara Naomi ndali ti so lo lingbi lani pëpe ti mû mbeni koli wala mbeni da na kogara ti lo Ruth. Ruth ayeke sara tongana nyen? Bâ kangbi so ayeke na popo ti lo na Orpa so ‘akiri na azo ti lo, na nzapa ti lo’. (Ruth 1:9-15). Ruth aye lani ti kiri na tere ti anzapa ti wataka ti lo nga na azo ti lo? Ên-ën.
6. (a) Nzoni desizion wa la Ruth amû lani? (b) Ngbanga ti nyen Boaz atene so Ruth aga na gbe ti kpangbi ti Jéhovah ti bata tere ti lo?
6 Na bango ni Ruth ahinga Jéhovah peut-être na lege ti koli ti lo so akui wala na lege ti Naomi. Jéhovah ayeke tongana anzapa ti Moab ape. Ruth ahinga lani so Jéhovah ayeke Nzapa so a lingbi lo ye lo nga lo voro lo. Gi hingango ni tongaso alingbi ape. A lingbi Ruth amû desizion. Lo yeke soro Jéhovah tongana Nzapa ti lo? Ruth amû nzoni desizion. Lo tene na Naomi, lo tene: “Fade azo ti mo aga azo ti mbi, na Nzapa ti mo aga Nzapa ti mbi.” (Ruth 1:16). Ndoye ti Ruth na mbage ti Naomi ayeke mbeni pendere ye so e lingbi ti gbu li na ndo ni, me ye so ayeke kota mingi ayeke ndoye ti lo na mbage ti Jéhovah. Boaz agonda lani Ruth ndali ti so lo ga na gbe ti kpangbi ti Jéhovah ti bata tere ti lo. (Diko Ruth 2:12.) Ye so alingbi ti dabe ti e na mbeni kete molenge ti ndeke so ahonde tere ti lo na gbe ti ngangu kpangbi ti mama ti lo ti bata tere ti lo (Ps. 36:8; 91: 1-4). Jéhovah aga lani tongana babâ na mama ti Ruth. Lo futa lo ndali ti mabe ti lo, Ruth aregretté oko pëpe desizion so lo mû.
7. Nyen la alingbi ti mû maboko na azo so asara mbeto ti mû tere ti ala na Jéhovah?
7 Azo mingi amanda ye na ndo ti Jéhovah me ala sara mbeto ti ga na mbage ti lo ti bata tere ti ala. Ala sara mbeto ti mû tere ti ala na lo nga ti wara batême. Tongana mo kue mo pensé tongaso, mo hunda tere ti mo awe ngbanga ti nyen mo sara mbeto? Zo kue so ayeke na fini ayeke voro ambeni nzapa wala ambeni ye nde (Jos. 24:15). Ngbanga ti nyen mo ga na mbage ti oko Nzapa so alingbi e voro lo ti bata tere ti mo ape? Tongana mo mû tere ti mo na Jéhovah ayeke mbeni nzoni lege ti fa so mo yeke na mabe na lo. Lo yeke mû ande maboko na mo ti sara ye alingbi na desizion so mo mû, na lo yeke mû maboko na mo na yâ ti kpale kue so mo lingbi ti tingbi ande na ni. A yeke ye so lo sara lani na Ruth la.
“LO ZIA BÊ TI LO” NA JÉHOVAH
8. Fa aye so asi na ngoi so Ézéchias ade kete.
8 Nde na Ruth, a dü maseka Ézéchias na yâ ti kodoro so azo ni amû tere ti ala na Jéhovah. Me azo ti Israël kue la asara ye alingbi na mungo tere ti ala na Jéhovah ape. Gbia Achaz, babâ ti Ézéchias, ayeke lani sioni zo. Lo sara si azo ti Juda atï na yâ ti vorongo yanda, lo sara même si temple ti Jéhovah so ayeke na Jérusalem aga sioni. Tongana e gbu li na ndo ti ngoi so Ézéchias ade lani kete e yeke bâ so ayeke lani ngangu mingi, ndali ti so ambeni ita ti lo akui sioni kuâ, a zö ala na fini lê ti ala na sacrifice na anzapa ti wataka.—2 aGbia 16:2-4, 10-17; 2 Chron. 28:1-3.
9, 10. (a) Ngbanga ti nyen la a yeke fade ngangu ape ti tene bê ti Ézéchias ason? (b) Ngbanga ti nyen a yeke nzoni e sara ngonzo na tere Nzapa ape? (c) Ngbanga ti nyen a lingbi e pensé ape so sarango ye ti afami ti e la ayeke fa ye so e yeke ga ni?
9 Sioni tapande ti Achaz alingbi lani ti sara si bê ti Ézéchias ason wala lo lingbi ti sara ngonzo na tere ti Jéhovah. Ambeni zo so agbu ngangu na yâ ti tara so ayeke ngangu alingbi na ti Ézéchias ape apensé so ala yeke na nzoni raison ti tene ‘bê ti ala ason na tere ti Jéhovah’ wala na tere ti bungbi ti lo (aProv. 19:3). Ambeni apensé so sioni sarango ye ti azo ti sewa ti ala alingbi ti sara si fini ti ala aduti nzoni ape, wala ala sara a-oko faute so ababâ na amama ti ala asara lani (Ézéch. 18:2, 3). Mara ti abibe tongaso ayeke na lege ni?
10 Aye so asi na yâ ti gigi ti Ézéchias afa so kiringo tënë ni ayeke Ên-ën. Mbeni raison oko ti tene e sara ngonzo na tere ti Jéhovah ayeke dä ape, ndali ti so lo la lo yeke pëpe na peko ti aye ti sioni so ayeke si na azo na yâ ti sioni dunia so (Job 34:10). Tâ tënë, ababâ na amama alingbi ti zia nzoni tapande wala sioni tapande na amolenge ti ala (aProv. 22:6; aCol. 3:21). Me so aye pëpe ti tene sarango ye ti sewa ti mbeni zo la ayeke sara si zo ni aga nzoni zo wala sioni zo na yâ ti gigi ti lo. Me, Jéhovah amû na azo kue mbeni pendere matabisi so ayeke ngangu ti soro ti sara nzoni ye wala sioni ye (Deut. 30:19). Tongana nyen la Ézéchias asara lani kua na matabisi so?
11. Nyen la asara si Ézéchias ayeke mbeni nzoni gbia?
11 Atâa so Ézéchias ayeke lani molenge ti mbeni sioni gbia ti Juda, lo ga mbeni nzoni gbia. (Diko 2 aGbia 18:5, 6.) Lo mû sioni tapande ti babâ ti lo ape. Me, lo dengi mê nzoni na aprophète ti Jéhovah tongana Ésaïe, Osée na Michée. Lo sara ye alingbi na wango nga na sengo ndo ti Jéhovah. Ye so asara si lo leke akpale so babâ ti lo aga na ni lani. Lo sara ni na lege so lo zi asioni ye na yâ ti temple, lo hunda na Jéhovah ti pardonné sioni ti azo ti Juda nga lo futi ayanda kue ti apaïen so ayeke na yâ ti kodoro ni (2 Chron. 29:1-11, 18-24; 31:1). Na pekoni, na ngoi so Sanchérib, gbia ti Assyrie, atene so lo yeke ga ti sara bira na azo ti Jérusalem, Ézéchias asara ye na mbeto ape nga na mabe. Lo zia lani bê ti lo kue na Nzapa ti sö lo nga lo kpengba azo ti lo na atënë ti yanga ti lo nga na tapande ti lo (2 Chron. 32:7, 8). Na mbeni ngoi baba alï bê ti lo, me Jéhovah asuku na lo, lo sara tere ti lo kete na lo changé bê ti lo (2 Chron. 32:24-26). Biani, Ézéchias azia pëpe si aye so asi ândö abuba fini ti lo nga na gigi ti kekereke ti lo. Me, lo fa so lo yeke kamarade ti Nzapa nga lo zia na e mbeni nzoni tapande.
12. Legeoko tongana Ézéchias, tongana nyen la mingi ti aita laso afa so ala yeke akamarade ti Jéhovah?
12 Teti so e yeke na yâ ti dunia so ayeke sioni mingi nga azo ti yâ ni ayeke na ndoye pëpe, bê ti e adö ape so amolenge mingi akono pëpe na gbe ti ababâ na amama so aye ala na abata ala (2 Tim. 3:1-5). Mingi ti aita laso akono na yâ ti asewa so aye ayeke ngangu na ala dä, me ala lë kpengba songo na Jéhovah. Legeoko tongana Ézéchias, ala fa so sewa so ala kono dä la ayeke fa ye so ayeke si na gigi ti ala ti kekereke ape. Nzapa amû na e matabisi so ayeke liberté ti soro ye so e ye na e lingbi ti soro ti sara na Jéhovah nga ti gonda lo tongana ti so Ézéchias asara lani.
“BÂ, MBI YEKE MASEKA-WALI SO AYEKE NGBÂA TI JÉHOVAH!”
13, 14. Ngbanga ti nyen kua so a mû na Marie akpa lani kete kua ape? Me lo tene lani nyen na ange Gabriel?
13 Ngu ngbangbo mingi na peko ti kuâ ti Ézéchias, mbeni maseka-wali Juif, so asara tere ti lo kete so ayeke na Nazareth, alë mbeni kpengba songo na Jéhovah. A mû na lo mbeni kua so ade a mû mara ni na mbeni zo lâ oko ape. Lo yeke mû ngo ti dü oko Molenge ti Nzapa nga ti bata lo. Tara ti bâ na yâ ti li ti mo confiance so Jéhovah ayeke na ni lani na Marie, molenge ti Héli, na ti sara mara ti confiance tongaso na lo. Me lo sara ye tongana nyen na ngoi so a sara tënë ti kua ni na lo?
14 A yeke ngangu na e ape ti pensé gi na ndo ti pendere pasa so Marie ayeke na ni na ti girisa ambeni ye so alingbi ti sara mbeto na lo. Ange Gabriel atene lani na lo so na lege ti miracle lo yeke mû ngo sân ti bungbi na koli. Ange ni atene na lo ape so ni yeke gue ti fa na afami nga na avoizin ti lo nda ti ngo so lo yeke mû. Ala yeke pensé nyen na ndo ti lo? Marie ayeke gi bê ti lo lani na ndo ti Joseph, koli so aye ti mû lo. So Marie ayeke na ngo so, lo yeke sara tongana nyen ti tene Joseph ayeda so lo gi mbeni koli nde ape? Na ndo ni, ti bata oko Molenge ti Nzapa so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue, nga ti fa ye na lo, a yeke kete kua ape. E lingbi pëpe ti hinga agingo bê kue so ayeke na bê ti Marie na ngoi so ange Gabriel atene lani tokua so na lo. Ye oko, e hinga so lo tene lani na lo, lo tene: “Bâ, mbi yeke maseka-wali so ayeke ngbâa ti Jéhovah! Zia ye ni asi na mbi gi tongana ti so mo tene.”—Luc 1:26-38.
15. Ngbanga ti nyen Marie ayeke na kpengba mabe?
15 Marie ayeke biani na kpengba mabe. Mbeni maseka-wali so ayeke ngbâa ayeke sara lani ye kue so wa ti lo ahunda na lo ti sara. Tongaso, Marie azia agingo bê ti lo nga adesizion ti lo kue na maboko ti Wa ti lo, Jéhovah. Lo yeke lani nduru ti sara ye kue so bê ti Jéhovah aye. Lo wara lani mara ti mabe tongaso na ndo wa? Mabe ayeke mbeni ye so a dü zo dungo na ni ape. Zo ayeke wara ni tongana lo sara ngangu ti wara ni nga tongana Nzapa airi tënë nzoni na ndo ti lo (aGal. 5:22; aÉph. 2:8). Marie asara lani ngangu ti kpengba mabe ti lo. E hinga ni tongana nyen? Zia e bâ fason so lo yeke mä lani na tënë nga fason so lo yeke sara lani na tënë.
16. Nyen la afa so Marie ayeke zo so ayeke mä tënë nzoni?
16 Fason ti mango tënë ti Marie. Bible awa e ti duti “nduru ti mä tënë, ti sara tënë hio hio pëpe”. (Jacq. 1:19). Marie ayeke lani zo so amä tënë nzoni? En. Bible atene so lo dengi mê nzoni lo mä atënë so a tene na lo, mbilimbili ye so lo mä na ndo ti Jéhovah. Na ngoi so lo dü Jésus, aberger so asara tere ti ala kete afa na lo tënë so mbeni ange atene na ala. Na pekoni, na ngoi so Jésus ayeke na ngu 12, lo tene mbeni tënë so ahon gbungo li ti Marie. Na ngoi so a tene atënë so na Marie, lo mä ni, lo dabe ti lo na ni nga lo gbu li ti lo nzoni na ndo ni.—Diko Luc 2:16-19, 49, 51.
17. Nyen la e lingbi ti manda na mbage ti Marie na lege ti atënë so lo tene?
17 Atënë so Marie atene. Atënë so Marie atene kue la a sû ni na yâ ti Bible ape. Tënë so Marie atene so ayo ahon atanga ni kue ayeke na Luc 1:46-55. Atënë so afa so Marie ahinga lani Mbeti ti Nzapa nzoni. Atënë ti lo so akpa tere na atënë ti sambela ti Anne, mama ti Samuel (1 Sam. 2:1-10). E lingbi ti tene so na yâ ti atënë ti Marie lo fa atënë so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa asi fani 20 tongaso. A yeke polele so lo ye lani mingi ti fa na azo tënë so lo manda na yâ ti Mbeti ti Nzapa nga so lo mä na yanga ti Jéhovah, Kota kamarade ti lo.
18. Na alege wa la e lingbi ti mû tapande ti mabe ti Marie?
18 Legeoko tongana Marie, na ambeni ngoi, e lingbi ti bâ kua so Jéhovah amû na e ti sara tongana mbeni ye so ayeke ngangu na e. Zia e mû tapande ti Marie, e sara tere ti e kete e yeda ti sara kua ni, e hinga so Jéhovah ayeke mû ande maboko na e. E lingbi ti mû tapande ti mabe ti Marie tongana e dengi mê nzoni e mä Jéhovah nga e gbu li na ndo ti aye so e manda na ndo ti lo nga na aye so lo leke na bê ti lo ti sara. Tongaso, e yeke duti na ngia ti fa na azo ye so e manda.—Ps. 77:12, 13; Luc 8:18; aRom. 10:15.
19. Tongana e mû apendere tapande ti mabe so Bible asara tënë ni, nyen la e hinga na bê ti e kue so e yeke wara ande ni?
19 Zo wa la alingbi ti dë kite so Ruth, Ézéchias na Marie ayeke lani akamarade ti Jéhovah tongana ti so Abraham ayeke lani kamarade ti lo kozo na ala? Ala na ‘atémoin mingi mingi so ayeke tongana mbinda’ nga na awakua ti Jéhovah mingi so ayeke be-ta-zo ayeke na pendere pasa ti ga akamarade ti Nzapa. Zia e ngbâ lakue ti mû tapande ti mabe ti ala (aHéb. 6:11, 12). Tongana e sara tongaso, e lingbi ti hinga na bê ti e kue so e yeke wara kota futa so ayeke ti duti ande akamarade ti Nzapa teti lakue lakue.
^ par. 2 Psaume 25:14 (FD): “Azo so akpe mbeto ti Jéhovah la ayeke akota kamarade ti lo; lo fa tënë ti mbele ti lo na ala.”


text:
Mo yeke gi ti kpengba tongana Christ?
“Yo ti lingbi na yongo so Christ ayo na ni kue.”—AÉPH. 4:13.
ABIA: 69, 70
1, 2. Nyen la aChrétien kue azia na gbele ala? Mû mbeni tapande.
TONGANA mbeni wali ague na gara ti vo aye tongana mango wala papaye, lo yeke gi ti vo pëpe gi so akono wala so ngere ni ayeke kete. Me, lo yeke gi ti vo so afun pendere, so tere ni ayeke nzoni nga so zo alingbi ti te ni. Lo ye mbeni mango wala papaye so akpengba awe.
2 Legeoko nga, Nzapa aye ti tene awakua ti lo akpengba na lege ti yingo. Ye so e aChrétien kue e zia na gbele e a yeke ti ga awakua ti Jéhovah so akpengba na lege ti yingo. Même tongana mbeni zo amanda ye na ndo ti Jéhovah nga lo mû desizion ti wara batême, lo yeke ngbâ lakue ti kpengba songo ti lo na Jéhovah. Bazengele Paul asara lettre na aChrétien ti Éphèse ti fa na ala so ala yeke na bezoin ti ga aChrétien so akpengba na lege ti yingo. Lo wa ala ti gi ti “ga oko na yâ ti mabe nga na yâ ti tâ hingango ye na ndo ti Molenge ti Nzapa, ti ga tongana mbeni koli so akpengba kue awe, ti yo ti lingbi na yongo so Christ ayo na ni kue”.—aÉph. 4:13.
3. Nyen la ayeke lani na yâ ti congrégation ti Éphèse so a lingbi ti bâ nga ni laso na popo ti wakua ti Jéhovah?
3 Na ngoi so Paul asara lettre so, congrégation ti Éphèse abâ gigi aninga kete awe. Adisciple mingi so ayeke lani na yâ ti congrégation ni akpengba na lege ti yingo. Ye oko, ambeni ayeke lani na bezoin ti ga aChrétien so akpengba na lege ti yingo. A yeke tongaso nga laso na popo ti aTémoin ti Jéhovah. Aita mingi asara na Jéhovah teti angu mingi na ala ga aChrétien so akpengba na lege ti yingo. Me ti tâ tënë ni, a yeke ala kue pëpe si asara tongaso. Na tapande, afini zo saki na saki so ayeke wara batême ngu oko oko ayeke na bezoin ti sara ngangu ti ga aChrétien so akpengba na lege ti yingo. Ka mo?—aCol. 2:6, 7.
TONGANA NYEN LA MBENI CHRÉTIEN ALINGBI TI MAÏ?
4, 5. Aye wa la alingbi ti sara si aChrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke nde nde? Nyen la ala kue ayeke na ni? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
4 Abengo mango wala papaye so a yeke kä na gara ayeke nde nde. Ye oko, ambeni ye ayeke dä so ayeke na tere ni so afa so akpengba awe. A-Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke nga tongaso. Ala kue ayeke gi legeoko ape. Ala londo na akodoro nde nde nga ndo so ala londo dä ayeke nde nde. Ngu ti ala ayeke nde nde nga aye so ala ye wala ala ke ayeke nde nde. Me, ambeni sarango ye ayeke dä so ala kue ayeke na ni so afa so ala yeke aChrétien so akpengba na lege ti yingo. Ambeni sarango ye ni ayeke so wa?
5 Mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke sara ye tongana ti Jésus nga lo yeke “mû tâ gi peko ti gere ti lo mbilimbili.” (1 Pi. 2:21). Jésus afa so a yeke kota ye mingi ti tene e ndoye Jéhovah na bê ti e kue, na âme ti e kue, na bibe ti e kue, nga e ndoye mba ti e tongana e wani (Mat. 22:37-39). Mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke sara kue ti sara ye alingbi na wango so. Na yâ ti fini ti lo, lo yeke fa so ye so agbu bê ti lo mingi ayeke songo ti lo na Jéhovah nga na yengo so lo ye na amba ti lo.
6, 7. (a) Ambeni sarango ye wa la ayeke hinga na mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo? (b) A yeke nzoni e hunda tere ti e na tënë wa?
6 Ndoye ayeke gi mbeni oko ti asarango ye so mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke na ni (aGal. 5:22, 23). A lingbi nga lo sara ye na ngangu pëpe, lo kanga nzara ti bê nga lo duti na kangango bê ti ku. Asarango ye so alingbi ti mû maboko na lo ti hon ndo ti akpale sân ti sara ngonzo nga ti duti lakue na beku même tongana ambeni ye asara si bê ti lo anze. Na ngoi so lo yeke manda ye lo wani, lo yeke gi lakue afango ye ti Bible so alingbi ti mû maboko na lo ti hinga popo ti nzoni na sioni. Na pekoni, na ngoi so lo yeke mû adesizion, adesizion ti lo ni ayeke fa polele so lo yeke mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo. Na tapande, lo yeke mä yingo-ti-hinga ti lo so Bible afa lege na ni. Mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke fa so lo sara tere ti lo kete na lege so lo hinga so andia ti Jéhovah nga na afango ye ti lo ayeke lakue nzoni ahon ti lo. * Lo yapu na fango nzoni tënë nga lo yeke sara kue ti tene aita aduti beoko na yâ ti congrégation.
7 Atâa e sara na Jéhovah aninga wala pëpe, e oko oko kue e lingbi ti hunda tere ti e na tënë so: ‘Ambeni ye ayeke dä so a lingbi mbi sara ti sara ye tâ gi tongana ti Jésus tongaso si mbi ngbâ ti maï ti ga mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo?’
“KPENGBANGO KOBE AYEKE TI ABIAZO”
8. Nyen la afa so Jésus ahinga lani Mbeti Nzapa nga lo mä yâ ni nzoni?
8 Jésus Christ ahinga lani Mbeti ti Nzapa nzoni mingi. Même na ngoi so lo yeke lani gi na ngu 12, lo sara kua na Mbeti ti Nzapa na ngoi so lo sara lisoro na awafango ye na yâ ti temple. “Ala kue so ayeke mä lo, bê ti ala ayeke pika lakue ndali ti aye so lo hinga nga ndali ti atënë so lo yeke kiri na ni.” (Luc 2:46, 47). Mbeni lâ, na ngoi so Jésus ayeke fa tënë, lo sara kua nzoni na Mbeti ti Nzapa ti kanga yanga ti awato ti lo.—Mat. 22:41-46.
9. (a) Aprogramme ti mandango ye wa la mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke na ni? (b) E yeke manda Bible ngbanga ti nyen?
9 Mbeni ita so aye ti ga mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke sara ye tongana ti Jésus nga lo yeke sara kue ti mä yâ ti Bible nzoni mingi. Lo yeke gi lakue ti mä yâ ti atâ tënë ti Bible so ndani alï mingi ndali ti so lo hinga so “kpengbango kobe ayeke ti abiazo”. (aHéb. 5:14). A yeke polele so mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo aye ti wara “tâ hingango ye na ndo ti Molenge ti Nzapa”. (aÉph. 4:13). Hunda tere ti mo: ‘Mbi yeke diko Bible lango oko oko? Mbi yeke na mbeni programme ti mandango ye mbi wani? Mbi yeke na mbeni programme ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa yenga oko oko?’ Na ngoi so mo yeke manda Bible, gi ambeni fango ye ti Bible so alingbi ti mû maboko na mo ti hinga apensé ti Jéhovah nga na atënë ti bê ti lo. Na pekoni, sara kua na afango ye so na ngoi so mo yeke mû adesizion. Ye so ayeke mû maboko na mo ti ga nduru mingi na Jéhovah ahon ti kozo.
10. Mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo abâ andia ti Nzapa nga na afango ye ti lo tongana nyen?
10 Mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ahinga so a lingbi lo hinga gi ye na ndo ti Bible ape, me a lingbi lo sara nga ambeni ye nde. Lo hinga nga so a lingbi lo ye andia ti Nzapa nga na afango ye ti lo. Lo yeke fa ni na lege so lo yeke gi ti sara gi ye so bê ti Jéhovah aye ahon ti sara ye so bê ti lo aye. Nga, lo yeke changé sarango ye ti lo nga na bango ndo ti lo. Na ngoi so lo yeke sara achangement so, lo yeke sara ye tongana ti Jésus nga lo yeke yü fini zo so “a sara lo alingbi na ye so bê ti Nzapa aye na so ague oko na tâ lege ti mbilimbili nga na tâ lege ti dutingo be-ta-zo.” (Diko aÉphésien 4:22-24.) A sû Bible na gbe ti yingo vulu ti Nzapa. Tongaso, na ngoi so mbeni Chrétien ayeke gi ti hinga ye mingi na ndo ti afango ye ti Bible nga lo yeke gi ti ye ni, lo yeke zia si yingo vulu afa lege na bê ti lo nga na apensé ti lo. Ye so ayeke sara si lo yeke ga mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo.
SARA SI AITA ADUTI BEOKO
11. Nyen la Jésus ahinga lani na ngoi so lo yeke na popo ti asewa ti lo nga na adisciple ti lo?
11 Jésus ayeke lani nzoni-kue. Ye oko, na ngoi so Jésus ayeke lani na sese, lo yeke na popo ti azo so siokpari ayeke na tere ti ala. Babâ na mama ti lo so abata lo nga na aita ti lo ayeke lani na siokpari na tere ti ala. Même adisciple ti lo so ayeke lani nduru mingi na lo asara ye tongana ti azo ti ngoi ni kâ so asara ye na baba nga apensé gi na ala wani. Na tapande, na bï so a fâ lani Jésus, “mbeni ngangu papa alondo nga na popo ti ala ti hinga zo wa na popo ti ala a bâ lo tongana zo so ayeke kota ahon atanga ni kue.” (Luc 22:24). Me Jésus ahinga lani so atâa so siokpari ayeke na tere ti adisciple ti lo, ala lingbi ti ga aChrétien so akpengba na lege ti yingo nga ala lingbi ti sara si beoko aduti na yâ ti congrégation. Na bï ni so, Jésus asambela Babâ ti lo ti yayu ti sara si ala duti beoko, lo tene: “Si ala kue alingbi ti duti oko, legeoko tongana ti so mo, Babâ, mo yeke beoko na mbi na mbi yeke beoko na mo, si ala nga alingbi ti duti beoko na e . . . si ala duti oko tongana ti so e yeke oko.”—Jean 17:21, 22.
12, 13. (a) E so e yeke aChrétien, a yeke ti e ti sara nyen? (b) Nyen la amû maboko na mbeni ita-koli ti duti beoko na aita?
12 Mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke sara si aita aduti beoko na yâ ti congrégation. (Diko aÉphésien 4:1-6, 15, 16.) E so e yeke aChrétien, a yeke ti e ti sara si awakua ti Jéhovah ‘abungbi oko amä tere’ nga ti sara si aita kue asara kua maboko na maboko. Bible afa so ti tene aita aduti beoko tongaso, a lingbi ala sara tere ti ala kete. Mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke sara tere ti lo kete ti sara kue si aita aduti beoko na yâ ti congrégation même tongana mbeni ita ason bê ti lo. Tongana mbeni ita na yâ ti congrégation asara mbeni ye so ayeke na lege ni ape, mo yeke sara ye tongana nyen? Ka tongana a yeke mo la mbeni ita na yâ ti congrégation ason bê ti mo, mo yeke sara ye tongana nyen? Mo yeke ke ti sara tënë na ita ni? Wala mo yeke gi ti leke songo na popo ti mo na lo? Mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo ayeke gi ti hon ndo ti akpale ahon ti duti mbeni kpale ndali ti amba ti lo.
13 Gbu li ti mo na ndo ti tapande ti ita-koli so iri ti lo ayeke Uwe. Ândö, lo zia si awokongo ti aita asara si lo yeke na vundu. Na pekoni, lo sara kua na Bible nga na buku Étude perspicace des Écritures ti manda ye na ndo ti David. Ngbanga ti nyen la lo soro ti manda ye na ndo ti David? Uwe atene: “David abâ ambeni wakua ti Jéhovah so asara ye ague nde na ye so Bible afa. Na tapande, Gbia Saül agi lani ti fâ lo, ambeni zo aye lani ti bo lo na tênë nga même wali ti lo ahe lo (1 Sam. 19:9-11; 30:1-6; 2 Sam. 6:14-22). Me atâa aye kue so azo agi lani ti sara na David, lo ngbâ lakue ti ye Jéhovah. Nga, David asara ye na nzoni bê, mbi kue mbi yeke na bezoin ti sara ye tongana lo. Aye so mbi manda na ngoi ti mandango ye ti mbi achangé bango ndo ti mbi na ndo ti awokongo ti amba ti mbi aChrétien. Mbi ngbâ ti bata afaute ti aita na bê ti mbi encore ape. Me, mbi yeke sara kue ti sara si aita aduti beoko na yâ ti congrégation.” Mo kue mo leke na bê ti mo ti sara si aita aduti beoko na yâ ti congrégation?
SORO AKAMARADE NA POPO TI AZO SO ASARA YE SO BÊ TI NZAPA AYE
14. Mara ti azo wa la Jésus asoro ti ga akamarade ti lo?
14 Jésus asara lani kamarade na azo kue. A nzere lani na akoli, awali, amaseka, ambakoro nga na amolenge ti ga nduru na lo. Me lo yeke soro nzoni azo so ayeke atâ kamarade ti lo. Lo tene na abazengele ti lo so ayeke be-ta-zo, lo tene: “Ala yeke akamarade ti mbi tongana ala sara ye so mbi yeke mû yanga na ala ti sara.” (Jean 15:14). Jésus asoro lani akamarade ti lo na popo ti azo so amû peko ti lo, azo so ayeke be-ta-zo nga so ala sara na Jéhovah na bê ti ala kue. Mo kue mo yeke soro atâ kamarade ti mo na popo ti azo so aye Jéhovah na bê ti ala kue? Ngbanga ti nyen a yeke kota ye?
15. Aye ti nzoni wa la amaseka alingbi ti wara tongana ala sara kamarade na aChrétien so akpengba na lege ti yingo?
15 Chauffengo ti lâ ayeke sara si aye tongana mango wala papaye ayeke be pendere. Legeoko nga, tâ ndoye ti aita alingbi ti mû maboko na e ti kpengba na lege ti yingo. Peut-être mo yeke mbeni maseka so ayeke gi ti hinga ye so mo ye ti sara na yâ ti fini ti mo. Tongana a yeke tongaso, a yeke nzoni mo sara kamarade na aita so aduti be-ta-zo na Jéhovah teti angu mingi nga so asara si aita aduti beoko na yâ ti congrégation. Tongana angu ayeke hon, ala wara peut-être akpale na yâ ti fini ti ala nga peut-être ala wara atara na ngoi so ala yeke voro Jéhovah. Azo tongaso alingbi ti mû maboko na mo ti soro nzoni ye so mo lingbi ti sara na yâ ti fini ti mo. Tongana mo mû ngoi ti sara lisoro na ala, ala lingbi ti mû maboko na mo ti mû anzoni desizion mo wani nga ti ga mbeni Chrétien so akpengba na lege ti yingo.—Diko aHébreu 5:14.
16. Tongana nyen la aita so akpengba na lege ti yingo amû maboko lani na mbeni ita-wali so ayeke maseka?
16 Na tapande, mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Helga adabe ti lo na ye so asi na ngoi so lo yeke na klase ti terminale. Akamarade ti lo ti klase ayeke sara lisoro na ndo ti aye so ala ye ti sara ande. Mingi ti ala aye ti gue na dasendagi tongaso si ala wara mbeni nzoni kua na yâ ti gigi ti ala. Helga asara lisoro na ndo ni na akamarade ti lo ti congrégation. Helga atene: “Mingi ti akamarade ti mbi ayeke lani akota zo ti mbi nga ala mû maboko na mbi mingi. Ala mû maboko na mbi ti mû kua ti ngoi kue. Na pekoni, mbi sara ngu oku na yâ ti kua ti pionnier. Fadeso, angu mingi na pekoni, mbi yeke na ngia mingi so mbi mû lani lâ ti maseka ti mbi ti sara na kua ti Jéhovah. Mbi yeke na mbeni raison oko ti regretté desizion so ape.”
17, 18. Tongana nyen la e lingbi ti voro Jéhovah nzoni mingi?
17 Tongana e gi ti sara ye tongana ti Jésus na yâ ti fini ti e ayeke mû maboko na e ti ga aChrétien so akpengba na lege ti yingo. E yeke ga nduru mingi na Jéhovah nga e yeke duti na nzara ti sara na lo mingi ahon ti kozo. Mbeni wakua ti Jéhovah alingbi ti voro lo nzoni tongana lo kpengba na lege ti yingo. Jésus awa adisciple ti lo, lo tene: “Zia lumière ti ala aza na gbele azo, si azo ni abâ anzoni kusala ti ala na ala mû gloire na Babâ ti ala so ayeke na yayu.”—Mat. 5:16.
18 Tongana ti so e londo ti bâ, mbeni ita so akpengba na lege ti yingo alingbi ti mû maboko mingi na congrégation. A yeke hinga ita tongaso na lege ti fason so lo yeke sara kua na yingo-ti-hinga so Nzapa amû na lo. Tongana nyen la yingo-ti-hinga ti e alingbi ti mû maboko na e ti mû anzoni desizion? Tongana nyen la e lingbi ti bâ yingo-ti-hinga ti amba ti e aChrétien na nene ni? E yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko.
^ par. 6 Na tapande, a lingbi ti hunda na aita-koli so ayeke ambakoro na so ayeke na akode mingi ti mû na aita-koli so angbâ maseka ambeni kua so lo yeke sara na yâ ti bungbi nga ti mû maboko na ala na yâ ti akua ni so.


text:
CHAPITRE 78
Leke tere ti mo, zo ti batango ye so ayeke be-ta-zo!
A LINGBI ZO TI BATANGO YE SO AYEKE BE-TA-ZO ALEKE TERE TI LO
JÉSUS AGA TI ZIA KANGBI NA POPO TI AZO
Jésus afa lani so a yeke gi na mbeni “kete kundu” la a yeke mû ande na ala mbeni place na yâ ti Royaume ti yayu (Luc 12:32). Me, a lingbi ala bâ mara ti futa tongaso tongana mbeni senge ye ape. Ni la Jésus afa so, a yeke kota ye mingi ndali ti mbeni zo so a soro lo ti duti na yâ ti Royaume ni so ti duti na nzoni sarango ye.
A yeke ndali ni la Jésus atene na adisciple ti lo ti leke tere ti ala ti ngbâ ti ku gango ti lo. Lo tene: “Ala yü bongo nga ala leke tere ti ala, nga zia alampe ti ala angbâ na zango ni. A yeke nzoni ala sara ye tongana azo so ayeke ku wa ti ala na ngoi so lo londo na mariage ti kiri, si tongana lo si na lo pika yanga-da, ala zi ni hio na lo. Ngia ayeke na angbâa so tongana wa ti ala asi na lo wara ala na lango pëpe!”—Luc 12:35-37.
Adisciple ni alingbi ti hinga mara ti sarango ye so Jésus ayeke sara tënë ni na yâ ti toli ni so. Angbâa ni so lo sara tënë ti ala so aleke tere ti ala, na ala yeke ku kiringo ti wa ti ala. Jésus afa raison so a lingbi ala sara tongaso, lo tene: “Tongana wa ti ala ni asi kozo na bê ti bï [so ti tene ti londo na 21 h 00 ti si na bê ti bï], wala même na peko ti bê ti bï [so ti tene ti londo na bê ti bï ti si na 3 h 00], na lo wara ala na lango pëpe, ala yeke duti na ngia!”—Luc 12:38.
A hunda lani na ala pëpe gi ti duti angbâa wala awakua so ahinga ti sara kua ngangu. Tënë ni asigi polele na yâ ti fason so Jésus, so ayeke Molenge ti zo, asara tënë ti lo na yâ ti tapande ni so. Lo tene na adisciple ti lo, lo tene: “Ala nga, ala leke tere ti ala, ndali ti so Molenge ti zo ayeke ga na mbeni l’heure so ala ku lo na ni pëpe.” (Luc 12:40). Ye so aye ti fa so, mbeni lâ, Jésus ayeke kiri ande, na lo ye si adisciple ti lo, mbilimbili azo so ayeke na yâ ti “kete kundu” ni, aleke tere ti ala, ala ku lo.
Pierre aye ti mä yâ ti tënë ti Jésus so nzoni, tongaso lo hunda Jésus, lo tene: “Seigneur, mo yeke tene toli so gi na e wala na tanga ti azo ni nga kue?” A hon ti kiri tënë na Pierre gi droit awe, Jésus asara kua na mbeni toli so ague oko na ti kozo ni so, lo tene: “Zo wa la ayeke biani zo ti batango ye so ayeke be-ta-zo na ayeke sara ye na ndara? Lo so wa ti lo ayeke zia lo na ndo ti awakua ti lo kue ti mû na ala kobe so alingbi na ala na mbilimbili ngoi ni? Ngia ayeke na ngbâa so tongana wa ti lo aga awara lo na tere ti kua ni! Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Wa ti lo ni ayeke zia lo na ndo ti aye ti lo kue.”—Luc 12:41-44.
Na yâ ti tapande so lo mû ni fade, “wa” ti angbâa ni aye ti sara tënë ti Jésus, Molenge ti zo. A yeke nga na lege ni ti tene so, “zo ti batango ye so ayeke be-ta-zo” ni so ayeke mbeni groupe ti akoli so ayeke na yâ ti “kete kundu” so a yeke mû ande na ala Royaume (Luc 12:32). Jésus aye ti fa so ambeni membre ti yâ ti kete kundu ni so la ayeke mû ande na “awakua ti lo kue” akobe “so alingbi na ala na mbilimbili ngoi ni.” Tongaso, Pierre nga na ambeni zo, so Jésus afa ye na ala nga lo mû kobe ti yingo na ala, alingbi ti hinga so mbeni ngoi ayeke duti ande dä so Molenge ti zo ayeke si ande na yâ ni. Na yâ ti ngoi ni so, a yeke leke ande mbeni ye ti mû kobe ti yingo na adisciple ti Jésus so ayeke “awakua ti lo”.
Jésus akiri afa na mbeni lege nde ngbanga ti nyen la a lingbi lê ti adisciple ti lo angbâ na zingo ni na ala sara hange na asarango ye ti ala. Lo sara tongaso, ngbanga ti so a peut ti si so mbeni na popo ti ala asara encore hange na asarango ye ti lo ape, na ye so apeut même ti gue na lo ti sara ye na lege ni ape na tere ti amba ti lo. “Me tongana a si so ngbâa so atene na bê ti lo: ‘Wa ti mbi ayeke si fafadeso ape,’ na lo to nda ti pika awakua ni ti koli na ti wali na ti te ye nga ti nyon ye ngbii lo soulé, wa ti ngbâa so ayeke ga ande na mbeni lango so lo ku ni pëpe nga na mbeni l’heure so lo hinga ni ape, na wa ti lo ni ayeke punir lo ngangu, nga lo yeke zia lo na popo ti azo so ayeke be-ta-zo pëpe.”—Luc 12:45, 46.
Jésus atene so ni ga “ti tingo wâ na ndo ti sese”. Na a yeke ye so lo sara la, na lege so lo tene ambeni tënë so aga na tumba na milieu ti azo, na ye so amû lege na azo ti hinga afango ye nga na angobo so ayeke na lege ni ape. Ye so asara nga si ambeni zo so yâ ti ala adoit fade ti kangbi ape, a kangbi, na tapande “babâ ayeke ke molenge-koli, na molenge-koli ayeke ke babâ, mama ayeke ke molenge-wali na molenge-wali ayeke ke mama ti lo. Mama ti koli ayeke ke wali ti molenge ti lo, na wali ayeke ke mama ti koli ti lo.”—Luc 12:49, 53.
Atënë so e londo ti bâ ge so, Jésus atene ni mbilimbili na adisciple ti lo. Na pekoni, lo tourné fadeso na mbage ti tanga ti azo ni. Gbâ ti ala angbâ ti ke aye so afa so lo la lo yeke Messie ni. Tongaso, Jésus atene na ala, lo tene: “Tongana ala bâ mbinda ayeke bungbi na mbage ti ouest, hio ala tene: ‘Kota pupu ti ngu ayeke ga,’ na a si tongaso. Nga, tongana ala bâ so pupu ti sud ayeke ya, ala tene: ‘Ndo ayeke chauffé ande mingi,’ na a yeke ye so asi. Ala, azo ti handango lê ti zo, tongana gi na bango sese nga na lê ti nduzu, ala hinga aye so ayeke si ande, a sara tongana nyen si ala hinga ape aye so ayeke si na ngoi so e yeke dä so?” (Luc 12:54-56). A yeke polele so ade ala leke tere ti ala ape.


text:
CHAPITRE 12
A batize Jésus
MATTHIEU 3:13-17 MARC 1:9-11 LUC 3:21, 22 JEAN 1:32-34
A BATIZE JÉSUS, NA YINGO TI NZAPA AGA NA NDO TI LO
JÉHOVAH ATENE SO JÉSUS AYEKE MOLENGE TI LO
Nze omene tongaso na peko ti so Jean Baptiste akomanse kua ti lo ti fango tënë, Jésus so ayeke fadeso na ngu 30 tongaso aga na mbage ti lo na Ngu ti Jourdain. Jésus aga ngbanga ti nyen? Lo ga lani pëpe ti bâ gi Jean wala ti bâ wala kua ti fango tënë ti Jean ni atambela nzoni. Me, lo ga ti hunda ti tene Jean abatize lo.
Me Jean ake na lo atene: “Mo la mo doit fade ti batize mbi, me mo kiri mo ga na mbage ti mbi?” (Matthieu 3:14). Jean ahinga so Jésus ayeke Molenge ti Nzapa. Lani, na ngoi so Jean angbâ na yâ ti mama ti lo, lo huru na ngia na ngoi so Marie, so ayeke na ngo ti Jésus, aga lani ti bâ Élisabeth, so ayeke mama ti lo. Kite ayeke dä ape so, Élisabeth afa lani na Jean peko ti ye ni so. Peut-être, Jean amä nga peko ti tokua so mbeni ange aga na ni ti fa tënë ti dungo Jésus, nga na ti so a-ange atene lani na ambeni berger, na bï so a dü lani na Jésus.
Jean ahinga so lo yeke batize lani gi azo so achangé asioni sarango ye ti ala. Me Jésus ayeke ti lo na siokpari na tere ti lo ape. Ye oko, atâa so Jean ake ti batize lo, Jésus atene: “Ti so ni so, kanga lege na mbi ape, teti a yeke tongaso si e yeke sara ye kue so ayeke mbilimbili.”—Matthieu 3:15.
Ngbanga ti nyen la ayeke na lege ni ti tene a batize Jésus? A yeke batize Jésus pëpe ti fa so lo changé asioni sarango ye ti lo. Batême ti lo aye ti fa so, fadeso, lo ye ti sara gi ye so bê ti Babâ ti lo aye (aHébreu 10:5-7). Jésus ayeke sara kua ti charpentier, me fadeso ngoi alingbi awe ti tene lo komanse ti sara kua so Babâ ti lo ti yayu atokua lo ti sara na sese ge. Mo pensé so Jean ayeke ku lani ti bâ mbeni ye ti kpene na ngoi so lo yeke batize Jésus?
Na mbeni ngoi na pekoni, Jean atene: “Lo so atokua mbi ti batize azo na yâ ti ngu atene na mbi, atene: ‘Zo so mo bâ yingo ayeke descend aduti na ndo ti lo, lo la lo yeke batize azo na yingo vulu.’” (Jean 1:33). Ni la, Jean ayeke ku lani ti bâ zo wa la si yingo ti Nzapa ayeke ga ande na ndo ti lo, na ngoi so lo yeke batize zo ni. Tongaso, na ngoi so Jésus ayeke sigi na yâ ti ngu, peut-être bê ti Jean adö lani ape ti bâ “yingo ti Nzapa so ayeke descend na ndo ti [Jésus] tongana kolokoto.”—Matthieu 3:16.
Me mbeni ye nde akiri apassé na ngoi ti batême ti Jésus. Bible atene so “yayu azi” na lo. Tënë so aye ti tene nyen la? A ye peut-être ti tene so, a yeke na ngoi so Jésus awara batême awe la si aye kue so lo yeke sara lani na yayu, kozoni si lo ga na sese, akiri aga na li ti lo. Tongaso, Jésus adabe ti lo na ngoi so lo yeke lani mbeni ange ti Jéhovah nga na atâ tënë so Nzapa afa lani na lo kozo si lo ga na sese.
Na ndo ni, na ngoi ti batême ti Jésus, mbeni go asara tënë na yayu atene: “So ayeke Molenge ti mbi so mbi ye lo mingi, bê ti mbi ayeda na lo.” (Matthieu 3:17). Go ti zo wa la? A peut ti duti go ti Jésus ape, ndali ti so Jésus la ge na tere ti Jean so. So go ti Nzapa la. A yeke polele so Jésus ayeke Molenge ti Nzapa, me pëpe lo Nzapa ni wani.
A yeke nzoni e hinga so na ngoi so Jésus ayeke lani na sese ge, lo nga kue lo yeke molenge ti Nzapa, legeoko tongana Adam. Na peko ti so lo fa aye so asi na ngoi ti batême ti Jésus, disciple Luc atene: “Na ngoi so Jésus ato nda ti kusala ti lo, lo yeke lani na ngu 30 tongaso. Azo abâ lo tongana molenge ti Joseph, molenge ti Héli, . . . molenge ti David, . . . molenge ti Abraham, . . . molenge ti Noé, . . . molenge ti Adam, molenge ti Nzapa.”—Luc 3:23-38.
Ni la, tongana ti so Adam, so ayeke zo, ayeke lani “molenge ti Nzapa”, Jésus nga kue ayeke tongaso. Na ngoi ti batême ti Jésus, lo hinga so lo ga Molenge ti Nzapa so ayeke ga ande mbeni yingo na yayu. Fadeso, Jésus alingbi ti fa na azo tâ tënë so alondo na Nzapa nga ti fa na ala lege ti fini. Jésus akomanse ti mû mbeni lege so ayeke gue na lo yeke na yeke ti mû fini ti lo na sandaga ndali ti siokpari ti azo kue.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | MBENI GOUVERNEMENT SO PETENGO GORO AYEKE NA YÂ NI APE
Royaume ti Nzapa: Mbeni gouvernement so aye tënë ti petengo goro ape
Mbeni kota zo ti kodoro ti Nicaragua afa ye so apusu lo ti pensé so a yeke ngangu ti kanga lege na tënë ti petengo goro na yâ ti andokua ti Letäa. Lo tene so akota zo ti kodoro ayeke nga amolenge ti kodoro, na tongana a yeke pete goro na amolenge ti kodoro, a yeke sara nga mara ni na akota zo ti kodoro.
Tongana a yeke pete ka goro na azo, na yâ ti andokua ti Letäa, so azo la ayeke sara kua na yâ ni, tënë ti goro alingbi ti manke dä ape. A yeke tongaso ape? Ni la, ti wara mbeni gouvernement so tënë ti goro ayeke na yâ ni ape, gouvernement ni so adoit ti duti ti azo ape. Bible afa mara ti gouvernement ni so: a yeke Royaume ti Nzapa, so ayeke gouvernement so Jésus afa lani na adisciple ti lo ti sambela ndali ni.—Matthieu 6:9, 10.
Royaume ti Nzapa ayeke mbeni gouvernement so aduti na yayu kâ si lo yeke sara na kua ti lo. A yeke ga ande ti mû place ti agouvernement ti azo kue (Psaume 2:8, 9; Apocalypse 16:14; 19:19-21). Na popo ti aye ti nzoni so Royaume ni ayeke ga ande na ni na azo, lo yeke hunzi tënë ti petengo goro ti andokua ti Letäa. Zia e bâ aye omene so afa so Royaume ni ayeke sara ni ande.
1. NGANGU NI
KPALE NI: Amolenge ti kodoro la ayeke ga ka na nginza na yâ ti agouvernement ti azo, mingi ni, na lege ti impôt nga na akua so ala yeke sara. Teti so anginza ni ayeke lï gbani, ye so asara si ambeni kota zo ti kodoro ni ayeke nzi ye. Na tapande, tongana ambeni zo aye ti pete goro na ala ti tene a kiri na wungo ti impôt ti ala na gbe ni wala ti futa ambeni ye nde so gouvernement ahunda na ala, akota zo ti kodoro ni ayeke mû goro ni. Ye so ayeke sara si kpale ni so ayeke hunzi ape, ngbanga ti so agouvernement ni ayeke zia lakue wungo ti impôt na nduzu ti kanga na dû ti aye so ala sara so. A sara si tënë ti petengo goro ayeke gbâ lakue ti gue na li ni. Na yâ ti mara ti aye tongaso, azo so aye ti ala ti sara ye na lege ni la ayeke bâ pasi mingi.
YORÖ NI: Royaume ti Nzapa awara ngangu na mbage ti Jéhovah, * Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue (Apocalypse 11:15). Royaume ni so abezoin ti ro nginza ti impôt si lo sara na akua ti lo ape. Me, na “lege ti kota ngangu” ti Nzapa nga na bibe ti mungo ye so lo yeke na ni, e hinga so Royaume ni ayeke mû ande, na azo ti gbe ti lo, ye kue so ala yeke na bezoin ni.—Ésaïe 40:26; Psaume 145:16.
2. GBIA NI
KPALE NI: Susan Rose-Ackerman, so e sara tënë ti lo na yâ ti article so ahon, atene so tongana a ye ti kanga lege na tënë ti goro, “a doit ti komanse na popo ti azo ti li ni kâ.” Tongana agouvernement aye ti kanga lege na tënë ti goro na popo ti azo ti lapolice wala ala ti douane me si ala kanga lê na ndo ni na popo ti akota zo ni, a yeke sara si azo ayeke sara confiance na ala encore ape. Nga, même akota zo ti komande ni ayeke na siokpari na tere ti ala. Bible atene: “Zo oko ti mbilimbili, so asara nzoni na lo sara siokpari pëpe, ayeke na sese so pëpe.”—Zo-ti-fa-tene 7:20.
Jésus ake lani ti yeda na kota goro so a mû na lo
YORÖ NI: Nde na azo so ayeke mbilimbili pëpe, Jésus Christ, lo so Nzapa asoro lo ti duti Gbia ti Royaume ni so, alingbi pëpe ti zia si mbeni ye ahanda lo ti sara sioni ye. Jésus afa ni na lege so lo ke lani ti yeda na kota goro so a mû na lo, so ayeke “aroyaume kue ti sese na gloire ti ala.” Zabolo, so ayeke mokonzi ti dunia ni, la amû zendo ti mû na lo aye ni so kue tongana lo kuku lo voro ni (Matthieu 4:8-10; Jean 14:30). Même na ngoi so Jésus ayeke bâ pasi lani ti kui, lo sara kue ti ngbâ be-ta-zo. Ni la, lo ke ti nyon sengo ye so alingbi lani ti kaï songo ti pasi ti lo ni, me so alingbi lani ti sara si lo girisa tere ti lo (Matthieu 27:34). Nzapa azingo Jésus na kuâ awe na lo yeke fadeso na tere ti Nzapa na yayu, lo fa lani so lo lingbi biani ti duti gbia ti Royaume ni.—aPhilippien 2:8-11.
3. NINGANGO NI
KPALE NI: Akodoro mingi ayeke sara vote lakue lakue, so mingi ni a yeke ti mû lege na azo ti zi akota zo ti kodoro so aye goro. Me, ti tâ tënë ni, na ngoi ti dengo-gaba ti gango président nga na ngoi ti avote ni, tënë ti petengo goro ahon ndo ni, même na yâ ti akodoro so a tene ala yeke na mosoro mingi. Na angoi ni so, awamosoro ayeke mû anginza nga ala yeke sara ambeni ye ti woko na akota zo ti kodoro ni nga na afini ni so ayeke ga.
John Paul Stevens, mbeni juge ti Kota da-ngbanga ti États-Unis, atene so mara ti asarango ye tongaso ayeke ga na kpale na ndo ti aGouvernement, ngbanga ti so a yeke bi nengo ti ala na sese nga azo alingbi ti sara confiance na ala ape. A yeke ye ti dongo bê pëpe ti bâ so azo mingi, na ndo ti dunia mobimba, apensé so bungbi so tënë ti petengo goro ahon ndo ni dä a yeke abungbi ti akama-poroso.
YORÖ NI: Royaume ti Nzapa ayeke kanga ande lege na atënë ti dengo-gaba wala ti sarango vote so tënë ti nzi ahon ndo ni dä, na lege so, komandema ti lo ayeke ngbâ ande gi lakue lakue (Daniel 7:13, 14). Teti so Nzapa la asoro Gbia ti Royaume ni, a bezoin pëpe ti tene azo la avoté lo, nga ala yeke na droit ti zi lo ape. Teti so Royaume ni ayeke ngbâ ande gi lakue lakue, ye so ayeke sara si, anzoni ye so lo yeke ga na ni na azo, ayeke ngbâ gi lakue lakue.
4. ANDIA NI
KPALE NI: Mo lingbi ti pensé so tongana a sigigi na ambeni fini ndia, aye ni ayeke ga nzoni. Ye oko, awandara abâ so, na yâ ti aye mingi, gbâ ti andia akiri azi lege mingi na tënë ti petengo goro. Na ndo ni, ti andia so a yeke sigigi ka na ni ti sara si tënë ti petengo goro aduti mingi ape, a yeke hunda aye mingi ti sara ye alingbi na ni, me ye ti peko ni ayeke gi kete.
YORÖ NI: Andia ti Royaume ti Nzapa ayeke nzoni mingi ahon ti agouvernement ti azo. Na tapande, ahon ti tene Jésus azia na sese ambeni molongo ti andia, lo mû lani gi mbeni ndia so azo ahinga ni mingi, so lo tene: “Ye kue so ala ye azo asara na ala, a lingbi ala sara na azo ni nga.” (Matthieu 7:12). Mbeni ye ni ayeke so, andia ti Royaume ni aluti mingi na ndo ti ye so ayeke pusu zo ti sara mbeni ye nga na sarango ye ni. Jésus atene: “Mo ndoye mba ti mo tongana mo wani.” (Matthieu 22:39). Ti tâ tënë ni, Nzapa, so alingbi ti diko ye so ayeke na yâ ti bê ti azo, ayeke na ngangu ti gue na azo ti sara ye alingbi na andia ni so.—1 Samuel 16:7.
5. BIBE NI
KPALE NI: Tâ ye so ayeke na gunda ti goro ayeke kota bê ti warango ye nga na gingo intérêt ti zo lo wani. Akota zo ti kodoro nga na amolenge ti kodoro ayeke ka na amara sarango ye ni so. Azo ti lekengo da ti magasin so akungbi lani na gbata ti Séoul, so e sara tënë ni na yâ ti article so ahon, apete goro na akota zo ti kodoro ni ngbanga ti so ala hinga atene, tongana a zia lege na ala ti sara kua na agbakuru so ayeke na lege ni ape, a yeke hunda na ala nginza mingi ape. Mawa ni ayeke so, akota zo ti kodoro ni ayeda na goro ni.
Tongana a ye ti kanga lege na tënë ti goro, a lingbi a fa na azo ti zi asioni nzara so na yâ ti bê ti ala, anzara tongana kota bê ti warango ye nga na gingo intérêt ti zo lo wani. Ye oko, agouvernement ti azo aye pëpe ti zia na sese mara ti kapa ti fango ye ni so, nga ala lingbi pëpe ti sara ni.
YORÖ NI: Royaume ti Nzapa awara lege ti hon ndo ti kpale ti petengo goro so na lege so lo yeke fa na azo tongana nyen ti zi asioni nzara ni so. * Fango ye ni so amû maboko na ala ti “kiri gi fini ni na yâ ti ngangu so ayeke fa lege na bibe ti ala”. (aÉphésien 4:23). Ahon ti sara kota bê ti aye nga ti duti na bibe ti pensé gi na ala wani, ala manda ti zia bê ti ala gi na ndo ti ye so ala yeke na ni nga ti bi bê na amba ti ala.—aPhilippien 2:4; 1 Timothée 6:6.
6. AZO NI
KPALE NI: Ambeni zo ni la ayeke soro na mbana ti bê ti ala ti sara ambeni ye so ayeke na lege ni ape nga ti pete goro, même si ala yeke na yâ ti mbeni ndo so ayeke nzoni wala ala wara anzoni fango ye na ndo ti anzoni sarango ye. Awandara atene so a yeke ndali ti mara ti aye tongaso la si agouvernement alingbi pëpe ti zi tënë ti goro. Mingi ti ala apensé so ala lingbi ti kiri na tënë ti petengo goro nga na akpale ti pekoni na gbe ni.
YORÖ NI: Mbeni bungbi so ayeke tiri ndali ti tënë ti petengo goro, na États-Unis, atene so ti tiri ndali ni, a yeke nzoni agouvernement awa azo ti “sara ye nzoni, ti nzi pëpe nga ti sara ye tongana azo so ahinga ti gbu li ti ala.” Royaume ti Nzapa awa azo ti sara aye so, me nga a yeke aye so lo hunda na azo ti gbe ti lo ti sara la. Bible atene so “azo ti sarango bê ti ye” nga na “azo ti mvene” ayeke ga ahéritier ti Royaume ni ape.—1 aCorinthien 6:9-11; Apocalypse 21:8.
Azo alingbi ti manda ti duti na anzoni sarango ye ni so tongana ti aChrétien ti ândö. Na tapande, lani na ngoi so mbeni disciple, so iri ti lo ayeke Simon, aye ti vo yingo vulu na tïtî abazengele, ala ke ti yeda na goro ni nga ala tene na lo: “Changé bê ti mo ndali ti sioni ti mo so.” Na ngoi so Simon ni abâ kpale so sioni nzara ni so aye ti ga na ni, lo hunda na abazengele ni ti sambela ndali ti lo si lo lingbi ti hon ndo ni.—Kusala 8:18-24.
YE SO MO LINGBI TI SARA TI DUTI ANDE NA GBE TI ROYAUME NI
Atâa mo yeke ti mara wa, mo nga kue mo lingbi ti duti ande na gbe ti Royaume ti Nzapa (Kusala 10:34, 35). Kapa ti fango ye so Royaume ni azia na sese, na ndo ti dunia mobimba kue laso, alingbi ti fa na mo ye so mo lingbi ti sara. A-Témoin ti Jéhovah ayeke duti ande na ngia ti fa na mo tongana nyen la ala yeke manda Bible, senge senge, na azo na yanga-da ti ala. Mandango ye ni so alingbi ti mû gi penze-ngbonga bale-oko awe, yenga na yenga. Na popo ti aye so mo yeke manda ande, mo lingbi nga ti hinga ambeni tënë na ndo ti “nzoni tënë ti royaume ti Nzapa”, so a ndu nga ye so Royaume ni ayeke sara ande ti zi tënë ti petengo goro ti andokua ti Letäa (Luc 4:43). E wa mo ti bâ aTémoin ti Jéhovah ti ndo so mo yeke dä wala ti gue na ndo ti site ti e, jw.org.
TI HINGA AMBENI TËNË
Nzoni tënë ni ayeke so wa?
Gi ti hinga tënë ti Nzapa ni ayeke so wa, ndani so a yeke kota ye ti fa ni hio nga na ye so mo lingbi ti sara.


text:
Mbeni nzoni ye so azo ti Japon aku tere ti ala na ni ape
NA NGOI ti mbeni bungbi so a sara na Nagoya, na Japon na lango 28 ti avril, ngu 2013, Anthony Morris, so ayeke mbeni membre ti Bebungbi, atene mbeni pendere tokua so azo so aga na bungbi ni aku tere ti ala na ni ape. Lo sara tënë ti sigingo ti mbeni fini mbeti na yanga ti Japonais so iri ni ayeke: Bible: Nzoni tënë so Matthieu asû na mbeti. Azo so aga na bungbi ni wala so abâ ni na télé so wungo ti ala ahon 210000 apika maboko aninga.
Mbeti ti Évangile ti Matthieu so a sigigi na ni so ayeke na alembeti 128. A yeke Évangile ti Matthieu so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na yanga ti Japonais la a mû ni a imprimé ni na mbeni fason so ayeke nde mingi. Ita Morris afa so a sigigi na mbeti so “ndali ti azo ti Japon”. Mbeti ni ayeke tongana nyen? Ngbanga ti nyen la a sigigi na mbeti so? Nyen la azo atene na ndo ni?
MBETI NI AYEKE TONGANA NYEN?
Fason so a sû na mbeti ti Matthieu so apika bê ti azo so aga na bungbi ni mingi. Azo ti Japon alingbi ti sû mbeti ti ala ti londo na mbage ti wali ti gue na mbage ti koli wala ti londo na mbage ti nduzu ti kiri na mbage ti gbe ni. Nga, gi kete wungo ti ambeti-sango nga na ambeti ti e so a sigigi na ni ade ti ninga pëpe la a sû ni ti londo na mbage ti wali ti gue na mbage ti koli. Ye oko, a sû atënë so ayeke na yâ ti fini mbeti so ti londo na mbage ti nduzu ti kiri na mbage ti gbe ni alingbi na kode so azo ti Japon mingi ayeke sû na ambeti-sango nga na ambeni mbeti nde. Azo ti Japon mingi so ayeke diko mbeti abâ so lege so a sû na mbeti so ayeke ngangu ape ti diko ni. Nga, a mû anduru tënë so ayeke na li ti alembeti ti mbeti ti Matthieu ni a zia ni tongana akete li ti tënë na yâ ti aversê ni ti tene azo so adiko ni abâ akota tënë ti yâ ni hio.
Hio, aita ti Japon awara aye ti nzoni mingi na lege ti kode so a sû na mbeti ti Matthieu so. Mbeni ita-wali, so ayeke na ngu 80 tongaso, atene: “Mbi diko mbeti ti Matthieu fani mingi awe, me kode so a sû na fini mbeti ti Matthieu so ti londo na mbage ti nduzu ti kiri na mbage ti gbe ni nga na ali ti tënë so ayeke na yâ ti aversê ni amû maboko na mbi ti mä yâ ti fango ye ti Jésus na ndo ti Hoto nzoni mingi.” Mbeni ita-wali, so ayeke maseka, atene: “Mbi diko mbeti ti Matthieu ni kue mbi hunzi ni lango oko. Mbi habitué na dikongo ambeti ti yanga ti Japonais so a sû ni ti londo na mbage ti wali ti gue na mbage ti koli, me mingi ti azo ti Japon aye ti ala mingi ambeti so a sû atënë ni na mbage ti nduzu ti kiri na mbage ti gbe ni.”
A SARA NI NDALI TI AZO TI JAPON
Ngbanga ti nyen la mbeti ti Matthieu so alingbi biani na bezoin ti azo ti Japon? Atâa so azo ti Japon mingi ahinga Bible ape, ala ye ti diko ni. Mbeti ti Évangile ti Matthieu so ayeke mû pasa na azo so ade abâ Bible lâ oko ape ti gbu mbage ti Bible so na maboko ti ala na ti diko ni.
Ngbanga ti nyen a soro lani mbeti ti Matthieu? Ti mingi ti azo ti Japon, tongana a sara tënë ti “Bible” ye so aga na li ti ala ayeke Jésus Christ. Tongaso, a soro mbeti ti Matthieu ndali ti so na yâ ni a sara tënë ti akotara ti Jésus nga na tënë ti dungo lo, fango ye ti lo na ndo ti Hoto so azo ahinga ni mingi nga na prophétie ti lo na ndo ti alango ti nda ni. Azo ti Japon mingi ayeke ye atënë so mingi.
Awafango tënë ti Royaume na Japon ayeke na ngia ti kangbi fini mbeti so da na da nga na angoi so ala yeke sara avizite. Mbeni ita-wali atene: “Fadeso mbi wara pasa mingi ti kangbi Mbeti ti Nzapa na azo na yâ ti territoire ti e. Mbi wara lani lege ti mû na mbeni zo mbeti ti Matthieu so gi na peko ti bungbi ni na lakui.”
NYEN LA AZO ATENE NA NDO NI?
Tongana nyen la awafango tënë ayeke zia mbeti ti Matthieu ni na azo? Azo ti Japon mingi ahinga atënë tongana “kete yanga ti gbagba”, “ala tuku aperle ti ala na gbe ti agaduru pëpe” na “ala gi bê ti ala lâ oko pëpe ngbanga ti kekereke”. (Mat. 6:34; 7:6, 13). Bê ti ala adö ti hinga so ayeke Jésus Christ la atene atënë so. Azo mingi, so abâ atënë so na yâ ti mbeti ti Évangile ti Matthieu so, atene: “Mbi ye dépuis ti diko Bible kamême fani oko.”
Na ngoi so awafango tënë akiri ti sara vizite na azo so ayeda ti mû mbeti ti Matthieu ni, fani mingi azo ni atene so na ngoi so ala wara mbeti ni so ala diko ni kue gi na lê ni lê ni, ti ambeni ala diko gi mbage ni. Mbeni koli, so ayeke na ngu 60 tongaso atene na mbeni ita, atene: “Mbi diko ni fani mingi nga adë bê ti mbi. Pardon, fa na mbi ye mingi na ndo ti Bible.”
Na ngoi so a fa tënë na mbeti ti Matthieu so na ando so azo ayeke dä mingi, mbeni ita-wali amû adresse ti e-mail ti lo na mbeni wali so ayeda ti mû mbeti ti Matthieu ni. A sara l’heure oko na peko ni, wali ni atokua mbeti na ita-wali ni na Internet, lo tene so lo diko mbage ti Bible ni na lo ye ti hinga ye mingi na ndo ni. Yenga oko na peko ni, lo to nda ti manda Bible nga kete na peko ni, lo komanse ti ga na abungbi.
A tokua mbeti ti Matthieu so ahon 1600000 na acongrégation ti Japon, nga nze na nze aita azia ni saki mingi na azo. Akozo tënë ti mbeti ti Matthieu ni afa atënë ti bê ti aita so asigigi na ni na lege ti tënë so: “E hinga na bê ti e kue so dikongo mbeti so ayeke sara si ala yeke ye Bible mingi.”


text:
HUNDA 5
Nyen la mbi yeke sara tongana azo agi yanga ti mbi na ekole?
NYEN LA MO YEKE SARA?
Tara ti bâ ye so: Thomas aye ti gue na ekole laso ape, même kekereke kue lo ye ti gue ape. Wala lo ye ti gue na ekole encore ape. Ye ni akomanse asara nze ota awe, amba ti lo ti ekole atene asioni mvene na ndo ti lo. Na pekoni, ala zia mbeni iri na ndo ti lo. Na mbeni ngoi mbeni zo aga apika alivre ti lo na maboko ti lo atuku, na zo ni asara ye bâ mo tene lo sara na mbana ape wala mbeni zo na yâ ti groupe so ayeke na mbage ti peko ti lo aga apusu lo, tongana Thomas atourné lo hinga zo so apusu lo so ape. Biri ala kiri agi yanga ti lo ngangu na lege ti a-sms so ala tokua na lo . . .
Tongana mo yeke fade Thomas, nyen la mo yeke sara?
GBU LI TI MO KETE!
Mo kue mo yeke na ngangu kamême. Ti vrai ni mo peut ti kanga yanga ti zo so agi yanga ti mo sân ti tiri na lo. Mo peut ti sara ni tongana nyen?
DUTI KPÔ. Bible atene: “Wabuba afa na gigi ngonzo ti lo kue, me zo ti ndara agbanzi ngonzo ti lo, na lo sara si ngonzo ni adë.” (aProverbe 29:11). Tongana mo sara kue ti duti kpô na lê ti azo, même tongana bê ti mo ayeke pika, azo so ayeke gi yanga ti mo apeut ti zia mo kpô.
KIRI SIONI TETI SIONI APE. Bible atene: “Ala kiri sioni teti sioni na mbeni zo pëpe.” (aRomain 12:17). Tongana mo gi ti kiri sioni teti sioni, ye ni ayeke kiri ti ga sioni mingi.
GUE PËPE NA NDO SO KPALE AYEKE DA. Bible atene: “Zo ti ndara abâ ye ti sioni, na lo honde tere ti lo.” (aProverbe 22:3). Sara kue ti gue pëpe nduru na azo so apeut ti son li ti mo nga gue pëpe na ndo so azo apeut ti gi yanga ti mo dä.
TENE MBENI TËNË SO ZO NI APENSÉ FADE NA NI APE. Bible atene: “Zo so akiri tënë doucement, lo sara si ngonzo adë.” (aProverbe 15:1). Mo peut même ti tene tënë ti ngia. Na tapande, tongana mbeni zo atene na mo atene nyen la mo tï kilo tongaso? Mo peut ti tene na lo, mo tene: “Mbi pensé ti sara ande régime.”
HON YE TI MO. Nora, so ayeke na ngu 19, atene: “Tongana mo duti kpô andâ mo kpengba koli wala wali awe nga mo yeke fa so mo yeke na ngangu mingi ahon zo so ayeke gi yanga ti mo. A fa so mo kanga bê me zo so agi yanga ti mo akanga bê ape.”—2 Timothée 2:24.
SARA KUE TI SARA MBETO APE. Azo ti gingo yanga apeut ti hinga azo ti mbeto nga na azo so apeut ti luti na ala ape. Me tongana ala bâ so mo sara mbeto ape ala yeke kpe mo.
SARA TËNË NI NA MBENI ZO. Mbeni ngbene prof atene: “Mbi tene na azo kue so azo agi yanga ti ala ti sara tënë ni na mbeni zo. Ye so ala doit ti sara la nga apeut ti sara si azo ni so agi yanga ti ambeni zo ape.”


text:
Mo dabe ti mo na ni?
Mo diko a-article ti a-Tour ti Ba Ndo so asigigi ade ti ninga ape so nzoni? Bâ wala mo lingbi ti kiri tënë na ahundango ndo so ge:
Na ngoi ti nda ni, a yeke futi ande aye wa?
Ambeni ye ni so a yeke futi ande ni ayeke agouvernement ti azo, bira nga dorongo droit ti azo ayeke hunzi, abungbi ti nzapa so afa tâ tënë pëpe na azo na ndo ti Nzapa nga na azo so akpe Nzapa pëpe.—1/5, l. 3-5.
Zo wa la ayeke Gog ti Magog so mbeti ti Ézéchiel asara tënë ti lo?
Gog ti Magog aye ti sara tënë ti Satan pëpe, me ti mbeni bungbi ti amara so amä tere ti sara ande bira na awakua ti Nzapa ngoi kete kozoni na Harmaguédon.—15/5, l. 29-30.
Aye omene wa zo alingbi ti sara ti duti na ngia na lâ ti mbakoro ti lo?
Bible atene so a lingbi (1) e sara tere ti e kete, (2) e sara ye na lege ni, (3) e duti na nzoni bango ndo, (4) e mû ye na azo, (5) e gi ti wara akamarade nga (6) e hinga ti tene merci. Gbungo li na ndo ti asarango ye so alingbi ti mû maboko na zo ti wara ngia na lâ ti mbakoro ti lo.—1/6, l. 8-10.
Tongana nyen la amiracle ti Jésus afa so lo yeke zo ti mungo ye na zo?
Na ngoi ti mbeni matanga ti mariage na Cana lo sara si litre ti ngu 380 aga vin. Na mbeni ngoi nde Jésus amû kobe na azo ahon 5000 na lege ti miracle (Mat. 14:14-21; Jean 2:6-11). Na yâ ti aye so use kue, Jésus amû tapande ti Babâ ti lo so ahinga ti mû ye na zo.—15/6, l. 4-5.
Ngbanga ti nyen la e hinga biani so atâa so siokpari ayeke na tere ti e, e lingbi ti zia ngia na bê ti Nzapa?
Azo tongana Job, Lot nga na David asara lani afaute. Ye oko, ala ye lani ti sara na Nzapa na bê ti ala kue. Ala regretté aye so ala sara, nga ala changé sarango ye ti ala. Ndali ni la si Nzapa abâ ala na nzoni lê, e nga kue e lingbi ti sara tongaso.—1/7, l.12-13.
A yeke fâ ande azo kue so ayeke kozo na yâ ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka si asigigi na ngoi so a yeke futi Babylone, Ngangu gbata?
Ên-ën. Zacharie 13:4-6 atene so même ambeni kota zo ti nzapa ayeke zia ande lege ti abungbi ti nzapa so ala yeke na yâ ni nga ala yeke ke ti yeda so ala yeke na yâ ni ândö.—15/7, l. 15-16.
Ngbanga ti nyen la Barak ayeda ti tiri bira ni gi tongana Débora ague na lo?
Barak ayeke lani na mabe. Ye so afa ni ayeke so lo hunda pëpe gbâ ti aye ti bira na Nzapa. Lo bâ so tongana Débora so asara kua na iri ti Jéhovah aduti na tere ti lo na azo ti lo, ye so ayeke sara si ala yeke wara ngangu (aJu. 4:6-8; 5:7).—1/8, l. 13.
Ambeni ye so aChrétien alingbi ti gbu li ti ala na ndo ni ayeke so wa?
Aye so Jéhovah acréé, Bible, pasa so e yeke na ni ti sambela Jéhovah nga ngere so lo futa ti zi na azo.—15/8, l. 10-13.
Tongana nyen la ti kpe ti sara kamarade na asioni zo andu bango tere na mbeni zo ndali ti mariage?
E yeke sara ye na nzoni bê na azo so ayeke aTémoin ti Jéhovah ape. Ye oko, tongana mbeni Témoin ti Jéhovah abâ tere ndali ti mariage na mbeni zo so amû tere ti lo na Jéhovah ape nga so asara ye pëpe alingbi na andia ti lo, lo sara ye ague nde na fango lege ti Nzapa (1 aCor. 15:33).—15/8, l. 25.
Tongana nyen la mabe ti Pierre awoko lani? Tongana nyen la mabe ti lo akiri akpengba?
Mabe ti Pierre amû maboko na lo ti tambela na ndo ti ngu ti ga na mbage ti Jésus (Mat. 14:24-32). Me na ngoi so Pierre abâ kota pupu ti ngu ni mbeto asara lo. Na pekoni Pierre akiri azia bê ti lo kue na Jésus nga lo yeda ti tene Jésus amû maboko na lo.—15/9, l. 16-17.
Kusala 28:4 atene so azo ti Malte apensé ti ala lani atene bazengele Paul ayeke zo ti fango zo. Ngbanga ti nyen?
Na ngoi so mbeni sioni ngbo adë Paul, ala tene ti ala so a yeke Dike, nzapa-wali ti mbilimbili la apunir lo so. Me tënë ti ala ni ayeke na lege ni ape.—1/10, l. 9.
So Marthe azia si kua ahon ndo ti lo so e manda nyen dä?
Marthe amû ngoi ti lo mingi ti tö gbâ ti kobe. Jésus atene so ita ti lo asoro nzoni mbage ni ndali ti so lo dengi mê ti mä ye so lo yeke fa. A yeke nzoni e sara hange si aye so ayeke asenge senge ye amû place ti aye so e yeke sara ti voro na Jéhovah ape.—15/10, l. 18-20.


text: GENESE KODJO MBBTI TI MOISE Nzapa acrid yi kouk IKodjoni, Nzapa acr66 ayayou na sess6. 2 Na sess6 ni ay^k6 sfengu6, y6 aydk6 da p6p6. Bingo ay^k6 na 1^ ti ngou so ali; Yingo ti Nzapa adouti na ndo \h ti ngou. ^ Nzapa atte6, Djia lumifere assi; na lumi^re assi. * Nzapa aba lumiere ni, a y^k6 ndjoni; Nzapa akangbi lumiere na bingo. * Nzapa adi iri ti lumiere La'; Lo di iri ti bingo Bi. La'-koui ay6k6 na nda-pelel6 ay^k6, so kodjo la' ni. 6 Nzapa atfend, Djia Id-ndouzou assi na popo ti ngou; djia l^ndouzou akangbi ngou na mbfeni ngou. ' Nzapa assala 16-ndouzou; Lo kangbi ngou so ay^kd na gbfe Ife-ndouzou na mb^ni ngou so ayek6 na ndo Id-ndouzou; na a y^k6 tonga so. ® Nzapa adi iri ti Ife-ndouzou Yayou. La'-koui ayfek6 na nda-pelM6 ayfek6, so la' oss6 ni. 9 Nzapa at^n6, Djia ngou so ay^k6 na gbfe ayayou abongbi na ndo oko, na djia kourou sess6 assi; na a ydk6 tonga so. ^^ Nzapa adi iri ti kourou sess6 so Sess6; na bongbi ti ngou ndfe nd^, Lo di iri ni aKota Ngou ti Ingo. Na Nzapa aba, a yek6 ndjoni. ^^ Nzapa aten6, Djia sess6 adou pel6, na kassa nd^ nd^ so al6' 16'-kassa, na kek6 ti 16'- kek6 nd6 nd^ so al6' 16'-k6k6, na lfegu6 ti mara ti ala mv^ni so 16' ni ay6k6 na ya ni mv6ni, na ndo scss6; na a y6k6 tonga so. ^^ Sess6 adou p616, na kassa nd6 nde so al6' 16'-kassa na legu6 ti mara ti ala mv6ni, na kek6 nde nd6 so ale' 16'-kek6 so 16' ni ayek6 na ya ni mv6ni, na 16gu6 ti mara ti ala mveni. Na Nzapa aba, a y6k6 ndjoni. ^^ La'-koui ay6k6 na nda-pel616 ay6k6, so la' Ota ni. 14 Nzapa atin6, Djia assoungoy6 assi na 16-ndouzou ti ayayou ti kangbi popo ti la* na bi; djia ala ga y6 ti fa nd6 nd6, ti ngoy nd6 nd6, ti la* nd6 nd6, na ti ngou nd6 nd6. " Djia ala ga y6 so assou na 16-ndouzou ti ayayou ti mou lumiire na ndo sess6; na a y6k6 tonga so. " Nzapa assala akota soungoy6 oss6, soungoy6tikota ni ti conimand6 na la*, na soungoy6 ti k6t6 ni ti conimand6 na bi; Ix) sala atongoro nga. ^^ Nzapa adjia ala na 16-ndouzou ti yayou ti mou lumi6re na ndo sess6, ^®ti command6 la*, ti command6 bi, na ti kangbi lumi6re na bingo. Na Nzapa aba, a y6k6 ndjoni ^* La'-koui ay6k6 na nda-pel616 ay6k6, so la' oussio ni. 20 Nzapa at6n6, Djia ngou nd6 nd6 ass! na acr6ature ti fini; djia and6k6 aoulou na ndo sess6 na ndouzou na gb6 yayou. ^^ Nzapa acr66 akota gnama so ay6k6 na ya kota ngou ti ingo na acr6ature kou6 ti fini so atambela, ala si singo na ya ngou, na 16gu6 ti mara ti ala mv6ni; na and6k6 kou6 ti kpangbi na 16gu6 ti mara ti ala mv6ni. Na Nzapa aba, a y6k6 ndjoni. ^2 Nzapa airi ten6 ndjoni na ndo ala, Lo t6n6, I dou amel6ngu6 mingui, i ouou, i si singo na ya ngou ti akota ngou ti ingo; djia and6k6 aouou na ndo sess6. ^^ La'-koui ay6k6 na nda- pel61e ayek6, so la' oukou ni. 24 Nzapa at6n6, Djia sess6 adou acr6ature ti fini na 16gu6 ti mara ti ala mv6ni, agnama ti kodro, agnama nd& nd6 so ahara, agnama ti sess6, na 16gu6 ti mara ti ala mv6ni; na a y6k6 l:3 2aCor4:6 1:6-8 2 Pi 3:5 GENESE 1:25-2:17 tonga so. ^^ Nzapa assala agnama ti sesse na legue ti mara ti ala mveni, agnama ti kodro na legud ti mara ti ala mv^ni, na agnama koue so ahara na ndo sess6 na legu6 ti mara ti ala mv^ni. Na Nzapa aba, a yeke ndjoni. 26 Nzapa at^ne, Djia Ani sala jo na image ti Ani, tonga na image ti Ani mveni; djia ala command^ assoussou ti kota ngou ti ingo, andek6 ti ndouzou, na agnama, ala commande na ndo sess6 koue, na agnama koue so ahara na ndo sess^. ^' Nzapa acr6e jo na image ti Lo mveni, na image ti Nzapa Lo ct66 lo; Lo cr66 ala koli na ouali. 28 Nzapa ai'ri ten6 ndjoni na ndo ala; Nzapa atdn6 na ala, I dou amelengu6 mingui, i ouou, i si singo na sess6, i sala si y€ koue aga na gbe guel6 ti i; i command^ assoussou ti kota ngou ti ingo, and^k6 ti ndouzou, na y6 ti fini kou^ so atambela na ndo sesse. 2^ Nzapa aten6, Ba, Mbi mou na i kassa kou^ so al6' le'-kassa, so ayeke na ndo le ti sess6 koue, na k6k6 koue so 16' ni ayekd na ya le'-kek6 ni; a yeke kob6 teti i. ^^Na Mbi mou kougbe kassa koue t^ti kob6 na agnama koue ti sess6, na andeke koue ti ndouzou, na agnama koue so ahara na ndo sess6, so ayek6 na fini; na a yek6 tonga so. ^^ Nzapa aba y€ koue so Lo sala, na ba, a yeke ndjoni mingui. La'-koui ayeke na nda- pelel^ ayek^, so la' omana ni. 2 Tonga so A sala ayayou na sess6 aoue, na y6 mingui mingui koue ti ala. 2 Koussala ti Nzapa, so Lo sala, aoue na la' mbassambala ni; na Lo ouo tel6 ti Lo na la' mbassambala ni na legu6 ti koussala ti Lo koue so Lo sala. ^ Nzapa a'iri t^n6 ndjoni na ndo la' mbassambala ni so, Lo bata la' ni so nde t^ti Lo mveni ; t^ti na la' ni so Nzapa aouo tel6 ti Lo na legu6 ti koussala ti Lo koue so Lo sala ti cr66 na ti sala ye. Jo na yaka ti Eden 4 Ndat6n6 ti ayayou na ti sess6, tonga na A cre6 ala, ayek^ tonga so. Na la' ni so L'Eternel Nzapa assala sessd na yayou, ^kaigna oko ti bfegnama ayek6 na sess^ pep6, na kassa oko ti begnama ade ako pep6; teti L'Eternel Nzapa ad^ assala si ngou-ndouzou apika na ndo sess6 pep6; na jo oko ti de yaka ayek6 pepe. * Mais mbinda aloundou na sesse, na a mou ngou na ndo le ti sesse koue. ' L'Eternel Nzapa assala jo na poupou-sesse ti sesse, Lo ouo mbo' ti fini na douhon ti lo ; na jo aga ame ti fini. ^ L'Eternel Nzapa alou yaka na ya Eden na mbagu6 ti est; na jo so Lo sala lo, Lo djia lo da. ^ L'Eternel Nzapa assala si kek6 kou^ ako na ama'i na sesse, kek6 so anz6r6 na 16 ti jo na ayek6 ndjoni teti kob6; na nga, keke ti niou fini ayek6 na be yaka ni, na keke ti hinga ndjoni na ti hinga sioni. 10 Ngou aloundou na Eden, a soua ti mou ngou na yaka; tonga na a ho yaka ni, ngou ni akangbi, a ga li ti ngou oussio. ^^ Iri ti kodjo ngou ni ayek6 Pison; ngou so angoro sesse ti Havila koue, ndo so I'or ayeke da. ^2 Na Tor ti sess6 so ayek6 ndjoni; bdellium na t6ne ti onyx ay6ke da. i^Iri ti ngou osse ni ayeke Guihon; ngou so mveni angoro sess6 ti Cus koue. ^*Iri ti ngou ota ni ayeke Hiddekel ; ngou so assoua na mbague ti est ti Assyrie. Na ngou oussio ni ayek6 Euphrate. 15 L'Eternel Nzapa akamata jo, Lo djia lo na yaka ti Eden ti lek6 na ti bata yaka so. ^^ L'Eternel Nzapa alou ndia na jo, Lo tene. Mo lingbi te Id'-keke koue ti yaka tong^ na be ti mo aye; ^' mais 16' ti keke ti hinga ndjoni na ti hinga sioni, mo te pepe; teti na la' ni so mo te 16' ni so, fad6 mo koui biani. 1:26 laCor 11:7 1:27 Matt 19:4; Marc 10:6 1:27, 28 Gen 5:1, 2 2:2 aH6b 4:4, 10 2:2,3 Ex 20:11 2:7 laCor 15:45 2:9 Apoc 2:7; 22:2, 14 GENESE 2:19-3:18 18 L'Etemel Nzapa atfend, A yfek6 ndjoni jo adouti gui lo oko pep6; fad6 Mbi sala oko tfeti lo, so alingbi na lo, ti sala na tel6 ti lo. ^® L'Eternel Nzapa akamata sess6, Lo sala agnama koue ti b^gnama, na andek6 koue ti ndou- zou; Lo ga na ala na jo ni ti ba iri gne fad6 lo di na ndo ala. Iri so jo ni adi na ndo acr^ature ti fini kou^, iri so aga iri ti ala. ^^ Na jo amou iri na agnama ti kodro koue, na and^k^ ti ndouzou, na agnama koue ti begnama; mais a ouara oko t^ti jo pep6, so alingbi na lo, ti sala na tM6 ti lo. 21 L'Etemel Nzapa assala si kota lango ati' na ndo jo, na lo lango; Nzapa akamata bio oko ti kat6 ti jo, Lo kanga mi-tele na place ni. ^2 L'Etemel Nzapa assala ouali na bio ti kat6 so Lo kamata na koli; Lo ga na ouali so na koli ni. ^^ Koli at^n^, Fad6 so, so ayek6 bio ti bio ti mbi, na mi ti mi- th\6 ti mbi; fad6 a di iri ti lo Ouali, teti A kamata lo na ya koli. ^^ Teti ten6 so, fadd jo adjia baba ti lo na mama ti lo, na lo douti na ouali ti lo; fad6 ala ga mi-t^e oko. ^s x^i^ ti ala osse koue ayekd sengue, koli ni na ouali ti lo, na ala y6k6 na kamela pep6. Jo ake yanga ti Nzapa 3Ngbo' ayekd na mayel6 ti handa aho agnama koue ti begnama so L'Etemel Nzapa assala. Lo ihn€ na ouali, Biani, Nzapa atend. Mo lingbi tfeld'-kek6kouetiyakapep6? ^ Ouali ni at^nd na ngbo' ni, Ani lingbi t^ 16' ti k^k6 nde nde ti yaka; ^ mais W ti kek6 so ayek6 na hh yaka, Nzapa atend, I lingbi te pep6, i ndou' pfep6, ouala tonga so i koui. * Na ngbo' ni atfen6 na ouali ni, I lingbi koui biani pfepd, * teti Nzapa ahinga na la' ni so i tfe 16' ni, fad6 16 ti i alounguela, na i ga tonga na Nzapa, i hinga ndjoni na sioni. • Tonga na ouali ni aba k6k6 so ayeke ndjoni teti kob6, a nzer6 na 16, na a y6k6 kek6 so be aye si jo aouara ndara, lo kamata 16' ni, lo te; lo mou na koli ti lo so ayek6 na tel6 ti lo, na lo Xh nga. 'L6 ti ala oss6 kou6 alounguela, ala hinga tel6 ti ala ay6k6 s6ngue. Ala fou kougbfe ti k6k6 ti figue, ala sala sakatoumbo t6ti ala mv6ni. ® Ala ma yanga ti L'Etemel Nzapa, Lo so ay6k6 tambela na yaka na la'-koui. Koli ni na ouali ti lo aho- nd6 t616 ti ala na popo ti k6k6 ti yaka, si L'Etemel Nzapa aba ala p6p6. 9 L'Etemel Nzapa airi koli ni, Lo ten6 na lo. Mo y6k6 na ndo oua? ^^ Koli ni aten6, Mbi ma yanga ti Mo na yaka, na mbito assala mbi t6ti t616 ti mbi ay6k6 sengu6; na mbi hond6 tel6 ti mbi. ^^ Lo t6n6, Jo gnfe atfen6 na mo tel6 ti mo ay6k6 s6ngu6? Gn6, mo t6 16' ti k6k6? so Mbi command6 mo ti te p6p6. ^^ Koli ni aten6, Ouali so Mo mou ti douti na mbi, lo mou 16' ti kek6 na mbi, na mbi te. 1^ L'Etemel Nzapa aten6 na ouali ni, Y6 so mo sala ay6k6 gne? Ouali ni aten6, Ngbo' ahanda mbi si mbi t6. 1* L'Etemel Nzapa at6n6 na ngbo' ni, Teti mo sala y6 so, zonga ayek6 na mo aho agnama kou6 ti kodro, na aho agnama kou6 ti ngounda; fad6 mo tambela na ya ti mo, na mo te poupou- sess6 na la' ti fini ti mo kou6. ^^ Fad6 Mbi djia t6n6 ti k6 na popo ti mo na ouali so, na na popo ti al6' ti mo na al6' ti lo; fade io mboko li ti mo, na fade mombokondagu616tilo. i®Lot6n6na ouali ni, Fad6 Mbi sala si voundou ti mo aouou mingui na mengo ngo ti mo ; fad6 mo dou amel6ngu6 na voundou; y6 so be ti mo ay6 ay6k6 gui na koli ti mo, na lo command6 mo. ^^ Lo ten6 na Adam, T6ti mo ma yanga ti ouali ti mo, na mo t6 16' ti kek6 so Mbi command6 mo, Mbi ten6, Mo lingbi t6 p6p6; zonga ayek6 na sess6 mbanga ti mo; fad6 mo te kob6 ni na koussala ti voundou na la' ti fini ti mo kou6. 1* Sess6 adou na mo ki' na 2:24 Matt 19:5; Marc 10:7,8; 1 aCor 6:16; aEph5:31 3:1 Apoc 12:9; 20:2 3:13 2aCor 11:3; 1 Tim 2:14 3:15 Apoc 12:17 3:17,18aH6b6:8 GENESE 3!iQ^i^ gb^ngu^ nga; fad6 mo th kougbfe kassa ti bfegnama; ^^fad6 mo tfe kobd na l^gu6 ti so ti Ih ti mo juska mo kiri na sess6, t^ti A kamata mo na sess6; na fad6 mo kiri na poupou-sess6, t^ti mo yek6 poupou^sess6. ^® Koli ni adi iri ti ouali ti io Eve, tfeti lo yek6 mama ti ajo ti fini koufe. ^^ L'Eternel Nzapa assala kota bongo na poro ti agnama t6ti Adam na teti ouali ti lo, na Lo you ala na bongo so. 22 L'Etemel Nzapa atfen6, Ba, jo aga tonga na oko ti Ani ti hinga ndjoni na sioni; na fad6 so, t^ti peut-6tre fad6 lo yb maboko ti lo, lo kamata W ti k6k6 ti mou fini nga, lo t6 na lo douti na fini la' koue la' kou^— ^^ t^i t6n6 so L'Eternel Nzapa atouma lo na yaka ti Eden, ti d& yaka na sess6 so A kamata lo da. ^4 Xonga so Lo touma jo na guigui; Lo djia ach^rub na yaka ti Eden na mbagu6 ti est, na menga- oua ti 6p6e so atourn^ na legud koue ti bata l^gu6 ti si na k^k6 ti mou fini. UBS-EPF 1993 6M 063/067 (063) ISBN 9966 40 331 La Sainte Bible en sango © Alliance Biblique Universelle 1966


text:
Ala mû tere ti ala wani ti sara ye: na Micronésie
KATHERINE akono na Amerika nga na ngoi so lo yeke lani na ngu 16 lo wara batême lo ga Témoin ti Jéhovah. Lo fa tënë mingi me mingi ti azo ti ndo so lo fa tënë dä ayeda pëpe na tënë ti Royaume so lo fa. Lo tene: “Mbi diko ambaï so asara tënë ti azo so asambela Nzapa ti tokua na ala mbeni zo ti mû maboko na ala ti hinga lo. Mbi ye lani mingi ti wara mara ti azo tongaso, me mbi wara ape.”
Katherine afa tënë teti angu mingi na ndo ni so. Na pekoni lo pensé ti gue na mbeni ndo so azo mingi alingbi ti yeda na tënë ti Royaume. Me, lo gi bê ti lo wala lo yeke gbu lê ni. Lo voyagé lo oko gi fani oko na lo sara gi yenga use. A yeke lani kozo ti tene lo zia sewa ti lo lo hon la, me lango oko oko nzara ti kodoro ti lo ahon ndo ti lo. Me lo ye mingi ti wara ngia so azo ayeke wara na pekoni so ala mû maboko na azo ti hinga Jéhovah na lo soro ti gue. Na pekoni so lo gbu li ti lo na ndo ti ando nde nde so lo lingbi ti gue dä, lo sara lettre na filiale ti Guam na lo wara asango so lo yeke na bezoin ni. Na juillet, ngu 2007, na ngoi so Katherine ayeke na ngu 26 lo gue na Saipan, mbeni zoa so ayeke na Kota ngu-ingo ti Pacifique, so ayo akilomètre 10000 na kodoro ti lo. Nyen la lo wara kâ?
KIRINGO TËNË NA ASAMBELA USE
Kete na pekoni so Katherine asi na fini congrégation so lo gue dä, lo wara Doris, mbeni wali so ayeke na ngu 45 tongaso, so ayeda ti manda Bible. Na pekoni so ala manda chapitre oko ti si na ota ti buku Bible afa, Katherine agi bê ti lo. Lo tene: “Doris amanda ye nzoni mingi na mbi ye ti kanga lege na lo ape ti gue na li ni. Lâ oko mbi sara étude na mbeni zo ape, ni la mbi pensé so mbeni ita-wali so ahinga ti fa ye nzoni mingi si alingbi ti sara étude na Doris, peut-être mbeni ita-wali ti ngu ti lo.” Katherine asambela Jéhovah ti mû maboko na lo ti wara mbeni nzoni ita-wali ti sara étude ti Doris. Lo leke na bê ti lo ti tene na Doris so lo yeke ga na lo mbeni ita-wali ti sara étude na lo.
Katherine atene: “Kozoni si mbi sara tënë ni na Doris, lo tene na mbi so lo ye ti tene mbeni tënë na mbi. Tongana mbi mä lo awe, mbi fa na lo ye so Jéhovah asara ti mû maboko na mbi ti hon ndo ti mara ti ye so asi na lo so. Lo kiri singila na mbi.” Na pekoni, Doris atene na Katherine, lo tene: “Jéhovah asara kua na mo ti mû maboko na mbi. Na kozo lango so mo ga na da ti mbi, mbi ngbâ ti diko lani Bible teti angbonga mingi. Mbi yeke toto, mbi yeke hunda lani Nzapa ti tokua na mbi mbeni zo ti mû maboko na mbi ti mä yâ ti Bible. Na pekoni mo pika yanga-da ti mbi. Jéhovah akiri lani tënë na sambela ti mbi.” Katherine atoto na ngoi so Doris ayeke sara tënë ni na lo. Lo tene: “Atënë ti Doris so ayeke lani kiringo tënë na sambela ti mbi. Jéhovah afa na mbi so mbi lingbi lani ti ngbâ ti sara étude ni.”
Doris awara batême na ngu 2010 nga fadeso lo yeke sara étude na gbâ ti azo. Katherine atene: “A nzere na mbi mingi ndali ti so depuis la mbi ye mingi ti mû maboko na mbeni zo ti ga Témoin ti Jéhovah so. Fadeso, Katherine ayeke pionnier spécial na Kosrae mbeni zoa ti Pacifique.
AKPALE OTA SO ZO ALINGBI TI HON NDO NI
Aita ahon ngbangbo oko (so ngu ti ala ayeke na popo ti ngu 19 ti si na ngu 79) so alondo na kodoro wande afa tënë na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi na Micronésie. Erica ague na Guam na ngu 2006 na ngoi so lo yeke na ngu 19. Tënë so lo tene afa tënë ti bê ti aita so, lo tene: “A nzere mingi ti sara kua ti pionnier na yâ ti mbeni territoire so azo aye mingi ti mä tâ tënë dä. Mbi kiri singila mingi na Jéhovah so amû maboko na mbi ti sara kua ti pionnier na ndo so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi. So ayeke tâ nzoni ye so zo alingbi ti sara na yâ ti gigi ti lo la!” Fadeso, Erica ayeke na ngia ti sara kua ti pionnier spécial na Ebeye na yâ ti azoa ti Marshall. Me zo ayeke wara nga akpale tongana lo fa tënë na kodoro wande. Zia e bâ ambeni kpale ni ota so aita so ague na Micronésie awara nga e bâ tongana nyen la ala hon ndo ni.
Fason so azo ni ayeke vivre na ni. Na pekoni so Simon, so ayeke na ngu 22, asi na zoa ti Palau na ngu 2007, hio lo bâ so nginza so lo wara ayeke kete mingi na ti so lo wara na kodoro ti lo na Angleterre. Lo tene: “A lingbi mbi manda ti vo pëpe aye kue so mbi ye. Fadeso, mbi yeke soro kobe so mbi ye ti vo ni nzoni, nga mbi yeke haka ngere ti aye so mbi ye ti vo na ando nde nde ti bâ ti so wa ngere ni ayeke ngangu ape. Tongana mbeni ye ti mbi abuba, mbi yeke gi ti vo apièce so a sara kua na ni kozo awe na mbi gi mbeni zo ti tene lo leke ni na mbi.” So lo yeke lani na aye mingi ape amû maboko na lo tongana nyen? Simon atene: “A mû maboko na mbi ti hinga ye so ayeke biani kota ye na yâ ti gigi ti zo nga tongana nyen la mbi lingbi ti vivre na kete ye so mbi yeke na ni. Mbi bâ so Jéhovah amû maboko na mbi na yâ ti angoi mingi. Na yâ ti ngu mbasambala so mbi fa tënë ge, mbi yeke wara lakue ye ti te nga na mbeni ndo ti lango.” Biani, Jéhovah ayeke mû maboko na azo so ayeke gi ti duti na aye mingi ape ndali ti so ala ye ti gi Royaume kozoni.—Mat. 6:32, 33.
Nzara ti kodoro. Erica atene: “Mbi ye afami ti mbi ngangu, nga mbi gi bê ti mbi lani mbi tene nzara ti kodoro ti mbi ayeke buba ande yâ ti fango tënë ti mbi.” Nyen la lo sara ti leke tere ti lo? Lo tene: “Kozoni si mbi gue, mbi diko a-article ti Tour ti Ba Ndo so afa tongana nyen zo alingbi ti hon ndo ti nzara ti kodoro ti lo tongana lo yeke na kodoro wande. Ye so amû maboko na mbi biani ti leke tere ti mbi ti hon ndo ti kpale ni. Na yâ ti mbeni article ni, mbeni mama adë bê ti molenge ti lo ti wali so Jéhovah ayeke bâ lege ti lo. Lo tene: ‘Jéhovah alingbi ti bâ lege ti mo nzoni mingi ahon mbi.’ Tënë ti dengo bê so amû biani ngangu na mbi.” Hannah na koli ti lo, Patrick, afa tënë na Majuro na yâ ti azoa ti Marshall. Ye so amû maboko na Hannah ti hon ndo ti nzara ti kodoro ti lo ayeke so lo zia li ti lo gi na ndo ti aita ti congrégation so ala yeke dä. Lo tene: “Mbi kiri singila lakue na Jéhovah ndali ti sewa ti aita ti e so ayeke na yâ ti dunia kue ndali ti so ala nga kue ayeke afami ti mbi. Tongana fade ala mû maboko na mbi ape, ka mbi lingbi lâ oko pëpe ti fa tënë na ndo so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi.”
Sarango kamarade. Simon atene: “Tongana mo si na mbeni fini kodoro, mo yeke bâ so aye kue ayeke nde. Na tapande, mbi ye ti tene atënë ti ngia na azo me ala yeke mä yâ ti atënë ti ngia ti mbi ni nzoni ape.” Erica atene: “Na tongo nda ni, mbi bâ so mbi yeke gi mbi oko, me ye so amû maboko na mbi ti pensé na ndo ti ye so apusu mbi ti ga ge. Mbi ga ge ti gi ye ndali ti nzoni ti mbi wani ape, me ti sara kua ti Jéhovah mingi.” Lo tene nga lo tene: “A si na mbeni ngoi, mbi wara anzoni kamarade so mbi ye ala mingi.” Simon asara ngangu ti manda yanga ti Palauan na amû maboko na lo ti “maï tâ ndoye so ayeke na bê ti lo” na aita ti congrégation so lo yeke dä (2 aCor. 6:13). Ngangu so lo sara ti manda yanga ti Palauan asara si aita aye lo mingi. Tongana aita so aga fini fini nga na aita ti ndo so aita ni ague dä asara kua maboko na maboko, ye ti nzoni so ala kue ayeke wara ayeke so ala yeke ga anzoni kamarade na yâ ti congrégation. Ambeni ye ti nzoni wa aita so amû tere ti ala wani ti fa tënë na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi awara?
‘KO YE MINGI MINGI’
Bazengele Paul atene: “Zo so alu ye mingi mingi, fade lo ko ni mingi mingi nga.” (2 aCor. 9:6). Wango so ayeke na yâ ti tënë so abâ biani azo so ayeke fa tënë mingi. Aye ti nzoni wa la ala “ko ni mingi mingi” na Micronésie?
Na Micronésie, a yeke ngangu ape ti komanse a-étude nga ti bâ tongana nyen azo so asara étude nga asara ye alingbi na tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible ayeke gue na li ni na lege ti yingo. Patrick na Hannah afa nga tënë na Angaur, mbeni kete zoa so azo ti kodoro ni ayeke 320. Na pekoni so ala fa tënë kâ teti nze use, ala wara mbeni wali so abata amolenge ti lo gi lo oko. Hio wali ni ayeda ti manda Bible, lo yeda na tâ tënë nga lo sara akota changement na yâ ti gigi ti lo. Hannah atene: “Na peko ti a-étude oko oko kue so e sara na wali ni, tongana e zia lo e mû avélo ti e ti kiri, e yeke bâ lê ti mba na e tene: ‘Merci Jéhovah!’” Hannah atene nga lo tene: “Mbi hinga so nyen na nyen Jéhovah ayeke gboto wali so na mbage ti lo. Me e wara lege ti wara wali so ayeke tongana ngasangbaga so ti hinga Jéhovah, ndali ti so e gue na ndo so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi. So ayeke mbeni ye ti nzoni so ahon atanga ni kue so e wara na yâ ti gigi ti e la! Tongana ti so Erica atene, “mo yeke wara ngia mingi tongana mo mû maboko na mbeni zo ti hinga Jéhovah.”
MO LINGBI TI SARA KUA SO?
Na yâ ti akodoro mingi, bezoin ti awafango tënë ayeke mingi. Mo lingbi ti fa tënë na ando so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi? Sambela Jéhovah ti sara si mo duti na nzara ti fa tënë mingi. Sara tënë ni na a-ancien ti congrégation, na surveillant ti circonscription wala na aita so asara kua awe na mbeni ndo so bezoin ti awafango tënë ayeke dä mingi. Na ngoi so mo komanse ti leke tere ti mo, sara lettre na filiale so abâ lege ti territoire so mo ye ti gue ti fa tënë dä nga hunda ndo ti wara asango mingi na ndo ni. * Peut-être mo nga kue mo lingbi ti ga na popo ti aita saki na saki (so na popo ni mo yeke wara amaseka, ambakoro, akumbamba wala azo so asara mariage awe) so amû tere ti ala wani ti sara ye nga so awara ngia ti ‘ko ye mingi mingi’.
^ par. 17 Bâ article “Mo lingbi ti gue ‘na Macédoine’?” na yâ ti Kusala ti Royaume ti août, ngu 2011.
TI HINGA AMBENI TËNË
A-ekole wa la a sigigi na ni ndali ti apionnier?
A-ekole wa la a sigigi na ni ndali ti azo so amû ngoi ti ala kue teti kua ti fango tënë ti Royaume?