text:
Mo hinga?
Ngbanga ti nyen la Joseph akio lani kuä ti yanga ti lo kozo ti tene lo gue lo bâ Pharaon?
Na yâ ti mbaï so ayeke na Genèse, a sara tënë ti mbeni Hébreu so a bi lo lani na da ti kanga. Iri ti lo ayeke Joseph. A si na mbeni ngoi, Pharaon ahunda ti tene a ga na lo Joseph ni hio, ti tene Joseph ni afa na lo nda ti ambeni bango li ti lo, so asara si lo yeke gi bê ti lo mingi. Andâ na ngoi ni so, Joseph ayeke na da ti kanga a sara ambeni ngu awe. Me, atâa so Pharaon ahunda ti tene lo ga hio, Joseph ni amû ngoi ti lo ti kio kuä ti yanga ti lo kue si (Genèse 39:20-23; 41:1, 14). So zo ti sungo mbeti ti Genèse so afa mara ti anzene nzene tënë so kue, a fa so lo hinga tâ angobo ti sarango ye ti azo ti Égypte ni nzoni.
Ândö, tongana mbeni zo abata kuä ti yanga ti lo ayo, mingi ti amara so ayeke na ngoi ni kâ abâ ni tongana mbeni ye so ayeke na lege ni, même aHébreu nga kue. Me nde na ti ala, mbeni buku (Strong’s Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature) atene so, “azo ti Égypte ti ândö ayeke lani gi oko mara, na popo ti amara so ayeke na mbage ti Tö, so aye lani ti tene zo abata kuä ti yanga ti lo ape.”
A ngbâ gi na fango kuä ti yanga oko awe? Mbeni mbeti-sango (Biblical Archaeology Review) atene so na yâ ti ambeni ngobo ti azo ti Égypte ni lani, a hunda ti tene, tongana mbeni zo aye ti gue na gbele Pharaon, a lingbi lo leke tere ti lo tongana ti so lo yeke gue na temple. Ni la, Joseph adoit nga lani ti kio kuä ti li ti lo nga na akuä ti tere ti lo kue.
Na mbeti ti Kusala ti Abazengele, a tene so babâ ti Timothée ayeke Grec. So aye ti fa so lo yeke zo ti kodoro ti Grèce?
E yeke sûr kue ape. Na yâ ti ambeti so bazengele Paul asû na gbe ti yingo ti Nzapa, ngoi na ngoi lo yeke tene lani ambeni tënë ti fa kangbi so ayeke na popo ti aJuif nga na aGrec, wala aHellène. Na ambeni ngoi, tongana lo sara kua lani na tënë “aGrec”, andâ lo ye ti sara tënë ti azo kue so ayeke aJuif ape (aRomain 1:
Azo wa la a bâ ala ândö tongana aGrec? Na yâ ti angu 300 tongaso kozo ti Christ, Isocrate, so ayeke mbeni wandara ti kodoro ti Athènes, apika kate ndali ti so angobo ti sarango ye ti aGrec amû ndo lani mingi na yâ ti dunia. Ni la, lo tene so “a yeke iri ambeni zo a tene ala yeke aGrec, ndali ti so ala manda ye na ndo ti angobo ti sarango ye ti aGrec, me a dü ala Grec ape.” Paul airi lani babâ ti Timothée, so ayeke Juif ape, nga na ambeni zo ni nde lo tene ala yeke aGrec, peut-être ndali ti so ala manda ye na ndo ti angobo ti sarango ye ti aGrec ni, atâa so a dü ala Grec ape.
TI HINGA AMBENI TËNË
“Pardon, ala mä bango li so mbi bâ”
Joseph ayeke ti mbeni sewa so amama ni ayeke nde nde. Azo so ayeke ti yâ ti mara ti sewa tongaso alingbi ti manda mbeni kpengba ye na yâ ni.
“Molenge ti mbi so mbi ndoye lo mingi nga so lo yeke be-ta-zo na yâ ti Seigneur”
Nyen la a-aidé lani Timothée, so ayeke zo ti kamene, ti ga mbeni kpengba surveillant?


c: text/html

text:
KOTA MAMA-TENE NI
Mo yeke sambela ka?
Peut-être mo hunda tere ti mo, mo tene: ‘Tongana Nzapa ahinga ye kue, même apensé ti mbi nga na abezoin ti mbi, nda ti sambelango lo encore ni ayeke so wa?’ Mo yeke na raison ti hunda ndo tongaso, ngbanga ti so Jésus wani atene so ‘Nzapa ahinga aye so zo ayeke na bezoin ni kozoni si lo hunda ni na lo.’ (Matthieu 6:8). Gbia David nga kue atene lani: “Même tënë so ade na yanga ti mbi, O L’Éternel, mo hinga tënë so kue.” (Psaume 139:4). Ka ngbanga ti nyen a yeke nzoni e sambela Nzapa? Ti kiri tënë na ni, zia e bâ ye so Bible atene na ndo ti asambela. *
“Ala ga nduru na Nzapa, na fade lo yeke ga nduru na ala.”
SAMBELA AYEKE SARA SI E GA NDURU NA NZAPA
Atâa so Bible atene Jéhovah * Nzapa ahinga aye kue, a tene nga so lo yeke nga na asango kue na ndo ti awakua ti lo, me lo ngbâ gi ge pëpe (Psaume 139:6; aRomain 11:33). Mongoli ti Nzapa ayeke pëpe tongana ti mbeni ordinateur so ayeke bata ti lo gi asango ti azo batango awe. Atâa asango kue so ayeke na yâ ti mongoli ti Nzapa, lo ye nga mingi ti hinga aye so ayeke na gbe ti bê ti e ndali ti so lo ye si e ga nduru na lo (Psaume 139:23, 24; Jacques 4:8). Ndani la Jésus awa lani adisciple ti lo ti sambela, atâa so Babâ ti lo ahinga aye so e yeke na bezoin ni awe (Matthieu 6:6-8). Tongana e yeke fa lakue apensé ti e na Nzapa, e yeke ga nga nduru na lo mingi.
Na ambeni ngoi, a lingbi ti duti ngangu na e ti hinga mbilimbili tënë so e lingbi ti tene na yâ ti sambela ti e. Na amara ngoi tongaso, Nzapa alingbi ti bâ ye so ayeke na yâ ti bê ti e kâ. Nga teti so lo hinga dutingo ti e tâ nzoni mingi, lo lingbi ti mû na e ye so e yeke na bezoin ni (aRomain 8:26, 27; aÉphésien 3:20). Tongana e bâ so Nzapa amû maboko na e na yâ ti gigi ti e wani, atâa na mbeni lege so zo abâ ni kue ape, a yeke sara si e ga nduru mingi na lo.
NZAPA AYEKE KIRI TËNË NA ASAMBELA KUE?
Bible adë bê ti e atene so Nzapa ti Ngangu Ahon Kue ayeke kiri tënë na asambela ti awakua ti lo so ayeke be-ta-zo na lo. Me, Bible ni afa nga na e araison so ndali ni Nzapa ayeke mä ambeni sambela ape. Na tapande, lani na ngoi so sarango ye ti sioni amû ndo na Israël ti ândö, Nzapa atokua prophète ti lo Ésaïe ti tene na azo ni, lo tene: “Biani, tongana i sambela lege mingi mingi, fade mbi mä pëpe; maboko ti i asi na mênë.” (Ésaïe 1:15). A yeke polele so azo so akpe andia ti Nzapa ape wala ala sambela na nzoni bibe ape, Nzapa ayeke mä sambela ti ala ni ape.
Na mbeni mbage, Bible atene: “Atâa ye wa e hunda, tongana a gue oko na ye so bê ti lo aye, lo yeke mä e.” (1 Jean 5:14). Tënë so aye ti fa so, tongana awakua ti Nzapa asambela lo, lo yeke kiri tënë hio na asambela ti ala ni oko na oko kue? A yeke tongaso ape. Bâ tapande ti bazengele Paul, so lani lo voro yanga na Nzapa lege ota ti zi “mbeni kî na yâ ti tere” ti lo (2 aCorinthien 12:7, 8). Peut-être kobela ti Paul ni lani ayeke ti lê, na a doit ti sara lo nzoni ape. Nzapa amû na lo lani ngangu ti zi kobela ti azo nga ti zingo même akuâ. Me so kue, lo wani lo bâ pasi na kobela (Kusala 19:11, 12; 20:9, 10). Atâa so Nzapa akiri tënë pëpe na sambela ti Paul ni na fason ti so lo Paul ni lo ye, Paul akiri singila na Nzapa ndali ti ngangu so lo mû na lo.
“Bê so e zia na ndo ti lo ayeke so: Atâa ye wa e hunda, tongana a gue oko na ye so bê ti lo aye, lo yeke mä e.”
Tâ tënë, na yâ ti Bible, Nzapa asara ândö amiracle ti fa so lo mä sambela ti azo ti lo (2 aGbia 20:1-7). Me amara ti ye ni so asi lani mingi ape. Ambeni wakua ti Nzapa abâ ti ala lani atene Nzapa akiri tënë na asambela ti ala ape, na ala gi li ti ala na ni gbä. Na tapande, Gbia David atene na Jéhovah: “O L’Éternel, Juska lâ nyen? Fade mo girisa mbi teti lakue?” (Psaume 13:2). Me, tongana kota wakua ti Nzapa so adabe ti lo na ngoi so Jéhovah azi lo na yâ ti aye mingi, na yâ ti oko sambela ni so, lo tene mbeni tënë ti fa mabe ti lo na mbage ti Nzapa, lo tene: “Mbi zia bê ti mbi na nzobe ti Mo.” (Psaume 13:6). Legeoko tongana ti David, peut-être a hunda na awakua ti Nzapa laso ti kanga bê, ti ngbâ lakue ti sambela juska ala bâ so Nzapa akiri tënë na asambela ti ala ni.
NZAPA AYEKE KIRI TËNË NA ASAMBELA TI E TONGANA NYEN?
Nzapa ayeke mû na e aye so e yeke tâ na bezoin ni.
Anzoni babâ na mama ayeke mû gi lakue pëpe na amolenge ti ala ye kue so amolenge ni ahunda. Nga ala yeke mû ni gi lakue pëpe na ngoi so amolenge ni ahunda ni. Raison ni ayeke dä. Legeoko nga, a lingbi ti si so Nzapa akiri tënë pëpe na sambela ti e alingbi na fason ti so e ye wala alingbi na ngoi so e ku na ni. Me zia e hinga so legeoko tongana ti babâ so aye amolenge ti lo, Nzapa ayeke mû na e aye so e yeke tâ na bezoin ni na ngoi so alingbi na ni nga na mbeni lege so ayeke nzoni.
Nzapa alingbi ti kiri tënë na mbeni lege so zo ayeke bâ ape.
Ka tongana e sambela ndali ti mbeni kpale ti e so aye ti hunzi ape? E yeke tene ande e tene, so Jéhovah asara mbeni miracle na e ape so, awe la? Nde na so, a yeke nzoni e gi ti bâ wala Nzapa asara ti lo déjà mbeni ye awe ti mû maboko na e, me e bâ ti e ni ape. Na tapande, peut-être mbeni kamarade amû fade maboko na e tâ gi na ngoi so alingbi na ni (aProverbe 17:17). Hinga ape Jéhovah la apusu kamarade ti e ni so. Me nga, Nzapa alingbi ti kiri tënë na sambela ti e na lege ti atënë so ayeke na yâ ti Bible, so ayeke mû na e ndara ti hon ndo ti kpale so e wara.
Ahon ti zi gi akpale ti awakua ti lo, mingi ni ka, Nzapa ayeke mû na ala ngangu so ala bezoin ni ti hon ndo ti akpale ti ala ni (2 aCorinthien 4:7). Na tapande, lani na ngoi so Jésus avoro yanga na Babâ ti lo ti zi lo na yâ ti mbeni sioni ye so alingbi ti bi zonga na ndo ti iri ti Nzapa, Jéhovah atokua mbeni ange ti mû ngangu na Molenge ti lo ni (Luc 22:42, 43). Legeoko nga, Nzapa alingbi ti tokua mbeni kota kamarade ti e ti ga ti tene ambeni tënë ti kpengba e tâ gi na ngoi so e yeke na bezoin ni (aProverbe 12:25). Na mara ti ye tongaso, a yeke nzoni lê ti e akpengba ti hinga so Nzapa la ayeke na peko ti wango ni so.
Nzapa alingbi ti kiri tënë na ngoi so lo bâ alingbi na ni.
Bible atene so Nzapa ti Ngangu Ahon Kue ayeke mû ye na azo so asara tere ti ala kete gi “tongana ngoi ni alingbi”. (1 Pierre 5:6). Ye so aye ti fa na e so tongana e bâ so Nzapa akiri tënë na sambela ti e hio ape, a ye ti tene ape so Jéhovah ayeke pensé na e ape, ên-ën. Nde na so, teti so Nzapa ahinga ye mingi nga lo hinga ye so ayeke nzoni ndali ti e, lo yeke bâ wala a yeke nzoni lo kiri tënë na sambela ti e ni wala pëpe.
“Ala sara tere ti ala kete na gbe ti ngangu maboko ti Nzapa, tongaso si lo yä ala na nduzu tongana ngoi ni alingbi.”
Bâ tapande so: Tara ti bâ so mbeni kete molenge ti mo ahunda na mo ti vo na lo vélo. Mo yeke vo gi ni hio tongaso na lo? Peut-être tongana mo bâ so ngu ti lo ade ti lingbi ti kpe na vélo ape, hinga ape mo yeke ku encore si. Mo yeke vo ni na lo gi na ngoi so mo bâ so lo lingbi awe tongaso si lo wara sioni ape. Nzapa nga kue ayeke mû “ye so bê ti [e] aye” gi na ngoi so lo bâ alingbi na ni, nga tongana e ngbâ ti hunda ni na lo.
HINGA SO JÉHOVAH AYEKE MÄ KA ASAMBELA
Bible awa atâ Chrétien ti bata lakue na li ti ala so sambela ayeke kota ye mingi. Peut-être ambeni zo ayeke tene, ‘Ka mbi yeke sambela gbä so.’ Tâ tënë, tongana e yeke bâ pasi na mbeni kpale so angbâ gi ngbango wala ambeni zo asara ye na e na lege ni ape, e lingbi ti bâ so a yeke ngangu na e ti ku Nzapa. Me, a yeke nzoni e girisa pëpe tënë so Jésus afa na ndo ti tënë ti ngbango lakue ti sambela.
Jésus amû lani tapande ti mbeni womua so ye ti lo ayeke dä ape. Womua ni so ague lege mingi na gbe ti mbeni juge ti mbana ti tene a fâ ngbanga ti lo na lege ni (Luc 18:1-3). Atâa so juge ni ake kozo ti mû maboko na lo, na nda ni lo tene na bê ti lo, lo tene: “Mbi yeke bâ si a fâ yâ ti ngbanga ni nzoni na lo, tongaso si lo ngbâ ti ga lakue pëpe ti son li ti mbi si mbi woko kue.” (Luc 18:4, 5). Na yanga ti kodoro so a sû na tënë so ândö, juge ni abâ tënë ti womua so tongaso si womua ni “apika gbe ti lê ti lo juge ni ape,” so ti tene “lo buba iri ti lo ape.” * A singana juge ti mbana so ayeda ti mû maboko na senge womua so si iri ti lo abuba ape, si Nzapa, so lo yeke sara ti lo ye mbilimbili, ayeke sara ye na lege ni na azo so “ayeke toto na lo bï na lâ” ape? Jésus atene so Nzapa ayeke “bâ si a fâ ngbanga nzoni na ala nga hio.”
“Ala ngbâ ti hunda ye, na fade a yeke mû ni na ala.”
Tongana a si so e sambela Nzapa ti tene lo mû maboko na e, me e bâ ye ti pekoni ape, a yeke nzoni e nze ape. Tongana e ngbâ lakue ti sambela, e yeke fa so e ye biani ti tene Nzapa amû maboko na e na yâ ti gigi ti e. E yeke hinga nga ngoi wa la Nzapa akiri tënë na sambela ti e, na ye so asara si e ga nduru na lo. Biani, tongana e sambela Jéhovah alingbi na ye so lo ye, na e ngbâ lakue ti sara ni na mabe, lo yeke kiri tënë na sambela ti e ni.
^ par. 3 Tongana e ye si Nzapa amä asambela ti e, a lingbi e sara effort ti sara aye so lo hunda na e. Tongana e sara aye ni so, e yeke bâ ngangu ti sambela na lê ti e wani, tongana ti so a fa na yâ ti article so. Ti hinga atënë mingi na ndo ni, bâ chapitre 17 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni. Wala gue na ndo ti www.jw.org ti diko ni.
^ par. 5 Jéhovah ayeke iri ti Nzapa na yâ ti Bible.
^ par. 22 Na ngoi ti giriri, Nzapa ahunda na ajuge ti Israël ti fâ ngbanga ti awomua nga na ti anyindu na lege ni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHAPITRE 18
E wara nginza ti sarango na akua ti Royaume ni na ndo wa?
1, 2. (a) Ita Russell atene nyen na mbeni pasteur so aye lani ti hinga tongana nyen la si a yeke bâ lege ti akusala ti aWamandango Bible? (b) E yeke manda nyen na yâ ti chapitre so?
MBENI lâ, mbeni pasteur ti mbeni Eglize aga ahunda Ita Charles Russell ti hinga tongana nyen la a yeke bâ lege ti akua ti aWamandango Bible.
Ita Russell atene: “E yeke ro nginza lâ oko ape.”
Pasteur ni ahunda: “Ka ala yeke wara ka nginza tongana nyen?”
Russell akiri tënë na lo: “Tongana mbi tene na mo tâ tënë, mo yeke yeda na ni ape. Tongana azo aga na abungbi ti e, ala bâ so a hon na sakpa ape. Me ala bâ so a yeke futa ambeni ye. Ala hunda tere ti ala wani, ala tene, ‘Da so ahunda nginza . . . Tongana nyen la mbi lingbi ti mû kete pata ndali ni?’”
Pasteur ni abâ Ita Russell, na li ti lo akpe kue.
Russell akiri atene: “Tâ tënë la mbi yeke tene na mo so. Ala hunda na mbi gi oko tënë so, ‘Tongana nyen la mbi lingbi ti mû kete pata ndali ti kua so?’ Tongana mbeni zo awara ye na lo yeke na kete pata, lo ye ti sara kua na ni teti Seigneur. Tongana lo yeke na ni ape, ndani nyen ti hunda ni na lo?” *
2 Ita Russell ayeke tene biani lani “tâ tënë.” A yeke ngbene ye giriri la awakua ti Jéhovah ayeke mû a-offrande ti mû maboko na kua ti vorongo lo. Na yâ ti chapitre so, e yeke bâ ambeni tapande ti yâ ti Bible nga na mbaï ti e ti laso. Na ngoi so e yeke bâ tongana nyen la a yeke mû nginza laso ndali ti akua ti Royaume ni, a yeke nzoni e oko oko kue e hunda tere ti e: ‘Mbi yeke fa tongana nyen so mbi yeke mû maboko na kua ti Royaume ni?’
“Tongana bê ti zo aye, zia lo ga na offrande ti lo”
3, 4. (a) Jéhovah ahinga nyen na ndo ti azo so ayeke voro lo? (b) Amolenge ti Israël afa lani so ala mû maboko na kua ti lekengo tabernacle tongana nyen?
3 Jéhovah ayeke na confiance na atâ wakua ti lo. Lo hinga so tongana lege azi na ala, na ngia na bê, ala yeke mû ye ti fa so ala mû tere ti ala kue na lo. Zia e bâ atapande use na yâ ti mbaï ti Israël.
4 Na peko ti so Jéhovah asigigi na amolenge ti Israël na Égypte, lo tene na ala ti leke mbeni tabernacle so a yeke yô ni yongo ti voro na lo. Ti leke ni nga ti zia aye na yâ ni ayeke hunda nginza mingi. Jéhovah afa na Moïse ti tene na azo ni ti mû maboko na kua ni so. Lo tene: “Tongana bê ti zo aye, zia lo ga na offrande ti lo na L’Éternel”. (Ex. 35:5). Azo ni asara nyen lani? A de ti ninga ape la “[azo ti Égypte aforcé] ala ti sara kusala ngangu.” (Ex. 1:14). Me, ala fa so ala mû maboko na kua ni na bê ti ala kue, na lege so ala wani amû lor, argent nga na ambeni ye ti nginza mingi. Mingi ti aye ni so ala wara ni lani na tïtî angbene wa ti ala, azo ti Égypte (Ex. 12:35, 36). Azo ti Israël amû lani ye mingi ahon ti so a yeke na bezoin ni nga a “gbanzi azo ti ga na ye.”
5. Amolenge ti Israël asara lani nyen na ngoi so David amû lege na ala ti mû a-offrande ti leke na temple?
5 Angu 475 tongaso na pekoni, David amû aye na popo ti aye ti ‘mosoro ti lo wani’ ndali ti lekengo temple, so ayeke kozo da ti vorongo na Jéhovah na ndo ti sese. Na pekoni, lo mû lege na aita ti lo ti Israël ti mû ye. Lo tene na ala: “Tongaso, zo nyen aye ti mû ye na L’Éternel laso na nzobe?” Azo ni amû “ye na nzobe na bê ti ala kue na L’Éternel.” (1 Chron. 29:3-9). David afa so lo hinga lani zo so ayeke na gunda ti aye so a mû so. Lo sambela Jéhovah lo tene: “Ye kue aga na lege ti Mo, ye so e mû na Mo ayeke gi ye ti maboko ti Mo mveni.”
6. Ngbanga ti nyen a bezoin nginza laso ndali ti kua ti Royaume? Ye so aga na ahundango tënë wa?
6 Lani, Moïse wala David ayeke na bezoin ape ti pusu awakua ti Jéhovah pusungo. Nde na so, azo ni amû aye ni na bê ti ala wani. Ti laso ayeke tongana nyen? E hinga so a hunda nginza ti sara na kua ti Royaume. A yeke futa aye mingi ti sigigi na Bible nga na ambeti ti e ti kangbi ni, ti leke ando ti vorongo Jéhovah dä nga ti bata ni nzoni. A hunda nga nginza ti leke afiliale nga ti mû maboko na aita so ye ti ngangu asi na ala. Ni la, kota hundango ndo ni ayeke so: E yeke wara nginza ndali ti aye so kue na ndo wa? A bezoin ti pusu adisciple ti Gbia ti Royaume ni pusungo?
“Lo yeke iri ye wala lo yeke hunda ye na tïtî azo pëpe ti mû maboko na lo”
7, 8. Ngbanga ti nyen awakua ti Jéhovah ayeke iri nginza wala ayeke hunda ni ape?
7 Ita Russell na amba ti lo ake lani ti mû peko ti kode ti warango nginza so a-eglize ayeke sara na kua lani mingi. Na yâ ti use numero ti Tour ti Ba Ndo, na gbe ti kete li ti tene “Mo ye ti diko ‘Tour ti Ba Ndo’?” Russell atene: “E hinga na bê ti e kue so Jéhovah la ayeke mû maboko na Tour ti Ba Ndo. Teti so a yeke tongaso, lo yeke iri ye wala lo yeke hunda ye na tïtî azo pëpe ti mû maboko na lo. Tongana Zo so atene: ‘Argent ayeke ti Mbi, na lor ayeke ti Mbi’ azia ti mû anginza so e yeke na bezoin ni, ge la e yeke hinga so ngoi alingbi awe ti zia ti sigigi na mbeti so.” (Ag. 2:7-9) Angu 130 na ndo ni na pekoni, Tour ti Ba Ndo nga na bungbi so ayeke sigigi na ni angbâ ngangu lakue.
8 Awakua ti Jéhovah ayeke iri nginza ape. Ala yeke hon na sakpa na popo ti azo ape nga ala yeke tokua enveloppe na ala pëpe. Ala yeke leke pëpe angia ti nginza ti wara na nginza. Ala ngbâ ti mû peko ti tënë so Tour ti Ba Ndo atene ândö: “E pensé lâ oko pëpe so a yeke na lege ni ti hunda nginza ndali ti Seigneur, tongana ti a-eglize . . . E bâ ti e so nginza so a yeke iri iringo na iri ti Seigneur ason bê ti lo nga lo yeda na ni pëpe. Ye tongaso ayeke ga na tufa ape na ndo ti zo so amû nginza ni nga na ndo ti kua so a sara na ni.” *
“Zia zo oko oko asara tongana ti so lo leke na bê ti lo ti sara”
9, 10. Mbeni oko ti araison so e yeke mû a-offrande na bê ti e wani ayeke so wa?
9 E so e yeke na gbe ti Royaume ti Nzapa laso, a bezoin ape ti pusu e pusungo ti mû ye. Nde na so, na ngia na bê e mû nginza ti e nga na ambeni ye ti e ti mû maboko na akusala ti Royaume. E yeke mû ye na bê ti e wani ngbanga ti nyen? Zia e bâ araison ota.
10 Kozoni, e mû a-offrande na bê ti e wani ndali ti so e ye Jéhovah nga e ye ti “sara aye so anzere na lê ti lo.” (1 Jean 3:22). Jéhovah aye wakua ti lo so amû ye na lo na bê ti lo wani. Zia e hasa yâ ti atënë so bazengele Paul atene na ndo ti mungo ye ti aChrétien. (Diko 2 aCorinthien 9:7.) Tâ Chrétien ayeke pëpe zo so a yeke gbu lo gbungo na ngangu. Me lo mû ye ngbanga ti so “lo leke na bê ti lo ti sara” tongaso. * A ye ti tene so, lo yeke mû ye na peko ti so lo bâ so mbeni bezoin ayeke dä nga so lo lingbi ti kaï bezoin ni so. Mara ti zo tongaso ayeke zo ti bê ti Jéhovah, teti “Nzapa andoye zo so amû ye na ngia.”
11. Nyen la asara si e yeke mû aye so ayeke nzoni ahon atanga ni kue na Jéhovah?
11 Use ni, e yeke mû a-offrande ti kiri singila na Jéhovah ndali ti atufa mingi so e wara. Zia e bâ mbeni wango na yâ ti Ndia ti Moïse so apusu zo ti gbu li ti lo. (Diko Deutéronome 16:16, 17.) Na ngoi so ala yeke gue na amatanga ota ti ngu oko oko, akoli na Israël oko oko kue ayeke mû lani mbeni matabisi “alingbi na ye so ayeke na ala, na lege ti nzoye so L’Éternel Nzapa ti ala amû na ala.” Ni la, kozo si mbeni koli na Israël ague na mbeni matanga, lo yeke diko anzoni ye so Nzapa amû na lo nga lo bâ yâ ti bê ti lo wani si lo soro matabisi so ayeke nzoni ahon atanga ni kue ti mû ni na Nzapa. Legeoko nga, na ngoi so e yeke gi ti hinga gbâ ti atufa ti Jéhovah so e wara, bê ti e ayeke pusu e ti mû na lo ye ti e so ayeke nzoni ahon atanga ni kue. Aye so e mû na bê ti e kue, so andu a-offrande ti e, afa na gigi singila ti e ndali ti atufa so Jéhovah atuku na ndo ti e.
12, 13. Tongana nyen la a-offrande so e mû na bê ti e wani afa so e ye Gbia ti e? Zo oko oko ayeke mû oke?
12 Ota ni, e yeke fa so e ye Gbia ti e Jésus Christ na lege ti a-offrande so e mû. Tongana nyen? Bâ ye so Jésus atene na adisciple ti lo na bï so asi kozo ti tene a fâ lo. (Diko Jean 14:23.) Jésus atene: “Tongana mbeni zo andoye mbi, lo yeke bata tënë ti mbi.” Na yâ ti “tënë” ti Jésus ni e yeke wara commandement so lo mû ti fa nzoni tënë ti Royaume na ndo ti sese kue (Mat. 24:14; 28:19, 20). E yeke bata “tënë” ti lo so tongana e sara ye alingbi na ngangu ti e, so ti tene ngoi ti e, ngangu ti e nga na mosoro ti e, ti pusu na li ni kusala ti fango tënë. Ge la e yeke fa so e ye Gbia so Nzapa asoro lo.
13 Biani, e so e mû gi mbage ti Royaume ti Nzapa, e ye na bê ti e kue ti mû nginza ti mû maboko na kua ti Royaume ni. E yeke sara ni tongana nyen? So ayeke desizion ti zo oko oko. Zo oko oko ayeke mû ye alingbi na ngangu ti lo. Ye oko, aita ti e mingi ayeke na aye ti dunia so mingi ape (Mat. 19:23, 24; Jacq. 2:5). Me bê ti aita tongaso ayeke dë ti hinga so Jéhovah na Molenge ti lo ayeke bâ na nene ni akete offrande kue so zo amû ni na bê ti lo kue.
A yeke wara nginza ni tongana nyen?
14. Teti angu mingi, aTémoin ti Jéhovah ayeke zia ambeti na azo lani tongana nyen?
14 Teti angu mingi, e yeke fa lani ngere ti ambeti ti e na azo so e zia ambeti ni na tïtî ala. Me, ngere ni ayeke lani ngangu ape ti tene azo so ayeke na ye mingi ape awara ambeti ni. Biani, tongana mbeni zo asara lani nzara ti tënë ti e me lo lingbi pëpe ti mû pata ni, e yeke zia mbeti ni na lo. Ye so e ye lani ayeke ti tene azo so aye tâ tënë awara ambeti ti e si ala diko ni na ala bâ nzoni dä.
15, 16. (a) Na ngu 1990, Bebungbi aga na changement wa na yâ ti kode so e yeke zia na ambeti na azo? (b) A yeke mû a-offrande tongana nyen? (Bâ nga encadré “ A-offrande ti e ni ayeke gue na ndo wa?”)
15 Na ngu 1990, Bebungbi ato nda ni lani ti changé kode so e yeke zia na mbeti na azo. Na ngu ni so, na États-Unis, a to nda ti zia ambeti kue na azo teti mbeni offrande. Mbeni lettre so a tokua na acongrégation ni kue atene: “A yeke mû apériodique nga na ambeni mbeti na awafango tënë nga na azo sân ti hunda na ala wala ti wa ala ti futa mbeni wungo ti nginza si ala wara mbeni mbeti. . . . Zo kue so aye ti mû mbeni offrande ti tene a futa na aye ndali ti kua ti e ti fango ye na azo alingbi ti sara ni. Me azo ayeke wara ambeti ti e atâa ala mû offrande wala pëpe.” Ye so a leke so afa polele so e yeke sara kua ti Nzapa nga e yeke mû ye na bê ti e wani nga so “e yeke pëpe azo so ayeke kä tënë ti Nzapa kango”. (2 aCor. 2:17). Na pekoni, a zia kode ti mungo a-offrande so na yâ ti afiliale kue.
16 Azo ayeke mû a-offrande ni tongana nyen? A yeke zia ambeni sanduku na yâ ti aDa ti Royaume ti aTémoin ti Jéhovah na mbeni place so ayeke gboto lê ti azo ape. Azo alingbi ti zia offrande ti ala ala wani na yâ ni wala ti tokua ni na association so e yeke sara kua na ni. Na ngu oko oko, Tour ti Ba Ndo ayeke fa tongana nyen la azo alingbi ti mû a-offrande tongaso.
A yeke sara kua na nginza ni tongana nyen?
17-19. A yeke sara kusala na a-offrande ti e ndali ti kusala na ndo ti sese kue tongana nyen? (b) Ti lekengo aDa ti Royaume na ndo ti sese kue ayeke tongana nyen? (c) Ka ti aye so a yeke futa na yâ ti congrégation?.
17 Kusala na ndo ti dunia kue. A yeke futa nginza ndali ti aye so ayeke mû lege na e ti fa tënë na ndo ti sese kue. Aye so andu nginza so a yeke futa ti sara na ambeti ti kangbi na ndo kue, lekengo afiliale nga bango lege ni. A yeke mû nga nginza ndali ti a-ekole nde nde ti bungbi ti e. Na ndo ni, a yeke mû nginza ti bâ lege ti amissionnaire, asurveillant so ague na ndo nde nde nga na apionnier spécial. A yeke sara nga kua na a-offrande so e mû ti bâ lege ti aita so aye ti ngangu asi na ala. *
18 Lekengo aDa ti Royaume na ndo ti sese kue. A yeke sara kua na nginza ti mû maboko na acongrégation ti leke afini Da ti Royaume wala ti leke peko ni. Ndali ti so azo angbâ ti mû a-offrande, lege ayeke dä ti mû maboko na ambeni congrégation nde. *
19 Aye so acongrégation ayeke futa. A yeke sara kua na nginza ti futa na aye ndali ti Da ti Royaume si aduti propre. A-ancien alingbi ti hunda ti tene a tokua mbeni mbage ti nginza ni na filiale ti kodoro ti ala ti pusu na kua ti e na devant. Ti sara ni, a-ancien ayeke fa na congrégation mbeni mbeti ti mungo yanga. Tongana aita ayeda na ni, a yeke tokua nginza ni. Nze oko oko, ita so ayeke bâ lege ti compte ti congrégation ayeke leke mbeni rapport ti aye so a futa ni na nginza so a wara ni si a diko ni na congrégation.
20. Mo lingbi ti mû gonda na Jéhovah tongana nyen na “anzoni ye” ti mo?
20 Tongana e bâ aye kue so andu kua ti fango tënë nga ti sarango adisciple na ndo ti sese kue, bê ti e apusu e ti gonda Jéhovah na mungo na lo anzoni ye ti e (aProv. 3:9, 10). Anzoni ye ti e andu ngangu ti e, bibe ti e nga aye ti yingo so e yeke na ni. E ye biani ti sara kua nzoni na aye so na yâ ti kua ti Royaume. Me girisa ape so anzoni ye ti e ni andu nga aye ti sese so e yeke na ni. Zia e leke na bê ti e ti mû ye so e lingbi ti mû na ngoi so e lingbi ti mû ni. A-offrande so e mû na bê ti e wani amû gonda na Jéhovah na afa so e yeke mû maboko na kusala ti Royaume ti Nzapa.
^ par. 10 Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti juillet ngu 1915, na Anglais, lembeti 218-219.
^ par. 8 Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti août ngu 1899, na Anglais, lembeti 201.
^ par. 10 Mbeni wandara atene so tënë ti Grec so a kiri peko ni na “leke na bê” “aye ti sara tënë ti mbeni ye so zo aleke kozo.” Lo kiri lo tene: “Atâa so zo ni ayeke mû ye ni na ngia na bê nga na lê ni lê ni, lo yeke leke ni kozo.”
^ par. 17 Bâ Chapitre 20 ti hinga ambeni tënë na ndo ti mungo maboko na aita so aye ti ngangu asi na ala.
^ par. 18 Bâ Chapitre 19 ti hinga ambeni tënë na ndo ti lekengo aDa ti Royaume.


text:
CHAPITRE 35
Kota fango ye na ndo ti hoto
FANGO YE NA NDO TI HOTO
Na peko ti so lo mû mbeni bï kue ti sambela nga na peko ti so lo soro adisciple bale-oko na use ti ga abazengele ti lo, Jésus adoit ti fatigué lani. Ndo ahan awe, me Jésus angbâ na ngangu na lo yeke lakue na nzara ti aidé azo. Lo wara lege ti sara ni na ndo ti mbeni hoto na Galilée, peut-être nduru na Capernaüm, ndo so lo sara mingi ti akua ti lo dä.
Gbâ ti azo so aga na mbage ti Jésus alondo na ando nde nde. Ambeni alondo kâ na mbage ti sud, na Jérusalem nga na ambeni kodro ti Judée. Ambeni alondo na Tyr nga na Sidon, so ayeke ambeni gbata so ayeke na yanga ti ngu na mbage ti nord-ouest. Me, ngbanga ti nyen la ala yeke gi Jésus? Ala ga “ti mä tënë ti lo na ti tene lo sava akobela ti ala”, na a yeke ye so apassé la. Jésus ‘asava ala kue.’ Gbu li kete, Jésus asava azo kue so ayeke lani na kobela! Jésus asava nga “azo so asioni yingo asara pasi na ala,” so ti tene, ala so asioni ange ti Satan ayeke sara pasi na ala.—Luc 6:17-19.
Na pekoni, Jésus ague na mbeni place so ayo na nduzu na ndo ti hoto ni, na azo angbâ abungbi na tere ti lo. Adisciple ti lo, mbilimbili abazengele ti lo bale-oko na use, la adoit ti duti nduru mingi na tere ti lo lani. Azo kue ayeke ku kungo ti mä wafango ye so, so ayeke nga na ngangu ti sara amiracle. Jésus amû mbeni diskur so a-aidé lani mingi azo so amä lo, me nga so gbâ ti azo na pekoni awara ye ti nzoni dä. E kue e peut ti wara nga aye ti nzoni dä ndali ti so, na yâ ti diskur ni so, Jésus afa atâ tënë so alï mingi na mbeni lege so zo apeut ti mä yâ ni. Jésus asara kua na aye so azo ahinga ni nzoni. Ye so asara si zo kue, so aye ti duti na mbeni fini so anzere na lê ti Nzapa, apeut ti mä yâ ni. Me atënë wa la asara si diskur ti Jésus so ayeke kota mingi?
ZO WA LA AYEKE BIANI NA NGIA?
Zo kue aye ti duti na ngia. Na hingango ni tongaso, Jésus akomanse ti fa na azo zo wa la biani ayeke na ngia. Tara ti bâ tongana nyen la tënë ni so asara si azo kue ayeke dengi mê ti mä gi lo. Me ambeni tënë ti Jésus ni aga na ahundango tënë na li ti ala.
Jésus atene: “Ngia ayeke na ala so ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ti yingo, ndali ti so Royaume ti yayu ayeke ti ala. Ngia ayeke na ala so asara vundu, ndali ti so a yeke dë bê ti ala. . . . Ngia ayeke na ala so nzara ti mbilimbili asara ala tongana nzara ti kobe na ti ngu, ndali ti so ala yeke wara ye alingbi na nzara ti ala. . . . Ngia ayeke na ala so a sara ye ti ngangu na ala ngbanga ti ye ti mbilimbili, ndali ti so Royaume ti yayu ayeke ti ala. Ngia ayeke na ala tongana azo azonga ala, asara ye ti ngangu na ala . . . ndali ti mbi. Ala duti na ngia nga zia si tere ti ala anzere mingi.”—Matthieu 5:3-12.
“Ngia” so Jésus asara tënë ni ge aye ti tene nyen? Lo yeke sara lani pëpe tënë ti ngia so zo ayeke he, wala ti so zo ayeke na ni tongana lo passé mbeni nzoni ngoi. Tâ ngia angbâ gi ge ape. A ye ti tene ti wara ngia na yâ ti aye so e yeke na ni, ti duti na ngia na yâ ti bê ti e nga ti tene tere ti e anzere na yâ ti gigi ti e.
Jésus atene so azo so ayeke na ngia ayeke azo so ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ti yingo, ala so mawa asara ala ndali ti so ala yeke na siokpari, na ala ga ti hinga Nzapa nga ti sara na lo. Même si azo ake ala wala asara na ala ye ti ngangu ndali ti so ala ye ti sara ye so bê ti Nzapa aye, ala yeke na ngia ngbanga ti so ala hinga so ala nzere na lê ti Nzapa nga so Nzapa ayeke futa ande ala na mungo na ala fini ti lakue lakue.
Gbâ ti azo apensé ti ala atene mosoro, kota ndo nga na anzerengo ye ti yâ ti gigi la ayeke sara si zo ayeke na tâ ngia. Me Jésus atene ti lo nde. Lo fa ambeni ye so ayeke nde nde na mba so asara si azo so amä lo lani agbu li ti ala na ndo ni, lo tene: “Mawa na ala azo ti mosoro, ndali ti so dengo bê so ala wara so, gi ni la awe. Mawa na ala so yâ ti ala asi fadeso, ndali ti so nzara ayeke sara ala ande. Mawa na ala so ayeke he ngia fadeso, ndali ti so vundu ayeke sara ala ande nga ala yeke toto. Mawa na ala tongana azo kue ayeke sara nzoni tënë ti ala, ndali ti so a yeke ye so la akotara ti azo so asara lani na aprophète ti wataka.”—Luc 6:24-26.
Ngbanga ti nyen la ti duti na gbâ ti mosoro, ti he ngia nga ti duti zo so azo kue ayeke tene nzoni tënë ti lo ayeke ambeni ye so ayeke ga na mawa na azo? Ngbanga ti so, tongana mbeni zo ayeke na aye ni so nga lo ye ni mingi, sarango na Nzapa apeut ti ga mbeni ye so ane encore na lê ti lo ape, na ye so apeut ti sara si lo perdre tâ ngia so lo yeke na ni. Na mbage, Jésus aye nga ti tene ape so zo so ayeke na yâ ti yere wala zo so nzara asara lo la ayeke na tâ ngia. Me mingi ni, azo so ayeke na ye mingi ape la ayeke duti ka nduru ti sara ye alingbi na afango ye ti Jésus nga, mingi ni, ala la ayeke na tâ ngia.
Jésus atene tënë so na adisciple ti lo, lo tene: “Ala yeke ingo ti sese so.” (Matthieu 5:13). Lo ye ti tene pëpe so ala yeke ingo ti tongo na kobe. Me, ingo ayeke mbeni ye so ayeke bata ye. Ândö, a bata gbâ ti ingo na tere ti gbalaka na temple, tongaso si a lingbi ti zia ni na tere ti aye so a yeke mû na sacrifice. Ingo aye nga ti sara tënë ti ye so ayeke buba ape (Lévitique 2:13; Ézéchiel 43:23, 24). Tongaso, adisciple ti Jésus ayeke “ingo ti sese so” na lege so ala ayeke sara ngangu na ndo ti azo tongana mbeni ye so ayeke bata azo ni, na a yeke aidé azo ni si ala gue nde na afango ye ti Nzapa ape. Biani, atënë ti ala apeut ti bata fini ti azo kue so ayeda ti sara ye alingbi na ni.
Jésus atene nga na adisciple ti lo, lo tene: “Ala yeke lumière ti dunia so.” A yeke zia ka lampe na gbe ti sakpa ape, me na ndo ni, si aza amû yâ ti ndo. Ni la Jésus atene: “Zia lumière ti ala aza na gbele azo, si azo ni abâ anzoni kusala ti ala na ala mû gloire na Babâ ti ala so ayeke na yayu.”—Matthieu 5:14-16.
LO MÛ AMBENI NDIA NA ADISCIPLE TI LO
Amokonzi-nzapa ti aJuif abâ lani Jésus tongana mbeni zo so ayeke doro Ndia ti Nzapa, na ade ti ninga ape, ala ye ti fâ lo. Tongaso Jésus atene polele: “Ala tene na bê ti ala pëpe so mbi ga ti kaï ngangu ti Ndia wala ti ambeti ti aProphète. Mbi ga ti kaï ngangu ni ape, me ti sara si aye so ayeke na yâ ni asi biani.”—Matthieu 5:17.
Biani, Jésus abâ Ndia ti Nzapa na nene ni mingi na lo wa azo ti sara nga tongaso. Lo tene: “Tongaso, zo so adoro oko ti akete commandement so, na lo fa na azo ti sara tongaso, a yeke bâ lo tongana mbumbuse zo tongana a ndu tënë ti Royaume ti yayu.” Jésus aye ti tene so mara ti zo ni so ayeke lï ande pëpe na yâ ti Royaume ti Nzapa. Me na mbage lo tene: “Âdu ti lo so abata ni na lo fa na azo ti sara tongaso, a yeke bâ lo tongana kota zo tongana a ndu tënë ti Royaume ti yayu.”—Matthieu 5:19.
Jésus afa même na gigi ye so ayeke gue na zo ti doro Ndia ti Nzapa. Na peko ti so lo fa so Ndia atene alingbi “mo fâ zo pëpe,” Jésus atene: “Zo so angbâ ti sara ngonzo na tere ti ita ti lo, lo yeke kiri tënë na gbele ngbanga.” (Matthieu 5:21, 22). Ti bata mbeni zo na bê ayeke sioni mingi, na a peut ti gue na zo juska ti fâ mba ti lo. Ni la Jésus afa nene ti gi ti duti na siriri na amba ti e, lo tene: “Tongaso, tongana mo ga na matabisi ti mo na gbele gbalaka, si kâ mo dabe ti mo so ita ti mo ayeke na mbeni tënë na tere ti mo, zia matabisi ti mo kâ na gbele gbalaka ni na mo gue. Leke tënë na ita ti mo kozoni, na pekoni gue, mo mû matabisi ti mo ni.”—Matthieu 5:23, 24.
Ndia ake nga tënë ti gingo mbeni koli wala wali nde. Jésus atene: “Ala mä awe so a tene: ‘Mo gi wali wala koli nde pëpe.’ Me mbi tene na ala: Zo kue so angbâ ti bâ mbeni wali juska lo sara nzara ti wali ni, andâ na yâ ti bê ti lo, lo gi wali ni awe.” (Matthieu 5:27, 28). Jésus ayeke sara lani pëpe tënë ti sioni pensé so ahon hio na yâ ti li ti zo. Me lo fa kota ti siokpari ni na ngoi so lo sara kua na tënë “angbâ ti bâ”. Ti ngbâ ti bâ zo ni lege mingi ayeke dü nzara ni na yâ ti bê. Na pekoni, tongana lege azi, zo ni apeut ti tï na yâ ti lango-sioni. Me tongana nyen la mbeni zo apeut ti kpe ti tene ye ni so asi na lo? A hunda ti sara ambeni ngangu ye. Jésus atene: “Ni la, tongana lê ti mo ti mbage ti koli ayeke sara si mo tï, gboto ni mo bi ni yongoro. . . . Tongana maboko ti mo ti koli ayeke sara si mo tï, fâ ni mo bi ni yongoro.”—Matthieu 5:29, 30.
Ti ngbâ na fini, ambeni zo ayeda si a zi wala a fâ mbeni membre ti tere ti ala so ayeke na kobela. Legeoko nga, Jésus atene so a yeke nzoni mingi ti ‘bi yongoro’ aye kue, même ye tongana lê ti e wala maboko ti e, tongaso si e lingbi ti kpe ti tï na yâ ti apensé so ayeke na lege ni ape nga na aye ti pekoni. Jésus afa ndani na ngoi so lo tene: “A yeke nzoni ti tene mbeni mbage ti tere ti mo oko agirisa ahon ti tene a bi mo na ngbongboro tere ti mo kue na yâ ti Géhenne,” (so ayeke mbeni ndo so a yeke gbi asalété dä, na gigi ti gbagba ti Jérusalem), so ti tene futingo ti biani biani.
Jésus afa nga ye so e lingbi ti sara tongana azo azonga e wala ason bê ti e. Lo tene: “Mo tiri pëpe na zo ti sioni, me tongana zo apika ngbangba ti mo ti mbage ti koli, mo dengi na lo ti mbage ti wali ni nga.” (Matthieu 5:39). Ye so aye pëpe ti tene so tongana mbeni zo aga ti sara sioni na e wala na sewa ti e, a lingbi e bâ gi zo ni so bango. Jésus asara tënë ti pikango ngbangba, so ti tene mbeni ye so a sara ni, pëpe ti sara sioni na e wala ti fâ e, me a sara ni ti bi nengo ti e na sese. Lo ye ti tene lani so, tongana mbeni zo aye ti gi yanga ti e ti tene e na lo e tiri wala e papa, wala même zo ni apika mê ti e wala lo zonga e, a lingbi e kiri sioni na zo ni so ape.
Wango so ague oko na Ndia ti Nzapa so ahunda ti tene e ye azo so ayeke nduru na e. Tongaso, Jésus amû wango so na azo so ayeke mä lo, lo tene: “Ala ngbâ ti ye awato ti ala na ti sambela ndali ti azo so ayeke sara ye ti ngangu na ala.” Lo fa kota raison so e doit ti sara ni na ngoi so lo tene: “Tongaso si ala fa so ala yeke amolenge ti Babâ ti ala so ayeke na yayu, ndali ti so lo sara si lâ ti lo asu na ndo ti azo ti sioni nga na azo ti nzoni.”—Matthieu 5:44, 45.
Jésus ahunzi yanga ti mbage ti diskur ti lo ni na atënë so: “A lingbi ala ga azo so ayeke nzoni-kue, tongana ti so Babâ ti ala so ayeke na yayu ayeke nzoni-kue.” (Matthieu 5:48). Jésus aku lani pëpe ti tene azo asara ye kue tâ gi na lege ni. Nde na so, na mungo tapande ti Nzapa, e peut ti kono ndoye ti e na yengo même awato ti e. Lo tene tënë so na mbeni lege nde, lo tene: “Ala ngbâ ti sara nzoni bê na azo gi tongana ti so Babâ ti ala ayeke sara nzoni bê na azo.”—Luc 6:36.
SAMBELA NGA SARA CONFIANCE NA NZAPA
Na yâ ti fango ye ti lo ni, Jésus akiri amû wango so na azo so ayeke mä lo, lo tene: “Ala sara hange si ala sara pëpe akusala ti mbilimbili gi ti tene azo abâ ala.” Jésus ake ti tene e handa lê ti azo ti fa na ala so e la e ndoye Nzapa, na lo kiri lo tene na ndo ni, lo tene: “Tongana mawa ti zo asara mo si mo mû na lo amatabisi, hûru trompette na ndo ni ape, tongana ti so azo ti handango lê ti zo ayeke sara.” (Matthieu 6:1, 2). A yeke nzoni ti tene e mû ye na zo sân ti he bia ni.
Na pekoni, Jésus atene: “Tongana ala yeke sambela, ala sara ye pëpe tongana ti azo ti handango lê ti zo. Ala ye ti luti na yâ ti asynagogue nga na ando so akota lege atingbi tere dä ti sambela si azo abâ ala.” Nde na so, lo tene: “Tongana mo ye ti sambela, mo lï na yâ ti chambre ti mo, mo kanga yanga-da na ndo ti mo. Mo sambela Babâ ti mo so ayeke bâ mo si mo yeke bâ lo ape.” (Matthieu 6:5, 6). Jésus ake pëpe ti tene e sambela na lê ti azo, ndali ti so lo kue lo sara ni lani. Me lo ke asambela so a sara ni ti gboto lê ti azo na ndo ti zo so ayeke tene ni nga ti tene a mû gi gonda na lo.
Tongaso, lo mû wango so na azo ni, lo tene: “Tongana mo yeke sambela, mo kiri gi na ndo ti tënë oko fani mingi pëpe. Azo ti amara nde ayeke sara tongaso.” (Matthieu 6:7). Jésus aye pëpe ti tene so ti sambela mingi ndali ti mbeni ye oko so agbu bê ti e ayeke sioni. Me ye so lo ke ayeke ti tene e diko atënë “oko fani mingi”, na ti sambela gi tongaso. Na pekoni, lo fa mbeni tapande ti sambela so andu aye mbasambala. Akozo ye ota ni andu droit ti komande ti Nzapa nga na aye so lo leke ti sara, so ti tene ti sara si iri ti lo aga nzoni-kue, ti hunda ti tene Royaume ti lo aga nga ti sara ye so bê ti lo aye. A yeke gi na peko ti aye ni so awe la si e peut ti hunda kobe ti e ti lango ni, pardon ti asiokpari ti e nga ti hunda lo ti tene a tara ye ahon ngangu ti e ape nga ti zi e na maboko ti zo ti sioni.
Ka amosoro ti e, a lingbi e bâ ni tongana nyen? Jésus amû wango so: “Ala zia ti bungbi amosoro na ndo ti sese so, ndo so makongo ti tengo bongo na soko ayeke te ni, na so azo ti nzi ayeke lï na ngangu ti nzi ni.” Tënë so ayeke tâ tënë. Amosoro apeut ti hunzi wala apeut ti buba, nga ti wara ni la apeut ti sara si e duti na kpengba songo na Nzapa ape. Ni la na pekoni, Jésus atene: “Ala bungbi amosoro na yayu.” E peut ti sara ni tongana e zia kua ti Nzapa na kozo ndo na yâ ti fini ti e. Zo oko apeut ti zi songo ti e na maboko ti Nzapa ape wala ti zi fini ti lakue lakue so lo ye ti mû ni na e. Tongaso, atënë ti Jésus so ayeke tâ tënë, tongana lo tene: “Ndo so mosoro ti mo ayeke dä, bê ti mo ayeke nga dä.”—Matthieu 6:19-21.
Ti fa nene ti tënë ni, Jésus amû mbeni tapande, lo tene: “Lampe ti tere ti zo ayeke lê. Tongaso, tongana lê ti mo ayeke gi na ndo ti ye oko, tere ti mo kue ayeke za. Me tongana lê ti mo apusu mo ti sara bê ti ye, tere ti mo kue ayeke duti gi bingo.” (Matthieu 6:22, 23). Na lege ti fä, lê ti e so ayeke bâ ye nzoni ayeke tongana mbeni lampe ndali ti tere ti e kue. Me, ti tene lo duti mbeni nzoni lampe, a lingbi lê ti e ni angbâ gi na ndo ti mbeni ye oko, tongaso ape e peut ti wara ambeni sioni bango ndo. Tongana lê ti e angbâ gi na ndo ti amosoro ti e ahon ti tene angbâ na ndo ti aye ti yingo, a kpa mo bâ mo tene “tere ti [e] kue ayeke duti gi bingo”, na peut-être e yeke komanse ti sara ambeni ye na gbemingo.
Na pekoni, Jésus amû mbeni pendere tapande, lo tene: “Zo alingbi ti duti ngbâa ti azo use pëpe, ndali ti so lo yeke ke mbeni na lo yeke ye mbeni. Wala lo yeke ngbâ na mbeni oko na lo ke mbeni. Ala lingbi ti duti ngbâa ti Nzapa nga na ti Mosoro pëpe.”—Matthieu 6:24.
Ambeni zo ni ayeke gi peut-être bê ti ala na ndo ti fason so ala doit ti bâ na bezoin ti ala na lege ti mitele. Me, Jésus adë bê ti ala na tenengo so a lingbi ala gi bê ti ala ahon ndo ni ape, tongana ala zia kua ti Nzapa na kozo ndo. Lo tene: “Ala bâ andeke nzoni. Ala yeke lu ye wala ala yeke ko ye wala ala yeke bata ye na gogoro pëpe. Atâa so kue, Babâ ti ala so ayeke na yayu ayeke bata andeke so.”—Matthieu 6:26.
Ka ti afleur ti ngonda, so ayeke na ndo ti hoto so Jésus angbâ ti fa tënë dä so, ayeke tongana nyen? Jésus atene: “Même Salomon na yâ ti gloire ti lo kue ayü bongo tongana mbeni oko ti afleur so pëpe.” Jésus aye ti tene nyen la? Lo ye ti tene na azo so ayeke mä lo so, tongana “Nzapa asara si apere ti ngonda ayeke pendere, apere so ayeke gi laso na kekereke a bi ni na four . . . , [fade] a yeke nzere mingi na lo ti yü bongo na ala ape?” (Matthieu 6:29, 30). Na ndara Jésus amû wango so, lo tene: “Ala gi bê ti ala lâ oko ape ti tene: ‘E yeke te ande nyen?’ wala ‘E yeke nyon ande nyen?’ wala ‘E yeke wara bongo na ndo wa ti yü?’ . . . Babâ ti ala so ayeke na yayu ahinga so ala yeke na bezoin ti aye ni so kue. Ni la, ala ngbâ ti gi kozoni Royaume ti Nzapa nga na aye so ayeke mbilimbili na lê ti lo, na lo yeke mû na ala aye so kue.”—Matthieu 6:31-33.
TI WARA FINI A LINGBI E SARA NYEN?
Abazengele nga na ambeni zo aye ti duti na fini so anzere na lê ti Nzapa, me a yeke kete ye lani ape. Na tapande, gbâ ti aFarizien ayeke nduru ti kasa azo lani mingi na ala ayeke fâ ngbanga na ndo ti ala. Ni la, Jésus atene na azo so ayeke mä lo, lo tene: “Ala zia ti fâ ngbanga na li ti azo si a fâ ngbanga na li ti ala ape, teti a yeke oko ngbanga so ala yeke fâ na li ti azo si a yeke fâ ande na li ti ala.”—Matthieu 7:1, 2.
A yeke sioni ti mû peko ti tapande ti aFarizien so, so kua ti ala ayeke gi ti kasango azo. A yeke ndali ni la si Jésus amû tapande so, lo tene: “Waziba alingbi ti fa lege na mba ti lo waziba? Ala use kue ayeke tï ande na dû ape?” Me ka azo so ayeke mä Jésus adoit ti bâ amba ti ala tongana nyen? Na sioni lê ape, ngbanga ti so a peut ti ga mbeni kota siokpari. Jésus atene: “Tongana nyen si mo lingbi ti tene na ita ti mo: ‘Ita ti mbi, zia mbi zi kete pere so ayeke na lê ti mo,’ me na oko ngoi ni, mo yeke bâ pëpe kota keke so ayeke na lê ti mo? Mo zo ti handango lê ti zo! Mo zi kozoni kota keke so ayeke na lê ti mo, si na pekoni mo bâ polele tongana nyen ti zi kete pere so ayeke na lê ti ita ti mo.”—Luc 6:39-42.
So aye pëpe ti fa so alingbi adisciple ni asara tënë na ndo ti ye oko ape. Ni la, Jésus amû wango so na ala, lo tene: “Ala mû ye so ayeke nzoni-kue na ambo pëpe, na ala tuku aperle ti ala na gbe ti acochon pëpe.” (Matthieu 7:6). Atâ tënë ti Bible ayeke kota mingi, legeoko tongana ti aperle na lege ti fä. Tongana mbeni zo abâ na nene ni pëpe atâ tënë ti Bible, adisciple ni adoit ti dö lo azia na ti gue ti gi mbeni zo nde so apeut ti mä ala.
Na ngoi so lo kiri lo sara tënë na ndo ti sambela, Jésus afa nene ti sara ni mingi, tongana lo tene: “Ala ngbâ ti hunda ye, na a yeke mû ni na ala.” Nzapa aye ti kiri tënë na asambela ti e, ni la Jésus afa ni na gigi na ngoi so lo hunda tënë, lo tene: “Na popo ti ala so, zo wa la tongana molenge ti lo ahunda na lo mapa, lo yeke mû na lo tênë? . . . Tongaso, asingana ala so, atâa so ala yeke sioni, ala hinga tongana nyen ti mû anzoni matabisi na amolenge ti ala, si Babâ ti ala so ayeke na yayu ayeke mû anzoni ye na azo so ahunda ni na lo ape?”—Matthieu 7:7-11.
Na pekoni, Jésus afa mbeni tënë, so laso azo ahinga ni mingi, so andu sarango ye ti e na mbage ti amba ti e. Lo tene: “Tongaso, ye kue so ala ye azo asara na ala, ala sara ni na azo ni nga.” A yeke duti ande nzoni ye mingi tongana e kue e sara ye alingbi na wango so na popo ti e. Me ti sara ni ayeke kete ye ape, tongana ti so asigi na yâ ti tënë so Jésus atene ge, atene: “Ala lï na kete yanga ti gbagba ni, ndali ti so yanga ti gbagba so ayeke gue na futingo ayeke kota nga lê ti lege ni akono, na gbâ ti azo si ayeke hon dä; me yanga ti gbagba so ague na fini akono pëpe nga lê ti lege ni ayeke kete, na azo mingi pëpe si ayeke wara ni.”—Matthieu 7:12-14.
Teti so ambeni zo apeut ti pusu adisciple ti gue nde na lege so ague na zo na fini, Jésus amû wango so na ala, lo tene: “Ala sara hange na aprophète ti wataka so ayü poro ti tere ti taba si ayeke ga na ndo ti ala, me na gbe ni, ala yeke ambo ti ngonda so nzara ahon ndo ti ala.” (Matthieu 7:15). Tongana ti so Jésus afa ni, a yeke hinga nzoni keke na sioni keke na lege ti lengo ti ala. Ti azo nga ayeke tongaso. Ni la, e peut ti hinga aprophète ti wataka na lege ti afango ye ti ala nga na asarango ye ti ala. Biani, Jésus afa so, gi tënë ti yanga ti zo la apeut ti fa so lo yeke mbeni disciple ti ni ape, me nga sarango ye ti lo ayeke fa ni. Ambeni zo atene so Jésus ayeke Seigneur ti ala, me ka tongana ala sara pëpe ye so bê ti Nzapa aye, nyen la ayeke passé? Jésus atene: “Mbi yeke tene [ande] na ala: ‘Mbi hinga ala lâ oko ape! Ala hon kâ na tere ti mbi, ala azo so akpe ndia ape so.’”—Matthieu 7:23.
Na hunzingo ti diskur ti lo ni, Jésus atene: “Zo kue so amä tënë ti mbi so na lo sara ye alingbi na ni, lo yeke tongana zo ti ndara so aleke da ti lo na ndo ti tênë. Kota ngu-nzapa apika, ngu asuku amû ndo nga pupu aya ngangu. Me da ni akungbi pëpe, ngbanga ti so lo leke gere ni na ndo ti tênë.” (Matthieu 7:24, 25). Da ni akungbi ape ndali ti nyen? Ndali ti so koli ni azi “dû alï na lo leke fondation ni na ndo ti tênë.” (Luc 6:48). Gi ti mä atënë ti Jésus alingbi ape. Me a lingbi e sara kue ti “sara ye alingbi na ni”.
Me ka ti zo so “amä tënë” ni so, me so ‘asara ye alingbi na ni ape,’ ayeke tongana nyen? Lo yeke “tongana zo ti buba so aleke da ti lo na ndo ti mbutu.” (Matthieu 7:26). Ngu-nzapa, sukungo ti ngu wala akota pupu apeut ti tuku mara ti da tongaso na sese.
Li ti azo ni akpe kue tongana ala mä mara ti fason so Jésus afa na ye na yâ ti diskur ti lo so. Lo fa tënë tongana mbeni zo so ayeke na komandema ni, me pëpe tongana ti amokonzi-nzapa ti aJuif. Peut-être mingi ti azo so amä lo lani aga adisciple ti lo.


text:
TOUR TI BA NDO (TI MANDANGO NI) NOVEMBRE 2014
Na yâ ti Tour ti Ba Ndo so mo yeke wara aye ti manda ti lango 29 ti décembre 2014 ti si na lango oko ti février 2015.
Zingongo Jésus na kuâ, anzoni ye so a ga na ni na e
Araison osio amû lege ne e ti hinga biani so a zingo lani Jésus na kuâ. So e hinga so lo yeke na fini apusu e ti sara nyen?
Ngbanga ti nyen a lingbi e ga nzoni-kue?
Asi na mo awe ti mä yâ ti atënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique ape nga nzara ti dikongo ni asigigi na yâ ti mo? Akota tënë so ayeke na yâ ti mbeti ti Lévitique a lingbi ti mû maboko na mo ti voro Nzapa na lege so ayeke nzoni-kue.
A lingbi e ga nzoni-kue na yâ ti sarango ye ti e kue
Tongana e sara ye ague nde na andia ti Nzapa ape, e sara na lo na ngangu ti e kue nga e te kpengbango kobe, ye ti pekoni ayeke nyen?
‘Azo so Jéhovah ayeke Nzapa ti ala’
Nzapa aye azo kue so ayeke voro lo na bê ti ala kue atâa bungbi ti nzapa ti ala ayeke so wa?
“Fadeso ala yeke mara ti Nzapa”
Tongana nyen la e lingbi ti ga “mara ti Nzapa”? Tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti duti “mara ti Nzapa”?
Atënë so azo ahunda
Tongana nyen la a yeke soro a-ancien nga na awakua ti mungo maboko na yâ ti congrégation oko oko? Atémoin use so Apocalypse chapitre 11 asara tënë ti ala ayeke azo wa?
Lumière aza na yâ ti kodoro so lâ alondo dä
A-oto so a leke ni so iri ni ayeke “aJéhu” amû maboko ti tene kua ti fango tënë ague na li ni na Japon.


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Tongana e wara gi mbeni molenge na yanga-da ni
Tongana e wara gi mbeni molenge na yanga-da ni, a lingbi e hunda ti sara lisoro na babâ wala mama ti lo. Ye so afa so e ne ala so ayeke mû li ni na yâ ti sewa ni (aPr 6:20). Tongana molenge ni atisa e ti ga na da ni, a lingbi e ke. Tongana babâ na mama ti lo ayeke dä ape, a lingbi e kiri na mbeni ngoi nde.
Tongana molenge ni akono awe, peut-être lo yeke na popo ti ngu 15 ti si na ngu 19, a yeke lakue nzoni ti hunda ti bâ babâ wala mama ti lo. Tongana ala yeke dä ape, e peut ti hunda lo eskê babâ wala mama ti lo ayeke yeda ti tene lo soro mbeti so lo ye ti diko. Tongana ayeke tongaso, e lingbi ti mû na lo mbeti ni nga peut-être ti tokua lo na ndo ti site jw.org.
Tongana e kiri ti sara lisoro na mbeni maseka so ayeda na tënë ni, a lingbi e hunda ti bâ babâ wala mama ti lo. Ye so ayeke zi lege na e ti fa nda ti gango ti e nga ti fa na ala awango na ndo ti sewa so e lingbi ti zia bê ti e na ni so ayeke na yâ ti Bible (Ps 119:86, 138). Tongana e fa so e ne babâ na mama ni ayeke duti ande mbeni ye so azo ayeke tene nzoni témoignage ni nga alingbi ti zi lege na e ti fa nzoni tënë na azo ti sewa ni.—1Pi 2:12.


text:
KOTA MAMA-TENE NI | SATAN AYEKE DÄ BIANI
Satan ayeke dä biani?
“Mbi kono lani na Salvador. Tongana mbi sara kpengbango-li, mama ayeke tene ka na mbi, atene, ‘Zabolo ayeke ga ti gbu mo!’ Na mbi yeke tene ka na lo, mbi tene, ‘Zia lo ga ma!’ Mbi mä na bê na Nzapa me na Satan ape.”—ROGELIO.
Mo kue mo yeke na oko pensé ti Rogelio so? Na gbe ni ge, mo yeke wara ambeni bango ndo nde nde. Ati so wa la mo pensé ayeke peut-être na lege ni?
Satan ayeke dä ape, lo yeke gi mbeni sioni ye awe.
Satan ayeke dä biani, me ngbanga ti lo ayeke dä na azo ape.
Satan ayeke mbeni ngangu créature ti yingo so ayeke sara ngangu mingi na ndo ti azo.
Azo mingi ayeda na abango ndo nde nde so kue, na peut-être wungo ti azo ni ayeke kutu na kutu. Me na popo ti abango ndo ni so, lo ti so wa la ayeke biani na lege ni? Tongana Satan ayeke dä ape, andâ azo so apensé atene lo yeke dä so ahanda tere ti ala. Tongana Satan ayeke dä biani, me ngbanga ti lo ayeke dä na azo ape, andâ azo ayeke sara mbeto ti lo gi senge senge. Me, tongana Satan ayeke zo ti handango azo, andâ lo yeke sioni mingi ahon ti so azo ayeke pensé na ni.
Zia e bâ kiringo tënë ti Bible na ahundango ndo so ge: Satan ayeke gi mbeni sioni ye? wala lo yeke mbeni zo ti yingo. Tongana Satan ayeke mbeni zo, lo lingbi ti sara sioni na mo? Tongana a yeke tongaso, mo yeke sara tongana nyen ti bata tere ti mo?


text:
CHAPITRE OKU
Mbeni “nzoni wali”
1, 2. (a) Kua so Ruth ayeke sara ayeke tongana nyen? (b) Ruth abâ anzoni ye wa na yâ ti Ndia ti Jéhovah nga na mbage ti awakua ti lo?
RUTH akuku na tere ti agere ti a-orge so lo bungbi ni na yâ ti lango ni. Lâ ayeke gue ti kui, na gbâ ti azo so asara kua fade azia ayaka so ayeke na tere ti Bethléhem, ala yeke kiri na yâ ti gbata ni so ayeke ti lo na li ti mbeni hoto. Depuis ndapre la Ruth ayeke sara kua so, yâ ti tere ti lo kue ason, me lo ngbâ gi ti gue na ni. Lo yeke pika a-orge ni na mbeni nduru keke si lê ni azi na tere ni. Atâa nyen, lango ni ayeke nzoni na lo mingi ahon ti so lo pensé fade.
2 Aye akomanse ti ga nzoni na maseka so ayeke womua so? Tongana ti so e bâ na chapitre so ahon, lo mû desizion ti ngbâ na tere ti kogara ti lo Naomi nga ti sara si Jéhovah, Nzapa ti Naomi, aga nga Nzapa ti lo. E bâ nga awe so lo na Naomi, so akoli ti ala use kue akui, alondo na Moab la ala ga na Bethléhem. Kete na pekoni Ruth, so ayeke ti kodoro ti Moab, amä tënë ti Ndia so Jéhovah amû na azo ti Israël, so ayeke ti bâ lege ti awayere nga na awande na mbeni lege so ane zo. Ti fadeso, lo bâ na lê ti lo so ambeni wakua ti Jéhovah, so asara ye ague oko na Ndia so, asara ye nzoni mingi na amba ti ala, na ye so adë bê ti lo mingi.
3, 4. (a) Tënë wa Boaz atene na Ruth so adë bê ti lo? (b) Tapande ti Ruth ayeke mû maboko na e tongana nyen na ngoi ti kpale ti nginza so e yeke dä?
3 Mbeni zo ni ayeke Boaz, so ngu ti lo ague na li ni kete na so ayeke na mosoro. A yeke na yaka ti lo la si Ruth ayeke sara kua dä so. Boaz asara ye fade na Ruth tongana ti mbeni babâ na molenge ti lo. Na yâ ti bê ti lo kâ, tere ti Ruth anzere na pensengo na anzoni tënë so Boaz atene na lo ndali ti so lo yeke bâ lege ti Naomi nga ndali ti so lo yeda ti ga na gbe ti kpangbi ti Jéhovah, tâ Nzapa.—Diko Ruth 2:11-14.
4 Ye oko, Ruth ayeke gi bê ti lo peut-être ndali ti gigi ti lo ti kekereke. Senge zo ti mawa tongana lo, so ayeke wande nga so ayeke na koli na molenge ape, fade lo yeke sara ande tongana nyen ndali ti lo na Naomi? Kua ti rongo alê ti kobe ni ayeke lingbi ande? Ka tongana lo wani lo ga mbakoro, zo wa la ayeke bata lo ande zo wa? Tongana lo gi bê ti lo tongaso, mbeni ye ti sioni ayeke dä ape. Laso nga, ndali ti kpale ti nginza azo mingi ayeke gi bê ti ala. Mabe ti Ruth so amû maboko na lo ti gbu lê ni na yâ ti aye tongaso ayeke fa ande na e ye mingi.
Tâ sewa ayeke nyen?
5, 6. (a) Kozo lango so Ruth aro alê ti kobe na yaka ti Boaz atambela tongana nyen? (b) Naomi asara ye tongana nyen na bango Ruth?
5 Tongana Ruth ahunzi ti pika a-orge ni, lo bungbi alê ni kue, na bâ! a si épha oko, so ti tene a lingbi mbeni ye so ayeke litre 22. Alê ni kue ane peut-être kilo 14 tongaso. Lo kanga ni na yâ ti mbeni bongo, lo zia na li ti lo na lo mû lege ti Bethléhem. Andâ ndo akomanse ti vuko awe.—Ruth 2:17.
6 Tere ti Naomi anzere ti bâ so kogara ti lo so lo ye lo mingi akiri. Bê ti lo adö peut-être ti bâ gbâ ti alê ti orge so Ruth aga na ni. Ruth aga nga na tanga ti kobe so Boaz amû fade na azo ti kua ti lo ti te, si ala use ate ni. Naomi ahunda lo, lo tene: “Mo ro orge na ndo wa laso, na mo sara na ndo wa? tënë nzoni aga na ndo lo so abi bê ti lo na mo.” (Ruth 2:19). Lo yeke ku ti tene Ruth akiri tënë na lo. Gbâ ti alê ti orge so afa na lo so lê ti mbeni zo atï na ndo ti Ruth fade si lo sara nzoni na lo tongaso so.
7, 8. (a) Ti Naomi, zo wa la ayeke na peko ti nzoni ye so Boaz asara so? (b) Naomi abâ ni tongaso ngbanga ti nyen? (c) Ruth akiri afa so lo yeke na tâ ndoye na mbage ti kogara ti lo na sarango nyen?
7 Lisoro akporo fadeso na popo ti ala, na Ruth afa na Naomi nzoni ye so Boaz asara. A nzere na Naomi, ni la lo tene: “Nzoni ti L’Éternel aga na ndo lo, L’Éternel so azia pëpe ti sara be-nzoni na azo ti fini na akinda.” (Ruth 2:20). Ti lo, Jéhovah la ayeke na peko ti nzoni ye so Boaz asara so, teti lo la lo yeke pusu awakua ti lo ti mû ye na amba ti ala nga lo la lo mû zendo ti futa awakua ti lo so asara ye na nzoni bê. *—Diko aProverbe 19:17.
8 Naomi awa Ruth ti ngbâ na yaka ti Boaz nga na tere ti amaseka-wali ti da ti lo, tongaso si akoli ni ason li ti lo ape. Ruth amä wango ni. Lo ngbâ nga ti “duti na kogara ti lo.” (Ruth 2:22, 23). Atënë so akiri afa na e tâ nzoni ye so lo yeke na ni, so ayeke tâ ndoye. Tapande ti Ruth alingbi ti pusu e ti hunda tere ti e na atënë so: Mbi yeke bâ sewa ti mbi na nene ni? Mbi yeke lakue nduru ti mû ye na sewa ti mbi? Nga, mbi yeke mû maboko na ala tongana ti so a hunda? Mara ti tâ ndoye tongaso ayeke hon ka na lê ti Jéhovah ape.
Tapande ti Ruth na Naomi afa na e so a lingbi e bâ sewa ti e na nene ni
9. Tapande ti Ruth na Naomi afa na e nyen na ndo ti tënë ti sewa?
9 Ruth na Naomi ayeke tongana tanga ti asewa ape? Ti ambeni zo, ala tene so ti tene sewa aduti “tâ” sewa, a lingbi a wara babâ dä, mama dä, amolenge dä, a-âta dä. Me tapande ti Ruth na ti Naomi afa na e so awakua ti Jéhovah alingbi ti zi bê na mba nga ti sara si même kete sewa alingbi ti bata ngia ti lo, ti sara nzoni ye na azo nga ti sara ye na ndoye. Mo bâ na nene ni sewa so mo yeke na yâ ni so? Jésus atene na adisciple ti lo so congrégation alingbi ti ga sewa ti ala so ayeke na ni ape.—Marc 10:29, 30.
Lo yeke ‘mbeni oko ti awavongo e’
10. Nyen la Naomi aye ti sara ndali ti Ruth?
10 Ti londo na fango lê ti kobe ti orge ni so akomanse na nze ti avril ti hunzi na fango lê ti kobe ti blé na nze ti juin, Ruth angbâ gi ti ro alê ti kobe ni na yâ ti yaka ti Boaz. Tongana ayenga ayeke hon, li ti Naomi ayeke gi na ndo ti ye so lo lingbi ti sara ndali ti kogara ti lo so lo ye lo mingi so. Lani na Moab, lo pensé ti lo so lo yeke wara koli na Ruth lâ oko ape (Ruth 1:11-13). Me ti fadeso, lo bâ ye ni nde. Tongaso, lo tene na Ruth: “Molenge ti mbi, a lingbi mbi gi ndo teti mo ti wu tere ti mo pëpe?” (Ruth 3:1). Ândö, a yeke ti ababâ na amama ti wara koli wala wali na amolenge ti ala, na ti Naomi, Ruth aga tongana molenge ti yâ ti lo. Ni la, lo ye ti wara mbeni ‘ndo ti wu tere’ na lo, so ti tene mbeni da so lo lingbi ti lango na yâ ni nga na mbeni koli so alingbi ti bata lo. Me fade Naomi ayeke sara tongana nyen?
11, 12. (a) Tongana Naomi atene so Boaz ayeke ‘wavongo’ ala, lo ye ti sara tënë ti pendere ye wa so Ndia ti Nzapa aleke ni? (b) Ruth asara nyen na wango ti kogara ti lo ni?
11 Lani tongana Ruth asara tënë ti Boaz kpâ, Naomi atene: “Zo so ayeke songo ti e, mbeni oko ti [awavongo] e.” (Ruth 2:20). So aye ti tene nyen la? Na yâ ti Ndia so Nzapa amû lani na azo ti Israël, a leke ambeni ye ndali ti asewa so gigi akpengba na ala ndali ti so ye ti ala ayeke dä ape wala ndali ti so babâ ti sewa ni akui. Tongana koli ti mbeni wali akui, si wali ni adü na lo molenge ape, a yeke sara lo vundu mingi teti so iri ti koli ni ayeke mingo biani biani. Me Ndia ti Nzapa amû lege na ita ti koli ni ti mû womua ni so na wali si lo dü na lo mbeni molenge. Molenge ni so la ayeke sara si iri ti kozo koli ti womua ni angbâ, nga lo la lo yeke bâ lege ti aye ti sewa ni. *—Deut. 25:5-7.
12 Naomi afa na Ruth ye so a lingbi Ruth asara. Âmanke lê ti Ruth azi kota na ngoi so Naomi ayeke fa na lo aye ni. Ndia ti azo ti Israël ade fini na lê ti lo, nga ade lo habitué na ngobo ti ala ape. Me teti so lo ne Naomi mingi, Ruth anyon atënë ti lo ni kue. Wango so Naomi amû na Ruth so akpa mbeni ye so zo ahinga li ti lo na ni ape wala mbeni ye ti ziango kamene na lê ti zo, me Ruth ayeda na ni. Na tâ be-ti-molenge, lo tene: “Ye kue so mo tene na mbi, fade mbi sara.”—Ruth 3:5.
13. Tapande ti Ruth afa na e nyen na ndo ti tënë ti mango wango ti akota zo? (Bâ nga Job 12:12.)
13 A si ka so amaseka aye ti mä wango ti akota zo ape, ala so ahinga gigi mingi ahon amaseka ni so. Ala yeke tene ti ala so akota zo ni ahinga tâ akpale ti amaseka ape. So Ruth asara tere ti lo kete afa na e so mango wango ti akota zo so ayeke na ndara na so aye e nga so aye nzoni ti e ayeke sara nzoni mingi. (Diko Psaume 71:17, 18.) Me wango wa la Naomi amû na Ruth? So Ruth amä wango ni so, lo bâ nzoni dä?
Ruth ague na ndo ti pikango alê ti kobe
14. (a) Ndo ti pikango alê ti kobe ayeke lani nyen? (b) A yeke sara nyen na ndo ni so?
14 Na lakui ni so, Ruth alondo ague na ndo ti pikango alê ti kobe, mbeni lakere so gbâ ti azo ti fango yaka ayeke wara tere kâ ti pika na alê ti kobe ti ala nga ti pe ni. A yeke ka na go ti mbeni hoto wala na li ni, na ndo so pupu ayeke ya dä mingi na lakui. Ti zi aporo ti alê ti kobe ni nga na ahulengo pere ni, azo ni ayeke kpo ka a-orge ni wala ablé ni na ambeni yongoro keke, wala ala yeke fü ni na pelle. Ala yeke bi ni na nduzu si pupu ahon na aporo ni, nga si alê ni so ane ti ala atï na sese.
15, 16. (a) Fa ye so asi na peko ti so Boaz ahunzi kua ti lo ni. (b) Nyen la asara si Boaz ahinga so Ruth ayeke lango na tere ti gere ti lo?
15 Lakui awe na Ruth aduti na mbeni ndo so zo abâ lo ape, lo yeke bâ azo ni na hunzingo kua ti ala ni. Boaz ayeke bâ lege ti pengo alê ti kobe ti lo ni, so ndo ni ayeke montê gi montengo. Na peko ti so lo te ye yâ ti lo asi awe, lo gue lo leke tere ti lo ti lango na tere ti alê ti kobe ti lo ni na mbeni yanga ni kâ. Azo lani ayeke sara ka tongaso, peut-être ti kanga lege na azo ti nzi. Tongana Ruth abâ so Boaz ague ti lango, lo hinga so ngoi asi awe ti tene lo sara ye so Naomi afa na lo ti sara.
16 Ruth ahara yeke yeke, lo gue na mbage ti Boaz. Bê ti lo ayeke fâ ngangu. Lo bâ so lango ahon na Boaz. Tongana ti so Naomi afa na lo, lo gue na tere ti gere ti Boaz, lo zi bongo so Boaz abi na ndo ti gere ti lo, si lo lango na tere ni. Na pekoni, lo ku. Ngoi ayeke hon, lo ku, lo ku, lo ku. Mo ye ti bâ! na bê ti bï Boaz asara tere ti lo. Dê asara lo si lo yôro maboko ti lo, peut-être ti kiri na bongo ni na ndo ti gere ti lo. Me lo bâ so mbeni zo ayeke dä. Mbaï ni atene: “Bâ, mbeni wali alango na tere ti gere ti lo.”—Ruth 3:8.
17. Azo so atene tënë ti koli na wali la ayeke na peko ti asarango ye ti Ruth agirisa tâ ye use wa?
17 Lo hunda ndo, lo tene: “Zo wa la?” (Kozo Mbouki). Ruth akiri tënë, peut-être na go so ayeke dö dongo, lo tene: “Mbi yeke Ruth boi-wali ti mo; tongaso mo gbara bongo ti mo na ndo boi-wali ti mo, teti mo yeke mbeni oko ti [awavongo] e.” (Ruth 3:9). Ambeni zo laso atene so tënë ti koli na wali ayeke na peko ti atënë ti Ruth ni nga na asarango ye ti lo, me ala girisa tâ ye use. Kozoni, Ruth ayeke sara ye alingbi na angobo ti azo ti ngoi ni kâ, so mingi ti e ahinga ni laso ape. Ni la, a yeke duti na lege ni ape ti haka sarango ye ti lo na asarango ye ti azo ti laso, so atï na gbe ni mingi. Use ni, tënë so Boaz atene na lo afa polele so Ruth asara ye na lege ni nga a lingbi na gonda mingi.
18. (a) Tënë ti dengo bê wa Boaz atene na Ruth? (b) Aye use so Ruth asara, so Boaz asara tënë ni so, ayeke nyen?
18 Boaz akiri tënë na Ruth na nzoni bê, na kite ayeke pëpe so atënë ti lo ni adë bê ti Ruth mingi, lo tene: “Tënë nzoni ti L’Éternel aga na ndo mo, molenge ti mbi! Be-nzoni so mo sara na nda ni, a hon ti kozoni, teti mo tambela na peko ti apendere koli pëpe, tongana ala yeke awanzinga wala azo ti mosoro.” (Ruth 3:10). Tënë “ti kozoni” aye ti sara tënë ti tâ ndoye so Ruth afa na mbage ti Naomi, so lo yeda ti mû peko ti lo na ti bâ lege ti lo. Tënë “na nda ni” aye ti sara tënë ti ye so asi so. Boaz abâ so Ruth alingbi fade ti gi ti sara mariage na mba ti lo maseka, atâa a yeke zo ti mosoro wala mbeni wayere. Nde na so, Ruth aye ti sara nzoni na Naomi, me nga na koli ti Naomi so akui awe, si iri ti lo angbâ. A yeke senge ape si sarango ye ti Ruth, so agi gi ye ti lo mveni pëpe, anzere na Boaz mingi.
19, 20. (a) Ngbanga ti nyen Boaz ayeda na lê ni lê ni pëpe ti mû Ruth na wali? (b) Boaz asara nyen ti fa nzoni bê na mbage ti Ruth nga si iri ti Ruth abuba ape?
19 Boaz akiri atene: “Molenge ti mbi, sara mbeto ape. Ye kue so mo tene, mbi yeke sara ni na mo, teti azo kue na yâ ti gbata ni ahinga so mo yeke nzoni wali mingi.” (Ruth 3:11, FD). A nzere na lo ti mû Ruth na wali, na peut-être tënë ti gango wavongo Ruth ayeke ye so lo ku tere ti lo na ni fade. Me teti so Boaz ayeke sara ye na lege ni, lo yeke sara ye gi ti li ti lo pëpe. Lo tene na Ruth so mbeni wavongo lo nde ayeke dä, so songo ti lo ayeke nduru mingi na koli ti Naomi ahon lo Boaz ni. Lo yeke gue ti bâ lo kozo, ti mû lege na lo ti ga koli ti Ruth.
Ndali ti so Ruth asara ye na nzoni bê nga na nengo zo, azo atene nzoni tënë ti lo
20 Boaz atene na Ruth ti kiri ti lango juska na yanga ti ndapre, si lo lingbi ti hon yeke sân ti tene azo abâ lo. Lo ye si iri ti Ruth na ti lo nga abuba ape, senge ape ngbanga ti so azo alingbi ti pensé so ala sara lango-sioni. Ruth akiri alango na tere ti gere ti Boaz. Peut-être bê ti lo adë na peko ti anzoni tënë so Boaz atene na lo. Na ndade ni, tongana ndo angbâ ti vuko, Ruth alondo, na Boaz afü gbâ ti alê ti orge na yâ ti bongo ti lo so ayeke na ndogo ti lo, na Ruth amû lege ti kiri na Bethléhem.—Diko Ruth 3:13-15.
21. (a) Nyen la asara si azo ahinga Ruth tongana mbeni “nzoni wali”? (b) E lingbi ti sara nyen ti sara ye tongana lo?
21 So nzerengo tere na Ruth! so Boaz atene na lo so azo kue ahinga so lo yeke “nzoni wali mingi.” Yengo so lo ye na Jéhovah nga so lo yeda ti sara na lo la asara si lo wara mara ti iri tongaso. Lo fa nga so lo ye Naomi nga na azo ti kodoro ti lo mingi, ni la si lo yeke nduru ti sara ye ague oko na angobo ti ala, atâa so a yeke nde na ti ti lo. Tongana e duti na mara ti mabe ti Ruth, e nga kue e yeke gi ti sara nzoni na azo nga ti bâ na nene ni mingi angobo ti ala. E nga kue azo ayeke hinga e tongana anzoni zo.
Mbeni ndo ti wu tere ndali ti Ruth
22, 23. (a) A-orge so Boaz afü na Ruth, ndani aye peut-être ti tene nyen? (Bâ nga kete tënë na gbe ni.) (b) Naomi amû wango wa na Ruth?
22 Tongana Ruth asi na yanga-da awe, Naomi ahunda ndo, lo tene: “Mo la molenge ti mbi?” A yeke peut-être ngbanga ti so ndo avuko la si lo hunda ndo so. Me lo ye nga peut-être ti tene Ruth atene na lo wala lo Ruth ni lo ngbâ lakue gi womua wala pasa ayeke dä ti tene koli amû lo. Hio Ruth atene na kogara ti lo peko ti aye kue so asi na popo ti lo na Boaz. Lo fa nga na Naomi gbâ ti alê ti orge so Boaz atokua ni na lo Naomi ni. *—Ruth 3:16, 17, FD.
23 Na ndara, Naomi awa Ruth ti gue na yaka ni ape ti ro lê ti kobe, me ti ngbâ na yanga-da na lango ni so. Lo tene na Ruth: “Fade zo so awu tere ti lo pëpe, juska lo sara si ye so awe laso.”—Ruth 3:18.
24, 25. (a) Nyen la Boaz asara so afa so lo yeke zo so asara ye na lege ni nga lo gi gi ye ti lo wani ape? (b) Nzoni ye wa la Ruth awara?
24 Naomi abâ ye ni na lege ni. Boaz ague na yanga ti gbata ni, ndo so a-ancien ti kodoro ni ayeke wara ka tere dä, ti ku na fami ti koli ti Naomi ni. Tongana fami ni ahon, Boaz airi lo, si na lê ti atémoin, lo hunda na fami ni ti ga wavongo Naomi na Ruth, na mungo Ruth na wali. Me fami ni so ake, lo tene so sarango tongaso ayeke futi ye ti héritier ti lo wani. Tongaso, na lê ti azo kue so ayeke na yanga ti gbata ni, Boaz atene so ni yeke ga wavongo ala, na lege so ni yeke vo sese ti Elimélec, koli ti Naomi so akui awe, nga ni yeke sara mariage na Ruth, wali ti Machlon so ayeke molenge ti Elimélec, koli ti Naomi. Boaz atene so a yeke ti tene a “yä iri ti zo so akui awe na ndo ye ti héritier ti lo.” (Ruth 4:1-10). Biani, Boaz ayeke zo so asara ye na lege ni nga lo gi gi ye ti lo wani ape.
25 Boaz asara mariage na Ruth. Na pekoni, tongana ti so Bible atene, “L’Éternel amû na [Ruth] ngangu ti me ngo, na lo dü molenge-koli.” Awali ti kodoro ti Bethléhem airi tënë nzoni na ndo ti Naomi na ala gonda Ruth ndali ti so lo yeke nzoni ahon amolenge-koli mbasambala so Naomi alingbi fade ti wara. Na pekoni, Bible atene so molenge ti Ruth aga tarä ti Gbia David (Ruth 4:11-22). David nga aga kotara ti Jésus Christ.—Mat. 1:1. *
26. Tapande ti Ruth na Naomi adabe ti e na nyen?
26 Biani, Jéhovah asara nzoni na Ruth, nga na Naomi so abata molenge ni mo bâ mo tene ti lo wani. Gigi ti awali use so adabe ti e biani so lê ti Jéhovah Nzapa ayeke na ndo ti azo kue so, na tâ be-ti-molenge, ayeke pika li ti ala ti wara na aye so ala yeke na bezoin ni, na so ayeke sara lakue na lo na tere ti awakua ti lo. Nzapa ayeke futa lakue azo so angbâ be-ta-zo na lo, azo tongana Boaz, Naomi na Ruth.
^ par. 7 Tongana ti so Naomi atene, Jéhovah ayeke sara nzoni bê na azo so angbâ na fini, me nga na ala so akui awe. Koli ti Naomi nga na amolenge ti lo use kue akui. Ti Ruth nga, koli ti lo akui. Kite ayeke pëpe so awali use so aye lani awakuâ so mingi. Ni la, nzoni so mbeni zo asara na Naomi nga na Ruth ayeke mo bâ mo tene lo sara ni na akoli ti ala, so tongana fade ala ngbâ na fini ala yeke bâ lege ti ala nzoni.
^ par. 11 A yeke lani na aita ti koli ni so akui ti mû womua ni. Me tongana a yeke dä ape, ala ti tere ni la ayeke mû lo, legeoko tongana ti so a yeke sara ka ndali ti warango ye ti peko ti mbeni wakuâ.—Nom. 27:5-11.
^ par. 22 Boaz ahaka a-orge ni na Ruth lege omene, me a fa nengo ni ape. Lo ye peut-être ti fa na Ruth so legeoko tongana ti so zo ayeke wu tere na lâ ti Sabbat na peko ti lango omene ti kua, lo ga nduru ti “wu tere” awe na peko ti dutingo womua ti lo ni, so ti tene ngoi asi awe ti tene koli amû lo na abata lo. Me peut-être ndani ayeke nde. Hinga ape ye kue so Boaz alingbi fade ti fü peut-être na pelle na yâ ti bongo ti Ruth la.


text:
MBETI TI BUNGBI—KUSALA TI E NGA NA GIGI TI E TI CHRETIEN MAI 2016
Akode ti fango na tënë
Akode ti fango na Tour ti Ba Ndo nga na buku Bible afa nyen. Sara kua na atapande so ti leke kode ti mo wani.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Ti sambela ndali ti ambeni zo anzere na Jéhovah
Nzapa atene na Job ti sambela ndali ti akamarade ti lo ota so asara nzoni bê na lo ape, atâa so ala zia vundu na ndo ti vundu so lo yeke na ni. Tongana nyen la a iri tufa na ndo ti Job ndali ti mabe nga na ngbungo ngangu ti lo? (Job 38-?42)
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Mo hinga ti sara kua na JW Library?
Tongana nyen ti téléchargé application? Tongana nyen la a lingbi ti mû maboko na mo na ngoi ti bungbi nga na fango tënë?
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Ti duti na siriri na Jéhovah a hunda ti tene e ne molenge ti lo Jésus
Tongana nyen la amara abâ komandema ti Jésus? Ngbanga ti nyen la ayeke kota ye ti tene e ne Jesus, Gbia so Nzapa asoro lo? (Psaume 2)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Zo wa la Jéhovah ayeke yamba lo na yâ ti tente ti lo?
Psaume 15 afa ye so Jéhovah Nzapa agi na mbage ti akamarade ti lo.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Lege ti sara kua na JW Library
Tongana nyen la mo lingbi ti sara kua na application JW Library ti manda na ye, na ngoi ti abungbi nga na fango tënë.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Aprophétie so afa anzene nzene tënë na ndo ti Messie
Bâ tongana nyen la aprophétie so andu Messie so ayeke na Psaume 22 aga tâ tënë na ndo ti Jésus.
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
Bâ ndo na mbage ti Jéhovah ti sara ye na mbeto ape
Nyen la alingbi ti mû maboko na e ti sara ye na mbeto ape tongana David? (Psaume 27


text:
Fini ye wa ayeke na ndö ti JW.ORG?
Place so ayeke fa aye so a zia na ndö ti jw.org ade ti ninga ape. Ti wara ambeti-sango, abuku nga na ambeni mbeti nde, gue na Ambeti ti e.
ABUKU & ABROCHURE
2016 Service Year Report of Jehovah’s Witnesses Worldwide
ABUKU & ABROCHURE
Maï mabe ti mo na Jéhovah! (aHéb. 11:6).
ABUKU & ABROCHURE
Nduru tënë ti buku "Bible alingbi ti fa nyen na e?"
ABUKU & ABROCHURE
Bible alingbi ti fa nyen na e?
FILM
“E ku mbeni ye so e bâ ni pëpe”
Ye so Satan aye ayeke ti sara si e duti be-ta-zo mbeni pëpe nga lo ye ti sara si e duti na beku oko ape. Tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti duti be-ta-zo nga ti duti na nzoni bango ndo?
FILM
‘Hinga biani so Nzapa amû lo ti ga Seigneur na Christ’
Tongana ngoi ayeke hon, mo lingbi ti wara akite nga mabe ti mo alingbi ti woko. Gi ti duti na kpengba mabe na Jésus, Messie so a mû zendo ti lo nga Gbia ti Royaume ti Nzapa.
FILM
“Jéhovah, . . . mbi zia bê ti mbi na ndö ti mo”
Nyen la mo lingbi ti manda na mbage ti Ézéchias na ndö ti tënë ti ziango bê ti mo kue na ndö ti Jéhovah?
ABUKU & ABROCHURE


text:
1Azo ni kue alondo si ala gue na Jésus na gbe ti Pilate. 2Ala to nda ti bi tënë na li ti lo, atene: “E wara koli so, lo yeke pusu azo ti mara ti e ti sara wusuwusu, lo yeke kanga lege na ala titene ala futa lapo na kota gbia ti Rome; lo tene nga, ni wani ni yeke Mesii, ni yeke gbia.” 3Pilate ahunda lo, atene: “Mo yeke gbia ti azuife?” Jésus akiri tënë na lo, atene: “Gi tënë ni laa mo tene awe so.” 4Pilate atene na akota wayango-sandaga na gba ti azo ni, atene: “Mbi wara ti mbi mbeni tënë oko pepe ti fâ ngbanga na li ti koli so ndali ni.” 5Me ala luti na ndö ti tënë ti ala, atene: “Lo yeke pusu azo ti kodro ti sara wusuwusu na lege ti fango ye ti lo so lo yeke fa na azo ti sese ti Judée kue. Lo londo na Galile si lo yeke fa ye na azo ngbii asi na ndo so.” 6So Pilate ama tënë so, lo hunda ndo, lo tene: “Koli so ayeke zo ti Galile?” 7So lo ma atene, lo yeke zo ti sese so Herode ayeke sara komandema na ndö ni, lo tokua lo na Herode so ayeke nga na ndembe ni so na Jérusalem. 8So Herode abaa Jésus, be ti lo anzere mingi, ngbanga ti so lango mingi, lo yeke na nzara ti baa lo. Lo ye ti baa Jésus ngbanga ti atënë so azo ayeke tene na ndö ti lo; lo yeke ku fade ti baa Jésus na sarango mbeni ye ti kpene. 9Lo hunda Jésus na atënë mingi mingi, me Jésus akiri tënë oko pepe. 10Akota wayango-sandaga na awafango-ndia ayeke daa, ala yeke tene tënë na ngangu ti bi atënë na li ti lo. 11Herode na aturugu ti lo ahe Jésus na ngia si ala sara tongana buba zo. Ala yu na lo mbeni bongo so aza zango si ala kiri atokua lo na Pilate. 12Na lango ni so, songo aga na popo ti Herode na Pilate; kozoni ala ye tere pepe. 13Pilate airi akota wayango-sandaga, amakonzi na azo ti kodro 14si lo tene na ala: “Ala ga na mbi koli so, ngbanga ti so ala tene, lo yeke pusu azo ti kodro ti sara wusuwusu. Ala baa, mbi hunda lo na le ti ala kue na ndö ti asioni tënë so ala bi na li ti lo, me mbi baa ti mbi sioni ye oko so alingbi ti fâ ngbanga na li ti lo ndali ni pepe. 15Herode nga awara tënë na li ti lo pepe, ndani laa lo kiri lo tokua lo na e so. Tongaso, koli so asara mbeni ye so alingbi ti fâ lo ndali ni pepe. 16Fade mbi yeke mu yanga titene a pika gi lo pikango si mbi zi lo.” [ 17Lakue na matanga ti Pake, Pilate ayeke zi mbeni zo ti kanga oko na azo ti kodro ni.] 18Me azo ni kue adekongo, atene: “Fâ koli so! Mo zi na e Barabas!” 19– A kanga Barabas ndali ti mbeni wusuwusu so alondo na ya ti gbata ni nga ndali ti fango zo. – 20Pilate akiri ahunda azo ni, ngbanga ti so lo ye ti zi Jésus. 21Me azo ni adekongo, atene: “Fâ lo na ndö ti keke ti kroa! Fâ lo na ndö ti keke ti kroa!” 22Ti fani ota ni, lo hunda ala, lo tene: “Me sioni ye ti nyen laa koli so asara? Mbi wara mbeni tënë na li ti lo so alingbi ti fâ lo ndali ni pepe. Fade mbi yeke mu yanga titene a pika gi lo pikango si mbi zi lo.” 23Me ala ngba gi na ndö ti tënë ni si ala yeke dekongo titene lo fâ gi Jésus fango na ndö ti keke ti kroa; dekongo ti ala ni ahon ndö ti lo. 24Nilaa Pilate amu yanga titene a sara ye so ala hunda. 25Lo zi koli so ayeke na da ti kanga ndali ti wusuwusu na fango zo, lo so azo ni ahunda titene a zi lo so. Ti Jésus, Pilate amu lo na ala titene ala sara ye ti be ti ala na lo. 26So ala mu Jésus si ala yeke gue na lo, ala tengbi na mbeni koli so azo ahinga lo na iri ti Simon, zo ti kodro ti Sirene; lo londo na yaka si lo yeke kiri na kodro. Ala gbu lo si ala zia keke ti kroa ni na ndö ti go ti lo titene lo yo ni, lo gue na ni na peko ti Jésus. 27Azo gbani gbani ayeke mu peko ti Jésus; ambeni wali nga ayeke na popo ti azo ni. Ala zia maboko na ndö ti go ti ala si ala yeke toto ndali ti lo. 28Jésus abaa ndo na mbage ti ala si lo tene na ala: “Awali ti Jérusalem, ala toto ndali ti mbi pepe! Me ala toto ndali ti ala wani na amolenge ti ala, 29ngbanga ti so alango ayeke si ande so fade azo ayeke tene: ‘Ti ala nzoni, ala awali so ayeke awali ti dungo ni pepe, na ala so adu ya ti ala pepe, na ala so molenge anyon me ti ala laoko pepe!’ 30Tongaso na ya ti alango ni so, fade azo ayeke tene na akota hoto: ‘Ala ti na ndö ti e!’ Ala yeke tene nga na akete hoto: ‘Ala honde e!’ 31Tongana azo asara tongaso na fini keke, fade ti holengo keke ayeke duti tongana nyen?” 32Azo amu nga ambeni koli use so ayeke asioni zo, ague na ala ti fâ ala legeoko na Jésus. 33So ala si na ndo so a iri ni “Ndo-ti-abio-ti-li”, ala kanga Jésus na ndö ti mbeni keke ti kroa si ala kanga nga asioni zo use so na ndö ti ambeni keke ti kroa, mbeni na mbage ti maboko ti lo ti koli, mbeni na mbage ti maboko ti lo ti wali. 34Jésus atene: “Babâ, zi tënë na li ti ala, ngbanga ti so ala hinga ye so ala yeke sara pepe.” Ala bi dee titene ala kangbi ya ti bongo ti lo na popo ti ala. 35Azo ni aluti kâ si ala yeke baa ndo. Amakonzi ti azuife ayeke he lo, atene: “Lo soo ambeni zo na kuâ. Tongana lo yeke Mesii so Nzapa asoro lo biani, ayeke nzoni lo soo tere ti lo wani na kuâ fadeso!” 36Aturugu nga ayeke he lo; ala ga nduru, ala mu na lo kpingo vin si ala tene: 37“Tongana mo yeke gbia ti azuife, soo tere ti mo wani na kuâ e baa!” 38Na li ti keke ti kroa ni ala su mbeni mbeti atene: “So gbia ti azuife laa!” 39Mbeni oko ti asioni zo so a kanga ala na ndö ti keke ti kroa azonga Jésus, atene: “Mo yeke Mesii pepe? Mo soo tere ti mo wani na kuâ si mo soo nga e ma!” 40Me mba ti lo ni asuku na lo, atene: “Mo kpe mbeto ti Nzapa pepe? Mo nga, mo yeke baa gi mara ti pasi so lo yeke baa so! 41Ti e, ye ni ayeke na legeni, ngbanga ti so e yeke wara gi aye ti peko ti ye so e sara; me ti lo, lo sara mbeni ye ti sioni oko pepe.” 42Na pekoni, lo tene: “Jésus, tongana mo kiri ande ti le-gbia, dabe ti mo na mbi!” 43Jésus atene na lo: “Mbi tene na mo taa-tënë: gi laso, laso, mo yeke duti legeoko na mbi na paradi.” 44So bekombite aga nduru awe, ndo avuko na ya ti kodro ni kue, ngbii asi na ngbonga ota. 45Le ti lâ avuko vukongo; ridoo so a kanga na ya ti kota da ti Nzapa, ya ni asuru use, taa na be ni. 46Jésus adekongo ngangu, atene: “Babâ, mbi zia yingo ti mbi na maboko ti mo.” Na peko ti tënë so, Jésus akui. 47So kapita ti aturugu ti Rome abaa ye ni tongaso, lo gonda Nzapa si lo tene: “Taa-tënë, koli so ayeke zo ti mbirimbiri!” 48Gba ti azo so aga fade ti baa ye so kue asi so, so ala baa ye ni awe, ala zia maboko ti ala na ndö ti go ti ala si ala yeke kiri na da. 49Azo so kue aye Jésus, ala na awali so alondo na Galile si aga na peko ti lo, ala luti ti ala yongoro si ala yeke baa ye ni. 50Mbeni koli ayeke daa so iri ti lo Joseph, lo yeke mbeni zo ti kota ndo ti fango ngbanga, lo yeke nzoni zo si lo yeke nga zo ti mbirimbiri. 51Ye so amba ti lo aleke na be ti ala ti sarango ni so, lo yeda na ni pepe; lo ke tënë ti ye so ala sara so. Lo yeke zo ti Arimate, mbeni gbata ti azuife si lo yeke ku ngoi so Nzapa ayeke ga ti le-gbia na ndö ti azo. 52Lo gue lo baa Pilate si lo hunda lo ti mu kuâ ti Jésus. 53Lo zi kuâ ni na ndö ti keke ti kroa, lo kanga na vuru bongo si lo lu ni na ya ti mbeni du so a zi na ya ti têne so ade a lu zo daa pepe. 54Lango ni so ayeke lango ti lekengo aye ndali ti lango ti matanga; lango ti wungo tere aga nduru awe. 55Awali so amu peko ti Jésus, ngbene ye na Galile so aga na peko ti Joseph; ala baa du ti kuâ ni si ala baa nga lege so azo azia kuâ ti Jésus na ya ni. 56Na pekoni, ala kiri na ya ti gbata ni si ala leke ayombo na aye so azo ayeke zia na tere ti kuâ. Na lango ti wungo tere, ala duti ti wu tere ti ala tongana ti so atënë ti ndia afa.
Copyright
Learn More


text:
27: Mbeni sioni gbia akomande na Egypte
AKOLI so mo bâ ala ge so ayeke gbu azo na ngangu ti sara kua. Bâ koli so ayeke pika mbeni zo na zaza! Azo ti kua so ayeke azo ti yâ ti sewa ti Jacob, wala azo ti Israël. Akoli so ayeke gbu ala na ngangu ti sara kua ayeke azo ti Egypte. Ala sara azo ti Israël na ngbâa. Me ye so asi tongana nyen?
Teti ngu mingi, kota sewa ti Jacob aduti na siriri na Egypte. Joseph, so lani ayeke kozo kota zo na Egypte na peko ti Pharaon, abâ lege ti ala nzoni. Me na pekoni Joseph akui. Mbeni Pharaon nde aga gbia na Egypte, na lo ye amolenge ti Israël pëpe.
Tongaso, sioni Pharaon so asara azo ti Israël na ngbâa. Lo zia na ndo ti ala akoli so asara ye na ngangu na ayeke sioni. Ala pusu azo ti Israël ti sara kua ngangu ti leke akota kodoro ndali ti Pharaon. Me li ti azo ti Israël angbâ ti wu. Kete na pekoni, azo ti Egypte asara mbeto so wungo ti azo ti Israël ayeke hon ndo ni ande, nga ala yeke ga ngangu mingi.
Mo hinga ye so Pharaon asara? Lo tene na awali so ayeke mû maboko na awali ti Israël ti dü molenge, lo tene: ‘Ala fâ amolenge ti koli kue so awali ni adü.’ Me awali so ayeke anzoni zo, na ala fâ amolenge ni pëpe.
Tongaso, Pharaon atene na azo ti Egypte kue: ‘Ala mû amolenge-koli ti azo ti Israël kue na ala fâ ala. Ala zia gi amolenge-wali ni na fini.’ Tënë ti Pharaon so ayeke sioni mingi. Zia e bâ tongana nyen a bata fini ti mbeni molenge-koli oko.
Exode 1:6-22.
Ahundango tënë
- Koli so ayeke na zaza na maboko ti lo na lê ti foto so ayeke zo wa? Lo yeke pika zo wa?
- Na peko ti kuâ ti Joseph, nyen la asi na azo ti Israël?
- Ngbanga ti nyen mbeto ti azo ti Israël asara azo ti Egypte?
- Yanga wa Pharaon amû na awali so ayeke mû maboko na awali ti Israël ti dü?
Ambeni hundango tënë
- Diko Exode 1:6-22.
Tongana nyen Jéhovah akomanse ti sara si tënë so lo tene lani na Abraham aga tâ tënë? (Ex. 1:7; Gen. 12:2; Kus. 7:17).
Tongana nyen awali so amû maboko na awali Hébreu ti dü afa so ala bâ fini na nene ni? (Ex. 1:17; Gen. 9:6).
Ndali ti so awali so ayeke mû maboko na awali Hébreu ti dü aduti be-ta-zo na Jéhovah, tongana nyen Jéhovah airi tënë nzoni na ndo ti ala? (Ex. 1:20, 21; aProv. 19:17).
Tongana nyen Satan atara lani ti kanga lege na ye so Jéhovah aleke ti sara ndali ti Hale ti Abraham so Lo mû zendo ni? (Ex. 1:22; Mat. 2:16).


text:
1Mbi Paul, mbi yeke watokua ti Jésus Christ na lege so be ti Nzapa aye; mbi tokua mbeti so na azo ti Nzapa so ayeke na gbata ti Efeze, ala so ama na be na Jésus Christ si ala ga oko na lo. 2Ayeke nzoni Nzapa Babâ ti e na Kota Gbia Jésus Christ asara nzoni be na ala si amu na ala siriri. 3E gonda Nzapa, Babâ ti Kota Gbia ti e Jésus Christ! Lo mu na e anzoni ye ti Yingo so kue ayeke na yayu, na lege ti gango so e ga oko na Christ. 4Kozo si dunia abaa gigi, Nzapa asoro e titene e ga azo ti lo na lege ti gango so e ga oko na Christ, tongaso si e ga azo so ayeke nde si ayeke nzoni kue, azo so na le ti lo, tënë ayeke na li ti ala pepe. Na lege ti ndoye ti lo, 5Nzapa aleke na be ti lo kozoni ti sara si e ga amolenge ti lo na lege ti Jésus Christ. Na lege ti nzoni be ti lo, ye so lo ye ti sara laa. 6Ayeke nzoni e sepela gonda ti Nzapa ndali ti anzoni ye so lo mu na e gbani gbani na nzoni be na lege ti molenge ti lo so lo ye lo mingi. 7Na lege ti gango so e ga oko na Christ, a zi e na ya ti sioni na lege ti mene ti lo; a zi nga asiokpari na li ti e na lege ti nzoni be ti lo so ahon ndoni. 8Nzapa amu na e anzoni ye mingi na lege ti nzoni be ti lo; lo mu na e ndara na hingango ndo kue. 9Ye so lo leke na be ti lo si angba na hondengo ni, lo sara si e hinga ni: so ti tene, ye so lo leke kozoni na lege ti nzoni be ti lo ti sara ni na lege ti Christ. 10Lo leke na be ti lo titene, tongana lango ni alingbi awe, lo yeke bongbi ye kue ti yayu na ti sese na gbe ti makonzi oko so ayeke Christ. 11Na lege ti gango so e ga oko na Christ, Nzapa asoro e kozoni titene e ga azo ti lo alingbi na ye so lo leke na be ti lo, lo sara ye so kue tongana ti so be ti lo aye. 12Tongaso, e sepela gonda ti Nzapa, e so e yeke akozo zo ti zia be ti e ti ku Christ! 13Na lege ti gango so ala ga oko na Christ, ala nga, ala ma taa-tënë so ayeke Nzoni Tënë si ayeke soo ala na kuâ; ala ma na be si Nzapa asara nzoroko na tere ti ala, nzoroko ni ayeke Yingo-Vuru so lo mu ando zendo ni. 14Yingo so e wara afa atene, anzoni ye so Nzapa abata ndali ti e, e yeke wara ni kue na ndembe so a yeke zi e na ya ti sioni biani biani. Tongaso, ayeke nzoni e sepela gonda ti Nzapa! 15Mbi ma tënë ti mabe ti ala na ndö ti Kota Gbia Jésus nga na tënë ti ndoye ti ala ndali ti azo ti Nzapa kue. Ndani laa, ti londo na ndembe so mbi ma atënë so, 16mbi yeke ngba ti mu singila lakue na Nzapa ndali ti ala si mbi yeke zia ala na ya ti asambela ti mbi. 17Mbi hunda na Nzapa ti Kota Gbia ti e Jésus Christ, Babâ so ayeke na gonda, titene lo mu na ala Yingo ti ndara. Fade Yingo ni ayeke fa Nzapa na ala, tongaso si ala hinga lo nzoni. 18Mbi hunda nga titene lumiere ti Nzapa aza na ya ti hingango ndo ti ala, tongaso si ala lingbi ti hinga ye so lo iri ala ngbanga ni si lo yeke leke ti ku na ala so. Tongaso, fade ala hinga atene, aye so lo bata ndali ti azo ti lo ayeke anzoni ye ahon ndoni, 19ala hinga nga so lo yeke ngangu mingi, ngangu ti lo ayeke sara ye mingi na ya ti fini ti e, azo ti lo. Gi na ngangu so laa 20Nzapa azingo Christ na kuâ. So Jésus azingo na kuâ awe, Nzapa azia lo ti duti na tere ti lo kâ na yayu na mbage ti maboko ti lo ti koli. 21Kâ, Christ ayeke na ndö ti ayingo so ayeke na komandema, ala so ayeke na ngangu nga na ala so ayeke amakonzi. Lo yeke na ndö ti aye so kue e yeke ma iri ni na dunia ti laso nga na dunia so ayeke ga. 22Nzapa azia ye kue na gbe ti Christ; lo so lo yeke na ndö ti aye kue, lo zia lo kota makonzi na li ti Eglize. 23Eglize ayeke tere ti Christ; Christ asi singo na ya ni si Christ asi singo na ya ti aye kue, na ndo kue.
Copyright
Learn More


text:
1Ti mo, molenge ti mbi, mo kpengba na ya ti nzoni be so Nzapa asara na e na lege so e ga oko na Jésus Christ. 2Ye so mo ma na yanga ti mbi na le ti azo mingi, mo zia na maboko ti azo so alingbi ti bata ni mbirimbiri, ala so alingbi ti kiri ti fa ni na ambeni zo. 3Mo nga, mo yeda ti baa pasi tongana kpengba turugu ti Jésus Christ. 4Zo so ali na kua ti turugu, tongana lo ye titene kota zo ti lo agonda lo, lo yeke zia be ti lo pepe na akua ti asenge zo. 5Wanguru so asara mandako na lege ti ndia ni pepe, lo lingbi nga ti wara kangu ti wen pepe. 6Zo so abaa pasi na fango yaka, alingbi lo laa lo wara ale ti kobe ti yaka ni kozoni. 7Mo ma ya ti atënë so mbi yeke tene na mo so nzoni. Fade Kota Gbia ayeke sara si mo ma ya ti atënë ni kue. 8Mo dabe ti mo na Jésus Christ so ayeke hale ti David. Lo zingo na kuâ tongana ti so ala yeke ma na ya ti Nzoni Tënë so mbi yeke fa. 9Ndali ti Nzoni Tënë ni, a kanga mbi na zingiri si mbi yeke baa pasi tongana sioni zo. Me a kanga tënë ti Nzapa pepe. 10Ndani laa mbi yeke kanga be ti mbi na ya ti aye so kue ngbanga ti azo so Nzapa asoro ala. Tongaso, ala nga, fade ala yeke wara lege ti soo kuâ na lege ti gango so ala ga oko na Jésus Christ si ala yeke wara gonda so ayeke ngba lakue lakue. 11Tënë so ayeke taa-tënë: “Tongana e na lo e kui, fade e na lo kue e yeke kiri na fini; 12tongana e gbu ngangu, fade e na lo kue e yeke le-gbia; tongana e bere tënë ti lo, fade lo nga, lo yeke bere tënë ti e; 13tongana e sara ye alingbi na tënë ti yanga ti e pepe, ti lo, lo yeke ngba ti sara ye lakue alingbi na tënë ti yanga ti lo. Biani, lo lingbi ti bere tënë ti yanga ti lo wani pepe.” 14Mo dabe ti azo na atënë so kue. Na le ti Nzapa, mo tene na ala ti kai apapa ndali ti lege so azo ayeke di iri ti aye. Apapa so ayeke sara nzoni ye oko na zo pepe, ayeke sara gi sioni na azo so ayeke ma ni. 15Mo gi lege ngangu ti duti zo so Nzapa alingbi ti gonda lo, zo so asara kua ti lo nzoni si kamene asara lo na pekoni pepe, zo so ayeke fa taa-tënë na azo na legeni. 16Mo kpe lege ti asenge senge tënë so asongo na mabe pepe. Biani, azo so amu tere ti ala na tenengo amara ti tënë so, fade ala yeke hon gi hongo yongoro na tere ti Nzapa. 17Tënë ti yanga ti azo ni ayeke tongana sioni ka so ayeke te tere ti zo kue; Himene na Filete ayeke nga na popo ti azo so. 18Azo ni so azia lege ti taa-tënë awe si ala yeke tene na azo atene, zingongo ti akuâ ayeke mbeni ye so ahon awe. Na lege ti tënë ti ala, ala yeke kinda mabe ti azo mingi. 19Me kpengbango gere ti da so Nzapa aleke so ayeke yingi ande pepe. A su mbeti so na tere ti gere ti da ni, atene: “Kota Gbia ahinga azo ti lo.” Mbeti ni akiri atene: “Zo so atene, ni yeke zo ti Kota Gbia, ayeke nzoni lo zia lege ti sarango ye ti sioni.” 20Na ya ti kota da, mo yeke wara gi asembe so a sara na lôro wala na wen ti nginza pepe; mo yeke wara nga asembe so a sara na keke wala na sese. Ambeni sembe ni ayeke asembe so a bata ni ndali ti alango ti matanga, ambeni ayeke ti sarango na ye lakue lakue. 21Zo so azia lege ti sarango aye ti sioni so mbi yeke tene tënë ni so, fade lo yeke ga tongana sembe so a bata ni ndali ti alango ti matanga, lo yeke ga tongana sembe so a zia ni nde titene wa ni asara na kua na ndembe so lo ye ti sara nzoni ye kue. 22Mo kpe aye nde nde so nzara ni ayeke gbu ka amaseka. Mo sara kue ti ga mbirimbiri na le ti Nzapa, ti duti na mabe, na ndoye nga na siriri na azo so ayeke sambela Kota Gbia na vurungo be. 23Me mo ke abuba tënë na atënë ti kirikiri: hinga so, amara ti atënë tongaso ayeke ga gi na papa na popo ti azo. 24Zo ti kua ti Kota Gbia alingbi ti papa pepe, me alingbi lo duti kpoo na azo kue, lo yeke zo so alingbi ti fa nda ti ye si lo hinga ti kanga be ti lo na kasango ndo ti azo. 25Azo so ayeke ke tënë na yanga ti lo, ayeke nzoni lo fa ye na ala yeke yeke. E hinga pepe, Nzapa ayeke sara titene ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala, ala hinga taa-tënë 26si li ti ala akiri daa. Tongaso, fade ala yeke sigigi na ya ti gbanda ti Zabolo so lani akanga ala titene ala sara gi ye so be ti lo aye.
Copyright
Learn More


text:
KOTA MAMA-TENE NI | JÉSUS ASÖ E NA YÂ TI NYEN?
Ngbanga ti nyen e bezoin ti tene a sö e?
“Zo so wali adü lo ayeke na lâ mingi pëpe, na vundu ti lo asi singo. Lo sigigi tongana fleur, na a fâ lo na sese; lo kpe tongana gbede, na lo ngbâ pëpe.”—Job 14:1, 2.
Ngbene ye giriri la azo ayeke pensé so, tongana fade tere ti e ason ape nga e ga mbakoro lâ oko ape, ka fini ayeke duti fade pendere mingi. Mawa ni ayeke so, e kue e yeke kui. Atënë ti Job so na nduzu ge so, so lo sû ni a sara angu saki ota tongaso awe, angbâ lakue tâ tënë na ngoi ti e laso.
Azo kue na ndo ti sese aye gi ti ngbâ na fini lakue lakue. Bible atene na e so Nzapa azia na yâ ti bê ti azo nzara ti ngbâ na fini lakue lakue nga ti hinga aye kue so andu ni (Zo-ti-fa-tene 3:11). Na ndo ti tënë so, mo pensé a yeke duti ande na lege ni ti tene Nzapa, so aye e azo, azia nzara ti mbeni ye na yâ ti bê ti e, me so lo hinga so e lingbi ti wara ye ni so lâ oko ape? Tongana kiringo tënë ti mo ayeke Ên-ën, mo yeke na raison. Mbeti ti Nzapa atene so kuâ ayeke mbeni wato, nga lo mû zendo so “fade a yeke futi lo biaku biaku.”—1 aCorinthien 15:26.
Biani, kuâ ayeke mbeni wato. Mbeni vrai zo alingbi ti ye lo ape. Tongana mbeni sioni ye ayeke ga, e yeke kpe, e yeke honde tere ti e wala e yeke mû loro. Tongana tere ti e ason, e yeke gi alege kue ti soanyê tere ti e. E yeke sara kue ti kpe aye so alingbi ti sara si e kui.
Eskê mbeni raison ayeke dä ti mä na bê so a yeke futi ande ngbene wato so biaku biaku? En, a yeke dä. Jéhovah, Nzapa so asara aye kue, aleke lani azo pëpe ti tene ala duti na fini gi kete nga si na pekoni ala kui. Tënë ti kuâ ti azo ayeke pëpe na popo ti aye so Nzapa aye lani ti sara. Lo leke lani ti tene azo aduti na fini lakue lakue na ndo ti sese, na ye so lo leke ni so, lo yeke sara ni ande.—Ésaïe 55:11.
Ka tongana nyen la a yeke futi ande kuâ ni biaku biaku? Ândö, azo agi na alege nde nde kue ti wara yorö ti kuâ, me ala wara ni ape. Laso nga kue, ala ngbâ ti gi ni. Awandara aleke ayorö nga na avaccin so akiri na ngangu ti ambeni kobela na peko. Ala gi nga ye na yâ ti acellule ti aye kue so ayeke na fini. Laso, na ambeni ndo, azo ayeke ngbâ na fini aninga ahon azo so ayeke lani na fini na yâ ti angu ngbangbo oko so ahon. Atâa so kue, kuâ angbâ lakue ti mû azo. Legeoko tongana ti so Bible atene, azo “kue akiri na pupu-sese”.—Zo-ti-fa-tene 3:20.
Nzoni sango ni ayeke so, e bezoin pëpe ti zia bê ti e na awandara ti tene ala leke na e kpale ti tënë ti kuâ so aye ti hunzi ape so. Jéhovah Nzapa aleke aye kue awe ti tene a sö e na kuâ, na aye ni so Nzapa aleke so angoro kue gi na tere ti Jésus Christ.