text:
CHAPITRE 14
Ala mû mbage ti mbeni gouvernement nde pëpe gi ti Nzapa awe
1, 2. (a) Tâ tënë wa la afa lege na adisciple ti Jésus juska laso? (b) Tongana nyen la awato agi lani ti hon e na ngangu, me ye ti pekoni ayeke nyen?
JÉSUS aluti na gbele Pilate, juge so ayeke na ngangu ahon atanga ni kue, so ayeke fâ ngbanga na ndo ti mara ti aJuif. Jésus atene mbeni tâ tënë so afa lege na atâ disciple ti lo juska laso. Lo tene: “Royaume ti mbi ayeke ti dunia so pëpe. Tongana royaume ti mbi ayeke fade ti dunia so, ka azo ti gbe ti mbi ayeke tiri si a zia mbi na maboko ti aJuif pëpe. Me bâ, royaume ti mbi ayeke ti dunia so pëpe.” (Jean 18:36). Pilate amû yanga si a fâ Jésus, me songo benda ti lo Pilate ni aninga ape. A zingo Jésus na kuâ. Atogbia ti ngangu kodoro ti Rome atara lani ti futi adisciple ti Jésus, me aye ti ala ni alï ngu. A-Chrétien ague na tënë ti Royaume na yâ ti dunia kue na ngoi ni kâ.
2 Na peko ti so Royaume ni akomanse ti sara kua na ngu 1914, ambeni ngangu bungbi ti aturugu atara ti futi awakua ti Nzapa. Me mbeni oko ti ala ahon e na ngangu pëpe. Agouvernement mingi nga na abungbi ti poroso atara ti gbu e na ngangu ti mû mbage ti ala na yâ ti atiri ti ala, me ala wara lege ape ti kangbi yâ ti e. Laso, azo so ayeke na gbe ti Royaume ni ayeke na yâ ti akodoro oko oko kue ti sese so. Atâa so kue, e yeke na yâ ti mbeni bungbi ti aita, so tâ mango tere ayeke na popo ti ala na ndo ti sese kue, so ayôro tere ti ala oko pëpe na yâ ti atënë ti poroso ti dunia so. So e mä tere na popo ti e nzoni afa so Royaume ti Nzapa akomanse ti sara kua awe nga so Gbia Jésus Christ angbâ ti fa lege na azo ti lo, ti leke yâ ti ala nzoni nga ti bata ala. Bâ ambeni ye so lo sara, nga bâ tongana nyen la lo sara si e sö benda na yâ ti angbanga nde nde na ngoi so e ngbâ ti duti ti “dunia so pëpe.” Ye so ayeke kpengba mabe ti mo.
Mbeni tënë so aga wâ
3, 4. (a) Aye wa la asi na oko ngoi so Royaume ti Nzapa akomanse kua ti lo? (b) Fa tongana nyen la lani awakua ti Nzapa amä pëpe yâ ti tënë ti dutingo nde na poroso tongana ti so e mä yâ ni laso.
3 Na peko ti so Royaume ni akomanse ti sara kua, bira alondo na yayu na a tomba Satan kâ na a bi lo na sese ge. (Diko Apocalypse 12:7-10, 12.) Mbeni bira nde alondo nga na ndo ti sese ge na azia mabe ti awakua ti Nzapa na yâ ti tara. Ala ye lani na bê ti ala kue ti sara ye tongana ti Jésus, so lo mû lani mbage ti dunia so pëpe. Me na tongo nda ni, ala hinga lani nzoni pëpe tongana nyen la a lingbi ala duti nde na atënë ti poroso kue.
4 Na tapande, Mbage 6 ti buku L’Aurore du Millénium, * so a sigigi na ni na ngu 1904, awa aChrétien ti bi tere ti ala pëpe na yâ ti bira. Ye oko, mbeti so atene so tongana a gbu mbeni Chrétien na ngangu ti ga turugu, a lingbi lo sara kue ti duti pëpe na popo ti ala so ayeke tiri bira. Tongana lo sara gbä na a tokua lo na lê ti bira, zia lo sara kue ti fâ zo pëpe. Ita Herbert Senior ayeke lani na Grande Bretagne nga lo wara batême na ngu 1905. Lo tene: “Lani ye ni ayeke kirikiri na yâ ti li ti aita. Ndali ti so a mû lani pëpe mbeni wango polele na ndo ti tënë so, aita ahinga ape wala a lingbi ala lï turugu wala pëpe, même tongana a yeke ti tiri bira pëpe.”
5. Mo manda nyen na lege ti tapande ti Ita Herbert Senior?
5 Me, Tour ti Ba Ndo ti novembre ngu 1915, na Français, ato nda ti zi yâ ti tënë so nzoni. Na ndo ti wango so a mû lani na yâ ti buku Les Études des Écritures, Tour ti Ba Ndo ni atene: “E yeke hunda tere ti e e tene mara ti sarango ye tongaso ayeke gue nde na atënë ti mabe ti e la ape?” Ka tongana a tene na mbeni Chrétien so a yeke fâ lo tongana lo yü bongo ti turugu ape wala lo ke kua ti turugu? Article ni afa tënë so: “Na popo ti aye use so, so wa la ayeke nzoni? A fâ Chrétien na ngombe ndali ti so lo ngbâ gi na mbage ti Mokonzi ti Siriri nga ndali ti so lo mä yanga ti lo, wala a fâ lo na ngombe ndali ti so lo yeke sara kua na agbia ti sese so na lo mû mbage ti ala, nga na bango ni lo yeke bere atënë ti mabe so Gbia ti e na yayu afa ni? Ti e, kozo ye ni la ayeke nzoni ahon use ni, ti kui ndali ti so e ngbâ gi na mbage ti Gbia ti e so ayeke na yayu.” So nene tënë! Me article ni ahunzi tongaso: “E yeke gbu aita na ngangu ape ti sara ye tongaso, me e mû gi na ala wango.”
6. Mo manda nyen na lege ti tapande ti Ita Herbert Senior?
6 Ambeni ita amä lani yâ ti tënë so polele na ala yeke nduru ti sara ye alingbi na ni. Herbert Senior, so e sara tënë ti lo kozo awe, atene: “Ti mbi, kangbi ayeke pëpe na popo ti zingo lê ti ngombe na yâ ti mangboko ti bira [kua so a hunda ti tiri bira ape] na ziango lê ti ngombe na yâ ti ngombe ti pika ni.” (Luc 16:10). Ita Senior ake ti sara kua ti turugu ndali ti tënë ti mabe ti lo, na ndali ni a bi lo na da ti kanga. Lo na ambeni ita 4 ayeke lani na popo ti azo 16 so ake ti sara bira, so ambeni zo ti nzapa nde ayeke dä. Ala sara mbeni mbage ti kanga ni na da ti kanga ti Richmond, na Grande Bretagne, nga na pekoni a hinga ala na iri ti “azo 16 ti Richmond.” A si na mbeni ngoi, a tokua na hondengo ni Herbert nga na amba ti lo na lê ti bira na France. Kâ, a dë ngbanga ti kuâ na li ti ala. A zia lo nga na ambeni zo ni na molongo ti tene mbeni bungbi ti aturugu afâ ala na ngombe, me a fâ ala ape. A changé ngbanga ti kuâ ni na kanga ti ngu bale-oko.
7. Na tongo nda ti Use Bira, awakua ti Nzapa ahinga nyen polele?
7 A ga ti si na ngoi so Use Bira so Amû Sese Kue alondo, awakua ti Jéhovah ahinga polele awe ye so aye ti tene ti duti nde nga ye so a lingbi ala sara tongana ala ye ti mû peko ti tapande ti Jésus. (Mat. 26:51-53; Jean 17:14-16; 1 Pi. 2:21) Na tapande, na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti janvier ngu 1940, na Français, a sigigi na mbeni article so zo ayeke girisa ni ape. Iri ni ayeke “Neutralité.” Article ni atene: “Ndia so adoit ti fa lege na azo ti mbele ti Jéhovah ayeke ndia ti dutingo nde na amara so ayeke tiri bira.” Ita Simon Kraker, so na pekoni asara kua na kota ndokua ti e na Brooklyn, New York, asara tënë so na ndo ti article so: “Mbi ga ti bâ so a yeke ti awakua ti Nzapa ti duti na siriri na azo kue, même na lê ti bira.” Kobe ti yingo so asi lani tâ na ngoi ni nga amû maboko na awakua ti Nzapa ti leke tere ti ala ti luti na gbele mbeni ngangu tara so aye ti yengi desizion ti ala ti ngbâ gi na mbage ti Royaume ni.
Kangango lege so aga tongana mbeni “bale”
8, 9. Atënë ti prophétie ti bazengele Jean aga tâ tënë lani tongana nyen?
8 Bazengele Jean atene na yâ ti mbeni prophétie so na peko ti so Royaume ni akomanse ti sara kua na ngu 1914, kota sioni nyama so akpa ngbo, Satan Zabolo, ayeke dë na yanga ti lo mbeni bale, na lege ti fä, ti gi ti futi azo so amû mbage ti Royaume ni. * (Diko Apocalypse 12:9, 15.) Tënë so Jean atene lani so asi tongana nyen? Na yâ ti angu so aga na peko ti ngu 1920, a kanga lege ngangu mingi na awakua ti Nzapa. Legeoko tongana tanga ti mingi ti aita so ayeke na yâ ti akodoro so ayeke nduru na États-Unis na ngoi ti Use Bira, a bi Ita Kraker na da ti kanga ndali ti so lo ngbâ gi na mbage ti Royaume ti Nzapa. Ti tâ tënë ni, na ngoi ti bira so, tongana a mû azo ota so ayeke na ada ti kanga ti États-Unis ndali ti so tënë ti mabe ti ala apusu ala ti ke ti sara bira, use ayeke Témoin ti Jéhovah.
9 Ye so Zabolo na azo ti lo ayeke gi lani ayeke ti sara si azo so amû mbage ti Royaume ti Nzapa azia lege ni, atâa ala yeke na ndo wa. Na Afrika, na akodoro ti Poto nga na États-Unis, a gue na aTémoin ti Jéhovah na gbele ngbanga. Ndali ti so ala luti nganganga nde na dunia so, a bi ala na da ti kanga, a pika ala na a buba ambeni mbage ti tere ti ala. Na Allemagne, awakua ti Nzapa abâ pasi ngangu ndali ti so ala ke ti tene so salut alondo na Hitler wala ti mû maboko na bira ni. A tene so a bi aita 6 000 na da ti kanga na ngoi ti aNazi, so na popo ni aita ahon 1 600 akui na tïtî azo so asara sana na ala. Aita so ayeke lani ti kodoro ti Allemagne nga ti ambeni kodoro nde. Atâa so kue, Zabolo awara lege lani ape ti sara sioni biaku biaku na awakua ti Nzapa.
“Sese” amene “bale ni”
10. “Sese” aduti fä ti nyen? Lo sara ye ndali ti awakua ti Nzapa tongana nyen?
10 Prophétie so bazengele Jean asara tënë ni atene so “sese,” so ti tene azo ti yâ ti dunia so, so ala sara ye ahon ndo ni ape, ayeke mene “bale ni” so ayeke fä ti kangango lege. Azo ni ayeke mû maboko na awakua ti Nzapa. Ye ni asi lani tongaso tongana nyen? Na yâ ti angu so aga na peko ti Use Bira, “sese” asara ye fani mingi ndali ti azo so amû gi mbage ti Royaume so Messie ayeke na li ni. (Diko Apocalypse 12:16.) Na tapande, angangu da-ngbanga abata droit ti aTémoin ti Jéhovah ti ke kua ti turugu nga ti mû mbage na amatanga ti vorongo kodoro. Zia e bâ kozoni atapande ti akota songo benda so Jéhovah amû na e na ndo ti tënë ti kua ti turugu.
11, 12. Ngangu tënë wa la atï na ndo ti Ita Sicurella na Ita Thlimmenos? Nyen la asi na pekoni?
11 États-Unis. Anthony Sicurella ayeke na aita oku, na babâ na mama ti ala ayeke aTémoin ti Jéhovah. Lo wara batême na ngu 15. Tongana lo wara ngu 21, azo ti mungo iri ti azo na mbeti asû iri ti lo na mbeti tongana zo so ayeke sara kua ti Nzapa. Ngu use na pekoni, na ngu 1950, lo hunda ti tene a zia lo na popo ti azo so ake ti sara bira ndali ti tënë ti mabe ti ala. Atâa so F.B.I., kota ndokua ti lapolice ti kodoro ni, ayeda na ni, ndokua ti fango ngbanga ake na lo. Na peko ti so a gue na tënë ni na gbele ada-ngbanga nde nde, tënë ti Ita Sicurella asi na gbele Kota da-ngbanga ti États-Unis na da-ngbanga ni so ayeda na droit ti lo. Fango ngbanga so aduti tapande ndali ti tanga ti azo ti kodoro ti États-Unis so ake ti sara kua ti turugu ndali ti tënë ti mabe ti ala.
12 Grèce. Na ngu 1983, a dë ngbanga na ndo ti Iakovos Thlimmenos a tene lo yeke zo ti kpengba-li ndali ti so lo ke ti yü bongo ti turugu na a bi lo na da ti kanga. Na peko ti so lo sigigi na kanga, lo zia iri ti lo ti sara kua ti comptable, me a ke na lo ndali ti ngbanga so a dë na li ti lo. Lo gue na tënë ni na gbele ngbanga, me ada-ngbanga kue ti Grèce afâ ngbanga na li ti lo. Tongaso, lo gue na tënë ni na Kota da-ngbanga ti Poto so abâ lege ti droit ti azo. Na ngu 2000, Kota ndokua ti da-ngbanga ni, so ajuge 17 ayeke na yâ ni, ayeda na droit ti lo. Desizion so aduti mbeni tapande na ndo ti tënë ti sarango kangbi na popo ti azo. Kozo na desizion so, aita ti Grèce ahon 3 500 ayeke na mara ti kpale so ndali ti so a bi ala na da ti kanga ngbanga ti so ala ke ti sara kua ti turugu. Na peko ti desizion so, kodoro ti Grèce asigigi na mbeni ndia so azi tënë kue na li ti aita so. Nga, angu kete kozo na ni, a sigigi na mbeni ndia so amû lege na azo ti kodoro ti Grèce ti sara mbeni kua nde na ti turugu. Na ngoi so a kiri a leke yâ ti mama-ndia ti kodoro ni, a yôro ndia so na yâ ni.
13, 14. Ti mo, e lingbi ti manda nyen na lege ti atënë so andu Ita Ivailo Stefanov nga na Ita Vahan Bayatyan?
13 Bulgarie. Na ngu 1994, a iri ita Ivailo Stefanov, so ayeke na ngu 19, ti sara kua ti turugu teti mbeni ngoi. Lo ke ti lï turugu nga ti sara akua so a hunda ti tiri bira ape ngbanga ti so aturugu la ayeke mû li ni dä. A dë ngbanga ti kanga, ti nze 18, na li ti lo me lo ke desizion so ngbanga ti so lo yeke na droit ti ke ti sara bira ndali ti tënë ti mabe ti lo. Na nda ni, a gue na tënë ti lo na gbele Kota da-ngbanga ti Poto. Na ngu 2001, kozoni si a bâ tënë ni, mbeni mango tere aduti na popo ti Ita Stefanov na gouvernement ti Bulgarie. Gouvernement ni azi tënë kue na li ti Ita Stefanov me nga na ndo ti azo ti Bulgarie kue so aye ti sara mbeni kua ti kodoro nde na place ti kua ti turugu. *
14 Arménie. Na ngu 2001, Ita Vahan Bayatyan awara ngu ti sara kua ti turugu teti mbeni ngoi. * Me, ndali ti tënë ti mabe ti lo, lo ke ti sara ni. Ye oko ada-ngbanga kue ti kodoro ni ake ti yeda na lo. Na septembre ngu 2002, lo komanse ti sara kanga ti ngu use na ndambo. Me na peko ti so lo sara nze bale-oko na ndambo, a zi lo na kanga. Na ngoi ni so, lo gue na tënë ni na gbele Kota da-ngbanga ti Poto so abâ tënë ni. Mawa ni ayeke so, na lango 27 ti octobre ngu 2009, Kota da-ngbanga so ake na lo droit ni so. Desizion ni so akpa mbe ni ye so afa so ye kue ahunzi awe ndali ti aita na Arménie so ayeke na oko kpale so. Ye oko, Kota ndokua ti Kota da-ngbanga so akiri abâ desizion ni. Na lango 7 ti juillet ngu 2011, Kota da-ngbanga so ayeda na droit ti Vahan Bayatyan. A yeke lani ti kozoni ti tene Kota da-ngbanga ti Poto ayeda so droit ti zo ti ke kua ti turugu ndali ti tënë ti mabe ti lo ague oko na liberté ti zo ti pensé, ti voro Nzapa ti bê ti lo. Desizion so abata droit ti aTémoin ti Jéhovah me nga ti azo kutu ngbangbo mingi so ayeke na yâ ti akodoro 47 ti Poto. *
Tënë ti amatanga ti vorongo kodoro
15. Ndali ti nyen si awakua ti Jéhovah amû mbage pëpe na amatanga ti vorongo kodoro?
15 Awakua ti Jéhovah amû gi mbage ti Royaume, so Messie ayeke Gbia ni, na lege so ala ke ti sara kua ti turugu me nga ala ke ti bi tere ti ala na yâ ti amatanga ti vorongo kodoro, me ala sara ni na nengo ndo. Na peko ti so Use Bira so Amû Sese Kue alondo, na ndo ti dunia kue, azo ayeke fa so ala ye kodoro ti ala mingi. A hunda na azo ti kodoro mingi ti fa so ala mû tere ti ala na kodoro ti ala na lege so ala yeke deba yanga, ala yeke he hymne nga ala yeke bara drapeau ti kodoro ni. Me ti e, e yeke voro gi Jéhovah (Ex. 20:4, 5). Ndali ni, gbâ ti azo atuku na ndo ti e ti sara ngangu na e. Atâa so kue, Jéhovah akiri asara kua na “sese” ti mene ambeni ti aye ti ngangu so. Bâ gi ambeni kota songo benda so Jéhovah amû na e na lege ti Christ na ndo ti tënë so.
16, 17. Tënë wa la atï lani na ndo ti Lillian na William Gobitas? Nyen la mo manda dä nyen?
16 États-Unis. Na ngu 1940, na yâ ti ngbanga so ayeke na popo ti Ekole ti Minersville na Ita Gobitas, kota da-ngbanga ti kodoro ti États-Unis afâ ngbanga na ndo ti aTémoin ti Jéhovah. Ajuge 8 ayeda na oko ake. Lillian Gobitas, * so ayeke na ngu 12, na ita ti lo ti koli William, so ayeke na ngu 10, aye lani ti ngbâ gi na mbage ti Jéhovah, ni la ala ke ti bara drapeau na ti deba yanga. Ndali ni, a tomba ala na ekole. Tënë so aga na gbele Kota da-ngbanga na da-ngbanga ni atene ye so ekole ni asara so ague oko na mama-ndia ti kodoro ni ngbanga ti so a yeke ndali ti nzoni ti “mango tere ti kodoro ni.” Desizion so ahuru wâ na gbe ti sarango ngangu na aTémoin ti Jéhovah. A kiri a tomba amolenge ti ala mingi na ekole, a tomba aita na kua nga agroupe ti azo, na ngonzo, asara sioni na aita mingi. Mbeni buku (The Lustre of Our Country) atene so “sarango ngangu na aTémoin na popo ti ngu 1941 ti si na ngu 1943 ayeke lani kota kengo azo ti mbeni nzapa nde so ahon atanga ni kue na yâ ti angu so ayeke na popo ti ngu 1900 ti si na ngu 1999 na Amerika.”
17 Me songo benda ti awato ti Nzapa ague ayo ape. Na ngu 1943, Kota da-ngbanga ti États-Unis kue abâ mbeni tënë ti ngbanga nde so ague oko na ti Ita Gobitas. A yeke ngbanga so ayeke na popo ti ndokua so ayeke bâ lege ti fango mbeti ti sese ti Virginie na sewa ti Barnette. Ti so ni so, Kota da-ngbanga amû raison na aTémoin ti Jéhovah. A yeke lani ti kozoni la na yâ ti mbaï ti États-Unis ti tene Kota da-ngbanga akiri na ndo ti fango ngbanga ti lo na yâ ti nduru ngoi. Na peko ti desizion so, ngangu sarango sana na aTémoin ti Jéhovah na États-Unis akiri na peko mingi. Nga, a kiri a mû ngangu na droit ti azo ti kodoro ni.
18, 19. Pablo Barros atene so nyen la amû maboko na lo lani ti ngbâ ngangu? Tanga ti awakua ti Jéhovah alingbi ti sara ye tongana lo tongana nyen?
18 Argentine. Na ngu 1976, Pablo Barros ayeke lani na ngu miombe, na Hugo Barros ayeke na ngu mbasambala. A tomba ala na ekole ndali ti so ala ke ti bara drapeau. Kozo, wali so ayeke wayinda ti ekole ni apusu Pablo nga lo pika li ti lo. Lo gbu amolenge ti koli use so ti ngbâ na ekole teti l’heure oko, na lo tara ti gbu ala na ngangu ti mû mbage na matanga ti vorongo kodoro. Pablo adabe ti lo na ye so na lo tene: “Tongana Jéhovah amû maboko na mbi lani ape, ka a yeke duti ngangu ti luti na gbele tara so nga ti ngbâ be-ta-zo.”
19 Tongana tënë ni aga na gbele ngbanga, juge ni ayeda na desizion ti ekole ni ti tomba Pablo na Hugo. Ye oko, a gue na tënë ni na gbele Kota da-ngbanga ti Argentine. Na ngu 1979, Kota da-ngbanga so ake desizion so kozo juge ni amû na lo tene: “Tombango amolenge so ague nde na droit so mama-ndia ti kodoro amû na zo ti manda ye (Article 14) nga a gue nde na kungba ti Letäa ti fa mbeti na zo na kete da-mbeti (Article 5).” Songo benda so asara nzoni na amolenge ti aTémoin ti Jéhovah nduru na 1 000. Ti ambeni, a zia lege ti tombango ala, na ti ambeni nde tongana Pablo na Hugo, a kiri na ala na ekole.
20, 21. Tongana nyen la tënë so andu Roel na Emily Embralinag akpengba mabe ti mo?
20 Philippines. Na ngu 1990, Roel Embralinag * ayeke na ngu 9, na ita ti lo ti wali Emily, ayeke na ngu 10. A tomba ala, legeoko na ambeni Témoin ti Jéhovah 66 tongaso, na ekole ndali ti so ala bara drapeau ape. Leonardo, babâ ti Roel na Emily, atara ti ga na akota zo ti ekole ni ti changé desizion ti ala, me kue gbä. Ndali ti so tënë ni ayeke ga gi ngangu, Leonardo ague na ni na gbele Kota da-ngbanga. Lo yeke na nginza ape ti futa na mbeni avocat. Sewa ni asambela Jéhovah ngangu ti tene lo fa lege na ala. Na oko ngoi ni, a yeke he amolenge ni na ngia nga a yeke gi yanga ti ala. Ti Leonardo, lege ayeke dä pëpe ti sö benda ndali ti so lo hinga ye na ndo ti ndia ape.
21 Me mo ye ti bâ, Felino Ganal ayeda ti duti avocat ti ala. Lo sara kua kozo na yâ ti mbeni ngangu ndokua ti a-avocat ti kodoro ni. Na ngoi ti fango ngbanga ni, Ita Ganal azia lani awe sarango kua na yâ ti ndokua so na lo ga Témoin ti Jéhovah. Na fango ngbanga ni, ajuge kue ti Kota da-ngbanga ni amû raison na aTémoin ti Jéhovah na ala mingo desizion ti tombango amolenge ni. Ge nga, azo so agi ti sara si awakua ti Jéhovah angbâ be-ta-zo pëpe abi na ngu.
Dutingo ti e nde asara si e yeke yanga oko
22, 23. (a) E sö benda na yâ ti angangu tënë ti ngbanga so kue ngbanga ti nyen? (b) So e kue e mä tere nga e duti na siriri afa nyen?
22 Nyen la asara si awakua ti Jéhovah asö benda ngangu tongaso? Azo ti poroso ayeke na peko ti e ape. Me na yâ ti kodoro oko na oko nga na ada-ngbanga nde nde ajuge abata e si asioni wato ti e asara sioni na e ape. Na mbage, desizion ti ajuge so aduti tapande ti amama-ndia mingi. Kite ayeke dä ape so, Christ ayeke na peko ti angangu kue so e sara ti sö benda. (Diko Apocalypse 6:2.) E yeke tiri abira so ndali ti nyen? E yeke gi pëpe ti changé andia ti kodoro, me e ye ti sara kue si ye akanga lege na e ape ti ngbâ ti sara na Gbia ti e, Jésus Christ.
23 Yâ ti dunia ti laso akangbi na tënë ti poroso, nga kengo tere amû yâ ni kue. Me Gbia ti e so ayeke komande, Jésus Christ, airi tënë nzoni na ndo ti angangu so adisciple ti lo na yâ ti dunia kue asara ti duti nde. Satan awara lege pëpe ti kangbi yâ ti e na ti hon e na ngangu. Royaume ti Nzapa abungbi azo kutu mingi so ake ti “manda ti sara bira.” So e kue e bungbi e ga sewa oko ti aita so ayeke na siriri ayeke mbeni miracle. A fa polele so Royaume ti Nzapa akomanse kua awe!
^ par. 4 A hinga nga buku so na iri ti La Nouvelle Création. Na pekoni, iri ti L’Aurore du Millénium ni aga Études des Écritures.
^ par. 8 Ti hinga ambeni tënë na ndo ti prophétie so, Révélation. Le grand dénouement est proche !, chapitre 27, lembeti 184-186.
^ par. 13 Desizion ni ahunda nga na gouvernement ti Bulgarie ti mû mbeni kua ti kodoro so aturugu la ayeke na ndo ni ape na azo kue so ake ti sara kua ti turugu ndali ti tënë ti mabe ti ala.
^ par. 14 Ti hinga anzene nzene tënë na ndo ni, “La Cour européenne garantit le droit à l’objection de conscience,” Tour ti Ba Ndo ti lango 1 ti novembre ngu 2012 na Français, na lembeti 29-31.
^ par. 14 Na yâ ti angu 20, gouvernement ti Arménie abi na da ti kanga amaseka Témoin ti Jéhovah ahon 450. Na novembre ngu 2013, a zi tanga ti aita so na da ti kanga.
^ par. 16 Na yâ ti mbeti ti fango ngbanga ni, a sû iri ti sewa ni na lege ni ape. A sû ni Gobitis.
^ par. 20 Na yâ ti mbeti ti fango ngbanga ni, a sû iri ti sewa ni na lege ni ape. A sû ni Ebralinag.


c: text/html

text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Amaseka: Ala ku pëpe ti lï na “kota yanga-da” ni
E lingbi ti pensé so lâ ti maseka ti e ayeke ngbâ ande ti gue guengo lakue lakue nga so e yeke tingbi ande lâ oko pëpe na “lâ ti sioni” so ayeke si na lâ ti mbakoro na yâ ti dunia ti Satan (Zo 12:3). Tongana mo yeke maseka, eskê mo pensé so mo yeke na ngoi mingi ti sara aye ti yingo so mo leke na bê ti mo ti sara, na tapande ti mû kua ti ngoi kue?
‘Lâ na pasa ayeke si’ na e kue, abâ nga amaseka kue (Zo 9:11). “Ala hinga pëpe ye so ayeke si na gigi ti ala kekereke.” (Jac 4:14). Tongaso, zia pëpe si asenge senge ye akanga lege na mo ti sara kua ti Jéhovah. Lï na ‘kota yanga-da so azi na mo ti sara kusala’ na ngoi so yanga-da ni angbâ na zingo ni (1aC 16:9). Mo yeke regretté ande pëpe.
Ambeni ye ti yingo so zo apeut ti leke na bê ti lo ti sara:
Fango tënë na mbeni yanga ti kodoro nde
Kua ti pionnier
A-ekole ti mandango Bible
Kua ti construction
Kua ti Béthel
Kua ti circonscription

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHAPITRE 96
Jésus akiri tënë na mbeni mokonzi so ayeke na mosoro mingi
MATTHIEU 19:16-30 MARC 10:17-31 LUC 18:18-30
MBENI ZO TI MOSORO AHUNDA TËNË NA NDO TI FINI TI LAKUE LAKUE
Jésus angbâ na lege ti guengo na Jérusalem na hongo na yâ ti kodro ti Pérée. Mbeni maseka-koli so ayeke na mosoro mingi amû loro aga, na lo sara agenou na gbe ti Jésus. Koli ni so ayeke “mbeni mokonzi”, peut-être lo yeke mokonzi ti mbeni synagogue wala lo yeke mbeni membre ti Sanhédrin. Lo hunda na Jésus atene: “Nzoni Maître, nyen la mbi doit ti sara ti wara ande fini ti lakue lakue?”—Luc 8:41; 18:18; 24:20.
Jésus akiri tënë atene: “Mo iri mbi nzoni zo ngbanga ti nyen? Nzoni zo oko ayeke dä ape, gi Nzapa awe.” Peut-être koli ni asara kua na tënë “nzoni” tongana mbeni titre, tongana ti so aRabbi ayeke iri ka na ni na ambeni zo. Atâa so Jésus ayeke mbeni nzoni wafango ye, lo ye ti tene koli ni ahinga so, tongana a sara kua na tënë “Nzoni” tongana mbeni titre, a yeke gi na Nzapa oko la adoit ti tene ni.
Jésus atene na koli ni atene: “Tongana mo ye ti wara fini, ngbâ ti bata acommandement lakue.” Me, maseka-koli ni ahunda atene: “Acommandement wa?” Jésus angbâ afa na lo commandement oku na yâ ti acommandement bale-oko so Nzapa amû na Moïse. Acommandement oku so Jésus asara tënë ni ayeke: Mo fâ zo pëpe, mo gi wali wala koli nde pëpe, mo nzi ye pëpe, mo tene mvene na li ti mbeni zo na gbele ngbanga pëpe nga mo ne babâ na mama ti mo. Me na pekoni, Jésus afa na lo mbeni kota commandement, lo tene: “Mo ye mba ti mo tongana ti so mo ye tere ti mo wani.”—Matthieu 19:17-19.
Koli ni akiri tënë atene: “Mbi bata aye so kue awe. Nyen la amanke mbi encore nyen?” (Matthieu 19:20). Koli ni apensé ti lo atene âmanke ade lo sara pëpe mbeni nzoni ye na mbage ti azo wala ndali ti azo, na a yeke ni la alingbi ti sara si lo wara ande fini ti lakue lakue. Na bango so koli ni ayeke gi tâ ti hinga ye, Jésus ‘aye lo na bê ti lo’. (Marc 10:21). Me, mbeni kpale ayeke ku koli ni.
Koli ni azia bê ti lo kue na ndo ti mosoro ti lo, tongaso Jésus atene na lo atene: “A ngbâ na mo ye oko ti sara: Gue, mo kä aye ti mo, mo mû nginza ni na azo ti mawa, na mo yeke wara ande mosoro na yayu; na mo ga mo mû peko ti mbi.” Koli ni apeut ti kangbi mosoro ti lo ni senge senge na awayere na ti ga mbeni disciple ti Jésus. Peut-être na mawa na bê, Jésus abâ koli ni so ayeke londo ti tourné ti kiri na mawa. Ndoye so koli ni ayeke na ni na mbage ti mosoro ti lo, nga na aye so lo yeke na ni mingi, akanga lê ti lo na ndo ti ye so ayeke tâ mosoro (Marc 10:21, 22). Jésus angbâ atene: “A yeke duti ande ngangu mingi na azo so ayeke na nginza ti lï na yâ ti Royaume ti Nzapa!”—Luc 18:24.
Bê ti adisciple ti Jésus adö tongana ala mä atënë so, na li ti ala akiri akpe tongana Jésus atene na ala atene: “Ti tâ tënë ni, lingo ti zo ti mosoro na yâ ti Royaume ti Nzapa ayeke ngangu ahon lingo ti chameau na yâ ti dû ti suä.” Tënë so apusu adisciple ti lo ti hunda ndo atene: “Tâ zo wa la alingbi ti wara fini zo wa?” Ti wara salut ayeke ngangu mingi si zo alingbi ti wara ni ape? Jésus abâ ndo droit na mbage ti ala na lo tene: “Aye so azo alingbi ti sara ni ape, Nzapa alingbi ti sara ni.”—Luc 18:25-27.
Pierre afa so lo na amba ti lo adisciple asara ti ala ye tongana ti zo ti mosoro so ape, lo tene: “Bâ, e dö aye ti e kue e zia, na e mû peko ti mo. E yeke wara ande nyen?” Jésus afa na ala ye so ala yeke wara ande ndali ti so ala soro nzoni lege, lo tene: “Na ngoi so a yeke kiri ti leke aye kue ti ga fini ni, nga Molenge ti zo aduti na ndo ti trône ti lo ti gloire, ala so amû peko ti mbi ayeke duti na ndo ti atrône 12, na ala yeke fâ ngbanga ti amara 12 ti Israël.”—Matthieu 19:27, 28.
A yeke polele so Jésus ayeke sara lani na ala tënë ti ye so ayeke si ande na ndo ti dunia na ngoi so a yeke kiri ti leke dunia ni tongana ti so a yeke lani na yâ ti yaka ti Éden. A yeke futa ande Pierre nga na ambeni adisciple ni na lege so ala na Jésus ayeke komande ande sese so aga Paradis. Atâa asacrifice wa la ala sara, futa so ayeke kota ahon ni!
Adisciple ni akomanse même ti wara mbage ti futa ni so awe. Jésus atene: “Zo kue so azia da ti lo, wala wali ti lo, wala aita ti lo ti koli, wala babâ na mama ti lo, wala amolenge ti lo ndali ti Royaume ti Nzapa, lo yeke wara aye so fani mingi na yâ ti ngoi so, nga na yâ ti dunia so ayeke ga, lo yeke wara fini ti lakue lakue.”—Luc 18:29, 30.
Biani, atâa ndo wa la adisciple ni ague dä, ala yeke na ngia ti duti na popo ti amba ti ala so ala na ala ayeke voro Nzapa oko, na ngia ni so ayeke kota mingi ahon même ti so ala yeke wara ni na ngoi so ala yeke na popo ti atâ fami ti ala. A yeke ye ti mawa ti bâ so, zo ti mosoro so ayeke wara mara ti pasa ni so ape, na même lo yeke wara pëpe futa ti duti na yâ ti Royaume ti Nzapa na yayu.
Jésus akiri atene: “Me azo mingi so ayeke na li ni ayeke ga azo ti nda ni, na azo so ayeke na nda ni ayeke ga azo ti li ni.” (Matthieu 19:30). Lo ye ti tene nyen la?
Zo ti mosoro so ayeke na popo ti azo so “ayeke na li ni”, ndali ti so lo yeke lani mbeni mokonzi ti aJuif. Ndali ti so lo yeke bata lani acommandement ti Nzapa, lo peut fade ti ga mbeni disciple ti Jésus na ti sara gbâ ti apendere ye fade. Ye oko, lo zia amosoro ti lo nga na aye so lo yeke na ni na kozo ndo na yâ ti gigi ti lo. Nde na lo, mingi ti ala so ayeke na ye mingi ape abâ afango ye ti Jésus tongana tâ tënë nga tongana lege so ague na zo na fini. Na lege ti fä, ala yeke lani “na nda ni” na fadeso ala ga “na li ni”. Ala yeke ku ti duti na ndo ti trône na tere ti Jésus na ti komande sese so ayeke ga ande Paradis.


text:
CHAPITRE OKO
“Atâa so lo kui awe, lo ngbâ ti sara tënë”
1. (a) Nyen la akanga lege na Adam na Ève nga na sewa ti ala ti lï na yaka ti Eden? (b) Ye so bê ti Abel aye ayeke nyen?
ABEL ayeke na ndo ti hoto, lo yeke bâ lege ti anyama ti lo so ayeke te pere. Na bango ala, lê ti lo atï na ndo ti mbeni ye so ayeke yongoro kâ, mbeni wâ so ayeke za ngangu. Lo hinga so wâ so ayeke menga-wa ti épée so ayeke turnê lakue lakue. Menga-wa so akanga lege ti yaka ti Eden, si zo alï dä ape. Babâ na mama ti lo ayeke ândö kâ, me ti fadeso, gere ti ala alingbi ti lï kâ ape, même ti amolenge ti ala. Tara ti bâ, a yeke lakui la, na dede pupu ayeke ya na yâ ti kuä ti li ti Abel. Lo yô lê ti lo na nduzu, lo yeke pensé na Nzapa so asara lo. Peut-être lo hunda tere ti lo wala mbeni lâ zo ayeke kiri ti duti na nzoni songo na Nzapa la? A yeke ye so Abel aye la.
2-4. Na lege wa la Abel asara tënë na e laso?
2 Abel ayeke sara tënë na mo laso. Me, peut-être mo tene so mara ti ye tongaso alingbi ti si ape, teti so a sara ngu saki omene awe la si use molenge ti Adam so akui awe so. Nga, mbeni ye ti tere ti lo angbâ kete tongaso ape, kue aga sese. Bible nga atene: “Akinda [wala akuâ] ahinga ye oko pëpe.” (Zo-ti. 9:5, 10). Lo Abel ni, lâ oko lo tene mbeni tënë si a zia na yâ ti Bible ape. Ka lo yeke sara tënë na e tongana nyen?
3 Nzapa apusu bazengele Paul ti tene tënë so na ndo ti Abel, lo tene: “Na lege ti mabe ni, atâa so lo kui awe, lo ngbâ ti sara tënë.” (Diko aHébreu 11:4.) Na lege ti nyen la Abel asara tënë? Na lege ti mabe. Abel la ayeke kozo zo ti fa pendere ye so na gigi. Mabe ti lo akpengba lani mingi, na laso lo yeke mbeni pendere tapande ndali ti e, mbeni ye so e lingbi ti mû peko ni. Tongana e bâ lege so lo fa na mabe ti lo si e gi ti sara tongana lo, ge la si mbaï ti Abel ayeke sara tënë na e mo bâ mo tene lo Abel ni wani la ayeke tene tënë na e so.
4 Tongaso, atâa so Bible asara tënë ti Abel mingi ape, sarango ye ti lo afa na e nyen? Nga nyen la e lingbi ti manda na lege ti mabe ti lo? Zia e bâ ni.
Gigi ti Abel na ngoi so azo abâ gigi ade ti ninga ape
5. So Jésus atene so a komanse na Abel la si “a zia gere ti dunia,” lo ye ti tene nyen la? (Bâ nga kete tënë na gbe ni.)
5 Nzapa aleke zo ade ti ninga ape la si a dü Abel. Angu mingi na pekoni, Jésus atene so a komanse na Abel la si tënë ti ‘ziango gere ti dunia’ abâ gigi. (Diko Luc 11:50, 51.) Lo ye ti sara tënë ti dunia ti azo so amä yanga na so ayeke na beku ti tene a zi ala na gbe ti siokpari. Atâa so Abel ayeke osio zo na ndo ti sese na tango ni kâ, peut-être lo yeke kozo zo so Nzapa abâ lo tongana zo so a lingbi ti zi lo na gbe ti siokpari. * Biani, Abel akono lani na popo ti azo so sarango ye ti ala ayeke nzoni oko ape.
6. Babâ na mama ti Abel ayeke lani tongana nyen?
6 So azo abâ gigi ade ti ninga ape, ala tï awe na yâ ti akota kpale. Kite ayeke pëpe so Adam na Ève, babâ na mama ti dungo Abel, ayeke lani pendere mingi. Ala yeke na ngangu. Me ala sara kota faute na yâ ti fini ti ala, na ala wani ahinga ni. Ala yeke ândö na siokpari na tere ti ala ape, nga fini ti lakue lakue ayeke lani na gbele ti ala. Me ala ke yanga ti Jéhovah Nzapa, na Nzapa atomba ala na yâ ti Paradis, wala yaka ti Eden. Teti so ala pensé gi na ala wani, me pëpe na amolenge ti ala so ala yeke dü ande, ala ga awasiokpari na ala girisa pasa so Nzapa amû na ala ti ngbâ na fini lakue lakue.—Gen. 2:15–3:24.
7, 8. (a) Tënë ti nyen la Ève atene tongana lo dü Caïn? (b) Lo pensé peut-être na nyen la?
7 Na peko ti so a tomba ala na yaka ti Eden ni, gigi akpengba na Adam na Ève. Ye oko, tongana ala dü kozo molenge ti ala, ala iri lo Caïn, so ti tene “Mbeni ye so a dü ni,” si Ève atene: “Mbi dü [zo] ndali ti so Jéhovah amû maboko na mbi.” (FD.) Âmanke lo pensé na zendo so Jéhovah amû ândö na yaka ti Eden la si lo sara tënë so. Nzapa atene lani so mbeni wali ayeke dü mbeni “hale”, wala ngongoa, so ayeke futi ande sioni zo so asara si Adam na Ève ake yanga (Gen. 3:15; 4:1). Ti Ève lani, lo pensé so ni la si ni yeke wali ti yâ ti prophétie so? na Caïn ayeke ti lo “hale” ni?
8 Tongana a yeke ye so lo pensé lani la, andâ lo handa tere ti lo. Mbeni ye ni nga ayeke so tongana lo na Adam afa lani na Caïn so lo Caïn la si ayeke “hale” ni, biani ala sara si baba alï bê ti lo. Na pekoni, Ève adü use molenge ti ala. Tënë so ala tene na ndo ti lo ayeke nde na ti Caïn. Ala iri lo Abel, so aye peut-être ti tene “senge pupu” wala “senge senge ye.” (Gen. 4:2). So ala soro ti zia iri “Abel” na ndo ti lo afa so ala ku ye mingi ape na mbage ti lo? nde na ti Caïn? E hinga ape.
9. Laso, ababâ na amama alingbi ti manda nyen na mbage ti Adam na Ève?
9 Ababâ na amama laso alingbi ti manda ye na mbage ti Adam na Ève. Ababâ na amama, tënë ti yanga ti ala nga na sarango ye ti tere ti ala ayeke pusu amolenge ti ala ti duti na bê ti baba? ti gi ti wara kota ndo? wala ti pensé gi na ala wani? Wala ala yeke fa na amolenge ti ala ti ye Jéhovah Nzapa na ti gi ti sara kamarade na lo? Mawa ni ayeke so Adam na Ève afa nzoni lege na Caïn ape. Me atâa so kue, Nzapa azia tanga ti amolenge ti ala tongaso ape.
Aye wa la apusu Abel ti mä na bê na Nzapa?
10, 11. Kua wa la Caïn na Abel asara lani, na pendere sarango ye wa la Abel ayeke na ni lani?
10 Tongana Caïn na Abel ayeke kono, peut-être Adam afa na ala ambeni kua so ayeke mû na ala aye so ala yeke na bezoin ni. Caïn asara kua ti fango yaka; Abel asara ti lo kua ti batango nyama.
11 Ye oko, Abel asara mbeni ye so ayeke kota mingi. Tongana angu ayeke hon, mabe ti lo akpengba. A yeke mbeni pendere ye so Paul asara tënë na ndo ni angu mingi na pekoni. Bâ kete si. Mbeni zo ti tene aduti mbeni nzoni tapande ndali ti Abel ayeke lani dä ape. Ka a sara tongana nyen si lo mä na bê na Jéhovah Nzapa ngangu tongaso so? Bâ aye ota so asara si mabe ti Abel akpengba.
12, 13. Bango aye so Jéhovah acréé akpengba lani mabe ti Abel tongana nyen?
12 Aye so Jéhovah acréé. Teti so Jéhovah adeba lani sese, asisi na akî asigigi. A sara si fango yaka aga ngangu. Me lakue sese ni ayeke lë gbâ ti kobe so amû lege na Abel, na babâ na mama ti lo nga na aita ti lo ti ngbâ na fini. Me Nzapa adeba lani anyama ape, atâa andeke wala asusu. Lo deba lani nga ahoto ape, wala angu, abale, angu-ingo, même lê ti nduzu, mbinda, lâ, nze na atongoro. Ndo kue so lê ti Abel atï dä, lo bâ kota ndoye ti Jéhovah Nzapa, lo so asara aye kue. Lo bâ nga ndara ti lo nga na nzoni bê ti lo. (Diko aRomain 1:20.) Gbungo li na ndo ti aye tongaso akpengba mabe ti Abel.
13 Mbeni ye ni nga ayeke so Abel amû peut-être ngoi ti gbu li na ndo ti Nzapa. Tara ti bâ lo, lo yeke fono na ataba ti lo. Lo na ala atambela ayo. Lo gue na ala na ndo ti ahoto, lo hon na ala na yâ ti apopo-hoto, lo na ala afâ ngu. So kue ayeke ti wara pendere pere ndali ti ala, apendere place so a wara angu ti nyongo ni dä nga ambeni nzoni ndo ti wu tere dä. Na popo ti anyama kue so Nzapa asara, ataba ayeke anyama so ahunda lakue ti tene a bâ lege ti ala na a bata ala. Na bango ala, lo bâ so ni nga kue ni bezoin ti tene mbeni Zo so ayeke na ndara mingi na so ayeke ngangu ahon azo kue afa lege na ni na abata ni? Kite ayeke pëpe so lo fa atënë ti bê ti lo so nga na ambeni na Nzapa na yâ ti sambela. A sara si mabe ti lo angbâ gi ti kpengba ti gue na ni.
14, 15. Atënë wa la Jéhovah atene si Abel agbu li ti lo dä mingi?
14 Atënë so Jéhovah atene. Âmanke lani Adam na Ève afa na amolenge ti ala aye so asi lani na yaka ti Eden si Nzapa atomba ala so. Mbaï ti aye ni so adoit ti pusu Abel ti gbu li mingi na ndo ni.
15 Tongana lani Jéhovah adeba sese, lo tene asisi nga na akî ayeke sigigi. Abel abâ so asisi na akî asigigi tâ gi tongana ti so Jéhovah atene. Jéhovah atene nga lani so Ève ayeke bâ pasi na ngo nga lo yeke mä songo ti dungo. Na ngoi so Ève adü angambe ti Abel, Abel abâ tongana nyen la tënë so aga tâ tënë. Mbeni ye so Jéhovah abâ lani na tere ti Ève ayeke so ande mbeni ye ayeke gbu bê ti lo Ève ni ahon ndo ni, a yeke ti tene koli ti lo aye lo nga abâ lege ti lo. Na mbage, Adam ayeke komande ande na ndo ti lo. A yeke tâ gi ye so Abel abâ lani na lê ti lo la. Na yâ ti aye kue, Abel abâ so tënë ti yanga ti Jéhovah ayeke gi lakue tâ tënë. A sara si lo zia bê ti lo kue na ndo ti zendo so Nzapa amû, so lo tene mbeni lâ mbeni “hale” ayeke zi asioni ye so abâ gigi na yaka ti Eden.—Gen. 3:15-19.
16, 17. Abel amanda nyen na mbage ti achérubin?
16 Awakua ti Jéhovah. Mbeni zo na ndo ti sese lani ti tene aduti nzoni tapande ndali ti Abel ayeke ti lo lani dä ape. Me ambeni nzoni tapande ayeke lani dä so Abel alingbi ti mû peko ni. So lani Jéhovah atomba Adam na Ève na yaka ti Eden, lo ye si ala kiri na yâ ni ape, même amolenge ti ala. Ni la, ti tene zo alï kâ ape, Jéhovah azia achérubin na yanga ti yaka ni. A yeke angangu ange so ayeke na kota ndo na yayu. Jéhovah azia ala kâ, ala yeke na menga-wa ti épée na tere ti ala so ayeke turnê lakue lakue.—Diko Genèse 3:24.
17 Tara ti bâ Abel na kete ti lo, lo yeke bâ achérubin so. So ngangu na ala ape! Nga, “épée” ni angbâ lakue ti turnê, ti turnê. Wâ ni amingo lâ oko ape. So ye ti mbeto! Tongana Abel ayeke kono, lo bâ so achérubin ni afatigué na lutingo ni na ala dö ndo ni ala hon? Oko ape! Bï na lâ, gi ala la. Angu ayeke hon, gi ala nga la. Angangu ange so abougé ti kete ape. Na bango ala lakue na ndo ni so, Abel abâ so Jéhovah Nzapa ayeke na ambeni wakua so ayeke be-ta-zo na lo. Achérubin so ayeke mä tâ gi yanga ti Jéhovah, na Abel awara mara ti mango yanga ni tongaso na yâ ti sewa ti lo ape. Biani, tapande ti a-ange so akpengba mabe ti lo.
18. Aye wa la laso alingbi ti mû lege na e ti kpengba mabe ti e?
18 Teti so Abel agbu li na ndo ti aye so Jéhovah acréé, na ndo ti atënë so Jéhovah atene nga na ndo ti tapande ti awakua ti lo a-ange, lo manda ye mingi na ndo ti Jéhovah, na ye so akpengba mabe ti lo mingi nga. Biani, tapande ti Abel asara tënë na e, ni la ape? Tapande ti lo alingbi ti fa na amaseka so ala nga kue alingbi ti zia bê ti ala kue na Jéhovah Nzapa, atâa sewa ti ala asara nyen. Biani, e yeke na aye mingi laso, so asara si mabe ti e akpengba. E yeke na apendere ye so Jéhovah acréé, Bible so lo mû na e nga na tapande ti azo mingi so angbâ be-ta-zo na lo.
Ye so asara si sandaga so Abel amû anzere na Nzapa
19. Nyen la aga polele na li ti Abel nyen?
19 Tongana mabe ti Abel ayeke kono konongo, lo ye ti fa ni na gigi. Me, senge zo alingbi ti mû nyen na Jéhovah? so lo la lo sara gigi kue so? Ti tâ tënë ni, Nzapa ayeke na bezoin ti mbeni ye na tïtî zo ape. Me, a si na mbeni ngoi, mbeni ye aga polele na li ti Abel. Lo bâ so tongana lo mû mbeni ye na Jéhovah na bê ti lo kue, mbeni nzoni ye ti lo, a yeke nzere ande na Babâ ti lo ti yayu mingi.
20, 21. (a) Caïn na Abel amû asacrifice wa na Jéhovah? (b) Jéhovah abâ sandaga ti Abel tongana nyen?
20 Abel asoro ambeni taba ti lo ti mû na Jéhovah. Lo mû ala ti nzoni ni, akozo molenge ni, lo fâ yâ ti ala na lo soro ambage ni so na lê ti lo ayeke tâ anzoni ni. Na tere ti lo nga, Caïn aye ti wara grâce ti Nzapa. Tongaso, lo nga kue lo leke akobe ti yaka ti lo ti mû na sandaga. Me ye so ayeke na gbe ti bê ti lo si apusu lo ti mû sandaga so ayeke nde na ti Abel. Ye ni asigigi polele na ngoi so ala use kue amû sandaga ti ala ni na Nzapa.
21 Âmanke lani Abel na Caïn asara agbalaka ti mû na offrande ti ala ni, na peut-être ala zö ni na wâ. Ala sara ni lani ayo nga peut-être na achérubin ni ape, teti gi ala oko lani na ndo ti sese na ngoi ni kâ si ayeke sara kua na iri ti Jéhovah. Jéhovah afa tënë ti bê ti lo na ndo ti asandaga ti ala ni. Bible atene: “L’Éternel abâ Abel na offrande ti lo nzoni.” (Gen. 4:4). Lo bâ ni nzoni tongana nyen, Bible afa ni ape.
22, 23. Nyen la asara si sacrifice ti Abel anzere na Jéhovah?
22 Nyen la apusu Nzapa ti bâ Abel na nzoni lê? A yeke offrande ni? E hinga ti e so Abel amû na sandaga mbeni ye so ayeke na fini na so lo tuku mênë ni. Lo Abel ni lo hinga so mara ti sandaga so ayeke kota ye na lê ti Nzapa? Angu mingi na peko ti kuâ ti Abel, Nzapa ahunda na amolenge ti Israël ti mû molenge ti ngasangbaga so sioni ayeke na tere ti lo ape na sandaga. Sandaga so ayeke fä ti Molenge ti lo wani so ayeke na siokpari pëpe, “Molenge ti ngasangbaga ti Nzapa”, so a yeke mû lo ande na sandaga, lo so mênë ti lo ayeke tuku ande (Jean 1:29; Ex. 12:5-7). Me Abel ahinga lani ye oko na ndo ni ape.
23 Ye so e yeke na kite na ndo ni ape ayeke so Abel amû anzoni ye ti lo na sandaga. A sara si a nzere na Jéhovah, na nga lo bâ Abel ni na nzoni lê. Abel aye lani Jéhovah nga lo mä na bê na lo. Aye so la apusu lo ti mû sandaga na Nzapa.
24. (a) Nyen la afa so offrande ti Caïn ni la ayeke sioni ape? (b) Nyen la afa so sarango ye ti azo mingi laso akpa ti Caïn?
24 Ti Caïn, a yeke lani tongaso ape. Jéhovah ‘abâ Caïn na offrande ti lo nzoni pëpe.’ (Gen. 4:5). Offrande ti Caïn ni la ayeke sioni ape, teti so Nzapa atene na pekoni na azo ti Israël ti mû nga akobe ti yaka na sandaga (Lév. 6:14, 15). Bible atene so “akusala ti [Caïn] ayeke sioni”. (Diko 1 Jean 3:12.) Caïn apensé ti lo lani so gi senge mungo sandaga ni la ayeke nzere na Nzapa. E yeke bâ mara ti sarango ye so na tere ti azo mingi laso nga. Caïn azia bê ti lo kue na Jéhovah lani ape nga lo ye lo ape, na a bâ ni hio na yâ ti asarango ye ti lo.
25, 26. Tënë ti nyen la Jéhovah atene na Caïn, me Caïn asara ti lo ye tongana nyen?
25 Tongana Caïn abâ so Jéhovah ayeda na lo ape, lo gi ti manda ye na mbage ti Abel? Oko ape. Lo bata ita ti lo ni na bê. Jéhovah abâ ye so ayeke na yâ ti bê ti Caïn na lo tene tënë na lo mingi. Lo tene na Caïn so ye so ayeke na yâ ti bê ti lo ayeke gue na lo ti sara kota siokpari, na tongana lo changé bango ndo ti lo, ni yeke bâ lo na nzoni lê.—Gen. 4:6, 7.
26 Caïn ake ti mä Nzapa. Lo gue lo tene na ngambe ti lo ni so azia bê ti lo kue na lo Caïn ni ti tene lo na lo use ague na yaka. Tongana ala si kâ, Caïn afâ ita ti lo Abel (Gen. 4:8). E lingbi ti tene so Abel la ayeke kozo zo so a fâ lo ndali ti vorongo Nzapa. Tâ tënë, lo kui, me mbaï ti lo ade ti hunzi ape.
27. (a) Nyen la apusu e ti tene so Nzapa ayeke zingo ande Abel? (b) Tongana e ye ti tingbi na Abel mbeni lâ, a lingbi e sara nyen?
27 Na lege ti fä, mênë ti Abel adekongo na Jéhovah Nzapa ti tene a futa kula a lingbi na ni. A yeke ye so Nzapa asara la, lo punir Caïn ndali ti sioni so lo sara so (Gen. 4:9-12). Me mingi ahon so ayeke so mabe ti Abel ayeke sara tënë na e laso. Lo sara peut-être lani ngu 100 tongaso na ndo ti sese. Tongana a haka ngu ti lo ni na atanga ti azo ti ngoi ni kâ, a yeke kete mingi. Me sarango ye ti lo anzere lani na lê ti Nzapa. Même si lo kui, lo hinga so Jéhovah, Babâ ti lo ti yayu, aye lo mingi (aHéb. 11:4). Jéhovah agirisa lo ape. Abel ayeke lakue na yâ ti li ti Jéhovah juska na ngoi so lo yeke zingo lo na yâ ti paradis na ndo ti sese (Jean 5:28, 29). Mo yeke duti ande dä ti yamba lo? A yeke duti tongaso gi tongana mo leke na bê ti mo ti mä Abel lakue na ti sara ye na mabe tongana ti lo.
^ par. 5 Tënë ‘ziango gere ti dunia’ ague oko na tënë ti tukungo ngongoa na sese, so ti tene dungo kozo zo. Me ngbanga ti nyen la si Jésus atene so a komanse na Abel la si “a zia gere ti dunia” me na Caïn ape? Caïn la ayeke kozo zo so a dü lo ape? A yeke na mbana ti bê ti lo la si Caïn ake yanga ti Jéhovah Nzapa. Ni la, tongana ti babâ na mama ti lo, lo yeke duti ande pëpe na popo ti azo so Nzapa ayeke zingo ande ala na kuâ.


text:
Sara tere ti mo kete nga bâ mawa ti zo tongana ti Jésus
“Christ abâ lani pasi ndali ti ala, na lo zia na ala mbeni tapande si ala mû tâ gi peko ti gere ti lo mbilimbili.” —1 PI. 2:21.
1. Tongana nyen la tongana e sara ye tongana ti Jésus ayeke sara si e ga nduru mingi na Jéhovah?
MINGI ni, e ye ka ti sara ye tongana ti azo so e ye ala. Na popo ti azo ti dunia kue, Jésus Christ la ayeke nzoni zo so a lingbi e sara ye tongana lo. Ngbanga ti nyen? Mbeni lâ Jésus wani atene: “Zo so abâ mbi abâ nga Babâ awe.” (Jean 14:9). Jésus asara ye tâ gi tongana ti Babâ ti lo, a sara si tongana zo abâ Molenge ni a yeke mo bâ mo tene lo bâ Babâ ni awe. Tongaso, tongana e sara ye tongana ti Jésus, e yeke ga nduru mingi na Jéhovah, so ayeke kota ahon azo kue na yâ ti dunia. So ayeke biani mbeni kota pasa la e yeke na ni ti sara ye tongana ti Jésus.
2, 3. (a) Ngbanga ti nyen na yâ ti Bible Jéhovah asara si a sû atënë na ndo ti Molenge ti lo? Nyen la Jéhovah aye ti tene e sara? (b) Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article so nga na ti peko?
2 Tongana nyen la e lingbi ti hinga ye na ndo ti Jésus? E kiri merci so e yeke na Bible so na yâ ni a sara tënë ti Jésus. Jéhovah asara si a sû atënë so, tongana ti so e wara ni na yâ ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so aChrétien asû ândö na Grec, ndali ti so lo ye ti tene e hinga Molenge ti lo tongaso si e lingbi ti sara ye tongana lo. (Diko 1 Pierre 2:21.) Na yâ ti Bible, a haka tapande so Jésus azia na e na “peko ti gere”. Ni la, Jéhovah atene na e ti tambela na peko ti Jésus nga ti zia gere ti e na place so lo zia gere ti lo dä. Biani, Jésus azia nzoni tapande na e, me e yeke na siokpari na tere ti e. Ye oko, Jéhovah aku pëpe ti tene e sara ye mbilimbili tâ gi tongana ti Jésus. Me, lo ye ti tene e sara ye kue so e lingbi ti sara ti sara ye tongana ti Molenge ti lo.
3 Tongaso, zia e bâ fadeso ambeni pendere sarango ye ti Jésus. Na yâ ti article so, e yeke bâ tongana nyen la Jésus asara tere ti lo kete nga lo bâ mawa ti zo. Na yâ ti article ti peko, e yeke bâ tongana nyen la Jésus asara ye na mbeto ape nga lo hinga ti bâ yâ ti aye nzoni. Na ngoi so e yeke sara tënë na ndo ti asarango ye so oko na oko, e yeke kiri tënë na ahundango ndo ota so: Asarango ye so oko na oko aye ti tene nyen? Tongana nyen la Jésus asara ye alingbi na ni? Tongana nyen la e lingbi ti sara ye tongana ti lo?
JÉSUS ASARA TERE TI LO KETE
4. Ti sara tere kete aye ti tene nyen?
4 Ti sara tere kete aye ti tene nyen? Na yâ ti dunia so, azo mingi so ayeke azo ti baba apensé so azo so asara tere ti ala kete ayeke azo so ayeke na ngangu ape wala so zo alingbi ti zia bê ti lo na ndo ti ala ape. Ye oko, fani mingi, tënë ti ala so ayeke tâ tënë ape. Ti tene zo asara tere ti lo kete a lingbi lo duti zo so ayeke na ngangu nga zo so asara ye na mbeto ape. Zo so asara tere ti lo kete ayeke zo so asara ye na baba pëpe nga lo bâ tere ti lo kota pëpe. Ti tene e sara tere ti e kete, a lingbi kozoni kue e duti na nzoni bango ndo na ndo ti e wani. Mbeni bakari ti Bible atene: “Ti sara tere kete aye ti tene so e hinga biani so e yeke kete mingi na gbele Nzapa.” Tongana e sara tere ti e kete na gbele Nzapa, e yeke bâ tere ti e kota ahon amba ti e pëpe (aRom. 12:3). E so siokpari ayeke na tere ti e, a yeke ngangu na e ti sara tere ti e kete. Me tongana e gbu li ti e na ndo ti kota ti Jéhovah nga e mû tâ gi peko ti gere ti Molenge ti lo ayeke mû maboko na e ti sara tere ti e kete.
5, 6. (a) Zo wa la ayeke Michel archange? (b) Tongana nyen la Michel afa so lo sara tere ti lo kete?
5 Tongana nyen la Jésus afa so lo sara tere ti lo kete? Ngbene ye giriri Molenge ti Nzapa asara lakue tere ti lo kete, atâa na ngoi so lo yeke ange so ayeke na ngangu mingi na yayu wala na ngoi so lo yeke lani zo ti mbilimbili na ndo ti sese. Zia e bâ ambeni tapande.
6 Bango ndo ti lo. Jude so asû mbeni mbage ti Bible afa mbeni ye so Jésus asara kozo ti tene lo ga na sese. (Diko Jude 9.) “Tënë alondo lani na popo ti” Jésus so ayeke archange Michel, na “Zabolo” nga lo “papa” na zo ti sioni so. Tënë ni ayeke lani na ndo ti “kuâ ti Moïse”. Na peko ti so Moïse akui, Jéhovah alu lo na mbeni ndo so zo oko ahinga place ni ape (Deut. 34:5, 6). Zabolo aye lani peut-être ti tene azo ti Israël avoro kuâ ti Moïse. Atâa ye wa la Zabolo aye lani ti sara, Michel asara ye na mbeto pëpe na lo ke na lo. Mbeni mbeti atene so tënë ti Grec so a kiri peko ni na “tënë alondo” nga na “papa”, a sara nga kua na ni ti sara tënë ti “mbeni tënë so a gue na ni na ngbanga” na aye peut-être ti fa so “Michel ‘abâ ti lo so Zabolo ayeke na droit pëpe’ ti mû kuâ ti Moïse.” Ye oko, archange ahinga so a yeke na lo pëpe ti fâ ngbanga. Tongaso, lo zia tënë ni na Jéhovah, Kota Juge. Michel ake ti sara ye ahon ndo ni na ngangu so Nzapa mû na lo, même na ngoi so a gi yanga ti lo. Jésus afa biani so lo sara tere ti lo kete.
7. Tongana nyen la na lege ti tënë ti Jésus nga na sarango ye ti lo, lo fa so lo sara tere ti lo kete?
7 Na ngoi so Jésus ayeke lani na sese, sarango tënë ti lo nga na sarango ye ti lo afa so lo sara tere ti lo kete. Tënë ti lo. Lo gboto lê ti azo na ndo ti lo ape. Me, lo mû agonda kue na Babâ ti lo (Marc 10:17, 18; Jean 7:16). Lo sara tënë na ala pëpe na mbeni lege so asara si ala bâ so ala yeke ye oko ape. Me, lo ne ala, lo gonda ala ndali ti anzoni ye so ala sara na lo fa so lo zia bê ti lo na ala (Luc 22:31, 32; Jean 1:47). Sarango ye ti lo. Jésus asoro ti duti na aye mingi na yâ ti fini ti lo pëpe (Mat. 8:20). Lo yeke lani nduru ti sara asenge kua so ambeni zo aye lani ti sara pëpe (Jean 13:3-15). Lo zia nga mbeni nzoni tapande so afa so lo sara tere ti lo kete na lege so lo mä yanga. (Diko aPhilippien 2:5-8.) Nde na azo ti baba so aye pëpe ti mä yanga, Jésus asara tere ti lo kete lo sara aye kue so bê ti Nzapa aye, na lo ‘mä yanga juska na kuâ’. A yeke polele so Jésus, so ayeke Molenge ti zo, asara ye lani na “tâ be-ti-molenge”.—Mat. 11:29.
SARA TERE TI MO KETE TONGANA TI JÉSUS
8, 9. Tongana nyen la e lingbi ti sara tere ti e kete?
8 Tongana nyen la e lingbi ti sara tere ti e kete tongana ti Jésus? Bango ndo ti e. Tongana e sara tere ti e kete, e yeke sara ye ahon ndo ni pëpe na komandema so a mû na e. Tongana e hinga so a yeke na e pëpe ti fâ ngbanga, e yeke duti nduru pëpe ti kasa amba ti e ndali ti afaute so ala sara nga ti duti na kite na ndo ti araison so apusu ala ti sara ye (Luc 6:37; Jacq. 4:12). Tongana e sara tere ti e kete, a yeke mû maboko na e ti bâ tere ti e “mbilimbili ahon ndo ni” pëpe. E yeke bâ tere ti e pëpe so e la e yeke nzoni ahon azo so ayeke pëpe na akode wala apasa so e yeke na ni (Zo-ti. 7:16). A-ancien so asara tere ti ala kete abâ tere ti ala pëpe so ala la ayeke kota ahon amba ti ala aChrétien. Me, aberger tongaso ‘abâ amba ti ala tongana azo so ayeke kota ahon ala’ nga ala sara tere ti ala kete.—aPhil. 2:3; Luc 9:48.
9 Gbu li na ndo ti Walter Thorn, so akomanse kua ti surveillant so ayeke gue na ando nde nde na ngu 1894. Na peko ti so lo sara angu mingi na yâ ti kua so, a hunda na lo ti gue na ferme ti Royaume na banga ti New York ti bata akondo. Na ngoi kue so lo yeke pensé so lo lingbi fade ti sara mbeni kua so ayeke kota ahon ti so lo yeke sara so, Ita Thorn ayeke tene: “Mo kete fuku ti sese. Nyen la mo yeke na ni ti sara baba ni?” (Diko Ésaïe 40:12-15.) Biani, lo sara tere ti lo kete.
10. Tongana nyen la na yâ ti tënë ti e nga na sarango ye ti e, e lingbi ti fa so e sara tere ti e kete?
10 Tënë ti e. Tongana e sara biani tere ti e kete, a yeke bâ ni na yâ ti fason so e yeke sara tënë na amba ti e (Luc 6:45). Tongana e yeke sara lisoro na amba ti e, e yeke luti mingi pëpe gi na ndo ti akua so e yeke na ni na yâ ti bungbi nga na aye so e sara (aProv. 27:2). Me, e yeke gi ti bâ anzoni ye so aita ti e ayeke na ni nga e gonda ala ndali ti apendere sarango ye ti ala, akode ti ala nga na aye so ala sara (aProv. 15:23). Sarango ye ti e. A-Chrétien so asara tere ti ala kete ayeke gi pëpe ti ga kota zo na yâ ti dunia so. Me, ala yeke gi ti duti na aye mingi na yâ ti fini ti ala pëpe. Ala yeke sara même asenge kua so na lê ti azo ayeke kota ye ape tongaso si ala sara na Jéhovah na ngangu ti ala kue (1 Tim. 6:6, 8). Kota ye so e lingbi ti sara ti fa so e sara tere ti e kete ayeke ti mä yanga. A lingbi e sara tere ti e kete si e sara ye alingbi na fango lege so bungbi ti Jéhovah ayeke fa na e. A lingbi nga e “mä yanga” ti “ala so ayeke mû li ni” na yâ ti congrégation ti e na lege so e yeke sara ye alingbi na aye so ala yeke fa na e.—aHéb. 13:17.
JÉSUS ABÂ MAWA TI ZO
11. Bango mawa ti zo aye ti tene nyen?
11 Bango mawa ti zo aye ti tene nyen? Tënë “bango mawa ti zo” aye ti tene ti sara ye na nzoni bê nga ti bi bê na zo. Bango mawa ti zo ayeke pusu mbeni zo ti ndoye mba ti lo nga ague oko na sarango nzoni bê na zo. Bible asara tënë ti ‘bango mawa ti zo mingi’, ‘yengo zo’ nga na sarango ‘nzoni bê mingi na zo. (Luc 1:78; 2 aCor. 1:3; aPhil. 1:8). Mbeni Bible atene so ti bâ mawa ti zo aye gi ti tene pëpe ti sara vundu ndali ti azo so ayeke na bezoin ti tene a mû maboko na ala. Bible ni atene so ti bâ mawa ti zo aye ti tene e “bi bê ti e mingi na azo na e sara mbeni ye ti mû maboko na ala” tongana e sara na ala tongaso ayeke sara si ala duti nzoni. Zo so abâ mawa ti zo ayeke gi ti sara mbeni ye na amba ti lo ti tene ye aga nzoni na yâ ti gigi ti ala.
12. Nyen la fa so Jésus abâ mawa ti azo? So lo bâ mawa ti azo apusu lo ti sara nyen?
12 Tongana nyen la Jésus afa so lo bâ mawa ti zo? Lo bâ mawa ti azo nga lo sara ye ndali ti ala. Jésus abâ mawa ti azo mingi. Na ngoi so lo bâ kamarade ti lo Marie nga na azo ayeke toto kuâ ti Lazare, Jésus “atoto na ngu ti lê.” (Diko Jean 11:32-35.) Na pekoni mawa ti ala apusu lo ti zingo Lazare, legeoko tongana ti so mawa ti mbeni womua apusu lo ti zingo molenge ti lo ti koli (Luc 7:11-15; Jean 11:38-44). Ye so Jésus asara so amû peut-être na Lazare beku ti wara fini na yayu. Mbeni lâ, Jésus asara “mawa” ti azo mingi mingi so aga na mbage ti lo. Mawa so lo yeke na ni apusu lo “ti to nda ti fa aye mingi na ala.” (Marc 6:34). Ye so asi so asara si azo so ayeda na afango ye ti lo achangé. Bâ so mawa ti azo so asara Jésus asara si lo sara pëpe gi vundu ndali ti ala, me a pusu lo ti mû maboko na ala.—Mat. 15:32-38; 20:29-34; Marc 1:40-42.
13. Tongana nyen la Jésus asara tënë lani na mbeni lege so afa so lo bâ mawa ti zo? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
13 Atënë so lo tene so afa so lo bâ mawa ti zo. So Jésus abâ mawa ti zo apusu lo ti sara tënë na azo so a sara ye ti ngangu na ala na mbeni lege so afa so lo bâ mawa ti ala. Bazengele Matthieu asara kua na tënë so ayeke na Ésaïe ti sara tënë ti Jésus. Lo tene: “Sosongo so awoko awe, lo yeke dö ni pëpe, na mèche so wâ ni ayeke gue ti mingo, lo yeke mingo ni pëpe”. (És. 42:3; Mat. 12:20). Jésus asara tënë na mbeni lege so adë bê ti azo so ayeke tongana sosongo so awoko wala wâ ti lampe so ayeke gue ti mingo. Lo fa tënë ti beku “ti sara si bê ti zo so afâ awe aga nzoni”. (És. 61:1). Lo tene na “ala kue so asara ngangu kua na kungba ane ala” ti ga na lo tongaso si ala “wara dengo bê”. (Mat. 11:28-30). Lo tene na adisciple ti lo lo tene so Nzapa abâ mawa ti awakua ti lo oko oko kue, même “akete zo”, wala ala so azo ti dunia abâ ala tongana asenge zo.—Mat. 18:12-14; Luc 12:6, 7.
BÂ MAWA TI ZO TONGANA TI JÉSUS
14. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e bâ mawa ti amba ti e?
14 Tongana nyen la e lingbi ti bâ mawa ti zo tongana ti Jésus? E bâ mawa ti azo. A dü e dungo pëpe na bango mawa ti zo, me Bible atene na e ti gi ti duti na ni. “Tâ bango mawa ti zo” ayeke mbage ti fini zo so a hunda na aChrétien kue ti yü ni. (Diko aColossien 3:9, 10, 12.) Tongana nyen la e lingbi ti fa so e bâ mawa ti amba ti e? Bible atene: “Ala maï tâ ndoye so ayeke na bê ti ala.” (2 aCor. 6:11-13). Dengi mê nzoni mo mä mbeni zo tongana lo yeke fa na mo aye so ayeke na bê ti lo nga na aye so lo yeke gi bê ti lo na ndo ni (Jacq. 1:19). Gbu li ti mo nga hunda tere ti mo: ‘Tongana mbi la ye so asi na mbi so, mbi yeke sara ye tongana nyen? Nyen la mbi yeke na bezoin ni?’
15. Nyen la e lingbi ti sara ti mû maboko na ala so ayeke tongana sosongo so awoko wala wâ so ague ti mingo?
15 E sara ye na bango mawa ti zo. Tongana e bâ mawa ti zo ayeke pusu e ti mû maboko na amba ti e, mbilimbili ala so ayeke tongana sosongo so awoko wala wâ so ague ti mingo. Tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na ala? A-Romain 12:15 atene: “Ala toto legeoko na azo so atoto.” Mingi ni, azo so vundu asara ala ayeke na bezoin mingi ti tene a dë bê ti ala ahon ti leke akpale ni. Mbeni ita-wali, so aita adë bê ti lo na peko ti so molenge ti lo ti wali akui, atene: “A nzere na mbi mingi tongana akamarade ti mbi aga atoto legeoko na mbi.” E lingbi nga ti fa so e bâ mawa ti amba ti e tongana e sara ambeni ye ti mû maboko na ala. Mo hinga mbeni womua so ayeke na bezoin ti mbeni zo ti mû maboko na lo ti leke mbeni ye na tere ti da ti lo? Mbeni ita so ayeke mbakoro ayeke na bezoin ti tene mbeni zo ayô lo ague na ni na abungbi, na fango tënë wala ti gue ti bâ docteur? Même mbeni kete ye so e sara na mbeni ita na nzoni bê alingbi ti sara kota ye na yâ ti fini ti lo (1 Jean 3:17, 18). Ye so ayeke kota ahon atanga ni kue so e lingbi ti sara ti fa so e bâ mawa ti amba ti e ayeke ti fa nzoni tënë na bê ti e kue. So ayeke tâ nzoni lege ti mû maboko na azo ti nzoni bê ti changé aye na yâ ti fini ti ala.
16. Nyen la e lingbi ti tene na azo so vundu asara ala mingi ti kpengba ala?
16 E tene atënë so afa so e bâ mawa ti zo. Tongana e bâ mawa ti amba ti e ayeke pusu e ti “sara tënë so adë bê ti a-âme so vundu asara ala mingi”. (1 aThes. 5:14). Nyen la e lingbi ti tene ti kpengba ala? E lingbi ti dë bê ti ala na tenengo na ala atënë so afa so e bi bê ti e mingi na ala. E lingbi ti gonda ala ti mû maboko na ala ti bâ so ala yeke na anzoni sarango ye nga na akode. E lingbi ti dabe ti ala so Jéhovah la agboto ala aga na ala na mbage ti Molenge ti lo, tongaso lo bâ ala na nene ni mingi (Jean 6:44). E lingbi ti dë bê ti ala so Jéhovah abâ lege ti awakua ti lo nzoni mingi, ala so “bê ti ala afâ awe” wala so “yingo ti ala ayeke na vundu.” (Ps. 34:19). Anzoni tënë so e yeke tene na amba ti e so ayeke na bezoin ti tene a kpengba ala alingbi ti dë bê ti ala.—aProv. 16:24.
17, 18. (a) Jéhovah aye ti tene a-ancien asara ye na angasangbaga ti lo tongana nyen? (b) Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko?
17 A-ancien, Jéhovah aye ti tene ala sara ye yeke na angasangbaga ti lo (Kus. 20:28, 29). Ala girisa ape so ayeke kua ti ala ti fa ye na angasangbaga ti lo, ti kpengba ala nga ti dë bê ti ala (És. 32:1, 2; 1 Pi. 5:2-4). Tongaso, mbeni ancien so abâ mawa ti zo ayeke gi pëpe ti lu andia wala ti fâ ngbanga na ndo ti angasangbaga ni ti pusu ala ti sara aye mingi na ngoi so dutingo ti ala amû lege na ala pëpe ti sara ni. Me, lo yeke sara kue ti tene ala duti na ngia nga lo hinga so ndoye so ala yeke na ni na mbage ti Jéhovah ayeke pusu ala ti sara na lo na ngangu ti ala kue.—Mat. 22:37.
18 Tongana e gbu li ti e na ndo ti Jésus so asara tere ti lo kete nga so abâ mawa ti zo, kite ayeke pëpe so e yeke ngbâ ti tambela na peko ti gere ti lo. Na yâ ti article ti peko, e yeke bâ tongana nyen la e lingbi ti mû tapande ti Jésus so asara ye na mbeto pëpe nga ahinga ti bâ yâ ti aye nzoni.


text:
Yenga ti 3-
9 octobre
A-PROVERBE 1-6
Bia 37 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Zia bê ti mo kue na Jéhovah”: (pn. 10)
[Zia vidéo Nduru tënë ti mbeti ti aProverbe.]
aPr 3:1-4—Fa tâ ndoye nga fa so mo yeke be-ta-zo (w00-F 15/1 23-24)
aPr 3:5-8—Gi ti zia bê ti mo kue na Jéhovah (w00-F 15/1 24)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
aPr 1:7—Na lege wa kpengo mbeto ti Jéhovah ayeke “komansema ti hingango ye”? (w06 1/11 l. 9 par. 1; it-1 511)
aPr 6:1-5—Lege ti ndara ayeke ti sara nyen tongana e mû yanga ti dë buze na mbeni zo me ye ni atambela na lege ni ape? (w00-F 15/9 25-26)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) aPr 6:20-35
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Leke akode ti fango na tënë ti nze so: (pn. 15) Lisoro. Zia vidéo ti kode ti fango na tënë oko oko, na pekoni sara lisoro na ndo ti akota tënë ni. Wa aita ti sara ngangu ti mû mbage mingi ti tisa azo na bungbi ti nda-yenga.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 107
Bezoin ti congrégation: (pn. 8) Mo lingbi ti soro ti sara lisoro na ndo ti ye ti manda so ayeke na yâ ti Annuaire. (yb16 25-27)
Sara ye ti nzoni na azo so aga na abungbi ti e (aPr 3:27): (pn. 7) Lisoro. Zia vidéo E yeke sara abungbi ti e tongana nyen? so ayeke na ndo ti jw.org. (Gue na ndo ti ASANGO NA NDO TI E > ABUNGBI.) Na pekoni, hunda aita tongana nyen la e lingbi ti sara si ndoye amaï na yâ ti Da ti Royaume, pëpe gi na nze ti octobre me na ngoi kue.
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) kr chap. 2 par. 1-12
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 143 na sambela


text:
“Zia ala ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa”
Buku so ayeke amû maboko na mo ti ngbâ ti sara ye alingbi na tâ tënë na yâ ti gigi ti mo kue ti tene mo ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa.
Lettre ti Bebungbi
Bebungbi ti aTémoin ti Jéhovah awa azo kue so andoye Jéhovah ti mû tapande ti Jésus so angbâ na yâ ti ndoye ti babâ ti lo.
CHAPITRE 1
“Ndoye ti Nzapa ayeke so”
Na nduru tënë oko, Bible afa tongana nyen la mo lingbi ti so mo ndoye Nzapa.
CHAPITRE 2
Tongana nyen mo lingbi ti duti lakue na nzoni yingo-ti-hinga?
Yingo-ti-hinga ti mbeni zo alingbi ti duti nzoni tongana ayeke sioni na lê ti Nzapa?
CHAPITRE 3
Ndoye ala so Nzapa andoye ala
Jéhovah ayeke bâ yâ ti azo nzoni si lo sara kamarade na ala, e nga kue e lingbi ti sara tongaso
CHAPITRE 4
Ngbanga ti nyen ti ne ala so ayeke na komandema?
Bible afa ambage ota ti fini ti e so Nzapa ahunda na e ti ne yanga ti komande ti amba ti e dä.
CHAPITRE 5
Tongana nyen ti duti nde na dunia so
Bible afa alege osio so na yâ ni alingbi e duti nde na dunia so.
CHAPITRE 6
Tongana nyen ti soro nzoni ngia?
Ahundango tënë ota alingbi ti mû maboko na mo ti soro ye na lege ti ndara.
CHAPITRE 7
Mo bâ fini na nene ni tongana ti so Nzapa abâ na ni?
A ndu aye mingi ahon gi mungo pëpe fini ti mbeni zo?
CHAPITRE 8
Nzapa andoye azo so aye saleté pëpe
Bible alingbi ti mû maboko na mo ti kpe aye so alingbi ti sara si mo ga sioni na lê ti Jéhovah.
CHAPTER 9
“Ala kpe yongoro na lango-sioni”
Ngu oko oko, aita saki mingi ayeke sara lango-sioni. Tongana nyen la mo lingbi ti kpe ti tï na yâ ti gbanda so?
CHAPITRE 10
Mariage: matabisi so alondo na Nzapa so aye e mingi
Tongana nyen la mo lingbi lekere tere ti mo ti sara mbeni nzoni mariage? Tongana mo sara mariage awe, tongana nyen mo lingbi ti sara si mariage ti mo aninga?
CHAPTER 11
“Zia a bâ mariage na nene ni mingi”
Ahundango tënë omene so, ayeke mû maboko na mo ti sara si mariage ti mo aga nzoni.
CHAPITRE 12
Tene “gi atënë so ayeke nzoni ti kpengba zo”
Atënë ti mo ayeke woko gi zo, wala ayeke kpengba zo? Manda ti sara kua na atënë ti yanga ti mo tongana ti so Jéhovah aye.
CHAPITRE 13
Amatanga so anzere na Nzapa pëpe
Ambeni matanga so laso azo asara ti gonda na Nzapa ason gi bê ti lo.
CHAPITRE 14
Sara ye mbilimbili na yâ ti aye kue
Kozo ti tënë mo sara ye mbilimbili na mbage ti azo, mbeni ye ayeke dä so alingbi mo sara si.
CHAPITRE 15
Wara ngia na yâ ti ngangu kua ti mo
Akiringo tënë na ahunda osio so alingbi ti mû maboko na mo ti hinga wala mo lingbi yeda wala pëpe na mbeni kua.
CHAPITRE 16
Ke Zabolo na amayele ti lo
E hinga so Satan ayeke ngangu, me e yeke sara mbeto ti lo ahon ndo ni ape. Ngbanga ti nyen?
CHAPITRE 17
“Ala kpengba na ndo ti mabe ti ala so ayeke nzoni ahon tanga ti aye kue”
Aye ota ayeke dä so alingbi ti mû maboko na mo ti kpengba mabe ti mo na ti ngbâ na yâ ti ndoye ti Nzapa.
AMBENI TËNË
Lege ti sara ye na mbage ti azo so a bi ala na gigi ti bungbi
A yeke biani kota ye ti fâ yâ ti songokue kue na zo ni?
AMBENI TËNË
Na ngoi wa nga ngbanga ti nyen si a hunda na wali ti kanga ye na li ti lo?
Bible afa aye ota so alingbi ti mû maboko na mo ti kiri tënë.
AMBENI TËNË
Barango drapeau, vote, na kua ti kodoro
Tongana nyen la afango ye ti Bible alingbi ti mû maboko ti bata nzoni yingo ti hinga na ndo ti atënë so?
AMBENI TËNË
Akete kete mbage ti mênë nga na akode ti sarango na opéré
Tongana mo sara ngangu kete mo lingbi ti hon ndo ti akpale ti mo ti seni.
AMBENI TËNË
Zia lege ti sarango ngia na tere ti mo ti koli wala ti wali
Tongana nyen la mo lingbi ti hon ndo ti sioni sarango ye so?
AMBENI TËNË
Bango ndo ti Bible na ndo ti divorce nga na kangbingo tere
According to the Bible, when is a divorced person free to remarry?
AMBENI TËNË
Lekengo tënë so alondo ndali ti dengo buze
Mbeni Chrétien alingbi ti gue na mba ti lo Chrétien na ngbanga ti azo ti dunia so?


text:
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kapa ti tisango azo na kota bungbi ti lango ota
Ngu oko oko, e yeke na ngia ti gue na kota matanga ti yingo so ayeke kota bungbi ti lango ota. Ndali ti so e ye ti tene ambeni zo nga kue atara Jéhovah ti bâ so lo yeke nzoni, e yeke tisa ande azo mingi ti tene ala ga na kota bungbi so legeoko na e (Ps 34:9). Bungbi ti a-ancien oko oko ayeke leke ande ti bâ tongana nyen ti sara kua nzoni na ambeti ti tisango ndo ni.
AYE SO E LINGBI TI BATA NA LI
Lawa la a yeke sara kota bungbi ti mbi?
Lawa la a yeke to nda ti kangbi ambeti ti tisango azo ti ndo so mbi yeke dä?
Lawa la a yeke sara bungbi ti fango tënë ti groupe so mbi yeke dä?
Nyen la mbi leke ti sara na ngoi ti kapa ti tisango azo ni?
Azo wa la mbi leke ti tisa ala?
TËNË SO MO LINGBI TI TENE
Na peko ti so mo bara zo ni awe, mo lingbi ti tene:
“E yeke mû mbage na mbeni kota kapa ti tisango azo ti mû na ala mbeti ti tisango ndo so ndali ti mbeni kota bungbi. Na ndo ti mbeti ni, mo yeke wara lango ni, l’heure ni nga na ndo ni. E yeke ande na ngia tongana mo ga.”
TONGANA NYEN LA MO LINGBI TI BI BÊ NA AZO NI?
Atâa so e ye ti tisa azo mingi ti ga na kota bungbi so, e yeke nga nduru ti mû maboko na azo kue so asara nzara ti tënë ni.
Na aweekend, mo lingbi ti zia na azo périodique nga na mbeti ti tisango azo ni.


text:
90: Jésus na wali ti kodoro ti Samarie
JÉSUS aluti na tere ti mbeni dungu na sese ti Samarie ti wu tere ti lo. Adisciple ti lo ague na yâ ti mbeni kodoro ti vo kobe. Wali so Jésus ayeke sara tënë na lo so aga ti gboto ngu. Lo tene na wali ni: ‘Mû na mbi ngu mbi nyon.’
Wali ni agi li ti lo na tënë ti Jésus so gbä. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Jésus ayeke Juif, na wali so ayeke zo ti Samarie. Mingi ti aJuif aye azo ti Samarie pëpe, ala ye même nga ti sara tënë na ala pëpe. Me Jésus aye ti lo azo ti amara kue. Tongaso lo tene: ‘Tongana mo hinga fade zo so ayeke hunda na mo ngu so, ka mo yeke hunda na lo ti mû na mo ngu so amû fini.’
Wali ni atene: ‘Seigneur, dungu ni alï mingi, mo yeke nga même na mbeni rambaï ti gboto na ni pëpe. Tongaso mo yeke wara ngu so amû fini so na ndo wa?’
Jésus akiri tënë, lo tene: ‘Tongana mo nyon ngu ti dungo so, nzara ti ngu ayeke kiri ti sara mo. Me ngu so mbi yeke mû na zo ayeke sara si zo angbâ na fini lakue lakue.’
Wali ni atene: ‘Mû na mbi ngu so, Seigneur! Tongaso si nzara ti ngu agbu mbi mbeni pëpe, na mbi kiri ge mbeni pëpe.’
Wali ni abâ ti lo atene Jésus ayeke sara tënë ti senge ngu. Me Jésus ayeke sara ti lo tënë ti tâ tënë na ndo ti Nzapa nga na royaume ti lo. Tâ tënë so ayeke tongana ngu so amû fini. A lingbi ti mû fini ti lakue lakue na zo.
Jésus atene fadeso na wali ni, lo tene: ‘Gue, mo iri koli ti mo ala ga.’
Wali ni atene na lo: ‘Mbi yeke na koli pëpe.’
Jésus atene na lo: ‘Mo kiri tënë nzoni. Ândö mo yeke na akoli oku, na koli so mo na lo ayeke duti fadeso ayeke koli ti mo pëpe.’
Bê ti wali ni adö, ngbanga ti so atënë so kue ayeke tâ tënë. Me Jésus ahinga aye so kue tongana nyen? A yeke ngbanga ti so lo yeke Lo so Nzapa atokua lo, na Nzapa la afa na lo aye so kue. Na ngoi ni so, adisciple ti Jésus akiri. Li ti ala akpe kue ti bâ Jésus na sarango tënë na mbeni wali ti kodoro ti Samarie.
Aye so kue afa nyen na e? A fa so Jésus asara nzoni na azo ti amara kue. A lingbi e sara nga tongaso. A lingbi e tene pëpe so ambeni zo ayeke sioni ngbanga ti so mara ti ala ayeke nde. Jésus aye si azo kue ahinga tâ tënë so ague na zo na fini ti lakue lakue. A lingbi e nga kue e mû maboko na azo ti hinga tâ tënë.
Jean 4:5-43; 17:3.
Ahundango tënë
- Ngbanga ti nyen Jésus aluti na tere ti mbeni dungu na sese ti Samarie? Tënë ti nyen lo yeke tene na mbeni wali kâ?
- Ngbanga ti nyen bê ti wali ni adö? Jésus atene nyen na lo? Lo tene tongaso ngbanga ti nyen?
- Tongana Jésus asara tënë ti ngu na lo, wali ni apensé ti lo na ngu wa? Me Jésus ayeke sara ti lo tënë ti ngu wa?
- Ngbanga ti nyen bê ti wali ni adö na aye kue so Jésus ahinga na ndo ti lo? Jésus ahinga atënë so kue tongana nyen?
- E lingbi ti manda nyen na ndo ti mbaï ti wali so?
Ambeni hundango tënë
- Diko Jean 4:5-43.
Na tapande ti Jésus, a lingbi e duti na bango ndo wa na mbage ti azo so mara ti ala wala ndo so ala londo dä ayeke nde na ti e? (Jean 4:9; 1 aCor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Tite 2:11).
Aye ti nzoni wa ala so aga adisciple ti Jésus ayeke wara na lege ti yingo? (Jean 4:14; Es. 58:11; 2 aCor. 4:16).
Tongana nyen e lingbi ti fa bê ti kiri singila tongana ti wali ti Samarie so aduti nduru ti kangbi na amba ti lo ye so lo manda? (Jean 4:7, 28; Mat. 6:33; Luc 10:40-42).
TI HINGA AMBENI TËNË
Lo fa tënë na mbeni wali ti Samarie
Jésus atene na lo mbeni tënë so ade lo tene na yanga ti lo tongaso na mbeni zo ape.


text:
CHAPITRE 1
Atokua use so alondo na Nzapa
ANGE GABRIEL AFA KOZONI TËNË TI DUNGO JEAN BAPTISTE
LO FA KOZONI NA MARIE TËNË TI DUNGO JÉSUS
E peut ti haka Bible kue tongana mbeni tokua so alondo na Nzapa. A yeke Babâ ti e so ayeke na yayu la atokua ni ti fa lege na e. Me, zia e bâ ambeni kota tokua use so a fa ni, na so a sara angu 2 000 na ndo ni awe. Zo so aga na atokua ni ayeke ange Gabriel so “ayeke luti na gbele Nzapa.” (Luc 1:19). Lo ga na akota tokua so na ngoi wa nga tongana nyen?
Ye ni so asi na ngu 3 kozo ti Christ. Gabriel atene kozo tokua ni so na ndo wa? A yeke na yâ ti akete Hoto ti Judée, so peut-être ayo mingi ape na Jérusalem. Mbeni prêtre ti Jéhovah so iri ti lo ayeke Zacharie alango lani na ndo ni so. Lo na wali ti lo Élisabeth aga mbakoro awe, na ala yeke na molenge ape. A yeke fadeso tour ti Zacharie ti gue ti sara kua na temple ti Nzapa na Jérusalem. Na ngoi so Zacharie ayeke na yâ ti temple, ange Gabriel asi gi gbagburu tongaso na tere ti gbalaka so ayeke zö dukane dä.
Mbeto agbu Zacharie. Me ange ni adë bê ti lo atene: “Sara mbeto ape, Zacharie, ngbanga ti so sambela ti vorongo tere so mo tene na Nzapa so, lo mä ni awe. Wali ti mo Élisabeth ayeke dü ande na mo mbeni molenge ti koli, na a lingbi mo zia iri ti lo Jean.” Gabriel atene nga na lo so Jean “ayeke ga ande kota na lê ti Jéhovah” na lo yeke “mû na Jéhovah azo so a leke ala awe.”—Luc 1:13-17.
Na lê ti Zacharie, tënë ni akpa ye so ayeke si ape. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so lo na wali ti lo, Élisabeth, kue aga mbakoro awe. Me Gabriel atene na lo atene: “Yanga ti mo ayeke kanga, na mo lingbi ande ti sara tënë pëpe juska na lango so aye so ayeke si, ndali ti so mo dë kite na atënë ti mbi.”—Luc 1:20.
Na oko ngoi ni so, azo so ayeke na gigi ti temple ni akomanse ti hunda tere ti ala, ngbanga ti so Zacharie aninga kâ mingi. Na nda ni, Zacharie asigi, me lo peut ti sara tënë ape, lo yeke sara gi asigne. A yeke polele so lo bâ mbeni ye ti ndima na yâ ti temple ni kâ.
Na peko ti so Zacharie ahunzi kua ti lo na temple ni awe, lo kiri na yanga-da ti lo. Me gi hio na pekoni, Élisabeth amû ngo. Teti nze oku tongaso, Élisabeth angbâ gi na yanga-da, yongoro na azo kue, na lo yeke ku lango ti dungo ni.
Na pekoni, Gabriel akiri aga ti fani use ni. Me ti so ni so, lo si na zo wa? Lo si na mbeni wali so iri ti lo ayeke Marie. Marie ade ti mû koli ape na lo yeke lango na Nazareth, mbeni gbata ti Galilée so ayeke na nord ti Jérusalem. Tënë ti nyen la ange ni atene na Marie? Lo tene na lo: “Mo nzere na lê ti Nzapa.” Na lo kiri lo tene: “Mo yeke mû ande ngo, na mo yeke dü molenge ti koli. A lingbi mo zia iri ti lo Jésus. Lo yeke ga ande kota, na a yeke iri lo Molenge ti Lo so ayeke na nduzu na ndo ti aye kue. . . . Lo yeke komande na ndo ti ahale ti Jacob lakue lakue. Nga, Royaume ti lo ayeke hunzi lâ oko ape.”—Luc 1:30-33.
So kota pasa la si ange Gabriel ayeke na ni ti ga na mara ti atokua use so. Na mandango ambeni ye na ndo ti Jean nga na Jésus, e yeke hinga ande ngbanga ti nyen la atokua use so, so alondo na yayu, ayeke kota mingi.


text:
YE TI MANDA 28
Aye wa la ayeke na ndo ti site Internet ti e?
Jésus Christ atene lani na adisciple ti lo, lo tene: “Zia lumière ti ala aza na gbele azo, si azo ni alingbi ti bâ anzoni kusala ti ala na ala mû gloire na Babâ ti ala so ayeke na yayu.” (Matthieu 5:16). Ti gue oko na tënë so, e yeke sara kusala na aye so senda-kode asigigi na ni, ye tongana Internet. Site ti e, jw.org, ayeke ndo so zo alingbi ti gue dä ti wara asango na ndo ti aye so aTémoin ti Jéhovah amä na bê na ni nga na ndo ti akusala ti ala. A yeke wara nyen kâ?
Akiringo tënë ti Bible na atënë so azo ayeke hunda ka mingi. Mo lingbi ti wara akiringo tënë na ambeni kota tënë so azo ayeke hunda ka na tere ti ala. Na tapande, tract Pasi ayeke hunzi ande la? nga na Ayeke zingo ande biani azo so akui awe? so ayeke na ndo ti site ni na ayanga ti kodoro ahon 600 tongaso. Mo lingbi nga ti wara Mbeti ti Nzapa ti fini dunia na ayanga ti kodoro ahon 130 nga na ambeni mbeti so alingbi ti mû maboko na mo ti manda Bible, na tapande buku Bible afa nyen biani? nga na afini Tour ti Ba Ndo na Réveillez-vous ! Zo alingbi ti diko mingi ti ambeti ni, ti mä ni, wala ti téléchargé ni na aformat so azo ahinga ni mingi na tapande MP3, PDF wala EPUB. Mo lingbi même ti imprimé ambeni kete wungo ti alembeti ni ti mû ni na mbeni zo so aye ni na yanga ti kodoro ti lo. A zia nga avidéo ndali ti awambongi dä na ayanga ti kodoro mingi. Mo lingbi ti téléchargé dikongo Bible so a mä go ti azo ni dä, ascénette so andu ambeni mbaï ti yâ ti Bible, nga na apendere mozoko so mo lingbi ti mä ni.
Ambeni sango na ndo ti aTémoin ti Jéhovah. Mo yeke wara nga afini sango nga na anduru vidéo na ndo ti kua so e yeke sara na ndo ti sese kue. Asango na ndo ti aye so asi na aTémoin ti Jéhovah nga na aye so e sara na ngoi so aye ti ngangu asi na aita ti e. Mo lingbi nga ti wara anduru tënë na ndo ti akota bungbi ti lango ota ti peko nga na ndo ti afiliale ti e.
Aye so kue amû lege na e ti za lumière ti tâ tënë na ambage ti sese yongoro kâ. Azo na ndo kue, même na ando so ayo ngangu tongana sese ti Antarctique, ayeke bâ nzoni dä. E sambela ti tene “tënë ti Jéhovah angbâ ti gue na li ni hio hio” na ndo ti sese kue si a mû gloire na Nzapa.
Aye wa na ndo ti site jw.org amû lege na azo mingi ti hinga tâ tënë?
Nyen la mo ye ti bâ na ndo ti site ti e?


text:
1Fütanga ngü la, fü ra ayia afü jia ra bane de, gbo! te wü malayïka ka Me bala (4), te ewü ngbü edebu sü bala (4) ka kotö ne biri biri ʼburu. Me to wazi fü ewü eyi, de wüh zoro wü siti wege esaka wü gö gö gö! angü wege la ena asiti wü e füh kotö ne. 2Fü ra ayia awu gara malayïka te koro tongo kpa fügö. Ah za e, te Me ngbü eba tere di, esaka ye. Fü malayïka la ayia amala ngü de mere ri ye, fü wü mene malayïka bala, de wege esaka wü ne, 3gü ba, "De-wü deyï, wü zoro wege la esaka wü gö! Angü ah le de ani ba la tere eraku wü kpara ka Me, de te ewü to maguma wü eyi fü Me ne, feke. Te ani ba tere eraku ewü nza eyi la, de wü du, wü ce kpa te wege la, teka fü ah akpo tïne eto cïnga te wü e füh kotö ne." 4Fü ewü akpo da etanga wü kpara ka Me, te ewü ena aba tere eraku ewü ne ʼburu. Wü di enga Yïsarayele la ta ʼburu baka wü kpara kutu kama biri teke ʼbasu de füh ye bala (144,000). 5Wüh ngbü ba tere eraku wü kpara kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000), gbü nguwa wü kundu ye Yïsarayele la biri biri ʼburu. Gbü nguwa Yuda, kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Gbü nguwa Rübena kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Gbü nguwa Gada kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). 6Gbü nguwa Asera kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Gbü nguwa Nafatalï kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Gbü nguwa Manase kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). 7Gbü nguwa Sïmïyona kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Gbü nguwa Levi kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Gbü nguwa Yïsakara, kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). 8Gbü nguwa Zebulona, kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Gbü nguwa Yüsefa kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Gbü nguwa Benzamina wü kpara kpah kutu nzükpa de füh ye ʼbasu (12,000). Dela ʼburu nguwa wü Yïsarayele, te wüh ena aba tere la eraku ewü. 9Fütanga ngü la, fü ra ayia afü jia ra, awu kpah mere bi wü kpara, te ewü sibi fa sü, te wüh tï atanga, anza de. Wü kpara la, wüh ʼburu de wü kpara ka Me, te ewü koro gbü nguwa wü kpara, te nga wü sü de füh kotö ne biri biri ʼburu. Wüh to ʼburu züka bu bongo eküte wü, ngboro ngboro bala. Wüh za kpah wü kpa mbïra esaka wü, teka asere tadu emaguma wü di. Fü ewü arü ʼburu tikpi engagira kpökpö ka Me, ake Yesu Kurisito, Kambiliki ka Me. 10Fü wü kpara la akpo angbü ebï ci, da emï koko, da etü karayi de mere ri wü kpa tikpi, gü ba, "Nih gbo nga ïrï Me! Angü ah küwa nih eyi me-ye! Nih gbo nga ïrï Yesu, Kambiliki ka Me! Angü engu küwa nih eyi me-ye!" 11Teka ngü la, fü mere bi wü malayïka, de te ewü ngbü ede kpökpö ka Me la, de wü mere kovo teke biri de füh ye bala ne, abe kpah te mene wü angbe cögbörö malayïka bala ne ayia aci ʼburu, atï kötö engagira Me, da egbo nga ïïrï na, gü ba, 12"Wayi, ah di bala! Nih gbo nga ïrï Me! Ah le de wü kpara ʼburu di egbo nga ïrï Me! Angü wawazi na fa nda wü kpara ʼburu! Wayi, nih gbo nga ïrï Me! Angü, engu wu ngü ʼburu! Nih gbo nga ïrï Me fï mere badi! Ah di bala!" 13Fütanga ngü la, fü gara kpara biringbö, esüka wü mere kovo la, ayia amala ngü fere, gü ba, "De-ra deyï, ma wu sü te wü kpara, de te ewü to züka bu bongo te wü la, koro tete na ne eyi? Wüh neh wü da?" 14Fü ra ayia alügü ngü fefe, gü ba, "Akoo, mere kpara, ma ena awu ngü la, neh baye baye? Ye wu ngü ka-ewü ka-ye bü me-ye. Ah le de ye sere ngü la fere." Mere kovo la gü ba, "Wü kpara la, wüh de wü kpara ka Yesu, de te wü vügü ka-ewü ngbü ta eto cïnga te ewü efa sü ne. Amba wüh ce ngü ka Yesu nda-wü ta de. Wüh ngbü rü ta fï bü kpekpeke gbü wü cïnga ka-wü. Te di bala, wüh zürü siti ngü ka-wü eyi de ngüte Yesu, Kambiliki ka Me ne. Teka ngü la, fü bongo ka-ewü avi, angbü kpïlïlï de bala! 15Te di bala, dela si-ngü, te wüh rü ngbü ede kpökpö ka Me, fï mere badi ne. Wüh ngbü engbü kpa esambü ka Me, da egbo nga ïïrï na, biti de ra mini. Me ena adi eceka kpï fütanga ewü me-ye, da eto wazi fü ewü. 16Tala tï amere wü kpara la tïne de. Gümü ngu tï amere ewü kpah de. Anga ra tï acuru ewü ne kpah de. Cïnga tï adu amere ewü tïne de. 17Miri Yesu ena angbü eceka kpï fütanga ewü me-ye, baka kpara te ngbü eceka kpï fütanga wü kambiliki ka-ye. Ah ena angbü eza ewü, enü di kpa esa bïrï, teka fü ewü angbü enzö züka gu ngu kpala. Fü ewü angbü ka-wü tïne ezükü agbü kpï, fï mere badi. Me ena akö ngura gbü jia ewü ʼburu ʼburu asidi, angü Me le ewü fa sü!" Dela ngü te ma wu cu de jia ra, teka wü kpara ka Me, te ewü di agbü kpï ne.
Copyright
Learn More


text:
1Fütanga ngü la, fü gara wü Farusi ayia de gara wü Saduke, akoro kpaka Yesu. Amba wüh koro ka-wü nda-wü de mani, egïrï nga siti ngü, te Yesu ena adürü gbügbü. Fü ewü ayi-tata, gü ba, "Mere kpara deyï, ye mere la mere lara ngü ka talara fü ani, teka fü ani awu, gü ba, Me tima ye me-ye fanü fanü." 2Yesu, fü mü ayia alügü ngü fü wü kpara la, gü ba, "Yi ceka la, te gbüra kpï ngbü ngïla ngïla etamurago la, yi tï eyi awu, gü ba, 'Agö tï alï egambi de.' Ah bala de? 3Anga kpurutokokpï, te jia kpï esiti la, yi tï kpah eyi awu, gü ba, 'Enatikine, agö ena alï alï.' Te yi tï eyi awu si-ngü teka wü ngü, te ewü ngbü egü tamu wü ngü, de wü lakï füh kotö ne, ʼburu areke areke la, ah le ta de yi wu kpah awu, gü ba, Me tima ra me-ye. Yi wu bala de, neh teka ne? Yi de wü mürü kögö-nzö! 4Yi ka-yi de siti wü kpara! Yi le ngü ka Me nda-yi de! Yi ngbü eyi-ta ra, de ma mere kpeke ngü ka talara gbü jia ani, teka fü ani awu, gü ba, Me tima ra me-ye fanü. Te di bala, Me tï agü tamu lara ngü biringbö fü yi nda de, teka kögö-nzö ka-yi la! Amba ah ena adi bü mene lara ngü, te ena amere te-ye, kpah baka nda Yona tane. Angü Me ena aküwa ra gbü kpi, kpah ba e ta te engu küwa Yona guvu mere si ne." Fü Yesu ayia ace ewü sela, anü sü ka-ye kpa te gara sü. 5Fütanga ngü la, fü wü Yesu alï ka-wü gbü zabu, akö ngu de wü kpara ka-ye la, kpa etangu. Amba to wü kpara kaka-na la ïrï ta aïrï, teka aza ambata fü wü. 6Fü Yesu akpo angbü emala ngü fü ewü de mani, gü ba, "Wü ceka te-wü mbi, teka ngü ka ambata ka wü Farusi bete nda wü Saduke, te wüh ngbü emere de kö gbü ye ne." 7Amba ngü te Yesu mala la, wü kpara kaka je sisi na nda-wü de. Angü fïngangü ka-ewü lala ka-ye fï bü teka ngü ka zü-e. Fü ewü akpo da emala ngü esüka wü, gü ba, "Yesu ngbü emala ngü ka kö gbü ambata ne, angü ah wu eyi, gü ba, ambata esaka ani ma?" 8Amba Yesu wu ngü de te ewü ngbü emala esüka wü ne kpo. Teka ngü la, fü ah afü te-ye, amala ngü fü ewü, gü ba, "De-yi, yi to maguma yi fere de, neh teka ne? Yi fï nda-yi, gü ba, ma ngbü emala ngü ne, teka te ani za ambata de? Fïngangü ka-yi la fï bü teka ngü ka zü-e? 9Wü ngü te ma ngbü mere, te yi wu cu de jia yi ne, ngü la rï gbü nzö yi la fï de? Yi fï la nga ambata ʼburuve terane, te ma za, kukuru to fü bi wü kpara kutu ʼburuve (5,000) ne. Yi du ro dudu na, biti gbü wü kuwu neh fe? 10Anga gara na, te ma za ambata lorozi, ato fü bi wü kpara kutu bala (4,000) ne. Yi du ro biti gbü wü kuwu neh fe? 11Yi fï nga ngü la nda-yi de, neh teka ne? Ah le de yi wu awu, gü ba, ma tï kpah eyi ato gara zü-e fü yi. Amba ngü ka kö gbü ambata, te ma mala nganga fü yi ne, yi wu sisi na de, neh teka ne? Yi fï nda-yi, gü ba, 'Ma ngbü emala nga ambata fanü?' Ah bala nda de. Amba ma ngbü emala fü yi, gü ba, 'Yi ceka te-yi mbi, teka siti fïngangü ka wü Farusi, de wü Saduke.' " 12Te di bala, fü wü kpara ka Yesu, adu aje tïne si-ngü la, gü ba, ngü te Yesu ngbü emala fü ani ne, ah mala ngü la teka mene kö, te wüh ngbü eküʼda ambata di ne, nda de. Amba ah ngbü emala ngü la ka-ye, teka siti fïngangü ka wü Farusi, de wü Saduke ne. 13Fütanga wü ngü la, fü wü Yesu ayia anü de wü kpara ka-ye, agbü gara sü, te di ede mere kötï de ïrï ye Kayïsarïya Fïlïpoyi. Te wüh koro kpala, fü Yesu ayi-ta wü kpara ka-ye, gü ba, "Angü wü kpara ngbü efï tüngü ni, Ye Kpara ka Kpï, egü neh fe? Wüh ngbü emala, gü ba, ni de neh da?" 14Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, "Wü kpara ngbü efï, gü ba, ye de kpeke kpara. Angü wü gara kpara ngbü emala nda-wü, gü ba, ye de Yüwane Mürü Babatïza, te zükü me-ye gbü kpi. Wü gara gü ba, ye de mürü dofo Ïlïya. Wü gara emala nda-wü, gü ba, ye de mürü dofo Yeremaya, anga gara kpara esüka wü mürü dofo ka Me ta gügü ne." 15Fü Yesu adu ayi-ta ewü, gü ba, "Anga cu de-wü, wü ngbü efï nda-wü, gü ba, ni de neh da?" 16Sïmüna Petero, fü mü ayia arü amala ngü fefe, gü ba, "Mü de Mere Miri, te Me tima teka aküwa a ne! Mü de Ye Mere Me!" 17Fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fefe, gü ba, "Wayi, Sïmüna ye Yona, Me to wazi eyi fü mü, fanü fanü. Angü ngü de te mü mala teka ra ne, mü wu ngü la de tete-mü nda-mü de. Ah ka-ye de Wüba, Me, te di agbü kpï ne, ah sere ngü la fü mü me-ye. 18Te di bala, dene ngü te ma le amala fü mü. Enatikine, ïrï mü ena adi tïne de Petero. Angü fanü fanü, mü tïtïne de kpeke kpara baka da. Te di bala, ma ena ajï mere kambü ka-ra füh da engu la. Kambü ka-ra la, ah de wü kpara ka-ra, te ewü ena ato maguma wü fere kpah baka mü. Angü ngü ka-ra ena ato wazi fü ewü, fü ewü arü kpekpeke. Te di bala, wazi ka kpi tï afa ewü de, angü ma ena aküwa ewü me-ra. 19Te di bala, ma ena ato wazi fü mü, teka fü mü adi emala ngari ra di, fü wü kpara füh kotö ne ʼburu. Ah ena adi ba e te ma to mafüta fü mü, te ena aü möngïtï ka küküwa fü wü kpara. Angü mene ngü te mü ena akolo kpa füh kotö kpakine, Me ena ale ngü la kpah bala." Dela ngü te Yesu mala fü Petero. 20Fütanga ngü la, fü Yesu adu afü te-ye, amala ngü fü wü kpara ka-ye ʼburu kpekpeke, gü ba, "Wü mere e amala la nga ni fü wü kpara, gü ba, 'Ni de Miri te Me tima ne,' nda-wü de." 21Ah kpo bü gbü wü sïkpï engu la, fü Yesu akpo tïne emala nga ye fü wü kpara ka-ye mbölö mbölö, gü ba, "Ah le fü ani anü agbü Yerüsalema, angü mere cïnga ladü te ena amaka ni kpala. Wü mere kovo de wü mürü rïrï ena ato mere kuru te ni, fü ewü amörö ni asidi. Amba gbü ebabata sïkpï, Me ena azükü ni gbü kpi la." 22Petero, te mü je ngü la, fü mü aza Yesu, anü di mba edere sü, akpo emala ngü fefe kpekpeke, gü ba, "Ata, mere kpara! Ah tï fü ngü la, amere mü baka e la kpo de!" 23Te Yesu je ngü la bala, fü ah afü te-ye, amala ngü fü Petero, gü ba, "Mü ce ra de ngü ka-mü, ka Satana la. Mü le de ma mere rïrï ka Me de, neh teka ne? Fïngangü ka-mü la, ah de ngü ka Me nda de. Dela ka-ye siti fïngangü ka wü kpara de füh kotö ne." 24Sidi nga ngü la, fü Yesu afü te-ye, amala ngü fü wü kpara ka-ye la ʼburu, gü ba, "Te mü ele angbü zu kpara ka-ra la, mü lala fï bü gbü nga ra. Mü mere e afï nga wü e ka-mü ʼburu ʼdö de. Mü reke te-mü teka kpi ka-mü, baka kpara te ngbü ebï mere rü gbegbete, te wüh ena abere engu tete na, amörö. 25Angü te mü le aküwa te-mü de tete-mü la, mü tï aküwa te-mü nda-mü de. Amba te mü ce te-mü o fü kpi teka ngü ka-ra la, Me ena aküwa mü me-ye. 26Mü fï la nga kuru mü! Angü, te mü ce ngü ka Me, fü mü adu ato te-mü ʼburu teka ngü ka kotö ne, teka adi emaka mere bi jiase, de mere bi wü züka e de füh kotö ne ʼburu la, wü e la ena aküwa mü fanü? Wüh tï aküwa mü nda-wü de, angü mü ce ngü ka Me eyi! Te di bala, gara e te mü ena ato fü Me, teka afa kuru mü di, ah de neh ene? E nda ma! 27Mü fï nga adu sïkpï, te gara, te ma ena adu akoro tete na! Angü de-ra, Ye Kpara ka Kpï, ma ena adu akoro füh kotö ne, de wazi ka Wüba, de wü malayïka kaka mini. Fü ra akolo ngü ka wü kpara ʼburu, ato takpa fü ewü, te nga wü ngü te wüh ngbü mere. 28Ma ngbü emala fü yi dene zu ngü fanü fanü. Wü gara kpara ladü esüka yi sene, wüh tï akpi la de, zalü te wüh ena awu mere wazi te Me to fere, Ye Kpara ka Kpï, te ma ena aküwa wü kpara di ne feke." Dela ngü ta te Yesu mala fü wü kpara, te ewü le afa nga ye.
Copyright
Learn More


text:
55: Mbeni kete molenge ti koli asara na Nzapa
MOLENGE-KOLI so ayeke pendere pëpe? Iri ti lo ayeke Samuel. Iri ti koli so azia maboko ti lo na li ti Samuel ayeke Eli, lo yeke kota prêtre ti Israël. Ala so aga na Samuel ti bâ Eli ayeke babâ ti lo Elkana na mama ti lo Hanna.
Samuel ayeke gi na ngu osio wala oku tongaso. Me, lo yeke ngbâ ge na tabernacle ti Jéhovah na tere ti Eli na ambeni prêtre. Ngbanga ti nyen Elkana na Hanna amû kete molenge tongana Samuel so ti sara na Jéhovah na tabernacle ti lo? Zia e bâ nda ni.
Ngu kete kozoni, mawa asara Hanna mingi. Lo lingbi ti dü molenge lani pëpe, na nzara ti wara molenge asara lo ngangu mingi. Ni la, tongana lo gue mbeni lâ na tabernacle ti Jéhovah, lo sambela, lo tene: ‘O Jéhovah, girisa mbi pëpe. Tongana mo mû na mbi mbeni molenge ti koli, mbi yeke mû lo na mo ti sara kusala na mo na lâ ti fini ti lo kue.’
Jéhovah amä sambela ti Hanna, si kete na pekoni lo dü Samuel. Hanna aye molenge ti lo ni mingi, na lo fa na lo aye na ndo ti Jéhovah tongana lo de kete. Hanna atene na koli ti lo: ‘Tongana Samuel akpengba awe na mbi zi lo na yanga ti me awe, mbi yeke gue na lo na tabernacle ti tene lo sara na Jéhovah.’
Hanna na Elkana asara tongaso, tongana ti so mo bâ na lê ti foto so. Ndali ti so babâ na mama ti Samuel afa ye na lo nzoni, lo yeke na ngia ti ga ti sara na Jéhovah na yâ ti tabernacle ti lo. Ngu oko oko, Hanna na Elkana aga ti voro Jéhovah na ndo so na ti bâ molenge ti ala ti koli. Nga, ngu oko oko, Hanna ayeke sara mbeni fini bongo so maboko ni ayeke dä pëpe na lo ga na ni na Samuel.
Tongana angu ayeke hon, Samuel angbâ ti sara kusala na yâ ti tabernacle ti Jéhovah. Jéhovah na azo ti Israël aye lo mingi. Me Hophni na Phinéas, amolenge ti Eli, ayeke nzoni pëpe. Ala sara aye ti sioni mingi, na ala pusu ambeni zo ti ke yanga ti Jéhovah nga. A lingbi Eli azi ala fade na kusala ti ala ti prêtre, me lo sara tongaso pëpe.
Samuel azia lege pëpe na aye ti sioni so azo ayeke sara na tabernacle ni ti pusu lo ti zia ti sara na Jéhovah. Me ndali ti so gi azo oko oko si aye Jéhovah na bê ti ala kue, a sara ngoi mingi so Jéhovah asara tënë na zo oko pëpe. Ni la, bâ ye so asi tongana Samuel akono kete awe:
Mbeni lâ, tongana Samuel ayeke lango na yâ ti tabernacle, lo mä mbeni go azingo lo. Samuel akiri tënë, lo tene: ‘Mbi la.’ Lo londo lo gue na Eli, si lo tene: ‘Mo iri mbi, na mbi la ge.’
Me Eli atene: ‘Mbi iri mo pëpe; kiri mo lango.’ Tongaso, Samuel akiri alango.
Go ni airi Samuel ti fani use, a tene: ‘Samuel!’ Tongaso, Samuel alondo na lo kiri lo gue na Eli. Lo tene: ‘Mo iri mbi, na mbi la ge.’ Me Eli atene na lo: ‘Mbi iri mo pëpe, molenge ti mbi. Kiri mo gue mo lango.’ Tongaso, Samuel akiri ague alango.
Go ni airi Samuel ti fani ota ni, a tene: ‘Samuel!’ Tongaso Samuel ague na Eli. Lo tene: ‘Mbi la ge, teti mbi hinga biani so mo iri mbi.’ Eli ahinga fadeso awe so a lingbi ti duti Jéhovah si airi lo. Tongaso, lo tene na Samuel: ‘Kiri mo gue mo lango ti so ni so nga, na tongana lo kiri lo iri ndo, mo tene: “Sara tënë, Jéhovah, teti wakua ti mo ayeke mä mo.” ’
A yeke tënë so si Samuel atene tongana Jéhovah akiri airi lo. Jéhovah atene na Samuel so ni yeke se Eli na amolenge ti lo ndali ti sioni so ala sara. Ngoi kete na pekoni, Hophni na Phinéas akui na yâ ti bira so azo ti Israël atiri na aPhilistin. Tongana Eli amä tënë ni, lo tï na sese, na go ti lo akungbi si lo kui. Tongaso, tënë ti Jéhovah aga tâ tënë.
Samuel aga kota koli, na lo yeke ndangba juge ti Israël. Tongana lo ga mbakoro awe, azo ti Israël ahunda lo, ala tene: ‘Soro mbeni zo ti ga gbia ti e.’ Samuel aye ti sara so pëpe, ngbanga ti so Jéhovah ayeke tâ gbia ti ala. Me Jéhovah atene na lo ti mä tënë ti azo ni.
1 Samuel 1:1-28; 2:11-36; 3:1-18; 4:16-18; 8:4-9.
Ahundango tënë
- Iri ti molenge-koli so na lê ti foto so ayeke nyen? Azo wa la ayeke na tere ti lo so?
- Sambela wa Hanna atene na mbeni lango so lo gue na tabernacle ti Jéhovah? Jéhovah akiri tënë na sambela ti lo tongana nyen?
- Samuel ayeke na ngu oke tongana a gue na lo na tabernacle ti sara na Jéhovah? Mama ti lo ayeke sara nyen ndali ti lo ngu oko oko?
- Iri ti amolenge ti Eli ayeke nyen? Me sarango ye ti ala ayeke lani tongana nyen?
- Nyen la asi na Samuel mbeni lâ tongana lo yeke lango? Tënë ti nyen la a tene na lo?
- Tongana Samuel akono, lo ga zo wa? Nyen la asi tongana Samuel aga mbakoro?
Ambeni hundango tënë
- Diko 1 Samuel 1:1-28.
Nzoni tapande wa Elkana azia na ababâ ti sewa na ndo ti tënë ti mungo li ni na yâ ti tâ vorongo? (1 Sam. 1:3, 21; Mat. 6:33; aPhil. 1:10).
E lingbi ti manda nyen na ndo ti lege so Hanna agi ti hon ndo ti mbeni kpale so asara si lo gi bê ti lo mingi? (1 Sam. 1:10, 11; Ps. 55:23; aRom. 12:12).
- Diko 1 Samuel 2:11-36.
Tongana nyen Eli ane amolenge ti lo ahon Jéhovah? Ye so afa na e nyen? (1 Sam. 2:22-24, 27, 29; Deut. 21:18-21; Mat. 10:36, 37).
- Diko 1 Sam. 4:16-18.
Mbeni zo alondo na lê ti bira aga na mbeni tokua ti vundu. Atënë osio wa ayeke na yâ ni? Ye so asara nyen na ndo ti Eli?
- Diko 1 Samuel 8:4-9.
Israël asara nyen so aso bê ti Jéhovah ngangu? Tongana nyen e lingbi ti fa so e ngbâ lakue ti mû mbage ti Royaume ti lo? (1 Sam. 8:5, 7; Jean 17:16; Jacq. 4:4).
TI HINGA AMBENI TËNË
Samuel asara gi ye so ayeke nzoni
Atâa so ambeni zo ayeke sara aye ti sioni, mo lingbi ti sara ye ti nzoni tongana ti Samuel tongana nyen?
Samuel ‘angbâ lakue ti maï na gbele Jéhovah’
Ye wa asi na Samuel na so ayeke si ka na amolengue kue ape? Nyen la asara si mabe ti lo akono na ngoi so lo yeke na yâ ti tabernacle?


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Adango bê ndali ti kota bungbi ti lango ota
Na ambeni ngoi, e ye ti tene ndoye ti e teti Nzapa nga na ti amba ti e afa lege na e na ngoi ti kota bungbi (Mt 22:37-39). Mbeti oko na aCorinthien 13:4-8 afa sarango ye na ndoye: “Ndoye ahinga ti kanga bê ti ku nga lo ye gi ti sara nzoni na zo. . . . Lo sara ye ti songo bê ti zo pëpe, lo gi gi aye so anzere na lo pëpe, lo yeke sara ngonzo hio hio pëpe. . . . Ndoye ayeke hon lâ oko pëpe.” Tongana mo yeke bâ vidéo Adango bê ndali ti kota bungbi ti lango ota so, gbu li ti mo ti bâ tongana nyen la mo lingbi ti fa ndoye na mbage ti ambeni zo na ngoi ti kota bungbi so.
TONGANA NYEN LA E LINGBI TI SARA YE NA NDOYE . . .
na ngoi so e soro mbeni ndo ti duti?
na ngoi so mozoko ato nda ni?
na ndo so e yeke lango dä na yâ ti kodoro so a sara kota bungbi ni dä?
na sarango kua tongana volontaire?


text:
MBAGE 8
Kuâ ti Jésus ayeke ga na mo aye ti nzoni wa?
Jésus akui ti zi lege na e ti wara fini. Jean 3:16
Lango ota na peko ti so Jésus akui, ambeni wali ague na yanga ti dû ti kuâ ti lo, me yâ ni ayeke senge. Jéhovah azingo Jésus na kuâ awe.
Kete na pekoni, Jésus afa tere ti lo na abazengele ti lo.
Biani, Jéhovah azingo Jésus na fini na lo ga mbeni ange so ayeke na ngangu mingi na lo lingbi ti kui mbeni pëpe. Adisciple ti Jésus abâ lo lani na guengo na yayu.
Nzapa azingo Jésus na kuâ na lo zia lo Gbia ti Royaume ti Nzapa. Daniel 7:13, 14
Jésus amû fini ti lo ti ga ngere so a futa ti zi azo (Matthieu 20:28). A yeke ndali ni si Nzapa ayeke zi lege na e ti wara fini ti lakue lakue.
Jéhovah azia Jésus Gbia ti komande azo na ndo ti sese. Lo yeke komande legeoko na azo 144 000 so ayeke be-ta-zo na so a zingo ala na kuâ ti wara fini na yayu. Jésus na azo 144 000 aga mbeni ngorogbia so ayeke mbilimbili na ayeke na yayu. A iri ni Royaume ti Nzapa.—Apocalypse 14:1-3.
Fade Royaume ti Nzapa asara si sese aga paradis. Fade bira, kpengo ndia pëpe, yere nga nzara ayeke duti dä mbeni pëpe. Azo ayeke duti ande biani na ngia. —Psaume 145:16.
TI HINGA AMBENI TËNË
Jésus Christ ayeke zo wa?
Bâ ndani so Jésus akui, nyen la a futa ni nyen, nga ye so jésus ayeke sara na ndembe so
Royaume ti Nzapa ayeke nyen?
Zo wa la ayeke Gbia ti Royaume ti Nzapa ni? Royaume ni ayeke sara ande nyen?


text:
1Mbi Paul, mbi na Timothée, so e yeke azo ti kua ti Jésus Christ laa e tokua mbeti so na azo ti Nzapa so aga oko na Jésus Christ si ala yeke na gbata ti Filipe. E tokua nga mbeti so na azo so ayeke na li ti Eglize, ala na adiakre. 2Ayeke nzoni Nzapa Babâ ti e, lo na Kota Gbia Jésus Christ asara nzoni be na ala si amu na ala siriri! 3Lakue tongana be ti mbi ati na ndö ti ala, mbi yeke mu singila na Nzapa ti mbi. 4Lakue tongana mbi yeke sambela ndali ti ala kue, mbi yeke sambela na ngia na be ti mbi, 5ndali ti so ala mu na mbi maboko, ti londo na lango so mbi to nda ti fango Nzoni Tënë ngbii asi fadeso. 6Mbi hinga biani mbi tene, Nzapa so ato nda ti sara nzoni kua na ya ti fini ti ala, fade lo yeke sara ni ngbii ahunzi na lango ti kiringo ti Jésus Christ. 7So ayeke na legeni titene be ti mbi angba na ndö ti ala, ngbanga ti so tënë ti ala agbu be ti mbi mingi. Biani, ala kue awara nga aye so Nzapa amu na mbi na lege ti nzoni be ti lo, ataa fadeso mbi yeke na da ti kanga, wala na ngoi so mbi yeke lani na da ti kanga pepe si mbi yeke gbu koko ti Nzoni Tënë titene azo ama na be na ni na be ti ala kue. 8Na le ti Nzapa, mbi ye ala kue na be ti mbi oko tongana ti so Jésus Christ aye na ala. 9Mbi yeke sambela titene ndoye so ala yeke na ni akiri ague gi na nduzu na nduzu, tongaso si le ti ala azi si ala hinga nga ye mbirimbiri; 10tongaso si ala hinga ye so ayeke nzoni ahon atanga ni. Tongaso, fade ala yeke ga nzoni kue si na lango ti kiringo ti Christ, mbeni tënë ayeke na li ti ala pepe. 11Fade sarango ye ti mbirimbiri so alondo na Jésus Christ ayeke si singo na ya ti fini ti ala; na lege so laa ala yeke gonda Nzapa si ala yeke sepela lo. 12A-ita, mbi ye titene ala hinga atene, ye so asi na mbi, asara si Nzoni Tënë ague gi guengo na dawa. 13Aturugu ti yangbo ti gbia kue, na azo so kue ayeke ge so ahinga atene, a kanga mbi ndali ti Christ. 14Mingi ti a-ita so abaa mbi na da ti kanga, be ti ala akiri awara ngangu ti zia be ti ala na ndö ti Kota Gbia. Tongaso, ala yeke fa tënë ti Nzapa na mbeto pepe, ala kiri asara ni ahon ti kozoni. 15Mbi hinga so ambeni zo ayeke fa tënë ti Christ gi na kota be wala ti gi na yanga ti mbi; me ambeni ayeke fa tënë ni na nzoni be. 16Ala so ayeke fa tënë ni na nzoni be, ngbanga ti so ala ye mbi si ala hinga atene, Nzapa laa amu mbi titene mbi gbu koko ti Nzoni Tënë. 17Ambeni ayeke fa tënë ni gi ti gi na kota ndo, be ti ala ayeke sioni; ala tene na be ti ala atene, ala yeke sara si pasi ti mbi akiri ahon ndoni na da ti kanga. 18Me so ayeke senge! Ataa ala fa tënë ni na sioni be, wala na nzoni be, kota ye ni ayeke so, ala yeke fa tënë ti Christ! Ndani laa be ti mbi ayeke na ngia! Fade be ti mbi ayeke ngba ti duti na ngia. 19Biani, mbi hinga: fade ye so kue ayeke sara titene mbi soo kuâ ndali ti sambela ti ala nga ndali ti maboko so Yingo ti Jésus Christ ayeke mu na mbi. 20Ndali ti ye so mbi yeke ku si mbi zia be ti mbi ti ku ni, kamene ayeke gbu ande mbi pepe. Me ti londo laso ngbii asi na tanga ti alango kue, ataa mbi kui wala mbi ngba na fini, mbi hinga biani na be ti mbi, mbi tene, dutingo ti mbi ayeke fa ande na azo so Christ ayeke kota mingi. 21Ti mbi, taa fini ayeke Christ si na le ti mbi, kuâ ayeke lege ti warango ye! 22Me tongana ngbango ti mbi na fini na sese so alingbi ti mu na mbi lege ti sara mbeni kua so zo alingbi ti wara ye na peko ni, mbi hinga ye so mbi lingbi ti soro ni pepe. 23Be ti mbi ayeke use use: mbi yeke na nzara ti gue ti duti na tere ti Christ, so laa ayeke nzoni ahon ye kue. 24Me ngbango ti mbi na fini na sese so ayeke sara ande nzoni mingi na ala. 25Mbi hinga biani na be ti mbi so fade mbi yeke ngba na fini, mbi yeke duti nduru na tere ti ala kue ti mu maboko na ala si kua ti ala ague na nduzu, ala duti na mabe na ngia na be ti ala. 26Tongaso, na ngoi so mbi yeke kiri ande na tere ti ala, tere ti ala ayeke nzere mingi ndali ti mbi na lege ti gango so ala ga oko na Jésus Christ. 27Gi ye oko, ayeke nzoni lege ti dutingo ti ala alingbi na ti so Nzoni Tënë ti Christ afa. Tongaso, ataa mbi ga mbi baa ala, ataa mbi ga pepe, me mbi ma atënë ti ala, fade mbi yeke hinga mbi tene, ala ngba ti luti nganganga, tënë ti be ti ala kue ayeke gi oko si ala bongbi oko ti tiri ndali ti mabe so aga na lege ti Nzoni Tënë. 28Ala mu lege na awato ti ala ti zia mbeto na be ti ala oko pepe. So laa ayeke fa atene, lege ti awato ti ala ni ayeke gue na ala na kuâ; me ti ala, azo ti Filipe, ye ni ayeke ga ande ye ti songo ala na kuâ, ngbanga ti so Nzapa laa asara titene ala soo kuâ. 29Nzapa asara nzoni be na ala gi titene ala ma na be na Christ pepe, me ti baa nga pasi ndali ti lo. 30Ala nga atiri gi mara ti bira so ala baa ando mbi na tiringo ni si ala ma atene, mbi ngba ti tiri ni so.
Copyright
Learn More