text:
1Na pekoni, Jésus amu lege, lo gue na mbage ti kota ngu ti Galile, so mbeni iri ni Tiberiade. 2Gba ti azo amu peko ti lo, ngbanga ti so ala baa aye ti kpene so lo sara ti kai kobela na tere ti azo. 3Tongaso Jésus ague na li ti mbeni hoto; kâ, lo na adisiple ti lo aduti. 4Andaa Pake, so ayeke matanga ti azuife, aga nduru awe. 5So Jésus amu le ti lo na nduzu, lo baa gba ti azo ayeke ga na peko ti lo. Tongaso lo hunda Philippe, lo tene: “Fade e yeke wara kobe na ndo wa ti vo si alingbi na azo so kue?” 6– Jésus ahunda tënë so ti tara gi be ti Philippe. Andaa lo hinga ye so lo leke na be ti lo ti sara. – 7Philippe akiri tënë na lo: “Ataa e yeke na ale ti nginza ngbangbo use, so ayeke lingbi ande ti vo na kobe si zo oko oko awara kete ate?” 8Mbeni disiple ti lo oko so iri ti lo André, ita ti Simon Pierre, atene: 9“Mbeni kete molenge-koli ayeke ge, lo yeke na asusu use na mapa oku so a sara na farini ti orze. Me so ayeke lingbi na azo gbani gbani so tongana nyen?” 10Jésus atene: “Ala tene na azo ni kue ti duti.” Pere ayeke na ndo ni so mingi. Azo ni aduti; li ti akoli kue aga nduru na saki oku. 11Tongaso Jésus amu amapa ni, lo mu singila na Nzapa si lo kangbi ni na azo so aduti. Lo kangbi nga asusu ni na ala, zo oko oko ate alingbi na nzara ti lo. 12So ya ti azo ni asi awe, Jésus atene na adisiple ti lo: “Ala ro anduru kobe so angba so, ala sara si mbeni oko agirisa pepe.” 13Adisiple aro ni si asi sakpa baleoko na use: so ayeke tanga ti amapa oku so azo ni ate si angba so; a sara mapa ni na farini ti orze. 14So ala baa ye ti kpene so Jésus asara, azo ni atene: “Koli so ayeke taa Wayanga-Nzapa, lo so azo atene tënë ti gango ti lo na dunia so!” 15Jésus ahinga atene, azo ni aye ti ga ti mu lo na ngangu ti sara si lo ga gbia. Nilaa lo gboto tere ti lo, lo gue lo duti na ndö ti hoto gi lo oko. 16Na lakui, adisiple ti Jésus ague na yanga ti kota ngu. 17Ala ko na ya ti mbeni ngo si ala yeke fâ ngu ti gue na Kapernaum so ayeke na mbage ti ngu ni. Ndo avuko awe, me Jésus ade ti kiri na tere ti ala pepe. 18Mbeni ngangu pupu aya si ayeke yingi ngu ni ngangu. 19So ala gue na ngo ni ngbii asi kilometere oku wala omene, ala baa Jésus ayeke tambula na le ti ngu si lo yeke ga nduru na ngo ti ala. Mbeto agbu ala. 20Me Jésus atene na ala: “Ala sara mbeto pepe, so mbi laa!” 21Ala ye ti mu lo na ya ti ngo ni, me ngo ni asi na ndo so ala ye ti gue daa awe si agbu sese. 22Lango oko na pekoni, gba ti azo so angba na mbage ti ngu ni abaa so, gi ngo oko laa ayeke kâ. Ala hinga so Jésus ako na ya ti ngo legeoko na adisiple ti lo pepe; gi adisiple oko laa ahon. 23Me ambeni ngo nde alondo na gbata ti Tiberiade asi na ndo so Kota Gbia amu mapa, lo mu singila na Nzapa si azo ate so. 24So gba ti azo ni abaa so Jésus na adisiple ti lo ayeke kâ pepe, ala ko na ya ti ango ni si ala gue ti gi lo na Kapernaum. 25Azo ni awara Jésus na mbage ti ngu ni si ala hunda lo, atene: “Wafango-ye, mo si ge lawa?” 26Jésus akiri tënë na ala: “Biani, mbi tene na ala taa-tënë: ala yeke gi mbi ngbanga ti aye ti kpene so ala baa so pepe, me ngbanga ti so ala te mapa ngbii ya ti ala asi. 27Ayeke nzoni ala sara kua ndali ti kobe so ayeke buba pepe, me ndali ti kobe so ayeke ngba si ayeke mu na zo fini so angba lakue lakue. Molenge ti Zo laa ayeke mu ande na ala kobe ni so, ngbanga ti so Babâ, lo so lo yeke Nzapa wani laa amu na lo ngangu ni.” 28Ala hunda lo, atene: “Nyen laa e lingbi ti sara tongana e ye ti sara kua ti Nzapa?” 29Jésus akiri tënë na ala: “Kua so Nzapa ahunda na ala ti sarango ni ayeke ti ma na be na zo so lo tokua lo.” 30Ala kiri tënë na lo, atene: “Nyen laa mo yeke sara titene e baa si e ma na be na mo? Ye so mo yeke sara ande ayeke nyen? 31Ando na benyama, akotara ti e ate mane. Mbeti ti Nzapa atene: ‘Lo mu na ala mapa so alondo na yayu si ala te.’ ” 32Me Jésus akiri tënë na ala, atene: “Biani, mbi tene na ala taa-tënë: mapa so alondo na yayu, Moïse laa amu na ala pepe; me Babâ ti mbi laa amu na ala taa mapa ti yayu, 33ndali ti so mapa ti Nzapa ayeke zo so alondo na yayu, lo zu si lo yeke mu fini na azo ti dunia.” 34Ala tene na lo: “Kota Gbia, mu na e mapa ni so lakue!” 35Jésus atene na ala: “Mbi laa mbi yeke mapa so ayeke mu fini na zo. Zo so aga na mbi, fade nzara ti kobe ayeke sara lo laoko pepe; zo so ama na be na mbi, fade nzara ti ngu ayeke sara lo laoko pepe. 36Mbi tene na ala awe: ala baa mbi, me ala ma na be pepe. 37Azo so kue Babâ amu ala na mbi, fade ala yeke ga na mbi; zo so aga na mbi, fade mbi yeke zia lo na gigi oko pepe. 38Mbi londo na yayu, mbi ga na ndo so ti sara ye ti be ti mbi pepe, me ti sara ye so be ti lo so atokua mbi aye. 39Ye so be ti lo so atokua mbi aye, ayeke so: na popo ti azo so lo mu ala na mbi, mbi girisa mbeni zo oko pepe, me lo ye si mbi zingo ala kue na kuâ na lango ti ndani. 40Ye so be ti Babâ ti mbi aye ayeke so: zo so kue abaa Molenge ni si ama na be na lo, lo yeke na fini so angba lakue lakue; fade mbi, mbi yeke zingo lo na kuâ na lango ti ndani.” 41Azuife ato nda ti kasa Jésus, ngbanga ti so lo tene: “Mbi yeke mapa so alondo na yayu si aga.” 42Ala hunda tere ti ala, atene: “So Jésus, molenge ti Joseph, so e hinga babâ ti lo na mama ti lo so laa pepe? Tongana nyen laa fadeso lo tene: ‘Mbi londo na yayu si mbi ga so?’” 43Jésus akiri tënë na ala, atene: “Ala zia ti kasa ndo! 44Tongana Babâ so atokua mbi airi mbeni zo pepe, zo ni alingbi ti ga na mbi pepe. Tongana zo ni aga na mbi, fade mbi yeke zingo lo na kuâ na lango ti ndani. 45Awayanga-Nzapa asu na mbeti, atene: ‘Fade Nzapa ayeke fa ye na azo kue.’ Zo so ama tënë ti Babâ si lo yeda ti manda ye so Babâ afa na lo, zo tongaso laa ayeke ga na mbi. 46So ti tene pepe mbeni zo abaa Babâ awe. Gi zo so alondo na Nzapa aga, lo laa lo baa Babâ.” 47Biani, mbi tene na ala taa-tënë: “Zo so ama na be, lo yeke na fini so angba lakue lakue. 48Mbi yeke mapa so ayeke mu fini na zo. 49Ando na benyama, akotara ti ala ate mane, me ala kui. 50Me mapa so alondo na yayu si aga, zo so ate ni, fade lo yeke kui pepe. 51Mbi yeke mapa so ayeke mu fini na zo, mapa so alondo na yayu si aga. Zo so ate mapa so, fade lo yeke ngba na fini lakue lakue. Mapa so mbi yeke mu ande ayeke tere ti mbi so ayeke sara titene azo ti dunia awara fini.” 52Na ndö ti tënë so, azuife apapa na popo ti ala ngangu si ala tene: “Koli so alingbi ti mu tere ti lo na e ti te tongana nyen?” 53Jésus atene na ala: “Biani, mbi tene na ala taa-tënë: tongana ala te tere ti Molenge ti Zo pepe si ala nyon nga mene ti lo pepe, fade ala yeke duti na taa fini pepe. 54Zo so ate tere ti mbi si anyon mene ti mbi, lo yeke na fini so angba lakue lakue. Fade mbi yeke zingo lo na kuâ na lango ti ndani, 55ngbanga ti so tere ti mbi ayeke taa kobe si mene ti mbi ayeke taa ye ti nyongo ni. 56Zo so ate tere ti mbi si anyon mene ti mbi, zo so mbi na lo, e yeke duti oko laa. 57Babâ ti mbi so atokua mbi, lo yeke na fini; na lege ti lo laa mbi yeke na fini. Nilaa, zo so ate tere ti mbi, lo yeke ngba na fini na lege ti mbi. 58Baa, mapa so alondo na yayu si aga laa: mapa ni ayeke nde na ti so akotara ti ala ate ando. Akotara ti ala akui, me zo so ate kobe so, lo yeke ngba na fini lakue lakue.” 59Aye so Jésus afa na ya ti da ti sambelango Nzapa na Kapernaum laa. 60Na mango atënë so, mingi ti adisiple ti Jésus atene: “Tënë so ayeke ngangu mingi! Zo wa laa alingbi ti yeda na ni?” 61Me Jésus ahinga so, adisiple ti lo ayeke kasa lo na gbe ti go ti ala ngbanga ti tënë so. Ndani laa lo hunda ala, lo tene: “Tënë so aso be ti ala? 62Ala yeke tene ande nyen na ndembe so Molenge ti Zo ayeke kiri na yayu, na ndo so lo yeke daa kozoni so? 63Yingo ti Nzapa laa ayeke mu fini na zo; zo alingbi ti wara fini na ngangu ti lo wani pepe. Atënë so mbi tene na ala ayeke tënë ti Yingo na tënë ti fini. 64Me ambeni zo na popo ti ala ama na be pepe.” Biani, Jésus ahinga ngbene ye na tongo nda ni azo so ama na be pepe nga na zo so ayeke ka ande lo. 65Lo kiri lo tene: “Ndani laa, mbi tene na ala, tongana Babâ amu lege na mbeni zo pepe, zo ni alingbi ti ga na mbi pepe.” 66Gi na peko ti tënë so, mingi ti adisiple ti Jésus agboto tere ti ala si ala kiri ague na peko ti lo pepe. 67Tongaso Jésus ahunda adisiple baleoko na use, atene: “Ala nga, ala ye ti gue pepe?” 68Simon Pierre akiri tënë na lo: “Kota Gbia, e yeke gue ti e ande na zo wa? Atënë so ayeke mu na zo fini so angba lakue lakue, ayeke gi na yanga ti mo oko. 69E ma na be si e hinga so, mo yeke zo ti nzoni kue so Nzapa azia mo nde si lo tokua mo.” 70Jésus akiri tënë na ala, atene: “Mbi laa mbi soro ala so baleoko na use so pepe? Andaa mbeni zo oko na popo ti ala ayeke ti lo mbeni zabolo!” 71Jésus ayeke tene tënë ti Judas, molenge ti Simon Iskariote. Judas ayeke mbeni oko ti adisiple baleoko na use; lo laa lo yeke ka ande Jésus.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
1Tongaso, mbeni ange oko na popo ti a-ange mbarambara so ayeke na akopo mbarambara so, aga na tere ti mbi si lo tene na mbi: “Ga, mbi yeke fa na mo lege so a yeke fâ ande ngbanga na li ti kota wali-ndumba, lo so lo yeke kota gbata so a leke ni na tere ti akota ngu so. 2Agbia ti sese asara aye ti ndumba na lo; azo ti dunia kue anyon vin ti aye ti ndumba ti lo si ayeke sara ala.” 3Yingo ti Nzapa agbu mbi si ange ni amu mbi ague na mbi na benyama. Mbi baa mbeni wali kâ, lo yeke duti na ndö ti mbeni bengba nyama. A su a-iri ti zongango Nzapa na tere ti nyama ni kue; ali ti nyama ni ayeke mbarambara si adidi ti lo ayeke baleoko. 4Wali ni ayu pendere bengba bongo so ayeke za zango; lo yu aye ti pendere so a sara na lôro, na atêne ti ngangu ngere nga na alenge. Lo gbu mbeni kopo so a sara na lôro na maboko ti lo; ya ti kopo ni asi singo na aye ti sioni so zo alingbi ti baa na le ti lo fani use pepe, so ti tene aye ti ndumba so lo yeke sara.. 5Na ndö ti le ti lo, a su mbeni iri so nda ni angba na hondengo ni: “Kota Babilone, mama ti awali-ndumba, na ti aye ti sioni kue ti ndö ti sese so zo alingbi ti baa na le ti lo fani use pepe.” 6Mbi baa wali ni, lo nyon mene ti azo ti Nzapa na mene ti azo so a fâ ala, ngbanga ti so ala mu peko ti Jésus. Mene ni ayeke sara lo tongana samba. So mbi baa lo tongaso, li ti mbi kue akpe. 7Tongaso, ange ni atene na mbi: “Li ti mo akpe ngbanga ti nyen?” Mbi yeke fa na mo nda ti ye so angba na hondengo ni nga na nda ti tënë ti wali so, na ti nyama so ali ti lo ayeke mbarambara, adidi ti lo ayeke baleoko si lo yeke yo wali ni so. 8Nyama so mo baa lo so ayeke ando na fini, me lo yeke na fini mbeni pepe. Lo yeke londo ande na ya ti kota du so alinda mingi si lo yeke sigigi titene a buba lo biani biani. Fade li ti azo ti sese ayeke kpe na bango nyama ni, so ti tene azo so, ngbene ye so dunia abaa gigi, iri ti ala ayeke na ya ti mbeti pepe, mbeti so a su iri ti azo so ayeke na taa fini daa. Biani, nyama ni ayeke ando na fini, me fadeso lo yeke na fini mbeni pepe; fade lo yeke kiri ti ga. 9“So ngoi titene zo ahinga ndo si aduti na ndara laa. Ali mbarambara so ayeke ahoto mbarambara so wali ni ayeke lango daa. Ali mbarambara so ayeke nga agbia mbarambara: 10agbia oku na popo ti ala ati awe, omene gbia ni ayeke le-gbia fadeso; mbarambara gbia ni ade ti ga pepe, me tongana lo ga ande, lo yeke ninga gi kete. 11Nyama so ayeke ando na fini si lo de na fini mbeni pepe so, ayeke nga mbeni gbia ti miombe ni. Lo yeke oko ti agbia mbarambara so, lo yeke gue ti lo titene a buba lo biani. 12“Adidi baleoko so mo baa so ayeke agbia baleoko so ade ti ko na ndö ti mbata ti gbia pepe. Me fade a yeke mu na ala ngangu ti sara komandema tongana agbia na ya ti ngbonga oko, ala na nyama ni. 13Ala baleoko kue, tënë ti be ti ala ayeke gi oko: ala mu komandema ti ala na ngangu ti ala na nyama ni. 14Fade ala yeke tiri na Molenge ti Taba, me Molenge ti Taba ayeke hon ndö ti ala, ngbanga ti so lo yeke Kota Gbia ti akota gbia si lo yeke Gbia ti agbia. Lo na azo so lo iri ala, lo soro ala si ala yeke azo ti lo, ala yeke hon ndö ti agbia baleoko so.” 15Ange ni akiri atene na mbi: “Angu so mo baa so si wali-ndumba ni ayeke lango na tere ni so, ayeke azo ti akodro nde nde, azo gbani gbani, azo ti amara nde nde na azo ti ayanga ti kodro nde nde. 16Adidi baleoko so mo baa so, ala na nyama ni ayeke ke ande wali-ndumba ni. Fade ala yeke mu aye so kue lo yeke na ni si ala yeke zia lo tere ti lo senge, ala yeke te kasa ti tere ti lo si ala yeke gbi lo na wâ. 17Biani, Nzapa azia na be ti ala titene ala sara gi ye so lo wani aye. Fade tënë ti be ti ala ayeke gi oko, ala yeke mu komandema ti ala na nyama ni ngbii ye kue asi alingbi na tënë ti Nzapa. 18“Wali so mo baa lo so ayeke kota gbata so ayeke na komandema na ndö ti agbia ti sese so.”
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1So ala na Christ azingo na kuâ awe, ala gi lege ti wara aye so ayeke na yayu, ndo so Christ aduti na tere ti Nzapa na mbage ti maboko ti lo ti koli. 2Ala zia be ti ala na aye ti yayu, me na aye ti sese pepe. 3Biani, ala kui awe si fini ti ala ahonde legeoko na ti Christ kâ na tere ti Nzapa. 4Christ ayeke fini ti ala. Na lango so lo yeke si, fade ala nga, ala yeke si legeoko na lo ti duti na ya ti gonda ti lo. 5Tongaso, ala zi anzara ti sarango asioni ye ti dunia so na be ti ala: sarango ye ti ndumba, sarango ye ti kamene, nzara ti tere, nzara ti sarango asioni ye nga na kota nzara ti warango ye; so ayeke mbeni lege ti vorongo anzapa nde. 6Asioni ye tongaso laa asara si ngonzo ti Nzapa ayeke londo [na tere ti azo so ake yanga ti lo]. 7Ala a-ita, ala yeke sara ando mara ti aye tongaso na ndembe so siokpari ayeke lani ye ti tere ti ala. 8Me fadeso, ala nga, ala zia aye so kue: ngonzo, songo be, sioni be, zongango ndo; abuba tënë asigigi na yanga ti ala pepe. 9Ala tene mvene na popo ti ala pepe, ngbanga ti so ala zi ngbene dutingo ti ala ti zo na asarango ti lo awe, tongana ti so zo ayeke zi gbagba bongo na tere ti lo. 10Ala yu fini dutingo ti zo awe tongana ti so zo ayeke yu fini bongo. Nzapa so asara ala si ala ga afini zo, lo yeke sara titene ala ngba lakue ti ga tongana lo, tongaso si ala yeke hinga lo mbirimbiri. 11Nilaa greke wala zuife ayeke daa mbeni pepe, zo so afâ ganza wala zo so afâ ganza pepe, zo ti amara nde wala basanzi, ngbaa wala zo so ayeke ngbaa pepe ayeke daa mbeni pepe; me kota ye ni ayeke so: Christ ayeke ye kue si lo yeke na be ti azo ti lo kue. 12Nzapa asoro ala, ala ga azo ti lo si lo ye ala. Tongaso, alingbi ala baa mawa ti azo, ala sara nzoni be na azo, ala baa tere ti ala tongana akota zo pepe, ala sara ngangu na azo pepe, ala kanga be ti ala ti ku. 13Ala kanga be na amba ti ala na popo ti ala. Tongana mbeni zo ayeke na tënë na mba ti lo, ala zi tënë na li ti amba ti ala na popo ti ala, tongana ti so Christ azi tënë na li ti ala; ala nga ala sara tongaso! 14Ye so ahon tanga ti aye ni kue ayeke yengo tere so ayeke bongbi azo nzoni. 15Ayeke nzoni siriri so alondo na Christ afa lege na ala na ya ti atënë ti be ti ala! Ndali ti siriri so laa Nzapa airi ala kue ti ga tere oko. Ala mu singila na Nzapa. 16Ayeke nzoni tënë ti Christ so anzoni ye asi singo daa aduti na ya ti fini ti ala. Ala fa ye si ala mu wango na amba ti ala na popo ti ala na lege ti ndara kue. Ala he abia na Nzapa na be ti ala kue ti mu singila na lo, ala he abia ti Mbeti ti Nzapa, abia ti vorongo Nzapa na abia so Yingo ayeke mu na ala. 17Atënë so kue ala yeke tene, wala aye so kue ala yeke sara, ala sara ni na iri ti Kota Gbia Jésus, ala mu singila na Nzapa Babâ na lege ti lo. 18Awali, ala ma yanga ti akoli ti ala; ye so azo ti Kota Gbia alingbi ti sara laa. 19Akoli, ala ye awali ti ala; ala sara ye na sioni be na tere ti awali ti ala pepe. 20Amolenge, ala ma yanga ti ababâ na amama ti ala na ya ti aye kue; ye so anzere na be ti Kota Gbia laa. 21Ababâ, ala sara ye ti songo be na amolenge ti ala pepe, ngbanga ti be ti amolenge ni awoko. 22Angbaa, ala ma yanga ti awa ti ala ti ndö ti sese so na ya ti aye kue. Ala sara kua ni gi ndali ti le ti awa ti ala pepe, mo baa mo tene, ala yeke gi ti ga nzoni na le ti azo; me ala sara kua ti ala na be ti ala oko ndali ti so, ala yeke kpe mbeto ti Kota Gbia. 23Ataa kua ni ayeke tongana nyen, ala sara ni na be ti ala kue, ngbanga ti so kua ni ayeke gi ndali ti azo pepe, me ndali ti Kota Gbia. 24Ayeke nzoni ala hinga atene, Kota Gbia ayeke futa ande ala; so ti tene ala yeke wara anzoni ye so Kota Gbia ayeke bata ni ndali ti azo ti lo. Taa Gbia so ala yeke sara kua na lo ayeke Christ. 25Zo so asara ye ti sioni, fade lo yeke wara futa ti peko ti sioni ti lo, ngbanga ti so Nzapa ayeke mu mbage ti mbeni zo pepe.
Copyright
Learn More


text:
Ababâ na amama: Ala fa lege na amolenge ti ala
“A yeke nzoni mo hinga dutingo ti ataba ti mo nzoni.”
1, 2. (a) Ambeni kua so aberger ti Israël ayeke sara lani ayeke so wa? (b) Tongana nyen la ababâ na amama ayeke tongana aberger?
NA ISRAËL ti giriri, kua ti aberger ayeke lani ngangu mingi. Ala yeke sara kua na gigi na gbe ti lâ nga na yâ ti adê. Ala yeke bata nga ataba ti ala ndali ti asioni nyama nga na azo ti nzi. Aberger ni ayeke bâ anyama ni lakue nga ala yeke sava ala so tere ti ala ason wala ala so awara kä. Ala yeke bâ mingi ni lege ti akete kete ni ndali ti so ala woko nga ala yeke na ngangu tongana ti akota ni ape.
2 Na yâ ti ambeni ye, ababâ na amama so ayeke aChrétien ayeke sara ye tongana aberger na lege so ala yeke fa na yâ ti sarango ye ti ala asarango ye so anzoni berger ayeke na ni. A mû na ala kua ti batango amolenge ti ala “na lege ti sengo ndo nga na awango ti gbotongo mê so alondo na Jéhovah.” (aÉph. 6:4). A yeke kete kua? Ên-ën. Amolenge ayeke wara akpale ndali ti asabango so azo ti dunia ti Satan ayeke sara nga ndali ti anzara ti bê ti ala (2 Tim. 2:22; 1 Jean 2:16). Tongana mo yeke na amolenge, nyen la mo lingbi ti sara ti mû maboko na ala? Ti hinga amolenge ti mo, ti bata ala, nga ti fa lege na ala ayeke aye ota so alingbi ti mû maboko na mo. Zia e bâ ni oko na oko.
HINGA AMOLENGE TI MO
3. Ti “hinga dutingo” ti amolenge ti mo aye ti tene nyen?
3 Mbeni nzoni berger ayeke bâ ataba ti lo oko oko kue nzoni ti bâ wala ala yeke na nzoni seni. Ababâ na amama alingbi ti sara nga tongaso na amolenge ti ala. Bible atene: “A yeke nzoni mo hinga dutingo ti ataba ti mo nzoni.” (aProv. 27:23, FD). Ti sara ni, a lingbi mo hinga sarango ye ti amolenge ti mo, apensé ti ala nga na atënë ti bê ti ala. Mo lingbi ti hinga ni tongana nyen? Mbeni nzoni lege ni ayeke ti sara lisoro na ala lakue.
4. Anzoni ye wa alingbi ti mû maboko na amolenge ti zi bê ti ala na ababâ na amama ti ala? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
4 Ambeni babâ na mama abâ so a yeke ngangu mingi ti sara lisoro na amolenge ti ala na ngoi so amolenge ni akomanse ti ga koli wala wali. Amolenge ni aye ti fa atënë ti bê ti ala nga na apensé ti ala na ababâ na amama ni ape. Tongana amolenge ti mo ayeke sara tongaso, nyen la mo lingbi ti sara? Ahon ti forcé molenge ti mo ti wali wala ti koli ti sara yongoro lisoro, gi ti sara lisoro na lo na ngoi so mo na lo ayeke sara ambeni ye (Deut. 6:6, 7). A lingbi mo sara ngangu mingi ti tene mo na ala asara ambeni ye legeoko. Mo na ala alingbi ti gue ti fono, ti sara angia, wala ti sara akua ti yanga-da legeoko. Aye tongaso alingbi ti mû maboko na amolenge ti duti na mbeto ape ti zi bê ti ala na mo.
5. Nyen la mo sara ti tene aduti ngangu pëpe na amolenge ti mo ti sara tënë na mo?
5 Ka tongana molenge ti mo angbâ gi ti ke ti sara lisoro na mo? Mo lingbi ti gi ti sara mbeni ye nde. Na tapande, ahon ti hunda molenge ti mo ti wali na ndo ti aye so lo sara na yâ ti lango ni, mo lingbi ti sara tënë na lo na ndo ti aye so mo sara ti mo na yâ ti lango ni. A yeke nzere peut-être na lo ti sara tënë na ndo ti aye so lo sara. Wala ti hinga tënë ti bê ti molenge ti mo na ndo ti mbeni tënë, hunda gi tënë na ndo ti ye ni so sân ti yôro lo na yâ ni. Mo lingbi ti hunda lo na ndo ti sarango ye ti akamarade ti lo na ndo ti tënë ni. Na pekoni, mo lingbi ti hunda lo ti tene lo fa wango so lo lingbi ti mû na akamarade ti lo ni.
6. Ti duti nduru ti mä amolenge ti mo aye ti tene nyen? Ti tene a yeke ngangu na amolenge ti mo ape ti ga nduru na mo aye ti tene nyen?
6 Ti tene amolenge ti mo afa atënë ti bê ti ala na mo, a lingbi ala bâ so mo yeke nduru ti mä ala nga a yeke ngangu ape ti tene ala ga nduru na mo. Tongana amolenge abâ so ababâ na amama ti ala ayeke na kua mingi na ala yeke na ngoi ti sara lisoro na ala ape, peut-être ala yeke bata akpale ti ala gi ndali ti ala wani. Nyen la mo lingbi ti sara ti tene amolenge ti mo aga nduru na mo? A lingbi mo sara ambeni ye mingi ahon ti tene gi na ala so, “mo lingbi ti sara tënë na mbi na ngoi kue.” A yeke nzoni amolenge ti mo ahinga so mo bâ akpale ti ala tongana senge ye ape wala mo yeke suku na ala ape tongana ala fa akpale ti ala na mo. Ababâ na amama mingi asara ni nzoni mingi. Kayla, so ayeke na ngu bale-oko na gumbaya, atene: “Mbi lingbi ti sara tënë na papa ti mbi na ndo ti aye kue. Lo yeke fâ tënë na yanga ti mbi ape, nga lo yeke fâ ngbanga na ndo ti mbi ape; lo yeke dengi mê lo mä gi mbi. Na pekoni, lo yeke mû na mbi anzoni wango lakue.”
7. (a) Tongana nyen la babâ wala mama alingbi ti sara ye ahon ndo ni ape na ngoi so lo yeke sara lisoro na molenge ti lo na ndo ti bango mbeni zo ti sara mariage na lo? (b) Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti son bê ti amolenge ti ala sân ti tene ala hinga?
7 Même na ngoi so mo yeke sara lisoro na amolenge ti mo na ndo ti atënë so ayeke ngangu mingi, na tapande bango mbeni zo ti sara mariage na lo, sara hange si mo luti mingi pëpe gi na ndo ti akpale so alingbi ti si ahon ti fa na ala nzoni lege ti hon ndo ti akpale so ala lingbi ti wara. Zia e mû mbeni tapande: Bâ so mo gue na place ti tengo kobe na mo bâ so na lê ti kete tableau so a fa iri ti akobe so a yeke kä, a sara tënë gi na ndo ti aye ti sioni so zo alingbi ti wara tongana lo te kobe ni. Mo yeke zia peut-être ndo ni so ti gue ti gi mbeni place ti tengo kobe nde. Legeoko nga, tongana amolenge ti mo aga na mbage ti mo ti tene mo mû na ala wango si mo yeke fa na ala gi sioni ye so ala lingbi ti wara na peko ti ye so ala ye ti sara, ala yeke hon yongoro na mo. (Diko aColossien 3:21.) Ahon ti sara tongaso, gi ti sara ye ahon ndo ni ape. Emily, mbeni ita-wali so ayeke maseka, atene: “Na ngoi so babâ na mama ti mbi ayeke sara tënë na mbi na ndo ti bango mbeni zo ti sara mariage na lo, ala tene pëpe so ayeke sioni. Ala fa ngia so zo alingbi ti wara tongana lo yeke bâ mbeni zo ti sara mariage na lo. Ye so asara si mbi sara mbeto ti sara tënë na ala na ndo ni ape. Mbi ye ti tene ala hinga tënë na ndo ti songo kue so mbi yeke sara na azo ahon ti honde ni na ala.”
8, 9. (a) Tongana babâ wala mama amä amolenge ti lo sân ti fâ tënë na yanga ti ala, nzoni ti nyen la lo yeke wara dä? (b) Ye ti nzoni wa la mo wara na peko ti so mo dengi mê mo mä amolenge ti mo?
8 Ti gue oko na tënë so Kayla atene, mo lingbi ti fa so a yeke ngangu pëpe ti tene amolenge ti mo aga nduru na mo tongana mo kanga bê ti mo ti dengi mê ti mä ala. (Diko Jacques 1:19.) Katia, mbeni mama so gi lo oko lo yeke bata molenge ti lo ti wali, atene: “Ândö, mbi kanga bê na molenge ti mbi ape. Mbi zia lege na lo ape ti hunzi ye so lo ye ti tene. Mbi yeke lani na ngoi ti mä lo ape nga mbi ye ti tene lo zia mbi kpô. Me so fadeso mbi changé sarango ye ti mbi, molenge ti mbi achangé ti lo nga. Mbi na lo e yeke mä tere nzoni mingi.”
9 Mara ti ye so asi nga na Ronald na molenge ti lo ti wali so ayeke na ngu 16. Ronald atene: “Na ngoi so molenge ti mbi ti wali atene na mbi so lo tï mbeni molenge-koli na ekole, gi so mbi mä gi kpâ tongaso ngonzo ahon ndo ti mbi. Me na ngoi so mbi gbu li ti mbi na ndo ti Jéhovah so akanga bê na awakua ti lo nga so asara ye na ala alingbi na dutingo ti ala, mbi bâ so ayeke nzoni mbi zia lege na molenge ti mbi ti fa atënë ti bê ti lo kozo ti tene mbi mû na lo wango. Mbi yeke lani na ngia mingi ti sara tongaso. A yeke kozo ti tene mbi hinga atënë ti bê ti molenge ti mbi la. Na ngoi so lo hunzi ti sara tënë, mbi bâ so a yeke ngangu ape na mbi ti sara tënë na lo yeke. Bê ti mbi adö ti bâ so lo yeda na wango ti mbi. Lo fa so lo ye biani ti changé sarango ye ti lo.” Tongana mo yeke sara lisoro na amolenge ti mo lakue, mo yeke wara lege ti hinga apensé ti ala nga na atënë ti bê ti ala. Ye so ayeke mû lege na mo ti mû maboko na ala mingi na yâ ti adesizion so ala mû. *
MÛ KOBE TI YINGO NA AMOLENGE TI MO
10, 11. Tongana nyen la mo lingbi ti mû maboko na amolenge ti mo ti tene ala hon yongoro na tâ tënë ape?
10 Mbeni nzoni berger ahinga so mbeni taba ti lo alingbi ti hon yongoro na kundu ni. Peut-être a lingbi ti duti apendere pere la agboto lo yeke yeke ti hon yongoro na tanga ti amba ti lo. Legeoko nga, mbeni molenge alingbi yeke yeke ti tï na yâ ti ambeni ye so alingbi ti sara lo sioni na lege ti yingo tongana lo sara kamarade na azo so ayeke nzoni pëpe, wala tongana lo yeke sara asioni ngia (aProv. 13:20). Nyen la mo lingbi ti sara ti tene mara ti ye tongaso asi na molenge ti mo ape?
11 Tongana mo yeke fa ye na amolenge ti mo, mû maboko na ala hio tongana mo bâ so mbeni ye ayeke dä so a lingbi ala sara ni. Mû nga maboko na ala ti sara kua nzoni na apendere sarango ye ti aChrétien so ala yeke na ni (2 Pi. 1:5-8). Nzoni ngoi ti sara ni ayeke na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa. Na ndo ti tënë so, Kusala ti Royaume ti octobre, ngu 2008, atene: “A wa amokonzi ti sewa ti sara kusala ti ala na gbele Jéhovah tongaso si mbeni nzoni kapa ti mandango Mbeti ti Nzapa na sewa aduti dä.” Mo yeke sara kua nzoni na ngoi ni so ti fa lege na amolenge ti mo? Hinga so amolenge ti mo abâ na nene ni mingi ngangu so mo yeke sara ti bâ lege ti ala na lege ti yingo.
12. (a) Tongana nyen la vorongo Nzapa na yâ ti sewa lakue amû maboko na amaseka? (Bâ nga encadré “ Ala ye vorongo Nzapa na yâ ti sewa mingi.”) (b) Tongana nyen la vorongo Nzapa na yâ ti sewa amû maboko na mo wani?
12 Bâ tënë so Carissa, so ayeke na ngu 19, atene ti fa aye ti nzoni so lo na sewa ti lo awara na lege ti kapa ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa. Lo tene: “A nzere na mbi mingi ti tene e duti ndo oko ti sara lisoro. Sarango tongaso asara si songo ti e akpengba nga a yeke anzoni ngoi so e yeke girisa ni ape. Babâ ti mbi amû li ni lakue na yâ ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa. A nzere na mbi ti bâ so vorongo Nzapa na yâ ti sewa ayeke kota ye mingi na lê ti lo a sara si mbi nga kue mbi bâ ni tongaso. A pusu mbi ti kiri ti ne lo mingi tongana babâ ti mbi nga tongana zo so amû li ni ti fa na mbi ye na ndo ti Nzapa.” Brittney, mbeni ita-wali so ade maseka, atene: “Vorongo Nzapa na yâ ti sewa asara si mbi ga nduru mingi na babâ na mama ti mbi. A sara si mbi bâ so ala ye ti mä akpale ti mbi nga mbi bâ biani so ala bi bê ti ala na mbi. A mû maboko na e ti tene songo ti e na yâ ti sewa akpengba nga e duti beoko.” Kozo ye so mo lingbi ti sara ti duti mbeni nzoni berger ayeke ti mû kobe ti yingo na amolenge ti mo na lege ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa. *
FA LEGE NA AMOLENGE TI MO
13. Nyen la alingbi ti pusu mbeni molenge ti sara na Jéhovah?
13 Mbeni nzoni berger ayeke sara kua na saworo ti fa lege na ataba ti lo nga ti bata ala. Mbeni ye so a lingbi lo sara ayeke ti gue na ataba ti lo na yâ ti “benyama ti nzoni”. (Ézéch. 34:13, 14). Tongana mo yeke babâ wala mama, mo nga kue mo yeke na mara kua so. Mo ye ti fa na amolenge ti mo ti voro Jéhovah. Mo ye ti tene amolenge ti mo aduti na mara bango ndo ti mbeni wasungo psaume so atene: “Mbi ye ti sara ye so bê ti Mo aye, O Nzapa ti mbi, Ndia ti Mo ayeke na yâ bê ti mbi.” (Ps. 40:9). Tongana amolenge ti mo ayeke na mara ti bango ndo so, ala yeke mû fini ti ala na Jéhovah na ala yeke wara batême. Ti mû desizion so, a lingbi ala kpengba na lege ti yingo nga a lingbi ala yeda na bê ti ala ti voro Jéhovah.
14, 15. (a) Nyen la a lingbi ababâ na amama asara? (b) Nyen la alingbi ti sara si mbeni molenge aduti na kite na ndo ti tâ tënë?
14 Me, ka tongana mo bâ so amolenge ti mo ague na li ni na lege ti yingo ape, peut-être ala yeke na kite même na ndo ti aye so ala mä na bê na ni? Sara kue ti zia na yâ ti bê ti ala ndoye ti Jéhovah nga fa na ala ti kiri singila na lo ndali ti aye kue so lo sara (Apoc. 4:11). Tongana ala ndoye Jéhovah nga ala kiri singila na lo ndali ti aye kue so lo sara, ala yeke mû desizion ala wani ti sara na lo.
15 Ka tongana atâa angangu kue so mo sara, amolenge ti mo angbâ ti duti na kite na ndo ti tâ tënë? Tongana nyen la mo lingbi ti fa lege na ala, nga ti mû maboko na ala ti bâ so ti sara na Jéhovah ayeke biani nzoni ye so ala lingbi ti sara na yâ ti gigi ti ala, nga so a yeke sara si ala wara ngia so ayeke ninga? Gi ti hinga aye so asara si ala yeke na kite. Na tapande, molenge ti mo ti koli ake kengo ti yeda na aye so Bible afa, wala lo yeke gi na mbeto ti fa ni na amba ti lo? Molenge ti mo ti wali ayeke na kite so andia ti Nzapa ayeke nzoni mingi, wala lo bâ gi so lo yeke gi lo oko wala amba ti lo aye lo ape?
16, 17. Na alege wa la ababâ na amama alingbi ti mû maboko na amolenge ti ala ti mû desizion ala wani ti voro Jéhovah?
16 Atâa raison ni ayeke so wa, mo lingbi ti mû maboko na molenge ti mo ti zi na yâ ti bê ti lo ye so asara si lo yeke na kite. Mo lingbi ti sara ni tongana nyen? Mbeni ye so ababâ na amama asara ti hinga aye so ayeke na bê ti amolenge ti ala, na so ala bâ so atambela nzoni, ayeke ti hunda ala na ahundango ndo so: “Mo bâ ti mo dutingo Chrétien tongana nyen? Ti mo, aye ti nzoni wa la mo lingbi ti wara tongana mo yeke Chrétien? So mo yeke Chrétien so aye wa la amanke mo? Aye so amanke mo ayeke mingi ahon gbâ ti aye ti nzoni so mo yeke wara laso nga na aye ti nzoni so mo yeke wara ande na yâ ti angoi so ayeke ga? Ngbanga ti nyen mo tene tongaso?” A lingbi mo hunda atënë so na fason so mo yeke sara na tënë, mo sara ni na nzoni bê na mbeni lege so anzere na lo. Sara ni pëpe na mbeni lege so afa so mo yeke fâ ngbanga fango na ndo ti ala. Na ngoi ti lisoro ni mo lingbi ti sara kua na Marc 10:29, 30. Mo lingbi peut-être ti hunda na ala ti sû na lê ti mbeni mbeti aye ti nzoni so ala wara teti so ala yeke Chrétien nga na aye so amanke ala. Ye so alingbi ti mû maboko na mo ti hinga akpale ti amolenge ni nga ti gi ti leke ni. Tongana a yeke kota ye ti tene e manda buku Bible afa nyen nga na buku “Ndoye ti Nzapa” na azo so aye ti manda Bible, a yeke nga kota ye mingi ti tene e manda ni na amolenge ti e. Mo yeke sara ni?
17 A si na mbeni ngoi amolenge ti mo wani la ayeke mû desizion ti voro Jéhovah wala pëpe. A lingbi mo pensé ape so ala yeke yeda ti voro Jéhovah gi ngbanga ti so mo kue mo yeke voro lo. A yeke na ala wani ti mû desizion ti voro Jéhovah (aProv. 3:1, 2). Tongana mo bâ so a yeke ngangu na molenge ti mo ti sara ni, a yeke nzoni mo gi ti hinga araison ni. Mû maboko na lo ti gbu li ti lo na ndo ti ahundango ndo so: “Nyen la amû lege na mbi ti tene so Nzapa ayeke dä? Nyen la asara si mbi hinga na bê ti mbi kue so Jéhovah abâ mbi biani na nene ni? Ngbanga ti nyen la mbi yeda so andia ti Jéhovah ayeke biani ndali ti nzoni ti mbi?” Ababâ na amama, ala fa so ala yeke anzoni berger na lege so ala kanga bê ti ala ti fa ye na amolenge ti ala. Ala mû maboko na ala ti tene ala bâ so ti sara na Jéhovah ayeke nzoni ye so ala lingbi ti sara na yâ ti gigi ti ala. *
18. Tongana nyen la ababâ na amama alingbi ti sara ye tongana Jéhovah, Kota Berger?
18 Atâ Chrétien kue aye ti sara ye tongana ti Jéhovah, Kota Berger (aÉph. 5:1; 1 Pi. 2:25). A lingbi ababâ na amama ahinga dutingo ti amolenge ti ala so a haka ala na ataba. A lingbi ala sara kue ti fa lege na amolenge ti ala tongaso si ala wara aye ti nzoni so Jéhovah amû zendo ni na ala. Tongaso, ala sara kue ti fa lege na amolenge ti ala na fango na ala lakue ti ndoye Jéhovah.
^ par. 9 Ti hinga ambeni tënë na ndo ni, bâ Tour ti Ba Ndo ti lango oko ti août, ngu 2008, lembeti 10-12 na Français.
^ par. 12 Ti hinga ambeni tënë na ndo ni, bâ article “Mandango tënë ti Nzapa na sewa ayeke sö fini!” na yâ ti Tour ti Ba Ndo ti 15 octobre, ngu 2009, lembeti 29-31.
^ par. 17 Ti hinga ambeni tënë na ndo ni, bâ Tour ti Ba Ndo ti lango oko ti février, ngu 2012, lembeti 18-21, na Français.


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA OMENE
Lo sara ye na ndara, na mbeto pëpe nga lo pensé gi na lo wani ape
1-3. (a) So Esther apusu nduru na trône ti koli ti lo ayeke lani kete ye ape ngbanga ti nyen? (b) Gbia ni asara ye tongana nyen na bango Esther?
ESTHER ayeke tambela yeke yeke ti si nduru na trône ti Gbia Assuérus. Bê ti lo ayeke fâ ngangu. Tara ti bâ tere ti mo na yangbo ti gbia ti Perse ni na Suse. Ndo ni kue adë ngii. Esther ayeke tambela si lo yeke mä même toto ti gere ti lo nga na ti abongo ti lo so lo yü so. Ahon ti tene lê ti lo abâ kota ti yangbo ni, wala apendere pilier ni nga na aplafond ni so a sara ni tâ pendere mingi na akeke ti cèdre so alondo kâ na Liban, lê ti lo kue ayeke gi na ndo ti koli so aduti na ndo ti trône ni, teti so fini ti lo Esther ni ayeke na yâ ti maboko ti koli ni so.
2 Tongana Esther ayeke pusu nduru nduru na trône ni, gbia ni abâ lo ngbii na lo yôro keke ti lo ti lor na mbage ti Esther ni. Yorongo keke ni so afa so Esther alingbi ti ngbâ na fini, teti so na sarango tongaso gbia ni afa so lo pardone Esther ni ndali ti ye so lo londo ti sara so. Ye ni ayeke so Esther aga sân ti tene lo gbia ni lo mû yanga ni na lo. Tongaso, Esther apusu nduru na trône ni, si na singila na bê lo ndu li ti keke ti gbia ni.—Esther 5:1, 2.
3 Ye kue na tere ti Gbia Assuérus ni afa tâ tongana nyen la lo yeke na mosoro mingi nga lo yeke mbeni kota gbia. Gi bongo ti lo afa ni. Ândö kâ, bongo ti agbia ti Perse ayeke ti nginza mingi. Nginza ni alingbi ti hon gbâ ti milliard. Me atâa so kue, Esther abâ so bê ti koli ti lo anzere mingi ti bâ lo; lo ye Esther mingi si lo tene na lo: “Mo ye nyen? gbia-wali Esther, ye so mo ye ti hunda ayeke nyen? Fade a mû na mo ye so juska na moitié ti royaume ni.”—Esther 5:3.
4. Ngangu ye wa la ayeke ku Esther?
4 Na gango ti bango gbia ni ti tene lo sara mbeni ye si a fâ azo ti mara ti lo Esther ni kue kue kue ape, Esther afa so lo zia bê ti lo kue na Nzapa nga lo hon ndo ti mbeto ti lo. Gbia ni ayeda na gango ti lo ni, me a ngbâ gi ge ape. Esther adoit ti fa na gbia ni so kota wawango ti lo ni so ayeke sioni zo. Lo handa lani gbia ni si lo mû yanga ti tene a fâ azo ti Esther ni kue. Me teti so Assuérus ayeke mbeni gbia so baba alï lo mingi, fade Esther ni ayeke sara ande tongana nyen ti tene lo mä na bê na tënë ti lo ni? Nga, so Esther asara ye na mabe so afa na e nyen?
Lo soro tâ nzoni ngoi ti sara tënë
5, 6. (a) Esther asara ye alingbi na tënë ti yâ ti Zo-ti-fa-tene 3:1, 7 tongana nyen? (b) Sarango ye ti Esther na mbage ti koli ti lo afa so lo sara ye na ndara tongana nyen?
5 Fade Esther ayeke fa na gbia ni nda ti Haman ni na lê ti akota zo ni kue dandara? Tongana lo sara tongaso, a lingbi ti bi kamene na lê ti gbia ni, na wawango ti lo Haman ni alingbi ti ke na lo na lê ti gbia ni. Tongaso, Esther asara nyen? Angu mingi kozo, Gbia Salomon atene: “Ngoi ayeke teti ye kue . . . lâ ti kaï, na lâ ti sara tënë.” (Zo-ti. 3:1, 7). Hinga ape lani Mardochée, zo ti batango Esther, afa na Esther na kete ti lo mara ti sarango ye tongaso juska lo kono na ni. Ye so asara si Esther ahinga so a yeke nzoni lo soro mbeni nzoni ngoi ti sara tënë.
6 Esther atene: “Tongana a yeke nzoni na lê ti gbia, zia gbia na Haman aga laso na pumba so mbi leke teti gbia.” (Esther 5:4). Gbia ni ayeda na ni na lo tene na Haman ti ga nga. Mo bâ tâ tongana nyen la Esther asara tënë na ndara? Lo bata nengo ti koli ti lo, nga lo leke ti tene lo fa kpale ti lo ni na gbia ni na mbeni nzoni ngoi nga na mbeni nzoni ndo.—Diko aProverbe 10:19.
7, 8. (a) Kozo matanga so Esther asara so ayeke tongana nyen? (b) Ngbanga ti nyen lo sara tënë ti fango azo ti mara ti lo ni na gbia ni hio ape?
7 Kite ayeke pëpe so Esther amû ngoi ti leke matanga ni so tâ nzoni. Lo gi ti tene a tö anzoni kobe so koli ti lo aye ni mingi, nga ti tene a mû na lo nzoni vin so asara si bê ti zo anzere (Ps. 104:15). Assuérus ate, anyon na tere ti lo anzere. Na pekoni, lo kiri lo hunda na Esther ye so lo ye. Ngoi ni asi awe ti tene Esther asara tënë ni na lo?
8 Ti Esther, ngoi ni ade. Lo kiri lo hunda na gbia ni ti tene lo na Haman akiri aga na ndade ni ndali ti mbeni matanga ni (Esther 5:7, 8). Lo ku ngbanga ti nyen? Girisa ape so kuâ ayeke hara azo ti mara ti Esther ndali ti mbela so gbia ni asû maboko na gbe ni. Ni la si Esther aye ti soro tâ ngoi ni. Tongaso, lo kanga bê lo ku, na ye so akiri amû lege na lo ti fa na koli ti lo so lo ne lo mingi.
9. (a) Kangango bê ayeke kota ye ngbanga ti nyen? (b) E lingbi ti kanga bê ti ku tongana ti Esther tongana nyen?
9 A yeke ka ngangu mingi na azo ti kanga bê ti ku. Me ti Esther, atâa so bê ti lo ayeke gi na nduzu nduzu na lo ye ti fa gingo bê ti lo ni na gbia ni, lo ku tâ nzoni ngoi ni. Ye so afa na e ye mingi, teti e nga kue tongana e bâ mbeni ye asava ape, e ye si a lekere ni hio. Ni la, tongana e ye ti tene mbeni kota zo aleke mbeni kpale, e yeke peut-être na bezoin ti sara ye tongana ti Esther na ti kanga bê ti ku. A-Proverbe 25:15 atene: “Na lege ti bê so anze pëpe, zo awa mokonzi ti changé bê ti lo; na yanga so asara tënë doucement afâ bio.” Tongana e kanga bê, e ku tâ ngoi ni ti zi yanga, na e fa tënë ni na ngangu ape tongana ti Esther, atâa zo ni akanga lege na e ngangu, ye so alingbi ti pusu lo ti zia lege ni. Ka ti Esther? So lo kanga bê lo ku na lo sara ye na ndara, Jéhovah, Nzapa ti lo, amä lo?
Kangango bê amû lege ti sara ye ti mbilimbili
10, 11. (a) Haman alondo na matanga ni na ngia na yanga, me nyen la azia ngonzo na bê ti lo nyen? (b) Nyen la wali ti lo na akamarade ti lo atene na lo ti sara?
10 So Esther akanga bê lo ku, a zi lege na ambeni ye ti si na peko ti tere. Tongana Haman alondo na kozo matanga ni, lo yeke kiri na yanga-da ti lo, tere ti lo anzere, “bê ti lo ayeke na ngia” ngbanga ti so lo bâ so gbia ni na wali ti lo ayä lo ahon tanga ti azo kue. Me tongana lo yeke sigigi na yanga ti yangbo ni, lê ti lo atï na ndo ti Mardochée, Juif so ake lakue ti kuku na gbe ti lo so. Tongana ti so e bâ na chapitre so ahon, Mardochée ake ti kuku na gbe ti lo ndali ti yingo-ti-hinga ti lo wani nga ndali ti songo ti lo na Jéhovah Nzapa. Me, a yeke pëpe ngbanga ti so lo ke ti ne Haman. Na bango lo, “bê ti [Haman] asi na ngonzo”.—Esther 5:9.
11 Tongana Haman afa na wali ti lo nga na akamarade ti lo tënë ti ye so Mardochée asara na lo so, ala tene na lo ti leke mbeni yongoro keke ti mètre 22 na ti gue ti hunda na gbia ni ti kanga Mardochée na ndo ni. Tënë ti ala ni anzere na Haman mingi si lo mû yanga na mbeni zo hio ti leke keke ni.—Esther 5:12-14.
12. (a) Nyen la asara si gbia ni ahunda ti tene a diko na lo na kota go mbeti so na yâ ni a sû tënë ti aye kue so asi na yâ ti kodoro ti lo? (b) Tënë wa la lo ga ti hinga fadeso?
12 Me na oko ngoi ni, mbeni ye asi na gbia ni na bï ni so. Bible atene so lango akpe na lê ti lo, tongaso lo hunda ti tene a diko na lo na kota go mbeti so na yâ ni a sû tënë ti aye kue so asi na yâ ti kodoro ni. Na yâ ti mbeti ni, a fa tënë ti azo use so agi lani ti fâ lo Assuérus ni. Tënë ni akiri na li ti lo, lo hinga so a gbu lani azo ni so, a fâ ala. Ka ti koli so asigigi na nda ti azo ni so, so ti tene Mardochée, lo hunda futa wa la a mû na lo ndali ti ye so lo sara so? Azo ni atene na lo so a futa lo oko ape.—Diko Esther 6:1-3.
13, 14. (a) Aye ni ato nda ti ga sioni na Haman tongana nyen? (b) Tënë wa la wali ti Haman na akamarade ti lo atene na lo?
13 Ye so asara gbia ni nzoni ape, tongaso lo hunda zo wa la na yangbo ni ge alingbi ti fa na lo ye so a lingbi lo sara ndali ti Mardochée ni. Me, mo ye ti bâ! Haman la asi so! Lo si na yangbo ni na kota ndapre peut-être ti hunda na gbia ni ti fâ Mardochée na ndo ti keke. Me tâ gi kozo ti tene lo zi yanga, gbia ni ahunda na lo nyen la lo lingbi ti sara ti mû gonda na mbeni koli so bê ti gbia ni anzere na lo mingi? Na bê ti Haman, lo tene zo ni so ayeke gi ni. Tongaso, lo wa gbia ni ti yü koli ni so na bongo ti gbia. Lo tene nga so a lingbi mbeni kota zo ti kodoro ni atambela na koli ni so na ndo ti mbarata ti gbia ni na yâ ti Suse kue. Na oko ngoi ni a yeke gonda nga zo ni so na lê ti azo ti kodoro ni kue. Me tongana gbia ni atene na Haman so koli ni so ayeke Mardochée, lê ti Haman achangé kue. Nga, zo wa la gbia ni ahunda ti tene lo gonda Mardochée ni na lê ti azo kue zo wa? Tâ gi lo Haman ni mveni!—Esther 6:4-10.
14 Haman ague asara ni. A yeke tâ mbeni ye so lo ke ni na bê oko. Tongana lo hunzi, lo kiri hio na yanga-da ti lo na vundu. Wali ti lo na akamarade ti lo ni atene na lo so ye so asi na lo so afa so ye kue aga sioni na lo Haman awe. Sioni so lo ye fade ti sara na Mardochée, Juif so, ayeke tï na ngu.—Esther 6:12, 13.
15. (a) So Esther akanga bê, lo ku, nzoni ye wa la aga na pekoni? (b) A yeke nzoni ti tene e “ku Nzapa” ngbanga ti nyen?
15 Ndali ti so Esther akanga bê, lo ku lango oko kozoni si lo fa tënë ti lo na gbia ni, Haman wani aga na tënë na li ti lo. Hinga ape Jéhovah Nzapa la asara si lango akpe fade na lê ti gbia ni so (aProv 21:1). Biani, tongana Bible awa e ti “ku Nzapa”, ndani ayeke dä. (Diko Michée 7:7.) Tongana e zia akpale ti e na maboko ti Nzapa, e yeke bâ so lo la lo hinga ti leke kpale ni tâ nzoni ahon e.
Lo zi yanga, lo sara tënë
16, 17. (a) Na ngoi wa la Esther abâ so a lingbi lo sara tënë? (b) Nyen la afa so Esther ayeke nde na Vasthi, ngbene wali ti gbia ni?
16 Ti so ni so, Esther abâ so a yeke nzoni lo zia gbia ni aku ngbii encore ape. Na use matanga ni, lo doit ti fa tënë ni na gbia ni. Me tongana nyen? Gbia ni amû lege ni na lo na lege so lo kiri lo hunda na lo ye so lo Esther ni aye (Esther 7:2). Fadeso, ngoi ti tene Esther asara tënë asi awe.
17 Peut-être kozo ti tene Esther afa tënë ni na gbia ni, lo sambela Nzapa hio na yâ ti bê ti lo, si na pekoni awe lo tene na lo atënë so: “Tongana mbi ga nzoni na lê ti mo, O gbia, na tongana a yeke nzoni na lê ti gbia, ye so mbi ye ayeke fini ti mbi, na ye so mbi ye ti hunda ayeke fini ti mara ti mbi.” (Esther 7:3). Bâ so na yâ ti tënë ti lo, Esther afa na gbia ni so a yeke na lo gbia ni ti bâ ye so ayeke nzoni na lê ti lo wani. Biani, Esther ayeke tâ nde mingi na Vasthi, ngbene wali ti gbia ni, so azia lani kamene na lê ti koli ti lo tâ gi na ti mbana ni (Esther 1:10-12). Nga, Esther atene pëpe na gbia ni so a yeke ye ti buba la si lo zia bê ti lo kue na Haman so. Me lo hunda gi na lo ti zi lo na yâ ti sioni ye so ayeke hara lo.
18. Esther afa kpale ti lo ni na gbia ni tongana nyen?
18 Ye so Esther ahunda so ayengi gbia ni, nga li ti lo akpe kirikiri. Tâ zo wa la aye ti sara sioni na wali ti lo ni so zo wa? Esther angbâ atene: “A kä e, mbi na mara ti mbi, ti futi e, ti fâ e, na ti sara si e kui. Tongana a kä e ti ga angbâa ti koli na angbâa ti wali, tongaso mbi kaï, me ye so fade gbia agirisa ayeke kota ahon futa so wato ni alingbi mû.” (Esther 7:4). Esther afa kpale ti lo ni tâ polele na gbia ni, me lo tene nga so tongana a yeke ti dutingo ngbâa, ka ni yeke zi yanga ape, me a ye ti fâ lo na azo ti mara ti lo kue kue kue. Ye so ayeke sara ande gbia ni nzoni ti kete ape.
19. Tapande ti Esther afa na e nyen tongana e ye ti gue na mbeni zo ti yeda na tënë ti e?
19 Tapande ti Esther afa tongana nyen ti gue na mbeni zo ti yeda na tënë ti e. Tongana a si so e doit ti gue na mbeni kota tënë na gbele mbeni zo so e ye lo wala na gbele mbeni zo so ayeke na komandema, a yeke nzoni e kanga bê e ku, e ne zo ni nga e fa tënë ni polele na lo.—aProv. 16:21, 23.
20, 21. (a) Esther asigigi na nda ti Haman tongana nyen, na ye so asara nyen na ndo ti gbia ni? (b) Tongana nda ti Haman asigigi awe, lo sara ye tongana nyen?
20 Assuérus ahunda, lo tene: “Zo wa la? Zo so aye ti sara mbana tongaso, a yeke na ndo wa?” Esther ayôro maboko ti lo, lo fa zo ni, lo tene: “Zo so ake e kengo, lo ye ti fâ e kue, a yeke Haman, sioni zo so aduti so!” Tënë ni aga wâ awe! Haman ayeke dö na mbeto. Lê ti gbia ni kue abe na ngonzo tongana lo ga ti bâ so kota wawango ti lo so ahanda lo lani si lo sû maboko na gbe ti mbeni mbela so ayeke sara ande si a yeke fâ tâ wali ti lo so lo ye lo mingi so! Assuérus asigigi hio na yâ ti da ni ti dë ngonzo ti lo ni.—Esther 7:5-7, Tene ti Nzapa, Kozo Mbouki.
21 Nda ti Haman asigigi awe, lo so asara ye tongana koli ape so nga so aleke fade na mayele ti sara ye ti sioni. Lo gue lo tï na gere ti Esther, na lo yeke voro yanga na lo. Tongana gbia ni akiri na yâ ti da ni si lo wara Haman na ndo ti tange ti Esther, ngonzo akiri agbu lo si lo tene Haman aye ti lango na wali ti ni na ngangu na yâ ti da ti ni mveni. Tënë so afa so ti Haman ahunzi awe. Azo aga amû lo, ala kanga lê ti lo na bongo, ala hon na lo. Na oko ngoi ni, mbeni zo ti yangbo ni atene na gbia ni so Haman aleke fade mbeni yongoro keke ti fâ na Mardochée. Gi na lê ni lê ni, Assuérus amû yanga ti tene a fâ lo Haman ni wani na ndo ni.—Esther 7:8-10.
22. So bê ti Esther anze lâ oko ape nga mabe ti lo atï pëpe afa na e nyen?
22 Na yâ ti sioni dunia ti laso, e lingbi ti pensé so lâ oko a yeke sara ye ti mbilimbili na mbage ti e ape. Mo kue a si na mo tongaso? Bê ti Esther anze lâ oko ape nga mabe ti lo atï ape. Tongana ngoi ni asi lani, lo zi yanga, lo fa tënë ni na gigi, na lo zia tanga ti aye ni kue na tïtî Jéhovah. Zia e kue e sara tongana lo. Depuis ngoi ti Esther juska laso, Jéhovah achangé ape. Zo ti sioni so ayeke sara ye na mayele, Nzapa ayeke sara si lo yeke tï na yâ ti gbanda ti lo wani, tâ gi tongana ti so lo sara na Haman lani.—Diko Psaume 7:12-17.
Lo pensé gi na lo wani ape, me na Jéhovah nga na azo ti lo
23. (a) Nzoni ye wa Assuérus asara na Mardochée nga na Esther? (b) Prophétie so lani Jacob atene na ndo ti Benjamin kozo si lo kui aga tâ ye tongana nyen? (Bâ encadré “ Mbeni prophétie aga tâ tënë.”)
23 Fadeso gbia Assuérus ahinga Mardochée mbilimbili. Lo yeke zo so asigigi na nda ti azo so aye ti fâ lo lani, nga lo la lo bata Esther lani. Assuérus azia lo kozo gbenyongbia na place ti Haman, nga lo mû na Esther da ti Haman nga na kota mosoro ti lo kue. Tongaso, Esther azia Mardochée na ndo ni.—Esther 8:1, 2.
24, 25. (a) Ngbanga ti nyen Esther angbâ lakue ti gi bê ti lo na peko ti so a sigigi na nda ti Haman? (b) Nyen la Esther asara so afa so lo kiri lo zia fini ti lo na lê ti kuâ?
24 So fadeso Esther na Mardochée asigigi na lê ti kuâ so, Esther ayeke gi bê ti lo encore ape? Ên-ën! Lo pensé gi na lo wani ape. Mbela so Haman asigigi na ni lani ti fâ aJuif kue ayeke mû yâ ti kodoro-togbia ni kue. Haman abi lani Pur (mbeni ye so andu sarango ye ti nganga) ti hinga na tâ ngoi so lo lingbi ti fâ na aJuif kue (Esther 9:24-26). A ngbâ anze kete, me ngoi ni ayeke ga na loro mingi. Fade lege ayeke dä ande ti kanga lege na ni?
25 Ge nga Esther apensé gi na lo wani ape. Lo kiri lo zia fini ti lo na lê ti kuâ. Lo gue lo si na gbe ti gbia ni sân ti tene gbia ni amû yanga ni na lo. Lo gue lo toto ndali ti azo ti lo, lo hunda na koli ti lo ni ti zi sioni ye so ayeke hara ala so. Me na aPerse, tongana gbia asigigi na mbeni ndia, a yeke mingo ngangu ni ape (Dan. 6:12, 15). Tongaso, Gbia Assuérus amû ngangu na Esther nga na Mardochée ti sigigi na mbeni fini ndia. Ala tokua ndia ni so na ndo kue, ala tene na aJuif ti luti koli. Azo ti kpengo na mbarata akpe na ando nde nde ti kodoro ni, ti fa tënë ni so na aJuif. So tâ tënë ti dengo bê! (Esther 8:3-16). Gbâ ti aJuif ni amû aye na tere ti ala ti ku na bira ni so. Tongana fade fini ndia so ayeke dä ape, ka ala lingbi ti sara tongaso ape. Jéhovah, Mokonzi ti aturugu ti lo, ayeke tiri ande ndali ti ala la?—1 Sam. 17:45.
26, 27. (a) Jéhovah asara nyen ti tene azo ti lo asö benda na ndo ti awato ti ala? (b) Na fango amolenge ti Haman, tënë wa ti yâ ti Bible aga tâ tënë?
26 Tongana ngoi so Haman asoro lani asi awe, aJuif kue aleke tere. Même gbâ ti akota zo ti Perse ayeke na mbage ti ala, teti so na ndo kue azo amä a tene Mardochée, Juif so, la aga kozo gbenyongbia. Jéhovah asara si azo ti lo ahon awato ti ala na ngangu. Lo zi ala na tïtî awato ti ala. *—Esther 9:1-6.
27 Mardochée abâ nga so na ngoi kue so amolenge bale-oko ti sioni Haman angbâ na fini, ala yeke zia lo ande ape. Tongaso, lo fâ ala kue (Esther 9:7-10). Ye so asara si mbeni tënë ti yâ ti Bible aga tâ tënë tongana ti so a tene ândö. Nzapa atene lani so a yeke fâ ande azo ti Amalek kue kue kue, mbeni oko ayeke ngbâ ape, teti so ala yeke akota wato ti azo ti lo (Deut. 25:17-19). Peut-être amolenge ti Haman ayeke tâ tanga ti azo ti Amalek la.
28, 29. (a) Ngbanga ti nyen Jéhovah ayeda ti tene Esther na azo ti lo atiri bira? (b) Ngbanga ti nyen tapande ti Esther ayeke tâ nzoni ndali ti e laso?
28 Kota kungba la lani Esther ayeke na ni so. Atâa so lo de maseka, lo sigigi na ndia ti sara bira na ti hunzi awato. Ye ni adoit ti duti lani kete ye na lo ape, me Jéhovah aye lani ti tene azo ti lo angbâ na fini. Na lege ti mara ti Israël la ande si Messie ni ayeke bâ gigi, lo so gi lo oko la ayeke mû beku na azo ti sese kue (Gen. 22:18). Awakua ti Nzapa ti ngoi ti e ayeke na ngia ti hinga so tongana Messie ni, Jésus, aga lani na ndo ti sese, lo gbanzi lani na adisciple ti lo ti tiri bira na amba ti ala azo, na ye so angbâ na ngangu juska laso.—Mat. 26:52.
29 Ye oko, aChrétien ayeke tiri bira ti yingo, ngbanga ti so Satan aye gi ti buba songo so ala yeke na ni na Jéhovah Nzapa. (Diko 2 aCorinthien 10:3, 4.) E yeke na ngia ti bâ tongana nyen la si Esther azia na e tâ mbeni pendere tapande! Zia si e nga kue e sara ye tongana lo, e sara ye na ndara, e kanga bê e gue na azo yeke yeke ti yeda na tënë ti e. Zia si e sara nga ye na mbeto pëpe nga e mû mbage ti azo ti Nzapa, e pensé gi na e wani ape!
^ par. 26 Gbia Assuérus azia mbeni lango oko na ndo ni na aJuif ti fâ awato ti ala (Esther 9:12-14). Laso nga, aJuif angbâ ti sara matanga ngu oko oko ti dabe ti ala na kota songo benda so. Ala yeke sara ni na nze ti Adar, so na calendrier ti e a tï na hunzingo ti nze ti février wala na tongo nda ti nze ti mars. Ala iri matanga ni so Purim, so ague oko na Pur so Haman abi lani ti hinga na ngoi so lo yeke fâ na azo ti Israël ni.


text:
1Na Eglize ti Antioshe, awayanga-Nzapa na awafango-ye ayeke daa: Barnabas, Siméon so a iri lo Zo-vuko, Lusius ti kodro ti Sirene, Manaen so lo na kota komanda Herode akono oko, na Saul. 2Mbeni lâ, so ala bongbi ti voro Kota Gbia si ala ke kobe ti sambela, Yingo-Vuru atene na ala: “Ala zia Barnabas na Saul nde ndali ti mbi titene ala sara kua so mbi iri ala ndali ni.” 3Na peko ti so ala ke kobe si ala sambela awe, ala zia maboko na ndö ti azo use so si ala mu na ala lege ti gue. 4Tongaso Yingo-Vuru atokua Barnabas na Saul si ala gue na Selesii. Kâ, ala mu mangboko ti gue na zoa ti Shipre. 5So ala si na Salamine, ala fa tënë ti Nzapa na ya ti ada ti sambelango Nzapa ti azuife. Jean Marc ayeke na tere ti ala ti mu maboko na ala. 6Ala fâ, ahon na ya ti zoa ni kue si ala si na Pafos. Kâ, ala wara mbeni zo ti mazi so iri ti lo Bar-Jésus, mbeni zuife so atene, ni yeke Wayanga-Nzapa. 7Lo yeke mbeni zo ti tere ti Serzius Polus, govoronere so ayeke mbeni zo ti ndara. Govoronere ni atisa Barnabas na Saul, ngbanga ti so lo ye ti ma tënë ti Nzapa. 8Me Elimas – iri ti zo ti mazi so na yanga ti greke laa – aye ti kanga lege na ala, lo gi lege ti sara si govoronere ni ama na be pepe. 9Tongaso Yingo-Vuru asi Saul, so mbeni iri ti lo ayeke Paul; lo baa ndo taa na ya ti le ti zo ti mazi ni 10si lo tene na lo: “Mo, molenge ti Zabolo! Sioni zo ti mvene so! Be ti mo asi singo na asioni ye! Mo ke ye so kue ayeke nzoni! Lawa laa mo yeke zia ti buba ya ti ambirimbiri lege ti Kota Gbia? 11Fadeso, maboko ti Kota Gbia ayeke zu na ndö ti mo: le ti mo avuko si na ya ti mbeni ngoi, mo yeke kiri ti baa ndo pepe.” Gi hio tongaso, le ti Elimas avuko si lo yeke tatara ndo titene lo wara mbeni zo ti gbu maboko ti lo ti fa lege na lo. 12So govoronere ni abaa ye so asi, lo ma na be. Biani, tënë ti Kota Gbia so lo ma agbu be ti lo mingi. 13Paul na amba ti lo amu mangboko na Pafos, ala gue asi na Perze, na sese ti Panfilii. Me Jean Marc azia ala na ndo so si lo kiri ti lo na Jérusalem. 14Ala londo na Perze si ala gue asi na Antioshe, na sese ti Pisidii. Na lango ti wungo tere, ala li na ya ti da ti sambelango Nzapa si ala duti. 15So a diko ambeti ti Ndia na ti awayanga-Nzapa awe, amakonzi ti da ti sambelango Nzapa atokua na ala, atene: “A-ita, tongana ala yeke na mbeni tënë ti mu ngangu na be ti azo ni, ala tene tënë!” 16Paul alondo, lo sara maboko ti lo si lo tene: “Azo ti Israel na azo so kue ayeke voro Nzapa, ala ma mbi! 17Nzapa ti azo ti Israel asoro akotara ti e. Lo sara si li ti azo ni awu mingi na ndembe so ala yeke wande na kodro ti Ezipte. Na pekoni, na lege ti ngangu ti lo, lo sara si ala londo na Ezipte asigigi. 18Nduru na ngu baleosio, lo bata ala na ya ti benyama. 19Na pekoni, lo fâ azo ti ambeni mara mbarambara so kue ayeke na sese ti Kanaan si lo mu sese ti ala ni ti ga ye ti azo ti lo. 20Ye ni kue asara nduru na ngu ngbangbo osio na baleoku. “Na pekoni, Nzapa amu na ala awafango-ngbanga ngbii asi na ngoi ti wayanga-Nzapa Samuel. 21Na ndembe so ala hunda ti wara mbeni gbia, Nzapa amu na ala Saul, molenge ti Kish, zo ti mara ti Benjamin; lo le-gbia na ya ti ngu baleosio. 22So Nzapa azi lo awe, lo mu David, lo zia lo gbia na ndö ti ala. Nzapa atene tënë ti lo, atene: ‘Mbi wara David, molenge ti Yese, zo so be ti mbi aye lo, fade lo yeke sara aye so kue be ti mbi aye.’ 23Na lege ti mbeni hale ti David laa Nzapa asara si Jésus aga Wasongo azo ti Israel alingbi na zendo ti lo. 24Kozoni si Jésus aga, Jean afa tënë na azo ti Israel atene, ayeke nzoni ala zia ngbene lege ti sarango ye ti ala, ala wara bateme. 25Na ndembe so Jean aga nduru ti hunzi kua ti lo, lo tene: ‘Ala baa ti ala atene, mbi yeke zo wa? Zo so ala yeke ku lo so ayeke mbi pepe. Ala ma: lo yeke ga na peko ti mbi, mbi lingbi ti zi aporo ti gere ti lo pepe.’ 26“A-ita, ala so ayeke ahale ti Abraham na ala, azo so ayeke ge si ayeke voro Nzapa so, e laa Nzapa atokua tënë ti songo zo na kuâ na e! 27Biani, azo ti Jérusalem na amakonzi ti gbata ni ake ti hinga Jésus, ala fâ ngbanga ti kuâ na li ti lo; tënë ti awayanga-Nzapa so ala yeke diko lakue na lango ti wungo tere so aga taa-tënë. 28Ataa so ala wara mbeni tënë na li ti lo pepe so alingbi na ngbanga ti kuâ, ala hunda na Pilate ti fâ lo. 29Na peko ti so ala sara ye so kue Mbeti ti Nzapa atene tënë ni na ndö ti lo awe, ala zi lo na ndö ti keke ti kroa si ala zia lo na ya ti du ti kuâ. 30Me Nzapa azingo lo na kuâ. 31Na ya ti alango mingi, lo si na azo so lo na ala alondo na Galile ague ngbii asi na Jérusalem. Fadeso, azo ni laa aga azo ti fango peko ti aye so ala hinga na ndö ti lo na azo ti Israel. 32E nga, e yeke fa na ala Nzoni Tënë so: Nzoni Tënë so Nzapa amu zendo ni na akotara ti e. 33Nzapa asara ye ni biani na e, ahale ti ala, na ndembe so lo zingo Jésus na kuâ. Lo sara ye ni alingbi na tënë so a su na ya ti mbeti ti Abia, na ya ti use bia ni, atene: ‘Mo yeke Molenge ti mbi, laso mbi ga Babâ ti mo awe.’ 34Nzapa azingo lo na kuâ si lo lingbi ti kiri ti fun pepe. Lo tene tënë ni lani, lo tene: ‘Fade mbi yeke mu na ala aye so mbi mu zendo ni na David: aye so ayeke taa ye, a zia ni nde si ayeke nzoni kue.’ 35Ndani laa lo kiri lo tene na ya ti mbeni mbeti, lo tene: ‘Fade mo yeke zia zo ti mo titene lo fun na ya ti du ti kuâ pepe.’ 36Na ngoi so David angba na fini, lo sara ye so kue Nzapa aye lo ti sara. Na pekoni lo kui, a lu lo na tere ti akotara ti lo si lo fun. 37Me lo so Nzapa azingo lo na kuâ, lo fun pepe. 38A-ita, ayeke nzoni ala hinga ye so: na lege ti Jésus laa Nzapa afa na ala tënë ti zingo siokpari na li ti zo; siokpari so Ndia ti Moïse alingbi ti zi ni oko pepe. 39Na lege ti Jésus laa azo so kue ama na be, a zi siokpari na li ti ala. 40Ala sara hange si ye so awayanga-Nzapa atene tënë ni ando so asi na ala pepe. Ala tene: 41‘Azo so abaa tënë ti Nzapa tongana buba ye so, ala baa! Ala sara mbeto si ala kpe ahon! Biani, na ngoi so ala de na fini, mbi yeke sara mbeni ye, ye so, ataa mbeni zo atene peko ni na ala, ala yeke yeda na ni pepe.’ ” 42So Paul na Barnabas ayeke sigigi na ya ti da ti sambelango Nzapa, azo ni ahunda ala mingi ti kiri na lango ti wungo tere ti peko ti fa na ala tënë na ndö ti ye so. 43So azo akangbi na peko ti bongbi ni awe, azuife mingi na ambeni zo ti amara nde so ayeke bata ndia ti Moïse amu peko ti Paul na Barnabas. Paul na Barnabas ayeke tene tënë na azo ni si ala yeke mu wango na ala titene ala ngba lakue ti zia be ti ala na ndö ti nzoni be ti Nzapa. 44Na lango ti wungo tere ti peko, angba kete ka azo ti gbata ni kue laa abongbi ti ma tënë ti Kota Gbia. 45So azuife abaa gba ti azo ni, kota be asara ala; ala yeke tene tënë ti buba ya ti atënë ti Paul si ala yeke zonga lo. 46Tongaso Paul na Barnabas akiri atene na ala polele, atene: “Ala fade laa, e lingbi ti fa tënë ti Nzapa na ala kozoni. Me ndali ti so ala ke ni awe si ala wani abaa tere ti ala atene, fini so angba lakue lakue, ala lingbi na ni pepe, e yeke zia ala ti gue na mbage ti azo ti amara nde. 47Biani, Kota Gbia amu yanga na e, atene: ‘Mbi sara si mo ga lumiere ti amara kue, tongaso si mo gue, mo fa na azo ti dunia kue tënë so alingbi ti sara si ala soo kuâ.’ ” 48So azo ti amara nde ama tënë so, be ti ala asi na ngia si ala gonda tënë ti Kota Gbia. Ala so a soro ala ti wara fini so angba lakue lakue, ala ma na be. 49Tënë ti Kota Gbia amu ya ti sese ni kue. 50Me azuife apusu awali so ayeke na kota ndo si ala yeke voro Nzapa, ala na akota zo ti gbata ni titene ala sara ngangu na Paul na Barnabas si atumba ala na sese ti ala. 51Tongaso awatokua apika sese ti gbe ti gere ti ala na azo ni, na pekoni, ala hon ti gue na Ikoniom. 52Me ti adisiple so ayeke na Antioshe, be ti ala asi na ngia na Yingo-Vuru.
Copyright
Learn More


text:
68: A zingo amolenge-koli use na kuâ
TONGNA mo kui si a zingo mo, bê ti mama ti mo ayeke duti tongana nyen? Bê ti lo ayeke duti ande na ngia mingi! Me zo so akui awe, lo lingbi ti kiri na fini? Mara ti ye tongaso asi mbeni lâ awe?
Bâ koli so na lê ti foto so. Bâ nga wali ni na kete molenge-koli so. Koli so ayeke prophète Elie. Wali ni ayeke mbeni womua ti kodoro ti Sarepta, na molenge-koli so ayeke molenge ti lo. Mbeni lâ, tere ti molenge ni aso juska lo kui. Tongaso, Elie atene na wali ni, lo tene: ‘Mû na mbi molenge ni.’
Elie ayô kuâ ti molenge ni, lo gue na ni na chambre na nduzu na lo zia lo na gbogbo. Na pekoni lo sambela Jéhovah, lo tene: ‘O Jéhovah, sara si molenge ni akiri na fini.’ Kete na pekoni, molenge ni akomanse ti wu pupu. Tongaso, Elie akiri lo na mama ti lo, na lo tene: ‘Bâ! molenge ti mo ayeke na fini!’ Ni la si mama ti molenge ni ayeke na ngia mingi tongaso.
Elisée ayeke nga mbeni kota prophète ti Jéhovah. Lo sara lani kua na gbe ti Elie. Me na mbeni ngoi, Jéhovah asara nga kusala na lo ti sara amiracle. Mbeni lâ, Elisée ague na kodoro ti Sunem. Kâ, mbeni wali asara nzoni na lo mingi. Na pekoni, wali ni adü molenge ti koli.
Molenge ni akono kete awe. Tongaso, na mbeni ndapre, lo gue ti sara kua na tere ti babâ ti lo na yaka. Me mo ye ti bâ, molenge ni atoto li ti lo, lo tene: ‘Li ti mbi aso!’ Tongana a kiri na lo na kodoro, lo kui. Vundu asara mama ti lo mingi, si na lê ni lê ni, lo gue ti bâ Elisée.
Tongana Elisée aga awe, lo yô kuâ ti molenge ni, na lo gue na ni na yâ ti mbeni chambre. Lo sambela Jéhovah, na lo lango na ndo ti molenge ni. Kete na pekoni, tere ti molenge ni akiri amû wâ na lo ngasi fani mbasambala. Tongana mama ni alï na yâ ti chambre ni na lo bâ molenge ti lo na fini, tere ti lo anzere ngangu.
Laso, azo akui gbani. Ye so azia vundu mingi na bê ti afami ti ala nga na akamarade ti ala. E yeke na ngangu ti zingo akuâ pëpe. Me Jéhovah ayeke na ngangu so. E yeke bâ ande tongana nyen lo yeke zingo akuâ kutu mingi.
1 aGbia 17:8-24; 2 aGbia 4:8-37.
Ahundango tënë
- Azo ota wa la ayeke na lê ti foto so? Nyen la asi na molenge-koli so?
- Elie atene nyen tongana lo yeke sambela teti molenge ni? Nyen la asi na pekoni nyen?
- Iri ti wakua ti Elie ayeke nyen?
- A iri Elisée na da ti mbeni wali ti kodoro ti Sunem ngbanga ti nyen?
- Elisée asara nyen? Nyen la asi na molenge ni so akui?
- Tongana ti so lo fa ni na lege ti Elie nga na Elisée, Jéhovah ayeke na ngangu ti sara nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko 1 aGbia 17:8-24.
Jéhovah asara nyen ti tara mabe ti Elie nga ti bâ wala lo yeke mä yanga? (1 aGbia 17:9; 19:1-4, 10).
Nyen la afa so womua ti kodoro ti Sarepta ayeke na kota mabe? (1 aGbia 17:12-16; Luc 4:25, 26).
Tongana nyen ye so asi na womua ti Sarepta afa so atënë so Jésus atene na Matthieu 10: 41, 42 ayeke tâ tënë? (1 aGbia 17:10- 12, 17, 23, 24).
- Diko 2 aGbia 4:8-37.
Wali ti kodoro ti Sunem afa nyen na e na ndo ti tënë ti yambango agene? (2 aGbia 4:8; Luc 6:38; aRom. 12:13; 1 Jean 3:17).
E lingbi ti sara nzoni bê na awakua ti Nzapa laso tongana nyen? (Kus. 20:35; 28:1, 2; aGal. 6:9, 10; aHéb. 6:10).


text:
CHAPITRE 100
Toli na ndo ti amine bale-oko
TOLI TI JÉSUS NA NDO TI AMINE BALE-OKO
Atâa so Jésus ayeke gue na Jérusalem, âmanke lo na adisciple ti lo angbâ lakue na ndo ti Zachée. Adisciple ni apensé lani so “Royaume ti Nzapa”, so a soro Jésus ti duti Gbia ni, ayeke gue ti komande na ndembe ni so la (Luc 19:11). Ala mä yâ ti tënë ni so na lege ni ape, gi tongana ti so ala comprendre ape so Jésus adoit ti kui. Tongaso, Jésus atene na ala mbeni toli ti aidé ala ti hinga so ngoi so Royaume ni ayeke komanse ti komande na ni angbâ lani ayo mingi.
Na yâ ti toli ni, Jésus atene: “Mbeni koli ayeke dä so a dü lo na yâ ti sewa ti akota zo. Lo gue na mbeni yongoro kodro ti tene a zia lo gbia si lo kiri.” (Luc 19:12). A hunda lani alango mingi ti sara mara ti tambela tongaso. A yeke polele so, Jésus la ayeke ‘koli so a dü lo na yâ ti sewa ti akota zo’ na so ague na “mbeni yongoro kodro”, so ti tene na yayu, ndo so Babâ ti lo ayeke sara si lo ga Gbia.
Na yâ ti toli ni, kozo si ‘koli so a dü lo na yâ ti sewa ti akota zo’ ahon, lo iri angbâa ti lo bale-oko na lo mû na ala oko na oko mine ti argent, na lo tene na ala, lo tene: “Ala dë buze na ni juska mbi kiri.” (Luc 19:13). Mine ti argent ni mveni ayeke kete nginza ape. Ngere ti mine oko alingbi na nginza so a yeke futa lani na mbeni zo ti fango yaka na yâ ti nze ota.
Adisciple ni adoit ti hinga so a yeke ala la ayeke tongana angbâa bale-oko ti yâ ti toli ni so, ndali ti so, na yâ ti ambeni fango ye ti lo, Jésus ahaka ala awe na azo ti kua so ayeke fâ lê ti kobe na yâ ti yaka (Matthieu 9:35-38). Jésus ayeke hunda na ala ti ga ti sara kua ti tâ fango lê ti kobe la ape. Nde na so, fango lê ti kobe ni andu tënë ti sarango ambeni disciple so alingbi ti komande ande na yâ ti Royaume ti Nzapa. A lingbi ala mû ngoi ti ala, ngangu ti ala na même mosoro ti ala ti wara azo ni so.
Nyen la encore Jésus aye ti fa ni na yâ ti toli ni so? Lo tene so azo ti kodro ni “ake [koli so a dü lo na yâ ti sewa ti akota zo so], ala tokua alembe na peko ti lo ti tene na lo: ‘E ye pëpe ti tene mo ga gbia ti e.’” (Luc 19:14). Adisciple ahinga so aJuif aye ka tënë ti Jésus ape na ambeni aye même ti fâ lo. Na peko ti so Jésus akiri ande na yayu, aJuif ni ayeke fa so ala ye lo ape na lege so ala yeke sara aye ti ngangu na adisciple ti lo. Azo ni so ayeke fa so ala ye pëpe ti tene Jésus la aduti Gbia ti ala.—Jean 19:15, 16; Kusala 4:13-18; 5:40.
Legeoko tongana angbâa bale-oko so, na lege wa la adisciple ni ayeke sara kua ande na mine ti ala ni ti londo na ngoi so ‘koli so a dü lo na yâ ti sewa ti akota zo’ ague ti tënë “a zia lo Gbia” juska ti si na ngoi so lo yeke kiri na ni? Jésus afa ni atene: “Na peko ti so lo ga gbia na lo kiri na kodro ti lo, lo hunda ti tene a iri na lo angbâa so lo mû lani na ala nginza so. Lo ye ti hinga ye so ala wara na peko ti dengo buze ni. Kozo ngbâa ni aga, lo tene: ‘Seigneur, mine ti mo adü ambeni bale-oko na ndo ni.’ Lo tene na ngbâa ni: ‘So nzoni, mo nzoni ngbâa! So mo yeke be-ta-zo na yâ ti ye so ayeke tâ kete mingi, gue mo komande na ndo ti agbata bale-oko.’ Use ngbâa ni aga, lo tene: ‘Seigneur, mine ti mo adü ambeni oku na ndo ni.’ Lo tene nga na ngbâa so: ‘Mo kue, gue mo komande na ndo ti agbata oku.’”—Luc 19:15-19.
Tongana adisciple ni ahinga so ala la ayeke tongana angbâa ni so, so amû ngoi ti ala, ngangu ti ala nga mosoro ti ala kue ti sara gbâ ti adisciple, ala peut ti hinga biani so a yeke nzere ande na Jésus mingi. Na ndo ni, ala peut ti duti na confiance so lo yeke futa ande ala ndali ti ngangu so ala sara so. Me, a yeke tâ tënë so dutingo ti adisciple oko oko ayeke nde nde. Ye oko, Jésus, so “a zia lo Gbia”, ayeke hinga ande ni na lo yeke zia ande tufa na ndo ti a-effort so ala sara.—Matthieu 28:19, 20.
Fadeso, bâ mbeni ye so ayeke nde, so Jésus afa ni na yâ ti toli ni. Lo tene: “Me mbeni nde aga, lo tene: ‘Seigneur, bâ mine ti mo la, mbi honde ni na yâ ti bongo. Mo hinga, mbeto ti mo asara mbi mingi ndali ti so mo yeke zo so ason mingi. Mo yeke zia nginza na banque ape, me mo yeke mû nginza kâ. Nga mo yeke ko ye so mo la mo lu ape.’ Lo tene na ngbâa so: ‘Mo sioni ngbâa so, mbi fâ ngbanga na li ti mo alingbi na tënë ti yanga ti mo. Mo hinga bien so mbi yeke zo so ason mingi, mbi zia nginza na banque ape, me mbi yeke mû nginza kâ nga mbi yeke ko ye so mbi la mbi lu ape. Tongaso, ngbanga ti nyen mo zia nginza ti mbi na banque ape? Si na kiringo ti mbi, mbi mû ni na mbeni ye na ndo ni.’ Na pekoni, lo tene na azo so aluti na tere ti lo: ‘Ala mû mine ni na maboko ti lo, ala mû ni na lo so ayeke na amine bale-oko.’”—Luc 19:20-24.
Ngbâa ni so aperdre ambeni ye ndali ti so lo sara pëpe si mosoro ti Royaume ti maître ti lo akono. Abazengele angbâ ti ku lani ti tene Jésus akomanse ti komande na yâ ti Royaume ti Nzapa. Tongaso, na lege ti tënë so Jésus atene na ndo ti ndangba ngbâa ni so, peut-être adisciple ni ahinga so tongana ala sara a-effort ape, ala yeke wara ande place na yâ ti Royaume ti Nzapa ape.
Atënë ti Jésus so adoit ti kiri ti pusu adisciple ti Jésus so ayeke be-ta-zo ti kiri ti sara kua ngangu mingi. Ti hunzi na ni, Jésus atene: “Mbi tene na ala: Zo kue so ayeke na ye, a yeke mû na lo mbeni na ndo ni. Me zo so ayeke na ye ape, même kete ye so lo yeke na ni, a yeke zi ni na tïtî lo.” Lo tene nga so a yeke fâ ande awato ti lo so ‘aye pëpe ti tene lo ga gbia ti ala’. Na peko ti tënë so, Jésus amû lege ti gue na Jérusalem.—Luc 19:26-28.
TI HINGA AMBENI TËNË
Toli ti atalent afa na e nyen?
Article so achangé fason so e gbu na nda ti toli ti atalent.


text:
Mo yeke “bata tâ ndara”?
NA YÂ ti mbeni tënë ti tere, mbeni molenge-koli so ayeke wayere alango na yâ ti mbeni kete kodoro so ayo. Azo ti kodoro ni apensé so lo hinga ndo ape na ala yeke he lo. Tongana ambeni zo aga na yâ ti kodoro ni, ambeni zo ti kodoro ni ayeke he lo na lê ti akamarade ti ala. Ala yeke fa na lo alê ti pata use, mbeni so akono so a sara ni na argent na mbeni so ayeke kete so a sara ni na lor so ngere ni ahon ti so a sara na argent so fani use. Ala tene na lo: “Soro mbeni oko so mo ye.” Molenge-koli ni amû ti so a sara na argent so na lo hon na loro.
Mbeni lâ, mbeni koli so aga gango ahunda molenge-koli ni, lo tene: “Mo hinga so ngere ti nginza ti lor so ahon ngere ti nginza ti argent so fani use ape?” Molenge-koli ni ahe ngia kete, lo tene: “En, mbi hinga.” Koli ni ahunda lo, atene: “Ka ngbanga ti nyen la mo mû nginza ti argent ni? Tongana mo mû nginza ti lor so, mo yeke wara na yâ ni ti argent so fani use.” Molenge-koli ni atene: “Me tongana mbi mû nginza ti lor so, azo ni ayeke zia lege ti sarango ngia na mbi. Mo hinga wungo ti anginza ti argent so mbi wara?” Kete molenge-koli ti yâ ti tere so ayeke na mbeni sarango ye so akota zo alingbi ti wara ye ti nzoni dä: tâ ndara.
Bible atene: “Bata tâ ndara na mo bi bê ti mo na lege ni, mo zia ye so akpe na lê ti mo pëpe. Tongaso fade mo tambela na lege ti mo na siriri, na fade mo pika gere ti mo pëpe.” (aProv. 3:21, 23). Tongaso, ti hinga “tâ ndara” nga tongana nyen ti sara ye na ni ayeke bata e biani. Ye so ayeke mû maboko na e ti tï pëpe na lege ti yingo, a yeke sara si “gere” ti e aluti nzoni.
TÂ NDARA AYEKE NYEN?
Tâ ndara ayeke nde na hingango ye nga na hingango ndo. Zo so ayeke na hingango ye awara asango wala lo hinga ambeni ye. Zo so ahinga ndo alingbi ti bâ tongana nyen la ambeni ye ague oko. Zo so ayeke na ndara alingbi ti sara kua na hingango ye nga na hingango ndo nzoni.
Na tapande, a yeke tâ tënë so mbeni zo alingbi ti diko buku Bible afa nyen biani? gi na yâ ti kete ngoi nga lo mä yâ ni. Lo lingbi ti kiri tënë na lege ni na ngoi ti étude ti lo. Lo lingbi ti komanse ti gue na abungbi nga même ti mû anzoni commentaire. Aye so kue alingbi ti fa so lo yeke gue na li ni. Me eskê a ye ti tene so lo wara ndara awe la? A doit ti duti gi tongaso ape. Peut-être lo yeke zo so ayeke manda ye hio hio. Me, tongana lo sara ye alingbi na tâ tënë, na lege so lo sara kua na hingango ye nga na hingango ndo na lege ni, lo yeke ga zo ti ndara. Tongana lo gbu li ti lo nzoni kozo si lo mû adesizion so aga na aye ti nzoni, a yeke polele so lo yeke na tâ ndara.
Matthieu 7:24-27 asara tënë na ndo ti tapande ti Jésus na ndo ti akoli use, so zo oko oko aleke da ti lo. A tene so mbeni oko ayeke tongana zo so asara ye na “ndara”. Koli so agbu li ti lo kozo na ndo ti ye so alingbi ti si, lo leke da ti lo na ndo ti tênë. Lo yeke lani zo so abâ ndo ayo nga lo sara ye na ndara. Lo tene lani pëpe so a yeke hunda nginza mingi ape wala da ti lo ni ayeke hunzi hio tongana lo leke ni na ndo ti mbutu. Na ndara, lo gbu li ti lo na ndo ti aye so ayeke si ande na peko ti aye so lo yeke sara. Tongaso na ngoi so mbeni kota ngu-nzapa apika na pupu, da ti lo ni aluti ngangu. Hunda ni fadeso ayeke so: Tongana nyen la e lingbi ti wara pendere sarango ye so ayeke tâ ndara so nga ti bata ni?
TONGANA NYEN LA MBI LINGBI TI WARA NI?
Kozo ni, bâ so Michée 6:9 atene: ‘Azo ti ndara akpe mbeto ti iri ti Nzapa.’ Ti kpe mbeto ti iri ti Jéhovah andu nengo lo. A ye ti tene ti bâ na nene ni asarango ye ti lo nga ti kpe andia ti lo. Ti ne mbeni zo, mo bezoin ti hinga fason so lo yeke pensé na ni. Tongaso, mo lingbi ti zia bê ti mo na lo, ti manda ye na mbage ti lo nga ti mû tapande ti anzoni ye so lo sara. Tongana e yeke gi bê ti e na ndo ti aye ti peko ti asarango ye ti e na ndo ti songo ti e na Jéhovah nga tongana e mû adesizion alingbi na andia ti lo, e yeke wara tâ ndara.
Use ni aProverbe 18:1 atene: “Zo so akangbi tere ti lo na mbeni zo, lo gi ye so bê ti lo aye, na lo yeke na ngonzo na tere ti ye kue so ayeke na lege ti tâ ndara.” Tongana e sara hange ape, e lingbi ti zi tere ti e na Jéhovah nga na azo ti lo. Ti tene e zi tere ti e ape, e bezoin ti mû ngoi ti duti na tere ti azo so akpe mbeto ti iri ti Nzapa nga abata andia ti lo. E bezoin ti sara kue ti gue na Da ti Royaume ti bungbi lakue na aita. Na ngoi ti abungbi, a lingbi e zi bibe ti e na e zia si ye so a fa ni andu bê ti e.
Na ndo ni, tongana e zi bê ti e na Jéhovah na yâ ti sambela e yeke ga nduru mingi na lo (aProv. 3:5, 6). Tongana e zi bibe ti e nga na bê ti e na ngoi so e yeke diko Bible nga na ambeti so bungbi ti Jéhovah asigigi na ni, e yeke bâ kete yanga ti ye so ayeke ga na peko ti asarango ye ti e na e yeke sara ye alingbi na ni. E bezoin nga ti zi bê ti e ti mä wango so aita so ayeke biazo amû na e (aProv. 19:20). Tongaso, ahon ti tene e ‘ke tâ ndara kue’ so ayeke mbeni sarango ye so ayeke kota mingi so, e yeke maï ni.
TÂ NDARA AYEKE MÛ MABOKO NA SEWA TI MBI TONGANA NYEN?
Tâ ndara alingbi ti bata asewa. Na tapande, Bible ahunda na mbeni wali ti ‘ne koli ti lo mingi.’ (aÉph. 5:33). Mbeni koli alingbi ti sara nyen ti tene wali ti lo ane lo mingi? Tongana lo forcé wali ti lo ti ne lo, ye ti peko ni ayeke ninga ape. Ti tene papa alondo ape, wali ti mara ti koli tongaso alingbi ti ne koli ni na yâ ti ambeni ye tongana koli ni ayeke dä. Me, tongana koli ni ayeke dä ape eskê wali ni ayeke yeda ti ne lo? Kite ayeke dä ape so lo yeke ne lo ape. Koli ni abezoin ti gbu li ti lo na ndo ti ye so alingbi ti ga na aye ti nzoni so aninga. Tongana lo lë lengo ti yingo, tongana ndoye nga na sarango nzoni na zo, wali ti lo ayeke ne lo mingi. Biani, a lingbi mbeni wali Chrétien ane koli ti lo atâa koli ni alingbi na ni wala pëpe.—aGal. 5:22, 23.
Bible atene nga so a lingbi koli andoye wali ti lo (aÉph. 5:28, 33). Na ngoi so mbeni wali ayeke sara kue ti tene koli ti lo angbâ ti ye lo, lo lingbi ti tene so a yeke nzoni mingi ti honde na koli ni aye so ayeke na lege ni ape so koli ni ayeke na droit ti hinga ni. Me, so ayeke biani sarango ye na tâ ndara la? Na pekoni, tongana lo hinga ye so wali ni ahonde so, ye ti peko ni ayeke duti ande nyen? Lo yeke ye wali ni mingi? A lingbi ti duti ngangu na lo ti sara tongaso. Ye oko, tongana wali ni awara nzoni ngoi lo fa na koli ni yeke aye so ayeke na lege ni ape, koli ni ayeke bâ na nene ni sarango ye ti wali ti lo na lege ni. Na pekoni, lo yeke ye wali ni mingi.
A lingbi amolenge amä yanga ti ababâ na amama ti ala nga a lingbi a se ala alingbi na andia ti Jéhovah (aÉph. 6:1, 4). So aye ti tene so a lingbi ababâ na amama asigigi na yongoro molongo ti andia ti tene mbeni molenge asara ye alingbi na ni? A hunda aye mingi ahon gi hingango andia ti yanga-da wala sengo ndo ndali ti sarango ye so ayeke na lege ni ape. Mbeni babâ na mama so ayeke na tâ ndara ayeke mû maboko na molenge ti ala ti hinga ndani so a lingbi lo mä yanga.
Na tapande, tara ti bâ so mbeni molenge atene mbeni tënë so ane babâ wala mama ti lo ape. Ti son na li ti lo wala ti punir lo na lê ti ngonzo ayeke sara si li ti molenge ni aga kirikiri nga lo yeke zi yanga ape. Me, lo lingbi ti bata tënë ni na bê ti lo, na a yeke gue na lo yongoro na babâ na mama ti lo.
Ababâ na amama so ayeke maï tâ ndara ayeke gbu li ti ala na ndo ti fason so ala yeke se na amolenge ti ala nga na ye so sengo ndo ni ayeke sara na amolenge ni kekereke. A lingbi ababâ na amama asara ye gi hio ape ndali ti so ala bâ so kamene asara ala. Peut-être na ngoi so zo ayeke dä ape, ala lingbi ti sara tënë na molenge ti ala yeke nga na ndoye, ala fa na lo so Jéhovah aye ti tene lo ne babâ na mama ti lo si lo wara fini ti lakue lakue. Na pekoni, tongana molenge ni afa so lo ne babâ na mama ti lo, lo yeke hinga so lo yeke ne nga Jéhovah la (aÉph. 6:2, 3). Sarango ye tongaso alingbi ti ndu bê ti molenge ni mingi. Lo yeke hinga so babâ na mama ti lo ayeke bâ biani lege ti lo nga lo yeke ne ala mingi. Ye so ayeke zi lege na molenge ni ti hunda mungo maboko tongana lo tingbi mbeni lâ na akota kpale.
Ambeni babâ na mama abâ so a sara ala nzoni ape ti son bê ti molenge ti ala, tongaso ala se molenge ni ape. Me nyen la ayeke passé tongana molenge ni akono? Lo yeke kpe mbeto ti Nzapa na lo yeke hinga so a yeke lege ti ndara ti yeda na andia ti Nzapa? Lo yeke ye ande ti zi bê ti lo nga na bibe ti lo na Jéhovah? Wala lo yeke zi tere ti lo na aita?—aProv. 13:1; 29:21.
Mbeni nzoni zo so ayeke mû keke, ndô wala sese ti leke na mbeni ye ayeke gbu li ti lo kozo na ndo ti ye so lo ye ti leke. Lo yeke londo gi tongaso lo fa keke wala sese ni na lo leke na mbeni pendere ye ape. Ababâ na amama so ayeke na tâ ndara ayeke mû ngoi ti manda andia ti Jéhovah nga ala yeke sara ye alingbi na ni tongaso si ala kpe mbeto ti iri ti lo. Me tongana ala ngbâ nduru na Jéhovah nga na bungbi ti lo, ala yeke wara tâ ndara ti sara na kua ti kpengba sewa ti ala.
Lâ na lâ, e yeke mû adesizion so ayeke ndu fini ti e na yâ ti angoi so ayeke ga. Ti mû desizion na lê ti ngonzo ape a lingbi e gbu li ti e si. Gbu li ti mo nzoni na ndo ti aye so ayeke ga ande na peko ti desizion ni. Gi fango lege ti Jéhovah nga sara ye alingbi na ndara ti Nzapa. Na pekoni, e yeke bata tâ ndara, na a yeke mû na e fini.—aProv. 3:21, 22.


text:
CHAPITRE OTA
Ye so Nzapa aleke teti sese ayeke nyen?
Ye so Nzapa aleke teti azo ayeke nyen?
Tongana nyen a bi tënë lani na li ti Nzapa?
Fini ayeke duti ande tongana nyen na ndo sese na yâ ti angoi so ayeke ga?
YE SO Nzapa aleke teti sese ayeke tâ pendere mingi. Jéhovah aye si azo so aduti na ngia nga na nzoni seni amû lê ti sese ni kue. Bible atene so “Nzapa alu yaka na yâ Eden” na lo ‘sala si keke kue ako na amaï, keke so anzere na lê ti zo na ayeke nzoni teti kobe’. Na pekoni so Nzapa aleke kozo koli na kozo wali, Adam na Eve, lo zia ala na yâ pendere ndo so, na lo tene: “I dü amolenge mingi, i wu, i si singo na sese, i sala si ye kue aga na gbe gere ti i.” (Genèse 1:28; 2:8, 9, 15). Ye so afa so Nzapa aleke lani ti tene azo adü amolenge, ala kono yâ ti Paradis ni ti mû sese kue na ala bâ lege ti anyama.
2 Mo bâ ti mo so mbeni lâ fade ye so Jéhovah Nzapa aleke ti sala ti tene azo alango na yâ mbeni sese so aga paradis ayeke ga tâ tënë? Nzapa atene: “Mbi sala tënë awe; fade Mbi sala si a ga tâ tënë.” (Esaïe 46:9-11; 55:11). Biani, ye so Nzapa aleke ti sala, lo yeke sala ande gi ni! Lo tene so “Lo sala sese ni pëpe ti ga ye so afuti” me “Lo leke sese so si azo alingbi duti dä”. (Esaïe 45:18). Mara ti azo wa Nzapa aye na ndo sese? Nga, teti ngoi oke si lo ye lani ti tene ala ngbâ na fini na ndo ni? Bible akiri tënë: ‘Sese ni ayeke ga ye ti héritier ti azo ti mbilimbili, na fade ala duti dä lakue.’—Psaume 37:29; Apocalypse 21:3, 4.
3 Na bango ni biani, a yeke ye so ade ti si pëpe. Azo laso ayeke tï kobela na ala yeke kui; ala yeke gue même ti tiri na ti fâ tele na popo ti ala. Biani, mbeni ye atambela lani nzoni pëpe. Me e yeke na kite oko pëpe so Nzapa aleke lani pëpe ti tene sese aga tongana ti so e bâ laso! Tongaso, ye nyen asi lani? Ngbanga ti nyen ye so Nzapa aleke lani ti sala aga tâ tënë pëpe? E lingbi ti wara akiringo tënë ni pëpe na yâ ti mbeni buku so azo asû, teti wusuwusu ni alondo lani na yayu.
MBENI WATO ABÂ GIGI
4 Kozo buku ti Bible afa tënë ti mbeni wato ti Nzapa so afa tele ti lo na yaka ti Eden. A fa lo tongana mbeni “ngbo”. Ye oko, lo yeke lani gi mbeni senge nyama pëpe. Ndangba buku ti Bible afa lo tongana “lo so ala di iri ti lo Zabolo na Satan, wahanda ti azo ti sese kue”. A hiri nga lo ‘ngbo ti giriri’. (Genèse 3:1; Apocalypse 12:9). Ange ti ngangu so ayeke mbeni créature ti yingo so lê abâ pëpe, na lo sala lani kusala na mbeni ngbo ti sala tënë na Eve, legeoko tongana mbeni zo so asala kusala na mbeni poupée, na lo sala tënë na mbeni lege so mo bâ mo tene poupée ni la ayeke sala tënë. Kite ayeke pëpe so ange so ayeke lani dä tongana Nzapa aleke sese ti tene azo aduti dä.—Job 38:4, 7.
5 Ye oko, teti so aye kue so Jéhovah aleke ayeke mbilimbili-kue, zo wa aleke lani “Zabolo” wala “Satan” so? Ti kiri tënë ni na ndulu tënë, mbeni oko na popo ti angangu créature ti yingo so Nzapa aleke asala tele ti lo mveni ti ga Zabolo. Ye so alingbi ti si tongana nyen? Zia e mû gi mbeni tapande: laso, mbeni zo so kozo ayeke nzoni zo alingbi ti ga zo ti nzi. Tongana nyen? Lo lingbi ti zia lege na mbeni sioni bibe ti maï na yâ bê ti lo. Tongana lo ngbâ gi ti lë sioni nzara so na yâ ti bê ti lo, a lingbi ti ga tâ ngangu mingi na a sala si, tongana lege ni azi na lo, lo lingbi ti sala tongana ti so sioni nzara so afa na lo.—Jacques 1:13-15.
6 A yeke ye so asi lani na Satan Zabolo. Na bango ni, lo mä lani Nzapa so ayeke tene na Adam na Eve ti dü amolenge na ti sala si amolenge ti ala na ahale ti ala amû ndo ti sese kue (Genèse 1:27, 28). Satan atene peut-être na bê ti lo: ‘Me azo so kue alingbi ti voro mbi ahon ti voro Nzapa!’ Na lege so, mbeni sioni nzara amaï na yâ bê ti lo. Na nda ni, lo londo lo gue ti handa Eve na lo dü mvene na lo na ndo Nzapa (Genèse 3:1-5). Ye so asala si lo ga mbeni “Zabolo”, so ti tene “zo so adü mvene na ndo mba ti lo ti buba iri ti lo”. Na oko ngoi ni, lo ga nga “Satan”, so ti tene “wato”.
7 Na salango kusala na mvene nga na handa, Satan Zabolo apusu Adam na Eve ti ke yanga ti Nzapa (Genèse 2:17; 3:6). Ye so asala si ala kui na nda ni, tongana ti so Nzapa atene fade a yeke si na ala tongana ala ke yanga ti lo (Genèse 3:17-19). Teti so Adam aga wasiokpari na pekoni so lo ke yanga ti Nzapa, amolenge kue so abâ gigi na lege ti lo awara nga siokpari ti lo ni (aRomain 5:12). A lingbi ti haka ye so asi so na mbeni ye ti gbotongo na brique. Tongana ye ti gbotongo na brique ni aba, ye nyen ayeke si na abrique kue so a yeke gboto na ni? Ala oko oko kue ayeke ba nga tongana ye ti gbotongo na brique so. Legeoko nga, siokpari ti Adam “aba” amolenge ti lo oko oko kue so a dü ala. A yeke ngbanga ni la si azo kue ayeke ga mbakoro na ayeke kui.—aRomain 3:23.
8 Na ngoi so Satan ahanda lani Adam na Eve si ala sala siokpari na tele ti Nzapa, ti tâ tënë ni, a yeke mbeni kota kengo yanga na tele ti Nzapa si Satan ayeke mû li ni dä. Lo yeke fa lani so lo yeda pëpe na lege so Jéhovah ayeke komande na ni. Biani, Satan ayeke tene fade: ‘Nzapa ahinga ti lo ti komande pëpe. Lo yeke tene mvene na lo yeke kanga lege ti ambeni nzoni ye na azo ti gbe ti lo si ala wara ni pëpe. Azo ti sese ayeke na bezoin pëpe ti tene Nzapa akomande na ndo ala. Ala mveni alingbi ti soro ye so ala bâ na lê ti ala tongana nzoni na ye so ala bâ tongana sioni. Ala yeke duti nzoni mingi ahon so tongana ala kiri na gbe ti komandema ti mbi.’ Me fade Nzapa ayeke leke tënë ti zonga so abi na ndo ti lo so tongana nyen? Ambeni zo ni atene so tongana Nzapa ahinga fade, ka lo fâ gi azo ti kengo yanga so awe. Ye oko, salango tongaso alingbi fade ti leke tënë so Satan abi ni na sese? A lingbi fade ti fa so lege so Nzapa akomande na ni ayeke nzoni?
9 Jéhovah so aye si aye ti lo kue aduti na lege ti mbilimbili ayeke yeda ande pëpe ti fâ azo ti kengo yanga so gi na lê ni lê ni. Tongaso, lo bâ lani so a hunda ti zia si ngoi ahon ti kiri tënë kue na atënë so Satan abi na li ti lo, na ti fa na lê ti azo kue so Zabolo ayeke zo ti mvene. Tongaso, Nzapa abâ nzoni ti zia lege na azo ti komande tele ti ala mveni teti mbeni ngoi nga na gbe ti ngangu ti Satan. Chapitre 11 ti buku so ayeke fa ande ngbanga ti nyen Jéhovah amû desizion so, nga ngbanga ti nyen lo zia si ngoi ahon mingi tongaso kozoni si lo leke tënë ni biaku. Me ti fadeso, a yeke nzoni e gbu li na ndo ti ahundango tënë so: Adam na Eve asala lani nzoni ti mä Satan so lâ oko asala pëpe mbeni ye ti nzoni na ala? A yeke lani na lege ni ti tene ala mä na bê so Jéhovah so amû ye kue na ala ayeke mbeni sioni zo ti mvene? Tongana fade mo yeke na place ti ala, mo yeke sala nyen?
10 A yeke nzoni ti gbu li na ndo ti ahundango tënë so teti e nga kue e yeke na gbele mara ti atënë tongaso laso. Biani, lege azi na e ti mû mbage ti Jéhovah ti mû kiringo tënë na tënë so Satan abi na li ti Jéhovah. Mo lingbi ti yeda na Jéhovah tongana Mokonzi ti mo na ti mû mbage nga ti fa so Satan ayeke zo ti mvene (Psaume 73:28; aProverbe 27:11). Mawa ni ayeke so, na popo ti azo ngbundangbu mingi ti sese, gi wungo ti azo kete si asoro ti sala tongaso. Ye so asala si mbeni kota hundango tënë abâ gigi: Bible afa biani so a yeke Satan si akomande sese so?
ZO WA AKOMANDE SESE SO?
11 Jésus awara lani kite lâ oko pëpe so a yeke Satan si ayeke mokonzi ti sese so. Na mbeni lege so zo ahinga li ti lo na ni pëpe, Satan afa lani na Jésus “aroyaume kue ti sese na gloire ti ala”. Na pekoni, lo mû zendo so na Jésus: “Tongana Mo kuku na sese, Mo sambela mbi, fade mbi mû na Mo ye so kue.” (Matthieu 4:8, 9; Luc 4:5, 6). Gbu li kete na ndo tënë ti Satan so, na hunda tele ti mo: Tënë ti Satan so alingbi ti duti lani mbeni tara teti Jésus tongana Satan ayeke fade pëpe mokonzi ti aroyaume so? Jésus ake lani pëpe so angorogbia ti sese so kue ayeke na gbe ti ngangu ti Satan. Ti tâ tënë ni, tongana fade Satan la ayeke na li ti aroyaume so pëpe, ka Jésus ayeke tene ni.
12 Biani, Jéhovah ayeke Nzapa Ti Ngangu Ahon Kue, Lo so aleke apendere ye kue ti dunia (Apocalypse 4:11). Ye oko, versê oko pëpe na yâ Bible afa so Jéhovah Nzapa wala Jésus Christ ayeke mokonzi ti sese so. Biani, Jésus asala tënë ti Satan mbilimbili tongana “mokonzi ti sese so”. (Jean 12:31; 14:30; 16:11). Bible ahiri même Satan Zabolo “nzapa ti sese so”. (2 aCorinthien 4:3, 4). Na ndo wato so, wala Satan, bazengele Jean asû na mbeti: “Sese so kue ayeke na tïtî wato-sioni.”—1 Jean 5:19.
A YEKE FUTI ANDE SESE TI SATAN TONGANA NYEN?
13 Tongana ngu ayeke hon, aye ti sioni na ndo sese ni ayeke gue gi na li ni guengo. Sese ni asi na aturugu so ayeke tiri bira, azo ti poroso so ayeke sala ye na handa, amokonzi-nzapa so ayeke tene tënë tongaso me ayeke sala nde, na azo so kengo ndia ayeke gi mbeni ye ti tele ti ala. Mbeni ye ti leke tâ na sese so si a ga nzoni ayeke dä pëpe. Me Bible afa so, na yâ ngoi kete, fade Nzapa ayeke futi sese ti sioni so na lâ ti bira ti lo ti Harmaguédon. Na fade mbeni fini sese ti mbilimbili ayeke mû place ni.—Apocalypse 16:14-16.
14 Jéhovah Nzapa asoro lani Jésus Christ ti ga Gbia na ndo Royaume wala yanga-ti-komande so Lo zia gere ni na yayu. A sala angu mingi awe Bible atene: “A dü Molenge na e, A mû Molenge-koli na e, na fade ngangu ti komande ayeke na ndogo ti Lo; fade a di iri ti Lo…Mokonzi Ti Siriri. Fade nda ti wungo ti royaume ti Lo na ti siriri ayeke pëpe.” (Esaïe 9:5, 6). Na ndo yanga-ti-komande so, Jésus afa na adisciple ti lo ti sambela tongaso: “E ye royaume ti Mo aga. E ye ala sala na sese ye so bê ti Mo aye legeoko tongana ala sala na yayu.” (Matthieu 6:10). Tongana ti so mbeni chapitre ti buku so ayeke fa na e ande, Royaume ti Nzapa ayeke fadeso ndulu ti lungula ayanga-ti-komande kue ti sese so, na fade lo yeke mû place ti ala (Daniel 2:44). Na pekoni, Royaume ti Nzapa ayeke sala si sese aga paradis.
MBENI FINI SESE AGA NDULU!
15 Bible adë bê ti e tongaso: “Na lege ti zendo ti [Nzapa], e yeke ku ayayu ti fini na sese ti fini so mbilimbili aduti na yâ ni.” (2 Pierre 3:13; Esaïe 65:17). Ngoi na ngoi, tongana Bible asala tënë ti “sese”, lo ye ti sala tënë ti azo so alango na ndo sese (Genèse 11:1). Tongaso, ‘fini sese’ so mbilimbili ayeke duti dä aye ti sala tënë ti mbeni bungbi ti azo so Nzapa ayeke yeda na ala.
16 Jésus amû zendo so, na yâ fini sese so ayeke ga, ala so Nzapa ayeda na ala ayeke wara ande matabisi ti “fini ti lakue lakue”. (Marc 10:30). E tisa mo ti zi Bible ti mo na Jean 3:16 nga na Jean 17:3, na ti diko ye so Jésus afa ti sala tongana e ye ti wara fini ti lakue lakue. Fadeso, bâ na yâ Bible tënë na ndo ti adeba nzoni so ayeke ku ala so afa na yâ dutingo ti ala so ala lingbi na pendere matabisi ti Nzapa so na yâ paradis na ndo sese.
17Sioye, bira, kengo ndia na salango ngangu na zo ayeke hon ande. “A ngbâ kete, na fade azo ti sioni ayeke mbeni pëpe…Me azo so ayeke na tâ be-ti-molenge, fade sese ni aga ye ti héritier ti ala.” (Psaume 37:10, 11). Fade siriri ayeke duti dä teti fade Nzapa ayeke “sala si bira awe juska na nda ti sese”. (Psaume 46:10; Esaïe 2:4). Na pekoni, “fade azo ti mbilimbili awu, na fade siriri ayeke mingi juska nze ayeke mbeni pëpe”, so ti tene siriri ayeke duti teti lakue lakue!—Psaume 72:7.
18Ala so avoro Jéhovah ayeke duti pëpe na yâ mbito. Na ngoi kue so azo ti Israël ti giriri ayeke mä yanga ti Nzapa, ala duti nzoni na mbito asala ala pëpe (Lévitique 25:18, 19). A yeke duti ande pendere ye mingi ti hinga mara ti dutingo tongaso na yâ Paradis!—Esaïe 32:18; Michée 4:4.
19Tënë ti nzara ayeke duti ande dä pëpe. Wasungo psaume atene: “Fade le-kobe ayeke mingi na sese na li ti ahoto.” (Psaume 72:16). Jéhovah Nzapa ayeke hiri deba nzoni ande na ndo azo ti lo so ayeke mbilimbili, na fade “sese alë lengo”.—Psaume 67:7.
20Sese kue ayeke ga paradis. Apendere fini da na yaka ayeke mû lê ti ando so azo ti sioni abuba ni kozo (Esaïe 65:21-24; Apocalypse 11:18). Tongana ngoi ayeke hon, ando so a sala ni si a ga paradis awe ayeke kono yâ ti ala juska na ngoi so sese kue aga mbeni pendere ndo so asi na anzoni ye na tapande ti yaka ti Eden. Na Nzapa ayeke ngbâ ande lakue ti ‘lungula maboko ti lo, na ti mû ye alingbi na nzara ti ye kue so ayeke na fini.’—Psaume 145:16.
21Fade siriri ayeke duti dä na popo ti azo na anyama. Anyama ti ngonda na anyama ti kodoro ayeke te ye ande place oko. Même kete molenge ayeke duti ande na mbito pëpe ti anyama so laso ayeke sioni.—Esaïe 11:6-9; 65:25.
22Kobela ayeke hon ande. Teti so lo yeke Mokonzi ti Royaume ti Nzapa so ayeke na yayu, fade Jésus ayeke sava kobela ti azo ahon ti so lo sala lani tongana lo de na sese (Matthieu 9:35; Marc 1:40-42; Jean 5:5-9). Na pekoni, ‘fade wakodoro ayeke tene pëpe, Mbi yeke na kobela.’—Esaïe 33:24; 35:5, 6.
23Azo ti e so akui, fade a yeke zingo ala na kuâ na beku ti kiri ti kui mbeni pëpe. Ala so kue ayeke lango na dukua na so Nzapa adabe ti lo na ala ayeke kiri ande na fini. Biani, e yeke “ku londongo ti awakinda kue, azo ti mbilimbili, na azo ti kirikiri.”—Kusala 24:15; Jean 5:28, 29.
24 So tâ pendere ye si ayeke ku ala so asoro ti manda ye na ndo Kota Wasalango ye kue, Jéhovah, so ayeke Nzapa ti e, na ti sala na lo! Tongana Jésus atene lani na zo ti sioni so ayeke kui na tele ti lo: “Fade mo yeke na Mbi na Paradis”, lo ye lani ti sala tënë ti Paradis so ayeke ga na sese (Luc 23:43). A yeke kota ye mingi ti tene e gi ti hinga tënë mingi na ndo ti Jésus Christ, teti adeba nzoni so kue ayeke ga ande na lege ti lo.
YE SO BIBLE AFA
- Ye so Nzapa aleke ti tene sese aga paradis ayeke ga ande tâ tënë.—Esaïe 45:18; 55:11.
- Satan akomande sese laso.—Jean 12:31; 1 Jean 5:19.
- Na yâ fini sese so ayeke ga, Nzapa ayeke hiri ande deba nzoni mingi na ndo ti azo.—Psaume 37:10, 11, 29.
Ahundango tënë
1. Ye so Nzapa aleke teti sese ayeke nyen?
2. (a) E hinga tongana nyen so fade ye so Nzapa aleke teti sese ayeke ga tâ tënë? (b) Bible afa so mara ti azo wa si ayeke duti ande na fini teti lakue lakue?
3. Aye ti vundu wa ayeke dä laso na ndo sese? Na ye so asala si ahundango tënë wa abâ gigi?
4, 5. (a) Zo wa biani ayeke sala tënë lani na Eve na lege ti ngbo? (b) Tongana nyen mbeni zo so kozo ayeke mbeni nzoni zo alingbi ti ga zo ti nzi?
6. Tongana nyen mbeni ngangu ange so Nzapa aleke aga Satan Zabolo?
7. (a) Ngbanga ti nyen Adam na Eve akui? (b) Ngbanga ti nyen amolenge ti Adam kue ayeke ga mbakoro na ayeke kui?
8, 9. (a) Ti bâ ni nzoni, tënë wa Satan abï lani na sese? (b) Ngbanga ti nyen Nzapa afâ lani na lê ni lê ni pëpe azo ti kengo yanga so?
10. Tongana nyen mo lingbi ti mû mbage ti Jéhovah ti kiri tënë na tënë so Satan abi na sese?
11, 12. (a) Na lege wa mbeni tara so Jésus awara afa so Satan si ayeke mokonzi ti sese so? (b) Mbeni ye nde wa afa nga so Satan ayeke mokonzi ti sese so?
13. Ngbanga ti nyen e yeke tâ na nzara ti mbeni fini sese?
14. Zo wa la Nzapa asoro lo ti ga Gbia na ndo Royaume ti Lo? Na tongana nyen a fa ye so kozo awe?
15. ‘Fini sese’ ayeke nyen?
16. Matabisi wa ti ngele ngangu Nzapa amû na ala so lo yeda na ala? Na ye nyen a lingbi e sala ti wara ni?
17, 18. E lingbi ti hinga tongana nyen so azo na sese kue ayeke duti ande na yâ siriri me pëpe na yâ mbito?
19. Ngbanga ti nyen e yeke tâ na beku so fade kobe ayeke si singo na yâ fini sese ti Nzapa?
20. Ngbanga ti nyen e lingbi ti duti na kite pëpe so fade sese kue ayeke ga paradis?
21. Ye nyen afa so siriri ayeke duti ande dä na popo ti azo na anyama?
22. Ye nyen ayeke si na kobela?
23. Ngbanga ti nyen zingongo azo na kuâ ayeke mû ande ngia na bê ti e mingi?
24. Tënë ti dutingo na fini na yâ paradis na ndo sese asala nyen na ndo ti mo?


text:
Yenga ti 4-10 janvier
2 CHRONIQUE 29-32
Bia 114 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“A hunda ti sara kua ngangu ndali ti tâ vorongo”: (pn. 10)
2Ch29:10-17—Ézéchias asara kue ti kiri na tâ vorongo
2Ch30:5, 6, 10-12—Ézéchias atisa azo kue so bê ti ala ayeke nzoni ti bungbi ndali ti vorongo Nzapa
2Ch 32:25, 26—Ézéchias asara tere ti lo kete na lo zia lege ti fandara ti lo (w05 15/10 24 par. 20)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
2Ch 29:11—Tongana nyen la Ézéchias azia na e mbeni nzoni tapande na ndo ti tënë ti aye so ayeke akota ye? (w13 15/11 17 par. 6-7)
2Ch 32:7, 8—Nyen la a lingbi e sara ti leke tere ti e ndali ti akpale so ayeke ga? (w13 15/11 20 par. 17)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: 2Ch 31:1-10 (ahon pn. 4 pëpe)
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Leke akode ti fango na tënë ti nze so: (pn. 15) Lisoro. Zia kozo vidéo so afa kode ti fango na Tour ti Ba Ndo, na pekoni sara lisoro na ndo ti akota tënë ni. Fa tongana nyen mbeni wafango tënë azia mbeni tënë ndali ti vizite ti peko. Sara tongaso ndali ti use vidéo ni so afa kode ti fango na Tour ti Ba Ndo nga na brochure Nzoni tënë so alondo na Nzapa! Bâ nga mbage “Lege ti sara étude na brochure Nzoni tënë.” Wa aita ti leke akode ti fango na tënë ti ala wani.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 127
“E yeke na kota pasa ti leke nga ti bata ada so e voro Nzapa dä”: (pn. 15) Lisoro. Hunda na aita so amû mbage na lekengo Da ti Royaume ti fa ngia so ala wara dä. Hunda nduru tënë na ita so ayeke bâ lege ti Da ti Royaume ti fa aye so congrégation aleke ti tene da ni aduti propre nga angbâ nzoni.
Mandango Bible ti Congrégation: ia chap. 6 par. 1-14 (pn. 30)
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 142 na sambela
Dango bê: Zia bia ni fani oko ti tene aita amä ni na pekoni ala lingbi ti he ni.


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Fa tâ tënë
Na tongo nda ti nze ti septembre, a yeke wara ande mbeni fini kode ti fango na tënë na yâ ti Mbeti ti Bungbi—Kusala ti e nga na gigi ti e ti Chrétien so iri ni ayeke “Fa tâ tënë.” Ye so e ye ayeke ti fa mbeni kozo tâ tënë ti Bible, na sarango kua na mbeni hundango tënë nga na mbeni versê.
Tongana e bâ so zo ni ayeda na tënë ni, e lingbi ti leke bê ti lo hio ndali ti vizite ti peko na ziango na lo mbeni mbeti wala mbeni vidéo so ayeke na ndo ti site jw.org. A lingbi e kiri hio ti bâ lo ti hunzi tanga ti lisoro so e sara lani. Afini kode ti fango na tënë nga na adevoir ti a-élève ayeke aluti ande na ndo ti atënë ti yâ ti buku Bible afa nyen biani? Na yâ ti a-encadré so ayeke na hunzingo ti achapitre ti buku ni, e lingbi ti wara nga ambeni versê so alingbi ti mû maboko na e ti kiri ti sara avizite wala étude na sarango kua gi na Bible.
Lege so ague na fini ayeke gi oko (Mt 7:13, 14). Teti so e yeke fa tënë na azo ti abungbi ti vorongo nzapa nga na azo ti amara, a lingbi e fa atâ tënë ti Bible so alingbi ti ndu bê ti ala oko oko (1Tm 2:4). Tongana e sara lisoro mingi na azo na ndo ti atënë nde nde ti Bible nga e maï akode ti e ti “sara kusala na lege ni na tënë so ayeke tâ tënë,” ngia ti e ayeke ga ande mingi, nga e yeke wara lege ti fa tâ tënë nzoni na azo.—2Tm 2:15.


text:
Jéhovah ayeke ‘bi bê ti lo na ndo ti mo’
NGBANGA TI NYEN mo lingbi ti yeda so tënë so ayeke tâ tënë nga so Jéhovah ayeke bi bê biani na ndo ti mo? Mbeni raison ni ayeke so Bible la atene ni polele. Kozo Pierre 5:7 atene: “Ala bi agingo bê ti ala kue na ndo ti lo, ngbanga ti so lo yeke bi bê ti lo na ndo ti ala.” Nyen la afa na mo biani so Jéhovah ayeke bi bê ti lo na ndo ti mo?
NZAPA AYEKE MÛ YE NA AZO NA LEGE TI MITELE
Kozoni kue, Nzapa ayeke na asarango ye so mo ye biani ti tene akota kamarade ti mo aduti na ni. Mingi ni, azo so ayeke sara ye na mba na nzoni bê nga so ayeke mû ye na mba, ayeke ga akota kamarade. Tongana ti so mo lingbi ti bâ ni polele, Jéhovah ayeke sara nzoni bê nga lo yeke mû ye na azo lâ na lâ. Bâ gi mbeni tapande oko: “Lo sara si lâ ti lo asu na ndo ti azo ti sioni nga na azo ti nzoni. Na lo sara si ngu-nzapa apika na ndo ti azo ti mbilimbili nga na azo ti mbilimbili pëpe.” (Mat. 5:45). Nyen la sungo ti lâ na ngu-nzapa ayeke sara? Na popo ti gbâ ti aye so ayeke sara, a yeke na lege ni la Nzapa ayeke mû na e “akobe mingi mingi na lo sara si ngia asi bê ti [e].” (Kus. 14:17). Biani, Jéhovah asara si sese alë gbâ ti kobe, nga akete ye amû ngia na e mingi ahon mbeni pendere kobe.
Ka ngbanga ti nyen la nzara ayeke sara azo mingi? Ngbanga ti so azo ti komande aye ti wara gi ngangu ti komandema nga ti wara nginza na pekoni me ala ye ti changé aye na yâ ti gigi ti azo ape. Jéhovah aga nduru awe ti leke kpale ti bê ti warango ye so na lege so lo yeke sara si Royaume ti yayu, so Molenge ti lo ayeke Gbia ni, ayeke mû place ti azo so ayeke komande laso. Ande na ngoi ni so, nzara ayeke sara zo oko ape. Me ti laso, Nzapa ayeke mû maboko na awakua be-ta-zo ti lo (Ps. 37:25). So a yeke mbeni ye so Nzapa asara ti fa so lo bi bê na ndo ti mo la ape?
JÉHOVAH AYEKE SARA KION TI NGOI TI LO APE
Mbeni nzoni kamarade ayeke zo so mo na lo ayeke mû ngoi ti duti ndo oko. Lo lingbi ti sara lisoro na mo l’heure mingi na ndo ti aye so anzere na ala use kue. Nga, lo yeke mä mo nzoni na ngoi so mo yeke fa na lo akpale na agingo bê ti mo. Jéhovah kue ayeke mä zo tongaso? En. Lo yeke mä asambela ti e. Ndani la Bible awa e ti “ngbâ lakue ti sambela,” même ti “ngbâ ti sambela lakue.”—aRom. 12:12; 1 aThes. 5:17.
Ngoi oke la Jéhovah aye ti mû ti mä na asambela ti mo? Mbeni tapande ti Bible amû na e kiringo tënë ni. Kozo ti tene Jésus asoro abazengele ti lo, ‘lo sambela Nzapa na mbeni bï oko kue.’ (Luc 6:12). Na yâ ti sambela ni, kite ayeke dä ape so Jésus agbu li nzoni na ndo ti mingi ti adisciple ti lo na airi ti ala, lo bâ asarango ye ti ala, awokongo ti ala nga lo hunda babâ ti lo ti mû maboko na lo ti soro ala. Na ngoi so lâ aga ti sigigi, Jésus ahinga so lo soro awe azo so ayeke na anzoni sarango ye ti sara kua ti abazengele. So Jéhovah ayeke “mä sambela,” anzere na lo ti mä asambela so a sara na lo na bê kue (Ps. 65:3). Même tongana mbeni zo asambela l’heure mingi ndali ti mbeni tënë so agbu bê ti lo mingi, Jéhovah ayeke bâ pëpe yongo ti ngoi.
NZAPA AYEKE NDURU TI PARDONNÉ ZO
Tongana andu tënë ti pardon, même anzoni kamarade kue ayeke ngangu na ala na ambeni ngoi ti pardonné mba. A si ka na mbeni ngoi, azo ayeke fâ yâ ti songo ti ala so aninga ndali ti so ala bâ so ayeke ngangu na ala ti pardonné mba. Jéhovah ayeke tongaso ape. Bible ahunda na azo so asara tere ti ala kete ti hunda lo ti pardonné ala “na fade Lo pardonné [ala] kue.” (És. 55:6, 7). Nyen la apusu Nzapa ti pardonné zo na bê ti lo kue tongaso?
Raison ni ayeke so a lingbi ti haka ndoye ti Nzapa na ti zo ape. Lo ndoye tâ azo ti dunia so mingi si lo mû gi oko Molenge ti lo, Jésus, ti zi azo na gbe ti siokpari nga na asioni ye ti pekoni (Jean 3:16). Biani, ngere so a futa ti zi e asara aye mingi ahon so. Na lege ti sandaga ti Christ, Nzapa apardonné azo so lo ye ala mingi na bê ti lo kue. Bazengele Jean atene: “Tongana e fa asiokpari ti e na gigi, lo yeke be-ta-zo nga mbilimbili ti [pardonné] siokpari ti e.” (1 Jean 1:9). Ndali ti so Jéhovah ayeke pardonné zo, azo alingbi ti ngbâ ti sara songo na lo. So e hinga ni tongaso andu bê ti e mingi.
LO YEKE MÛ MABOKO NA MO NA NGOI SO MO BEZOIN LO
Mbeni nzoni kamarade ayeke mû maboko na amba ti lo tongana ala bezoin ni. Jéhovah kue asara tongaso? Bible atene: “Même tongana [mbeni wakua ti Jéhovah atï], lo tï biani pëpe; teti L’Éternel agbu maboko ti lo.” (Ps. 37:24). Jéhovah ayeke mû ‘maboko na awakua ti lo’ na alege nde nde. Bâ tapande ti mbeni ye so apassé na zoa ti Sainte-Croix na Caraïbes.
Akamarade ti klase ti mbeni maseka-wali asara ngangu na ndo ti lo ndali ti so lo ke ti bara drapeau ndali ti mabe ti lo. Na peko ti so lo sambela Jéhovah ti mû maboko na lo, lo leke na bê ti lo ti gbu ngangu na yâ ti kpale ni. Lo sara exposé ti lo ti peko na ndo ti barango drapeau. Lo sara kua na Mbeti ti ambaï ti yâ ti Bible, lo fa tongana nyen la mbaï ti Shadrak, Méshak, na Abed-Négo amû maboko na lo ti ke ti bara drapeau. Lo tene: “Jéhovah abata lani aHébreu ota so ndali ti so ala ke ti voro mbeni yanda.” Na pekoni lo zia buku ni na amba ti lo ni. Ala bale-oko na oko amû oko oko. So lo bâ Jéhovah amû na lo ngangu nga na ndara ti fa tënë na ndo ti mbeni ngangu tënë tongaso so, tere ti lo anzere mingi.
Tongana mo ngbâ lakue ti duti na kite so Jéhovah ayeke bi bê ti lo na ndo ti mo, gbu li na ndo ti aversê ti Bible tongana Psaume 34:18-20; 55:23 nga na Psaume 145:18, 19. Hunda na aTémoin so aninga na yâ ti tâ tënë tongana nyen la Jéhovah abi bê ti lo na ndo ti ala. Nga, tongana mo ye ti tene Nzapa amû maboko na mo, sambela lo na ndo ti ye so mo ye. Mo yeke bâ ande hio tongana nyen la Jéhovah ayeke ‘bi bê ti lo na ndo ti mo.’