text:
LISORO NA MBENI ZO
A yeke nzoni ti manda Bible ngbanga ti nyen?
Atënë so na gbe ni ge afa lisoro so mbeni Témoin ti Jéhovah alingbi ti sara na mbeni zo. Na tapande, mbeni Témoin ti Jéhovah, so e yeke iri lo Brian, ayeke fa tënë na mbeni koli so e yeke iri lo Eric.
AMBAÏ TI YÂ TI BIBLE AYEKE TÂ YE
Eric: Pardon, mbi hinga ka ti mbi tënë ti Nzapa mingi ape. Donc, mbi pensé e yeke na tënë mingi ti tene na ndo ni ape.
Brian: A nzere na mbi so mo tene na mbi tâ tënë so. Me kozoni kue, iri ti mbi ayeke Brian. Ka ti mo?
Eric: Ti mbi ayeke Eric.
Brian: A nzere na mbi so mbi na mo e wara tere, Eric.
Eric: Mbi nga kue.
Brian: Mbi peut ti hunda mo kete, mo kono na yâ ti sewa so amä na bê na Nzapa?
Eric: En. Me, lani na ngoi so mbi gue na université, mbi zia lege ti sarango kua ti Nzapa.
Brian: Mbi comprendre. Me, mo manda lani nyen na université ni?
Eric: Mbi manda ye lani na ndo ti dutingo ti azo nga na mbaï ti ala. Mo hinga, mbi ye ka tënë ti ambaï mingi, ti hinga tënë na ndo ti mbaï ti azo na ndo ti sese anzere ka na mbi mingi.
Brian: Atënë ti ambaï ayeke ka pendere mingi. Bible nga kue ayeke mbeni buku ti ambaï. Eskê mo sara ambeni recherche ti mo na yâ ti Bible lâ oko awe?
Eric: Ade mbi sara ni lâ oko ape. Mbi hinga so Bible ayeke mbeni nzoni buku, me ti tâ tënë ni, mbi hinga lâ oko ape so a yeke mbeni buku ti ambaï.
Brian: Mo kpa mbeni zo so aye ti hinga ye na ndo ti Bible. Ni la, tongana mo yeke na kete ngoi, mbi yeke fa na mo gi ambeni tapande so afa so ambaï so ayeke na yâ ti Bible ayeke tâ ye.
Eric: Nzoni. Me mbi yeke na Bible ape.
Brian: Tënë ayeke dä ape. Mbi peut ti fa na mo ni na yâ ti ti mbi so senge. Kozo tapande ni ayeke ge na 1 Chronique chapitre 29, versê 26 nga na 27. Aversê ni atene: “David molenge ti Isaï akomande azo ti Israël kue. Ngu kue so lo komande azo ti Israël ayeke ngu bale-osio. Lo komande na Hébron ngu mbasambala, na lo komande na Jérusalem ngu bale-ota na ndo ni ota.”
Eric: Me, nyen la afa atene mbaï ni so ayeke tâ ye?
Brian: Mo bâ, lani na mbeni ngoi awandara atene so Gbia David ni so ayeke dä lâ oko ape.
Eric: Tâ tënë? Me ka ala tene tongaso ngbanga ti nyen?
Brian: Nde na Bible, aye so afa atene mbeni zo tongaso ayeke dä ândö ayeke mingi ape. Me na ngu 1993, mbeni groupe ti azo ti gingo nda ti ye na gbe ti sese awara mbeni tênë so a sû mbeni tënë na ndo ni giriri a tene, “Da ti David.”
Eric: So pendere tënë!
Brian: Mbeni zo ni so a sara tënë ti lo na yâ ti Bible si ambeni zo ayeke na kite na ndo ti lo ayeke Ponce Pilate, mbeni gouverneur so akomande lani na ngoi ti Jésus. A di iri ti lo ge na Luc chapitre 3, versê 1 na popo ti agouverneur so akomande lani na ngoi ni kâ.
Eric: En, mbi bâ ni. A tene so “tongana Ponce Pilate ayeke Gouverneur ti Judée, na Hérode ayeke Komanda ti Galilée.”
Brian: Merci. Teti angu mingi, ambeni wandara adë kite so Ponce Pilate ayeke dä lâ oko ape. Me, a sara angu 50 tongaso awe, na mbage ti Asie, a wara lani mbeni tênë so a sû iri ti lo na ndo ni.
Eric: Hmm. Ade mbi mä mara ti atënë ni so kozo ape.
Brian: A nzere na mbi ti fa ni na mo.
Eric: Ti honde na mo ape, depuis ka la mbi bâ Bible gi tongana mbeni senge mbeti awe, mbi pensé lâ oko ape so Bible angbâ lakue kota ye na ngoi ti e so. Ambaï ti yâ ni alingbi ti duti tâ ye, me mbi pensé Bible apeut ti ga nga na nzoni ye na e laso ape.
BIBLE: MBENI NGBENE BUKU, ME SO A YEKE MÛ MABOKO NA E LASO
Brian: Azo mingi apensé tongaso. Me pensé ti mbi ayeke ti lo nde. Zia mbi fa na mo raison ni: Depuis so e azo e bâ gigi juska laso, aye so e yeke ka na bezoin ni achangé ape. Na tapande, e yeke lakue na bezoin ti kobe, bongo nga na ndo ti lango. E yeke lakue na nzara ti sara lisoro na popo ti e nga ti wara mbeni sewa so ayeke na ngia. Zo kue aye aye ni so, ni la ape?
Eric: Ni la.
Brian: Bible alingbi ti mû maboko na e na yâ ti aye ni so. E lingbi ti tene so Bible ayeke mbeni ngbene buku, me ti tâ tënë ni, a yeke mû maboko na e laso.
Eric: A yeke mû maboko na e tongana nyen?
Brian: Mo bâ, depuis so a sû na Bible ândö a sara angu ngbangbo mingi awe juska laso, andia so ayeke na yâ ti Bible ni angbâ lakue kota ye.
Depuis so a sû na Bible ândö a sara angu ngbangbo mingi awe juska laso, andia so ayeke na yâ ti Bible ni angbâ lakue kota ye
Eric: OK. Me na yâ ti aye wa?
Brian: Bible alingbi ti mû maboko na e ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti nginza, na ndo ti aye so e lingbi ti sara ti duti na ngia na yâ ti sewa ti e wala ye so e lingbi ti sara ti duti mbeni nzoni kamarade. Bible ayeke tongana mbeni ye so alingbi ti mû maboko na e ti duti na ngia. Mo bâ na tapande, laso na ngoi so e yeke dä so, ti duti mbeni nzoni koli ti wali nga mbeni nzoni babâ ayeke kete ye?
Eric: A yeke kete ye ape. Mo bâ, mbi na wali ti mbi e sara mariage a sara ngu oko tongaso awe, me lakue la e yeke mä ka tere ape.
Brian: A yeke ye so ayeke si ka la. Me na yâ ti Bible, e yeke wara anzoni wango so akpengba ape. Na tapande, zia e diko aÉphésien chapitre 5, aversê 22, 23 nga na 28. Tongana mo ye, mo peut ti diko ni.
Eric: Nzoni. A tene: “Zia awali awoko tere na gbe ti akoli ti ala tongana ti so ala yeke woko tere na gbe ti Seigneur, teti koli ayeke li ti wali ti lo tongana ti so Christ nga ayeke li ti congrégation, so ayeke tere ti lo na so lo yeke sauveur ni.” Versê 28 ni atene: “A yeke tongaso si a lingbi akoli andoye awali ti ala tongana tere ti ala wani. Zo so andoye wali ti lo andoye tere ti lo wani.”
Brian: Nzoni. Merci. Mo pensé tongana koli na wali asara ye alingbi na wango so, sewa ti ala ayeke ga nzoni ape?
Eric: Mbi pensé a yeke ga nzoni. Me ti sara ni ayeke kete ye ape.
Brian: Tâ tënë; e kue e yeke na siokpari na tere ti e. Na ndo ni, gi na yâ ti oko chapitre so, mbeni versê ayeke dä so awa e ti sara ye ahon ndo ni ape. * Koli na wali adoit ti hunda ye na mba ahon ndo ni ape nga ti duti nduru ti mä tere na popo ti ala. Mbi na wali ti mbi e bâ so Bible alingbi ti mû maboko na e ti duti na mara ti abango ndo ni so.
Eric: Mo yeke na raison.
Brian: A-Témoin ti Jéhovah ayeke na mbeni site ti Internet, so na ndo ni a yeke wara ambeni pendere sango na ndo ti mariage nga na ndo ti dutingo ti sewa. Tongana mo yeke na mbeni kete ngoi, mbi peut ti fa na mo gi kete mbage ni.
Eric: Tënë ayeke dä ape. Mbi yeke na ngoi.
Brian: Nzoni. Adresse ti site ni ayeke http://www.jw.org/sg/. Ge so ayeke kozo place ni la.
Eric: Afoto ni ayeke pendere-ein!
Brian: So ayeke afoto ti kua ti fango tënë so e yeke sara ni na ndo ti dunia mobimba kue la. Ah, e si na place ni so awe. E yeke na bibliothèque ge so e lingbi ti sara recherche dä na ndo ti mariage. Tongana e pika gi tënë “mariage”, a yeke fa na e atënë nde nde na ndo ni. Mbeni oko ayeke dä so anzere na mo?
Eric: En, ti so asara tënë na ndo ti “Wango ti ndara ndali ti akoli na awali so amû tele.”
Brian: Article so amû na e awango ti Bible so afa na e aye so e lingbi ti sara ti duti na ngia na yâ ti mariage ti e. Bâ paragraphe so. Mo ye ti diko ni?
Eric: Nzoni. A tene: “Tongana nyen akoli alingbi ti yekia awali ti ala? Ti yekia wali ti mo aye ti tene ti sala ye na lo na ndoye, ti ne lo.”
Brian: Merci na dikongo ye ti mo ni. A fa nga tënë ti yâ ti mbeni versê na li ni ge. Mo ye ti diko ni nga?
Eric: En, mbi bâ ni. A-Éphésien 5:22, 25. A tene: “Awali, i mä tënë ti akoli ti i mveni, legeoko tongana i mä tënë ti Seigneur. Akoli, i ndoye awali ti i.”
Brian: Atâa so a sû tënë so a sara angu 2000 tongaso awe, awango ni andu koli na wali ala use kue, na tongana ala sara ye alingbi na awango ni so, ala yeke wara aye ti nzoni na pekoni. Nga, tongana ti so e londo ti diko ni fade na nduzu ge, ti tene zo ayekia wali ti lo aye ti tene ti sara ye na lo na ndoye, nga ti ne lo.
Eric: Ti tâ tënë ni, aye ayeke mingi na yâ ti Bible, me mbi pensé lani tongaso ape.
Brian: Mbi yeke na ngia ti mä mo tongaso, Eric. Mbi ye ande ti kiri ti bâ mo, na ti hinga bango ndo ti mo na ndo ti article ti “Wango ti ndara ndali ti akoli na awali so amû tele”, so ayeke na yâ ti oko article so na ndo ti site ti e. *
Eric: Nzoni. Mbi na wali ti mbi e yeke bi lê ti e ande dä.
Mbeni tënë ti yâ ti Bible ayeke dä so agbu bê ti mo na so mo ye ti hinga ndani? Mo ye ti hinga ye na ndo ti mbeni ye so aTémoin ti Jéhovah amä na bê dä wala so ala yeke sara ni? Tongana a yeke tongaso, hunda tënë ni na aTémoin ti Jéhovah. A yeke nzere ande na ala ti sara lisoro na mo na ndo ni.
^ par. 57 Ti hinga tënë mingi na ndo ni, bâ chapitre 14 ti buku Bible afa nyen biani?, so aTémoin ti Jéhovah asigigi na ni.
TI HINGA AMBENI TËNË
Tongana nyen andia ti Nzapa ayeke sara nzoni na e?
Jésus afa ndani so e bezoin ti tene Bible afa lege na e. Lo fa nga akota ndia ni use.
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?


c: text/html

text:
CHAPITRE 18
Jésus ague na li ni me Jean akiri na gbe ni
MATTHIEU 4:12 MARC 6:17-20 LUC 3:19, 20 JEAN 3:22–4:3
ADISCIPLE TI JÉSUS ABATIZE AZO
A BI JEAN BAPTISTE NA DA TI KANGA
Na peko ti so ala hunzi ti sara matanga ti Pâque ti ngu 30 ti ngoi ti e awe, Jésus na adisciple ti lo azia Jérusalem. Me, ala kiri droit na kodro ti ala na Galilée ape. Ala gue na sese ti Judée, na kâ, ala batize azo mingi. A sara ngu oko tongaso awe la si Jean Baptiste ayeke sara mara ti kua ni so ge na ndo ni so, na lo yeke na ambeni disciple so ayeke lakue na tere ti lo, peut-être na popo-hoto ti Ngu ti Jourdain.
Jésus lo wani la lo yeke batize azo ape, me lo la lo mû yanga na adisciple ti lo ti sara ni. Ni la, na ngoi ni so, Jésus na Jean kue la ayeke fa ye na aJuif so achangé asarango ye ti ala so ague nde na Mbele ti Ndia.—Kusala 19:4.
Me bê asara adisciple ti Jean na ala dema tere ti ala na ndo ti Jésus, ala tene: “[Jésus] so ayeke lani na tere ti mo, . . . lo yeke batize azo na azo kue ayeke gue na mbage ti lo.” Ye oko, Jean asara bê ape. Lo yeke na ngia ti bâ so iri ti Jésus awu mingi na lo ye si adisciple ti lo kue asara nga tongaso. Jean adabe ti ala, lo tene: “Ala yeke atémoin ti tënë so mbi tene lani, so mbi so mbi tene mbi yeke Christ ni ape, me a tokua mbi ti ga kozo ti lo.” Lo mû mbeni tapande so amû lege na ala ti mä yâ ti tënë ni so, lo tene: “Zo so amû wali fini fini ayeke koli ti wali ni. Ye oko, na ngoi so kamarade ti koli so amû wali fini fini ayeke luti na tere ti lo na amä lo, lo yeke na kota ngia ndali ti go ti koli ti wali ni so lo mä so. Ni la, ngia so mbi yeke na ni so, alingbi kue awe.”—Jean 3:28, 29.
Jean, so ayeke tongana kamarade ti koli so amû wali fini fini, ayeke lani na ngia tongana lo ga lani na adisciple ti lo na Jésus. Ambeni amû peko ti Jésus, na ngoi kete na pekoni a yeke soro ala na lege ti yingo ti gue na yayu. Jean aye nga même ti tene adisciple so ayeke na tere ti lo, na ndembe ni so, amû peko ti Jésus. Lo sara tongaso ndali ti so kua ti lo ayeke ti tene lo leke lege na Christ ti tene lo sara kua ti lo. Ni la, Jean atene: “Ti lo, lo yeke gue gi guengo na li ni, me ti mbi, mbi yeke kiri gi kiringo na gbe ni.”—Jean 3:30.
Na pekoni, mbeni Jean ni nde, so akomanse ti mû peko ti Jésus depuis, asara tënë ti ndo so Jésus alondo dä nga na kua so lo yeke sara ti tene azo awara salut. Lo tene: “Zo so alondo na nduzu si aga ayeke na ndo ti tanga ti azo kue. . . . Babâ ni andoye Molenge ni na lo zia aye kue na maboko ti lo. Zo so amä na bê na Molenge ni ayeke na fini ti lakue lakue. Me zo so ake yanga ti Molenge ni ayeke wara ande fini ape, me ngonzo ti Nzapa angbâ na ndo ti lo.” (Jean 3:31, 35, 36). A lingbi azo kue ahinga tâ tënë so.
Kete na peko ti so Jean Baptiste afa so a lingbi kua ti lo akiri na gbe ni, Gbia Hérode abi lo na da ti kanga. Hérode asara mariage lani na Hérodiade so ayeke wali ti ita ti lo Philippe. Na ngoi so Jean afa na lê ti azo lango-sioni ti lo ni, Hérode abi lo na da ti kanga. Na ngoi so Jésus amä so a bi Jean na da ti kanga, lo na adisciple ti lo azia Judée na ala ‘gboto tere ti ala, ala gue na Galilée’.—Matthieu 4:12; Marc 1:14.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Tongaso, a-ita ti mbi so mbi ye ala mingi, nzara ti kiri ti baa ala asara mbi mingi! Ala zia ngia na be ti mbi mingi si tere ti mbi anzere mingi ndali ti ala! A-ita ti mbi so mbi ye ala mingi, na lege ti gango so ala ga oko na Kota Gbia, ayeke nzoni ala ngba ti gbu tënë ti Nzapa ngangu tongaso. 2Mbi hunda mingi na Évodie nga na Sentish titene ala ma tere ndali ti gango so ala ga oko na Kota Gbia. 3Ti mo, so mo yeke taa mba ti mbi zo ti kua, mbi hunda na mo titene mo mu maboko na awali use so, ngbanga ti so ala sara kua ngangu na tere ti mbi ti fa Nzoni Tënë na azo, ala na Clément nga na ambeni mba ti mbi, azo ti kua so kue iri ti ala ayeke na ya ti mbeti so a su iri ti azo so ayeke na taa fini daa. 4Ala duti na ngia lakue, ngbanga ti so ala ga oko na Kota Gbia awe! Mbi kiri mbi tene: ala duti na ngia! 5Ala sara titene azo kue abaa so ala yeke azo ti nzoni be. Kota Gbia aga nduru ti si awe. 6Ala gi be ti ala ndali ti mbeni ye oko pepe, me na ya ti ye kue, ala fa na Nzapa ye so ala ye, na lege ti sambela, na vorongo tere nga na mungo singila na lo. 7Tongaso, fade siriri ti Nzapa so ahon hingango ndo ti azo kue ayeke bata be ti ala na yingo ti ala oko na Christ. 8A-ita, ti hunzi na ni, alingbi ala zia be ti ala na ndö ti ye so ayeke taa-tënë, ye so ayeke ye ti nengo ni, ye so ayeke mbirimbiri, ye so ayeke nzoni kue, ye so zo alingbi ti ye ni, ye so zo alingbi ti gonda ni, ye so kue ayeke nzoni mingi, ye so zo alingbi ti tene nzoni tënë ni na le ti azo. 9Ye so mbi fa na ala, ye so ala ma ni si ala baa mbi na sarango ni, ayeke nzoni ala sara ni. Fade Nzapa so ayeke mu siriri na zo ayeke duti na ala. 10So mbi ga oko na Kota Gbia awe, be ti mbi anzere mingi ndali ti so ala kiri afa na mbi atene, be ti ala angba ti ye mbi. Mbi hinga so be ti ala aye ando mbi, me lege ti sara na mbi ayeke daa pepe. 11Ndali ti so mbeni ye atia mbi si mbi yeke tene tënë tongaso? Oko pepe. Mbi hinga ti zia be ti mbi gi na ndö ti ye so mbi yeke na ni. 12Mbi hinga lege ti duti na ya ti mawa, mbi hinga nga lege ti duti na ye mingi. Na ndo kue, na ndembe kue, mbi hinga ti duti na ngia, ataa ya ti mbi asi wala mbi duti na nzara, ataa mbi yeke na gba ti ye wala ye atia mbi. 13Mbi lingbi ti sara aye so kue, ngbanga ti so Christ laa amu na mbi ngangu. 14Me ala sara nzoni si ala yo mbage ti kungba ti mawa ti mbi so. 15Ala azo ti Eglize ti Filipe, ala wani ahinga atene, na ndembe so mbi londo lani na Masedoane, na ngoi so a to nda ti fango Nzoni Tënë, gi ala oko laa amu na mbi maboko, ala mu ye na mbi na peko ti ye so mbi mu na ala; mbeni Eglize nde asara tongaso pepe. 16So mbi yeke na Tesalonike, ala laa atokua na mbi ye so atia mbi; ala sara ni gi fani oko pepe. 17Mbi yeke tumba peko ti ye ti azo pepe; me ye so mbi yeke gi ayeke titene azo ni awara nzoni mingi na lege ti kua so ala yeke sara. 18Na ndembe so, mbi wara aye so alingbi na mbi awe; mbi kiri mbi wara ahon ndoni. Mbi yeke na ye mingi na peko ti so Epafrodite aga na aye so ala tokua na mbi so. Aye so ala tokua so ayeke tongana yombo so afun nzoni, ayeke nga tongana sandaga so Nzapa aye tënë ni si anzere na be ti lo. 19Fade Nzapa ti mbi ayeke mu na ala ye so kue atia ala; lo yeke mu ni na ala na lege ti Jésus Christ, ngbanga ti so lo yeke na anzoni mosoro ahon ndoni. 20E gonda Nzapa Babâ ti e kpu na kpu! Amen. 21Na lege ti gango so e ga oko na Jésus Christ, ala bara na mbi azo ti Nzapa oko oko kue. A-ita so ayeke na tere ti mbi ge abara ala. 22Azo ti Nzapa so ayeke ge kue abara ala, mbirimbiri ala so ayeke na ya ti yangbo ti kota gbia ti Rome abara ala mingi. 23Ayeke nzoni Kota Gbia Jésus Christ asara nzoni be na ala kue!
Copyright
Learn More


text:
“E ku mbeni ye so e bâ ni pëpe”
Ye so Satan aye ayeke ti sara si e duti be-ta-zo mbeni pëpe nga lo ye ti sara si e duti na beku oko ape. Tongana nyen la e lingbi ti ngbâ ti duti be-ta-zo nga ti duti na nzoni bango ndo?
“E ku mbeni ye so e bâ ni pëpe”: Akozo tënë ni
Mbeni sewa atingbi na mara ti akpale so a sara tënë ni na yâ ti mbeti ti Job. Grâce na aide ti Jéhovah, e lingbi ti hon ndö ti aye so atara mabe ti e tongana ti ala.
“E ku mbeni ye so e bâ ni pëpe”
Pendere vidéo so ayeke mû maboko na mo ti leke na bê ti mo ti ngbâ be-ta-zo nga ti gbu ngangu beku so Nzapa amû na mo.


text:
CHAPITRE BALE-USE NA OTA
Seigneur ti lo afa na lo ye na ndo ti pardon
1. Ngoi wa la ayeke peut-être sioni ngoi ahon atanga ni kue na yâ ti gigi ti Pierre?
PIERRE ayeke girisa lâ oko ape ngoi so lê ti lo na ti Jésus atingbi tere. Lo bâ na lê ti Jésus mbeni ye so afa so bê ti Seigneur ti lo anzere na tere ti lo ape? E hinga ape. Bible atene gi atene “Seigneur aturnê, lo bâ Pierre”. (Luc 22:61). Tâ gi na ngoi ni so, Pierre aga ti bâ so lo sara mbeni kota faute. Lo sara tâ gi ye so Jésus atene na lo kozo, so lo Pierre ni lo ke lani ngangu lo tene ni yeke sara ni ape so: Lo londo ti bere Seigneur ti lo. Na bango ye so, vundu ahon ndo ti Pierre mingi. So ayeke peut-être mbeni ngoi so ayeke sioni ahon tanga ti angoi kue na yâ ti gigi ti lo.
2. (a) Pierre ayeke na bezoin ti manda nyen? (b) Nyen la e lingbi ti manda na lege ti ye so asi na lo so?
2 Ti Pierre awe la? Oko ape. So Pierre ayeke mbeni zo ti kota mabe, lege ayeke zi ande na lo ti leke peko ti sioni ye so lo sara so nga ti manda mbeni kota ye na mbage ti Seigneur ti lo, Jésus. Kota ye ni so ayeke pardon. E nga kue, a lingbi e manda ye dä. Ni la, zia e bâ tongana nyen si Pierre amanda ni.
Ye angbâ na lo mingi ti manda
3, 4. (a) Tënë wa la Pierre ahunda na Jésus? (b) Pierre apensé ti lo nyen la? (c) Jésus atene nyen so afa so sarango ye ti azo ti ngoi ti lo la si Pierre ayeke na ni so?
3 Anze omene kozoni, na gbata ti lo Capernaüm, Pierre aga na tere ti Jésus na lo hunda tënë so na lo, lo tene: “Seigneur, a lingbi ita ti mbi asara siokpari na tere ti mbi juska fani oke si mbi pardone lo? Juska fani mbasambala awe?” Lani, amokonzi-nzapa ti ngoi ni kâ afa so a lingbi zo apardone mba ti lo fani ota senge. Me so Pierre atene ti lo fani mbasambala so, peut-être lo pensé so lo sara ti lo nzoni mingi la. Me Jésus atene na lo: “Mo pardone lo gi juska fani mbasambala pëpe, me juska fani bale-mbasambala na mbasambala.”—Mat. 18:21, 22.
4 Jésus aye ti tene so a yeke nzoni Pierre asû na mbeti wungo ti asiokpari kue so mbeni zo asara na tere ti lo? Oko ape. Na changengo fani 7 ti Pierre na fani 77, Jésus aye ti fa so ndoye ayeke gue na e pëpe ti fa na li ti e wani fani oke si e yeke pardone azo (1 aCor. 13:4, 5). Jésus afa so tâ gi sarango ye ti azo ti ngoi ti lo la si Pierre ayeke na ni so, ala yeke bâ mawa ti azo ape nga ala yeke nduru ti pardone amba ti ala ape, mo bâ mo tene ala yeke sû wungo ni sungo na mbeti. Me ti azo so aye ti sara tongana Nzapa, a yeke ti ala ti pardone lakue.—Diko 1 Jean 1:7-9.
5. Na ngoi wa la si e ga ti bâ so pardon ayeke kota ye mingi?
5 Pierre ague na tënë ni ayo ape. Lo ngbâ gi ge. Me ye so Jésus afa na lo so, lo mä yâ ni kue la? Mingi ni ka, a yeke na ngoi so e wani e bezoin mingi ti tene a pardone e si e ga ti bâ so pardon ayeke kota ye biani. Tongaso, zia e bâ aye so asi na Jésus na ngoi so lo ga nduru ti kui. A yeke na ngoi ni so la si Pierre asara afaute mingi, me Seigneur ti lo apardone lo lakue.
Jésus apardone lo lege mingi
6. (a) Pierre asara nyen na ngoi so Jésus ayeke gi ti fa na abazengele ti lo nene ti sarango tere kete? (b) Jésus asara ye tongana nyen na mbage ti lo?
6 A yeke na bï la, ndangba bï kozo ti tene a fâ Jésus. Ambeni ye mingi angbâ ti tene lo fa na abazengele ti lo, na tapande a lingbi lo fa na ala ye na ndo ti sarango tere kete. Lo wani lo mû tapande ni na lege so lo sukula gere ti ala, mbeni kua so ndangba zo ti kua la ayeke sara ni. Tongana lo si na Pierre, Pierre ahunda tënë na lo na ndo ti ye so lo yeke sara so. Tongana Jésus afa na lo ndani, lo ke. Na pekoni, lo tene na Jésus ti sukula gi gere ti lo oko ape, me nga maboko ti lo na li ti lo. Jésus akanga bê, lo fa na lo yeke nene ti ye so lo yeke sara so.—Jean 13:1-17.
7, 8. (a) Pierre akiri asara nyen si Jésus akanga bê na lo dä? (b) Jésus asara nyen ti fa so lo ngbâ lakue ti sara nzoni na Pierre na ti pardone lo?
7 Kete na pekoni, Pierre akiri asara mbeni ye so Jésus akanga bê na lo dä. Pierre na amba ti lo abazengele ni apapa ti hinga zo wa la si ayeke kota ahon mba. So ye ti kamene! Me Jésus akiri afa ye na ala na nzoni bê, na lo gonda ala même ndali ti nzoni ye so ala sara so, so ala ngbâ lakue be-ta-zo na Seigneur ti ala. Ye oko, lo tene na ala so ala yeke dö ande lo, ala yeke kpe. Pierre atene so ni yeke kpe ti ni ape, même tongana kuâ ni aga. Me Jésus atene na lo so tâ gi na bï ni so Pierre ni ayeke bere ande Seigneur ti lo fani ota kozoni si koli-kondo atoto lege use. Pierre akiri ake na Jésus, na lo pika kate lo tene même si amba ti ni kue akpe, ni yeke ngbâ ti ni lakue na tere ti Jésus.—Mat. 26:31-35; Marc 14:27-31; Luc 22:24-28; Jean 13:36-38.
8 Ngonzo asara Jésus na tere ti Pierre? Ti bâ ni nzoni, na yâ ti ngangu ngoi so kue, Jésus angbâ lakue ti bâ gi anzoni ye na yâ ti abazengele ti lo so ala yeke ti ala azo ti siokpari. Lo hinga so Pierre ayeke bere lo, me lo tene: “Mbi voro tere na Nzapa ndali ti mo si mabe ti mo awoko pëpe. Ti mo, tongana mo kiri awe, kpengba aita ti mo.” (Luc 22:32). Jésus ahinga so Pierre ayeke hunda ande pardon, na lo yeke kiri ti sara na Nzapa be-ta-zo. So tâ pendere bibe si Jésus afa so! Lo sara nzoni na Pierre na lo pardone lo.
9, 10. (a) Na yaka ti Gethsémané, Pierre akiri asara nyen so akpa ape? (b) So Pierre asara faute fani mingi adabe ti e na nyen?
9 Tongana ala si na yaka ti Gethsémané, fani ota Pierre asara mbeni ye so akpa ape. Jésus ahunda fade na lo nga na Jacques na Jean ti lango ape na ndembe so lo yeke sambela. Vundu ahon ndo ti Jésus na lo bezoin ti tene a mû maboko na lo, me lakue lango ahon na Pierre na amba ti lo ni. Tongaso, Jésus atene mbeni tënë so afa so lo hinga ye so asi na ala so na so lo pardone ala, lo tene: “Biani, yingo aye ti sara ye, me mitele awoko.”—Marc 14:32-41.
10 Mo ye ti bâ! gbâ ti azo asi. Ala yeke na wâ, na a-épée nga na anduru keke na maboko ti ala. Ngoi ti tene zo asara ye na hange la. Me hio, Pierre amû épée, lo ye ti dë na li ti Malchus, me a gue a dë gi mê ti lo. Malchus ayeke mbeni ngbâa ti kota prêtre. Jésus asuku na Pierre yeke na lo sava mê ti Malchus ni. Lo fa na adisciple ti lo ndani so a lingbi ala kiri sioni teti sioni ape (Mat. 26:47-55; Luc 22:47-51; Jean 18:10, 11) Pierre asara afaute mingi awe so Seigneur ti lo apardone ni. Ye so afa na e so e nga kue e yeke sara siokpari lege mingi. (Diko Jacques 3:2.) E kue e bezoin ti tene lâ oko oko Nzapa apardone e. Me, bï ni ade ti hunzi na Pierre ape. Lo yeke sara ande mbeni kota faute.
Tâ kota faute so Pierre asara
11, 12. (a) Na peko ti so a gbu Jésus, Pierre asara nyen so afa so lo yeke kamême zo ti mbeto ape? (b) Me ngbanga ti nyen ye so Pierre asara so ayeke ti lo nde na ti so lo tene kozo so?
11 Jésus atene na gbâ ti azo ni, lo tene so tongana a yeke ndali ti lo la si ala ga so, a lingbi ala zia abazengele ti lo ague. Pierre alingbi ti sara ye oko ape na ngoi so azo ni agbë Jésus na kamba. Na pekoni, lo na amba ti lo abazengele ni akpe.
12 Na kpengo ni, Pierre na Jean ague asi nduru na da ti ngbene Kota Prêtre Anne. Kâ la si a gue na Jésus kozo ti hunda tënë na lo. Na pekoni, azo ni amû Jésus na ndo so ala hon na lo. Pierre na Jean amû peko ti ala, me ala “ngbâ a yo.” (Mat. 26:58; Jean 18:12, 13). Pierre ayeke zo ti mbeto pëpe, ngbanga ti so ti mû peko ti azo ni so ahunda ti duti koli kamême. Atâa so azo ni ayeke na a-épée nga na akeke na tïtî ala, Pierre adë mê ti mbeni oko fade. Me ge so tënë so Pierre atene ni yeke ngbâ na tere ti Seigneur ti ni juska na kuâ so, e bâ ni ape.—Marc 14:31.
13. Tâ mungo peko ti Christ ayeke so wa?
13 Laso nga, ambeni zo mingi ayeke mû peko ti Christ, me ala “ngbâ a yo” tongana ti Pierre. Na lege wa? Na lege so ala yeke sara ni na hondengo ni. Me Pierre lo wani lo tene na pekoni so tâ mungo peko ti Christ ayeke ti sara kue ti ngbâ gi nduru na tere ti lo, ti sara ye tongana lo na yâ ti aye kue, atâa aye ti pekoni ayeke so wa.—Diko 1 Pierre 2:21.
14. Na bï ni so a yeke fâ ngbanga na li ti Jésus, Pierre asara ti lo nyen?
14 Na nda ni, Pierre asi na yanga ti gbagba ti mbeni kota da ti yâ ti Jérusalem kue. A yeke da ti Kota Prêtre Caïphe. Lo yeke kota zo na yâ ti kodoro ni nga lo yeke na mosoro mingi. Mara ti ada so ayeke ka na mbeni kota lacour so da ni angoro tere ni kue, nga yanga ti gbagba ayeke dä. Tongana Pierre aye ti lï na yâ ti gbagba ni, a ke na lo. Me Jean, so ahinga kota prêtre ni, alï ti lo fade awe. Tongaso, lo ga lo tene na zo ti batango yanga ti gbagba ni ti zia Pierre alï. Âmanke Pierre angbâ na tere ti Jean ape, nga lo lï na yâ ti da ni ape ti ngbâ na tere ti Seigneur ti lo. Lo ngbâ ti lo na yâ ti lacour ni, ndo so si ambeni ngbâa nga na ambeni wakua ayeke lango wâ ti tomba na dê na tere ti ala. Pierre ayeke bâ tongana nyen la si atémoin ti wataka nde nde ayeke lï na peko ti tere ti bi atënë ti mvene ndenge na ndenge na li ti Jésus.—Marc 14:54-57; Jean 18:15, 16, 18.
15, 16. Prophétie so Jésus atene fade na Pierre atene lo yeke bere ni ande fani ota aga tâ tënë tongana nyen?
15 Na tere ti wâ ni, maseka-wali so azia si Pierre alï fade so abâ Pierre ngbii na lo hinga lê ti lo. Tongaso, lo tene: “Mo kue mo yeke fade na tere ti Jésus, zo ti Galilée so!” Pierre aku tere ti lo na tënë so ape, tongaso lo bere, lo tene ni hinga Jésus ape. Lo tene nga na maseka ni so ni hinga li ti ni na tënë so lo yeke tene so ape. Lo zia ndo ni, lo gue lo luti nduru na yanga ti gbagba ni. Lo sara kue ti tene azo ahinga lê ti lo ape. Me mbeni maseka-wali nde abâ lo si lo tene: “Koli so kue ayeke lani na tere ti Jésus, zo ti Nazareth so.” Pierre adeba tere ti lo, lo tene: “Mbi hinga ti mbi koli so oko pëpe!” (Mat. 26:69-72; Marc 14:66-68). Peut-être a yeke na peko ti berengo Jésus ti use ni so la si mbeni koli-kondo atoto, me li ti Pierre ayeke kirikiri si lo girisa na ndo ti tënë so Jésus atene na lo kozo so.
16 Kete na pekoni, Pierre ayeke gi mbeni ndo nde ti hon dä, si azo ahinga lo ape. Me ambeni zo so aluti na tere ti wâ ni na yâ ti lacour ni aga nduru na tere ti lo. Mbeni oko ayeke fami ti Malchus, ngbâa so Pierre adë fade mê ti lo so. Lo tene na Pierre: “Mbi bâ mo fade na tere ti lo kâ na yâ ti yaka, mvene la?” Ti fa na ala so a yeke lo ape, Pierre adeba tere ti lo ngangu, lo tene zia si sioni aga na ndo ti ni tongana mvene la ni tene so. Fani ota ni ti tene Pierre abere la. Gi so lo hunzi ti sara tënë so, mo ye ti bâ! koli-kondo atoto. Lege use ti tene Pierre amä ni na bï ni so la.—Jean 18:26, 27; Marc 14:71, 72.
17, 18. (a) Na ngoi so Pierre aga ti bâ so lo bere Seigneur ti lo, a sara lo nyen? (b) Pierre apensé peut-être na nyen?
17 Andâ Jésus ayeke ti lo fade awe na ndo ti véranda ni so ayeke bâ ndo na ndo ti lacour ni. Na ngoi so la si lê ti lo na ti Pierre atingbi, tongana ti so e sara fade tënë ni na tongo nda ti chapitre so. Pierre aga ti bâ tâ sioni so lo londo ti sara so: lo bere Seigneur ti lo. Ye so asara lo nzoni ti kete ape. Tongaso lo kpe, lo sigigi na yâ ti gbagba ni, lo hon na yâ ti alege ti yâ ti gbata ni so nze asu na ndo ni so. Ngu ti lê ayeke montê na lê ti lo. Ndo avuko kue na tere ti lo, na pekoni lo tï na toto, lo toto ngangu.—Marc 14:72; Luc 22:61, 62.
18 Na mara ti faute tongaso so, zo ayeke pensé so lo lingbi ande na pardon lâ oko ape. Âmanke Pierre apensé nga tongaso, lo tene Jésus ayeke pardone siokpari ti lo so lâ oko ape. Tâ tënë la?
Jésus ayeke pardone Pierre encore ape?
19. (a) Sioni so Pierre asara so asara nyen na lo? (b) Nyen la afa so lo tene ape so ti ni awe?
19 Na ndade ni, tongana Pierre abâ ye so azo asara na Jésus, vundu ti lo akiri akono mingi. Lo doit ti regretté mingi tongana lo bâ so azo ni asara sana na Jésus mingi si lo kui na pekoni. Même gi ti pensé na sioni so lo sara na Seigneur ti lo tâ na ndangba lango ti lo tongana zo adoit ti sara lo nzoni ti kete ape. Me atâa vundu ti lo ni ayeke kota tongana nyen, Pierre atene ape so ti ni awe. E tene tongaso ngbanga ti so mbaï ni afa na e so hio lo kiri na tere ti amba ti lo adisciple ti Jésus (Luc 24:33). Kite ayeke pëpe so abazengele ni kue aregretté ye so ala sara na ngangu bï ni so, na ala kue agi ti dë bê ti mba.
20. Nzoni desizion so Pierre amû so afa nyen na e?
20 E lingbi ti tene so ye so Pierre asara so ayeke na lege ti ndara biani. Tongana mbeni wakua ti Nzapa atï, kota ye ni ayeke sioni ti faute ti lo ni ape, me ngangu so lo yeke na ni ti londo ti ngbâ ti gue na devant. (Diko aProverbe 24:16.) Pierre afa so lo yeke na tâ mabe na lege so lo ngbâ na tere ti aita ti lo, atâa vundu ti lo ni. Tongana e sara mbeni ye so azia vundu na bê ti e wala so e regretté ni si e gboto tere ti e yamba na amba ti e, e lingbi ti wara sioni na pekoni (aProv. 18:1). Nzoni ye ti sarango ni ayeke ti ngbâ gi nduru na aita ti e ti yingo na ti gi ti leke songo ti e na Nzapa.—aHéb. 10:24, 25.
21. Ndali ti so Pierre ayeke na tere ti aita ti lo, sango wa la lo mä?
21 Ndali ti so Pierre ayeke na tere ti aita ti lo ti yingo, lo mä mbeni sango so ayengi ala ngangu. A wara kuâ ti Jésus na yâ ti dû ti kuâ ni ape. Na mango tënë so, Pierre na Jean akpe loro, ala gue ti bâ dû ti kuâ ni so a kpo nzoroko dä fade. Jean, so lo de peut-être maseka mingi, asi kozo. A kanga fade dû ti kuâ ni na lo bâ so yanga ti dû ni azi, me lo lï ape. Tongana Pierre asi, même so pupu ahunzi na yâ ti kate ti lo, lo gue droit, lo lï na yâ ni. Lo ye ti bâ! ndo avuru.—Jean 20:3-9.
22. Nyen la asara si vundu nga na kite ti Pierre kue agirisa?
22 Na ngoi so Pierre amä kpâ so Jésus azingo na kuâ, lo mä na bê na ni? Oko ape! Même tongana ambeni wali, adisciple ti Jésus, aga atene a-ange asi na ala fade na atene na ala so a zingo Jésus na kuâ awe so, lo mä na bê na ni ape. (Luc 23:55–24:11) Me gi na yâ ti oko lango ni so, vundu ti Pierre nga na kite ti lo ni kue agirisa. Jésus azingo biani na kuâ, na lo yeke mbeni ngangu yingo fadeso! Lo si na abazengele ti lo kue. Me kozoni na so, lo sara fade mbeni ye nde. Na oko lango ni so, abazengele ni atene: “Seigneur alondo awe biani, na Lo si na Simon!” (Luc 24:34). Angu mingi na pekoni, bazengele Paul nga kue asara tënë ti pendere lango ni so, lo tene so Jésus asi na “Céphas, na nda ni, Lo si na ala bale-oko na ndo ni use.” (1 aCor. 15:5). Céphas na Simon ayeke ambeni iri ti Pierre la. Biani, na lango ni so, Jésus asi na lo, na ngoi so peut-être lo yeke gi lo oko.
Pierre asara afaute mingi, me Seigneur ti lo apardone lo. E nga kue e bezoin ti tene a pardone e lâ na lâ
23. A yeke nzoni aChrétien so laso atï na yâ ti siokpari agirisa ye so asi na Pierre so ape ngbanga ti nyen?
23 Bible afa pëpe tënë so Jésus na Pierre atene na mba. Gi ala use la ahinga ni. Me tere ti Pierre adoit ti nzere mingi ti bâ so Seigneur ti lo so lo ye lo mingi so ayeke na fini, na ye so azi lege na lo ti fa vundu ti lo na lo na ti hunda pardon na lo. Lo bezoin tâ pardon ti Jésus ni mingi. E hinga biani na bê ti e so Jésus apardone siokpari ti lo ni kue kue kue. A-Chrétien so laso atï na yâ ti siokpari, a yeke nzoni ala girisa ye so asi na Pierre so ape. Zia e tene lâ oko ape so Nzapa ayeke pardone e oko pëpe, ên-ën. Ye so Jésus asara so afa tâ gi sarango ye ti Babâ ti lo, Lo so ayeke “pardone zo” kue kue kue.—És. 55:7.
Jésus akiri afa na Pierre so lo pardone lo awe
24, 25. (a) Na bï ni so Pierre ague ti gbu susu na Kota ngu ti Galilée, ye ni apasêe tongana nyen? (b) Na yanga ti ndapre ni, tongana Jésus asara si adisciple ti lo agbu susu, Pierre asara nyen?
24 Jésus atene na abazengele ti lo ti gue na Galilée, teti kâ la si lo yeke wara tere na ala. Tongana ala si na Galilée awe, Pierre ague ti gbu susu na yâ ti Kota ngu ti Galilée ni. Ambeni mba ti lo nga kue ague oko na lo. Tongana Pierre asi na yanga ti ngu ni, tere ti lo adoit ti nzere. Lo kono na ndo so. Nga, toto ti angö ni, toto ti amapo ni so ayeke pika na tere ti angö ni asara lo nzoni, même gbungo agbanda ni na yâ ti maboko ti lo. Ye oko, akoli so agbu susu oko na bï ni so ape.—Mat. 26:32; Jean 21:1-3.
25 Me na yanga ti ndapre ni, mbeni koli aluti na yanga ti sese ni kâ na lo tene na ala ti bi gbanda ti ala ni na mbeni mbage ti ngö ni. Ala bi ni na ala gbu gbâ ti susu. Wungo ni asi 153. Pierre ahinga zo ni so awe. Tongaso, lo huru, lo tï na yâ ti ngu ni na lo gue juska na yanga ti sese ni. Tongana akota kamarade ti Jésus so asi na yanga ti ngu ni awe, lo mû na ala susu so lo zö ni na charbon awe so si ala te. Fadeso lo yeke sara tënë na Pierre.—Jean 21:4-14.
26, 27. (a) Jésus amû lege na Pierre ti sara nyen fani ota? (b) Nyen la afa biani so Jésus apardone Pierre biaku?
26 Jésus ahunda na Pierre, lo tene: “Mo ye mbi [Seigneur ti mo] ahon aye so?” So ti tene ahon gbâ ti asusu so? Pierre ayeke zia ande si kua ti gingo susu ahon ndoye so lo yeke na ni ndali ti Jésus? Tongana ti so Pierre abere lani Seigneur ti lo fani ota, Jésus amû nga lege na lo fani ota ti fa dandara na lê ti amba ti lo so lo ye lo Jésus ni. Tongana Pierre atene so lo ye lo, Jésus afa na lo ye so a lingbi lo sara ti fa na ndoye so: a lingbi lo zia kusala ti Nzapa aga na kozo ndo ahon aye kue, lo mû kobe na angasangbaga ti Christ, wala adisciple ti lo so angbâ be-ta-zo na lo, lo kpengba ala nga lo bâ lege ti ala.—Luc 22:32; Jean 21:15-17.
27 Na lege ti tënë so, Jésus afa na Pierre so lo na Babâ ti lo ayeke na bezoin ti lo lakue. Lo Pierre ni lo yeke duti ande na kota kusala ti sara na yâ ti congrégation so Christ ayeke fa lege na ni. Ye so afa biani so Jésus apardone Pierre biaku, atâa kota siokpari so lo sara so! Bê ti Pierre adoit ti si na singila mingi, na lo manda ye dä biani.
28. Nyen la afa so Pierre asara ye alingbi na iri ti lo ni?
28 Teti angu mingi, Pierre asara kusala so Jésus amû na lo so, lo zia lege ni ape. Lo kpengba aita ti lo ti yingo, tongana ti so Jésus atene na lo tâ gi na peko ti so lo zingo na kuâ. Na nzoni bê nga na kangango bê, Pierre ayeke bâ lege ti adisciple ti Jésus nga lo yeke mû kobe na ala. Koli so azo ahinga lo lani na iri ti Simon so ayeke sara ye fadeso alingbi na iri so Jésus amû na lo so, so ayeke Pierre, wala Ngbongboro tênë. Mabe ti Pierre akpengba tongana mbeni ngbongboro tênë, na lo ga mbeni pendere tapande na popo ti aita ti lo. Ye so afa ni biani ayeke apendere mbeti use so Pierre asû ni so ayeke na yâ ti Bible. Ambeti ni afa so Pierre agirisa lâ oko ape ye so Jésus afa na lo na ndo ti tënë ti pardon.—Diko 1 Pierre 3:8, 9; 4:8.
29. Tongana nyen la e lingbi ti fa so e sara ye na mabe tongana ti Pierre na ti Seigneur ti lo so ayeke nduru ti pardone zo?
29 Zia e nga kue e manda ye dä. Lâ oko oko, e yeke hunda na Nzapa ti pardone gbâ ti afaute so e sara so? E yeda na gbe ti bê ti e so lo pardone e biani? Nga, e hinga so pardon ayeke na ngangu ti sara si e ga nzoni na lê ti Nzapa? Ka tongana mbeni zo asara sioni na e, e yeke pardone lo nga kue? Tongana e sara tongaso, andâ e yeke sara ye na mabe tongana ti Pierre la, nga na ti Seigneur ti lo so ayeke nduru ti pardone zo.


text:
1Gbü gara ra, fü Yesu adu anü andoro era mere ngu Galïlaya, adu kpah angbü erï wü kpara kpala. Fü mere bi wü kpara aci kpah, akoro kpakaka na la gbe. Te engu wu bala, fü ah ayia alï ka-ye gbü zabu, angbü kpala füh ngu, angü wü kpara ena adere ni. Fü bi wü kpara la angbü nda-wü kpa füh gümba, da eje ngü gögömö na. 2Fü Yesu angbü erï ewü de mere bi wü ngü ʼburu gbü mani, gü ba, 3"Yi da la güje yi, de yi je ngü ka-ra ne. Gara komoko ta ladü, te le amoko ndo ka-ye. Fü ah ayia aza nguwa ndo, anü di agbü yï, amoko. 4Te engu ngbü emoko ndo la, fü wü gara jia ndo atï te kaje. Fü wü lu awu jia ndo la. Fü ewü ayia kere, akoro adoro nguwa la, ami ka. 5Fü gara nguwa atï füh wü sï-da, te tö di sela mbi mbi ma. Fü nguwa la ayia akö kere, teka ne de, angü tö sela sere sere. 6Fü ra ayia asü. Fü fu-ndo la ayia aürü ka-ye ʼburu, angü sïsï na rï gbü tö mbi mbi de. 7Fü gara nguwa atï esüka wü ti. Fü nguwa la akö aga de wü fu-ti la ʼburu. Fü wü ti awündü züka fu-ndo la. Fü ah adu afü te-ye yï-andüla tete. Ah zï jia de. 8Fü gara nguwa atï gbü züka sü. Fü ah ayia akö, agere, arï gbrrri! Gara zï jia ye mbi, gara zï jia ye fa sü, gara zï jia ye reke ʼduwa ba-neh-ene-la, angü ah tï gbü züka tö." 9Fü Yesu adu amala fü ewü, gü ba, "Te güje mü ladü la, de mü da güje mü te ngü ka-ra la mbi mbi mbi." Dela ngü te Yesu mala teka nguwa te wüh moko gbü tö. 10Fütanga ngü la, te Yesu di kpikpi ye, fü wü kpara te engu fe ewü, nzükpa de füh ye ʼbasu ne, ayia de wü gara wü kpara kaka-na, anü kpakaka na. Fü ewü ayi-tata teka si mani te engu mala la. 11Yesu gü ba, "Ta gügü, wü kpara je si-ngü ka Me nda-wü de. Ngü ka Me ngbü gbü jia ewü ʼdaaa, ah wo te-ye awo. Nda-yi, wü kpara ka-ra, ma ngbü eyi esere ngü la fü yi ʼburu mbölö mbölö, gü ba, Me le de wü kpara ʼburu to maguma wü fü ni. Amba wü gara kpara la tï aje si-ngü la nda-wü de, angü wüh le ngü ka-ra de. Teka ngü la, ma ngbü emala ngü la fü ewü ʼburu de mani. 12Ah kpah baka ngü ta te Me mala teka wü kpara la, gömö mürü dofo Yïsaya, gü ba dene, 'De-wü deyï, wü ena aceka ngü ka-ni ma, wü tï awu si-ngü la nda-wü de. Wü ena aje ngari ni, Me, ma, ngü la tï arï gbü nzö wü kpah de. Angü, te wü ena aje ta si-ngü ka-ni, Me, mbi mbi la, de bane wü ena ace siti ngü ka-wü, adu ale ngü ka-ni, teka fü ni aboro siti ngü ka-wü.' Dela ngü ta te Me mala gügü teka wü kpara, te ewü le ngü ka-ra de ne." 13Fü Yesu adu amala ngü fü ewü, gü ba dene, "Yi tï awu si mani ka nguwa la nda-yi kpah de? Te di bala, yi ena awu si wü ngü gbü wü gara mani ʼburu, neh baye baye? 14Ma ena amala si-ngü la fü yi. Kpara te moko nguwa la, ah baka kpara te emala ngari Me. 15Nguwa te tï te kaje, ah baka mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, amba ngü la rï gbü nzö ewü nda de. Fü Satana awu ngü la, ayia kere, akoro aza ngü la emaguma ewü asidi. 16Nguwa te tï füh wü sï-da, ah baka mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü. Fü ewü ayia aje ngü la, ale de züka tadu. 17Amba wüh rü kpekpeke gbü ngü ka Me de, angü maguma ewü ka-ye ʼbasu ʼbasu. Teka ne de, angü wüh to maguma wü fü Me mbi mbi de. Nga ngü la yïrï kpah de, fü cïnga ayia akoro teka ngü ka Me la. Teka wü ngü la, fü wü kpara la ayia ace ngü ka Me kere, teka ngü ka cïnga la. Fü ewü adu angbü emere gara wü ngü ka-wü. 18Nguwa te tï esüka wü ti, ah baka mene wü kpara, te ewü le ngari Me eyi, 19amba fïngangü ka-ewü ka-ye ʼbasu ʼbasu. Wüh ngbü efï nga wü e ka füh kotö ne. Fü gümü jiase ayia amere ewü, bete gümü wü gara wü e fa sü. Teka ngü la, wüh tï amere tima ka Me mbi mbi de, fü ngü ka Me ayia afü te-ye emaguma ewü baka yï-andüla. 20Nguwa de te tï gbü züka sü, ah baka mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü. Fü ewü aje ngü la, ayia ale de maguma wü ʼburu. Fü ngü ka Me la aga kpa emaguma ewü baka ndo te zï jia ye mbi, gara zï jia ye fa sü, gara zï jia ye reke ʼduwa ba-neh-ene-la. Dela si-ngü gbü mani teka nguwa ndo la." 21Fü Yesu adu amala gara mani fü mere bi wü kpara la, gü ba dene, "Te mü siya wa ka-mü gbü biti, akoro di, ao kpa esambü la, mü ena amere di baye? Mü ena abuka sila fefeh? Anga mü ena ao esa ngbaga? Ah bala de. Mü ena ao wa ka-mü kpa tikpi füh e, teka fü ah alofo sü mbi. 22Kpah bala, ngü ka-ra te wü kpara je mbi mbi de, te wo te-ye awo fü ewü ne, wüh ena awu ngü la te gara, angü Me ena agü tamu ngü la fü ewü me-ye. 23Te güje mü ladü la, de mü da güje mü teka aje ngü ka-ra la mbi mbi mbi." 24Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, "Ngü te ma ngbü emala fü yi ne, yi o fïngangü ka-yi ʼburu tete na. Teka ne de, angü, te mü fï nga ngü ka-ra mbi mbi la, sisi na ena arï gbü nzö mü. Fü Me adu agü tamu gara wü ngü fü mü gbe. 25Angü te mü le ngü ka-ra ne eyi, Me ena adu agü tamu gara wü ngü fü mü gbe. Amba, te mü le aje ngü ka-ra nda-mü de la, mba enga ngü cüküʼdaye, te di gbü nzö mü ne, ah ena adürü ka-ye adürü asidi." 26Fü Yesu adu amala kpah gara ngü fü mere bi wü kpara la de mani, gü ba dene, "Ngari Me ngbü efü maguma kpara, fü ah akoro kpara ka Me, neh baye baye? Ngü la, ah baka nguwa ndo, te gara kpara moko gbü yï ka-ye. 27Kpara la tï aga ndo ka-ye la me-ye nda de, amba wü e la ena angbü ega ka-wü de tete-wü. Te di bala, nguwa la ena ato sï ye, fü ah akö, 28angü nguwa la ngbü emaka wazi ka-ye gbü tö. Fü ah ato fu ye. Fü ah akpo angbü ega, adu ao gba ye. Fü ah akpo ezï jia ye, akoro ndo. 29Te kpïrï ndo la koro eyi la, fü mürü ndo la awu, gü ba, 'Wayi, ndo ka-ni ndri eyi. Fü ah aza maguruma ka-ye, anü agbü yï, awa ndo ka-ye la di.' " 30Fü Yesu adu amala gara ngü fü ewü, gü ba dene, "Ma ena amala gara mani fü yi teka agü tamu ngü ka Me di fü yi. 31Angü ngü ka Me, ah baka jia gara rü de ïrï ye müsïtada, te di de jia ye baka lïʼba, jürrrü bane. 32Te mü ru nguwa la, ah ena akö, aga, akoro mere rü, da eto sa-e, te wü lu ena angbü efe te-wü gbügbü. Kpah bala, ngü ka Me ena aga te gara, akoro memere, baka ngü ka rü la." 33Dela ngü ka Me, ta te Yesu mala fü bi wü kpara la gbü mani. Ah ngbü mala bi wü gara ngü fü ewü, gbü mani kpah bala. Ah ngbü emala wü ngü la fü ewü ferrre, de wüh je mbi. 34Amba ah mala si wü ngü la fü ewü mbölö mbölö nda de. Ah ngbü emala wü ngü la fü ewü ʼburu gbü mani. ʼDuwa te ewü du ngbü kpikpi wü, de wü kpara ka-ye la, fü ah angbü esere si-ngü la fü ewü tïne mbölö mbölö. 35Gbü ra la, etamurago, fü Yesu ayia amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, "Ani nü enü kpa etangu." 36Fü wü kpara ka Yesu ayia alï gbü zabu, te engu di gbügbü na. Fü ewü anü sü ka-wü, yo! ace mere bi wü kpara la kpa füh gümba kpala. Wü gara zabu ngbü ta kpah enü kpala. 37Wüh te ekoro kpa etü mere ngu Galïlaya la, fü mere wege ayia akpo angbü efe jia ngu la de wazi. Fü zabu angbü eyiki, da efüfü te-ye, ekolo ngu gbü ye. Fü ngu angbü esi gbü zabu la. Zabu la yia ta ebu ewü abu agbü ngu. 38Yesu, mü ngbü ka-mü gbü zabu to kpa sidi kpala, era ka-mü ara, o nzö mü ga füh bongo. Fü wü kpara kaka akoro azükü engu, gü ba dene, "Mere kpara! Mere kpara! Ani te ekpi! Ani te ekpi! Te ani kpi la, ngü ena asiti te-ye de?" 39Fü Yesu ayia azükü. Fü ah adu arü amala ngü fü wege, gü ba, "Wege, mü nga enga! Ngu, mü ngbü ziii." Fü wege ayia anga. Fü ngu ayia angbü ziii. Fü sü ayia anga ʼduwa ngbiii. 40Fü Yesu adu arü amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba dene, "Yi ekpe neh cürü ne? Yi to maguma yi fere mbi mbi la de? Ah le de yi to maguma yi fere." 41Fü cürü arï te ewü afa sü, teka ngü ka wazi ka Yesu la. Fü ewü angbü da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, "Apa! De bane neh ene ngü ne? Kpara ladü füh kotö ne, te tï amala ngü fü wege bete mere ngu, fü ewü aje rïrï kaka-na baka e la?" Dela ngü ta te Yesu mere, te engu to rïrï fü mere wege tete.
Copyright
Learn More


text:
1Lango use na pekoni, mbeni matanga ti mungo tere ti koli na wali aduti na kete kodro ti Kana, na sese ti Galile. Mama ti Jésus ayeke kâ. 2A tisa nga Jésus na adisiple ti lo na matanga ni. 3Na ndembe so vin ahunzi awe, mama ti Jésus atene na lo: “Azo ni ayeke na vin mbeni pepe.” 4Jésus akiri tënë na lo, atene: “Wali, ti mo daa nyen? Ngbonga ti mbi ade alingbi pepe.” 5Tongaso mama ti Jésus atene na azo ti kua ni, atene: “Ala sara ye so kue lo yeke hunda na ala.” 6Kâ, ambeni kota ta ti sese omene ayeke daa. Azuife ayeke to ngu na ya ni ti sukula sioni na tere ti ala. Ta oko alingbi ti mu litere nduru na ngbangbo oko. 7Jésus atene na azo ti kua ni: “Ala tuku ngu na ya ti ata ni, asi.” Ala tuku ngu na ya ti ata ni, asi. 8Jésus atene na ala: “Ala to mbeni ngu ni, ague na ni na kota zo ti li ti matanga ni.” Ala to ngu ni, ague na ni. 9Kota zo ti li ti matanga ni atara ngu ni, andaa aga vin awe. Lo hinga ndo so vin ni alondo daa si aga pepe. Me gi azo ti kua so ato ngu ni laa ahinga tënë ni. Tongaso lo iri koli ti mungo wali ni 10si lo tene na lo: “Azo kue ayeke mu ka nzoni vin na azo kozoni, ala nyon alingbi na ala awe si na pekoni, ala mu na ala vin so ayeke nzoni kete. Me ti mo, mo bata nzoni vin ni ngbii asi na ndembe so!” 11Lege so Jésus asara kozo ye ti kpene na Kana, mbeni kodro ti Galile laa. Lo fa gonda ti lo si adisiple ti lo ama na be na lo. 12Na pekoni, Jésus ague na Kapernaum, lo na mama ti lo, a-ita ti lo na adisiple ti lo. Ala lango kâ gi kete. 13Matanga ti azuife so iri ni Pake aga nduru awe, tongaso Jésus ague na Jérusalem. 14Na ya ti kota da ti Nzapa, lo wara azo ti kango abagara, ataba na ambipa; lo wara nga azo so aduti na tere ti meza si ala yeke sanze nginza. 15Tongaso lo mu akamba, lo leke na fimbo si lo tumba ala na ataba ti ala na abagara ti ala na gigi. Lo tuku anginza ti azo ti sanzengo nginza na sese, lo kinda nga na sese ameza ti ala. 16Lo tene na azo ti kango ambipa ni, lo tene: “Ala zi aye so kue, ahon na ni! Ala sara si da ti Babâ ti mbi aga ndo ti dengo buze pepe!” 17Adisiple ti lo adabe ti ala na tënë so Mbeti ti Nzapa atene: “Nzapa, fade nzara ti da ti mo ayeke gbi mbi tongana wâ.” 18Amakonzi ti azuife ahunda lo, atene: “Ye ti kpene wa laa mo yeke sara ti fa na e so, Nzapa laa amu na mo lege ti sara ye so?” 19Jésus akiri tënë na ala, atene: “Ala kungbi kota da ti Nzapa so na sese, fade na ya ti lango ota, mbi yeke kiri ti leke ni na nduzu.” 20Azuife ahunda lo, atene: “Kota da ti Nzapa so e sara ni na ya ti ngu baleosio na omene, mo tene ti mo, mo tene, mo yeke leke ni na ya ti lango ota?” 21Andaa kota da ti Nzapa so lo yeke tene tënë ni so, ayeke tere ti lo wani. 22Na ndembe so Jésus azingo na kuâ awe, adisiple ti lo adabe ti ala na atënë so lo tene na ala si ala ma na be na Mbeti ti Nzapa nga na atënë so Jésus atene. 23So Jésus ayeke na Jérusalem, na matanga ti Pake, azo mingi abaa aye ti kpene so lo sara si ala ma na be na lo. 24Me Jésus azia be ti lo na ndö ti ala pepe, ngbanga ti so lo hinga ala kue. 25Mbeni zo alingbi ti fa peko ti tënë na Jésus na ndö ti zo pepe, ngbanga ti so lo hinga tënë ti be ti zo nzoni mingi.
Copyright
Learn More


text:
1Wü di enga wüna, nih fï la nga ngü ka Abarayama. Engu de züka kpara ka Me ta gügü. Engu kpah de mere kundu a, wü di enga Yïsarayele. 2Me ceka Abarayama ta baka züka kpara ka-ye, neh teka ne? Ah teka wü züka ngü, de te Abarayama ngbü emere me-ye de tete-ye ne? Ah bala de! Te ngü la ena adi ta teka züka ngü te engu mere la, de bane Abarayama ena angbü ta da egbo nga ye de tete-ye. Amba Me le bala de. 3Yi fï la nga ngü ta te Müse ba gbü Ngari Me gügü, teka ngü ka Abarayama, gü ba, "Abarayama to ta maguma ye fü Me. Teka ngü la, fü Me adu aceka engu baka züka kpara ka-ye." 4Ngü la, ah baka te Me küwa Abarayama teka wü züka ngü te Abarayama mere? Ah bala de! Me mere ngü la teka züka maguma ye. Kpah bala, te mü ngbü ta emere siti ngü, fü mü adu ato maguma mü fü Me la, engu ena aboro wü siti ngü ka-mü la ʼburu, adu aceka mü baka züka kpara ka-ye, angü engu de mürü züka maguma. 6Nih gbo nga ïrï Me, angü engu de mürü züka maguma. Ah ngbü eceka nih baka züka kpara ka-ye ne, ah teka züka ngü de te nih ngbü emere ne nda de. Ah ka-ye teka züka maguma kaka. Ah kpah baka ngü, ta te Miri Davidi ba gbü Ngari Me gügü, 7gü ba dene, "Züka ngü ena adi ʼduwa fü mene kpara, de te Me boro siti ngü kaka eyi asidi ne. Angü Me tï adu afï nga siti ngü kaka tïne de." 9Züka ngü la nzö teka wü di enga Yïsarayele, te ewü ngbü etï esa basa ne? Ah bala de! Yi fï la nga ngü ka Abarayama. Me ceka engu baka züka kpara ka-ye, teka te engu to maguma ye fefe. 10Me mere ngü la fefe, neh teka ne? Angü engu tï eyi esa basa? Ah bala de! Me mere ngü la fefe te enga gina, o engu tï esa basa nda la de. 11Me du mala ngü ka basa la fefe sidi nga ngü la, teka asere fü wü kpara, gü ba, ni Me, ni o Abarayama eyi züka kpara ka-ni, angü ah to maguma ye eyi fü ni. Abarayama de gina kpara te Me wu engu züka kpara ka-ye. Teka ngü la, Abarayama du ngbü baka kundu kundu wü kpara ʼburu te ewü to maguma wü eyi fü Me, anga te wüh de wü di enga Yïsarayele, anga wü ganzi kpara, mene ewü te ewü tï eyi esa basa, anga wü mene ewü te ewü tï esa basa de. Dela mene wü kpara, te Me ngbü eceka ewü baka züka wü kpara ka-ye ne. 12Wüh ngbü eï nih wü kundu ye Abarayama ne, teka te nih tï eyi esa basa ne? Aʼa, ah bala de! Ah teka te nih to maguma nih eyi fü Me, kpah baka te Abarayama to maguma ye fü Me. 13Ta gügü, Me mala ngü fü Abarayama, gü ba, "Te gara, wü kundu ye ena angbü wü miri füh kotö ne ʼburu." Me mala ta bala, teka ne? Ah teka te Abarayama ngbü emere wü rïrï ka gele ereke areke? Aʼa, ah bala de! Me mala ta ngü la bala, teka te engu wu Abarayama baka züka kpara ka-ye, angü Abarayama to ta maguma ye eyi fü Me. 14Amba wü gara kpara ngbü efï, gü ba, ani tï eyi aküwa, teka te ani ngbü emere wü rïrï ka gele ereke areke. Amba ngü la bala nda de! Te ah ena adi ta bala la, nih ngbü eto maguma nih fü Yesu Kurisito, neh teka ne? Ah ena adi de töndö ngü. Kpah bala, ngü ta te Me mala fü Abarayama teka wü kundu ye ne, ena adi kpah töndö ngü. 15Te nih ngbü efï, gü ba, ngü ka-nih ena areke gbü jia Me, teka wü rïrï ka gele la, ngü ka-nih tï areke gbü jia Me nda de. Angü te nih dürü mba enga ngü cüküʼdaye gbü wü rïrï ka gele la, maguma Me ena anzu eküte nih, angü kpara biringbö füh kotö sene, te tï amere wü rïrï la areke areke ne, nda ma. 16Wü di enga wüna, ngü ka-nih ena areke gbü jia Me, ʼduwa te nih to maguma nih eyi fefe na la. Angü Me ena aküwa nih teka züka maguma ye. Ah kïna kïna eyi, gü ba, ni ena aküwa mene wü kpara, te ewü ena ato maguma wü fü ni, kpah baka Abarayama. Te di bala, nih, de te nih to maguma nih eyi fü Me ne, nih tïne eyi ʼburu wü kundu ye Abarayama. Anga ah de wü di enga Yïsarayele, anga wü ganzi kpara. 17Teka ngü la, fü Me amala ta ngü fü Abarayama, gü ba, "Ni ena ato wazi fü ye, fü wü kundu ye asibi te gara, akoro mere bi nguwa wü kpara." 18Wü di enga wüna, Abarayama le ta wü ngü de te Me mala fü ye ne eyi de maguma ye ʼburu, fü ah ayia ao to ye tete. Te engu ena adi efï ta bü nga wü ngü de füh kotö ne la, de bane engu ena aceka ngü la, te nga jia ye, baka ngü ka wu la. Kükürü de, angü engu koro ta eyi gbe kpara, wara ka gbe kpah eyi bakaka na. Wazi ewü teka abï ye di nda tïne eyi ma. Amba Abarayama wu fï bü kpo, gü ba, wazi Me fa sü. Ngü biringbö de te ena afa Me nda ma. Engu tï eyi azükü wü kpara gbü kpi. Kpah bala, Me ngbü emala ngü bü de komö ye, fü wü ngü, ta te mere te-wü gügü la de ne, angbü emere te-wü. Teka ngü la, fü Abarayama ayia ale ngü te Me mala fefe, gü ba, "De-ni Me, ni ena ato wazi fü ye, Abarayama, fü wü kundu ye asibi te gara, akoro mere bi nguwa wü kpara." 19Abarayama wu ta eyi, gü ba, wazi ni nza eyi, angü re ka-ni koro kpah eyi baka kama biri (100). Engu wu kpah eyi, gü ba, wara ni tï abï ye nda-ye tïne de. Amba engu ceka ngü, te Me mala fü ye ne, te nga jia ye baka wu de. Ah to maguma ye ʼburu fü Me, du o to ye ʼburu te ngü te Me mala fefe, gü ba, engu ena adi te gara de kundu ye mere bi wü kpara. Fü engu agbo nga ïrï Me teka ngü la. 21Angü ah wu eyi, ga, Me de mürü wazi. Ah wu kpah kpo, ga, ngü de te Me mala la, Me ena amere fanü, Me tï ace de. 22Dela si-ngü de te wüh ba ngü la tete na gbü Ngari Me, gü ba, "Abarayama to ta maguma ye fü Me, fü Me adu aceka engu baka züka kpara ka-ye." 23Wü di enga wüna, wü ngü de te wüh ba teka Abarayama, gü ba, "Me ceka engu baka züka kpara ka-ye ne," wüh ba ngü la kpah tüngü nih. Angü, te nih to maguma nih eyi fü Me la, Me ena aceka nih kpah baka züka wü kpara ka-ye, teka ngü ka Miri Yesu Kurisito, de te Me zükü engu gbü kpi ne. 25Angü Yesu kpi teka aküwa nih gbü siti ngü ka-nih. Fü Me ayia azükü engu gbü kpi la, teka asere fü wü kpara, gü ba, de-ni Me, ni ngbü eceka nih baka züka kpara, teka ngü ka Yesu.
Copyright
Learn More


text:
YE TI MANDA 23
A yeke sara ka ambeti ti e tongana nyen?
Ti mû lege na e nzoni ti fa “nzoni tënë” na “amara kue, akete mara kue, azo ti ayanga ti kodoro kue nga na azo ti kodoro kue,” e yeke sigigi na ambeti na ayanga ti kodoro 750 tongaso (Apocalypse 14:6). E sara tongana nyen ti sigigi na ambeti mingi tongaso? Azo ti akodoro nde nde si ayeke sû atënë ni nga mbeni groupe ti atraducteur ayeke kiri pekoni na ayanga ti kodoro ni. Ala kue ayeke aTémoin ti Jéhovah.
A sû atënë ni kozo na yanga ti Anglais. Bebungbi ayeke bâ ndo na ndo ti ndokua ti sungo ambeti ti e so ayeke na kota ndokua ti e na Amerika. Ndokua ni so ayeke bâ lege ti kua ti aita so ayeke sû ambeti ni, so ambeni ayeke na kota ndokua ni kâ nga ambeni ayeke na yâ ti ambeni filiale. Teti so awasungo mbeti ni ayeke na ando nde nde, ambeti ti e ni nga ayeke sara tënë na ndo ti aye nde nde si andu azo kue.
A tokua atënë ni na atraducteur. Tongana a sû atënë ni si Bebungbi ayeda na ni awe, a yeke tokua ni na lege ti ordinateur na a-équipe ti atraducteur so ayeke na akodoro nde nde, si ala kiri peko ti atënë ni na yanga ti kodoro ti ala. Azo ni ayeke sara kue ti soro ‘atënë so ayeke nzoni’ na yanga ti kodoro ti ala si alingbi tâ na ye so Anglais ni aye ti tene.
A-ordinateur amû maboko ti sara kua ni hio. Ordinateur alingbi ti sara kua na place ti azo ti sungo mbeti wala ti atraducteur ape. Me, akua ti ala ni alingbi ti gue hio hio tongana ala sara kua na aye tongana adictionnaire, aye ti sarango na recherche nga na ambeni ye nde so a zia na ndo ti ordinateur. A-Témoin ti Jéhovah asigigi na mbeni gbakuru ti kua so a iri ni MEPS na ndo ti ordinateur so amû lege na ala ti yôro na yâ ni atënë na ayanga ti kodoro ngbangbo mingi, ti leke atënë ni nzoni na tere ti afoto ni si mbeti ni aga pendere tongaso si a pete ni.
Ngbanga ti nyen e sara effort tongaso, atâa a yeke ayanga ti kodoro so gi azo saki kete si ayeke tene ni? Ngbanga ti so Jéhovah aye si “mara ti azo nde nde kue asö fini ti ala na ala si na tâ hingango ye na ndo ti tâ tënë.”
Akode wa e yeke sara kua na ni ti sû na ambeti ti e?
Ngbanga ti nyen e yeke kiri peko ti ambeti ti e na gbâ ti ayanga ti kodoro?


text:
SANGO NA NDO TI MBAÏ TI BUNGBI TI E
Lo bâ so aita asara ye na ndoye na place ti tengo kobe
E YEKE ka na ngia mingi na angoi so e yeke gue na akota bungbi ti tene Jéhovah afa ye na e. Na ngoi so awakua ti Nzapa ayeke bungbi na ngoi ti kota bungbi, akobe so ala yeke te ni legeoko ayeke sara nga si ala yeke na ngia.
Na nze ti septembre, ngu 1919, aWamandango Bible asara mbeni kota bungbi so asara lango miombe na Cedar Point, Ohio na Amerika. Azo so asara kua na Hôtel la adoit ti leke ndo ti lango na aita so aga ndali ti kota bungbi ni nga ti mû kobe na ala, me aita saki na saki akiri aga. Teti so aita ni ayeke mingi, gbâ ti azo so asara kua na yâ ti Hôtel ni azia kua ti ala. Kota zo ti place ti tengo kobe ni ahunda wala ambeni maseka so aga ndali ti kota bungbi ni alingbi ti mû maboko. Amaseka mingi ayeda. Mbeni maseka ni so iri ti lo ayeke Sadie Green, a tene: “A yeke kozo ti tene mbi sara kua na place ti tengo kobe la, me anzere lani na e mingi.”
Na yâ ti angu so aga na pekoni, a leke aye ti tene atö kobe na place ti akota bungbi. Ye so amû lege na gbâ ti avolontaire ti mû maboko na aita ti ala. So aita ni asara kua legeoko na amba ti ala aChrétien amû nga maboko na amaseka mingi ti leke na bê ti ala ti sara na Jéhovah. Gladys Bolton so asara kua na place ti tengo kobe na ngoi ti kota bungbi ti ngu 1937, a tene: “Mbi wara aita ti ambeni kodoro nde nga mbi mä tongana nyen la ala hon ndo ti akpale ti ala. A yeke na ngoi ni so la mbi leke na bê ti mbi ti ga pionnier.”
Beulah Covey so ague na kota bungbi ni atene: “Aita ni asara kua na bê ti ala kue asara si aye kue atambela na lege ni.” Me, akpale amanke pëpe. A yeke gi na ngoi so Angelo Manera asi na Dodger Stadium na Los Angeles na Californie, na ngu 1969 la lo ga ti hinga so lo yeke na popo ti azo so ayeke sara kua na place ti tengo kobe. Lo tene: “A yeke lani mbeni ye so mbi ku tere ti mbi na ni ape.” Na popo ti aye so a leke ndali ti kota bungbi ni a hunda nga ti zi mbeni kota canal so ayo mètre ngbangbo osio ti tene tuyau ti gaz ahon na yâ ni ague na cuisine.
Na ngu 1982 na Sierra Leone, a hunda na avolontaire so ayeke sara kua ngangu ti leke ndo nga ti leke place ti tengo kobe na aye so ala yeke na ni na yâ ti kodoro ni. Na Francfort, na Allemagne, aita-koli so ayeke na kode aloué mbeni train so ayeke kpe na ngu ti wâ; guru ti ngu ti wâ ni so ayeke sigigi dä amû lege ti tene a tö ye na yâ ti atawa 40. Aita akangbi kobe na azo 30000 na yâ ti l’heure oko. Aita so aga na kota bungbi ni aga na azembe nga na afourchette ti ala ti sara si kua ti aita 576 so asara kua na place ti sukulango asembe ayapu. Na Yangon, Myanmar, aita so atö kobe asara ye na nzoni bê, ala zia gbâ ti ndongo pëpe na yâ ti kobe so ala tö na aita so aga na kota bungbi ni.
“ALA LUTI NA NDUZU SI ALA YEKE TE YE”
Annie Poggensee awara ye ti nzoni na ngoi so lo yeke luti na gbe ti lâ na popo ti azo so akpo molongo ti gue ti mû kobe na ngoi ti mbeni kota bungbi so a sara ni na Amerika na ngu 1950. Lo tene: “Mbi dengi mê ti mbi lani nzoni na ngoi so ambeni ita-wali use so alondo na Europe na bateau si aga ayeke sara lisoro.” Ala use kue ayeke fa tongana nyen la Jéhovah amû maboko na ala ti ga na kota bungbi ni. Annie atene: “Tere ti aita-wali use so anzere mingi ahon ti azo kue so aga na kota bungbi ni. Ngoi so ala mû ti luti na yâ ti molongo ni nga na yâ ti ndowa asara ye oko na ala ape.”
Na akota bungbi so gbâ ti azo aga dä, a leke akota tente so na yâ ni a zia atable so zo ayeke luti gi lutingo na tere ni ti te ye si aita ate ye hio na ala zia place na amba ti ala. A sara tongana so ti tene azo saki na saki alingbi ti te ye na ngoi ti wungo tere. Mbeni koli so ayeke Témoin ape atene: “A yeke mbeni bungbi ti Nzapa so ayeke nde. Ala luti na nduzu si ala yeke te ye.”
Bê ti aturugu nga na akota zo ti kodoro adö mingi na ngoi so ala bâ so aita asara kua nzoni nga aye kue atambela na lege ni. Na peko ti so aturugu ti Amerika ague abâ place ti tengo kobe so ayeke na Yankee Stadium na New York City, na Amerika, ala tene na Pakara Faulkner, turugu ti kota kamba ti Grande-Bretagne, ti gue ti bâ ni nga. Tongaso, lo na wali ti lo ague na assemblée so a sara na Anglais na so mama-tene ni ayeke: “Royaume so asö benda.” A sara assemblée ni na ngu 1955 na Twickenham na Angleterre. Lo tene so lo bâ so aita asara ye na ndoye na place ti tengo kobe ni.
Teti angu mingi, aita amû tere ti ala wani ti tö apendere kobe so ngere ni ayeke ngangu ape na aita so aga na kota bungbi. Me fani mingi ti sara kota kua so a hunda ti tene gbâ ti avolontaire asara kua angoi mingi. Ye so asara même si ala yeke mä ambeni diskur ti kota bungbi ni ape wala ala mä diskur oko ape. Na popo ti ngu 1978 na ngu 1979, a yapu yâ ti aye so a leke ni ndali ti tongo kobe na ngoi ti akota bungbi na yâ ti ambeni kodoro. A to nda ni na ngu 1995, a hunda na aita so aga na akota bungbi ti ga na akobe ti ala wani. Ye so amû lege na aita so atö kobe lani nga ayeke kangbi ni ti mä adiskur na ngoi ti akota bungbi nga ti sara lisoro na amba ti ala aChrétien. *
Jéhovah abâ na nene ni mingi aita so ayeke sara kua ngangu ti mû maboko na amba ti ala aChrétien. Vundu alingbi ti sara ambeni ita tongana ala dabe ti ala na apendere ngoi so lani ala yeke sara kua na place ti tongo kobe. Me mbeni ye ayeke dä so a lingbi e girisa ni ape: Aita angbâ lakue ti ye tere na ngoi ti akota bungbi ti e.—Jean 13:34, 35.
^ par. 12 Biani, akua mingi ayeke dä so aita alingbi ti sara ti mû maboko na ngoi ti akota bungbi.


text:
GIGI TI MBENI ZO
Akpengba ye so asi na mbi na yâ ti kua ti Royaume so mbi sara
Na ngu 1947, aprêtre Catholique na Santa Ana, na Salvador, agi ti ga na kpale na aTémoin ti Jéhovah. Na ngoi so aita ayeke manda Tour ti Ba Ndo so a yeke sara yenga oko oko, ambeni molenge-koli abo ndo na yâ ti da so amissionnaire alango dä na akota tênë. Na pekoni, aprêtre aga na gbâ ti azo. Ambeni aga na atorche, ambeni aga na a-image. Teti l’heure use tongaso, ala bo da ni na akota tênë nga ala yeke dekongo, ala tene: “Zia Marie angbâ na fini lakue!” nga “Zia Jéhovah akui!” Ala sara aye so ti tomba amissionnaire ni na yâ ti gbata ni. Mbi hinga ni, ndali ti so mbi yeke lani na popo ti amissionnaire ni, nga mbi gue na bungbi so a sara ngu 67 awe. *
NGU use kozo ti tene ye so mbi sara tënë ni na nduzu so asi, mbi na Evelyn Trabert, ita-wali so mbi na lo e sara kua ti missionnaire, e sara klase osio ti Ekole ti Galaad ti Mandango Bible ti Société Watchtower. Ndo so e sara Ekole ti Galaad ni dä ayeke nduru na Ithaca, na New York. A tokua e ti fa tënë na Santa Ana. Me, kozoni si mbi sara tënë na ndo ti aye so asi na mbi nduru na ngu 29 so mbi sara na yâ ti kua ti missionnaire, zia mbi fa na ala ndani so mbi soro ti sara kua so.
YE TI HÉRITIER TI MBI TI YINGO
Na ngu 1923 na ngoi so a dü mbi, babâ ti mbi John Olson nga na mama ti mbi Eva Olson alango lani na Spokane, Washington, na Amerika. Ala yeke na yâ ti Eglize Luthérien, me ala yeda pëpe na fango ye ti Eglize ni so atene Nzapa ayeke zö azo ti sioni na yâ ti enfer ti wâ ndali ti so ala tene Nzapa so ayeke ndoye alingbi ti sara pasi na zo na yâ ti wâ ape (1 Jean 4:8). Babâ ti mbi asara kua na place ti zongo gâteau. Mbeni lâ na bï, mbeni mba ti lo so lo na lo asara kua place oko atene na lo so Bible afa pëpe so enfer ayeke mbeni place so a yeke sara sioni na azo dä. Kete na pekoni, aTémoin ti Jéhovah akomanse ti manda Bible na babâ na mama ti mbi na ala hinga ye so Bible afa biani na ndo ti akuâ.
Mbi yeke lani gi na ngu gumbaya, me mbi dabe ti mbi na alisoro so babâ na mama ti mbi ayeke tene na ngia na ndo ti atâ tënë so ala wara na yâ ti Bible fini fini. Tere ti ala anzere mingi na ngoi so ala hinga so iri ti tâ Nzapa ayeke Jéhovah. Ye so asara si ala mä na bê mbeni ape na tënë ti Nzapa Babâ, Nzapa Molenge nga na Nzapa Yingo vulu, mbeni fango ye so ayeke ngangu na zo ti mä yâ ni. Mbi komanse ti nyon afango ye ti Bible so legeoko tongana ti so mousse ayeke nyon ngu, mbi manda ‘tâ tënë so ayeke zi zo.’ (Jean 8:32). Tongaso, mandango Bible afun sen lâ oko ape na hon ti mbi, me a nzere na mbi lakue ti manda ni. Atâa so mbi yeke kamene, mbi na babâ na mama ti mbi e yeke gue na fango tënë. Ala wara batême na ngu 1934. Na ngu 1939 na ngoi so mbi yeke na ngu 16, mbi kue mbi wara batême.
Na juillet ti ngu 1940, babâ na mama ti mbi akä da ti ala, nga e ota kue e komanse kua ti ngoi kue na Coeur d’Alene na Idaho. E loué lani mbeni étage ti lango dä, na gbe ni a yeke leke a-oto so abuba. A yeke sara nga lani bungbi na ndo ti e. Na ngoi ni kâ, acongrégation mingi ayeke na aDa ti Royaume ape, tongaso, aita ayeke sara bungbi na ndo ti ambeni ita wala na yâ ti ada so ala loué ni.
Na ngu 1941, mbi na babâ na mama ti mbi e gue na kota bungbi na Saint Louis, na Missouri. Lango ti dimanche ti kota bungbi ni ayeke lani “Lango ti Amolenge”. Amolenge so ayeke na ngu 5 ti si na ngu 18 aduti na akozo banc so ayeke na devant ti estrade. Nduru na hunzingo ti diskur ti Ita Joseph Franklin Rutherford, lo tene na e kue so e yeke amaseka, lo tene: ‘Amolenge kue so ayeda ti mä yanga ti Nzapa nga na Gbia ti lo, ala londo.’ E kue e londo. Na pekoni, Ita Rutherford atene: “Ala bâ, afini témoin ti Royaume ahon 15 000.” Ngoi ni so akiri akpengba mbi ti ngbâ na ndo ti desizion ti mbi ti sara kua ti pionnier na yâ ti fini ti mbi kue.
AKUA SO MBI NA BABÂ NA MAMA TI MBI E SARA
Nze kete na peko ti kota bungbi ti Saint Louis, mbi na babâ na mama ti mbi e gue na mbongo ti Californie. A tokua e na gbata ti Oxnard ti sara si mbeni fini congrégation abâ gigi kâ. E lango lani na yâ ti mbeni kete oto so gbogbo ayeke na yâ ni gi oko. Lakue na bï mbi yeke leke gbogbo ti mbi na ndo ti table so e yeke te ye dä. Kozo mbi yeke lani na chambre ti mbi wani, me fadeso ye ni achangé.
Ngoi kete kozoni si e si na Californie, azo ti Japon asara bira na Pearl Harbor na Hawaii na lango 7 ti nze ti décembre, ngu 1941. Na ndade ni, azo ti Amerika alï na yâ ti Use Bira so Amû Sese Kue. Azo so ayeke na komandema ahunda ti tene a mingo awâ kue na bï, a sara si na bï e yeke mingo wâ kue. Ala hunda ti tene azo asara ni ndali ti so azo ti Japon ayeke tambela lani na abateau na gbe ti ngu ti bembe ndo na Californie. Me, tongana a mingo awâ kue na bï, azo ti Japon alingbi pëpe ti bâ aye so ayeke na ndo ti kuru sese si ala pika ni na ngombe.
Ambeni nze na pekoni, na septembre, ngu 1942, e gue na mbeni kota bungbi (New World Theocratic Assembly) na Cleveland na Ohio. Na ngoi ti kota bungbi ni, Ita Nathan Homer Knorr amû mbeni diskur so li ti tënë ni ayeke: “Siriri: A lingbi ti ninga?” Lo sara tënë na ndo ti Apocalypse chapitre 17 so asara tënë na ndo ti mbeni “nyama ti ngonda” so “[a]yeke ândö, me lo yeke fadeso pëpe, na lo yeke nduru ti londo na yâ ti kota dû so alï mingi ti sigigi”. (Apoc. 17:8, 11). Ita Knorr afa so “nyama ti ngonda” so ayeke Bungbi ti Amara so akaï akua ti lo na ngu 1939. Bible atene kozo awe atene so a yeke changé Bungbi so, ye so ayeke sara si mbeni ngoi ti siriri ayeke duti dä. Na a yeke ye so asi na ngu 1945, ngoi so Use Bira so Amû Sese Kue ahunzi. Na pekoni, “nyama” so aga Bendo ti Gigi. Tongaso, aTémoin ti Jéhovah akiri afa tënë mingi, a sara si wungo ti aita ague na li ni mingi ahon ti kozo.
Prophétie so amû maboko na mbi ti hinga ye na ndo ti aye so ayeke si ande. Na ngoi so a tene so Ekole ti Galaad ayeke komanse na ngu ti peko, nzara ti tene mbi ga missionnaire ahon ndo ti mbi. Na ngu 1943, a tokua mbi na Portland, na Oregon ti sara kua ti pionnier. Na ngoi ni kâ, e yeke gue na yanga-da ti azo na e yeke zia na ala adiskur so e enregistré ni ti tene ala mä ni. Na pekoni, e yeke mû na ala ambeti so asara tënë na ndo ti Royaume ti Nzapa. Na yâ ti ngu ni kue, mbi ngbâ ti pensé gi na ndo ti kua ti missionnaire.
Na ngu 1944, tere ti mbi anzere lani mingi na ngoi so a tene na mbi na kamarade ti mbi, Evelyn Trabert ti gue na Ekole ti Galaad. Teti nze oku, aita so afa ye na e afa na e ye so e lingbi ti sara ti wara ngia na lege ti mandango Bible. Teti so ala sara tere ti ala kete apika bê ti e mingi. Na ambeni ngoi, na ngoi ti tengo kobe, aita ni la ayeke kangbi na e kobe ni. E wara diplôme ti e na lango 22 ti janvier, ngu 1945.
KUA TI MBI TI MISSIONNAIRE
Mbi na Evelyn nga na Leo Mahan na wali ti lo Esther e si na Salvador na nze ti juin, ngu 1946. E bâ so akobe ti yaka ni “abe awe ti tene a ko ni.” (Jean 4:35). Kpale so e sara tënë ni na tongo nda ti article so afa so akota zo ti nzapa asara lani ngonzo mingi. Yenga oko kozo ti tene kpale so asi, e sara kozo kota bungbi ti e ti circonscription na Santa Ana. E tisa azo gbani ti ga ti mä kota diskur, na tere ti e anzere lani mingi ti bâ so azo nduru na 500 aga amä diskur ni. E kpe kodoro ni ape, me e leke na bê ti e ti ngbâ na kodoro ni nga ti mû maboko na azo so aye ti hinga ye na ndo ti Bible. Atâa so akota zo ti nzapa ni ake na azo ti diko Bible nga gi azo kete la ayeke na nginza ti vo ni, azo mingi aye lani ti hinga tâ tënë. Ala kiri singila na e mingi ndali ti ngangu so e sara ti manda Espagnol ti mû lege na e ti fa tâ tënë na ala na ndo ti tâ Nzapa, Jéhovah, nga na ndo ti zendo so lo mû ti sara si sese aga Paradis.
Rosa Ascencio ayeke lani na popo ti akozo zo so mbi manda Bible na ala. Na pekoni so lo komanse ti manda Bible, lo kangbi na koli so lo na lo avivre. Na pekoni, koli ni akomanse ti manda Bible. Ala sara mariage, ala wara batême nga ala ga aTémoin ti Jéhovah so ayapu na fango tënë. Rosa ayeke kozo zo ti Santa Ana so aga pionnier. *
Rosa ayeke na mbeni kete magazin so lo yeke kä aye dä. Na ngoi so lo sigigi na fango tënë lo yeke kanga ni na lo zia bê ti lo kue na Jéhovah ti mû na lo aye so lo yeke na bezoin ni. Tongana lo kiri na yanga-da na lo zi magazin ni, a ninga ape aclient ayeke ga gbani gbani ti vo ye. Lo bâ na lê ti lo wani so tënë so ayeke na Matthieu 6:33 ayeke tâ tënë nga lo ngbâ be-ta-zo juska na kuâ ti lo.
Mbeni lâ, prêtre ti ndo so e yeke dä ague abâ koli so e loué da ti lo. E yeke lani amissionnaire omene. Prêtre ni atene na koli so tongana e ngbâ ti loué da ni, a yeke tomba lo na wali ti lo na yâ ti eglize. Koli so ayeke mbeni zo ti dengo buze so azo ahinga lo mingi. Sarango ye ti prêtre ni ason bê ti koli ni nga lo sara mbeto ti tënë ti prêtre ni ape. Lo tene même na prêtre ni so même tongana a tomba ni na yâ ti eglize ni a bâ ni ape. Lo tene na e ti ngbâ na yâ ti da ni tongana ti so bê ti e aye.
MBENI KOLI SO AZO ANE LO MINGI AGA TÉMOIN
Na San Salvador, mbeni missionnaire ayeke manda lani Bible na wali ti mbeni koli so iri ti lo ayeke Baltasar Perla, mbeni kota zo ti lekengo da. Koli so ayeke sara ye na nzoni bê so ake ti mä na bê na Nzapa ndali ti so akota zo ti nzapa asara ye na handa. Na ngoi so a ye lani ti leke mbeni filiale, atâa so ade Baltasar aga Témoin ti Jéhovah ape, lo sara plan ti da ni nga lo mû maboko na kua ti lekengo da ni sân ti tene a futa lo.
Na pekoni so Baltasar asara kua ti lekengo da ni place oko na aTémoin ti Jéhovah, lo bâ so lo wara tâ bungbi ti vorongo Nzapa. Lo wara batême na lango 22 ti juillet, ngu 1955, nga kete na pekoni wali ti lo, Paulina, awara batême. Amolenge ti ala use kue ayeke sara na Jéhovah be-ta-zo. Molenge ti lo ti koli, Baltasar, asara lani ngu 49 na Béthel ti Brooklyn, kâ lo mû maboko ti tene kua ti fango tënë ague na li ni nga fadeso lo yeke membre ti Komite ti Filiale ti Amerika. *
Na ngoi so e komanse ti sara akota bungbi na San Salvador, Ita Perla amû maboko na e ti wara mbeni kota ndo so a yeke sara ngia ti awanguru dä ti sara akota bungbi ni dä. Na tongo nda ni, wungo ti e ayeke mingi ape, me grâce na tufa ti Jéhovah, wungo ti e ague na li ni ngu oko oko juska ndo ni alingbi même e encore ape. Na apendere ngoi tongaso, mbi wara lege ti bâ azo so mbi manda Bible lani na ala. Tara ti bâ ngia so mbi yeke na ni na ngoi so angbene zo so mbi manda Bible na ala ayeke fa mbi na “a-âta” ti mbi, so ti tene azo so awara batême fini fini so ala manda Bible na ala.
Na ngoi ti mbeni kota bungbi, mbeni ita-koli aga na mbage ti mbi lo tene so ni ye ti fa siokpari ti ni na gigi. Mbi hinga lo ape me mbi ye ti mä ye so lo ye ti tene. Lo tene: “Mbi yeke na popo ti amolenge-koli so abo ala lani na tênë na Santa Ana.” Fadeso lo ga Témoin ti Jéhovah tongana mbi. Bê ti mbi asi na ngia. Lisoro so e sara amû lege na mbi ti hinga biani so kua ti ngoi kue ayeke kua so zo alingbi ti soro ti sara ni so aga na aye ti nzoni mingi na zo.
MBI SORO ANZONI YE
Nduru na ngu 29, mbi ngbâ ti sara kua ti missionnaire na Salvador. Kozo a tokua mbi na gbata ti Santa Ana, na pekoni mbi gue na Sonsonate, na pekoni na Santa Tecla, nga na nda ni na San Salvador. Na ngu 1975, na pekoni so mbi gbu li ti mbi nga mbi fa tënë ni na Jéhovah na yâ ti sambela, mbi zia kua ti missionnaire, mbi kiri na Spokane. Babâ na mama ti mbi so ayeke be-ta-zo nga so aga mbakoro awe ayeke na bezoin ti mbi ti mû maboko na ala.
Na peko ti so babâ ti mbi akui na ngu 1979, mbi bâ lege ti mama ti mbi so ayeke na ngangu encore ape nga so zo ti mungo maboko na lo ayeke dä ape. Ngu miombe na pekoni, lo kui na ngoi so lo yeke na ngu 94. Na yâ ti ngoi ti kpale so, ngangu ti mbi ahunzi kue. A sara si abouton akomanse ti sigigi na tere ti mbi. Me grâce na sambela nga na mungo maboko ti Jéhovah, mbi wara lege ti gbu ngangu na yâ ti kpale ni. Tongana ti so Jéhovah atene, “juska kuali ti i avuru . . . , fade Mbi yô i na Mbi sö i.”
Na ngu 1990, mbi gue na Omak na Washington. Kâ mbi kiri mbi bâ so mbi lingbi ti fa tënë na yâ ti territoire so azo ni atene yanga ti Espagnol nga gbâ ti azo so mbi manda Bible na ala awara batême. Na novembre, ngu 2007, mbi lingbi lani ti bâ lege ti da ti mbi na Omak mbeni ape. Tongaso, mbi gue na yâ ti mbeni da so ayeke nduru na gbata ti Chelan na Washington. Aita ti congrégation so ayeke tene Espagnol angbâ ti bâ lege ti mbi nzoni, nga mbi kiri singila mingi na ala. Teti so gi mbi oko la mbi yeke mbakoro na yâ ti congrégation ni, aita “amû” mbi tongana “âta ti ala ti wali.”
Atâa so mbi soro ti ngbâ kumbamba nga ti duti na molenge ape tongaso si mbi fa tënë mingi “na ziango si mbeni ye agboto lê ti [mbi] pëpe”, mbi yeke na gbâ ti amolenge na lege ti yingo (1 aCor. 7:34, 35). Mbi tene so na yâ ti dunia ti laso, mbi lingbi ti wara aye kue ape. Tongaso, mbi zia ye so ayeke na kozo ndo na place ni: yanga so mbi mû ti sara na Jéhovah na bê ti mbi kue. Na yâ ti fini dunia, e yeke wara ande ngoi mingi ti sara anzoni kua kue. Versê so mbi ye tënë ni mingi, a yeke Psaume 145:16 so atene so Jéhovah ayeke “mû ye alingbi na nzara ti ye kue so ayeke na fini.”
Mbi yeke na ngu 91, na mbi ngbâ na nzoni seni kamême. Tongaso, mbi ngbâ ti sara kua ti pionnier. Kua ti pionnier amû maboko na mbi ti bâ so mbi ngbâ lakue maseka nga asara si mbi yeke na ngia. A yeke gi na ngoi so mbi si na Salvador la e komanse ti fa tënë na ndo ni. Atâa so Satan angbâ ti kanga lege na kua ti fango tënë, wungo ti awafango tënë ahon fadeso 39 000 na yâ ti kodoro ni. Ye so akpengba biani mabe ti mbi. Biani, kite ayeke ape so yingo ti Jéhovah ayeke mû ngangu na awakua ti lo.


text:
1Gara kpara ta ladü agbü mere kötï ka Kayïsarïya, de ïrï ye Koroneliyo. Engu ta de züka kpara te le ngü ka Me fa sü, amba ah ka-ye de enga Rüma. Engu ta kpah mere kpara ka wü marajümïya ka wü Rüma. Gbü wü sïkpï ʼburu, Koroneliyo ngbü eku gba fü Me, de wü kpara kpa gba ye ʼburu. Ah ngbü kpah da ele ta-ngü te wü mürü cïnga. 3Gbü gara sïkpï, fü Koroneliyo angbü eku gba fü Me. Fü ah ayia awu gara malayïka ka Me, te koro kpakaka baka e gbü roto la. Fü malayïka la aï engu, gü ba, "Koroneliyo." 4Fü Koroneliyo aceka jia malayïka la, fü cürü arï tete afa sü. Fü ah amala ngü fü malayïka la, gü ba, "Baye, mere kpara?" Fü malayïka la amala ngü fefe, gü ba, "Koroneliyo, Me je gba ka-mü eyi. Züka ngü de te mü ngbü emere fü wü mürü cïnga ne, ah reke kpah gbü jia Me fa sü. Te di bala, engu fï nga mü eyi, teka asere gara züka ngü fü mü. 5Tïtïne, ah le de mü tima gara wü kpara ka-mü agbü Yapo kpala, teka agïrï gara komoko de ïrï ye Petero. Engu ngbü engbü agba Sïmüna, de te gba ka di gbamari ede mere yï-ngu ne. Te wüh maka engu la, de wüh mala ngü fefe, de ah koro kpaka mü sene, angü ah ena asere ngü la fü mü me-ye." 7Te malayïka ka Me la mala ngü la nza tete, fü ah ayia anü sü ka-ye. Fü Koroneliyo ayia aï wü mürü tima ka-ye ʼbasu, bete gara marajümïya ka-ye biringbö, te le ngü ka Me kpah fa sü. 8Fü Koroneliyo amala nga wü ngü de te malayïka ka Me la mala fü ye ne ʼburu, fü wü kpara ka-ye la. Fü ah adu atima ewü agbü Yapo, teka anü aï Petero. 9Baka egambi la, etü ra, o wü kpara la di eyi gbamari da ekoro agbü Yapo, Petero, fü mü ayia anü, teka aku gba fü Me kpikpi mü. 10Fü tala akpo emere engu. Baka te wüh ngbü la bü ezï e-mazü fefe, fü ngü akpo angbü emere te-ye gbü jijia na baka roto la. 11Gbü roto la, fü ah awu kpï te ü te-ye. Fü gara e angbü ekö kpala, baka mere bongo, te wüh i wü dedere na bala ʼburu de ku bane. Fü e la angbü ekö kötö. 12Fü ah awu mere bi wü lara wü nü gbü e la, mene ewü te ewü endoro füh lö wü, mene ewü te ewü egbeke te-wü agbeke, de wü mene ewü te ewü di de mbula wü ne, wüh ngbü ʼburu gbü e la. 13Fü Petero aje ri kpara te wü, gü ba, "Petero, Me mala ngü fü ye, gü ba dene, 'Ye yia eyia, ye zoro gara wü e la, ye mörö, ye zü.' " 14Te Petero je ngü la bala, fü ngü la aga gbü jijia. Fü ah alügü ngü, gü ba, "Ööö, mere kpara, siti wü e de bala, ni zü ewü nda-ni la kü de." Ah mala bala, angü gara wü nü la, gele ka wü Yïsarayele le de wüh zü so ewü de. 15Fü ri kpara la adu kpah awü, gü ba, "Enga ra, mü mere bala de. Wü e ʼburu de te Me mere ewü ne, mü mere e adi eceka ewü gbü jia mü baka wü siti e de." 16Ngü la ngbü mere te-ye fü Petero bala du bata. Fü e la alügü te-ye, adu agbü kpï. 17Fü ngü la aga gbü jia Petero afa sü. Fü ah angbü eyi-ta tete-ye, teka ngü de te engu wu baka roto ne, anga sisi na neh baye ya? Amba kpah bü gbü lö-ra engu la, wü kpara, de te Koroneliyo tima ewü ne, koro eyi, rü emöngïtï, 18da eyi-ta ngü gü ba, "Gara kpara de ïrï ye Petero ne, ah la sene?" 19Petero, baka te mü ngbü la bü efï nga roto ka-mü ne, fü Nzïla Wazi Me amala ngü emaguma mü, gü ba, "Petero, mü je la ngü, te ma ele amala fü mü ne. Gara wü kpara koro eyi sene, wüh ngbü egïrï mü. 20Mü yia eyia, mü kö kpaka ewü kpala, fü mü anü de ewü. Mü mere e aceka ewü ba ganzi kpara de, angü si-ngü de te mü ngbü egïrï gbü roto ne, ah dela. Ma tima wü kpara la kpaka mü me-ra." 21Fü Petero ayia akö kpaka wü kpara la, amala ngü fü ewü, gü ba, "Wü ngbü egïrï kpara de ïrï ye Petero ne? Wayi, kpara engu de te wü ngbü egïrï ne, ah de ni, ni dene." 22Fü ewü alügü ngü fefe, gü ba, "Mere kpara ka-ani, de ïrï ye Koroneliyo ne, tima ani me-ye kpaka ye. Engu ka-ye de enga Rüma, ah kpah de mere kpara ka wü marajümïya. Amba engu ka-ye de züka kpara, te le ngü ka Me fa sü. Wü Yïsarayele ʼburu ngbü ele ngü kaka. Ah tima ani kükürü de, angü gara malayïka ka Me koro kpakaka, mala ngü fefe, de ah tima wü kpara kpaka ye, teka fü ye anü amala ngari Me fü ni." 23Te Petero je ngü la bala, fü ah aza wü kpara la, ato kpa esambü, areke sü rara fü ewü. Fü ewü ara kpala. Te kpï seke tete, fü ewü ayia ale kaje de wü kpara la tundu, anü kpaka Koroneliyo. Gara wü kpara ka Yesu agbü Yapo kpala tï ta kpah gbü nga wü Petero, fü ewü anü de ewü. Fü ewü anü, anü, ara te kaje biringbö. 24Baka egambi la, fü wü Petero anü akoro agbü Kayïsarïya. Koroneliyo, mü ngbü eyi de wü mürü mü, bete wü züka awuba mü, de te mü ï ewü ne, ecï nga wü Petero agba mü kpala. 25Petero te ekoro arï agba Koroneliyo, fü Koroneliyo ayia bü kere, anü amaka te-wü ake di, abu nzökuta ye kötö engagira Petero, teka acu ngüngü na. 26Amba Petero, mü le ngü la nda-mü de. Fü mü ayia ae Koroneliyo, da emala ngü fefe, gü ba, "Ye yia eyia tikpi! Ye mere e amere bala de! Angü ni kpah de kpara baka ye!" 27Fü Petero akpo da ero mö ake di. Fü ewü adu arï kpa esambü. Fü Petero amaka mere bi wü kpara gbe, te ewü biti te-wü kpa esambü kpala. 28Fü Petero ayia amala ngü fü ewü, gü ba, "Wü wu eyi, gü ba, teka ngü ka gele ka Me gbü nguwa ani, wü Yïsarayele, ah tï ta te ani ena angbü de wü ganzi kpara baka wü ne de. Ani tï ta arï kpa esambü ka-wü ne kpah de. Amba Me sere ngü la eyi fü ni, gü ba, 'De-ni Me, ni le nguwa wü kpara ʼburu, kpah baka e te ni le ani, wü di enga Yïsarayele.' Te di bala, de-ni, Petero, ni tï aceka wü baka ganzi kpara tïne kpah de. 29Teka ngü la, baka te ye tima wü kpara teka anü aï ni ne, ni ga yïkï de. Fü ni ayia bü ʼduwa de wü kpara la, atï te kaje, akoro dene. Tïtïne, ni ele ayi-ta ye, teka si-ngü de te ye ï ni di ne, de ye mala fü ni." 30Fü Koroneliyo ayia alügü ngü fü Petero, gü ba, "Wayi, mere kpara, ekere-sikine colo, gbü lö-ra bata, te fele-ra, ni ngbü ta esambü ka-ni sene, da eyi-ta Me. Ni te eceka kpï bane de, gbo! te malayïka ka Me, baka kpara te to bu bongo te ye, te ngbü eci aci gbele gbele bane. Fü malayïka la akoro, arü engagira ni, 31amala ngü fü ni, gü ba, 'De-ni deyï, Me wu eyi, gü ba, ni le ngü ka-ni eyi de maguma ni fanü. Gba ka-ni, te ni ngbü eku fü ni ne, ni je eyi, be kpah te wü letangü, de te ni ngbü emere fü wü mürü cïnga ne. Te di bala, ni, Me, fï nga ni eyi, teka asere gara züka ngü fü ni. 32Ah le de ni tima wü kpara ka-ni etima, agbü Yapo kpala, teka anü aï ye, de ye koro kpaka ni sene. Angü ye ngbü era agba Sïmüna, de te gba ka di gbamari ede mere yï-ngu ne.' 33Te ni je bala, fü ni ayia bü kere, atima wü kpara kpaka ye. Wayi, ye mere eyi züka ngü, angü ye koro eyi dene. Te di bala, ani biti te-ani eyi ʼburu engagira Me dene, teka aje ngü ka Me, de te engu tima ye di fü ani ne." 34Petero, fü mü ayia arü amala ngü fü wü Koroneliyo, gü ba, "Tïtïne ma wu eyi, gü ba, Me ngbü eceka nguwa wü kpara gbü jia ye ʼburu biringbö. 35Angü, ma wu eyi, gü ba, mene kpara te le ngü ka Me de maguma ye, da emere wü ngü te reke areke gbü jijia, Me ena aküwa engu aküwa, anga te engu di de enga Yïsarayele, anga ganzi kpara. 36Dene ngü te Me le de ma mala fü yi enatikine. Ah de ngü ka Yesu Kurisito, te Me tima engu füh kotö ne, teka aküwa nih. Fanü fanü, ah tima engu kpaka a, wü di enga Yïsarayele feke, teka asere ngü la fü a. Amba ngü ka Yesu ka-ye teka wü kpara ʼburu, angü Yesu de Mere Miri gbü nzö nguwa wü kpara füh kotö ne ʼburu. 37Ngü ka Yesu la, yi je gügü de? Ma fï, ga, yi je ngü la ta eyi. Ah kpo ta gbü wü sïkpï te Yüwane ngbü erï dofo fü wü kpara tete, teka de wüh ce wü siti ngü ka-wü, fü ewü aza babatïza ne. 38Fütanga ngü la, fü Yesu akoro, akpo de nda-ye tima te Me tima engu di ne. Angü Me to ta Nzïla Wazi ye fefe na. Fü engu akpo da endoro gbü tö ka-a ʼburu, da emere wü züka ngü, da eküwa wü kpara, te ewü ngbü gbü ku ka Satana ne. 39Dela wü ngü ʼburu de te Yesu ngbü mere, te a wu cu de jia a ne. Fü wü mere kovo ka-a agbü Yerüsalema ayia azoro engu, abere eküte rü gbegbete, amörö. 40Amba Me ce ngü la bala nda de! Gbü ebabata sïkpï, fü Me adu azükü Yesu gbü kpi la. De-a, de te a di de wü kpara kaka ne, a wu eyi, gü ba, engu zükü eyi gbü kpi fanü, angü a ngbü de ewü, fü a azü e kpah cu de ewü, fütanga kpi kaka. Amba wü gara kpara wu engu nda-wü de, angü Me sere engu fü ewü de. Ah sere engu ʼduwa nzö fü a, wü kpara kaka, angü engu fe a teka ngü la me-ye gügü. 42Fü Yesu adu ato rïrï fü a, teka de a mala nga ngü ka-ni la fü wü kpara ʼburu, angü engu de kpara te Me o eyi baka Mere Miri, teka akolo ngü ka wü kpara ʼburu, mene ewü de te ewü kpi eyi akpi ne, kpah de nih, de te nih di la ezükü ne. 43Wü mürü dofo ka Me ʼburu, ta te ewü ngbü emala ngü ka Me fü wü kundu a ne, wüh mala kpah ngü ka Yesu. Te di bala, ah le de yi to maguma yi fefe, teka fü Me aboro siti ngü ka-yi teka ngü kaka-na." 44O Petero ngbü la bü emala ngü la, fü Nzïla Wazi Me ayia arï emaguma wü Koroneliyo de wü kpara kpa esambü ka-ye la ʼburu, angü wüh to maguma wü eyi fü Yesu fanü. 45Te Nzïla Wazi Me rï emaguma wü Koroneliyo tete, fü ewü akpo da egbo nga ïrï Me gbü wü gara ganzi mö, te ewü je gügü de. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ka Yapo, ta te ewü koro de wü Petero ne, afa sü. Kükürü de, angü wü Koroneliyo ka-wü de wü ganzi kpara, amba Nzïla Wazi Me to wazi fü ewü kpah eyi baka nda-ani. 47Fü Petero ayia amala ngü fü wü bu ye, gü ba, "Wü ceka la, tïtïne wü kpara ne maka Nzïla Wazi Me eyi kpah baka ani dene, gara ngü kpah ladü te ena atïrï ewü? Wüh tï ato babatïza fü ewü de?" 48Fü Petero amala ngü la fü wü bu ye la kpekpeke, de wüh mere e atïrï ewü de. Fü ewü ayia ato babatïza fü wü Koroneliyo, de wü kpara la ʼburu, de ïrï Yesu. Fütanga ngü la, fü wü Koroneliyo ayia ayi-ta Petero, de ah ngbü kpaka ani mba teka sïkpï cüküʼdaye. Fü Petero ayia ale.
Copyright
Learn More


text:
SANGO NA NDO TI MBAÏ TI BUNGBI TI E
“Kua ti fango akobe ti yaka angbâ mingi ti tene a sara”
NA NGU 1923, azo asi yâ ti mbeni da so a yeke pika ka amozoko dä nga ayeke sara théatre dä na São Paulo. Mo mä go ti George Young so atoto nzoni? A yeke kiri na peko ti atënë ti lo ni oko na oko na yanga ti Portugais. Azo 585 so aga adengi mê ti ala nzoni ti mä lo. A fa aversê ti Bible na yanga ti Portugais na lê ti écran. A kangbi brochure Des millions de personnes actuellement vivantes ne mourront jamais! ngbangbo oko na azo na yanga ti Portugais, ti Anglais, ti Allemand, nga na ti Italien. Mango diskur ni anzere na azo na tënë ni amû ndo. Lango use na pekoni na lakui, azo akiri asi yâ ti da ni ti mä mbeni diskur ni. Me, nyen la asara si ye so asi so?
Na ngu 1867, Sarah Bellona Ferguson na sewa ti lo azia kodoro ti ala Amerika ti gue na Brésil. Na ngu 1899, na pekoni so Sarah adiko ambeni périodique so ngambe ti lo ti koli so alondo na Amerika ti gue na Brésil aga na ni, lo hinga so lo wara tâ tënë awe. Teti so Sarah ayeke diko apériodique ti e mingi, lo sara abonnement ti wara a-Tour ti Ba Ndo na Anglais. Tënë ti Bible anzere na lo mingi, a sara si lo sara lettre na Ita Charles Taze Russell lo tene: “Ye so asi na mbi so afa so lege ayeke dä ti tene azo so ayeke na yongoro ndo alingbi nga ti mä nzoni tënë.”
Sarah Ferguson asara kue ti fa tâ tënë ti Bible na azo, me lo hunda ka tere ti lo wala zo wa la ayeke mû maboko na lo na sewa ti lo nga na azo ti Brésil so aye ti mä tâ tënë. Na ngu 1912, aita ti Béthel ti Brooklyn atene na lo so mbeni zo ayeke gue na São Paulo na gbâ ti atract na yanga ti Portugais so li ti tënë ni ayeke: Azo so akui ayeke na ndo wa? Na ngu 1915, lo tene so bê ti lo adö lakue ti hinga so aWamandango Bible mingi ayeke ku ti gue na yayu na yâ ti ngoi kete. Lo fa bango ndo ti lo, lo tene: “Ka ti Brésil na Amerika ti Mbongo ayeke tongana nyen? . . . Tongana zo abâ Amerika ti Mbongo so akono mingi, a yeke ngangu ape ti bâ so kua ti fango akobe ti yaka angbâ mingi ti tene a sara ni.” Biani, kua ti fango akobe ti yaka angbâ mingi ti tene a sara.
Na ngu 1920, amaseka miombe so ayeke azo ti Brésil ague na ambeni bungbi na congrégation ti New York City na ngoi so a ngbâ ti leke abateau ti ala ti bira. Na ngoi so ala kiri na Rio de Janeiro, ala fa na azo afini ye so ala manda na ndo ti azendo so Bible asara tënë ni. A ninga mingi na pekoni ape, na mars, ngu 1923, George Young, mbeni pèlerin wala surveillant so ague na ando nde nde, asi na Rio de Janeiro ndo so lo wara azo so aye ti mä tâ tënë dä. Lo leke ti tene a kiri na peko ti ambeti mingi na yanga ti Portugais. A ninga ape, Ita Young ague na São Paulo, gbata so a yeke wara azo dä 600000 tongaso. Kâ, lo mû diskur nga lo kangbi abrochure kutu mingi, tongana ti so a fa na tongo nda ti article so. Lo tene: “Teti so mbi yeke gi mbi oko, mbi yeke hunda na azo ti sungo mbeti-sango ti sara tënë ti adiskur ni.” Lo tene nga so adiskur so lo mû kâ ayeke “akozo diskur so Association internationale des Étudiants de la Bible ti Brésil ayeda ti tene a tisa azo na lege ti ambeti-sango ti ga ti mä ni”. *
Na yâ ti tënë so a tene na ndo ti Brésil, Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti décembre, ngu 1923 atene: “Tongana e bâ so a to nda ti fa tënë kâ na kozo lango ti juin nga na ngoi ni so mbeti ti e oko ayeke dä ape, a pika bê mingi ti bâ tongana nyen la Seigneur airi tënë nzoni mingi na ndo ti kua ni.” Na yâ ti alango so ato nda ni na lango oko ti juin ti si na lango 30 ti septembre a mû adiskur 21 na São Paulo. Na popo ti adiskur so, Ita Young amû diskur use, na azo so amä adiskur ni so kue ayeke 3600. Fango tënë ti Royaume amû ndo yeke yeke na Rio de Janeiro. Nga, gi na yâ ti anze kete, a kangbi ambeti ti e so ayeke na yanga ti Portugais ahon 7000. Na ndo ni, a to nda ti sigigi na ambeti ti e aTémoin ti Jéhovah na yanga ti Portugais na article ti novembre na décembre 1923.
George Young ague na ndo ti Sarah Ferguson. Tour ti Ba Ndo atene: “Ita-wali ni abâ lo na salon ti lo, na ita-wali ni asara tënë ape teti mbeni ngoi. Lo gbu maboko ti Ita Young, na lo yeke bâ lê ti lo, na ndani lo hunda lo, lo tene: ‘Mo yeke biani pèlerin’?” A ninga ape, ita-wali ni na ambeni molenge ti lo awara batême. Lo sara lani ngu 25 kozo ti wara batême. Tour ti Ba Ndo ti lango oko ti août, ngu 1924 afa so azo 50 awara batême na Brésil, mingi ti azo ni ayeke na Rio de Janeiro.
Laso, a sara ngu 90 tongaso na pekoni awe, e yeke na bezoin pëpe ti hunda ndo, e tene: “Ka ti Brésil na Amerika ti Mbongo ayeke tongana nyen?” A-Témoin ti Jéhovah ahon 760000 ayeke fa tënë na Brésil. Nga, na yâ ti Amerika ti Mbongo kue, a yeke fa tënë ti Royaume na azo na yanga ti Portugais, ti Espagnol nga na gbâ ti akete yanga ti kodoro so azo ti ndo ni ayeke tene. Na ngu 1915, Sarah Ferguson ayeke lani na raison ti tene so: ‘Kua ti fango akobe ti yaka angbâ lani mingi ti tene a sara.’—Sango na ndo ti mbaï ti bungbi ti e so alondo na Brésil.
^ par. 6 Association internationale des Étudiants de la Bible ayeke iri so kozo a iri na aTémoin ti Jéhovah.


text:
MBAGE 3
Lege ti leke na akpale
“Ala ndoye tere ngangu na popo ti ala, ngbanga ti so ndoye akanga ndo ti asiokpari mingi.”
Tongana mo na wali wala koli ti mo akomanse gigi ti ala ti amarié, akpale nde nde ayeke londo. Sarango ye ti ala nga pensé ti ala so ayeke nde nde alingbi ti duti na gunda ti akpale ni. A lingbi nga ti londo na mbeni ndo nde nga ndali ti ambeni ye so asi so ala ku tere ti ala na ni ape.
A yeke ngangu ape ti kpe ti leke akpale, me Bible awa e ti kpe ni ape (Matthieu 5:23, 24). Tongana mo sara ye alingbi na awango ti Bible, mo yeke wara anzoni ye so mo yeke na bezoin ni ti leke na akpale ti mo.
1 SARA TËNË NA NDO TI KPALE NI
YE SO BIBLE ATENE: “Ngoi . . . ti sara tënë” ayeke dä (Zo-ti-fa-tene 3:1, 7). Leke si ala mû ngoi ti sara tënë na ndo ti kpale ni. Fa polele na wali wala koli ti mo tënë ti bê ti mo na ndo ti tënë ni. Ala tene “tâ tënë” lakue na mba (aÉphésien 4:25). Même si ngonzo ayeke na bê ti mo ngangu, kpe ti dekongo. Tongana mo kiri tënë yeke, a yeke sara si lekengo tënë ni ague asi na papa ape.
Atâa tongana mango tere ayeke dä ape, ngbâ ti sara ye na nzoni bê. Nga ngbâ ti ye wali wala koli ti mo nga ti ne lo (aColossien 4:6). Gi ti leke tënë ni hio, nga ke pëpe ti sara tënë na mba ti mo.
YE SO MO LINGBI TI SARA:
Gi mbeni nzoni ngoi ti sara lisoro na ndo ti kpale ni so
Tongana a yeke tour ti mo ti mä mba ti mo, kpe ti fâ tënë na yanga ti lo. Tour ti ti mo ayeke si ande
2 MÄ LO NGA COMPRENDRE LO
YE SO BIBLE ATENE: “Zia ala duti na tâ yengo tere na popo ti ala. Na ndo ti tënë ti nengo mba na popo ti ala, zia ala duti azo so amû li ni kozo ti sara ni.” (aRomain 12:10). Fason so mo yeke mä na mba ti mo ayeke kota ye mingi. ‘Zia tere ti mo na place ti mba ti mo nga duti na tâ be-ti-molenge,’ na ngoi so mo yeke gi ti hinga ngbanga ti nyen wali wala koli ti mo ayeke na apensé tongaso (1 Pierre 3:8; Jacques 1:19). Na mango mba ti mo, zia pensé ti mo ahon na mbeni ndo nde ape. Tongana lege ayeke dä, zia kua so mo yeke sara ti dengi mê kue na lo, wala hunda ti tene ala sara tënë ni na mbeni ngoi nde. Tongana mo bâ wali wala koli ti mo tongana mbeni wato ape, a yeke sara si “bê ti mo ason hio hio ape”.
YE SO MO LINGBI TI SARA:
Ngbâ ti mä mba ti mo nzoni, même si tënë so mo yeke mä anzere na mo ape
Gi ti hinga ye so ayeke na peko ti tënë ti mba ti mo ni. Bâ sarango ye ti lo nga mä totongo ti go ti lo nzoni
3 SARA YE ALINGBI NA DESIZION SO ALA MÛ
YE SO BIBLE ATENE: “Na yâ kusala kue, futa ayeke dä, me tënë ti yanga senge asara si nzinga asara zo.” (aProverbe 14:23). Ti mä tere na ndo ti fason ti leke mbeni kpale ayeke nzoni, me alingbi kue ape. A yeke nzoni ala sara ye alingbi na desizion so ala mû ni. Ye so alingbi ti hunda ti tene ala sara kua ngangu nga ala sara effort. Me ye ti pekoni ayeke nzoni (aProverbe 10:4). Tongana ala sara kua maboko na maboko, ala yeke wara “futa” teti ngangu kua ti ala ni.
YE SO MO LINGBI TI SARA:
Ala mû desizion na ndo ti aye so zo oko oko adoit ti sara ti leke na kpale ni
Ngoi na ngoi, zia ala kiri abâ ye so ala sara awe