text: 1 So ayeke tongo nda ti nzoni tënë na ndö ti Jésus Christ, Molenge ti Nzapa:2 Gï tongana ti so a sû na yâ ti mbeti ti prophète Ésaïe, a tene: “(Bâ, mbi yeke tokua watokua ti mbi kozo ti mo,* na lo yeke leke lege ti mo ti tene mo hon dä.)+3 Go ti mbeni zo ayeke dekongo na yâ ti benyama, atene: ‘Ala leke lege ti Jéhovah,* ala sara si alege ti lo aduti droit.’”+4 Jean Baptiste asi na yâ ti benyama, lo yeke fa tënë ti batême so ayeke fä ti changengo bê, tongaso si a pardonné asiokpari ti ala.+5 Azo ti sese ti Judée kue nga na azo ti Jérusalem kue ayeke ga na mbage ti lo, na lo batize* ala na yâ ti Ngu ti Jourdain. Ala yeke fa asiokpari ti ala na gigi.+6 Jean ayü bongo so a sara ni na kuä ti terê ti chameau, na lo kanga na yâ ti lo mbeni ceinture so a leke ni na poro ti nyama.+ Kobe ti tengo ti lo ayeke agbadora nga na mafuta ti otoro ti ngonda.+7 Lo yeke fa tënë, lo tene: “Mbeni zo ayeke ga na peko ti mbi, lo yeke ngangu ahon mbi. Mbi kpa pëpe ti kuku ti zi akamba ti poro ti lo.+8 Mbi batize ala na ngu, me ti lo, lo yeke batize ande ala na yingo vulu.”+9 Na ngoi ni kâ, Jésus alondo na Nazareth ti Galilée lo ga, na Jean abatize lo na yâ ti Ngu ti Jourdain.+10 Gï so lo londo na yâ ti ngu ni lo sigi, lo bâ yayu so ayeke zi, na yingo vulu so ayeke descend na ndö ti lo tongana mbeni kolokoto.+11 Mbeni go asara tënë na yayu, atene: “Mo yeke Molenge ti mbi, so mbi ndoye mo mingi; bê ti mbi anzere na mo mingi.”+12 Hio na pekoni, yingo apusu lo ti gue na yâ ti benyama.13 Tongaso lo ngbâ na benyama lango 40. Satan atara lo,+ na lo yeke na popo ti anyama ti ngonda. Me a-ange ayeke sara kua na lo.+14 Na peko ti so a gbu Jean a bi lo na kanga, Jésus ague na Galilée,+ lo yeke fa nzoni tënë ti Nzapa,+15 lo tene: “Ngoi so a diko ni alingbi awe, na Royaume ti Nzapa aga nduru awe. Ala changé bê ti ala,+ na ala mä na bê na nzoni tënë.”16 Tongana lo yeke tambela na terê ti Kota ngu ti Galilée, lo bâ Simon na ita ti lo André+ so ayeke bi agbanda ti ala na ngu,+ ngbanga ti so ala yeke azo ti gingo susu.+17 Tongaso, Jésus atene na ala: “Ala mû peko ti mbi, na mbi yeke sara si ala ga azo ti gingo azo.”+18 Hio, ala zia agbanda ni, na ala mû peko ti lo.+19 Tongana lo hon ayo kete, lo bâ Jacques, molenge ti Zébédée, na ita ti lo Jean na ngoi so ala yeke na yâ ti ngö ti ala na ala ngbâ ti leke agbanda ti ala.+20 Hio, lo iri ala. Tongaso, ala zia babâ ti ala Zébédée na yâ ti ngö ni, lo na azo ti kua ti lo, na ala mû peko ti Jésus.21 Ala kue ague na Capernaüm.Gï so lango ti sabbat ato nda ni awe, Jésus alï na yâ ti synagogue na lo komanse ti fa ye na azo.+22 Bê ti ala adö ngbanga ti kode ti fango ye ti lo, ndali ti so lo yeke fa ye na ala tongana zo so awara komandema ni, me tongana ascribe pëpe.+23 Tâ gï na ngoi ni so, mbeni koli so sioni yingo ayeke na yâ ti lo ayeke na yâ ti synagogue ti ala ni, na lo dekongo:24 “Ti mo na e nyen? Jésus, zo ti Nazareth.+ Mo ga ti futi e? Mbi hinga mo nzoni mingi. Mo yeke Lo so ayeke nzoni-kue so alondo na Nzapa.”+25 Me Jésus asuku na lo, lo tene: “Kanga yanga ti mo, sigi na yâ ti lo!”26 Sioni yingo ni ayengi koli ni ngangu, lo dekongo na kota go, na pekoni lo sigi na yâ ti koli ni.27 Tongaso, bê ti azo kue adö mingi na ala to nda ti sara tënë na popo ti ala, ala tene: “So nyen la? Mbeni fini fango ye! Lo yeke na ngangu ti mû yanga même na asioni yingo, na ala mä yanga ti lo.”28 Gï hio tongaso, sango ti Jésus amû ndo na yâ ti sese ti Galilée kue.29 So ala sigi na yâ ti synagogue ni, ala gue na da ti Simon na André. Jacques na Jean kue ague legeoko na ala.+30 Andâ fièvre asara mama ti wali ti Simon+ na lo yeke lango na gbogbo, na ala sara tënë ni hio na Jésus.31 Jésus ague na terê ti lo, lo gbu maboko ti lo, lo yô lo na nduzu. Fièvre ni ahon na terê ti lo, na mama ni ato nda ti sara kua na ala.32 Tongana lakui alingbi, na lâ alinda awe, azo akomanse ti ga na lo azo kue so terê ti ala ason nga ala so asioni yingo ayeke na yâ ti ala.+33 Azo ti gbata ni kue abungbi terê ti ala tâ gï na yanga-da ni.34 Tongaso, lo sava azo mingi so ayeke na mara ti akobela nde nde.+ Lo tomba asioni yingo mingi, me lo zia lege na asioni yingo ni ti sara tënë pëpe, ndali ti so ala hinga so lo yeke Christ.*35 Na yanga ti ndapre, so ndo angbâ ti vuko, lo londo lo sigi, lo gue na mbeni ndo so azo ayeke dä pëpe, na kâ, lo to nda ti sambela.+36 Me Simon na ala so ayeke na terê ti lo ague ti gi lo,37 na tongana ala wara lo, ala tene na lo: “Azo kue ayeke gi mo.”38 Me lo tene na ala: “Zia e gue na mbeni ndo nde. E gue na akete gbata so ayeke nduru ge, tongaso si mbi lingbi nga ti fa tënë kâ, ndali ti so a yeke ye so mbi ga ngbanga ni la.”+39 Lo gue, lo fa tënë na yâ ti asynagogue ti ala na sese ti Galilée kue, nga lo tomba asioni yingo.+40 Mbeni zo ti buruma nga aga na terê ti lo si lo voro yanga na Jésus, même lo kuku na gbe ti lo, lo tene: “Tâ tongana mo ye, mo lingbi ti sara si terê ti mbi aga nzoni.”+41 Tongana Jésus abâ ye so, mawa agbu lo, lo yôro maboko ti lo, lo ndu zo ti buruma ni, na lo tene: “Mbi ye! Zia terê ti mo aga nzoni.”+42 Hio, buruma ti lo ni ahon na lo ga nzoni.43 Na pekoni, Jésus agboto mê ti koli ni ngangu, lo hunda na lo ti hon hio44 na lo tene na lo: “Hange si mo sara tënë ni na zo oko pëpe. Me mo gue, mo fa terê ti mo na prêtre, na mo mû matabisi so Moïse afa ni ndali ti terê ti mo so aga nzoni so,+ si ala bâ ni na lê ti ala.”+45 Me na peko ti so koli ni ahon awe, lo to nda ti sara tënë ni mingi na azo na ti sara si tënë ni amû ndo kue. Ye so asara si Jésus alingbi mbeni pëpe ti lï na yâ ti mbeni gbata na lê ti azo. Me lo ngbâ na gigi na ando so azo ayeke dä pëpe. Atâa so kue, azo angbâ ti londo na ando kue ti ga na mbage ti lo.+


c: text/html

text:
KAPITA SA
Gini Rengo Duho Tipa Mbori?
Ya mo Mbori naberã paro aberã?
Gini asino duti Mbori? Ya mo rimoko ti ni?
Ya mo ani rengbe ka mbeda na Mbori?
1, 2. Tipagine duhe ti ni ni wenepai boro sanahe?
MO AKPARIANGA gu gene agude naasanahe ngbaha? Dungu agude natona sasanahe kinaho ami atona wirika fugo ni. Ami natumba bangiira kuari fuo aboro kini sana gu ngbatunga asanahe duwa: Wari uru nidu ni yuru? I ambakadi akerekuru rogo ginihe? Da nayugu bia fu azire? Boro rengbe ka asada tiní ka karagapai sa agu asanahe re dunduko ono agu akuraha kini gasi ní agasa. Na ka boro vura karagapai akaraga wenengai, gude nakusa kina kura sanahe nga: Tipagine duhe ti ni wo?
2 Anga kina agude sa ninaasanahe te. Ho boro asona ni, ní ambunga sanahe te. Ní naasanahe tipa ka ino bara rago, ka inopa gu kereapai si aida ní nehe, watadu ka ino vovo apai. Ono si nawira gupai nga badungu aboro aidanga ka sanahe te, gbe, ka sana agu asanahe nyakipaha gbe. Na i agbatanga akaragapai sa nyanyakipa asanahe a te.
3. Tipagine dungu aboro ambu gbata akaragapai ti ni sa agu asanahe nyakipaha gbe?
3 Mo berẽnga kurii gu sanahe duti kpoto gi buku re, na agu asanahe duti tonatona gi buku re ti kpewaraga 3 na 6, watadu agu asanahe duti tonatona gi kapita re. Si nga bete gu nyanyakipa asanahe rengbe mo ka sanaha. Ono tie, dungu aboro ima mbu gbata akaragapai sa agu asanahe re. Tipagine mbuyo ho ti ni? Ya mo Ziazia Kekeapai nakaragapai sani? Kura aboro nabihe nga agu akaragapai du kutini ima kpakara tipa boro girogoyo. Aguyo nabihe nga ka i asanahe, si nika fu zee fuyo. Na aguyo dakuti gupai nga, kina abarumbatayo watadu abayugupai nga ga kanisa yo si aida i naasana agu asanahe re na kini gbata akaragapai sani. Mo nabihe wai tigamo?
4, 5. Gini bete nyanyakipa asanahe duho rengbe ani ka sanaha, na tipagine si aida ani gbata agu akaragapai ti ni du kutini?
4 Si nawira gupai nga mo ima du na nyemu ka ino akaragapai sa agu asanahe nyakipaha gbe. Si nawira gupai a nga mo naasana tiro asana nga: ‘Ndu gupai aboro araka ti ni nga gine? Ya mo kina gi raka re nga gu yangara raka duho? Gini asino duti Mbori?’ Si ni wenepai boro sana ngbatunga agu asanahe re, na si naida mo gbata ndikidi akaragapai sani daho mo ka gbiaha ni. Gu bayugupai nangia Yesu Kristo aya: “Oni sana he tipa he, i ki fu he fu roni; oni gbata ha, oni ki bi he abi; oni ngoka ngbadimo, i ki uru he fu roni.”
5 Ka mo ‘agbata’ akaragapai kindi kuti nyanyakipa asanahe, mo gbiaha agbia. (Asanza 2:1-5) Ka si vura du nga kura aboro pe ginipai foro, akaragapai kinaho sa agu asanahe re rogo Ziazia Kekeapai, na mo rengbe arengba ka gbiaha. Agu akaragapai re ni kpakarakpakaraha tipa ka giarogoyo te. Agu akaragapai re nafu maabangirise gbiati ngbarago. Na si rengbe arengba ka undoro mo raki wene raka awere na ku mbatayo. Awere tie, ani wisigingo gu sanahe naima fuda badungu aboro gbe.
YA MO MBORI NABERÃ PARANI?
6. Tipagine dungu aboro aberã gupai ti ni nga Mbori aberãnga pa aboro te?
6 Dungu aboro nabihe nga Mbori aberãnga pa aboro te. I naya: ‘Wa ka si nidu nga Mbori naberãpa aboro aberã, ya mo ka zegino dunga ni bawene ba fu aboro areme te?’ Kere avura na sogote gbiati arungo namanga rogo zegino dunduko. Ani nawoka, kini rungo, na gaani aboro kini kpiki. Agi apai re nasa dungu aboro i sanahe ki ya, ‘Ka si nidu nga Mbori naberã parani aberã na agu apai nafuda rani, ka ko kisingo gene be agu apai re te?’
7. (a) Wai abarumbatayo rogo pambori asa dungu aboro i niberẽ gupai nga Mbori aberãnga pa aboro te? (b) Ginipai nzunzu Ziazia Kekeapai ayugoho tipa agu aˈasada ani agbiatirani na ni?
7 Gu gberẽ berewe nga, abarumbatayo rogo pambori nasa aboro asa i niberẽ gupai nga Mbori aberãnga pa aboro te. Wai i amanga gipai re? Ho gbegberẽpai amanga ni, i naya wẽ Mbori du nasiaha wo. Gure nga i nabira Mbori ya ko du naye na gbegberẽ apai sa aboro. Ya mo gure nga gu rengo du tipa Mbori? Ginipai nzunzu Ziazia Kekeapai ayugoho tipa gipai re? Yakoba 1:13 naya: “Ka boro du ni asadiasadi ni, ka ni yá nga, ‘Mbori naasada re,’ ya; bambiko ka i asadi nga Mbori na gbegberẽpai te, ko aasada nga boro tigako wa sa te.” Sidu, anga Mbori du naye na gu gbegberẽ apai ani abihe areme rogo zegino te. (Mo gedi Eyobo 34:10-12.) Ono gupai Mbori amangaha nga ko nambugene ambu fu gbegberẽ apai si niimangi. Ono bakere kparakparapai kinaho dagba mbugene fu gbegberẽpai si mangi na ka ye na ni.
8, 9. (a) Mo gumbanga gu kpiapai nayugopa gu kparakparapai duti mbu gbegberẽpai si mangi na ka ye na ni. (b) Tipagine arunga ha ti ni furani ani bira Mbori tipa mbuko aboro i ndu ngba gbegberẽ gene ya?
8 Ni kpiapai, mo berẽnga pa kumba du na tatamana gbiati nyemuse du na sosono wiriko naraka kindi fuoko kporo. Gu wiriko re sa tiko ni gbegberẽ boro na kini idi ka guari kusayo kua bako. Bako aziongo ko ngbaome ko nye te. Gu paranga re ndu kini raki gbegberẽ raka rogo gu rago ko naga ku rogoho na ki ti ku rogo kerepai. Ya mo ani rengbe ka ya bako du ye na gu kerepai re sako? Wagusa te. (Ruka 15:11-13) Wakina gure a, ho aboro asia gupai ni nga kaa manga gbegberẽ apai, Mbori arugusanga yo te, ono anga ko du naye na gu gbegberẽ apai si akusaha te. Si arunga ani bira Mbori tipa agu apai nafuda aboro te.
9 Wene nduapai kina be Mbori ko ambu aboro ti ni i naamanga gbegberẽ apai. Wangia ko Bakusiahe kidu na tatamana gbiati ome, ko ni ziziko ka gumba gupai furani ko amangaha ti ni wo te. Ono mbiko nyemuse, ko ima gumbaha furani. Mo aino gipai re wenengai rogo Kapita 11 nga ga gi buku re. Ono mo ini gupai nga, anga Mbori du naye na gu fudifudiapai ani agbiatirani na ni te. Ono gu mangiko ho nga ko fu maabangirise furani nga gaani fudifudiapai nika nyasa anyasa!
10. Tipagine si aida ani du na gu kido ti ni nga, Mbori nika dia gbegberẽ apai adia kusayo dunduko?
10 Kurapai si aida ani inihe nga, Mbori ni ziazia ko. (Yesaya 6:3) Wiri gbegberẽpai tiko te. Sidu, si naida aida ani kido kutiko rogo apai yo dunduko. Ko kia ti aboro, bambiko aboro nasa asinoyo asa ni gbegberẽhe. Zavura gu bazogo ngba sinoni kisusi, ní naadunga na ome beni ka mbakada gu gbegberẽ apai dunduko aboro amangaha te. Ono Mbori tigako du na tandu apai dũ. Ko rengbe arengba ka dia gu gbegberẽ apai kusayo ani ambu behe, na ko nika mangaha amanga wo. Ho Mbori nika guari ni ka mangapai, ko nika digiso gbegberẽ apai bara sa kindi!
WAI MBORI ABI GU GBEGBERẼ APAI ABORO AMANGA RANI NA NI?
11. (a) Wai Mbori abi gu gbegberẽ apai aboro amanga akurayo na ni? (b) Wai Mbori abi gu rungo namanga ro?
11 Wai Mbori abi gu gbegberẽ apai namanga awere rogo zegino na gu namanga ro? Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga, Mbori “nakpi nyemu ruru sarangbanga,” watadu rurupai. (Atambuahe 37:28) Sidu, ko naberã aberã gbe tipa gupai du ni ruruhe na gu du ni irairaha. Angbatunga irairaapai dunduko ko asogaha. Ziazia Kekeapai naya wẽ ‘ngbaduko aimi’ ni kerehe ho kpotosende ahi ni be gbegberẽ apai ti rago Noa. (Bambata Pai 6:5, 6) Mbori asanga gu sinoko re te. (Maraki 3:6) Rago nagberã agberã tiko kindi ka bi gu rungo du rogo zegino. Na ko ima soga gupai nga aboro nirungo. Ziazia Kekeapai naya: ‘Ko naberã paroni aberã.’
12, 13. (a) Tipagine du ani ti ni na wene asino, wa gu nga nyemuse? (b) Nyemuse nasa ro mo nibi agu apai namanga rogo zegino wai? (d) Ginipai nayugo gupai nzunzu nga Mbori nika mangapai amanga tipa gu fudifudiapai du rogo zegino?
12 Ginipai nzunzu nayugoho nga Mbori ima soga ka bi aboro i nirungo? Gu kura gopai gere. Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga Mbori amangi boro ni kpiako. (Bambata Pai 1:26) Si du ani ti ni na wene asino tirani a wa du Mbori na ni. Ni kpiapai, ya mo rago naangba tiro ho mo abi gu boro ni amanganga gbegberẽpai ya ní nirungo? Ka si du nga rago naangbanga tiro te, gure nga rago naangbanga ti Mbori a te, bambiko mo nga kpiako. Mbori rago agberã tiko kisusi ro.
13 Gu sino aboro ngba gbe, si nga nyemuse. Kina Mbori nafuhe fuyo a. Ziazia Kekeapai nape gupai nga, “Mbori nga nyemuse.” (1 Yoane 4:8) Ani na nyemu aboro bambiko Mbori na nyemuyo a. Ka si nidu nga gene bero, ya mo ka nyemuse sanga ro mo nyasiriipa gu rungo na gbegberẽ apai namanga areme rogo zegino te? Ka mo mangihe amanga wo nirengo! Kinawo duhe tipa Mbori a. Wa du ko adu na ome beko, gako nyemuse nika sako ko nyasiriipa rungo kusayo na gbegberẽ apai dunduko. Agu akidohe ani abihe ti tonatona gi buku re, anga kungbo pa musumo ngaha te. Agu apai Mbori akidopaha dunduko duwa ka si mangi! Ono tipa mo idipa agu akidohe re, si naida mo ini kura apai aino tipa Mbori.
MBORI NAIDA MO INIKO
14. Rimo Mbori nga da, na tipagine si aida ani naayambaha ti ni?
14 Ka mo aida boro ini ro, ginipai ka mo mangihe ni bambataha? Ya mo mo yambungo rimoro funi te? Na Mbori tigako, ya mo rimoko ti ni? Dungu akanisa naya wẽ rimoko nga “Mbori” watadu “Gbia,” ono ndikidi arimo nga agure te. Gure nga agu arimo nga ga sunge, wa gu nga “bakindo” na “bazogo.” Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga Mbori na dungu arimo riko nga ga sunge. “Mbori” na “Gbia” du dagba agu arimo re. Ono tie, Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga Mbori na kina ndikidi rimoko ti ni, nga Yekova. Atambuahe 83:18 naya: “Kina ro sa, du rimoro nga Yekova, nga gu Ko nga Bahe ki susi auru kpotosende dunduko.” Tipa ka ino gupai adunga gu rimo nga Yekova re ti ni rogo kura asasa fugo Ziazia Kekeapai ya, mo bi gupai duti kpewaraga 225-227 nga ga gi buku re. Gupai nga rengo nga, rimo Mbori nga Yekova aima du rogo Ziazia Kekeapai bara akutu ho i ake bambataha ni, na si kina rogo agu aZiazia Kekeapai i akehe ni bee bakuru kusayo. Mbori nakpinyemu gupai nga mo ini rimoko na kini yambuhe. Ko nayugo tiko foro rogo Ziazia Kekeapai yo.
15. Gu rimo nga Yekova, rogoyo nga gine?
15 Mbori asia gu rimo tipa tiko du na bakere rogoyo ti ni. Gu rimoko nga Yekova re rogoyo nga, gu kidohe ko amangaha, watadu gupai ko aberãpa mangaha, si duwa ka si mangi. * Rimo Mbori ima du kia ti kura arimo. Gu rimo re tipa kinako sa. Yekova ima du kia rogo dungu agene yo. Wai duhe wo?
16, 17. Ginipai ani awirikaha tipa Yekova ti agu afugo nga: (a) “Mbori du na tandu apai dũ”? (b) “nyenye Bakindo”? (d) “Bakusiahe”?
16 Ani bi gupai rogo Atambuahe 83:18 nga, ‘kina Yekova sa nga Bahe kisusi.’ Kina Yekova a sa “du na tandu apai dũ.” Yugoti 15:3 naya: “Na kii ga mangaapai du ni iiriwoapai, Ako Gbia Mbori du na tandu apai dũ! Gamo agene du ni ruru he na rengo a, mo nga Bakindo arikaaboro!” Gu kura rimo berewe du kurii Yekova nga “nyenye Bakindo.” (1 Timoteo 1:17) Gu fugo nga “Mbori du na tandu apai dũ,” si nayugo gupai nga Yekova nga gu boro du na ome kisusi aboro dũ. Na gu nga “nyenye Bakindo,” si nayugo gupai nga kinako sa adunga tonatonako ti ni na digidoko ya. Atambuahe 90:2 naya: “Mbori nga mo, mbata rago nikaenga [na] nye anye kindi.” Gupai re naba kina kiki tirani nirengo.
17 Yekova a kia mbiko kinako sa nga Bakusiahe. Yugoti 4:11 naya: “Mo gaani Gbia nga gaani Mbori, re mo are na dia taarimo na irisa na tandu, bambiko mo nafu ahe dunduko, si adu ho mbiko sangbaro, ki du ni mangimangi he.” Agu ahe dunduko du ti ni, singia amaraika ngbangbaturũ yo na agu akerekuru du ariyo, watadu angua na agu atĩo du ime yo, si ho dunduko mbiko Yekova.
YA MO MO RENGBE KA MBEDA NA YEKOVA?
18. Tipagine kura aboro abihe ti ni nga i arengbanga ka mbeda na Mbori te, ono ginipai Ziazia Kekeapai agumbaha tipa Mbori?
18 Ho kura aboro agedapai ni tipa Yekova, kina gunde nazio yo. I nabihe nga pako ima kio gbe, sidu, i arengbanga ka mbeda na ko te na ko arengbanga ka biyo na kikiipayo a te. Ono ya mo ru gu bipai re aru? Ziazia Kekeapai nagumba gupai du kia ti gure. Si naya tipa Yekova wẽ: “Ko aturã nga na ani wa sa te.” (Amokedi 17:27) Ziazia Kekeapai nazungodi rani a niya: “Oni mbédi na Mbori, ko ki mbedi na oni.”
19. (a) Wai rengbe ani ka tona mbeda na Mbori, na gini undo ka ani gbiaha ti mangaha wo? (b) Gini asino Mbori ngba tiro gbe?
19 Wai rengbe mo ka mbeda na Mbori? Gu bambatapai si aida mo mangihe nga, mo niindu ku mbatayo kindi na gupai mo amangaha awere nga wirikapai tipa Mbori. Yesu aya: “Nyenye unga nga gere, nga i ini ro nga bangisa ndikidi Mbori, na gu ko mo akedi ko, nga Yesu Kristo.” (Yoane 17:3) A wa gu veresi re agumbaha, wirikapai tipa Yekova na Yesu nandu na boro sa “nyenye unga”! A wa bi mo ho sayo re, “Mbori nga nyemuse.” (1 Yoane 4:16) Yekova gu duadu a na kura badungu wene asino tiko. Ni kpiapai, Ziazia Kekeapai naya wẽ Yekova nga gu “Mbori du adu na nunga aboro na undahe ti ko, du ni bayee ko tipa zinga, ki du na inapai kpaima na rengo.” (Gate 34:6) Ko ‘ni wene ko na kidu zaaza tipa vu aboro.’ (Atambuahe 86:5) Yekova nga bahipai. (2 Petero 3:9) Ko ni ruruko fu gako ruru aboro. (Atambuahe 18:25) Wa mo nikaa geda Ziazia Kekeapai kindi, mo nika bi wai abi Yekova ayugo agi asinoko re na gu kura bawene asino a.
20-22. (a) Ya mo pa zanga bi ani Mbori nasa gupai nga ka ani mbedinga na ko ya? Mo sakingo rogoyo. (b) Ginipai rengbe kura aboro ka sosoda ro mo mangihe, ono ginipai si aida mo mangihe?
20 Kina rengo du ngaha nga mo arengbanga ka bi Mbori te, bambiko ko nga Toro. (Yoane 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17) Ono ka mo awirikapai tipa ko rogo Ziazia Kekeapai, mo iniko aino nzunzu. A wa bake Atambuahe apehe, mo nika ‘bi gu wene ngbanya abi nga ga Yekova.’ (Atambuahe 27:4; ARomo 1:20) Wa mo nikaa wirikapai tipa Yekova bakere gbe, kinawo a mo nika inopai tipa ko gbe, na mo kidu na wene nduapai bero ka kpinyemuko na ka mbeda na ko.
21 Mo nika rugatiro aruga na ndu gupai Ziazia Kekeapai aya ti ni wẽ ani nibi Yekova ni Barani. (Matayo 6:9) Ko nga Bakusirani na ko naida ani raki bawene raka kisusi, a wa wene baagude naakpinyemu gupai nga awirini raki bawene raka. (Atambuahe 36:9) Ziazia Kekeapai nayugo gupai a nga aboro rengbe arengba kadu ni abakurea Yekova. (Yakoba 2:23) Mo bingo gu bawenepai nga mo rengbe arengba kadu ni bakurea gu boro nakusi zegino!
22 Wa mo nikaa ndu ku mbatayo kindi na wirikapai rogo Ziazia Kekeapai, kura aboro rengbe arengba ka sosoda ro mo mbuhe, kini berẽ gupai tigayo nga i naundo ro aundo mo mangi gupai du ni ruruhe. I rengbe ka berãha nga agu apai mo awirikaha nika sa ro mo mbu gamo pambori. Ono ka mo mbunga boro ní rugusiro ti zio mo bakure na Mbori ya.
23, 24. (a) Tipagine si aida mo naasanahe asana ti ni nibipa agu apai mo awirikaha? (b) Ginipai ani ka wirikaha rogo gu kapita ngbefuo gere?
23 Kura apai kinaho mo kaa gianga rogoyo ti tonatonaha ya. Si naida mo duadu na umbasitise tipa ka sanahe, na ka mo bingo ho ni pazee ka sanahe ya. Yesu aya wẽ si ni wenepai boro umbasi tiní kidu wakina gude. (Matayo 18:2-4) A wa ini ani he, agude naasana dungu asanahe. Mbori naida mo gbia akaragapai agbia kuti gamo asanahe. Ziazia Kekeapai natambuapa kura aboro nga aguyo naadu na bakere nyemu ka inopai tipa Mbori. I aawisigo Ziazia Kekeapai wenengai tipa ka bihe singia rengo du i aawirikaha.
24 Gu bawene gene rengbe mo ka wirikapai tipa Yekova ngbaha nga wisigo Ziazia Kekeapai. Ziazia Kekeapai kia ti kura abuku. Rogo gini gene? Ani nika ino gipai re rogo gu kapita ngbefuo gere.
^ genewaraga 15 Kura apai duti kpewaraga 225-227 tipa rogo rimo Mbori yo na wai i ayambaha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Na mokonzi ti azo ti pikango mozoko. Bia ti David.19 Yayu ayeke fa na gigi gloire ti Nzapa;+nduzu* afa na gigi akusala ti maboko ti lo.+2 Lango oko oko, tënë asigi na yanga ti ala tongana ngu;bï oko oko, ala fa na gigi hingango ye.3 Ala sara tënë tâ tongaso pëpe,a mä go ti ala pëpe.4 Me lego ti ala* asigi juska na ndö ti sese kue,na tënë so ala yeke fa ague juska na nda ti sese kue so azo ayeke dä.*+Na yayu, lo leke mbeni tente ndali ti lâ;5 lâ ayeke tongana fini koli so alondo na chambre ti lo si ayeke sigi;lo yeke tongana mbeni wangangu so terê ti lo anzere ti kpe loro ti lo.6 Lo londo na mbeni mbage ti yayu,lo ngoro juska na mbeni mbage ni;+ye oko akpe ndowa ti lo pëpe.7 Ndia ti Jéhovah ayeke mbilimbili-kue,+ a sara si zo akiri awara ngangu.*+Awango ti Jéhovah, zo alingbi ti zia bê dä,+ na a sara si zo so ahinga ndo mingi pëpe aga zo ti ndara.+8 Yanga so Jéhovah amû na ndö ti aye nde nde ayeke mbilimbili, na a zia ngia na bê ti zo;+commandement ti Jéhovah, sioni ye ayeke dä pëpe, na a sara si lê ti zo azi.+9 Ye ti sioni ayeke pëpe na yâ ti kpengo mbeto ti Jéhovah,+ na a ngbâ lakue lakue.Angbanga so Jéhovah afâ ayeke tâ tënë, ni kue ayeke mbilimbili.+10 Zo asara nzara ni ahon lor,ahon lor ti nzoni ni,*+na a nzere ahon mafuta ti otoro,+ mafuta ti otoro so alondo na da ni ayuru.11 Aye ni so kue agboto mê ti wakua ti mo;+zo so abata aye so ayeke wara futa mingi.+12 Zo wa la alingbi ti hinga afaute ti lo+ wani zo wa?Zi tënë na li ti mbi ndali ti afaute so mbi sara sân ti hinga ni.13 Nga, kanga lege na mbi wakua ti mo ti sara ye na fandara;+zia pëpe si asarango ye ni so akomande mbi.+Tongaso, ye oko ayeke manke mbi pëpe,+na tënë ayeke na li ti mbi pëpe ndali ti asiokpari ti mbana.*14 Zia si atënë ti yanga ti mbi nga na atënë so mbi gbu li ti mbi däanzere na mo,+ Jéhovah, Kota tênë ti mbi+ nga Zo so azi mbi.+


text:
YE TI MANDA 13
Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
1. Abungbi ti vorongo Nzapa kue la ayeke nzoni?
Na yâ ti abungbi ti vorongo Nzapa kue, azo so aye tënë ti Nzapa ayeke na popo ni. A yeke mbeni nzoni tënë ti hinga so Nzapa ayeke bâ ala na lo yeke bi bê ti lo na ala. Me mawa ni ayeke so azo so atene ala yeke voro Nzapa ayeke sara aye ti sioni mingi (2 aCorinthien 4:3, 4; 11:13-15). Ambeni mbeti-sango afa so ambeni bungbi ti vorongo Nzapa ayeke bi tere ti ala na yâ ti akua ti aterroriste, ti fango azo ti ambeni mara, ti bira nga na ti langongo na akete molenge. Aye so ayeke son bê ti azo so aye tënë ti Nzapa!—Diko Matthieu 24:3-5, 11, 12.
Na ngoi so tâ bungbi ti vorongo Nzapa ayeke mû gonda na Nzapa, bungbi ti vorongo nzapa ti wataka ayeke mû ti lo vundu na Nzapa. Lo yeke fa ye so ayeke na yâ ti Bible pëpe, so na popo ni a yeke wara afango ye ti wataka na ndo ti Nzapa nga na ndo ti tënë ti akuâ. Me Jéhovah aye si azo ahinga tâ tënë na ndo ti lo.—Diko Ézéchiel 18:4; 1 Timothée 2:3-5.
2. Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
Me, Nzapa azia pëpe si abungbi ti vorongo nzapa ti wataka ahanda lo. Ala tene so ala ye lo andâ a yeke dunia ti Satan la ala ye (Jacques 4:4). Bible airi abungbi ti vorongo nzapa ti wataka kue “Babylone, Ngangu gbata”. Babylone ayeke iri ti ngbene gbata so abungbi ti vorongo nzapa ti wataka abâ gigi na yâ ni na peko ti kota ngu so apika na ngoi ti Noé. Na yâ ti kete ngoi, gi hio tongaso Nzapa ayeke futi abungbi ti vorongo kue so ayeke handa azo na ayeke sara pasi na ala.—Diko Apocalypse 17:1, 2, 5, 16, 17; 18:8.
Me, Jéhovah agirisa pëpe azo kue so aye lo biani so ayeke na yâ ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka. Lo yeke bungbi mara ti azo tongaso ti fa na ala tâ tënë.—Diko Michée 4:2, 5.
3. Azo so aye Nzapa, a lingbi ala sara nyen?
Jéhovah ayeke bi bê ti lo na ndo ti azo so aye tâ tënë nga so aye ye so ayeke nzoni. Lo tene na ala ti sigigi na yâ ti bungbi ti vorongo nzapa ti wataka. Azo so aye Nzapa ayeke nduru ti changé lege ti ala ti mû ngia na lo.—Diko Apocalypse 18:4.
Na ngoi ti akozo Chrétien, azo so aye biani Nzapa amä nzoni tënë so abazengele afa, ala yeda na ni na ngia na bê. Ala manda na mbage ti Jéhovah fini lege ti sarango ye so amû ngia mingi na ala nga a sara si ala yeke na beku na ala hinga ndani so ala yeke na fini. Ala yeke mbeni nzoni tapande teti e laso ngbanga ti so ala yeda na nzoni tënë na lege so ala zia Jéhovah kozoni na yâ ti fini ti ala.—Diko 1 aThessalonicien 1:8, 9; 2:13.
Jéhovah ayeke yamba azo so asigigi na yâ ti bungbi ti vorongo nzapa ti wataka ti ga na popo ti awavorongo lo. Tongana mo yeda na tisango ndo ti Jéhovah, mo yeke ga ande kamarade ti lo, mo yeke wara afini kamarade so aye mo, so ayeke amba ti mo awavorongo Jéhovah nga mo yeke wara fini ti lakue lakue.—Diko Marc 10:29, 30; 2 aCorinthien 6:17, 18.
4. Nzapa ayeke sara tongana nyen ti tene ngia aduti na ndo ti sese kue?
So a yeke fâ ande ngbanga na ndo ti abungbi ti vorongo nzapa ti wataka a yeke nzoni tënë la. A yeke sara ande si sarango sioni na zo ahunzi na yâ ti dunia kue. Abungbi ti vorongo nzapa ti wataka ayeke handa azo mbeni pëpe nga ala yeke kangbi ala mbeni pëpe. Azo kue so ayeke na fini ayeke bungbi oko ti voro gi tâ Nzapa.—Diko Apocalypse 18:20, 21; 21:3, 4.
TI HINGA AMBENI TËNË
Bible afa nyen biani?
Vorongo so Nzapa ayeda na ni
Bible afa nyen biani?


text:
Nzapa ayeke na iri?
Nzapa ayeke na atitre mingi so na popo ni, Lo ti Ngangu Ahon Kue, Lo so aleke aye kue, nga na Seigneur. (Job 34:12; Zo-ti-fa-tene 12:3; Daniel 2:47) Me eskê lo wani lo zia mbeni iri na ndo ti lo?
TI HINGA AMBENI TËNË
Bible afa nyen biani?
Tâ tënë na ndo Nzapa ayeke so wa?
MBETI TI NZAPA TI FINI DUNIA
Iri ti Nzapa na yâ ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu
So mingi ti abible azi iri ti Nzapa kue kue kue na yâ ni, ngbanga ti nyen la bible ti Fini dunia asara kua na iri “Jéhovah”?


text:
AMBENI TËNË TI BÂ NA NDO NI
Lâ ti fango ngbanga ayeke nyen?
TONGANA a sala na mo tënë ti Lâ ti fango ngbanga, nyen la aga na li ti mo? Ti azo mingi, tongana a sala tënë ti Lâ ti fango ngbanga, ala yeke pensé ti ala na mbeni ngende ti gbia so Nzapa aduti na ndo ni. Azo kutu mingi mingi ayeke hon na gbele lo na a yeke fâ ngbanga ti ala oko oko. Azo ti nzoni ayeke gue na yâ ti paradis na yayu, me azo ti sioni ayeke gue ti ala na lê ti wâ teti lakue lakue. Me Bible afa ti lo Lâ ti fango ngbanga ni na mbeni lege nde. Lo fa ni pëpe tongana mbeni ngoi so a zia azo na yâ ti kota mbito, me tongana mbeni ngoi ti beku na so ye kue ayeke kiri ti ga nzoni.
Na Apocalypse 20:11, 12, e diko tënë so bazengele Jean afa na ndo ti Lâ ti fango ngbanga so; lo tene: “Mbi bâ kota vulu trône na Lo so aduti na ndo ni, Lo so sese na yayu akpe lê ti Lo, na a wara ndo teti ala pëpe. Mbi bâ awakinda, akete zo na akota zo, ala yeke luti na gbele trône so; na a lungula mbeti nde nde, na a lungula mbeni mbeti so ayeke mbeti ti iri ti azo so ayeke na fini. Na a fâ ngbanga ti awakinda na lege ti ye so a sala na mbeti nde nde so, alingbi na kusala ti ala.” Lo so aduti ti fâ ngbanga ni ayeke zo wa?
Biani, Jéhovah Nzapa si ayeke kota Wafango ngbanga ni. Ye oko, lo zia kusala ti fango ngbanga ni na maboko ti mbeni zo nde. Na Kusala 17:31, bazengele Paul atene so Nzapa ‘adiko lâ ni so fade Lo fâ ngbanga ti sese so mbilimbili na lege ti Zo so Lo hiri Lo na gigi.’ Zo ni so Lo hiri lo ti fâ ngbanga ni so ayeke Jésus Christ so Lo zingo lo na popo ti akuâ (Jean 5:22). Lawa si Lâ ti fango ngbanga ni ayeke komanse? Na a yeke mû ngoi oke?
Mbeti ti Apocalypse afa so Lâ ti fango ngbanga ni ayeke komanse na peko ti bira ti Harmaguédon tongana a hunzi awe ti futi aye ti sese ti Satan so kue* (Apocalypse 16:14, 16; 19:19-20:3). Na peko ti Harmaguédon, fade a yeke kanga Satan na ayingo sioni ti lo teti ngu saki oko. Na ngoi ni so, azo 144 000 so ayeke zingo na kuâ ti wara fini na yayu ayeke duti ajuge nga ala yeke “komande legeoko na Christ ngu [saki] oko.” (Apocalypse 14:1-3; 20:1-4; aRomain 8:17). Tongaso, Lâ ti fango ngbanga ni ayeke pëpe gi mbeni ye so ayeke hon gi na loro na so aninga gi ngbonga 24 awe, a yeke tongaso pëpe. Me a yeke mbeni ye so ayeke mû ande ngoi mingi, so ayeke ninga ngu saki oko.
Teti angu saki oko so, fade Jésus Christ ayeke “fâ ngbanga ti azo so ayeke na fini na ti awakinda”. (2 Timothée 4:1). “Azo so ayeke na fini” so a sala tënë ti ala ge ayeke “azo mingi so asi singo” so ayeke sö kuâ na Harmaguédon (Apocalypse 7:9-17). Bazengele Jean abâ nga na suma “awakinda…, ala yeke luti na gbele trône” ti fango ngbanga. Tongana ti so Jésus amû zendo ni, “azo kue so ayeke na dukua, fade ala mä yanga ti [Christ], na ala sigigi” na ngoi so ala yeke zingo na kuâ (Jean 5:28, 29; Kusala 24:15). Me fade a yeke luti na ndo ti nyen ti fâ ngbanga ti ala kue?
Na yâ ti suma so bazengele Jean abâ, “a lungula mbeni mbeti”, na “a fâ ngbanga ti awakinda na lege ti ye so a sala na mbeti nde nde so, alingbi na kusala ti ala.” Ambeti so ayeke nyen? A yeke ambeti so a sû na yâ ni aye so azo ni asala kozoni si ala kui? Ên-ën. Ngbanga ti nyen? Bible atene: “Zo so akui awe, ngbanga ti siokpari ayeke na li ti lo mbeni pëpe.” (aRomain 6:7). Tongana ala kiri na fini, a yeke kiri pëpe na ndo ti asiokpari so ala sala kozo. Tongaso, ambeti so alingbi ti duti gi ambeni ndia so Nzapa akiri ti sigigi na ni ande. Tongana ala so asö kuâ na Harmaguédon nga ala so a yeke zingo ala na kuâ aye ti ngbâ na fini lakue, a lingbi ala bata akomandema ti Nzapa, na akomandema so abâ nga afini ndia so Jéhovah alingbi peut-être ti sigigi na ni na ngoi ti angu saki oko so. Tongaso, ti fâ ngbanga ti zo oko oko, a yeke luti ande na ndo ti aye so zo ni ayeke sala na ngoi ti Lâ ti fango ngbanga ni.
Mingi ti azo so ayeke zingo ande na kuâ na ngoi ti Lâ ti fango ngbanga so awara lege lani pëpe ti hinga tënë ti Nzapa na ti sala ye so bê ti lo aye. Me na ngoi ti fango ngbanga so, fade ala yeke wara lege ti hinga tënë ni na ti sala ye alingbi na ni. So aye ti tene so a yeke to nda ti mbeni kota kusala ti fango ye so ayeke mû ndo lê sese kue. Biani, ‘fade awakodoro ti sese ayeke manda lege ti mbilimbili.’ (Esaïe 26:9). Ye oko, a yeke duti ande pëpe azo kue si ayeke yeda ti sala ye so bê ti Nzapa aye. Esaïe 26:10 atene: “Même tongana zo asala be-nzoni na zo ti sioni, lo manda lege ti mbilimbili pëpe; fade lo sala kirikiri na yâ sese ti mbilimbili; lo ye ti bâ kota ndo ti L’Eternel pëpe.” Na Lâ ti fango ngbanga ni, fade a yeke fâ mara ti azo tongaso biaku biaku.—Esaïe 65:20.
Na hunzingo ti Lâ ti fango ngbanga ni, ala so angbâ na fini juska na nda ni “ayeke [kiri] na fini”, so ti tene ala yeke ga azo so siokpari oko angbâ na tele ti ala pëpe (Apocalypse 20:5). Lâ ti fango ngbanga ayeke duti ande ngoi so azo ayeke kiri na tâ nzoni dutingo ti ala ti kozo (1 aCorinthien 15:24-28). Na pekoni, a yeke zi Satan na kanga ti lo ti ga ti handa azo ti ndangba ni. A yeke duti ande ndangba tara so azo ti sese ayeke wara (Apocalypse 20:3, 7-10). Ala so ayeke ke ti mû peko ti Satan ayeke duti “azo ti mbilimbili” so “sese ni aga [ande] ye ti héritier ti [ala], na fade ala duti dä lakue” tongana ti so Bible amû zendo ni (Psaume 37:29). Biani, Lâ ti fango ngbanga ayeke ga ande na aye ti nzoni mingi na azo kue so ayeke ngbâ be-ta-zo na Nzapa!
* Na ndo tënë ti Harmaguédon so, bâ buku Étude perspicace des Écritures, Volume 1, lembeti 1073-1075, nga Volume 2, lembeti 63, 64. Bâ nga chapitre 20 ti buku Voro oko tâ Nzapa. Abuku use so kue, a yeke aTémoin ti Jéhovah si asigigi na ni.


text:
Mɔ ndo hũ bi mɛ na gangɔ ngasia?
Gegi mɛ tɛ e na . . .
ngbãngɔ bo semɛ ni dazu na olo mɛ?
gbɛngɔ bo gbɛngɔ?
tingɔ nzɔ̃ni?
NGBANGƆ PA YA NƐ?
“Nzapa . . . mbo gbanda ngulɛ zu kalela, ta kwá ti du gbanda dama; ta tongɔ kwá, na tongɔ to, na dudu ti du gbanda dama.”
SƐ MƆ YE TƐNƐ MƐ NGBANGƆ TƐNƐ KO, NZƆ̃ LO MƐ MOLWA NƐ?
Mɔ na lingɔ bɛta kwa mɛ na hɛngɔ mɔ dengɔ bɛ.
Ta ngã bere pɛnɔ zu na dungɔ dama.
Dungɔ lɛ ngɛ̃́ ti dengɔ bɛ nga ti kaka bwaĩ́ ndoni kɔi na ndasewa nga na akwa mɔ.
ELENGBI TI YENGƆ NVẼNI TƐNƐ MƐ NGBANGƆ NDO TƐNƐ?
Ĩ́i, na ndɔmbali a ngbondo tɛnɛ sɛ (2):
Nzapa mɛ nvɛ ngunu lo lengbi ti lingɔ ya kapa tɛ ni ati na seni. Bo Yehova Nzapa lo kɔi la ndo ili lo kaya Ngbangɔ ya “Nvɛ Ngunu Zu,” tasangama, ta ngunu tɛ lo na ma ni dama. (Suma 15:3) Na lo ni ko, lo lengbi ti lingɔ ya kapa mɛ lo ko ti gbiãngbingɔ lɛ sese ati nzɔ̃ni ati na seni. Ngbangɔ pa ya, “Nzapa lengbi ti lingɔ ye zu.”
—Matie 19:26, Fana Ngbangɔ.
Nzapa na gwɛ̃ ya kapa tɛ ni ati na seni. Yehova na gwɛ̃ kpengbani ti diringɔ na lɛ ngɛ̃́ hɛ a wakwáni.
—Yobo 14:14, 15.
Ngbangɔ ndo panga ya Yezo, Nyĩ Nzapa, a sara ndó awa ngã. Lo lindó nga so lo ti nɛ? Na lo meya adu ndó gwɛ̃ tɛ lo. (Marko 1:
Ni la, elengbi ti yengɔ na bɛ e kɔi ya, Yehova ná Yezo ala ye zangɔ e ya e du na dengɔ bɛ na bi mɛ na gangɔ!
BINGA LIMƆ NA NDO LO OLO
Ndenge me nga sia la Nzapa na gbiãngbingɔ lɛ sese tɛ e ya ati nzɔ̃ni nɛ?
Ngbangɔ gbiã tɛnɛ na ndo hunda olo kaya MATIE 6:


text:
YE TI MANDA 21
Béthel ayeke nyen?
Béthel ayeke mbeni iri na yanga ti Hébreu, na a ye ti tene “Da ti Nzapa”. (Genèse 28:17, 19, kete tënë na gbe ni). Iri ni so alingbi na ada nde nde so aTémoin ti Jéhovah aleke ni na akodro nde nde so na yâ ni a yeke bâ lege ti kua ti fango tënë. Bebungbi ayeke sara kua na Kota ndokua ni so ayeke na gbata ti New York, na Amerika. Kâ lo yeke bâ ndo na ndö ti akua so a yeke sara na yâ ti aBéthel ni so. Azo kue so asara kua na yâ ti aBéthel, a iri ala “sewa ti Béthel,” teti so ala yeke lango ndo oko, ala yeke sara kua ndo oko, ala yeke te kobe ndo oko nga ala yeke manda Bible ndo oko.—Psaume 133:1.
Mbeni pendere ndo so azo ti yâ ti sewa ni amû bê ti ala kue na kua ti ala. Na yâ ti aBéthel oko oko, a yeke wara aita-koli na aita-wali so amû terê ti ala kue ti sara ye so Nzapa aye nga ti sara kua ti Royaume na ngoi kue (Matthieu 6:33). A yeke futa ala pëpe, me a mû na ala ndo ti lango nga na kobe, nga a mû na ala mbeni kete nginza ti vo na aye so ala yeke na bezoin ni. Zo oko oko ayeke na kua ti sarango ni. Ambeni ayeke sara kua ti bureau, ambeni ayeke sara kua na cuisine wala na ndo ti tengo ye, na ndo ti petengo ambeti, na ndo ti sukulango abongo na ti répassengo ni. Ambeni ayeke bâ lege ti lekengo yâ ti ada ti Béthel ni wala ayeke sara ambeni kua nde.
Mbeni ndo so aita asara kua ngangu dä ndali ti fango tënë ti Royaume. Kota ndani so a leke na aBéthel ayeke ti tene gbâ ti azo awara lege ti hinga tâ tënë so ayeke na yâ ti Bible. Brochure so ayeke mbeni tapande ni. Na ngoi so a sû ni, Bebungbi abâ ndo na ndö ni. Na pekoni a tokua ni na lege ti ordinateur na aita ti traduction gbani gbani na ndo ti sese mobimba si ala kiri pekoni na ayanga ti kodro nde nde. Tongana a hunzi awe, a tokua ni na aBéthel so ayeke na angangu masini ti petengo ni si a pete ni na a kangbi ni na yâ ti acongrégation ahon saki 110. Akusala so kue so asewa ti Béthel asara amû maboko mingi na kusala so ayeke kota ahon akusala kue, so ayeke ti fango nzoni tënë ti Royaume.—Marc 13:10.
Azo wa asara kua na Béthel, na a yeke bâ lege ti ala tongana nyen?
A-Béthel oko oko ayeke sara kua ndali ti kota kusala wa?


text:
Bible atene ti lo nyen?
Tongana zo akui, nyen la ayeke si na pekoni?
AMBENI ZO ATENE so tongana e kui e yeke ngbâ na fini na yâ ti mbeni tere nde, me ambeni atene so tongana zo akui, ti lo awe la. Ka mo, mo tene ti mo nyen?
YE SO BIBLE AFA
“Akinda [wala akuâ] ahinga ye oko pëpe.” (Zo-ti-fa-tene 9:5). Tongana e kui, awe la, e yeke encore na fini ape.
AMBENI YE SO BIBLE AFA NA NDO NI
Tongana Adam akui lani, lo kiri na pupu ti sese (Genèse 2:7; 3:19). Legeoko nga, azo kue so akui ayeke kiri na pupu ti sese.—Zo-ti-fa-tene 3:19, 20.
Tongana azo akui, a yeke zi, wala a yeke pardonné, siokpari ti ala (aRomain 6:7). A yeke punir pëpe mbeni zo na peko ti kuâ ti lo, ndali ti asiokpari so lo sara lani na ngoi so lo ngbâ na fini.
Akuâ alingbi ti kiri na fini?
KIRINGO TËNË TI MO AYEKE . . .
En
Ên-ën
Mbi hinga ape
YE SO BIBLE AFA
“A yeke zingo ande [azo] na kuâ.”—Kusala 24:15.
AMBENI YE WA LA BIBLE AFA NA NDO NI?
Fani mingi, Bible ahaka kuâ na lango (Jean 11: 11-14). Nzapa apeut ti zingo akuâ, legeoko tongana ti so e yeke zingo ka mbeni zo na lango.—Job 14:13-15.
Bible asara tënë ti ambeni zo so a zingo ala na kuâ, ye so asara si e yeke sûr so a yeke zingo ande azo na kuâ.—1 aGbia 17:17-24; Luc 7:11-17; Jean 11:39-44.
TI HINGA AMBENI TËNË
Bible afa nyen biani?


text:
HUNDA 2
Ngbanga ti nyen la mbi yeke gi bê ti mbi na ndo ti pendere ti mbi?
NYEN LA MO YEKE SARA?
Tara ti bâ ye so: Tongana Julia abâ tere ti lo na lê ti tatara, lo bâ so lo kono mingi. Atâa so babâ na mama ti lo atene so lo yeke na kete tere, lo tene: “Mbi bezoin ti sara régime.”
Ade ti ninga ape, Julia apensé ti sara ambeni ngangu ye ti tene lo perdre “gi kilo 2 tongaso.” Ye so lo sara ayeke so lo ke ti te kobe teti ambeni lango . . .
Tongana mo yeke na mara pensé ti Julia so, nyen la mo yeke sara?
GBU LI TI MO KETE!
A yeke sioni ape ti gi bê na ndo ti pendere ti mo. Girisa ape so Bible asara nzoni tënë na ndo ti pendere ti akoli na awali mingi so na popo ni mo yeke wara Sara, Rachel, Abigaïl, Joseph nga na David. Bible asara tënë ti mbeni wali so “ayeke pendere mingi” so iri ti lo ayeke Abisag.—1 aGbia 1:4.
Ye oko, amaseka mingi ayeke gi bê ti ala ahon ndo ni na ndo ti pendere ti ala. Ye so alingbi ti ga na akota kpale. Bâ ye so:
Mbeni gingo nda ti ye afa so, tongana a mû amolenge-wali 100 tongaso, 58 na popo ni atene so ala kono ahon ndo ni, me ti vrai ni, gi ala 17 la akono ahon ndo ni.
Mbeni gingo nda ti ye nde afa so, tongana a mû awali 100 tongaso, 45 na popo ni so ane nga mingi ape apensé so ala ne mingi.
Na ngoi so amaseka ayeke gi ti perdre poids, ala tï na yâ ti mbeni sarango ye, ala yeke te ye nzoni ape, ye so ayeke sara si ala yeke wara mbeni kobela so a iri ni anorexie.
Tongana mo bâ so mo yeke na mara ti kobela so wala mbeni nde so aga na peko ti tengo ye nzoni ape, hunda ti tene a-aidé mo. Sara tënë ni kozoni na babâ wala mama ti mo wala na mbeni zo so mo yeke na confiance na lo. Bible atene: “Tâ ndeko andoye lakue; na lâ ti ye ti vundu, lo yeke tongana tâ ita.”—aProverbe 17:17.
AYE SO AYEKE NA LEGE NI TI TENE MO CHANGÉ NI!
Ti tâ tënë ni, a yeke ye so ayeke na yâ ti bê ti zo la alingbi ti sara si lo yeke pendere na lê ti azo wala pëpe. Gbu li na ndo ti Absalom molenge ti Gbia David. Bible atene:
“Mbeni zo oko so ayeke pendere tongana Absalom ayeke pëpe. . . . sioye oko ayeke na tere ti lo pëpe.”—2 Samuel 14:25.
Me, baba ahon ndo ti maseka-koli so, lo ye gi ti wara gbâ ti aye nga lo yeke zo ti handango zo. Tongaso, Bible asara nzoni tënë ti Absalom ape, Bible atene so lo yeke mbeni koli so ayeke be-ta-zo oko ape nga so ake zo na bê juska ti fâ zo ni.
A yeke na lege ni so Bible amû na e wango so:
“Ala yü fini zo.”—aColossien 3:10.
“Zia pendere ti ala aduti gi pendere ti gigi pëpe . . . , me zia pendere ti ala aduti ti zo ti yâ ni.”—1 Pierre 3:3, 4.
Atâa so a yeke sioni ape ti tene mo gi ti duti pendere, sarango ye ti mo la ayeke kota ye mingi ahon pendere ti mo. Tongana angu ayeke hon, apendere sarango ye ti mo la ayeke sara si mo nzere na lê ti azo ahon gbâ ti muscle so mo yeke na ni wala pendere ti mo. Mbeni molenge-wali so a iri lo Phylicia atene: “Pendere ti zo ayeke gboto lê hio mingi, me apendere sarango ye ti mo so ayeke pëpe gi ye ti handango lê ti zo la azo ayeke rappelé na ni mingi.”
BÂ TERE TI MO
Tere ti mo so mo yeke na ni, ayeke zia ka vundu na bê ti mo?
Mo pensé mbeni lâ awe ti sara mbeni opération wala ti sara mbeni ngangu régime ti leke mbeni ye ti tere ti mo so ayeke pendere ape?
Tongana mo peut fade ti changé mbeni ye na tere ti mo nyen la mo yeke changé ni? (Soro aye so andu mo.)
YONGO TI MO
POIDS TI MO
KUÄ TI LI TI MO
KONONGO TI MO
FACE TI MO
TEINT TI MO
Tongana mo tene en na akozo hunda use so nga mo soro aye ota wala ahon ni ti kiri tënë na ota hunda ni, hinga so: Peut-être azo abâ mo tongana ti so mo pensé na ni so ape. A yeke ngangu ape ti tene mo sara ye ahon ndo ni nga mo gi bê ti mo mingi na ndo ti pendere ti mo.—1 Samuel 16:7.


text:
MBAGE 14
Mo lingbi ti sara nyen ti duti be-ta-zo na Jéhovah?
Mû mbage ti Nzapa. 1 Pierre 5:6-9
Yôro tere ti mo pëpe na yâ ti angobo kue so ague nde na tënë ti Bible. Ti sara tongaso, a lingbi mo sara mbeto pëpe.
Yôro tere ti mo pëpe na yâ ti aye ti poroso; a yeke aye so amû mbage ti Jéhovah na Royaume ti lo pëpe.
Soro ye na lege ni: mä Nzapa. Matthieu 7:24, 25
Sara beoko na aTémoin ti Jéhovah; fade ala mû maboko na mo ti ga nduru na Nzapa.
Ngbâ ti manda tënë ti Nzapa na sara kue ti bata acommandement ti lo.
Na ngoi so mabe ti mo akpengba awe, a yeke nzoni mo mû fini ti mo na Jéhovah nga mo mû batême.—Matthieu 28:19.
Mä Nzapa. Diko Bible na hunda aTémoin ti Jéhovah ti mû maboko na mo ti gbu nda ni. Sara ye alingbi na ye so mo manda. Tongana mo sara ye alingbi na ni, mo yeke wara fini ti lakue lakue.—Psaume 37:29.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Nyen la ayeke si ande na abungbi ti vorongo Nzapa?
Mbeni lâ ande azo kue ayeke vorongo gi oko tâ Nzapa la?


text:
Ésaïe
“Sara mbeto pëpe, ndali ti so mbi futa ye awe ti zi mo.+
Mbi iri mo na iri ti mo.
Mo yeke ti mbi.
2 Na ngoi so mo hon na yâ ti ngu, mbi yeke duti ande na mo,+
na ngoi so mo hon na yâ ti akota ngu, ngu ni ayeke mene mo pëpe.+
Na ngoi so mo hon na yâ ti wâ, wâ ni ayeke zö mo pëpe,
nga zango ti wâ ni ayeke zö mo kete pëpe.
3 Mbi Jéhovah, mbi yeke Nzapa ti mo,
Nzapa ti Israël so ayeke nzoni-kue, mbi yeke Sauveur ti mo.
Mbi mû Égypte tongana ye so a futa ti zi mo,
mbi mû Éthiopie nga na Séba ti changé na mo.
5 Sara mbeto pëpe, ndali ti so mbi yeke na mo.+
Mbi yeke mû ahale* ti mo na mbage ti est ti ga na ni,
nga mbi yeke mû ala na mbage ti ouest ti bungbi ala ndo oko.+
6 Mbi yeke tene ande na nord, mbi tene: ‘Zia ala, ala kiri!’+
Nga mbi yeke tene na sud: ‘Kanga lege na ala pëpe.
Mû amolenge ti mbi ti koli so ayeke na ayongoro ndo nga na amolenge ti mbi ti wali so ayeke na andangoro ti sese, mo ga na ala.+
7 Mû azo kue so iri ti mbi ayeke na ndö ti ala,+
ala so mbi créé ala ndali ti gloire ti mbi
nga na ala so mbi leke ala nga mbi sara ala, mo ga na ala.’+
8 Sigi na azo so ayeke awaziba, atâa so ala yeke na lê,
nga na ala so mê ti ala akanga, atâa so ala yeke na mê.+
Zo wa la na popo ti ala alingbi ti fa ye so ayeke si ande?
Eskê ala lingbi ti sara si e mä tënë ti akozo ye?*+
Zia ala ga na atémoin ti ala ti fa so ala yeke na raison,
wala zia ala mä tënë ni na ala tene: ‘Tâ tënë la!’”+
10 Jéhovah atene: “Ala yeke atémoin ti mbi.+
Mo yeke wakua ti mbi so mbi soro mo,+
si mo hinga mbi, mo mä na bê na mbi*
nga mo hinga so mbi ngbâ gï mbi.+
Mbeni Nzapa abâ gigi kozo na mbi pëpe
nga na peko ti mbi, mbeni ayeke bâ gigi pëpe.+
11 Mbi, mbi yeke Jéhovah.+ Mbeni sauveur nde ayeke dä pëpe, gï mbi oko.”+
12 Jéhovah atene: “Na ngoi so lani mbeni nzapa ti awande ayeke na popo ti ala pëpe,+
mbi la mbi tene tënë, mbi sö azo nga mbi sara si azo ahinga ye so mbi ye ti sara.
Ni la, ala yeke atémoin ti mbi na mbi yeke Nzapa.+
13 Nga mbi yeke ngbâ lakue gï mbi.+
Mbeni zo ti zi ye na maboko ti mbi na ngangu ayeke dä pëpe.+
Tongana mbi ye ti sara ye, zo wa la alingbi ti kanga lege na ni?”+
14 Jéhovah, Zo so afuta ye ti zi mo,+ Nzapa ti Israël so ayeke nzoni-kue,+ atene:
“Ndali ti ala, mbi yeke tokua azo na Babylone ti kungbi abarre kue ti ayanga ti gbagba ni.+
Azo ti Chaldée so ayeke na yâ ti abateau ti ala ayeke dekongo ande na vundu.+
15 Mbi yeke Jéhovah, Nzapa ti ala so ayeke nzoni-kue,+ Nzapa so asara Israël+ nga Gbia ti ala.”+
17 Lo la lo gboto puse ti bira nga na mbarata, lo sigi na ni.+
Lo la lo gboto aturugu nga na angangu turugu, lo sigi na ala. Lo tene:
“Ala yeke lango na sese, me ala yeke londo pëpe.+
Legeoko tongana ti so a yeke mingo wâ ti mèche, a yeke futi ala biani biani.”
18 “Ala dabe ti ala na angbene ye pëpe,
nga ala ngbâ pëpe ti pensé na ndö ti aye so ahon awe.
Ala hinga ni ape?
20 Anyama ti ngonda ayeke ne ande mbi,
ambo ti ngonda nga na a-autruche* kue,
ndali ti so mbi yeke sara si ngu asua na yâ ti benyama,+
nga akota ngu asua na yâ ti désert,
si azo ti mbi, zo ti mbi so mbi soro lo, anyon ni.+
21 Azo ti mbi so mbi leke ala anyon ni,
tongaso si ala lingbi ti sepela mbi.+
23 Mo ga na ataba pëpe ti mû na mbi na sandaga so a zö ni agbi kue,
nga mo mû gloire na mbi na lege ti asandaga ti mo pëpe.
Mbi forcé mo pëpe ti ga na matabisi na mbi,
nga mbi fatigué mo pëpe na hundango mo ti zö na mbi vuru dukane.+
24 Mo vo ngâako* na nginza ti mo na mbi pëpe,
nga mo zö pëpe mafuta ti anyama so mo mû na mbi na sandaga ti dë bê ti mbi na ni.+
Me mo sara si siokpari ti mo ane na ndö ti mbi
nga mbi fatigué awe na afaute ti mo.+
25 Mbi la mbi mbô akengo ndia ti mo*+ ndali ti iri ti mbi,+
nga mbi yeke dabe ti mbi na asiokpari ti mo pëpe.+
26 Tongana mbi girisa mbeni ye, dabe ti mbi na ni. Zia e ga na tënë so e yeke na ni na terê ti mba na gbele ngbanga.
Fa tënë ti mo so afa so mo yeke na raison.


text:
Mo bâ ti mo Bible tongana nyen?
Tongana . . .
mbeni mbeti so azo la asara na ndara ti ala?
mbeni mbeti ti apande?
Mbeti ti Nzapa?
YE SO BIBLE ATENE
“Tënë kue ti Mbeti ti Nzapa alondo na yanga ti Nzapa.”—2 Timothée 3:16, La Sainte Bible en sango.
TËNË SO ABÂ MO TONGANA NYEN?
Mo yeke wara atâ kiringo tënë na akota tënë so zo ayeke hunda na ndo ti gigi ti lo.—aProverbe 2:1-5.
Anzoni wango ndali ti gigi ti mo ti lâ oko oko ayeke na yâ ni. —Psaume 119:105.
Tâ beku ti kekereke ayeke nga dä. —aRomain 15:4.
E LINGBI TI YEDA BIANI NA YE SO BIBLE ATENE?
En, ndali ti ambeni raison ota tongaso:
Atënë ti yâ ni kue amä tere nzoni. A sû Bible na yâ ti mbeni ngoi so aninga ngu 1 600 tongaso. Azo 40 tongaso la asû ni. Mingi ti azo ni abâ tere lâ oko ape. Me, atënë ti yâ ni kue amä tere nzoni na aluti na ndo ti mama-tene oko.
Ambaï ti yâ ni ahonde ndo ti ye oko ape. Mingi ni ka awasungo mbaï ayeke honde awokongo ti azo ti kodoro ti ala. Me, azo so asû Bible afa sioni ti ala wani nga na sioni ti azo ti kodoro ti ala dandara na yâ ni.—2 Chronique 36:15, 16; Psaume 51:3-6.
Aprophétie ti yâ ni ayeke lakue tâ tënë. Bible asara lani tënë ti tingo ti ngbene gbata ti Babylone angu 200 tongaso kozo (Ésaïe 13:17-22). A fa tongana nyen la a yeke tï ande, nga a fa tâ iri ti zo so ayeke kinda ni.—Ésaïe 45:1-3.
Gbâ ti ambeni prophétie ti yâ ti Bible ni ayeke dä so aga tâ tënë na yâ ti anzene nzene ye ni kue. Biani, ye so zo ayeke ku na mbage ti Mbeti ti Nzapa la.—2 Pierre 1:21.
BÂ TËNË SO
Bible alingbi ti sara si gigi ti mo aga nzoni tongana nyen?
Kiringo tënë ni ayeke na ÉSAÏE 48:17, 18 nga na 2 TIMOTHÉE 3:16, 17.
TI HINGA AMBENI TËNË
NZONI TËNË SO ALONDO NA NZAPA!
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?


text:
CHAPITRE GUMBAYA
E yeke na “lâ ti nda ni”?
Bible afa kozoni awe tënë ti aye wa so asi na ngoi ti e?
Bible afa so salango ye ti azo na “lâ ti nda ni” ayeke duti tongana nyen?
Bible afa kozo awe so aye ti nzoni wa ayeke si na “lâ ti nda ni”?
A SI na mo awe ti mä asango na radio wala na télé, na ti tene: ‘Me e yeke gue na ndo wa na aye so kue?’ Biani, tongana aye ti ngangu asi na zo, a yeke si tâ gi gbagburu tongaso, a sala si zo oko alingbi pëpe ti hinga ye so ayeke si kekereke (Jacques 4:14). Ye oko, Jéhovah ahinga ti lo ye so ayeke si kekereke (Esaïe 46:10). A sala angu mingi awe, Tënë ti lo, Bible, afa tënë ti aye ti sioni so e yeke bâ laso. Me lo ngbâ gi ge pëpe; lo fa nga tënë ti apendere ye so ayeke si ande na yâ ngoi kete.
2 Jésus Christ asala lani tënë ti Royaume ti Nzapa so ayeke zi sioye kue na ayeke sala si sese aga paradis (Luc 4:43). Azo aye lani ti hinga lawa si Royaume ni ayeke ga ti sala aye so. Tongaso, adisciple ti Jésus ahunda lani tënë so na lo: “Fade fä ti singo ti Mo, na ti nda ti ngoi so, ayeke nyen?” (Matthieu 24:3). Na yâ kiringo tënë ti lo, Jésus afa na ala so gi Jéhovah Nzapa lo oko si ahinga mbilimbili lawa la aye ti ngoi ti e so ayeke hunzi (Matthieu 24:36). Tâ tënë, Jésus afa na ala pëpe lawa si aye so kue ayeke hunzi; me lo fa na ala aye so ayeke si ande na sese ngoi kete kozoni si Royaume ni aga na azo tâ siriri na nzoni dutingo. Na aye so lo fa lani ayeke aye so laso e yeke bâ.
3 Kozoni si e bâ aye so amû lege na e ti hinga so e yeke na “nda ti ngoi” ti aye ti sese so, zia e bâ tënë kete na ndo mbeni bira so zo oko alingbi lani pëpe ti bâ na lê. A yeke mbeni bira so asungba lani na yayu, na aye so asi na pekoni andu nga e.
MBENI BIRA NA YAYU
4Chapitre so ahon afa na e so Jésus Christ aga lani Gbia na yayu na ngu 1914 (Daniel 7:13, 14). Kete na pekoni so a zia lo Gbia, lo to nda ti sala ye. Bible atene: “Bira alondo na yayu, Michel [Jésus] na a-ange ti lo atiri bira na kota ngbo so [Satan Zabolo]. Na kota ngbo na a-ange ti lo atiri bira.”* Me Satan na ayingo sioni ti lo ahon na ngangu pëpe na yâ bira ni, na tongaso a tomba ala kâ na yayu a bi ala na sese. A-ange ti Nzapa awara lani ngia mingi so Satan na ayingo sioni ti lo ayeke fadeso kâ pëpe. Me kota ngia so ayeke pëpe ti azo na sese, teti Bible atene: “Vundu aga na sese…! Teti zabolo azu na sese na i na ngonzo mingi, teti lo hinga lâ ti lo angbâ mingi pëpe.”—Apocalypse 12:7, 9, 12.
5 Bâ na yâ ti versê ni ye so ayeke si na peko ti bira ti yayu so. A tene so na yâ ti kota ngonzo ti lo, Satan ayeke ga na ye ti vundu wala wusuwusu na ndo ti azo ti sese. Tongana ti so mo yeke bâ ande, e yeke laso na yâ ti ngoi ti vundu so. Me a yeke ninga ande pëpe; a yeke gi teti kete ngoi. Même Satan kue ahinga tongaso. Bible asala tënë ti ngoi so tongana “lâ ti nda ni”. (2 Timothée 3:1). So tâ ngia si e lingbi ti wara ni so Nzapa ayeke ndulu ti hunzi biaku na komandema ti Zabolo na ndo ti azo! Zia e bâ ambeni ye so Bible asala tënë ni na so e ngbâ ti bâ gango tâ tënë ni laso. Aye so kue afa so e yeke na lâ ti nda ni. A fa nga so na yâ ngoi kete, fade Royaume ti Nzapa ayeke ga na aye ti nzoni teti lakue lakue na azo so aye Jéhovah. Me kozoni kue, zia e bâ ambeni ye osio so Jésus afa atene a yeke hinga ngoi ti e na ni.
AKOTA YE TI NGANGU SO AYEKE SI NA LÂ TI NDA NI
6“Fade mara alondo ti ke mbeni mara, na royaume alondo ti ke mbeni royaume.” (Matthieu 24:7). Na yâ angu 100 so ahon, azo kutu mingi awara kuâ na yâ ti abira so asi na sese. Mbeni wasungo mbaï ti Angleterre atene: “Na popo ti ngu 1900 na 2000, mara ti azo so a fâ ala na sese ahon wungo ti azo so a fâ ala na yâ ti angoi so ahon kozo…Ngoi ni so ayeke mbeni ngoi so zo abâ gi bira na bira na peko ti tele; angoi so abira aduti dä pëpe na angu so kue ayeke gi oko oko tongaso.” Mbeni tondo so alondo na mbeni ndokua (Worldwatch Institute) atene: “A lingbi a tingbi wungo ti azo kue so akui na yâ ti abira oko oko kue so a sala ni ti londo na ngoi ti Jésus ti si na ngu 1899, na a mû wungo ni so fani ota si a yeke lingbi na wungo ti azo so akui na bira [na popo ti ngu 1900 na ngu 2000].” A yeke wungo ti azo ahon kutu 100 si awara kuâ na yâ ti abira so a sala ni ti londo na ngu 1914 ti ga na ni. Même tongana a si na e awe ti toto kuâ ti mbeni zo ti e oko so akui na bira, e zia na li ti e so vundu ti e ni ayeke ye oko pëpe na gbele kota vundu na mawa so azo kutu mingi awara teti so kuâ amû mbeni zo ti ala.
7“Kota nzara ayeke ga.” (Matthieu 24:7, Fini Mbuki, 2001). Awandara atene so na yâ ti angu 30 so ahon, kobe alë mingi na sese. Me atâa so kue, azo mingi angbâ na kota nzara teti so ala yeke na nginza ti vo ye pëpe wala ala yeke na mbeni sese pëpe ti dë yaka dä ti lu ye si kobe asigigi. A yeke azo ngbundangbu mingi si ayeke bâ pasi na nzara. Ndokua ti Bendo ti Gigi so ayeke bâ tënë ti seni atene so kpale so ambeni zo ayeke na ni ti te kobe si a lingbi na nzara ti ala ayeke na gunda ti kuâ ti amolenge kutu oku na yâ ngu oko.
8“Fade sese ayengi mingi.” (Luc 21:11). Na lege ti mbeni gingo nda ti ye ti mbeni ndokua ti Amerika, gi ti londo na ngu 1990 ti ga na ni, ti bâ wungo ti ayengingo ti sese so asi, a yeke tongana ti so ngu oko oko sese ayeke yengi fani 17 na mbeni ngangu so alingbi awe ti buba akota da na ti suru yâ ti sese. Nga mingi ni, ngu oko oko sese ayeke yengi na mbeni ngangu so alingbi ti kungbi na sese akota da. Mbeni gingo nda ti ye ni nde atene ti lo: “Asese so ayengi afâ azo saki mingi mingi na yâ ti angu 100 so ahon, na akode ti senda-ye so azo asigigi na ni ndenge na ndenge ti tiri na ni akiri na wungo ti akuâ ni gi kete, me azo angbâ lakue ti kui mingi ndali ti asese so ayengi.”
9‘Kobela ti sioni ayeke sala azo na ando nde nde.’ (Luc 21:11, FM 01). Atâa akode ti kaïngo kobela so azo asigigi na ni, azo angbâ lakue ti kui na akobela so asigigi kozo nga ala so abâ gigi a ninga pëpe. Mbeni tondo ni nde atene so akobela 20 so azo ahinga ni nzoni, so na popo ni a yeke wara kobela ti kota koro, ti palu na ti sasa-mo-de, amû ndo mingi na yâ ti angu so ahon, na ti ambeni kobela ni, a yeke ga gi ngangu mingi na zo ti sava ni na lege ti ayorö. Biani, a yeke afini kobela 30 tongaso wala ahon ni si abâ gigi. Na popo ti afini kobela so, ambeni ayeke dä so ade ti wara yorö ni pëpe na so ayeke fâ zo fango.
AZO NA LÂ TI NDA NI
10 Bible afa lani so ambeni kota ye ti vundu ayeke si na sese na lâ ti nda ni, me a yeke gi aye so oko la lo fa tënë na ndo ni pëpe; lo fa nga so fade salango ye ti tele ti azo ayeke changé. Bazengele Paul afa asalango ye ti tele ti azo mingi ti ngoi ni so. Na 2 Timothée 3:1-5, e diko: “Na lâ ti nda ni, fade lâ ti ye ti ngangu aga.” Na yâ aye so lo fa, Paul atene so fade azo ayeke duti
- azo ti ndoye tele ti ala mveni
- azo ti ndoye nginza
- azo so ake yanga ti mama na babâ ti ala
- azo so ayeke nzoni pëpe
- azo so andoye asongo ti ala pëpe
- azo so akanga nzara ti tele ti ala pëpe
- azo so “ahili” wala ayeke sala sana na amba ti ala
- azo so andoye ngia mingi ahon Nzapa
- azo so a bâ ala tongana azo ti bata tënë ti Nzapa, me ala ke ngangu ni awe
11 Azo ayeke tongaso na ndo so mo lango dä? Kite ayeke pëpe so ala yeke tongaso. A yeke wara na ndo kue azo so salango ye ti tele ti ala anzere oko pëpe. Aye so kue afa so, na yâ ngoi kete, fade Nzapa ayeke londo ti sala ye, teti Bible atene: “Tongana azo ti sioni ako tongana pele, na tongana ala kue so asala sioye ambumba, a yeke ti futi ala teti lakue.”—Psaume 92:8.
AYE TI NZONI SO AYEKE SI NA LÂ TI NDA NI
12 Biani, tongana ti so Bible afa, lâ ti nda ni ayeke mbeni ngoi so asi na aye ti vundu mingi. Ye oko, na yâ ti aye ti vundu so kue, a yeke bâ nga ambeni ye ti nzoni so ayeke si na popo ti awakua ti Jéhovah.
13‘Ndara [“tâ hingango ye”, NW ] ayeke wu mingi.’ A yeke tënë so Bible afa na yâ buku ti Daniel. Ye so ayeke ga tâ tënë lawa? Versê ni afa so a yeke na “lâ ti nda ni.” (Daniel 12:4). Mbilimbili, ti londo na ngu 1914, Jéhovah amû maboko na azo so aye ti sala na lo biani ti gbu nda ti Bible nzoni mingi ahon ti kozo. Yeke yeke, lê ti ala azi na ndo ti apendere tâ tënë so andu iri ti Nzapa na aye so lo leke ti sala, sandaga ti Jésus Christ so azi azo, ye so asi na zo na peko ti kuâ nga na zingongo ti ala so akui. Na ndo ni, azo so avoro Jéhovah amanda tongana nyen ti sala ye na yâ fini ti ala si a ga na ye ti nzoni na ala nga a mû gonda na Nzapa. Nga, lê ti ala azi ahon ti kozo ti gbu nda ti kusala so Royaume ti Nzapa ayeke sala nga tongana nyen Royaume so ayeke leke aye na ndo ti sese si a ga nzoni. Ala sala nyen na hingango ye so ala wara so? Kiringo tënë ni ague na e na mbeni prophétie ni nde so angbâ ti ga tâ tënë na lâ ti nda ni so.
14“Fade a fa Tene-nzoni so ti royaume na sese so kue.” So ayeke tënë so lani Jésus Christ atene na yâ prophétie so lo mû na ndo hunzingo ti aye ti sese ti Satan so (Matthieu 24:3, 14). Na ndo sese kue, na yâ ti akodoro ahon 230 nga na ayanga ahon 400, a yeke fa nzo tënë ti Royaume: Royaume ni ayeke nyen, ye nyen lo yeke sala na tongana nyen e lingbi ti wara mbage na aye ti nzoni so lo yeke ga na ni. A-Témoin ti Jéhovah kutu mingi ayeke fa nzo tënë ti Royaume na wâ. Ala londo na popo ti “amara kue, ti akete mara kue, ti azo nde nde kue, na ti yanga nde nde kue”. (Apocalypse 7:9). A-Témoin ayeke sala étude senge senge na azo kutu mingi so aye ti hinga tënë na ndo ti ye so Bible afa biani. A yeke tâ ye ti dongo bê mingi ti bâ gango tâ tënë ti prophétie so, mbilimbili teti so Jésus afa so ‘fade azo kue ayeke ke’ atâ Chrétien.—Luc 21:17.
FADE MO YEKE SALA NYEN?
15 Teti so aprophétie mingi ti Bible angbâ ti ga tâ tënë laso, mo yeke na kite kete so e yeke na lâ ti nda ni? Tongana Jéhovah abâ so a fa nzo tënë ni alingbi na ni awe, “nda ni” ayeke ga, na kite ayeke dä pëpe (Matthieu 24:14). Tongana a sala tënë ti “nda ni” ge, a ye ti fa ngoi so Nzapa ayeke zi ande sioye na ndo ti sese. Fade Jéhovah ayeke mû yanga na Jésus nga na angangu ange ti ga ti futi ala kue so na bê ti ala mveni ake ti mä Lo (2 aThessalonicien 1:6-9). Fade a yeke sala si Satan na ayingo sioni ti lo azia ti handa amara. Na pekoni, Royaume ti Nzapa ayeke ga tâ na gbâ ti adeba nzoni na ala kue so ayeda na komandema ti lo ti mbilimbili.—Apocalypse 20:1-3; 21:3-5.
16 Teti so aye ti sese ti Satan aga ndulu ti hon awe, a lingbi e hunda tele ti e: ‘A yeke nzoni mbi gi ti sala nyen?’ A yeke duti lege ti ndara ti ngbâ lakue ti manda aye mingi na ndo ti Jéhovah na aye so lo hunda na e ti sala (Jean 17:3). Zia bê ti mo kue ti manda Bible. Zia si a hinga mo tongana zo so ayeke ga lakue na bungbi na tele ti ambeni zo so ayeke gi ti sala ye so bê ti Jéhovah aye (aHébreu 10:24, 25). Gi ti wara gbâ ti hingango ye so Jéhovah Nzapa azia ni na gbele azo ti sese kue ti wara, na gbian aye na yâ fini ti mo ti tene Nzapa ayeda na mo.—Jacques 4:8.
17 Jésus afa lani so mingi ti azo ayeke yeda pëpe so e yeke na lâ ti nda ni. Futingo azo ti sioni ayeke si ande gi gbagburu tongaso. Legeoko tongana ti so azo ayeke ku tele ti ala pëpe na gango ti mbeni zo ti nzi na bï, fade mingi ti azo ayeke ku tele ti ala na ni pëpe tongana lâ ti futingo azo ti sioni ayeke si (1 aThessalonicien 5:2). Jésus atene lani ti sala hange tongana lo tene: “Legeoko tongana azo asala na lâ ti Noé, fade azo asala tongaso na lâ ti singo ti Molenge Ti Zo nga. Teti na lâ ni kozoni si moa aga, ala te, ala nyon, akoli akamata wali, na awali akamata koli, juska lâ ni so Noé alï na yâ arche, na ala hinga tënë ni pëpe juska moa aga akamata ala kue; fade singo ti Molenge Ti Zo ayeke tongaso.”—Matthieu 24:37-39.
18 Tongaso, Jésus atene na ala so amä lo: “I bata nzoni, wala peut-être tengo kobe na nyongo sämba mingi, na kusala ti leke ye ti fini so ane bê ti i, na lâ ni so aga na ndo i tongana son; teti fade lâ ni so aga tongana son na ndo ala kue so aduti na lê ti sese kue. Me i bata na ngoi ni kue, i sambela, si i lingbi wara ngangu ti kpe ye kue so fade asi, na ti luti [tongana azo so Nzapa ayeda na ala] na gbele Molenge Ti Zo.” (Luc 21:34-36). A yeke nzoni ti bâ atënë ti Jésus so na nene ni. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so ala so Jéhovah Nzapa na “Molenge Ti Zo”, Jésus Christ, ayeda na ala ayeke na beku ti sö kuâ na lâ ti futingo aye ti sese ti Satan na ti wara fini ti lakue lakue na yâ pendere fini sese so ayeke tâ ndulu awe ti si.—Jean 3:16; 2 Pierre 3:13.
YE SO BIBLE AFA
- Na lâ ti nda ni, a yeke bâ abira, kota nzara, yengingo ti sese mingi na akota kobela.—Matthieu 24:7; Luc 21:11.
- Na lâ ti nda ni, azo mingi ayeke ndoye gi tele ti ala mveni, nginza nga na ngia, me ala yeke ndoye Nzapa pëpe.—2 Timothée 3:1-5.
- Na lâ ti nda ni, a yeke fa nzo tënë ti Royaume na ndo sese kue.—Matthieu 24:14.
* Ti hinga tënë na ndo ti aye so afa so Michel ayeke nga mbeni iri ti Jésus Christ, bâ mbage Ambeni tënë ti bâ na ndo ni.
Ahundango tënë
1. E lingbi ti kpe na ndo wa ti hinga tënë ti aye so ayeke si ande kekereke?
2, 3. Adisciple ti Jésus ahunda lani na lo tënë wa? Lo kiri tënë tongana nyen?
4, 5. (a) Nyen la asi lani na yayu ngoi kete na pekoni so Jésus aga Gbia? (b) Na Apocalypse 12:12, ye nyen ayeke si na peko ti bira ti yayu so?
6, 7. Na lege wa atënë ti Jésus na ndo abira na kota nzara ayeke ga tâ tënë laso?
8, 9. Ye nyen afa so aprophétie ti Jésus na ndo ti yengingo ti sese nga na asioni kobela aga tâ tënë?
10. Asalango ye wa so a fa ni na 2 Timothée 3:1-5, mo bâ na mbage ti azo laso?
11. Tongana nyen Psaume 92:8 afa ye so ayeke si ande na azo ti sioni?
12, 13. Na lege wa “tâ hingango ye” aga mingi na “lâ ti nda ni” so?
14. Fango nzo tënë ti Royaume amû ndo tongana nyen laso? Azo wa ayeke fa ni?
15. (a) Mo mä na bê so e yeke na lâ ti nda ni? Nyen la apusu mo ti kiri tënë tongaso? (b) Tongana “nda ni” asi, ye nyen ayeke si ande na ala so ake ti mä Jéhovah nga na ala so ayeda na komandema ti Royaume ti lo?
16. A yeke duti lege ti ndara ti sala nyen?
17. Ngbanga ti nyen mingi ti azo ayeke ku ande tele ti ala na ni pëpe tongana lâ ti futingo azo ti sioni asi?
18. Atënë ti Jésus so wa a lingbi e bâ na nene ni?
TI HINGA AMBENI TËNË
KAPA TI MANDANGO BIBLE
Ndani nyen ti manda Bible?
Bible ayeke mû maboko laso na azo kutu na kutu na yâ ti dunia kue ti wara akiringo tënë na angangu tënë so ala yeke hunda na yâ ti gigi ti ala. Mo nga kue mo ye ti duti na popo ti ala?


text:
A2
Ambeni ye so ayeke na yâ ti bible so
A sigi lani na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia: Matthieu—Apocalypse na Anglais na ngu 1950, na a sigi na Mbeti ti Nzapa ti fini dunia kue na ngu 1961. Ngbene ye na ngoi ni so, azo kutu mingi awara aye ti nzoni na lege ti bible so na ayanga ti kodro ahon 100. A mû ambeti ti Nzapa so ayeke na ayanga ti kodro so a sû na Bible ândö la a kiri peko ni na tâ lege ni nga na mbeni fason so dikongo ni ayeke ngangu pëpe.
Komite so abâ lege ti kiringo peko ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia ahinga so a yeke kota ye ti sara kua na atënë so ayeke ndu bê ti azo so ayeke diko Bible laso. Ni la, na yâ ti bible so, a sara kua na mbeni fason ti sungo mbeti nga na ti tenengo tënë so ague oko na akpengba ye so ayeke na gbe ni ge:
A sara kua na atënë so zo ayeke tene laso, so zo ayeke mä yâ ni. Na yâ ti mbeni Bible ti Sango, mo yeke wara tënë “gingisale.” Ye oko, a yeke ngangu ti tene zo amä yâ ti tënë so. Ni la, na yâ ti bible so, a sara kusala na tënë “kota pupu”. (Job 38:1). Mbeni tënë so a yeke wara na yâ ti mbeni bible me so a yeke ngangu ti tene zo atene ni laso ayeke “mamio.” Na yâ ti bible so, a kiri peko ni na tënë “ngu ti pere”. (Psaume 133:3). Mbeni tënë ni so a yeke ngangu ti tene zo atene ni laso ayeke “yingo-ti-hinga.” Ndani la, a kiri peko ni na tënë “conscience” so mingi ti azo ahinga ni (aRomain 2:15). Tënë “ye ti héritier” ayeke nga mbeni tënë so azo atene ni mingi pëpe. Tongaso, mingi ni, a changé ni na tënë “héritage”.—Matthieu 21:38.
A fa nda ti atënë ti Bible polele. Na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia: Matthieu—Apocalypse, a sara kua lani na ambeni tënë so fani mingi a hunda ti tene a fa ndani si azo amä yâ ni. Na tapande, tënë “Hadès,” so alondo na yanga ti Grec. Tënë so aye ti sara gï tënë ti dû ti kuâ so azo kue ayeke gue dä. Me azo mingi ahinga tënë “Hadès” pëpe. Ndani la na yâ ti bible so, a changé ni na tënë so azo ti sungo Bible aye ti sigi na ni lani, so ti tene “Dû ti kuâ,” (so a sû gere ti “d” ni kota) na a zia tënë ti yanga ti Grec ni na yâ ti akete tënë so ayeke na gbe ti lembeti ni.—Kusala 2:27.
Na yâ ti Mbeti ti Nzapa ti fini dunia: Matthieu—Apocalypse, a kiri lani peko ti tënë ti Grec “psukê” na tënë “âme.” (Tënë “âme” na yanga ti Hébreu ayeke “nèphèsh.”) So azo amä yâ ti tënë “âme” nzoni pëpe, sarango tongaso amû lani maboko na azo so adiko Mbeti ti Nzapa so ti bâ tongana nyen la azo so asû Mbeti ti Nzapa na gbe ti yingo ti lo asara kua na tënë so na Grec giriri. Na yâ ti aversê nde nde, tënë “âme” alingbi ti sara tënë ti (1) zo, (2) fini ti zo, (3) azo na anyama so ayeke na fini wala (4) même azo so akui. Ye oko, so azo ti tenengo Sango ayeke sara kua na tënë “âme” na place ti aye nde nde so e fa ni ge so ape, a mû desizion ti kiri peko ti tënë ti Hébreu “nèphèsh” nga na ti Grec “psukê” na tënë so alingbi na ndani na yâ ti aversê nde nde. Mingi ni, a yeke tokua zo na kete tënë so ayeke na gbe ni so atene: “Wala ‘âme.’” (Bâ na tapande Genèse 1:20; 2:7; Lévitique 19:28; aProverbe 16:26; Matthieu 6:25.) Me na yâ ti ambeni versê so ayeke asuma-tene nga na ambeni so azo ahinga ni nzoni, e bata tënë “âme” na yâ ni, na a tokua zo na mbage so atene “Bâ na kete bakari” wala a fa mbeni lege nde ti kiringo peko ni.—Deutéronome 6:5; Psaume 131:2; aProverbe 2:10; Matthieu 22:37.
Legeoko nga, a bata tënë “rein” tongana a ndu tâ rein. Me na yâ ti aversê tongana Psaume 7:9; 26:2 nga na Apocalypse 2:23, a kiri peko ni na tënë ‘tënë so ayeke na gbe ti bê ti zo,’ ti sigi na tâ pensé ni, na a zia tënë ti yanga ti Hébreu na ti Grec ni na yâ ti kete tënë na gbe ni.
Legeoko tongana ti Hébreu na Grec, tënë “bê” na Sango alingbi ti ndu tâ bê wala ti sara tënë ti ambeni ye nde. Tongaso mingi ni, a bata tënë “bê” na yâ ti aversê. Me na yâ ti ambeni versê oko oko, so nda ti tënë “bê” ayeke polele kue ape, a gi ti sigi na nda ti tënë ni polele. Na tapande, na Osée 7:11, a kiri peko ti tënë “bê ti lo ayeke dä ape” na tënë “ahinga ndo ape”, na e zia tënë “bê ti lo ayeke dä ape” na yâ ti kete tënë na gbe ni. A sara kua na oko kode so tongana a ndu atënë tongana “mitele” nga na “didi,” na a zia tënë “mitele” wala “didi” na yâ ti kete tënë na gbe ni (Zo-ti-fa-tene 5:6; Job 16:15). A sara tënë na ndö ti ambeni tënë ni so na yâ ti “Kete bakari.”
Ambeni ye so ayeke nga na yâ ti bible so:
Na yâ ti bible so, a yeke wara akete tënë so ayeke na gbe ti alembeti ni. Mingi ni, a kangbi yâ ti akete tënë ni tongaso:
“Wala” Ambeni lege nde ti kiri peko ti atënë ti Hébreu, ti Araméen wala ti Grec so ayeke mû gï oko pensé ni.—Genèse 1:2, kete tënë na ndö ti “ngangu”; Josué 1:8, kete tënë na ndö ti “na gbe ti go.”
“A lingbi nga ti tene” Ambeni lege nde ti kiri peko ti atënë ni so afa oko pensé so ayeke na lege ni me ayeke nde na tënë ti yâ ti versê ni.—Genèse 21:6, kete tënë na ndö ti “he ngia legeoko na mbi”; Zacharie 14:21, “zo ti Canaan.”
“Na Hébreu”; “Na Araméen”; “Na Grec.” A kiri peko ti alê ti tënë oko oko wala nda ti mbeni tënë na yâ ti mbeni yanga ti kodro ni so.—Genèse 30:22, “mû ngo”; Exode 32:9, “li ti ala akpengba mingi.”
Nda ti ambeni iri nga na ambeni sango Nda ti ambeni iri (Genèse 3:17, “Adam”; Exode 15:23, “Marah”); ambeni tënë na ndö ti nengo nga na mesure ti aye (Genèse 6:15, “coudée”); a fa zo so atënë tongana “lo” aye ti sara tënë ni (Genèse 38:5, “lo”); na yâ ti “Ambeni tënë” nga na “Kete bakari,” a yeke wara asango so azi lê ti e na ndö ti ambeni tënë.—Genèse 37:35; “Dû ti kuâ”; Matthieu 5:22, “Géhenne.”
Na yâ ti mbage so atene “Nduru tënë na ndö ti Bible,” a yeke wara ambeni hundango ndo so akiringo tënë ni ayeke na yâ ti Bible. Tâ gï na peko ti atënë ti mbeti ti Apocalypse, a yeke wara “Molongo ti ambeti ti yâ ti Bible,” “Index ti atënë ti Mbeti ti Nzapa” nga na “Kete bakari ti atënë ti Bible.” Kete bakari ni amû maboko na zo ti mä yâ ti ambeni tënë alingbi na fason so Bible asara kusala na tënë ni. Na yâ ti mbage so atene “Ambeni tënë: mbage A,” a yeke wara ali ti tënë so: “Amama-ndia ti kua ti kiringo peko ti Bible,” “ Ambeni ye so ayeke na yâ ti bible so,” “Bible ague tongana nyen ngbii si asi na e laso?”, “Iri ti Nzapa na yâ ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so a sû ândö na Hébreu,” “Iri ti Nzapa na yâ ti mbage ti Mbeti ti Nzapa so aChrétien asû ândö na Grec,” “Aprophète nga na agbia ti Juda na ti Israël” nga na “Akpengba ye so asi na yâ ti gigi ti Jésus na sese.” Na yâ ti mbage so atene “Ambeni tënë: mbage B,” a yeke wara acarte, a-encadré nga na ambeni sango so ayeke mû maboko na azo so aye ti hinga ye mingi na ndö ti Bible.
Na tongo nda ti mbeti oko oko ti Bible, a yeke wara molongo ti akota tënë ti yâ ti mbeti ni, so a zia na terê ni aversê so andu ni; ye so ayeke mû maboko na zo ti hinga angbongboro tënë ti yâ ti mbeti ni kue. Na milieu ti lembeti oko oko, a yeke wara akete gere-mbeti nga na aversê na terê ni; aversê so a zia na terê ni ayeke aversê so mbeni kamba ayeke na popo ni na versê so mara ti kete gere-mbeti ni ayeke na terê ni na yâ ti chapitre so mo yeke diko ni so.


text:
Zo ti mbilimbili ayeke ngbâ na ndö ti sese lakue lakue (29)
Psaume ti David.א [Aleph]37 Zia bê ti mo ason pëpe* ndali ti azo ti sioniwala mo sara bê pëpe na terê ti azo so ayeke sara aye ti sioni.+2 Ala yeke hule hio tongana pere,+nga ala yeke hule tongana fini pere.ב [Beth]3 Zia bê ti mo na ndö ti Jéhovah na sara ye ti nzoni;+sara kodro na ndö ti sese na duti be-ta-zo.+4 Gi ti wara ngia mingi* na mbage ti Jéhovah,na lo yeke mû na mo aye so mo sara nzara ni.ג [Guimel]5 Zia si Jéhovah afa lege na mo;*+zia bê ti mo na ndö ti lo, na lo yeke sara ye ndali ti mo.+6 Lo yeke sara si mbilimbili ti mo asu tongana lumière ti ndapre,nga sarango ye ti mo na lege ni asu tongana lâ ti midi.ד [Daleth]7 Duti kpô na gbele Jéhovah+na mo ku gï* lo.Zia bê ti mo ason pëpe ndali ti zo so,na mayele, asara si aye ti lo aga nzoni.+ה [Hé]8 Zia lege ti ngonzo nga zia si ngonzo ahon ndö ti mo pëpe;+zia bê ti mo ason pëpe si mo komanse ti sara ye ti sioni,*9 ndali ti so a yeke futi azo ti sioni,+me azo so angbâ ti ku Jéhovah, sese ayeke ga ye ti ala.+ו [Waw]10 Na yâ ti kete ngoi, azo ti sioni ayeke duti dä encore ape;+mo yeke bâ ande place so ala yeke lani dä,me ala yeke duti dä encore ape.+11 Me azo so asara terê ti ala kete, sese ayeke ga ye ti ala,+na ala yeke duti na ngia mingi na yâ ti siriri so amû ndo.+ז [Zaïn]12 Zo ti sioni aleke ti sara sioni na zo ti mbilimbili,+lo te pembe na terê ti lo.13 Me Jéhovah ayeke he lo,ndali ti so Lo hinga so lango ti futingo lo ayeke ga.+ח [Heth]14 Azo ti sioni asigi na épée ti ala nga ala gboto yâ* ti kokora ti alati kinda azo so a sara pasi na ala nga na awayere,na ti fâ azo so lege ti ala ayeke mbilimbili.15 Me épée ti ala ayeke lï bê ti ala wani,+nga yâ ti akokora ti ala ayeke fâ.ט [Teth]16 Kete ye ti zo ti mbilimbiliayeke nzoni ahon aye mingi ti gbâ ti azo ti sioni.+17 A yeke kungbi yâ ti maboko ti azo ti sioni,me Jéhovah ayeke mû maboko na azo ti mbilimbili.י [Yod]18 Jéhovah ahinga aye so ayeke si na* azo so tënë ayeke na li ti ala pëpe,na héritage ti ala ayeke ngbâ lakue.+19 A yeke bi kamene na lê ti ala pëpe na ngoi ti ye ti ngangu;na ngoi ti kota nzara, ala yeke duti na gbâ ti ye.כ [Kaph]20 Me azo ti sioni ayeke kui,+awato ti Jéhovah ayeke girisa tongana apendere ndo ti tengo pere;ala yeke girisa tongana guru ti wâ.ל [Lamed]21 Zo ti sioni amû bon me lo kiri na ni pëpe,me maboko ti zo ti mbilimbili awoko na mungo ye,* nga lo yeke mû ye.+22 Azo so Nzapa airi tënë nzoni na ndö ti ala, sese ayeke ga ye ti ala;me azo so Lo deba ala, a yeke futi ala.+מ [Mem]23 Tongana lege so mbeni zo amû anzere na Jéhovah,+Lo yeke fa lege na gere ti zo ni.*+24 Atâa so zo ni apeut ti tï, lo yeke ngbâ na sese pëpe tongana ti zo so a bi lo na sese ngangu,+ndali ti so Jéhovah amû maboko na lo na gbungo maboko ti lo.+נ [Noun]25 Mbi yeke ândö maseka, na fadeso mbi yeke mbakoro,me mbi bâ pëpe mbeni zo ti mbilimbili so Nzapa adö lo azia,+wala amolenge ti lo airi mapa.*+26 Lo yeke lakue nduru ti mû ye na zo na bon,+na amolenge ti lo ayeke ku ti wara tufa.ס [Samek]27 Zia lege ti sioni na mo sara ye ti nzoni,+na mo yeke ngbâ na fini lakue lakue.28 Jéhovah aye fango ngbanga ti mbilimbili,na lo yeke zia abe-ta-zo ti lo pëpe.+ע [Aïn]Lo yeke bata ala lakue;+me ahale ti azo ti sioni, a yeke futi ala.+29 Sese ayeke ga ande ye ti azo ti mbilimbili,+na ala yeke ngbâ na ndö ni lakue lakue.+פ [Pé]30 Yanga ti zo ti mbilimbili amû ndara na zo,*na lo yeke sara tënë ti ye so ayeke mbilimbili.+31 Ndia ti Nzapa ti lo ayeke na yâ ti bê ti lo;+lo yeke pika gere ti lo pëpe.+צ [Tsadé]32 Lê ti zo ti sioni ayeke na terê ti zo ti mbilimbili,lo yeke gi ti fâ lo.33 Me Jéhovah ayeke zia lo pëpe na maboko ti zo ni,+nga na ngoi so lo yeke fâ ngbanga ti lo, lo yeke tene pëpe so tënë ayeke na li ti lo.+ק [Qoph]34 Ku Jéhovah, na tambela na ndö ti lege ti lo,na lo yeke yâa mo na nduzu si sese aga ti mo.Na ngoi so a yeke futi azo ti sioni,+ mo yeke bâ ni.+ר [Resh]35 Mbi bâ zo ti sioni so abâ mawa ti zo pëpe,lo mû ndo tongana keke so amaï pendere na ndo so lo sigi dä.+36 Me gï hio tongaso, lo hon, lo yeke dä encore ape;+mbi gi lo me mbi wara lo pëpe.+ש [Shin]37 Zia lê ti mo na ndö ti zo so tënë ayeke na li ti lo pëpe*nga zia lê ti mo angbâ na terê ti zo ti mbilimbili,+ndali ti so kekereke lo yeke duti na siriri.+38 Me a yeke futi azo ti kengo ndia kue;a yeke futi ande azo ti sioni.+ת [Taw]39 Salut ti azo ti mbilimbili alondo na Jéhovah;+lo yeke ngangu gbagba ti batango ala na ngoi ti vundu.+40 Jéhovah ayeke mû maboko na ala nga lo yeke sö ala.+Lo yeke zi ala na tïtî azo ti sioni na lo sö ala,ndali ti so ala kpe na mbage ti lo ti bata terê ti ala.+


text:
ÑYE’ELANE 13
Timothée a mbe a kômbô volô bôt
Timothée a mbe avale ndôman da nye’e da volô bôt. A nga be a kele mulu na a ke volô bôte bevok. Jamete é nga bo na, a bi angôndô ya abeñ ényiñ. Ye wo kômbô yeme nlañe wé?—
Émvame Timothée a nyia wé ba ye’ele nye mame me Yéhôva
Timothée a nga yaé e tisone be mbe be loone na Lystre. Éyoñ a mbe mone mongô, émvame jé Loïs a nyia wé, Eunice, be nga taté na ba ye’ele nye mame ma lat a Yéhôva. Nté Timothée a mbe a yaé, a nga yi na a volô bôte bevo’o na be yeme Yéhôva.
Éyoñe Timothée a mbe a nga’ane ndômane môt, Paul a nga jô nye na, a ke litane nye mevôme mefe na be ke ba kañete. Ane Timothée a nga yalane na: ‘Ma kañese!’ A mbe a nto nkômesane na a ke volô bôte bevok.
Timothée ba Paul be nga ke tisone ya Macédoine be mbe be loone na Thessalonique. Asu na be ke kui wôé, be nga yiane wulu ayap éyoñ, a su’ulane ke nyoñe sitima. Éyoñe be kuiya wôé, be nga volô bôte na be yeme Yéhôva. Ve jame da, bôte béziñe be nga wô’ô mbia ôlun a be nga jeñe na be bo be abé. Nde Paul ba Timothée be nga kôlô vôm ate, a ke kañete vôme mfe.
Éyoñe bone bengon be lôteya, ane Paul a nga jô Timothée na a bulan e Thessalonique asu na a ke yemelane nge bekristene ya wôé be ne mvo’é. É nji be tyi’ibi na Timothée a beta bulane tisone te! Ve, Timothée a nga beta ke wôé amu a mbe a wô’ô bekristene ya wôé mintaé. Ane a nga bulan a mbamba mefoé asu Paul. Bobejañe ya Thessalonique be mbe be too nya mvo’é!
Timothée ba Paul be nga saé nsamba abui mimbu. Paul a nga tili na a bili ki môte mfe a mbe lôme na a ke volô mekônda ane Timothée. Timothée a mbe a nye’e Yéhôva, a nye’e fe bôt.
Ye wo nye’e fo’o bôt, a kômbô volô be na be yeme Yéhôva?— Nge nalé, yeme na ényiñe jôé jé bo angôndô ya abeñ, fo’o ve ane ji Timothée é mbe!
LAÑE BIFUSE BI
2 Timothée 1:5; 3:15
Mam minlôman 16:1-5; 17:1-10
1 Bethessalonicien 3:2-7
Bephilippien 2:19-22


text:
CHAPITRE BALE-OKO NA OMENE
Mû desizion ti voro Nzapa
1, 2. Hundango ndo wa la a lingbi mo hunda terê ti mo na ni? Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye?
NA LEGE ti mandango Bible, mo hinga awe so mingi ti azo so atene ala yeke voro Nzapa ayeke fa aye nga ayeke sara aye so Nzapa ake (2 aCorinthien 6:17). Ndani la Jéhovah ahunda na e ti sigi na yâ ti bungbi ti nzapa ti wataka, “Babylone, Ngangu gbata”. (Apocalypse 18:2, 4). Nyen lo mo yeke sara? E oko oko e yeke na mbeni ye ti soro ni, nga a lingbi e hunda terê ti e: ‘Mbi ye ti voro Nzapa na lege so lo ye? Wala mbi ye ti voro lo gï tongana ti so mbi yeke sara ka?’
2 Tongana mo sigi na yâ ti mbeni bungbi ti nzapa ti wataka wala mo ke ni awe, so ayeke nzoni. Me peut-être ambeni sarango ye wala angobo ti bungbi ti nzapa ti wataka ayeke dä so angbâ ti nzere na mo na yâ ti bê ti mo. Zia e sara tënë na ndö ti ambeni sarango ye wala angobo ni so ti bâ ndani so a yeke kota ye ti tene mo bâ ni tongana ti so Jéhovah abâ na ni.
VORONGO AYANDA NGA NA VORONGO AKOTARA
3. (a) Ngbanga ti nyen la a lingbi ti duti ngangu na ambeni zo ti zia lege ti vorongo ayanda? (b) Bible atene nyen na ndö ti sarango kua na ayanda ti voro na Nzapa?
3 Ambeni zo asara kua na ayanda wala ala leke ambeni ndo na yâ ti da ti ala ti voro na Nzapa teti angu mingi. Tongana mo kue mo sara tongaso, peut-être mo yeke bâ so a yeke na lege ni kue pëpe wala a yeke sioni ti voro Nzapa sân aye ni so. Me girisa ape so Jéhovah afa na e tongana nyen la e lingbi ti voro lo. Nga Bible afa na e polele so Jéhovah aye pëpe ti tene e sara kua na ayanda na yâ ti vorongo ti e.—Diko Exode 20:4, 5; Psaume 115:4-8; Ésaïe 42:8; 1 Jean 5:21.
4. (a) Ngbanga ti nyen la a lingbi e voro akotara ti e ape? (b) Ngbanga ti nyen la Jéhovah atene na azo ti lo ti gi pëpe ti sara tënë na akuâ?
4 Ambeni zo alingbi ti mû ngoi nga na ngangu ti ala mingi ti gi ti nzere na lê ti akotara ti ala so akui awe. Ala lingbi même ti voro ala. Me e manda awe so azo so akui awe alingbi pëpe ti mû maboko na e wala ti sara sioni na e. Ala yeke na fini na mbeni ndö pëpe. Biani, a yeke sioni ti gi ti sara lisoro na ala ndali ti so atënë kue so akpa mo bâ mo tene alondo na mbeni fami ti e so akui alondo biani na asioni yingo. Ndani la Jéhovah ahunda lani na azo ti Israël ti gi pëpe ti sara tënë na akuâ wala ti sara pëpe aye so andu asioni yingo.—Deutéronome 18:10-12; bâ Kete tënë 26 na 31.
5. Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti zia lege ti sarango kua na ayanda ti voro na Nzapa nga ti zia lege ti vorongo akotara ti mo?
5 Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti zia lege ti sarango kua na ayanda ti voro na Nzapa wala ti zia lege ti vorongo akotara ti mo? A lingbi mo diko Bible nga mo gbu li ti mo nzoni na ndö ti lege so Jéhovah abâ na aye so. Lo bâ ni tongana “mbeni ye so ayeke sioni mingi,” wala lo ke ni ngangu (Deutéronome 27:15). Sambela Jéhovah lâ na lâ ti mû maboko na mo ti duti na mara bango ndo ti lo nga ti mû maboko na mo ti voro lo na lege so lo ye (Ésaïe 55:9). Hinga so Jéhovah ayeke mû na mo ngangu so mo bezoin ni ti zi na terê ti mo aye kue so andu vorongo ti wataka.
A LINGBI E SARA MATANGA TI NOËL?
6. Ngbanga ti nyen la a soro lango 25 ti décembre ti sara na matanga ti dungo Jésus?
6 Na yâ ti dunia, matanga ti Noël ayeke mbeni matanga so azo mingi ahinga ni nga mingi ti azo apensé so ayeke matanga ti dungo Jésus. Me matanga ti Noël ague oko na vorongo ti wataka. Mbeni bakari afa so apaïen so ayeke aRomain ayeke sara matanga ti dungo lâ na lango 25 ti décembre. Akota zo ti eglize aye lani ti tene apaïen mingi aga aChrétien, ni la atâa so a dü Jésus pëpe na lango 25 ti décembre, ala soro ti sara matanga ti dungo Jésus na lango ni so (Luc 2:8-12). Adisciple ti Jésus asara lani matanga ti Noël pëpe. Mbeni mbeti (Sacred Origins of Profound Things) afa so, a sara ngu 200 na peko ti dungo Jésus, “zo oko ahinga lani pëpe mbilimbili lango so a dü na lo, na a gbu bê ti azo mingi pëpe.” A komanse ti sara matanga ti Noël angu ngbangbo mingi na peko ti kuâ ti Jésus.
7. Ngbanga ti nyen la atâ Chrétien ayeke sara pëpe matanga ti Noël?
7 Azo mingi ahinga ndo so matanga ti Noël alondo dä nga angobo ni, so ti tene sarango matanga ni nga na mungo acadeau. Na tapande, na mbeni ngoi, a ke ti sara matanga ti Noël na Angleterre nga na ambeni kodro ti Amerika ndali ti so alondo na apaïen. A yeke punir lani zo kue so asara ni. Me yeke yeke a kiri a komanse ti sara matanga ti Noël. Ngbanga ti nyen la atâ Chrétien ayeke sara pëpe matanga ti Noël? Ngbanga ti so ala ye ti nzere na lê ti Nzapa na yâ ti aye kue.
A LINGBI E SARA MATANGA TI DUNGO ZO?
8, 9. Ngbanga ti nyen la akozo Chrétien ayeke sara lani pëpe matanga ti dungo zo?
8 Mbeni matanga so azo mingi ayeke sara ni ayeke matanga ti dungo zo. A lingbi aChrétien asara matanga ti dungo zo? Bible asara gï tënë ti matanga ti dungo zo so azo so avoro Jéhovah pëpe la asara ni (Genèse 40:20; Marc 6:21). A sara lani amatanga ti dungo zo ti mû gloire na anzapa ti wataka. Ndani la akozo Chrétien “abâ matanga ti dungo zo tongana sarango ye ti apaïen.”—The World Book Encyclopedia.
9 A-Romain nga na aGrec ti giriri amä na bê lani so mbeni yingo ayeke dä na ngoi ti dungo zo oko oko, nga yingo ni so ayeke bata zo ni na yâ ti gigi ti lo. Mbeni mbeti (The Lore of Birthdays) afa so “tongana a dü mbeni zo na oko lango so a dü na mbeni nzapa, yingo ni so ayeke na mbeni songo so zo amä yâ ni pëpe na nzapa ni.” Legeoko nga, laso azo mingi apensé so mbeni nzapa ayeke dä ndali ti lango ti dungo zo oko oko kue.
10. Ngbanga ti nyen la aChrétien ti laso ayeke sara pëpe amatanga ti dungo zo?
10 Mo pensé so a nzere na Nzapa ti tene azo asara amatanga so ague oko na bungbi ti nzapa ti wataka? (Ésaïe 65:11, 12). Ên-ën. Ndani la si e yeke sara pëpe amatanga ti dungo zo wala amatanga kue so ague oko na bungbi ti nzapa ti wataka.
A YEKE BIANI KOTA YE?
11. Ngbanga ti nyen la ambeni zo ayeke sara amatanga? A lingbi nyen la aduti kota ye na lê ti e?
11 Ambeni zo ahinga so matanga ti Noël nga na ambeni matanga alondo na apaïen, me ala ngbâ ti sara ni. Ala bâ so amatanga ayeke gï mbeni nzoni ngoi ti sara ngia legeoko na sewa. Mo kue mo bâ tongaso? Tongana mo ye ti sara ngia legeoko na sewa ti mo, a yeke sioni ape. Jéhovah la azia gere ti sewa na sese na lo ye ti tene e duti na nzoni songo na azo ti sewa ti e (aÉphésien 3:14, 15). Ye oko, a lingbi e gi ti duti na nzoni songo na Jéhovah ahon ti nzere na lê ti afami ti e na sarango amatanga ti abungbi ti nzapa ti wataka. Ndani la bazengele Paul atene: “Ala ngbâ ti bâ yâ ti aye nzoni ti hinga ye so anzere biani na lê ti Seigneur.”—aÉphésien 5:10.
12. Nyen la ayeke sara si Jéhovah ayeda pëpe na mbeni matanga?
12 Azo mingi abâ so ndo so mbeni matanga alondo dä ayeke ye oko ape, me Jéhovah abâ ti lo ye ni tongaso pëpe. Lo yeda pëpe na mbeni matanga so alondo na bungbi ti nzapa ti wataka wala so agonda azo wala akodro. Na tapande, azo ti Égypte ayeke sara lani amatanga mingi ndali ti anzapa ti wataka ti ala. Na peko ti so azo ti Israël asigi lani na Égypte, ala mû peko ti sarango mbeni matanga ti apaïen ti azo ti Égypte na ala iri ni “matanga ndali ti Jéhovah.” Me Jéhovah apunir lani ala ndali ni (Exode 32:2-10). Tongana ti so prophète Ésaïe atene, a lingbi e “ndu pëpe mbeni ye so aga sioni awe”.—Diko Ésaïe 52:11.
SARA YE NA AZO NA NZONI BÊ
13. Ahundango tënë wa la mo lingbi ti hunda na terê ti mo na ngoi so mo mû desizion ti zia lege ti sarango amatanga?
13 Na ngoi so mo mû desizion ti zia ti sara amatanga, mo lingbi ti duti na ahundango tënë mingi. Na tapande: Nyen la a lingbi mbi sara tongana amba ti mbi ti place ti kua ahunda na mbi ndani so mbi yeke sara pëpe matanga ti Noël? Nyen la a lingbi mbi sara tongana mbeni zo amû na mbi cadeau ti Noël? Nyen la a lingbi mbi sara tongana wali wala koli ti mbi aye ti tene mbi sara mbeni matanga? Tongana nyen la mbi lingbi ti mû maboko na amolenge ti mbi ti sara vundu pëpe ndali ti so ala sara pëpe mbeni matanga wala matanga ti dungo ala?
14, 15. Nyen la mo lingbi ti sara tongana mbeni zo atene na mo nzoni matanga wala lo mû na mo mbeni cadeau?
14 A yeke kota ye ti sara kua na ngangu ti gbungo li ti mo na ngoi so mo ye ti tene tënë wala ti sara mbeni ye na yâ ti aye so oko oko kue. Na tapande, tongana azo atene na mo nzoni matanga, a lingbi mo ke ni pëpe. Mo lingbi ti tene gï: “Merci.” Me tongana mbeni zo aye ti hinga ambeni ye na ndö ni, mo lingbi ti fa na lo ndani so mo yeke sara matanga ni pëpe. Ye oko, sara ye lakue na nzoni bê, na ndara, nga na nengo zo. Bible atene: “Zia lakue tënë ti yanga ti ala aduti nzoni, ala zia ingo dä, si ala hinga tongana nyen la a lingbi ala kiri tënë na zo oko oko.” (aColossien 4:6). Peut-être mo lingbi ti fa na zo ni so mo ye mingi ti mû ngoi ti duti na amba ti mo nga ti mû acadeau na azo me mo ye pëpe ti sara ni na ngoi ti amatanga ni so.
15 Nyen la a lingbi mo sara tongana mbeni zo amû na mo mbeni cadeau? Bible amû mbeni molongo ti andia na ndö ni pëpe, me a tene a lingbi e ngbâ ti duti na nzoni conscience (1 Timothée 1:18, 19). Peut-être zo so amû na mo cadeau ni ahinga pëpe so mo yeke sara ka pëpe matanga ni so. Wala lo lingbi ti tene: “Mbi hinga so mo yeke sara matanga ni so pëpe, me mbi ye ti mû ye so na mo.” Na yâ ti aye so, a yeke na mo ti bâ wala mo lingbi ti mû cadeau ni wala pëpe. Me atâa desizion wa la mo mû, sara kue ti duti na nzoni conscience. E ye pëpe ti sara mbeni ye so ayeke buba songo ti e na Nzapa.
MO NA SEWA TI MO
16. Nyen la a lingbi mo sara tongana azo ti sewa ti mo aye ti sara amatanga so alondo na apaïen?
16 Nyen la a lingbi mo sara tongana azo ti sewa ti mo aye ti sara mbeni matanga so alondo na apaïen? Mo bezoin ti papa na ala pëpe. Girisa ape so ala yeke na droit ti sara ye so ala ye. Sara ye na nzoni bê nga bâ na nene ni ye so ala ye ti sara gï tongana ti so mo ye ala sara na mo. (Diko Matthieu 7:12.) Me ka tongana azo ti sewa ti mo aye ti tene mo na ala asara ngia na ngoi ti matanga ni, a lingbi mo sara nyen? Kozo ti sara mbeni ye, sambela Jéhovah ti mû maboko na mo ti mû nzoni desizion. Gbu li ti mo na ndö ni, nga gi nda ti ye na ndö ni. Girisa ape so mo ye lakue ti sara ye so anzere na Jéhovah.
17. Nyen la mo lingbi ti sara ti mû maboko na amolenge ti mo ti tene ala bâ pëpe so mbeni ye ahon ala tongana amba ti ala ayeke sara amatanga?
17 Tongana amolenge ti mo ayeke bâ amba ti ala na sarango amatanga so, nyen la mo lingbi ti sara ti mû maboko na ala? Ngoi na ngoi mo lingbi ti leke ambeni ye so ayeke nde ndali ti ala. Mo lingbi ti ga na ala acadeau na ngoi so ala ku terê ti ala na ni pëpe. Nga, mbeni pendere cadeau so mo lingbi ti mû na ala ayeke ti duti na terê ti ala nga ti ye ala mingi.
MÛ MBAGE TI TÂ VORONGO
18. Ngbanga ti nyen la a lingbi e gue na abungbi?
18 Tongana e ye ti nzere na lê ti Jéhovah, a lingbi e zia lege ti bungbi ti wataka na angobo ti lo nga na amatanga so ague oko na ni. Me a lingbi nga e mû mbage ti tâ vorongo. E yeke sara ni tongana nyen? Mbeni lege ti sara ni ayeke ti ga lakue na abungbi ti aChrétien. (Diko aHébreu 10:24, 25.) Abungbi ayeke mbeni kpengba mbage ti tâ vorongo (Psaume 22:22; 122:1). E lingbi ti wa amba ti e na ngoi ti abungbi.—aRomain 1:12.
19. Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti sara tënë ti atâ tënë so mo manda na amba ti mo?
19 Mbeni ye so mo lingbi ti sara ti mû mbage ti tâ vorongo ayeke ti sara tënë ti aye so mo yeke manda na yâ ti Bible na amba ti mo. Azo mingi ayeke na vundu ndali ti aye so ayeke passé na ndö ti sese. Peut-être mo hinga ambeni zo ni. Sara tënë ti pendere beku ti mo ti kekereke na ala. Tongana mo yeke gue na abungbi ti aChrétien nga mo fa atâ tënë ti Bible na amba ti mo, mo yeke bâ ande so nzara ti bungbi ti nzapa ti wataka nga na asarango ye ti lo ayeke sigi na yâ ti mo. Duti na confiance so mo yeke duti na ngia nga Jéhovah ayeke sara tufa mingi na ndö ti ngangu so mo sara ti voro lo na lege so anzere na lo.—Malachie 3:10.


text:
Kusala oko so amû lege ti diko zo tongana zo ti mbilimbili (18)
5 Tongaso, so a diko e fadeso awe tongana azo ti mbilimbili ndali ti mabe,+ zia e duti na siriri* na Nzapa na lege ti Seigneur ti e Jésus Christ,+2 lo so na lege ti lo e nga e ga nduru na Nzapa na lege ti mabe ti wara kota nzobe ti Nzapa so e luti na yâ ni fadeso.+ Nga zia e duti na ngia* mingi ndali ti beku so e yeke na ni ti wara ande gloire ti Nzapa.3 Na gï ye so pëpe, me zia e duti na ngia* mingi na ngoi so aye ti vundu asi na e,+ ndali ti so e hinga so ye ti vundu adü gbungo ngangu;+4 na gbungo ngangu adü dutingo zo so anzere na lê ti Nzapa;+ na dutingo zo so anzere na lê ti Nzapa adü beku,+5 na beku azia kamene na lê ti zo pëpe,+ ngbanga ti so a tuku ndoye ti Nzapa na yâ ti bê ti e na lege ti yingo vulu so a mû na e.+6 Biani, na ngoi so e ngbâ lani ti woko,+ Christ akui ndali ti azo so akpe Nzapa pëpe, lo kui na ngoi so a diko.7 A yeke ngangu ti tene mbeni zo akui ndali ti mbeni zo ti mbilimbili. Me tongana a yeke mbeni zo so ayeke nzoni, peut-être mbeni zo ayeke yeda ti kui ndali ti lo.8 Me Nzapa azia ndoye ti lo na gbele e na lege so, tongana e ngbâ lani awasiokpari, Christ akui ndali ti e.+9 Mingi ahon so, ndali ti so a diko e fadeso awe tongana azo ti mbilimbili na lege ti mênë ti lo,+ na lege ti lo a yeke sö e ande na yâ ti ngonzo ti Nzapa.+10 Tongana, na ngoi so e yeke lani awato ti Nzapa, e ga azo so akiri asara songo na Nzapa na lege ti kuâ ti Molenge ti lo,+ so fadeso e kiri e sara songo na lo awe, biani a yeke sö e ande na lege ti fini ti lo.11 Gï so pëpe, me e ngbâ ti duti na ngia mingi na yâ ti Nzapa na lege ti Seigneur ti e Jésus Christ, lo so na lege ti lo e wara lege fadeso ti kiri ti sara songo na Nzapa awe.+12 Ndani la, na lege ti zo oko siokpari alï na yâ ti dunia so, na lege ti siokpari kuâ aga,+ tongaso kuâ amû azo kue ngbanga ti so ala kue asara fade siokpari.+13 Siokpari ayeke na yâ ti dunia so kozo na Ndia, me tongana ndia ayeke dä pëpe, a diko siokpari na li ti zo pëpe.+14 Me, kuâ akomande tongana gbia ti londo na Adam juska na Moïse, même na ndö ti ala so asara lani pëpe siokpari tongana ti so Adam ake lani ndia, Adam so na yâ ti ambeni ye lo kpa lo so a ku lo lani ti tene lo ga so.+15 Me tënë ti matabisi ni ayeke tongana tënë ti faute ni pëpe. Biani, ndali ti faute ti zo oko azo mingi akui, me kota nzobe ti Nzapa nga na matabisi so lo mû ni senge senge legeoko na kota nzobe so lo mû ni na lege ti zo oko,+ so ayeke Jésus Christ, asara ye mingi ahon ni nga akiri awu mingi na mbage ti azo mingi.+16 Nga, matabisi so Nzapa amû senge senge ayeke nde na aye so asi na peko ti siokpari so zo oko asara.+ Ngbanga so atï ndali ti faute oko asara si a bâ azo tongana azo so tënë ayeke na li ti ala.+ Me matabisi so aga ndali ti afaute mingi asara si a diko azo tongana azo ti mbilimbili.+17 Na lege ti faute ti zo oko kuâ akomande tongana gbia.+ Ni la e hinga biani so kota nzobe ti Nzapa nga na matabisi ti mbilimbili+ so lo mû ni senge senge ayeke kota nga awu mingi ahon ni. Ala so ayeke wara aye so, ala yeke duti ande na fini nga ala yeke komande tongana gbia+ na lege ti zo oko, Jésus Christ.+18 Tongaso, gï tongana ti so ye ti peko ti faute ti zo oko na ndö ti mara ti azo nde nde kue ayeke so ngbanga ayeke na li ti ala,+ legeoko nga ndali ti kusala oko so amû lege ti diko zo tongana zo ti mbilimbili, ye ti peko ni na ndö ti mara ti azo nde nde kue+ ayeke so a diko ala tongana azo ti mbilimbili ti wara fini.+19 Gï tongana ti so ndali ti kengo yanga so zo oko ake, azo mingi aga awasiokpari,+ legeoko nga ndali ti mango yanga so zo oko amä, a yeke diko ande azo mingi tongana azo ti mbilimbili.+20 Ndia aga si faute awu mingi. Me na ndo so siokpari awu dä,+ kota nzobe ti Nzapa akiri awu mingi mingi.21 Ndali ti nyen? Legeoko tongana ti so siokpari akomande tongana gbia legeoko na kuâ,+ tongaso nga kota nzobe ti Nzapa alingbi ti komande tongana gbia na lege ti mbilimbili ti gue na fini ti lakue lakue, fini so ayeke ga na lege ti Jésus Christ Seigneur ti e.+


text:
B12-A
Ndangba yenga ti Jésus na sese (Kozo mbage ni)
8 Nisan (Sabbat)
LINGO TI LÂ (Lango oko ti aJuif akomanse na lakui ahunzi na lakui)
Lo si na Béthanie lango omene kozo na Pâque
SIGINGO TI LÂ
LINGO TI LÂ
9 Nisan
SIGINGO TI LÂ
Lo te kobe na ndo ti Simon zo ti buruma
Marie atuku mafuta na li ti Jésus
A-Juif aga ti bâ Jésus na Lazare
SIGINGO TI LÂ
Lingo ti Jésus na Jérusalem
Lo fa ye na yâ ti temple
LINGO TI LÂ
10 Nisan
LINGO TI LÂ
Lo lango na Béthanie
SIGINGO TI LÂ
Lo gue na Jérusalem na kota ndapre
Lo tomba azo na yâ ti temple
A mä go ti Jéhovah na yayu
LINGO TI LÂ
11 Nisan
LINGO TI LÂ
SIGINGO TI LÂ
Lo fa ye na yâ ti temple, na lege ti atoli
Lo fâ ngbanga na li ti aFarizien
Lo bâ nginza so mbeni wali-mua amû
Na ndö ti Hoto ti akeke ti Olive, lo fa tënë ti tingo ti Jérusalem nga lo sara tënë ti aye so afa atene lo yeke dä awe
LINGO TI LÂ


text: 21 Tongana ala ga nduru na Jérusalem, na ala si na Bethphagé, na ndö ti Hoto ti akeke ti olive, Jésus atokua adisciple use,+2 lo tene na ala: “Ala gue na yâ ti kete kodro so ala yeke bâ so. Gï na lingo ti ala, ala yeke wara mbeni kororo so a kanga lo, nga mbeni kete kororo ni so ayeke na terê ti lo. Ala zi akororo ni na ala ga na ala na mbi.3 Tongana mbeni zo atene mbeni tënë na ala, ala tene: ‘Seigneur la ayeke na bezoin ti ala.’ Hio, lo yeke zia anyama ni na ala.”4 Ye so asi biani, si tënë so a tene na lege ti prophète ni aga tâ tënë, so lo tene:5 “Ala tene na molenge-wali ti Sion: ‘Bâ, gbia ti mo ayeke ga ti bâ mo,+ lo yeke sara ye na ngangu pëpe.+ Lo yeke na ndö ti mbeni kororo, na ndö ti mbeni kete kororo, molenge ti mbeni nyama ti yongo kungba.’”+6 Tongaso adisciple ni ague, na ala sara gï tongana ti so Jésus amû yanga na ala ti sara.+7 Ala ga na kororo ni nga na molenge ti lo, ala bi abongo ti ala ti ndö ni na ndö ti anyama ni, na Jésus aduti na ndö ni.+8 Mingi ti gbâ ti azo ni agbara abongo ti ala ti ndö ni na ndö ti lege ni.+ Na oko ngoi ni, ambeni ayeke fâ amaboko ti akeke na ala yeke zia ni na ndö ti lege ni.9 Nga, gbâ ti azo ni so ayeke hon kozo na lo nga na ala so ayeke ga na peko ti lo ayeke dekongo, atene: “E voro mo, mo sö Molenge ti David!+ Tufa ayeke na ndö ti lo so aga na iri ti Jéhovah!*+ Mo so mo yeke kâ na nduzu, e voro mo, mo sö lo!”+10 Na ngoi so lo lï na Jérusalem, gbata ni kue ayengi, na azo atene: “So zo wa la?”11 Gbâ ti azo ni ayeke tene: “So ayeke prophète Jésus,+ lo so alondo na Nazareth ti Galilée!”12 Jésus alï na yâ ti temple na lo tomba azo so ayeke kä ye nga na azo kue so ayeke vo ye na yâ ni. Nga, lo kinda atable ti azo so ayeke changé nginza nga na aye ti duti ti azo so ayeke kä akolokoto.+13 Lo tene na ala: “Mbeti ti Nzapa atene: ‘A yeke iri da ti mbi da ti sambela.’+ Me ala sara si da ni aga kota dû ti azo ti gbungo aye ti azo na ngangu.”+14 Nga, awaziba na azo so gere ti ala abuba aga na lo na yâ ti temple ni, na lo sava ala.15 Tongana aprêtre-mokonzi nga na ascribe abâ aye ti dongo bê so lo sara, nga na amolenge-koli so ayeke dekongo na yâ ti temple, atene: “E voro mo, sö Molenge ti David!”+ bê ti ala ason mingi,+16 na ala tene na Jésus: “Mo mä tënë so ala yeke tene so?” Jésus atene na ala: “En, mbi mä ni. Ala diko tënë so lâ oko ape? tënë so atene: ‘Mo zia tënë ti sepela na yanga ti amolenge nga na aforoto.’”+17 Lo zia ala, lo sigi na gbata ni, lo gue na Béthanie na lo lango kâ.+18 Tongana lo yeke kiri na yâ ti gbata ni na yanga ti ndapre, nzara asara lo.+19 Lê ti lo atï na ndö ti mbeni keke ti figue so ayeke na terê ti lege ni, na lo gue na terê ni. Me lo wara ye oko dä pëpe, gï akugbe ni.+ Tongaso, lo tene na keke ni: “Zia mo lë mbeni pëpe biani biani.”+ Mo ye ti bâ, keke ti figue ni ahule gï na lê ni lê ni.20 Tongana adisciple ni abâ ye so, li ti ala akpe kue na ala hunda ndo, ala tene: “A sara tongana nyen si keke ti figue so ahule gï na lê ni lê ni so?”+21 Jésus atene na ala: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Tongana ala yeke na mabe, na ala yeke na kite pëpe, ala yeke sara ande gï pëpe ye so mbi sara na keke ti figue so. Me même tongana ala tene na hoto so: ‘Mo londo, mo gue mo tï na yâ ti ngu-ingo,’ a yeke si ande tongaso.+22 Nga, aye kue so ala hunda ni na yâ ti sambela na mabe, ala yeke wara ni.”+23 Na peko ti so lo lï na yâ ti temple, aprêtre-mokonzi nga na a-ancien ti azo ni aga na terê ti lo na ngoi so lo yeke fa ye, ala tene: “Na iri ti zo wa si mo yeke sara aye so? Zo wa si amû na mo komandema so?”+24 Jésus akiri tënë na ala, lo tene: “Mbi kue, mbi yeke hunda na ala mbeni ye oko. Tongana ala kiri tënë na mbi, mbi kue mbi yeke fa na ala iri ti zo so amû na mbi komandema ti sara aye so:25 Batême ti Jean alondo na ndo wa? A londo na yayu wala na azo?” Me ala to nda ti sara tënë na popo ti ala, ala yeke tene: “Tongana e tene: ‘A londo na yayu’, lo yeke tene ande na e: ‘Ka ngbanga ti nyen ala mä na bê na lo ape?’+26 Me tongana e tene: ‘A londo na azo,’ e yeke na mbeto ti gbâ ti azo so, ndali ti so ala kue abâ Jean tongana mbeni prophète.”27 Tongaso ala tene na Jésus: “E hinga pëpe.” Jésus atene nga na ala: “Mbi kue mbi yeke fa na ala pëpe iri ti zo so amû na mbi komandema ti sara aye so.28 “Ala pensé nyen? Mbeni koli ayeke na amolenge use. Lo si na kozo molenge ni, lo tene: ‘Molenge ti mbi, laso, mo gue mo sara kua na yaka ti vigne.’29 Molenge ni akiri tënë: ‘Mbi yeke gue pëpe,’ me na pekoni lo regretté, na lo gue.30 Koli ni ague atene oko tënë so na use molenge ni. Molenge ni akiri tënë: ‘Babâ, mbi yeke gue,’ me lo gue pëpe.31 Na popo ti amolenge use so, zo wa la asara ye so bê ti babâ ti lo aye?” Ala tene: “Kozo ni so.” Jésus atene na ala: “Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala: Azo ti rongo nginza ti impôt na awali-ndumba ayeke lï na yâ ti Royaume ti Nzapa kozo na ala.32 Jean aga, na lo fa na ala lege ti mbilimbili, me ala mä na bê na lo lani pëpe. Me azo ti rongo nginza ti impôt na awali-ndumba amä na bê na lo.+ Me ala, atâa so ala bâ ye so lani, ala regretté pëpe ti tene ala mä na bê na lo.33 “Ala mä mbeni toli ni: Mbeni koli ayeke dä, mbeni wa ti mbeni sese. Lo fâ yaka ti vigne+ na lo sara gbagba angoro ni, lo zi dû ti sarango na vin dä nga lo leke mbeni tour dä.+ Lo zia yaka ni na azo ti fango yaka ti tene ala loué ni, na lo gue na mbeni tambela na kodro-wande.+34 Tongana ngoi ti sigingo ti alê ti vigne ni alingbi awe, lo tokua angbâa ti lo na azo ti fango yaka ni ti tene ala tokua na lo ti lo alê ti vigne ni.35 Me azo ti fango yaka ni agbu angbâa ti lo so, ala pika mbeni ngangu, ala fâ mbeni na ala bo mbeni na tênë.+36 Lo kiri lo tokua groupe ti ambeni ngbâa ni, mingi ahon groupe so lo tokua kozo. Me azo ti fango yaka ni asara na ala gï oko ye ni.+37 Na nda ni, lo tokua molenge ti lo ti koli na ala, lo tene: ‘Ala yeke kpe mbeto ti molenge ti mbi so.’38 Tongana azo ti fango yaka ni abâ molenge ni, ala tene na popo ti ala: ‘So héritier+ ni la. Ala ga, e fâ lo na e mû héritage ti lo!’39 Tongaso ala gbu lo, ala bi lo na peko ti yaka ti vigne ni, na ala fâ lo.+40 Tongana wa ti yaka ti vigne ni aga ande, lo yeke sara nyen na azo ti fango yaka ni so?”41 Ala tene na lo: “So azo ti fango yaka so ayeke sioni, lo yeke futi ala ti sioni ni. Lo yeke zia yaka ti vigne ni na ambeni zo ti fango yaka nde ti loué ni, si na ngoi so avigne ni alë, ala mû na lo alê ti vigne ni.”42 Jésus atene na ala: “Ala diko tënë so na yâ ti Mbeti ti Nzapa lâ oko ape? ‘Tênë so azo ti lekengo da ake ni so, ni la aga ngangu tênë ti coin ti da ni.+ Ye so alondo na Jéhovah,* na a yeke ye ti dongo bê na lê ti e.’+43 Ndani la, mbi tene na ala: A yeke zi ande Royaume ti Nzapa na maboko ti ala, ti mû ni na mbeni mara so ayeke lë alengo ni.44 Nga, zo so atï na ndö ti tênë ni so, yâ ti lo ayeke fâ kete kete.+ Âdu ti zo so tênë ni si atï na ndö ti lo, tênë ni ayeke neka lo si lo ga fuku fuku.”+45 Tongana aprêtre-mokonzi na aFarizien amä atoli so lo fa so, ala hinga so lo yeke sara gï tënë ti ala la.+46 Atâa so ala ye ti gbu lo, mbeto ti gbâ ti azo so asara ala, ndali ti so azo ni abâ Jésus tongana mbeni prophète.+