text:
E leke atënë na popo ti e na yâ ti ndoye
“Ala duti lakue na siriri na popo ti ala.”—MARC 9:50.
ABIA: 39, 77
1, 2. Azo wa la awara tënë na popo ti ala so a fa ni na Genèse? Ngbanga ti nyen la ye so abâ nga e?
MO PENSÉ lâ oko awe na ndo ti atënë so asi na popo ti ambeni zo so Bible asara tënë ni? Zia e bâ gi ambeni kete na yâ ti akozo chapitre ti Genèse. Caïn afâ Abel (Gen. 4:3-8); Lémec afâ mbeni maseka-koli so apika lo (Gen. 4:23); aberger ti Abraham (Abram) na ti Lot apapa (Gen. 13:5-7); Hagar ake Sara (Saraï) na bê ti Sara ason na tere ti Abraham (Gen. 16:3-6); Ismaël ake azo kue nga tïtî azo kue ake lo.—Gen. 16:12.
2 Ngbanga ti nyen la Bible asara tënë ti aye so? Mbeni raison ni ayeke ti mû maboko na e so siokpari ayeke na tere ti e ti bâ ndani so a lingbi e ngbâ ti duti na siriri na popo ti e. A fa nga na e lege so e lingbi ti sara na ni. E yeke hinga ti sara ni nzoni tongana e diko mbaï ti atâ zo so atingbi na atâ kpale. E yeke manda ye na lege ti ye so aga na peko ti angangu so ala sara nga e lingbi ti sara kua na ni ti leke na ambeni kpale so e wara. Aye so kue ayeke mû maboko na e ti bâ tongana nyen la e lingbi ti mû peko ti anzoni tapande so ayeke na yâ ti Bible ti leke atënë na popo ti e nga tongana nyen e lingbi ti kpe asioni ni.—aRom. 15:4.
3. Article so ayeke sara tënë na ndo ti nyen?
3 Article so ayeke mû maboko na e ti hinga ndani so awakua ti Jéhovah abezoin ti leke atënë na popo ti ala nga tongana nyen la ala lingbi ti sara ni nzoni. A yeke sara nga tënë na ndo ti afango ye ti Bible, so alingbi ti mû maboko na ala ti leke tënë na popo ti ala na amba ti ala nga ti ngbâ ti duti na nzoni songo na amba ti ala nga na Jéhovah.
NDANI SO A LINGBI AWAKUA TI JÉHOVAH ALEKE ATËNË SO AYEKE NA POPO TI ALA
4. Bibe wa la amû yâ ti dunia kue? Ye ti pekoni ayeke nyen?
4 Satan la ayeke kozo zo so ayeke na peko ti atiri nga na atënë so ayeke londo ka na popo ti azo. Na Éden, lo tene so zo oko oko alingbi ti soro ye so ayeke nzoni nga ye so ayeke sioni, sân ti tene Nzapa la afa na lo. Na zo oko oko adoit ti sara ni (Gen. 3:1-5). Me tongana e bâ na yâ ti dunia laso, a yeke ye so aga na akpale mingi. Azo mingi abâ ti ala so ala yeke na droit ti soro ye so ayeke nzoni nga ye so ayeke sioni. Ala yeke sara ye na baba, na lege ti kion, na lege ti mandako na ala yeke gi nga ti hinga ape wala adesizion ti ala ayeke son bê ti amba ti ala. Asarango ye tongaso ayeke ga na ngonzo nga na tiri. A yeke nzoni e girisa ape so “zo ti ngonzo asara si tiri alondo, na zo so ayeke na ngonzo ti wâ awu na kengo-ndia.”—aProv. 29:22.
5. Tongana nyen la Jésus afa lani na azo ti leke atënë na popo ti ala?
5 Jésus afa ti lo na azo ti gi ti duti na siriri na amba ti ala, même tongana na bango ni sarango ni alingbi ti ga na ala kpale. Na yâ ti fango ye ti Jésus na ndo ti hoto, lo mû pendere wango na ndo ti lekengo atënë so alingbi ti londo na popo ti ala. Na tapande, lo tene na adisciple ti lo ti sara ye na ngangu pëpe, ti duti azo so ayeke sara si siriri amaï, ti ke aye so ayeke sara si e sara ngonzo, ti leke tënë hio nga ti ndoye awato ti ala.—Mat. 5:5, 9, 22, 25, 44.
6, 7. (a) Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti leke tënë na popo ti e hio? (b) Atënë wa la a lingbi awakua ti Jéhovah kue ahunda tere ti ala na ni?
6 E yeke sara ngangu ti voro Jéhovah na lege so e yeke sambela, e yeke gue na abungbi, e yeke fa tënë nga e yeke sara ambeni ye ti voro na lo. Me tongana e ke ti duti na siriri na amba ti e, e yeke sara aye so kue senge senge (Marc 11:25). E lingbi pëpe ti duti akamarade ti Nzapa tongana e ke ti pardonné afaute ti amba ti e.—Diko Luc 11:4; aÉphésien 4:32.
7 Jéhovah aye si awakua ti lo kue apardonné amba ti ala nga ala duti na siriri na ala. Mo yeke nduru ti pardonné aita ti mo? A yeke nzere na mo ti sara kamarade na ala même tongana ala son bê ti mo? Tongana mo hinga na bê ti mo so a lingbi mo sara ngangu ti pardonné azo, sambela Jéhovah na hunda na lo ti mû maboko na mo ti sara ni mingi ahon ti kozo. Babâ ti e ti yayu ayeke mä asambela tongaso, ndali ti so e sara tere ti e kete, na lo yeke kiri tënë na ni.—1 Jean 5:14, 15.
MO LINGBI TI HON NA NDO TI FAUTE SO A SARA NA MO?
8, 9. Nyen la a lingbi e sara tongana mbeni zo ason bê ti e?
8 So azo kue ayeke na siokpari na tere ti ala, lawa lawa mbeni zo ayeke sara mbeni tënë wala mbeni ye so alingbi ti son mo. Zo apeut ti kpe ni ape (Zo-ti. 7:20; Mat. 18:7). Mo yeke sara ye ande tongana nyen? Gbu li ti mo na ndo ti ye so: Na mbeni ngoi ti ngia so ambeni Témoin asara, mbeni ita-wali abara ambeni ita-koli use. Oko ti ita-koli ni abâ ti lo so fason so ita-wali ni abara na ala so ayeke na lege ni ape. Na ngoi so aita-koli ni ayeke gi ala use, lo so bê ti lo ason so akomanse ti kasa ita-wali ni ndali ti tënë so lo tene fade. Ye oko, oko ti ita-koli ni adabe ti ita so bê lo ason so, so ita-wali so asara na Jéhovah be-ta-zo na yâ ti angangu kpale teti ngu 40, lo yeke sûr so ita-wali ni aye ti son bê ti lo ape. Na peko ti so ita-koli ni agbu li ti lo kete, lo tene na mba ti lo ni: “Mo yeke na raison.” Na nda ni, ita-koli so bê ti lo ason so ahon na ndo ti tënë ni.
9 Ye so asi so afa na e nyen? Tongana mbeni zo ason bê ti e, e lingbi ti soro ye so e ye ti sara. Zo so asara ye na ndoye ayeke hon na ndo ti akete faute ti amba ti lo. (Diko aProverbe 10:12; 1 Pierre 4:8.) Tongana e “girisa sioye ti azo,” Jéhovah ayeke bâ ni tongana “gloire” ti e (aProv. 19:11; Zo-ti. 7:9). Tongaso, tongana ande mbeni zo asara mbeni tënë wala mbeni ye so ason mo, hunda tere ti mo na atënë so: ‘Mbi lingbi ti hon na ndo ni? Eskê mbi bezoin biani ti ngbâ ti pensé na ni?’
10. (a) Mbeni ita-wali asara ye kozo tongana nyen na ngoi so a kasa lo? (b) Pensé wa ti Bible amû maboko na lo ti ngbâ ti duti na siriri?
10 Tongana mbeni zo atene mbeni sioni tënë na ndo ti e, a yeke duti peut-être ngangu na e ti hon na ndo ti tënë ni. Zia e bâ ye so asi na mbeni pionnier so iri ti lo ayeke Lucy. Ambeni ita ti congrégation atene sioni tënë na ndo ti fason ti fango tënë ti lo nga na fason so lo yeke sara kua na angoi ti lo. Bê ti Lucy ason ngangu na lo hunda wango na ambeni ita-koli biazo. Lo tene: “Awango so ala mû na mbi na yâ ti Bible amû maboko na mbi ti duti na nzoni bango ndo na ndo ti atënë so azo ayeke tene nga ti zia bê ti mbi gi na ndo ti zo so ayeke kota mingi ahon azo kue: Jéhovah.” Bê ti Lucy adë na ngoi so lo diko Matthieu 6:1-4. (Diko ni.) Aversê so adabe ti lo so ti zia ngia na bê ti Jéhovah ayeke kota ye mingi ahon ye kue. Lo tene: “Même tongana azo atene asioni tënë na ndo ti kua ti mbi, mbi yeke ngbâ ti duti na ngia, ndali ti so mbi hinga so mbi yeke sara ngangu ti zia ngia na bê ti Jéhovah.” Fadeso, na ndara Lucy asoro ti hon na ndo ti asioni tënë so azo atene na ndo ti lo.
HON NDO TI AKOTA FAUTE SO A SARA NA MO
11, 12. (a) A lingbi mbeni Chrétien asara ye tongana nyen tongana lo hinga so ita ti lo “ayeke na mbeni tënë na tere” ti lo? (b) E manda nyen na lege ti fason so Abraham aleke na mbeni tënë? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
11 “Fani mingi e kue e yeke pika gere ti e.” (Jacq. 3:2). Tara ti bâ so mo mä a tene mbeni tënë so mo tene wala ye so mo sara ason bê ti mbeni ita. Nyen la mo yeke sara? Jésus atene: “Tongana mo yeke ga na matabisi ti mo na gbele gbalaka, na kâ mo dabe ti mo so ita ti mo ayeke na mbeni tënë na tere ti mo, zia matabisi ti mo kâ na gbele gbalaka ni na mo gue. Leke tënë na ita ti mo kozoni, na pekoni tongana mo kiri awe, mû matabisi ti mo ni.” (Mat. 5:23, 24). Ti gue oko na wango ti Jésus so, sara tënë ni na ita ti mo ni. Na ngoi so mo yeke sara tënë ni na lo, ye so mo yeke gi ayeke ti tene siriri akiri na popo ti mo na lo. A yeke nzoni mo gi ti sö benda pëpe wala ti forcé pëpe ita ti mo ti tene lo yeda so lo la lo sara faute. Ti duti na siriri na popo ti e ayeke kota ye mingi ahon atanga ti ye kue.
12 Mbeni mbaï ti Bible so na yâ ni awakua ti Nzapa aleke na yâ ti siriri mbeni tënë so aye ti kangbi yâ ti ala ayeke ti Abraham na Lot, molenge ti ita ti lo, so e sara tënë ni fade. Ala use kue ayeke na gbâ ti anyama, na peut-être aberger ti ala apapa na popo ti ala ndali ti ando ti tengo pere ti anyama ni. Teti so Abraham aye mingi ti tene tënë alondo na popo ti lo na Lot ape, lo zia lege kozo na Lot ti soro ti lo ndo so lo ye ti tene lo na azo ti da ti lo ague aduti dä (Gen. 13:1, 2, 5-9). So ayeke mbeni pendere tapande teti e. Abraham agi lani siriri, me pëpe aye so agbu bê ti lo. Abraham abâ lani pasi na yâ ti gigi ti lo kue ndali ti nzoni bê ti lo? Ên-ën. Hio na peko ti ye so asi na popo ti Abraham na Lot, Jéhovah atene na Abraham so lo yeke iri tënë nzoni mingi na ndo ti lo (Gen. 13:14-17). Nzapa ayeke zia lâ oko ape si awakua ti lo abâ pasi na yâ ti gigi ti ala kue ndali ti so ala sara ye alingbi na afango ye ti lo ti leke atënë na yâ ti ndoye. [1]
13. Mbeni surveillant asara ye tongana nyen na ngoi so mbeni ita atene na lo atënë ti songo bê? Nyen la e lingbi ti manda na lege ti tapande ti lo?
13 Zia e bâ mbeni tapande ti ngoi ti e. Mbeni fini surveillant ti mbeni ndokua ti kota bungbi airi mbeni ita na téléphone ti hunda lo wala lo lingbi ti sara kua tongana volontaire na ngoi ti mbeni kota bungbi. Ita ni atene ambeni tënë ti songo bê na surveillant ni na ita ni araccroché téléphone ni na ngangu. Bê ti ita ni angbâ lani ti son na sarango ye ti kozo surveillant ni. Bê ti fini surveillant ni ason na tënë ni so ape, me lo peut ti hon na ndo ni ape. Lo ku asara l’heure oko, lo kiri lo iri ita ni, lo tene na lo so ade ala bâ tere ape na lo hunda na ita ni wala ala lingbi ti wara tere ti leke kpale ni ala use. Yenga oko na pekoni, ala use kue awara tere na mbeni Da ti Royaume. Na peko ti so ala sambela awe, ala sara lisoro l’heure oko, ita ni afa ye so asi na popo ti lo na kozo surveillant ni. Na nzoni bê, surveillant ni amä ita ni, na pekoni lo diko na lo ambeni versê, lo na ita ni asara lisoro na ndo ni na ala kangbi na siriri. Ye so asara si ita ni asara kua lani na ngoi ti kota bungbi ni na lo kiri singila na surveillant so asara ye na lo yeke nga na nzoni bê.
A LINGBI MO SARA TËNË NI NA A-ANCIEN?
14, 15. (a) Na ngoi wa la a lingbi mo sara ye alingbi na wango so ayeke na Matthieu 18:15-17? (b) Aye ota wa la Jésus asara tënë ni? Nyen la a lingbi mo gi na ngoi so mo yeke sara ye alingbi na aye ota so?
14 Aita alingbi ti leke mingi ti atënë so alondo na popo ti ala gi ala wani. Na a lingbi ala sara tongaso. Ye oko, na ambeni ngoi a yeke ngangu ti sara tongaso. Ambeni kpale ayeke dä so alingbi ti hunda mungo maboko ti ambeni ita tongana ti so Jésus afa na Matthieu 18:15-17. (Diko ni.) Ka tongana zo so bê ti lo ason ake ti mä ita ti lo, ti mä atémoin ni, nga ti mä a-ancien? Jésus atene so a lingbi a bâ lo “tongana mbeni zo ti amara nga tongana zo ti rongo nginza ti lapo.” Laso, ye so aye ti tene so a lingbi a bi lo na gigi ti congrégation. Ye so afa so “siokpari” so ayeke pëpe mbeni kete kpale na popo ti ambeni ita. Me, a yeke lani (1) mbeni siokpari so azo ni wani alingbi ti leke ni na popo ti ala me nga (2) mbeni kota siokpari so alingbi ti bi zo na gigi ndali ni tongana a leke ni gbä. Asiokpari ni alingbi ti ndu aye tongana sarango ye ti likisi wala pango ndo. Me na yâ ti aye so, a yeke wara pëpe tënë ti gingo koli wala wali nde, tënë ti bungbingo koli na koli wala wali na wali, tënë ti vorongo ayanda nga na ambeni kota siokpari so ahunda ti tene a-ancien la abâ tënë ni.
15 Ye so Jésus aye na yâ ti wango ti lo so ayeke ti fa na e tongana nyen la e lingbi ti mû maboko na mbeni ita ndali ti so e ye lo (Mat. 18:12-14). Kozoni, a lingbi mo gi ti leke tënë na aita ti mo sân ti sara tënë ni na ambeni ita. Peut-être a lingbi mo sara tënë na lo fani mingi. Tongana mo sara gbä, mo lingbi ti sara tënë na ita ni na lê ti ambeni ita so ahinga tënë ni wala na lê ti ambeni ita so alingbi ti bâ wala mbeni sioni ye ayeke dä. Tongana ala mû maboko na mo ti leke tënë ni, andâ mo “kiri na [ita ti mo] na nzoni lege awe.” E yeke sara tënë ti mbeni kpale tongaso na a-ancien gi tongana angangu so e sara fani mingi, ti mû maboko na zo so ason bê ti e so, atï na ngu.
16. Nyen la afa so ti sara ye alingbi na wango ti Jésus so ayeke nzoni lege ti lekengo tënë nga sarango ye na ndoye?
16 A yeke ngangu ti tene aita awara akpale so ahunda ti tene ala sara aye ota so Jésus asara tënë ni na Matthieu 18:15-17 so. Ye so adë bê ti e, ndali ti so a ye ti fa so mingi ni, aita ayeke leke tënë ti ala kozo ti tene tënë ni asi na mbeni ye so alingbi ti sara si a bi zo ti sioni so ake ti changé bê ti lo na gigi ti congrégation. Mingi ni ka, zo ni ayeke yeda na faute so lo sara na lo yeke zia lege ni. Ita so bê ti lo ason nga kue alingbi ti bâ so a lingbi lo pardonné ita ti lo ti tene siriri aduti na popo ti ala. Atâa tënë ni ahunzi tongana nyen, a yeke polele so wango ti Jésus so afa so e bezoin ape ti gue ti bâ a-ancien hio tongana e na mbeni ita e wara tënë. E yeke gue ti sara tënë ni na a-ancien gi tongana e sara aye use so kozoni na nga tongana e yeke na aye so afa biani so mbeni sioni ye ayeke dä.
17. Anzoni ye wa la e yeke wara tongana e yeke “duti lakue na siriri” na amba ti e?
17 So ade a futi dunia ti Satan so ape, siokpari ayeke ngbâ na tere ti azo nga ala yeke ngbâ ti son bê ti amba ti ala. A yeke na lege ni so disciple Jacques atene: “Tongana mbeni zo apika gere ti lo na tënë ti yanga ti lo pëpe, zo tongaso alingbi kue awe, na lo lingbi nga ti komande tere ti lo kue.” (Jacq. 3:2). Ti leke atënë na popo ti e, a lingbi e sara kue ti “gi lege ti siriri, na [e] tambela dä.” (Ps. 34:15). Tongana e gi ti duti na siriri na amba ti e, e yeke duti na nzoni songo na ala nga e yeke sara si congrégation aduti beoko (Ps. 133:1-3). Kota ye ni ayeke so, e yeke duti na nzoni songo na Jéhovah Nzapa, “lo so ayeke mû siriri”. (aRom. 15:33). Azo so aye ti leke atënë na popo ti ala na amba ti ala na yâ ti ndoye la ayeke wara anzoni ye so.
^ [1] (paragraphe 12) Ambeni zo so aleke nga lani akpale na yâ ti siriri ayeke Jacob so aleke tënë na Esaü (Gen. 27:41-45; 33:1-11); Joseph so aleke tënë na aita ti lo (Gen. 45:1-15); nga Gédéon so aleke tënë na azo ti Éphraïm (aJu. 8:1-3). Peut-être mo peut ti pensé na ambeni tapande tongaso na yâ ti Bible.


c: text/html

text:
Fa na molenge ti mo ti voro ti Jéhovah
“Zia Zo ti [tâ] Nzapa afa na e ye so alingbi e sara na molenge so fade mbi dü lo.”—AJU. 13:8.
ABIA: 88, 120
1. Nyen la Manoah asara lani na ngoi so lo mä so lo yeke ga ande babâ ti molenge?
MANOAH na wali ti lo abâ atene ala lingbi lâ oko ape ti dü molenge. Mbeni lâ, ange ti Jéhovah atene na wali ti Manoah so lo yeke dü ande mbeni molenge-koli. Tënë so apika bê ti ala mingi. Na ngoi so wali ni asara tënë ni na Manoah, a nzere lani na Manoah mingi, me lo gi nga bê ti lo na ndo ti kota kua so ayeke duti na ndo ti go ti lo. Lo na wali ti lo ayeke sara tongana nyen ti bata molenge so nzoni ti tene lo voro Jéhovah so mingi ti azo ti Israël ayeke sara asioni ye so? Manoah atoto na Jéhovah, lo tene: “O Seigneur, mbi voro Mo, Mo zia Zo ti [tâ] Nzapa, [ange] so Mo to Lo kozoni, asi na mbi mbeni, si Lo fa na e ye so alingbi e sara na molenge so fade mbi dü lo.”—aJu. 13:1-8.
2. Nyen la a lingbi mo sara ti fa ye na molenge ti mo? Mo yeke sara ni tongana nyen? (Bâ nga encadré “ Azo so a lingbi mo manda Bible na ala kozo.”)
2 Tongana mo yeke mbeni babâ wala mama, peut-être mo comprendre gingo bê ti Manoah so. Mo kue mo yeke na kota kua ti mû maboko na molenge ti mo ti hinga Jéhovah nga ti ye lo (aProv. 1:8). * Na ngoi ti vorongo Nzapa na yâ ti sewa mo lingbi ti mû maboko na amolenge ti mo ti ngbâ ti manda ye mingi na ndo ti Jéhovah nga ti kiri ti ye lo mingi. Me gi mandango Bible yenga na yenga na molenge ti mo alingbi ape. A lingbi mo sara ambeni ye nga. (Diko Deutéronome 6:6-9.) Nyen la alingbi ti mû maboko na mo ti fa na molenge ti mo ti ye Jéhovah nga ti sara na lo? Article so nga na ti peko ayeke fa na ababâ na amama tongana nyen la ala lingbi ti mû tapande ti Jésus. Atâa so Jésus ayeke lani babâ ti molenge ape, ababâ na amama alingbi ti manda ye na lege ti fason so Jésus afa na ye na adisciple ti lo nga lo leke na ala. Lo ye ala, lo sara tere ti lo kete nga lo sara ye na ndara. Zia e bâ asarango ye ti Jésus so oko na oko.
YE MOLENGE TI MO
3. Tongana nyen la Jésus afa na adisciple ti lo so lo ye ala?
3 Jésus atene fani mingi na adisciple ti lo so lo ye ala. (Diko Jean 15:9.) Lo fa nga so lo ye ala na lege so lo yeke lakue na tere ti ala (Marc 6:31, 32; Jean 2:2; 21:12, 13). Lo yeke lani gi zo ti fango ye na ala ape; lo yeke nga kamarade ti ala. Tongaso, adisciple ti lo ahinga na bê ti ala kue so lo ye ala. Tongana nyen la mo lingbi ti fa ye tongana ti Jésus?
4. Nyen la mo lingbi ti sara na amolenge ti mo ti fa na ala so mo ye ala? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
4 Tene na amolenge ti mo so mo ye ala nga fa lakue na ala so mo bâ ala na nene ni (aProv. 4:3; Tite 2:4). Samuel, so ayeke na Australie, atene: “Na ngoi so mbi ngbâ lani molenge mingi, Papa ayeke diko lani na mbi lakue na lakui buku Ambaï ti yâ ti Bible. Lo yeke kiri lani tënë na ahundango ndo ti mbi, lo yeke gbu mbi na kate ti lo nga lo yeke su ngbangba ti mbi ti tene na mbi lango nzoni. Bê ti mbi adö na ngoi so mbi ga ti hinga so Papa akono lani na yâ ti sewa so ahinga ti lo lani ti gbu zo na kate ape wala ti su ngbangba ti zo ape. Me, lo sara lani ngangu mingi ti fa na mbi so lo ye mbi. Ye so asara si songo ti mbi na lo akpengba, mbi yeke na ngia nga mbi gi bê ti mbi ape.” Mû maboko na amolenge ti mo ti tene ala nga abâ so mo ye ala na lege so mo yeke tene lakue na ala: “Mbi ye ala”. Gbu ala na kate ti mo nga su ngbangba ti ala. Sara lisoro na ala, te ye na ala nga sara ngia na ala.
5, 6. (a) Nyen la Jésus asara ndali ti azo so lo ye ala? (b) A yeke nzoni mo se amolenge ti mo tongana nyen?
5 Jésus atene: “Azo kue so mbi ye ala mingi, mbi suku na ala nga mbi se ala.” * (Apoc. 3:19). Atâa so fani mingi adisciple ti Jésus apapa ti hinga zo wa la ayeke kota mingi na popo ti ala, Jésus azia ala tongaso ape. Nga, na ngoi so ala sara ye alingbi na wango ti lo ape lo sara sanka ni ape. Lo kanga bê na lo ngbâ ti mû na ala wango. Me lo sara ye lakue na nzoni bê, nga lo ku nzoni ngoi nga na nzoni place si lo se ala.—Marc 9:33-37
6 Fa so mo ye amolenge ti mo na lege so mo yeke se ala. Na ambeni ngoi, a hunda gi ti fa na amolenge ndani so mbeni sarango ye ayeke nzoni wala sioni. Na ambeni ngoi nde, mbeni molenge alingbi ti sara ye pëpe alingbi na tënë ti yanga ti mo (aProv. 22:15). Tongana ye tongaso asi, mû tapande ti Jésus. Soro mbeni nzoni ngoi nga na mbeni nzoni place si mo se molenge ti mo kanga bê ti mo sara ni na ndoye, nga na nzoni bê fa lege na lo, fa ye na lo nga ti suku na lo. Elaine, mbeni ita-wali na Afrique du Sud, atene: “Babâ na mama ti mbi ayeke sara ye lakue alingbi na sengo ndo ti ala. Tongana ala tene na mbi atene tongana mbi mä yanga ti ala ape ala yeke se mbi, ala yeke sara ni. Me lâ oko ala se mbi na lê ti ngonzo ape, nga ala yeke fa na mbi lakue ndani so ala se mbi. Ye so asara si mbi gi bê ti mbi ape. Mbi hinga place ti mbi, nga mbi hinga ye so a hunda na mbi.”
SARA TERE TI MO KETE
7, 8. (a) Nyen la asambela ti Jésus afa na adisciple ti lo? (b) Tongana nyen la asambela ti mo alingbi ti fa na amolenge ti mo ti zia bê ti ala na Nzapa?
7 Na ngoi so a ga lani nduru ti gbu Jésus na ti fâ lo, Jésus atoto na Babâ ti lo, lo tene: “Abba, Babâ, mo lingbi ti sara ye kue. Mo zi kopo so yongoro na mbi. Me zia a duti tongana ti so bê ti mbi aye pëpe, me tongana ti so bê ti mo aye.” * (Marc 14:36). Gbu li ti mo kete, adisciple ti Jésus alingbi ti sara ye lani tongana nyen tongana ala mä sambela ti Jésus so wala tongana a sara tënë ni na ala. Kite ayeke pëpe so adisciple ti Jésus ayeke bâ so tongana Jésus so ayeke nzoni-kue asara tere ti lo kete ti sambela Babâ ti lo ti mû maboko na lo, a lingbi ala nga kue asara tere ti ala kete ala sambela Jéhovah.
8 Nyen la amolenge ti mo ayeke manda na lege ti asambela ti mo? Ti tâ tënë ni, kozo raison so mo yeke sambela Jéhovah ayeke pëpe ti tene amolenge ti mo amanda ye na lege ti sambela ni. Me, tongana ala mä sambela ti mo, ala yeke manda ti zia bê ti ala na Jéhovah. Tongaso, na yâ ti sambela ti mo, hunda na Jéhovah ti mû maboko gi na amolenge ti mo ape, me hunda lo ti mû maboko na mo nga. Ana, so ayeke na Brésil, atene: “Tongana ambeni kpale ayeke dä, na tapande tongana tere ti a-âta ti mbi ason, babâ na mama ti mbi ayeke hunda Jéhovah ti mû na ala ngangu ti gbu ngangu na yâ ti kpale ni nga ti sara ye na ndara ti mû anzoni desizion. Même na yâ ti angangu kpale, ala yeke zia aye kue na maboko ti Jéhovah. Ye ti pekoni ayeke so, mbi manda ti zia bê ti mbi na Jéhovah.” Tongana amolenge ti mo amä mo, mo sambela Jéhovah ti mû na mo ngangu ti hunda na patron ti mo ti gue na mbeni kota bungbi, wala ti fa tënë na mbeni voizin ti mo, wala ti mû maboko na mo na yâ ti ambeni ye nde, ala yeke bâ so mo zia bê ti mo na ndo ti Jéhovah nga ala yeke manda ti sara nga tongaso.
9. (a) Na alege wa la Jésus afa lani na adisciple ti lo ti sara tere ti ala kete nga ti sara kua na amba ti ala? (b) Tongana mo sara tere ti mo kete nga mo sara ye na nzoni bê na amba ti mo, amolenge ti mo ayeke manda nyen dä?
9 Na lege ti atënë ti yanga ti Jésus nga na tapande ti lo, lo fa na adisciple ti lo ti sara tere ti ala kete nga ti sara kua na amba ti ala. (Diko Luc 22:27.) Abazengele ti lo abâ lani so lo sara asacrifice ti sara na Jéhovah nga ti mû maboko na azo, na ala manda ti sara nga legeoko. Mo nga kue mo lingbi ti fa ye na amolenge ti mo na lege ti tapande ti mo. Debbie, mbeni mama ti amolenge use, atene: “So koli ti mbi ayeke ancien, bê ti mbi ason lâ oko ape so lo mû ngoi mingi ti mû maboko na aita. Mbi hinga so na ngoi kue tongana sewa ti e ayeke na mbeni tënë ti tene na koli ti mbi, lo yeke dengi mê ti mä ni.” (1 Tim. 3:4, 5). Koli ti lo, Pranas, atene: “A nzere na amolenge ti e mingi ti mû maboko na ngoi ti akota bungbi nga na yâ ti akua ti Royaume. Ala yeke na ngia, ala yeke na anzoni kamarade nga ala ye ti duti na aita.” Ala kue na yâ ti sewa ni ayeke sara na Jéhovah na yâ ti kua ti ngoi kue. Tongana mo sara tere ti mo kete nga mo sara ye na nzoni bê na amba ti mo, mo yeke fa na amolenge ti mo ti duti nduru ti mû maboko na azo.
SARA YE NA NDARA
10. Na ngoi so lani gbâ ti azo amû peko ti Jésus, tongana nyen la lo fa so lo sara ye na ndara?
10 Jésus asara ye lani na ndara na lege so lo gi pëpe ti luti gi na ndo ti ye so azo ayeke sara me na ndo ti ndani so ala sara ye ni. Na tapande, mbeni lâ na Galilée ambeni zo so ayeke mä lo amû peko ti lo (Jean 6:22-24). Me Jésus, so alingbi ti hinga ye so ayeke na yâ ti bê ti zo, ahinga so tënë ti kobe la agbu bê ti azo ni so mingi ahon ye so lo fa na ala (Jean 2:25). Jésus ahinga bibe ti ala, yeke yeke lo suku na ala, nga lo fa na ala ye so a lingbi ala sara.—Diko Jean 6:25-27.
11. (a) Fa na lege ti tapande tongana nyen la mo lingbi ti sara ye na ndara ti hinga wala molenge ti mo aye fango tënë. (b) Tongana nyen la mo lingbi ti mû maboko na amolenge ti mo ti ye fango tënë?
11 Atâa so mo lingbi pëpe ti hinga ye so ayeke na yâ ti bê ti zo, mo nga kue mo lingbi ti sara ye na ndara nga ti gi ti hinga tongana nyen la molenge ti mo abâ fango tënë. Na ngoi so ababâ na amama mingi ayeke fa tënë legeoko na amolenge ti ala, ala yeke mû mbeni kete ngoi ti tene amolenge ti ala awu tere nga ti te mbeni kete ye wala ti nyon mbeni jus. Mo lingbi ti hunda tere ti mo: ‘Molenge ti mbi aye fango tënë wala gi aye so lo yeke te wala lo yeke nyon na ngoi ti wungo tere la lo ye?’ Tongana mo bâ so amolenge ti mo aye fango tënë mingi ape, gi ti sara si ala ye ni mingi. Mû na ala ambeni kete kete ye ti sara na ngoi ti fango tënë tongaso si ala bâ so ala nga kue ayeke sara mbeni ye.
12. (a) Jésus amû wango na adisciple ti lo na ndo ti nyen? (b) Ngbanga ti nyen la aChrétien ayeke lani na bezoin ti wango ti Jésus so?
12 Jésus asara nga ye na ndara na lege so lo gi ti hinga aye so ayeke gue na zo ti sara siokpari. Na tapande, adisciple ti lo ahinga so lango-sioni ayeke sioni. Me Jésus amû wango na ala na ndo ti ye so ayeke gue na zo ti sara lango-sioni, lo tene: “Zo kue so angbâ ti bâ mbeni wali si lo sara nzara ti wali ni so, andâ lo gi lo na wali na yâ ti bê ti lo awe. Ni la, tongana lê ti mo ti mbage ti koli ayeke sara ti tene mo tï, gboto ni na bi ni yongoro na mo.” (Mat. 5:27-29). A-Chrétien so ayeke lani na gbe ti komandema ti Rome ayeke tâ na bezoin ti wango so ndali ti so azo ti Rome aye lani mingi ti bâ angia so a fa tere ti koli na wali senge nga ala yeke na sioni yanga mingi. Tongaso, Jésus asara ye na ndoye nga na ndara mingi so lo mû wango na adisciple ti lo na ndo ti aye so alingbi ti sara si a yeke ngangu na ala ti ngbâ ti duti na sioni oko pëpe.
13, 14. Tongana nyen la mo lingbi ti mû maboko na amolenge ti mo ti soro anzoni ngia?
13 Tongana mo yeke babâ wala mama, sarango ye na ndara alingbi ti mû maboko na mo ti mû maboko na molenge ti mo ti sara pëpe mbeni ye so azia vundu na bê ti Jéhovah. Laso, a yeke ngangu pëpe na amolenge ti bâ porno wala ti bâ ambeni sioni ye. Me ababâ na amama so ayeke aChrétien ayeke tene na amolenge ti ala so angia so aye ti sioni ayeke dä ayeke sioni. Ye oko, sarango ye na ndara ayeke mû maboko na mo ti gi ti hinga ye so alingbi ti sara si molenge ti mo aye ti bâ porno. Hunda tere ti mo: ‘Nyen la alingbi ti pusu molenge ti mbi ti bâ porno? Lo hinga ndani so porno ayeke sioni mingi? A yeke ngangu na lo ape ti sara tënë na mbi na ndo ti aye kue, tongaso si lo lingbi ti hunda mbi ti mû maboko na lo tongana lo yeke na nzara ti bâ porno?’ Même tongana amolenge ti mo angbâ kete mingi, mo lingbi ti tene na ala, mo tene: “Tongana lê ti ala atï gi gbagburu tongaso na ndo ti mbeni site ti Internet, so afa tere ti azo dä senge na ala yeke na nzara ti bâ ni, pardon ala ga atene na mbi. Ala sara kamene ape. Mbi ye ti mû maboko na ala.”
14 Sarango ye na ndara ayeke mû nga maboko na mo ti soro angia so mo ye ti sara nzoni. Pranas, so e sara fade tënë ti lo, atene: “Abia, afilm, wala ambeti so e ababâ na amama e ye ayeke sara ye mingi na ndo ti azo ti sewa ti e. Mo lingbi ti sara gbâ ti tënë na ndo ti aye mingi, me amolenge ti mo ayeke bâ aye so mo yeke sara, na ala yeke sara aye so mo sara.” Tongana amolenge ti mo abâ so mo yeke soro angia so ayeke nzoni, ala nga kue alingbi ti sara tongana mo.—aRom. 2:21-24.
JÉHOVAH AYEKE MÛ MABOKO NA MO
15, 16. (a) Ngbanga ti nyen la mo hinga biani so Jéhovah ayeke mû maboko na mo ti fa ye nzoni na amolenge ti mo? (b) Nyen la e yeke sara tënë na ndo ni na yâ ti article ti peko?
15 Nyen la apassé na ngoi so Manoah ahunda na Jéhovah ti mû maboko na lo ti fa lege nzoni na molenge ti lo? Tâ “Nzapa amä yanga ti Manoah”. (aJu. 13:9). Ababâ na amama, Jéhovah ayeke mä ala nga. Lo yeke kiri tënë na asambela ti ala na lo yeke mû maboko na ala ti fa ye na amolenge ti ala. Lo yeke mû nga maboko na ala ti sara ni na ndoye, ti sara tere ti ala kete nga ti sara ni na ndara.
16 Legeoko tongana ti so Jéhovah amû maboko na ababâ na amama ti fa ye na amolenge ti ala so ade kete nzoni, lo lingbi ti mû nga maboko na ababâ na amama ti fa ye na amolenge ti ala so ayeke amaseka. Article ti peko ayeke fa na mo ti sara ye na ndoye, ti sara tere ti mo kete nga ti sara ye na ndara tongana ti Jésus ti mû maboko na molenge ti mo so ayeke maseka ti sara na Jéhovah.
^ par. 2 Article so ayeke fa tongana nyen ababâ na amama alingbi ti fa na amolenge ti ala, so ade kete juska ti si na ngu 12, ti voro Jéhovah.
^ par. 5 Bible afa so sengo ndo aye ti tene ti fa lege na zo, ti fa ye na zo, ti suku na zo, nga na ambeni ngoi ti punir zo: me na lê ti ngonzo ape.
^ par. 7 Na ngoi ti Jésus, amolenge ayeke iri ababâ ti ala Abba. A yeke mbeni tënë so afa so ala ye ababâ ti ala nga ala ne ala.—The International Standard Bible Encyclopedia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
CHAPITRE 91
A zingo Lazare na kuâ
A ZINGO LAZARE NA KUÂ
AZO TI SANHÉDRIN ALEKE TI FÂ JÉSUS
Na peko ti so Jésus awara tere na Marie na Marthe nduru na kodro ti Béthanie, ala kue ague na place ti dû ti kuâ ti Lazare. A yeke mbeni dû ti tênë so a zia mbeni kota tênë na yanga ni. Jésus atene: “Ala zi tênë ni.” Bê ti Marthe agi lo ndali ti so lo hinga ye so Jésus aye ti sara so ape. Lo tene: “Seigneur, juska na ngoi so, lo fun awe, ndali ti so a sara lango osio awe.” Me Jésus atene na lo atene: “Mbi tene nyen na mo fade? Mbi tene na mo so tongana mo mä na bê, mo yeke bâ gloire ti Nzapa.”—Jean 11:39, 40.
Tongaso, a zi tênë ni. Jésus ayô lê ti lo na nduzu na lo sambela, lo tene: “Babâ, mbi kiri singila na mo so mo mä mbi. Ti tâ tënë ni, mbi hinga so mo yeke mä mbi lakue; me a yeke ndali ti gbâ ti azo so aluti na ndo so si mbi sara tënë, ti tene ala mä na bê so mo tokua mbi.” Sambela ti Jésus so afa na azo so ayeke bâ lo, so ye so lo yeke gue ti sara so, a yeke Nzapa la amû na lo ngangu ti sara ni. Na pekoni, Jésus adekongo, lo tene: “Lazare, mo sigi!” Na Lazare asigi! Gere ti lo, maboko ti lo nga na lê ti lo angbâ na bongo so akanga na lo. Tongaso, Jésus atene: “Ala zi lo na ala zia lo gue.”—Jean 11:41-44.
Gbâ ti azo so aga ti dë bê ti Marie na Marthe kue abâ miracle ni so, na ala mä na bê na Jésus. Me, ambeni amû lege ahon na ala gue asara tënë ni na aFarizien. Amokonzi ti aprêtre nga na aFarizien ni angbâ asara mbeni bungbi na azo ti Sanhédrin, so ayeke azo ti kota da-ngbanga ti aJuif. Caïphe so ayeke kota prêtre ayeke nga na yâ ti bungbi ni so. Ambeni na milieu ti ala ayeke dema atene: “E yeke sara ande nyen? so koli so asara amiracle mingi so. Tongana e zia lo, lo gue na ni tongaso, azo kue ayeke mä na bê na lo, na aRomain ayeke ga ti mû ndo ti e nga na mara ti e.” (Jean 11:47, 48). Atâa so ala kue abâ na lê ti ala so Jésus “asara amiracle mingi,” a nzere kete na ala ape ti bâ ye so Nzapa ayeke sara na lege ti Jésus. Kozo ye so ala yeke pensé ti ala na ni ayeke gi kota ndo so ala yeke na ni.
So a zingo Lazare na kuâ so, kamene agbu aSadducéen, ndali ti so ala mä na bê pëpe na tënë ti londongo ti akuâ. Tongaso, Caïphe, so ayeke nga mbeni Sadducéen, atene: “Ala hinga ye oko dä ape, nga ala bâ pëpe so a yeke ndali ti nzoni ti ala ti tene zo oko akui ndali ti azo ni, si a futi mara ni kue ape.”—Jean 11:49, 50; Kusala 5:17; 23:8.
Teti so Caïphe ayeke kota prêtre, Nzapa la apusu lo ti tene tënë ni so. Tënë ni so “alondo na lo wani pëpe.” Caïphe aye ti tene a fâ Jésus, ndali ti so mbeto ti tene azo azia lege ti mû peko ti amokonzi-nzapa ti aJuif asara lo. Me, tënë ti prophétie ti Caïphe so afa so, kuâ ti Jésus ayeke duti ande tongana mbeni ngere so a futa ti zi gi aJuif pëpe, me ti zi ‘amolenge ti Nzapa kue so yâ ti ala akangbi kirikiri.’—Jean 11:51, 52.
Caïphe ague na azo ti Sanhédrin ngbii ti gbe lingo ti fâ Jésus. Eskê Nicodème, so ayeke mbeni membre ti Sanhédrin, na so aye ti lo tënë ti Jésus, ayeke fa ande na Jésus ye so azo ni so aye ti sara so? Atâa ye ni ayeke lani tongana nyen, hio, Jésus azia ndo so ayeke nduru mingi na Jérusalem lo hon, ti kpe ti tene lo kui kozo na lango so Nzapa afa.
TI HINGA AMBENI TËNË
A yeke zingo ande akuâ
Jésus ahaka kuâ na lango ndali ti nyen? E lingbi ti manda nyen na lege ti zingongo ti akuâ so Bible asara tënë ni?


text:
Koli na wali alingbi biani ti ngbâ ti ye tere?
“Zango ti [ndoye] ayeke zango ti wâ, tâ menga-wa ti L’Éternel.”—BIA TI SAL. 8:6.
1, 2. Azo wa la alingbi ti wara ye ti nzoni tongana ala manda Bia ti Salomon nzoni? (Bâ foto so ayeke na tongo nda ti article ni.)
MBENI wali na koli ayeke bâ lê ti mba na ala yeke he ngia na lango ti mariage ti ala. Azo kue abâ so ala ye tere mingi. Ita so asara diskur ti mariage ti ala abâ tongana nyen la ala gbu mba na kate, na lo hunda tere ti lo, lo tene: ‘Tongana angu ayeke hon, ala yeke ngbâ ande ti ye tere mingi? Wala yengo tere ti ala ni ayeke kiri ande na peko?’ Tongana mbeni koli na wali aye tere biani, songo ti ala ayeke ngbâ ti kpengba même tongana ala wara angangu kpale. Me, teti so azo mingi so asara mariage afâ yâ ti mariage ti ala, a yeke na lege ni ti tene e hunda tere ti e: ‘Koli na wali alingbi biani ti ngbâ ti ye tere?’
2 Même na ngoi ti Salomon, gbia ti Israël ti giriri, a yeke ngangu ti wara azo so aye tere biani. Salomon asara tënë na ndo ti sarango ye ti azo ti ngoi ti lo, lo tene: “Mbi wara gi koli oko na popo ti azo [saki] oko; me mbi wara wali oko pëpe na popo ti ala so kue. Bâ, gi ye oko so mbi wara; Nzapa asara zo mbilimbili, me ala kue agi lege ti sara ye ti mayele nde nde.” (Zo-ti. 7:26-29). Awali so ayeke awande so avoro Baal apusu azo ti Israël ti sara aye ti sioni mingi, a sara si na ngoi ti Salomon lo bâ so a yeke ngangu ti wara mbeni koli wala mbeni wali so asara nzoni ye. * Me, angu 20 tongaso kozoni, Gbia Salomon asara tënë ti mbeni koli na mbeni wali so aye tere biani na yâ ti mbeni suma-tene. Atâa e sara mariage awe wala ade, Bia ti Salomon alingbi ti mû maboko na e ti hinga ye so tâ yengo tere aye ti tene nga ti hinga tongana nyen la e yeke fa ni.
MBENI KOLI NA WALI ALINGBI BIANI TI YE TERE
3. Ngbanga ti nyen mbeni koli na wali alingbi biani ti ngbâ ti ye tere?
3 Diko Bia ti Salomon 8:6. Tënë “tâ menga-wa ti L’Éternel” so a sara kua na ni ti sara tënë ti ndoye andu aye mingi. Tâ ndoye ayeke “tâ menga-wa ti L’Éternel” ndali ti so Jéhovah la ayeke na gunda ti tâ ndoye. Lo sara zo na image ti lo na lo zia na bê ti zo nzara ti ndoye mba ti lo (Gen. 1:26, 27). Na ngoi so Nzapa aga na kozo wali, Ève, na Adam so ayeke kozo koli, atënë so asigigi lani na yanga ti Adam afa so lo ye Ève. Kite ayeke pëpe so Ève nga kue aye Adam ndali ti so “a kamata lo na yâ” ti Adam (Gen. 2:21-23). Teti so na ngoi so Jéhovah acréé zo lo zia na bê ti zo nzara ti ndoye mba ti lo, mbeni koli na wali alingbi biani ti ngbâ ti ye tere lakue.
4, 5. Fa na nduru tënë mbaï so ayeke na yâ ti Bia ti Salomon.
4 Bia ti Salomon afa pendere mingi ndoye so mbeni koli na mbeni wali alingbi ti duti na ni na popo ti mba. Bia ni ayeke na ndo ti ndoye so ayeke na popo ti mbeni molenge-wali ti kete kodoro ti Sunem, wala Sulem, nga na mbeni maseka berger. Mbaï ni ayeke tongaso: Molenge-wali ni asara kua lani na yâ ti yaka ti vigne ti aita ti lo ti koli nduru na camp ti Gbia Salomon na aturugu ti lo. Salomon abâ molenge-wali ni na lo hunda na azo ti kua ti lo ti ga na lo na yâ ti camp ni. Salomon atene na molenge-wali ni so lo yeke pendere mingi na lo mû na lo gbâ ti aye. Me molenge-wali ni aye ti lo mbeni berger awe nga molenge-wali ni atene so ni ye ti ngbâ gi na berger ni (Bia ti Sal. 1:4-14). Berger ni agi place ti molenge-wali ni na lo gue na yâ ti camp ni. Na ngoi so lo wara lo, ala tene apendere tënë na mba ti fa ndoye ti ala na mbage ti mba.—Bia ti Sal. 1:15-17.
5 Salomon akiri na Jérusalem, lo mû maseka-wali ni lo gue na ni; berger ni amû peko ti maseka-wali ni (Bia ti Sal. 4:1-5, 8, 9). Aye kue so Salomon asara ti tene molenge-wali ni aye lo alï ngu (Bia ti Sal. 6:4-7; 7:2-11). Tongaso, gbia ni azia lo ti kiri na ndo ti lo. Na nda ni, molenge-wali ni atene na berger so lo ndoye lo mingi ti kpe loro “tongana gazelle” ti ga na devant ti lo.—Bia ti Sal. 8:14.
6. Ngbanga ti nyen a yeke ngangu ti hinga zo oko oko so asara tënë na yâ ti Bia ti Salomon?
6 Bia ti Salomon ayeke “bia [so ahon a]bia kue,” a sû ni nzoni nga a yeke pendere mingi. Atâa so kue, a yeke ngangu ti hinga azo so ayeke sara tënë na popo ti ala wala ti hinga zo so ayeke sara tënë gi lo oko. Nga a yeke ngangu ti hinga wala a yeke atënë ti bango li (Bia ti Sal. 1:1). Mbeni bakari (The New Interpreter’s Dictionary of the Bible) atene so “aye tongana kota ye so mbaï ni aluti na ndo ni, mbaï ni kue, atënë ti zo so afa peko ti ye ni nga na azo kue so a sara tënë ti ala na yâ ni ayeke pëpe akota ye so agbu bê ti zo.” Tongaso, ti tene li ti azo angbâ na ndo ti nzoni kode so a sû na atënë ti bia ni nga na suma-tene ni, a zi peut-être iri ti azo ni na yâ ti bia ni. Atâa so a zi iri ti azo ni, e lingbi ti hinga zo oko oko na lege ti tënë so lo tene.
“NDOYE TI MO AHON VIN”
7, 8. Fa ambeni tënë so berger ni nga na maseka-wali ni atene na mba ti fa so ala ye mba.
7 Maseka-wali ni nga na berger ni atene apendere tënë na mba ti fa ndoye so ayeke na popo ti ala. E lingbi peut-être pëpe ti mä yâ ti ambeni tënë so ala tene na mba, ndali ti so a yeke atënë so a sû ni ahon ngu 3000 awe. Atâa so sarango ye ti ala alingbi ti duti nde na ti ti e laso, e lingbi ti hinga tongana nyen la koli ni na wali ni aye tere lani. Na tapande, berger ni agonda pendere lê ti molenge-wali ni na lege so lo haka ni na ti “akolokoto.” (Bia ti Sal. 1:15, FD). Molenge-wali ni ahaka lê ti berger ni pëpe na lê ti akolokoto me na akolokoto ni wani. (Diko Bia ti Salomon 5:12. *) Vuru lê ti lo so angoro vuko ni ayeke pendere tongana mbeni kolokoto so asukula tere ti lo na yâ ti dulait.
8 Atënë ti yengo tere so ayeke na yâ ti Bia ti Salomon aye pëpe ti sara gi tënë ti pendere ti zo. Bâ ye so berger ni atene na ndo ti sarango tënë ti molenge-wali ni. (Diko Bia ti Salomon 4:7, 11.) Berger ni atene na lo: “Yanga ti mo anzere tongana ngu-lavu; ngu-lavu na dulait ayeke na gbe menga ti mo.” Ti berger ni, atënë ti maseka-wali ni anzere nga ayeke nzoni tongana dulait nga tongana mafuta ti wotoro so anzere mingi. Na ngoi so berger ni atene na maseka-wali ni so ‘lo yeke pendere kue, na ye ti sioni ayeke na tere ti lo pëpe’, lo yeke sara lani tënë ti pendere ti wali ni nga na anzoni sarango ye so lo yeke na ni.
9. (a) Ndoye so ayeke na popo ti koli na wali ti lo andu aye wa? (b) Ngbanga ti nyen a yeke kota ye ti tene koli na wali ti lo asara na mba aye so afa so ala ye mba?
9 Mango tere ndali ti mariage ayeke gi senge mango tere ape wala mbeni ye so koli na wali ayeda ti sara ni sân ndoye wala sân ti tene ala sara na mba aye so afa so ala ye mba. Ndoye ayeke mbeni kota ye so a lingbi aChrétien so asara mariage awe aduti na ni. Me a lingbi a duti mara ti ndoye wa? A yeke ndoye so Bible afa na e ti duti na ni na mbage ti azo kue? (1 Jean 4:8). A yeke ndoye so e yeke na ni na mbage ti afami ti e? A yeke songo so ayeke na popo ti akamarade so aye tere mingi? (Jean 11:3). A yeke yengo tere so mbeni koli na wali aye na tere? (aProv. 5:15-20). Biani, a lingbi mbeni koli na wali ti lo afa tâ ndoye na popo ti ala na alege so kue. Ala yeke fa na mba so ala ye tere na lege ti atënë so ala yeke tene na mba nga na aye so ala yeke sara na mba. A yeke biani kota ye ti sara tongaso lâ na lâ même tongana ala yeke na aye mingi ti sara. Sarango aye so alingbi ti sara si mbeni mariage aduti na siriri nga na ngia. Na ambeni ndo, a yeke soro na mbeni zo mbeni koli wala mbeni wali ti tene lo sara mariage na lo. Peut-être koli na wali ni ahinga tere nzoni pëpe kozo na lango ti mariage ni. Tongaso, tongana ala hinga so a lingbi ala fa na mba na lege ti atënë ti yanga ti ala so ala ye mba, a yeke mû maboko na ala ti ye tere mingi nga mariage ti ala ayeke duti na ngia.
10. Tongana koli na wali ayeke dabe ti ala na aye so ala sara ti fa so ala ndoye mba alingbi ti ga na ala ye ti nzoni wa?
10 Aye so koli na wali ayeke sara ti fa so ala ye mba alingbi ti kpengba mariage ti ala na mbeni lege nde. Na yâ ti bia ni, Gbia Salomon atene na maseka-wali Sulamite, so ti tene zo ti kodoro ti Sulem, lo tene: “Fade e sara ye ti pendere ti lor teti mo, na e zia argent na tere ni.” Lo gonda lo, lo tene so lo yeke “pendere tongana nze, nzoni-kue tongana lâ”. (Bia ti Sal. 1:9-11; 6:10). Me maseka-wali ni angbâ be-ta-zo na berger so lo ye lo mingi. Nyen la amû ngangu na maseka-wali ni nga adë bê ti lo na ngoi so lo yeke yongoro na berger ni? (Diko Bia ti Salomon 1:2, 3.) Lo girisa pëpe atënë so berger ni atene na lo ti fa so lo “ndoye” lo. Ti maseka-wali ni, atënë ti berger ni ayeke “nzoni ahon vin” so azia ngia na bê ti zo, nga iri ti berger ni ayeke nzoni tongana “yombo so asa” na li ti zo (Ps. 23:5; 104:15). Biani, tongana mbeni koli na wali ti lo ayeke dabe ti ala na atënë so ala tene na mba ti fa so ala ndoye mba, a lingbi ti sara si ala ye tere mingi. A yeke kota ye mingi ti tene koli na wali ti lo asara lakue na mba aye so afa so ala ndoye tere.
ALA ZINGO NDOYE PËPE “JUSKA BÊ TI LO AYE”
11. Nyen la aChrétien so ade ti sara mariage ape alingbi ti manda na lege ti tënë so maseka-wali ni atene na amolenge-wali ti Jérusalem?
11 A-Chrétien so ade ti sara mariage pëpe, mbilimbili ala so ayeke gi mbeni zo ti sara mariage na lo, alingbi nga ti manda ye na lege ti Bia ti Salomon. Maseka-wali ni aye lani Salomon pëpe. Lo tene na amolenge-wali ti Jérusalem, lo tene: “I zingo lo pëpe, i zingo lo pëpe, lo so mbi ndoye lo mingi, juska bê ti lo aye.” (Bia ti Sal. 2:7; 3:5). Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so a yeke na lege ni pëpe ti gi ti ye mbeni koli wala mbeni wali gi tongaso sân ti hinga lo. Tongaso, a yeke nzoni mbeni Chrétien so aye ti sara mariage akanga bê ti lo lo ku juska lo wara mbeni koli wala wali so lo lingbi biani ti ye lo.
12. Ngbanga ti nyen maseka-wali ni aye lani berger ni?
12 Ngbanga ti nyen maseka-wali ti kodoro ti Sulem ni aye lani berger ni? A yeke tâ tënë so berger ni ayeke lani pendere tongana “gazelle” maboko ti lo akpengba tongana “kati ti lor” nga gere ti lo ayeke pendere nga akpengba tongana “pilier ti marbre”. Lo yeke lani na ngangu nga lo yeke pendere. Nga, “lo so [maseka-wali ni a]ndoye lo, lo yeke na popo ti amolenge-koli” “tongana keke ti pomme na popo ti keke ti ngonda.” Tongana maseka-wali so, so ayeke be-ta-zo na Jéhovah, atene mara ti tënë so na ndo ti berger ni afa so berger ni aye lani Jéhovah.—Bia ti Sal. 2:3, 9; 5:14, 15.
13. Ngbanga ti nyen berger ni aye lani maseka-wali ni?
13 Ngbanga ti nyen berger ni aye lani maseka-wali ni? A yeke ngbanga ti so maseka-wali ni ayeke pendere mingi. Même Gbia Salomon asara lani nzara ti lo atâa so lo yeke na ‘awali bale-omene, na awanda bale-miombe, na amasia so zo alingbi ti diko pëpe.’ A yeke gi ndali ti pendere ti maseka-wali ni la berger ni aye lo? Ên-ën. Maseka-wali ni nga aye Jéhovah nga lo yeke na apendere sarango ye. Na tapande, maseka-wali ni asara tere ti lo kete nga lo tene so ni yeke tongana “fleur ti Saron”. Me ti berger ni, maseka-wali ni ayeke nde, “tongana langa na popo ti akî.”—Bia ti Sal. 2:1, 2; 6:8.
14. Ndoye so a sara tënë ni na yâ ti Bia ti Salomon afa nyen na aChrétien so aye ti sara mariage?
14 Bible awa aChrétien ti sara mariage “gi na yâ ti Seigneur.” (1 aCor. 7:39). Mbeni ita so ayeke kumbamba so aye ti sara mariage ayeke gi pëpe ti sara nzara ti mbeni zo so ayeke Témoin pëpe. Me lo yeke gi ti sara mariage gi na mbeni wakua ti Jéhovah so ayeke be-ta-zo. Koli na wali ti lo ayeke wara akpale lâ oko oko. Me tongana ala use kue ayeke na nzoni songo na Jéhovah, ala yeke duti na ngia nga na siriri na yâ ti mariage ti ala. Tongaso, tongana mo ye ti sara mariage, mû tapande ti berger ni na ti maseka-wali ti Sulem. Gi mbeni zo so ayeke na anzoni sarango ye nga so aye biani Jéhovah.
“FINI WALI TI MBI AYEKE YAKA SO AKANGA YANGA NI”
15. Tongana nyen la maseka-wali ti Sulem ayeke tapande ndali ti akoli na awali so akpe mbeto ti Nzapa nga so ade ti sara mariage pëpe?
15 Diko Bia ti Salomon 4:12. Ngbanga ti nyen berger ni atene so maseka-wali ni ayeke tongana “yaka so akanga yanga ni”? Zo kue la ayeke lï pëpe na yâ ti mbeni yaka, wala jardin so a kanga yanga ti gbagba ni. Zo alingbi ti lï na yâ ni gi na yanga ti gbagba ni. Maseka-wali ni ayeke tongana jardin so ndali ti so lo ye gi berger ni. So lo ke ti tene gbia ni ahanda lo so afa so lo yeke tongana “gbagba” me pëpe tongana mbeni “porte” so zo alingbi ti zi ni hio (Bia ti Sal. 8:8-10). Legeoko nga akoli na awali so akpe mbeto ti Nzapa nga so ade ti sara mariage pëpe ayeke bata ndoye ti ala ndali ti zo so ayeke ga ande koli wala wali ti ala.
16. Bia ti Salomon afa nyen na azo so ayeke gi ti hinga tere ti sara mariage?
16 Na ngoi so berger ni ahunda maseka-wali ni ti tene lo na lo ague afono, aita ti maseka-wali ni ti koli ake ti tene lo gue. Me ala tene na lo ti gue ti bata yaka ti vigne. Ngbanga ti nyen? Ala yeke na confiance na lo ape? Ala pensé peut-être so lo ye ti sara lango-sioni? Biani, ala sara hange ndali ti so ala ye ti tene ita ti ala atï pëpe na yâ ti tara (Bia ti Sal. 1:6; 2:10-15). So ayeke mbeni pendere ye ti manda ndali ti aChrétien so ayeke akumbamba. Na ngoi so ala yeke gi ti hinga tere ti sara mariage, ala sara hange ti tï pëpe na yâ ti lango-sioni. Ala duti pëpe na ando so zo alingbi pëpe ti bâ ala. Tongana ala ye ti sara na mba aye so afa so ala ye tere, a lingbi ala sara hange ti tene ala tï pëpe na yâ ti tara.
17, 18. Aye ti nzoni wa la mo wara na mandango atënë so ayeke na yâ ti Bia ti Salomon?
17 Akoli na awali so ayeke aChrétien so asara mariage awe aye ka tere mingi na lango ti mariage ti ala. Teti so Jéhovah so azia gere ti mariage na sese aye ti tene mariage aninga, a yeke kota ye ti tene akoli na awali ti ala asara ngangu ti tene wâ ti ndoye ti ala angbâ ti za lakue nga ti ngbâ ti sara aye so alingbi ti sara si ala ye tere mingi ahon ti kozo.—Marc 10:6-9.
18 Na ngoi so mo yeke gi mbeni zo ti sara mariage na lo, mo ye ti wara mbeni zo so mo lingbi biani ti ye lo nga ti sara si ndoye ni akpengba nga angbâ lakue tongana ti so a fa ni na yâ ti Bia ti Salomon. Même tongana mo ngbâ ti gi mbeni zo ti sara mariage na lo wala tongana mo sara mariage awe, zia si mo na wali wala koli ti mo aduti na tâ ndoye ndali ti so ndoye ayeke “tâ menga-wa ti L’Éternel.”—Bia ti Sal. 8:6.
^ par. 2 Bâ Tour ti Ba Ndo ti lango 15 ti janvier, ngu 2007, lembeti 31 na Français.
^ par. 7 Bia ti Salomon 5:12 (FD): “Apara ti lê ti lo ayeke tongana akolokoto na terê ti angu so asua, so ala yeke sukula terê ti ala na yâ ti dulait; ala yeke duti na terê ti lende ti ngu.”


text:
KOTA MAMA-TENE NI | TONGANA NYEN TI HON NDO TI GINGO BÊ
Gingo bê amû ndo!
“Mbi gue ti vo kobe, me mbi wara gi akete kete ye ti tengo, na ngere ni ayeke cher mingi! Na ndade ni, akobe ahunzi kue na yâ ti amagazin ni.”—Paul, na Zimbabwe.
“Koli ti mbi atene na mbi so lo yeke quitté e. Tâ mbi yeke gue ti duti na ndo wa na mara ti ye ti kamene ni so lo sara na mbi so? Amolenge ti mbi ayeke sara ande tongana nyen?”—Janet, na États-Unis.
“Na ngoi so sirène atoto, mbi kpe loro ti honde tere ti mbi, na ngoi so anene lê ti ngombe ayeke sungba, mbi lango na sese. L’heure mingi na pekoni kue, maboko ti mbi angbâ ti dö gi dongo.”—Alona, na Israël.
E yeke na mbeni ngoi so gingo bê ahon ndo ni, ngoi “ti akpale so ayeke ngangu na zo ti kanga bê na yâ ni”. (2 Timothée 3:1). Azo mingi ayeke gi bê ndali ti kpale ti nginza, yâ ti asewa ayeke kangbi, abira, asioni kobela ayeke fâ gbâ ti azo, sese ayeke yengi nga ngu ayeke suku amû ndo. Na ndo ni, e yeke nga na agingo bê ti e wani. Na tapande, e yeke hunda tere ti e: ‘Kobela so a wara na yâ ti tere ti mbi so ayeke gue ti ga cancer la ape?’ ‘Dunia ti atarä ti mbi ayeke duti ande tongana nyen?’
Agingo bê kue la ayeke sioni ape. Na tapande, kozo ti sara mbeni examen, wala même tongana a iri e ti sara lisoro na e kozo ti tene a mû e na kua, e yeke gi bê ti e. Nga, mbeto la ayeke sara si e yeke kpe asioni ye. Me, ti gi bê ahon ndo ni wala ti gi bê lakue la ayeke sioni. Ade ti ninga ape, a gi ye na ndo ti azo ahon 68000, na a bâ so tongana zo agi bê ti lo mingi, lo lingbi ti kui hio. Ndani la si Jésus atene: “Zo wa na popo ti ala, tongana lo ngbâ ti gi bê ti lo, lo lingbi ti zia mbeni kete lango na ndo ti fini ti lo?” Biani, gingo bê ahon ndo ni alingbi pëpe ti sara si fini ti zo aninga. Ni la, Jésus amû wango so, lo tene: “Ala zia ti gi bê ti ala.” (Matthieu 6:25, 27). Me e yeke sara ni tongana nyen?
A hunda ti tene e sara ye na ndara, e duti na tâ mabe na Nzapa nga e duti na tâ beku ti kekereke. Même si laso e tingbi na ambeni ngangu kpale ape, e lingbi ti tingbi na ni mbeni lâ. Ni la, zia e bâ tongana nyen la sarango aye ota so amû maboko na Paul, Janet nga na Alona ti hon ndo ti gingo bê ti ala.


text:
MBAGE 1
E yeke mä Nzapa tongana nyen?
Nzapa asara tënë na e na lege ti Bible. 2 Timothée 3:16
Tâ Nzapa afa lani lege na ambeni zo ti sû atënë ti bê ti lo na yâ ti mbeni mbeti. Mbeti ni so ayeke Bible. Na yâ ni, a yeke wara atënë so Nzapa aye ti tene mo hinga ni.
Nzapa ahinga tâ ye so ayeke nzoni ndali ti e, nga ndara kue alondo gi na lo. Tongana mo mä lo, mo yeke ga tâ zo ti ndara.—aProverbe 1:5.
Nzapa aye si azo kue na ndo ti sese adiko Bible. Laso, a yeke wara Bible na ayanga ti kodro mingi.
Tongana mo ye ti mä Nzapa, a yeke nzoni mo diko Bible na mo gi ti mä yâ ti atënë ni.
Na ndo ti sese kue, azo ayeke mä tënë ni. Matthieu 28:19
A-Témoin ti Jéhovah alingbi ti mû maboko na mo ti mä yâ ti Bible.
Na ndo ti sese kue, ala yeke fa na azo tâ tënë na ndo ti Nzapa.
Mo yeke futa nginza pëpe ndali ti ye so ala yeke fa na mo. Mo lingbi nga ti manda ye na ndo ti Nzapa na Da ti Royaume ti aTémoin ti Jéhovah.
TI HINGA AMBENI TËNË
E hinga tongana nyen so atënë ti Bible ayeke tâ tënë?
Tongana Bible ayeke tënë ti Nzapa, a yeke nzoni lo yeke nde na tanga ti abuku kue so a sû ni.
Bible alondo na zo wa?
So azo la asû lani atënë ni, ngbanga ti nyen a iri Bible “tënë ti Nzapa”? Atënë ti zo wa la ayeke na yâ ti Bible?
Nzoni tënë ni alondo biani na Nzapa?
E hinga tongana nyen so Bible atene tâ tënë?


text:
CHAPITRE 50
A leke ala ti gue ti fa tënë atâa akpale wa la ala tingbi na ni
MATTHIEU 10:16–11:1 MARC 6:12, 13 LUC 9:6
JÉSUS ALEKE ABAZENGELE TI LO NA LO TOKUA ALA TI GUE TI FA TËNË
Jésus amû ambeni nzoni wango na adisciple ti fa na ala tongana nyen ti fa tënë na ngoi so ala yeke gue use use. Me, lo gbâ gi ge ape. Lo gboto nga mê ti ala na ndo ti awato ti ala, lo tene: “Mbi yeke tokua ala, na ala yeke duti tongana ataba na popo ti ambo ti ngonda . . . Ala sara hange, ngbanga ti so azo ayeke gue na ala na gbele ngbanga, na azo ni ayeke pika ala na zaza na yâ ti asynagogue ti ala. A yeke gue na ala na gbele agouverneur nga na agbia ndali ti mbi.”—Matthieu 10:16-18.
Biani, adisciple ti Jésus apeut ti tingbi na angangu tara. Me Jésus adë bê ti ala na tënë so: “Tongana a gue na ala na gbele ngbanga, ala gi bê ti ala pëpe na ndo ti tënë so ala yeke tene. Nga ala gi bê ti ala pëpe na ndo ti lege ti tenengo ni, ndali ti so na l’heure ni so, a yeke fa na ala ye so ala doit ti tene, ngbanga ti so a yeke gi ala pëpe si ayeke sara tënë, me a yeke yingo ti Babâ ti ala si ayeke sara tënë na lege ti ala.” Jésus angbâ encore atene: “Ita ayeke kä ita ti lo si a fâ lo, na babâ ayeke sara nga tongaso na molenge ti lo. Amolenge ayeke londo ti ke ababâ na amama ti ala na ti sara si a fâ ala. Azo kue ayeke ke ala ndali ti iri ti mbi. Me zo so agbu ngangu juska na nda ni, a yeke sö lo ande.”—Matthieu 10:19-22.
Ndali ti so fango tënë ayeke mbeni ye so adoit ti sara ni hio, Jésus agboto mê ti adisciple ti lo so a lingbi ala sara ye na ndara, tongaso si ala ngbâ lakue ti fa tënë. Lo tene: “Tongana a sara ye ti ngangu na ala na yâ ti mbeni gbata, ala kpe ala gue na mbeni nde. Ti tâ tënë ni, mbi tene na ala, ala yeke hunzi tambela ti ala na yâ ti agbata ti Israël kue pëpe kozoni si Molenge ti zo aga.”—Matthieu 10:23.
So pendere wango nga na tënë ti dengo bê la Jésus amû na abazengele 12 so! Peut-être mo kue mo bâ tongana nyen la atënë ni so andu nga azo so ayeke fa ande tënë na peko ti so Jésus akui nga lo zingo na kuâ. Ngbanga ti so Jésus atene na adisciple ti lo so fade “azo kue ayeke ke ala”. So aye ti fa so a yeke gi pëpe azo so Jésus atokua abazengele ti lo na mbage ti ala ti gue ti fa tënë la ayeke ke abazengele ni. Na mbage, Bible atene nga ape so a gue na abazengele ni so na devant ti agouverneur na agbia na ngoi so ala yeke fa lani tënë na yâ ti Galilée, wala so même afami ti ala akä ala si a fâ ala na ngoi ni so.
A yeke polele so Jésus angbâ ti tene na abazengele ti lo tënë ti aye so ayeke si ande. Na tapande, lo tene so adisciple ti lo ayeke hunzi ande kua ti fango tënë kue pëpe “kozoni si Molenge ti zo aga.” A fa so, adisciple ni ayeke hunzi ande pëpe kua ti fango tënë ti Royaume ti Nzapa na azo kozoni si Gbia Jésus Christ aga na yâ ti gloire ti lo, tongana juge so Nzapa asoro lo.
Tongana abazengele ni ayeke fa tënë, a lingbi ala hinga so, ala yeke tingbi nga ande na akangango lege. A yeke ndali ni la si Jésus atene: “Disciple ahon maître ti lo ape, nga ngbâa ahon wa ti lo ape.” Tënë ti Jésus ayeke polele. Lo tingbi lani na akangango lege, nga azo asara ye ti ngangu na lo ndali ti so lo fa tënë ti Royaume ti Nzapa. A yeke oko ye so ayeke sara ni ande na adisciple ti lo la. Me, Jésus amû wango so, lo tene: “Ala sara pëpe mbeto ti azo so ayeke fâ tere ti zo me ala lingbi ti fâ âme pëpe. Me ala sara mbeto ti lo so alingbi ti futi âme nga na tere ti zo kue na yâ ti Géhenne.”—Matthieu 10:24, 28.
Jésus azia mbeni tapande na ndo ti tënë so. Lo gbu ngangu lani juska na kuâ ahon ti tene lo duti be-ta-zo ape na Jéhovah, Zo so ayeke na ngangu kue. A yeke Nzapa so ngangu ti lo ahon angangu kue la si apeut ti futi “âme” (so ti tene beku so mbeni zo ni ayeke na ni ti wara fini) wala lo la lo peut ti zingo zo ni ti wara fini ti lakue lakue. Tënë so adoit ti dë bê ti abazengele ni lani mingi!
Ti fa so Nzapa ti ndoye ayeke pensé na bezoin ti azo ti lo, Jésus amû mbeni tapande. Lo tene: “A yeke kä anzêrë use na senge lê ti pata oko ape? Me mbeni oko ti anzêrë so ayeke tï na sese pëpe sân ti tene Babâ ti ala ahinga ni. . . . Tongaso, ala sara mbeto ape; ngere ti ala ahon ngere ti gbâ ti anzêrë.”—Matthieu 10:29, 31.
Tënë so adisciple ti Jésus ayeke fa ande ayeke sara si yâ ti asewa akangbi, ambeni apeut ti yeda nga ambeni apeut ti ke. Jésus afa ndani, lo tene: “Ala pensé pëpe so mbi ga ti zia siriri na ndo ti sese.” Ni la, a hunda ti tene zo aduti na bê si lo yeda na tâ tënë. Jésus atene: “Zo so aye babâ wala mama ti lo mingi ahon mbi, lo lingbi ti duti disciple ti mbi ape. Nga zo so aye molenge ti lo ti koli wala ti wali mingi ahon mbi, lo lingbi ti duti disciple ti mbi ape.”—Matthieu 10:34, 37.
Me, ambeni zo apeut ti yamba ande adisciple ni nzoni. Jésus atene: “Zo so amû gi kopo oko ti ngu ti dê na oko ti akete zo so, ti tene lo nyon, ngbanga ti so lo yeke mbeni disciple, ti tâ tënë ni, lo yeke girisa futa ti lo ape.”—Matthieu 10:42.
Na peko ti so Jésus amû na ala anzoni wango, agbotongo mê nga na atënë ti dengo bê, abazengele ni ague “na yâ ti akete kodro oko oko ti sese ni, ala yeke fa nzoni tënë nga ala yeke sava kobela ti azo na ndo kue.”—Luc 9:6.


text:
Yenga ti 12-18 septembre
PSAUME 120-134
Bia 33 na sambela
Atënë ti tongo nda ni (ahon pn. 3 pëpe)
ANZONI YE SO AYEKE NA YÂ TI BIBLE
“Ye ti bata mbi alondo na Jéhovah”: (pn. 10)
Ps 121:1, 2—So Jéhovah la acréé aye kue amû lege na e ti zia bê ti e kue na lo (w04 15/12 l. 12 par. 3)
Ps 121:3, 4—Jéhovah ayeke lakue nduru ti hinga ye so awakua ti lo ayeke na bezoin ni (w04 15/12 l. 13 par. 4)
Ps 121:5-8—Jéhovah ayeke Zo so ayeke bata azo ti lo lakue (w04 15/12 l. 13 par. 5-7)
-
Gi anzoni ye so ayeke na yâ ti Bible: (pn. 8)
Ps 123:2—Parabole ti “lê ti aboi” aye ti sara tënë ti nyen? (w06 1/9 l. 15 par. 3)
Ps 133:1-3—Na popo ti aye ti manda so ayeke na yâ ti psaume so mbeni oko ayeke so wa? (w06 1/9 l. 16 par. 3)
Nyen la dikongo Bible ti yenga so afa na mbi na ndo ti Jéhovah?
Aye wa la ayeke na yâ ti dikongo Bible ti yenga so, so mbi lingbi ti sara kua na ni na fango tënë?
-
Dikongo Bible: (ahon pn. 4 pëpe) Ps 127:1–129:8
MAÏ AKODE TI FANGO TËNË TI MO
Kozo tingbingo tere: (ahon pn. 2 pëpe) Kota mama-tene ti wp16.5. Kiri tënë na mbeni zo so asara ngonzo.
Vizite: (ahon pn. 4 pëpe) Kota mama-tene ti wp16.5. Tisa zo ni ti ga na bungbi.
Étude: (ahon pn. 6 pëpe) fg ye ti manda 8 par. 6. Mû maboko na zo so mo yeke manda Bible na lo ti sara ye alingbi na ye so lo manda.
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Bia 114
Jéhovah asara ye mingi ndali ti mbi: (pn. 15) Zia vidéo so ayeke na ndo ti jw.org. (A yeke na ndo ti compte so a zia ndali ti ancien, gue na MULTIMÉDIA.) Sara lisoro na ndo ti ahundango tënë so: Tongana nyen la Jéhovah amû maboko na Crystal? Nga tongana nyen la ye so apusu lo ti sara ye? Nyen la lo sara na ngoi so asioni bibe ahon ndo ti lo? Tongana nyen la ye so asi na Crystal amû maboko na mo?
Mandango Bible ti Congrégation: (pn. 30) ia Atënë ti nda ni par. 1-13
Kiri kete na ndo ti ye so ala manda nga fa ye so ala yeke bâ na yenga ti peko (pn. 3)
Bia 119 na sambela


text:
99: Na yâ ti mbeni da na nduzu
E YEKE fadeso na bï ti jeudi, lango use na peko ti so Jésus asara lisoro na abazengele ti lo na hoto ti akeke ti olive. Jésus na abazengele ti lo 12 aga na yâ ti da so ti te kobe ti Pâque. Koli so mo bâ lo lo yeke sigigi so ayeke Judas Iscariote. Lo yeke gue ti fa na aprêtre tongana nyen ala lingbi ti gbu Jésus.
Lango oko kozoni, Judas ague abâ aprêtre, na lo hunda ala, lo tene: ‘Ala yeke mû na mbi nyen tongana mbi mû maboko na ala ti gbu Jésus?’ Ala tene: ‘E yeke mû na mo lê ti nginza ti argent bale-ota.’ Ni la, Judas ayeke gue fadeso ti wara ala si ala lingbi ti ga ti gbu Jésus. So tâ ye ti sioni!
Ala hunzi ti te kobe ti Pâque awe. Me Jésus ayeke sara fadeso mbeni ye nde so ayeke kota mingi. Lo mû mapa lo fâ yâ ni, na lo mû ni na abazengele ti lo, lo tene: ‘Ala te ni, teti so ayeke fä ti tere ti mbi so mbi mû ni ndali ti ala.’ Na pekoni, lo mû na ala kopo ti vin, na lo tene: ‘Ala nyon ni, teti so ayeke fä ti mênë ti mbi so mbi yeke tuku ni ndali ti ala.’ Bible airi ye so ‘Kobe ti Seigneur.’
Azo ti Israël ate Pâque ti dabe ti ala na ye so asi lani na Egypte tongana ange ti Nzapa ahon na ndo ti ada ti ala, me lo fâ akozo molenge ti azo ti Egypte. Me ti fadeso, Jésus aye si adisciple ti lo adabe ti ala na lo, nga tongana nyen lo mû fini ti lo ndali ti ala. A yeke nda ni la si lo tene na ala ti sara ye so ngu oko oko.
Na peko ti so ala hunzi ti te Kobe ti Seigneur awe, Jésus atene na abazengele ti lo ti sara mbeto pëpe na ti zia si mabe ti ala akpengba. Na nda ni, ala he abia na Nzapa. Na pekoni, ala sigigi ala hon. L’heure ahon mingi awe, peut-être a yeke na bê ti bï. Zia e bâ ndo so ala yeke gue dä.
Matthieu 26:14-30; Luc 22:1-39; Jean chapitre 13 ti si na 17; 1 aCorinthien 11:20.
Ahundango tënë
- Tongana ti so foto ni afa, ngbanga ti nyen Jésus na abazengele ti lo 12 ayeke na yâ ti da so?
- Zo wa la ayeke sigigi so? Lo yeke gue ti sara nyen?
- Na peko ti so ala hunzi ti te kobe ti Pâque, kobe wa, so ayeke ti lo nde, Jésus ato nda ti te na abazengele ti lo?
- Pâque adabe ti azo ti Israël na nyen? Me kobe so abazengele ate na peko ti Pâque ni adabe ti ala na nyen?
- Na peko ti so ala hunzi ti te Kobe ti Seigneur, Jésus atene nyen na abazengele ti lo? Ala sara nyen?
Ambeni hundango tënë
- Diko Matthieu 26:14-30.
Tongana nyen Matthieu 26:15 afa so Judas lo wani na bê ti lo la ague akä Jésus?
Mênë ti Jésus so ayuru amû lege ti sara aye use wa? (Mat. 26:27, 28; Jér. 31:31-33; aEph. 1:7; aHéb. 9:19, 20).
- Diko Luc 22:1-39.
Tongana nyen la Satan alï na yâ ti Judas? (Luc 22:3; Jean 13:2; Kus. 1:24, 25).
- Diko Jean 13:1-20.
Tongana a bâ tënë so ayeke na Jean 13:2, a lingbi ti tene so tënë ayeke na li ti Judas teti ye so lo sara? Awakua ti Nzapa alingbi ti manda nyen ge? (Gen. 4:7; 2 aCor. 2:11; aGal. 6:1; Jacq. 1:13, 14).
Ye so Jésus asara afa kota ye ti manda wa? (Jean 13:15; Mat. 23:11; 1 Pi. 2:21).
- Diko Jean 17:1-26.
So Jésus asambela ti tene adisciple ti lo ‘aga oko’, lo ye ti tene nyen? (Jean 17:11, 21-23; aRom. 13:8; 14:19; aCol. 3:14).
TI HINGA AMBENI TËNË
Kobe ti Seigneur
Jésus azia na sese dango bê na kuâ ti lo ti tene adisciple ti lo asara mara ni na lango 14 ti Nisan ti ngu oko oko.


text:
1Na ngoi ni so, Auguste, kota gbia ti Rome asigigi na mbeni mbela so ahunda na azo ti sese ti lo kue titene a diko wungo ti ala. 2Kozo dikongo wungo ti azo ni aduti na ngoi so Kirinius ayeke govoronere ti sese ti Sirii. 3Azo kue ague ti su iri ti ala na mbeti, zo oko oko na gbata ti lo wani. 4Joseph nga alondo na gbata ti Nazaret, na sese ti Galile ti gue na Judée, na Betlehem, gbata so a du gbia David daa. Biani, lo gue kâ, ngbanga ti so lo yeke mbeni hale ti David. 5Lo gue ti su iri ti lo na mbeti, lo na Marie, wali so lo ye ti mu lo; Marie ayeke na ngo. 6So ala yeke na Betlehem, lango titene Marie adu alingbi. 7Lo du kozo molenge ti lo ti koli. Lo kanga lo na bongo si lo zia lo na ya ti mbeni sanduku so anyama ayeke te ka kobe daa, ngbanga ti so ala wara ndo ti lango daa pepe na ya ti da ti agene. 8Ambeni wabatango-taba ayeke lani kâ; ala yeke lango na ya ti ngonda ti bata ataba ti ala na bi. 9Mbeni ange ti Kota Gbia asi na ala; gonda ti Kota Gbia aza na ndö ti ala si mbeto agbu ala mingi. 10Me ange ni atene na ala: “Ala sara mbeto pepe, ngbanga ti so mbi ga ti tene mbeni nzoni tënë na ala, tënë ni ayeke zia ngia na be ti azo kue. 11Laso, na ya ti gbata ti David, a du na ala Wasongo azo awe; lo yeke Christ, Kota Gbia. 12Ye so ala yeke hinga lo na ni ayeke so: fade ala yeke wara fini molenge so a du lo, a kanga lo na bongo si a zia lo na ya ti mbeni sanduku so anyama ayeke te ka kobe daa.” 13Mo ye ti baa, a-ange mingi mingi ti yayu aga na tere ti kozo ange ni si ala bongbi, ahe bia ti gonda Nzapa, ala tene: 14“E gonda Nzapa so ayeke na yayu kâ na ndö ti aye kue, siriri na ndö ti sese na popo ti azo so lo ye ala!” 15So a-ange ni azia ala si akiri na yayu awe, awabatango-taba atene na popo ti ala, atene: “E gue na Betlehem, e baa ye so asi kâ, ye so Kota Gbia afa tënë ni na e so.” 16Ala gue na loro si ala wara Marie na Joseph na fini molenge ni so ayeke lango na ya ti sanduku so anyama ayeke te ka kobe daa. 17So awabatango-taba ni abaa lo awe, ala fa peko ti tënë so ange ni atene na ala na ndö ti molenge ni. 18Azo so kue ama tënë ti awabatango-taba ni, li ti ala kue akpe. 19Ti Marie, lo ngba ti dabe ti lo na atënë so kue si lo yeke gbu li ti lo daa. 20Na pekoni, awabatango-taba ni amu lege si ala yeke kiri. Ala yeke gonda Nzapa na lege si ala yeke he bia na lo ndali ti aye so kue ala ma si ala baa so. Biani, aye ni kue asi alingbi na ye so ange afa na ala. 21Lango miombe na pekoni, ala fâ molenge ni na ganza si ala di iri ti lo Jésus. So ayeke iri so ange afa kozoni si a mu ngo ti lo. 22Ndembe so Ndia ti Moïse afa titene ala gue asukula asioni ti ala alingbi awe. Tongaso Joseph na Marie ague na Jésus na Jérusalem ti ya lo na Kota Gbia. 23Ala sara ye ni alingbi na tënë so a su na ya ti mbeti ti Ndia ti Kota Gbia: “Molenge-koli so kue azi lege ti dungo ni na mama ti lo, fade a yeke zia lo nde ndali ti Kota Gbia.” 24Ala mu nga sandaga alingbi na tënë ti Ndia ti Kota Gbia: ala mu akolokoto use wala amolenge ti mbipa ti vuru ni use. 25Mbeni koli ayeke na Jérusalem, iri ti lo ayeke Siméon; lo yeke zo ti mbirimbiri, lo mu be ti lo kue na Nzapa, lo yeke ku zo so ayeke ga ande ti soo azo ti Israel. Yingo-Vuru ayeke na Siméon. 26Yingo-Vuru atene ando na lo atene, lo yeke kui pepe ngbii lo baa Christ, lo so Kota Gbia ayeke tokua lo so. 27Yingo apusu lo si lo gue na ya ti kota da ti Nzapa. So babâ na mama ti Jésus, kete molenge so, aga na lo ti sara ye so Ndia ahunda na ala ti sarango ni, 28Siméon ayo molenge ni na ya ti maboko ti lo, lo mu singila na Nzapa, lo tene: 29“Kota Gbia, fadeso mo sara ye alingbi na tënë ti yanga ti mo awe: tongaso mo zia lege na zo ti kua ti mo ti gue na siriri. 30Biani, le ti mbi abaa awe zo ti mo so mo tokua lo ti soo azo na kuâ; 31mo leke lege ti songo azo ni na dawa ti azo kue. 32Lo yeke lumiere so ayeke fa mo na azo ti amara kue; lo yeke gonda ti azo ti Israel so ayeke azo ti mo.” 33Li ti babâ na mama ti Jésus kue akpe ndali ti tënë so Siméon ayeke tene na ndö ti lo. 34Siméon asara tufa na ndö ti ala si lo tene na Marie, mama ti molenge ni, lo tene: “Baa, ndali ti Molenge so, fade azo ti Israel mingi ayeke ti si ambeni mingi ayeke londo. Molenge so ayeke ga mbeni ye ti kite; 35tongaso si atënë ti be ti azo mingi ayeke sigigi polele. Ti mo mama ni, fade vundu ayeke so be ti mo tongana ka ti likongo.” 36Mbeni wali nga ayeke daa, lo yeke wayanga-Nzapa, iri ti lo Anne; lo yeke molenge ti Penuel ti wali, zo ti mara ti Aser. Ngu ti lo ahon mingi. So lo mu koli na maseka ti lo, lo na koli ni asara ngu mbarambara. 37Na pekoni, lo ga wali-mua; lo yeke na ngu balemiombe na osio, lo ngba gi na ya ti kota da ti Nzapa; bi na lâ, lo yeke sara kua ti Nzapa, lo yeke ke kobe si lo yeke sambela. 38Gi na ndembe ni so, lo ga lo mu singila na Nzapa si lo tene tënë ti molenge ni na azo so kue ayeke ku lango so fade Nzapa ayeke zi Jérusalem na gbe ti ngbaa. 39So babâ na mama ti Jésus asara ye so kue Ndia ti Kota Gbia ahunda na ala awe, ala kiri na sese ti Galile, na Nazaret, gbata ti ala. 40Molenge ni akono, lo kpengba; ndara asi singo na lo si Nzapa ayeke sara nzoni be na lo. 41Na ya ti ngu oko oko, babâ na mama ti Jésus ayeke gue na Jérusalem ndali ti matanga ti Pake. 42So ngu ti Jésus alingbi baleoko na use awe, lo na ala ague na matanga ni tongana ti so ala yeke sara lakue. 43So matanga ni ahunzi awe, babâ na mama ti Jésus amu lege ti kiringo ni, me molenge ni angba ti lo na Jérusalem, ala hinga ye oko daa pepe. 44Ala baa ti ala atene, Jésus ayeke na popo ti amba ti ala, azo ti lege. Ala tambula ngbii asi na lakui, ala to nda ti gi lo na popo ti asongo ti ala nga na azo so ala hinga ala. 45So ala wara lo pepe, ala kiri na Jérusalem ti gi lo. 46Na lango ota ni, ala wara lo na ya ti kota da ti Nzapa; lo duti na popo ti awafango-ye, lo yeke ma ala si lo yeke hunda nga ala na atënë. 47Azo so kue ayeke ma lo, li ti ala kue akpe ndali ti hingango ye ti lo nga ndali ti atënë so lo yeke kiri na ni na ala. 48So babâ na mama ti lo abaa lo, li ti ala kue akpe si mama ni atene na lo: “Molenge ti mbi, mo sara mara ti ye tongaso na e ngbanga ti nyen? Baa, mbi na babâ ti mo, e gi mo gbaa, be ti e kue ayeke na nduzu.” 49Jésus akiri tënë na ala: “Ala gi mbi ngbanga ti nyen? Ala hinga atene, alingbi mbi duti na ya ti da ti Babâ ti mbi pepe?” 50Me ala hinga nda ti tënë so lo tene na ala so pepe. 51Na pekoni, Jésus na ala akiri na Nazaret. Lo yeke ma yanga ti ala. Mama ti lo angba ti dabe ti lo na aye so. 52Jésus akono, lo ga kota, lo mai na ndara si lo ga nzoni na le ti Nzapa nga na le ti azo.
Copyright
Learn More


text:
1Fütanga ngü la, fü ra aje ri mere bi wü kpara agbü kpï, te ewü ngbü egbo nga ïrï Me, de wü koko, de wü karayi, da ebï ci, gü ba, "Nih gbo nga ïrï Me! Angü Me de kpara te küwa wü kpara ka-ye me-ye! Nih gbo nga ïrï Me! Angü engu me-ye de mere mürü wazi! 2Nih gbo nga ïrï Me! Angü engu de züka miri, te wu da eye süka ngü ereke areke! Nih gbo nga ïrï Me! Angü Me to kuru te wü kpara ka Babïlona la, tï eyi kpini! Me to kuru la te ewü, teka wu ka-ewü, de te ewü ngbü efifiti wü kpara füh kotö ne, de wüh ce ngü ka Me asidi ne. Me to kuru te wü kpara ka Babïlona la, Angü wüh mömörö mere bi wü kpara kaka-na eyi! Nih gbo nga ïrï Me! Angü Me to kuru eyi te ewü, teka ngü la! Ah to kuru la te ewü bala kü ʼbe!" 3Fü ewü adu kpah abï gara ci de mere ri wü, gü ba, "Nih gbo nga ïrï Me! Angü ah curu mere kötï ka Babïlona la eyi! Wü kpara te ena adu angbü kpala nda tïne ma!" 4Te di bala, fü wü mere kovo teke biri de füh ye bala la, bete wü angbe cögbörö malayïka de bala, te ewü ngbü engbü ede kpökpö ka Me ne, fü ewü aci ʼburu, atï kötö erï lö Me, teka acu ngüngü na, da ebï ci, gü ba, "Wayi, ah di bala! Nih gbo nga ïrï Me!" 5Fütanga ngü la, fü ra aje ri kpara, te wü koro gbü kpökpö ka Me, gü ba, "De-yi, wü kpara ka Me ʼburu, de te yi le ngü kaka ne, yi gbo nga ïïrï na! De-yi, wü kpara ʼburu, de te yi ngbü emere ngü ka Me ne, yi gbo nga ïrï Me!" 6Fütanga ngü, de te ri kpara la wü tete ne, fü ra aje ri mere bi wü kpara, te ngbü ewü, da engo baka mügbara, kpah baka giri mere vuru ka ngu, te ngbü etökö la. Wü kpara la ngbü ebï ci, gü ba, "Nih gbo nga ïrï Me! Angü engu de Mere Miri ka-nih! Nih gbo nga ïrï Me! Angü engu de mere mürü wazi! Nih gbo nga ïrï Me! Angü engu de miri, te ngbü gbü nzö wü kpara ʼburu me-ye! Wayi bala, nih gbo nga ïrï Me! 7Enatikine, ah le de nih ngbü ʼburu de mere tadu! Angü mere sïkpï koro eyi! Kambiliki ka Me ngbü eyi ereke te-ye, teka aza wara ye. Wara ka la ngbü kpah eyi ereke te-ye, teka za-te ka-wü! Wüh ngbü eyi ereke mere karama enatikine! Nih ngbü de mere tadu, da egbo nga ïrï Me!" 8Wara Kambiliki ka Me la, ah de wü kpara ka Yesu, te ewü to maguma wü eyi fü Yesu ne. Me to züka bongo eyi fü ewü, te vi avi kpïlïlï bala. Fü ewü ato eküte wü, teka züka tima ka-wü, ta te ewü ngbü emere, ereke areke gbü jia Me ne. 9Fütanga ngü la, fü malayïka la amala ngü fere, gü ba, "De-ra deyï, ah le de ma ba wü ngü ne aba fü wü kpara ka Yesu, gü ba, 'Karama de te wüh ngbü ereke teka za-te ka Kambiliki ka Me ake wara ye ne, ah ena adi de mere züka ngü gbü sïkpï engu la. Ah le de wü kpara ʼburu reke te-wü, ngbü nzo, teka te Me ena aï ewü, akoro di gbü karama la, fü ewü angbü de mere tadu.' " Fü malayïka la adu kpah amala ngü fere, gü ba, "Dela zu ngari Me fanü fanü." 10Fü ngü la aga gbü jia ra afa sü. Fü ra atï kötö erï lö malayïka la, teka acu ngüngü. Fü malayïka la ayia amala ngü fere kpekpeke, gü ba, "Ma mere e acu ngü ni de! Angü ni de Me nda-ni de! Ni kpah bü de kpara, te ngbü emere tima ka Me, baka ra, kpah baka wü mürü dofo ka Me, de wü gara kpara, te ewü ngbü elala gbü ngü ka Yesu, zalü koro di gbü kpi ka-wü ne. Ah le de ma cu ʼduwa ngü Me kpikpi ye! Ma mere e acu ngü gara kpara de!" 11Fütanga ngü la, fü ra ayia afü jia ra, awu kpï te ü te-ye, ngbü baaba. Fü ra awu Miri Yesu, te ngbü ekoro agbü kpï. Ah lï ngbü gaa füh nü ka-ye, de küte ye ngbeʼde, te ngbü enü agü gü di. Engu de kpeke kpara, te mere tima ka Me reke areke. Ah kpah de züka miri, te wu da eye süka ngü ka wü kpara mbi mbi mbi. Fü ah angbü eto kuru te mene wü kpara, de te ewü le ngü kaka de ne. 12Jijia na ngbü eci baka ra la. Ah to madudu gbü nzö ye, te ngbü esere, gü ba, wawazi na fa nda wü gara miri ʼburu. Me ba gara ïïrï eyi eraraku. Ïrï la, gara kpara biringbö bane te ena awu da etanga nda ma. Engu wu e ka-ye ʼduwa me-ye. 13Bongo kaka küʼda de ngüte wü vügü kaka, ngbü tïne bü caʼbïrï bala. Wüh gü kpah gara ïrï tete na, gü ba, Ri Me. 14Mere bi wü marajümïya ka Me ngbü da efa nganga. Wüh lï ʼburu ngbü gaa füh wü nü, de küte wü kpah ngbeʼde bala. Wüh to ʼburu züka bu bongo eküte wü. 15Fü mere maguruma, te dere fa sü, angbü ekoro gömö Miri Yesu. Ah ena aza maguruma ka-ye la, amömörö siti wü miri gbü nguwa wü kpara füh kotö ne di. Ah ena ato mere kuru te ewü. Fü ah adoto ewü esatïlö ye, angü wüh le ngü ka Me de. Maguma Me nzu eküte ewü eyi teka ngü la. 16Wüh ba gara ngü eküte bongo kaka, gü ba, "Dene Miri te wawazi fa nda wü gara miri füh kotö ne ʼburu." 17Fütanga ngü la, fü ra ayia awu gara malayïka ka Me, te koro rü ngbü ngengere kpa tikpi, da emala ngü de mere ri ye fü wü lu ʼburu, gü ba, "De-wü deyï, wü koro ekoro ʼburu akine! Angü Me reke mere karama eyi tüngü wü! Wü ena azü mere bi so enatikine, asika di! 18Wü koro ekoro, de wü zü kö wü miri, de wü kpeke wü kpara, kö wü marajümïya, de wü mere kpara ka-wü, kö wü nü, de wü kpara, te ewü ngbü elï füh ewü la, kpah de kö wü gara kpara ʼburu. Wü koro ekoro kere, de wü zü, de wü sika di!" 19Fütanga ngü la, fü ra ayia awu gina siti nü, ta te koro gbü ngu ne, abe te wü miri gbü nguwa wü kpara de füh kotö ne ʼburu, de wü marajümïya ka-wü, te ewü biti te-wü, teka agü gü kpaka Miri Yesu, de wü kpara ka-ye. 20Fü mere siti gü akpo amere te-ye esüka wü Yesu de wü vügü ka-ye la. Fü wü marajümïya ka Yesu azoro siti nü la, bete eʼbaʼbasu nü, ta te koro gbü tö, da efifiti wü kpara de wü lara ngü ka-ye, gü ba, "Wü di eje rïrï ka gina nü ne." Fü ewü agü wü nü la ʼbasu mini agbü mere du ka wa, te mbe ngbü ngbööö ne! 21Fü Yesu aza bü maguruma de gömö ye la, amömörö wü vügü ka-ye la di, ʼburu ʼburu! Fü sü anga, angbü ʼduwa ngbiii! Fü wü lu akoro azüzüfa kö ewü ʼburu asika di, angbü tïne bü ngu ngu ngu bala!
Copyright
Learn More


text:
GIGI TI E TI CHRÉTIEN
Yamba azo so aga na Mémorial
Na lango 23 ti mars, azo ahon million 12 tongaso, so e tisa ala, ayeke ga ande na Mémorial. So tâ pendere tënë ti témoin si ala yeke wara ande na ngoi so wamungo diskur ni ayeke sara tënë na ndo ti matabisi so Jéhovah amû na lege ti sandaga ti Jésus nga na ambeni ye ti nzoni so ayeke ga ndali ti azo kue! (És 11:6-9; 35:5, 6; 65:21-23; Jn 3:16). Ye oko, a yeke wamungo diskur ni la ayeke gi oko zo so ayeke fa tënë na ngoi ni so pëpe. E kue e lingbi ti yamba azo so aga na Mémorial na bê ti e kue (aRm 15:7). Bâ ambeni ye so mo lingbi ti sara ni ande.
Ahon ti tene mo gue mo duti ti ku ti tene kapa ni ato nda ni, na ngia yamba azo so aga nga na aita so ayeke fa tënë encore ape
Atâa so ayeke nzoni ti tene mo bi bê ti mo na azo so mo tisa ala, pensé nga na ambeni zo so aga, peut-être a yeke ndali ti so ala wara mbeti ti tisango ndo ni. Mo lingbi ti tisa ala ti duti na tere ti mo, ti diko Bible ti mo nga ti he bia legeoko na mo
Na peko ti diskur ni, gi ti kiri tënë na ahundango ndo ti ala. Tongana a lingbi congrégation ti mo azia place hio na mbeni so ayeke ga na peko ti lo, mä tere na lo ti kiri tënë na ambeni hundango ndo ti lo ni na ambeni lango nde. Tongana mo yeke na adresse ti lo ape, mo lingbi ti tene: “Mo bâ bungbi ni tongana nyen? Eskê mbi peut ti kiri ti wara mo?”


text:
1Zo so kue ama na be so Jésus ayeke Christ, lo yeke molenge ti Nzapa; zo so kue aye Nzapa Babâ, lo ye nga amolenge ti lo. 2Lege so e hinga e tene, e ye amolenge ti Nzapa ayeke so: e ye ala tongana e ye Nzapa si e yeke sara ye alingbi na ndia ti lo. 3Lege ti yengo Nzapa ayeke titene e sara ye alingbi na andia ti lo. Andia ti lo ayeke ngangu pepe. 4Zo so kue ayeke molenge ti Nzapa ahon ndö ti dunia so na ngangu awe. Na lege ti mabe laa e yeke hon ndö ti dunia so na ngangu. 5Zo wa laa ahon ndö ti dunia so na ngangu? Gi zo so ama na be so Jésus ayeke Molenge ti Nzapa. 6Jésus Christ laa aga na ngu na mene, ngu ti bateme so lo li na ya ni nga na mene ti lo so atuku. Lo ga gi na ngu pepe, me lo ga na ngu na mene kue. Yingo-Vuru si ayeke fa atene, ye ni ayeke taa-tënë, ngbanga ti so Yingo-Vuru ayeke taa-tënë. 7Ala yeke ota so ayeke fa atene, ye ni ayeke taa-tënë: 8Yingo-Vuru, ngu na mene; ala ota so, tënë ti yanga ti ala kue ayeke gue gi oko. 9Tongana azo atene na e tënë ti ye so ala baa, e yeke yeda na ni; me tongana Nzapa atene tënë na ndö ti mbeni ye, tënë ni ane ahon ti azo. Tënë so Nzapa atene ayeke so: lo tene tënë na ndö ti Molenge ti lo. 10Zo so ama na be na Molenge ti Nzapa, tënë so Nzapa atene so ayeke na be ti lo. Zo so ake ti yeda na tënë so Nzapa atene, lo mu Nzapa tongana zo ti mvene, ngbanga ti so lo ke ti yeda na tënë so Nzapa atene na ndö ti Molenge ti lo. 11Tënë so Nzapa atene ayeke so: Nzapa amu na e fini so angba lakue lakue, lo mu ni na e na lege ti Molenge ti lo. 12Zo so ayeke na Molenge ni, lo yeke na fini; zo so ayeke na Molenge ti Nzapa pepe, lo yeke na fini pepe. 13Ala so ama na be na Molenge ti Nzapa, mbi su tënë so na mbeti na ala titene ala hinga so, ala yeke na fini so angba lakue lakue. 14Ye so e hinga biani na be ti e na le ti Nzapa ayeke so: tongana e hunda lo na mbeni ye so alingbi na ye so be ti lo aye, lo yeke ma e. 15So e hinga e tene, lo yeke ma e, e hinga biani e tene, ye so e hunda na lo so, e wara ni awe. 16Tongana mbeni zo abaa ita ti lo na sarango siokpari, mbeni siokpari so ague na lo na kuâ pepe, alingbi lo sambela si fade Nzapa amu fini na ita lo so. Tënë so ayeke ndali ti azo so ayeke sara siokpari so ague na zo na kuâ pepe. Mbeni siokpari ayeke daa so ayeke gue na zo na kuâ, mara ti siokpari so laa mbi hunda na ala ti sambela ndali ni pepe. 17Sarango sioni ye kue ayeke siokpari, me siokpari kue laa ayeke gue na zo na kuâ pepe. 18E hinga so, azo so kue aga amolenge ti Nzapa, ala yeke ngba ti sara siokpari pepe. Biani, Molenge ti Nzapa ayeke bata ala si Sioni wato alingbi ti sara sioni na ala pepe. 19E hinga so, e yeke azo ti Nzapa, me dunia kue ayeke na gbe ti komandema ti Sioni wato. 20E hinga so, Molenge ti Nzapa aga awe, lo mu na e lege ti hingango ndo si e hinga taa Nzapa. E na taa Nzapa, e ga oko na lege ti Molenge ti lo Jésus Christ. Lo laa lo yeke taa Nzapa, lo yeke fini so angba lakue lakue. 21Amolenge ti mbi, ala sara hange! Ala mu peko ti ayanda pepe!
Copyright
Learn More