text:
Nos Ke Boneiru Bek
Papiamento
Na: Gezaghebber i presidente di konseho insular Sr Rijna
Miembronan di Raad
Plaza Wilhelmina, Bonaire
Bonaire, 6 september 2014
Geachte Heer De Gezaghebber, alsmede geachte Raadsleden ,
Apresiabel Sr Gezaghebber i miembronan di Raad,
Awe 6 di september ta selebra “Dia di Boneiru”. Fiesta nashonal ofisial kaminda e enfasis ta wordu pone riba e unidat komo peublo Boneriano, pues nos bandera i himno nashonal e sintimentu di nashonalismo di e pueblo Boneriano ta sobresali den tur sorto di aspekto, folkloriko, kultural te ku logronan deportivo ku ta hasi nos pueblo sinti su mes orguyoso komo pueblo Boneriano.
Segun nos analisis i opinion ta parse ku e dia di Boneiru aki si no ta e ultimo pa “pueblo Boneriano autentiko” mirando tur e hechosnan i direkshon ku nos ta wordu dirigi i goberna dor di Den Haag i si no bini un kambio abrupto den esaki.
Pa nos e karta aki tambe lo ta e delaster karta dirigi na boso, kaminda boso ta karga e responsabilidat final, despues di e kontesta di Hulanda di ku nan lo no usa nan poder di alto mando pa organisa un referendum pa nos, i ta pone boso komo konseho insular responsabel pa organisa esaki. Hulanda komienso di e anja aki a rekonose i reinstala nos derecho di autodeterminashon den su totalidat. Nos pueblo por laga tende su bos i por hasi un otro eskoho den Reino ku Hulanda lo respeta i kaminda nos lo por ta mas miho sirbi i sinti nos mas felis. Nan ta dispuesto pa regenosha ku nos i kopera riba base di prinsipionan di ley internashonal di buena fe, integridat i rasonabilidat. Ta sali na kla ku boso ta neglisha e oportunidat nobo aki pa boso den forma di union por realisa nos deseonan komun pa adelanto di bienestar pa nos pueblo. I si boso no tuma un desishon dentro korto tempu, lo no tin nesesidat pa esaki mas pasobra e druk di tempo i perido kortiku pa organisa un referendum pa e pueblo lo no ta alkansabel i ku boso ta laga na e pueblo mes pa buska manera kon sin boso koperashon i asistensia komo nan representante, nos problema komun, pa restablese su derechonan ku a kita for di dje.
Hecho ta ku riba 10-10-10 dor di e anekshon illegal di Boneiru den e konstelashon Hulandes komo Entidat Publiko bao di artikulo 134 di e Konstitushon Hulandes a wordu komete un grave violashon di akuerdonan internashonal, leynan i derechonan humano di e pueblo Bonerianio. Aki un di e leynan mas prinispal di e eksistensia humano aktual a wordu viola, e derecho demokratiko i poder di e pueblo Boneriano a wordu entrega illegalmente na e ex-kolonisado, Hulanda, kaminda Hulanda, Den Haag, via nan parlamentu i gobiernu ta rigi i disidi ku regulashonan, leglislashon i mas. Esaki a flits nos pueblo Boneriano bek den tempu kolonial, prome ku e komienso di e pais autonomo Antias. Ku otro palabra nos ta atrobe un teritorio-sin-propio-gobernashon, manera kolonial antikua, pues goberna i administra dor di e estado kolonisador cosmopolitano Europeo komo teritorio ultramar, presies manera tabata prome ku e akuerdonan ku Hulanda a akorda i firma den Nashonan Uni. Esaki ta parse i keda un tema komplika te ku awe asta pa nos lidernan lokal i autoridatnan, gobernantenan i representantenan di pueblo na un manera inkonsiente i humilde ta mira i aserka e situashon i ta stuur i manipula e pueblo Boneriano di nobo den un status di neokolonialismo moderno. Ta klopt manera Minister Plasterk a ekspresa esaki den su kontesta kaminda Hulanda ta rekonose ku nan a viola nos derechonan i nan akuerdonan den Nashonan Uni. Pues segun Minister Plasterk, responsabel pa posishon di Hulanda enkuanto di asuntunan di struktura estatal: “ Ta dus un situashon kompleho. Ami no ta bai mas diep den esaki, pero bo lo komprende e situashon solamente pa medio di historia. E historia si a eksisti. Te aki e historia a trese nos i di aki nos mester purba pa e Bida Bon. Ku letternan kapital, ser krea pa e habitantenan di nos Reino”. Nos derechonan humano i derechonan komo pueblo a wordu illegalmente trose, viola i kita i a wordu intensamente protesta dor di e pueblo for di prinsipio di e pesadia 10-10-10 struktura estatal. Kartanan invidual di suidananonan, lokal, pa Hulanda, forumnan internashonal i Nashonan Uni, akshonan di protesta, manifestashonan, akshonan di firma te ku rechaso massal di e votashon pa 2de kamer su parlamentu pa para Den Haag su avanse pa legalisa e status illegal di Entidat Publiko i mas. Boso a risibi tur e kartanan aki i tambe a eksperiensa tur e akshonan i te ku awe sin ningun respet na boso suidanonan a konfirma o rekonose esakinan ofisialmente.
Aunkue nos pueblo a wordu illegalmente mara dor di dos(2) proseso di referendum fraudulento I despues e akuerdonan di 10-10-10 OLB- BES akorda sea bolunatriamente o bao di preshon gobernamentalmente I sin niun kaminda bek o salida di akuerdo ku e akuerdonan aki(waak karta BZK 6 april 2012 ref# 2012-0000025798) dor di e pueblo su inisiativa sivil dirigi ku e meta I konsekwente ilustrando riba e hecho ku nos “derechonan humano I di pueblo” a wordu viola I Hulanda di un manera illegal a podera I hasi donjo di esakinan a forsa un avanse. Hulanda a rekonose su reposishon illegal I a bolbe restablese nos derechonan na nos disponibilidat pa por reklama nan. E Minister di Relashonan di Reino a komunika esaki hopi kla den parlamento (notulonan reunion 33750-IV) “E struktura ta konose sierto asimetria. E asymetria ta deriva for di e karta di Nashonan Uni… Ningun di nos no a eksperiensa esaki I no ta individualmente responsabel pa e kurso di historia, pero e historia a sosode si.
Esey ta trese ku ne ku no ta permiti ku e ex-kolonisado por disidi pa saka un di ex-kolonianan pafo di Reino, I di otro banda kada un di e seis(6) islanan na kualke momento tin derecho riba autdeterminashon I tin derecho pa skohe un relashon mas los. Pues tin di hasi ku e asymetrie den e sentido ku na kualke momento kada un di e seis teritorionan ultramar , islanan den e kaso aki por disidi di tuma mas distansia for di e pais Hulanda. Ta posibel pa un Entidat Publiko disidi pa hanja karakter di un pais I di asina ta mas los for di e pais Hulanda. Tambe ta posibel ku un pais por disidi pa kualke momento Sali for di Reino of por buska un of otro forma di tin un relashon mas los. E inisiativa pa esey si nunka por ta kai pa banda di Hulanda.” I mas deklarashon pa hasi mas kla di parti di e Minister na e parlamento: “E karta di Nashonan Uni ta mara tur miembro di Nashonan Uni I e gobiernu ta sigur di plan pa keda miembro di Nashonan Uni. Ami ta anjadi na esey ku mi ta rekonose e rasonan ku Nashonan Uni ta subraya esakinan. I mas alew ku Bonaire ta liber pa skohe un otro status den Reino I ku hulanda lo no lo blokia esaki pero lo kopera ku esaki. I e Minister di Relashonan di Reino ta deklara esaki ofisialmente pa medio karta (BZK fecha 8 januari 2014 ref# 2014-0000012853) na nos: “E alinea final ta” “ Ku e pueblo di Boneiru tin derecho pa laga tende su bos e tin derecho riba autodeterminashonta ta un derecho atkeri ku no ta na diskushon I ta wordu respeta den su totalidat dor di nos Kabinete”
Despues di esaki dor un inisiativa politiko pa uni e politikonan Boneriano eskitosomente ta resulta den un desishon unanime, dor di tur miembronan di konseho insular pa instala un komishon di referendum pa duna konseho na raad pa organisa un referendum. Pa di prome biaha den anjos I sigur despues di 10-10-10 a reina e sintimentu di rekonsiliashon I union di nos poltikonan pa e pueblo I a duna speransa di berdat ku riba union I speransa riba un kambio pronto di e situashon pa e pueblo.
Desafortunadamente e desaroyo positivo aki I proseso di rekonsiliashon, direkshon di un referendum tabata di korto durashon dor e regreso di Sr Booi den politika I komo miembro di raad nobo ta para I boicota e proseso di referendum.
Remarkabel I un sekreto publiko ta ku Hulanda, tin Sr Booi bao di preshon tur e tempu komo e trekdo principal I pa kaba rond af I enforsa e status illegal di Entidat Publiko riba e pueblo Boneriano. Komo suspechoso den numeroso kasonan di korupshon entema dor Ministerio Publiko I net prome ku establesementu di e kontinuashion di e proseso di referendum, na entrega di e raport dor di e komishon di referendum, Sr Booi ta wordu deklara liber. Su prome akto komo representante di pueblo, I esaki e ta splika ekstensamente den speech di regreso komo miembro di raad, ku e no ta hanja ta nesesario pa tene un referendum I ta rechasa I kita esaki for di mesa pa medio di un moshon sostene pa e miembronan di raad den koalishon.
Awor net tin un zwai positive den proseso di referendum ku a stagna, pasobra eilandsraad den e kambio di presupuesto I riba presentashon di oposishon sostene pa Sr Santana, despues unaninamente ta presupuesta gastonan pa un referendum I ta akorda esaki. Sin embargo tin dos diferente koriente den eilandsraad pa ku ki tempu pa organisa e referendum, un ta prome ku elekshon I e otro ta despues di evaluashon di 2015 I no tin un klaridat pa establese un fecha
pa tene e referendum.
Esaki ta trese nos riba nos posishon I basa riba hechosnan ku nos a presenta den nos kartanan anterior for di prinsipio I ultimo komo inspreker den e reunion di konseho insular di 23 maart ultimo.
Ku for di e proseso fraudulente i illegal di e referendum di 2004 i te ku awo e kresementu di nos pobalshon a subi gigantesko ku 60% i ku e kresementu aki ta konsisti di 400% di imigrantenan; Hulandes Europeonan (250%) i ku otro nashonalidat (150%) i solamente 25% di Bonerianonan. E trend aki ta resulta ku awor ku mas ku mitar di nos poblashon ta konsisti di hendenan ku no tabata biba riba Boneiru prome ku 2004 i ku e Hulandes Europeonan ku kada dia ta sigui drenta te ku un dia prome ku elekshon , 18 di maart 2015 tur (illegalmente obtene) tin derecho di voto. I ku nos eksisitensia i mantenshon di nos identidat, integridat, norma i balornan, kultura etc komo pueblo Boneriano ta den peliger grave dor di e “movementu-di poblashon” illegal repopulando Boneiru illegalmente ku Hulandes Europeonan. Si ku e miembronan di raad ta realisa ku si despues di elekshon nan lo ta miembro di raad ahinda? I si ku ahinda nan lo ta den konseho insular pa por disidi riba ley pa referendum i e prosesonan pa laga esaki wordu ehekuta? Si ku e konstelashon nobo di e pobalshon di Boneiru despues di 2004, e repopulashon illegal ku Hulandes Europeonan i otro nashonalidtanan tur ku derecho di voto lo tin e mes un sintimentu i pensamentu manera nan over di Boneiru i un referendum? I si ku konseho insular lo ke kore e riesgo pa laga destino di nan yunan i nos futuro generashonan den man di otronan? E desishon ku ta boso dilanti awor komo representanbte di pueblo Boneriano ta pa mas liher posibel kontinua ku e trajekto di referendum prome ku elekshon, pasobra despues dii esaki segun tur datos estadistiko ofisial i hechosnan ta mustra ku intervenshon dor di e pueblo Boneriano pa medio di un referendum demokratiko lo no por ta posibel mas.
6 di september 2014, Dia di Boneiru, nos ta manda nos mas profundo sintinmetunan di konbibiensa i amor pa e pueblo Boneriano ku for di 10-10-10 a wordu kita di nan derecho prinsipal komo hende, su derecho demokratiko pa tin mag i por goberna su mes, pues dirigi su mes futuro. E libertat i igualdat politiko ku Hulanda a akorda i ta responsabel i ta karga pa medio e “waarborgfunktie” i “zorgplicht” i ku lo tin ku juda i sostene desoaroyo i bienestar konforme e prinsipio di igualdat komo ex-kolonia, i huntu ku Hulanda i e otro islanan di ex-Antias, ku respet mutuo traha huntu na un Reino uni i prospero ku ta basa riba igualdat i libertat. Pues otro vez nos suplika na miembronan di raad pa realisa ku e uniko di solushon pa henter e pueblo Boneriano ta pa medio pa huntu, traha huntu na un vishon komun i duna nos pueblo e chens den un referendum riba termino korto pa ban huntu pe, un kambio pa e interes general i bienestar di e pueblo Boneriano kompletu.
Nos no a sobra ningun esfuerso pa sigui suplika pa por mara huntu ku un meta komun, un bandera Boneriano. Nos ta constantemente pa sigur kasi tres anja bezig pa mustra riba ku elekshon no ta e solushon, pasobra ta elekshon tin nos te ku awe dividi, pues pa nos problema komun mester bini un rekonsiliashon politiko pa uni e pueblo. Esaki ta nesesario pa huntu diskuti esaki,i huntu enfrente, i huntu solushona i huntu dtermina nos futuro komo pueblo.
Nos ta hanja i ta duna konseho pa ku e elekshon pa konseho insular di maart 2015, ku korientenan poltikonan i lidernan mester laga para di ta terko i hiba e problema fundamental aki den e elekshon. Pasobra eynan nos pueblo manera nunka antes den nos historia lo wordu dividi i fragmenta, un disturbio i kaos kompletu, ku ya kasi dies(10) partido politiko ku ta preparando pa ranka e pueblo Bonariano margina for di otro, kisas ku bon intenshon pa por solushona e problema solitario i heroikamente na nan mes manera pero sigur inkonsiente ku esaki lo resulta kompletamente robes pasobra net awor e pueblo mester wordu uni pa enfrenta e reto pa revisa e structura estatal i kambie. Sigur despues di elekshon lo tin un imagen robes di Boneiru manera nunka prome. I Hulanda lo bisa masha simpel, manera e ta hasiendo kaba, boso mes nos sa kiko boso nan kier, i lo mustra nos atrobe riba ku nos mes no sa kiko nos mes ke dor di e divishon grandi aki. I sigur despues di elekshon lo laga un imagen di divishon atras manera nunka antes. Hulanda lo sigui gewoon enkamina, wals pasa bai ku su tareanan i plannan. I no pa lubida tur e Hulandes Europeonan i imigrantenan ku ta birando o a bira e mayoria i ku ta reposishonando e Boneriano den posishon di minoria. Demokratikamente e grupo nobo aki di Hulandes Europeonan i imigrantenan ku derecho di vota sigur lo laga tende nan stem i opinion , pues ku nan mes vishon i rasonan ku nan a emigra na e Boneiru nobo lo laga sa kla ku nan voto tambe den formashon di opinion i tomo di desishon riba futuro di Boneiru. Resumiendo ta warda Boneiru un perspektiva nunka bisto di divishon dilanti nos porta, den e elekshonan di maart 2015. I pa nos ta inkomprendibel kon nos lidernan politiko no ta mira e trend bisto aki i e espektativa skur i no kier rekonose esaki i prevenie dor di simplemente un ratu komo Boneriano(no komo politiko) o ku ta stima e pueblo di Boneiru, komo un lider real ku ta uni i no dividi mas aun, juda e pueblo uni i rekonsilia pa e solo meta pa bienestar di e pueblo Boneriano kompletu.
E otro aspekto ku no ta kla i ta trese divishon ta e evaluashon ku ta nada mas ku check ehekushon i e resultado di i dor di e aministrashon i maneho i legalaisahon dor di institushonan Hulandes di e status aktual illegal di Entidat Publiko dor ambtenarnan i gobernnatenan i no lo ta asuntu di politikonan ni e pueblo Boneriano i un referendum no ta parti di esaki. Pues e deseo i stem di e pueblo lo no ta forma parti di e evaluashon. I tampoko e miembronan di raad nobo skohe pa e pueblo. E evaluashon ta kanado kaba pa medio di diferente estudio etc i raportnan(p.e. NIBUD etc) i lo wordu dor di Hulanda, na nos poltikonan, gobernantenan i pueblo envolvi den promesanan, plannan, projektonan, plannan di perspektiva pa futuro trajektonan di mehorashon ku djies aki den e tempu benidero na kaminda pa elekshon i evaluashon lo ranki sali.
Kasi sigur e pueblo kansa i pusha den nesesidat i pobresa lo no tin resistensia pa motibu di nan nesesidat e lo laga nan wordu lastra den un futuro sin perspektiva ku no ta i lo no jega nunka den nan mes man mas pasobra referendum o kambio demokratiko di e status konstitushonal lo no ta parti di trajekto di mehorashon di e evaluashon. E poder demokratiko politiko lo keda den man di Hulanda, Den Haag su gobiernu i politikonan. Esey lo ta e kaminda sin-regreso unabes drenta e trajekto ey i mientrastantu e trein di e “moveshon di poblashon” ta sigui su rumbo i e repopulashon door di millones di Hulandes Europeonan desponibel ku por i ta emigra bini aki lo soru ku nunka mas te den etrenidat lo no eksisti e posibilidat demokratiko mas pa e Bonerianonan aktual por tin mag tin disidi i rigi nan mes futuro. Un perspektiva hopi somber, skur pero basa riba hechosnan real.
Dor di esaki nos ta jega dor di preshon di tempu pa motibu di elekshonan i kampanja ku lo kuminsa djies aki i lo hasi tur kos atrobe brua i desordena i lo bai na dividi e pueblo atrobe, ruman kontra ruman, familia kontra familia, amigunan kontra amigunan etc etc, i ku tambe ta trese nos sigun nos na final di nos posibilidatnan pa jega na un solushon realistiko hustu i demokratiko pa nos problema komun pa medio di un referendum skohe uni komo pueblo pa un miho i prospero futuro. Nos derecho demokratiko komo pueblo a wordu illegalmente kita for di nos i neutralisa. Kon por ta posibel ku ta verwacht di e pueblo pa tene su mes na ley i regla i ku autoridatnan i gobernantenan ta viola i trapa nos derechonan humano i di pueblo i ta keda para riba pa no restora esaki? Ta na altura ku e pueblo tambe tin derecho pa resisti i opone na esaki i defende su mes di o ku kualke medio pa sigura su libertat politiko? Dor di tur e sosten di un of otro forma pa nos por lucha i para pa nan derechonan humano, i mirando ku no ta tumando e deseo di e pueblo na serio i apesar di pa un par di anja ku petishonan i akshonan pasifiko fuerte pa restora i revishon di dor di e enganjo a kita e derechonan, nos a establese nos mes pa e pueblo un fecha, ku nos ta determina i dispuesto pa riba 10 november 2014 si no bin un inisiativa i desishon serio i fecha pa dor di nos representantenan di pueblo pa e anja aki mes tene un referendum , lo brinda e pueblo e oportunidat pa por ekspresa su mes di un o otro manera riba su futuro. E dia aki ta balor historiko pa e pueblo Boneriano, kaminda e karakter humilde i pasenshi di e Boneriano tambe ta kaba un kaminda i a mustra su banda revolushonario i a lanta i rebeldia riba 10 di november 1834 bao di lideraszgo di Martis di Catalina Janga i eksigi mihor kondishonan di bida i mas libertat.
Di parti Nos Ke Boneiru Bek,
James Finies
Postbus 417, Bonaire.
c.c. Kabinet van de Koningin der Nederlandse Staat
Staten Generaal Der Nederlandse Staat
Nos Ke Boneiru Bek
Dutch translation
Aan: De gezaghebber en voorzitter eilandsraad De Heer Rijna
De Eilandsraadsleden
Plaza Wilhelmina, Bonaire
Bonaire, 6 september 2014
Geachte Heer De Gezaghebber, alsmede geachte Raadsleden ,
Vandaag 6 september wordt ‘Dia Di boneiru” gevierd. Officiele nationale feestdag waarbij de nadruk ligt op onze Boneriaanse eenheid als volk , dus ons vlag en onze nationale volkslied en dus het nationalistisch gevoel van het volk Bonaire komt tot uiting in allerlij aspecten, van folkloristisch, cultureel tot sportieve hoogtepunten die ons volk trots laat voelen als Boneriaans volk.
Naar onze analyse en mening schijnt deze dia di Boneiru de laatste alsniet de laatste voor het “inheemse Boneriaans volk” te zijn gezien alle feiten en de richting waarnaar wij worden gestuurd en bestuurd door Den Haag en geen abrupte wijziging hierin komt.
Voor ons is deze schrijven ook onze laatste brief en poging aan U geadreseerd, waarvan jullie nu de uiteindelijke verantwoording draagt, na de antwoord van Nederland die geen maatregel van bestuur wil nemen om een referendum voor ons te organiseren, en jullie hiervoor verantwoordelijk stellen om deze te organiseren. Nederland heeft begin dit jaar onze zelfbeschikkings verworven rechten onverkort erkent en herstelt. Onze volk kan zich uitspreken en kan een andere keuze in het Koninkrijk kiezen die Nederland zal respecteren en waarbij wij beter uit kunnen zijn en gelukkiger kunnen voelen. En zijn bereid zijn met ons te renegotieren en mee te werken op basis van internationale wettelijke beginsellen van goeder trouw, redelijkheid en integriteit. Het blijkt dat jullie deze nieuwe kans om onze gezamenlijke wens op verbetering en welzijn van onze bevolking te willen ondernemen als een gezamenlijk verenigd volksvertegenwoordiging blijven negeren. En als u geen beslissing binnenkort neemt dan is geen behoefte meer hiervoor of is door de tijdsdruk en te korte periode voor het organiseren van een referendum niet meer haalbaar om een referendum voor het volk te organiseren en U dan aan het volk dan zelf overlaat om uit te gaan zoeken hoe ze zonder jullie medewerking en steun als hun volksvertegenwoordigers en onze gezamenlijke probleem, hun ontnomen rechten zullen moeten herstellen.
Hierdoor voelen wij ons genoodzaak het volgende met U te delen:
Het feit is dat op 10-10-10 door de illegale inlijving van Bonaire in het Nederlands Staatsbestel als Openbaar Lichaam onder art 134 van de Nederlandse Grondwet er een grove schending van internationale verdragen, wetten en mensenrechten van het Boneriaans volk heeft plaatsgevonden.
Hier is een van de voornaamste en hoogste wetten van het huidige menselijk bestaan ovetreden, het democratisch recht en macht van onze Boneriaans volk is aan de ex-kolonisator, Nederland illegaal overgedragen, waarbij Nederland, Den Haag, via hun parlement en bestuur, reguleringen en wetgeving en meer bepaal en beslist. Dit heeft onze volk Bonaire terug in de koloniale tijd, voor de onstaan van de autonome land Nederlandse Antillen, teruggeflitst. Ofwel wij zijn weer een niet-zelf-besturende-gebied, ouderwets koloniaal , dus bestuurd en geadministreerd vanuit de koloniserende cosmopolitane Europese staat als overzees gebied, precies en net zoals voor de dekolonisatie afspraken die Nederland heeft geakoordeerd en getekend in Verenigde Naties. Dit lijkt en blijft een moelijke onderwerp die tot heden zelfs door onze lokale leiders en autoriteiten, bestuurders en volksvertegenwoordigers op een onschuldig en “humilde” invalshoek wordt benaderd en het Boneriaans volk opnieuw in een moderne neokoloniale status blijven sturen, blijven manipuleren. Klopt wel zoals Minister Plasterk het heeft verwoord in zijn antwoord waarin Nederland erkent dat ze onze rechten en hun VN internationale afspraken hebben geschonden: Aldus Minister Plasterk, eindverantwoordelijk voor Nederland positie omtrent staatstructuur aangelegenheden:“Het is dus een complexe situatie. Ik ga daar verder niet op in, maar je kunt de situatie alleen maar vanuit de geschiedenis begrijpen. Die geschiedenis is er wel geweest. Tot hiertoe heeft de geschiedenis ons gebracht en vanaf hier moeten wij proberen om het Goede Leven, met hoofdletters, te creëren voor de inwoners van het Koninkrijk.” Ons mensenrechten en volkenrechten zijn illegaal verdraaid, overtreden en ontnomen en er is hevig geprotesteerd vanuit het volk en vanaf het begin van deze nachtmerrie 10-10-10 nieuwe staatsstructuur. Van individuele burgerbrieven, lokaal, aan Nederland, internationale forums en de Verenigde Naties, protestacties, manifestaties, handtekeningacties tot massale afwijzing van het Boneriaans volk van de avances van Den Haag door middel komplete afwijzing van de 2de kamer verkiezingen als hun parlament en te trachten de illegale OLB status te legaliseren en meer. U heeft al dit schrijven en acties ontvangen en beleefd en heeft tot heden zonder enkel respect aan Uw burgers deze bevestigd of officieel erkend.
Ofschoon ons volk illegaal bestuurlijk werd gebonden door middel van 2 fraudulente referenda processen en daarna de 10-10-10 OLB-BES akkoorden vrijwillig of onder dwang en bestuurlijk geen enkele terugweg of uitweg hieruit heeft conform deze overeenkomsten(zie brief BZK dd 6 april 2012 kenmrk#2012-0000025798) is er door het volk en civiele initiatief door middel van doelgericht en consequent te belichten dat onze “mensen en volkenrechten” geschonden zijn en Nederland op illegale wijze deze zijn toegekend of toegeiegend een doorbraak geforceerd. Nederland heeft zijn illegale toeeigening erkend en heeft ons volk weer onze mensen en volkenrechten ter beschikking gesteld om terug te vorderen. De Minister van Koninkrijkrelaties heeft dit namens Nederland duidelijk gecomuniceerd in de kamer.(notulen vergadering 33750-IV)” De structuur kent een zekere asymmetrie. Die asymmetrie vloeit voort uit het Handvest van de Verenigde Naties…... Geen van ons heeft dat meegemaakt en niemand hier is individueel verantwoordelijk voor de loop van de geschiedenis, maar die geschiedenis heeft wel plaatsgevonden.
Dat brengt met zich mee dat het niet is toegestaan dat de voormalige kolonisator besluit om een van de voormalige koloniën uit het Koninkrijk te duwen, terwijl omgekeerd ieder van de zes eilanden op elk moment het zelfbeschikkingsrecht heeft en het recht om een losser verband te willen. Er is dus sprake van een asymmetrie in die zin dat op elk moment ieder van de zes overzeese gebiedsdelen, eilanden in dit geval, kan besluiten om meer afstand te nemen. Het is mogelijk dat een openbaar lichaam besluit om het karakter van een land te krijgen en daarmee dus losser te komen staan van het land Nederland. Het is ook mogelijk dat een land besluit om op enig moment uit het Koninkrijk te treden of in de een of andere tussenvorm naar een losser verband te zoeken. Het initiatief daartoe kan echter niet bij Nederland liggen.” En verdere verklaringen om duidelijker te maken van de Minister aan de Kamer: “Het Handvest van de Verenigde Naties bindt alle leden van de Verenigde Naties en de regering is vast van plan om lid te blijven van de Verenigde Naties. Ik heb daaraan toegevoegd dat ik de redenen waarom het Handvest van de VN dit vastlegt, onderschrijf.” En verder dat Bonaire vrij is een andere status binnen het Koninkrijk te kiezen en dat Nederland deze niet zal blokeren maar mee zal werken.
De Minister van Koninkrijkrelaties verklaart dit officieel per brief(BZK dd 8 januari 2014 kenmrk# 2014-0000012853) aan ons: De sluitalinea luidde: “ Dat de bevolking van Bonaire het recht heeft om haar stem te laten horen en recht heeft op zelfbeschikking, is een verworvenheid die niet ter discussie staat en onverkort door het Kabinet onderschreven wordt.”
Hierna is door een politieke initiatief om de Boneriaanse politici te vereningen succesvol geresulteerd in een unanieme, door alle eilandsraadsleden besluit om een referendumcommissie te benoemen om advies om een referendum te organiseren. Voor het eerst en sinds jaren en zeker na 10-10-10 was er weer een gevoel van rekonsiliatie en vereniging van de poltici voor het volk te verkennen en gaf het volk ware hoop op “union” en op hoop op een spoedige verandering in de situatie voor het volk.
Helaas was deze positieve ontwikkeling en reconcialtie process, richting een referendum van korte duur en vastgelopen door de terugkeer van Dhr Booi in de politiek en als nieuwe eilandsraadslid de referendumprocess stopte en boycotte. Frapant en volksgeheim is dat Nederland, Dhr Booi onder dwang houdt al die tijd om als belangrijkste trekker en het afronden van het illegalle OLB staatstructuur opleggen op het Boneriaans volk. En als verdachte in talloze door de OM aangelkaagde corruptiezaken en dan net voor de vaststelling van de verdere verloop van de referendum process, bij het aanbieden van de advies-rapport door de referendumcommissie, dat Booi vrijgesproken wordt. En zijn eerste daad als volksvertegenwoordiger, en deze uitvoerig uitlegt in zijn re-entrée toespraak als raadslid dat er geen referendum nodig is en daarna deze als motie verwerpt samen met de andere colega coalitie raadsleden. Dus het stem van het volk zal voorlopig niet gehoord worden aldus deze ongekende machtsvertoon en optreden van de volks-vertegenwoordigers in de coalitie.
Er is net weer een positieve zwaai aan de gestagneerde referendum-process, daar de eilandsraad in de begrotingwijziging op voordracht van de oppositie met steun van de eenmansfractie Santana, en daarna unaniem door de raad de kosten voor een referendum heeft gebudgeteerd en deze heeft geakoordeerd. Echter is er een tweestroom in de eilandsraad over de timing dus een referendum voor de verkiezingen of na de evaluatie van 2015 en er is geen eenduidig datum voor een referendum vastgesteld.
Hierbij komen wij op onze standpunt en gebaseerd op feiten dat wij hebben voorgedragen in eerdere brieven vanaf het begin en laatst als inspreker in de eilandsraadsvergadering van 23 maart ultimo:
Dat sinds de fraudulente en illegale referendumprocess van 2004 en tot heden de groei van de bevolking van Bonaire is van meer dan 60% en dat deze giganteske groei bestaat uit 400% imigranten;Europese Nederlanders(250%) en andere nationaliteiten(150%) en maar 25% uit Bonerianen. Deze trend resulteert dat er nu meer dan de helft en de meerderheid van onze bevolking bestaat uit mensen die niet op Bonaire woonden voor 2004 en dat deze, de Europese Nederlanders die elke dag blijven arriveren tot op een dag voor de verkiezing van 18 maart 2015 allemaal (illegale verworven) stemrecht hebben. En dat onze voortbestaan en behoud van onze identiteit , integriteit, normen en waarden enz als Boneriaans volk in hevig gevaar is door deze “illegale population-shift” om Bonaire te repopuleren met Europese Nederlanders. En dan of de eilandsraadsleden wel beseffen of ze na de eilandsraadsverkiezingen nog vertegenwoordigeres van onze volk zullen zijn? En of ze nog in de eilandsraad zullen zijn om over de referendumwet en processen te kunnen beslissen en laten uitvoeren? Of de nieuwe Boneriaanse inwoners-constellatie na 2004, de illegale repopulatie door Europese Nederlanders en andere nationaliteiten allemaal met stemrecht dezelfde gevoelens en gedachtes hebben als hun over Bonaire en een referendum? En of de eilandsraad het risiko wil lopen om de toekomst van hun kinderen en onze toekomstige generaties in de handen van anderen over te laten?
Deze beslissing is wat voor handen ligt als vertegenwoordiger van het Boneriaans volk om zo snel mogelijk de referendum traject voor te zetten en voor de verkiezingen omdat daarna zoals alle officiele statistiek en feiten aanwijzen dat interventie door het Boneriaans volk middels een referendum demokratisch niet meer mogelijk zal kunnen zijn.
6 september 2014, Bonaire dag, uiten wij onze diepste gevoelens van medeleven en liefde voor het Boneriaans volk dat sinds 10-10-10 ontnomen zijn van van hun voornaamste recht als mens, hun democratisch recht om zichzelf te mogen en kunnen besturen, dus hun toekomst zelf te kunnen bepalen. De politieke vrijheid en gelijkheid die Nederland heeft geakoordeerd en verantwoordelijkheid voor draagt middels de waarborgfunctie en zorgplicht en onze welzijn en ontwikkeling volledig zal helpen ondersteunen en realiseren conform de “gelijkheidsbeginsel” voor ons als ex-kolonie, en samen met Nederland en de andere ex-Antillen eilanden, met wederzijds respect samen opbouwen aan een verenigd en welvarend Koninkrijk die berust op gelijkheid en vrijheid. Nogmaals verzoeken wij aan de eilandsraadsleden , om zich te realiseren dat het enige weg en oplossing voor het gehele Boneriaans volk is om samen als volk, dus verenigd zo snel mogelijk samen te werken aan een gezamenlijk visie en onze volk de kans te geven in een referendum op korte termijn samen ervoor te gaan, voor een verandering in het algemeen belang en het welzijn van gehele Boneriaanse bevolking.
Wij hebben geen enkele inspanning gespaard om te blijven verzoeken om alle krachten samen te bundelen, met een gezamenlijk doel, onder een Boneriaans vlag. Wij zijn constant voor zeker ruim drie jaar bezig om erop te wijzen dat de verkiezing niet de oplossing zal zijn, daardoor zijn wij tot heden verdeeld als volk, dus voor ons gezamenlijk probleem moet een politieke reconsiliatie plaatsvinden om het volk te herenigen. Dit behoren wij samen te discusieren en samen aan te pakken en samen op te lossen en samen als volk onze toekomst te bepalen.
Wij vinden en adviseren dat voor de eilandsraadsverkiezingen van maart 2015, dat de politieke stromingen en leiders ervan moeten afzien met dit fundamenteel probleem door te draven naar de verkiezingen. Daar zal ons volk als nooit tevoren in onze geschiedenis verdeeld en versplinterd worden, een complete verstoring en chaos, met nu al zo’n tien (10) politieke partijen die zich gereed maken om de beperkte kleine Boneriaans volk uit mekaar te trekken, misschien met goede bedoeling om het probleem eigenhandig en heldhaftig op hun eigen manier aan te gaan pakken maar zeker onwetend dat het helemaal verkeerd uitpakt omdat nu precies nu het volk verenigd moet worden om samen sterk als een geheel de uitdaging een herziening van de staatstructuur aan te pakken. Er zal zeker na de verkiezingen een vertekend verdeeld beeld van Bonaire als nooit tevoren weergeven worden. En Nederland zal heel simpel, zegt het nu al , jullie weten niet wat jullie willen, ons weer duidelijk erop zal wijzen dat wij niet weten wat wij willen door al die verdeeldheid. Nederland zal gewoon doordraven, doorwalsen met haar taken en plannen. En niet te vergeten al het nieuwe aanwas van Europese Nederlanders en imigranten die de meerheid zijn aan het worden en zijn ondertussen geworden en de Bonerianen in de minderheidspositie zijn aan het repositioneren. Demokratisch zal deze nieuwe groep kiesgerechtigde imigranten, zeker hun stem en mening laten horen en voelen, dus met hun eigen nieuwe visie de redenen die ze naar het nieuwe Bonaire zijn geimigreerd duidelijk zal laten blijken dat hun stem ook meetelt in de mening en beslissing vorming over de toekomst van Bonaire. Samenvattend er ligt voor Bonaire een ongekende verdeelde toekomstperspectief voor de deur, de verkiezingen van maart 2015, te wachten. En voor ons onbegrijpelijk dat onze politieke leiders dit duidelijke trend en sombere verdeelde vooruitzicht niet willen erkennen en willen voorkomen door simpelweg even als Boneriaan (en niet als politicus) of die van het Boneriaans volk houden, als echte leiders die binden en niet verder verdelen, het volk te helpen herenigen en reconcieleren allemaal in het algemeen belang van het gehele Boneriaans volk.
Het ander aspect die onduidelijkheid en verdeeldheid schept is de evaluatie die niets ander is dan toetsen van de uitvoering en uitwerking van en door de administrerende en beleids en wettelijke Nederlandse intiteiten van de huidige illegale status van OLB door ambtenaren en bestuurders en is geen politieke of volksaangelegenheid en een referendum is geen onderdeel hiervan.
Dus de wens en stem van het volk zal bij de evaluatie niet ter sprake zijn. En ook niet van de zgn nieuwe gekozen Boneriaans politieke volks-vertegenwoordiging. De evaluatie die al gaande is door middel van diverse onderzoeken en rapporten (vb NIBUD etc) zal door Nederland, onze politici en bestuurders en het volk gaan meetrekken in beloftes, plannen, projecten, toekomst-perspectief biedende verbeteringstrajecten die zo meteen, de komende tijd in de aanloop naar de verkiezingen en evaluatie van start gaan.
Zeer zeker zal de uitgeputte en in nood en armoede zijnde gedreven bevolking geen weerstand kunnen bieden door hun nood en zich laten meesleuren in een uitzichtloze toekomst die niet en nooit meer in hun eigen handen zal zijn of komen doordat er geen referendum of democratische constitutionele staatsstructuur wijziging of gebied zal betrekken, de verbeteringstraject van de evaluatie. De politieke democratische macht zal in de handen blijven van de Nederlandse, Den Haag bestuur en poltici. Dat zal de weg van no-return zijn eenmaal in die traject en onderstussen blijft de “population-shift” trein zijn gang gaan en zal re repopulatie door de miljoenen beschikbare Europese Nederlanders die hierheen emigreren en kunnen emigreren zorgen dat er nooit meer tot in de eeuwigheid er geen democratische mogelijkheid meer zal zijn voor de huidige Bonerianen om zelf hun eigen toekomst te mogen en kunnen bepalen en beheren. Heel somber vooruitzicht maar gebaseerd op harde feiten.
Hierdoor komen wij ook door de tijdsdruk ivm de verkiezingen en campagnes die zometeen van start gaan en alles weer onduidelijk en onoverzichtelijk maakt en het volk weer gaat verdelen, broers tegen broers, familie tegen familie, vrienden tegen vrienden enz enz, en die ons volgens ons ook aan het einde van onze mogelijkheden brengt om een realistische en eerlijke democratische oplossing te vinden voor ons gezamenlijk probleem om door middel van een volksraadspleging samen en eenduidig te kiezen voor een beter en voorspoedige toekomst. Onze democratisch recht als volk is ons illegaal ontnomen en geneutraliseerd. Hoe kan men verwachten dat het volk zich wel aan regels en wetten moeten houden als de autoriteiten en bestuurders onze mensen en volkenrechten schenden en blijven volharden niet terug te willen herstellen? Weet men wel dat het volk ook het recht bezit om zich hiertegen te verzetten en zich te verdedigen en zich op alle mogelijke middellen kan beroepen om zijn politieke vrijheid te waarborgen? Door alle steunbetuigingen in een of ander vorm voor het opkomen voor hun mensenrechten, en gezien er niet serieus met de wens van de volk wordt omgegaan en ondanks enkele jaren alle mogelijke vreedzame en duidelijke verzoeken en uitingen voor herstel en herziening van door misleiding afgenomen rechten, hebben we voor onszelf voor het volk een datum vastgesteld, dat wij bereid zijn op 10 november 2014 indien er geen serieuze initiatief en datum dit jaar nog voor een referendum door onze volksvertegenwoordiging wordt vastgesteld, het volk de mogelijkheid te bieden zich te uiten op een of andere manier over haar eigen toekomst. Deze dag is van historische waarde voor het Boneriaans volk, waarbij het humilde karakter en geduld van de Boneriaan ook ergens eindigt en haar revolutionaire kant heeft laten zien en in opspraak en opstand kwam op 10 november 1834 onder leiding van Martis di Catalina Janga, die betere levensomstandigheden opeisden en meer vrijheid opeisden.
Namens Nos Ke Boneiru Bek,
James Finies
Postbus 417, Bonaire.
c.c. Kabinet van de Koningin der Nederlandse Staat
Staten Generaal Der Nederlandse Staat


c: text/html

text:
Diabierna mainta a drenta informe cu na Palm Beach lo mester tini un sosopechoso scondi, mesora diferente patruya a wordo manda na e sitio como tambe atraco team. Den e mondi pabao di CMB Palm Beach a encontra e sospechoso, a persiguie y detene. Dogcatcher a bini na e sitio y a transporta e deteni pa warda di polis.
CUERPO POLICIAL ARUBA TA INFORMA:
Un rato pasa en conexion cu un investigacion andando a detene na Palm Beach, na altura di Linda’s pancake House, e homber Rubiano E.P.T. di 41 aña di edad, sospecha di a atraca Montaña Food Mart ( 15 april 2020) y Cheung Gong Supermarket ( 14 maart 2020).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ORANJESTAD – Tecnologia ta un aspecto cu no por wordo separa mas for di enseñansa. Pa algun tempo caba paisnan innovativo a incorpora esaki den e base di nan sistema, ya cu enseñansa ta un di e pilarnan pa cualkier pais por progresa. Den Reino Hulandes nos por nota cu Corsou tambe ta den full swing cu digitalisacion. Na Hulanda tambe a crea espacio pa den e curriculum por tin ‘programmeren & multimedia’ pa scolnan primario. Lastimamente na Aruba nos no tin un plan cu ta stipula ki direccion mester bay cu e mundo di enseñansa, mucho menos con lo incorpora tecnologia den esaki.
Pakico Tecnologia?
Mirando e manera cu tecnologia a manifesta su mes den e ultimo añanan, nos por conclui cu esaki ta casi inseparabel di un comunidad moderno. Tecnologia ta ser uza den casi tur hogar, den nos forsa laboral y lastimamente e no tin mesun representacion den nos enseñansa actual na Aruba. Ta premira cu e uzo di tecnologia, den un mundo na unda tur e generacionnan den nos comunidad a wordo expone na tecnologia, lo sigui crece mundialmente den enseñansa den e añanan binidero. E ta un hecho cu nos maestronan ta sinti e necesidad di tecnologia pa asina enrikece e klas. Como un docente mi mes y tambe den combersacion cu otro coleganan, bo ta mira tecnologia manera un factor importante pa mehora e calidad di enseñansa.
Den mundo di enseñansa, tecnologia ta expande e oportunidad di siña y ta haci’e uno accesibel pa por participa. Rapportnan a demostra cu e uzo di tecnologia den klas ta motiva e studiantenan mas, cu ta resulta den un miho logro na scol y cu nan lo siña mas lihe. Tambe nos por mira cu e uzo di tecnologia ta haci’e posibel pa monitoria e progreso di un mucha di nos studiantenan ‘real time’ (na mesun momento cu e ta pasando). Tecnologia por percura pa nos enseñansa ta uno mes dinamico cu e mundo cu nos ta bibando aden.
Rekisitonan
Pa innovacion por tuma luga den nos enseñansa nos tin cu revisa e leynan vigente pa por haci espacio pa un curriculum adecua pa e uzo di tecnologia den klas. Un di e rekisitonan pa e uzo optimal di tecnologia ta keda e accesibilidad di Internet den tur klas, sea e ta pa e leerlingvolgsysteem of pa por duna cualkier forma di les digital (digiboard, beamer, smartTV, etc). Pues ta yega momento cu nos tin cu deshaci di e borchinan di krijt pa traha espacio pa tecnologia. Tambe nos tin cu percura pa duna nos enseñansa e material necesario den un forma digital (aki nos por pensa riba un portal digital) cu ta rekeri pa facilita nos maestronan den nan trabou.
Mirando cu e introduccion di tecnologia lo trece cu ne ekipo di balor den klas, cu lo haci’e un target pa ladronicia, nos tin cu percura tambe pa e siguridad na scol. Tur scol na Aruba mester tin un bon sistema di alarma y camara di siguridad prome cu nan kier cuminsa haci uzo di tecnologia na scol. Tambe nos tin cu tene cuenta cu tecnologia den klas ta rekeri mantencion. Den pasado a introduci computer na scol sin tin un vision adecua. A instala computer y a laga nan pa nan cuenta. Tecnologia na cualkier scol ta bay man den man cu e mantencion cu ta cay bou di e responsabilidad di un asina yama coordinador di ICT. Nos enseñansa ta rekeri un vision amplio riba e uzo di tecnologia cu un necesidad pa mas training den e ramo aki.
Plan 2035
Na e momento aki, mundo di enseñansa ta nabegando manera un barco sin rumbo. Lastimamente e cartera di enseñansa a wordo maneha den e ultimo añanan pa personanan cu a haci locual nan tabata por den nan capacidad, pero nan no ta bin di e mundo di educacion. No tin un vision ni tampoco mision pa pone un bista di kico y con nos enseñansa lo ta, specialmente cu tur e cambionan cu ta tumando luga mundialmente. Pa e motibo aki, den cooperacion cu mas maestro y partnernan den mundo tecnologico y sector priva, mi ta preparando un plan pa wordo inicia na 2020, cu un trayectoria di 15 aña. E plan aki ta encera entre otro e incorporacion di tecnologia y sostenibilidad di esaki. Mas importante cu tur, e plan ta encera un sistema di enseñansa adaptivo, uzando entre otro e metodo di Montessori.
Nos comunidad tin un mix di generacion y e mester tin un espacio pa tur di nan. Mientras nos ta prepara pa cuida e generacion di babyboomers, mester habri porta pa millennials y generacion Z pero mas cu tur, traha e fundeshi pa generacion Alpha cu lo ta e weso di lomba di nos economia aki 20 aña.


text:
Willemstad, Corsou: Diabierna den oranan di marduga, e personal di Wardakosta a detektá un lancha na parti Nòrt di nos isla i un patruya a bai na e sitio pa kontrolá e lancha. Aki a bin enkontrá un vehikulo Honda model SUV ku 8 persona aden. A start un persegushon ku a terminá riba Kaminda Mitologia pa motibu di un aksidente.
Durante di e persegushon personal di Wardakosta a tira dirigí riba e vehikulo i 1 persona a risibí tiru den su kabes. Den e vehikulo tabata tin droga i armanan di kandela ku a keda tirá for di e vehikulo na altura di Jan Luis. Te na e momentu aki tin 6 bultu di droga ku ta konsistí di 6 paki kada un i 10 arma di kandela bon lorá den plèstik konfirmá.
Na momentu ku e persegushon a terminá den aksidente tabata tin 2 persona ku a pèrdè nan bida, di kual un di nan ta un dama. E 6 otro personanan a resultá heridá i a keda transportá ku urgensia pa poli. Un di nan su situashon ta kritiko.
Foto y informacion cortesia di


text:
DETENSHON
Alrededor di 1 or di mardugá riba djabièrnè 17 di sèptèmber a para un outo pa kòntròl riba Bulevar Julio A. Abraham. Durante di e kòntròl por a nota un holóstèrki di hennep, dor di kua pasa ofer pa un kòntròl en konekshon ku e Lei di Opio BES. A topa ku un trònchi di pan ku den dje yerba paresido na mariwana i sènkèsh. A detenéshofùr di e outo, un hòmber ku inisial G.H.F. di 22 aña, en konekshon ku violashon di Lei di Opio BES.
HÒMBER TA KAI FOR DI SKUTER
Riba djaweps 16 di sèptèmber un aksidente a tuma lugá riba Kaya Korona. Pa motibu deskonosí un hòmber akai for di skuter. Ambulans a transporte pa hospital pa tratamentu médiko.
AKSIDENTE
Den oranan lat di atardi di djaweps 16 di sèptèmber, pa mas o ménos 5.50 or, un aksidente entre un outo i un skuter a tuma lugá riba Kaya Karibe. Shofùr di e outo a deklará ku dorku solo a blèndu e, e no a mira e skuter. Pero despues di kòntròl mas aleu a resultá ku e shofùr di e outo tabata bou di influensia di alkohòl. A detenéi a hib’e warda di polis pa hasi un análisis di rosea. A hiba su outo tambe warda komo ku e no tabatin reibeweis. Pa esaki ela haña un prosèsferbal. Ambulans a transportáshofùr di e skuter pa hospital pa tratamentu médiko.
KAS INHABITÁ NA KANDELA
Alrededor di 14.20 or di mèrdia riba djaweps 16 di sèptèmber a drenta notifikashon tokante un kas inhabitá na kandela na Kaya Kamari. Brantwer a paga e kandela. Durante esaki un waya di koriente a kai i dal un di e bomberonan ku koriente. Ambulans a akudí na e sitio i a chèk e bombero. E tabata stabil i por a siguí ku su trabounan. Departamentu di reshèrshi lo siguí ku investigashon pa kousa di e kandela.


text: KRALENDIJK – E konosido artista Jeon, ku su nòmber mes ta Jonathan Thiel, huntu ku su tata Robert Thiel, ámbos di Aruba a kanta den Regata 2019. Nan a presentá dilanti di Zeezicht Bar Restaurant ayera djaweps 10 di òktober. Ámbos tabata riba esenario e anochi unda nan a duna tur ku tin i esnan presente a gosa enorme di e ambiente. Robert tabata bisa Jeon, ”momentu ku tata papia, yu mester tende.” P’esei nan ta na Boneiru i huntu riba esenario. Riba drùmer tabata toka e boneriano outéntiko Julius Martines, kende ta un persona ku bon konosementu di drùmer. Hopi hende a aglomerá den area pa gosa di e ambiente.


text:
Papiamentu
- E artíkulo aki ta skirbí na papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Papiamentu (na Aruba: Papiamento) ta un idioma krioyo ku un base Português-Afrikano. Banda di e lenganan Arawak ku restunan di e habitantenan original di islanan ABC tabata papia, Papiamentu su vokabulario ta influenshá pa e idiomanan Ingles, Hulandes i Spaño.
E ta e lenga mas papiá na Aruba, Boneiru i Kòrsou. Na 2003 Papiamentu e keda rekonosí komo idioma ofisial na Aruba banda di Hulandes i na 2007 na Antias Hulandes banda di Hulandes i Ingles. Ta skirbi e nòmber di e lenga diferente na Aruba, esta Papiamento i diferente na Boneiru i Kòrsou, esta Papiamentu. E lucha pa un ortografía uniforme na islanan di Antia Hulandes di antaño a dura largu i a resultá finalmente den dos entidat polítiko i dos diferente ortografía.
HistoriaEditá
Segun historia, e vokabulario básiko i e karakterístika gramatikal ta similar ku esun di e lenga di Kabo Bèrdè ku a surgi ku un fundeshi básiko ku ta di Portugues i otro influensia ku a pasa despues (siglo 17 i 18 respektivamente).
E nòmber di e idioma mes ta bin di papear, un palabra usá den Portugues i Spañó kolonial: e ta kompará ku Papiá Kristang, basá riba e Portugues krioyo di Malaysia i Singapura, i e krioyo di Kabo Bèrdè papiâ òf den Caribe (Puerto Rico, Repúblika Dominikano, Cuba) "papiar"- papia ekstensivamente (pero tambe den e término Portugues kiermen "kome"). Spaña a klama e dominio riba e islanan den siglo 15, pero nan no a hasi hopi uso di dje. Na 1634, West Indische Compagnie (WIC) a tuma e islanan den su poder, deportando e Arawaknan ku a keda i e poblashon Spañó pa nan respektivo kontinente. E islanan a bira sentro di trato di katibu entre Afrika i Caribe.
E historia di e orígen di Papiamentu te ainda no ta konosí. Probablemente Papiamentu a nase for di Português òf for di Spañó. Un resúmen di e debate tokante Papiamentu ta di haña den un buki di Jacobs (2009a).
E prome evidensia di e uso generalisá di e Papiamento di Aruba por wòrdu hañá den un dokumento ofisial di Kòrsou den siglo 18. Den siglo 19, e mayoria di e materialnan tabata skirbí na Papiamento inkluyendo buki di skol, materialnan di Misa Católico Romano i e himnarionan. E promé kòrant na Papiamentu publiká na aña 1871 ku e título "Civilisado". "Civilizador" ta un palabra Spañó i Portugues, pero e por a wòrdu komprondé ya ku ta un kustumber ku den papiamentu e "r" na final di e palabra tradusí ta kai afó.
Teoría di e desaroyo lokalEditá
Tin diferente teoría tokante e desaroyo lokal. Den un sierto teoría ta proponé ku Papiamento a desaroya den Caribe for di un pidgin Portugues-Afrikano, e tabata wòrdu usá pa komuniká ku e katibunan di Afrika i katibu Portugues ku despues Hulandes i Spaño (tambe Arawak) a influensiá.
E poblashon Hudiu-Portugues di islanan ABC a krese konsiderablemente despues di 1654, ora e Portuguesnan a rekuperá e teritorio Hulandes den noort-oost Brazil, kousando ku e mayoria di e papiadónan Portugues di e tera mester a huí di e persekushon religioso. E ròl presis di Hudiu Sefari den kuminsamento di e desaroyo no ta konosí, pero loke si ta definitivo ta ku e ta hunga un ròl prominente den e desaroyo di Papiamentu.
Hopi di e promé residentenan di Kòrsou tabata Hudiu Sefarí òf di Portugal, Spaña òf Brazil. P'esei por asumí ku e Hudiu-Spañó a wòrdu tresé pa Kòrsou, kaminda gradualmente a plama pa otro partinan di e komunidat. Komo e komunidat Hudiu a bira importante den merkadeo i komersio, nan tabata papia na Papiamento ku un poko di influensha di Ladino. Mientras varios nashon tabata bas di e isla, Papiamentu a bira e idioma mas papiá di tur dia.
Gramatika, ortografia i vokalnanEditá
Articulo principal: Gramatika di papiamentu
Articulo principal: Ortografia di Aruba, Ortografia di Boneiru i Kòrsou
Kòrsou i Boneiru ta usa un sistema di skibimentu fonétiko. Aruba tin un sistema históriko-etimologico hopi similar na spañó.
Parti distintivo di e sistema di Kòrsou[2]:
- E zonido /k/ semper ta indiká pa e lèter k. (Na Aruba /k/ por habitá c òf k .)
- Aksènt agudo ta indiká sílaba ku tin strès impronostikabel.
- E sistema di Kòrsou tin e lèternan è, ò, ù, ü.
- E sistema di Kòrsou no tin x.
Papiamentu tin e siguiente 9 vokalnan.[3] E sistema di Kòrsou tin un símbolo pa kada vokal. E sistema di Aruba ku 6 símbolo tin mas ambigwedat.
Status aktualEditá
Den senso di 2000 i 2001,Un logra konta un total di 106.054 hende na Kòrsou, 59.984 hende na Aruba, i 8059 hende na Boneiru ku a bisa ku papiamentu ta nan idioma di papiá na kas. Kasi tur hende ku ta biba na e islanan ABC y ku a nase na e islanan ABC por papia papiamentu. Ademas hopi imigrante for di e islanan ABC ta bai biba na Hulanda; ku nan no sa papia papiamentu na kas.
Aki un bista di e kantidat di papiadónan di Papiamentu na e islanan ABC. Komo ku e sifranan di senso no a sali riba mesun dia, a pone e fecha di e delaster senso na kada isla.
Tabèl 1. Lenganan papiá na islanan ABC
Ta papia Papiamentu ademas na e islanan ku anteriormente tabata forma parti di Antia hulandes esta: Saba, Sint Maarten i Sint-Eustatius. Nativo di islanan ABC ku ta biba den eksterior i tin ora nan desendientenan primeramente na Hulanda, tambe ta papia Papiamentu. Tin tambe papiadónan di Papiamentu na Venezuela, Sürnam, Sto. Domingo, Cuba, Merka i otro paisnan kaminda yiunan di tera a bai residí.
Nos por referí na ambos manera di skirbi tambe: Papiamento/u pasobra kasi tu palabra ku o -final ta keda pronunsiá ku u- final na ámbos isla.
Papiamentu su pronunsiashon i melodia ta varia di isla pa isla, tin bes hasta bario pa bario i tin Papiamentu di ántes i Papiamentu modèrno. E vokabulario en general ta igual na tur tres isla pero tin variashon entre palabranan uzá na kada isla.
Promoshon di papiamentuEditá
Ku e meta pa promove papiamentu a lanta varios organisashon. Pa fasilita kolaborashon entre e organisashonnan aki a funda e Plataforma Union di Papiamentu na 2012. Miembronan di e plataforma ta:
- Fundashon Splika - Hulanda
- Fundashon Lanta Papiamento - Aruba
- Akademia Papiamentu - Boneiru
- Fundashon Dushi Papiamentu - Boneiru
- Instituto Alsa Papiamentu - Kòrsou
Wak tambeEditá
- Ortografia di Papiamento (Aruba)
- Ortografia di papiamentu (Boneiru i Kòrsou)
- Lista di papiamentista
- Cadushi di Cristal
Linknan eksternoEditá
NotaEditá
- ↑ Ethnologue
- ↑ Ortografia di papiamentu, di dos edishon. Korsou: Sekshon Informativo di Schooladviesdienst, 1983
- ↑ Philippe Maurer. Die Verschriftung des Papiamentu, den Zum Stand der Kodifizierung romanischer Kleinsprachen. Gunter Narr Verlag, 1990


text:
KRALENDIJK – Miéntras tur hende su mente ta riba e Vírùs di Corona, temporada di Orkan poko poko ta yegando. Segun ekspertonan, e aña aki lo bai ta un temporada hopi aktivo. Ta premirá entre 14 pa 18 tormenta, 7 pa 9 orkan di kual 2 pa 4 por bira un orkan grandi.
Mientras tantu prome ku e temporada habri, ya tin un disturbio a forma ost di Florida i National Hurricane Center ta vigilando esaki djaserka komo ku e tin mas di 80% chèns di desaroyá i bira un depreshon òf tormenta tropikal durante e proksimo 24 ora..
E temporada ta kuminsá ofisialmente di 1 yüni te ku 30 di novèmber 2020.
E nòmbernan di e aña aki ta;
Arthur, Bertha, Cristobal, Dolly, Edouard, Fay, Gonzalo, Hanna, Isaias, Josephine, Kyle, Laura, Marco, Nana, Omar, Paulette, Rene, Sally, Teddy, Vicky i Wilfred.
Situashon general:
E relashon entre preshon den airu relativamente abou riba e parti wèst di Karibe ku esun mas haltu riba Atlántiko, lo generá un fluho di bientu basta fuerte i e laman tambe den nos region lo bira basta brutu durante e fin di siman aki. Ta urgi nabegantenan di boto chikí ta kouteloso riba laman. Di otro un banda, un tempu seku lo prevalesé den nos region.


text:
Barranquilla2018News
Bowling Trios a inincia na Cali
Elias, Jonathan y Valentino a mira accion
Competencia di Bowling Trios a tuma lugar ayera caminda cu e trio Elias Halabi, Jonathan Bremo y Valentino Jacobs a mira accion.
Cu un total di 3329 e Trio a keda na e di 17 lugar.
Awe ta start e weganan di Team caminda cu e prome nan pa cuminsa ta Thashaina Seraus, Kamilah Dammers-Naddal, Jeadine Luidens, Vanessa Valdez y Xante Lobbrecht.
Atardi e Team di Bowling caballeros tambe lo start.
Lo ta 2 dia competencia pisa tanto pa e damas como e caballeros nan di Bowling.


text:
Week end tras di lomba 2-3-4 di Mei a tuma lugar 3rd Extreme Import International na e Pista di Palo Marga. Un careda cu tur espectativa tabata halto pa tanto e coredor y fanatico nan. Mad Max & Easy Racing mane semper ta bin desisivo y super bon prepara pa e categoria di Jr Dragster y Bike nan. Un di e categoria cu nos tin hopi aña sin core aki na Aruba y cu a hala hopi atencion tabata e Super Comp Bike 8.90-9.20 Pro Light! Junior Fingal a tune e Hayabusa di Jayson G (Destroyer) pa e categoria aki y diasabra anochi e la duna su frutu ora cu Jayson G ta titula Campeon den e categoria di Super Comp Bike. Nos por remarca cu 2 aña pasa na Corsow Jayson G a titula Sub Campeon den e categoria aki tambe! Diadomingo e mucha nan den e categoria di Jr. Dragster a mira action dilanti un publico grandi y aki nan ta Christine Fingal a titula Campeon den e categoria aki. Varios driver di Mad Max & Easy Racing a sa di pone personal record nan nobo riba nan bike, cual tambe ta duna resultado di e trabow nan duro hasi riba nan. Mas cu claro nos exito nan, nos ta comparti’e y dedike na nos famia y fans nan cu tey tur careda cu nos na pista y dimes sin laga afo e gradicimento na nos sponser nan cu ta kere firmemente den nos team un biaha mas den e race season 2014. Nos next compromiso ta durante e careda di “one day bracket” dia 7 di Juni venidero. Un danki grandi ta bai pa nos sponsor nan di liquid speed cual ta MONSTER energy drink-KENDALL MOTOR OIL cu su tremendo azeta nan di motor.
“Bale la pena” videoclip a wordo lansa!
January 29, 2021 0
ART EXHIBIT- Soca Art- Raise your voice!
January 15, 2021 0


text:
Geplaatst op 19 November 2020 dor di Ministerio Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar
Willemstad – Gobièrnu di Kòrsou a disidí ku entrante awe, 16 di novèmber 2020, ta fortalesé e medidanan di prekoushon den kuadro di kombatimentu di e vírùs Covid-19. A disidí ku uso di tapaboka pa persona di 18 aña i mas grandi ta obligatorio ora bishitá: supermerkado, minimarket, toko, tienda, panaderia, botika, hospital i klínikanan, libreria, hardware, transporte públiko, pelukeria i kapsalòn i agensianan funeraria.
Ta altamente rekomendabel pa bisti un tapaboka na tur otro establesimentu i organisashon, pero esaki no ta obligatorio.
Den kuadro di interes general di nos isla, pero spesialmente tambe den interes di bo klientenan i personal, mi ta supliká bo tene debidamente kuenta ku esaki. Mi ta insistí na bo pa bo instruí bo personal di tal manera ku e ta perkurá na un manera amabel pero firme ku bishitantenan di bo establesimentu ta protehá nan mes i otronan dor di bisti un tapaboka. Mas aleu e protekshon aki lo ta mas efektivo si bo personal tambe ta obligá na bisti un tapaboka.
Huntu nos mester pasa den e tempunan difisil pa nos tur i mi ta konta ku bo koperashon. Klaro ku mi ta keda semper dispuesto pa dor di o na nòmber di nos Ministerio deliberá ku bo tokante eventual retonan ku bo ta eksperensiá pa kumpli ku e medida di prekoushon anunsiá.
Minister di SOAW


text: Diasabra anochi a drenta informe di un accidente cu hende herida na Caya Jose Geerman na San Nicolas. Mesora a dirigi tanto polis como ambulans na e sitio. Na yegada di e patruya a contanta cu aki lo trata di un accidente entre un Mitsubishi Lancer y Toyota Corolla Blanco. Na yegada di e ambulans a atende e dos victimanan. Un tabata tin dolor den pecho y e otro tabata tin kap na rudia y lo a kibra su ankle. Polis a confisca e Mitsubishi Lancer pa hasi investigacion y a detene e chauffeur cu lo tabata bao influencia y a purba core bai cu ankle kibra.


text:
Balashi su Magic Mango ta un cerbes nobo y totalmente diferente pa comunidad di Aruba
Brouwerij Nacional Balashi recientemente a presenta nan cerbes nobo Magic Mango, un edicion limita cual ta hopi dushi y diferente no obtenibel riba mercado. Marisol Heronimo,e prome Brew Master femenino na Brouwerij Balashi, tin 11 aña trahando den e mundo di cerbes. Di ora cu Marisol a bira Brew Master e tabata sa cu e lo haya e oportunidad pa e saca un cerbes cu su nomber, cual ta un deseo di tur Brew Master pa logra yega na un honor asina. “Mi tabata sa for di comienso cu mi kier haci algo diferente”, Marisol ta expresa. Pues a bin cu e iniciativa aki di Magic Mango, un fruta obtenibel na Aruba mes y cual Marisol a crece cu ne for di su infancia. Tur aña tabata e mesun storia bibando na Playa, cu un mata grandi di Mango den su cura, na unda cu Mango ta cay riba su dak y lanta Marisol for di soño. “Mainta mi tabata sa mi lo haya yen di Mango tira abao pa come”, Marisol ta bisa. E iniciativa pa traha Magic Mango, un cerbes nobo y diferente, ta pa mustra cu ta posibel y cu no ta semper tur cos mester keda cu e mesun smaak pa e ta un bon cerbes. Esaki ta algo cu Marisol a experiencia na Berlin ora cu el a bay studia pa bira Brew Master, caminda cu tin asina tanto variacion di cerbes y bo ta haya hopi cos cu aroma of sabor di fruta den dje. Edicion Limita Magic Mango ta un cerbes limita cual lo solamente sali un biaha so y lo sigui despues experimenta cu otronan, pues no tin hopi caha y ta conseha pa bo busca esun di bo lihe pasobra nan ta bay caba hopi lihe. “E soño di tur hende ta pa traha un cerbes y esaki bira un Line Item manera Balashi of Chill cual ta nifica cu nos ta constantemente trah’e y bend’e”, Marisol ta splica. Marisol su deseo ta pa Magic Mango bira un Line Item tambe y asina sigui desaroya mas sabor, mas fruta y diferente tipo di cerbes, y esaki ta algo cu Aruba mes ta dicidi. Magic Mango tin henter un otro proceso di traha cual ta diferencia na Balashi y Chill, cu receta totalmente diferente. Esaki ta haci cu tin un otro sentido refrescante, bo no ta yena ora bo bebe varios di dje tras di otro. E ta un cerbes totalmente diferente. “Esaki ta haci e hopi mas excitante pa traha tambe caminda bo ta test bo capacidad manera un Brouwerij, kico tur bo por haci y con leu bo por hiba bo planta. Ta un periodo hopi excitante pa traha an Balashi na momentonan aki”, Marisol ta expresa. Lo bin hopi mas sorpresa y sabornan nobo den futuro. “Nan tin nos ta traha duro akibanda!”, Marisol a expresa chistosamente. E ta algo hopi leuk, Marisol ta agrega, pasobra Balashi ta balora nan opinion, nan ta laga bo tin bo libertad creativo. Ta gradici henter e team cu a produci e cerbes. Brew Crew, Production, Maintenance, Engineering y Quality Assurance y na mes momento ta invita pueblo di Aruba pa purba e Magic Mango Limited Brew y asina disfruta di algo totalmente nobo pa nos isla. Pa haci pedido ta solamente Online via e webshop di Tropical Bottling Company, Shop.tropicalbottlingcompany.com y haya bo pedido te na porta di bo cas.


text:
Pa esnan cu a haya COVID-19 caba
E recomendacion ta pa aplica unicamente un dosis di vacuna
ORANJESTAD, Aruba –08 april 2021: Mundo henter dia pa dia ta siña mas di e virus SARS-CoV-2 cu ta ocaciona COVID-19. Continuamente investigacionan ta tumando luga y abase di resultadonan cu sali, manehonan riba tereno di prevencion of vacunacion ta wordo adapta. Recientemente a sali un recomendacion pa cu vacunacion di esnan cu ya a bin den contacto cu e virus SARS-CoV-2 y a recupera di esaki.
Manera cu ya ta conosi esnan cu a bin den contacto cu e virus di COVID-19 y a recupera, nan curpa na un momento ya a reacciona y traha anti-curpa contra e virus aki te na e punto cu e persona a recupera. Manera tur otro malesa viral e persona lo ta proteha pa un temporada. E pregunta ta pa cuanto tempo? Riba e pregunta aki e scientificonan no tin e contesta concreto ainda, pero loke nan sa ta cu sigur pa 6 luna e persona lo ta proteha segun resultado di evaluacionnan. Esaki ta e motibo pakico ta introduci un cambio den e maneho di vacunacion pa cu esnan cu den e ultimo 6 lunanan cu a pasa a haya COVID-19 y a recupera. Es cu tawata positivo pa COVID-19 den e ultimo 6 lunanan cu a pasa ta wordo recomenda pa tuma unicamente un dosis di vacuna como un booster pa mantene nan defensa halto. Estudionan a mustra cu es cu a haya un dosis di vacuna despues di tawata positivo pa COVID-19 su anti-curpa ta aumenta drasticamente atrobe, mas cu un persona cu no a haya COVID ainda y a ricibi su prome dosis. P’esey e recomendacion aki ta unicamente pa esnan cu por medio di un test positivo por verifica cu nan tawata positivo pa COVID. E recomendacion aki no ta pa esnan cu ta kere cu nan a haya COVID caba, tampoco pa esnan cu ta sufri di malesanan cu ta comprimi nan sistema di defensa of nan sistema inmunologico.
E personanan cu mester sigui tuma dos dosis di vacuna ta esnan cu ainda no a haya COVID-19, esnan cu a haya COVID-19 mas cu 6 luna atras y esnan cu ta sufri di e siguiente malesanan of tin e siguiente condicionan di salud.
Patient cu un tumor maligno diagnostica den e ultimo 5 añanan
Patient cu problema grave di rion of cu ta dialisa
Patient cu a caba di haci transplante di organo of beenmerg
Patient cu un condicion primario di deficiencia inmunologico.
Riba pashentnan cu e condicionnan di salud aki riba menciona, na e momento aki tin estudionan tumando luga riba nan respuesta inmunologico despues di vacuna. Si ta nesesario pa cambia e maneho despues cu e resultadonan di investigacion drenta. Lo informa esaki debidamente, manera nos a bin ta haci esaki continuamente.


text:
GOBIÈRNU DI BONEIRU YENANDO BURAKUNAN DI KAYA
GOBIÈRNU DI BONEIRU YENANDO BURAKUNAN DI KAYA
Kralendijk – Gobièrnu di Boneiru a kuminsá ku e trabounan di seramentu di buraku . Den kuadro di mantenshon di nos kareteranan resientemente direktorado Planifikashon i Desaroyo, a kuminsá sera burakunan di diferente karetera. Aktualmente ta hasiendo e trabounan aki den area di Sabadeco, Hato, Kaya Amsterdam, Kaya Inca den Nòrt Saliña i partinan di Kaminda di Rincon. Despues di e kareteranan aki lo bai yena burakunan den otro área di Boneiru.
Ta pidi tur usuario pa tene kuenta ku e trabounan aki i mantené velosidat segun lei i instrukshonnan.


text:
WILLEMSTAD – Ayera tardi tabatin un reda di prensa i un protesta di mayornan rabia riba e karta ku minister di enseñansa Irene Dick a saka pa minister hulandes Jet Bussemaker riba e kriterianan di eksámen ku mester bira más skèrpi.
Minister Dick a enfatisá ku Hulanda no a bin ku niun medida ainda, i ela a manda e karta simplemente pa start e kòmbersashon ku Hulanda. Giselle McWilliam, èks polítiko i mama preokupá, a reuní ku aproksimadamente 60 mayor i alumno na Fort Amsterdam, pa asina demanda aklarashon riba e akshon di minister i e konsekuensianan di e karta.
Deya Mensche a papia ku minister Dick
Komoshon
Minister Dick ta haña ku ta polítika a keda hungá ku e karta, kousando un komoshon sin nodi. Ainda no a haña kontesta ofisial bèk, pero durante e reda di prensa a bin dilanti ku ACW lo ta wardando riba e plan di Kòrsou sa pa kon ta introdusí e kriterianan en futuro. Niun momento so e karta a papia di dos diploma, i a enfatisá ku ta dos eksámen lo tin, pero un diploma.
Si e minister a indiká ku Kòrsou tambe mester hasí un análisis pa determina su nivel, i no por tumá over e regulashon di materia básiko hulandes sin pensa. Según minister Dick, Hulanda tin años ta partisipá na testnan standarisá internashonalmente pa determina su nivel, pero un motibu of otro nunka Antias ni Kòrsou no a keda inkluí. Riba e tereno lingwístiko, tambe mester tene kuenta ku e echo ku e studiante kurasoleño tin un desbentaha riba esun hulandes, kende ta keda instruí den su idioma materno. “Kòrsou ta haña hulandes obligatoriamente na sistema di lenga materno i no komo idioma strañero”, Dick a deklará.
Material di skol
Varios hóben ku tabata protesta a indiká ku e problemanan na kuminsamentu di aña ku material di skol definitivamente tabatin influensia riba e resultadonan i a papia di sifranan alarmante di muchanan ku a keda sinta of drùip e aña akí. Minister Dick no ta komprondé dikon esaki ta e kaso i ta haña ku direktivanan di skol mester asumí nan responsabilidat. Alumnonan ku a protesta na fòrti, na nan turno a indiká ku e aña akí nan no a haña varios buki. “Na Radulphus nos no a haña buki di físika ni informátika, i e sistema di stensel ta unu hopi impráktiko paso na final di aña, b’a pèrdè tur stensel. Si no ta pa nos dosentenan, nos no lo a optené bon punto pa e materianan akí”, Emil a splika. “Pa e aña eskolar nobo ya tur buki a keda ordena i ta rumbo pa Kòrsou”, minister a garantisá.
Inspekshon independiente
Minister Dick ta haña ku resultadonan di e aña akí por hopi mas mihó, pero ta alivia ku mayoria di e alumnonan a skor bon sin e kriterianan nobo. “imagina bo ku a introdusí e kriterianan, ta un matansa lo tabatin”, ela deklará. Tambe minister Dick ta pone komo promé responsabel pa kalidat di enseñansa na e ocho direktiva di skol. “Ministerio di Enseñansa tin su inspekshon independiente ku por kontrolá periódikamente, pero ami komo minister no por hasí nan trabou, i ta nan tin e funshonario nan ku por kontrolá tur ora”, ela agrega.
Outor: Deya Mensche


text:
DJIS UN PENSAMENTU
Un E-magazine pa inspirá, eduká, konsientisá i entretené
DJIS UN PENSAMENTU
Un E-magazine pa inspirá, eduká, konsientisá i entretené
DJIS UN PENSAMENTU
Celebrating Our 10th Anniversary Online!
Get 10% Off Storewide!!!
.
Un E-magazine pa inspirá, eduká, konsientisá i entretené
Arko Iris. 101 rima pa mucha: Djis un rima
Esaki ta e rúbrika ku kada bes ta presentá un rima for di e buki Arko Iris. 101 rima pa mucha.
DJIS UN RIMA
.
.
.
Skucha e rima Hunga wega, den e parti di e kantika Mi rèp for di e cd Arko Íris. 11 kantika pa mucha di Tanchi Cathy


text:
WILLEMSTAD – E apertura di e di sinku edishon di Curaçao Pride a tuma lugá ayera den sentro di siudat. Aproksimadamente 500 persona a partisipá den e parada kolorido, kual a kuminsá na Riffort, subi brùg di ponton Emma i finalisá na parke Wilhelmina. E apertura i selebrashonnan di siman di ‘Pride’, a keda ofisialmente habrí pa Eugene Rhuggenaath, promé minister di Kòrsou.
Aunke e selebrashon di e siman di ‘Pride’ no ta nada nobo pa nos komunidat, tòg e edishon akí a konfrontá kontroversia, partikularmente ora parlamentario Marilyn Moses a deklará den prensa ku e no ta mira e motibu pa un marcha di ‘Pride’, ya ku Kòrsou ta un komunidat tolerante.
Outor Deya Mensche
“Seksualidat ta un tópiko ku normalmente ta keda trata den tur privasidat, i mirando e kontroversia ku a surgi rònt di e tópiko akí, evidentemente nos komunidat no ta kla ainda pa hiba un debate sano riba esaki”, Moses a deklará durante un kòmbersashon telefóniko. Tambe Moses ta lamenta ku a saka su deklarashonnan fo’i konteksto i a determina eróneamente ku e ta kontra e homoseksual. “Esei sigur no ta e kaso, i loke mi kièr a logra ta pa aktivá e diskushon i sòru ku nos patrimonionan nashon keda respeta”, Moses a splika.
Selebrashon kultural
“Nònsèns”, Mario Kleinmoedig, fundadó i bosero di FOKO – Fundashon Orguyo Kòrsou – a deklará. “Nos tin añanan ta selebrá siman di ‘Pride’ fin di sèptèmber. Ta siman di kultura i turismo a skùif bini riba nos fecha, pues no tabata e intenshon di e organisashon pa tapa niun selebrashon kultural”, el a splika. “Apesar, nos tambe ta forma partí di e komunidat akí i e selebrashon por ta sumamente lukrativo pa nos turismo i ekonomia”, Kleinmoedig a kontinuá.
Ret Karibense a kana den siudat i a papia ku vários persona kende a ekspresá nan punto di bista. Según señora Noraline, kende tabata den Punda pa selebrá un aktividat kultural organisá pa SOAW, ta lamentabel ku kultura no a resaltá mas. “Mester wak e fechanan bon i distinguí e kosnan fo’i otro. Maske mi no ta di akuerdo kon e kosnan a bai, tin un ambiente agradabel den siudat sí”, el a konkluí.
Den Columbusstraat tambe tabatin vários aktividat kultural, unda a topa un multitut di hende ku a selebrá tur dos evento. Selwin a splika kon el a kuminsá ku e selebrashonnan di ‘Pride’ na Riffort i a sigui den Punda ku esnan di siman di kultura. “Mester propaganda nos kultura mas, ku baile i ambiente! Asina nos por selebrá dos kos huntu sin problema”, su amiga Jennifer a splika. Según Farah, tur dos opinion mester keda respetá, paso na final ta e hende ta importante. “Mane’ Rhuggenaath a indiká, ta un bon oportunidat pa mustra un mihó ehèmpel”, el a splika.
Hende dinámiko
Según e famoso reina di drag, Peper Katana, Kòrsou ta birando mas inklusivo, i e krítikonan no prevení esaki. “Un i tur ta bon biní pa forma partí di e festividatnan”, el a deklará. “Tin un grupo di hende dinámiko ku a uni i trese algu bunita dilanti. Fo’i 2002 nos ta organisando ‘Get Wet Weekend’ ku a bira ‘Pride Week’, pues nos tin kasi 15 aña ta organisá riba e fecha akí”, el a konkluí.


text:
Restitucion ta significa cu e cliente por haya (un parti di) e gastonan haci pa su peticion di permiso. Na DIMAS nos ta conoce e resititucion di e waarborgsom (deposito) y e restitucion di leges (tarifanan). Durante di e ultimo lunanan aki hopi cliente a ricibi un carta indicando cu nan por ricibi un restitucion di un di e sumanan paga.
Pakico ta pidi restitucion?
Tin diferente motibonan pakico un persona lo pidi un restitucion di “waarborgsom” nos lo sumanan akinan:
- E persona ta abandona Aruba definitivo;
- E persona a obtene nacionalidad Hulandes;
- E peticion a wordo nenga y e persona no ta na Aruba;
- E peticionario doño di e permiso a fayece;
- E persona ta obtene e status “ van rechtswege” / admisibel pa ley
- E persona a obtene su permiso di “firma liber”;
- E peticion a wordo retira/hala atras door di e peticionario/garante;
- E peticionario lo wordo deporta pa GNC.
- E peticionario a paga den pasado un deposito caba y a bolbe paga atrobe (paga 2 biaha e suma di deposito)
Motibonan pa cual un persona por pidi un restitucion di e “leges” paga ta:
- E peticion a wordo retira/hala atras door di e peticionario/garante;
- E peticion a wordo nenga;
- Pago di un suma erroneo;
Con por pidi restitucion?
E persona cu ta desea di pidi restitucion sea di e deposito of di e tarifa paga por haci esaki mediante di e formularionan “Restitutie Waarborgsom of Restitutie Leges” riba nos e-helpdesk.
Kico ta e rekisitonan necesario pa e peticion di restitucion?
E rekisitonan ta depende completamente di e motibo pa cual un persona ta pidi un restitucion di e tarifa of di e deposito. Ta importante na momento cu e persona yena e formulario di restitucion pa e kies e motibo cu ta aplicabel den su situacion y agrega e documentonan rekeri segun e motibo. Den caso cu un tercera persona ta haci e aplicacion di restitucion, mester agrega un carta di apoderacion firma door di e doño di e recibo, e nomber ariba e recibo, si ta menor di edad e mayor(nan) lo tin cu firma e carta pa e apoderado.
Despues cu DIMAS ricibi e peticion di restitucion DIMAS lo bay evalua esaki, si e peticion ta completo esaki lo wordo honra. E cliente lo ricibi un “restitutiebrief” un carta via postkantoor cu ta indica cu e cliente tin derecho riba restitucion sea di e deposito (waarborgsom) of e tarifa (leges).
Con ta sigui despues cu cliente ricibi un “restitutiebrief”?
Den e restitutiebrief DIMAS ta splica e cliente kico ta e pasonan cu e lo tin di sigui pa asina por ricibi e restitucion di su placa.
Ta importante pa e cliente tene cuenta cu ne cu no ta DIMAS ta esun cu lo transferi e placa bek pa e cliente sino Departamento di Finansas.
Pa Departamento di Finansas por haci esaki debidamente mester entrega hunto cu e carta original di restitucion di DIMAS e siguiente documentonan conforme nan maneho:
- Comprobante original di e pago(nan) haci;
- Identificacion valido (di e peticionario, apoderado “gemachtigde”, menor di edad of defunto);
- Number di cuenta bancario local cu ta activo (di e peticionario of di e apoderado);
- Formulario di autorisacion di Departamento di Finansas si ta necesario.
Departamento di Finansas su maneho di pago tin un periodo di 90 dia despues di entrega e documentonan.
Recomendacion di DIMAS
Clientenan cu ta desea di ricibi un restitucion di e tarifa of di nan deposito mester entrega tur e documentonan cu ta rekeri segun nan motibo di pidi e restitucion. Alabes nos ta pidi e clientenan encarecidamente cu si nan ricibi un restitutiebrief mester warda e documento aki bon, pasobra DIMAS lo no duna un duplicado di e carta aki. E restitutiebrief di un peticion lo wordo otorga solamente un biaha na e cliente y pues no por pidi un duplicado. Sin e documentonan ariba menciona e cliente no lo por ricibi su restitucion.
DIMAS ta spera cu clientenan por tuma nota di e informacion di e restitucion pa asina evita cualkier inconveniencia cu por surgi na momento di procesa un peticion di restitucion.


text:
- Un prueba di identificacion valido (rijbewijs, paspoort of cedula di Aruba)
- Un prueba di registracion di e vehiculo di SIAD, no mas bieu cu 6 luna.
Duplicado di keuringskaart
Descripcion
Den caso cu bo a perde e keuringskaart di bo auto, e a daña of nan a hort'e, bo por pidi un duplicado. Un duplicado ta un copia exacto di e keuringskaart.
Unda pa pidi'e? / Mas informacion na
Balie na Seccion di keurmento di vehiculo (keuringslokaal) di Departamento di Inspeccion Tecnico (DTI)
Kico mi tin di hiba cu mi?
Wat kost het?
- Un prueba di identidad valido (rijbewijs, cedula di Aruba)
- Un prueba di registracion di e vehiculo di SIAD, no mas bieu cu 6 luna.
Cuanto e ta costa?
Ta cobra un suma di Awg. 10,-. Mester paga cu placa exacto.
Cuanto tempo ta dura pa hay'e?
Un ora, pero ta depende di e cantidad di e vehiculonan di motor pa keur.


text:
Diadomingo 3 di september partido MEP lo organisa un grandioso rifa den cual bo por gana 10.000 florin como prome premio, 2.000 florin como di dos premio y 1.000 florin como di tres premio.
Campaña electoral ta den su ultimo fase y specialmente den e fase aki tin gastonan halto cu ne.
MEP kier realisa e soño di mayoria di ciudadano pa un cambio. Pa haci Aruba mas sigur; pa un crecemento economico stabiel, creando cuponan di trabao y reduci costo di bida; pa un miho cuido di salud; pa un enseñansa di calidad. MEP ta acerca bo un biaha mas, e ultimo biaha den e campaña electoral, pa un contribucion financiero.
Un ticket ta costa 5 florin y un buki ta costa 100 florin.
MEP ta spera di por conta cu bo sosten un biaha mas. Ticketnan ta disponibel cerca tur candidato, of por yama na 5643211.


text:
WILLEMSTAD – “Último ocho luna mi a mira tur mi sèn di spar, esta 8000 florin, disparsé”, un di e músikonan ku ta demonstrá na Wilhelminaplein na Kòrsou ta bisa. E medidanan di corona ta dura muchu largu, nan ta haña, i gobièrnu ta primintí pero tin muchu tiki akshon.
artikulo ta sigi despues e video
Outor Kim Hendriksen (na Hulandes)
E protesta ta organisá pa e Asosiashon di Músiko Kurasoleño, AMAK. Segun Steven Martina, minister di Desaroyo Ekonómiko (MEO) ku tambe tabata presente, ta traha masha duru for di bista di públiko na un protokòl pa lanta e industria di farándula pon’é bèk riba pia atrobe.
“Nos ta mirando kiko ta posibel den e limitashonnan aktual i ku e distansha nesesario. Nos ta spera ku e temporada despues ku e toke de keda a kaba riba 30 di òktober, ta un temporada nobo kaminda e protokòl nobo ta na vigor ku ta trese e posibilidat pa artista pa por presentá atrobe na un manera responsabel.”
Pero e músikonan ta haña ku ta primintí muchu hopi pero ku tin muchu poko akshon. Durante di e protesta nan ta mustra kon músiko por aktua seif pa corona. Por ehèmpel ku un skòt transparente dilanti di e mikrófono pa mantené distansha entre e músikonan i públiko. I sistema kon pareha por sinta huntu, seif pa otro bishitante.
Giovanni Atalita sekretario di AMAK, ta bisa ku e industria tin lunanan kaba ta hasi sugerensia kon pa traha seif. Pero e ta hañaku e ministerionan i e tim di krísis espesialmente ta papia hopi sin hasi nada. “Tin manera pa toka sin kousa un plamamentu. E plannan p’aki ta kla masha dia.”
‘E komunikashon di gobièrnu ta masha malu’ -Egon Sybrandy di CRA
Curaçao Restaurant Association (CRA) tambe basta tempu ta boga pa pèrmití muzik den restorantnan atrobe. Nos tin hopi kontakto ku AMAK tokante e posibilidatnan pa laga músiko presentá atrobe na un manera seif”, Egon Sybrandy, direktor komersial, ta bisa.
“Pa hopi restorant ta un manera pa hende bini nan negoshi i pa músiko gana un entrada atrobe.” Pero e tambe ta frustrá ku e manera slo ku kos ta bai na gobièrnu.
“Hopi bia nan ta bisa sí ma na final masha poko ta sosodé. E komunikashon di gobièrnu ta masha malu. Nan no ta komuniká bèk i no tin deliberashon berdadero. Di tur manera nos no ta mira nada bini bèk.”
Segun AMAK nan lo hiba akshon mas fuerte si e siman aki nan no haña kontesta konkreto di gobièrnu. Kon i kiko esei e asosiashon no ke bisa ainda.


text:
WILLEMSTAD — No opstante su agènda hopi okupá, awe ‘tardi durante e training di nos selekshon na stadion di Vesta, Minister Presidente di Kòrsou Sr. Eugene Rhuggenaath a hasi nos selekshon un bishita. Durante e bishita aki Sr. Rhuggenaath a interkambiá ku diferente di nos hungadónan riba e desaroyo di e preparashonnan pa e 2 kompromisonan importante ku nos mester bai kumpli kune próksimamente. Ela hiba algun palabra pa motivá nos hungadonan i tambe Sr. Rhuggenaath a mustra su sosten i solidarismo na e tremendo trabou ku nos selekshon ta hasiendo dor di pone e nòmber di nos dushi isla un biaha mas na haltu. Por último ela deseá nos hungadónan i nos staf tur klase di éksito pa e final di Scotiabank Caribbean Cup i Gold Cup 2017. Mirando e pasonan históriko ku e ekipo aki ta markando pa nos pais, nos Minister Presidente ta enkurashá pueblo kompletu pa bin stadion tur na e kolonan di nos bandera i yena kada un di e hungadónan aki ku e spiritu di patriotismo pa nan por mantené esaki fresku den nan memoria na momentu di bai representá nos durante e torneo nan aki!
Manera ya ta konosí, selekshon a biaha pa Canada pa asina hunga un partido di fogeo kontra e selekshon di Canada, aya na Canada den stadion Saputo na Montréal. E partido aki a tuma lugá antayera 13 di yüni kaminda nos selekshon a kai vensí ku e skor di 2-1. E gol di nos, a keda anotá pa Rangelo Janga. Ayera, 14 di yüni, nos selekshon a yega Kòrsou ku buelo di American Airlines pa sigui ku e training nan pa e wega di fogeo kontra Nicaragua. E selekshon di Nicaragua a yega awe mitar di 1 di mèrdia i a kuminsá ku nan preparashonnan pa e wega di djasabra.
E partido di fogeo kontra Nicaragua lo tuma lugá djasabra 17 yüni 8’or di anochi den Stadion Antoine Maduro (SUBT).
Karchinan pa e partido aki lo ta optenibel na FFK bou di ora di ofisina, Botika Mampuritu, Beep Beep i pòmp di gasolin Santa Maria.
Dia di wega karchinan lo ta optenibel na e lokèt nan di Stadion Antoine Maduro for di 2’or di mèrdia. Durante tur e partidonan di Liga MCB Promé Divishon di e siman aki tambe nos lo tei den stadion pa benta di karchi!
E partido ta kuminsá 8’or di anochi pero portanan ta habri for di 5’or di atardi, yega trempan pa evitá e tráfiko!
E preisnan pa e diferente sekshonnan ta lo siguiente:
- Sekshon A; Tribuna pariba di tribuna di honor ta Fl.50,-
- Sekshon B; Tribuna patras di golnan na lado di Maripampoen ta Fl.25,-
- Sekshon C; Tribuna patras di golnan na lado di Willemstad òf Tribuna pabou di tribuna di honor ta Fl.25,-
- Den e sekshon B i C (tribuna patras di golnan) mucha te ku 12 aña i 60+ ta paga Fl.15,-
Tambe nos tin e famoso shalnan atrobe ku diseño nobo i adaptá spesial pa nos klima. E shalnan aki ta optenibel na FFK bou di ora di ofisina i ta kosta solamente fl. 25,-
Un yamada ta bai na hinter e pueblo di Kòrsou pa bin na bòshi, bin disfrutá di un tremendo partido! Sali ku bo bandera di Kòrsou, bo t-shirt, bo shal, bin apoyá i sostené nos hungadónan komo e number 12!


text:
Laga esnan cu ta stima bo. Salbashon
Bisa Kontinuamente : Dios sea engrandesi.
Salmo 70:4
Cu hopi tristesa pero conforme cu dios su boluntad, Nos ta anuncia cu a bai sosega:
Sra vda Edna Emeteria Stamper-Antonio
* 04-03-1932 – † 05-01-2021
Esposa di: † Eusebio Martinus Stamper
Yiunan stima:
† Judith – Maduro- Stamper , Rafi y yiunan
Franklin Stamper y famia
† Ingrid Stamper
Aida , esposo Dino y famia
Edith Stamper y famia
Glenda Willems – Stamper , † Brigilio y famia
Rinolva Stamper y famia
† Humphrey Stamper y famia
† Randolf Stamper y yiu Rene
Swinda Richardson – Antonio, Jules y famia
Ruman:
Elsa Hooi y Famia
† Selma y Famia
Nieto/ a nan, Bisanieto/a nan y tataranietonan mucho pa menshona.
Swa i cuñanan, subrino/a nan, comer, compernan, bisiña nan y conosir nan.
Famianan na: Hulanda, Curacao, Aruba, St. Maarten.
Demas famia: Antonio, Stamper, Hooi, Martina, Pieters, Constantyn, Streden, Vorst, Vos, Racao, Sambo, Quant , Richardson, Willems.
Nos ta masha gradicido na tur personeel y compañeronan di Maristela cu a trate cu tanto Amor Dr. Hanna.
Acto di condolencia y entiero ta tuma lugar den ceno familiar na Ad patres Funeral Home.
Nos ta pidi nos disculpa si en caso den nos tristesa por a lubida algun persona of famia.
Nos ta lamenta cu despues di entiero nos no ta ricibi bishita di condolencia na cas.
Staff y personal di Ad Patres funeral home ta extende nos mas sincero condolencia na famia di e fayecida.


text:
Promé ku tur kos mester evitá subida di tarifa di awa i koriente
Desde komienso di 2018 e tarifanan pa koriente a subi enormemente. Esaki a kondusí kaba na hopi inkietut dentro di komunidat boneriano. Sin e subsidio nesesario di gobièrnu di Reino entrante 1 di aprel di …
Business Magazine Entrepreneur Bonaire disponibel na Kamara di Komersio Boneiru
Business Magazine Entrepreneur Bonaire ta GRATIS disponibel na Kamara di Komersio Boneiru. Primi AKI pa e vershon digital.
Business Magazine Entrepreneur Bonaire
Business Magazine Entrepreneur Bonaire lo ta pronto GRATIS disponibel na Kamara di Komersio Boneiru. Primi AKI pa e vershon digital.
E yabi pa éksito ta aki na Bonaire mes!
Direktiva nobo Den su promé reunion di direktiva di aña 2018 Kámara di Komèrsio i Indústria a elegí un presidente i un vise-presidente nobo. Komo presidente a elegí un biaha mas sr H.H.M. Groot i …
Di soño pa inskripshon na Kámara di Komersio
Djamars tramèrdia último un grupo di alumno di Liseo Boneriano a inskribí komo empresa na Kámara di Komèrsio. Sr Troeman di Kámara di Komèrsio a splika e alumnonan e diferente formanan di empresa. Na prinsipio …
Sektor priva i NGO’s di Reino Hulandes ta reuní pa yuda ekonomia di St.Maarten i oumentá e koperashon entre e islanan
Konstruí bèk mihó un siman pa St. Maarten 16 di mart te ku 20 di mart 2018 Organisá pa Ernst&Young Dutch Caribbean, Centre of Excellence for SIDS (UNDP), Dutch Caribbean Chambers of Commerce i Present …


text:
Bon biní na e página di Ministerio di Salubridat, Medio Ambiente i Naturalesa
Ministerio di Salubridat, Medio Ambiente & Naturalesa ta pará pa protekshon optimal i mehoramentu di salubridat na Kòrsou. Alabes realisashon di un desaroyo duradero pa komunidat en general. E ministerio ta trata di realisá su metanan entre otro ku ehekushon di lei riba tereno di salubridat.
Management Ministerie GMN
Secretario General drs. Sharlon Melfor
Beleidsdirecteur mw. Jeanine Constansia- Kook, MSc
Sector Directeur Gezondheid dr. Melissa Arias (wnd)
Sector Directeur LMN ing. Gabriel Murray, MSc


text:
Geplaatst op 08 April 2019 dor di Ministerio Hustisia
Durante di dianan 3 pa 6 di Aprel 2019 a tumá lugá na Aruba e promé “Expertgroep Vakbekwaamheid meeting”. E reunion aki a konta ku partisipashon di Brandweer Aruba, Brandweer Caribisch Nederland, Brandweer Sint Maarten, Instituut Fysieke Veiligheid – IFV, Stichting Brandweer Opleidingen BOGO i tambe UO Brandweer & Rampenbestrijding Curacao ku a keda representá pa Anagertrudes Rodriguez i Jizraja Bacuna. Meta di e dianan aki tabata pa reuní i hisa nos kalidat di duna servisio, unifiká e kuerponan i traha palabrashonnan konkreto riba basenan pa e diferente nivel di “opleiding” ku kada kuerpo tin.


text:
KRALENDIJK – Bonerianonan ta aspirá pa nan mes kuida nan seguridat. Tin masha hopi kriminalidat riba e isla. E asesinato dòbel di dos siman pasá a trese intrankilidat. Tòg mayoria di e bonerianonan ku a puntra riba kaya ta bisa ku nan ta sinti nan mes seif.
Ounke bida diario na Boneiru a bira normal atrobe despues di e dos asesinatonan, regularmente ta komentá riba nan si. Polis i Ministerio Públiko a haña hopi tep i informashon pero ainda no a detené niun hende. E investigashon ta kore ainda.
Víktima
E sintimentu di seguridat ku motibu di e kriminalidat ku ta oumentando na Boneiru, ta varia. Tin boneriano ku no ta sinti nan mes seif. Espesialmente si nan a eksperiensha kriminalidat djaserka, por ehèmpel kiebro, atrako i hòrtamentu di outo. “Si un hende a bira víktima e ta sinti su mes ménos seif”, inspektor hefe di polis, Jossy Rosales, ta bisa. “Bo no por kita e sintimentu ku a surgi despues di loke ku a pasa. Semper nos ta referí e víktimanan na e ofisina di ayudo di víktima.”
Siudadano ta sinti nan mes seif si nan tin e sintimentu ku nan lo no kai den e sirkuito di kriminal. Freddy Cicilia ta penshoná i ta perkurá bon pa su propio seguridat. “No ta e Boneiru mas di binti aña pasá. Mi ta tene kuenta ku esaki i mi no ta bai tur kaminda, sigur no riba tur ora di dia.” Cicilia ta bisa ku e no ta kana rònt deskuidá mas. “Semper mi ta warda mi kosnan bon, mi ta sera mi kas i mi outo na yabi.”
Hopi hende ta bisa ku kriminalidat ta subi tur kaminda, no na Boneiru so. Riba e isla por ripará esaki na e kambionan ku a tuma lugá den kurso di añanan. Por ehèmpel, tin un oumento di strañero kompará ku dies aña pasá. E progreso ekonómiko i yegada di kompania tambe ta hunga un ròl. “Boneiru a ekspandé riba diferente tereno”, Boy Yanga ta haña. “Pero e seguridat di e isla nò. Mester hasi algu na esaki.”
Edukashon
Ta remarkabel ku e siudadanonan hopi be ta menshoná edukashon na kas den relashon ku kriminalidat i e sintimentu di seguridat. “Nan mester siña no mishi ku kos di hende”, un señora mas grandi di edat ta bisa. “Hubentut djawendia tin un otro mentalidat. Ántes si e bisiña mira bo hasi malu, bo tin sigur ku b’a kue awa ora bo mama bini kas. Ta falta di e edukashon na kas ku e hobennan ta kue mal kaminda.”
Miembro di konseho insular Nolly Oleana (DP) ta boga pa un kampaña informativo pa mustra pueblo riba su propio responsabilidat. “Nos tur huntu ta responsabel pa seguridat general. Si bo mira algu sosodé ku ta ilegal, bo mester yama polis.”
Kuerpo di Polis di Hulanda Karibense internamente ta papia di e sintimentu di siudadano relashoná ku kriminalidat. Segun Rosales e sintimentu tin atenshon di polis. “Nos ta sali afó tambe ku notisia positivo manera e intenshon pa pone mas unifòrm di polis riba kaya. Tambe regularmente nos ta informá tokante prevenshon di kiebro.” Rosales: “Nos ke yega mas serka di pueblo pa huntu kombatí kriminalidat.”
Outor: Belkis Osepa


text:
Diasabra dia 16 di april ATIA lo tene su seminario riba ‘People Management’ na Universidad di Aruba cu lo cuminsa di 9.00 di mainta pa 2.30 di merdia. ATIA lo ta organisando e seminario aki conhuntamente cu Medwork, Advance Human Resource Services, Corporate Health Solutions, Monica Kock & Partners y PricewaterhouseCoopers. Cuater topico di suma importancia lo wordo trata:
Maneho di Talento: “Con pa retene y desaroya talento den bo compania”
Organisacionnan na Aruba ta enfrenta desafionan pa atrae y retene habilidadnan critico y empleadonan cu tin un rendimento halto debi na un mercado laboral chikito y preta. Ta birando cada biaha mas crucial pa emplea y retene e bon empleadonan. Ora cu bon empleadonan bai, nan conocemento y habilidadnan ta bai cunan. Ora ta trata di e mercado laboral, Aruba ta cambiando rapidamente. Mas y mas tin un competencia abierto pa e miho talentonan di otro companianan. Mientras cu den pasado esaki tawata un practica poco comun na Aruba, esaki no ta e caso mas. Companianan mester cambia nan enfoque pa cu esaki. Maneho di Talento: “Con pa retene y desaroya talento den bo compania” lo wordo trata door di Sra. Charlene Nectar, Sr. HRM Advisor, Trainer & Facilitator di Advance Human Resource Services.
Rekisitonan pa un maneho di verzuim efectivo
Frecuentemente nos ta mira cu dunadonan di trabou ta pensa cu door di entrega nan problemanan di verzuim na un compania specialisa den maneho di verzuim y control ta suficiente. Si nos paga e compania cu ta brinda nos e servicio tur luna, nos no lo tin mas problemanan cu verzuim. Den practica, sin embargo, bo rol como dunado di trabou lo demostra di ta un elemento esencial den e exito di e servicio di maneho di verzuim cu ta wordo duna door di e compania specialisa. Durante e sesion aki lo trata di inicia un cambio di mentalidad pa dunadonan di trabou cu implicacionnan practico ora ta trata di realmente maneha e tema di verzuim efectivamente. Rekisitonan pa un maneho di verzuim efectivo lo wordo trata door di Sra. Angelique van der Horn, Occupational Health Consultant na Medwork y Sr. Tristan Monzon, General Manager na Corporate Health Solutions.
Examen medico den e campo laboral, tin sinti of no?
Un examen medico prome cu emplea un persona parse ta e procedura standard pa emplea un persona nobo na Aruba. Claro, como un dunado di trabou bo kier sa si e persona nobo cu bo ta emplea ta cumpli cu e rekisitonan pa su trabou. Como un entrepreneur bo ta desea di protehe bo negoshi di empleadonan cu ta raporta nan mes malo frecuentemente of no ta fisicamente capacita pa realisa nan trabou den un manera sostenibel. Durante e workshop aki lo pasa door di e aspectonan legal cu ta envolvi den examen medico na trabou. Examen medico den e campo laboral, tin sinti of no? lo wordo trata door di Sr. Anton Isaak, Health Consultant di Medwork hunto cu abogado Sra. Diana Carolina Lopez Paz di Monica Kock & Partners cu lo relata riba e parti legal di e procedimento.
Sistema pa evalua con empleadonan ta funciona
Recientemente, algun compania rond mundo a decidi pa no tin un sistema di evaluacion di rendimento mas. Durante e workshop varios pros and cons di un sistema di maneho di evaluacion lo wordo discuti. Cua ta e bareranan y dificultadnan di un sistema asina y dicon algun compania a dicidi pa no tin un sistema di evaluacion mas? Ademas, lo discuti durante e sesion casonan practico pa haya contesta na e preguntanan aki cu consehonan practico. Sistema pa evalua con empleadonan ta funciona lo wordo trata door di specialistanan di PricewaterhouseCoopers, Sra. Shelby Maduro, Sr. Consultant y Sra. Anna Maduro, Human Resources Manager.
Inscripcion
Mark’e fecha den bo agenda y percura bo forma parti di e seminario aki! Pa inscripcion of mas informacion por tuma contacto cu Marilyn Orman na 582-7593 of email na info@atiaruba.org prome cu 13 di april.


text:
Spèlchèk di Papiamentu
Den mundu di kòmpiuter, un spèlchèk ta un aplikashon ku ta marka palabra nan den un dokumentu ku no a wòrdu skirbi korektamente. Papiamentu ta e idioma nativo di mayoria habitante na Kòrsou, Boneiru, Aruba i mayoria no ta familiar ku e sistema nobo di skirbi Papiamentu. P’esei un spèlchèk di Papiamentu lo kubri un gran nesesidat lokal. Awor ora bo skirbi riba página sosial òf otro kaminda riba Internet na papiamentu bo por kontrolá loke bo a skirbi ku spèlchèk. E ta fásil. Si bo a skirbi un palabra robes lo sali un strepi kòrá bou di dje.
Hopi simpel, lihé i fásil pa instalá pa tur hende.


text:
Resultado Censo2020: Ken ta bay scol
Oficina Central di Estadistica, Centraal Bureau Statistiek (CBS) ta presenta e resultadonan di conteo di Censo2020 pa loke ta trata educacion.
Informacion di DUO tocante studia na Hulanda
Bo tin plan pa bay studia otro aña na Hulanda? Registra bo mes pa un di e encuentronan di informacion di Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) pa bo tende tur loke bo mester sa tocante financiamento di estudio.
Minister ta ricibi Rapport “Quality of life of Aruban Youth”
E rapport ta encera un estudio piloto relaciona cu salud, bienestar y comportacion riesgoso di hoben di 10 pa 13 aña den e contexto escolar.
Conferencia di prensa: Solucion pa Landamento Escolar y EPB
Durante e conferencia di prensa di Gobierno di Aruba dia 11 di october 2021, e minister encarga cu enseñansa (Croes) a elabora riba e solucionnan pa Landamento Escolar y EPB.
Prome encuentro cu COHO
Durante e conferencia di prensa di Gobierno di Aruba dia 11 di october 2021, e minister encarga cu enseñansa (Croes), a elabora riba su prome encuentro cu dos inspector di Hulanda den cuadro di e “Landspakket Aruba” y e trayecto di “doorlichting” den enseñansa.
UA Open House 2021
Universidad di Aruba (UA) ta contento di por organisa un “FACE to FACE” Open House na su campus na Irausquinplein, diabierna 15 di october y diasabra 16 di october proximo.
World Teachers’ Day 2021
Desde aña 1994 ta celebra “World Teachers’ Day” riba dia 5 di october. Un fecha asigna pa promove e profesion Maestro di Scol y pone atencion na su rol esencial pa provee enseñansa di calidad riba tur nivel, segun UNESCO y Education International.
Conferencia di prensa: Diferente topico
Durante e conferencia di prensa di Gobierno di Aruba dia 4 di october 2021, e minister encarga cu enseñansa (Croes), a elabora riba algun topico relaciona cu EPB, Landamento escolar, SKOA
y Emma School.
SKOA: Peticion pa inscripcion pa aña escolar 2022-2023
Stichting Katholiek Onderwijs Aruba (SKOA) ta informa cu por acudi na su website y sigui e instruccionan pa por haci e peticion pa inscripcion pa aña escolar 2022-2023.
Resultado di prome investigacion bou di Centronan di Cuido di Mucha na Aruba
Den cuadro di Sociaal Crisis Plan a ehecuta e prome investigacion bou di Centronan di Cuido di Mucha aki na Aruba. Un total di 96 Centro di Cuida di Mucha, cu ta registra boluntariamente na Fundacion Pa Nos Muchanan, a participa na e investigacion aki.


text:
Biahe di grupo grandi di studiante pa Hulanda
Departamento di Enseñansa Aruba (DEA) conhuntamente cu Arubahuis y KLM ta urgi studiantenan cu no ta biaha pa Hulanda mas, pa notifica e seccion encarga cu Arubalening di esaki.
Ta trata aki di e grupo di studiante cu a aplica pa un Arubalening entrante augustus 2020, como tambe pa un reisticketkrediet pa biaha cu e grupo grandi.
Pa e grupo aki inicialmente tabatin dos buelo planea riba dianan 2 y 3 di augustus proximo. Mirando cu e grupo a sigui crece a bin acerca un buelo (riba dia 1 di augustus). Sinembargo entretanto a drenta mas o menos trinta (30) cancelacion di parti di e studiantenan.
Cambionan di ultimo momento no ta bin sin consecuencia financiero of di planificacion.
Studiante cu no ta bay mas mester notifica Arubalening
Pa e motibo aki e departamentonan concerni ta urgi e studiantenan cu pa un of otro motibo no ta bay Hulanda e aña aki mas cu e grupo di studiante, pa notifica e seccion encarga cu Arubalening no mas tarda cu diahuebs dia 2 di juli di esaki.
Motibo pa esaki ta cu unabes KLM print e ticket riba nomber di e studiante, esaki no por wordo kita mas. Consecuentemente e studiante lo hay’e cu un debe di ticket innecesario.
Por notifica e seccion encarga cu Arubalening door di yama na tel 528 3400 of manda un email na arubalening@ea.aw.
Info / Contact
Pa mas informacion por busca [S] Studia na Hulanda den e alfabet menu riba nos pagina principal.
Tambe por sigui nos via e social media pages (facebook y instagram) di ambos Departamento di Enseñansa Aruba @educationaruba y Onderwijszaken Arubahuis @onderwijszakenarubahuis pa keda up to date cu tur informacion oficial.Scroll To Top


text:
Ami a biba bou amparo di Dios altisimo, mi ta hospeda den sombra di Dios omnipotente .Eta mi refugio, mi forti den kende mi a pone mi confiansa.
Cu inmenso dolor na nos curason pero conforme cu bolontad di Dios nos ta anucia fayecimento di mi casa, tata, ruman, omo, primo y amigo.
Thomas Lauriano Vries
* 19-09-1949 + 24-09-2021
Cariñosamente yama: Thomas, Mashi y pa su sobrinonan ‘Oom Tom’
Yiu mayo di + Juan Fransisco (Fan) Vries y +Elizabeth (Betty) Vries-Wever.
Acto di entiero lo wordo anuncia despues


text:
Fundacion CINEARUBA su proyecto Kids Report ta presentando su expo ‘Conta mi bo storia’ na Biblioteca Nacional Oranjestad. Kids Report ta un proyecto cu ta enfoca riba educacion di arte y cultura.
E ta un proyecto cu un duracion di tres aña. Durante su prome aña alumnonan di cuater scolnan basico a ricibi diferente tayernan entre otro tayer di pinta, ilustracion, musica, zonido/naracion y fotografia. E tema principal di cada tayer tabata contamento di storia unda cu pa medio di diferente disciplina di arte e alumnonan tabata crea nan propio storianan.
E scolnan cu ta participando na e proyecto aki ta Prinses Amalia Basischool, Pius X school, Sint Franciscus College y Colegio Santa Famia. E proyecto ta forma parti di e curriculum di e scolnan y e tayernan ta wordo duna durante orarionan di scol. Durante e expo por mira trabaonan realisa pa cada alumno di cada scol. E alumnonan a ricibi guia for di e instructornan cu ta consisti di Adriano Fernandes cu a duna tayer di musica y con pa conta storia cu zonido/naracion y Steffen Maas cu a duna tayernan di pinta y ilustracion.
E proyecto lo sigui cu e mes un alumnonan den cinco y di seis klas. E presentacion final lo consisti di diferente mini-documentario over di cultura, arte y deporte realisa pa e propio alumnonan. E proyecto Kids Report ta posibel danki na e apoyo di Fonds voor Cultuurparticipatie, Unoca, Prins Bernhard Cultuurfonds Caribisch Gebied, Cede Aruba, Web Aruba, VNO, DCA, Aruba ABC, Biblioteca Nacional Oranjestad y tur e scolnan cu ta participando.
E expo lo ta accesibel for di dialuna 6 di juli te cu diaranson 19 di augustus, e ultimo dia prome cu scol habri bek. Mayornan por bishita e expo conhunto cu nan yiunan durante e vacacion escolar na Biblioteca Nacional Oranjestad durante e orarionan normal di Biblioteca.