text:
Aruba su pasado multifuncional ta refleha den nos hendenan amical trahando duro y nos tradicionnan multicultural.
Arubianonan di antes a biba un bida trankil, un famia grandi, cu casi ningun entrada, a cria nan yiunan na un manera hopi respetuoso y disciplina. E tata a lanta trahando den cunuco of den piscamento, mientras e mama mester a keda cuida cas y su yiunan. E unico entrada tabata pa bende mes di carne, cabrito y tin bes druif. E damanan ta traha y bende sombre.
E momento cu un pareha Arubiano casa, nan ta zorg pa nan tin un cas. E sistema cu nan a usa pa traha nan cas tabata “paga Lomba”, kier meen famia, bisiña of amigonan ta bin hunto pa yudé traha su cas. Dia cu nan traha nan cas e doño aki ta haci mescos. E cas ta wordo traha di lodo, yerba of torto. E cas ta wordo blancha blanco y lo tin su kamber, sala, hadrei di nort of zuid, y cushina cu su forna cu piedra pa cushina. E forno semper ta traha na e parti pabou, pa huma di cushinamento no bay molestia den e cas. Cushinamento ta wordo haci door di un monton di tres piedra grandi cu e weya riba dje y candela di yerba seco abou. E muchanan ta bay busca e yerba pa candela den mondi. Mester bisa toch cu tabatin suficiente cuminda for di cunuco of piscamento. Bon cuminda fresco y motibo pa cual nos grandinan a biba asina hopi aña. Nada di cuminda di bleki e tempo ey.
E vloer di cas tabata di santo blanco di lama
teni semper limpi cu un basora traha di rama
seco di mata mara na un palo largo. E tradicion
di mantene e cas y sabana limpi a bin di nos
prome Indjannan kendenan a haci esaki
pa evita reptiel y insecto.
Den e tempo ey no tabatin coriente, awa of medio di comunicacion. Nan tabata lanta marduga pa 4ór cu e cantamento di e gay. E tata ta bebe su koffie cayente cu semper tabata riba candela y tumba pa cunuco. Pero prome cu e tata bay, e ta laga ordo pa loke e muchanan mester haci ora nan yega bek di scol despues di termina nan huiswerk. Un di e tareanan sigur tabata pa bay den mondi pa busca yerba seco pa candela pa e forno y e ora numa nan por a bay hunga pafo. E muchanan mester a cana un distancia largo pa yega scol. Atardi pa 5ór nan tin cu bay tuma un baño, bisa mama cu papa un bonochi y bay drumi.
Birando scur e tata ta sende e lampi di kerosin y e cu e señora ta bay sinta riba un banki dilanti di e cas di torto. Ainda mi ta corda cu ora mi tabata bay bishita mi abuelonan, mi tabata topa cu nan sinta riba e custumber banki dilanti di e cas. E abuelo cu su carson largo mara na e enkelnan, pa protehé di reptielnan den cunuco, humando su pipa. E abuela, cu cabes mara, shimis largo y humando su sigaria La Fama cu candela paden. E custumber di antes cu ta incomprendibel pa hopi hende ta con nan por a huma un sigaria cu candela paden y combersa sin kima nan paden di boca. E sabana ta lombra di limpi, paña ta secando riba trankero y un burico mara bou di un mata grandi.. E tempo ey no tabatin auto, ta burico ta e unico medio di transportacion y esnan cu tabatin manera por a cumpra un cabay pa Fls.50.00 of por a huur uno pa Fls.5.00.
Debi cu no tabatin awa, e tata tabata bay riba su burico cu dos halifat pa bay busca awa na pos of dam pa bebe, cushina y baña. Esaki tabata un bon oportunidad pa topa cu otronan pa haya e noticia, como cu no tabatin medio di comunicacion manera corant, radio of television. E awa aunke un poco brak tabata wordo usa pa
bebe, cushina y baña. Poco despues hopi tabata pone awa den purun cu tabata mantene e awa bon frieu cu un mita coco claba na un palo. E resto di awa tabata bon warda den boter grandi di cinco galon den cushina of un otro sitio den e cas. Strikamento tabata wordo haci door di pone e hero di strika riba e candela den e forno di cushina. Tin famia cu tabata usa dos hero pa mas rapido, nan tabata strika cu uno mientras e otro ta riba candela pa keinta, asina no ta perde tempo.
Den e tempo ey, no ta tur mucha por a caba scol, door cu nan mester a yuda mama cu e otro rumannan cu tabata hopi e tempo ey. Semper e palabra tabata cu nan tabatin hopi yiu door cu no tabatin radio y television pa tene nan lanta y ta bay drumi tempran. Pero sinceramente mi ta kere tambe cu no tabatin medionan di proteccion e tempo ey. E muchanan homber mester a bay busca un trabou pa cria e famia, cu tabata hopi scars e tempo ey, mientras e mucha muhenan no tabata permiti pa bay busca un trabou, pasobra nan tabata bon proteha pa e mayornan. Nan tarea tabata pa yuda e mama cu trabounan di cas y cuida e rumannan. Nan no tabata permiti pa sali, ni bay fiesta, of bay cu yancuman ningun caminda, solamente acompaña pa mama, ruman of amistadnan hopi cerca di e famia. Si e yiu muhe topa cu un yoncuman, e freimento tabata scondi y e yoncuman bishita e cas no tabata facil. E tabata tuma hopi curashi e tempo ey. Tabata ser bisa cu asina e yoncuman acerca e cas pa prome biaha, e tata mesora ta puntr’e kende e ta, di ken su famia, si e tin un trabou y un cas. Si e mayornan acepta e yoncuman, e ta bin bishita cas y ey e freimento ta cuminsa. Nan dos ta sinta den un sofa y e mama y papa tambe ta sinta den sala hunto cu nan. Pero e freimento ta di tal ora pa tal ora. Si esaki tarda, mesora e tata ta duna un señal cu e ora a yega pa e yoncuman bay su cas. Despues e mayornan ta avisa e yoncuman cu nan kier bay bishita y sera conoci cu su mayornan y esaki semper tabata riba un Diadomingo den dia. Si tur mayornan ta di acuerdo e ora e yoncuman por sigui bishita cas di e yiu muhe.
Dia e pareha dicidi cu nan kier bay casa, nan ta avisa e mayornan di ambos banda. Preparacion pa e casamento tabata cu e mayornan di e cas di mucha muhe ta cuminsa busca rama di coco pa traha ramada di coco rond di e pista di baile. Nan ta vlecht e ramanan masha bunita y basha santo blanco di lama pa e vloer. E damita ta busca su madrina y sirbidonan y e yoncuman ta busca e padrino y sirbidonan. E casamento mes e tempo ey tabata cu e pareha y tur sirbidornan ta cana pa misa of usa un burico cu un flor decora riba su nanishi pa bay casa na misa pasobra no tabatin auto. Ora nan regresa cas despues di e casamento, nan ta bay sinta den un stoel cu a wordo decora cu papel di crepe blanco durante henter e fiesta. E celebracion semper tabata masha bunita, cu hopi bebida y cuminda, tin ora cu un grupo di musico cu guitar, fio y tambu. E tempo ey no tabatin bebida gemix, pero bebida sterki den e kelki di horea y e damanan tabata tuma cucui.
Asina e fiesta ta sigui masha bunita, pero tin bes e ta caba cu un pelea. Tabata ser bisa cu e tempo aya si no tin un pelea na e fiesta, e fiesta no tabata bon. Pero e pelea tabata limpi, esta cu mokete y nada di arma. Straño cu e por zona, pero e hendenan muhe tabata apoya e pelea pasobra nan tabata bisa pa laga nan bringa pa wak cua tin mas forsa. Tambe si un hende a perde e fiesta e ta puntra su amigo pa su mañan con e fiesta a bay y esun ta contesté: “Ay, Comper, e no tabata bon pasobra no tabatin pelea y e ramada di coco no a wordo basha abou”. Su siguiente Diadomingo, tin un otro celebracion den dia, mas tanto pa e famia pa bin bebe soppi di carne cu su boyo of pan bati.
Ora un miembro di famia muri, no tabatin medio di comunicacion pa avisa e morto. Un miembro di famia ta bay pafo y ta manda dos tiro di scopet den laira pa avisa e bisiñanan. Asina cu nan scucha e tironan, nan ta core yega e cas y ta keda te anochi laat pa compaña e famia di e defunto. Debi cu no tabatin mortuario ni tampoco caha di morto, nan mes mester a traha esaki. Tin famia cu tabata traha bastante y warda riba zolder. Si un bisiña perde un ser keri y no tin caha, e por a fia uno di esun cu tin y despues traha of laga traha uno pa debolbe. E defunto mester wordo dera pa su mañan mes pa motibo cu no tabatin ijs corda freezer. Ta despues por a cumpra ijs na blokki pa pone bou di caha di morto pa mantene e defunto. Tambe mester a cana carga cu e defunto te na misa pa despues santana, anto tin ora un distancia largo. E cargadonan ta cambia de bes en cuando. Di ocho dia tin resamento na cas di e defunto unda ta busca un persona pa resa pa e defunto. Chuculati di pinda y boyo of cuki ta wordo sirbi. E hombernan ta dal nan bebida sterki y ta usa e ocasion pa conta chasco of intercambia noticia. Rouw ta wordo teni pa e damanan pa ocho dia largo.
Asina nos grandinan a biba e tempo aya, un bida trankil y hopi sigur.
Dufi Kock


c: text/html

text:
La Cabana Beach Resort & Casino a trece cuminda, alegria y sonrisa pa e 160 habitante y miembronan di staff di Huize Maris Stella, deseando nan un feliz Dia di Tata.
Mas of menos 10 empleado di e resort, hunto cu Director di Cuminda y Bebida, Pierre Kock, a yuda sirbi cuminda y desea e ancianonan un dushi fin di siman di Dia di Tata. Esaki tabata un oportunidad positivo pa comunica y conecta cu e habitantenan anciano, kendenan a yama e bishitantenan bon bini y en berdad a disfruta di e cuminda y e amistad. “Nos ta hopi conciente di nos responsabilidadnan social,” tabata e palabranan di Pierre Kock, “y ta dedica recursonan y energia na sirbi nos huespednan, nos asociadonan y nos comunidad. Sirbi lunch na e cas di anciano,” el a splica, “tabata un experiencia sumamente agradabel, y nos tin planea pa ripiti esaki durante e temporada di fiesta, lagando nos habitantenan anciano sa cu nos no a lubida di nan.”
La Cabana a celebra Dia di Tata na Maris Stella
La Cabana Beach Resort & Casino a trece cuminda, alegria y sonrisa pa e 160 habitante y miembronan di staff di Huize Maris Stella, deseando nan un feliz Dia di Tata.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
by LocoGamer | Mar 26, 2017 | Game Related, NintendoE3 2017 ta bai ta grandi e aña aki. Reggie Fils-Aime a bisa na Fox News cu Nintendo tin algo grandi plania pa e E3 e aña aki. Kico e cos grandi aki ta nos no sa sigur ainda. Pero E3 ta e momento cu compania nan grandi mane Sony, Microsoft y Nintendo ta mustra ki ta na...
by LocoGamer | Mar 24, 2017 | Handheld, Nintendo Fire Emblem Echoes ta un wega nobo pa e Nintendo 3Ds anto awo e ta bai haya su mesun Limited Edition cu ta bin cu e wega, e musica di e wega riba un CD, un artbook anto differente pins pa esnan cu ta gusta collecta pins. Bo por haya tur esaki pa solamente $59,99, (...
by LocoGamer | Mar 20, 2017 | Handheld, NintendoPokémon ta un di e weganan mas popular riba Nintendo su handheld systems. Sun and Moon a bende casi 13 miyon copies rond di mundo. Game Freak su weganan di Pokémon semper ta end up ta bira system sellers cuminsando cu Red y Blue riba e original Gameboy. Durante e...
by LocoGamer | Mar 18, 2017 | Handheld, NintendoRecientemente Nintendo a busca un patent pa Miitopia na Merca. Esey por indica cu porta e 3DS Hit lo haya un cas nobo pafo di Japon. Pa esnan cu no sa di ki mi ta papia, Miitopia ta un wega riba 3DS hopi popular na Japon. E wega aki a wordo lansa dia 8...


text:
Agentenan di biahe i prensa internashonal a partisipá na KLM Curaçao Marathon
...Un total di 37 agente di biahe i 16 miembro di prensa...
WILLEMSTAD- 1 desèmber 2015– Dia 29 di novèmber último un total di 2100 atleta for di 33 pais a krusa brùg di ponton durante e di dos edishon di KLM Marathon. Ademas di a konta ku un kantidat grandi di partisipante lokal i tambe internashonal a konta tambe ku partisipashon di 37 agente di biahe hulandes, 3 prensa hulandes, 9 prensa for di Aruba, 3 for di Sürnam i unu for di Trinidad. E prensanan internashonal a bini spesialmente pa kubri e evento miéntras algun di nan a partisipá tambe na e máratòn huntu ku e agentenan di biahe. Ta bon pa remarká ku e miembro di prensa for di Trinidad a resultá number 2 den e kategoria di ‘halve marathon’.
E agentenan di biaha ta e ganadornan di e KLM Curaçao Sales Run ku a keda organisá pa KLM, Ofisina di Turismo di Kòrsou (CTB) i Stichting Run in The Sun. E KLM Curaçao Sales Run tabatin komo meta prinsipal pa stimulá benta di tíket pa Kòrsou i partisipashon na e máratòn. Esnan ku a bende mas tíket durante luna di novèmber a gana e oportunidat di forma parti di un trep pa Kòrsou kuminsando 26 di novèmber te ku promé di desèmber. E 37 agentenan di biahe ku a gana e kompetensia a bishitá Kòrsou i a eksplorá nos isla, sera konosí poko mas di aserka ku nos produkto turístiko i a partisipá tambe den e KLM Curaçao Marathon.
E prensanan for di Sürnam, Hulanda, Aruba i Trinidad tabata di diferente kanal di televishon, medionan sosial, korant i stashon di radio. Ta trata aki di: korant Diario, Telearuba, zoomaruba.com, radio Solo di Pueblo, ITV, korant Awemainta, Girlslove2Run, ABC TV/Radio, ATV i algun prensa ‘freelance’ ku ta relatá eventonan deportivo. E prensanan for di Aruba tabat’ei den kuadro di e wikènt deportivo aki na Kòrsou kubriendo diferente aktividat deportivo riba nos isla. Pa CTB eventonan manera e KLM Curaçao Marathon ta yuda propagandá nos isla bou di esnan ku ta gusta partisipá òf sigui eventonan deportivo.


text:
ORANJESTAD (AAN)— Despues di 12 aña ta warda, e fanaticada di Bubali a basha bai stadion Guillermo Prospero Trinidad Diasabra anochi pa ta testigo di e regreso di e Orguyonan di Noord den Division di Honor. Bubali a produci un gran sorpresa y a shock e “maribombanan” di Dakota cu e score di 4-0. E orguyonan di Noord a mustra un tiki nervioso na cuminsamento pero despues di 5 minuut a tuma control di e wega y a cuminsa toka e bala y produci algun bon combinacionnan cu a crea basta peliger pa e gol di Dakota.
Na di 8 minuut Maurice Escalona a manda e promer señal ora cu e ta manda un misil for di pafor di area penal, pero cu a pasa mucho halto. E promer gol a bin na di 12 minuut ora cu Sonny Hooi riba un hugada individual ta kita 3 defensa y cu un tiro cruza a vence e portero di Dakota pa pone Bubali dilanti 1-0, despues di e gol aki Bubali a sigui preciona y e di dos gol a bin na di 23 minuut ora cu riba un centro for di e banda robez, e defensa no a logra rechasa y atrobe Sonny Hooi a pone nan paga caro ora cu ela encontra cu e rebote y a manda un tiro lastra cu a manda net halto pa duna Bubali e bentaha di 2-0.
E “amarillonan” di Dakota a cai den un shock despues di e gol aki, y no tabata sa con pa responde ante e situacion aki. Di otro banda Bubali a sa di probecha e momento di desorientacion aki y a sigui hunga su wega usando full e veld.
Na di 32 minuut ta “El Matador” John Villamarin a batisa su promer gol den Division di Honor ora cu den un bon combinacion cu Sonny Hooi a drenta area penal y cu un tiro lastra a fusila e portero di Dakota pa pone e wega 3-0. Cu e marcador aki e promer tempo ta termina.
Segundo Mitad
E “amarillonan” di Dakota a drenta e wega aki poniendo tur nan confianza cu e velocidad di nan delanteronan lo tabata suficiente pa desequilibra e defensa di Bubali, pero a encontra un defensa bon para. Den di Segundo mitad Dakota ta Sali mas determina y tuma mas risico pa por corta bentaha, pero Bubali tabata cla pa nan y probechando un mihor condicion fisico a defende e bentaha aki, y a cuminsa toka mas den medio campo y scondiendo e bala pa Dakota.
Esaki a causa bastante frustacion den e hungadornan di Dakota cu hasta ta produci un carchi cora lagando Dakota cu 10 hungador riba tereno. Bubali a haya varios bon oportunidad pa aumenta pero no a probecha.
Ta Miguel Carasquilla cu na di 90 minuut a pone e cherry riba e bolo ora cu riba un contra atake ta combina bon cu John Villamarin y ta los un punta di pia cu ta bai para den net pa pone e score final 4-0. Cu e Victoria aki Bubali ta piki su promer 3 puntonan di e campeonato aki.
E orguyonan di Noord a hunga manera un machine bon zeta y a duna gala di bon futbol. Un pabien ta bai na tur e fanaticada di Bubali cu e Victoria aki. E proximo wega di e Orguyonan di Noord ta Diasabra awor 12 di September, y Bubali lo ta hungando na cas, esta Compleho Deportivo Frans Figaroa.
E wega lo ta contra e “Chocolate City Warriors” di Brazil Jrs. Bala ta cumina lora pa 8:30 di anochi. Un invitacion ta bai na tur e fanaticada pa bin duna apoyo na e team di Bubali. Yega..awo tin co !!


text:
DIPUTADO CICILIA I GEZAGHEBBER RIJNA A HASI APERTURA DI GRAN MARCHA NA PLAYA
Kralendijk – Diputado Edsel Cicilia i Gezaghebber Edison Rijna a hasi apertura di Karnaval 2018. Diputado i Gezaghebbber tabata kompañá pa Klave komishon di Karnaval i ku tur e embahadornan di Karnaval.
E aña aki e karnaval ta dediká na e grupo di karnaval The friendly family pa nan aporte na karnaval di Boneiru. The friendly family a kumpli e aña aki un lustro partisipando na nos marcha grandi.
Diputado a aksentuá pa tur hende goza konsiente. Ku esaki diputado kiermen pa tantu públiko komo e karnavalistanan pa nan bebe hopi awa, kuida e oído.
Gezaghebber a trese dilanti pa tur hende goza na midí I responsabel I ku karnaval ta un fiesta di pueblo I pa nos tin karnaval hopi aña. Finalisando Gezaghebber a gradisí Klave pa nan esfuerso I trabou I tambe a gradisí tur e spònsernan ku a koperá konhuntamente ku Gobièrnu di Boneiru na nos karnaval. Na e grupo kual karnaval ta dediká na n’é, Gezaghebber ta spera di mira nan hopi aña mas den nos marcha. Despues di e bunita palabranan di nos diputado I Gezaghebber, a hasi e konteo di 10 te 0 pa despues e marcha a ranka sali. Por bisa ku e aña aki Boneiru tabatin un karnaval bunita, kolorido i yen di ambiente.


text:
Periodistanan for di Alemania enkantá ku Kòrsou
WILLEMSTAD- 26 di yüni 2015– Resientemente Ofisina di Turismo di Kòrsou (CTB) a risibí un grupo di prensa for di Alemania. A diseñá un iterinario spesífikamente pa nan por eksplorá Kòrsou; e programa a brinda posibilidatnan úniko i diferente pa ekshibí tur loke Kòrsou tin pa ofresé.
E grupo ku a hospedá na Floris Suite Hotel & Spa i Renaissance Curaçao Resort & Casino a konsistí di 4 editor di kolumna di biahe. Ta trata aki di Stefanie Kasparek di Rheinische Post, Christiane Pötsch-Ritter di Schwäbische Zeitung, Jens Peter Burmeister di Hannoversche Allgemeine Zeitung i Madeleine Bierlein di Mannheimer Morgen. Tur ta korantnan regional na Alemania ku ta kubri entre otro temanan manera polítika, ekonomia, deporte, kultura i biahe. Rheinische Post ta un korant ku tin un publikashon diario di 345.623 i ta konsentrá den e área di Düsseldorf ku ta un área ku tin un nivel di entrada mensual haltu. Miéntras ku Schwäbische Zeitung tin un publikashon diario di 175.051 i 47.3% di su lesadónan suskribí tin un entrada familiar di €2.500 òf mas. Hannoversche Allgemeine Zeitung ta un korant ku ta konsentrá den Hannover i áreanan den Lower Saxony i tin un publikashon diario di 530.295. Estadístika ta mustra ku 61.7% di lesadónan di e korant aki tin un entrada mensual riba €3.000. Mannheimer Morgen tin un sirkulashon diario di 121.236. E grupo mas grandi di su lesadónan tin riba 30 aña.
Manera semper CTB a hinka un iterinario atraktivo den otro konsistiendo di 8 dia yená ku aktividatnan turístiko ku a inkluí entre otro bishita na Dinah Veeris, Plantashon di Aloe Vera, bishita na Museo Internashonal Kura Hulanda, un ‘tour’ kulinario, un jeep ‘safari tour’ na Christoffelpark i un bishita na Landhuis Chobolobo. Ademas di esaki, a brinda e invitadonan un eksperensia kulinario variá bishitando vários restorant rònt Kòrsou entre nan Hemingway, Cabana Beach, restorant New York, Osteria Rosso, Oporto Restaurant, Marshe Bieuw, Green House Mambo Blvd., i Mundo Bizarro. CTB ta gradisí tur partner pa nan kontribushon na realisashon di e programa.


text:
E Asociacion di Salud Sexual di Merca, a revela e presencia di e virus aki, silencioso y asintomatico, den e poblacion mundial ta haltisimo. Na Mexico tin 150 stam di e virus aki y e ta afecta tanto homber y muhe.
Mescos cu tur cu a yega di tin di haber cu medicina, solamente papia di e virus di Papiloma Humano (HPV) cu ta un di cosnan cu preferiblemente niun hende no kier papia di dje.
No obstante, su presencia den e bida cotidiano actual ta hopi mas comun cu hende ta pensa: estadisticanan publica pa e Asociacion Mericano di Salud Sexual ta revela cu 80% di e poblacion mundial por ta infecta door di e virus.
Kico ta HPV?
E famoso HPV ta un malesa mas frecuente cu ta wordo contagia via contacto sexual. E por wordo transmiti ora di tin relacionnan sexual oral, vaginal of anal cu’n hende cu tin’e, o sea e ta e portador. E ta asina comun cu su presencia den e curpa di e persona ta un indicador infalibel di esun cu ta hiba un bida sexual activo.
Asina simpel.
Segun e Ministerio di Salud di Mexico, actualmente nan tin registro di 150 diferente stam, cu ta afecta tanto homber y muhe. Relaciona cu e duda di semper si esaki por causa morto di un persona, of no, e contesta ta : si.
Di tur e tiponan di HPV, 35 ta asocia cu e aparicion di cancer cervicouterino, di vulva, vagina,
Loke mas ta hala atencion ta cu un di e rasgonan cu mas ta hala atencion di e malesa aki, ta cu e absolutamente silencioso y asintomatico. Por pasa hopi aña despues di a pega cu e malesa aki y asina mes, e no ta duna niun señal. Esaki no kiermen cu e ta menos peligroso, mas bien lo contrario.
Risico halto y risico abao
Pa compronde e risiconan cu tin di ta un portador di HPV, tin diferencianan importante. Basicamente tin dos tipo di virus: tin risico halto y risico abao.
Segun Torres Velasco, e prome ta esunnan cu tin e probabilidad mas grandi di termina den cancer. Aunke cu nan por wordo trata corectamente, si e wordo detecta na tempo. Y den e caso di muhenan, nan ta causantenan di lesionnan interno cu ta detecta na e momento di haci su chekeo rutinario, y su aparicion ta depende di e estado di e sistema immuun di e persona.
E virus clasifica como di risico abao, di berdad, no ta asina grave. Pero esaki ta mas notorio, ya cu e ta faborece e aparicion di fretnan den e area genital. E ta completamente tratabel tambe: e fretnan por wordo elimina door di tratamento kimico, of cu microcirugia. Ademas cu e pashent mester keda bou tratamento despues di a haci e cirugia aki.
A pesar di cu tin e posibilidad di cu morto ta existi, actualmente tin hopi opcion pa no yega na tal extremo.
Con pa preveni?
E falta di informacion den salud sexual ta generalisa. Y ta preocupante. Tin ora dokternan ta haya pashentnan di edad avansa cu nunca a haci un chekeo rutinario y cu, desafortunadamente, ta esunnan cu mas posibilidad tin di presenta algun tipo di cancer, door di e virus.
Den caso di Mexico, tin datonan oficial cu ta bin for di e autoridadnan oficial. Esaki ta un ehempel contundente pa duna ehempel di e situacion: for di 2006 e cancer di matriz ta e di dos causa di morto di cancer den e hende muhe. Y e 99% di e casonan aki tabata tin un antecedente di e Human Papiloma Virus.
HPV no ta motibo pa drenta den panico, ya cu tin hopi manera di trata esaki. Sin embargo, e ta bisa cu tin cierto medidanan cu por wordo tuma pa preveni di hay’e.
Basicamente:
• Purba di hiba un bida lo mas saludabel posibel. Evita humamento, haci ehercicio, alimenta bo mes bon y descansa bon.
• Uza proteccion durante di relacion sexual. Aunke e metodo aki no ta proteha totalmente di pega cu HPV, e por yuda.
• Tur aña e hende muhe mester haci su paptest, sin falta!
• Sigura bo mes di cu bo pareha sexual tin su chekeo mediconan na ordo y cu esakinan ta na mustra cu nan ta na ordo.
• Preferiblemente, tuma e vacuna contra di HPV, sin importa e edad, di e cantidad di pareha sexual cu bo tabata tin.
Casi 80% di e poblacion mundial ta portador di e virus HPV
E Asociacion di Salud Sexual di Merca, a revela e presencia di e virus aki, silencioso y asintomatico, den e poblacion mundial ta haltisimo. Na Mexico tin 150 stam di e virus aki y e ta afecta tanto homber y muhe.


text:
31 apartamentu i Small Hotels a keda sertifiká via di auditoria i kontròl di kalidat
WILLEMSTAD- 24 aprel 2017– Ofisina di Turismo di Kòrsou (CTB) ta komprometé pa hasi estadia di kada bishitante na Kòrsou unu inolvidabel. Pa sigurá esaki 3 aña pasá CTB den kolaborashon ku CuraçaoInnovation & Technology Institute (CITI)a introdusí un programa di sertifikashon pa industria di hospitalidat i turismo. E ophetivo di e programa aki ta pa promové i mantené kalidat di tur empresa ku ta operá den nos industria turístiko mediante un sistema di auditoria. Resientemente a tene un seremonia di sertifikashon di e programa spesialmente diseñá pa Small Hotels i apartamentunan ku ta ofresé estadia na turista. Tres aña pasá a auditá tambe algun operador di buseo ku aworakí ta pendiente pa keda re-audita.
CITI ta enkargá ku ehekushon di e ‘Sustainability Certification Program’ di CTB. Tur apartamentu ku ta keda di hür ku turista lo keda auditá kada 2 aña basá riba standardnan di kalidat rekonosé den nos merkado lokal i internashonalmente. Ku hopi satisfakshon por anunsiá ku 31 apartamentu i Small Hotels a keda auditá éksitosamente durante e promé tanda. Ta trata di e siguiente apartamentunan: Mondi Lodge, Ban Topa Apartments, Frangipani Apartments, Sun Reef Village on Sea, Résidence L'Orangerie, Bahia Apartments & Diving, Home Sweet Home Curaçao, Curaçao Rental Homes, Quint's Travelodge, Rancho El Sobrino, Lilu Apartments, Dolphin Suites, Hotel 't Klooster, Landhuis Bona Vista, Mustique Suites, The Beach House Curaçao, Pietermaai Boutique Hotel, Academy Hotel, Bon Biní Seaside Resort, Curaçao Exclusief, Jan Kok Lodges, My Dream Apartments, Adonai Hotel Boutique, Hibiscus Beach House, PM78 Urban Oasis Curaçao, Hersher Studio's & Apartments, Cecil Paradise Apartments, Acoya Hotel Suites & Villas, B&B Sombré di Kabana, Piscadera Seaview Apartments i Guesthouse Toni Kunchi.
Partisipashon na e programa di kalidat ta kompletamente boluntario. Ta nifiká ku kada apartamentu ku a registrá pa e programa ta konsiente di e importansia pa ofresé estadia di kalidat na nos bishitantenan. CTB ta felisitá tur apartamentu i Small Hotels ku a pasa e programa i ku awor ta sertifiká. Próksimamente CTB lo inisiá un di dos tanda di auditoria i ke motivá tur Small Hotels i apartamentu ku ta hür ku turista i ku ainda no a registrá pa hasi esaki via di [email protected] òf via di telefòn 738-6299.


text:
Detenshon pa violashon di Lei di Opio.
Departamentu di Komunikashon i Prevenshon
KUERPO POLISIAL KÒRSOU SIRBI I PROTEHÁ
Djamars 15 di mei 2018, alrededor di 21.22 or di anochi, polis a kontrolá dos (2) hòmber,
shofùr di skuter riba ‘Emmabrug’ .
Durante di e kontrol polis a haña i konfiská algun richi di plèstik ku kokaina aden ku ámbos
shofùr tabata tin den riba nan.
Na e sitio polis a detené e hòmbernan, R.O.A. nasé na Kòrsou di 18 aña di edat i
D.S.A.M.L. nasé na Kòrsou di 17 aña di edat pa violashon di Lei di Opio.
A presentá e sospechosonan dilanti un Fiskal Ouksiliar.


text:
CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek (Oficina Central di Statistik) funda na 1899, ta un institucion gubernamental Hulandes cu ta cumula informacion statestico over di e Reino Hulandes, na modo di bisa, di cada comunidad. E ta conoci manera CBS pa abrevacion. E ta un departamento di Ministerio di Asunto Social, Argicultura y Innovacion (Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie) y ta situa na Den Haag y Heerlen (na Hulanda). For di 3 di januari 2004 Statistico Hulandes ta un organisacion independisa of guango (Organo di Directiva Independiente).
E organisacion ta colecta informacion statestico manera, entre otro:
- crecemento economico
- prijs di consumido
- entrada di hende y trabou di cas (nucleo di famia)
- cantidad di populacion
- desempleo
CBS ta hiba un programa cu mester wordo ratifica prome pa Comision Central di Statestica; esaki ta un organisacion no-gubernamental cu ta proteha e imparcialidad, independencia, calidad, revelancia y continuidad di CBS segun e ley di CBS di 1996 (Wet op het Centraal bureau en de Centrale commissie voor de statistiek).
Otro link[editá | editá fuente]
- Centraal Bureau voor de Statistiek
- CBS di Aruba
- CBS di Antia Hulandes
- StatLine de online databank van het CBS
- Eurostat
- Centraal Bureau voor de Statistiek 1899-1967, gegevens van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, 2007.


text:
Martinik
Martinique na franses, den boka di e pueblo kriyoyo Matnik, ta un isla den mar Karibe, 700 kilometro sud-este di republica Domicana. E ta keda suit di Dominica I Nort si Saint Lucia I ta forma parti di islanan ariba di antianan chiki. Sifranan di prome di yanuari 2007 ta mustra ku Martinique entretantu tin 401.000 habitante. Martinique ta un departamentu Franses. E asina yama Departement d’outremere (DOM). E Kapital di Martinique ta Fort-de-France. Departamentu Martinique huntu ku Departamentu Guadeloupe ta forma Antia Franses. Dominica I St.Lucia antes tambe tabata franses pero despues a bira ingles. Martinique ta parti den kuater destrikto: Fort-de-France, Marin, Saint-Pierre I La Trinité.
Kontenido
Geografia[editá | editá fuente]
E superficie Total di Martinik ta 1102 km². Martinik ta di Nortwest pa suitoost aproximadamente 60 km largu. Esaki ta ongeveer meskos largu ku Kòrsou pero mas hanchu. E punta di mas haltu ta Mont Pelée ( 1397m)
Historia[editá | editá fuente]
Den kuminsamentu tabata biba Arowak na Martinik ku tabata yama Madinina. Madinina ta nifika; isla di flor. Den boka di pueblo; Madiana; iles des fleurs. E nomber ta papia pa su mes ta un isla tur na flor. E Arowaknan a biba mask u 2000 anja. Despues a bin e indjannan Carib. Na anja 1502, 15 di juni, Cristobal Colon a deskrubi Martinik I na anja 1635 fransesnan a kolonisa Martinik. E prome ciudad tabata Saint-Pierre. Den kurso di anjanan tabatin hopi batayana entre francia I inglaterra pa e isla pero na final Francia a keda ku isla. Na anja 1902, 8 di mei, tatin un gran erupshon di e volkano Mont Pelée ku a mata no menos ku 30.000 hende.
Demografia[editá | editá fuente]
Évolushon di e demografia entre 1961 I 2003 (cifranan di FAO, 2005). Populashon den miles di habitante. Finalmente na 2007 Martinik tabata konta 401.000 persona
E gran mayoria 90% di e poblashon ta desende di Afrika of ta un meskla di Afrikano-Europeo I Hindu. Esakinan ta esnan asina yama Creoles.(Kriyoyonan) Un menoria di 5% ta di origen Europeo. Hopi di nan ta di Francia. Esnan asina yama Békés. E sobra 5% ta konsisti di Hindu, Chines I hendenan di Medio Oriente.
Siudatnan[editá | editá fuente]
E suidatnan principal di Martinik ta : Fort de France (95000 hab), Le Lamentin (40 000 hab), Le Robert (25 000 hab), Schoelcher, Sainte-Marie, I le François.
Aki un lista di 34 municipio di Martinik :
- Sentro
- Fort-de-France (préfecture)
- Saint-Joseph
- Le Lamentin
- Schœlcher
- Nord atlantique
- Grand'Rivière
- Macouba
- Basse-Pointe
- Le Lorrain
- Marigot
- Sainte-Marie
- La Trinité (sous-préfecture)
- Le Robert
- Le Gros-Morne
- Ajoupa-Bouillon
- Nord caraïbe
- Le Morne-Rouge
- Le Prêcheur
- Saint-Pierre (sous-préfecture)
- Le Carbet
- Bellefontaine
- Case-Pilote
- Fonds-Saint-Denis
- Le Morne-Vert
- Suit
- Rivière-Salée
- Les Anses d'Arlet
- Le Diamant
- Sainte-Luce
- Le Marin (sous-préfecture)
- Sainte-Anne
- Les Trois-Îlets
- Le François
- Le Vauclin
- Ducos
- Rivière-Pilote
- Saint-Esprit


text:
Busca Palabra
Download
Proyecto Scol Multilingual
Encuesta
Bo ta haya cu Aruba, Boneiro y Corsou mester tin un solo ortografia (manera di skirbi) pa Papiamento?
Feria di Papiamento
Publica: 14 di mei 2018
Diescinco aña pasa, riba dia 21 di mei 2003, Gobierno di Aruba a acepta e decreto di ley di idioma oficial cu a haci Papiamento y Hulandes e idiomanan oficial di Aruba.
Dia 19 di mei proximo ta organisando un grandioso "Feria di Papiamento" pa celebra e echo aki, cu Papiamento ta cumpli 15 aña como idioma oficial na Aruba.
The meaning of Machika
Publica: 23 di januari 2018
Oranjestad - What does Machika mean? To everyone who is searching for the meaning of the word “machika” on the internet. “Machika”, pronounced [machiká], officially written in Aruba as “machica” with a “c” and as “machika” with a “k” on the islands of Bonaire and Curaçao, is a word from the Papiamento language, spoken on the Dutch Caribbean ABC islands. “Machika / Machica” means “to mash”, “to wrinkle” or “to crumple” in English, and “machucar” or “machacar” in Spanish.
This Papiamento word is rapidly becoming famous worldwide, because of the song "Machika" and music video that was released on January 19 (2018) by Colombian reggaeton singer J Balvin featuring Brazilian singer Anitta and Aruban born Jeon.
Aplicacion nobo y practico pa busca palabra na Papiamento
Publica: 21 di februari 2018
Oranjestad - Awe, riba Dia Internacional di Idioma Materno, Departamento di Enseñansa Aruba (DEA) ta introduci un instrumento nobo riba e website [papiamento.aw], un instrumento practico pa busca con pa skirbi un palabra na Papiamento den e ortografia di Aruba.
2018 ta Aña di Papiamento
Publica: 22 di januari 2018
Oranjestad - Dia 18 di januari 2018 Minister di Enseñansa dr. Armando Lampe hunto cu dos colega minister a firma un decreto na unda cu ta declara aña 2018 como “Aña di Papiamento”.
Machika
Publica: 19 di januari 2018
Oranjestad - “Un dia internacional pa Papiamento” Jonathan [Jeon] Thiel a skirbi riba su pagina di facebook dia 19 di januari 2018. Motibo pa esaki tabata e lansamento oficial y mundial di e tema “Machika” den cual Jeon ta colabora cu e conocido J. Balvin di Colombia y Anitta di Brazil. Balvin a estrena e videoclip online y den e prome 24 ora e video a logra no menos di 12 miyon “views” via e plataforma di YouTube.
Wak: [Videoclip oficial]
20 Buki Nobo na Papiamento pa Mucha y Hoben
Publica: 15 di januari 2018
Oranjestad - Proyecto Idioma di Departamento di Enseñansa Aruba tin e sumo placer di participa cu tin 20 titulo di ficcion nobo na Papiamento pa nos muchanan y hobennan. A traha e bukinan aki principalmente pa uzo na scol y cu grupo meta hopi varia den mente.
Tin titulo pa klas 2 di scol basico te cu e klasnan di examen di scol secundario. A parti esakinan exitosamente caba bou di tur scol. E bukinan no ta na benta den libreria, pero si t’ey pa fia na Biblioteca Nacional y na tur MFA.
Prome relato di e efecto di e programa multilingual
Publica: 21 di september 2017
Oranjestad - Na september 2016 a tuma luga un investigacion den 5 scol basico pa midi e impacto di e programa multilingual cu dos scol basico na Aruba ta ofrece.
E asina yama “scolnan multilingual”, ta forma parti di un proyecto di innovacion cu ta wordo carga door di Minister di Enseñansa y cu ta wordo implementa den cooperacion cu Departamento di Enseñansa Aruba, IPA y cu directivanan di scolnan catolico (SKOA) y di scolnan publico (DPS).
Dia Internacional di Idioma Materno
Publica: 21 di februari 2016
Dia 21 di februari di tur aña ta Dia Internacional di Lenga Materno. Segun proclamacion di UNESCO. Departamento di Cultura Aruba (DCA) ta organisa e proyecto di "Arte di Palabra" (ADP) cu ta un competencia conta cuenta y di storia cortico, poesia pa hoben escolar.
ADP Interinsular ta un competencia entre Corsou, Boneiro y Aruba. Esaki ta un competencia pa alumnonan di scolnan avansa cu DCA ta organisa for di 2009 y cu aña pa aña e interes bou di nos hobennan ta creciendo pa participa.
Manual di Gramatica di Papiamento - Sintaxis
Publica: 24 di april 2017
Oranjestad - E idioma nacional y oficial di Aruba, esta Papiamento, ta bolbe marca historia. E biaha aki cu e publicacion linguistico: "Manual di Gramatica di Papiamento - Sintaxis", skirbi y publica pa Departamento di Enseñansa Aruba.
12 Aña di Oficialisacion di Papiamento
Publica: 21 di mei 2015
Awe ta recorda cu 12 aña pasa Papiamento a bira idioma oficial di Aruba. Dia 21 di mei 2003, Parlamento di Aruba a aproba e ley di idioma oficial.
Esaki ta encera cu pa prome biaha den historia di Aruba, Papiamento y Hulandes a bira idioma oficial. Prome cu esey ningun di nan dos no tabata oficial na Aruba. Na Hulanda mes Hulandes a bira oficial na 1995. Na Corsou cu Boneiro Papiamento a bira oficial 4 aña despues, esta na 2007.
Den e 12 añanan aki a haci hopi trabou respecto Papiamento tanto como materia den enseñansa como e idioma nacional. Aki ta sigui un relato breve tocante esaki.
Poeta di Patria
Publica: 8 di maart 2016
Departamento di Cultura Aruba (DCA) hunto cu Fundacion Lanta Papiamento (FLP) ta organisa e competencia "Poeta di Patria".
Den 2016 e competencia "Poeta di Patria" lo carga e tema "Un aventura Cultural" pa honra y celebra nos patrimonio.
E anochi final lo tuma lugar dia 14 di maart 2016, na Museo Historico Aruba / Fort Zoutman, for di 6 or di atardi pa 9 or di anochi.
Vocabulario Ortografico di Papiamento ta obtenibel
Publica: 21 di februari 2015
Oranjestad - Departamento di Enseñansa Aruba (DEA) ta participa cu e "buki blauw", esta "Vocabulario Ortografico di Papiamento" ta obtenibel na Plaza Book Shop, Van Dorp y Bruna.
Vocabulario Ortografico di Papiamento ta un lista cu ta contene mas cu 17.000 palabra. Meta di e publicacion aki ta pa yuda e uzado ora e kier sa con pa skirbi palabra segun e ortografia di Aruba.


text:
Ciudad di Mexico
Ciudad di Mexico ta e capital y e stad di mas grandi den Mexico. E ta tambe un di e stadnan di mas pobla y un di e stad mas sushi den mundo. E Aztecanan tawata den Mexico prome cu e yega di e Spañonan y nan a traha Ciudad Mexico. Hernán Cortes, un conkistado, a haya e stad na aña 1521. Awe, 8.5 miyon di hende ta biba den e stad y mas of menos 18 miyon di hende ta biba den Gran Ciudad di Mexico den e areanan urbano.
Su populacion ta 18.1 miyon di hende. E ta un di e stadnan di mas conoci rond mundo, despues di Ciudad Tokyo den Hapon y un tiki mas popula den Mumbai, India.
E stad ta parti den 16 municipio: Álvaro Obregón, Azcapotzalco, Benito Juarez, Coyoacán, Cuajimalpa, Cuauhtémoc, Gustavo A. Madero, Iztacalco, Iztapalapa, Magdalena Contreras, Miguel Hidalgo, Milpa Alta, Tláhuac, Tlalpan, Venustiano Carranza and Xochimilco.
Ciudad di Mexico tawata originalmente traha den e lago, Lago Texcoco, cu ta awo gelek. E ecologia di e luga a cambia asina hopi door di e gelek.
Hopi di nan bestia nativo, manera e Axolotl a muri of ta den peliger.


text:
Willemstad - Djamars 1 di desèmber 2015, entre 5.30’or pa 6.30’or di mainta polis a tene entrada hudisial den tres kas.
E Tim di Reshèrshi enkargá ku ladronisia den kas, negoshi i outo, den koperashon ku Tim di Mantenshon di Òrdu Públiko General i di Rio Canario a bai na un kas den Souax, Juan Domingo i Ser’i Kandela. E entradanan hudisial ta relashoná ku diferente ladronisia den kas i negoshi ku a tuma lugá den área di Saliña, Souax i Sta. Maria. Polis a detené na e kasnan e hòmbernan sospechoso:* D.M.J. di 22 aña di edat,* G.J.G. di 19 aña di edat,* I.T.T. di 21 aña di edat,tur tres nasé na Kòrsou, relashoná ku ladronisia.Durante investigashon den e kasnan polis a konfiská vários artíkulo probablemente prosedente di ladronisia i tambe un arma di kandela.
Tambe a detené e dama R.R.H. nasé na Kòrsou di 21 aña di edat, ku tabata presente na un di kasnan i tabatin artíkulo hòrtá den su poder. A presentá e sospechosonan dilanti un fiskal ouksiliar ku a ordená nan enkarselamentu pa mas investigashon.


text:
dec 2011 - SGR
Commentaren
Transcriptie
Kontenido Edishon number 4, desèmber 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Sentro di Aktividat Eduard (Ed) Eleonora 2 & 3 • Update Nieuwbouw • San Nikolas • Klientenan mas independiente • Stagiaire Ayshandy • Wat verwachten we van 2012? 4 & 5 • • • • Aan het woord zijn... Igor i su “Tentbed” Un dia na... Verpleegunit Villa Helena 6 & 7 • • • • Interview Lotte Mutaties HRM Poesia di Pasku Kerstwens 8 • • • • Expositie bij Pasadia Show di moda Relato Siman di Kultura Colofon Algemeen directeur Henk Kamsteeg spreekt de aanwezigen toe en nodigt Ed Eleonora uit om de naam van de niewue voorziening te onthullen. De nietsvermoedende ex-directeur verwijdert het omhulsel van de zuil, waarop de naam van de nieuwe voorziening prijkt. Op donderdag 27 oktober was het dan zover: het nieuwe gezinsvervangend tehuis en activiteitencentrum werd geopend. Het voormalige bejaardentehuis Shalom, dat zo’n vier jaar geleden door SGR werd opgekocht, is uit haar vervallen staat omgetoverd tot twee fleurige, kleurrijke gebouwen met leuke planten en zitjes in de tuin. Om half zes ’s middags begonnen de eerste gasten binnen te druppelen op het plein achter het tehuis. Onder het genot van een hapje en een drankje luisterden de gasten naar een toespraak van financieel directeur Tonnie Rossen in uitstekend Papiamentu. Marisella Smith-Petronella, waarnemend directeur van BZV, was zichtbaar geëmotioneerd en blij met het nieuwe centrum. Zij gaf tijdens haar speech aan dat de Lei di Labizjan met de bouw van dit tehuis weer haar bestaansrecht bewees. Het is deze wet die het mogelijk maakt te voorzien in de kosten voor de opvang en verzorging van deze cliënten, die in de vroegere situatie tussen wal en schip vielen. Dit terwijl hun verzorgers het toch al zo zwaar hebben vanwege hun dubbele beperking. Ceremoniemeester Margareth Wallée verzocht daarna de aanwezigen om zich naar de parkeerplaats voorin te begeven voor de officiële opening. Onder de gasten bevond zich ook de nietsvermoedende voormalige directeur van de SGR-Groep, Eduard (Ed) Eleonora. Op verzoek van de huidige directeur Henk Kamsteeg verwijderde hij voorzichtig en minutieus het omhulsel van de oranje zuil Apresiabel kolega, SGR-Groep ta kresiendo, tantu den e kantidat di kliente komo den aktividatnan i kantidat di empleado. Na 2004, e aña den kua SZvGG a bai huntu ku Mgr. Verriet Instituut i a forma De SGR-Groep, tabatin 333 hende den servisio. Esaki a krese tiki tiki ku tempu te ku awor, na aña 2011, tin un kantidat di 410 hende den servisio full-time. En realidat, tin 452 hende ta hasi e trabou. Den e añanan benidero e kantidat aki lo sigui krese; djis kòrda por ehèmpel riba e kasnan nobo pa hende ku un desabilidat mental leve ku ta bou konstrukshon awor, òf riba e sentro nobo i mas grandi di revalidashon ku ta na kaminda. E echo ku SGRGroep ta kresiendo ta algu positivo, pasobra ta un servisio importante nos ta brinda komunidat di Kòrsou. Pero nos lo tin ku kustumá ku e kresementu aki, si. Pasobra e ta pone ku algun elemento di e trabou ta bira mas formal. Kuantu di e 452 empleadonan abo konosé personalmente? I kua di boso a yega di tira un bista na e Zorgboerderij, òf na e kasnan na Noord Zapa- waarop de nieuwe naam van het centrum stond: “Sentro di Aktividat Eduard (Ed) Eleonora”. Overrompeld en ontroerd, moest hij een paar tranen wegpinken: “Ik heb het niet alleen gedaan. Ik heb altijd iedereen er bij proberen te betrekken. Ik heb mijn best gedaan, maar mijn collega’s ook. En we doen het voor de cliënten, omdat zij niet kunnen zeggen hoe ze zich voelen.” Na dit mooie moment konden de gasten binnen een kijkje nemen, genieten van de muziek en deze nieuwe mijlpaal verder vieren. teer? Un otro fenómeno ku ta resultado di e kresementu ta, ku nos mester krea mas i mas regla i prosedimentu pa formalisá nos asuntunan. Esaki ta pone ku kos ta bira mas formal, pero un efekto adishonal ta ku e distansha entre hende ta parse di ta birando mas grandi tambe. Kaminda ántes bo tabata por papia ku un hende di technische dienst den hanchi i pidié pa drecha algu, awor mester yena un formulario. Na moda di bisa, ta parse ku e kresementu a pone ku nos a pèrdè un parti di nos konfiansa, nos intimidat. I nos tur tin ku kustumá ku esaki. Kiko ta e mihó forma pa atendé kuné? Na promé lugá, nos mester konstatá ku e kambionan ku e kresementu a trese pa nos empleadonan, tabata mas tantu positivo. Tin mas asina yamá doorgroeimogelijkheden, a drecha oportunidat pa hasi kurso i estudio, i kondishonnan na trabou a drecha. Kresementu di e departamentunan ondersteunend (facilitaire dienst, personeelszaken, ICT) ta tuma sierto trabou over di e personal di kuido, asina ku esakinan por konsentrá kompletamente riba nan tarea. Si, nos tin ku tuma na kuenta pa hasi tur esfuerso pa tene e reglanan i prosedimentunan mas limitá i mas práktiko posibel. Pa e motibu aki, nos a simplifiká e areglo pa ku karchi di telefon i pa ku pedido. E asuntu aki ta keda un reto, i nos tin ku haña un bon ekilibrio, pero nos ta hasiendo tur esfuerso. Hij kan zijn ogen niet geloven ... E konfiansa i e sintimentu di “nos ku nos” ku a bai pèrdí komo konsekuensha di e kresementu, no ta algu ku por trese bèk. Al kontrario, e ta bai bira mas fuerte, pasobra nos ta traha na hopi diferente kaminda. Ta simplemente imposibel pa nos tur keda den kontakto personalmente riba un base regular. Pero algu ku kada ken si por hasi, ta krea un atmósfera kolegial i di konfiansa den su mes directe werkomgeving. Wak pa bo konosé bo koleganan bon i mustra interes den nan. Un otro forma pa bo por keda na altura di desaroyonan ta pa lesa e revista Entre Otro bon, i keda sigui anunsionan i boletinnan riba borchinan di anunsio i via email, i tambe notisianan ku e lidernan ta divulgá. Direktiva ta komprondé ku bon komunikashon ta bira mas i mas importante, i lo sigui hasi esfuerso pa ku esaki. Por último, tin e reunionnan di personal; einan, kada bes tur hende ta haña hopi informashon valioso. P’esei mi ta invitá kada un di boso kordialmente pa e siguiente reunion di personal riba djarason dia 21 di desèmber: un reunion benefisioso, pero mas tantu agradabel tambe. Laga nos tur huntu perkurá pa 2012 bira un aña bunita i produktivo pa De SGR-Groep, kaminda trahamentu huntu di un forma agradabel ta hunga un papel importante. Henk Kamsteeg, Direktor De Nieuwbouw: een UPDATE De Entre Otro van mei 2011 bevatte een overzicht van alle nieuwbouwprojecten. Bent u ook zo benieuwd naar de huidige stand van zaken? Hier komen alle projecten op een rij. 1 2 3 Het nieuwe gezinsvervangende tehuis Kas Ed Eleonora is donderdag 27 oktober officieel geopend! Zie het verslag hierover op pagina 1. Emmastad, Prinsenlaan: twee nieuwe gezinsvervangende woningen, voor in totaal 12 LVGcliënten met gedrags-en/of psychiatrische problematiek. Recent is het hoogste punt bereikt. Oplevering verwacht op 10 februari 2012. Emmastad, Prinsenlaan: vier nieuwe woningen voor in totaal 32 meervoudig beperkte cliënten van Fundashon Verriet: recent overeenkomst met aannemer getekend. Bouw is op 7 november gestart. Grondwerkzaambeden in verband met grondverbetering voltooid: voorzieningen getroffen voor goede afvoer van regenwater. 4 Emmastad, Prinsenlaan: verbouwing huidige Pasadia tot kantorencentrum voor BBO en SPD. Dit zal in 2013 plaatsvinden. 5 Noord Zapateer: drie gezinsvervangende tehuizen voor verstandelijk beperkte cliënten. Oplevering door Fundashon Kas Popular (FKP): 1 juli 2012. 6 7 8 9 2 San Nikolas na playa Dolfijnen i Purunchi a selebrá un tremendo fiesta di San Nikolas riba djadumingu mèrdia, dia kuater di desèmber. E fiesta a tuma lugá serka di awa i ku wer di awa, pero e fiesta no a kai na awa si! (Ounke awa a bira basha despues.) E fiesta yen di ambiente aki, pa via di algun mayor ku ke keda anónimo, a tuma lugá na Dolphin Suites Hotel na Bapor Kibrá. San Nikolas a bini ku su Pietnan, tabatin bunita regalo, hopi kos dushi di bebe i kome, i e muchanan i nan mayornan a gosa hopi. Un bunita detaye di e fiesta aki tabata ku rumannan di klientenan i yunan i subrinonan di miembronan di personal tambe a partisipá. Tur hende a duna un kontribushon adelantá. E lidernan di e muchanan tambe a yuda hopi bon dor di lanta komishon, traha huntu i organisá tur kos. I e resultado tabata inolvidabel: te asta turistanan ku a tende e muzik alegre a bini i a keda pa presensiá e dushi evento aki. Un pabien na e komishon dinámiko, ku tambe ta organisando algu pa Pasku ... San Nikolas na Pasadia Un ambiente tur afó tabata manda djaluna mainta dia sinku di desèmber, ku yegada di San Nikolas i su grupo di zwarte Piet. E patio na Pasadia tabata bunita dòrná ku slenger kolo kòrá i hel i wimpel di San Nikolas. E hòmber santu tabata kompañá pa Pietnan ku paña kolorido bunita lombrá i ku fer grandi riba nan pèchi, ku tabata toka ku hopi smak riba tròm. E lidernan Jessica i Charité a organisá e tremendo evento aki, i e mayornan a yuda ku fundraising dor di bende bòn i trese regalo. Jessica i Charité a guia tur e mayornan, muchanan, lidernan i invitadonan presente den kantamentu di kantika di Sinterklaas hopi animá. E muchanan a balia ku smak i a gosa hopi di nan bunita regalonan. Salsbachweg, Rietveldgebouw: verbouwing tot orthopedagogisch dagcentrum voor cliëntjes van het huidige Pasadia, Dolfijntjes, Purunchi en de therapeutische peutergroep. Er is een programma van eisen in de maak. In samenwerking met de FKP zal in 2013 in Kirindongo Abou een nieuw dagbestedingscentrum worden gebouwd, tegenover Kas Richard Pieternella. Per 1 juli zal de eerste steen voor het nieuwe revalidatiecentrum worden gelegd. Oplevering: 2013. De financiering van de investering in dit project is al afgerond. De wijze van vergoeding van de exploitatiekosten van het centrum zal op korte termijn worden vastgelegd. In 2012 worden de afdelingen B en C op de Salsbachweg grondig gerenoveerd. Waar nu nog 72 bewoners zijn gehuisvest, zullen er straks 40 worden gehuisvest, waarbij 32 bewoners naar de Pinsenlaan zullen verhuizen (zie onder punt 3). “Nos tin tendensha di tuma tur kos over di e kliente” Den aña 2012, un tema sentral ku sigur ta bai haña hopi atenshon ta kon pa promové independensha i toma di desishon independiente serka klientenan. Unitleider Jacqueline Hariquez di Huize Jos Wouters ta splika. Jacqueline ya a sinta huntu ku su gedragsdeskundige i su programmabegeleider pa wak kon nan ta bai trese e tema aki dilanti pa nan lidernan. “E ta un tema ku semper nos tabata traha riba dje kaba, pero awor nos ke bai profundisá nos mes mas den dje. Pasobra komo lider nos tin tendensia di tuma tur kos over di e kliente. Por ehèmpel, ora nos tin purá, nos ta hunta nan pan en bes di laga e habitante mes hasié. Òf, nos ta kohe un paña pa e bisti, en bes di laga e mes hasié. Ken ta bisa ku ta e paña ei e kier a bisti?” Jacqueline ta enfatisá ku hopi bia, kosnan asina ta sosodé inkonsientemente. “Pero ban profundisá nos mes den e tema aki. Ban duna nos klientenan espasio pa keda hasi e kosnan ku nan mes por.” Stagiaire bij de SGR-Groep “De SPD is een leuke werkplek met jonge collega’s” Stagiairs: bijna op iedere afdeling van de SGR-Groep werken er wel een of meer. Met hun up-to-date kennis en hun frisse blik leveren zij een waardevolle bijdrage, op alle niveaus van de organisatie. Het gaat om studenten die in Nederland of op Curaçao een opleiding volgen. In deze rubriek van de Entre Otro presenteren we telkens een portret van een of meer stagiairs. Ayshandy Balentina zit in het derde jaar van de vierjarige opleiding Management in de Zorg aan de Haagse Hogeschool in Den Haag, Nederland. Ze is op Curaçao geboren uit Curaçaose ouders en is op haar veertiende met haar moeder in Nederland gaan wonen. Ayshandy komt vaak op vakantie naar Curaçao en heeft gekozen voor een stage op het eiland omdat ze bewust wilde ervaren hoe het is om hier te wonen en werken. Via “Kennis voor Curaçao” had ze binnen twee weken haar stageplek gevonden: de SPD. Haar eerste werkdag was vijf september en ze zit hier tot eind april. Leren over de zorg “Mijn eerste stage was aan het eind van het eerste jaar; toen heb ik een week meegelopen met het zorgmanagement en de verpleegkundigen van de maag-, darm,- en leverafdeling bij Medisch Centrum Haaglanden. Een stage bij De SGR-Groep leek me leuk omdat ik geen zorgachtergrond heb.” De opleiding Management in de Zorg is een duale opleiding. Bij een duale opleiding combineer je werken en leren. De verdeling tussen werken en leren verschilt per opleiding, maar samen vormen ze een studiebelasting die overeenkomt met een ”gewone” voltijdopleiding. De eerste twee jaar van Ayshandy’s opleiding zijn voltijd theorie, het derde en vierde jaar duaal: drie of vier dagen in de week werken, één dag school. In het tweede jaar gaat de student op zoek naar een stageplaats, in het derde jaar begint hij of zij ermee. Het is in principe een tweejarige stage, maar je kunt ook net als Ayshandy de stage op twee verschillende plaatsen doen; ze gaat volgend jaar naar een andere stageplek, in Nederland. Pittige stageopdrachten Ayshandy heeft een flink aantal stageopdrachten om af te werken en vertelt over twee ervan. Haar eerste opdracht was het afstemmen van beleidscycli op de vraag van de cliënt. “Je kijkt dan waar je bij de cliënt of in de zorg iets kunt verbeteren, zodat je beter afgestemd bent op de vraag van de cliënt. Ik heb de werkprocessen bij de SPD, van aanmelding tot plaatsing, bestudeerd en beschreven. Zo kreeg ik een goed beeld van hoe het werk in elkaar zit, om uiteindelijk te kunnen komen tot een zo duidelijk mogelijke beschrijving van het proces.” Eind maart brengt ze een handboek uit met een volledige beschrijving van de de organisatie en al de werkzaamheden van de SPD en een protocollenmap. Samen met haar stagebegeleider in Nederland is ze tevens bezig met een jaarplan voor 2012 voor de SPD. Ze maakt hierbij gebruik van de A3-methodiek: het hele plan moet op een A3-vel passen en dus duidelijk, kort en bondig zijn. Het plan moet missie, visie, leiderschap, management, financiën en strategische doelen voor de afdeling weergeven en aangeven hoe deze doelen te bereiken. Ayshandy is blij met haar stageplek. “De SPD is een leuke werkplek met jonge collega’s. Mijn studiebegeleider, Denise Pestana, begeleidt me goed en neemt me mee naar bijna alle vergaderingen. We zitten een maal per week één à anderhalf uur samen, om de stage te bespreken.” Lekker chillen Ayshandy loopt van maandag tot en met donderdag stage; op vrijdag is ze vrij. Om de andere vrijdag gaat ze naar de “Meet & Greet” georganiseerd door “Kennis voor Curacao”, waar de stagiairs kennismaken met een bedrijf op het eiland. Ze zit in de commissie die een kerstfeest voor de SPD organiseert en is ook bezig met fondsenwerving voor een Kerstdiner van Kennis voor Curaçao ten behoeve van de Stichting “Meant to Shine.” “Mijn ervaringen buiten de stage zijn ook superleuk! In het begin was het wel even wennen: vooral aan de muggen die me uit mijn slaap hielden. Eén van mijn hobbies is koken. Ik haal iedere maand de Allerhande bij de Albert Heijn en experimenteer dan lekker met nieuwe recepten. In het weekend ga ik vaak op familiebezoek; ik heb hier veel familie en woon in bij een tante. Ik ben ook bezig met het halen van mijn rijbewijs; ik hoor veel getoeter om me heen, maar probeer me toch goed te concentreren en zoveel mogelijk te leren. Verder houd ik van chillen en ga ik vaak naar het strand.” Wat verwachten wij van 2012? DIOS TA AMOR Stimánan, laga nos stima otro, pasobra amor ta bin di Dios; i tur ku ta stima ta nasí di Dios i konosé Dios. Esun ku no stima no konosé Dios, pasobra Dios ta amor i Dios a stima nos promé. Jasmin Celestijn-Koster, resepshonista Ku bista riba mi ampli ashon di trabou awor, mi ta spera di por siña pa keda rib a nivel di e trabou sig un e ta desaroyá. Komo ku e desaroyo den trabou ta amplian do, no ta bon pa keda para un kamind a. Lo ta bon pa ora de saroyo ta krese, komo trahadó bo po r krese sam sam kuné . Emmelyn Crispulo secretarieel medewerks ter Mi ta mira aña 2012 komo un aña di desaroyonan bunita pa ku nos kuido i tambe pa nos mes kom o trahadó. Mi ta mira na kam inda un “Orthopedagogische Dag Cen trum” nobo kaminda sigur nos por duna un kuido mas mihó na nos mu chanan. Esaki ta trese kuné e oportunidat pa nos komo trahadó des aroyá nos mes i bai dilanti den konosementu. Laga nos drenta e aña 2012 ku e pensamentu ku desaroyonan nobo ta e motivashon den mi trabou. Xiomara Hooten unitleider TA S E I F I D N A N A I D S FELI 3 Aan het woord zijn... Michelle Stegeman Unitleider Wonen Michelle Stegeman is vanaf mei 2010 Unitleider Wonen, waar ze in Emmastad toeziet op alles wat er gebeurt in de onder haar vallende drie woonunits. Ze geeft ook leiding aan het nachtdienstteam. Michelle werkt sinds anderhalf jaar voor de SGR-groep. De hoogste tijd dus om iets meer over haar te weten te komen. “Het leuke aan deze baan is de diversiteit. Ik zorg ondermeer voor de personeelsbezetting, het budget voor de afdelingen, ik denk mee bij beleidsvoorstellen en ik zorg dat de visie op zorg van de organisatie ook echt uitgedragen wordt in het werkveld. In deze baan zorg je ervoor dat iemand ‘happy’ is en een zinvolle dagbesteding heeft. Dat is erg leuk”. Managen als uitdaging “De uitdaging zit hem in het managen van de teams. Je moet met een groep mensen met verschillende karakters toch een gezond werkklimaat creëren om een goede teamprestatie te kunnen leveren. Volgend jaar ga ik de opleiding Zorgmanagement volgen. Ik vind die om- en bijscholing erg leuk”. Dat is wat voor mij! “Ik kom uit het maatschappelijk werk, waar je vaak pas met mensen te maken krijgt wanneer er zich al een probleem voordoet. Drie jaar geleden al zag ik de vacature voor deze baan, maar ik was toen niet serieus op zoek naar iets anders. Toen de vacature vorig jaar weer verscheen, dacht ik meteen: “Dit is wat voor mij!” Een gelukkig mens “Hoewel ik in mijn dagelijkse werk niet direct met de cliënten bezig ben, geniet ik wel van het contact. Vorig jaar met de WK kwam ik in vol ornaat gekleed om samen met hun van de wedstrijden te genieten. Dat was gaaf! En geweldig trots was ik toen één van mijn woonunits helemaal zelf realiseerde dat we een lang weekend met zijn allen naar Bonaire gingen. Toen ik dat meemaakte, dacht ik: Ik ben een gelukkig mens!” Michelle Stegeman (links) en Vanessa Cato. Vanessa Cato Unitleider Wonen “Ik ga graag de werkvloer op om iets leuks met ze te doen.” Vanessa Cato werkt sinds 1 juli 2011 als Unitleider Wonen bij de SGR groep in Emmastad. Daar is ze belast met de leiding over drie woonunits en één logeerhuis met ieder acht bewoners. Vanessa deed hbo Verpleging en daarnaast ook Forensische Psychiatrie en een opleiding Case Management. Toen Vanessa, na 15 jaar in Nederland te hebben gewoond en gewerkt, de vacature voor deze functie zag, leek de baan haar al direct een mooie uitdaging. “De uitdaging is voor mij om zodanig leiding te geven dat het goed is voor het personeel, de cliënt en de organisatie. Er is nooit een saaie dag in deze baan. Er valt altijd wel iets te beleven. Ik moet zorgen dat alles reilt en zeilt op de afdeling die ik onder mijn hoede heb. Daarbij gaat het eigenlijk vooral om leiding geven aan het personeel van de unit en het zorgen dat alles goed loopt. Maar ook het contact met de cliënten is leuk. Ik ga graag even de werkvloer op om iets leuks met ze te doen, als ik eens een uurtje vrij heb. Het helpt ook om even mijn hoofd leeg te maken. Goed gevoel “Dat ik goed zit bij de organisatie waar ik terecht kwam, werd me al duidelijk bij de eerste speciale activiteit die ik meemaakte: de Dia di Koketa voor personeel en cliënten, waar we allemaal een pedicure, manicure en massage kregen. Ik kon me niet voorstellen dat zo een leuke dag, zo groots, met heel weinig budget en door een relatief kleine groep mensen, zo snel kon worden gerealiseerd. Dat gaf me meteen een goed gevoel. En die dag was echt toonaangevend voor hoe we hier werken: Zaken vragen soms om creativiteit om ze te kunnen oplossen. Maar we komen er altijd wel uit”. De toekomst? “Ik blijf hier werken. Volgend jaar mag ik de opleiding Zorgmanagement volgen, want dat is noodzakelijk om mijn werk nog beter te kunnen doen. Ik kijk er erg naar uit”. Igor i su “Tentbed” Sa tin momentunan den nos trabou diario ku nos ta ekseperienshá algu ku ta laga nos para ketu na e milagernan den bida i e satisfakshon i emoshon ku esakinan ta brinda. Durante di e momentunan ei bo ta realisá dikon bo a skohe pa un trabou den kuido. Momentunan asina ta bon pa parti ku bo koleganan, pa asina tambe parti e sintimentu di ta orguyoso i satisfecho ku loke bo a logra. Sikólogo Nataly Li ta konta: “Un di e momentunan ei, tabata ora Igor Josepa a risibí su mes ‘tentbed’. Esaki ta un kama ku por varia den altura i ku ta kompletamente será, den forma di un tènt di material difuso. E material di e tènt ta laga airu pasa libramente dor di dje. Di pafó e lider por habri i sera e tènt, miéntras ku e kliente por move liber den dje, sin por habri e zip i sin por dal su kabes òf kurpa den algu peligroso. Un tentbed asina ta kostoso: e ta kosta mas ku 6000 Euro. Pero, komo parti di e proyekto Middelen 4 en Maatregelen, den kua nos ta purba di drecha kalidat di bida di nos klientenan, nos a disidí pa kumpra un tentbed pa Igor. Houdini Igor, pa años, tabata den ‘fixatie’ manera nos ta yam’é, pa protehá su mes. Su nòmber di kariño tabata Houdini, pasobra ni maske kon bo tabata mar’é, semper e tabata logra lòs for di dje. Nos a opta pa traslad’é pa Emmastad kaminda e por a drumi den un kamber su so. Esaki no a duna e resultado ku nos a premirá. I despues di un tempu den palabrashon ku nos koleganan di Emmastad, nos a opta pa laga Igor bin Salsbachweg bèk. Mas serka Ora e tentbed a yega, nos mester a hasi un ahuste chikitu na e kolchon i despues nos a kuminsá kustumbrá Igor poko poko na su kama, keriendo ku esaki lo a tuma sigur algun siman. Pero despues di 3 dia, Igor a bira hopi intrankil ora di mira su tentbed. Nos a ripará ku e ker a bai mas serka di dje. Ora el a bin mas serka, el a saka su man kuminsá karisiá e kama. Nos no por a kere nos wowonan! Esaki a pone nos disidí pa stashoná su kama nobo den su kamber i pa e kuminsá us’é mesora. Hopi felis Awendia Igor ta drumi hopi felis den su kama durante di e oranan di anochi i mèrdia. Pero asta ora e sinta den su rolstul, e ta wak su kama, manera e ke pasa henter dia den dje”. IN MEMORIAM Op 7 november bereikte ons het overlijdensbericht van Sirma Florentina Martijn-Pietersz werkzaam bij de afdeling Magazijn en Logistiek van Fundashon Verriet. Sirma heeft 42 jaar gewerkt bij het voormalige Mgr. Verriet Instituut en we zijn haar dankbaar voor haar trouw en toewijding gedurende al die jaren. Op zaterdag 12 november hadden de cliënten en het personeel de gelegenheid om aan de Salsbachweg afscheid te nemen van Sirma. Vervolgens was er nog gelegenheid te condoleren in de kerk van Pietermaai waar ook vele collega’s en cliënten aanwezig waren. Wij wensen haar kinderen en overige familie veel sterkte toe met het dragen van dit verlies. Namens directie en personeel van de SGR-Groep H.C. Kamsteeg Villa Helena weer mooi in de verf In de maand september hebben de brandweermannen van de afdeling Repressie (brandbestrijding en noodhulp), vrijwillig Villa Helena van buiten geschilderd. Villa Helena staat er nu mooi roze bij. Dank aan deze brandweermannen en aan de trekkers van het project: dhr. Cicilia en dhr. Doran. Een woord van dank gaat ook naar onze Technische Dienst die - ondanks de melding op het laatste moment - alle benodigde spullen heeft aangeleverd. Un dia na… Verpleegunit Kada edishon di e rúbrika aki ta deskribí un dia den un di e kasnan òf departamentunan di SGR-Groep. E bia aki ta toka turno na Verpleegunit (Salsbachweg), ku unitleider Lisaira Ortela na kabes. Manera ta konosí kaba, e departamentu aki ta kai bou di Fundashon Verriet. Aki ta duna kuido intensivo na hende ku desabilidat físiko i mental severo ku konstantemente ta dependé di un òf mas persona. Edat di e klientenan riba e departamentu ta varia entre diesun pa riba sesenta. Aktualmente tin 12 kliente riba e departamentu aki. E tim di kuido ta konsistí di 13 persona: verpleegkundige, ziekenverzorger, spw-er, un coördinator verpleegkundige i tambe un médiko ku ta standby pa atendé ku e grupo aki 24 ora pa dia. Kasi tur e klientenan ta den stul di rueda òf den kama. Nan mester di ayudo pa hasi tur kos: baña, skeiru djente, kome i bisti. Lisaira ta konta ku hopi bia e klientenan aki tin problema ku komementu òf gulimentu tambe. “Ora ku esaki ta e kaso, un verpleegkundige òf ziekenverzorger por duna e klientenan kuminda temporalmente via un sonde di nanishi: un slan fini ku ta pasa e kuminda líkido di bleki (pa mucha: Pediasure, pa adulto Ensure) via e nanishi, garganta i slokdarm pa e stoma. Sa tin pashènt ku no ta soportá esaki i ta ranka saka e neussonde, òf ku tin mester di ayudo permanente pa kome òf guli. Den kasonan asina, den hospital ta hasi un operashon chikí i ta pasa un slan fini ku ta bai direktamente for di e buikwand na e stoma, e asina yamá PEG-sonde òf PEG-katheter.” (Red: PEG=percutane endoscopische gastrostomie). E ora ei por duna e kliente e kuminda na man, via di un pòmp. Dia ta habri Lisaira: “E personal mes ta traha nan skema pa kada dia. 6:30 e personal ta yega, i ta tuma overdracht serka nachtdienst. Mainta tin kuater persona ta traha, i semper tin un ku ta karga responsabilidat final pa tur. E personal ta parti remedi i kuminda via di sonde, i tin ku realisá tur e palabrarshonnan den agènda. Hopi bia, e personal di nachtdienst a baña kliente ku tin ku bai skol òf dagbesteding i e tres otro miembronan di personal di mainta ta baña e klientenan ku ta keda na departamentu.” Banda di 8:30,ta kaba di duna e klientenan ku ta kome normal nan desayuno, ku ta konsistí di pan òf papa. Promé ku esei ta hiba un kliente skol i e otro dagbesteding. Tambe ta hasi aktividat ku e klientenan ku ta keda departamentu: kana ku nan riba e tereno, duna nan un masashi, òf laga nan snoezel,; tin bia ta kanta ku nan huntu òf individualmente. 10:00 or e klientenan ta haña algu di bebe manera un shake di fruta òf juice. “Ta un grupo hopi vulnerabel ku mester di kontròl médiko hopi regularmente: kohe preshon, kontrolá pòls i halamentu di rosea. Ora nan rosea bira kòrtiku, tin bia mester duna nan un aparato di oksígeno pa un tempu. Sa pasa tambe ku urina ta keda atras den nan blas; e ora ei mester duna nan un blaaskatheter ku ta kambia kada tres pa kuater siman.” Entre 10 or pa 11:30 ta regla kos ku tin ku tuma lugá pafó, manera tuma material médiko na hospital, stèmpel reseta di BZV òf SVB, hiba material lab, saka potrèt, hasi òf tuma petishon. Mèrdia Entre 11:30 pa 13.00, ta ora di kome. Despues personal ta verschoon kliente, por ta duna klientenan un wasbeurt chikitu, pone nan sosegá un ratu. Personal ta kaba di rùim òp kushina i skibi rapòrt. “Tin dos tipo di rapòrt: e rapòrt general ta pa henter e departamentu, e rapòrt individual ta pa kada hende su file.“ Entre 13:00 pa 13:30, personal di avonddienst ta subi. Dos persona ta traha den avonddienst. Nan ta sinta huntu ku personal di dia i ta hasi overdracht, kaminda ta wak rapòrtnan skibí i ta konsultá ku otro, por ehèmpel pa wak si tur tarea ta hasí, òf si tabatin algu ku a kambia (maneho nobo.) 15:00 dagdienst ta bai kas, e delaster shift (late dienst) ta tuma over. Di 15:30 pa 16:00 ta verschoon e klientenan. 16:00 ta duna esnan ku tin PEG-sonde kuminda líkido ku e sistema di pòmp, i e otro klientenan algu di bebe. Entre 17:00 pa 18:00 ta ora di kome. Dòkter Pinto ta bin kuater bia pa siman riba e departamentu di 14:00 pa 15:00 or. Pero si algu pasa ku un pashènt, por ehèmpel si su temperatura subi, tambe ta yama dòkter i e ta bini i duna instrukshon. Anochi te ku mardugá Despues e klientenan ku por ta wak televishon òf skucha radio, te ku mas òf ménos 19:00 or; e ora ei nan ta haña algu di bebe. Di 19:00 pa 21:00 or, personal ta bezig ku verzorging: nan ta rùim òp kamber, hasi kontròlnan médiko si ta nesesario i paga lus. Ora ku tur kos ta kla, nan ta skibi reportahe te mas òf ménos 21:00 or. 21:45, nachtdienst ta yega. Miéntras ku pa tur otro parti di Salsbachweg tin dos persona ku ta hasi nachtdienst, tin un persona apart ku ta hasi nachtdienst pa verpleegunit di 9:45 PM pa 06:45 AM. E ta kontrolá e klientenan, kambia posishon di kliente ku ta na kama pa e no haña herida, duna atenshon na kliente malu, i skibi reportahe. Su siguiente mainta, e ta lanta e dos klientenan ku ta bai skol (05:00 AM), pa verschoon, baña i bisti nan. I asina un dia mas a pasa, kuidando e klientenan aki ku ta dependé kompletamente di Lisaira i su koleganan 24 ora pa dia. 5 “Telkens een nieuwe puzzel om op te lossen” Lotte Moen woont nu bijna twee jaar op Curaçao. Ze werkt als orthopedagoog binnen het BBO-team (begeleiding, behandeling en onderzoek). Ze woont samen met haar vriend die ze hier heeft leren kennen. In haar vrije tijd houdt ze ervan om te sporten en gezellige dingen te doen zoals uit eten gaan, wat gaan drinken of gewoon lekker naar het strand in het weekend. Ze geniet enorm van het eiland maar mist haar familie in Nederland. Gelukkig gaat ze hen met de kerst weer opzoeken! MUTATIES HRM In dienst Naam 1 sept 2011 Jamanika, Milanshela 1 sept 2011 Rosini, Dayanela 1 sept 2011 Kierindoongo, Shahaira 1 sept 2011 van Thijs, Roland 1 sept 2011 Davelar, Hilmig 1 sept 2011 Manuel, Jeancarlos 12 sept 2011 Ersilia, Suzette 12 sept 2011 Fraai, Rosemi 15 sept. 2011 Martijn, Natasha 1 oktober 2011 Hansen, Rialda 3 oktober 2011 Isidora, Ericdino 17 oktober 2011 Francisca, Derick 1 november 2011 Ignatia, Indiana 1 november 2011 Anastacia, Vanyra 1 november 2011 Torres, Thessaly 1 december 2011 Senior, Cyrus 1 december 2011 Liket, Elnatan 1 december 2011 Geertruida, Edmaida 1 december 2011 Cijntje, Rinayska 1 december 2011 Cecilia, Nivelly 1 december 2011 Valentina, Shuhaily 5 december 2011 Maduro, Jessica 15 december 2011 Martina, Mildred 15 december 2011 Neuman, Christal 23 december 2011 Geertruida, Yureyma VoorzieningFunctie PJ Kas 16Begeleider PJ Kas 16Begeleider PJ Kas 14Begeleider FD Algemeen Chaffeur RCC Arts-assistent FD Algemeen Chaffeur Pasadia Busbegeleider Pasadia Activiteitenbegeleider SSIActiviteitenbegeleider Zorgmanagement Sr. Programmabegeleider COP Medewerker Magazijn KRPBegeleider Rosa Begeleider Nachtdienst PJ 40 Begeleider FlexpoolwonenFlexbegeleider GVT-SalsbachwegBegeleider Flexpoolwonen Flexassistent begeleider SSIBusbegeleider Flexpool Dagbesteding Flex activiteitenbegeleider KNZ Assistent begeleider slaapdienst A3Begeleider KJW Assistent begeleider slaapdienst KKA Assistent begeleider slaapdienst FlexpoolwonenFlexbegeleider FD Keuken Keuken medewerker Uit dienst NaamVoorziening/afdeling 31 augustus 2011 Cuffy, HilianteSIB 31 augustus 2011 Serberie, Irama KRP 31 augustus 2011 Martinez-Scherptong, T. PJ Kas 30 2 september 2011 Evers, Sorayma Pasadia 9 september 2011 Peters, Jaien PJ Kas 44 30 september 2011 Maduro, Karel FD Algemeen 30 sepember 2011 Visser, Jasmijn RCC 1 oktober 2011 Obispo, Rainon PJ Kas 40 15 oktober 2011 Basilia-Floranus, Claudette Rosa 31 oktober 2011 Ricardo-Ostiana, Celia PJ Kas 24 31 oktober 2011 Virginia, Ligia KRP 31 oktober 2011 Archangel, Franklin Rosa 23 november 2011 Neslo, Marjolein COP 30 november 2011 Felicia, Lucia KNZ 30 november 2011 Ortela, Jerwinia Flexpool Wonen 15 december 2011 Juaquin, Urvienne Flexpool Wonen 15 december 2011 Balentina, Eugenicka KKA 31 december 2011 Thielman, Lidian PJ Kas 44 31 december 2011 Medema, Hajuree Kas Eduard Eleonora 31 december 2011 Nuñez, Valeska FD Keuken “Het is allemaal in 2008 begonnen. Vanuit mijn opleiding orthopedagogiek werd in 2008-2009 de mogelijkheid geboden om voor zeven maanden een onderzoeksstage te volgen bij de SGR-Groep. Vanuit mijn specialisatie ‘mensen met een verstandelijke beperking’ en ‘mensen met gedragsproblemen’ leek mij dit een mooie uitdaging. De stage beviel zo goed dat ik, toen ik mijn studie in Nederland had afgerond, besloot om terug te komen naar Curaçao. Helaas was er niet direct een vacature voor een gedragsdeskundige, maar met wat geduld kwam die er toch en heb ik gesolliciteerd. “ Gevarieerd werk Lotte is op 1 april dit jaar begonnen met werken. Zij werkt voor de woonvoorzieningen in Emmastad,dagbestedingscentrum Sentro Stanley Inderson (SSI) en de twee woongroepen C1 en C2 aan de Salsbachweg. Ook werkt ze samen met een multidisciplinair team aan verschillende projecten zoals het opzetten van looptrainingsgroepjes in het zwembad. Bij SSI heeft ze een adviserende rol en springt in wanneer het nodig is. “Op C2 werken we volgens het 6 opvoedingsprogramma, waar ook op de andere groepen op Salsbachweg mee gewerkt wordt. Het is een erg mooi programma voor deze doelgroep omdat je met kleine stapjes steeds meer te weten komt over de zorgvrager.“ Multidisciplinair team Lotte vindt het werken met mensen met een verstandelijke beperking een enorme uitdaging. “Het leukste vind ik dat iedere persoon uniek is. Hierdoor moet je je bij iedere vraag en/of probleem verdiepen in die persoon: telkens een nieuwe puzzel om op te lossen. Wel vind ik het soms erg lastig om prioriteiten te stellen en te accepteren dat ik niet alles tegelijkertijd kan oppakken. Ook merk ik dat ik veel tijd besteed aan vergaderen, waardoor ikminder tijd over heb om op de groepen te besteden; dat vind ik jammer. Maar ik vind het heel erg leuk om in een multidisciplinair team te kunnen werken en zodoende veel van andere disciplines te kunnen leren. Ik merk dat ik veel verantwoordelijkheden heb maar dit geeft mij ook wel de ruimte om dingen op mijn eigen manier aan te pakken. “ Functiewijziging Naam Nieuwe Functie 1 november 2011 Albertus, Dorothy Flex assistent begeleider 1 november 2011 Kuwas, Osvalda Medewerker Schoonmaak 1 december 2011 Godfried, Aileen Begeleider 1 december 2011 de Jong, PerlaBegeleider Overgeplaatst Naam Nieuwe afdeling November 2011 Susanna, Solange PJ Kas 16 December 2011 Statia, Roanht RCC December 2011 de Jong, Perla PJ Kas 16 Geboren Naam 23 augustus 2011 Otto, Suyenne en Raziet 21 november 2011 Zuwena Pieter VoorzieningNaam: SSI/PJ Kas 44 Razyuenna Otto KRP Tyrisha Maria - GEGEVENS Dienstjubilea 12½ Jaar NaamAfdeling 1 september 2011 Raap, Milanchela Zorgmanagement 15 september 2011 Suriel-Dalnoot, Solaima Rosa 1 oktober 2011 Rosalie, Melvin (Vienchie)Secretariaat 1 oktober 2011 Yziek-Christina, Jercyca Pasadia 15 oktober 2011 Felicia-Maduro, Ruthmila PJ Kas 30 15 oktober 2011 Sprockel-Isenia, Sharline Pasadia 1 november 2011 Coronel-Gummarus,Chantal BBO 1 november 2011 Isabella-Linkers, Regina FA 1 november 2011 Kip, Mildred Pasadia 1 december 2011 Hasselmeijer-Granviel, MilaikaGVT-Salsbachweg 1 december 2011 Pourier-Thode, Dinaila Kas Kayena 20 Jaar NaamAfdeling 1 september 2011 Evers, Sorayma Pasadia 1 september 2011 Simon Morillo, Heidy BBO 9 september 2011 Godfried, Aileen KRP 11 september 2011 Koeiman, Sherrel Tech. Dienst 1 oktober 2011 Rosa-Ricardo, Vanessa SSI 4 november 2011 Servania-Martina, Mayra PJ Kas 16 35 Jaar NaamAfdeling 20 Sept. 2011 Martina, VivianRosa Papia ku mi Papia ku mi, kolega; papia ku mi, ruman; papia ku mi, yu stimá! Ta di kon tur ora bo ta blo ta wak i lur riba bo aparato tan gustá? Tur dia bo ta riba bo wega, ku a para bira bo pashon, sin ke duna otro atenshon. Bo no tin niun tiki tempu mas, bo no ke pèrdè nada ku ta pasa riba e pantaya. Bo ke keda na altura di tur kos; no ta importá ku bo ta riba kaya. Bo ta keda primi, hari, pa djis despues bo wak hopi serio. Ta manera bo ta kai den lòk, sin ningun noshon di loke tin bo alrededor . Hòmber, hende muhé grandi i chikí, nan dedenan ta bira manera elastik; ketu nan ta keda pik riba un aparato ku lèternan ku kasi nos no por desifrá Damanan no ta usa ni kartera mas, nan tin e tené den man. Nos no a ferwagt ku e impakto aki lo tabata di tal embergadura. Hende no ta komuniká... ni den bùs, den tráfiko, ai, ni ku yu sintá patras den outo. Den tienda, na playa òf na trabou, no ta importá; nan aparato sofistiká, ta e ta na promé lugá. Hopi chiste, hopi wega, hopi notisia, tambe esun ku bo no ke tende, A daña e bon nòmber di hopi hende Mundu ai, bo ta moderno! Pero e último desaroyo aki si a kita nos for di balansa. Asina nos tend’é zona so, nos konsentrashon a bai i nos a drenta un ansha. Medidanan ta ser tumá. Bo aparato lag’é na kas, den bo locker, den bo tas, Nos ta konsiente di tur inovashon. Esaki si a sali for di proporshon. Ai BBtje, bo ta mi bida, mi amiga, mi bisiña i mi kasá. Pero kòrda si, ku bo ta keda un aparato, bo mester por sa ku nos ta sinti falta di e kontakto ku ta hasi nos e ser humano. PINGGGGGGG please papia ku mi, kolega; papia ku mi, ruman; papia ku mi, yu stimá! PINGGGGGGGGGGG Pasa dushi dianan di fiesta i un felis aña 2012 BON DESEO Hunta di Supervishon i Direktiva di SGR-Groep ta deseá tur empleado un felis Pasku. Nos ta spera ku aña 2012 lo trese hopi bendishon pa boso i boso sernan kerí, i satisfakshon den boso trabou! De Raad van Toezicht en de directie van de SGR-Groep wensen alle medewerkers van de SGR-Groep een vrolijk kerstfeest toe. Dat het jaar 2012 veel zegeningen mag brengen voor jullie en jullie geliefden en veel voldoening in het werk! Egidia Martina Frensel ku su rolstoel nobo Kliente Frensel Mathilda, bishitante di Grupo Greenhouse na Sentro Inge Boutier ta pose orgusyosamente den e rolstoel nobo kua resientemente el a risibí, via BZV, pa medio di Pro Kuido. Riba e portret por mira Frensel ku su guia Ludnarda Florentina-Statia. 7 Opening Expositie ‘Het Orakel’ bij Pasadia De kinderen van kinderdagverblijf Pasadia komen op donderdag 27 oktober vrolijk fluitend binnen met feestelijke, kleurrijke fluitjes en nemen plaats ‘Het Orakel’, dat speciaal voor de gelegenheid rondom behangen is met blauwe, witte, en veelkleurige banners en ballonnen. Na een welkomstwoord van unitleider Xiomara Hooten en uitleg van organiserend kunstenaar Esther Liesdek volgt een uitbundige muzikale happening met zang van de kinderen, leiders en bezoekers, muziek van Rudsel Soleano van Isoco op de drum en de kinderen met hun zelfgemaakte instrumenten: de fluitjes, grote en kleinere maraca’s in de vorm van glimmende snoepjes en niet te vergeten de drums met roze sluiers en ekele prachtige poppen en bromtollen! Liefde en aandacht Aan de ingang kunnen bezoekers op originele wijze hun handtekening of naam met verf en penseel plaatsen op een tafelgroot vel canvas. Xiomara: “We werken al jaren samen met Esther. Dit jaar kwamen we elkaar in april 2011 tegen in Suriname. Ik vroeg of ze weer een project voor ons wilde doen. Ze stemde direct toe en met medewerking van de Samenwerkende Fondsen is het gelukt.” Esther: “Tijdens de workshops is bij het maken en versieren van bestaande muziekinstrumenten rekening gehouden met de capaciteit van de kinderen. En ze hebben veel plezier gehad met het knippen, scheuren, schilderen, kleien en plakken. Met deze expositie proberen we het plezier dat van de kinderen uitstraalde en het gelukkige gevoel te accentueren. Het Orakel is bedoeld als een mand vol geluk, begrip, liefde en waardering. Geniet maar van de expositie en doe vooral ook mee. De kinderen hebben ons allemaal nodig!” Show di Moda Sentro Alberto Luisa Klientenan di Sentro pa Aktividat Alberto Luisa dia 2 di ougùstùs 2011 a klousurá fakansi ku un tremendo show di moda. Nan a skohe pa hasi e aktividat aki den un forma kreativo. Bou di e tema ‘Lapi mes ta bistí’ trahenan a wòrdu formá pa medio di laken- i lapinan di paña i tené ku feneta i prèkè. E organisadónan a opta pa tene e adorno di sala tambe den e mes un estilo. Ku hopi entusiasmo lidernan i klientenan a traha den koperashon ku otro pa logra hasi e show un éksito. Na total a partisipá sinku kliente i nuebe otro partisipante, inkluyendo lidernan di unit, stagiair i amiga di kliente. E kuerpo di hurado tabatin un trabou hopi duru. Dos kliente i tres partisipante for di e grupo di lider-, stagiair- i amiganan a keda eligí. Un danki ta bai na tur esnan ku a yuda pa e aktividat aki por a bira un éksito rotundo. Un danki spesial ta bai pa e personanan ku a diseñá e trahenan, a hasi e make-up, i a dòrna e sala i tur otro trahadó- i voluntarionan ku a partisipá na e evenemento aki pa nos klientenan por a gosa. Riba e siguiente pòrtrètnan por mira e preparashon i e resultado, esunnan ku a sobresalí i e miembronan di hurado. Demonstratie Esther: “Tijdens de maanden september en oktober kwamen de kinderen twee keer per week naar het Open Atelier voor Kunstenaars, waar ze zich ook heerlijk thuis voelden. De laatste twee weken hebben de kinderen kunnen oefenen in Pasadia.” En het resultaat mag er wezen. De kinderen komen bij het bespelen van de instrumenten en het zingen steeds meer los. Enkelen wagen zich zelfs aan een dansje. Nelson geeft een demonstratie weg met de chapi en zingt vrolijk, ook voor Sharline Sprockel-Isenia, die dit jaar 12½ jaar in dienst was, en voor Marisela Flemming, die vroeger maatschappelijk werker was bij onder andere Pasadia en Huize Jos Wouter en nu fulltime voor de Samenwerkende Fondsen werkt. Een zoete drank en een lekkere pastechi en de dag kan niet meer stuk! Relato kòrtiku di selebrashon di Siman di Kultura Dia 30 di sèptèmber 2011, trahadónan i klientenan di Salsbachweg a selebrá Siman di Kultura. Nan a konsentrá riba añanan 50/60. Tabatin un d.j. ku a animá, i un dansflur di palu ku den e tempunan ei tabata wòrdu hopi usá; asta bo por a hür un dansflur di palu. Tabatin premio pa e personanan ku e mihó trahe di añanan 50/60, i e premio máksimo a bai pa e kliente Jacqueline Maduro di B4. Colofon Entre Otro is een uitgave van: De Stichting voor Gehandicapten- en Revalidatiezorg (De SGR-Groep) Prinsenlaan 5, Willemstad, Curaçao. 8 Redactie Traffic Fotografie Ontwerp/lay-out Drukwerk EMT Communications Mosaic, Ivette van der Velden René Bergsma PRGV 100% Creatie Drukkerij INTERPRESS Kopij voor het volgende nummer Het volgende nummer komt uit in april 2012. Kopij is van harte welkom bij Ivette van der Velden, tel. 510 3415, e-mail [email protected] De deadline voor het inleveren van tekst en foto’s voor het aprilnummer is vrijdag 23 maart, 2012.
Vergelijkbare documenten
mei 2008 - De SGR
Pinsenlaan zullen verhuizen (zie onder punt 3).Nadere informatie


text:
E meta di tratamento di herida ta pa para un eventual sangramento, pa preveni un infeccion y pa promove curacion mas lihe posibel cu menos sintoma restante posibel.
CUIDO PROPIO:
LOKE BO MES POR HACI
Herida superficial chikito
Si bo a haya un herida, percura pa limpi'e cu cuidou. Laba kita santo y otro contaminacion cu awa di cranchi.
Desinfecta cu yodo Betadine of cu un solucion di dioxogen (hydrogen peroxide) di 1,5%.
E substancianan aki ta mata bacteria sin pica. Si ta trata di un herida superficial chikito, tap'e cu un pleister cu ta laga aire pasa. Cualke cos bo ta hunta un tiki unguente di yodo Betadine riba dje: esaki ta preveni pegamento di e pleister riba dje. Cambia esaki cada (dos) dia.
Den caso cu sanger pasa door di e pleister of cu e bira muha, mester cambi'e mas frecuente. Si e herida ta sangra, bo por purba para e sangramento primiendo (riba) e herida (no lubida di laba bo man prome). Si bo tin un herida cu ta sangra na bo brasa of bo pia, ta yuda si bo tene esaki na halto.
TUMA CONTACTO CU B0 DOKTER DI CAS
- Si presenta un herida spontaneamente sin causa probabel.
- Si bo haya keintura.
- Si e herida cuminsa haci dolor atrobe despues di un par di dia.
TUMA CONTACTO CU BO DOKTER DI CAS INMEDIATAMENTE
- Si tin un sangramento severo.
- Si no por haci un herida sushi limpi.
- Si ta trata di un herida hundo of un herida habri, mester cos'e denter di 8 ora.
- Si ta trata di un mordi di un hende of di un bestia.
- Den caso cu rond di e herida bira cora, eventualmente cu strepi na brasa of pia. Esaki por ta un indicacion di un infeccion di un Iymfeklier. Alabes por surgi keintura.
- Si nunca bo no a haya un vacuna contra tetano of si esaki a sosode mas di dies aña pasa.


text:
Resientemente tabatin un situashon di un persona ku tabata kana algun aña kaba na dòkter sin haña niun diagnostiko di kiko e tin ku ta pone ku e ta asina malu; sin energia ku e tabata desesperá.
El a sera sèn pa bai afó pa asina wak si aya sin nan por yud’é.
Yega afó serka dòkter tur síntoma a kita el a sinti su mes hopi mas mihó, nada di e síntomanan ku e tabatin basta tempu kaba na Kòrsou.
Pues ei tampoko el a haña un kontesta; si el a haña un chekeo ku a mustra ku e no tin ni preshon ni suku ni nada straño i pues el a bin Kòrsou bèk.
Un siman bèk na Kòrsou na su kas tur síntoma a kuminsá.
Su dòkter a sugerié hasi chekeo mental pasobra kisas ta mental e ta malu.
Pero un hende a sugerié pa laga e eksperto di Feng Shui wak su kas p’é promé ku e bai un dòkter di kabes.
Resultado ta ku ora a yega su kas i a analisá su datonan personal; a resultá ku e ta drumi direkshon robes ku su kabes. Pió ainda den su direkshon di desaster total.
Kabes di su kama ta pegá na e muraya di baño ku su kabes i e pòchi di wese kompartiendo mesun muraya i korona riba tur kos tabata ku den su kamber; na su pia di kama e tabatin un bunita akuario bon kuidá, yen di piská i di un sais formal.
Su elemento personal ta kandela i drumiendo su energia tabata apsorbá dia den dia fó e awa grandi ei.
Mas desastroso no tabata por.
I awa den kamber di drumi ta un nò nò bou di tur sirkunstansia!
A hasi e korekshonnan p’é; pues bira su kama pa e por drumi for di e muraya ku e pòchi wese i den e direkshon korekto pa su salú i purá a saka e akuario for di su kamber pasobra sin mas esei tabata prinsipal orígen di su malestar tantu tempu.
I su salú a bini bèk, e no ta sinti nada nada mas den ménos ku un siman.
Abo mes ke sa mas di bo salú i kon Feng Shui pa bon salú?
Komuniká ku bo konsehero di Feng Shui pa sa bo direkshonnan i datonan personal na fengshuikorsou168@gmail.com
Kos bon so pa bo
©Feng Shui Kòrsou


text:
BREDA – “Nan a yega di bisa mi ku mi no ta kumpli ku e ideal di bunitesa pasobra mi nanishi ta muchu hanchu”, e yu di Kòrsou Alexandra Atalita (24) di Breda ta konta. Djadumingu awor e ta kompetí pa e título di Miss Noord-Brabant. E no ke pensa mes riba siruhia plástiko pasobra e ta orguyoso di su desendensia.
Masha tempu kaba Alexandra no ta un eksepshon segun e periodista di lifestyle i aktivista di moda Janice Deul. “Hende hóben ta orguyoso di nan desendensia afrokaribense, nan outentisidat i etnisidat i tambe nan ta selebrá e karakterístikanan di aparensia ku mayoria bia ta bai ku esaki.”
E asina yamá ideal di beyesa oksidental den forma di ‘bon kabei’ , kútis koló kla i un nanishi smal, pa e motibu aki bou di e generashon nobo di hóben afrokaribense ta parse ku ta birando ménos popular.
Alexandra Atalita ta kombersá ku Natasja Gibbs
E orguyo i akseptashon di nan mes ku ta kresiendo bou di hóben afrokaribense, ora ta trata di nan aparensia, segun Deul a oumentá pa motibu di un realisashon fuerte di identidat i un
sintimentu mas grandi di solidaridat den e grupo aki. Danki na Facebook, YouTube i Instagram hende hóben di koló tin kontakto ku otro mundialmente.
Esei ta promové e sintimentu di solidaridat, rekonosementu, pero tambe e aspirashon pa apresio i pa hende mira bo.” Deul ta sigui: “E mundu di muzik i moda tambe ta kontribuí na e outokonsiensia nobo aki: hopi bia diseñadó, artista mainstream i revista ta tuma karakterístika, aparensia i estilo (di kabei) ofer di (sup)kultura pretu òf otro kultura. Naturalmente esaki ta bunita, pero lástimamente esaki ta sosodé sin ku e honor bai pa e usadónan òf inventornan original. Esaki ta topa ku mas i mas resistensia. I ku rason.”
E aktivista di moda ta positivo tokante e tópiko diversidat den moda, pero mes ora ta remarká ku e kaminda ainda ta largu.
“Ademas mayornan di koló tin un reto èkstra den un mundu kaminda hopi bia ainda ta falta persona ehemplar den literatura, medionan di komunikashon i moda. Un mundu ku ta demonstrá un imágen di beyesa ku hopi bia no ta kuadra ku mucha muhé i hende muhé di koló.”
‘Si bo no demonstrá tur aspekto, bon mirá bo ta bisa ku un parti di bo públiko no ta bale la pena’- Janice Deul
E fotógrafo kurasoleno Brett Russel ta di akuerdo ku Deul E mes ta masha konsiente di e influensha di su trabou riba e imágen ku hende tin di nan mes. “E kos ta kuminsá kaba ora di skohe e modelonan. Ami semper ke diversidat den esaki pasobra komunidat antiano ta diverso.”
“Esaki ta bai mas leu ku rasa; e ta den nos kultura.”Den kuadro di esaki Russel a traha un seri di potrèt remarkabel tokante e fiesta di Seú na Kòrsou.
Russel a risibí hopi elogio pa su seri di potrèt di Seú. “Ta opvio ku mas i mas hende na e islanan ta sinti nan mes kómodo ku na identidat afrokaribense. Esei ta bunita pa mira. Awor ta un kestion di sigui, no solamente pa revista pero espesialmente pa marka i ofisinanan di casting.”
Deul tambe ta mira kambio aki aya. Un aña pasá e aktivista di moda a sinta den e programa di televishon di Pauw (un talkshow di NPO) pa huntu ku Cécile Narinx (redaktor hefe di Harper’s Bazaar) papia tokante mas diversidat den moda i medionan di komunikashon.
“Den e lunanan despues nos a mira modelo pretu riba portada di tres revista hulandes prominente i e tópiko ‘diversidat den moda’ for di e tempu ei ta riba agènda. Narinx tambe a indiká ku despues di e entrevista el a bini bei. Entre otro el a skibi un essay tokante di esaki. I poko tempu ei atrobe el a pone un hende muhé pretu beyo riba e portada di Harper’s Bazaar: bailarina Michaela DePrince, kende su historia di bida remarkabel aktualmente Hollywood ta filmando.”
Segun Deul komunidat tambe ta hunga un papel remarkabel den engrandesementu di diversidat den moda i medionan di komunikashon. “Komo individuo
tambe bo por ekspresá bo mes pa logra un kambio.”
“Por ehèmpel bisa ku bo ke mira mas koló riba portada, mas muhé kurpa yen, mas modelo di edat-plùs por ehèmpel. E tempu aki ta pidi pa tuma posishon, pasobra kambio no ta sosodé di mes. Bon mirá nos tur mester ta un poko aktivista. Danki na medionan di komunikashon sosial esaki por masha bon.


text:
ORANJESTAD – E fin di siman aki a tuma lugar na hermana isla Curacao, e torneo internacional di baseball Little League Creme de la Creme. E mihor ekiponan den nos area a competi cu otro den e edad di 9-10 anja y 11-12 anja. Aruba mester a participa cu gran parti di e seleccion di Little League cu a bai St. Croix na July ultimo pero pa motibo di mal tempo di horcan Matthew na ultimo ora a dicidi di cancela vuelo pa Curacao.
Dos hoben pelotero cu na July ultimo cu tawata clave pa e seleccion di Aruba si a viaha pa Curacao y a hanja chens pa reforsa e ekipo di Brievengat. Pitcher Shawn Bareno y catcher Egduard “Bacho” Winterdaal Jr. a forma parti di e seleccion di Aruba Center League na July ultimo y ta wordo considera como futuro talento den e deporte di baseball.
Y den Creme de la Creme reforsando e ekipo di Brievengat nan a sa di yuda e ekipo jega e gran final contra di Trai Seru unda nan ta cai venci cu score di 5-4. Trai Seru tambe a conta cu un refuerso di Aruba den Keyshawn Rombley cu por cierto ta un tremendo hungador di e ekipo di Hurricanes.
Den Minor League edad di 9-10 anja, como e unico ekipo di Aruba participando e ekipo di Aruba Guardian Group ta keda como SubCampeon di e torneo Creme de la Creme!
Sports Zone Aruba asina aki ta presenta un otro documentario cortico “Road To Victory”, unda ta presenta e ekipo di Aruba Center League bou di guia di Manager Elwin Rincones cu na July ultimo a duna bataya durante Serie del Caribe na St. Croix, US Virgin Islands.


text:
Tin masha hopi malesa cu ta duna mucha mancha riba curpa. Mayoria di nan ta inofensivo y ta pasa di mes. Danki na nos bon programa di vacunacion tin un cantidad di malesa di mucha cu casi no ta existi mas na nos isla. Tin un cantidad di malesa di mucha hopi frecuente pa cualnan no tin vacunacion. Mayoria di nan ta ocasiona pa un virus. Bo no por preveni nan y no tin tratamento pa nan tampoco.
Bruela
Bruela ta duna un erupcion cu grawatashi cu blaar chikito y keintura leve. E erupcion ta expande su mes di e torso pa brasa y pia. E blaarnan por aparece te hasta na e boca y e wowonan.
Despues di algun dia e blaarnan ta seca. Masha contagioso, te ora cu tur blaar seca. Den caso di bruela, mucha no mester keda na cama. Nan mester keda paden si.
Roodvonk
Roodvonk ta cuminsa cu dolor di garganta, sacamento y keintura. Mesora despues of na e mes momento ta aparece mancha chikito tur caminda, menos rond di e boca. Prome e lenga ta bira blanco pa cambia bira cora y hincha mas o menos 3 dia despues (lenga di framboos). Despues di 2 te 3 siman e cuero ta haya manera scama (na planta di man y di pia). Duna sosiego segun cu tin mester. Pa roodvonk generalmente ta prescribi antibiotico.
Di cinco malesa/erythema infectiosum
E asina yama 'di cinco malesa' ta cuminsa generalmente cu 'band'i cara rondo y cora manera appel'. Djey e ta extende pa brasa y pia. E manchanan ta mescla cu otro y e ora ey nan ta parce un mapa caprichoso. E manchanan por keda pa varios siman. Por lo demas no tin otro sintoma di malesa grave.
Di seis malesa/exanthema subitum
E malesa aki ta existi specialmente y frecuentemente cerca mucha bou di 3 aña. Mayoria di biaha entre e prome y e di dos aña di bida. E ta cuminsa
generalmente cu 3 dia di keintura halto (39-40°C), sigui pa un dia sin keintura.
Djey ta brota mancha chikito, ros y rondo. Nan ta cuminsa den cara y despues nan ta extende pa brasa cu pia. Tin biaha bo ta haya klier (hincha) na garganta y riba nek. E malesa aki, mescos cu e otro malesanan di mucha, ta general mente inofensivo y ta cura di mes.
CUIDO PROPIO:
LOKE BO MES POR HACI
No laga e mucha grawata e erupcionnan, pa motibo di e chens di haya infeccion y formamento di cicatriz. Uza den caso di grawatashi un mescla di puiro di mental (puntra bo boticario). Corta e mucha su huñanan cortico cortico. Laba su man un par di biaha pa dia. Ora e muchanan no ta suf ni sin smaak mas, nan por baha fo'i cama y ora cu e keintura disparce, nan por bay pafo atrobe tambe.
TUMA CONTACTO CU BO DOKTER DI CAS
- Ta bon pa laga bo dokter di cas controla mucha cu tin mancha cu bo no sa di kico nan ta, pa stipula un diagnostico.
- Si denter di un par di dia e keintura bolbe subi of no ke baha.
TUMA CONTACTO CU BO DOKTER DI CAS INMEDIATAMENTE
- Den caso cu e mucha tin mancha blauw cora of blauw biña cu no ke kita.
- Den caso cu e mucha no reacciona ora bo papia cu ne of si e no ta worry cu e hendenan rond di dje.


text:
Komo un prinsipiante di blòg riba karnaval, mi a bishitá den luna di sèptember di aña pasá, e presentashon di trahe di karnaval di Grupo Estreno MAS Pikete den Sambil. Aya m’a topa un par di dama bunita; Jakeema Hernandez i su amiganan. Nan a konta mi entusiasmá tur e ins- & outs di e grupo di karnaval akí i nan eksperenshanan ku nan tabatin den e grupo di mucha i tiner te ku awor. Loke mi por a komprondé tambe ta ku ta pa promé biaha nan lo a bai partisipá den e Grupo akí den e Gran Marcha. Nos a interkambiá e-mail adrès i e anochi ei a sigui su rumbo! (Manera bosnan por a lesa den e blòg anterior :-) ).
Despues di algun tempu m’a disidí di bolbe bishitá nan pa nos kòmbersa ampliamente ku e berdadero karnavalistanan akí i pa nos introdusí nan na boso riba e wèpsait akí. E kòmbersashon akí a tuma lugá algun siman promé ku e Gran Marcha riba un djasabra den e SEDE (tayer) fantástiko i sumamente drùk, kaminda Quincy i Hyacinth Sintiago a invitá mi i a risibí mi kalurosamente.
Despues ku nos a haña un lugá agradabel pafó, kaminda bientu ta supla, m’a sera konosí ku Jakeema Hernandez, su prima Sheanty Cicilea i su amiga Dianthe Rijnschot. Jakeema tin 26 aña, e ta studia hulandes na UOC (anteriormente UNA), i na e momentunan aki e ta kore stadje na su skol “bieu” Maria College i e ta spera di kaba su estudio na yüli próksimo. Sheanty tin 23 aña, e ta studia HRM na UOC i ta terminá e aña aki. Dianthe ta komprometé i e ta un mama orguyoso di un yu muhé Ahzani (ku e tempu ei tabatin 9 luna). El a studia na Rotterdam i awor e ta biba atrobe na Kòrsou. E aña’ki ta pa promé biaha e ta partisipá den e Gran Marcha.
E primanan Jakeema i Sheanty nan a lanta ku karnaval for di kuna :-) for di mucha nan tabata envolví den Karnaval, e preparashonnan i nan partisipashon den e marchanan. Mihó bisá: karnaval ta den nan sanger!!!
Jakeema tabata hopi yòn mes, mas o ménos dos siman bieu, ora el a eksperenshá su promé Karnaval, pasó e tabata dushi drumi den su kama den un kas kant’i kaminda riba e ruta di e Gran Marcha. Ademas nan tur dos a lantá den kas di nan wela, kaminda Sheanty su mama, señora Minouschka St.Jacoba, un 11 aña pasá a fundá e grupo di mucha Chikitous huntu ku e mama di Jakeema, señora Menolva St.Jacoba. Naturalmente e dos primanan a partispá tur e dies añanan den Chikitous den e Marcha di Mucha. Den e kas di nan wela nan tabata semper envolví ku trahamentu di e trahenan i piesanan pa e grupo. Den 2015 Chikitous a stòp, pero no sin a bira e “grupo di aña” e aña ei!!
Den e temporada ku nan tabata na skol avansá Jakeema i Sheanty a partispá vários biaha den e grupo di tiner di Maria College i CDC. Despues tambe nan a partisipá den e Gran Marcha ku e grupo Primeum (2013/2014; grupo di señora Minouschka St.Jacoba). Apesar ku nan mayornan no tin un grupo di karnaval aktivo mas, nan a keda mashá envolukrá i nan tur ta partisipá sí den e Gran Marcha e aña akí. Tambe Minouschka St. Jacoba a organisá e Jump-in Festival, den Spoonz den Saliña ku tur e bandanan popular, DJ i e artistanan di rèp, klaro ku Sheanty i Jakeema a yuda boluntariamente.
Jakeema mes a organisá e aña akí durante di su stadje na Maria College, huntu ku Christopher Josepha, e aktividatnan di karnaval di e skol. Tabatin un sertamen di Mister & Miss i un djùmp en ku DJ! Tambe e Rei di Tumba di mucha Roxenia tabata e artista invitá. Respèt!
Wèl, esaki ya ta un istoria kompletu di Karnaval den bida di e damanan hóben aki di Kòrsou! Bon mirá, awor sí m’a bira mas kurioso dikon nan a skohe pa partisipá e aña aki i spesialmente, dikon nan eskoho a kai riba Estreno Mas Pikete. E respuesta pa e pregunta akí nan no mester a pensa masha :-) ). E ambiente, e trahenan, e banda di kas Dreams ku e kantante fabuloso Gigi i e tumbanan kayente! Tambe Rei di Tumba (2015) Amos Balentien lo a presentá komo artista invitá den e Marcha!!!
Pa Jakeema i su amiganan tabata ainda un poko suspenso si nan lo por a partisipá den e grupo, debí ku a aña ‘kí e inskripshon a surpasá e límite. Danki na e intermediashon di e suegra di Dianthe (ku ta miembro di Di Pikete), ku nan por a partisipá den e marcha di e aña’kí. Nan tur tres tabatin hopi ekspektativa di e Marcha: masha masha ambiente, pa lusí den trahenan bunita, baila, ta huntu i hari ku amigunan i koleganan!! I ku e palabranan aki nos a klousura nos kòmbersashon sumamente agradabel den e SEDE e djasbra anochi ei.
Durante di e Marcha Estreno MAS Pikete a pasa!!! Sinkushen karnavalista fantástiko i kolorido tabata bailando i disfrutando den nan tema “Fantasia di Pantomine”. Bailando riba e tononan bibu di Dreams! Fiesta grandi, ambiente tabata TOP!! I ya, ata nan ei!! Jakeema i su amiganan, masha bunita mes den nan trahe i nan kara bunita pintá; modelando djis un ratu dilanti e kamára di saka portrèt di Henk Middeljans i suskrito. “Superleuk” danki!
Den e fin di siman ku a pasa m’a bishitá Jakeema i Sheanty djis un ratu na kas di nan wela den Santa Maria, pa nan por a konta di nan eksperensha di e Karnaval ku a pasa. Tur nan ekspektativanan a wòrdu kumplí kompletamente! E aktividatnan di karnaval na Maria Collega a bai tremendo! E resultado di e sertamen di Mr & Miss a bai bon i tur hende a djùmp bai gol!
Partisipando tambe pa promé biaha den un grupo sin ku ta di bo mes, ta tremendo!!! Gosando sin fin di e festival (tur e djùmp-en) promé ku karnaval, sin niun strès pa traha trahe, dushiii!! Durante di e Marcha den e grupo Di MAS Pikete tabata un eksperensha fenomenal!! Bailando dushi, na un lugá tremendo, dilanti di e treiler di Dreams, pasó ei tabatin dushi espasio i e kontakto ku e públiko tabata bon. Estreno MAS Pikete ta yòn i inovadora i e aña’ki nan tabatin asta un bar di kòkteil! Mogito en bes di Wiski ku kola :-) ). Amos Balentien a duna su presentashon den Otrabanda, leuk!
Tabatin ambiente i esei tabata chispa dan nan kara!!!
Finalmente mi kier a yama danki na Jakeema, Sheanty i Dianthe, Quincy i Hyacinth Sintiago i tur hende den e SEDE pa nan resepshon amabel i e tempu ku tur hende a traha liber pa mi por a skibi e blòg aki. Thanks!
First shown photo by HRLM&TS Photography
Videocredit damian2dc