text:
MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 15 Sèptèmber 2010
- Hilde Janssens
- 2 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 15 Sèptèmber 2010 Raton dj anochi Foto credits Eric & Jolande Gietman Gratis NOS NATURALESA TA NOS TESORO! Onze natuur, ons juweel! Eind jaren zeventig van de vorige eeuw nam Bonaire een stap waardoor ons eiland in één klap wereldleider in natuurbescherming werd. Het onderwaterpark werd in het leven geroepen. Een stap die getuigde van visie en durf. Een stap die Bonaire op de kaart zette als natuurbeschermer en als duikbestemming. Ook economisch heeft het ons veel opgeleverd. Jaarlijks pakken tienduizenden toeristen hun koffer en duiktas om naar het Divers Paradise af te reizen. Vandaag de dag behoren de koraalriffen rond Bonaire tot de mooiste en gezondste in de Caribische zee. En opnieuw zetten we een belangrijke stap die ons weer in de voorhoede van natuurbescherming plaatst. Het bestuurscollege heeft onlangs twee besluiten aangenomen waarmee we onze dier- en plantensoorten en natuurgebieden op land en in zee kunnen beschermen. Het Eilandsbesluit natuurbeheer en het Eilandsbesluit onderwaterpark. Is dat nodig? Als we naar onze geschiedenis kijken en naar de eilanden in de regio, is het antwoord op die vraag al bekend. We hebben onze natuur nodig voor onze welvaart en voor ons welzijn. Nos ta biba di naturalesa. En het is geen dag te laat. Onze natuur komt steeds sterker onder druk te staan. Uit de hoek van de wetenschappers komen voortdurend signalen dat onze koraalriffen langzaam maar zeker achteruit gaan. De algengroei neemt toe. En het aantal papegaaivissen neemt af. Ook het aantal roofvissen verminderd. Allemaal zorgelijke ontwikkelingen. Ook op het land neemt de druk toe. Grotten waarin vleermuizen wonen worden bedreigd door oprukkende bebouwing. Projectontwikkelaars kijken begerig naar de mooiste stukjes natuur. Steeds meer stranden worden ontoegankelijk voor de inwoners van Bonaire. In deze krant geven we aandacht aan de nieuwe eilandsbesluiten. De wetten zijn er. Nu is het aan de overheid, natuurbeschermers, ondernemers, maatschappelijke organisaties en alle inwoners van ons eiland om ze goed te gebruiken! De redactie
2 Página 2 Sèptèmber 2010 Sekshon edukativo di STINAPA ta prepará pa aña eskolar nobo Sekshon edukativo di STINAPA kier a informá pueblo di Boneiru, speshalmente e mayornan i tambe e muchanan, ku e aktividatnan di edukashon a kuminsá ku e aña eskolar nobo. Tur aña e sekshon aki ta ofresé diferente programa edukativo pa muchanan di diferente edat. E aktividatnan ta entre otro: * Aktividatnan pafó pa tur skol básiko; *Programa di snòrkel Turtuganan di Boneiru pa skol básiko; *Programa di snòrkel Tribonnan di Boneiru pa e hóbennan ku ta bai Jong Bonaire i tambe * Programa di Junior Ranger na Jong Bonaire. Den e aktividatnan pafó di skol e studiantenan di skol básiko ta bin den kontakto ku naturalesa durante ora di skol. Nan ta bai wak para, bishitá asilo di bestia, sanktuario di buriku, kunuku pa mucha i aktividatnan kantu di laman i den parke Tamarein. Den e programanan di snòrkel di STINAPA ta promové e deporte di snòrkel entre e hóbennan. E ophetivo ta pa nan siña kiko tin bou di laman i asina krea e stimashon pa protekshon di naturalesa i tambe haña sa kiko ta e problemanan ku nos refnan i piskánan ta den awendia. STINAPA su sekshon edukativo tin programa kompletu pa eduká esnan di mas hóben. Tambe tin kahanan edukativo riba vários tema ku maestronan por usa pa eduká riba nos naturalesa. Si e maestro ke trata un tema di naturalesa i e kaha edukativo ei no ta na su skol na e momentu ei, e por tuma kontakto ku nos i lo sòru pa e haña e kaha pa e por duna e lès. Pa den fakansi di skol, sekshon edukativo di STINAPA por asistí tambe ku programanan edukativo riba tópiko di naturalesa na organisadónan di plan di fakansi. Tambe pa e krèshnan tin programa di edukashon. Ta pa e motibo ei ku e kordinadó di sekshon edukativo di STINAPA ta invitá e krèshnan pa nan tambe involukrá nan alumnonan den programa edukativo riba e tema di naturalesa i tuma kontakto ku nos pa palabrá e programa. Banda di e programanan pa skolnan, krèsh i plannan di fakansi, STINAPA su sekshon edukativo ta organisá otro aktividatnan huntu ku otro organisashonnan òf ta pone atenshon riba dianan speshal. Algun aktividat ku ta importante pa menshoná ta Limpiesa di kosta, Festival di Planta Palu, Dia habrí di Washington Park i Dia di biodiversidat na Lac. Dianan di importansha ta Dia di awanan húmedo (World Wetland Day), Dia di mama tera (Earth Day) i Dia di bestia (World Animal Day). Otro gruponan tambe por aserká nos pa un programa. Nos por ahustá tur nos programanan di edukashon di naturalesa na edat di e grupo ku hasi e petishon. STINAPA su sekshon edukativo tei pa sirbi pueblo i ta invitá pueblo pa hasi uso di nos i yama ku e petishon. Internet Banking BO TABATA SA KU BO POR HUR E KASNAN NA SLAGBAAI? Bo a kansa di para den rij tur kaminda fin di luna pa paga Bo resibunan? Awendia tin un solushon hopi mas fásil pa hasi tur Bo pagonan. Bankonan ta ofresé nan klientenan e fasilidat di hasi tur nan transakshonnan via di Internet banking. Bo Banko Amigu, por ehèmpel, tin e konosido Via di e sistema online aki, Bo por wak tur Bo kuentanan, fiansanan, tarhetanan di krédito, seguronan i hopi mas. Bo por chèk Bo saldo, Bo estado di kuenta i ki transakshonnan a pasa riba Bo kuentanan, i tambe hasi pago. Bo por hasta rekargá Bo selular instantáneamente, online. Bo resibunan di telefon, awa i lus, ontvanger, tur Bo por paga masha fásil mes, ki ora ku Bo ke, sintá kómodamente tras di Bo kòmpiuter na kas. Si Bo no tin un kòmpiuter ku Internèt, no ta problema, Bo por hasi uzo di e kòmpiuternan den brenchnan di MCB. Hasi Bo bida mas fásil i apliká pa internet banking. Pa registrá Bo por pasa seka nos na Bo Banko Amigu òf subi website i yena e formulario di registrashon. Pa mas informashon por yama libremente na WIST JE DAT JE DE HUIZEN BIJ SLAGBAAI KAN HUREN?
3 Sèptèmber 2010 Página 3 Woman of Influence di Digicel a enfoká riba Global Warming Pa por rekonosé e trabou importante di e hende muhé den nos komunidat aki na Boneiru, Digicel a organisá su di dos evento di Woman of Influence na Sense. Pa e edishon aki Digicel a skohe un tema ku ta pone lus riba nos naturalesa. Pa e motibu aki a invitá Elsmarie Beukenboom, direktor di STINAPA Bonaire, ku a elaborá riba Global Warming i kon e ta afektá Boneiru i kiko nos por hasi al respekto. E invitadonan a sigui e diskurso aki ku masha atenshon mirando ku e mensahe i informashonnan ku e tabata kontené tabata masha interesante. Separá di un evento ku diskurso i informashon, Woman of Influence tabata un bon momentu tambe pa hende muhénan di Boneiru topa ku otro i siña konosé otro mihó. Pa medio di e evento aki Digicel a rekonosé e trabou di e hende muhé, sin distinguí si e ta un profeshonal, si e ta un ama di kas, un mama, un yùfrou di skol òf un hende muhé embolbí den un kantidat di trabounan sosial pa nos isla. Pa Digicel tur hende muhé ta importante i ku e evento aki a rekonosé tur. Na final Digicel a regalá entrada grátis pa dos persona den nos Parke Washington pa asina hasi uso di tur loke a tende i siña den e diskurso di e oradó invitá di STINAPA. Di e forma aki Digicel ta rekonosé e hende muhénan di Boneiru i na mes momentu ta siña tur hende pa apresiá i gosa di naturalesa mas ainda! Selebrashon Dia di BWM Dia 31 di yüli último nos a selebrá Dia di BWM. E dia aki a keda organisá pa duna apresio na nos trahadónan i nan famia. Tabata un dia sumamente dushi aya na Eddy s Restorant, kaminda tur ku tabata presente a gosa un bòl ku entretenimentu di Primitu i Panchito Club. E dia a kuminsá mitar di ocho mainta i a terminá pa sinkor di atardi. BWM a sòru pa hopi premio pa repartí entre e ganadornan di e diferente weganan manera dominó, stoelendans, bon ku né èts. Tambe e muchanan a bai un trep den bùs pa sinti nan turista riba nos isla. I na yegada nan mester a kontestá algun pregunta pa gana premio. BWM sigur por mira bèk riba un dia eksitoso, algu ku nos lo ke ripití kada dos aña. Pa medio di esaki nos ke yama un danki na Sonia i Eddy pa e trato, e platonan sukulento ku nos a disfrutá di dje i tambe e espasio ku nan a pone disponibel. Un danki tambe na tur esnan ku tabata tei presente, sin nan e dia aki lo no tabata eksitoso.
4 Página 4 Sèptèmber 2010 Met het oog op de toekomst, recycling op Bonaire Tussen Selibon N.V. en Stone Crusher NV hebben besprekingen plaatsgevonden om gezamenlijk te komen tot de opzet van een recyclingbedrijf ter plaatse van St. Clara op Bonaire. Uitgangspunten Voor het recyclingbedrijf gelden de volgende uitgangspunten: -het recyclingsbedrijf wordt gevestigd op een centrale lokatie, naast de steenbrekerij van Stone Crusher te St. Clara (op aanzienlijk afstand van woonbebouwing, dit om stofhinder te voorkomen); -gestart wordt met het recyclen van puin, later gevolgd door andere fracties zoals glas, groen (compost), metaal, autowrakken, metaal, banden en plastic. Het concentreren van recyclingsactiviteiten geeft schaalvoordelen en maakt de afvalcyclus op Bonaire overzichtelijk en efficiënt; -restafval (niet recyclebaar) en gevaarlijk afval zal vooralsnog op de stortplaats Lagun worden verwerkt; -aanvoer van grote hoeveelheden herbruikbaar afval (vrachtauto s) kan rechtstreeks, de inzameling van kleinere hoeveelheden van particulieren zal via de milieustraat van Selibon plaatsvinden; -Selibon zal deelnemen in het recyclingsbedrijf om minimaal de inzamelingskosten van gescheiden inzameling (via de milieustraten, glascontainers etc.) te dekken; -Ten behoeve van het recyclingsbedrijf wordt een NV of stichting opgericht waarin de deelname van Selibon en Stone Crusher wordt vastgelegd. Het opzetten van het bedrijf vraagt om investeringen die terugverdiend moeten worden. EGB zal daarom geen vergunningen voor recycling aan derden (concurrenten) verstrekken; -Door het eilandgebied Bonaire (EGB) zal via een afvalverordening regelgeving worden ingesteld die het hergebruik van afval stimuleert. Puinrecycling Er kan gestart worden met puinrecycling op Bonaire. Hiervoor kan de huidige mobiele steenbreker (en zeefinstallatie) van Stone Crusher worden gebruikt. De puinbreker beschikt over een magneetband waarmee ook de wapening (en metalen) uit beton kan worden gehaald. Het aangeleverde puin wordt bij binnenkomst op de weegbrug gewogen, gecontroleerd, geregistreerd en vervolgens gescheiden in gemengde puin en zuivere betonpuin. Bij goedkeuring wordt de vracht gestort op het naastgelegen breekterrein, daar checkt de laadschopmachinist de lading voor de tweede keer. In de puinbreekinstallatie wordt het materiaal gebroken, ontdaan van ferrometalen met behulp van magneetafscheiders en ontdaan van eventueel nietsteenachtige componenten (plastics, hout, etc). Uitgangspunt is overigens dat alleen schoon puin wordt geaccepteerd. Vervuild puin wordt geweigerd en afgevoerd naar de stortplaats Lagun: -Schoon puin bestaat uit steenachtig materiaal, zoals: beton, specie, metselwerk, klinkers, natuursteen, keramisch materiaal. -Vervuild of zacht puin bestaat uit kalkzandsteen, gips(beton), gasbeton, klei, metalen, hout, meer dan 10% zand grond, gevaarlijk afval, olie, asbest en andere grof vuil etc. Vooral de organische fractie kan het recyclinggranulaat aantasten. Inzameling Bouw-en sloopbedrijven kunnen hun puin rechtstreeks bij het recyclingsbedrijf inleveren. Dit tegen een geringe vergoeding of gratis. Selibon zal bouw- en sloopafval van particulieren en van bedrijven in beperkte hoeveelheden accepteren op de beide milieustraten en de volle containers naar het recyclingsbedrijf vervoeren, indien er sprake is van schoon puin. Vervuild puin kan als opvulmateriaal op de stortplaats worden gebruikt. Afzetmarkt recyclingsgranulaat De eindproducten die worden gemaakt zijn hoofdzakelijk menggranulaat, en in mindere mate betongranulaat en asfaltgranulaat. Deze bouwstoffen worden voor 70% hergebruikt in de wegenbouw. De overige 30% wordt voor 20% hergebruikt in de utiliteits- en woningbouw en 10% als grindvervangend materiaal in de betonmortel. Klanten bestaan hoofdzakelijk uit (wegenbouw)bedrijven die in opdracht van overheden, i.c. EGB (DROB), USONA en particulieren werkzaamheden verrichten. Het granulaat kan worden toegepast in funderingen van wegen en gebouwen en kan voor klanten tot kostenbesparingen leiden. Diabaas en koraalstenen die worden gebruikt voor de (wegen)bouw zijn schaars en kostbaar. Het hergebruiken van puin voor funderings- en ophogingsmateriaal vormt een financieel aantrekkelijk alternatief voor deze dure grondstoffen, waardoor de kosten voor bouwwerkzaamheden kunnen worden verlaagd. Het storten van puin op stortplaats Lagun kost Nafl. 16 per ton. Voor een fractie van deze prijs (of gratis) kan het puin worden afgeleverd bij het recyclingsbedrijf of milieustraat. Bovendien raakt de stortplaats Lagun hierdoor minder vol. Voor puin liggen de verwerkingskosten relatief laag. De verwachting is dat met de scheiding en hergebruik van deze stroom een interessant kostenvoordeel kan worden behaald voor zowel het recyclingsbedrijf als de afnemer. Naast puin, kan in de steenbreker ook glas worden gebroken. Hiervoor zijn wel speciale voorzieningen nodig om de veiligheid en gezondheid van medewerkers te garanderen. Autobanden kunnen eveneens worden gecrusht en het rubber in asfalt worden verwerkt. Ook de recycling van blik biedt op de korte termijn mogelijkheden. Apparatuur hiervoor is reeds bij Selibon aanwezig. Het scheiden van groenafval en composteren daarvan is een reële optie. Tenslotte kunnen bij het recyclingsbedrijf autowrakken en metalen worden bewerkt. Naar verwachting kan binnen en termijn van 1 jaar een volwaardig recyclingsbedrijf worden gerealiseerd. Foto s steenbreekinstallatie van Stone Crusher.
5 Sèptèmber 2010 Empresarionan i maneho di naturalesa Turismo ta un pilá importante di nos ekonomia. Hopi turista ta bini Boneiru pa atmirá su naturalesa òf pa nan ta aktivo den dje. Solo, laman, playanan, bida bou di laman, paisahe, kaktùs, paranan i yuananan tur ta duna aporte na e produkto turístiko. P esei e kuido pa naturalesa ta asina importante. I e no ta responsabilidat di gobièrnu òf STINAPA so, pero di nos tur. Tambe di nos sektor turístiko i nos bishitantenan. Nos naturalesa ta nos tesoro! Sentronan di buseo semper a hunga un ròl di importansha den maneho di Parke Nashonal Marino Bonaire. Nan ta bende tíket di entrada na e sambuyadónan i ta splika nan e reglanan vigente di e parke marino. Sentronan di buseo mester di un permiso pa hasi esaki. Tur esei a keda stipulá den un lei ku ta na vigor for di Den e legislatura di naturalesa nobo a stipulá ku tur empresario ku ta aktivo den nos parke marino tambe mester di un permit. Permit pa bende tíket di entrada i nan mester por splika reglanan di e parke. Otro kos nobo ta ku tur negoshi di deporte di awa awor mester paga STINAPA un suma di Nafl ,- pa aña pa e derecho pa hasi negoshi den e parke. STINAPA ta usa e entrada aki i entrada di benta di tíket di entrada pa manehá nos parkenan di naturalesa. E reglanan aki ta bai drenta na vigor riba 1 di yanüari E asuntu di paga pa uso di parkenan ta nada nobo. Sambuyadónan ya kaba for di 1991 ta paga un suma di $ 25 pa aña, i otro hende ku ta hasi uso di nos parke marino, manera landadó, i hende ku ta snòrkel, windsurf òf kitesurf, òf ta riba yate ta paga $ 10 for di 2005 kaba. Tur hende ku ta usa nos parke supmarino pues ta yuda paga pa su mantenshon. Esaki ta duna ekspreshon tambe na nos responsabilidat mutuo pa yuda mantené nos parkenan di naturalesa. E parke marino ta rondoná e isla kompletu. Esei ta un situashon úniko. Pasobra tur bui pa mara boto, waf, plataforma, trapi pa drenta awa ta den un parke nashonal di naturalesa. E buinan i otro konstrukshon i ophetonan ta permanentemente den e parke marino i ta ser usá permanente. Pues ta lógiko ku mester paga pa esakinan. Esaki ta konta pa negoshinan, pero tambe pa hende partikular. Pa mayoria di konstrukshon ku ta den awa tin un tarifa di Nafl. 500,- pa aña. Trapi ta mas barata (Nafl. 250,-) i wafnan industrial di otro banda ta mas karu (Nafl ,-). Pa mas informashon por wak riba e wepsait di teritorio insular: departamentu di Maneho di Medioambiente i Naturalesa di DROB Página 5 Ondernemers en natuurbeheer Toerisme is een belangrijke pijler van onze economie. Veel toeristen komen naar Bonaire vanwege de natuur of natuurbeleving. De zon, zee, stranden, onderwaterwereld, het landschap, de cactussen, vogels en leguanen dragen allemaal bij aan het toeristisch product. Daarom is de zorg voor onze natuur zo belangrijk. Dat is niet alleen een verantwoordelijkheid van de overheid of STINAPA, maar van ons allemaal. Ook van onze toeristische sector en onze bezoekers. Nos naturalesa ta nos tesoro! Duikcentra op Bonaire hebben altijd een belangrijke rol gespeeld bij het beheer van het Bonaire National Marine Park. Ze verkopen toegangsbewijzen aan duikers en leggen hen de regels uit van dit natte natuurpark. Duikbedrijven hebben een vergunning nodig om dit te doen. Dit is allemaal geregeld in een wet die al sinds 1991 van kracht is. In de nieuwe natuurwetgeving is nu vastgelegd dat ook andere ondernemers die actief zijn in ons onderwaterpark een vergunning nodig hebben, toegangbewijzen mogen verkopen en voorlichting over de regels moeten geven aan hun klanten. Nieuw is ook dat alle watersportbedrijven een gebruiksvergoeding van Nafl ,- per vestiging per jaar betalen. STINAPA gebruikt de inkomsten van de gebruiksvergoedingen en de verkoop van toegangsbewijzen voor het beheer van onze natuurparken. Deze nieuwe regels worden per 1 januari 2011 van kracht. Het betalen van gebruiksvergoedingen is niet nieuw. Duikers betalen al vanaf 1991 een jaarlijkse gebruiksvergoeding ($ 25) en de andere gebruikers van ons onderwaterpark, zoals zwemmers, snorkelaars, windsurfers, kite boarders en zeilers doen dat vanaf 2005 ($10). Iedereen die ons onderwaterpark gebruikt, betaalt dus mee aan het beheer ervan. Hiermee komt de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het in stand houden van onze natuurparken tot uitdrukking. Het Bonaire National Marine Park omringt het hele eiland. Dat is een unieke situatie. Want een meerboei om een boot aan te leggen en pieren, platforms, ladders of trapjes om toegang te krijgen tot zee, bevinden zich dus in een nationaal natuurpark. Die meerboeien en andere bouwwerken of objecten zijn permanent in het onderwaterpark aanwezig en worden ook voortdurend gebruikt. Het is logisch dat ook hiervoor een vergoeding moet worden betaald. Dit geldt voor bedrijven, maar ook voor particulieren. Voor de meeste bouwwerken geldt een tarief van Nafl. 500,- per jaar. Ladders zijn goedkoper (Nafl. 250,-) en industriële pieren duurder (Nafl ,-). Kijk voor meer informatie op de web site van het eilandgebied: Afdeling Milieu- en Natuurbeleid van DROB Foto credits Hanny Kalk en Eric & Jolande Gietman.
6 Página 6 Sèptèmber 2010 Gutu i flamingo protehá Papegaaivissen & flamingo s beschermd Turismo ta un pilá importante di nos ekonomia. I nos turismo ta dependé pa un gran parti riba nos naturalesa. Nos tin nos bienestar i prosperidat danki na nos naturalesa. P esei nos mester kuid é bon. Nos naturalesa ta nos tesoro! E Ordenansa Insular nobo di Maneho di Naturalesa ta hasi posibel pa por protehá nos naturalesa. Den nos region, pues tambe na Boneiru, sierto animal ta protehá pa medio di akuerdonan internashonal. Esaki ta konta por ehèmpel pa tur turtuga di laman, dòlfein i bayena. Ta trata aki di sortonan ku mundialmente ta bou di menasa di ekstinshon. E Ordenansa Insular pa Maneho di Naturalesa ta duna Kolegio Insular mes tambe e oportunidat pa duna sierto tipo di mata i bestia statùs protehá. Esei ta importante pasobra ta bien posibel ku situashon riba nos isla ta diferente for di e region òf situashon mundial. Pa kompilá e lista di sortonan protehá ku a bin na vigor riba 1 di sèptèmber 2010, Kolegio Insular a usa e siguiente kondishonnan. E sortonan riba e lista mester kumpli ku un òf mas di e kriterionan aki. Menshon riba e Lista Kòrá di sortonan menasá di World Conservation Union, IUCN, kategoria CR (critically endangered), kategoria EN (endangered) òf kategoria VU (vulnerable). Esaki ta konta por ehèmpel pa algun bestia di laman. Endémiko i ademas raro, menasá òf otro kriterio. Esaki ta konta por ehèmpel pa e Sabal Palm (kabana), Prikichi i e Chuchubi spañó. Lokalmente menasá òf raro. Por ehèmpel raton dj anochi, orkidia i sierto sorto di palu. Importansha ekológiko. Esaki ta konta por ehèmpel pa Koral, Tribon, Gutu, Raton dj anochi, Pal i mangel i yerba di laman. Sometí na preshon grandi di eksplotashon. Un ehèmpel di esaki ta e karkó. Balor turístiko. (Sortonan ku ta simbóliko pa un área òf isla). Pa Boneiru e flamingo ta kai bou di e kriterio aki, pero tambe tiponan di tribon. Opheto pa kolekshoná (potensial). Ehèmpel di esaki ta karkó, orkidia i bushi. Motibunan di mantenshon. E diferente sup-tiponan no por ser distinguí dor di laiko, p esei ta protehá hinter e grupo. Esaki ta konta por ehèmpel pa koral, tribon i ratonnan dj anochi. E lista ta kontené tambe sortonan ku ta gosando di protekshon na Boneiru pa mas tempu kaba. Manera karkó, kref, pal i mangel i yerbanan di laman. Pa mas informashon por wak riba e wepsait di teritorio insular: departamentu di Maneho di Medioambiente i Naturalesa di DROB Het toerisme is een belangrijke pijler van onze economie. En ons toerisme steunt voor een groot deel op onze natuur. We danken onze welvaart en ons welzijn voor een groot deel aan onze natuur. Daarom moeten we er zorgvuldig mee omgaan. Nos naturalesa ta nos tesoro! De nieuwe Eilandsverordening natuurbeheer Bonaire maakt bescherming van onze natuur mogelijk. In onze regio, dus ook op Bonaire, zijn sommige dieren beschermd door internationale overeenkomsten. Dat geldt bijvoorbeeld voor de lora, maar ook voor alle zeeschildpadden, dolfijnen en walvissen. Het gaat hierbij om soorten die wereldwijd of in het Caribische gebied met uitsterven worden bedreigd. Met de Eilandsverordening natuurbeheer kan het bestuurscollege zelf ook dier- en plantensoorten aanwijzen die bescherming verdienen. Dat is belangrijk, want op ons eiland kan de situatie voor bepaalde soorten anders zijn dan in de regio of wereldwijd. Voor het samenstellen van de lijst van beschermde soorten die per 1 september 2010 van kracht is geworden, heeft het bestuurscollege de volgende voorwaarden gehanteerd. De soorten op de lijst dienen aan één of meer voorwaarden te voldoen. Vermelding op de rode lijst van bedreigde soorten van de World Conservation Union, IUCN, categorie CR (critically endangered), categorie EN (endangered) of categorie VU (vulnerable). Dit geldt bijvoorbeeld voor een aantal zeevissoorten. Endemisch en daarnaast zeldzaam, bedreigd of andere overwegingen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de sabal palm (kabana), de parkiet (prikichi) en de witoogspotlijster (chuchubi Spaño). Lokaal bedreigd of zeldzaam. Bijvoorbeeld vleermuizen, orchideeën en een aantal boomsoorten. Ecologisch belang (sleutelsoorten). Dit geldt bijvoorbeeld voor koralen, haaien, papegaaivissen, vleermuizen, mangroven en zeegras. Onderhevig aan grote exploitatie druk. Een voorbeeld hiervan is de karkó. Toeristische waarde (vlaggeschip soorten). Voor Bonaire valt de flamingo onder dit criterium, maar ook haaiachtigen. (Potentieel) verzamelobject. Voorbeelden hiervan zijn karkó s, orchideeën en bolcactussen (bushi). Handhavingsoverwegingen. De verschillende soorten zijn door leken niet uit elkaar te houden, daarom wordt de hele groep beschermd. Dit geldt bijvoorbeeld voor koralen, haaien en vleermuizen. De lijst bevat ook soorten die op Bonaire al langer worden beschermd. Bijvoorbeeld de karkó, kreeften, mangroven en zeegrassen. Kijk voor meer informatie op de web site van het eilandgebied: Afdeling Milieu- en Natuurbeleid van DROB Sèptèmber 2010 Piskamentu tradishonal Boneiru ta konosí mundialmente pa su refnan di koral mahestuoso. Pero nos no por sera nos wowo pa e echo ku nos refnan di koral ta bayendo atras i e kantidat di piská riba ref tambe. Tur piskadó di ref sa di eksperensia ku ántes tabata mas fásil pa kue piská i ku e piskánan tabata mas grandi. Nos mester trata na mantené e ekilibrio natural riba nos refnan. Pasobra nos ke pa e piskadónan por keda piska. Awor akí, pero tambe aki 20 aña. Tambe nos mester kòrda ku ekonomia di nos isla ta dependé pa un gran parti di bida bou di laman. Pa e motibu akí tambe nos mester protehá e bida di bou di laman. Esei ta bira posibel dor di hasi palabrashon ku otro. E reglanan nobo pa protekshon di naturalesa no ta konfliktá ku e kultura di piskamentu estilo tradishonal di Boneiru. Mayoria di regla tokante di piskamentu riba ref no a kambia. Nan ta den eksistensia pa hopi aña kaba. Tòg tin algun kambio pa e piskadónan. Esakinan ta nesesario pa garantisá ku den futuro lo keda posibel pa piska estilo tradishonal. E kambionan mas importante ta tokante sortonan di piská i tiponan di reda. Uso di kanaster ta prohibí si no tin pèrmit. STINAPA mester kùr tur reda i kanaster. Ku e rekisito di kùrmentu aki ta bira posibel pa tene piskadó di otro kaminda pafó di nos awanan. Pasobra nan no tin reda di kùr naturalmente. E reglanan aki ta bin na vigor riba 1 di yanüari For di 1 di sèptèmber 2010 ta prohibí pa piska ku liña ku snòrkel bistí. Solamente entre Punt Vierkant i entrada di marina di Plaza Resort i entre Playa Chachacha i e entrada di marina di Harbour Village Beach Resort tin mag di hasi esei. A imponé e prohibishon aki pa evitá sobre-peska. Piskamentu ku snòrkel tin un efekto grandi riba poblashon di piská. E efekto ta similar na piskamentu ku harpun. Por eradiká un sorto di piská kompletamente den un sierto área. Kolegio Insular a kompilá un lista ku sortonan di mata i bestia ku ta protehá. Ei riba tin tribon i famianan di tribon manera chuchu i manta. Fuera di esei ta trata di 9 sorto di piská ku ta aparesé riba e lista kòrá di sortonan menasá di World Conservation Union (IUCN). Gobièrnu ta obligá dor di komunidat internashonal pa protehá e piskánan akí. Gutu ta un piská ku tambe ta protehá pasobra nan ta tene refnan di koral liber di alga (yerba paresido na lima). Pa mas informashon por wak riba e wepsait di teritorio insular: departamentu di Maneho di Medioambiente i Naturalesa di DROB Foto credits Hanny Kalk en Eric & Jolande Gietman. Página 7 Traditioneel vissen Bonaire staat wereldwijd bekend vanwege de schitterende koraalriffen. Maar we kunnen onze ogen niet sluiten voor het feit dat onze koraalriffen toch achteruit gaan en de visstand terugloopt. Iedere rifvisser weet uit ervaring dat het vroeger gemakkelijker was om vis te vangen en dat de vangst groter was. We moeten proberen het natuurlijk evenwicht op ons rif in stand te houden. Want we willen dat de vissers kunnen blijven vissen. Nu, maar over twintig jaar ook nog. Verder moeten we niet vergeten dat de economie van ons eiland voor een groot deel afhankelijk is van de onderwaterwereld. Ook om die reden moeten we het leven in zee beschermen. Dat kan door met elkaar afspraken te maken. De nieuwe regels ter bescherming van de natuur gaan goed samen met de cultuur van het traditioneel vissen op Bonaire. De meeste regels over het vissen op het rif zijn niet veranderd. Ze bestaan al vele jaren. Toch zijn er voor de vissers wel enkele veranderingen. Die zijn nodig om ook in de toekomst op een traditionele manier te kunnen blijven vissen. De belangrijkste veranderingen gaan over visnetten en vissoorten. Het gebruik van fuiken (kanaster) is verboden, tenzij men over een vergunning beschikt. Netten en fuiken moeten worden gekeurd door STINAPA. Met deze keuringsplicht is het ook mogelijk om vissers van buiten het eiland te weren. Zij hebben immers geen goedgekeurde netten. Deze regels gelden per 1 januari Het is per 1 september 2010 verboden om in het onderwaterpark snorkelend te vissen met een vislijn. Alleen tussen Punt Vierkant en de ingang van de jachthaven bij Plaza Resort en tussen Playa Chachacha en de ingang van de jachthaven van Harbour Village Beach Resort mag dat wel. Het verbod is ingesteld om overbevissing tegen te gaan. Snorkelend vissen heeft een grote invloed op de visstand. Het effect is vergelijkbaar met speervissen. Een bepaalde vissoort kan plaatselijk totaal worden uitgeroeid. Het bestuurscollege heeft een lijst opgesteld van dier- en plantensoorten die beschermd zijn. Daarop staan haaien (tribon) en haaiachtigen, zoals roggen (chuchu) en manta s. Verder gaat het om negen vissoorten die voorkomen op de rode lijst van bedreigde soorten van de World Conservation Union (IUCN). De overheid is door de internationale gemeenschap min of meer verplicht deze vissen te beschermen. Ook papegaaivissen (gutu) zijn beschermd omdat ze onze koraalriffen vrij houden van algen. Kijk voor meer informatie op de web site van het eilandgebied: Afdeling Milieu- en Natuurbeleid van DROB
7 Página 8 Sèptèmber 2010 Esnan den peliger Habitantenan di Boneiru su mundu natural úniko ta enfrentá retonan Kiko realmente ta nifiká di ta un espesie den peliger? Tin hopi definishon pero básikamente ta trata di un poblashon di organismo ku ta na riesgo di no eksistí mas, pa motibu di bahamentu na kantidat, kambionan ambiental òf oumento di bestianan ku ta yag riba otro bestia; kome otro bestia. Desafortunadamente, Boneiru tin un kantidat di mata i animal ku ta kai den e kategoria aki den laman, den aire i na tera. Aki ta sigui tres ehèmpel. Den laman... Boneiru ta konosí pa su turtuganan di laman - e turtuga karèt, e turtuga blanku i e turtuga kawama. E animalnan di awa ta bini aki pa kome i pone webu. Lamentablemente, nan ta haña nan mes den peliger ora nan ta den nos awanan. Mira por ehèmpel loke a pasa na Aprel di e aña aki ku Mabel Nava i Robert Van Dam di Sea Turtle Conservation Bonaire (STCB), ora ku nan tabata sambuyá serka di Lac. Nos a mira un turtuga blanku ku liña di piska saliendo for di su boka. Tambe nos a mira ku e no tabatin su ven parti dilanti na man drechi. Robert i ami a kohe e turtuga i ora nos a yega kantu, un piskadó a yuda nos hal é na tera. Durante di inspekshon mas aleu, tabata opvio ku e liña di piska a kita e animal su ven i un hak a bora bai den su shirishiri. Nava a bèl e veterinario Fulco de Vries pa yudansa. Despues di un saminashon profundo, a resultá ku e turtuga tabata hopi suak kaba i ku e lo no rekuperá. A duna e turtuga un kalmante i a kometé eutanasia, pa sak é for di su miseria. Den e último añanan STCB a nota un oumento di turtuga den problema. Nos mester eduká e pueblo dor di informá nan ku liña i hak pa piska ku keda atras, ta menasanan real pa turtuganan di laman, Nava ta splika. Nan ta matadónan. Meskos ta konta pa sakunan di plèstik i kùp ku ser tirá pa loko den laman. Turtuganan di laman ta mira e ophetonan aki pa lèbèlèbè di laman, lokual nan ta gusta kome. Unabes den su stoma, e plèstik por mata e animal. Ta responsabilidat di tur hende pa tene tur opheto dañino for di laman i yuda e animalnan den peliger aki. Den aire... Resientemente, Rhian Evans a mira un bataya aéreo eksepshonal serka di Playa Frans. Mi tabata hasiendo opservashon di nèshi di lora. Sinku par di lora tabata bringa pa dos sitio di nèshi. Nan tabata mustra hopi agreshon. Evans i su kolega Sam Williams ta kere ku e komportashon aki ta duna indikashon di un problema serio pa e sitio limitá di nèshi pa Boneiru su lora. Loranan no ta traha nan propio hòl di nèshi. Nan ta dependé di e ambiente lokal pa proveé sitionan. Pero Boneiru su mondinan a ser altamente rosá durante e siglonan. Ya no ta mira e palunan grandi i bieu mas, manera wayaká, Williams ta splika. E paranan aki ta traha nèshi den wayaká, watapana i palu di sia. Awor tin ménos di e palunan aki. Probablemente ta p esei e loranan ta traha nèshi den seru stèil tambe. Esei no ta normal pa e sorto di para aki. Pero asta e sitionan den baranka pa nan traha nèshi ta vulnerabel debí na e oumento di kasnan trahá riba e isla. Loranan no por ku muchu molèster serka di nan nèshinan, Evans ta splika. Asta despues di konstrukshon, e paranan lo no bini bèk na e sitionan na seru stèil, si hendenan bibá den e kasnan ta hasi muchu bochincha. Pa Boneiru, esaki a bira un problema di kantidat. Pasobra ménos nèshi ta nifiká ménos para, un kantidat genétiko mas chikitu. Esei, en kambio, por hasi e poblashon di lora sumamente vulnerabel pa malesa òf desasternan natural manera un tormenta tropikal fuerte. Un poblashon na midí ta e yabi pa evitá desaster. E proyekto di Parrotwatch (Wak e Paranan), enkabesá pa Williams i Evans, ta atendé e problema di e sitionan pa traha nèshi ku ta birando ménos. E tim ta konstruyendo kahanan di nèshi di materialnan natural, pa duna e paranan sitionan alternativo pa nan traha nèshi. Pero segun Williams, miéntras ku e desaroyo no ta mihó reglá i e problema di kabritunan no ta resolvé, trahamentu limitá di nèshi pa e paranan lo kontinuá. No por oumentá kresementu di e poblashon sin atendé ku asuntunan sosial tambe. Mester sigurá ku hende ta simpátiko ku e loranan ku ta oumentando den kantidat. Riba tera... Tin ta yam é: e palu di bida. E ta tres bia mas duru ku palu di eik i hopi bia ta referí n e komo palu di heru. E palu ta asina denso ku ora tir é den awa, e ta senk. Aki na Boneiru nos ta yama e palu aki: wayaká, pokhout of Lignum vitae. Pero for di 2007 wayaká ta registrá komo un espesie den peliger, bou di Convention on International Trade in Endangered Species (CITES) of Wild Flora and Fauna. Histórikamente e palu a ser kosechá aki pa traha katròlnan duradero pa barkunan. Pero demasiado kitamentu di yerba, kosecha en ekseso i limpiamentu di tereno sin fin a pèrmití matanan sekundario tuma over hopi di Boneiru su mondi. Loke ta un problema serio pa e palu aki ku ta krese poko poko. Limpiamentu deskontrolá di tereno i kabritunan ta e menasanan mayó, ta deklarashon di Elsmarie Beukenboom di STINAPA, ku ta e fundashon ku ta manehá Boneiru su parke nashonal. Esakinan ta solamente tres ehèmpel di matanan i animalnan ku ta konfrontando retonan segun ku desaroyo di Boneiru ta progresá. Kiko bo por hasi pa yuda preservá e milagernan bibu aki? Ser boluntario na Sea Turtle Conservation Bonaire. Djòin Salba Nos Lora. Ser boluntario pa un evento di STINAPA, pa planta mata.
8 Sèptèmber 2010 Página 9 Huisdier vermist! Het komt dagelijks voor dat het Dierenasiel Bonaire telefoontjes krijgt van bezorgde diereigenaren met de melding dat hun hond of kat is wegge- lopen. De eigenaren weten niet waar ze moeten zoeken en hopen dat hun dier bij het asiel gebracht is. Gelukkig is dat ook vaak het geval en kan het asiel baasje en dier weer herenigen. Bel het asiel Jammer genoeg gebeurt het ook dat er bij het asiel dieren worden gebracht waarbij heel duidelijk is dat ze een baasje hebben, maar waarvan de eigenaar zich niet bij het asiel meldt. Zo zijn er al vaak rashonden en -katten, zoals Chihuahua s, Poedels, Duitse herders en Siamese katten, bij het asiel gebracht. Dit zijn absoluut geen zwerfdieren en zijn over het algemeen veel geld waard. We raden deze diereneigenaren aan om in geval van vermissing van hun huisdier eerst contact op te nemen met het asiel en te checken of het dier daar is gebracht. Penning en chip Er zijn ook nog andere manier om je vermiste huisdier snel terug te vinden. Zorg ervoor dat je hond een band draagt, waaraan een penning is bevestigd waarop je telefoonnummer is genoteerd. Of schrijf het telefoonnummer aan de binnenkant van de halsband. Zo kan de vinder van het huisdier, de eigenaar snel weer opsporen. Een andere manier is om in je huisdier een geheugenchip aan te laten brengen. Dit wordt chippen genoemd en gebeurd door dierenarts. Mocht je huisdier na een vermissing of erger nog, na diefstal worden teruggevonden, dan zorgt het unieke nummer van de chip ervoor dat het dier en zijn eigenaar gauw weer herenigd kunnen worden. Radiospot en poster Om kenbaar te maken dat je huisdier is vermist kun je dit ook op de radio melden. De meeste radiozenders op het eiland zijn bereid om soms tegen een klein bedrag- een radiospot uit te zenden of melding te maken een vermist huisdier. Via deze radiospots zijn al heel veel huisdieren teruggevonden. Ook is het aan te raden om posters te maken waarop je een foto van je huisdier plaatst. Hang deze posters op plaatsen waar veel mensen komen: supermarkten, sneks en bij de diereartsen natuurlijk. Voorkomen Maar het allerbelangrijkste is natuurlijk om te voorkomen dat je huisdier de benen neemt. Zorg ervoor dat je een goed hek rondom de tuin hebt en dat het dier niet uit de tuin kan ontsnappen wanneer er bijvoorbeeld vuurwerk wordt afgestoken of als het onweert. En mocht het dan toch gebeuren dat je hond of kat weg is gelopen, vergeet niet om vermiste of gevonden dieren op te geven bij het dierenasiel. Met slechts één telefoontje is het mogeljik om je huisdier terug te vinden. Meer informatie kun je krijgen bij het dieren asiel B o n a i r e tel: Marlies Tiepel BO TABATA SA KU STINAPA TIN UN WEBSITE, I ESAKI TA YEN, YEN DI INFORMASHON HOPI INTERESANTE, MANERA REPORTE ANUAL, NOTISIA I KOMUNIKADO DI PRENSA? WIST JE DAT DE WEBSITE VAN STINAPA, BORDEVOL INTRESSANTE INFORMATIE, ZOALS DE JAARVERSLAGEN, NIEUWTJES EN PERSBERICHTEN STAAT? Washington Slagbaai National Park Habrí tur dia ku eksepshon di 25 di desèmber i promé di yanüari. Iedere dag geopend behalve op 25 december en 1 januari.
9 Página 10 Sèptèmber 2010 E grupo di hobennan di Jong Bonaire ku ta haña lès di snòrkel serka STINAPA a skohe un nòmber pa nan grupo. E nòmber nobo ta Tribonnan di Boneiru. Tribon ta e piská ku hopi hende tin miedo di dje. Tin poko hende ku ta komprendé e motibo pa kua tribon ta èksistí. E realidat tristu ta ku masha poko di nos ta na altura di e echo ku e tribon, e piská ku nos tin tantu miedu di dje, ta den un bataya fuerte pa su sobrebibensia. Pa aña na mundu ta mata mas di shen mion tribon. Kada ora piskadónan ta mata mas o menos diesunmil kuatershentitrintidos (11,432) tribon. Anto niun hende tin kontesta riba kiko lo pasa ora e tribonnan disparsé kompletamente for di nos oséanonan, ku ta e eko-sistema mas grandi i importante na mundu. E tribonnan ta èksisti kaba pa mas ku 400 mion aña. Awe nan ta den peilger di èkstinshon. Meskos ku mayoria di bestia ku ta den peliger di èkstinshon, e tribon ta bira seksualmente maduro na edat haltu, mas ku 15 aña i ta keda entre dos pa tres aña na estado. E tribon ta keda ku su webunan den su barika i e yunan ta sali for di webo den barika di e mama. E desbentaha di esaki ta ku e kantidat di yu ku sali for di e webonan ta dependé di kuantu espasio tin den e barika di e mama. E tribon ta haña entre dos pa seis yu só kada biaha. Diferente na mamíforonan manera delfín, tribon no tin instinkto di mama, asina ku ora e yunan sali for di barika di e mama, e mama mes por kome Tribonnan di Boneiru hóbennan di Jong Bonaire e yunan. E lat ku e tribon ta bira fertíl, e temporada largu ku e ta keda na estado, e kantidat abou di yu ku e ta haña ta pone ku ta difisil pa e por rekuperá di sobre peska. Ta pa e motibo ei ta importante konsientisá i eduká hende di e tribon. Na Boneiru, for di promé di sèptèmber 2010 a pasa e lei di naturalesa kaminda ku entre otro e tribon ta un piská protehá i no mag sak é for di laman. Hende tin e kreensha ku tribon ta un piská feros ku ta kome hende i ta p esei mester mat é mientras ku e realidat ta ku hende no ta kuminda pa tribon. Na Boneiru masha poko sa tende sambuyadónan konta ku nan a wak un tribon. Ku nòmber nobo pa e grupo di snòrkel di Jong Bonaire, sekshon di edukashon di STINAPA, ke pone énfasis riba e tribon i duna informashon spesífiko riba e bestia aki. E hobennan lo haña informashon i tambe nan por wak pelíkula edukativo i informativo riba e kaseria komersial di tribon ku ta sosodé den océanonan. Riba foto por mira e promé grupo Tribonnan di Boneiru.
10 Sèptèmber 2010 Página 11 Desaroyando un Boneiru duradero Hopi proyekto di TCB enfokando riba un desaroyo duradero den añanan 2010/2011 Desaroyá nos isla i sigur nos industria turístiko na un manera duradero ta importante pa nos produkto turístiko i pues pa Ofisina di Turismo di Boneiru. Turismo ta e pilá di nos ekonomia, pero tambe pilá di nos desaroyo en general. Komo un aktor klave den e industria di turismo, Tourism Corporation Bonaire (TCB), kier stimulá un desaroyo duradero i stimulá e industria turístiko, pero tambe komunidat en general, di ta konsiente di e importansha di un desaroyo duradero pa Boneiru. Di ta konsiente di kiko nos kada un por hasi i tambe di kuantu Boneiru a logra kaba riba e área aki. Ta pa e motibu aki TCB ta i lo pone énfasis riba e tópiko aki den añanan 2010/ 2011 pa medio di un proyekto ku ta titulá Duurzaam Bonaire, esta Un Boneiru duradero ku ta wòrdu finansiá dor di USONA, instansha ku ta manehá fondonan di desaroyo otorgá pa Hulanda. E proyekto Un Boneiru duradero ta konsistí di vários faseta tur ku nan metanan konkreto. Ehèmpel di un proyekto interesante ta e proyekto di Kumpra ku tas III kua ta un proyekto di Fundashon Tene Boneiru Limpi, ku partisipashon di Tourism Corporation Bonaire. Konhuntamente tambe ku Selibon kier reforsá e importansha di no usa saku di plèstik pa hasi kompra. E proyekto lo inkluí repartishon di mas ku tas pa pueblo di Boneiru usa pa hasi kompranan diario. E idea aki ta un manera inovativo pa stòp di usa saku di plèstik ora ta hasi kompra. I atrobe stimulá henter e komunidat boneriano pa ta konsiente di e importansha di un desaroyo duradero. Un otro ehèmpel di un bunita proyekto pa e aña aki ta ku TCB lo bai planta 75 palu riba nos dushi isla, den e luna di novèmber durante e Festival di Planta Palu. Esakinan lo wòrdu hasí den koperashon estrecho ku STINAPA i nan lo wòrdu plantá na entrada di Washington Slagbaai National Park. Lo sòru pa e área unda e 75 palunan típiko di Boneiru ta wòrdu plantá ta protehá for di kabritu pa asina nan por krese na un manera saludabel. Lo planta diferente tipo/sorto di palu riba nos isla na otro sitionan tambe den koperashon ku DROB, LVV, STINAPA i Stichting Kibrahacha, esaki pa embeyesé nos isla i hasi esaki mas bèrdè. Tambe lo stimulá e sektor privá di Boneiru pa introdusí medidanan ku ta green pues ku ta tene kuenta ku nos medio ambiente. Lo organisá diferente tayernan i produsí foyetonan di informashon pa asina tambe konsientisá e pueblo boneriano di kon pa implementá diferente práktika ku ta tene kuenta ku nos medio ambiente. Den kuadro di konsientisashon, TCB lo kontinuá ku e programa di TAP den otro bachi; Mama Smile Goes Green. Den e programa aki lo enfoká mas tantu riba konsientisá nos pueblo i espesialmente nos hubentut di e importansha di kana e kaminda di un desaroyo duradero. Tambe kier pone énfasis riba e echo ku Boneiru a skohe konsientemente pa kana e kaminda di un desaroyo duradero pa añanan kaba i nos mester mantené esaki pa nos desaroyo turístiko, pero sigur pa nos futuro generashonnan. Keda pendiente pa tur e aktividatnan bunita aki ku TCB lo introdusí den e añanan 2010/ Ainda tin mas, pero esakinan ta un par ku ta den tapara. BO TABATA SA KU STINAPA TIN UN HOTLINE, NA UNDA BO POR DUNA TEPNAN DI PRAKTIKANAN ILEGAL? E NUMBER TA WIST JE DAT STINAPA EEN HOTLINE HEEFT WAAROP JE MELDING KAN MAKEN VAN ILLEGALE PRAKTIJKEN? HET NUMMER IS E korant aki a bira posibel danki na: Deze krant werd mede mogelijk gemaakt door: STINAPA Bonaire WWF NL Carib Inn Gouvernement Bonaire Digicel MCB Selibon Telbo NV RBTT Bank TCB Administratiekantoor Brandaris B.V. Redactie: Elsmarie Beukenboom & Karen van Dijk Vormgeving: Bonaire Communication Services N.V. Drukwerk: DeStad Drukkerij, Curaçao Distributie: Post NV Redakshon: Elsmarie Beukenboom i Karen van Dijk Kompaginashon: Bonaire Communication Services N.V. Imprenta: DeStad Drukkerij, Curaçao Agensia distribuidor: Post NV STINAPA Bonaire, telefoon: , fax: , website: adres: Barcadera z/n, Bonaire
11 Página 12 Sèptèmber 2010 Fondo di palu Hopi siglo pasá aparensia di Boneiru mester tabata hopi diferente ku awor. Hopi mas bèrdè. Mas palu grandi i bieu. Den transkurso di añanan hopi di e palunan a ser di kap. E kapmentu masal aki ta algu ku e isla nunka mas a superá. Den nos tempu mes, palu, mata i kadushi ta sufriendo hopi na man di katapila i buldozer. Fuera di esei nan ta sinti efekto pisá di buriku i kabritu ku ta kana lòs. Palu chikitu no ta haña chèns di madurá. I e kaska di kadushi ta ser komé ku konsekuensia ku nan ta muri. Pues a bira tempu pa kuminsá trata nos palu i kadushi un tiki mihó. E Ordenansa di Maneho di Naturalesa nobo ta hasi esaki posibel dor di pone regla pa kapmentu di palu i kaktùs. Nos naturalesa ta nos tesoro! For di 1 di yanüari 2011 no tin mag di kap palu i kaktùs sin mas. Palu i kaktùs ku tin un sirkunferensha di nan tronkon di mas ku 65 centimeter (midí na un haltura di 1.30 meter) no por ser di kap sin un pèrmit di Kolegio Insular. E midí aki ta masoménos igual na un diameter di 20,5 cm. Pues pa kap un palu ku tin un midí mas grandi ku esei mester di un pèrmit di Kolegio Insular. Pa un pèrmit pa kap un palu òf kaktùs mester paga un kontribushon finansiero na STINAPA. E plaka aki ta bai den un fondo di palu for di kua STINAPA ta planta mata i palu nobo. E kontribushon ta $ 85 pa un palu ku un sirkunferensha di 65 pa 79 cm., $ 140 pa un palu ku un sirkunferensha di 80 pa 94 cm. i $ 195 pa un palu di 95 cm. òf mas na sirkunferensha. Kolegio Insular tambe a traha un lista ku palu i bestia protehá. Riba e lista ei tin 29 tipo di palu i kaktùs indígeno. Esnan mas konosí ta Pal i mangel, Wayaká i Kabana. Mayoria di e palunan aki ta kompletamente protehá. Esei ta nifiká ku apsolutamente no por kap òf kita nan. No ta importá unda nan ta krese. Si ta den naturalesa, riba tereno di gobièrnu, tereno di hür òf tereno propiedat. Pa e Pal i mangel, palunan duru i bushinan tin un reglamentu distinto. Pa e sortonan ei e protekshon no ta bálido si nan ta krese riba tereno pa kua a duna un pèrmit di konstrukshon. Pa mas informashon por wak riba e wepsait di teritorio insular: departamentu di Maneho di Medioambiente i Naturalesa di DROB Bomenfonds Eeuwen geleden moet Bonaire er heel anders hebben uitgezien dan nu. Veel groener. Meer oude en grote bomen. In de loop van de tijd zijn veel van die bomen omgehakt. Die grootschalige houtkap is het eiland nooit te boven gekomen. In onze tijd hebben bomen en cactussen het zwaar te verduren door het schoonmaken van terreinen met bulldozers en shovels. Daarnaast hebben ze veel te lijden door vraat van loslopende ezels en geiten. Jonge boompjes krijgen niet de kans om groot te worden. En de bast van grote cactussen wordt aangevreten waardoor ze afsterven. Het is daarom hoog tijd om voorzichtiger met onze bomen en cactussen om te gaan. De nieuwe Eilandsverordening natuurbeheer Bonaire maakt dit mogelijk door regels te stellen aan het kappen van bomen en cactussen. Nos naturalesa ta nos tesoro! Vanaf 1 januari 2011 mogen bomen en cactussen niet meer zomaar worden gekapt. Bomen en cactussen die een stamomtrek hebben van meer dan 65 centimeter, gemeten op 1.30 meter hoogte, mogen straks zonder vergunning van het bestuurscollege niet worden gekapt of verwijderd. Een stamomtrek van 65 cm. staat min of meer gelijk aan een diameter van 20,5 cm. Dus voor het vellen of verwijderen van een dikkere boom is een vergunning van het bestuurscollege nodig. Voor een kapvergunning moet per boom of cactus een financiële bijdrage aan STINAPA Bonaire worden betaald. Dit geld komt in een bomenfonds waarvan STINAPA nieuwe bomen aanplant. De bijdrage is $ 85 per boom bij een stamomtrek van 65 tot 79 cm., $ 140 bij een stamomtrek van 80 tot 94 cm. en $ 195 bij een stamomtrek van 95 cm. of meer. Het bestuurscollege heeft ook een lijst van beschermde dier- en plantensoorten vastgesteld. Op die lijst staan ook 29 inheemse boom- en cactussoorten. De bekendste zijn mangroven, pokhout (wayaká) en de sabalpalm (kabana). De meeste van deze bomen zijn absoluut beschermd. Dat betekent dat ze niet mogen worden gekapt of verwijderd. Het maakt niet uit waar ze groeien. Of dat nu in de natuur is, of op overheidsgrond, huurgrond of eigendomsgrond. Voor de mangrovebomen, de pokhoutsoorten en bolcactussen (bushi) is een aparte regeling. Voor die soorten geldt de bescherming niet als ze op grond groeien waarvoor een bouwvergunning is verleend. Kijk voor meer informatie op de web site van het eilandgebied: Afdeling Milieu- en Natuurbeleid van DROB Foto credits Hanny Kalk & Eric & Jolande Gietman.
NIEUWSBRIEF - SECTOR ZORG & WELZIJN
Het biedt haar leden een nieuwe manier om op de hoogte te blijven van elkaars ontwikkelingen: de sector-nieuwsbrief. Dit is de eerste editie voor de sector Zorg & Welzijn. Het bijzondere is dat vrijwelNadere informatie
PERSBERICHT. Fundashon Tur Ta Konta presenteert haar actieplan voor het schooljaar 2015-2016.
PERSBERICHT Fundashon Tur Ta Konta presenteert haar actieplan voor het schooljaar 2015-2016. Kantoor AIC. Willemstad, 23 april 2015. Inleiding Fundashon Tur Ta Konta is opgericht in september 2014 en isNadere informatie
MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru TRADITIONELE VANGST VAN DE KARKÓ BLIJFT MOGELIJK
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 12 desèmber 2009 Grátis STINAPA Bonaire ta deseá henter pueblo di Boneiru un Felis Pasku i un Próspero Aña 2010. STINAPA BonaireNadere informatie
Laatste toespraak Minister-president van de Nederlandse Antillen, mw. Emily de Jongh-Elhage Brionplein, Otrobanda, 23:30 uur, 09 oktober 2010
Laatste toespraak Minister-president van de Nederlandse Antillen, mw. Emily de Jongh-Elhage Brionplein, Otrobanda, 23:30 uur, 09 oktober 2010 Koninklijke Hoogheden, Excellenties, Dames en Heren, Met nogNadere informatie
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru
MAKUBEKÈN Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Den e edishon aki: Edishon Nr. 1 Yanüari 2007 Gratis NOS FLAMINGO TA ÚNIKO: Tin para mas grandi ku e flamingo, i tin para kuNadere informatie
MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 21 mei 2012. Biodiversiteit went
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 21 mei 2012 Gratis Biodiversiteit went Dia 22 di mei ta dia Internashonal di Biodiversidat. E anja aki ta pone atenshon ribaNadere informatie
MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 17 Mart 2011. Natuur in onze cultuur
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 17 Mart 2011 Gratis Natuur in onze cultuur Fotocredits: Marian Walthie De campagne Nos ta biba di naturalesa is gestart inNadere informatie
MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Biodiversiteit is leven! De Verenigde naties hebben 2010 uitgeroepen tot het
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Biodiversidat ta bida! Nashonnan Uní a proklamá 2010 komo aña internashonal di biodiversidat. Biodiversidat ta parse un konsepto difísil den proméNadere informatie
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 9 mart 2009 Grátis Den e edishon aki: In deze editie: BONAIRE ALS ANIVERSARIO DI KLIMAATVERANDERING PIONIER NOS PARKEN ARKENANNadere informatie
Plattelandsontwikkelingsplan Bonaire. En nu aan de slag!
Plattelandsontwikkelingsplan Bonaire En nu aan de slag! 1 COLOFON Dit is een uitgave van het Openbaar Lichaam Bonaire en het Ministerie van Economische Zaken Samenstelling Dienst Landelijk Gebied (PieterNadere informatie
MAKUBEKÈN. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. Edishon Nr. 23 desèmber 2012
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 23 desèmber 2012 Gratis Het verhaal van de bomen Kent u het verhaal van de bomen? De bomen van Bonaire? Nee? Nou, hieronderNadere informatie
KAMBIO DI KLIMA. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru. KLIMAATVERANDERING Met de concerten van Live Earth in alle werelddelen
MAKUBEKÈN Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Den e edishon aki: Edishon Nr. 3 Yüli 2007 In deze editie: Gratis Subimentu di temperatura di awa ta un menasa pa e refnan diNadere informatie
-1Ê 1 / - Ê/ Ê Ê /1, - t
MAKUBEKÈN Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 7 ougùstùs 2008 Gratis -1Ê 1 / - Ê/ Ê Ê /1, - t ÃÊ À>ÊÌ>Ê ÃÊ À}ÕÞ Ê*½iÃi Ê ÃÊ iãìiàê«à Ìi ½j Den e edishon aki: InNadere informatie
WSNP plan di maneho nobo
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 4 Novèmber 2007 Gratis Foto credits: Hanny Kalk Dia di plantamentu di palu di Boneiru 17 di novèmber. Op 17 november is hetNadere informatie
SIGURÁ BO MAÑAN AWE. Ban duna tur ku tin. Vota Monchi. Ramonsito i UPB mester kaba e trabou. Nos futuro ta den nos mes man Awor òf nunka mas
UPB ta Informá SIGURÁ BO MAÑAN AWE Elekshon 2007 Vota Monchi Ban duna tur ku tin Ramonsito i UPB mester kaba e trabou Nos futuro ta den nos mes man Awor òf nunka mas Aprel 2007 2 Korant informativo UPBNadere informatie
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 8 desèmber 2008 Den e edishon aki: HET ONTWIK- KELINGSPLAN PLAN DI DESAROYO E KOLÓ BÈRDÈ DE KLEUR GROEN Gratis In deze editie:Nadere informatie
Edishon Nr. 19 desèmber 2011
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Grátis Edishon Nr. 19 desèmber 2011 Gratis Fotocredit: Peter Montanus Ambassadeurs glascampagne. Van links naar rechts: Bubuchi Janga, HubertNadere informatie
KREDO KOOPERATIVISTA. Lagami trese Speransa, kaminda tin Desesperashon.
Relato Anual 2014 KREDO KOOPERATIVISTA Señor, Hasimi bira un hèrmènt di bo pas. Lagami trese Amor, kaminda tin Odio. Lagami trese Pordon, kaminda tin Pleitu. Lagami trese Union, kaminda tin Desunion. LagamiNadere informatie
Polis slim bouw SELIBON,, P. Ambiental. Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru
Informashon tokante naturalesa i medio ambiente di Boneiru Edishon Nr. 5 febrüari 2008 Grátis Gratis WORLD WETLANDS DAY Twee februari is het World Wetlands Day. Op deze dag viert men niet alleen de ondertekeningNadere informatie
Persbericht 26 maart 2014
Persbericht 26 maart 2014 Jaarverslag Cft: Stabiele overheidsfinanciën essentieel voor economisch herstel Willemstad - Stabiele overheidsfinanciën zijn essentieel voor het herstel van de economie. DatNadere informatie
Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU / Fundashon Aseguros ACU 1
Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU / Fundashon Aseguros ACU 1 Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU / Fundashon Aseguros ACU 2 Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie ACU en Fundashon Aseguros ACUNadere informatie
STINAPA b o n a i r e
E buki aki ta forma parti di e kampaña di konsientisashon ku tin komo meta pa subi e kantidat di karkó (Stombus gigas) den Lac. E lema di e kampaña ta Ban trese Karkó bèk. Laga nan na pas pa mañan nosNadere informatie
Parliament of Curac;ao Parlamento de Curazao Staten van Curac;ao
Parliament of Curac;ao Parlamento de Curazao Staten van Curac;ao Na: Presidente di Parlamento di Korsou Sr. Marcolino Franco Wilhelmina plein 4 Presente. STATEN VAN CU~AO om APR 1?2015 No.: 5.9t V/ 111-1Nadere informatie
I N F O R M AT I E K R A N T
ekomst en aan de to Samen bouw Nederland van Caribisch Deze informatiekrant is ook te verkrijgen in het Papiaments. juni 2012 EDITIE 13 I N F O R M AT I E K R A N T B O NA I R E, SINT EUSTATIUS EN SABANadere informatie
COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT. Cft: Financieel gaat het de goede kant op, verbeteringen in het financieel beheer blijven nodig
Persbericht 18 januari 2013 2 e Halfjaarrapportage 2012 College financieel toezicht Bonaire, Sint Eustatius en Saba Cft: Financieel gaat het de goede kant op, verbeteringen in het financieel beheer blijvenNadere informatie
3/26/2017. Kòrsou, Hulanda i Region. SSC su tareanan prinsipal ta: Finansiamentu di estudio Guia di estudio Kobransa di finansiamentu di estudio
Kontenido Tareanan di Stichting Studiefinanciering Curaçao (SSC) Unda tur nos ta finansiá Kondishonnan Struktura di finansiamentu di estudio Kiko i ki ora ta paga bèk Kon apliká Siklo di informashon iNadere informatie
Hulandes den konstitushon hulandes
Hulandes den konstitushon hulandes Anto unda Papiamentu ta keda? Dr. Marta Dijkhoff 1 Introdukshon Kiko ta un idioma ofisial den un konstitushon? E ta nesesario? Un bista riba e diskushon na Hulanda UnNadere informatie
Edishon spesial Asuntunan sosial
Trahando huntu riba futuro di Karibe Hulandes This information bulletin is also available in English oktober 2010 NUMBER 8 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N E I R U, S I N T - E U S T A T I U SNadere informatie
Gesprek van Rennox Calmes (RC) en leden van familie van Arnioli en Norwin Ferero (NF) RC tuma nan ke tuma bo sèn; bo ta komprondé, ta e kos e nan ke;
Arnioli, een erfgenaam van legatarissen Leentje, bekijkt het achterste gedeelte van een uitgekozen stuk grond die hij in bezit wil gaan nemen om een woning te bouwen. 21 mei 2016 Arnioly begon met werkzaamhedenNadere informatie
51ATEN VAN CURA(fAO. Presidente di Parlamento di Korsou Sr. M. Franco Wilhelminaplein Punda. Willemstad, 21 di oktober Apresiabel senor Franco,
51ATEN VAN CURA(fAO Presidente di Parlamento di Korsou Sr. M. Franco Wilhelminaplein Punda Willemstad, 21 di oktober 2013 Apresiabel senor Franco, Hasiendo uso di artikulo 96 di Reglamentu di Orden diNadere informatie
VWO 5 : 2009/2010. Op weg naar Nederland! On the way to The Netherlands! Na kaminda pa Hulanda!
VWO 5 : 2009/2010 Op weg naar Nederland! On the way to The Netherlands! Na kaminda pa Hulanda! Geachte heer/mevrouw, In 2003 is op de Scholengemeenschap Bonaire het vwo opgestart. De leerlingen van deNadere informatie
Nótulonan Reunion General Anual di ACU riba aña 2013 di dia 25 di mei 2014
Nótulonan Reunion General Anual di ACU riba aña 2013 di dia 25 di mei 2014 1. Apertura Sr. F. Vicario, Presidente di Bestür, ta habri e reunion pa 09:09 a.m.: Sosionan di ACU bon dia un dia bendishoná.Nadere informatie
Anochi Informativo pa Mayornan di studiantenan den HAVO 5 y VWO 6. Colegio Arubano
Anochi Informativo pa Mayornan di studiantenan den HAVO 5 y VWO 6 Colegio Arubano 2017-2018 Bon Bini Mayornan y Studiantenan Puntonan cu lo wordo trata: Examentraining Cifranan nesecario pa slag Tips paNadere informatie
Studieplanner Biologie klas 1 3 e periode 2013 2014
Studieplanner Biologie klas 1 3 e periode 2013 2014 Wijzigingen mogelijk! Voor actuele informatie, volg instructies in lessen en zie klassenboek! Week Dagen Aantal lessen onderwerp deelonderwerpen OpdrachtenNadere informatie
Edishon spesial: introdukshon di dòler
This information bulletin is also available in English Deze informatiekrant is ook in het Nederlands verkrijgbaar NUMBER 4 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N E I R U, S I N T - E U S T A T I U SNadere informatie
Edishon number 4, desèmber 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. Eduard (Ed) Eleonora
Kontenido Edishon number 4, desèmber 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Sentro di Aktividat Eduard (Ed) Eleonora 2 & 3 Update Nieuwbouw San Nikolas Klientenan mas independienteNadere informatie
Parliament of Curac,:ao Parlamento de Curazao Staten van Curac,:ao
PARLAMENTO DI KORSOU Parliament of Curac,:ao Parlamento de Curazao Staten van Curac,:ao Na Presidente di Parlamento Sr. M. Franco Presente Willemstad,10-11-2014 T6piko: Petishon na Sr. Franco pa mandaNadere informatie
Persbericht 7 maart 2014
Persbericht 7 maart 2014 Cft voorzitter Age Bakker: Curaçao heeft volledig voldaan aan de aanwijzing Willemstad Het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) heeft de RijksministerraadNadere informatie
Informatiepakket betreffende het Curacaose Straatvoetbal Kampioenschap 2007!
Informatiepakket betreffende het Curacaose Straatvoetbal Kampioenschap 2007! Persconferentie: Foto persconferentie: Ed Craane eigenaar Dutch Dream Special Events Fayna Haseth persvoorlichting UTS Onderwerp:Nadere informatie
Ministerio di Hustisia Kódigo Penal Nobo Kambionan den Lei
Ministerio di Hustisia Kambionan den Lei 2 Introdukshon di Minister di Hustisia Inleidend commentaar Minister van Justitie Desaroyonan internashonal riba tereno penal i tambe e surgimentu di delitunanNadere informatie
Nieuwskrant Vijfde jaargang nummer 16 September t/m december 2004
Nieuwskrant Vijfde jaargang nummer 16 September t/m december 2004 Fundashon Parkinson Kòrsou Van het bestuur We bereiden ons voor op het einde van het jaar; het is alweer zover! Waar blijft de tijd! IederNadere informatie
CODE: Onderzoek: Residentiële opvang jongeren, Leefmilieu. Toelichting:
CODE: Onderzoek: Residentiële opvang jongeren, Leefmilieu Contactpersoon Hogeschool Leiden: Telefoon: 0648133745 Contactpersoon Fontys Hogeschool: Telefoon: 08850-78689 Peer van der Helm e-mail: helm.vd.p@hsleiden.nlNadere informatie
Edishon spesial Enseñansa
Trahando huntu riba futuro di Karibe Hulandes This information bulletin is also available in English sèptèmber 2010 NUMBER 7 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N E I R U, S I N T - E U S T A T I UNadere informatie
Edishon number 1, mei 2008 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. een zwembad!
Kontenido Pagina 2 Met deze advertentie bedankten de leden van de Tafelronde iedereen die heeft meegewerkt aan de financiering van het zwembad. De SGR-Groep heeft binnenkort een therapeutisch zwembad!Nadere informatie
Begeleidingscommissie Groningen 2015-2016. Wij hopen dat jullie een hele fijne introductieweek zullen hebben en geniet er vooral van.
Voorwoord Beste studenten, van harte welkom in Groningen. Ten eerste, gefeliciteerd voor de goede start die je hebt gemaakt door Groningen als studiestad te kiezen. Ze zeggen ook altijd een goed beginNadere informatie
Press Release September 5 th, 2014
Press Release September 5 th, 2014 Cft: 'Government companies under scrutiny" Willemstad - The Board financial supervision for Curaçao and Sint Maarten (College financieel toezicht Curaçao and Sint MaartenNadere informatie
Input op de vraag naar verbetering van het rooms katholiek onderwijs
BUNDEL VERSLAGEN van de participatieronde met Leerlingen Ouders Docenten Schoolleiders Overheid Partners in de onderwijssector Input op de vraag naar verbetering van het rooms katholiek onderwijs OpgesteldNadere informatie
Edishon number 2, oktober 2010 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep
Kontenido Edishon number 2, oktober 2010 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep 2 & 3 Veranderingen in de organisatie Cursus Sensorische Informatie verwerking Kennismaking met MarthaNadere informatie
OCaN INFO @-Nieuwsbulletin 5 juni 2010
woensdag 9 JUNI 2010 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN ANTILLIAANS-ARUBAANSE KANDIDATEN Woensdag 9 juni 2010 verkiezingen Tweede Kamer Op 9 juni 2010 gaan we naar de stembus. Iedereen met de Nederlandse nationaliteitNadere informatie
Edishon number 6, desèmber 2007 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep
Kontenido E aña aki representante di SGR-Groep, kompañá di 7 coach, a partisipá den 007 Special Olympics World Summer Games, entre i di òktober na Shanghai, China. Tantu pa e atletanan komo pa nan coachnan,Nadere informatie
Edishon number 1, mei 2009 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep
Kontenido 2 & 3 De verborgen problematiek van de LVG-ers Hoe zit het met de wachtlijsten? Samenwerking met hotel Dolphin Suites Sekshon di enfermeria nobo Edishon number 1, mei 2009 - E korant aki ta unNadere informatie
Feestelijke opening vernieuwde patio
Inhoud Pagina 2-3 Verbetertraject medicatieveiligheid Nieuws van Kurso Vishon riba kuido pa Dagbesteding Huize Jos Wouter staat er weer mooi bij! SGR goed op weg met BHV-organisatie Edishon number 2, òktoberNadere informatie
PROVERBIO NA PAPIAMENTU
E N G L I S H + N E D E R L A N D S B R E M M E R S L A N D H E E R B R E N N E K E R 1001 PROVERBIO NA PAPIAMENTU P a p i a m e n t u p r o v e r b s w i t h n e w E n g l i s h t r a n s l a t i o nNadere informatie
Een nieuwe manier op onze wijze Prettige Kerstdagen en een Gelukkig Nieuwjaar
Bureau van de Rijksvertegenwoordiger op Rijksdienst Caribisch Nederland - Centraal, Belastingdienst Caribisch Nederland, Belastingdienst Caribisch Nederland, Saba Brandweer Korps Caribisch Nederland, BrandweerNadere informatie
2013. binnen en worden daar verwerkt. politie deze taken uit. Hulpverlening. Handhaving van de rechtsorde en. misdrijven)
This information bulletin is also available in English NUMMER 6 I N F O R M A T I E K R A N T B O N A I R E, S I N T - E U S T A T I U S E N S A B A Als op 10.10.10 het land Nederlandse Antillen ophoudtNadere informatie
Spasticiteit. Spastisidat. Behandeling met Botuline Toxine. Tratamentu pa spastisidat ku Botuline Toxine
Spasticiteit Behandeling met Botuline Toxine Spastisidat Tratamentu pa spastisidat ku Botuline Toxine Introductie Deze folder is bedoeld voor mensen aan wie Botuline Toxine is aanbevolen voor de verhinderingNadere informatie
Snoezelen kan binnenkort weer in Emmastad!
Edishon number 3, december 2009 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Kontenido Pagina 2 & 3 Muchanan di Kòrsou Mudansa den kasnan Binnenplaats Revalidiatie Brandweer aan het werkNadere informatie
Mi propio negoshi na Kòrsou
Mi propio negoshi na Kòrsou Manual pa esun ku ta kuminsá ku su propio negoshi. Informashon tokante belasting, seguro sosial i aspektonan relevante. Ku kua organisashon òf departamentunan bo tin di haberNadere informatie
In(fo)spekshon. ENTREVISTA ku Inspektor General MINISTERIE VAN. Inspectie Onderwijs: In(fo)spekshon Augustus
Nieuwsbrief Augustus 2015 jaargang 1 nummer 1 In(fo)spekshon ENTREVISTA ku Inspektor General Pa nos promé edishon di e In(fo)spekshon nos ta entrevistá sra Rubia Martina-Bitorina, Inspektor General. SraNadere informatie
B O L E T I N I N F O R M A T I V O
This information bulletin is also available in English. Trahando huntu riba futuro di Hulanda Karibense ougùstùs 2012 EDISHON 14 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N A I R E, S I N T E U S T A T INadere informatie
Edishon number 2, oktober 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep. Selebrando un aña di Kolaborashon ku Dia di Koketa
Kontenido Edishon number 2, oktober 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep Selebrando un aña di Kolaborashon ku Dia di Koketa Dia 25 di ougùstùs a selebrá ku un aña pasá, naNadere informatie
Press Release December 11 th, 2014
Press Release December 11 th, 2014 Strengthening of financial management remains a major concern Age Bakker (Cft): Good financial management is of great importance for public entity Bonaire KralendijkNadere informatie
Kooperashon Promé Sentro di Hubentut i Famia na
This information bulletin is also available in English Deze informatiekrant is ook in het Nederlands verkrijgbaar NUMBER 3 B O L E T I N I N F O R M A T I V O B O N E I R U, S I N T - E U S T A T I U SNadere informatie
De situatie op de betalingsbalans vraagt om meer beleidsmaatregelen van zowel Curaçao als Sint Maarten
Persbericht 2014-011 (For English and Papiamentu scroll down) De situatie op de betalingsbalans vraagt om meer beleidsmaatregelen van zowel Curaçao als Sint Maarten Willemstad / Philipsburg Volgens dr.Nadere informatie
Voortgangsrapportage Stichting F.E.L.I.S. Curaçao
Voortgangsrapportage Stichting F.E.L.I.S. Curaçao Hierbij willen wij u ons half jaarlijkse rapportage over de periode september 2016 tot en met december 2016 presenteren. Dank zij al onze sponsoren enNadere informatie
COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT
Press Release September 10th, 2014 Publication semi-annual report January-June 2014 Cft Curaçao and Sint Maarten Cft: Keep on working on multi-annually balanced budget and improvement of financial managementNadere informatie
COLLEGE FINANCIEEL TOEZICHT. Cft, SBTNO en DCAA organiseren seminar: Checks and Balances in Corporate Governance on Curaçao
Persbericht 19 februari 2013 Cft, SBTNO en DCAA organiseren seminar: Checks and Balances in Corporate Governance on Het College financieel toezicht (Cft), de Stichting Bureau Toezicht en Normering OverheidsentiteitenNadere informatie
Schoenendozen vol verrassingen voor SGR-kids
Kontenido Edishon number 1, mei 2011 - E korant aki ta un publikashon pa personal di De SGR-Groep 2 & 3 Huiskamerproject autisten Botanische tuin Vorderingen nieuwbouw Pasadia op cursus 4 & 5 De nieuweNadere informatie
Molèster riba kaya. B. Bieleman. R. Nijkamp. S. Biesma. Inventarisatie overlastgevenden Groot Willemstad
Molèster riba kaya Inventarisatie overlastgevenden Groot Willemstad B. Bieleman R. Nijkamp S. Biesma Molèster riba kaya INVENTARISATIE OVERLASTGEVENDEN GROOT WILLEMSTAD Maart 2009 INTRAVAL Groningen-RotterdamNadere informatie
Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.
STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 19725 2 oktober 2012 Regeling van de Minister van Veiligheid en Justitie en de Minister van Volksgezondheid, Welzijn enNadere informatie
Voorspelling van economische krimp in Sint Maarten
Persbericht 2017-019 Centrale Bank dringt aan op een snelle wederopbouw Voorspelling van economische krimp in Sint Maarten WILLEMSTAD / PHILIPSBURG Als gevolg van de grote schade die orkaan Irma op SintNadere informatie
Doelmatigheid Leerplicht. Deel II Toezicht op het bijwonen van lessen op school. Verzuimt de overheid bij het toezicht op schoolverzuim?
Doelmatigheid Leerplicht Deel II Toezicht op het bijwonen van lessen op school Verzuimt de overheid bij het toezicht op schoolverzuim? Juni 2017 Inhoud Rapport in het kort... 4 Samenvatting, conclusiesNadere informatie
Speciale uitgave. Samen kunnen we een hoop bereiken
Samen bouwen aan de toekomst van Caribisch Nederland This information bulletin is also available in English september/oktober 2011 NUMMER 10 I N F O R M A T I E K R A N T B O N A I R E, S I N T E U S TNadere informatie
Informatie voor studenten uit Aruba, Curaçao, St. Maarten en Caribisch Nederland voor inschrijving in de Basisregistratie persoonsgegevens (BRP)
Informatie voor studenten uit Aruba, Curaçao, St. Maarten en Caribisch Nederland voor inschrijving in de Basisregistratie persoonsgegevens (BRP) Voordat je als student in Nederland kunt gaan studeren,Nadere informatie
Nederland, Curaçao, Aruba en St. Maarten vormen vandaag samen het Koninkrijk der Nederlanden. Is het altijd zo geweest? Hoe is het zo gekomen?
Doel: In deze lesbrief leer je meer over het Koninkrijk: de Rijksband, de relatie van ons land Curaçao met Nederland, Aruba en Sint Maarten en de autonomie Meta: Den e karta di enseñansa aki bo ta siñaNadere informatie
Voor Nederlandstalig persbericht a.u.b. verder naar beneden scrollen. For English press release please scroll down KOMUNIKADÓ DI PRENSA
Voor Nederlandstalig persbericht a.u.b. verder naar beneden scrollen For English press release please scroll down KOMUNIKADÓ DI PRENSA A spòt dòlfein: un konosí salvahe Willemstad, 7 di sèptèmber 2013Nadere informatie
Economie van Curaçao krimpt in het eerste kwartaal van 2017
Persbericht 2017-018 Economie van Curaçao krimpt in het eerste kwartaal van 2017 WILLEMSTAD De Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten meldt dat de economie van Curaçao gedurende het eerste kwartaalNadere informatie
Grátis pa Aruba - Boneiru - Kòrsou POSITIVO! Edishon Nr. 16 Aprel 2016 FELIS DIA DI RINCON. Wak nos edishonnan online riba:
Grátis pa Aruba - Boneiru - Kòrsou Edishon Nr. 16 Aprel 2016 POSITIVO! FELIS DIA DI RINCON Wak nos edishonnan online riba: www.avanse.info 2 Edishon Nr. 16 Aprel 2016 PALABRA DI EDITOR Kerido lesadó AprelNadere informatie
Introduccion. Relato anual 2014 Plan di recuperacion NPR 2014 Resultado financiero 2015 Presentacion Inversionnan Pregunta Clausura
1 Introduccion Relato anual 2014 Plan di recuperacion NPR 2014 Resultado financiero 2015 Presentacion Inversionnan Pregunta Clausura 3 Relato anual 2014 Resultado operacional Balans Posicion financieroNadere informatie
Press release September 4 th, 2014
Press release September 4 th, 2014 Bonaire grants renewed priority to strengthening of financial management Age Bakker (Cft): "Sound financial management is of major importance for public entity BonaireNadere informatie
Mijn naam is / mi nomber ta: Mijn klas is / mi klas ta: Mijn mentor is / mi mentor ta: Mijn adres is / Mi adres ta:
Mijn naam is / mi nomber ta: Mijn klas is / mi klas ta: Mijn mentor is / mi mentor ta: Mijn adres is / Mi adres ta: Mijn moeders telefoonnr. is / Mi mama su telefoon ta: Mijn vaders telefoonnr. is / MiNadere informatie
Biografia di Belen Kock Marchena
Biografia di Belen Kock Marchena Skirbi pa: Noritza Perez, Anecy Toussaint & Erlouska Henriquez, Studiantenan di IPA klas 2-B, aña 2000-2001 Belen Kock-Marchena a nace na Boneiro dia 8 Juni 1942. Na 1948Nadere informatie
Lijst van Ingekomen Stukken no. 4 Zitting
Lijst van ingekomen stukken voor de openbare vergadering van 8 december 2016. Brieven Gouverneur 1. 162 V/16-17 Brief d.d. 28 november 2016, kenmerk RV-16/0032/JW van de directeur van het Kabinet van deNadere informatie
Pronunsiá pa Promé-Minister Gerrit Schotte den Parlamento 4 di mei 2012
KOMUNIKADO PA PRENSA Fecha Account Manager Email Nr. 4 di mei 2012 Nydia Adam Voorlichting.azbb@gmail.com 00 Disertashon promé minister Gerrit Schotte Willemstad Promé minister Gerrit Schotte a duna unNadere informatie
KOMISHON PERSPEKTIVANAN FINANSIERO PA PAIS KÒRSOU
KOMISHON PERSPEKTIVANAN FINANSIERO PA PAIS KÒRSOU Sr. mr. drs. Caryl M.C. Monte, Presidente Sr. drs. Terrence K. Hernandez RA, Sekretario Sr. Errol M. Goeloe, Miembro Sr. Louis A. Pinedoe MA, Miembro SISTEMANadere informatie
De grote reis van de kleine Lobatus
Werkboek samengesteld door Diana H. Sint Jago met illustraties van Hetty Peeters De grote reis van de kleine Lobatus Werkboek nederlands STINAPA b o n a i r e Dit werkboek maakt deel uit van het leesboek:Nadere informatie
Nèt Loke Falta. Ontbrekende schakels Missing links
Nèt Loke Falta Ontbrekende schakels Missing links Advies inzake de aanpak van de criminaliteitsproblematiek onder Antillianen in Nederland Adviescommissie Antilliaans Medeburgerschap in Nederland Den Haag,Nadere informatie
Persbericht 26 februari 2015
Persbericht 26 februari 2015 Cft Voorzitter Age Bakker: Positief resultaat 2014 goede basis voor uitvoering van maatregelen op het gebied van sociale fondsen en overheidsnv s Willemstad Curaçao is de eersteNadere informatie
V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER DECEMBER 2012
Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER DECEMBER 2012 1.EDITORIAL 2.TOESPRAKEN EINDEJAARS LUNCH VBC 12 dec 2012 Keynote Speaker hr.Nadere informatie
Bo Bario Augustus 2016
Bo Bario Augustus 2016 2 Bo Bario Wat willen jongeren in hun wijk? Augustus 2016 Colofon Opdrachtgever Onderzoeks team Jeroen Jansen Merel Griffith - Lendering Angela Lachman Elly Hellings Jennifer vanNadere informatie
ECLI:NL:OGEAC:2016:170
ECLI:NL:OGEAC:2016:170 Instantie Datum uitspraak 04-06-2016 Datum publicatie 17-07-2017 Zaaknummer 82447/2017 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Gerecht in eerste aanleg van Curaçao CivielNadere informatie
KERKBODE KONGREGASHON PROTESTANT UNI BONAIRE VERENIGDE PROTESTANTSE GEMEENTE BONAIRE NUMMER 15 MAART-APRIL 2015
KERKBODE KONGREGASHON PROTESTANT UNI BONAIRE VERENIGDE PROTESTANTSE GEMEENTE BONAIRE NUMMER 15 MAART-APRIL 2015 GEMEENTEBLAD VAN DE VPGB TE RINCON EN KRALENDIJK Kerkgebouwen: Rincon: Kaya C.D. Crestian,Nadere informatie
Onll : QCT 07 STATE VAN CURA~AO. No. :Ob8~ V/13-1. Presidente di Parlamento di Korsou Sr. Marcolino (Mike) Franco Piasa Wilhelmina 4 Presente
MINISTER VAN ALGEMENE ZAltBN STATE VAN CURA~AO Onll : QCT 07 No. :Ob8~ V/13-1 Presidente di Parlamento di Korsou Sr. Marcolino (Mike) Franco Piasa Wilhelmina 4 Presente Fecha E mail 7 di oktober 2013 minprescur@gmail.comNadere informatie
Persbericht 11 mei 2012 Sybilla Dekker nieuw lid College financieel toezicht (Cft)
Persbericht 11 mei 2012 Sybilla Dekker nieuw lid College financieel toezicht (Cft) Willemstad - De Rijksministerraad heeft ingestemd met de aanbeveling van Minister President Mark Rutte om mevrouw SybillaNadere informatie
OPENBAAR LICHAAM BONAIRE
OPENBAAR LICHAAM BONAIRE PERSBERICHT / KOMUNIKADO PA PRENSA Afdeling Communicatie 29-04-2014 Re- apertura di Pasangrahan E edifisio monumental Pasangrahan, situá na Wilhelminaplein den Playa, ta selebrá,Nadere informatie
Brief aan de tienermoeders Aruba,... april 2002. Wit Gele Kruis Koningstraat 22 Oranjestad Tel: 824444 ... Beste.,
Brief aan de tienermoeders Aruba,..... april 2002 Wit Gele Kruis Koningstraat 22 Oranjestad Tel: 824444... Beste., Eerst willen wij je bedanken dat je mee wil werken aan ons onderzoek. Wij zullen ons evenNadere informatie
Randvoorwaarden Uitvoering milieubeleid
Doelmatigheid Randvoorwaarden Uitvoering milieubeleid Oktober 2015 Registratienummer 2014-0022 Inhoud 1 Rapport in het kort...3 1.1 Samenvatting, conclusie en aanbevelingen... 3 1.2 Rapòrt resumí... 7Nadere informatie
Woordenlijst Nederlands Papiamentu
Woordenlijst Nederlands Papiamentu behorende bij Basiscursus 1 2016, Boom uitgevers Amsterdam 1 Nederlands LES 1-1 Papiamentu 1 hoe kon 2 heet yama 3 je bo 4 ik ami 5 mijn mi 6 naam nòmber 7 is ta 8 woonNadere informatie
Selebrashon di DIA MUNDIAL di DOWN SINDROME na un manera uniko
EDISHON 1 - Aña 38 - ougùstùs 2012 1e EDITIE - 38ste Jaargang - Augustus 2012 1st EDITION - 38st Year - August 2012 Selebrashon di DIA MUNDIAL di DOWN SINDROME na un manera uniko TA SALI KADA 6 LUNA HALFJAARLIJKSNadere informatie
De beste eetgelegenheden
De beste eetgelegenheden Brievengat - Landhuis in oude glorie hersteld. Op vrijdag- en zaterdagavond restaurant en daarna dansgelegenheid voor traditionele Curaçaose muziek, o.a. de Curaçaose wals. GelegenNadere informatie


c: text/html

text:
Pa 8 or y 30, e sospechoso M.T.G. lo presenta dilanti hues. G. ta wordo acusa di asesinato riba 30 di april 2017. E caso lo wordo trata Pro Forma.
Pa 9 or, e sospechoso W.F.P. P. lo presenta dilanti hues. P. ta wordo acusa di intento di homicidio riba 10 di februari 2018.
Pa 9 or y 30, e sospechoso G.E.D.F. lo presenta dilanti hues. D.F. ta wordo acusa di posesion di cuatro arma di candela y 140 bala riba 7 di februari 2018. E ta wordo acusa di posesion di
hennep riba e mes fecha.
Pa 10 or y 30, e sospechoso G.A.L. lo presenta dilanti di hues. L. ta wordo acusa di intento di asesinato riba 3 di februari 2018.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sèks tur ora den kuater muraya por bira monótono. Tin hende no por sin un tiki aventura, i sèks den áreanan públiko ta un tremendo manera pa hinka un tiki sous den bo bida seksual.
Lamentablemente mester tene kuenta ku esaki ta un akto ilegal, pues si un dia polis garabo pia hanchu habri ta tuma banana bèrdè den Punda drumí riba un kama di pushi dilanti e logo di CURACAO, chèns ta grandi bo lo bo por pasa dos òf tres anochi den un sèl friu na Rio Canario. Aparte di esei, awendia tur hende tin telefòn i lamentablemente no tin un kódigo di kondukta internashonal ku ta bisa ku mester respetá kada ken su ‘libertat pa hunga den areanan públiko’ kual ta hasi ilegal pa saka potrèt òf filma. Pero esaki no mester stroba bo di hunga den airu liber.
[Even though blogging costs a lot of time and money, I don’t feel like charging my blog readers to be able to read my content. I want to keep it free for everyone. However, funds are still needed in order to produce and publish quality content, as well as writing and publishing books. Consider making a one-time donation to Lion Spratt as a way to show your support. Click here to learn how. Thank you in advance for your generosity!]


text:
Hopi lesion grave den accidente di trafico por worde preveni
Segun enfermero di ambulance Rudgeri de Kort: ORANJESTAD (AAN): Cu e cantidad di accidentenan di trafico ta alarmante pa un isla chikito manera Aruba, ta...
Homber Dominicano a uza identidad di Arubiano pa haya paspoort falso
El a haya castigo di 15 luna ORANJESTAD(AAN): Recientemente Joan F.M.D di Republica Dominicana a presenta dilanti di huez, debi na e hecho cu el...
Reuion general pa teamnan di Fast Pitch dia 1 di December
ORANJESTAD (AAN)--- Pa medio di e comunicado aki, Aruba Softball Bond kier a invita tur team cu a participa na e campeonato Fast Pitch...
Durante misa di Aurora lo tin un colecta special pa mantencion di edificio y...
ORANJESTAD (AAN): Durante un entrevista cu Monsenor Luis Secco el a duna di conoce cu durante 2008, den cuadro di 50 aniversario di Obispado...
Contesta na su Abogadonan: Marisol mester ta tras di trali!!!
ORANJESTAD (AAN): E abogadonan di Marisol Lopez Tromp a manda DIARIO un carta cu e peticion pa e Matutino di Aruba rectifica y declara...
Prome ministro Mike Eman a laga sa cu….. Investigacion no ta bay ta un...
ORANJESTAD(AAN): Durante un entrevista na Hulanda, Prome Minister Mike Eman a splica cu e investigacion cu Hulanda ta bay hasi riba Gobierno anterior su...
Gobierno ta confima cancelacionan di nombracionnan iresponsable haci door di e Gobierno anterior
A base di conseho cu Gobierno a haya di Departamento Huridico y di Finanzas… Trahadornan cu ta wordo manda cas no lo wordo perhudica, segun...
Combersacion cu ank bijleveld a enfoca riba e necesidad di fondonan di inversion proveniente...
Otmar Oduber Minister di Turismo a indica: Pa ampliacion y diversificacion di nos mercado turistico! ORANJESTAD (AAN): Minister di Turismo Otmar Oduber a topa personalmente cu...
Gobierno di MEP a nombra personanan cu no ta cualifica den diferente posicion y...
Minister Oduber ta confirma cu Glenny Tromp y Charles Oduber ta ser manda Aruba bek ORANJESTAD (AAN): Nombracionnan den gobierno ta hopi limita den e...
Cesar Campos di C.E.A. a muri na Colombia
ORANJESTAD (AAN)Ayera mainta comunidad a lanta cu dos caso lamenta. Prome informe a yega na mesa di redaccion mainta trempan cu un miembro di...


text:
CochabambaNews
Yannick na di 3 lugar
Bowling ta sigi na Cochabamba
Bolichero Yannick Roos ta comanda un di 3 lugar despues di 6 wega den e XI Juegos Suramericanos Cochabamba 2018 na La Paz, Bolivia.
Mester bisa cu Yannick tin cu trata na mantene su mes den e prome 8 lugarnan mirando cu e final entre e miho ochonan lo wordo hunga diaranzon awor den e competencia individual pa medaya. E bolichero Elias Halabi ta na un di 14 lugar y ainda tin e oportunidad di bini bek pa un lugar entre e miho ochonan.
Exito Yannick y Elias.


text:
Pelikula
Un Pelikula of Cine, ta un serie di imagenan moviendo. E ta wordu trahá dor di rekort imagenan fotografiko ku un kamara, of por wordu krea ku animashon of efektonan visual. E proseso di traha pelikula a bira un forma di arte i un industria.
Pelikulanan ta artefaktonan kultural kreá dor di kulturanan spesifiko, i e ta refeha e kulturanan ei, anto en turno ta afekta nan. Cine ta konsidera un forma di arte importante, un forma di rekreashon popular anto un metodo hopi poderoso pa eduka of indoctrina hende. E elementonan visual di un cine ta duna pelikulanan e pder universal di komunikashon. Un par di cine a bira popular ront mundu dor di husa translashon ku ta kambia loke ta wordu papiá den e idioma di e audiensia.


text:
Proseso di Transishon di Hòspital Nobo ta unu kompleho
WILLEMSTAD – E proseso di transishon di un hòspital nobo ta un hopi kompleho i ku mester manehá di forma diligente. Pasobra den un hòspital ta trata di bida di hende, asina direktor di transishon drs. ing. Gilbert Martina MBA a duna di konosé djaluna atardi. Aunke ku e proseso di transishon a keda pará pa SONA-Berenschot na 2016 i dor di esei a sufri retraso, ta hasiendo lo máksimo pa alkansá un nivel responsabel di transishon den próksimo lunanan. Segun Gilbert Martina, direktor di HNO Transitie en Explotatie, tin hopi preparashon ta tuma lugá simultaneamente. Pa loke ta trata e parti di rekurso humano, personal di Sehos ta sigiendo kurso pa traha ku entre otro sistemanan digitalisá. Pronto lo start un proseso pa prepará e personal pa Kambio i aspektonan di liderato. E siman aki den House of Change na Colon un parti di personal ta den kurso relashoná ku e sistema nobo Hospital Information Exchange.
Resientemente a firma Sociaal Statuut ku sindikato CBV den kua a palabrá e reglanan di wega kon e traspaso di personal di Sehos ku ta bai traha den Curacao Medical Center lo tuma lugá. E personal e keda informá durante seis seshon durante tres dia. Pa mas tardá 21 di òktober próksimo tur personal di Sehos lo risibí un karta ku informashon tokante nan funkshon den Curaçao Medical Center na momentu ku esaki bira operashonal durante 2019. Pa loke ta trata asuntunan di teknologia di informashon i komunikashon, senor Gilbert Martina a indiká ku ya kaba a tuma kuater ‘functionieel applicatie beheerders’ den servisio, mientras ahinda tin 6 vakatura. E ‘servers’ i tambe ‘software’ pa train kune ya ta instalá i operashonal na UTS Blue Nap na Mahuma.
Demas proyektonan di transishon, manera struktura di organisashon, modelo di maneho di HNO ta kla. E promé shete rutanan di kuido di e modelo di kuido ta finalisá. E modelo finansiero i tambe presupuesto pa terminá e proyekto i kuminsá operá ta kla. Den luna di ougustus a firma un akuerdo ku Erasmus Medisch Centrum di Rotterdam ku ta dispuesto di kompartí nan konosementu di nan transishon resien ku HNO i Kòrsou. Segun Martina tur loke tin di haber ku transishon ta kanando riba un “full swing”, i lo kontinuá tambe despues ku Curaçao Medical Center habri su portanan pa risibí su klientenan.


text:
Fraccion di AVP a haya un sorpresa despues di a revisa e presupuesto, cual ta e suma cu tabatin p’e Plan Social di Crisis. Gobierno ta papia di un crisis, di cual nan a trece padilanti cu lo bay alivia e sector social. Pero nan a kita cierto suma for di sector social y a trece argumentonan padilanti di e motibonan cu nan a haci e cambio den e presupuesto.
Parlamentario di Fraccion AVP, Mervin Wyatt-Ras, a indica cu diripiente Parlamento a haya un nota di cambio, unda cu gobierno a baha e suma cu nan tin p’e plan social di crisis. E suma cu nan a ricibi prome tabata di 17.3 miyon y awo el a baha te na 11.6 miyon, cual suma a baha cu 5.6 miyon florin. Esaki no ta mustra un bon señal, el a expresa. Gobierno a bin cu e argumento di a baha e suma debi cu a aproba e presupuesto laat.
Gobierno a indica cu nan no lo haci uzo di dje p’e aña, pasobra e suma ta pa henter aña. Parlamentario Wyatt-Ras no ta kere cu esaki ta argumento suficiente y esaki ta jammer p’e sector social. Semper nan a bisa cu nan ta bin cu idea y presenta esaki, pero awo ta kita placa. No ta husto pasobra tin e manera con nan a trece esaki padilanti. Gobierno a trece padilanti cu tin un crisis grandi cu mester actua mesora, pero si mira esey no tin seriedad den kico nan a presenta.
Tambe den e presupuesto Fraccion di AVP a tuma nota cu gobierno a trece cu tin un crisis grandi den sector social y e crisis aki mester di atencion urgente. Tambe gobierno a referi na e dos muchanan cu a fayece y cu tin un escala di actividadnan cu mester tuma luga riba tereno di prevencion, riba tereno di ayudo. Pero riba otro terenonan tambe cu ta bisa fundacionnan tambe por haya un yudansa. Parlamentario Wyatt-Ras ta skeptico riba e parti di crisis, unda cu e ta kere cu esaki lo bay bin despues cu introduci BBO cual asina aki lo crea un crisis social. Ora cu a compronde cu esey lo duna un cierto sosten na e sector social, diripiente ta kita e placa bek for di sector social y pone esaki un otro caminda. Esaki ta algo cu no ta husto p’e sector social.


text:
Roadshow di Kòrsou na Colombia
WILLEMSTAD- 12 di mei 2015:- Resientemente Ofisina di Turismo di Kòrsou huntu ku partnernan lokal a konkluí un roadshow na Medellin, Colombia ku a hiba di titulo ‘Colombia mas cerca 2015’. Mustrando e interes kresiente di Kòrsou serka Colombianonan. E roadshow a reuní representantenan di hotèl, operador di tour, kompanianan di aviashon huntu ku mayoristanan, agentenan di biahe i medionan di komunikashon na Colombia.
Durante 3 dia e tim di Kòrsou a tenevários presentashon edukativo pa e grupo di mayorista, agentenan di biahe i medionan di komunikashon. E roadshow ta forma parti di e esfuersonan pa asina demostrá Kòrsou su potensial tantu riba tereno komersial komo turístiko. Ademas e roadshow a brinda oportunidat tambe pa konsolidá e relashonnan ku Kòrsou tin kaba ku Colombia. Vários partner den industria tabat’ei presente pa asina duna informashon di e produkto i servisionan ku nan ta ofresé. E partnernan aki ta: Santa Barbara Beach & Golf Resort Curaçao, Renaissance Curaçao Resort & Casino, Sunscape Curaçao Resort,Spa&Casino, Hilton Curaçao, Kontiki Beach Resort, Papagayo Curaçao, Jan Thiel Resort Curaçao, Scooby Tours i Insel Air.
Komo parti di e roadshow a organisá un desayuno pa mayoristanan na Medellin pa asina duna splikashon di e plan di akshon pa 2015 kaminda ta inkluí e asina yama ‘mayoristas comprometidos’ esta e mayoristanan ku ta komprometé nan mes i ta hasi esfuerso pa bende nos destinashon Kòrsou. A organisá tambe un tayer pa mas di 40 agente di biahe kual a tuma lugá na e ofisina di Insel Air.
CTB a tene tambe un reunion ku DESTINOJET Medellin kual ta e mayorista ku ta enkargá ku e empresanan mas importante na Colombia manera Grupo BanColombia, Grupo Suramericana i Grupo NUTRESA. E reunionnan aki a kana hopi positivo. Kòrsou a sa di presentá su mes komo e sitio ideal pa por organisá eventonan grandi.


text:
Preparashon 20 aña Willemstad riba lista di UNESCO
...e workshop a konta ku partisipashon di diferente partner...
WILLEMSTAD- 25 di novèmber 2016 – Komo preparashon pa e selebrashon 20 aña Willemstad riba lista di herensia mundial di UNESCO, Stichting Monumentenfonds Curaçao den koperashon estrecho ku Ofisina di Turismo di Kòrsou (CTB) a organisá riba fechanan 22 i 23 di novèmber último un workshop. Meta di workshop aki tabata pa huntu ku e partnernan mas importante studia e posibilidat pa duna mas publisidat i kontenido na nos sentro di siudat komo patrimonio mundial.
Naturalmente esaki ta na benefisio tambe di e ròl importante ku nos sentro di siudat tin komo produkto turístiko. Tambe a para ketu na e agènda di aktividatnan ku mester tuma lugá pa kana yega e fecha grandi pa selebrashon 20 aña Willemstad riba lista di herensia mundial di UNESCO kual ta 4 di desèmber 2017. Otro puntonan importante ku a keda tresé dilanti ta e diferente aspektonan ku ta di importansia pa asina revitalisá Willemstad manera entre otro mas posibilidat pa bibienda den nos sentro di siudat, desaroyo ekonómiko, aktividatnan turístiko i mantenshon di nos patrimonio mundial. Na final di e workshop di 2 dia a yega huntu na proyektonan i plannan konkreto ku e grupo lo mester bai traha riba dje. Den e próksimo simannan lo formalisá esakinan den un plan di akshon ku lo keda mandá pa tur partisipante. Na yanüari 2017 e grupo a akordá pa bolbe bini huntu pa asina diskutí progreso di e diferente akshonnan. E workshop a konta ku partisipashon di representantenan di e siguiente ministerio i organisashonnan: Stichting Monumentenfonds Curaçao, CTB, Ministerio di VVRP, MEO, DMO, SKO, CHATA, Kámara di Komersio, Plataforma / Federashon Punda i Otrobanda, arkitektonan, propietarionan, entreprenùr, desaroyadó i invershonistanan.


text:
NOS SELEKSHON DI DAMA SENIOR TA KEDA NA TERSER PUESTO DURANTE E CONCACAF CARIBBEAN WOMEN’S QUALIFIER 2018!
Nos selekshon di dama senior a regresá dianan 28, 29 i 30 di mei último, despues di a keda na di terser puesto durante e CONCACAF Caribbean Woman’s Qualifier 2018. E torneo aki a tuma lugá aya na Antigua & Barbuda di 23 pa 27 di mei último kaminda nos selekshon di dama senior lamentabelmente no a logra klasifiká pa e siguiente buèlta.
Nos selekshon a forma parti di grupo D ku a konsistí di e siguiente paisnan;
- Antigua & Barbuda
- Vincent & The Grenadines
- Lucia
- Kòrsou
Resultado di weganan:
Durante nos promé partido kontra St. Lucia, nos a kai vensí i a pèrdè ku e skor pèrtá di 2 pa 1. Samantha Statia, tabata esun ku a anotá e úniko gol di nos selekshon. Den nos segundo enkuentro kontra e ekipo anfitrion, Antigua & Barbuda, nos a kai chikí i a pèrdè ku e skor di 3-0. E último partido nos a sa di gana St. Vincent 1-0, ku gol di Riesmarly Tokaay.
Ku e resultadonan aki nos a tèrminá na terser puesto ku 3 punto miéntras, Antigua & Barbuda a keda na promé lugá ku 9 punto, St. Lucia na segundo puesto ku 6 punto i St. Vincent na último lugá ku 0 punto. Lamentabelmente nos a kai afó i e ekipo di Antigua & Barbuda a logra klasifiká pa siguiente buèlta.
Nos selekshon nashonal di dama senior a konsistí di un grupo di 20 hungadó ku a wòrdu dirihí pa Sr. Christopher Jacobus ku tabata e entrenadó di e selekshon aki i Sr. Andreas Aitatus ku tabata e asistente di e entrenadó.
Tambe a biaha huntu ku e selekshon Sra. Christine Davelaar ku tabata esun enkargá ku e materialnan, Sra. Laicam How, masahista di nos selekshon i e hefe di delegashon tabata Sr. Stanley Coffy, miembro di direktiva di FFK.
Nos selekshon tabata konsistí di e siguiente hungadónan:
- Kiara Angelino
- Angelique Antonio
- Nadiely Anzola
- Curilma Carolina
- Shadé Desir
- Stephenie Djaoen
- Nuhely Emerenciana
- Yasmin Levens
- Kadisha Martina
- Fresheny Michiel
- Ketsiah Nahr
- Sterre Noordhoek
- Ignarda Pieternella
- Lauryn Richardson
- Diante Scheepers
- Kiara Snel
- Samantha Statia
- Staygin Stephens
- Ruayna Stroop
- Riesmarly Tokaay
FFK ta gradisí nos selekshon di dama senior pa e trabou ku nan a hasi aya na Antigua & Barbuda durante e partidonan di e CONCACAF Caribbean Woman’s Qualifier 2018 i alabes ta enkurashá e hóbennan aki pa nan sigui ku e bon trabou p’asina otro bia nos bai pa e título máksimo.


text:
Durante e PlayStation Experience tabata tin diferente anuncio y reveal di weganan mane esun di The Walking Dead, pero tambe nos a wak un trailer pa e upcomming survival-horror game di Endnights cu yama The Forest.
E plot di e wega aki ta simpel, bo ta den un avion, cu ta haya problema den shelo, e ta cuminsa kibra, bo avion ta end up ta cay den un mondi, pero abo y bo amigo ta survive e crash. Awo bo lo mester survive, bo lo mester busca food, explora bo suroundings, traha luga pa bo biba ahn y tambe defende bo mes di flesh eating mutant canibals cu lo cuminsa hunt abo cu bo friends, den dia y anochi. Un otro cos, e wega aki no ta bay tin niun NPC guidance, dus bo mester figure out tur cos pa bo mes, no ta bay tin niun storyline y side quest, bo unico doel ta survive mas hopi cu bo por y figure out con e mundo di e wega ta traha. Atleast bo no mester haci’e bo so. Bo friend tambe por join bo pa asina boso survive hunto, of djis muri hunto den e prome 5 minuut di e wega.
E wega aki a sali na 2013 como un early access riba Steam riba PC, pero awo e lo yega riba PS4 den spring di 2018.


text:
SANTA CRUZ – Wega number 3 di un “Best Out of Three” mester a trece suspenso entre e ekipo di North league y Center league. E ekipo di North league a clasifica facil door di gana dos wega mientras cu Center league mester a bataya cu e ekipo di South league pa 3 wega pa jega e serie final.
North a habri cu pitcher Alexander Rodriguez mientras cu Center a habri cu Allan Provance cu a bai ruta completo pa gana e partido ora cu e score a habri y partido ta bin termina 16-1 den un knockout di 5 inning.
Center league awor lo bai representa Aruba na St. Maarten durante di e Latinoamericano di Junior dianan 8-17 July proximo.


text:
December ta un dushi temporada, yena cu bishita, cuminda, fiesta, regalo y mucho mas. Y nada mas dushi pa por tin e musica special pa e temporada cu ta aserca. P’esey SETAR hunto cu Stingray ta facilita 2 canal cu musica dedica na musica solamente pa e temporada di fin di aña.
Clientenan por goza di varios melodianan y exitonan di e temporada desde 27 di november 2017 te cu dia 8 di januari 2018.
E 2 canalnan cu ta cambia ta e siguiente:
- 451. Opera Plus ta cambia pa Holiday Hits pa e dianan menciona
- 470. All Day Party ta cambia pa Felices Fiestas pa e dianan menciona
Y ademas di esaki, por download e Stingray Music App pa e canalnan di musica di Stingray (canalnan 450-499). Tur cliente di Cable Digital por download e Stingray Music App, obtenibel riba Android y iOS. Cu e Stingray App bo por scoge tur tipo di genero di musica pa scucha, unda cu bo ta na Aruba, tanten cu bo tin un conexion di Internet (sea data of WiFi). Pa instruccion di e app, por click AKI.
SETAR ta invita un y tur pa disfruta di e canticanan durante e dushi temporada aki. Pa mas informacion por tuma contacto cu SETAR na 525-1700.


text:
- Bo ke drecha bo ingles?
- Semper bo tabata ke siña papiamentu?
- Bo ta bini di eksterior i bo ke ta kapas pa komuniká na hulandes?
- Bo situashon ta eksihí dominio di spañó?
E parti di idioma di UDC ta ofresé bo kursonan di ingles, papiamentu, hulandes i spañó riba diferente nivel, ku ta kuadra ku e nivelnan ku ‘European Framework Reference’ ta mantené.
Tur kurso tin e mes struktura: kada kurso ta dura 13 siman i e lèsnan ta dos biaha pa siman, 1 ora i mei pa lès.
Dosentenan eksperensiá ta yuda bo ku tur opstákulo ku siñamentu di un idioma nobo ta trese kuné i nan no ta lubidá tampoko ku siñamentu di un idioma nobo mester ta plasentero. Nan ta yuda bo tambe ora bo tin ku skohe e nivel korekto pa kuminsá.
Na final di e kurso bo ta risibí un sertifikado di UDC/CDC Idioma menshonando e idioma, un deskripshon kòrtiku di loke bo a logra i bo skor final.
Klek riba e kurso di idioma di bo eskoho aki bou pa mas informashon tokante kada kurso individual òf tuma kontakto ku nos na ‘Landhuis Groot Davelaar’.
Contact us for more information.


text:
Meskos ku e idioma, e poblashon i músika, e kushina boneriano ta e resultado kombiná di diferente pueblo ku diferente kultura. P’esei e kushina krioyo tin su propio karakter apesar ku e formashon di kuminda a keda bou di influensia spañó/afrikano, mirando e tiponan di piská trópiko, berdura, fruta i hopi uso di speserei. Komo kuminda mayó, ku ta kome mèrdia, hopi bia ta kome funchi. Esaki prepará dor di hariña di maishi hopi paresido na e polenta italiano.
Ounke Boneiru ta un isla ku eskoho limitá na produkto, dor di e klima seku i poko agrikultura, kasi tur kos mester importá, tòg e isla konosé un kushina riku i variá. Dor di skarsedat na produkto mester ta kreativo ku loke tabata disponibel. Asina nan konosé e plato bachibachi kaminda nan ta hasi uso di shirishiri i karni di órgano di kabritu.