text:
DISKURSO DI GOBERNADOR DI KÒRSOU SU EKSELENSIA LUCILLE GEORGE-WOUT NA OKASHON DI DIA DI REI 202
DISKURSO DI GOBERNADOR DI KÒRSOU
SU EKSELENSIA LUCILLE GEORGE-WOUT
NA OKASHON DI DIA DI REI 2020
Djaluna 27 di aprel, 20:00 or
Kerido ko-siudadanonan di Kòrsou, bon nochi.
Awe ta dia di Rei! Pero no manera nos a kustumbrá selebrá esaki na Kòrsou. E biaha akí no ku marshe liber gezellig den Punda, fiesta alegre riba kaya i aktuashon ku smak di nos artistanan. Nos tur mester a keda kas; i mas ainda, tene distansia un di otro. Normalmente esei no ta nos estilo di selebrá fiesta na Kòrsou. Pero e sirkunstansia ku nos tur, i rònt mundu, a bin haña nos aden debí na Corona-vírùs, no a laga nos ku otro opshon.
E fèrdrit i e agitashon ku e vírùs akí a trese pa mundu hinté, no ta imaginabel. Nos tur konosé e imágennan di otro pais kaminda trahadónan den kuido humanitario ta hasi tur loke ta na nan alkanse pa brinda e mihó atenshon posibel bou di e sirkunstansianan aktual, pero sin embargo hopi be kos ta sali fo’i man. Nos ta ‘biba’ ku tur e hendenan ku e vírùs a afektá, tur kaminda na mundu i tambe aki serka nos. Ya sea afektá den sentido físiko o afektá den nan bida diario.
E medidanan drástiko ku e gabinete akí a tuma ku gran diligensia tabata i ta nesesario. Esakinan ta evitá tantu posibel mas infekshon ku e vírùs. Afortunadamente, serka nos e strategia akí tabatin éksito den e periodo tras di lomba. Prinsipalmente komo gran mayoria di boso a sigui fielmente e instrukshon- i e konsehonan den e konteksto di ‘Keda Kas’, esta ... nos reglanan nobo di biba.
Pero nos tur huntu ta paga un preis haltu pa esaki. Ta inevitabel. Ekonomia ta stanká; bida sosial ta limitá i sektor kultural a empobresé. No ta posibel tampoko pa nos reuní i biba nos fe huntu, miéntras ta nèt na momentunan manera esaki ta loke mas nos ta sinti tantu nesesidat di hasi. No opstante ..., ta importante pa nos mantené speransa i konfiansa den futuro.
Pasobra ounke tin punto di lus den e lucha kontra e vírùs i den e kontròl di e kantidat di kasonan di enfermedat, nos sa tambe ku nos ta leu di a skapa di dje.
Nos mester tene debido kuenta ku e vírùs akí lo sigui ta presente durante basta tempu ainda tur kaminda na mundu; i ku esaki lo afektá nos bida di tur dia tambe pa basta tempu. Nos forma di ta huntu, traha huntu i dibertí huntu, lo ta suheto na restrikshon durante un tempu largu. Por lo pronto nos lo tin di biba asina kolektivamente, pa nos propio bienestar. Ke men ku nos lo mester haña un manera pa lidia ku e sirkunstansia akí. Mayoria di nos a logra bon den e periodo nos tras. Pero nos lo tin di wanta duru tambe durante e periodo nos dilanti.
Mi ta impreshoná pa e inisiativanan ku entretantu a surgi pa brinda apoyo na nos ko-siudadanonan na Kòrsou ku mas ta rekerí yudansa. For di Banko di Alimento te Krus Kòrá, i di personanan individual te empresarionan, hopi hende ta realmente komprometé pa huntu nos pasa e periodo difísil akí. Ta konmovedor.
Gobièrnu tambe ta hasiendo loke por denter di e posibilidatnan finansiero limitá di nos pais. Esaki ta sosodé a traves di e apoyo finansiero na siudadano- i empresanan; i a traves di apoyo sosial i konseho pa superá e periodo difísil akí.
Desafortunadamente, bou di e sirkunstansia sosio-ekonómiko den kua nos pais ta awor akí, e rekursonan no ta sufisiente pa nos por sigui biba na e nivel di kustumber. Nos lo mester rema ku e remanan ku nos tin, nabegá ku poko bientu. Ta asina ku hopi hende ya tabata luchando den kondishonnan sosio-ekonómiko prekario na nos pais. P’esei awor ta sumamente importante pa nos ta solidario ku otro. Lo pidi nos tur pa hasi sakrifisio pa asina krea e posibilidat ku nos tur ta surpasá e krísis akí di un forma digno. Esei ta inevitabel. Nos tur lo mester kontribuí na fortalesé nos sektor di kuido, rekobrá nos ekonomia i mantené nos servisionan sosial; ku poko palabra, kontribuí na logra ku bida por sigui dignamente den nos komunidat. Esaki ta nos realidat. Nos lo mester prepará nos pa un komienso nobo, un komienso diferente.
Afortunadamente nos no ta nos so na Kòrsou; i nos ta risibí sosten di Reino. Tambe den e krísis akí e paisnan den Reino ta sostené otro trahando huntu. Esei ta sosodé den kuadro di konsulta entre e kuater paisnan. I ounke komo pais outónomo nos lo tin di karga e krísis prinsipalmente nos mes, manera hopi otro pais na mundu tin di hasi den e periodo duru akí, nos por konta tambe ku asistensia di Hulanda den vários forma. Apesar ku Hulanda mes tambe ta gravemente afektá, tòg e ta ofresé yudansa riba tereno médiko, mediante oferta di fasilidat i medisina, kompromiso di personal médiko i tambe den otro forma di sosten, manera Defensa. E apoyo di likides ku Hulanda ta ofresé ta hasi posibel tambe ku gobièrnu di Kòrsou independientemente por tuma medida di yudansa pa siudadano- i empresanan. Pero ta di komprondé ku esaki ta pidi adaptashon di nos propio gastunan, tantu komo pais i famia, komo kada hende, e mes. Nos lo mester siña gasta sin lubidá mañan. Nos lo mester karga e gastunan huntu. E krísis akí ta pidi sakrifisio di nos tur.
No ta tur bataya kontra e krísis lo bai bon mesora. Nos lo tin di tene kuenta ku mas ahuste ta nesesario den e programa di servisio públiko aki na Kòrsou. I lo mester di pasenshi i perseveransia pa kos kana debidamente, di moda ku e yudansa ta yega na e lugánan korekto; serka e personanan ku efektivamente ta den mas nesesidat. Di importansia ta ku e ahustenan ta balansá, di moda ku henter pueblo huntu por karga i komprondé nan. Nos tur lo tin di aportá segun nos fortalesa pa haña solushon pa e retonan enorme den nos pais. Finalmente, ta kumbiní nos tur pa superá e krísis akí huntu. Aki, solidaridat ta e palabra klave.
Laga nos spera ku den e periodo nos dilanti nos lo por reanudá nos bida diario gradualmente atrobe. Esaki lo mester sosodé ku kuidou sí, pasobra nos ke evitá ku nos ta bai haña nos ku un brote na gran eskala na Kòrsou. Pero te hasta si e krísis médiko pasa mes, ainda nos lo tin di enfrentá retonan enorme. Niun hende no sa eksaktamente kuantu tempu mas e vírùs lo sigui raza mundu i finalmente kon grandi e daño na nos ekonomia i nos servisionan sosial lo ta. Mashá esfuerso ta nesesario pa huntu nos pone nos pais bèk riba pia. P’esei nos mesté di otro. P’esei nos ta un komunidat.
No opstante e konsternashon di e dianan akí, nos no por lubidá ku na okashon di Dia di Rei ta honra siudadanonan kende a traha di un forma komprometí pa nos sosiedat. E aña akí atrobe a galardoná un kantidat di kompatriota ku un kondekorashon real. E aña akí 22 persona na tur. Laga nan ta un fuente di inspirashon pa e aporte ku huntu nos ta duna pa superá Corona-vírùs.
(…)
Resientemente den un kòmbersashon na vidio mi por a felisitá nos Rei, Willem-Alexander, na nòmber di pueblo di Kòrsou ku motibu di su aña, e momentu ei e no a hasi aña ainda. Mi mester a bisa Rei ku lamentablemente nos lo no por selebrá su aña manera ta nos kustumber na Kòrsou. Su Mahestat a laga nos sa ku e ta biba intensamente ku e víktimanan di e krísis di Corona i ku e ta deseá gobièrnu di Kòrsou hopi sabiduria den e periodo difísil akí.
Na nòmber di Rei mi ta ekstendé saludo kordial na tur siudadano di Kòrsou, tambe di parti di Reina Máxima. Nan tin nos tur den pensamentu.
Ku nos fé komo un nashon bou di Dios, ban konfia ku pronto nos por selebrá e echo ku nos a libra di e krísis akí i ku mihó tempu lo bini pa kada un di nos.
Un bon anochi.
TOESPRAAK VAN DE GOUVERNEUR VAN CURACAO, HARE EXCELLENTIE LUCILLE GEORGE-WOUT TER GELEGENHEID VAN KONINGSDAG 2020
TOESPRAAK VAN DE GOUVERNEUR VAN CURACAO,
HARE EXCELLENTIE LUCILLE GEORGE-WOUT
TER GELEGENHEID VAN KONINGSDAG 2020
Maandag 27 april, 20:00 uur
Beste mede-burgers van Curaçao, goede avond.
Vandaag is het Koningsdag! Maar niet zoals we die gewend zijn te vieren op Curaçao. Deze keer geen gezellige vrijmarkten, geen vrolijke straatfeesten in onze wijken en geen uitbundige optredens van onze artiesten. We moesten allemaal thuisblijven; en sterker, afstand houden van elkaar. Zo vieren wij op Curaçao normaal gesproken geen feest. Maar de omstandigheden waarin wij met ons allen door het Corana-virus wereldwijd zijn beland, laat ons geen keuze.
Het verdriet en de ontreddering die het virus in de wereld heeft gebracht is onvoorstelbaar. We kennen allemaal de beelden uit andere landen van hulpverleners die er alles aan doen om de beste zorg te bieden die onder deze omstandigheden mogelijk is, maar bij wie desondanks het water vaak over de schoenen loopt. Wij leven mee met al degenen door het virus zijn getroffen, over de gehele wereld en ook op Curacao. Hetzij getroffen in fysieke zin, hetzij in getroffen in hun dagelijks bestaan.
De ingrijpende maatregelen zoals door het kabinet hier op Cuacao met grote voortvarendheid zijn genomen, waren en zijn nodig. Daarmee worden verdere besmettingen met het virus zo veel mogelijk voorkomen. Gelukkig heeft deze strategie op Curacao in de afgelopen periode succes gehad. Vooral ook doordat u allen in overgrote meerderheid getrouw opvolging heeft gegeven aan de voorschriften en adviezen in het kader van “Keda Kas”; onze nieuwe leefregels.
Maar we betalen er met ons allen een hoge prijs voor. Dat is onvermijdelijk. De economie ligt stil; het sociale leven is beperkt en de culturele sector is verarmd. Ook is het niet mogelijk om ons geloof in samenkomsten te beleven; terwijl we dat juist in tijden als deze zo hard nodig hebben. Ondanks dat is het belangrijk dat we hoop en vertrouwen houden in de toekomst.
Want hoewel er lichtpunten zijn bij de bestrijding van het virus en de beheersing van het aantal ziektegevallen, weten we tegelijkertijd dat we er nog lang niet van verlost zijn. We moeten er ernstig rekening mee houden dat het virus nog geruime tijd op de wereld zal rondwaren; en nog geruime tijd effect zal hebben op ons dagelijks leven. Onze manier van samenzijn, samenwerken en samen spelen, zal nog lange tijd onderworpen zijn aan beperkingen. Daar moeten we voorlopig mee leven. En dus moeten we een manier vinden om daarmee om te gaan. De meesten van ons is dat in de afgelopen periode goed gelukt. Maar het zal nog veel van ons vragen om dat ook in de komende periode vol te houden.
Ik ben onder de indruk van de initiatieven die er inmiddels zijn ontstaan om hulp te bieden aan onze medeburgers op Curacao die hulp het meeste nodig hebben. Van voedselbank tot Rode Kruis, en van individuele particulieren tot ondernemers. Velen zetten zich in om met elkaar door deze moeilijke periode te komen. Dat is hartverwarmend.
Ook de overheid doet wat het kan binnen de beperkte financiële mogelijkheden van ons land. Door financiële steun aan burgers en bedrijven; en door maatschappelijke steun en adviezen om deze moeilijke periode door te komen. In de sociaal-economische omstandigheden waarin ons land nu verkeert, kan en zal dat helaas niet genoeg zijn om ons leven op dezelfde voet voort te zetten. We zullen moeten roeien met de riemen die wij hebben. En dit terwijl velen het al moeilijk hadden in de sociaal-economische omstandigheden van ons land. Daarom is het nu extra belangrijk dat we solidair zijn met elkaar. Er zullen aan ons allen offers gevraagd worden om het voor iedereen mogelijk te maken om op een waardige wijze door deze crisis te komen. Dat is onontkoombaar. We zullen allemaal moeten bijdragen aan het versterken van onze zorg, het herstel van onze economie en het in standhouden van maatschappelijke voorzieningen; kortom het leefbaar houden van onze samenleving. Het is niet anders. We zullen ons moeten voorbereiden op een nieuw begin.
Gelukkig staan we er in Curacao niet alleen voor; en krijgen we steun vanuit het Koninkrijk. Ook in deze crisis staan de landen van het Koninkrijk elkaar bij door samen te werken. Dat gebeurt in het kader van de vierlanden-overleggen. En hoewel we als autonoom land primair zelf de lasten van de crisis zullen moeten dragen, zoals vele andere landen op de wereld in deze moeilijke tijden, kunnen we er op rekenen dat we ook worden bijgestaan met diverse vormen van hulp vanuit het Nederland. Ondanks dat Nederland zelf ook zwaar wordt getroffen, wordt aan ons land hulp geboden op medisch gebied, door het aanbod van medische faciliteiten en middelen, en de inzet van medische personeel en ook door andere vormen van ondersteuning, zoals door de inzet van Defensie. Ook maakt Nederland het mogelijk, door het bieden van liquiditeitssteun, dat de regering van Curacao zelfstandig hulpmaatregelen voor burgers en bedrijven in het leven kan roepen. Maar het kan niet anders dan dat gepaard moet gaan met aanpassingen in onze eigen bestedingen, zowel als land en als gezinnen en individuen. We zullen de tering naar de nering moeten zetten.We zullen de lasten met elkaar moeten dragen. Deze crisis vraagt offers van ons allemaal.
Bij de bestrijding van de crisis zal niet alles in een keer goed gaan. We moeten er rekening mee houden dat verdere aanpassingen nodig zijn in de hulpprogramma’s hier op Curacao. En het vraagt geduld en doorzettingsvermogen om daar op een goede wijze vorm aan te geven, zodat de hulp op de juiste plaatsen terecht komt; bij de mensen die de hulp het meeste nodig hebben. Van belang is dat die aanpassingen evenwichtig zijn, zodat deze in gezamenlijkheid gedragen en begrepen kunnen worden. We zullen allemaal naar vermogen moeten bijdragen aan het vinden van oplossingen voor de grote uitdagingen in onze samenleving. Uiteindelijk hebben we er allemaal belang bij dat we gezamenlijk goed door deze crisis komen. Solidariteit is daarbij het sleutelwoord.
Hopelijk kunnen we in de komende periode ons dagelijks leven weer geleidelijk aan oppakken. Dat zal voorzichtig moeten gebeuren, omdat we willen voorkomen dat er alsnog op grote schaal een uitbraak van het virus plaatsvindt op Curacao. Maar ook als de medische crisis voorbij is zullen we nog voor grote uitdagingen staan. Niemand weet precies hoelang het virus nog zal rondwaren op de wereld en hoe groot de schade uiteindelijk zal zijn aan onze economie en aan onze maatschappelijke voorzieningen. Het zal een grote krachtinspanning vragen om het land gezamenlijk weer op te bouwen. Daarvoor hebben we elkaar nodig. Daarvoor zijn we een samenleving.
Ondanks de consternatie van dezer dagen mogen we niet vergeten dat bij gelegenheid van Koningsdag, burgers die zich voor onze samenleving hebben ingezet, worden geëerd. Ook dit jaar weer is aan een groot aantal landgenoten een Koninklijke onderscheiding toegekend. Dit jaar 22 in getal. Laat hen dezer dagen een bron van inspiratie zijn bij onze inzet om gezamenlijk door de Corona-crisis heen te komen.
(…)
Onlangs heb ik onze Koning, Willem-Alexander, in een video-gesprek, namens Curacao kunnen feliciteren met zijn toen aanstaande verjaardag. Ik heb de Koning helaas moeten vertellen dat wij door de Corona-crisis dit jaar zijn verjaardag niet zullen kunnen vieren, zoals we gewend zijn op Curacao. De Koning heeft mij bij die gelegenheid laten weten dat hij intens meeleeft met alle slachtoffers van de Corona-crisis. De Koning wenst de regering van Curacao veel wijsheid toe in deze moeilijke periode. Namens de Koning mag ik aan alle burgers van Curacao zijn hartelijke groeten overbrengen, mede namens Koningin Maxima. Hun gedachten zijn bij ons allen.
Met ons geloof, als natie onder God, laat ons vertrouwen dat we snel kunnen vieren dat we bevrijd zijn van de crisis en dat we snel ons leven weer kunnen oppakken.
Goede avond.
Diskurso di Gobernador di Kòrsou Sra. L.A. George-Wout na okashon di resèpsi di aña nobo djabièrnè 3 di yanüari 2020
Diskurso di Gobernador di Kòrsou
Sra. L.A. George-Wout
na okashon di resèpsi di aña nobo
djabièrnè 3 di yanüari 2020
Ekselensianan, damas i kabayeros, bon nochi.
Dushi pa mira boso tur akí awe nochi den un aña nobo. Na okashonnan manera esaki ta un bon kustumber mira bèk riba trayektoria di e aña ku a pasa, pa mesora fiha bista tambe riba e periodo nos dilanti. Den masha sentido 2019 no tabata un aña simpel ni fásil. Desaroyo ménos faborabel ku den e añanan tras di lomba tabata sombra, a bira klaramente visibel i na medida kresiente tambe hende a sinti e realidat akí. Mi ta pensa ku mayoria di boso lo ta di akuerdo ku mi. Afortunadamente nos por nota desaroyo positivo tambe. Ta presisamente e desaroyonan positivo akí mester motivá nos pa bai dilanti.
Damas i kabayeros,
Manera menshoná kaba, ta ku sintimentu miksto nos ta mira bèk riba 2019. Atrobe a pone nos sosiedat i su habitantenan na prueba. Desafortunadamente, den sentido ekonómiko, sosial i finansiero nos no a bai dilanti na 2019. Den término ekonómiko, por ehèmpel, tabata un aña atrobe di kontrakshon, loke ta nifiká entre otro, ku nos, gobièrnu, empresa- i siudadanonan, un biaha mas tabatin ménos sèn pa gasta. I pa 2020 tampoko nos no ta mira kresementu ekonómiko na horizonte. Ta un tendensia ku mas i mas ta preokupá mi. E próksimo periodo lo no ta fásil pa persona- i empresanan ku ya ta luchando. E situashon ekonómiko na Kòrsou, di un banda provoká pa e situashon na nos pais bisiña Venezuela, ta krea mayor insertidumbre. E konsekuensianan sosial di nos ekonomia tambaliante ta klaramente visibel i loke ta reforsá esakinan ta e echo ku reseshon ekonómiko ta kana samsam ku oumento di kriminalidat i konsekuentemente ku oumento den e sensashon di inseguridat di nos siudadanonan.
Finansa públiko tabata i ta sigui ta motibu di preokupashon. Asina tantu hasta, ku e situashon a resultá den un aanwijzing di Konseho di Minister di Reino. E aanwijzing a bini despues di konseho di Konseho di supervishon finansiero, ku durante e último añanan na hopi okashon a ekspresá su preokupashon tokante e maneho finansiero di Kòrsou i e défisit di presupuesto di pais ku ta blo sigui oumentá. Sin embargo no ta den gobièrnu so ta eksistí opstákulo finansiero urgente, sektor bankario tambe konosé klaramente su retonan ku mester borda ku entusiasmo!
Dama i kabayeronan,
E imágen problemátiko ku mi a kaba di pinta no ta pidi solushon, e ta grita, sklama pa solushon! Ta problemanan importante ku nos no por ni nos no tin mag di pasa pa generashonnan benidero. Por sierto, ta nos deber na nos yunan pa solushoná e problemanan aki i awor. Manera nos Promé Minister a bisa resientemente den VBC, nos lo mester superá nos resistensia pa loke ta e reformanan. Mi ta totalmente di akuerdo ku importansia di e pensamentu akí. No na último lugá pasobra e situashon finansiero ekonómiko ya kaba tin konsekuensia sosial i ku esaki e tin reperkushon serio riba nos komunidat i nos siudadanonan. E konsekuensianan akí ta promové desigualdat, hende den nesesidat i intoleransia, anto esaki ta daña no solamente e konfiansa di nos siudadanonan den nos polítika i gobernashon, sino tambe e konfiansa di invershonistanan potensial na fo’i tera. Realmente ..., nos mester hasi algu.
…….
Karakter i seriedat di e problemanan sin embargo no ta hasi buskamentu di solushon fásil; ami tampoko no tin e kontesta integral. Loke sí mi ta mira ta ku, ku demasiado frekuensia nos ta keda na bon intenshon i ku nos ta neglishá ehekushon di nos intenshonnan. Sin embargo nos lo mester konsentrá mas riba ehekushon di e plan- i e ideanan. No solamente top-down, di ariba bai abou, sino asosiá nos enfátikamente ku asosiashonnan na nivel lokal, den barionan i huntu ku NGO-nan i otro asosiashonnan sosial di importansia pa logra éksito di nos proyektonan. Ta di importansia tambe pa rekonosé ku nos enfoke por ta efikas si nos skucha otro ku rèspèt, si nos habri nos mente i enfrentá nos retonan ku kurashi, inisiativa i desishon. Laga nos kompará tambe kiko ta pasa na e otro paisnan den Reino. Mira Boneiru òf Hulanda por ehèmpel kaminda kos ta kanando masha bon mes. Mira, siña i spesialmente probechá e posibilidatnan ku nos posishon den Reino ta ofresé nos. Un bunita ehèmpel ta e kosnan rònt di e konferenshanan ‘Bon biní for business’.
E strategia di kresementu ku gobièrnu a akordá ku Hulanda por sirbi komo un bon base pa e kaminda ku ta bai direkshon ariba, pero mester sosodé mas, muchu mas ainda. P’esei mi ta hasi un yamada na dunadónan di trabou i na empleadonan, na gobièrnu i na mundu di negoshi, na siudadanonan i na mundu di polítika, pa tur hende uni forsa pa kambia e rumbo ku kos ta bayendo. Ta huntu nos mester ta desisivo, mustra inisiativa i tuma responsabilidat, ku e konvikshon ku nos ta superá nos problemanan.
Damas i kabayeros,
Afortunadamente, no ta tur kos ta preokupante i ta surgiendo tambe e desaroyonan positivo nesesario. Turismo ta sigui desaroyá fuertemente. Tambe e otro sektornan manera, konstrukshon ta benefisiá plenamente di esaki. Proyektonan manera Marriot, pero tambe Corendon i Majestic ya ta dunando fruta. Sin embargo mi ta sumamente kontentu ku desaroyo di loke tabata Coral Cliff na Santa Marta komo esaki ta masha importante pa e hendenan na Bándabou.
Respekto di refineria tambe, ta parse ku e insertidumbre ta ménos awor ku tin un akuerdo ku grupo-Klesh i Gabinete Rugghenaath a duna klaridat tokante e periodo di transishon te ora ku Klesh konkretamente tuma over e operashon. E echo akí ta un bendishon pa hopi famia ku sea parsialmente òf tin bia totalmente ta dependé di entrada di nan trabou na Isla.
Finalmente nos a traha un hòspital fantástiko. Un hòspital ku nos siudadanonan por ta orguyoso di dje i ku ta hasi posibel ku hende por risibí e kuido ku nan meresé. Nos mester enfrentá realidat sí i keda krítiko. E hòspital a kosta masha masha hopi plaka i mester traha pa rekobrá e kosto ei. Ta importante pa esaki sosodé miéntras ku na mes tempu e kuido pa tur hende ta na nivel i ta keda pagabel pa tur hende.
Damas i kabayeros,
Dos luna pasá Konseho di Minister di Reino di Hulanda a aprobá e nominashon pa bolbe elegí mi komo Gobernador di Kòrsou. Ku ta permití mi sigui sirbi pueblo di Kòrsou na e posishon prestigioso akí, ta i ta keda pa mi un honor sin midí. Ta un tarea ku mi ta tuma mashá na serio. Ta klaro ku mester ta asina tambe, teniendo na kuenta e retonan nos dilanti ku ta di tamaño konsiderabel i na gran kantidat. Retonan ku konhuntamente nos mester borda. Huntu nos tin di lucha komo gobernashon i gobièrnu, huntu ku mundu di negoshi, huntu ku partnernan sosial í ku siudadanonan. Ta asina so nos por pèrkurá pa progreso sosial i ekonómiko, pa preservá nos seguridat hurídiko i pa stabilidat finansiero, di moda ku prosperidat i bienestar pa nos pueblo ta keda sigurá; pa awor i pa futuro. No ta tur kos ta sigur, pero un kos sí e pueblo akí por konta kuné. Ami den tur kaso ta kompletamente kla pa e lucha!
Huntu ku boso mi ta bati glas. Na nòmber di mi esposo Herman mi ta deseá bo i bo hendenan un aña nobo masha próspero i bon di salú!
Salú!
Proost!
Toespraak van de Gouverneur van Curaçao
Mw. L.A. George-Wout
Ter gelegenheid van de nieuwjaarsreceptie
Op vrijdag 3 januari 2020
Excellenties, geachte aanwezigen, bon nochi.
Fijn om u allen hier vanavond te zien in het nieuwe jaar. Bij gelegenheden als deze is het goed gebruik om terug te kijken op het afgelopen jaar om vervolgens de blik te richten op de periode die voor ons ligt. In veel opzichten was 2019 geen eenvoudig jaar. Minder gunstige ontwikkelingen die zich reeds in de voorgaande jaren leken af te tekenen, werden duidelijker zichtbaar en in toenemende mate ook voelbaar. Ik denk dat de meeste van u dit met mij eens zullen zijn. Gelukkig zijn er ook positieve ontwikkelingen waar te nemen. Het zijn deze ontwikkelingen waar we ons aan zullen moeten optrekken.
Dames en heren,
Als gezegd was 2019 een jaar waar we met gemengde gevoelens op terug kunnen kijken. Onze samenleving en haar burgers werden wederom op de proef gesteld. Economisch, sociaal en financieel gingen we er in 2019 helaas niet op vooruit. Zo was er in economische zin opnieuw sprake van een jaar met krimp hetgeen onder andere inhoudt dat we allemaal, overheid, bedrijven en burgers, wederom minder te besteden hebben. En ook voor 2020 wordt geen economische groei voorzien. Het is een trend die mij in toenemende mate zorgen baart. De komende periode zal niet eenvoudig worden voor de mensen en de bedrijven die het nu al moeilijk hebben. De economische situatie in Curaçao, mede ingegeven door de toestand in ons buurland Venezuela, zorgt voor verdere onzekerheid. De sociale gevolgen van onze haperende economie zijn duidelijk zichtbaar en worden versterkt door het feit dat economische neergang meestal hand in hand gaat met een toename van criminaliteit en daarmee met een vergroting van het gevoel van onveiligheid bij onze burgers.
Ook de overheidsfinanciën waren en blijven een punt van zorg. Zozeer zelfs dat het resulteerde in een aanwijzing van de Rijksministerraad. Deze aanwijzing volgde op het advies van het College financieel toezicht, dat de afgelopen jaren telkenmale zijn zorgen heeft geuit over het financieel beheer van Curaçao en het oplopen van de tekorten op de begroting van het Land. Echter niet alleen binnen de overheid is er sprake van dringende financiële knelpunten, ook de bancaire sector kent nadrukkelijk haar uitdagingen welke met verve aangepakt moeten worden!
Dames en heren,
Het problematische beeld dat ik zojuist heb geschetst vraagt niet om een oplossing, het schreeuwt om een oplossing! Het zijn grote vraagstukken die we niet kunnen en niet mogen doorschuiven naar toekomstige generaties. Sterker nog, het is een plicht aan onze kinderen om ze hier en nu op te lossen. Zoals de premier recent bij de VBC heeft aangegeven, zullen we daarvoor ook onze weerstand ten opzichte van hervormingen moeten overwinnen. Ik onderschrijf nadrukkelijk het belang hiervan. Niet in de laatste plaats omdat de financieel economische situatie nu reeds grote sociaal maatschappelijke gevolgen heeft en daarmee nadrukkelijk een weerslag heeft op onze samenleving én op onze burgers. Ze werken ongelijkheid, behoeftigheid en onverdraagzaamheid in de hand en schaden niet alleen het vertrouwen van onze burgers in onze politiek en bestuur, maar ook dat van potentiële buitenlandse investeerders. We moeten echt nu iets doen…
…….
De aard en ernst van de problemen maakt het zoeken naar oplossingen echter niet eenvoudig; ik heb het alomvattende antwoord ook niet. Wat ik wel zie is dat we te vaak blijven steken in goede voornemens en dat we de uitvoering veronachtzamen. Het is echter juist de uitvoering van plannen en ideeën waar de nadruk op zou moeten liggen. Niet alleen top-down, maar nadrukkelijk in partnerschap met de samenwerkingsverbanden op lokaal niveau, in de bario’s, en tezamen met de NGO’s en andere maatschappelijke verbanden die van belang zijn voor het welslagen van onze projecten. Daarbij is ook van belang dat we erkennen dat we alleen dán doeltreffend in onze aanpak kunnen zijn wanneer we met respect naar elkaar luisteren, onze geesten openstellen voor de ander en met durf, initiatief en daadkracht onze uitdagingen aangaan. Kijk hierbij ook eens naar andere landen in ons Koninkrijk. Kijk bijvoorbeeld naar Bonaire of Nederland waar het momenteel erg goed gaat. Kijk, leer en maak vooral gebruik van de mogelijkheden die ons in dit verband binnen het Koninkrijk geboden worden. De conferenties rond bon bini for business zijn hier een mooi voorbeeld van.
De door het kabinet met Nederland overeengekomen groeistrategie kan een goede basis dienen voor de weg naar boven, maar er moet meer gebeuren, veel meer. Ik doe daarom hierbij een appèl op werkgevers en werknemers, op overheid en bedrijfsleven, op burgers en politiek om gezamenlijk de handen ineen te slaan teneinde het tij te kunnen keren. Samen moeten we daadkrachtig zijn, initiatief en verantwoordelijkheid tonen en de overtuiging hebben dat we onze problemen gaan overwinnen.
Dames en heren,
Gelukkig is niet alles zorgelijk en tekenen zich ook de nodige positieve ontwikkelingen af. Zo blijft het toerisme zich sterk ontwikkelen. Ook andere sectoren, zoals de bouw, profiteren hier volop van. Projecten als het Marriot, maar ook dat van Corendon en het Majestic werpen nu reeds hun vruchten af. Het meest ben ik echter verheugd over de ontwikkeling van het voormalige Coral Cliff in Santa Marta aangezien het zo enorm belangrijk is voor de mensen in Banda Abou.
Ook ten aanzien van de raffinaderij lijkt de onzekerheid gelukkig verminderd nu er een akkoord met de Klesch-groep is gesloten en het kabinet duidelijkheid heeft verschaft over de transitieperiode totdat Klesch daadwerkelijk de exploitatie ter hand zal nemen. Dit gegeven is een zegen voor vele gezinnen die deels of soms helemaal afhankelijk zijn van het inkomen van de Isla.
Ten slotte hebben we een fantastisch ziekenhuis laten bouwen. Een ziekenhuis waar Curaçao trots op kan zijn en waardoor de burger de zorg kan krijgen die hij of zij verdient. We moeten echter ook realistisch en kritisch blijven. Het ziekenhuis heeft heel veel gekost en die kosten moeten nog terug verdiend worden. Het is zaak dat dit gebeurt terwijl tegelijkertijd de zorg voor iedereen op niveau én betaalbaar blijft.
Dames en heren,
Twee maanden geleden is de Rijksministerraad akkoord gegaan met de voordracht voor mijn herbenoeming als Gouverneur van Curaçao. In deze mooie functie het volk van Curaçao te mogen dienen is en blijft voor mij een hele grote eer. Het is een taak die ik niet licht opvat. Dat kan ook niet aangezien de uitdagingen waar we voor staan fors in omvang zijn en flink in aantal. Uitdagingen die we gezamenlijk moeten oppakken. Gezamenlijk moeten we als bestuur en overheid, tezamen met bedrijven, sociaal maatschappelijke partners én burgers, de strijd aangaan. Alleen dan kunnen we zorgen voor sociale en economische vooruitgang, voor behoud van rechtszekerheid en voor financiële stabiliteit zodat welvaart en welzijn van onze bevolking verzekerd blijft; voor nu en voor in de toekomst. Niet alles is daarbij zeker, maar van één ding kunt u op aan. ĺk ben er in elk geval helemaal klaar voor!
Graag hef ik samen met u het glas. Mede namens mijn man Herman wens ik u en de uwen een heel voorspoedig en gezond nieuwjaar!
Salud!
Diskurso di Gobernador di Kòrsou na okashon di selebrashon di Pasku 2019
Diskurso di Gobernador di Kòrsou na okashon di selebrashon di Pasku 2019
Estimado, mui estimado konsiudadanonan,
Kumbai? Òf ... Kon ta bai? Asina nos ta puntra hopi biaha – di pasada – ora nos topa famia-, amigu- i konosínan; ta kasi un ritual; apénas nos ta skucha e kontesta; pasobra – mes di pasada – e kontesta ta generalmente: “basta bon”; òf si e beis ta kontentu e ora ei: “hopi bon”. Pero ... kon ta ku bo realmente?
Ta un pregunta asina importante, ku kua nos por mustra interes den bienestar di nos próhimo … Pero e interes mester ta sinsero sí, independiente di e kontesta. Inkluso si e kontesta no ta outomátikamente positivo i e otro persona indiká ku kos no ta bayendo bon.
E ta sea preokupá ku su salú, preokupá pa estudio di e yunan òf si lo e keda mantené su trabou.
Anto e ora ei, òf mas bien nèt e ora ei, ku e kontesta ta parse inkómodo, tin tur rason pa profundisá, mustrando di bo parti mas interes. Bo famia, amigu òf amiga tabata vulnerabel ... ora el a mustra su konfiansa i ker a kompartí su inkietutnan ku bo.
Kisas ni sikiera masha konsientemente, pero aparentemente e preokupashonnan ei tabata okupá su mente asina tantu, ku e kontesta a sali: “No muchu bon” ... òf “Mi ta preokupá ku .... tal i tal kos.”
Den un situashon asina tin tur rason pa nos sigui hasi pregunta; pa puntra kiko presis ta su preokupashon. Esei ta duna e hende oportunidat di habri su kurason ku bo. Doló kompartí ya ta duna konsuelo.
No nesesariamente bo mester tin un solushon pa e hende ei, sino sí e empatia pa skuch’é i mustra kompashon. Ku e aktitut akí bo ta yuda un hende asina, pasobra e ta sinti ku realmente bo a skuch’é.
Un gesto chikitu ku bon intenshon ya por tin un gran impakto.
Tin bia e preokupashon- i e problemanan ta demasiado serio o demasiado kompleho, òf ta algu fuera di kontròl di bo famia o amigu pa e mes por hasi algu al respekto. Den tal kaso lo no ta fásil pa bo tampoko bini ku solushon. Pero pensa kuné, analisá e situasho. Pensa na bos altu tokante posibel solushon tambe por habri kaminda, pa mira e situashon for di un otro ángulo i asina mengua e preokupashonnan. Kisas tòg bo por hasi algu konkreto, pa kontribuí na solushon di e problemanan di e hende.
Den e tempunan difísil ku den sentido ekonómiko i finansiero nos pais i nos komunidat ta pasando aktualmente, ta di sumo importansia pa nos pone atenshon na bienestar di otro.
Pasobra e efektonan sosial lo no laga di afektá tambe enan rondó di nos.
Nos tur konosé hende ku e situashon akí ta afektá. I nos mes tambe lo sinti e efekto. Nos lo nota esaki na eskala mayor, ora por ehèmpel un empresa òf institushon mester sera, pero tambe na eskala menor, ora fatalidat di un forma òf otro toka nos bisiñanan òf nos famia. Den situashon asina ta di importansia pa nos t’ei pa otro i skucha otro ku atenshon.
Nos mester evitá ku pa motibu di kontratempu hende ta keda aislá. P’esei papia ku otro ta asina importante. Kòmbersando, nos ta tene e liñanan di komunikashon habrí entre nos un ku otro i ku komunidat. I asina hende por bolbe mira oportunidat ora esakinan presentá. Mantené fe den futuro ta e forsa flotante di desaroyo pa nos komo hende i pa nos komunidat komo totalidat.
Ke men ta un enkargo pa nos tur pa keda den kontakto ku otro. I pa mustra komprenshon pa situashon di otro. Pero teniendo na kuenta tambe, e situashon den kua nos ta aden akí, pa nos no ferwagt loke ta imposibel un di otro. Esaki ta konta tantu pa relashon ku nos famia- i amigunan, komo pa e relashon di gobièrnu ku e organisashonnan i partnernan sosial. Sinseridat i honestidat di nos tur un pa otro ta di enorme importansia. Ta e ora ei so nos lo por komprondé i tene kuenta ku otro.
Pasku di nasementu ta fiesta di lus pa nos bida i fiesta di amor pa próhimo. Nos ta selebrá: “Pasobra un yuchi a nase pa nos, ta un yu hòmber nos a haña. E ta karga e poder soberano riba Su skouder. E ta yamá: Konsehero Maravioso, Dios Fuerte, Tata Eterno, Prínsipe di Pas.”
Spesialmente durante e dianan di fiesta aki ta bon pa nos pensa kiko nos por nifiká pa otro i pa nos pais.
Bon intenshon no tin nodi di warda te aña nobo.
Kada dia ku habri ta duna posibilidat nobo pa nos kumpli.
Laga e intenshon ei ta, pa nos dediká nos na papia ku otro, hasi pregunta ku sinseridat na nos próhimo pa laga e otro sinti ku nos ta honestamente interesá den su bienestar.
Tambe na nòmber d mi esposo, mi ta deseá tur hende un Pasku yen di bendishon!
SPEECH VAN DE GOUVERNEUR VAN CURAÇAO TGV DE KONINGSDAGRECEPTIE MW. L.A. GEORGE-WOUT 26 APRIL 2019
SPEECH VAN DE GOUVERNEUR VAN CURAÇAO TGV DE KONINGSDAGRECEPTIE
MW. L.A. GEORGE-WOUT
26 APRIL 2019
Excellenties, dames en heren, bon nochi.
Ik heet u allen van harte welkom op deze mooie avond. Het is altijd fijn om te zien dat u in zo’n grote getale op mijn uitnodiging bent ingegaan.
Bij avonden als deze maak ik graag van de gelegenheid gebruik om een bepaald thema of kwestie aan de orde te stellen. Dit jaar vond ik dit echter lastig. Niet zozeer het bepalen van het thema als zodanig, maar meer omdat het in onze samenleving zo’n beladen onderwerp is. Over iets meer dan een maand staan we namelijk stil bij het feit dat het 50 jaar geleden is dat de gebeurtenissen op 30 mei 1969 plaatsvonden. Deze historische dag , die velen van ons zelf bewust hebben meegemaakt, heeft een onuitwisbare indruk op ons allen nagelaten. Hoewel vandaag al bijna een halve eeuw geleden, werken de gebeurtenissen van 30 mei door tot op de dag van vandaag en hebben daarmee een enorme impact op onze bevolking gehad. Het is niet voor niets dat ook heden ten dage nog over de exacte gebeurtenissen van die dag wordt gesproken en ook wordt getwist. Over de gebeurtenissen op de bewuste dag zelf wil ik het nu niet hebben, gedane zaken nemen namelijk geen keer. Wat mij wel intrigeert zijn de lessen die we uit de gebeurtenissen van 30 mei kunnen trekken. Wat hebben we daadwerkelijk geleerd van die dag? Hebben we wat geleerd en zijn we sindsdien gegroeid als volk? Gegeven de verschillende visies op de problematiek is een eenduidig antwoord op die vraag niet eenvoudig te geven. De belangrijkste les die ik er zelf aan overgehouden heb is dat geweld nooit de oplossing is; niet van de zijde van de burgerij, en ook niet van de kant van het bestuur. Geweld polariseert de samenleving en zorgt er voor dat mensen verder uit elkaar groeien in plaats van naar elkaar toe. Verschillen in opvatting dienen dan ook niet opgelost te worden op de barricaden, maar aan tafel. Alleen door in gesprek te blijven en door het debat te voeren met respect voor uiteenlopende visies en belangen, kunnen meningsverschillen nader tot elkaar worden gebracht. Dat moet je doen in tijden van voorspoed, maar zeer zeker in tijden wanneer er tegenwind is.
En zo kom ik tot de uitdagingen waarvoor we ons momenteel gesteld zien. Ik zeg bewust ‘we’ omdat ik niet alleen doel op het bestuur, niet alleen op de bedrijven en instellingen, maar op ons allemaal. Al enige tijd ervaren we financieel-economische en sociale neergang en het einde lijkt nog niet in zicht. Stijgende werkeloosheid, dreigende bezuinigingen en onzekerheid ten aanzien van de raffinaderij; het land en haar bevolking lijden onder de omstandigheden waar zij zelf slechts deels voor verantwoordelijk zijn. Het toerisme is de sector die we moeten koesteren nu deze zich aan de economische malaise lijkt te onttrekken. Het mag niet geraakt worden door onrust in ons land. Het is in deze moeilijke tijden dat we ervoor moeten waken dat populisme en gevoelens van onverdraagzaamheid de kop op kunnen steken. Dat kunnen we niet laten gebeuren en dat mogen we niet laten gebeuren. Het is aan ons allen om hier weerstand aan te bieden door elkaar vast te houden en respect te tonen voor een andere zienswijze. Maar ook kritisch naar ons zelf blijven kijken en ons afvragen of we wel het goede doen. Krijgen de burgers wel gelijke kansen? Worden de maatschappelijk opbrengsten eerlijk verdeeld? Voelt de burger zich rechtvaardig behandeld? Ik heb de stellige overtuiging dat wanneer we dit blijven doen, we niet alleen gezamenlijk deze storm zullen doorstaan, maar er samen ook sterker uit zullen komen.
Dames en heren,
Een mooie traditie van Koningsdag is dat we niet alleen de verjaardag van onze Koning Willem-Alexander vieren, maar ook dat we het moment gebruiken om expliciet stil te staan bij een bijzondere groep mensen die zich belangeloos en langjarig hebben ingezet voor onze samenleving. De gebieden waarop zij zich inzetten zijn divers, maar altijd wezenlijk. Of het nu het ondersteunen is van minderbedeelden, een bijdrage leveren aan het behoud van onze cultuur of inzet is voor de sport, allen verdienen onze hoge waardering. De nadrukkelijke publieke erkenning krijgen zij van ons vandaag, maar verdienen deze natuurlijk het hele jaar door!
Deze ochtend mocht ik 14 fantastische Curaçaoënaars bekend maken die geëerd zijn met een onderscheiding die hen door zijne Majesteit is verleend. Deze toppers zijn vanavond bijna allemaal aanwezig en ik wil ze bij deze nogmaals van harte feliciteren met hun onderscheiding en ze bedanken voor hun tomeloze inzet gedurende de afgelopen jaren!
Graag hef ik samen met u het glas en breng ik een toast uit op de gezondheid van Zijne Majesteit de Koning en op de verdiensten van onze decorandi.
Leve de Koning!!!!!
Biba e Rei!!!!


c: text/html

text:
Papiamentu
Papiamento/u ta un idioma krioyo ku un base Português/Afrikano. Bandi di e lenganan Arawak ku restunan di e habitantenan original di islanan ABC tabata papia, Papiamentu su vokabulario ta influenshá pa e idiomanan Ingles, Hulandes i Spaño.
E ta e lenga mas papiá na Aruba, Boneiru i Kòrsou. Na 2003 Papiamentu e keda rekonosi komo idioma ofisial na Aruba banda di Hulandes y na 2007 na Antias Hulandes banda di Hulandes i Ingles. Ta skirbi e nòmber di e lenga diferente na Aruba, esta Papiamento i diferente na Boneiru i Kòrsou, esta Papiamentu. E lucha pa un ortografia uniforme na islanan di Antia hulandes di antaño a dura largu i a resultá finalmente den dos entidat polítiko i dos diferente ortografia.
HistoriaEditá
Segun historia, e vokabulario básiko y e karakterístika gramatikal ta similar ku esun di e lenga di Kabo Bèrdè ku a surgi ku un fundeshi básiko ku ta di Portugues y otro influensia ku a pasa despues (siglo 17 y 18 respektivamente).
E nòmber di e idioma mes ta bin di papear, un palabra usa den Portugues y Spañó kolonial: kompará ku Papiá Kristang basa riba Portugues krioyo di Malaysia y Singapura, y e krioyo di Kabo Bèrdè papiâ òf den Caribe (Puerto Rico, Repúblika Dominikano, Cuba) "papiar"- papia ekstensivamente (pero tambe den e término Portugues kiermen "kome"). Spaña a clama e dominio over di e islanan den siglo 15, pero nan no a hasi hopi uso di dje. Na 1634, West Indische Compagnie (WIC) a tuma e islanan over, deportando e Arawaknan ku a keda y e poblashon Spaño pa kontinente y a pone nan bira sentro di trato di katibu entre Afrika i Caribe.
E historia di e orígen di Papiamentu te ainda no ta konosí. Probablemente Papiamentu a nase for di Português òf for di Spaño. Un resúmen di e debate tokante Papiamentu ta di haña den un buki di Jacobs (2009a).
E prome evidencia di e uso generalisa di e Papiamento di Aruba por wordo mira den un dokumento ofisial di Kòrsou den siglo 18. Den siglo 19, e mayoria di e materialnan tabata skirbi na Papiamento incluyendo buki di scol, di Misa Catolico Romano y e himnarionan. E prome korant na Papiamentu publika na aña 1871 ku e titulo "Civilisado". "Civilizador" ta un palabra Spaño y Portugues, pero por wordo komprondi como kustumber di e papiamentu na final di palabra e "r" ta cai afo.
Teoria di e desaroyo localEditá
Tin diferente teoria tokante e desaroyo lokal. Den un sierto teoria ta propone u Papiamento a desaroya den Caribe for di un pidgin Portugues-Africano tabata usa pa komunica cu e katibunan di Africa i katibu Portugues ku despues Hulandes i Spaño (tambe Arawak) a influensiá.
E poblashon Hudio-Portugues di islanan ABC a krece konsiderablemente despues di 1654, ora e Portuguesnan a rekupera e teritorio Hulandes den noort-oost Brazil, kausando mayoria parti di e papiadó Portugues di e tera pa huí di persekushon religioso. E rol precies di Hudio Sefari den kuminsamento di e desaroyo no ta konosi, pero loke por defini ta ku ta hunga un rol prominente den e desaroyo di Papiamentu.
Hopi di e prome residentenan di Kòrsou tabata Hudio Sefarí of di Portugal, Spaña of Brazil. Pesei por asumi cu e Hudio-Spaño a wordu trese pa Kòrsou, kaminda gradualmente a plama pa otro parti di komunidat. Como e komunidat Hudio a bira importante den mercadeo y komercial nan tabata papia na Papiamento cu un poko di influensia di Ladino. Mientras varios nashon tabata bas di e isla, Papiamentu a bira e idioma mas papia di tur dia.
Gramatika, ortografia i vokalnanEditá
Articulo principal: Gramatika di papiamentu
Articulo principal: Ortografia di Aruba, Ortografia di Boneiru i Kòrsou
Kòrsou i Boneiru ta usa un sistema di skibimentu fonétiko. Aruba tin un sistema históriko-etimologico hopi similar na spañó.
Parti distintivo di e sistema di Kòrsou[2]:
- E zonido /k/ semper ta indiká pa e lèter k. (Na Aruba /k/ por habitá c òf k .)
- Aksènt agudo ta indiká sílaba ku tin strès impronostikabel.
- E sistema di Kòrsou tin e lèternan è, ò, ù, ü.
- E sistema di Kòrsou no tin x.
Papiamentu tin e siguiente 9 vokalnan.[3] E sistema di Kòrsou tin un símbolo pa kada vokal. E sistema di Aruba ku 6 símbolo tin mas ambigwedat.
Status aktualEditá
Den senso di 2000 i 2001,Un logra konta un total di 106.054 hende na Kòrsou, 59.984 hende na Aruba, i 8059 hende na Boneiru ku a bisa ku papiamentu ta nan idioma di papiá na kas. Kasi tur hende ku ta biba na e islanan ABC y ku a nase na e islanan ABC por papia papiamentu. Ademas hopi imigrante for di e islanan ABC ta bai biba na Hulanda; ku nan no sa papia papiamentu na kas.
Aki un bista di e kantidat di papiadónan di Papiamentu na e islanan ABC. Komo ku e sifranan di senso no a sali riba mesun dia, a pone e fecha di e delaster senso na kada isla.
Tabèl 1. Lenganan papiá na islanan ABC
Ta papia Papiamentu ademas na e islanan ku anteriormente tabata forma parti di Antia hulandes esta: Saba, Sint Maarten i Sint-Eustatius. Nativo di islanan ABC ku ta biba den eksterior i tin ora nan desendientenan primeramente na Hulanda, tambe ta papia Papiamentu. Tin tambe papiadónan di Papiamentu na Venezuela, Sürnam, Sto. Domingo, Cuba, Merka i otro paisnan kaminda yiunan di tera a bai residí.
Nos por referí na ambos manera di skirbi tambe: Papiamento/u pasobra kasi tu palabra ku o -final ta keda pronunsiá ku u- final na ámbos isla.
Papiamentu su pronunsiashon i melodia ta varia di isla pa isla, tin bes hasta bario pa bario i tin Papiamentu di ántes i Papiamentu modèrno. E vokabulario en general ta igual na tur tres isla pero tin variashon entre palabranan uzá na kada isla.
Wak tambeEditá
- Ortografia di Papiamento (Aruba)
- Ortografia di papiamentu (Boneiru i Kòrsou)
- Lista di papiamentista
- Cadushi di Cristal
Linknan eksternoEditá
NotaEditá
- ↑ Ethnologue
- ↑ Ortografia di papiamentu, di dos edishon. Korsou: Sekshon Informativo di Schooladviesdienst, 1983
- ↑ Philippe Maurer. Die Verschriftung des Papiamentu, den Zum Stand der Kodifizierung romanischer Kleinsprachen. Gunter Narr Verlag, 1990

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ex Primera Dama Doina Eman ta sigui den tratamento
Ex Primera Dama di Aruba Doina Eman lo sigui su di cuater tratamento di kimoterapia awe. Famia Eman ta ora pa tur cos bay bon.
E ultimo tratamento a duna ex Primera Dama algun complicacion. Doina Eman a keda algun dia hospitalisa. Den un mensahe personal na e pueblo di Aruba riba su plataforma social Ex Promer Minister Mike Eman a comparti awe un mensahe cu comunidad riba e situacion di su esposa y un mensahe di calor y solidaridad cu e pueblo di Aruba.
Ex Promer Minister Mike Eman a pone riba su red social:
Friends, amigonan, Mientras cu Fe den nos curason nos ta enfrentando Doina su buskeda pa sanacion y nos curason ta yen di convivencia cu nos pueblo stima pasando momentonan hopi dificil. Miles di persona sin entrada, sin trabao y den incertidumbre. Awe Doina lo haya su di cuater quimo. E ultimo tratamento a enfrenta nos cu complicacion. Doina a keda algun dia hospitalisa. Nos ta resa pa forsa pa supera e siguiente nan cu bon resultado pa por tin salud y trankilidad atrobe. Tur locual nos Creador lo kier pa nos, nos ta somete nos mes na dje. Nos curason ta yen di preocupacion, pero tambe yen di amor pa boso tur. Nos tin Fe cu e lo scucha nos oracion pa Aruba y Doina. Hopi forsa, speransa y Bendicion rumannan, un abraso [Mike y Doina]


text:
ORANJESTAD (AAN) — DIARIO Deportivo a ricibi e schedule di Campeonato 2009/2010 Setar N.V. Division Honor pa dia nan 17, 18, 21, 22 y 23 di september venidero for di Arubaanse Voetbal Bond (AVB).E schedule ta como lo siguiente:Diahuebs 17 di september: Bubali lo enfrenta Estrella pa 8’or di anochi. Referee principal di e wega lo ta Ebby Paesch, asisti pa Jason Colina, Jorainne Wester y na mesa Gigi Solognier. E wega lo tuma lugar na C.D.G.T.
Diabierna 18 di september: Riverplate lo topa cu Sport Boys pa 8’or di anochi. Referee principal di e wega lo ta Humphrey de Windt, asisti pa Frans Dijkhoff, Carlos Romney y na mesa Aart Witekoek. E wega lo tuma lugar na C.D.G.T.
Dialuna 21 di september: La Fama lo bin brabo pa Nacional y e wega ta programa pa cuminsa 8’or p.m. Referee principal di e wega lo ta Arley Quintero, asisti pa Harlem Villar, Eugene Farro y na mesa Monique Ras.
Diamars 22 di september: Dakota ta bin por la goma pa Brazil Jrs pa 8’or di anochi. Referee principal di e wega lo ta Rudy Angela, asisti pa Ismael Matos, Vito Ridderstaat y na mesa Xavi Werleman. E wega lo tuma lugar na C.D.G.T.
Diaranzon 23 di september: RCA ta bin duro pa e muchanan di Britannia pa 8’or di anochi. Referee principal di e wega aki lo ta Jerry Mackay, asisti pa Gisella Geerman, Eduardo Loefstop y na mesa Ernst Mohamed. E wega aki lo tuma lugar na C.D.G.T.


text:
ORANJESTAD - E casonan positivo di coronavirus na Aruba ta sigui aumenta. Diaranson merdia DVG a raporta 3 caso nobo pa un total di 77 caso positivo. No tabatin casonan mas cu a recupera. Esaki ta haci cu activamente tin 63 persona cu tin e virus ainda. A test 990 hende di cual 910 a sali negativo. Y tin 349 hende den cuarentena.
ORANJESTAD – E Helicopter military Hulandes tipo NH90 cu a crash 19 di juli den laman Caribe cerca di Aruba, a wordo localisa diadomingo. Den e crash aki dos military Hulandes a perde nan bida. Un cooperacion publico/priva e asina yama Maritime Capacity Alliance, a localisa e helicopter, pero den dos pida. E prome pida tabata ubica unda e helicopter a crash, 12 kilometer for di costa di Aruba. E otro pida a keda localisa 100 kilometer mas leu. Defensa Hulandes lo dicidi si ta posibel pa saca e dos pidanan aki for di laman. Mientrastanto e prome indicacion ta cu e crash lo no ta pa motibonan tecnico, sino mas sigur eror humano.
ORANJESTAD -Manera comunidad por tuma nota durante di e dianan aki, tin un aumento den cantidad di casonan positivo di COVID-19. Compañando e subida aki ta importante pa informa comunidad kico ta e maneho y procedera di Departamento di Salud Publico relaciona cu Covid-19 testing. Na momento cu Aruba a conoce su promer caso di COVID-19 na luna di maart 2020 diferente procedura a keda acorda manera; e tipo di test unda e methodo di Polymerase Chain Reaction (PCR) a wordo acorda pa detecta casonan na tempo y isola esakinan inmediatamente.
ORANJESTAD - Gobierno (lesa: minister president) a manda para drive thru di laboratorionan priva na Aruba pa test COVID19. Asina minister di Salud Dangui Oduber a confirma na e portal aki awe mainta. E motibo ta cu un di e condicionan pa por a test, ta cu e resultado mester keda entrega dentro di 24 ora. “E ultimo dianan debi na e demanda pa PCR test tawata hopi halto no por a cumpli cu esaki y ta pone cu drive thru testing no por sigui tuma lugar por lo pronto” Oduber a bisa.


text:
ORANJESTAD(AAN): — Polis a wordo manda banda di Aeropuerto riba e caminda grandi panort di caminda. Eynan tabata tin un bringamento formal riba caya segun e informe cu a drenta na polis. Segun informacion a drenta, hasta un homber lo a saca arma di candela. A menciona number di auto tambe y e marca.
Ora Polisnan a yega no a topa nada banda di Aeropuerto. Despues a keda busca y haci investigacion. A drenta informacion cu e auto a wordo mira banda di un actividad grandi na altura di Surfside.
Polisnan cu tabata na e actividad a bin topa e auto sin ocupante. A post e auto y warda pa mira ki ora e hendenan ta bolbe. Ora cu nan a bolbe, Polis a acerca nan. Tabata un homber y un muhe.
Parce cu nan no ta di Aruba y nan mes lo a admiti di ta illegal riba e isla. A bay over na listra den e auto. Eyden a bin topa basta placa segun Polis. E mesun auto aki a señala siman pasa banda di Madiki unda eynan tambe a menciona cu a saca arma di candela. A detene e pareha y bay cu nan warda di Playa.
Arrestatie Team y diferente Unidad di Polis manera K-9 etc a duna refuerzo na Polis Maritimo y Uniforma cu tabata den e area.
E auto a wordo tuma den beslag y lo sigui investiga tocante e suma grandi di placa haya den e auto.


text:
Importacion y exportacion, segundo kwartaal 2018
Oficina Central di Estadistica ta presenta e resultadonan principal di e cifranan di importacion y exportacion, segundo kwartaal 2018.
SImportacion total
Importacion total, den peso, a registra un caida di 2.5% den segundo kwartaal di 2018 (147.7 mln kg) compara cu e mesun periodo den 2017 (151.5 mln kg), mientras, den balor, ela subi cu 8.3% di Afl. 500.5 mln pa Afl. 542.2 mln.
Importacion pa e area liber di Aruba* (peso)
Importacion pa e area liber di Aruba pa e segundo kwartaal di 2018 Aruba, a baha cu 1.9% di 149.8 mln kg na 2017 pa 147.0 mln kg na 2018. Durante e periodo aki nuebe (9) di e bintiun (21) seccionnan, a registra caida den importacion den peso pa e area liber di Aruba. E caidanan mas grandi ta den e seccionnan “Productonan mineral” (-3.6 mln. kg), “Obranan di piedra, gips, cement of asbest” (-0.7 mln. kg) y “Palo, carbon y materialnan di palo” (-0.3 mln. kg).
E subida mas grandi ta den e seccion “Productonan alimenticio” (0.4 mln. kg).
Ademas, subidanan di Afl. 0.3 mln y Afl. 0.2 mln a wordo registra pa e seccionnan “Diferente tipo di articulonan fabrica” y “Ekiponan di transporte”, respectivamente.
Importacion pa e area liber di Aruba* (balor)
Importacion pa e area liber di Aruba pa e segundo kwartaal di 2017 Aruba, den balor, a subi cu 9.9% di Afl. 480.8 mln na 2017 pa Afl. 528.5 mln na 2017. Diesocho (18) di e bintiun (21) seccionnan, a registra subida den importacion den balor pa e area liber di Aruba.
E subidanan mas grandi ta den e seccionnan “Productonan alimenticio” (Afl. 8.2 mln), “Makinaria y ekiponan electronico (nobo y renoba)” (Afl. 6.4 mln.), “Productonan kimico” (Afl. 5.4 mln) y “Instrumentonan, aparatonan y ekiponan optico” (Afl. 5.3 mln.).
E caida mas grandi ta den e seccion “Productonan mineral” (Afl. -0.8 mln). Ademas, caidanan di Afl. -0.1 mln y Afl. -0.03 mln a wordo registra pa e seccionnan “Azeta y otro productonan traha di vet” y “Palo, carbon y materialnan di palo”, respectivamente.
E importacion (pa e area liber di Aruba) menciona anteriormente ta e resultado di Importacion via Lama y Importacion via Aire, cual tawata tin e siguiente efectonan:
1. Importacion pa e area liber di Aruba* via Lama
Importacion via di Lama pa e area liber di Aruba, den peso, a registra un caida di 2.1% den e segundo kwartaal di 2018 (146.0 mln kg) compara cu e mesun periodo den 2017 (149.2 mln kg), mientras, den balor, ela subi cu 9.6% di Afl. 396.1 mln pa Afl. 434.1 mln.
2. Importacion pa e area liber di Aruba* via Aire
Importacion via di aire pa e area liber di Aruba, den peso, a registra un subida di 54.0% den e segundo kwartaal di 2018 (1.0 mln kg) compara cu e mesun periodo den 2017 (0.7 mln kg), mientras, den balor, tin un subida di 11.5% di Afl. 84.6 mln pa Afl. 94.4 mln.
Importacion pa e area liber di Aruba* pa “Companianan grandi”**
Importacion pa “Companianan grandi”, den peso, a subi cu 12.7%, di 23.1 mln kg den e segundo kwartaal di 2017 pa 26.0 mln kg den e segundo kwartaal di 2018, mientras, den balor, tin un subida di 26.4%, di Afl. 47.9 mln pa Afl. 60.6 mln.
* Area liber di Aruba: tur bienes cu ta drenta y sali di e teritorio economico di Aruba, excluyendo Free Zone ** E termino companianan grandi ta referi na: Valero, Arugas, Web, Elmar y Setar
1
Exportacion total
Exportacion total, den peso, a registra un caida di 14.8% den e segundo kwartaal di 2018 (4.8 mln kg) compara cu e mesun periodo di 2017 (5.7 mln kg), mientras, den balor, ela baha cu 28.6% di Afl. 29.4 mln pa Afl. 41.2 mln.
Exportacion for di area liber di Aruba* (peso)
Exportacion via Lama pa e area liber di Aruba, den peso, a registra un subida di 0.8% den segundo kwartaal di 2018 (4.1 mln kg) compara cu e mesun periodo den 2017 (4.0 mln kg). Shete (7) di e bintiun (21) seccionnan, a registra un subida den peso den e exportacion total for di Aruba. E subidanan mas grandi ta den e seccionnan “Metalnan comun y trabounan deriva” (0.5 mln kg) y “Ekiponan di transporte” (0.04 mln kg).
E caidanan mas grandi ta den e seccionnan “Productonan alimenticio” (-0.2 mln kg) y “Productonan vegetal” (-0.12 mln kg).
Exportacion for di area liber di Aruba* (balor)
Exportacion via Lama pa e area liber di Aruba, den balor, a registra un caida di 33.1% den segundo kwartaal di 2018 (16.6 mln kg) compara cu e mesun periodo den 2017 (24.8 mln kg). Diescuatro (14) di e bintiun (21) seccionnan, a registra caida den balor den e exportacion total for di Aruba. E caidanan mas grandi ta den e seccionnan “Perlanan real y otro tipo di piedranan precioso” (Afl. 3.4 mln), “Metalnan comun y trabounan deriva” (Afl. -2.9 mln.) y “Instrumentonan, aparatonan y ekiponan optico” (Afl. -1.7 mln). E subidanan mas grandi ta den e seccionnan “Objetonan di arte, piezanan di coleccion y antiguedadnan” (Afl. 1.2 mln), “Makinaria y ekiponan electronico (nobo y renoba) (Afl. 0.6 mln)”, “Ekiponan di transporte” (Afl. 0.3 mln) y “Diferente tipo di articulonan fabrica” (Afl. 0.3 mln), respectivamente.


text:
ORANJESTAD (AAN): Ta casi tur luna bo por topa cu e situacion aki riba Green Corridor. E caminda nobo cu tin entre Oranjestad y San Nicolas.
Specialmente unda cu tin dos via, nan ta cera por lo menos 1x pa luna, e caminda asina aki, pa asina nan por ‘haci limpi y kita santo’ cu a plama for di riba e center strook di e caminda.
E parti central ta consisti di santo riba cual a planta cadushi y aloe. Pero e santonan aki hopi biaha ta plama door di biento y yobida y bay riba caminda.
Y chauffeurnan ta notando cu un biaha pa luna, ta cera mitar di e via pa asina haci esaki limpi.
“Esey nifica, cu pa 18 aña largo cu ta bin, cada luna nan lo bay cera e caminda pa haci esaki?” Esey tabata pregunta di un chauffeur cu no por kere esey.
A paga asina hopi placa pa e proyecto aki, pero e midden-berm mes a keda cu un problema cu cada biaha santo ta plama y bay riba caminda. Pues como cu e contratista di e proyecto financia via PPP aki ta responsable pa mantenimento pa e 18 añanan venidero, pues ta tur luna lo bo haya nan ta cera e caminda parcialmente djis pa kita santo for di riba asfalt.


text:
Minister Otmar Oduber:
ORANJESTAD (AAN) – Minister di Infrastructura y Desaroyo di Medio Ambiente, sr. Otmar Oduber, a reuni cu sindicato SEPPA y delegadonan di SERLIMAR, a duna informacion pa prensa con e encuentronan aki a bay.
E mandatario a cuminza pa gradici e sindicato y e delegacionnan cu tabata presente durante e encuentro, y a menciona cu manera ta conoci, tabata tin hopi pregunta cerca e trahadornan di Serlimar, y specialmente tocante un reunion publico cu a wordo yama den Parlamento, Diahuebs, y mas ainda despues cu cierto publicacionnan a sali den medionan di comunicacion.
Segun e mandatario e publicacionnan ta distorciona loke realmente tin, y e empleadonan di Serlimar tabata tin un preocupacion hopi grandi, y e mes a comenta cu SEPPA cu ta e mesun preocupacion cu e tin relaciona cu e reunion di awe den Parlamento, mirando riba e hecho cu gobierno a bisa cu e kier cumpli cu e ley di Serlimar, cu a wordo stipula na 2005, y cu ta hopi cla den su capitulo 8 unda e ta bisa cu tur ciudadano na Aruba tin e deber, conhuntamente, pa contribui cu un heffing pa Serlimar.
E dignatario a declara cu durante 13 aña esaki no a tuma lugar pasobra na inicio di Serlimar Suigeneris no tabata manera e ta awendia cu ta excelente.
Minister Otmar Oduber a reitera y acentua cu e ta para tras di e servicio di Serlimar pasobra e ta bibe tur siman, pero cu awor despues di diez aña cu e barinan di sushi den casnan ya caba ta cumpli diez aña di uso, algun tin hopi sla, si no aplica e ley cu ta bisa cu si no cumpli cu e cobranza cu mester haci na comunidad, e sobrevivencia di e compania ta bira hopi dificil den futuro.
E mandatario a expresa cu mas ainda cu Serlimar ta formando parti integral di e solucion duradero pa nos medio ambiente y maneho di desperdicio na Aruba.
Minister Oduber a declara cu no ta trata di si ta cobra 25 of menos, si ta tarifa social of no, pero aki ta cuestion cu tin un ley cu tur gobierno a forma parti di dje, y no ta asunto di punta dede riba ningun hende, pero loke gobierno ta trahando riba dje ta un solucion duradero.
El a reitera cu e solucion duradero aki ta logra e meta di cera e dump di Parkietenbos. Parkietenbos mester wordo sanea y instala un planta cu ta bay genera waste energy, pa atende cu e sushi sin sigui den e direccion cu nos pais ta na e momentonan aki cu un landfill manera esun di Parkietenbos.
Den e reunion cu SEPPA y e delegadonan nan tabata riba mesun linea cu e minister y nan ta interpreta e ley duidelijk, cu nan tin un trabao hopi mas amplio cu recoge y atende cu sushi pero nan tin tareanan cu tin cu haci pa comunidad.
E mandatario a menciona como ehemplo, percura pa recoge bestianan morto, ruim op dumpnan ilegal, piki tur auto bieu cu tin riba acera rond di Aruba, lanta takinan di kwihi cu ta cay rasca autonan di famia, etc.
Minister Oduber a bolbe menciona cu ningun compania priva ta haci e trabao aki, pero Serlimar pa ley tin e obligacion di haci esaki y e pueblo tin e derecho di exigi di Serlimar di haci e trabao aki conforme ley.


text:
Ministerio di Salubridat, Medio Ambiente i Naturalesa ta. . . . . . . . karentena di barku FREEWINDS relashoná ku kaso di sarampi ta yega na su fin.
Ministerio di Salubridat, Medio Ambiente i Naturalesa ta. . . . . . . . karentena di barku FREEWINDS relashoná ku kaso di sarampi ta yega na su fin.
Finalmente
Teniendo kuenta ku periodo di kontagio di sarampi i tumando den konsiderashon e fecha di isolashon di e persona ku sarampi i e fasilidatnan di isolashon di e barku, a determiná ku 13 di mei tabata e delaster dia ku lo por a ferwagt un kaso nobo di sarampi. Esaki ta nifiká ku for di awe 14 di mei tur hende (tripulante i pasahero) ku tabata na bordo por move ku total libertat for di e barku.
Manera ta konosí, for di djasabra 11 di mei a lanta parsialmente e karentena, pa un grupo di 295 (kasi 93%), 201 tripulante i 94 pasahero. Vários pasahero a kue rumbo pa nan respektivo paisnan for di djasabra ku djadumingu. Vários a keda ounke ku nan lo por a biaha bai.
For di 14 di mei tur hende lo por baha i subi e barku ku tur libertat sin niun peliger pa kontagiá otro hende.
Konteksto Históriko
Sarampi ta un di e asina yamá malesanan di mucha òf tambe malesanan ku por prevení ku vakuna. Manera hopi hende ta kòrda, hopi di nos, spesialmente esnan nasé te na final di añanan sesenta a yega di haña sarampi. Gran mayoria di nos a sobrebibí, pero esaki no ta e kaso pa tur mucha na mundu. Sarampi tabata kousa asina tantu malesa grave i eksihí asina tantu morto ku pueblonan tabata kontentu ora ku a desaroyá e vakuna kontra di sarampi. Vakunashon tabatin asina un impakto grandi riba sobrebibensia di mucha chikitu ku na aña 1994 henter e kontinente di Amérika a komprometé su mes di eradiká sarampi for di nos pueblonan pa aña 2000.
For di aña 2002 no tabatin NINGUN kaso di KONTAGIO KU SARAMPI na ningun pais ni isla di region di Amérika.
Na aña 2016, Organisashon Mundial di Salú a deklará region di Amérika liber di sarampi.
E datonan aki ta indiká kon importante e lokual nos ta mirando aktualmente ta. Tin brote di sarampi na diferente pais di tur kontinente, kulminando den un situashon serio den 2019, esta malesanan di mucha ta bolbe kousa problema. E oumento di malesanan di mucha ta probablemente relashoná ku kada bes un kantidat ménos di mucha chikitu ta vakuná. Motibunan pa esaki ta relashoná ku dos kos: E fenómeno di ninga vakuna, ku a gana popularidat den e delaster 10 añanan i; Guera na diferente region di mundu ku ta interumpí òf daña programanan di salú ku ta vakuna mucha.
Oumento di gruponan sin vakuna ta pone ku e malesa por pasa mas fásilmente di un hende pa otro kousando brote i poniendo gruponan mas debil den peliger. P’esaki ta importante pa nos tur hasi un esfuerso di subi i mantené grado di vakunashon serka nos muchanan.
Pa e motibu aki ta di apresiá ku e barku FREEWINDS siguiendo nos rekomendashonnan, a tuma komo maneho ku tur hende, tantu tripulante komo pasahero, mester mustra prueba di a vakunashon òf prueba di laboratorio ku nan tin imunidat kontra e malesanan di mucha den futuro biahenan.


text:
Seif, no prosa na muhénan di reunion den liña, i tin un problema tambe. Solamente pasobra ta di e comunidad ta di siguridat, ku den t nifiká ku bo no ta poní den nan trabou. No solamente sinembargo, sino mi por inclui sa con ta haña na e muhénan di liña. Na literatuur ku e muhénan di soria liber di stress. Den e dianan aki e por literatuur ku e muhénan di soria kla su telefon inteligente. Esaki ta hasi ku tur ta mas stipulá. No solamente aki, bo no tin ku ta preokupá pa e doló di rechaso. Bo ta wòrdu pre en eleccion. E muhénan oranan ku ta den liña ta buskando un prueba di e stranhero òf hòmber. Tambe a papia di ingles (nan ta grandi lus) i ta mi ta family òf deseá ta ku su kultura. Si bo ta traha na ta haña na e muhénan den liña di Soria, bo l optené resultadonan. Di tur mi amigu mi tabata trabou ta konosí muhénan den liña di Soria a wòrdu por haña un brùit òf inclui solamente un anochi (di mayoria di biaha esei ta loke ku e muhénan kier.) Kaba ta haña un sistema di its den liña ku union pa bo i bo l ta felis. Pa mi reseña di e lugá di its mas popular di soria Cuida hasi lis e loke. Bo no tin idea, for di unda nan ta biba. Algun di e muhénan di soria por ta den nan bario. Algun por ta den diferente pais. Bo no tin un idea pa loke ta parse. Mi amigu, e ta wak e partinan ta konosí muhénan di Soria den liña mi ta bisa ku di internet pa mucha e ta mira e mihó di su voto ta profil den e bida real. Bo no tin un idea pa loke bo ta. No neglishá ta papia ta algun di e muhénan ku bo l haña den liña tin problema. Hasi papia di idioma? Ademas di esei, bo opsekio t sa ta na su ambiente ta gusta, i si ta bai òf no ta riba e sosial, òf inclui stranhero. Uff.
Recomenda e komprenshon pa solamente pasobra a realisá for di kas, no ta nifiká ku ta fásil. Kada Muher correa (inkluso e nan a bai haña un poko mas atraktivo) tin chikitu di mensaje riba nan den diario. Ta ku por hasi ku e detaye. Kiko por tin? Sa kiko e tipo di estilo di muhé ku kier. Kada muher tin un tipo distinto. Sa kiko e tipo di muher correa, deseá ku ta bai tin yudadónan na skirbi di bo mes i a skohe di pik. Papiando di pik Haya un bon voto di profil. E muhénan di soria di komandante no t a lesa su profil. Ta mira den e imágen. Esaki ta diferente for di e Pabou, unda por humor ku nan konseho sabí di liña. Di Soria, e aparensia diferensia largu. Si bo purba uza e humor pa atraé pa e muhénan, aki e lo tin un bon momento pa sala. Ta boso ta deklará ku e ta nifiká ku ta fásil. E mayoria di e muhénan di soria no ta haya su konosementu di humor sofisticado òf di konseho sabí. Reuniendo mantené su ingles simpel i di humor den e par ku humor slapstick. Mayoria di e Corant di gusta e tipo di humor.
Siña algo di reino
Den menos siña skirbi den reino. E l hasi e staan (mayoria di e chikitu solamente publiká na ingles) i yuda na dos konektá. Optené den e parti ekstraordinario. Di mihó oportunidat di su ideal muher correa topa riba internet ta por ta den un parti di e resultadonan di búskeda. Bo por paga pa e bon òf simplemente di inisio di sesion kada or òf asina. Bo mester pone den e parti di e resultadonan di búskeda. E por sa i literatuur ku nan di e comunidad di su siguridat. Pa mas informashon riba mi prueba ku un lis e loke.
Ken sa
Bo por haña su futuro brùit òf kasá. Un bon amigu di mi, bo i bo apenas por ta asina


text:
Gina Maduro, presidente di ABV:
ORANJESTAD (AAN) – Despues di a culmina e proceso pa e Contrato Colectivo di Hospital dr. Horacio Oduber, Gina Maduro presidente di ABV a contesta algun pregunta di prensa.
Gina Maduro a splica esaki tabata un reunion basta largo, pasobra Hospital ta un organizacion grandi cu un monster di CAO cu 15 diferente punto cardinal y cu ta aplica pa mas di 1.300 persona di diferente instancia, manera HOH, Banco di Sanger, Respaldo, FCLMA, y pa un proceso di e magnitud aki a tuma mas di 20 luna. Esaki a cuminza dia 15 di Maart 2018 y el a cera Diahuebs merdia, y lo wordo firma Diamars entre Hospital hunto cu e sindicato, y prensa cu lo wordo invita.
Maduro a papia di un CAO exitoso, pasobra den e transcurso di 20 luna y tur e puntonan a keda acorda prome cu e wordo firma. Kiermen, el a wordo acepta unanimamente.
Despues di tur e situacion cu e empleadonan a pasa aden durante 2019 cu ta un aña hopi pisa pa e trahadornan, y awo cu e problema di IT acerca, cu a pone e cherry riba e bolo, y awor tur cos ta manual. No obstante ABV ta mire for di e parti positivo, cu awo e team ta mas uni, mas hunto cu nunca. El a subraya nan ta campeon, cu e ta kere cu no tin un organizacion na Aruba cu por evacua mihor cu’ne. Nan ta bon entrena pa calamidad y awor cu e problema cu IT cu tur cos ta bay manual, nan ta sigui tur e proceso rekeri te ora cu nan ta on bek.
Gina Maduro a menciona cu e problema di e sistema ta basta grandi y no tin fecha pa bin bek. Nan mester a haci tur e computernan limpi, y e programa server ta situa na Kansas City y los informacion mester “clear up” henter e proceso, prome cu poco poco por ta online.
Un computer riba cada afdeling pa docter, radiologia, y esnan mas urgente ta bin prome online poco, poco, y pa despues henter hospital ta online ta tuma tempo.
E trahadornan ta cooperando hopi y ImSan tambe ta colaborando cu Hospital, y sra. Maduro ta spera cu e pueblo tambe por duna su contribucion.


text:
Geplaatst op 10 July 2020 dor di Ministerio Asuntunan General i Promé Minister
WILLEMSTAD – Despues di e reunion di Konseho di Minister di Reino ku a tuma lugá djabièrnè 10 di yüli 2020, Promé Minister Rhuggenaath a informá ku no a yega na un desishon ainda tokante e di 3 transh di fiansa pa Kòrsou. Esei ta nifiká tambe ku no tin desishon, ni un akuerdo ainda riba e kondishonnan pisá mará na esaki. Un desishon definitivo ta keda posponé por lo pronto.
Di e forma aki Gobièrnu di Kòrsou ta haña tempu pa por fiha posishon i posibelmente presentá adaptashonnan òf alternativa na loke Hulanda a proponé. Esaki ta importante pa Kòrsou, ya ku pa por yega na un posishon ku tin e respaldo di komunidat, mester konsultá ku tur órganonan di konseho i tambe Parlamento di Kòrsou. Esaki simplemente no tabata algu realístiko den e korto tempu di 4 dia ku tabatin disponibel promé ku e reunion di Konseho di Minister di Reino di awe.
Kòrsou lo mustra e resultadonan di e trabounan ku a bin ta hasi pa kumpli ku e eksigenshanan den kuadro di e di 2 transh promé ku 15 di yüli, kual ta konfirmá e disponibilidat i nesesidat di Gobièrnu di Kòrsou pa bini ku reformanan i adaptashonnan riba término mas kòrtiku posibel den kuadro di e krísis ku COVID-19 a kousa. Por lo pronto no tin un temporada fiho stipulá pa yega na e posishon di Kòrsou, pero for di awor Gobièrnu lo kontinuá inmediatamente ku e siguiente pasonan nesesario pa sinta ku Parlamento, vários gremio i órganonan di konsulta.
Gobièrnu di Kòrsou ta pidi komunidat pa sintonisá e kanalnan ofisial di Gobièrnu i tambe tur media lokal awe 10:30’or di mainta, pa sigui un seshon virtual “live” ku Promé Minister Rhuggenaath.


text:
ORANJESTAD(AAN): Diahuebs anochi e delegacion di Aruba acompanja pa prome minister di Curacao a sali pa Venezuela.
E bishita tin di haber cu e despedida oficial di presidente Hugo Chavez Frias kende a fayece diamars ultimo. E yegada di e avion tabata na pia di e tapijt cora. Aki miembronan cu ta representa gobierno Venezolano a ricibi e delegacion. Asina a cana bay direccion di e autonan cu tabata warda riba nan.
A haci un pasada mey mey di un cantidad di militar cu tabata presente pa yegada di lidernan di diferente pais cu tabata yegando uno tras di otro.
Na aeropuerto Simon Bolivar na Maiquetia tabata basta druk tanto cu representantenan protocolario como tambe prensa cu tabata cubri yegada di e cantidad di miembronan di gobierno di diferente pais.
E agenda di e delegacion di Aruba lo ta basta ocupa diabierna pa e ocasion di despedida. Embahada Hulandes na Caracas tambe tabata presente pa ricibi e delegacion di e dos islanan Aruba y Curacao.
Na Caracas e momentonan aki tin presencia oficial di Prome ministernan Mike Eman di Aruba y Daniel Hodge di Curacao. Minister ing Mike de Meza y tambe drs Andy Lee director di e departamento di asuntonan di exterior.


text:
1
Kreashon
1Na kuminsamentu Dios a krea shelu i tera. 2Tera tabata bashí i sin forma, e tabata kubrí ku un laman profundo den un skuridat kompleto. Spiritu di Dios#Spiritu di Dios; otro posibel tradukshon: Rosea di Dios. tabata move riba e awa.
3E ora ei Dios a bisa: ‘Mester tin klaridat!’#2 Korintionan 4:6,#Huan 1:1-3 I a bin klaridat. 4Dios a mira ku e klaridat a keda bon. El a separá klaridat for di skuridat i a yama e klaridat ‘dia’ i e skuridat ‘nochi’. 5Nochi a sera, di dia a habri; e promé dia a pasa.
6E ora ei Dios a bisa: ‘Mester tin un kupel pa separá e awanan.’ 7I asina a sosodé: Dios a traha e kupel ku a separá awa djabou for di awa djariba. 8Dios a yama e kupel ‘shelu’.#2 Pedro 3:5 Nochi a sera, di dia a habri; e di dos dia a pasa.
9Awor Dios a bisa: ‘E awa bou di shelu mester bini huntu na un lugá, di moda ku un parti di tera ta bin keda seku.’ I asina a sosodé. 10E parti seku Dios a yama ‘tera’ i e awa ku a bini huntu El a yama ‘laman’. Dios a mira ku tur kos a keda bon. 11E ora ei Dios a bisa: ‘Tera mester produsí yerba, mata ku ta duna simia i tur sorto di palu ku ta duna fruta ku simia aden.’ I asina a sosodé. 12Tera a produsí yerba, tur sorto di mata ku ta duna simia i tur sorto di palu ku ta duna fruta ku simia aden. Dios a mira ku tur kos a keda bon. 13Nochi a sera, di dia a habri; e di tres dia a pasa.
14-15E ora ei Dios a bisa: ‘Mester tin diferente lus na shelu pa iluminá tera, pa separá dia for di anochi i tambe pa indiká dia, aña i fecha spesial.’ I asina a sosodé. 16Dios a traha dos lus grandi, pa esun di mas grandi goberná den dia i esun di mas chikitu goberná anochi. Tambe El a traha streanan. 17Dios a pone e lusnan den kupel di shelu pa duna tera klaridat, 18pa nan goberná tera den dia i anochi i separá klaridat for di skuridat. Dios a mira ku tur kos a keda bon. 19Nochi a sera, di dia a habri; e di kuater dia a pasa.
20E ora ei Dios a bisa: ‘Awa mester ta yen yen di bestia i mester tin para ta bula den laria.’ I asina a sosodé. 21Dios a krea e mònsternan grandi di laman i tur otro bestia ku ta move den laman, tambe El a krea tur sorto di para. Dios a mira ku tur kos a keda bon. 22I ku e siguiente palabranan El a bendishoná nan: ‘Rende, laga laman ta yen di bida i laga e paranan riba mundu bira hopi.’ 23Nochi a sera, di dia a habri; e di sinku dia a pasa.
24Dios a bisa: ‘Tera mester produsí tur sorto di bestia: bestia di kria, bestia di mondi i bestia ku ta lastra abou riba suela.’ I asina a sosodé. 25Dios a traha tur e bestianan akí i El a mira ku tur kos a keda bon.
26E ora ei Dios a bisa: ‘Laga nos ban traha hende awor. E mester ta segun nos imágen i e mester parse nos.#Sabiduria 2:23; 1 Korintionan 11:7 Lo e tin poder riba piská den laman, riba para den laria, riba bestia mansu i feros, i riba tur bestia ku ta lastra abou riba suela.’ 27Dios a krea hende segun su imágen. Segun imágen di Dios El a kre'é: hòmber i muhé.#Mateo 19:4; Marko 10:6 28Dios a bendishoná nan#Génesis 5:1-2 bisando: ‘Yena mundu ku hopi desendiente i domin'é, goberná piská den laman, para den laria i tur bestia ku ta lastra abou riba suela.’#Sirag 17:2-4; Sabiduria 9:2-3; 10:2 29Despues Dios a bisa: ‘Boso mag kome for di tur mata na mundu ku tin simia i for di tur palu ku tin fruta. 30Pero e paranan den laria, e bestianan ku ta lastra abou riba suela i e otro bestianan — tur loke tin rosea — ta haña yerba i blachi di mata pa kome.’
I asina a sosodé. 31Dios a mira ku tur loke El a traha a keda mashá bon. Nochi a sera, di dia a habri; e di seis dia a pasa.


text:
Dentistanan ta den un situacion dificil na e momentonan aki desde cu nan a haya informacion dia 19 di juni cu AZV lo corta den e pakete oral pa adultonan. E pakete tabata cubri consulta, x-rays, recetanan, rancamento di djente, etc. y esakinan lo sali afo. E asociacion di dentista a vocifera nan preocupacion pasobra e medidanan asina lo trece problema grandi pa esnan cu mester di dje.
E dentistanan ta mira pashentnan cu ta haci uzo di e servicio aki. Segun Marielle Ho-Kang-You di e asociasion di dentistanan, nan a skirbi un carta pa AZV y vociferando nan preocupacion y e manera radical cu ta scrap e pakete aki pa adultonan. A manda e mesun carta pa Minister Presidente, Ministernan Oduber y Croes, IVA y Parlamento.
E asociascion a sinta di biaha cu Parlamentarionan, kendenan no tabata informa loke AZV a manda gobierno como un proposicion pa spaar 5 miyon pa luna, cual ta un opdracht nan a haya pa haci. E medidanan aki mester a drenta na vigor dia 1 di juli, pero a hala esaki atras. No ta sigur pa ki tempo esaki lo ta na vigor aunke cu tin indicacion cu esaki lo ta pa 1 di augustus.
Hopi pashent no por sin e cuido basico y splica Parlamento tur esaki. E cuido aki ta super basal y kier a haci hopi cos mas. E cuido aki ta data como 50 aña pasa den temporada di pashentnan di PPK y desde cu 20 aña pasa AZV a bini na vigor, a tuma esaki over. Awo kier kita esaki masal, specialmente pa esnan mas vulnerabel di sociedad. E asociacion di dentista a sinta cu directiva di AZV despues di a sinta cu Parlamento.
Segun Ho-Kang-You, a puntra si por tin un posibilidad di wanta e esencial basico den e pakete oral y a haya un no como contesta. E asociacion ta considera cosnan aki importante, pero pa AZV esey no ta cuido basico y no lo papia di dje. Nan ta di pensamento cu e costo lo ta mas hopi awo, pasobra pashentnan cu dolor lo bishita nan dokter y lo haya remedinan. Pero esey no lo yuda e pashent su problema.


text: 34 Ne Yehovah taigi mi:2 „Manpikin fu libisma, taigi den skapuman fu Israel wan profeititori di e sori san o pasa nanga den. Iya, taigi den skapuman: ’A Moro Hei Masra Yehovah taki: „Helu fu den skapuman fu Israel,+ bika den wawan e nyan den bere furu.+ Ma a no musu de so dan, taki den skapuman musu gi den skapu nyanyan?+3 Unu e nyan a fatu fu den meti+ èn unu e weri krosi fu skapu-wiwiri. Unu e srakti+ den fatu meti.+ Ma unu no e gi den skapu nyanyan.4 Unu no dresi den siki meti+ èn unu no yepi den swakiwan. Te a futu fu wan meti ben broko, unu no ben tai a futu. Den wan di panya go na ala sei, unu no tyari kon na wán èn den wan di lasi, unu no go suku.+ Ma unu pina den, iya, unu kwinsi den.+5 Den panya go na ala sei, fu di den no ben abi wan skapuman.+ Dati meki den busimeti nyan den.+6 Den skapu fu mi ben wakawaka lontu na tapu den bigi bergi èn na tapu den pikin bergi.+ Den skapu fu mi ben panya go na heri grontapu.+ Nowan sma ben go luku pe den de èn nowan sma ben go suku den.7 Sobun, un skapuman, un arki san Yehovah taki:8 ’A Moro Hei Masra Yehovah taki: „Neleki fa a de seiker taki mi de na libi, na so a de seiker taki mi o du wan sani. Mi o du disi, fu di nowan skapuman ben e luku den skapu fu mi. Dati meki sma fufuru den tyari gowe èn busimeti nyan den. Den skapuman fu mi no go suku mi skapu, ma den nyan den bere furu+ èn den no gi den skapu fu mi nyanyan.”’9 Sobun, un skapuman, un arki san Yehovah taki.10 A Moro Hei Masra Yehovah taki: ’Mi o strafu den skapuman+ èn mi o puru mi skapu na den anu. Mi no o meki den gi mi skapu nyanyan moro+ èn den no o nyan den bere furu moro.+ Mi o frulusu mi skapu fu a mofo fu den èn den no o man nyan den moro.’”+11 Ne a Moro Hei Masra Yehovah taki: „Luku, mi srefi o suku mi skapu èn na mi o sorgu den.+12 Neleki fa wan skapuman e gi nyanyan na den skapu fu en+ di ben panya go na ala sei+ èn di a feni baka, na so mi o sorgu mi skapu. Mi o puru den na ini ala den presi pe den ben panya go na a dei di loktu ben lai nanga dungru wolku.+13 Mi o puru den na mindri+ den trakondre sma. Mi o puru den na ini den tra kondre èn mi o tyari den kon baka na den eigi kondre.+ Mi o meki den nyan na tapu den bergi fu Israel, na sei liba èn na ala den presi na ini a kondre pe sma e tan.+14 Mi o tyari den go nyan na wan bun weigron èn den o tan na tapu den hei bergi fu Israel.+ Iya, den o didon na wan bun tanpresi+ èn na tapu den bergi fu Israel den o feni wan bun weigron pe den kan nyan.”15 „Na mi o gi den skapu fu mi nyanyan+ èn na mi o meki den didon”,+ na so a Moro Hei Masra Yehovah taki.16 „Mi o go suku den wan di lasi.+ Den wan di panya go na ala sei, mi o tyari kon na wán. Te wan futu broko, dan mi o tai en. Mi o yepi den swakiwan, ma mi o kiri den fatuwan+ nanga den trangawan. Mi o krutu den èn mi o gi den a strafu di den musu kisi.”+17 Mi skapu, disi na san mi, a Moro Hei Masra Yehovah, taki: „Luku, mi o koti krutu na mindri a wan skapu nanga a tra skapu, na mindri den manskapu nanga den bokoboko.+18 Unu e nyan na a moro bun weigron,+ ma unu e trapu a grasi fu den tra weigron nanga un futu. Unu e dringi krin watra, ma a watra di tan abra unu e doti, fu di unu e waka na ini. Unu denki taki a no wan bigi ogri unu du?19 Unu wani taki mi skapu musu nyan na a weigron pe unu trapu a grasi nanga un futu? Unu wani taki den musu dringi a doti watra di unu waka na ini?”20 Dati meki a Moro Hei Masra Yehovah taigi den: „Luku, mi srefi o koti krutu na mindri wan fatu skapu nanga wan mangri skapu.21 Mi o du disi, fu di unu ben e pusu den go na seisei nanga un skowru èn nanga un seibere. Nanga un tutu, unu ben e buku ala den sikiwan, teleki unu yagi den go na dorosei.+22 Mi o frulusu mi skapu èn mi no o meki sma fufuru den tyari gowe moro.+ Mi o koti krutu na mindri a wan skapu nanga a tra skapu.23 Mi o poti wán skapuman gi den+ èn a musu gi den nyanyan. En na mi futuboi David.+ Na en o gi den nyanyan èn na en o tron den skapuman.+24 Na mi, Yehovah, o tron den Gado,+ èn mi futuboi David o tron wan edeman na den mindri.+ Na mi, Yehovah, taki disi.25 Mi o meki wan frubontu fu freide nanga den+ èn mi o meki taki ogri meti no de moro na ini a kondre.+ Den o tan na ini a sabana sondro fu frede èn den o sribi na busi.+26 Mi o meki den nanga den presi lontu a pikin bergi fu mi kon tron wan blesi gi trawan.+ Mi o meki bigi alen fadon na a yoisti ten. Den blesi fu mi o furu leki a watra fu wan bigi alen.+27 Den bon na busi o gi froktu+ èn den gron o gi nyanyan.+ Mi skapu o tan na ini den eigi kondre sondro fu frede wan sani.+ Te mi broko a tyatyari fu den+ èn te mi frulusu den puru na a anu fu den wan di e meki den wroko leki srafu,+ dan den sa musu fu sabi taki mi na Yehovah.28 Den trakondre sma no o tyari den gowe moro+ èn den busimeti no o nyan den. Den skapu fu mi o libi na ini a kondre sondro fu frede wan sani. Nowan sma o meki den frede.+29 Mi o meki den prani wan gron. Na so ala sma o sabi suma na den.+ Fu di angriten no o de moro na ini a kondre, meki den no o dede fu angri moro.+ Trakondre sma no o meki den kisi syen moro.+30 ’Den sa musu fu sabi taki mi, Yehovah, a Gado fu den, de nanga den+ èn taki den na mi pipel, den Israelsma’, na so a Moro Hei Masra Yehovah taki.”’+31 ’Ma unu di de mi skapu+ di mi e sorgu, unu na libisma. Mi na un Gado’, na so a Moro Hei Masra Yehovah taki.”


text:
Basa riba e modelo di economia actual, nos planeta no por regenera y provee mas materia prima pa cubri e demanda humano. E manera actual di haci negoshi cu ta encera extrae, traha y benta afor, ta ser considera como un economia den un solo liña (linear economy).
Pa garantisa cu den futuro tin suficiente materia prima pa nos cuminda, vivienda y otro necesidadnan, ta esencial pa economianan bira circular. E principio di economia circular (CE) ta encera un mundo di negoshi unda ta mas responsabel cu uzo di materia prima, e.o. ta re-uza y recicla caminda tawata benta afo, ta minimalisa polucion y ta elimina desperdicio. E principionan ta deriva di e fundacion internacional The Ellen Mc Arthur Foundation. Na Aruba tin e plataforma local di Circular Economy Aruba (CEAruba), unda por siña, comparti y discuti/amplia riba e topiconan di CE cu nos comunidad. Haciendo esaki nos ta crea un medio ambiente mas sostenibel y un ambiente economico sano pa Aruba uzando e principionan di CE.
E plataforma ta un movemento cu ta consisti di Director di Directie Natuur en Milieu( DNM) y boluntarionan cu tin conexion cu universidad, companianan priva, empleadonan publico y organisacionnan no-gubernamental. DNM a yuda diseña un encuesta pa colecta mas data pa stimula un economia circular, cu otro palabra, un economia mas flexibel y cu por adapta miho na cambio (resiliente). Tur participante tin como deseo pa yuda asisti mas negoshi practicando economia circular y pa den un futuro cercano, Aruba su economia transiciona den un modelo di economia circular. Asina aki, implementando e principionan di CE, lo por brinda Aruba mas oportunidad pa alcansa reduccion di desperdicio importa y desaroya un sector economico nobo pa Aruba. Ampliando y diversificando Aruba su sector economico por yuda stimula nos comunidad su creatividad y asina ta mas resiliente pa e cambionan drastico y repentino den nos economia y situacionnan di medio ambiente cu por afecta nos futuro.
Cu esaki e grupo, cu ta forma parti di e plataforma, ta haci un yamada na e miembronan di comercio, pa yuda yena un survey digital pa asina tin un baseline study pa identifica e cantidad di negoshinan cu ta considera of ta implementando e principionan di CE den nan negoshi /empresa.
E link ta: https://arg.is/1XnPeK0
Awor cu hopi hende ta Rethink con pa inverti placa mas efectivamente, tambe por tuma tempo pa rethink ki tipo di negoshi ta mas sostenibel. E idea ta pa un yuda otro, pa asina tira menos cos afo cu por bira un recurso pa uza di nobo.
Algun idea por inclui: Con por reuza awa? Con por reuza palo? Con por uza menos material y haya mihor beneficio? Ken ta lease kico? Ken ta refurbish kico? Ken ta drecha kico? Ken ta rebende kico? Laga nos sa ken ta haci un di e cosnan aki, door di yena e survey.
Pa mas informacion y tambe e link directo pa e survey, por bishita e website di Circular Econmy Aruba www.cearuba.org
Nos ta inclui tambe e QR code pa yega na e survey. E survey ta pa comerciantenan.


text:
Segun Marlon Sneek,
ORANJESTAD(AAN): Durante conferencia di prensa di partido AVP, Parlamentario Marlon Sneek a trece dilanti cu un incidente chikito den parlamento a pone tur hende perde focus di locual tabata wordo discuti, cu ta e terenonan cu a wordo reparti bao di gabinete Oduber 4. Tin caminda cu terenonan a wordo duna sin cu e hendenan tabata tin e derecho di haya esakinan, sin cu a cumpli cu cierto reglanan y sin cu a tene cuenta cu cierto leynan vigente. Sneek ta bisa cu e ta di opinion cu e asunto aki ta un asunto cu ta hopi serio, unda cu ta bay bin sigur un mocion di parlamento pa pidi e Minister hasi un investigacion, pasobra otorgamento di e diferente terenonan no a bay na un forma corecto.
E parlamentario a mustra riba un articulo cu a Sali den DIARIO 21 di Februari 2002, caminda cu Minister di Infrastructura di e tempo ey Marisol Lopez Tromp, a bisa cu prome cu tuma decisionnan grandi pa nos pais, mester realiza un estudio di impacto social.
E Minister di e tempo ey a bisa esey, pero awor bo ta wak cu Aruba ta conta cu 1000 camber extra, cu a trece cune cu nos a haya 20.000 hende extra den nos pais, sin cu un rapport a wordo traha den cual ta mustra cu esaki lo no ta un problema.
Marisol obviamente no a worry cu e problemanan social etc. cu esaki ta trece cune.
Sneek a cita parti di e asina yama ‘Ruimte Ordenings Plan’ (ROP), cu ta bay contra tur locual e Minister di e tempo ey a hasi, mirando cu no por djis entrega asina hopi parti di nos naturaleza pa construccion di edificio.
E Minister e tempo ey bisa cu nos tin cu hasi estudionan di impacto social, pero e Minister a lubida tur esaki y a djis parti tereno bay gol.
Sneek a trece dilanti tambe documentonan cu ta mustra cu Marisol den su funcion como Minister a reserva pa 2 aña tereno pa Natura Development, mientras cu famianan cu haya problema pa cumpli y pidi un extension, si no ta haya esaki.
Esey recientemente tambe a sosode cu un misa na San Nicolas, cu no a haya un extension riba nan opcion pa un tereno.


text:
MINISTERIO PUBLIKO TA INFORMA: AFPAKTEAM TA AKITIVA I KONFISKA DIFERENTE ARTIKULO
Awe, djarason 15 di februari 2017, Afpakteam di Korsou a asisti KPC durante un entrada hudisial na dos adres. Na e adres na Mahuma Afpakteam a konfiska 10 holoshi di hopi balor, 3 vehikulo, 2 televishon 55 inch, un jacuzzi i alrededor di 6.000 dollar kesh. E investigashon den e kaso, di parti di KPC i separadamente Afpakteam di Korsou ta kontinua.
E mensahe pa komunidat ta ku kriminalidat no ta dehá, esta misdaad loont niet !
Athunto algun foto di Ministerio Publiko, liber pa publikashon.


text:
E di tres termino di pago di belasting di auto ta vence proximamente. Y ainda tin 11% di e clientenan cu no a haci ni e prome pago ainda. Esaki a wordo bisa door di Luenne Gomez Pieters, director di Departamento di Impuesto (DIMP).
E aña’ki a permiti e ciudadano haci pago den 4 cuota y a constata cu un grupo chikito a paga full aña, mientras cu un otro porcentahe toch basta bon tin mita aña paga. Sinembargo tin e problema cu ta presenta tur aña y esey ta cu 11% di e clientenan registra na DIMP no a cumpli cu ni un pago ainda di 2019. Den cifra esaki ta representa 9505 cliente cu no a cumpli. Esaki ta un tiki menos cu e cantidad di personanan cu no a paga ora cu e prome kwartaal a vence na maart.
11% clientenan no a paga nada di belasting di auto
11% clientenan no a paga nada di belasting di auto. Click aki pa mas https://24ora.tv/2MCGefA
Posted by 24ora on Friday, June 7, 2019
E tempo ey tabatin 11.993 persona cu no a paga y aunke el a baha, no por keda sin menciona cu e cifra di no pagadonan ainda a keda hopi halto.
DIMP ta encurasha e clientenan pa pasa mas lihe posibel y no warda te na ultimo ora pasobra e filanan ta bira largo, cu e consecuencia cu e clientenan lo mester para of sinta oranan largo warda su turno. E siguiente fecha di vencimento di pago ta prome di juli, 2019.
No lubida cu esnan no paga na tempo por haya un boet. P’esey ta miho paga na tempo.


text:
Director di Departamento di impuesto sra Luenne Pieters riba pregunta di prensa relaciona cu e compania cu ta encarga cu e trecemento di plachi di number na Aruba a informa cu ora ta trata di sumanan grandi tin un destaho publico ta keda tuma y esaki semper ta e caso. Semper ora di un destaho segun e reglanan di ley di contabilidad por sigura si no tin un destaho publico cu a cana e caminda formal cu por a skip esaki pa e plachi number.
E compania cu ta traha e plachinan di number ta un compania cu door di añas a keda demostra cu nan por cumpli cu e rekesitonan di departamento di impuesto pa e plachi di number y mirando a haci cierto cambionan ariba nos mes un peticion, e.o e ta reflect, a cambia e font cu ta tempered proof y tin otro cambionan a haci cu e plachi di aña 2020 cu ta den e plachi cu nos por verifica si e ta legitimo si of no.


text:
SKOA (Stichting Katholiek Onderwijs Aruba) a duna un splicacion di kico ta spera pa aña nobo y preparacion pa 2020/2021. Algun reto cu nan tin cu scol cu ta afo di nan localidad normal.
Director di SKOA, Anuesca N. Baly a splica tocante e 4 scol cu nan tin afo di nan localidad normal. Nan tin Imelda kleuterschool cu ainda ta na Dakota Shopping Paradise, Sint Aloysius School cu tambe ta afo y ta wardando pa renobacion.
Colegio Frère Bonifacius a bisa cu nan tin hopi aña pafo di localidad. Colegio San Jose cu ta den e mesun localidad, pero ta haciendo algun trabou eynan, tin cu basha un parti di scol y ta tramitando con por logra esaki.
SKOA a haya reunion cu minister di Infrastructura saliente, ken a bisa cu pa 2020 tin un caso pa Sint Aloysius tin su renobacion y esun nobo, cu tabata e caso cu Frère Bonifacius na 2018, cu e scol lo bira un smart school, y pa esakinan ‘e palabracion ainda ta vigente’.
Nan kier mira Frère Bonifacius, cu ta un scol cu tin hopi aña y hopi hende a atende e scol durante transcurso di tempo, pa e aña aki pone e prome piedra pa asina lanta e scol pa tin edificio nobo pa 2020/2021.
Tin demanda creciendo pa scol, mirando cu tambe ta biniendo studiante di otro pais cu mester regula. Baly ta remarca cu cada mucha tin derecho riba enseñanza.
Infrastructura di scol pa locual ta trata e desaroyo di airco, e ta bisa cu nan ta consciente di keho relaciona cu esaki. Na e momento aki, Baly ta bisa cu tin 8 scol cu ta cay bou di SKOA cu no tin airco. Di nan tin dos scol cu ta bay pone riba agenda pa haya e airco. Esey ta Sint Franciscus y Bon Bini, y despues lo sigui cu e otro scolnan.
Pa locual ta trata e keho di calor, nan sa cu tin algun scol cu nan localidad no tin circulacion di aire. Por ehempel Fatima College y Jacinta kleuterschool cu ta den bario cera, sin circulacion, unda cu mester tuma decision pa nan bay cas trempan pa motibo di calor.
E problema di calor por ta cu e muchanan y docente por perde concentracion. Por mira cu si solamente tin un persona den un localidad ta bon, pero si agrega 25 mucha, e temperatura ta bira mas halto.
“Nos ta spera cu aña aki, aunke tin reto pero di otro scol cu no tin airco, tambe por bin riba lista pa por tin’e. Asina tur scol na Aruba por tin airco. Nos a menciona cu 8 scol di 46 scolnan no tin airco ainda”, el a splica.


text:
Diadomingo anochi a tuma luga un caso di ladronicia for di un auto staciona den Elleboogstraat, patras di caya grandi. E patruya di Polis cu a presenta na e sitio a constata e chauffeur a staciona su auto den e caya ey y ora el a regresa, e bateria di auto a somenta.
Polis a tuma e denuncia di e doño di auto y a keda di tira bista si lo topa cualkier adicto ambulance canando rond cu un bateria di auto. Hecho ta cu den e vecindarionan ey ta masha riesgoso pa laga auto staciona pa hopi tempo y sin wowo riba dje. Ladronnan ta masha activo y ta bira creativo tambe si ta necesario. Den e caso aki no a kibra e glas di auto, manera semper ta haci, sino a habri e hood y bay cu e bateria completo!


text:
Busca Palabra
Encuesta
Download
Proyecto Scol Multilingual
Acuerdo entre Aruba y Corsou den maneho di Papiamento
Minister di Enseñansa di Aruba, dr. Armando Lampe y Minister di Enseñansa di Corsou, Marilyn Alcalá-Wallé a firma un acuerdo entre pais Aruba y Corsou encuanto maneho di e idioma Papiamento den entre otro enseñansa.
Aplicacion nobo y practico pa busca palabra na Papiamento
Oranjestad – Riba Dia Internacional di Idioma Materno, Departamento di Enseñansa Aruba (DEA) a introduci un instrumento nobo riba su website [papiamento.aw], un instrumento practico pa busca con pa skirbi un palabra na Papiamento den e ortografia di Aruba. Ya pa basta aña tabatin un lista di palabra publica den e formato di pdf. Awo (2018) […]
Exposicion di buki y competencia di skirbimento pa mucha
Oranjestad – Recientemente Departamento di Enseñansa Aruba a participa na e “Feria di Papiamento” organisa pa Fundacion Lanta Papiamento. E feria tabata pa celebra e echo cu diescinco aña pasa, riba dia 21 di mei 2003, Gobierno di Aruba a acepta e decreto di ley di idioma oficial cu a haci Papiamento y Hulandes e […]
Feria di Papiamento
Diescinco aña pasa, riba dia 21 di mei 2003, Gobierno di Aruba a acepta e decreto di ley di idioma oficial cu a haci Papiamento y Hulandes e idiomanan oficial di Aruba. Dia 19 di mei proximo ta organisando un grandioso “Feria di Papiamento” pa celebra e echo aki, cu Papiamento ta cumpli 15 aña […]
The meaning of Machika
Oranjestad – What does Machika mean? To everyone who is searching for the meaning of the word “machika” on the internet. “Machika”, pronounced [machiká], officially written in Aruba as “machica” with a “c” and as “machika” with a “k” on the islands of Bonaire and Curaçao, is a word from the Papiamento language, spoken on […]
2018 ta Aña di Papiamento
Oranjestad – Dia 18 di januari 2018 Minister di Enseñansa dr. Armando Lampe hunto cu dos colega minister a firma un decreto na unda cu ta declara aña 2018 como “Aña di Papiamento”. E decreto a keda firma tambe pa Prome Minister Evelyn Wever-Croes y Minister di Cultura Xiomara Ruiz-Maduro. Na e ocasion aki tabata […]
Machika
Oranjestad – “Un dia internacional pa Papiamento” Jonathan [Jeon] Thiel a skirbi riba su pagina di facebook dia 19 di januari 2018. Motibo pa esaki tabata e lansamento oficial y mundial di e tema “Machika” den cual Jeon ta colabora cu e conocido J. Balvin di Colombia y Anitta di Brazil. Balvin a estrena e videoclip […]
20 Buki Nobo na Papiamento pa Mucha y Hoben
Oranjestad – Proyecto Idioma di Departamento di Enseñansa Aruba tin e sumo placer di participa cu tin 20 titulo di ficcion nobo na Papiamento pa nos muchanan y hobennan. A traha e bukinan aki principalmente pa uzo na scol y cu grupo meta hopi varia den mente. Tin titulo pa klas 2 di scol basico te […]
Prome relato di e efecto di e programa multilingual
Oranjestad – Na september 2016 a tuma luga un investigacion den 5 scol basico pa midi e impacto di e programa multilingual cu dos scol basico na Aruba ta ofrece. E asina yama “scolnan multilingual”, ta forma parti di un proyecto di innovacion cu ta wordo carga door di Minister di Enseñansa y cu ta wordo […]
Manual di Gramatica di Papiamento – Sintaxis
Oranjestad – E idioma nacional y oficial di Aruba, esta Papiamento, ta bolbe marca historia. E biaha aki cu e publicacion linguistico: “Manual di Gramatica di Papiamento – Sintaxis”, skirbi y publica pa Departamento di Enseñansa Aruba. Recientemente Departamento di Enseñansa Aruba a haci entrega oficial di e “Manual di Gramatica di Papiamento – Sintaxis” na Minister di Enseñansa Michelle Hooyboer-Winklaar. E entrega a […]Scroll To Top