text:
Uumanen na Biblia so Bilay
Uumanen na Biblia so Bilay
AKIN et intunda na biin manedad na masulok a 60 so mandayew ed idolo? Akin et tinaynan na sakey a Shinto so inka-pari to pian magmaliw a Kristiano? Panon ya alabanan na biin impaampon so liknaan a sikatoy inabandona? Amtaen tayo pay istoryay bilay da.
“Agak La Manpapaaripen ed Saray Idolo.”—ABA DANSOU
TAON NA INKIANAK: 1938
BANSA: BENIN
APALABAS: MANDADAYEW ED IDOLO
ISTORYAY BILAY KO: Binmaleg ak ed So-Tchahoué, sakey a baryon walad gilig na ilog. Say anapan na totoo ed sikami et panagsigay tan panag-alagay baka, kanding, karnero, baboy, tan manok. Naynay ya madanum ed baryo mi tan anggapoy karsada, kanian manbabaluto kami. Saray kaabungan et gawad tabla tan talaib, balet wala met iray gawad laryo. Maslak ed saray totoo et mairap-bilay. Pero matalag so krimen, ya aliwan singa diad syudad.
Nen ugaw ak, sikami nen atsik et impanaral nen tatay ko ed kombento, ditan imbangat ed sikami so tradisyon a pandayew ed idolo. Nen baleg ak la, inawat ko si Dudua (Oduduwa) bilang dios ko. Impagawaan koy abung-abung iyan dios tan lanang ak ya mangiyaapay na aba, larak na palma, bisukol, manok, malapati, tan arum ni ran ayep. Mabli irayan iyaapay ko kanian lanang ya nauupot so kuartak.
NO PANON YA INUMAN NA BIBLIA SO BILAY KO: Nen nanaral ak na Biblia, naamtaan kon si Jehova so alenleneg a tuan Dios. Naamtaan ko met ya kabusol toy panagdayew ed idolo. (Exodo 20:4, 5; 1 Corinto 10:14) Amoriak no antoy kaukolan kon gawaen. Kanian imbantak koy amin ya imahen ko tan inekal kod abung so anggan anton mikonektaan ed idolatriya. Intundak lay manpapalar tan agak met la mibibiang ed saray ritual tan seremonya parad inatey.
Nairapan ak ya manguman, lalo ta masulok ko lan 60. Kinontra tan inelek-elekan ak na saray amigak, kakanayon, tan kakaabay mi. Balet nampikasi ak ed si Jehova ya ikdan to ak komon na biskeg a gawaen so duga. Aligliwa ak ed imbaga na Uliran 18:10: “Say ngaran nen Jehova sikato so mabiskeg ya ilang [tore]; say maptek ombatik ya onloob ed sikato, tan nilaban.”
Akatulong ed siak so iyaatendi ed aral na saray Tasi nen Jehova. Ditan ko nalilikna so Kristianon panangaro, tan pandinayewan koy pansasagpot dan manbilay base ed atagey ya estandarte na Biblia ed moral. Saraya so akakombinsid siak ya say Tasi nen Jehova so tuan relihyon.
MARAKEP IRAN RESULTA: Lapud uunoren ko ray prinsipyo na Biblia, marakep lay relasyon ko ed saray anak ko. Tan alemewan met so liknaan ko. Dati et uupoten koy kuartak ed andiay bilay iran idolo ya anggapo met so nitutulong dad siak. Natan balet et si Jehova lay dadayewen ko, a mangiter na permanentin solusyon ed amin a problema tayo. (Apocalipsis 21:3, 4) Malikeliket ak ta agak la manpapaaripen ed saray idolo, noagta dia lad si Jehova! Inikdan to ak na tuan kaligenan tan proteksion.
“Ugaw Ak ni et Labay ko Lan Nakabat so Dios.”—SHINJI SATO
TAON NA INKIANAK: 1951
BANSA: JAPAN
APALABAS: PARIN SHINTO
ISTORYAY BILAY KO: Binmaleg ak ed baley na Fukuoka Prefecture. Saray atateng ko et relihyoso. Abangonan koy panagdayew ed dirios na Shinto. Nen ugaw ak ni, lanang kon iisipen no panon ak ya nilaban tan talagan labalabay kon tulongan iray totoon maniirap. Nen elementary ak, tinepet na maestro mi no antoy labay mi no ombaleg kami la. Espisipikoy ebat na saray kaklasek, walaray angibagan labay day magmaliw ya scientist. Say kuanko balet pangarap koy manlingkor ed Dios, tan akalek iran amin.
Nen asumpal ak lad haiskul, nanaral ak ed eskuelaan na saray pari. Tan walay akabat ko ditan ya parin Shinto a kada no anggapoy gagawaen to et manbabasay libron andeket so apis to. Aminsan et tinepetan to ak, “Sato, antam no anto yan libro?” Abasak so apis na libro kanian inkuan kon, “Biblia.” Imbaga ton, “Kaukolan ya basaen na amin a malabay ya magmaliw a parin Shinto iyan libro.”
Angaliw ak ya tampol na Bibliak. Inyan ko itan ed sankaalan pasen na kabinet tan inal-alwaran ko. Balet agko lanlamang nababasa ta busy ak ed eskuelaan. Nen nangraduar ak la, nanserbi ak bilang parin Shinto diad kapilya mi. Aya la may papangarapen ko nen ugaw ak ni.
Ag-abayag et adiskobrek ya dumad iilaloan ko so pagmaliw a parin Shinto. Maslak a pari et anggapoy panangaro tan pibabali rad arum. Tan dakel met ed sikara so anggapoy pananisia. Imbaga ni ingen ed siak na sakey ya abayag lan pari ya: “No labay moy ombayag dia, kaukolan ya say itongtong mo labat et nipaakar ed pilosopiya, aliwan pananisia.”
Lapud satan et adisdismaya ak ed relihyon ko. Anggano manseserbi ak nid kapilya mi, inusisak so arum a relihyon. Balet singa pareho met lanlamang. No kapigan dakel lay relihyon ya nauusisak, diman ak mas lalon nadidismaya. Pakaliknak et singa anggapoy tuan relihyon.
NO PANON YA INUMAN NA BIBLIA SO BILAY KO: Nen 1988, akabat koy sakey a Buddhista ya angombinsid siak ya basaen so Biblia. Anonotan ko laingen may parin Shinto ya ontan met so insimbawa to. Dinengel koy imbaga ra. Nen ginapoan koy manbasa na Biblia, agusgustoan kon tampol. No maminsan et sanlabi ak ya manbabasa ya anggad onsinag lay agew ed bintana.
Lapud nababasak, labay koy manpikasi ed samay Dios ya ibabaga na Biblia. Inalig ko may pikakasin walad Mateo 6:9-13. Kada duay oras et uuliten ko itan, anggan sano manmimisa ak ed kapilya.
Dakel so tepet kod nababasak. Diad saman et wala lay asawak, tan amtak ya ibabangat na saray Tasi nen Jehova so Biblia ta nensaman et binisita day asawak. Sanen akatongtong koy sakey a biin Tasi, tinepetan ko lan tinepetan. Mandinayew ak sanen inusar toy Biblian pangebat ed kada tepet ko. Sikatoy angibaki na lalakin Tasi a manbangat na Biblia ed siak.
Ag-abayag, inmatendi ak lad pantitipon na saray Tasi nen Jehova. Agko amta ya wadman manaya iramay Tasin ininsultok dati. Anggaman ontan, imbano tan inabrasa da ak nin siansia.
Naaralan ko diman ya labay na Dios ya aroen tan respetoen na asawan laki iray kapamilya to. Diad saman ko labat naisip ya apaulyanan ko manayay asawak tan ananak ko lapud subsob ak ed trabahok bilang pari. Amoriak ya madenge-dengel ak ed ibabaga na saray oonlad kapilya mi balet anggan aminsan et agko nin balot dinengel si asawak.
Legan ya ondarakel so nanaaralan ko nipaakar ed si Jehova, lalon napapaapit ak ed sikato. Apabiskeg ak na saray bersikulo a singa say Roma 10:13: “Balang sakey ya ontatawag ed ngaran nen Jehova et nilaban.” Ugaw ak ni et labay ko lan nakabat so Dios. Natan, akabat ko la!
Manlapu lad saman et agak la komportable ed kapilya. Nen unaan et panaaburidoan koy isipen na arum no taynan koy relihyon ko. Balet lanang kon ibabagad sarilik ya onekal ak no naromog koy tuan Dios. Kanian nen 1989, nandesisyon ak ya tumboken so ididiktay konsiensiak. Tinaynan koy kapilya mi tan impiak lay sarilik ed si Jehova.
Nairapan ak ya onalis ed kapilya. Nantamian ak na saray superyor ko tan agda ak paalisen. Tan say mas mairap et say pangibagad saray atateng ko. Sanen paonla ak lad abung mi, talagan apagaan ak, sinmakit ni ingen so pagew ko tan kinmakkapuy iray siklak! Aminpiga ak a tinmundad dalan pian manpikasi ed si Jehova a pabiskegen to ak komon.
Kasabik ed sikami, antakot kon ibagay rason na insempet ko. Pigay oras ni so linmabas. Insan, kayari dakel a pikakasi, impaliwawak so amin ed si tatay ko. Imbagak ya kabat ko lay tuan Dios tan tinaynan ko lay relihyon a Shinto pian Sikatoy panlingkoran. Abigbigla tan naermenan si tatay ko. Nitan met la ray kakanayon mi tan kokombinsien da ak ya ompawil. Agko labay ya nasakitan so pamilyak, pero amtak a say panlingkor ed si Jehova so duga. Asabi panaon, nirespeto ak lanlamang na pamilyak lapud desisyon ko.
Anggano tinaynan ko lay kapilya mi, kaukolan ko nin siansia ya umaney panagnonot ko. Nipasal ak ed bilay na pari. Kanian, ginawak so anggaay nayarian kon lingwanan itan. Balet anggan iner a nengnengen ko, walan walay mangipanonot ed datin bilay ko.
Say akatulong ed siak pian nalabanan itan et, unona, inanap kod abung so amin a gamit ya mikonektaan ed datin relihyon ko. Insan ko iratan pinopoolan—saray libro, litrato, tan anggan saray mablin souvenir. Komadua, naynay ak ya mililimog ed saray Tasi. Baleg a tulong ed siak so pikakaaro tan suporta ra. Kanian kalkalnak lan alingwanan so datin bilay ko.
MARAKEP IRAN RESULTA: Dati et napapaulyanan koy asawak tan ananak ko, kanian aliwa ran maliket. Balet nen wala lay panaon kod sikara, ya singa ibabangat na Biblia ed saray kaasawaan a lalaki, nagmaliw kamin maapit ed sakey tan sakey. Asabi panaon, nanlingkor met lad si Jehova so asawak. Natan, kaiba mi lay anakon laki, say anakon bii tan say asawa to ed dugan panagdayew.
Sano nanononotan ko may imbagak nen ugaw ak ya labay koy manserbi ed Dios tan ontulong ed totoo, amoriak ya agawaan ko itan, tan aliwa labat lan satan. Talagan agnasabsabaay pisasalamat ko ed si Jehova.
“Amtak ya Walay Kulang.”—LYNETTE HOUGHTING
TAON NA INKIANAK: 1958
BANSA: SOUTH AFRICA
APALABAS: LIKNAEN TON INABANDONA
ISTORYAY BILAY KO: Nianak ak ed Germiston, sakey ya mareen a baley ya panagminaan. Lapud inisip na atateng kon agda ak nalegpet, impaampon da ak. Labin-apat agew ko ni labat ed saman sanen inampon ak na maaron sanasawa ya impasen kon ama tan ina. Anggaman ontan, nen naamtaan koy agawa, agaylay irap kon labanay liknaan ya inabandona ak. Liknaen kon duma ak ed saray angampon ed siak tan agda ak natatalosan.
Nen manga 16 ko, oonla kamin sankakaaro ed saray bar pian man-disco tan ondengel ed banda. Nen mantaon ak na 17, sinalik so mansigarilyo. Labay ko, mabeng ak ya singa saramay modelo ed patalastas na sigarilyo. Nen 19 años ko la, nantrabaho ak ed Johannesburg, tan abarkada ak a tampol. Ag-abayag, nagmaliw ak lan maayew, masigarilyo, tan kada Sabado tan Simba et manbabartek ak.
Pero mahilig ak met ed isport. Regular ak ya mane-aerobics, mansa-soccer, tan arum ni. Makulikuli tan maabilidad ak met ed trabaho kanian akabkabat ak ed saray kompanya na kompyuter. Lapud satan, yinmaman ak tan say pakanengneng na arum et wala lad siak so amin. Balet say tua, agak maliket, tan singa anggapoy direksion na bilay ko. Amtak ya walay kulang.
NO PANON YA INUMAN NA BIBLIA SO BILAY KO: Nen nanaral ak na Biblia, naamtaan kon si Jehova et Dios na aro. Naamtaan ko met ya impanengneng to itan ya aro diad impangiter tod Salita to, say Biblia. Singa to itan personal a sulat ed sikatayo pian nitonton itayo ed dugan dalan. (Isaias 48:17, 18) Amoriak a pian nagunggonaan ak ed maaron panangibangat nen Jehova, kaukolan kon umanen so kabibilay ko.
Say sakey a kaukolan kon umanen et saray piuulopan ko. Sineryosok so walad Uliran 13:20: “Miulop ka ed saray makabat a totoo, et sika naani makabat; balet say kaiba na saray maatiw manlikna na segsegang [odino irap].” Akatulong itan a prinsipyo ed siak pian paliisan iray datin kabarkadak tan mikaaro lad saray Tasi nen Jehova.
Say nanirapan kon ekalen et say panagsigarilyok ta naadik ak ya maong. Nen kalkanak lan nakal iyan bisyo, walay sinmublay ya problemak. Manlapu la nen intundak itan, naarumay 13.6 kilo so belat ko! Lapud satan et singa abebbeba lay pakanengneng kod sarilik, tan ngalngali samploy taon ak ya nansagpot pian onebeng. Balet amtak a duga so desisyon kon itunday pansigarilyo. Naynay ak ya manpipikasi ed si Jehova, tan pinabiskeg to ak ya manguman.
MARAKEP IRAN RESULTA: Natan et marakep lay laman ko. Tan kontento ak lad bilay ko, agko la natan aambisyonen so temporaryon liket ya iiter na trabaho, posisyon, tan kayamanan. Imbes, panliliketan kon ibangat ed arum so Biblia. Lapud satan, talora ed saray katrabahok so kaiba mi la nen asawak a manlilingkor ed si Jehova. Antis ya inatey iray angampon ed siak, nipaamtak ed sikara so sipan na Biblia a kiolid bilay diad paraison dalin.
Akatulong ed siak so iyapit ed si Jehova pian nalabanan so liknaan kon inabandona ak. Lapud inikdan to ak na sankamundoan a pamilya na saray kaparan mananisia, aliknak ya agko bukbukor. Awalaan ak na saray ina, ama, tan agagi.—Marcos 10:29, 30.
[Litrato ed pahina 12]
Aliknak so panangaro na saray Tasi nen Jehova
[Litrato ed pahina 13]
Kapilya na Shinto a datin pandadayewan ko


c: text/html

text:
‘Inagew-agew ya Ililibitan Ak nen Jehova na Awit Ko’
Anggaman walay tubat-tubat ya sakit kon mamapairap ed siak, diad interon bilay ko et aliknak so maaron panangasikaso na Ama tayo ed tawen. Tan diad masulok lan 20 taon, talagan malikeliket ak ed panlilingkor kod si Jehova bilang payunir.
Nen 1956, nianak ak ya walay spina bifida. Lapud agkinmapot ya maong so neural tube ed spine ko, walay aderal ya nerve kanian ngalngali agak makaakar tan dakdakel ni linmesan graben sakit ko.
Antis ak ya niyanak, inyaralan na sanasawan misionero ya Tasi nen Jehova iray atateng ko. Nen ugaw ak, pigpigara ni so Tasi ed binalegan kon lugar diad Usakos, Namibia. Kanian aaralen mi bilang pamilya iray akaeskedyul ya aaralen ed kongregasyon. Nen pitoy taon ko, nampa-urostomy ak, sakey iyan operasyon ya binutawan day laman ko pian walay pawayay sirit. Nen 14 años ak, awalaan ak na epilepsy. Lapud arawdawi so high school ed sikami tan kaukolan ya asikasoen ak a maong na atateng ko, agko la nituloy so pani-eskuelak.
Anggaman ontan, nandesisyon ak ya pabiskegey espiritualidad ko. Dakel ed saray publikasyon tayo so agni nipatalos ed lenguahe min Afrikaans. Kanian nanaral ak ya manbasay English pian natalosan ko ray libro tayo. Nagmaliw ak ya manangipalapag tan nampabautismo ak ed edad ya 19. Diad sinmublay ya apatiran taon, dakdakel so sakit ko tan problema ed emosyon. Sakey ni, diad lugar mi ya sankakabat iray totoo, ngalngali agko labay so manpulong lapud takot ed too.
Nen masulok ya 20 años ko, inmalis kamid South Africa, tan ditan et akapilimog ak ya siansia ed sakey ya kongregasyon. Talagan malikeliket ak ed satan! Balet, kaukolan koy manpaopera lamet—natan et colostomy.
Ag-abayag kayari na satan, nadngel koy paliwawa na sakey a manangasikaso na sirkito nipaakar ed panagpayunir. Sinmabid pusok so paliwawa to. Antak ya singa imposiblin nasarag ko ta masakit ak, balet aliknak lay tulong nen Jehova diad saray dinadalan kon irap. Kanian nan-apply ak ya regular payunir. Balet lapud kondisyon na laman ko, ag-inaprobaan na saray elder so aplikasyon ko.
Balet, nandesisyon ak ya gawaen koy anggaay nayarin ko diad ministeryo. Lapud suporta nen nanay ko tan arum ni, masulok ya anem bulan ya say oras ko et singa payunir. Apaneknekan ko ya labay kon talagay manpayunir tan agmakasbel so sakit ko. Nan-apply ak lamet, tan naaprobaan a siansia. Nen Setyembre 1, 1988, nagmaliw ak ya regular payunir.
Bilang payunir, naynay kon naliliknay suporta nen Jehova. Say pangibabangat koy katuaan ed arum imbes ya say pannonot lan pannonot ed situasyon ko so namprotekta, amabiskeg, tan tinmulong ed siak ya mas onapit ed si Jehova. Tan talagan malikeliket ak ed impakatulong kod pigaran indibidual ya angidedikad bilay da tan nampabautismo.
Tubat-tubat ni sakit ko, balet ‘inagew-agew ak ya ililibitan nen Jehova na awit ko.’ (Sal. 68:19) Agto ak labat tinulongan ya nasarag so situasyon ko; tinulongan to ak met ya na-enjoy so bilay!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Liligliwaen Itayo nen Jehova Diad Amin a Subok
“Say Dios na amin a ligliwa [so] manliligliwa ed sikatayo diad amin a subok a dadalanen tayo.”
1, 2. Panon itayon liligliwaen nen Jehova ed saray subok a dadalanen tayo, tan antoy ipapaseguro na Salita to?
SAKEY ya balolakin brother a kabataan, ya tawagen tayon Eduardo, so akitongtong ed sakey ya elder a si Stephen, ya mas matatken tan walaay asawa. Sankanonot nen Eduardo so ibabaga na 1 Corinto 7:28: “Saramay mangasawa et nawalaay irap ed laman da.” Intepet to: “Anto yay ‘irap’ ya tutukoyen dia, tan panon kon nasarag iya no mangasawa ak?” Antis ya inebatan itan nen Stephen, imbaga tod si Eduardo ya pannonotan to nin magano so sakey nin insulat nen apostol Pablo, ya si Jehova et “Dios na amin a ligliwa, a manliligliwa ed sikatayo diad amin a subok [“irap,” paimanod leksab] a dadalanen tayo.”
2 Si Jehova et talagan maar-aron Ama, tan liligliwaen to tayo no ondadalan tayod irap. Nayarin naeksperiensyam lan mismo ya tinulongan tan inggiya ka na Dios, a mabetbet et diad panamegley na Salita to. Makaseguro itayo ya sankaabigan so labay to parad sikatayo, ya singa alikna to parad saray lingkor to nensaman.
3. Anto ran tepet so ebatan tayo?
3 Siempre, mas nasarag tayon arapen iray problema o irap ya dadalanen tayo no amta tayoy sengegan na saratan. Tan kaibad satan iray irap ya naeeksperiensya na saray sanasawa odino na pamilya. Anto sirin so pigara ed saray tuan nagagawa ya nayarin panlapuan na “irap ed laman” ya imbaga nen Pablo? Anto ran alimbawa ed panaon na Biblia tan ed panaon tayo so nayarin manligliwa ed sikatayo? Say ebat ed saratan et makatulong ed sikatayon nasarag iray subok.
SARAY SUBOK—“IRAP ED LAMAN”
4, 5. Anto so pigara ed saray panlalapuan na “irap ed laman”?
4 Oniay nabasa tayon imbaga na Dios nen kakkagapo ni labat ya pinalsay too: “Taynan na laki so ama tan ina to tan iyamong toy asawa to, tan magmaliw iran sakey a laman.” (Gen. 2:24) Imbaga itan nen Jehova nen inkasal to so unonan laki tan bii. Balet lapud aliwan perpekto natan so too, walan walay onlesan problema no say sakey et mangasawa o miasawa tan nawalaan na sarilin pamilya. (Roma 3:23) Singa bilang, maslak ya aliwa lan saray ateng da so walaay autoridad ed pamilya noagta say asawan laki. Sikato so tinuro na Dios ya ulo na asawan bii. (1 Cor. 11:3) Aliwan mainomay iya parad arum ya kapankasal. Ibabaga na Salita na Dios a nepeg ya manpasakop so asawan bii ed asawa to imbes ya diad saray ateng to. Lapud saya, nayarin naapektoan so relasyon da ed katulangan da tan panlapuan iya na irap parad balon sanasawa.
5 Say sakey nin pakaaburidoan na sanasawa et no ibaga na asawan bii ed asawa to ya, “Malukon ak.” Nayarin maliket ira balet mapaga met ira ya ompan walay onlesan problema ed panlulukon na ina odino diad pananak to. Tan nayarin nonoten da ya naaruman so gastos da, natan tan diad arapen. Wala ni ray nauman ed situasyon da no ompaway lay ugaw. Ompan say panaon tan atension na ina et wala lan amin ed pangasikaso na anak to. Nalilikna na dakel ya asawan laki ya nibabaliwala ira lapud akapokus lad ugaw so asawan bii. Ontan met, naaruman so responsabilidad na balon tatay lapud kaukolan ton asikasoen tan iter so pankaukolan na balon membro na pamilya to.
6-8. No agnagawa so pirawat ya nawalaan na anak, panon itan ya panlapuan na ermen?
6 Wala ni sananey ya irap a naeeksperiensya na arum ya sanasawa. Pirpirawat day nawalaan na anak balet ag-ira makaanak. No agmanlukon so asawan bii, nayarin manermen a maong. Balet agto labay ya ibagan no mangasawa odino walaay anak so sakey et anggapo lay pampagaan to, pero no pirpirawat toy nawalaan na anak balet agnagagawa, atan a mismo et “irap ed laman.” (Pro. 13:12) Diad panaon na Biblia, baleg a kabalawan ed sakey a bii no agmakaanak. Si Raquel, ya asawa nen Jacob, et imbalikas toy sakit ya nalilikna to nen nanenengneng ton wala ray anak nen atsi to. (Gen. 30:1, 2) Wala ray bansa ya maslak ed saray manaayam et baleg so pamilya ra. Saray misionero ditan et mabetbet ya tetepetan no akin ya anggapoy anak da. Anggano mataktika dan ipaliwawa no akin, nayarin say reaksion et, “Agi, ipikasi mi kayo!”
7 Wala met so sakey ya sister ed England ya pirpirawat toy nawalaan na anak balet ag-agawa itan anggad nan-menopause la. Inamin to ya maer-ermen a maong lapud amta ton agla nagawa ed sayan sistema na mundo so pirawat to. Nandesisyon iran sanasawa ya man-ampon la. Balet imbaga to: “Makakalikna ak nin siansia na ermen. Amtak ya anggano walay ampon mi, duma nin siansia no sarilim ya anak.”
8 Nabasa ed Biblia ya say sakey a Kristianon bii et “nasalimbengan diad pagmaliw ton ina.” (1 Tim. 2:15) Balet aglabay ya ibaga na satan ya no mananak odino nawalaan na anak so sakey et naawat toy bilay ya anggapoy anggaan. Imbes, no say sakey a bii et walay aasikasoen ton anak tan arum nin kimey ed abung, nayarin naiwasan toy magmaliw a matsismis tan mibabali ed bilay na arum. (1 Tim. 5:13) Pero wala nin siansiay irap ya naeksperiensya to ed bilay dan sanasawa tan ed pamilya ra.
9. Akin et nikaduman subok so ipatey na asawa?
9 Diad saray irap ya naeeksperiensya na sanasawa, walay sakey ya subok ya nayarin agda ilaloan. Say ipatey na inad-aro. On, say ipatey na asawa et nikaduman subok ya dadalanen na dakel. Aya so subok ya ag-iilaloan ya arapen na ataynan ya asawa diad sayan sistema na mundo. Manisia iray Kristiano ed promisa nen Jesus ya kioli. (Juan 5:28, 29) Anto so nagawaan na satan ed mabilay ya asawa? Makaligliwa itan a maong ed sikato. Sakey met iyan paraan ya saramay ondadalan ed irap et tutulongan tan liligliwaen na maar-aron Ama tayo panamegley na Salita to. Aralen tayo natan no antoy alikna na pigaran lingkor na Dios
LIGLIWA NO ONDADALAN TAYOD SUBOK
10. Panon ya nainawaan si Hana ed paneermen to? (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.)
10 Si Hana, ya inad-aron asawa nen Elkana, et dinmalan ed sakey ya subok. Sikatoy agmakaanak, balet say sakey nin asawa nen Elkana ya si Penina et pigaray anak to. (Basaen so 1 Samuel 1:4-7.) Si Hana et “tinaon” a babalawen nen Penina. Kanian maer-ermen tan ambelbelat so liknaan nen Hana. Pian nainawaan, impikasi to itan ed si Jehova. Talagan ‘andukey so pikakasi tod si Jehova.’ Kasin iilaloan ton ebatan nen Jehova so kerew to? Nayarin ontan. Antokaman so agawa, “agla maermen” si Hana. (1 Sam. 1:12, 17, 18) Sikatoy matalek ya ikdan nen Jehova na anak odino tulongan tod arum ya paraan.
11. Panon itayon naligliwa panamegley na pikakasi?
11 Anggad agtayo perpekto tan manbibilay tayo ed sayan mundo ya uuleyan nen Satanas, walan walay naeksperiensya tayon subok tan irap. (1 Juan 5:19) Balet, balibalin naamtaan ya si Jehova so “Dios na amin a ligliwa”! Say sakey ya paraan pian natulongan itayon nasarag iray subok odino irap ya dadalanen tayo et panamegley na pikakasi. Imbaga nen Hana ed si Jehova so amin ya walad puso to. Ontan met, no ondadalan tayod subok, agtayo basta labat ibaga ed si Jehova no antoy nalilikna tayo. Kaukolan ya masimoon tayon onkerew ed sikato, ya ibaga tayon amin so nalilikna tayo panamegley na impapuson pikakasi.
12. Antoy akatulong pian mansiansian maliket so balo ya si Ana?
12 Anggano singa walay baleg ya kulang ed bilay tayo
13. Mangiter na alimbawa no panon itayon naligliwa na saray tuan kaaro anggano ag-itan nagawaan na saray kapamilya tayo.
13 No naynay tayon miulop ed saray agagi, nawalaan tayoy maapit tan tuan kakaaro. (Pro. 18:24) Nanonotan ni nen Paula ya nen limay taon to, agaylay ermen to ta tinaynan nen nanay to so katuaan. Mair-irap itan ya subok. Balet apaseseg ya maong si Paula nen walay sakey ya payunir ed kongregasyon da ya si Ann ya angipanengneng na personal ya interes ed sikato tan ed espiritualidad to. “Anggano agkami sankanayon nen Ann, baleg ya tulong ed siak so impanengneng ton malasakit,” so imbaga nen Paula. “Tinmulong itan pian tuloytuloy ak ya makapanlingkor ed si Jehova.” Anggad natan et matoor ya manlilingkor si Paula. Sikatoy malikeliket met ta akapawil lay nanay to ed kongregasyon. Malikeliket met si Ann ta sikatoy nagmaliw ya ina nen Paula ed espiritual.
14. Anto ran bendisyon so panliliketan na saramay manliligliwa ed arum?
14 No ipanengneng tayoy panangaro tan personal ya interes ed arum, nayarin naandi met iray negatibon liknaan tayo. Amta na saray sister, wala man so asawa da o anggapo, ya talagan makapaliket so pangipulong ed maong a balita bilang kakimeyan na Dios. Labay dan napagalangan so Dios diad panggagawa day panlabayan to. Ipapasen da ni ingen ya therapy so pibiang ed ministeryo. Seguradon amin tayo et makapitulongan pian maapit so ulopan na kongregasyon no ipanengneng tayoy malasakit ed arum, diad teritorya tayo tan diad kongregasyon. (Fil. 2:4) Maong ya alimbawa ed saya si apostol Pablo. Sikatoy singa “sakey a manpapasuson ina” ya maar-aro ed saray walad kongregasyon na Tesalonica; tan singa da met ama ed espiritual.
TULONG ED PAMILYA
15. Siopa ray angiteran na responsabilidad ya ibangat so katuaan ed saray ugugaw?
15 Say sakey met ya importantin nonoten tayo et no panon tayon naligliwa tan natulongan iray pamilya. No maminsan, saray ateng ya balo nid katuaan et patutulongan ed saray maespiritual ya agagi ya ibangat so Biblia ed ananak da. Say labay da ni ingen et saratan ya agagi la so mangiyaral ed ugugaw nin ananak da. Balet ibabaga na Biblia ya saray ateng so akan-responsabilidad ya mangibangat tan mangipasal ed ananak da. (Pro. 23:22; Efe. 6:1-4) Balet wala ray situasyon ya kaukolan so tulong na arum tan naapresyan maong itan. Pero agto labay ya ibagan anggapo lay responsabilidad na atateng. Importante so regular ya komunikasyon da ed saray ananak da.
16. No ontutulong tayo ed saray ugugaw, antoy importantin tandaan tayo?
16 No mandesisyon so ateng ya manpatulong ed arum ya mangiyaral ed ananak da, samay ontulong et agto nepeg ya alaen so betang na ateng. No maminsan, wala ray agagi ya say iyaaralan day Biblia et ugugaw ya saray ateng da et ag-interesado ed katuaan. Balet importantin tandaan na sarayan agagi ya anggaman ontutulong ira ed espiritual, siansia ni ya aliwan sikaray ateng. Tan no manaaral ira, maabig no gawaen da itan diad abung na ugugaw ya wadman iray ateng da odino arum nin maespiritual ya agi odino diad matukoy ya lugar ya wala ray makakanengneng. Diad ontan et anggapoy manisip na negatibo ed gagawaen da. Iilaloan tayon onsabi panaon et gawaen na atateng so inter na Dios ya responsabilidad dan asikasoen so espiritualidad na ananak da.
17. Panon ya makapangiter na ligliwa iray anak?
17 Saray kabataan a naaralan da la ya aroen so tuan Dios tan unoren so bilin to et makapangiter na ligliwa ed pamilya ra. Nagawaan da itan no respetoen day atateng da tan no ontulong ira ed materyal. Makatulong met ira ed espiritualidad na pamilya ra. Antis na Delap, say apo nen Set ya si Lamec et mandadayew ed si Jehova. Bilang ulo na pamilya, oniay imbaga to nipaakar ed si Noe ya anak to: “Sikato so mangiter ed sikatayo na ligliwa manlapud mairap a kimey tan ambelat a pansasagpot na saray lima tayo lapud insamba nen Jehova so dalin.” Asumpal itan a propesiya nen nakal lay epekto na impangisamba ed dalin. (Gen. 5:29; 8:21) Natan, saray anak ya pipilien day dugan panagdayew et makapangiter met na ligliwa ed pamilya ra tan makatulong ira pian nasarag na pamilya da iray subok ya dadalanen da, diad ontan et makaligtas ira ed mas baleg ya irap nen say Delap.
18. Antoy makatulong ed sikatayon makapanpakpel tan nasarag so antokaman ya subok?
18 Diad panamegley na pikakasi, pandalepdep ed saray alimbawan walad Biblia, tan naynay ya piulop ed saray agagi, naliligliwa so minilyon ya lingkor nen Jehova diad amin a subok ya dadalanen da. (Basaen so Salmo 145:18, 19.) Lapud amta tayon si Jehova so Lapuan na permanentin ligliwa, natulongan itayon makapanpakpel tan nasarag so antokaman ya subok


text:
TULONG PARAD PAMILYA
Antoy Gawaen Ko No Walay Manbu-bully ed Anak Ko?
Nandalem ed sika so anak mo ya nabu-bully kuno ed eskuelaan. Antoy gawaen mo ey? Kasin onla kad eskuelaan pian ibaga ya dapat ya nadusa so bully? Kasin ibangat moy anak mo ya ombawi? Antis ka balet ya mandesisyon, maabig no amtaen mo ni pigaran impormasyon nipaakar ed panag-bully.
Antoy kaukolan kon naamtaan nipaakar ed panag-bully?
Anto so panag-bully? Say panag-bully et tuloytuloy tan ginagala ya pamasakit ed too diad pisikal odino emosyonal. Kanian aliwan amin ya panag-insulto odino panagpasakit et nibagan panag-bully.
Akin ya importantin naamtaan mo? Wala ray totoo ya ibabaga ran “panag-bully” so antokaman ya makapaasar ya kagagawa, anggano aliwa met ya grabe. No mibabali kan lanang kada no walay gawaen dad anak mo, ompan agmo nalilikas ya ibabangat mo la manayay anak mo ya agto sarag ya solusyonan so sarili ton problema—abilidad ya importantin naaralan to natan tan kaukolan to no adulto la.
Prinsipyo na Biblia: “Agka komon mainomay a nasakitan.”—Eclesiastes 7:9.
Say leksion: Tua, wala ray situasyon ya kaukolan mo lay mibabali odino onsalet, balet diad arum a situasyon et kaukolan na anak mo ya aralen no panon ton solusyonan so problema tod arum.—Colosas 3:13.
Panon to balet no ibaga na anak mo ya tuloytuloy tan gagagalaen da lan sasakitan?
Antoy nagawaan ko?
Dengel mon maong so ibaga na anak mo. Amtaen no (1) antoy nagagawa tan (2) no akin ya nabu-bully. Agka bastabasta maniisip na antokaman no agmo met ni amta so amin ya detalye. Tepetan moy sarilim, ‘Kasin walay arum ya anggulo ya agko ni anengneng?’ Pian naamtaan mon amin so detalye, ompan kaukolan mon katongtongen so teacher na anak mo odino atateng na manbu-bully ed anak mo.
Prinsipyo na Biblia: “No say sakey et oneebat la antis to nin narengel so tua, satan et kakulangkulangan tan kababaingan.”—Proverbio 18:13.
No say anak mo et biktima na panag-bully, tulongan mon natalosan to ya mandepende ed reaksion to no kasin tundaan da la odino mas lalo dan i-bully. Singa bilang, ibabaga na Biblia: “Say mauyamo ya ebat et pakepaen toy pasnok, balet say ansakit a panagsalita et palooren toy sanok.” (Proverbio 15:1, paimanod leksab) Kanian no ombawi so anak mo, palooren to labat so panag-bully imbes ya tundaan da la.
Prinsipyo na Biblia: “Agyo babalesen na mauges so mauges a ginawad sikayo odino iinsultoen imay mangiinsulto ed sikayo.”—1 Pedro 3:9.
Ipaliwawam ed anak mo ya agto labay ya ibaga ya sikatoy makapuy no ag-ombawi. Diad kabaliktaran, ipapanengneng ton sikatoy mabiskeg ta agpakontrol ed arum ya too. Singa to tataloen so bully ya agbalet magmamaliw a bully.
Importantin tandaan iya na anak mo lalo la no nabu-bully ed Internet. No sikatoy man-reply ed saray ansasakit ya comment ed Internet, lalo la ingen ya na-bully. Ompan agto ingen nalikas ya magmamaliw met la manayan bully! Kanian no maminsan, mas maong no agla man-reply o man-react. Nayarin napatunda to so bully, ta onsawa lanlamang no anggapo so onkagat ed gagawaen to.
Prinsipyo na Biblia: “No anggapo lay kiew, naerep so apoy.”—Proverbio 26:20.
Diad arum ya situasyon, sarag na anak mo ya iwasan iray totoo tan lugar ya posiblin na-bully. Singa bilang, no amta na anak mo ya posiblin nadalanan toy sakey ya bully odino grupo na bully, naiwasan toy na-bully no sananey lay dalanen to.
Prinsipyo na Biblia: “Say marunong et ompapaliis no nanenengneng toy peligro, balet say andiay kakabatan et ondidiretso tan aanien to ray pansumpalan.”—Proverbio 22:3.
SALIEN: Tulongan so anak mo ya isipen no anto ray positibo tan negatibo ya nagawa ed reaksion odino gawaen to. Singa bilang:
Antoy nagawa no agto la pansinen so bully?
Antoy nagawa no patundaen ton direkta so manbu-bully ed sikato?
Antoy nagawa no idalem tod eskuelaan so panbu-bully ed sikato?
Panon ya ontulong so inkamakaaro odino panagpaelek pian napatunda so bully?
Arap-arapan man o diad Internet, nanduruma so kada situasyon. Kanian isip mon maong iray praktikal ya nagawaan mo pian natulongan moy anak mo. Ibagam ed sikato ya wadtan kan lanang pian onsuporta ed sikato.
Prinsipyo na Biblia: “Say tuan kaaro et mangaaro ed amin a panaon, tan sakey ya agi a nailaloan diad panaon na gonigon.”—Proverbio 17:17.


text:
Panon a say Impangisakripisyo nen Jesus ed Bilay To et “Panondon ed Amayamay”?
Say ebat na Biblia
Say impangisakripisyo ed bilay nen Jesus so paraan na Dios pian iliktar odino isalba so totoo ed kasalanan tan patey. Ibabaga na Biblia ya say impaagus ya dala nen Jesus so bili na dondon. (Efeso 1:7; 1 Pedro 1:18, 19) Kanian imbaga nen Jesus ya sikatoy linma dia pian “iter toy bilay to a panondon ed amayamay.”—Mateo 20:28.
Akin et kaukolan so “panondon ed amayamay”?
Say inmunan too, si Adan, et ginawa ya perpekto, odino anggapoy kasalanan. Sikatoy walaan na ilalo ya manbilay ya anggapoy anggaan balet abalang to itan lapud pinili ton ag-unoren so Dios. (Genesis 3:17-19) Nen sikatoy awalaan na ananak, impatawir tod sikara so kasalanan. (Roma 5:12) Kanian ipapanengneng na Biblia ya ‘inlako’ nen Adan so sarili to tan saray ananak to ed kasalanan tan patey. (Roma 7:14) Lapud aliwa ran perpekto, anggapod sikara so makadondon ed bilay ya abalang nen Adan.—Salmo 49:7, 8.
Akasian na Dios iray ananak nen Adan lapud pakaskasin situasyon da. (Juan 3:16) Balet, lapud perpektoy hustisya na Dios, agto nayarin basta labat palampasen odino perdonaen so kasalanan da ya anggapoy makatunongan ya basiyan. (Salmo 89:14; Roma 3:23-26) Inar-aro na Dios so totoo, kanian nanggawa na legal ya paraan pian say kasalanan da et aglabat naperdona noagta naekal met. (Roma 5:6-8) Satan ya legal ya basiyan et say dondon.
Antoy nagawaan na dondon?
Diad Biblia, say salitan “dondon” et ontutukoy ed sarayan talo:
Bayar.—Numeros 3:46, 47.
Makapangibulos, o nabawi toy sakey a bengatla.—Exodo 21:30.
Eksakton bili ya ibayar o isalat. *
Imanoen no panon iratan ya onaplika ed dondon odino bilay ya insakripisyo nen Jesu-Kristo.
Bayar. Ibabaga na Biblia ya saray Kristiano et “sinaliw” tan “mabli imbayar.” (1 Corinto 6:20; 7:23) Say imbayar et say dala nen Jesus, ya satan so ‘impangaliw to ed totoon parad Dios manlapud balang tribu tan lenguahe tan rasa tan nasyon.’—Apocalipsis 5:8, 9.
Makapangibulos. Insakripisyo nen Jesus so bilay to pian “diad panamegley na dondon et nibulos itayo” ed kasalanan.—1 Corinto 1:30; Colosas 1:14; Hebreo 9:15.
Eksakton bili. Say insakripisyo nen Jesus et eksakton bili ya imbayar ed abalang nen Adan—sakey ya perpekton bilay na too. (1 Corinto 15:21, 22, 45, 46) Ibabaga na Biblia: “No panon a diad panamegley na ag-intulok na sakey a too [si Adan] et dakel so nagmaliw a makasalanan, ontan met a diad panamegley na intulok na sakey a too [si Jesu-Kristo] et dakel so magmaliw a matunong.” (Roma 5:19) Ipapaliwawa na saya no panon ya diad impatey na sakey ya too et nadondon so amayamay ya makasalanan. Diad tua, say bilay ya insakripisyo nen Jesus et “kasimbangan a dondon parad amin” na saramay manggagawa ed no antoy nakaukolan pian minabang ed satan.—1 Timoteo 2:5, 6.
^ Diad Biblia, saray orihinal a salita ya in-translate bilang “dondon” et mankabaliksan na bili, odino mablin bengatla, ya imbayar. Singa bilang, say Hebreon verb ya ka·phar et mankabaliksan na “sakbongan.” Mabetbet ya ontutukoy itan ed pansakbong ed kasalanan. (Salmo 65:3) Say Hebreon noun ya koʹpher et ontutukoy ed bilin imbayar pian nagawaan so pansakbong, odino pambawi ed sakey ya bengatla. (Exodo 21:30) Mipadpara, say Griegon salita ya lyʹtron, ya maslak ya itra-translate ya “dondon,” et nayari met ya i-translate ya “bili na pambawi.” (Matthew 20:28; The New Testament in Modern Speech, nen R. F. Weymouth) Inusar na saray Griegon managsulat so salitan ontutukoy ed bayar pian nadondon so sakey ya priso ed guerra odino pian nibulos so sakey ya aripen.


text:
Mansiansian Mabiskeg ed Espiritual Legan ya Walad Teritoryan Sananey so Lenguahe
“Diad pusok et papablien koy salitam.”—SAL. 119:11.
1-3. (a) Antokaman so kipapasen tayo, antoy nepeg ya prayuridad tayo? (b) Anto ray subok ed saray manaaral na sananey ya lenguahe, tan anto ray nitepet tayo? (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.)
NILIBON Tasi nen Jehova natan so aktibon mibibiang ed pakakasumpal na propesiyan nipulong so maong a balita “diad kada nasyon tan tribu tan lenguahe tan rasa.” (Apo. 14:6) Kasin sakey kad saray manaaral na sananey ya lenguahe? Kasin sakey kan misionero odino manlilingkor ed teritoryan baleg so pankaukolan, odino ginapoan moy miaral ed kongregasyon ed lugar yo ya sananey so lenguahe?
2 Bilang lingkor na Dios, nepeg tayon iprayuridad so espiritualidad tayo tan na pamilya tayo. (Mat. 5:3) Balet no maminsan, nayarin nairapan tayon nawalaan na epektibon personal a panagaral ta busy itayo. Pero wala ni arum ya subok ed saramay manlilingkor ed kongregasyon ya sananey so lenguahe.
3 Likud nid panaral na balon lenguahe, kaukolan dan seguroen ya regular dan napenek so puso ra na saray anawet ya espiritual a naakan. (1 Cor. 2:10) Panon dan nagawaan itan no agda tanton natatalosan so lenguahe ed kongregasyon da? Tan akin a nepeg ya seguroen na Kristianon atateng ya onsasabid puso na ananak da so Salita na Dios?
SAY POSIBLIN MAMAKAPUY ED ESPIRITUALIDAD
4. Antoy posiblin mamakapuy ed espiritualidad tayo? Mangiter na alimbawa.
4 No agtayo natalosan so Salita na Dios lapud sananey so lenguahe, posiblin onkapuy so espiritualidad tayo. Nen komaliman siglo B.C.E., mapaga si Nehemias nen naamtaan ton agmakapansalita na Hebreo iray arum ya ananak na Judion nanlapud Babilonia. (Basaen so Nehemias 13:23, 24.) Diad tua, nababalang na sarayan ugugaw so pakabidbiran da ya lingkor iray Dios ta agda natatalosan so kabaliksan na Salita to.—Neh. 8:2, 8.
5, 6. Antoy naimano na pigaran atateng ya manlilingkor ed teritoryan sananey so lenguahe, tan akin?
5 Naimano na pigaran Kristianon atateng ya manlilingkor ed teritoryan sananey so lenguahe ya kalkalnan naaandi so interes na ananak dad katuaan. Lapud agda tanton natatalosan iray aral, ag-onsasabid puso da iray espiritual ya programa ed Kingdom Hall. Oniay inkuan nen Pedro, [1] taga South America ya inmalis iran pamilya ed Australia: ‘No nipaakar ed espiritual iran bengatla, kaukolan ya kaiba so puso tan emosyon.’—Luc. 24:32.
6 No sananey ya lenguahe so babasaen tayo, nayarin say epekto to et aliwan singa no say mismon lenguahe tayo so babasaen tayo ya nasasabi so puso tayo. Niarum ni, no nairapan kan mitongtong lapud sananey so lenguahe, nayarin nakesaway nonot mo tan onkapuy so espiritualidad mo. Kanian legan tayon maseseg ya manlilingkor ed si Jehova diad teritoryan sananey so lenguahe, nepeg tayon protektaay espiritualidad tayo.—Mat. 4:4.
PRINOTEKTAAN DAY ESPIRITUALIDAD DA
7. Antoy ginawa na saray taga Babilonia pian naimpluensyaan day Daniel ed kultura tan relihyon da?
7 Nen si Daniel tan saray kakaiba to et inyakar ed Babilonia, sinali na saray totoo diman ya impluensyaan irad kultura da diad impangibangat dad “lenguahe na saray Caldeo.” Sakey ni, say opisyal na palasyo ya mangaasikasod sikara et inikdan to ray kangaranan ed Babilonia. (Dan. 1:3-7) Say ngaran ya inter tod si Daniel et ontutukoy ed si Bel, say manunan dios ed Babilonia. Labay ya ipurek nen Arin Nabucodonosor ed si Daniel ya say Dios ton si Jehova et walad pakauley na dios na Babilonia.—Dan. 4:8.
8. Panon ya apansiansia nen Daniel ya mabiskeg so espiritualidad to anggano walad arum a bansa?
8 Anggano say inter dan naakan to et panangan na ari, “determinadoy Daniel ya agto dutakan so sarili to.” (Dan. 1:8) Lapud intultuloy ton inaral iray “sagradon libro” ed sarili ton lenguahe, apansiansia ton mabiskeg so espiritualidad to anggano walad arum a bansa. (Dan. 9:2, paimanod leksab.) Kanian kalabas na 70 taon manlapu nen sinmabid Babilonia, kabkabat nin siansia ed samay Hebreon ngaran to.—Dan. 5:13.
9. Antoy epekto na Salita na Dios ed samay angisulat na Salmo 119?
9 Baleg so nitulong na Salita na Dios ed samay angisulat ed Salmo 119 pian makapansiansian matoor. Kaukolan ton anosan iray mapaatagey ya opisyal na palasyo. (Sal. 119:23, 61) Balet inabuloyan toy bilin na Dios ya onsabid puso to.—Basaen so Salmo 119:11, 46.
MANSIANSIAN MABISKEG ED ESPIRITUAL
10, 11. (a) Legan tayon aaralen so Salita na Dios, antoy nepeg ya gagala tayo? (b) Panon tayon nagawaan so gagala tayo? Mangiter na ilustrasyon.
10 Anggano busy tayo ed saray teokratikon responsabilidad tan pananap na pambilay, kaukolan tayon ipanaon so personal a panaral tan panagdayew na pamilya. (Efe. 5:15, 16) Balet say gagala tayo et aliwa labat ya pian nabasay pigaran pahina odino pian makapanparaan na komento ed aral. Nepeg tayon seguroen ya onsasabid puso tayo so Salita na Dios tan ombibiskeg so pananisia tayo.
11 Pian nagawaan tayo itan, kaukolan ya balanse tayo—isipen tayoy pankaukolan na arum tan say mismon espiritualidad tayo. (Fil. 1:9, 10) Tandaan ya no manpaparaan tayo parad ministeryo, aral, odino paliwawa, agto labay ya ibagan iyaaplika tayo la ray nababasa tayo. Bilang ilustrasyon: Anggano tatawayan na kusinero so putahin inluto to antis ton iparungo, agnapesel ed satan. No labay toy mansiansian mabiskeg, kaukolan toy mangiparaan tan mangan na masustansian naakan to. Ontan met, kaukolan tayon pakanen so puso tayo na masustansian espiritual a naakan pian ag-onkapuy so espiritualidad tayo.
12, 13. Akin et imbaga na dakel ya manlilingkor ed teritoryan sananey so lenguahe ya makatulong so regular ya panaral diad mismon lenguahe ra?
12 Naobserbaan na dakel ya manlilingkor ed teritoryan sananey so lenguahe ya mas minanabang ira no regular dan aaralen so Biblia diad “mismon lenguahe” ra. (Gawa 2:8) Pati saray misionero et apruebaan da ya pian mansiansia ran mabiskeg ed asainmin dad arum a bansa, kaukolan ya ag-ira mankokontento ed saray nanaaralan dad kongregasyon.
13 Oniay imbaga nen Alain, ya waloy taon lan manaaral na Persian: “No ipaparaan koy aralen diad Persian, say pampupukosan ko et say lenguahe. Lapud say iimanoen ko et no antoy kabaliksan na saray salita, ag-onsasabi ed pusok iray espiritual ya bengatlan nababasak. Kanian angiyeskedyul ak na panaon pian aralen so Biblia tan arum ni ran publikasyon diad mismon lenguahek.”
SABIEN SO PUSO NA ANAK YO
14. Antoy kaukolan ya seguroen na atateng, tan akin?
14 Kaukolan met ya seguroen na atateng ya onsasabid puso tan isip na ananak da so Salita na Dios. Kayari na taloy taon ya impanlingkor dad teritoryan sananey so lenguahe, naimano nen Serge tan Muriel ya agla nai-enjoy na 17 taon ya balolaki da iray teokratikon kimey. “Agto labay so onlan manpulong no sananey ya lenguahe, aliwan singa dati ya eksayted ya manpulong ed sarili ton lenguahe ya French,” so inkuan nen Muriel. “Nen naimano mi ya onkakapuy so espiritualidad na anak mi,” kuan nen Serge, “nandesisyon kamin ompawil ed datin kongregasyon mi.”
15. (a) Anto ray posiblin rason ya mandesisyon iray atateng ya ompawil ed kongregasyon a manguusar na lenguahen natatalosan na ananak da? (b) Antoy ipapaseseg na Deuteronomio 6:5-7 ed saray atateng?
15 Anto ray posiblin rason ya mandesisyon iray atateng ya ompawil ed kongregasyon a manguusar na lenguahen natatalosan na ananak da? Unona, nepeg dan amtaen no talaga kasin walay panaon tan pakasarag dan ipurek ed ananak da so panangaro ed si Jehova legan da ran ibabangat na sananey a lenguahe. Komadua, nayarin naimano dan agla mani-enjoy iray ananak da ed espiritual iran kimey odino diad panlilingkoran dan sananey so lenguahe. No ontan so situasyon, nayarin ikonsidera na Kristianon atateng so ompawil ed kongregasyon ya manguusar na lenguahen natatalosan na ananak da anggad nipapuso da lay katuaan.—Basaen so Deuteronomio 6:5-7.
16, 17. Antoy ginawa na arum ya atateng pian nipasal da ray anak da legan iran onsusuportad sananey a lenguahe?
16 Wala balet iray atateng ya nanggaway paraan pian nibangat da ray ananak da diad sarili dan lenguahe legan iran onsusuportad saray kongregasyon o grupo ya sananey so lenguahe. Si Charles ya taloray anak ton bibii ya mantaon na 9 anggad 13 et onaatendi ed grupo ya mansasalitay Lingala. Inkuan to: “Nandesisyon kamin ikondukta so panagaral tan panagdayew na pamilya mi diad sarili min lenguahe. Pero wala met so gagawaen min panagpraktis tan games ed Lingala pian na-enjoy dan aralen iyan lenguahe.”
17 Si Kevin ya duaray anak ton bibii ya mantaon na limara tan walora et nanggaway paraan pian nibangat tod sikaray katuaan ya agda natatalosan ed aral ya sananey so lenguahe. Impaliwawa to: “Sansakey min iyaaralan nen asawak iray anak mi diad French, say lenguahe mid abung. Binulan kami met ya mimiaral ed French, tan ibabana mi pambakasyon mi no panaoy kombension ed sarili min lenguahe pian makaatendi kami.”
18. (a) Anton prinsipyo ed Roma 15:1, 2 so makatulong ed sikan mandesisyon no antoy makagunggona ed ananak mo? (b) Anto ray suhestion na arum ya atateng? (Nengnengen so kaaruman ya impormasyon.)
18 Siempre, akauley so kada pamilya ya mandesisyon no antoy mas makagunggona ed espiritualidad na ananak da. [2] (Gal. 6:5) Imbaga nen Muriel ya abitla niman ya lapud impangisakripisyo dad panlabayan da, atulongan day anak dan onaligwas ed espiritual. (Basaen so Roma 15:1, 2.) Kombinsido si Serge ya duga so desisyon da. Inkuan to: “Manlapu nen pinmawil kamid kongregasyon ya French, inmaligwas ed espiritual so anak mi tan nampabautismo. Sikatoy regular payunir la natan. Plaplanoen to ni ingen so onsuportad grupon sananey so lenguahe!”
ABULOYAN SO SALITA NA DIOS YA ONSABID PUSO YO
19, 20. Panon tayon nipanengneng ya papablien tayoy Salita na Dios?
19 Lapud panangaro nen Jehova, impa-translate toy Salita to, say Biblia, ed nilasus ya lenguahe pian ‘nawalaan na suston kakabatan ed katuaan so amin a klase na totoo.’ (1 Tim. 2:4) Amta to ya mas minabang ed espiritual iray totoo no nabasa day kanonotan to diad mismon lenguahe ra.
20 Anggan antoy situasyon tayo, kaukolan tayon seguroen ya napenek so puso tayo na anawet ya espiritual a naakan. Diad panamegley na regular ya panaral na Biblia ed mismon lenguahe tayo, mansiansian mabiskeg so espiritualidad tayo tan say pamilya tayo, tan nipanengneng tayo ya talagan papablien tayoy Salita na Dios.—Sal. 119:11.


text:
TEPET NA SARAY KABATAAN
Panon Kon Arapen so Panmarmarikit o Pambalbalolaki?
“Parad bibii, aliwan enjoy so puberty. Mairap itan, feeling mo et marutak ka, agmo amtay isipen mo—singa amin et aliwliwa!”—Oksana.
“No arum et maliket ak, insan biglan maermen ak. Agko amta no normal itan ed lalaki, pero ontan so nagagawad siak.”—Brian.
Diad panmarmarikit o pambalbalolaki et singa ka akalugan ed roller coaster—eksayting pero makapataktakot! Panon mon arapen itan?
Anto so panmarmarikit o pambalbalolaki?
Say panmarmarikit o pambalbalolaki et panaon ed bilay ya dalanen na laman tan emosyon mo ya anggad magmaliw kan adulto. Diad satan, wala ray naeksperiensyam ya pananguman ed laman tan hormones mo ya iprepara to ka parad pananak.
Andi, agto labay ya ibagan ready ka lan magmaliw ya ateng. Imbes, sign labat itan ya aliwa ka lan ugaw, kanian ompan eksayted ka pero maermen met.
Quiz: Parad sika, diad anton edad normal ya onggagapo so panmarmarikit o pambalbalolaki?
8
9
10
11
12
13
14
15
16
Ebat: Amin iratan et ipapasen ya normal ya edad no kapigan onggagapo so panmarmarikit o pambalbalolaki.
Kanian agka dapat masyadon manaburido no asingger lad 15 so taon mo pero agmo ni naeeksperiensya itan—odino anggapo ni samploy taon mo pero naeekperiensyam la itan. Say panmarmarikit o pambalbalolaki et walay tutumboken ton panaon ya agmo kontrolado.
Pananguman ed laman
Nayarin say talagan sankanengneng ya pananguman ed sika et say ibaleg. Pero say problema, agmanbabansag ya ombaleg so amin ya parte na laman mo. Kanian agka nabibigla no singa aliwan lanang so ikikiwas mo. Onsabi so panaon ya onayos lanlamang itan.
Nia ray pigaran pananguman ed laman diad panmarmarikit o pambalbalolaki.
Diad pambalbalolaki:
Ombaleg iray sex organs
Ontubo iray bago ed kilikili, sex organs, tan diad lupa
Manguman so boses
Erection tan wet dreams
Diad panmarmarikit:
Ombaleg so suso
Ontubo iray bago ed kilikili tan sex organs
Unonan regla
Diad panmarmarikit o pambalbalolaki:
Walay body odor lapud linget tan bakterya.
Tip: Sarag mon kontrolen so body odor no lanang kan manames tan mangusar na deodorant odino antiperspirant.
Kamuro, lapud bakterya ya a-trap ed saray oil gland.
Tip: Aliwan mainomay ya nakontrol so kamuro, pero makatulong no lanang kan mandilamos tan mangusar kay skin cleanser.
Pananguman ed emosyon
Say biglan pananguman ed hormones ya manresulta ed pananguman ed laman et walay epekto tod emosyon mo. Nayari ni ingen ya manguman-uman so mood mo.
“No arum et onaakis ka, insan diad ontumbok ya agew OK ka la. No arum et naaasar ka, insan biglan akakulong ka lad kuartom lapud nadi-depress ka.”—Oksana.
Dakel ya manmarmarikit tan manbalbalolaki so masyadon conscious ed sarili da, ya singano amin et akanengneng ed sikara tan huhusgaan da ra. Insan makaarum ni ed satan so maples ya panguuman na itsuram!
“Nen ombabaleg ak la, sasadyaen koy onyuko tan mansulong na angkakabaleg ya t-shirt. Anggano amtak no akin ya manguuman so laman ko, agak komportable tan nababaingan ak. Dumay naliliknak.”—Janice.
Nayarin say sankabalegan ya pananguman ya naeksperiensyam et say panguman na pakanengneng mo ed agmo kaparan laki o bii.
“Agko la iisipen ya makapaasar so amin ya lalaki. Wala la ray crush ko, tan aliwa met manayan mauges so na-in love. Say pantotongtongan min lanang et no siopay crush mi.”—Alexis.
Diad panmarmarikit o pambalbalolaki, wala ray kabataan ya say nagugustoan da et kapara dan laki o bii. No ontan so naliliknam, agmo iisipen ya bakla o tomboy ka. Dakel so kabataan ya nanaekal lanlamang itan ya liknaan da diad ilalabas na panaon.
“Lanang kon ikokomparay sarilik ed arum a lalaki, kanian akalikna ak laingen na panggusto ed sikara. Nen balolaki ak la, insan ak labat akalikna na panggusto ed bibii. Say naliliknak ya panggusto ed saray lalaki et nakal la.”—Alan.
No antoy nagawaan mo
Dapat positibo ka. Diad panmarmarikit o pambalbalolaki et wala ray pananguman ed laman tan emosyon ya kailangan mon dalanen. Nayari ni ingen ya onkasil so liknaan mo ed saray imbaga nen salmistan David, ya kuan to: “Diad makapadinayew a paraan et makapakelkelaw so inkagawak.”—Salmo 139:14.
Agmo ikokomparay sarilim ed arum, tan agka manpopokus ed itsuram. Ibabaga na Biblia: “Say Dios et aliwan singa too ya onnenengneng ed akinpaway ya itsura, noagta si Jehova et onnenengneng ed puso.”—1 Samuel 16:7.
Dapat ya walay dugan exercise tan painawam. No dugay ugip mo, makatulong itan pian agka mainomay ya naasar, agka masyadon na-stress, tan na-depress.
Agmo papanisiaan so amin ya negatibon nononoten mod sarilim. Talaga kasin amin et akanengneng ed sika? Anggan wala ray ibabaga na arum ed ibabaleg mo, agmo la masyadon papansinen. Ibabaga na Biblia: “Agmo iimanoen so amin ya ibabaga na totoo.”—Eclesiastes 7:21.
Aralen ya kontrolen so nalilikna ed sex pian agmo itan nagawaan. Ibabaga na Biblia: “Ibatikan yoy seksual ya imoralidad! . . . Samay manggagawa na seksual ya imoralidad et mankakasalanan ed dilin laman to.”—1 Corinto 6:18.
Mitongtong ed sakey ed saray ateng mo odino ed pantitiwalaan mon adulto. Nayarin makapabaing itan diad unaan. Balet sulit itan lapud naawat mon tulong.—Proverbio 17:17.
Say leksion: Aliwan mainomay so panmarmarikit o pambalbalolaki. Balet lapud satan et ombaleg ka—aliwa labat ya diad pisikal noagta diad mental, emosyonal, tan espiritual.—1 Samuel 2:26.


text: 20 Natan et inyalis nen Abraham so kampo to+ ed dalin na Negeb tan nanayam ed baetan na Kades+ tan Sur.+ Legan a sikatoy manaayam* ed Gerar,+2 oniay imbaga lamet nen Abraham nipaakar ed si Sara ya asawa to: “Sikatoy agik.”+ Kanian si Abimelec* ya ari na Gerar et angibaki na mangawit ed si Sara tan sikatoy inala to.+3 Kayari na satan, linmay Dios ed si Abimelec diad sakey a kugip ed labi tan inkuan tod sikato: “Seguradon ompatey ka lapud bii ya inalam,+ ta sikatoy asawa tan kien na sananey a laki.”+4 Balet sikatoy agni sininggeran nen Abimelec.* Kanian inkuan to: “Jehova, kasin pateyen mo so sakey a nasyon ya andiay kasalanan?*5 Agta imbaga nen Abraham ed siak, ‘Sikatoy agik,’ tan agta imbaga met nen Sara ya, ‘Sikatoy agik’? Ginawak iya a walaay matuan puso tan malinis iran lima.”6 Insan inkuan na tuan Dios ed sikato diad kugip: “Amtak a ginawam iya diad matuan puso, kanian impaliis ta kad pankasalanan mo ed siak. Satan so rason no akin ya agko inabuloyan a sikatoy diwiten mo.7 Natan, ipawil mo so asawa na laki, ta sikatoy sakey a propeta+ tan sikatoy mikasi parad sika,+ pian manbilay ka. Balet no sikatoy agmo ipawil, seguradon ompatey ka, sika tan say interon sankaabungan mo.”8 Kabkabuasan a binmangon si Abimelec tan tinawag ton amin so lingkor to tan imbaga to irayan amin a bengatla ed sikara, tan ataktakot iran maong.9 Insan tinawag nen Abimelec si Abraham tan inkuan to ed sikato: “Antoy ginawam ed sikami? Antoy kasalanan kod sika ta pian iyakar mod siak tan ed panarian ko so onian kabaleg a kasalanan? Aliwan duga so ginawam ed siak.”10 Tan inkuan ni nen Abimelec ed si Abraham: “Anto tay getmam sanen ginawam iya?”+11 Inkuan nen Abraham: “Lapud inkuan kod sarilik, ‘Seguradon agda tatakotan so Dios ed sayan lugar, tan pateyen da ak lapud asawak.’+12 Tan sakey ni, tuan sikatoy agik, say anak nen amak, balet sananey so ina to, tan sikatoy nagmaliw ya asawak.+13 Kanian inkuan kod sikato sanen ingganggan ak na Dios a taynan koy abung nen amak:+ ‘Onia komoy pangipatnag mo na matoor a panangaro ed siak: Anggan iner so laen ta, ibagam iya nipaakar ed siak, “Sikatoy agik.”’”+14 Diad saman et angalay Abimelec na saray karnero tan baka tan lingkor iran lalaki tan bibii tan inter to iratan ed si Abraham, tan impawil tod sikato si Sara ya asawa to.15 Inkuan ni nen Abimelec: “Nia, walad arapan moy dalin ko. Manayam kad anggan iner a labay mo.”16 Tan inkuan tod si Sara: “Ikdan koy agim na 1,000 piraso na pilak.+ Saya so pakanengnengan ya anggapoy kasalanan mo* diad arapan na amin a kaibam tan ed arapan na amin, tan alinisan ka lad kabalawan.”17 Tan akikasi si Abraham ed tuan Dios, tan pinaabig na Dios si Abimelec tan say asawa to tan saray aripen ton bibii, tan nananak la ra;18 ta pinagmaliw nen Jehova a lepes* so amin a bibii ed abung nen Abimelec,* lapud si Sara ya asawa nen Abraham.+


text:
Siopa o Anto Iratay Anghel?
Say ebat na Biblia
Saray anghel et mas mabiskeg tan mas dakel so nagawaan da nen saray totoo. (2 Pedro 2:11) Wala rad tawen odino diad kawalaan na saray espiritu, pasen ya mas atagey nen say nanenengneng ya uniberso. (1 Arari 8:27; Juan 6:38) Kanian tinawag met iran espiritu.—1 Arari 22:21; Salmo 18:10.
Iner so nanlapuan na saray anghel?
Saray anghel et ginawa na Dios panamegley nen Jesus, ya tinawag na Biblia ya “panguloan na amin a pinalsa.” Oniay ibabaga na Biblia no panon ya inusar na Dios si Jesus diad impamalsa: “Diad panamegley [nen Jesus] et apalsa so amin ni ran bengatlan walad tawen tan walad dalin, saray bengatlan nanengneng tan agnanengneng,” kaiba iray anghel. (Colosas 1:13-17) Saray anghel et agmangaasawa tan agmanaanak. (Marcos 12:25) Imbes, sansakey ya ginawa irayan “ananak na tuan Dios.”—Job 1:6.
Abaybayag lan ginawa na Dios iray anghel antis ton ginawa so dalin. Nen ginawa na Dios so dalin, “inmeyag ed liket” iray anghel.—Job 38:4-7.
Pigaran amin so anghel?
Anggapoy imbaga na Biblia ya eksakton bilang da, balet nabasa ditan ya dakdakel ira. Alimbawa, panamegley na milagro et anengneng nen apostol Juan so nilasus milyon ya anghel.—Apocalipsis 5:11.
Kasin walay ngaran na kada anghel tan nandurumay personalidad da?
On. Nabasad Biblia so ngaran na duaran anghel: si Miguel tan si Gabriel. (Daniel 12:1; Lucas 1:26) * Inamin na arum ya anghel ya walay ngaran da, balet agda impaamta.—Genesis 32:29; Ukom 13:17, 18.
Nandurumay personalidad na saray anghel. Makapantatalosan ira. (1 Corinto 13:1) Walay abilidad dan mannonot tan mangibalikas na saray panangirayew ed Dios. (Lucas 2:13, 14) Sarag da met so mandesisyon ya manggaway duga odino aliwa, ya singa nen nankasalanan so arum ed sikara nen pinmanig irad si Satanas a Diablo diad impanrebelde to ed Dios.—Mateo 25:41; 2 Pedro 2:4.
Wala kasi nanduruman rangko na saray anghel?
On. Say anghel ya sankamakapanyarian tan walaan na sankatageyan ya autoridad et si Miguel, say arkanghel. (Judas 9; Apocalipsis 12:7) Saray serapin et anghel ya atagey so rangko da ya walad paliber na trono nen Jehova. (Isaias 6:2, 6) Saray kerubin et anghel ya atagey met so rangko da tan wala ray espisyal ya responsabilidad da. Singa bilang, saray kerubin so nan-guardia ed dalan ya paloob ed hardin na Eden nen apalayas si Adan tan Eva.—Genesis 3:23, 24.
Kasin tutulongan na saray anghel iray totoo?
On, uusaren na Dios iray matoor ya anghel to pian tulongan iray totoo natan.
Uusaren na Dios iray anghel legan ton igigiya iray lingkor to diad pangipupulong da na maong a balita na Panarian na Dios. (Apocalipsis 14:6, 7) Lapud saya, natutulongan iray manpupulong tan saray ondedengel ed maong a balita.—Gawa 8:26, 27.
Ontutulong iray anghel pian mansiansian malinis so kongregasyon na saray Kristiano tan ag-itan nalaokan na mauges iran totoo.—Mateo 13:49.
Igigiya tan proprotektaan na saray anghel iray matoor ed Dios.—Salmo 34:7; 91:10, 11; Hebreo 1:7, 14.
Saray anghel et magano lan milaban a kaiba nen Jesu-Kristo pian deralen iray mauges, kanian nainawaan la iray totoo.—2 Tesalonica 1:6-8.
Kasin walay anghel dela guardia na kada sakey ed sikatayo?
Anggano ontutulong iray anghel parad espiritual ya pankaabigan na saray lingkor na Dios, agto labay ya ibagan mangibabaki so Dios na sakey ya anghel ya manbantay ed kada Kristiano. * (Mateo 18:10) Agproprotektaan na saray anghel iray lingkor na Dios ed amin ya subok odino tukso. Ibabaga na Biblia ya no nasusubok so sakey a too, say Dios et ‘manggawa na dalan a pawayan’ to, ya ikdan To na karunongan tan biskeg pian makapansungdo.—1 Corinto 10:12, 13; Santiago 1:2-5.
Lingon pakatalos nipaakar ed saray anghel
Lingon pakatalos: Amin ya anghel et maong.
Katuaan: Ibabaga na Biblia ya wala ray “mauges ya espiritu” tan wala ray “anghel a nankasalanan.” (Efeso 6:12; 2 Pedro 2:4) Sarayan mauges ya anghel et demonyo, ya pinmanig ed si Satanas diad impanrebelde to ed Dios.
Lingon pakatalos: Saray anghel et ag-ompatey.
Katuaan: Saray mauges ya anghel, pati si Satanas a Diablo, et naderal.—Judas 6.
Lingon pakatalos: Magmaliw ya anghel iray totoo no ompatey ira.
Katuaan: Ginawa na Dios iray anghel; aliwa iran totoo ya binilay lamet. (Colosas 1:16) Saray totoo ya bilayen lamet na Dios ya manayam ed tawen et ikdan to na imortal ya bilay. (1 Corinto 15:53, 54) Diman et mas atagey so posisyon da nen saray anghel.—1 Corinto 6:3.
Lingon pakatalos: Say rason no akin ya wala ray anghel et pian serbian da iray totoo.
Katuaan: Say uunoren na saray anghel et say ibaga na Dios, aliwan say ibaga tayo. (Salmo 103:20, 21) Say kinerewan nen Jesus na tulong et diad Dios, aliwan diad saray anghel.—Mateo 26:53.
Lingon pakatalos: Sarag tayoy manpikasi ed saray anghel pian tulongan da tayo.
Katuaan: Say pampikasi ed Dios et kabiangan na panagdayew tayo, ya para labat ed si Jehova a Dios. (Apocalipsis 19:10) Say Dios labat so nepeg tayon pampikasian, ya ipadalan tayod si Jesus.—Juan 14:6.
^ Diad Isaias 14:12, inusar na arum ya bersion na Biblia so salitan “Lucifer.” Iisipen na arum ya ngaran itan na anghel ya nagmaliw ya Satanas a Diablo. Balet, say labay ya ibaga na orihinal ya Hebreon salita ya inusar ed satan ya bersikulo et “maliwawan bitewen.” Base ed arum ya bersikulo, ag-itan ontutukoy ed si Satanas, noagta ontutukoy ed dinastiya na Babilonia, ya ipaabeba na Dios lapud inkalastog na satan. (Isaias 14:4, 13-20) Inusar so “maliwawan bitewen” pian kantiawan so dinastiya na Babilonia nen binmagsak itan.
^ Diad samay salaysay ya nibulos ed prisoan si Pedro, iisipen na arum ya walay anghel dela guardia to. (Gawa 12:6-16) Balet nen imbaga na saray disipulo so tungkol ed “anghel [nen Pedro],” inisip da ya say linmad sikara et anghel ya mangirerepresenta ed si Pedro, pero diad tua et si Pedro iman ya mismo.


text:
SAY PANAG-BANTAYAN—PANARALAN YA EDISYON Hulyo 2017
Walad sayan isyu iray aaralen ya artikulo parad Agosto 28 anggad Setyembre 24, 2017.
Mabulbulos Dan Inyapay so Inkasikara
—Diad Turkey
Nen 2014, say Turkey so akapokusan na espisyal ya kampanya a panagpulong. Akin ya inorganisa itan ya kampanya? Anto ray resulta?
Anapen so Tuan Kayamanan
Panon mon nausar iray materyal a kayamanan mo pian onelet so relasyon mo ed Dios?
“Miakis Kayo ed Saramay Onaakis”
Panon ya naligliwa so sakey a maneermen no inateyan na inad-aro? Panon kan makatulong?
“Idayew Yoy Jah!”
—Akin?
Ipapanonot ed sikatayo na Salmo 147 so dakel ya rason pian apresyaen tan pisalamatan so Amalsa ed sikatayo.
“Komon . . . Gawaen Ton Matalona so Amin a Planom”
Kaukolan ya mandesisyon iray kabataan no antoy gawaen dad bilay da. Nayarin mairap itan ed sikara, balet bendisyonan nen Jehova iramay manguunor ed bilin to.
Taloen so Kalaban ya Onaataki ed Nonot Mo
Manguusar si Satanas na propaganda pian atakien ka. Panon mon nalabanan itan?
Tepetepet na Saray Manbabasa
Nayari kasi ed sakey ya Kristiano so nawalaan na paltog pian protektaan toy sarili to ed arum a too?


text:
ISTORYAY BILAY
Manresulta ed Bendisyon so Pansungdo ed Subok
“MARUKSA kan ama,” so imbaga na mamapasnok ya officer na KGB. * “Tinaynan moy malukon ya asawam tan say melag nin anak mo. Siopay mamakan tan mangasikaso ed sikara? Tundaan mo la tay gagawaen mo pian makasempet ka la!” Inyebat ko: “Andi, agko tinaynan so pamilyak. Inaresto yo ak! Antoy rason?” Imbaga na officer: “Manggawa ka lay arum ya krimen, aleg labat tay man-Tasi.”
Agawa itan ya impantongtong nen 1959 diad sakey ya prisoan ed syudad na Irkutsk diad Russia. Istoryaen kod sikayo no akin ya sikami nen asawak ya si Maria et akaparaan ya “manirap nisengeg ed inkatunong” tan no panon kamin abendisyonan lapud nansiansia kamin matoor.—1 Ped. 3:13, 14.
Niyanak ak ed Ukraine nen 1933 diad baryo na Zolotniki. Nen 1937, binmisita ed sikami so panginaen ko tan say asawa to, ya Tasi nen Jehova. Nanlapu rad France, tan inikdan da kami na saray libron Government tan Deliverance, ya im-publish na Watch Tower Society. Nen binasa nen tatay ko iratan ya libro, aliing so pananisia to ed Dios. Makapaermen ta nen 1939 sikatoy nansakit na grabe, balet antis ya inatey et imbaga tod si nanay ko: “Aya so katuaan. Ibangat mo ’ya ed saray ugugaw.”
SIBERIA—BALON TERITORYA YA PAMPULONGAN
Nen Abril 1951, ginapoan na gobierno ya ibantak ed Siberia iray Tasi ed western USSR. Siak, si nanay ko, tan say agik ya si Grigory et kaiba ed saray nibantak ya nanlapud West Ukraine. Kayari na masulok ya 6,000 kilometro ya impanbiahe mi ed tren, akasabi kami ed syudad na Tulun diad Siberia. Kalabas na duaran simba, say kuyak ya si Bogdan et inyakar ed kampo ya asingger ed syudad na Angarsk. Sikatoy senentensiaan ya mantrabaho na 25 taon diad kampo.
Nampulong kami nen nanay ko tan si Grigory diad saray kaabungan ed Tulun, balet kaukolan mi magmaliw ya madiskarte. Singa bilang, itetepet mi ya, “Wala diay labay toy manlakoy baka?” No walay aromog min mangilako na baka to, ibaga mid sikato iray makapadinayew ya inkagawa na baka. Insan mi la itongtong so nipaakar ed Amalsa. Diad saman, insulat na sakey ya dyaryo ya saray Tasi et mantetepet ira na baka, balet diad tua say aanapen mi et karnero! Tan talagan wala ray aromog min totoo ya singa karnero! Makapaliket so mangiyaral na Biblia ed saray mapaabeba tan maparawes ya totoo ed satan a lugar ya agni apulongan. Natan, wala lay sakey ya kongregasyon ed Tulun a masulok ya 100 so manangipalapag.
NO PANON YA ASUBOK SO PANANISIA NEN MARIA
Si Maria et akabatan toy katuaan diad Ukraine nen peles na World War II. Nen 18 so taon to, walay officer na KGB ya manha-harass ed sikato tan tutuksoen ton manggawa ra na imoralidad, balet agbalot pinmayag si Maria. Aminsan, kasempet tod abung et asabian ton akarukol ed kama to imay laki. Batik si Maria. Sinmanok may officer tan tinaktakot toy Maria ya paipriso to lapud Tasi. Ginawa ton tua itan, kanian nen 1952, asentensiaan si Maria na samploran taon ed prisoan. Pakalikna to et singa si Jose ya impriso lapud impansiansia toy integridad to. (Gen. 39:12, 20) Oniay imbaga na driver ya angiyakar ed si Maria diad korte: “Agka natatakot. Dakel lay apriso ya nen kapaway da et wala nin siansiay dignidad da.” Sikatoy apabiskeg ed saratan ya salita.
Manlapud 1952 anggad 1956, impantrabaho day Maria diad kampo ya asingger ed syudad na Gorkiy (natan et Nizhniy Novgorod) diad Russia. Anggano ambetebetel so klima et igaganggan dan kotkoten to anggad lamot so kiew pian nabagot itan. Lapud satan et nansakit si Maria, tan nen 1956 et imbulos da tan linmad Tulun.
ARAWI ED ASAWAK TAN ANANAK KO
Nen imbagad siak na sakey a brother ya walay onsabin sister, nambisikleta ak ya linmad istasyon na bus pian abeten imay sister tan ibaan kon mangawit na bagahe to. Nen akabat koy Maria, wala lan tampol so panggustok ed sikato. Nairapan ak ya kinmaraw—balet apaesel ko lanlamang. Nankasal kami nen 1957. Kayari sakey taon, niyanak so panguloan mi, si Irina, balet agangganok labat ya akaiba. Nen 1959, naaresto ak lapud paniimprintak na literatura ed Biblia. Kapalduay taon ko ed bartolina. Pian ondeen so liknaan ko, naynay ak ya manpipikasi, mangakansion ak na saray Kingdom song, tan iimadyinen koy pampulong ko kapaway ko.
Nen wala ak ed prisoan, legan ak ya tetepetan, inmeyag so imbestigador, “Magano mi kayo lan igatin-gatin a singa saray otot!” Inyebat ko, “Imbaga nen Jesus ya sayan maong a balita na Panarian ET nipulong ed amin a nasyon, tan ag-itan napatunda na anggan siopa.” Insan inuman na imbestigador so taktika to tan sinali ton kombinsien ak ya ibeneg koy pananisiak, a singa imbagak diad gapo. Nen agda ak nataktakot odino natangguyor, senentensiaan ak ya mantrabaho na pitoy taon diad kampo ya asingger ed syudad na Saransk. Nen paarap ak lad kampo, naamtaan kon niyanak lay komaduan anak mi, si Olga. Anggano arawi ak ed asawak tan ananak ko, naliligliwa ak ta amtak ya sikami nen Maria et mansiasiansian matoor ed si Jehova.
Maminsan ed sakey taon ya manbiabiahe si Maria paonlad Saransk pian bisitaen ak, anggano say biahe ed tren manlapud Tulun tan papawil et 12 agew. Kada taon et iyaawitan to ak na balon paris na boots. Diad takong na boots et walay akaamot ya sankabaloan iran kopya na Say Panag-bantayan. Espisyal ya maong imay aminsan ya imbisita nen Maria ta awit toy duaran anak min bibii. Imadyin yo pa so liket ko nen anengneng ko ra tan akaibak ira!
BALON LUGAR TAN BALON SUBOK
Nen 1966, nibulos ak ed kampo tan sikamin apat et inmalis tan nanayam ed syudad na Armavir ya asingger ed Black Sea. Ditan niyanak iray lalakin anak mi ya si Yaroslav tan Pavel.
Ag-abayag et nilooban na saray officer na KGB so abung mi pian mananap na literatura ed Biblia. Ninengneng dan amin pati kuwadra na baka. Legan iran manaanap, manlinglinget iramay officer lapud petang, tan maraborabok lay kawes da. Akasian ira nen Maria, ta uunoren da labat so ganggan. Intimplaan to ra na juice tan inikdan to ray brush ya pampagpag day dabok, sakey palangganan danum, tan tuwalya. Kasabi na komander na KGB, imbagad sikato na saray officer ya maomaong so impantrato ed sikara. Nen onsipot la ra, inmimis may komander tan nampayapay. Malikeliket kamin nanengneng iray maabig a resulta na ‘pantutultuloy min daegen so mauges diad panamegley na maong.’—Roma 12:21.
Anggano nilolooban day abung mi, agkami tinmundan nampulong ed Armavir. Tinmulong kami met ed melag a grupo na saray manangipalapag diad asingger ya baley na Kurganinsk. Naliliketan ak ta natan et wala lay anemiran kongregasyon diad Armavir tan apatira diad Kurganinsk.
Diad inlabas na saray taon, wala ray panaon ya kinmapuy kamid espiritual. Balet misalamat kamid si Jehova ta inusar to ray matoor ya agagi pian ipetek kami tan pabiskegen kamid espiritual. (Sal. 130:3) Mairap met ya subok ed sikami so manlingkor a kaiba iray espiya na KGB ya agmi naam-amtaan ya akaloob ed saray kongregasyon. Singa met ira maseseg tan aktibo ed ministeryo. Say arum et naikdan ni ingen na responsabilidad ed organisasyon. Balet asabi panaon et naamtaan mi lanlamang no siopan talaga ira.
Nen 1978, nen 45 la nen Maria, nanlukon lamet. Lapud walay graben sakit tod puso, napapagaan iray doktor ompan agto nasarag tan sinali ran kombinsien ya manpaekal. Agpinmayag si Maria. Lapud satan, anggan iner so laen tod ospital et tumbotumbok iray arum ya doktor ya walay awit dan heringgilya, ta labay dan turokan pian mananak la anggan anggapo nid bulan. Pian naprotektaan so lukon to, tinmakas si Maria ed ospital.
Ingganggan na KGB ya taynan mi so syudad. Inmalis kami ed sakey a baryo ya asingger ed syudad na Tallinn diad Estonia, ya diad saman et sakop ni na USSR. Diad Tallinn, ag-agawa imay imbaga na saray doktor, ta inyanak nen Maria so normal ya ugaw a laki, si Vitaly.
Ag-abayag, manlapud Estonia et inmalis kami ed Nezlobnaya diad south na Russia. Maalwar kamin nampulong ed saray asingger ya baley a wala ray resort, ya dadayoen na totoo manlapud nanduruman parte na bansa. Oonla ra ditan pian narelaks tan onkasil so laman da, balet say arum et onsesempet ya walaan na ilalon bilay ya andi-anggaan!
PINABALEG MI RAY ANANAK MI YA AROEN SI JEHOVA
Imbangat mid saray ananak mi ya aroen day Jehova tan nawalaan ira na pilalek ya manlingkor ed sikato. Naynay kamin mangiimbita ed abung mi na saray agagin maong ya impluensya ed ananak mi. Say lanang ya bisita mi et say agik ya si Grigory, ya nanlingkor bilang ombiabiahen manangasikaso manlapud 1970 anggad 1995. Nai-enjoy na pamilya mi so ibibisita to ta sikatoy maliket tan marunong ya manpaelek. No wala ray bisita mi, lanang kamin manggagalaw na Bible games, tan binmaleg iray ananak mi ya labalabay da ray istorya ed Biblia.
Nen 1987, say anak min si Yaroslav et inmalis ed syudad na Riga diad Latvia, a diman et mas bulos ya makapanpulong. Balet nen agto labay so mibiang ed militar, senentensiaan na sakey tan kapalduan taon ed prisoan tan akulong ed siameran nanduruman prisoan. Akatulong ed sikaton mansungdo iray inistoryak ya eksperiensyak ed prisoan. Agnambayag, sikatoy nampayunir. Nen 1990, say anak min si Pavel, ya diad saman et 19 so taon to, et labay toy manpayunir diad Sakhalin, sakey ya isla ed north na Japan. Nen unaan, agmi labay ya onla. Wala labat so 20 manangipalapag ed interon isla, tan masulok ya 9,000 kilometro so kaarawi mid satan ya isla. Balet pinmayag kami lanlamang, tan maabig itan ya desisyon mi. Inawat na totoo ditan so mensahe na Panarian. Diad loob labat na pigaran taon, walora lay kongregasyon ditan. Nanlingkor si Pavel ed Sakhalin anggad 1995. Diad saman, say anak min bolirek ya si Vitaly so kaiba mid abung. Manlapud inkaugaw to et labalabay toy manbasa na Biblia. Nen 14 to, ginapoan toy manpayunir, tan duay taon kon akaiba ya nampayunir. Balibali man ya panaon. Nen 19 lay Vitaly, inmalis ed abung pian manlingkor bilang espisyal payunir.
No pawilen tayoy 1952, oniay imbaga na sakey ya officer na KGB ed si Maria: “Ibeneg mo lay pananisiam, no andi et samploy taon kan nakulong. Kapaway mo, akulaw ka la tan bukbukor mo.” Balet aliwan ontan so agawa. Alikna mi so panangaro na matoor ya Dios a Jehova, na saray ananak mi, tan na dakel ya atulongan min makaamta na katuaan. Malikeliket kami nen Maria ta apasyar mi ray lugar ya panlilingkoran na ananak mi. Anengneng mi so apresasyon na saray atulongan dan nakabat si Jehova.
PISASALAMAT ED KAMONGAN NEN JEHOVA
Nen 1991, nagmaliw ya legal so kimey na Saray Tasi nen Jehova. Lapud satan et mas sinmeseg kami ed panagpulong. Angaliw ni ingen so kongregasyon mi na bus pian makaonla kami ed saray kakaabay ya baley tan baryo kada weekend.
Maliket ak ta si Yaroslav tan say asawa ton si Alyona tan si Pavel tan say asawa ton si Raya et manlilingkor ed Bethel, tan si Vitaly tan say asawa ton si Svetlana et manlilingkor ed sirkito. Say panguloan ya anak mi, si Irina, tan say pamilya to et manaayam ed Germany. Say asawa ton si Vladimir tan say taloran ananak dan lalaki et manlilingkor bilang elder. Say anak min si Olga et manaayam ed Estonia tan regular ya ontatawag ed siak. Makapaermen ta say inad-arok ya asawan si Maria et inatey nen 2014. Tatalaranan koy panaon ya nanengneng ko lamet diad kioli na saray inaatey! Natan et manaayam ak ed syudad na Belgorod, tan baleg ya suporta ed siak iray agagi dia.
Diad saray taon na impanlingkor kod si Jehova, naaralan ko ya kaukolan so sakripisyo pian napansiansia so katooran, balet say kareenan ya iiter nen Jehova et mabmablin kayamanan. Dakdakel iray bendisyon ya naawat mi nen Maria lapud impansiansia min matoor. Antis ya binmagsak so USSR nen 1991, wala labat so masulok ya 40,000 ya manangipalapag. Masulok la natan ya 400,000 so manangipalapag ed saray bansa ya datin kaiba ed Soviet Union! Natan et 83 ak la tan manlilingkor ak nin siansia bilang elder. Say suporta nen Jehova so naynay ya mamapabiskeg ed siak pian makapansungdo. On, talagan benendisyonan ak nen Jehova.—Sal. 13:5, 6.
^ par. 4 Say KGB et pinatikey ya salitan Russian parad Soviet State Security Committee.


text: 42 Sanen naamtaan nen Jacob a walay ilik ed Ehipto,+ inkuan tod saray ananak to: “Akin et mannenengnengan kayo labat?”2 Inkuan to ni: “Nadngelan kon walay ilik ed Ehipto. La kayo diman tan mangaliw kayoy daiset parad sikatayo, pian manbilay tayo ni tan agtayo ompatey.”+3 Kanian linmad Ehipto so samploran agagi nen Jose+ pian mangaliw na ilik.4 Balet ag-inabuloyan nen Jacob si Benjamin+ ya agi nen Jose a mila ed arum ya agagi to, ta inkuan ton: “Ompan walay nagawan mauges ed sikato.”+5 Kanian akiulop iray ananak nen Israel ed saray arum ya oonlan mangaliw, lapud akasabi lay eras diad dalin na Canaan.+6 Si Jose so walaan na pakauley diad dalin na Ehipto,+ tan sikato so manlalako na ilik ed amin a totoo ed dalin.+ Kanian linmad si Jose iray agagi to tan dinmakmomo ra ed sikato diad dalin.+7 Sanen anengneng nen Jose iray agagi to, abidbir to ran tampol, balet agto nampabidbir ed sikara.+ Kanian sikatoy masebeg a nansalita ed sikara tan inkuan to: “Iner so nanlapuan yo?” a diad saya et inkuan da: “Nanlapu kami ed dalin na Canaan pian mangaliw na naakan.”+8 Kanian abidbir nen Jose iray agagi to, balet sikatoy agda abidbir.9 Tampol ya anonotan nen Jose iray akugip to nipaakar ed sikara,+ tan inkuan tod sikara: “Espiya kayo! Linma kayo dia pian nengnengen yo so mainomay a lusoben iran pasen* na dalin!”10 Insan inkuan da ed sikato: “Andi, katawan ko, linma dia iray lingkor mo pian mangaliw na naakan.11 Amin mi et saksakey so ama mi. Matunong kamin totoo. Aliwan espiya iray lingkor mo.”12 Balet inkuan tod sikara: “Andi! Linma kayo dia pian nengnengen yo iray pasen na dalin a mainomay a lusoben!”13 Diad saman et inkuan da: “Saray lingkor mo et 12 sanaagi.+ Saksakey so ama mi+ a walad dalin na Canaan, tan say sankayugtanan et kaiba natan nen ama mi,+ balet anggapo la imay sakey.”+14 Ingen ta inkuan nen Jose ed sikara: “Singa imbagak lad sikayo—‘Espiya kayo!’15 Saya so panubokan ed sikayo: Unong a mabilay so Faraon, agkayo makaalis ed sayan pasen anggad ag-onla dia so sankayugtanan ya agi yo.+16 Ibaki yo so sakey ed sikayo pian awiten to dia so agi yo legan ya abalor kayo. Diad onian paraan et nasubok iray salita yo no kasin tua so ibabaga yo. Tan no andi, unong a mabilay so Faraon, espiya kayo.”17 Diad saman et taloy agew to ran inkulong a sankakaiba.18 Inkuan nen Jose ed sikara diad komatlon agew: “Gawa yo iya tan manbilay kayo, lapud tatakotan ko so Dios.19 No matunong kayo, itilak yon abalor so sakey ya agi yo diad abung ya akakulongan yo, balet say arum ed sikayo et nayari lan onla tan mangalay ilik pian natempey so eras ed saray sankaabungan yo.+20 Insan awit yod siak so sankayugtanan ya agi yo pian napaneknekan a napanmatalkan iray salita yo tan agkayo ompatey.” Tan ontan so ginawa ra.21 Tan inkuan dad balang sakey: “Seguradon nadudusa itayo nisengeg ed agi tayo,+ lapud anengneng tayoy gonigon to* sanen sikatoy mikakasi ed sikatayo, balet agtayo dinengel. Kanian sinmabi ed sikatayo iyan gonigon.”22 Insan inebatan ira nen Ruben: “Agta imbagak ed sikayon, ‘Agyo sasakitan so ugaw,’ balet agkayo dinmengel?+ Natan, nasisingil lad sikatayo so dala to.”+23 Balet agda amta a natatalosan itan nen Jose, ta walay managpatalos ed baetan da.24 Kanian sikatoy inmarawi ed sikara tan nanakis.+ Sanen sikatoy pinmawil tan nansalita lamet ed sikara, inala toy Simeon+ tan binalor to ed arapan da.+25 Insan ingganggan nen Jose a panoen day ilik iray sako* da, tan ipawil da so kuarta na kada sakey diad dilin sako to tan ikdan da ray abasto ed pambiahe ra. Onia so ginawa parad sikara.26 Kanian inlugan da iray ilik da ed saray asno ra tan tinmaynan la ra diman.27 Sanen nilukasan na sakey ed sikara so sako to diad pampupundoan da pian ikdan toy naakan so asno to, anengneng toy kuarta to ed sangab na sako to.28 Diad saman et inkuan tod saray agagi to: “Impawil day kuartak, tan wadia natan ed loob na sakok!” Insan kinmapuy so kapusoan da tan ginmiwgiw iran nannenengnengan, ya inkuan da: “Anto yay ginawa na Dios ed sikatayo?”29 Sanen akasabi ra ed si Jacob ya ama ra diad dalin na Canaan, insalaysay dad sikato so amin ya agawa ed sikara, ya inkuan da:30 “Masebeg a nansalita ed sikami imay katawan ed saman a bansa,+ tan pinalsaan to kamin maneespiya ed saman a bansa.31 Balet inkuan mi ed sikato, ‘Matunong kamin totoo. Aliwa kamin espiya.+32 Labindua kamin sanaagi,+ ya ananak nen ama mi. Anggapo la imay sakey,+ tan say sankayugtanan et kaiba natan nen ama mi diad dalin na Canaan.’+33 Balet inkuan ed sikami na samay katawan ed saman a bansa, ‘Diad saya et naamtaan ko no matunong kayon totoo: Itilak yod siak so sakey ya agi yo.+ Insan kayo mangala na panempey na eras ed saray sankaabungan yo tan la ki la.+34 Tan iyakar yod siak so sankayugtanan ya agi yo, pian naamtaan kon aliwa kayon espiya, noagta matunong kayon totoo. Insan ipawil kod sikayo so agi yo, tan nayarian yo lay mansaliw ed sayan dalin.’”35 Sanen ipapaway da lay karga na saray sako ra, nalmo na balang sakey so supot na kuarta to diad sako to. Sanen anengneng na sanaama iray supot na kuarta ra, tinmakot ira.36 Inkelyaw ed sikara nen Jacob ya ama ra: “Naandian ak na ananak lapud sikayo!+ Anggapo lay Jose,+ tan anggapo met lay Simeon,+ tan natan et alaen yo met si Benjamin! Siak so mangaako ed sarayan amin a bengatla!”37 Balet inkuan nen Ruben ed ama to: “Nayarian mon pateyen so duaran ana’ko no sikatoy agko nipawil ed sika.+ Ipiam ed siak tan ipawil kod sika.”+38 Balet, inkuan to: “Agmila ed sikayo so ana’ko, ta inatey lay agi to tan bukbukor to lay atilak.+ No walay mauges a nagawa ed sikato diad pambiahe yo, seguradon ilasur yo ed Lubok*+ iray uban ko diad kaermenan.”+


text:
Kasin Aaligen Moy Paraan na Panagnonot nen Jehova?
“Manpasimbalo kayo diad panguman yo ed panagnonot yo.”—ROMA 12:2.
1, 2. Legan tayon onaaligwas ed espiritual, anto ray nanaaralan tayon gawaen? Iyilustra.
AKAAWAT na regalo so sakey ya ugaw. Imbaga na atateng tod sikato, “Salamat, kuan mo.” Akisalamat so ugaw, lapud imbaga itan na atateng to. Balet legan ton ombabaleg, lalo ton naaapresya so panagnonot tan kaabigan na atateng to ed arum. Kanian natan et mabulos lan misasalamat ya manlapud puso. Akin? Lapud say pisasalamat et nagmaliw lan kabiangan na panagnonot to.
2 Mipadpara, nen naamtaan tayo so katuaan, naaralan tayo ya importante so itulok ed saray manunan kakaukolanen nen Jehova. Balet legan tayon onaaligwas ed espiritual, mas natatalosan tayoy kanonotan nen Jehova—saray labay to, saray agto labay, tan no antoy panmoria to ed saray bengatla. No aaligen tayoy paraan na panagnonot to tan aabuloyan tayon impluensyaan na satan iray gagawaen tan personal iran desisyon tayo, ipapanengneng tayo ya say kanonotan nen Jehova et kabiangan la na bilay tayo.
3. Akin et aliwan mainomay ya gawaen a kabiangan na bilay tayo so kanonotan na Dios?
3 Anggaman makapaliket ya aligen so paraan na panagnonot nen Jehova, siansian aliwan mainomay itan. No maminsan, say problema et say agperpekton kanonotan tayo. Singa bilang, nayarin mairap tayon talosan so panmoria nen Jehova nipaakar ed kalinisan ed moral, materyalismo, panagpulong a kimey, lingon panangusar ed dala, odino arum nin bengatla. Antoy nagawaan tayo? Panon tayon tuloytuloy ya onaligwas pian say kanonotan na Dios et magmaliw ya kabiangan na bilay tayo? Tan antoy nepeg ya epekto na satan ed saray gagawaen tayo natan tan diad arapen?
GAWAEN A KABIANGAN NA BILAY TAYO SO KANONOTAN NA DIOS
4. Antoy labay ya ibaga na bilin nen Pablo ya ‘umanen so panagnonot tayo’?
4 Basaen so Roma 12:2. Deneskribe nen apostol Pablo ed sayan teksto no antoy kaibad pangalig ed paraan na panagnonot nen Jehova. Naaralan tayo diad imbeneg ya artikulo ya pian ‘agtayo la naimpluensyaan na sayan sistema na mundo,’ nepeg tayon ipulisay iray panagnonot tan ugali na sayan mundo. Balet binitla met nen Pablo ya kaukolan tayon ‘umanen so panagnonot tayo.’ Kaibad satan so panaral ed Salita na Dios ya say gagala tayo et pian talosan iray kanonotan to, dalepdepen iratan, tan itunos so panagnonot tayo ed kanonotan na Dios.
5. Ipaliwawa so pandumaan na basta labat pambasa ed panaral.
5 Say panaral et aliwan basta labat pambasa tan panggulis na saray ebat ed tepet. No manaaral tayo, tatalosan tayo no antoy ibabaga na aaralen tayo nipaakar ed si Jehova, saray paraan to, tan panagnonot to. Tatalosan tayo no akin ya igaganggan odino isesebel nen Jehova so sakey ya bengatla. Iisipen tayo met no anto ran pananguman so kaukolan tayon gawaen ed bilay tayo tan ed panagnonot tayo. Anggaman amin iratan et agtayo met kaukolan ya ikonsidera ed kada panaral tayo, nagunggonaan tayo no ipanaon tayo so mandalepdep—nayarin usaren tayo so kapaldua na panaon ed kada panaral tayo—pian mas naapresya tayoy babasaen tayo.—Sal. 119:97; 1 Tim. 4:15.
6. Antoy resulta no dalepdepen tayo iray kanonotan nen Jehova?
6 No regular tayon dadalepdepen so Salita na Dios, baleg so nagawaan na satan. ‘Napaneknekan tayod sarili tayo,’ odino nakombinse itayo ya say kanonotan nen Jehova ed saray bengatla et perpekto. Natatalosan tayo la iray bengatla base ed panmoria to tan panisiaan tayo iratan. ‘Anguman’ la so panagnonot tayo, tan wala lay balon paraan na panagnonot tayo. Kalkalna lan magmaliw ya kabiangan na bilay tayo so kanonotan nen Jehova.
WALAY EPEKTO NA NONONOTEN TAYO ED GAGAWAEN TAYO
7, 8. (a) Antoy panmoria nen Jehova ed materyal iran bengatla? (Nengnengen iray litratod gapo na artikulo.) (b) No aaligen tayoy panmoria to, antoy naynay tayon iyuuna ed bilay tayo?
7 Agtayo ibabaga ya saray nononoten tayo et angangga labat ed isip. Diad tua et walay epekto na nononoten tayo ed gagawaen tayo. (Mar. 7:21-23; Sant. 2:17) Mas natalosan tayo iya no imanoen tayoy pigaran alimbawa. Singa bilang, diad saray Ebanghelyo, malinew tayon nanengneng ditan iray kanonotan nen Jehova nipaakar ed materyal iran bengatla. Say Dios a mismo so nampili na magmaliw ya atateng a mamabaleg ed Anak to—sanasawa ya simpli labat so panagbilay da. (Lev. 12:8; Luc. 2:24) Nen inyanak si Jesus, sikatoy “imparukol [nen Maria ed] kuwadra, lapud anggapoy kuarton napampundoan da.” (Luc. 2:7) No gagalaen nen Jehova, sarag to pay mangiparaan na mas komportable ya napampundoan parad kiyanak na Anak to. Balet say importante ed Sikato et say espiritualidad na mangasikaso tan mamabaleg ed si Jesus.
8 Diad sayan salaysay na Biblia nipaakar ed inkiyanak nen Jesus, natalosan tayo no antoy panmoria nen Jehova ed materyal iran bengatla. Labay na arum ya atateng a niwalad saray ananak da so sankaabigan no nipaakar ed materyal, anggano nipeligro la so espiritualidad na ananak da. Malinew balet ya say sankaimportantian ed si Jehova et say espiritual iran bengatla. Kasin aaligen moy panmoria nen Jehova? Antoy ipapanengneng na saray gagawaen mo?—Basaen so Hebreo 13:5.
9, 10. Panon tayon nipanengneng ya aaligen tayoy panmoria nen Jehova nipaakar ed pakagapol na arum?
9 Say sakey nin alimbawa et no antoy panmoria na Dios nipaakar ed pakagapol na arum. Oniay imbaga nen Jesus: “Siopaman a mangigapol ed sakey ed sarayan angkekelag a walaay pananisia ed siak, mas maong nin sabitan so beklew to na baton gilingan ya itetelek na asno tan sikatoy ibuntok ed dayat.” (Mar. 9:42) Ambelat iratan ya salita! Lapud perpekton impanengneng nen Jesus so personalidad na Ama to, segurado tayo ya ontan met so nalilikna nen Jehova ed siopaman ya lapud saray kagagawa to et nagagapol iray papatumbok nen Jesus.—Juan 14:9.
10 Kasin aaligen tayoy panmoria nen Jehova tan Jesus? Kasin ginawa tayo la itan ya kabiangan na bilay tayo? Antoy ipapanengneng na saray gagawaen tayo? Singa bilang, walay agustoan tayon estilo na kawes tan panag-ayos ya nayarin makaopendi ed arum diad kongregasyon, odino lapud satan et makapannonot laingen so arum na imoral a bengatla. Kasin ikokonsidera tayoy liknaan na agagi, aliwan say personal iran panlabayan tayo labat?—1 Tim. 2:9, 10.
11, 12. Panon ya no aaligen tayoy panmoria na Dios ed kaugsan tan no walay kontrol tayod sarili tayo et naprotektaan tayod pakapanggawa na mauges?
11 Say komatlon alimbawa: Kabusol nen Jehova so ag-inkatunong. (Isa. 61:8) Amta ton walay tendensia tayon makapanggawa na makapuy lapud atawir tayon kasalanan, kanian bibilinen to itayo ya busolen met so ag-inkatunong. (Basaen so Salmo 97:10.) No dalepdepen tayo no akin ya kabusol nen Jehova so kaugsan, ontulong itan ed sikatayo pian naalig tayoy panmoria to, tan satan so mamabiskeg ed sikatayon labanan so panggaway kasalanan.
12 Makatulong met ed sikatayo so pangalig ed panmoria nen Jehova nipaakar ed ag-inkatunong pian nanengneng tayo iray makapuy ya kagagawa, anggan ag-iratan espisipikon abitla ed Salita na Dios. Singa bilang, say lap dancing et malaswan kondukta ya kaslakan lan gagawaen na totoo ed mundo. Nayarin ibaga na arum ya ayos labat itan, tan irason dan agmet itan mipara ed aktual ya pisesekso. * Balet kasin ipapatnag na saratan so kanonotan na Dios, ya kabusol toy amin ya klase na kaugsan? Arawian tayo sirin iray mauges a kagagawa diad pakawalaan tayoy kontrol ed sarili, ontan met ed pambusol ed saray kabusol nen Jehova.—Roma 12:9.
NONOTEN LAN UNONA IRAY GAWAEN TAYON DESISYON ED ARAPEN
13. Akin ya say pannonot lan unona ed saray panmoria nen Jehova et makatulong ed panggawa tayoy desisyon ed arapen?
13 Legan tayon manaaral, maabig no isipen tayo no antoy kanonotan nen Jehova ed saray situasyon ya nayarin nipaarap ed sikatayo. No ontan so gawaen tayo, amta tayo lay gawaen tayo no bilang nipaarap tayod saray situasyon ya kaukolan so pandesisyon a tampol. (Pro. 22:3) Aralen tayoy pigaran alimbawa ed Biblia.
14. Antoy naaralan tayod si Jose nen impulisay toy panutukso na asawa nen Potifar?
14 Lapud tampol ya impulisay nen Jose so panutukso na asawa nen Potifar, impanengneng nen Jose ya ninonot to lan unona so kanonotan nen Jehova nipaakar ed panmatoor ed asawa. (Basaen so Genesis 39:8, 9.) Diad sayan ebat tod asawa nen Potifar: “Panon kon nagawaan iyan baleg a kaugsan tan makapankasalanan ak ed Dios?” et nanengneng tayo ya ginawa to lan kabiangan na bilay to so kanonotan na Dios. Sikatayo balet ey? Antoy gawaen mo no walay katrabahom ya mi-flirt ed sika? Odino panon to no walay angi-send ed cellphone mo na text odino litrato nipaakar ed sex? * Mainomay tayoy mansiansian matoor no ninonot tayo lan unona tan inalig tayo lay panmoria nen Jehova ed saratan a bengatla, tan no diad gapo ni labat et amta tayo lay gawaen tayo.
15. Singa ginawa na saramay taloran Hebreo, panon tayon nalabanan so desdes na arum ya ikompromiso so katooran tayod si Jehova?
15 Aralen tayo natan so alimbawa na taloran Hebreo ya kabkabat ed ngaran dan Sadrac, Mesac, tan Abednego. Nen determinado iran agmandayew ed balitok ya imahen ya impaalagey nen Arin Nabucodonosor tan nen direkta so ebat da ed ari, nanengneng tayo ya ninonot da lan unona no antoy gawaen da pian makapanmatoor ira ed si Jehova. (Exo. 20:4, 5; Dan. 3:4-6, 12, 16-18) Panon to no imbaga na amom ya mangiter kay kontribusyon parad sakey ya selebrasyon a walay koneksion tod palson relihyon? Antoy gawaen mo? Imbes ya alagaren mo nin nagawa itan, agta mas maabig no natan ni labat et isipen mo lay kanonotan nen Jehova ed saratan ya bengatla? Kanian no bilang nagawa la iratan, mainomay mo lan gawaen tan ibaga no antoy duga, ya singa ginawa na taloran Hebreo.
16. Panon ya say malinew a pakatalos ed kanonotan nen Jehova et ontulong ed sikatayon makapanparaan parad emergency?
16 Say pannonot lan unona ed saray kaukolan tayon gawaen pian mansiansian matoor et talagan makatulong lalo la no walay nagawan emergency. Anggaman determinado tayon agmanpasaksak na dala odino anggan dinan ed apatiran manunan kabiangan na dala, say arum balet ya paraan na panagpatambal ya nalalanor so dala et mankaukolan na personal a desisyon base ed saray prinsipyo na Biblia ya mangipapatnag na kanonotan nen Jehova. (Gawa 15:28, 29) Seguradon aliwan say sankaabigan a panaon ya pannonotan itan et no wala tayo lad ospital, odino no wala lay sakit ya nalilikna tayo tan dedesdesen itayo na arum ya mandesisyon a tampol. Natan la sirin so panaon pian man-research, manggawa na kompleton legal a dokumento ed paraan na panagpatambal ya labay tayo, tan mitongtong tayod doktor. *
17-19. Akin ya importantin aralen tayo la natan no antoy kanonotan nen Jehova ed saray bengatla? Mangiter na alimbawa na situasyon ya kaukolan tayon pamparaanan.
17 Isipen met so maples ya ebat nen Jesus ed sayan lingon simbawa nen Pedro: “Kasian moy sarilim, Katawan.” Seguradon ninonot lan unona nen Jesus no antoy linawa na Dios parad sikato tan saray propesiya nipaakar ed pambilay tan ipatey to diad dalin. Lapud satan, binmiskeg so determinasyon ton mansiansian matoor, tan isakripisyo so bilay to parad sikatayo.—Basaen so Mateo 16:21-23.
18 Natan, linawa na Dios ya saray totoo to et makapikaaro ed sikato tan anggad posible et sigpot iran makapibiang ed kimey to. (Mat. 6:33; 28:19, 20; Sant. 4:8) Singa agawad si Jesus, wala ray totoon maong met so intension da ya nayarin mangiyarawi ed sikatayo ed satan ya kimey. Singa bilang, panon to no inopresian ka na amom ya i-promote to ka tan ontagey so sueldom balet lapud satan et naapektoan so espiritual iran aktibidad mo? Odino no maneeskuela ka, panon to no walay opresi ed sikan manaral ed arum ya lugar balet makaarawi ka ed pamilyam? No ontan so situasyon mo, kasin manpikasi ka tan man-research, mitongtong kad pamilyam tan nayarin diad saray elder, antis kan mandesisyon? Agta maabig no natan ni labat et aaralen mo lay kanonotan nen Jehova ed saratan ya bengatla tan pansasagpotan mon aligen so panagnonot to? Kanian no walay ontan iran opresi, nayarin agmo la iratan ipasen ya tukso. Wala la ray goal mod espiritual, determinado ka la, kanian say kaukolan mo labat ya gawaen et sumpalen no antoy ginawam ya desisyon.
19 Nayarin wala ni arum ya nanonotan mon situasyon ya biglaan odino agmo iilaloan ya nagawa. Siempre, agtayo makapanparaan ed amin ya posiblin nagawa. Balet no dadalepdepen tayoy kanonotan nen Jehova diad personal ya panagaral tayo, seguradon nanonotan tayoy inaral tayo tan niyaplika tayo itan diad kada espisipikon situasyon. Importante sirin ya natatalosan tayo no antoy kanonotan nen Jehova ed saray bengatla, aligen tayo iratan, tan isipen tayo no antoy epekto na panmoria na Dios ed saray gagawaen tayo natan tan diad arapen.
SAY KANONOTAN NEN JEHOVA TAN SAY ARAPEN MO
20, 21. (a) Akin ya napanliketan tayoy limitadon kawayangan tayo diad balon mundo? (b) Panon ya natan ni labat et nayarin nalikna tayo la itan ya liket?
20 Tatalaranan tayo lay balon mundo. Maslak ed sikatayo et iilaloan tayo lay pambilay na andi-anggaan diad paraison dalin. Diad uley na Panarian, nibulos la so katooan manlapud kairapan ya naeeksperiensya tayod sayan mundo. On, anggad satan ya panaon et wala nin siansiay kawayangan tayo. Kada sakey et sarag ton pilien no antoy labay tan pilalek ton gawaen.
21 Siempre, siansian walay limitasyon na satan ya kawayangan. No nipaakar ed duga tan aliwa, saray mauyamo et manpaigiya ed saray ganggan tan kanonotan nen Jehova. Tan manresulta itan ed agnaparaan ya liket tan kareenan. (Sal. 37:11) Balet natan ni labat et nalilikna tayo la itan ya liket legan tayon aaligen so paraan na panagnonot nen Jehova.
^ par. 12 Say lap dancing et “sakey a klase na sayaw ya maslak et ngalngali labos-lakseb imay onsasayaw, tan malaswan onggagarigar ed akwalan na kustomer to.” Depende ed no antoy tuan agawa, nayarin ipasen itan bilang seksual ya imoralidad a mankaukolan na hudisyal ya aksion. Say sakey ya Kristianon akibiang ed ontan ya kagagawa et nepeg ya onkerew na tulong ed saray elder.—Sant. 5:14, 15.
^ par. 14 Say tawag ed pangi-send na text, litrato, odino video nipaakar ed sex et sexting. Depende ed no antoy tuan agawa, nayarin mankaukolan itan na hudisyal ya aksion. Diad arum ya situasyon, saray menor-de-edad ya akapibiang ed sexting et akasoan bilang sex offender. Parad kaaruman ya impormasyon, onlad website ya jw.org tan basaen online so artikulon “Tepet na Saray Kabataan—Antoy Dapat Kon Naamtaan Tungkol ed Sexting?” (Nengnengen diad BANGAT NA BIBLIA > TINEDYER.) Odino basaen so artikulon “Kung Paano Kakausapin ang Iyong Anak Tungkol sa Sexting” diad Nobyembre 2013, pahina 4-5 ya isyu na Gumising!
^ par. 16 Saray makatulong ya prinsipyo na Biblia et impaliwawa ed saray publikasyon tayo. Singa say libron Mansiansia Kayo ed Panangaro na Dios, pahina 215-218.


text:
ONLIING! Abril 2013 | No Panon so Pagmaliw a Maong ya Ama
Makatulong ed saray ama iray prinsipyo na Biblia pian magmaliw ya maliket so pamilya ra.
Pangobserba ed Nagagawad Mundo
Amtaen iray balita tan nagagawa ed mundo natan.
MANUNAN ARTIKULO
No Panon so Pagmaliw a Maong ya Ama
Amtaen so limaran prinsipyo na Biblia ya ontulong ed sikan magmaliw ya maaro tan maong ya ama.
TULONG PARAD PAMILYA
No Panon ya Napaliisan so Pankolkol
Kasin lanang kayon mankokolkol nen asawam? Aralen no panon ya makatulong iray prinsipyod Biblia ed ulopan yon sanasawa.
Moose
—Nikadkaduman Higante ed Takel
Seguradon pandinayewan mo iyan baleg tan mabisbiskeg ya ayep.
INTERBYU
Impaliwawa na Manag-design na Robot so Pananisia To
Ipaliwawa nen Professor Massimo Tistarelli no akin ya agla manisiad ebolusyon.
SAY EBAT NA BIBLIA
Pornograpiya
No labay mon napaliket so Dios, amtaen no antoy nalilikna tod saya.
WALA KASI NANDESINYO?
Say Ikol na Basakay ya Agama
Panon ya onlulukson paatagey iyan basakay ed padir, kiew, o antokaman ya pa-vertical?


text:
Tugdow no Sulat ni Pablo diyà ki
Timoteo
1
1 Sulat likat kanak no si Pablo no tumutubus ni Jesu-Kristu. Diyus ta no Maglilipwasay ta to nigtubuy kanak no tumutubus aw gayod si Jesu-Kristu no Imananan ta.
2 Sulat ku diyà ikow Timoteo no naka-angod to tùtu-u ku no anak su ikow to lagboy ku pig-anad to tinu-uhan ta ki Jesu-Kristu.
Madumahan ka to ka-at aw kalinaw likat to kabo-ot to Diyus no Amoy aw ni Jesu-Kristu no Magbobo-ot ta.
3 Todu-on ililikaton ad du-on to Ipisu no banwa no og-andiyà to Masiduniya, tahan kud on ikow natugun. Konà nu ogkalingawan sikan tugun ku ikow no ogpakamonang ka ugpà du-on to Ipisu awos nu masapadan to mgo otow no ogpang-anad to bugtì no impang-anad. 4 Og-udlinan nu kandan to ogpalingawan nu kandan sikan su kanunoy dan man og-anadan to mgo listahan to ka-aw-apu-an dan aw mgo tutuwanon no pigtukud no niglikat to atoman to otow. Sikan na-anadan dan on tahan, puli dan gayod insamok du-on to tùtu-u no impang-anad. Dì sikan on no impang-anad dan to nalikatan to pagdugang to pag-atom-atom to otow aw wadad on abutanan. Sikan no impang-anad dan, konà no igpapang-anad ita to Diyus bahin to pagtu-u to Diyus. 5 Dì iyan igtugun ta to mgo tumutu-u diyà to Ipisu su awos oghogot kandan to paglinogonay dan. Konà ki pad ogkalitos to paglinogonay ta ko moydu-on pad nakaba-ot no mado-ot dini to ginhawa ta aw ko moydu-on ogkasukoniban ta no saà aw ko konà no tùtu-u to pagtu-u ta. 6 Su moydu-on og-a-asuy-asuy to wadà puus su nasuwayan dan on man sikan matul-id no impang-anad. 7 Puli dan naliyagan nasì to ogpang-anad podon kandan to kasugu-an no imbilin ni Moises. Dì wadà dan man sikan kadaagi to kalitukan to ing-anad dan podon lagboy to duma no mgo otow. Agad to tu-un dan no kagi, wadà dan gayod kasabuti to kalitukan.
8 Na to kasugu-an no imbilin ni Moises, nama-anan tad on to madoyow sikan su imbogoy on awos ki bali mama-an dow nokoy to madoyow aw mado-ot no pinabayà kan no kasugu-an. 9 Konà ta gayod ogkalingawan so-idi. Kasugu-an ni Moises, konà no igkasapad du-on to matuwadong no mgo otow. Dì pigbogayan din to mgo otow no mado-ot awos ogkasapadan kandan no masupladuhon, aw mgo otow no wadà tu-u to Diyus, aw mgo dakoo to saà, mgo mangkado-ot, aw mgo wadà tahud to Diyus, aw mgo oghimatoy to amoy dan aw inoy, aw mamumunù no mgo otow, 10 mgo panlibug, aw mgo ogpalibug aw mgo bantut aw mgo dumadakop to udipon, aw mgo gau-on aw mgo ogmatu-ud to gaù, aw agad intawa pad no ogpakalapas to impang-anad no matuwadong 11 no niglikat to Madoyow no Tutuwanon no insalig kanak to Diyus no mabogbog no piglikatan to panalangin tibò.
12 Na, ogpasalamat a lagboy ki Jesu-Kristu no Magbobo-ot ta su kandin to piglikatan to kabogbogan ku no igkatuman to kanak katondanan no imbotang dini kanak su pighimu a din no ogkasaligan sikan no pagkatumutubus ku kandin. 13 Natodu-on agad kanunoy ku napa-inahan to ngadan ni Jesus aw na-ina-ina ku aw napahadatan ku pad to mgo kasakupan din, dì nasì pigka-atan a din dà man su puli a nakahimu sikan no mado-ot su wadà a pad tu-u kandin su wadà ku pad katagahi dow intawa lagboy kandin. 14 Dì pigbuligan a lagboy to Magbobo-ot ta likat to kabo-ot din su pigbogayan a din to pagtu-u aw paglogon to duma no pagpatampu kanak ni Jesu-Kristu.
15 Na, ogkasaligan ta so-idi no inikagi aw tùtu-u no ogdawaton no na-iling to “To ing-andini ni Jesu-Kristu dini so-idi kalibutan su awos dìn malipwasan to mgo makasasaà.” Aw kanak no lagboy on natodu-on no makasasaà. 16 Kaling man agad mado-ot on to nahimu ku, dì pigka-atan a dà nasì su awos makita-an to pagpasinsiya ni Jesu-Kristu su ogpagoadan a to agad intawa no otow, agad dakoo on to saà din no ogkahimù dà ogkabogayan to kinabuhì no konad ogkawadà ko tu-uhan din kandin no si Jesus. 17 Na to Diyus ta no sobu-ukon dà no konà ogkakita-an no wadà kamatayon no nigsakup tibò so-idi kalibutan likat to kalinikatan hantod to katapusanan, masayà kandin aw matahud kandin to wadà katapusanan. Amin.
18 Na ikow Timoteo, no angod to tùtu-u ku no anak su ikow to pig-anad ku lagboy, so-idi to ig-udlin ku ikow agad-agad to nakabunsud no kagi no inlikwad to mgo lagsoban to Diyus no maglilikwaday no napa-atubangan to ikow no katondanan. Ogpangimbubuut ka to pagkasundau nu to Diyus 19 no ogkatingub on to pagtu-u nu aw wadà ogpakahanig no saà nu. Su moydu-on dà otow no puli dan oglingawan to madoyow no domdom 20 angod ki Himeneo aw ki Alejandro, hantod to pig-oyowan dan on to pagtu-u dan. Dì impalogda kud kandan ki Satanas awos ma-anadan dan to konà dan ogpa-inahan to ngadan to Diyus.


text:
Pangobserba ed Nagagawad Mundo
Italy
Nen 2011, mas masaliw so bisikleta nen say kotse diad Italy. Say rason et lapud krisis ed ekonomya, mablin gasolina, tan magastos so pampaapiger na kotse. Balet no bisikleta, aliwan mabli pampaapiger tan mainomay ya usaren.
Armenia
Base ed desisyon na European Court of Human Rights (ECHR), ag-inggalang na gobiernoy Armenia so human rights na 17 ya balolaki, amin da et Tasi nen Jehova, ya impriso ta agda labay ya gawaen so civilian service ya walad panangontrol na militar. Inobliga na ECHR so gobierno ya manbayar na danyos ed saramay 17, ontan met ed saray ginastos dad kaso.
Japan
Diad saray ugugaw ya abiktima lapud social networking sites, 63 porsiento so agbinilin na atateng da ed saray posiblin peligro na pangusar ed saratan a site. Diad 599 ya kason inimbestigaan, 74 porsiento ed saray suspek so inmamin ya uusaren da iratan ya site pian mi-sex ed saray menor-de-edad.
China
Pian nasolusyonan so graben trapik, lilimitaan lad angkakabaleg iran syudad so bilang na makaalay permit ya nawalaan tan manparehistro na balon luluganan. Alimbawa, diad Beijing et ag-onlampas ed 240,000 so makapanparehistro kada taon. Nen Agosto 2012, manga 1,050,000 so akilad raffle, balet 19,926 labat so naikdan na registration certificate. Labay ton ibaga, 1 labat ed kada 53 ya aplikante so naikdan.