text:
KAPITULO 111
Nantepet na Tanda Iray Apostol
MATEO 24:3-51 MARCOS 13:3-37 LUCAS 21:7-38
NANTEPET NA TANDA SO APATIRAN APOSTOL
KASUMPALAN NEN INMUNAN SIGLO TAN TULOYTULOY NI
NEPEG YA MANSIANSIA TAYON ALERTO
Martes na ngarem ed saman, tan asingger lan manampot so Nisan 11. Manampot met lay impasyan kimey nen Jesus diad dalin. No agew sikatoy manbabangat diad templo, tan no labi et walad paway na syudad. Dakdakel so interesado, “mangabkabuasan [iran] oonlad sikato diad templo pian ondengel ed sikato.” (Lucas 21:37, 38) Natan et asumpal la iraman, tan akayurong si Jesus ed Palandey na Saray Olibo kaibay apatiran apostol—si Pedro, Andres, Santiago, tan Juan.
Linma irayan apat ed sikato ya sikara labat. Mapagpaga rad templo ta kakkapangibaga nen Jesus ya anggapoy natilak ditan ya anggan sakey a bato ya akatapew ed sakey a bato. Balet aliwan saman labat so sankanonot da. Wala may imbaga to lad sikara: “Mansiansia kayon akaparaan, ta diad oras ya agyo iisipen et onsabi so Anak na too.” (Lucas 12:40) Imbaga to met so “agew sano omparungtal so Anak na too.” (Lucas 17:30) Kasin mikonektaan iratan ed imbaga to nipaakar ed templo? Talagan labay ya amtaen na saray apostol. “Ibagam ed sikami,” so inkuan da, “kapigan iraya nagawa, tan antoy tanda na kiwawalam tan say kaunoran a parte na sistema na mundo?”—Mateo 24:3.
Nayarin say iisipen da et say kaderal na templo ya sankanengneng da. Tinepet da met so kiwawala na Anak na too. Nayarin anonotan da may imbaga nen Jesus ya ilustrasyon nipaakar ed “sakey a gagalangen a too a linmad arawin dalin pian awaten toy pakauley bilang ari insan ompawil.” (Lucas 19:11, 12) Insan inisip da met no antoy nagawa ed “kaunoran a parte na sistema na mundo.”
Detalyado so ebat nen Jesus, angiter na tanda ya pakapatnagan na panampot na Judion sistema, kaiba lay templo. Balet aliwan satan labat. Satan ya tanda et ontulong ed saray Kristiano ed arapen pian naamtaan dan say panaon ya pambibilayan da et legay ‘kiwawala’ to tan asingger lay pangangga na sistema na mundo.
Diad ilalabas na saray taon, naobserbaan na saray apostol ya ontutua so propesiya nen Jesus. On, dakel ed saray impasakbay to et ginmapon agawa ed panaon da. Kanian saray alerton Kristiano ya manbibilay kalabas na 37 taon, nen 70 C.E. et akaparaan ed kaderal na Judion sistema tan say templo to. Balet aliwan amin ya impasakbay nen Jesus et nagawa antis odino legan na 70 C.E. Kanian anto ray tanda na kiwawala to ed Panarian? Impaamta nen Jesus so ebat ed saray apostol.
Impasakbay nen Jesus ya wala ray “guerra tan balita nipaakar ed saray guerra” tan “manlalaban iray bansa ontan met ed saray panarian.” (Mateo 24:6, 7) Inkuan to met ya “wala ray maksil a yegyeg, tan diad nanduruman pasen et wala ray eras tan salot.” (Lucas 21:11) Pinasakbayan nen Jesus iray disipulo to: “Erelen tan pasegsegangen kayo na totoo.” (Lucas 21:12) Wala ray palson propeta ya mangibalang ed dakel. Ondakel so kaugsan, tan ombetel so panangaro na karaklan. Likud ed satan, imbaga to ya say “maong a balita na Panarian et nipulong ed interon dalin bilang pantasi ed amin a nasyon, insan onsabi so anggaan.”—Mateo 24:14.
Anggaman asumpal met so propesiya nen Jesus antis tan legan na impaneral na saray Romano ed Jerusalem, kasin ipapatnag nen Jesus ya wala ni arum ya mas baleg a kasumpalan to ’tan? Nanenengneng mo kasi ray ebidensya ya sayan importantin propesiya nen Jesus et nagagawa ed panaon tayo?
Kaibad saray imbaga nen Jesus ya tanda na kiwawala to et say pakanengneng ed “makapadimlan bengatla a sengegay kadederal.” (Mateo 24:15) Nen 66 C.E., sayan makapadimlan bengatla et nampanengneng bilang “mankakampo iran armada” na Roma, ya awit da ray bandira odino simbolo na bansa da. Pinaliberan na saray Romano so Jerusalem tan dineral day arum a padir to. (Lucas 21:20) Kanian say “makapadimlan bengatla” et manalalagey ed pasen ya agmanepeg parad sikato, diad “masanton pasen” parad saray Judio.
Onia ni impasakbay nen Jesus: “Wala naani so baleg a kairapan ya agni agawa manlapud inggapo na mundo anggad natan, anggapo ni, tan agla nagawa lamet.” Nen 70 C.E., dineral na saray Romano so Jerusalem. Satan ya impangataki tan impaneral ed ‘masanton syudad’ na saray Judio pati say templo to et baleg a kairapan, ya libolibo so pinatey. (Mateo 4:5; 24:21) Mas baleg itan nen saramay dati lan agawad syudad tan ed saray Judio, tan lapud satan et angangga so organisadon sistema na panagdayew ya pigaran siglo lan tutumboken na saray Judio. Diad isabi panaon, seguradon makapataktakot so mas baleg a kasumpalan na propesiya nen Jesus.
PAMPAKPEL LEGAN NA SARAY NIPASAKBAY YA AGEW
Agni asumpal si Jesus ya manpapaliwawa ed saray apostol to nipaakar ed tanda na kiwawala to ed Panarian tan pangangga na sistema na mundo. Natan et pinasakbayan to ra nipaakar ed panumbok ed saray “palson Kristo tan palson propeta.” Imbaga to ya salien dan ‘ibalang anggan saramay pinili.’ (Mateo 24:24) Balet agnibalang irayan pinili. Napatnagan iray palson Kristo. Say kiwawala nen Jesus balet et agnanengneng.
Imbaga nen Jesus so nipaakar ed mas baleg ya irap ya nagawa diad pangangga na sistema na mundo: “Ombilunget so agew, tan agla onliwawa so bulan, tan napelag manlapud tawen iray bitewen, tan nayegyeg iray pakayari na katawenan.” (Mateo 24:29) Ag-amta na saray apostol ya akarengel ed saratan a makapataktakot ya salita no antoy eksakton nagawa, balet seguradon makapabigla itan.
Panon ya naapektoan so amin ya totoo ed sarayan nagawa? Inkuan nen Jesus: “Onkapuy iray totoo lapud takot tan pantatalaran dad saray nagawa diad dalin, lapud nayegyeg iray pakayari na katawenan.” (Lucas 21:26) Talagan ipapaamta nen Jesus no antoy nagawa ed sankaermenan ya panaon ed bilay na too.
Maong ta pinalinew nen Jesus ed saray apostol ya aliwan amin et manermen no ‘say Anak na too et onsabi a walaay pakapanyari tan baleg a gloria.’ (Mateo 24:30) Imbaga to la ya onkiwas so Dios “lapud saramay pinili.” (Mateo 24:22) Kanian antoy nepeg ya reaksion na saray matoor ya disipulo ed saray ibabaga nen Jesus ya nagawa? Pinabiskeg nen Jesus iray patumbok to: “No onggapo lan nagawa irayan bengatla, alagey kayoy maptek tan itangwa yo ray ulo yo, lapud asingger lay kililiktar yo.”—Lucas 21:28.
Panon balet ya naamtaan na saray disipulo nen Jesus ya manbibilay ed satan a panaon, ya asingger lay anggaan? Angiter si Jesus na ilustrasyon nipaakar ed kiew ya igos: “No onsisimit tan manbubulong lay balon sanga to, amta yon asingger lay tiagew. Ontan met, no nanenengneng yo la irayan amin, amta yo lan sikatoy walad arap na saray puerta. Ibagak ed sikayoy tua, nagawa irayan amin antis a naandi iyan henerasyon.”—Mateo 24:32-34.
Kanian no nanengneng na saray disipulo ya nagagawa la iray nanduruman kabiangan na tanda, nepeg ya amta dan asingger lay anggaan. Oniay bilin nen Jesus ed saray disipulo to ya manbilay ed saman ya importantin panaon:
“Nipaakar ed satan ya agew tan oras et anggapoy siopaman a makaamta, anggan saray anghel ed tawen odino say Anak, noag say Ama labat. Ta singa ed panaon nen Noe, ontan met naani ed kiwawala na Anak na too. Ta singa ed saraman ya agew antis na Delap, saray totoo et nan-aakan tan naniinum, angasawa tan akiasawa ra, anggad agew a linmoob ed biong si Noe, tan ag-ira nanimano ya anggad sinmabi so Delap tan niyanor iran amin, ontan met naani ed kiwawala na Anak na too.” (Mateo 24:36-39) Say angikomparaan nen Jesus ed satan—say Delap ed panaon nen Noe—et agawad interon mundo.
Seguradon atalosan na saray apostol ya ondedengel ed si Jesus diad Palandey na Saray Olibo ya kaukolan day mansiansian alerto. Inkuan nen Jesus: “Manalwar kayo pian agbalot nabelatan so puso yo ed sobran panangan tan alabas a panag-inum tan saray kapagaan ed bilay, tan bigbiglan onsabid sikayo itan ya agew a singa sakey a patit. Ta onsabi itan ed amin a manaayam diad tapew na interon dalin. Kanian mansiansia kayon aliing, a manpikasi kayon masimoon ed amin a panaon pian makaliktar kayod sarayan amin a nepeg a nagawa, tan makatalindeg kayod arapan na Anak na too.”—Lucas 21:34-36.
Ipapaimano lamet nen Jesus ya say pasakbay to et walaan na baleg a kasumpalan. Satan ya propesiya to et agnagawa kayari pigaran dekada tan makaapekto labat ed syudad na Jerusalem odino ed saray Judio. Imbes, saray tutukoyen ton nagawa et ‘onsabi ed amin a manaayam diad tapew na interon dalin.’
Imbaga to ya saray disipulo to et kaukolan a mansiansian alerto, akabantay, tan akaparaan. Indanet iyan pasakbay nen Jesus diad sakey nin ilustrasyon: “Amtaen yo iya: No amta na akan-abung no anton panagbantay so isabi na matakew, sikatoy nansiansia komon ya aliing tan agto inabuloyan a nalooban so abung to. Nisengeg ed saya, paneknekan yo met ya akaparaan kayo, lapud diad oras ya agyo iisipen et onsabi so Anak na too.”—Mateo 24:43, 44.
Angiter si Jesus na rason ed saray disipulo to pian ag-ira naandian na ilalo. Impaseguro tod sikara ya no nagagawa lay impropesiya to, walay “aripen” ya alerto tan aktibo. Angibaga si Jesus na situasyon ya mainomay ya natalosan na saray apostol: “Siopan talaga so matoor tan makabat ya aripen a tinuro na katawan to a mangasikaso ed saray lingkor na sankaabungan to, pian mangitarya ed sikara na naakan da diad dugan panaon? Maliket itan ya aripen no sikatoy nasabian na katawan to ya ontan so gagawaen to! Ibagak ed sikayoy tua, sikatoy turoen ton mangasikaso ed amin a kayarian to. Balet no say “aripen” et magmaliw ya mauges tan maltratoen toy arum, ‘dusaen na katawan to na ambelabelat.’—Mateo 24:45-51; ikompara so Lucas 12:45, 46.
Balet aglabay ya ibaga nen Jesus ya walay grupo na saray patumbok to ya magmaliw ya mauges. Anto sirin so leksion ya labay ya ibangat nen Jesus ed saray disipulo to? Labay to ran mansiansian alerto tan aktibo, ya singa ipalinew to ed sakey lamet ya ilustrasyon.


c: text/html

text:
Kasin si Jesus et Sakey Labat ya Maong a Too?
Say ebat na Biblia
Si Jesus et aliwa labat ya maong a too. Diad tua, sikato so sankamaimpluensyaan ya too ed history. Imanoen so imbaga na sarayan kabkabat ya historian tan managsulat tungkol ed si Jesus:
“Si Jesus a taga Nazaret . . . so andi-duaruwan sankamaimpluensyaan ya too ed history.”—H. G. Wells, historian ya taga England.
“Anggapo lay arum ya nambilay diad dalin ya balbaleg so impluensya to ed saray totoo no ikompara ed si [Jesus] tan say impluensya to et tuloytuloy ni anggad natan.”—Kenneth Scott Latourette, historian tan autor ya taga Amerika.
Ibabaga na Biblia no akin ya anggapon balot so toon makapipara ed impluensya ya intilak nen Jesus. Nen tinepetan nen Jesus iray maapit ya kakaaro to no antoy pakapikabat dad sikato, oniay dugan ebat na sakey ed sikara: “Sika so Kristo, say Anak na mabilay a Dios.”—Mateo 16:16.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SAY PANAG-BANTAYAN—PANARALAN YA EDISYON Enero 2014
Papaneknekan na sayan isyu ya si Jehova et lawas manaari. Paaralemen to met so apresasyon tayod Mesianikon Panarian tan no anto lay agawaan na satan.
Dayewen si Jehova, say Ari ed Andi-anggaan
No naamtaan tayoy gagawaen nen Jehova bilang Ama tan no panon to tayon uuleyan bilang Ari, mas onapit tayod sikato.
100 Taon ya Panuuley na Panarian
—Antoy Epekto Tod Sika?
Panon itayon minabang ed uley na Panarian? Amtaen no panon ya pipinoen, ibabangat, tan oorganisaen na Mesianikon Ari iray matoor ya uuleyan to.
Panggaway Makabat Iran Desisyon Legan ya Kalangweran Ni
Dakel a dedikadon kalangweran a Kristiano so walaan na balibali ran eksperiensya diad panutulong dad arum. Panon mon naarumay liket mod panaglingkor ed si Jehova?
Panlingkor ed si Jehova Antis ya Onsabi Iray Mauges ya Agew
Anto ray nikadkaduman pankanawnawa na saray maedad lan Kristiano pian palaknabey ministeryo da?
“Onsabi Komon so Panarian Mo”—Balet Kapigan?
Akin et makapanmatalek tayon magano lan onkiwas so tinuro na Dios ya Ari pian sigpot a sumpalen so linawa na Dios diad dalin?
No Antoy Pinilik nen Ugaw Ak Ni
Inaral na ugaw a lakin taga Columbus, Ohio, U.S.A. so Cambodian. Akin? Panon ya akatulong iyad arapen to?


text:
ISTORYAY BILAY
Abendisyonan Kami ‘Diad Maabig tan Makapagonigon a Panaon’
NEN inyanak ak nen Marso 1930, saray kakanayon tan kakaaro mi et matoor lan manlilingkor ed si Jehova. Taga kamid baryo na Namkumba, asingger ed syudad na Lilongwe, diad bansa ya natan et tatawagen ya Malawi. Nen 1942, indedikak so bilay ko ed Dios tan abautismoan ak ed sakey ed saray balibalin ilog ed lugar mi. Diad masulok ya 70 taon et nansagpotan kon ginawa imay impaseseg nen apostol Pablo ed si Timoteo: “Ipulong mo so salita, maganat mon gawaen itan diad maabig a panaon tan diad makapagonigon a panaon.”
Diad primeron imbisita nen Nathan H. Knorr tan Milton G. Henschel ed Malawi nen bandad gapo na 1948, apaseseg ak ya manlingkor ed si Jehova ya sigpot panaon. Agkon balot nalingwanan iray makapaseseg ya imbaga na sarayan representanti ya nanlapud world headquarters na Saray Tasi nen Jehova ed Brooklyn, New York. Manga 6,000 kami ed saman ya akaalagey ed mapitek ya pasen, tan madengedengel kami ed makapaseseg ya paliwawa nen Brother Knorr ya, “Permanentin Manuley ed Amin a Bansa.”
Akabat ko si Lidasi, sakey a magangganan sister tan binmaleg met ed pamilyan Tasi ya singa siak. Naamtaan ko ya labay to met so manlingkor ya sigpot panaon. Nankasal kami nen 1950, tan nen 1953 et duara lay anak mi. Anggano naarumay responsabilidad min mamabaleg ed sikara, nandesisyon kamin man-regular payunir ak. Kalabas na duay taon, aturo ak bilang espisyal payunir.
Ag-abayag, apribilehyoan ak ya ombisitad saray kongregasyon bilang manangasikaso na sirkito. Legan kon gagawaen iyan kimey, naasikasok nin siansiay materyal tan espiritual ya pankaukolan na pamilyak lapud suporta nen Lidasi. * Balet talagan labay mi ya makapanlingkor kamin dua ya sigpot panaon. Diad maong ya panagplano tan pitutulongan na ananak mi, akapanlingkor ya sigpot panaon si Lidasi nen 1960.
Malikeliket kami legan na sarayan maabig ya panaon ya bibisitaen mi ray agagi ed nanduruman kongregasyon. Say asainmin mi et manlapud Kapalandeyan na Mulanje ed bandad abalaten ya anggad balibalin baybay na Lake Malawi ya say dukey to et saknapen to lawari interon bandad bukig na Malawi. Anengneng mi so tuloytuloy ya indakel na publisher tan kongregasyon ed saray sirkiton nanlingkoran mi.
Nen 1962, malikeliket kamid Distriton Asemblea ya “Makpel Iran Ministro.” Say ontan iran espiritual ya okasyon so tinmulong ed sikami ran taga Malawi pian makapanparaan kamid onsabin mairap iran panaon. Diad tinmumbok ya taon, binmisita lamet ed Malawi si Brother Henschel tan manga 10,000 so inmatendi ed espisyal a kombension ya agawad asingger ed syudad na Blantyre. Satan ya makapaseseg ya kombension so amabiskeg ed sikamin arapen iray onsabin subok.
SINMABI MAKAPAGONIGON YA PANAON
Nen 1964, graben subok so dinalan na saray Tasi lapud agda labay so mibiang ed politika. Masulok ya 100 ya Kingdom Hall tan masulok ya 1,000 ya abung na saray Tasi so dineral. Balet nituloy mi nin siansiay ibibisita mid saray kongregasyon ya anggad sinebelan la na gobiernoy Malawi so kimey na saray Tasi nen 1967. Kinompiska da so kayarian na branch ed Blantyre, impa-deport da iray misionero, tan dakel ya agagi so impriso, pati sikami nen Lidasi. Nen imbulos da kami, intuloy mi kimey mid sirkito diad maalwar ya paraan.
Aminsan nen Oktubre 1972, manga sanlasus ya membro na militanten grupo a kabkabat ed tawag ya Malawi Youth League so paonlad abung mi. Balet walay sakey a membro da ya akauna lan binmatik tan imbaga tod siak ya plaplanoen da ak ya pateyen kanian kaukolan koy onamot. Imbagak ed asawak tan ananak ko ya onamot irad kapontian. Insan ak batik tan kinmalab ak ed baleg ya mangga. Manlapud man et anengneng kon dineral da so abung mi tan amin ya kaykayarian mi.
Lapud linmoor so panamasegsegang ed Malawi, nilibon agagi so linmad arum a bansa. Say pamilya mi et nanayam ed refugee camp diad western Mozambique anggad Hunyo 1974. Diad saman et naimbitaan kami nen Lidasi ya man-espisyal payunir ed Dómue, Mozambique, asingger ed ketegan na Malawi. Nantultuloy kamid satan ya kimey anggad 1975, nen say Mozambique et independente la tan agla sakop na Portugal. Sikami tan arum nin agagi et puersaan ya pinapawil ed Malawi tan naeksperiensya mi lamet so panamasegsegang ditan.
Kapawil mid Malawi, niasain ak ya ombisitad saray kongregasyon ed kabiseran syudad ya Lilongwe. Anggano wala ray panamasegsegang tan kairapan, dinmakel so kongregasyon ed saray sirkiton nanlingkoran mi.
ALIKNA MI SUPORTA NEN JEHOVA
Aminsan et dinmalan kamid baryo ya ditan et wala manayay miting na saray politiko. Naamtaan na pigaran onsusuportad saman ya partido ya Tasi kami, tan pinayurong da kamid abay na politikal ya grupo na saray kalangweran ya tatawagen a Malawi Young Pioneers. Nampikasi kamin maong ed si Jehova ya tulongan tan igiya to kami ed sayan ag-iilaloan ya situasyon. Nen asumpal lay miting da, binugbog da kami. Walay akulaw ya nitan la tan inmeyag: “Panangasi yo, agyo ra sasakitan! Kaanakan ko ‘tan. Paalis yo la ra!” Imbaga na samay angidaulo ed miting: “Paalis yo la ra!” Agmi amtay rason no akin ya onmay ginawa to may akulaw, ta agmi met kanayon. Inisip min ebat man nen Jehova ed pikakasi mi.
Nen 1981, wala lamet so ginawa na pigaran membro na Malawi Young Pioneers. Inaala da ray bisikleta mi, bagahe, akakahon iran libro, tan rekord na sirkito. Akatakas kami tan linma kamid abung na sakey ya elder. Nampikasi kami lamet. Say panaaburidoan mi et iramay impormasyon ya wadman ed rekord ya nala da. Kalukas na saray Young Pioneers ed saraman ya rekord, anengneng da ray sulat ya aka-address ed siak ya nanlapud nanduruman lugar ed interon Malawi. Ataktakot ira, ta inisip da ya opisyal ak na gobierno. Kanian amin ya inala da et impawil dan tampol ed saray elder ed lugar da.
Aminsan lamet, akalugan kamid baloto. Amay akanggaway baloto et kapitan ed saman a lugar, kanian labay ton i-check no kasin amin ya pasahero et walaan na political party card. Nen asingger lad sikami, narel toy matakew ya abayag lan aanapen na saray autoridad. Nagmaliw laingen ya magulod baloto kanian agto la nituloy so pan-check na party card. Alikna mi lamet so maaron suporta nen Jehova.
INARESTO TAN IMPRISO
Nen Pebrero 1984, paonla ak ed Lilongwe pian mangipawit na report ed branch office ed Zambia. Pinatunda ak na pulis tan ininspeksion toy bag ko. Anengneng to ray pigaran literatura, kanian inawit to ak ed istasyon na pulis tan binugbog to ak. Insan to ak tinaker na lubir tan inyan to ak ed selda ya kawalaan na saray matakew.
Diad tinmumbok ya agew, inyakar ak na hepe ed sananey ya selda, ya ditan et insulat toy dokumenton mangibabagan: “Siak, Trophim R. Nsomba, et inmekal lan Tasi nen Jehova pian nibulos ak.” Say kuan ko: “Agak labat akaparaan ya napairap noagta akaparaan ak met ya ompatey. Tasi ak nin siansia nen Jehova.” Agko labay so manpirma. Amasnok may hepe, pinoniti to ya maksil so lamisaan ya arengel anggad basil ya kuarto kanian batik may sakey a pulis pian amtaen no antoy agawa. Imbagad sikato na hepe: “Ayan too, agto labay ya pirmaan so dokumenton mangibabaga ya itunda to lay manpulong. Kanian panpirmam na sananey ya dokumenton mangibabaga ya sikatoy sakey ya Tasi nen Jehova, insan tayo iyakar ed Lilongwe pian diman nipriso.” Ag-amta na inad-arok ya asawa no antoy nagagawad siak. Balet kayari apat agew, wala ray agagi ya akasalitad sikato no iner so kawalaan ko.
Diad istasyon na pulis ed Lilongwe, maong so impantrato dad siak. Imbaga na hepe: “Niay sanplaton niluto ta nipriso ka lapud Salita na Dios. Say arum dia et matatakew.” Insan to ak impaiyakar ed prisoan ed Kachere, tan limay bulan ko diman.
Maliket imay warden na prisoan nen kasabik; labay ton siak so magmaliw ya “pastor” diman. Inekal to may datin pastor tan binagaan ton: “Agko labay ya sikay manbangat na Salitay Dios dia, ta apriso ka lapud tinakewan moy simbaan yo!” Kanian siak so pinanbangat toy Biblia kada simba no miting na saray priso.
Balet linmoor so situasyon. Tinepetan ak na saray opisyal ed prisoan no pigaray Tasi ed Malawi. Nen ag-ira kontentod ebat ko, binugbog da ak ya anggad nalmay ak. Insan nen kien, labay da met ya amtaen no iner so headquarters tayo. Say kuan ko, “Simsimpli labat tay tepet yo, sige ibagak ed sikayo.” Manliket iramay pulis, in-ready da lay tape recorder. Imbagak ya say headquarters na Saray Tasi nen Jehova et adeskribe diad Biblia. Abigla ra, say tepet da, “Iner ed Biblia?”
“Diad Isaias 43:12,” so kuan ko. Inanap da itan, insan da binasan maong: “Sikayo so tasik, kuan nen Jehova, et siak so Dios.” Amitlo dan binasa. Insan tinepetan da ak: “Akin et ibabagam ya wadiad Biblia so headquarters na Saray Tasi nen Jehova, aliwan diad America?” Say kuan kod sikara: “Ta anggan saray Tasi nen Jehova ed America et aya so tekston amta ra ya manideskribe ed headquarters da.” Lapud agko ibagad sikaray labay dan naamtaan, inyalis da ak ed prisoan diad Dzaleka, ya bandad norte labat na Lilongwe.
ABENDISYONAN KAMI ANGGANO MAKAPAGONIGON SO PANAON
Nen Hulyo 1984, akaibak iray 81 ya agagi ed prisoan diad Dzaleka. Diman et 300 kamin priso ya manseseksekan ed sakey a selda, ya diad datal so uugipan mi. Sikami ran Tasi et amorma na pigaran angkelag ya grupo pian usisaen so sakey a teksto kada agew, ya diad kada agew et nanduruma so mangisuheri no anton teksto so usisaen mi. Apaseseg kamin maong ed satan.
Insan nen kien, imbiig kami na warden ed arum ya priso. Oniay masekreton imbaga na sakey a guardia: “Agkayo kabusol na gobierno. Impriso mi kayo lapud duaran rason: Natatakot so gobierno ya ompan pateyen kayo na Young Pioneers, tan lapud ipupulong yo ya walay onsabin guerra, iisipen na gobierno ya ompan ontakot tan onatras iray sundalo da legan na satan ya guerra.”
Nen Oktubre 1984, amin mi et inmarap ed korte. Balang sakey ed sikami et asentensiaan ya duay taon ya napriso. Singa dati, inyan da kamid selda kaiba iray aliwan Tasi. Balet inyanunsio na warden: “Saray Tasi nen Jehova et agmansisigarilyo. Kanian sikayo ran guardia, agyo ra kekerewan na sigarilyo tan agyo ra ibabakin mangalay ngalab ya panselsel yod sigarilyo yo. Totoo ra na Dios! Amin ya Tasi nen Jehova et nepeg ya mamiduan ikdan na panangan diad sanagew ta anggapo met so ginawa dan krimen, noagta wadia ra lapud pananisia dad Biblia.”
Wala ni sananey ya maong ya epekto na maabig ya reputasyon mi. No ambilunget odino mamauran, agda aabuloyan ya manakar-akar iray priso. Balet aabuloyan da kamin ompaway ed bilding anggan anton oras. Amta da ya agkami ontakas. Diad tua, nen walay guardia ya nansakit legan to kamin babantayan ya mantratrabahod uma, inawit mid loob na prisoan pian natambal. Amta na saray opisyal ed prisoan ya napanmatalkan kami. Lapud maabig ya ugali mi, anengneng mi ya inggloria na saray mismon angipriso ed sikami so ngaran nen Jehova.
SINMABI LAMET SO MAABIG YA PANAON
Nen Mayo 11, 1985, nibulos ak ed prisoan diad Dzaleka. Malikeliket ak nen akaibak lamet so pamilyak! Misalsalamat kamid si Jehova ta tinulongan to kamin makapanmatoor ed saraman ya makapagonigon a panaon. No nanonotan mi ‘tan, say liknaan mi et singa met ed si apostol Pablo: “Agmi labay a magmaliw kayon andiay-pikakabat, agagi, nipaakar ed kairapan ya agawa ed sikami . . . Agmi la anggan amta no antoy nagawa ed bilay mi. Diad tua et inisip mi ya asentensiaan kami lay ipapatey, ta pian makapanmatalek kami ed Dios a mamapaoli ed saray inaatey, aliwan diad sikamin dili. Diad ontan kabaleg a bengatla a singa say ipapatey et inliktar to kami.”
On, wala ramay panaon ya singa agmi la nayarian. Balet naynay kamin manpipikasid si Aman Jehova ya ikdan to kami na pakpel tan karunongan pian mansiansia kamin mapaabeba tan nitultuloy min nigloria so mablin ngaran to.
Benendisyonan kami nen Jehova diad impanlingkor mid sikato, maabig man so panaon odino makapagonigon. Malikeliket kami ya nen taon 2000 et asumpal so branch office ed Lilongwe, tan natan et masulok ya 1,000 ya balon Kingdom Hall so nipaalagey lad interon Malawi! Talagan makapabiskeg ed espiritual irayan bendisyon, ya say pakalikna mi nen Lidasi et singa kami mangukugkugip! *
^ par. 7 Natan et agla naimbitaan ya manlingkor bilang manangasikaso na sirkito iray brother ya walaan na menor-de-edad ya ananak.
^ par. 30 Parad detalye na panamasegsegang ya dinalan na saray agagi ed Malawi, nengnengen so 1999 Yearbook of Jehovah’s Witnesses, pahina 171-223.
^ par. 34 Legan ya ipaparaan iyan artikulo, naandi lad bilay si Brother Nsomba diad edad ya 83.


text:
Diabetes—Kasin Nabawasan Moy Posibilidad ya Na-diabetes Ka?
MAPLES ya ondarakel iray nada-diabetes. Walay duaran klase na diabetes. Say type 1 et onggagapod inkaugaw, tan diad kaplesan et anggapo ni tambal. Diad sayan artikulo, pantongtongan tayoy type 2, ya liliknaen na 90 porsiento ed saray diabetic.
Nensaman, saray adulto labat so nawawalaay type 2 diabetes, balet diad agano ni, pati saray ugugaw met la. Pero ibabaga na saray eksperto ya nayarin nabawasay posibilidad na type 2 diabetes. Makatulong ed sika so pigaran impormasyon tungkol ed sayan delikadon sakit. *
Anto so Diabetes?
Say diabetes so rason no akin ya onaatagey so blood sugar na sakey a too. Pipigilan na sayan sakit so normal ya iyaagus na blood sugar ed dala ya kaukolan na saray selula na laman pian ombiskeg. Makaderal iya ed saray importantin organ tan ontantan so sirkulasyon na dala. Lapud satan, nayarin nabulag, mansakit ed kidney, odino ompan kaukolan ya putotey sali na diabetic. Dakel ed sikara so ompapatey lapud ataki ed puso odino stroke.
Say manunan lapuan na type 2 diabetes et say sobran taba ed laman. Papanisiaan na saray eksperto ya no atipon so taba ed eges tan balambang, atagey so posibilidad a na-diabetes. Pigilan na taba ed pancreas tan altey so pambabalanse na laman ed blood sugar. Antoy nayarim a gawaen pian nabawasay posibilidad a na-diabetes?
Taloran Paraan Pian Nabawasay Posibilidad a Na-diabetes
1. Manpa-blood sugar test ka no atagey so posibilidad mon na-diabetes. Say prediabetes—sakey a kondisyon ya atagey nen say normal so blood sugar et mabetbet ya ompepelag ed type 2 diabetes. Sarayan kondisyon et parehon delikado, balet walay pandumaan da: Anggano natempey so diabetes, anggapo ni tambal to ‘tan natan. Balet, pigarad saray prediabetic et nipawil dad normal so blood sugar da. Nayarin anggapoy sintomas na prediabetes. Kanian, ag-iya naliklikas. Diad saray report, manga 316 milyon a totoo ed interon mundo so prediabetic; balet dakel ed sikara so agmakaamtad kondisyon da. Singa bilang, diad America labat et manga 90 porsiento so prediabetic balet agda amtan ontay kondisyon da.
Balet delikado so prediabetes ta nayarin ompelag iyad type 2 diabetes. Sakey ni, baleg so posibilidad ya na-dementia. Kanian no overweight ka, agka mani-exercise, odino lahi yo, ompan wala lay prediabetes mo. Manpa-blood test ka pian nanengneng.
2. Mangan na masustansia. No posible tan praktikal, ompan makatulong ed sika iraya: Bawasan moy datin karakel na kakanen mo. Imbes ya oninum na mamasamit ya juice tan soft drinks, inum ka lay danum, tsa, odino kape. Mangan na dugaruga labat ya karakel na whole grain ya tinapay, niluto, o pasta, tan paliisay processed food. Mangan na karnen anggapoy taba, sira, nanduruman klase na nuts tan beans.
3. Mansiansian aktibo. No man-exercise ka, nayarin onabebay blood sugar mo tan mansiansian dugay timbang mo. Inrekomenda na sakey ya eksperto ya mas maong so man-exercise imbes ya man-TV.
Agmo nasalatan so genes mo, balet nasalatan moy kabibilay mo. No asikasoen tayoy laman tayo, nabawbawi pansagpot tayo.
^ par. 3 Agmangirerekomenda so Onliing! na antokaman a diet odino exercise. Kaukolan ya aralen na kada indibidual iray napanpilian tan onkonsultad doktor antis ya mandesisyon no antoy maabig parad laman da.


text:
PAWILEY APALABAS
Desiderius Erasmus
DIAD panaon nen Desiderius Erasmus (manga 1469-1536), sikatoy impasen ya sankatalinoan ya scholar ed Europe, balet kalabas na panaon et sikatoy dineralan tan tinawag ya payakot odino kontra ed Katolikon simbaan. Nen magulogulo iray relihyon, makpel ya imbunyag nen Erasmus iray makapuy ya kagagawa tan panag-abuso na saray lider na Katoliko tan anggan saray arum ya malabay ya manreporma ed satan. Natan et bibidbiren ya sikato so angigapo ed impanguman na kipapasen na relihyon ed Europe. Akin?
SARAY INARAL TAN PAPANISIAAN TO
Si Erasmus et marundunong ed Griego tan Latin, kanian sarag ton ikompara iray Latin ya patalos na Biblia, singa say Latin Vulgate, ed saray daan ya Griegon manuskrito na Kristianon Griegon Kasulatan, ya kabkabat ed tawag ya Balon Sipan. Panisiaan to ya importantin aralen so Biblia. Kanian imbaga to ya kakkaukolan ya ipatalos so Masanton Kasulatan ed arum ni ran lenguahe ya natalosan na karaklan.
Wala ray labay nen Erasmus ya umanen ed Katolikon Simbaan, ta panisiaan to ya say Inkakristiano et nepeg ya nanengneng ed paraan na panagbilay, aliwa labat ya pibiang ed saray ritual ya anggapoy kana. Lapud satan, nen ginmapon namprotesta iray managreporma tan impilit dan umanen so Simbaan na Roma, nansuspetsaan na saray Katoliko ya si Erasmus so angisugsog ed satan.
Makpel ya imbunyag nen Erasmus iray makapuy ya kagagawa tan panag-abuso na saray lider na Katoliko tan arum ya managreporma
Diad saray sulat nen Erasmus, imbunyag to ray panag-abuso na papari, say maluhon panagbilay da, tan say motibo na saray papa ed isusuporta da ed guerra. Kontra si Erasmus ed saray kurakot ya pari ya uusaren da ray kustombre na simbaan pian pankuartaan iray membro da, singa say panagkumpisar, panagdayew ed saray santo, panag-ayuno, tan pambiahe na saray deboto ed saray sagradon pasen. Kontra met si Erasmus ed saray gagawaen na simbaan, singa say pangawat na bayar ed pangidasal parad kasalanan tan pangisebel ed pangasawa na papari.
SAY GRIEGON BALON SIPAN
Nen 1516, im-publish nen Erasmus so sankaunaan ya edisyon to ya Griegon Balon Sipan—say sankaunaan ya impaway ya inimprintan kopya na Kristianon Griegon Kasulatan. Kaibad satan so kaaruman iran impormasyon tan say sarili ton patalos na Kristianon Griegon Kasulatan ed Latin, ya duma ed Vulgate. Aminpiga ton in-revise itan, ya anggad say sankaunoran ya edisyon to et balbaleg lay pidumaan tod Latin Vulgate.
Sakey ed saray pandumaan et nabasad 1 Juan 5:7. Pian nasuportaan so Trinidad ya ag-ibabangat na Biblia, inyarum ed Vulgate iray salita ya tatawagen a comma Johanneum. Saratan ya salita et: “Diad tawen, say Ama, say Salita, tan say Espiritu Santo: tan sarayan talo et saksakey.” Ag-iratan impila nen Erasmus ed unona ya duaran edisyon to na Balon Sipan ta anggapo iratan ed saray Griegon manuskrito ya angibasiyan to. Balet sikatoy pinilit na simbaan ya ipila iratan ya salita diad komatlon edisyon to.
Lapud mas natalosan iray edisyon nen Erasmus ya Griegon Balon Sipan, saratan so angibasiyan na mas malinew ya patalos ed arum nin lenguahe ed Europe. Inusar iratan nen Martin Luther, William Tyndale, Antonio Brucioli, tan Francisco de Enzinas pian ipatalos so Griegon Kasulatan ed German, English, Italian, tan Spanish.
Si Erasmus et nambilay diad panaon ya magulogulo iray relihyon, tan say Balon Sipan ya impatalos tod Griego et balbaleg ya tulong ed saray Protestantin Managreporma. Parad arum, si Erasmus ya mismo et sakey ed saray managreporma, balet nen talagan ginmapo lay Repormasyon, anggapoy kinampian to ed impandedebati na saray relihyon. Masulok ya 100 ya taon lay apalabas, insulat na scholar a si David Schaff ya si Erasmus et “inatey ya biig tan anggapoy relihyon to. Sikatoy agbinidbir ya membro na Katoliko; agmet nibaga ya Protestante.”


text:
LEKSION 28
Nansalita so Asno nen Balaam
Ngalngali 40 ya taon lan walad kalawakan iray Israelita. Dakel lay asakop dan mabiskeg ya syudad. Natan et wala la rad dalin na Moab, diad bukig na Ilog Jordan, tan kaukolan la ran onloob ed samay dalin ya im-promise nen Jehova ed sikara, say Insipan a Dalin. Natatakot si Balak ya ari na Moab ompan sakopen da la ra. Kanian impatawag toy laki ya say ngaran to et Balaam pian isumpa iray Israelita.
Balet imbaga nen Jehova ed si Balaam: ‘Agmo isusumpa iray Israelita.’ Kanian aglabay nen Balaam so onlad Moab. Balet impatawag lamet nen Arin Balak tan im-promise to ya iter toy amin ya labay nen Balaam. Agnin siansia linma si Balaam. Insan imbaga na Dios: ‘Nayari kan onla, balet say ibagam labat et no antoy ibagak ed sika.’
Kanian linmugan si Balaam ed asno to tan linmad Moab. Balet nononoten to ya isumpa iray Israelita, anggano imbaga la nen Jehova ya agto ra isusumpa. Amitlon nampanengneng so anghel nen Jehova diad dalan. Agnanengneng nen Balaam so anghel, balet nanenengneng na asno to. Nen unona, inmiwas ed dalan so asno tan diad alog so inarap to, kanian pinekpek nen Balaam na baston to. Nen komadua, ginmilig so asno ed padir tan apildit so sali nen Balaam, kanian pinekpek to lamet. Nen komatlo, dinmukol ed pegley na dalan so asno kanian pinekpek lamet nen Balaam.
Diad samay komatlo, pinansalita nen Jehova so asno. Tinepetan na asno si Balaam: ‘Akin et pekpek ka lan pekpek ed siak?’ Imbaga nen Balaam: ‘Panon to ey ta lolokoen mo ak. No wala labat so espadak, pinatey ta ka la.’ Imbaga na asno: ‘Pigay taon mo ak lan luluganan. Akin, ginawak la yad sika dati?’
Diad saman, nampanengneng la so anghel ed si Balaam. Imbaga na anghel: ‘Imbaga lad sika nen Jehova ya agmo isusumpa so Israel.’ Say kuan nen Balaam: ‘Aliway ginawak. Onsempet ak la.’ Balet imbaga na anghel: ‘Nayari kan onlad Moab, balet say ibagam et no anto labat so ibaga nen Jehova ed sika.’
Kasin unoren la natan nen Balaam si Jehova? Andi. Kasabi tod Moab, amitlo ton sinali ya isumpa iray Israelita, balet kada mansalita, say ompaway ed sangi to et bendisyon, ta atan so inyan nen Jehova ed sangi to. Nen nilusob na saray Israelita so Moab, inatey si Balaam. Agkomon inatey si Balaam no inunor toy Jehova, awa?
“Manalwar kayo ed amin a klase na inkaagum, ta anggano dakdakel so kayarian na sakey a too, ag-iratan makapangiter ed sikato na bilay.”—Lucas 12:15


text:
KAPITULO 7
Proteksion ed Sika so Katutulok
LABAY mo kasi no sarag mo a nagawaan so amin a labay mo? Kasin walaray panaon a labay mon anggapo komon so mangibaga ed sika na labay mon gawaen? Sige pa sirin, ibagam pa’d siak no antoy nikuan mo.—
Balet dinan so magmaong ed sika? Kasin talagan maong so panggawa na antokaman a labay mo? Odino mas maong so pansumpalan na saray bengatla no tuloken moy tatay tan nanay mo?— Ibabaga na Dios a nepeg mon tuloken so atateng mo, kanian wala so maabig a rason na panggawa’d satan. Nengnengen ta no natalosan ta so rason.
Pigaray taon mo la?— Antam no pigaray taon la nen tatay mo?— Pigaray taon la nen nanay mo odino nen baim o si lakim?— Mas abayag laran manbibilay nen say sika. Tan no mas mabayag so pakapambilay na too, mas dakel so panaon ton manaral ed saray bengatla. Mas dakel so narengel to tan mas dakel so nanengneng to tan dakel so nagawaan to nin bengatla kada taon. Kanian saray ugugaw ni so makaaral manlapud saray matakken la.
Walay kabat mon mas ugaw nen say sika?— Kasin dakel so antam nen say sikato?— Akin a dakel ni antam?— Lapud mas abayag ka lan manbibilay. Dakel lay panaon mon makaaral na saray bengatla nen say mas ugaw nen say sika.
Siopa so mas abayag lan manbibilay nen say sika odino siak odino anggan siopa nin too?— Si Jehova a Dios. Dakel ni so amta to nen say sika, tan dakel ni so amta to nen say siak. No walay ipagawa to ed sikatayo, segurado itayon duga itan a gawaen, anggano singa mairap itan a gawaen. Kasin antam ya anggan say Sankamaongan a Managbangat et naimano ton aminsan a mairap so ontulok?—
Aminsan et walay mairap ya impagawa na Dios ed si Jesus. Impikasi itan nen Jesus, a singa nanengneng ta diad retrato. Oniay impikasi to: ‘No labay mo, ekal mo iyan kopa ed siak.’ Napatnagan ed sayan impikasi nen Jesus ya aliwan mainomay a naynay so panggawa na linawa odino panlabayan na Dios. Balet panon a sinumpal nen Jesus so pikakasi to? Antam?—
Sinumpal nen Jesus so pikakasi to diad impangibaga toy: ‘Komon ta aliwan say linawak so nasumpal noag say linawam.’ (Lucas 22:41, 42) On, labay to a say panlabayan na Dios so nasumpal, aliwan say panlabayan to. Kanian sikatoy tinmulok tan ginawa to so panlabayan na Dios imbes a say inisip ton maong.
Anto so naaralan tayo manlapud saya?— Naaralan tayo a dugan naynay so panggawa ed ibabaga na Dios, anggaman mairap itan a gawaen. Balet walay naaralan tayo ni. Kasin antam no anto itan?— Naaralan tayo a say Dios tan si Jesus et aliwan saksakey, a singa ibabaga na arum a totoo. Si Jehova a Dios so mas panguloan tan dakel so kabat to nen say Anak to, si Jesus.
No tuloken tayo so Dios, ipapanengneng tayon sikatoy inaro tayo. Ibabaga na Biblia: “Saya so aro na Dios, a sumpalen tayo so saray ganggan to.” (1 Juan 5:3) Kanian kaukolan tayon amin sirin a tuloken so Dios. Agta sikatoy labay mon tuloken?—
Bukayen tay Biblia tan nengnengen ta no antoy ipapagawa na Dios ed ugugaw. Basaen ta so ibabaga na Biblia diad Efeso kapitulo 6, bersikulo 1, 2, tan 3. Onia so nabasa: “Sikayon anak, ontulo’kayo ed saray kaatatengan yo dia ed Katawan; ta saya sikato so matunong. Igalang mo so amam tan inam (a sikato so manunan ganggan a wala so sipan to), ta makapaabig ed sika tan makapambilay ka na andukey dia ed tapew na dalin.”
Nengneng mo, si Jehova a Dios a mismo so mangibabaga ed sika ya ontulok ka ed si tatay tan si nanay mo. Antoy labay ya ibaga na “igalang” ira? Say labay ton ibaga et respetoen mo ira. Tan isisipan na Dios a no tuloken mo iray atateng mo, ‘maabig so pansumpalan mo.’
Walay istoryaen ko ed sika nipaakar ed totoo ya asalba so bilay da lapud tinmulok ira. Sarayan totoo so nanayam nensaman diad baleg a syudad na Jerusalem. Dakel a totoo ed satan a syudad so agdinmengel ed Dios, kanian pinasakbayan ira nen Jesus a deralen na Dios so syudad da. Impasakbay met nen Jesus ed sikara no panon iran makalegyas no inaro ra so maptek. Inkuan to: ‘Sano nanengneng yo so Jerusalem a niliber la na saray sundalo, amtaen yo ya asingger la so kadederal na satan. Kanian panaon la ya ompaway ed Jerusalem tan ombatik diad saray palandey.’
Singa ed imbaga nen Jesus, saray sundalo so linmusob ed Jerusalem. Satan so pinaliberan na saray sundalo na Roma. Insan, lapud ag-amtan rason et tinmaynan iray sundalo. Say amta na dakel a totoo et anggapo lay peligro. Kanian ag-ira tinmaynan ed syudad. Balet anto so imbaga nen Jesus a nepeg dan gawaen?— Anto so gawaen mo no manaayam ka ed saman diad Jerusalem?— Saramay anisia ed si Jesus et tinaynan da so kaabungan da tan binmatik ira’d kapalandeyan ya arawi ed Jerusalem.
Linmabas so sakey taon et anggapo so agawa ed Jerusalem. Diad komaduan taon, anggapoy agawa. Tan diad komatlon taon, anggapoy agawa. Say amta na arum a totoo et makulangkulang iramay tinmaynan ed syudad. Balet diad komapat a taon, pinmawil iray sundalo na Roma. Pinaliberan da lamet so Jerusalem. Diad saman et atrasado la so itaynan. Diad saman et dineral la na saray sundalo so syudad. Dakel a totoo ed loob to so inaatey, tan saray mabilay so inaawit tan impriso da ira.
Balet anto so agawa ed saramay tinmulok ed si Jesus?— Sikaray asalba. Arawi ira’d Jerusalem. Kanian ag-ira alanor. Proteksion ed sikara so katutulok.
No matulok ka, kasin proteksion met itan ed sika?— Nayarin ibaga na atateng mo ya agkan balot manggagalaw diad karsada. Akin ya ibabaga da itan?— Lapud ompan natalapos ka na luluganan. Balet no maminsan et isipen mo: ‘Anggapo iray luluganan ed karsada natan. Ag’ak natalapos. Arum ya ugugaw so manggagalaw diad karsada, tan agko nira anengneng ya atalapos.’
Ontan so pakaamta na dakel a totoo ed Jerusalem. Kayarin tinmaynan iray sundalo na Roma, singa itan mareen. Arum so nanayam ni ed syudad. Kanian sikara met so ag-inmalis. Sikaray apasakbayan la, balet agda dinengel. Bilang resulta, inaatey ira.
Nonoten lamet so sananey ya alimbawa. Kasin asalim lay nanggalaw na gurabis?— Singa makapaliket so pakanengneng ed apoy no igusgos moy palito. Balet mapeligro so panggalaw na gurabis. Nayarin napoolan so interon abung, tan nayarin ompatey ka!
Tandaan, kaukolan so itulok ed amin a panaon, tan no naynay kan ontulok, satan so proteksion ed sika. Tan siopa la imay mangibabaga ed sika ya, ‘Sikayon anak, ontulok kayo ed atateng yo’?— Say Dios. Et, tandaan, ya ibabaga to itan lapud inaro to ka.
Basaen natan irayan teksto a mangipapanengneng ed kaimportantian na katutulok: Uliran 23:22; Eclesiastes 12:13; Isaias 48:17, 18; tan Colosas 3:20.


text:
Saray Teokratikon Eskuelaan—Paneknek na Panangaro nen Jehova
SI Jehova so “Makapadinayew a Managbangat” tayo. (Isa. 30:20, NW) Sikatoy papakiwasen na aro a mangibangat tan mangipasal ed arum. Singa bilang, lapud aralem a panangaro, impanengneng nen Jehova ed si Jesus so “amin a gagawaen to.” (Juan 5:20) Ontan met, lapud panangaro tod sikatayo ran Tasi to, inikdan itayo nen Jehova na “dila na saray abangatan,” legan tayon gagawaey anggaay nayarian tayon mandayew ed sikato tan ontulong ed arum.—Isa. 50:4.
Pian ipanengneng so miparan panangaro ya impatnag nen Jehova, say Teaching Committee na Mananguley ya Ulop so angorganisa na 10 teokratikon eskuelaan a mangipasal ed saray walaan na pilalek tan walad kipapasen a man-enroll. Kasin ipapasen mo irayan eskuelaan a paneknek na panangaro nen Jehova?
Amtaen tayo ray impormasyon nipaakar ed sarayan kaplesan ya teokratikon eskuelaan, tan no panon ya agunggonaan iray akapanaral lad saratan. Insan tepetan moy sarilim, ‘Panon ak ya minabang ed sayan panangibangat a nanlapud Dios?’
MINABANG ED TEOKRATIKON PANANGIPASAL
Lapud si Jehova et “Dios na aro,” ipapasal to itayo pian mas maliket so bilay tayo, natalonaan iray subok, tan naliketan tayod ministeryo. (2 Cor. 13:11) Singa saray inmunan-siglon babangatan, akaparaan tayon ‘mangibangat ed arum a mangunor ed amin a bengatla’ a niganggan ed sikatayo.—Mat. 28:20.
Anggaman agtayo makapanaral ed sarayan amin ya eskuelaan, nagunggonaan tayod sakey odino pigara ed saraya. Tan niyaplika tayo ray nibase ed Biblian instruksion a naaawat tayo. Mas magmaliw itayo met ya epektibo ed ministeryo no mankimey tayon kaiba iray eksperiensyadon lingkor nen Jehova.
Tepetan mo pay sarilim, ‘Kasin iyabuloy na kipapasen kon naatendian so anggan dinan ed sarayan eskuelaan?’
Ipapasen na saray managdayew nen Jehova a pribilehyo so panuporta ed sarayan eskuelaan tan paibangat ditan. Komon ta say panangipasal a naawat mo et mamaapit ed sika ed Dios tan ontulong ed sikan nagawaan iray responsabilidad mod sikato, lalo lad apuraan a kimey a panangipulong na maong a balita.


text:
KAPITULO 25
Manguman Kasi Iraman so Manggagawa na Mauges?
AGTA alay abig no amin et manggawa na maong?— Balet anggapoy too a naynay a manggagawa na maong iran bengatla. Antam no akin a makakagawa tayon amin na mauges no maminsan, anggano labay tayon gawaen so maong?— Lapud amin tayo so akatawir na kasalanan. Balet arum a totoo so manggagawa na dakel a mauge-uges iran bengatla. Gagagalaen dan pasakitan so arum a totoo. Nayarian da kasi manguman tan aralen day magmaliw a maong?—
Nengneng mo iyan balolaki a mamabantay ed para-latop iran kawes na saraman so manutupak ed si Esteban. Say ngaran to ed Hebreo et Saulo, balet say ngaran to ed Roma et Pablo. Panliketan toy pamapatey da ed si Esteban, a babangatan na Sankamaongan a Managbangat. Nengnengen ta no akin a ginawa nen Saulo iratan a mauges a bengatla.
Kabiangan si Saulo ed Judion relihyoson grupo a say tawag ed sikara et Fariseos. Saray Fariseo so walaan na Salitay Dios, balet mas iimanoen da iray bangat na arum a papangulo na relihyon da. Saya so sengeg na impanggawa nen Saulo na saray mauges.
Sanen inerel si Esteban diad Jerusalem, wadman si Saulo. Inawit si Esteban ed korte, ya arum ed saray huis et Fariseo. Anggaman apalsaan si Esteban na mauges iran bengatla, sikatoy agtinmakot. Sikatoy makpel a nansalita tan akapantasi ed saray huis nipaakar ed si Jehova a Dios tan ed si Jesus.
Balet aglabay na saraman a huis so narerengel da. Dakel lay amta ra nipaakar ed si Jesus. Diad tua, agano ni antis na saya et si Jesus so impapatey da! Balet kayari na saman, impawil nen Jehova si Jesus ed tawen. Natan, imbes a manguman ira, sinumpa na saray huis iray babangatan nen Jesus.
Siningkat na saray huis si Esteban insan da impaway ed syudad. Sikatoy pinasakitan da anggad atumba insan da tinutupak. Tan, singa nanengneng mo ed litrato, niman’ay si Saulo a manbabantay. Inisip ton manepeg ya ipapatey si Esteban.
Antam no akin ya ontan so inisip nen Saulo?— Onia’ay, diad interon bilay to et Fariseo la si Saulo, tan panisiaan ton duga iray bangat na saray Fariseo. Impasen to iraman a lalaki bilang ehemplo, kanian inalig tora.
Kayarin pinatey si Esteban, antoy ginawa nen Saulo?— Labay ton upoten so arum niran babangatan nen Jesus! Nilolooban toy kaabungan da tan inggayugoy to ed paway iray lalaki tan bibii. Insan tora impaipriso. Dakel ed saray babangatan so tinmaynan ed Jerusalem, balet ag-ira tinmundan nampulong nipaakar ed si Jesus.
Lapud saya et lalon kabkabusol nen Saulo iray babangatan nen Jesus. Kanian sikatoy linma ed Atagey a Saserdote a si Caipas tan impa-aprobaan toy pangerel ed saray Kristiano diad syudad na Damasco. Labay nen Saulo a nipriso ira ed Jerusalem ta pian nadusa ira. Balet sanen sikatoy mamapaarap la ed Damasco, walay makapakelkelaw ya agawa.
Walay liwawan nanlapud tawen tan boses a kuanto: “Saulo, Saulo, akin a papasegsegangen moak?” Si Jesus iman a mansasalita manlapud tawen! Makalaram so liwawa kanian abulag si Saulo, et intabin na totoo si Saulo a paonla’d Damasco.
Apalabas so taloran agew, nampanengneng si Jesus ed sakey ed saray babangatan to a si Ananias diad Damasco. Imbaga nen Jesus ed si Ananias a bisitaen toy Saulo, pian paabigen so inkabulag to, tan mitongtong ed sikato. Sanen akisalita si Ananias ed sikato, inawat nen Saulo so katuaan nipaakar ed si Jesus. Pinmawil so pakanengneng to. Anguman so interon paraan na bilay to, tan nagmaliw a matoor a lingkor na Dios.
Atalosan mo la no akin a nipasal nen Saulo so manggawa na mauges iran bengatla?— Say rason et lapud nibangat ed sikato iray mauges a bengatla. Tinumbok toray totoon aliwan matoor ed Dios. Tan sikatoy kabiangan na grupo na totoo ya angipasen ed saray ideya na totoo a mas importante imbes a say Salitay Dios. Balet akin ya inuman nen Saulo so kabibilay to tan ginmapon manggawa na maong, anggaman intultuloy na arum a Fariseos so sinmumpa ed Dios?— Say rason et lapud talagan agkabusol nen Saulo so katuaan. Kanian sanen naamtaan toy duga, sikatoy akaparaan a mangunor ed katuaan.
Antam no antoy nagmaliwan nen Saulo ag-abayag?— On, sikatoy akabkabat bilang apostol Pablo, sakey ya apostol nen Jesus. Et tandaan, dakel so insulat nen Pablo a libro na Biblia nen say arum ni.
Dakel iray singa si Saulo a nayarian day manguman. Balet aliwan mainomay itan lapud walay mamapasyan mansusugsog ed saray totoo a manggawa na saray mauges. Antam no siopa itan?— Sikatoy sinalita nen Jesus sanen inmapireng ed si Saulo diad dalan a mamaarap ed Damasco. Diman et akisalita si Jesus ed si Saulo manlapud tawen tan inkuan to: ‘Ipawit ta ka pian lukasan moy mata na totoo, pian ompawil ira ed liwawa a manlapud kabilungetan tan manlapud pakapanyari nen Satanas a mamaarap ed Dios.’
On, si Satanas a Diablo so mansusugsog ed amin pian manggawa na mauges. Kasin naimanom a mairap no maminsan a gawaen so duga?— Amin tayo so nairapan met. Gagawaen nen Satanas a mairap itan. Balet walay sananey a rason no akin ya aliwan mainomay a gawaen so duga. Antam no antoy rason?— Lapud sikatayoy nianak a makasalanan.
Say kasalanan so mabetbet a mamapainomay ed sikatayon manggawa na aliwa imbes a say duga. Kanian, antoy kaukolan tayon gawaen ey?— On, piliten tayoy manggawa na duga. No gawaen tayo itan, makaseguro itayon tulongan itayo nen Jesus, a mangaaro ed sikatayo.
Sanen wadiad dalin si Jesus, impanengneng ton inaro toy totoo a nanggawa na mauges iran bengatla balet ta anguman. Amta to no panon kairap parad sikara so manguman. Alimbawa, walaray bibii ya akisekso ed dakel a lalaki. Siempre, mauges iya. Say tawag na Biblia ed sarayan bibii et balangkantis o paabang.
Aminsan, agustoan na sakey a bii so balita nipaakar ed si Jesus, tan sikatoy linma ed kawalaan nen Jesus diad abung na Fariseo. Kinalboan toy larak iray sali nen Jesus tan impunas to so buek to ed saray lua a tinmerter ed saray sali to. Panermenan ton maong iray kasalanan to, kanian sikatoy pinerdona nen Jesus. Balet ag-inisip na saray Fariseo a sikatoy nepeg a perdonaen.
Antam no antoy inkuan nen Jesus ed pigara ed saray Fariseo?— Inkuan to ed sikara: ‘Saray balangkantis makaloob iran unona nen say sikayo ed panariay Dios.’ (Mateo 21:31) Imbaga nen Jesus iya lapud sarayan balangkantis so walaan na pananisia ed sikato, tan inuman day mauges a kabibilay da. Balet intultuloy na saray Fariseo so manggawa na mauges iran bengatla ed saray babangatan nen Jesus.
Kanian sano ipapanengneng na Biblia a mauges so gagawaen tayo, kaukolan ya akaparaan itayo a manguman. Tan no naaralan tayoy labay nen Jehova a gawaen tayo, kaukolan a pankulian tayon gawaen itan. Diad ontan et maliket si Jehova ed sikatayo tan ikdan to itayo na andi-anggaan a bilay.
Pian natulongan ta a napaliisan so mauges, basaen ta so Salmo 119:9-11; Uliran 3:5-7; tan 12:15.


text:
“Agkomon Onlaylay Iray Limam”
“Agkomon onlaylay iray limam.”—SOF. 3:16.
1, 2. (a) Anto ray probleman aarapen na dakel natan, tan antoy epekto na saratan? (b) Anton seguradon ilalo so nabasa ed Isaias 41:10, 13?
ONIAY imbaga na regular payunir ya say asawa to et elder: “Anggano agko napapaulyanan so espiritualidad ko, pigay taon kon nilabanay sobran paga. Agak makaugip, kinmapuy so laman ko, naapektoay panagtratok ed arum, tan no maminsan et labay ko lay onsuko tan manbukbukor.”
2 Kasin natatalosan moy liknaan na sayan sister? Makapaermen ta diad sayan mauges ya mundo nen Satanas et agaylay karakel na pressure ya panlalapuay paga kanian nabebelatan iray totoo. Singa itan angkla ya pugeran toy baloto pian agmakaalis. (Pro. 12:25) Anto ray posiblin rason no akin ya ontan so naliknam? Ompan agano nin inatey so inad-arom ed bilay, walay graben sakit mo, nairapan kan itaryay pankaukolan na pamilyam lapud krisis ed ekonomya, odino wala ray onkokontra ed panlilingkor mo. Nayarin onkapuy so laman mo lapud paniisip ed saratan. Posible ni ingen ya magmaliw kan maermen. Balet nailaloan mon akaparaan so Dios ya ontulong ed sika.—Basaen so Isaias 41:10, 13.
3, 4. (a) Panon ya inusar ed Biblia so salitan “lima”? (b) Anto ray nayarin rason ya onlaylay so lima tayo?
3 Mabetbet ya nauusar ed Biblia iray parte na laman pian iyilustra so nanduruman kagagawa odino kiwas. Singa bilang, pigan lasus ya abitla ed Biblia so lima. No imbagan pabiskegen so lima, ontutukoy itan ed pamaseseg, pamabiskeg, tan pamakiwas. (1 Sam. 23:16, paimanod leksab; Esd. 1:6, paimanod leksab) Nayarin ipanengneng na satan so pagmaliw a positibo tan pakawalaan na marakep ya ilalo ed arapen.
4 No imbaga balet ya onlaylay so lima, no maminsan et uusaren itan pian deskribiey toon adismaya, asakitan, odino anggapo lay ilalo to. (2 Awa. 15:7, paimanod leksab; Heb. 12:12) No ontan so nalilikna na sakey, mainomay toy onsuko. No wala ray situasyon ya nai-stress ka odino apektadoy laman, emosyon, odino anggan say espiritualidad mo, antoy makatulong pian onkasil ka? Antoy gawaen mo pian napabiskeg tan napakiwas kan man-anos tan naliknay liket?
“ALIWAN ANTIKTIKEY SO LIMA NEN JEHOVA PIAN AGMAKAPANGILIKTAR”
5. (a) No wala ray problema, antoy nayarin gawaen tayo, tan antoy nepeg tayon tandaan? (b) Antoy aralen tayo natan?
5 Basaen so Sofonias 3:16, 17. Imbes ya abuloyan tayon onlaylay so lima tayo—manpatalo ed takot tan pakakadismaya, labay na maaron Ama tayon si Jehova ya ‘ipaawit tayod sikato so amin a kapagaan tayo.’ (1 Ped. 5:7) Makaaral tayo ed samay imbaga na Dios ed saray Israelita, ya ‘aliwan antiktikey so mabisbiskeg ya lima to pian agto niliktar’ iray matoor ya lingkor to. (Isa. 59:1) Aralen tayo natan so taloran alimbawa ed Biblia a mangipanengneng ya labalabay nen Jehova tan sarasarag ton pabiskegen iray totoo to pian nagawaan day panlabayan to anggano wala ray graben irap. Nengneng mo no panon kan napabiskeg na sarayan alimbawa.
6, 7. Antoy naaralan tayo ed impanalo na saray Israelita?
6 Ag-abayag kayarin nibulos ed Ehipto iray Israelita, nilusob ira na saray Amalekita. Tinumbok nen Josue so ganggan nen Moises tan makpel ton indaulo iray Israelita ed pilalaban da. Legan na satan, intagar nen Moises si Aaron tan Hur ed sakey ya pukdol ya sankabantag day labanan. Kasin ontatakas ira ta natatakot ira? Andi!
7 Walay implano nen Moises pian natalo iray Amalekita. Inyatagey toy baston na tuan Dios. No akaatagey so lima nen Moises, tutulongan nen Jehova iray Israelita pian manalo rad pilalaban da. Balet no onkelat so lima nen Moises tan onlaylay, manalo iray Amalekita. Pian ag-onlaylay so lima to, si Aaron tan Hur et “angala ray bato tan inyan da ed silong [nen Moises], tan niyurongan to itan. Insan binembenan nen Aaron tan Hur iray lima to, sakey ed kada diking, kanian nansiansian akatagey iray lima to anggad inselek na agew.” On, pinabiskeg na Dios iray Israelita kanian analo ira.—Exo. 17:8-13.
8. (a) Antoy ginawa nen Asa nen nilusob na saray Etiope so Juda? (b) Panon tayon naalig so impanmatalek nen Asa ed Dios?
8 Pinaneknekan met nen Jehova ya aliwan antiktikey so lima to diad panaon nen Arin Asa. Dakel ya guerra so abitla ed Biblia. Balet say sankarakelan na sundalo et si Zera ya Etiope. Walay 1,000,000 ya eksperiensyadon sundalo to. Ngalngali doble so karakel da no ikomparad sundalo nen Asa. Kanian ompan iisipen mon mapagpaga tan natatakot si Asa tan ngalngali la onsuko. Balet nampatulong ya tampol si Asa ed si Jehova. No diad too, singa imposiblin natalo iray Etiope balet “diad Dios et posible so amin a bengatla.” (Mat. 19:26) Impanengneng toy pakapanyari to tan “tinalo [to] iray Etiope diad arapan nen Asa” lapud “matoor so puso to ed si Jehova.”—2 Awa. 14:8-13; 1 Ara. 15:14.
9. (a) Akin et ag-apatunda si Nehemias diad pangipapaalagey na padir na Jerusalem? (b) Antoy ebat nen Jehova ed pikakasi nen Nehemias?
9 Isipen pay alikna nen Nehemias nen linmad Jerusalem. Singa anggapoy kalabanlaban na syudad, tan adismayan maong iray kapara ton Judio. Lapud panataktakot na saray onkokontran dayo, linmaylay so lima ra kanian intunda day panagpaalagey na padir na Jerusalem. Kasin adismaya met si Nehemias lapud satan? Andi! Singa si Moises, Asa, tan arum nin matoor ya lingkor nen Jehova, niyugali la nen Nehemias so manmatalek ed si Jehova diad pikakasi. Tan ontan met so ginawa to ed saman ya pankanawnawa. Anggano dakdakel so maimpluensyan mamapatunda ed kimey da, inebatan nen Jehova so impapuson pikakasi nen Nehemias. Inusar nen Jehova so ‘baleg a pakayari to’ tan ‘mabiskeg a lima to’ pian pabiskegen so onlalaylay lan lima na saray Judio. (Basaen so Nehemias 1:10; 2:17-20; 6:9.) Kasin manisia ka ya uusaren nin siansia nen Jehova so ‘baleg a pakayari to’ tan ‘mabiskeg a lima to’ pian pabiskegen iray lingkor to natan?
PABISKEGEN NEN JEHOVA IRAY LIMAM
10, 11. (a) Antoy gagawaen nen Satanas pian onlaylay so limam? (b) Anto ray itatarya nen Jehova pian pabiskegen itayo? (c) Panon kan minanabang ed teokratikon panangibangat tan panangipasal?
10 Seguradon ag-onlaylay so lima nen Satanas diad pansasagpot ton patundaey kimey tayo ran Kristiano. Susugsogan to ray gobierno, lider na relihyon, tan apostata ya mantila tan manaktakot ed sikatayo. Antoy gagala to? Labay ton itunda ti lan ipulong so maong a balita na Panarian. Balet sarasarag tan labalabay itayon pabiskegen nen Jehova panamegley na masanton espiritu to. (1 Awa. 29:12) Importantin manpaigiya tayo ed satan pian nasarag tayo ray subok nen Satanas tan sayan mauges ya mundo to. (Sal. 18:39; 1 Cor. 10:13) Sakey ni, misalsalamat tayo ta inter na Dios so Biblia ya apawala panamegley na masanton espiritu to. Wadtan met iray nibase ed Biblia ya espiritual a naakan ya binulan tayon naaawat. Samay nabasa ed Zacarias 8:9, 13 (basaen) et insulat legan ya ipapaalagey so templo ed Jerusalem, tan dugaruga iraman ed sikatayo natan.
11 Napapabiskeg tayo met ed saray panangibangat nen Jehova diad saray aral, asemblea, kombension, tan saray teokratikon eskuelaan. Makatulong iratan ya panangipasal pian napakiwas itayo, pian manggawa tayoy goal ed espiritual, tan pian nagawaan tayoy ray responsabilidad tayo ed kongregasyon. (Sal. 119:32) Kasin aabuloyan mon napabiskeg ka na saratan ya panangibangat nen Jehova?
12. Antoy gawaen tayo pian mansiansia tayon mabiskeg ed espiritual?
12 Tinulongan nen Jehova iray Israelita pian natalo da ray Amalekita tan saray Etiope, tan pinabiskeg toy Nehemias tan saray kakaiba to pian nasumpal day pangaapiger dad padir. Seguradon pabiskegen itayo met na Dios pian nasarag tayo ray isusumpa, panagbalaw, tan kapagaan, diad ontan et nituloy tayoy panagpulong a kimey. (1 Ped. 5:10) Agtayo iilaloan ya manggaway milagro si Jehova parad sikatayo. Imbes, kaukolan tayon gawaen so responsabilidad tayo. Kaiba ed satan so inagew-agew ya panagbasa na Biblia, panagparaan tan iyatendi ed saray sinimban aral, pamakan tayod nonot tan puso tayo panamegley na personal a panagaral tan panagdayew na pamilya, tan lanang ya pampikasi ed si Jehova. Agtayo aabuloyan iray arum ya kimey tan aktibidad ya mangamper ed saray uusaren nen Jehova pian pabiskegen tan pasesegen itayo. No nalikas mon onlalaylay lay limam diad anggan dinan ed saraya, patulongan kad si Jehova. Insan mo obserbaan no panon kan pabiskegen na espiritu to, ‘ya mangiiter ed sika na panlabay tan pakayarin onkiwas.’ (Fil. 2:13) Anto balet so gawaen mo pian napabiskeg moy lima na arum?
PABISKEG YO RAY LINMAYLAY YA LIMA
13, 14. (a) Antoy akatulong ed sakey ya brother nen naandid bilay so asawa to? (b) Anto ray praktikal a paraan ya napabiskeg tayoy lima na arum?
13 Inter nen Jehova iray agagi ed interon mundo ya mamaseseg ed sikatayo. Tandaan imay insulat nen apostol Pablo: “Pabiskeg yo ray linmaylay a lima tan makapuy a pueg, tan itultuloy yon gawaen a maptek iray dadalanen na sali yo.” (Heb. 12:12, 13) Dakel ed saray Kristiano nen inmunan siglo so akaawat na ontan ya espiritual a panamabiskeg. Ontan met natan. Nen naandid-bilay so asawa na sakey a brother tan dakel ni ray dinadalan ton problema, inkuan to: “Naaralan ko ya agtayo makapanpili na subok, no kapigan tan no panon kabetbet iratan. Say pikakasi tan personal a panagaral et singa life jacket ko kanian agak nalner. Tan baleg met a tulong so suporta na saray agagi. Atalosan ko ya importantin paeleten koy relasyon kod si Jehova antis ya onsabi iray mairap ya situasyon.”
14 Si Aaron tan Hur et binembenan day lima nen Moises legan na labanan. Diad sikatayo, sarag tayon suportaan tan tulongan so arum diad praktikal iran paraan. Singa bilang, saramay naiirapan lapud inkatatken, sakit, isusumpa na kapamilya, ermen, odino inateyan na inad-aro. Sarag tayo met ya pabiskegen iray kabataan ya napre-pressure ya manggaway mauges odino magmaliw ya sikat ed sayan mundo, mangalay atagey ya kurso tan propesyon, odino manpayaman. (1 Tes. 3:1-3; 5:11, 14) Manggaway paraan pian nipanengneng mon interesado kad pankaabigan na arum diad Kingdom Hall, diad ministeryo, no mamangan kayo, odino no mitotongtong ed telepono.
15. Antoy epekto ed agagi na positibon panagsalita?
15 Kayari na makapadinayew ya impanalo nen Asa, sikato tan saray totoo to et pinaseseg nen propeta Azarias: “Manpabiskeg kayo tan agyo aabuloyan ya onlaylay iray lima yo, ta natumangan kayo ed gagawaen yo.” (2 Awa. 15:7, paimanod leksab) Lapud satan et apakiwas si Asa ya manggawa na dakel a pananguman pian nipawil so dugan panagdayew. Mipadpara, baleg so epekto ed arum na saray positibon panagsalitam. Natulongan mo ran mas maseseg ya manlingkor ed si Jehova. (Pro. 15:23) Diad saray aral, agmo ibabaliwala so baleg ya epekto na pangitagey moy limam tan pangiter na makapabiskeg ya komento.
16. Singa si Nehemias, panon ya napabiskeg na saray elder so lima na agagi? Mangiter na alimbawa no panon kan personal ya tinulongan na agagi.
16 Diad tulong nen Jehova, pinabiskeg nen Nehemias tan saray kakaiba to so lima ra pian nituloy day kimey. Kanian asumpal day padir na Jerusalem diad 52 ya agew labat! (Neh. 2:18, paimanod leksab; 6:15, 16) Aglabat indaulo nen Nehemias so kimey. Sikatoy angiban angipaalagey ed padir na Jerusalem. (Neh. 5:16) Ontan met natan, dakel ya maaron elder so mangaalig ed alimbawa nen Nehemias diad itutulong dad saray proyekto na panagpaalagey odino panaglinis tan panagmintina na saray Kingdom Hall. No uulopen da ray agagi ed ministeryo tan no man-shepherding ira, napapabiskeg da met iray linmaylay ya lima na saray napapagaan.—Basaen so Isaias 35:3, 4.
“AGKOMON ONLAYLAY IRAY LIMAM”
17, 18. No wala ray problema tan kapagaan tayo, antoy naseseguro tayo?
17 Say pankimey kaiba iray agagi et manresulta ed pankakasakey. Panlapuan met itan na malet a pankakaaro tan mas manilalo tayod saray bendisyon ya iter na Panarian na Dios diad arapen. No pabiskegen tayoy lima na arum, natulongan tayo ran nasarag iray makapadismayan situasyon tan napansiansiay positibon panmoria tan manilalo ed marakep ya arapen. Niarum ni, no gawaen tayo itan ed arum, natulongan itayo met ya makapampokus ed espiritual tan magmaliw ya mas tua ed sikatayo iray sipan na Dios. On, ombiskeg met iray lima tayo.
18 No nanenengneng tayo ray ginawa nen Jehova pian suportaan tan protektaan iray matoor ya lingkor to nensaman, mas ombiskeg so pananisia tan talek tayod sikato. Kanian no wala ray pressure tan problema, “agkomon onlaylay iray limam”! Imbes, manpikasi kad si Jehova, tan abuloyan mon pabiskegen tan igiya to kad saray bendisyon na Panarian.—Sal. 73:23, 24.


text:
KAPITULO 8
Akatakas Irad Mauges ya Ari
LINMAD EHIPTO SO PAMILYA NEN JESUS
INAWIT NEN JOSE ED NAZARET SO PAMILYA TO
Binangon nen Jose si Maria pian ibagay importantin balita. Diad kugip et nampanengneng ed sikato so anghel nen Jehova, ya inkuan to: “Bangon ka, awit mo so ugaw tan say ina to tan batik kayod Ehipto, tan mansiansia kayo diman tan alagar moy ibagak ed sika, ta say ugaw et magano lan anapen nen Herodes pian pateyen to.”—Mateo 2:13.
Kanian diad saman ya labi et tinmakas ya tampol si Jose tan Maria, kaibay anak da. Maong labat ta akaalis la ra ta naamtaan nen Herodes ya sikatoy imbatikan na saray astrologo. Binagaan to ran ompawil ya manreport ed sikato, balet inmalis la ra tan agla ra pinmawil. Agaylay pasnok nen Herodes. Lapud labay to nin siansian ipapatey si Jesus, ingganggan to ya pateyen so amin ya ugugaw a lalaki ya mantaon na duara paabeba diad Betlehem tan kakaabay ya lugar. Imbase toy kalkulasyon na edad ed samay imbaga na saray astrologon taga Bukig.
Makapataktakot iman ya impamatey ed amin ya ugugaw a lalaki! Agtayo amta so karakel na ugugaw a lalakin pinatey, balet say graben impanakis tan impanermen na saray ina ra et kasumpalay propesiya na propeta na Dios a si Jeremias.—Jeremias 31:15.
Diad saman a panaon, wala lad Ehipto si Jose tan say pamilya to, tan diman la ra nanayam. Insan diad sakey a kugip, nampanengneng lamet ed si Jose so anghel nen Jehova. Inkuan na anghel: “Bangon ka, awit mo so ugaw tan say ina to tan la kayod dalin na Israel, ta inatey la iramay malabay a mamatey ed ugaw.” (Mateo 2:20) Kanian nandesisyon si Jose ya ompawil la rad baley da. Asumpal lamet so sakey a propesiya ed Biblia—atawag so Anak na Dios ed Ehipto.—Oseas 11:1.
Labay komon nen Jose ya manayam so pamilya to ed Judea, ya nayarin asingger ed baley na Betlehem, say nanayaman da antis iran linmad Ehipto. Balet naamtaan to ya say ari ed Judea et si Arquelao, say mauges ya anak nen Herodes. Diad sakey nin kugip, pinasakbayan na Dios si Jose ed kapeligroan. Kanian nambiahe si Jose tan say pamilya to paonlad arawin norte tan nanayam irad syudad na Nazaret diad rehyon na Galilea, arawi ed sentro na panagdayewan na saray Judio. Ditan binmaleg si Jesus, ya kasumpalan na sakey nin propesiya: “Sikatoy natawag a Nazareno.”—Mateo 2:23.


text: 4 Balet ag-itan agustoan nen Jonas, tan sinmanok a maong.2 Kanian sikatoy nampikasi ed si Jehova: “Jehova, agta saya imay pampapagaan ko sanen wala ak nid dalin ko? Kanian nen inmuna et batik ak ed Tarsis;+ ta amtak a sakey kan Dios a maabagey tan mapangasi, matantan kan manpasnok tan abalbaleg so matoor a panangarom,+ tan panermenan mo so kadederal.3 Natan, O Jehova, ipangasim, panampot mo lay bilay ko,* ta magmaong nin ompatey ak nen say manbilay ak.”+4 Intepet nen Jehova: “Wala tay kanepegan mon manpasnok?”5 Insan pinmaway ed syudad si Jonas tan yinmurong ed bandad bukig na syudad. Sikatoy nanggaway tarong to tan yinmurong ed sirom na satan pian nanengneng to no antoy nagawa ed syudad.+6 Insan amawalay Jehova a Dios na tanaman a tabyayong* pian ombaleg anggad uloan nen Jonas, tan magmaliw a tarong na ulo to pian naligliwa ed paneermen to. Tan aliketan a maong si Jonas ed tanaman a tabyayong.7 Balet diad palbangon ed tinmumbok ya agew, angibaki so tuan Dios na sakey a bigis, tan dineral na satan so tanaman a tabyayong, kanian alenes.8 Sanen onsisinag lay agew, pinasiplog na Dios so ampetang a dagem a manlalapud bukig, tan apetangan na agew so ulo nen Jonas, kanian sikatoy kinmapuy. Aminpiga ton kinerew a sikatoy ompatey la komon,* tan ibabaga ton: “Magmaong nin ompatey ak nen say manbilay ak.”+9 Oniay intepet na Dios ed si Jonas: “Wala tay kanepegan mon manpasnok lapud tanaman a tabyayong?”+Diad saman et inkuan to: “Walay kanepegan kon onsanok a maong kanian labay ko lay ompatey.”10 Balet inkuan nen Jehova: “Kakawananen mo so tanaman a tabyayong ya agmo anggan nansagpotan odino pinabaleg; tinmubo itan a sanlabi tan inatey lanlamang ed tinmumbok a labi.11 Agko met kasi kawananen so Ninive a baleg a syudad,+ a wadtan so masulok a 120,000 a totoo ya agda anggan amta so duga tan aliwa,* kaiba so dakel ya ayayep da?”+


text:
LEKSION 92
Nampanengneng si Jesus ed Saray Managsigay
Ag-abayag kayari nen Jesus ya nampanengneng ed saray apostol, linmay Pedro ed Dayat na Galilea pian mansigay. Akilad sikato si Tomas, Santiago, Juan, tan arum nin disipulo. Sanlabi ran nansigay balet anggapoy narel da.
Nen onkakabuasan la, walay anengneng dan laki ya akaalagey ed gilig na dayat. Inmeyag so laki tan tinepetan to ra: ‘Walay narel yo?’ Imbaga ra: “Anggapo!” Imbaga tod sikara: “Ipelag yoy iket ed bandad kawanan na baloto.” Nen impelag day iket da, apano itan na dakdakel ya sira kanian ngalngali agda la naguyor. Abirbir ya tampol nen Juan ya si Jesus imay laki tan imbaga to: “Say Katawan iman!” Tinmaboy ya tampol ed danum si Pedro tan linmangoy paonlad sakbit. Tinmumbok so arum ya disipulo ya akalugan irad baloto.
Nen wala la rad sakbit, anengneng dan walay tinapay tan ikakalot ya sira. Imbaga nen Jesus ya mangala ray pigaran sira ya narel da pian iyarum ed ikakalot to. Insan imbaga tod sikara: “Gali dia, mangalmusal kayo.”
Kayari dan nan-almusal, tinepetan nen Jesus si Pedro: ‘Mas inarom ak nen say panagsigay?’ Imbaga nen Pedro: ‘On Katawan, antam ya mas inaro ta ka.’ Imbaga nen Jesus: ‘Pakan mo sirin iray kilaw ya karnerok.’ Tinepet lamet nen Jesus: ‘Pedro, inarom ak?’ Imbaga nen Pedro: ‘Katawan, antam ya inaro ta ka.’ Imbaga nen Jesus: ‘Pastolan mo iray angkekelag nin karnerok.’ Insan tinepetan lamet nen Jesus si Pedro no kasin inaro to. Naermenan ya maong si Pedro kanian imbaga to: ‘Katawan, antam ya amin. Antam ya inaro ta ka.’ Imbaga nen Jesus ed si Pedro: ‘Pakan mo ray angkekelag nin karnerok.’ Insan imbaga to ni: “Mantultuloy kan ontumbok ed siak.”
“Inkuan [nen Jesus ed] sikara: ‘Tumbok kayod siak, tan gawaen ta kayon sumisigay na totoo.’ Tinaynan dan tampol iray iket tan tinmumbok irad sikato.”—Mateo 4:19, 20


text:
KAPITULO 85
Manliket Lapud Sakey a Magbabawin Makasalanan
ILUSTRASYON NIPAAKAR ED ABALANG A KARNERO TAN SINSILYO
MANLIKET IRAY ANGHEL ED TAWEN
Legay ministeryo nen Jesus, aminpiga ton indanet ya importante so panagpaabeba. (Lucas 14:8-11) Malikeliket ton aanapen iray lalaki tan bibii ya labay day mapaabeban manlingkor ed Dios. Anggad saman et nayarin manggagawa ni graben kasalanan so arum ed sikara.
Naimano na saray Fariseo tan eskriba ya saray totoon ipapasen dan agmakanepegan et ondedengel ed si Jesus tan ed mensahe to. Nguronguro ra: “Aawaten na sayan too iray makasalanan tan pidudungoan to ra.” (Lucas 15:2) Atagtagey so pakanengneng na saray Fariseo tan eskriba ed sarili da tan ipapasen dan dutak ed sali ra iray ordinaryon totoo. Nanengneng so panmelmelag na sarayan lider ed totoo ta tatawagen da rad Hebreon salitan ‛am ha·’aʹrets, ya say labay ton ibaga et “totoo na dalin.”
Aliwan ontan si Jesus, iikdan toy dignidad so amin, maomaong tan mapangasi ed sikara. Kanian labalabay na dakel ed saray pakaskasin totoo so ondengel ed sikato, pati saramay kabkabat ya makasalanan. Anto balet so alikna tan reaksion nen Jesus ed pamabalaw dad sikato lapud tutulongan to ray pakaskasin totoo?
Naamtaan so ebat legan ton iistoryaen so balibalin ilustrasyon ya miparad samay imbaga to diad Capernaum. (Mateo 18:12-14) Diad istorya nen Jesus, singa ompapaway ya saray Fariseo so matunong tan maligen ya karneron kaibad pulok na Dios. Saraman balet so pakaskasin totoo et sikara may akaarawi tan nababalang. Oniay kuan nen Jesus:
“Siopad sikayo so walaay 100 a karnero, a no abalang so sakey ed saratan et agto taynan ed kalawakan so 99 pian anapen imay abalang anggad naromog to? Tan sano aromog to la itan et iyan tod saray takeb to tan manliket. Tan kasempet to et tawagen to iray kakaaro tan kakaabay to, ya ibaga tod sikara, ‘Miliket kayod siak, ta aromog ko lay karnerok ya abalang.’”—Lucas 15:4-6.
Antoy labay ton ibaga ‘tan? Impaliwawa nen Jesus: “Ibagak ed sikayo, nagkalalon panliketan met ed tawen so sakey a nagbabawin makasalanan nen say 99 a matunong ya agla nakaukolan a magbabawi.”—Lucas 15:7.
Nepeg labat komon ya nakonsiensia iray Fariseo nen imbaga nen Jesus ya kaukolay magbabawi. Ipapasen day sarili dan matunong tan iisipen dan agda kaukolay magbabawi. Pigay taon lay apalabas, nen babalawen na arum ed sikara si Jesus ta midudungo ed saray managsingil na buis tan makasalanan, imbaga tod sikara: “Linma ak dia pian manawag ed saray makasalanan, aliwan saray matunong.” (Marcos 2:15-17) Ag-atalosan na saray mankunkunwarin matunong ya Fariseo ya kaukolan day magbabawi, kanian agda apaliket so “tawen.” Kabaliktaran itan no say sakey ya nankasalanan et talagan magbabawi.
Pian nasuportaan so punto to ya manliket so tawen no makapawil so abalang ya nankasalanan, angibaga ni Jesus na sananey nin ilustrasyon, ya say eksena et diad abung: “Siopan bii a walaan na samploran sinsilyo a drakma, a no abalang toy sakey ed saratan et agto selselan so lamparaan tan panisan so abung to tan seetan ton anapen anggad naromog to? Tan sano aromog to la et tawagen to iray kakaaro to tan kakaabay to, ya ibaga to, ‘Miliket kayod siak ta aromog ko lay sinsilyon drakma ya abalang ko.’”—Lucas 15:8, 9.
Say eksplinasyon nen Jesus et miparad samay imbaga tod ilustrasyon to nipaakar ed abalang a karnero. Oniay inkuan to natan: “Ibagak ed sikayo, manliket met iray anghel na Dios lapud sakey a magbabawin makasalanan.”—Lucas 15:10.
Isipen pa, interesadon maong iray anghel na Dios ya makapawil iray abalang ya makasalanan! Talagan makapabilib itan ta wala ray magbabawin makasalanan ya nakaibad Panarian na Dios ed tawen tan naikdan ira na mas atagey a posisyon nen saray anghel! (1 Corinto 6:2, 3) Balet agmangimon iray anghel. Anto met sirin so liknaan tayo no walay makasalanan ya talagan magbabawi insan ompawil ed Dios?


text:
19 Et linmay Jesus ed Jerico tan dinmalan ditan.2 Natan et wadtan so sakey a lakin manngaran na Zaqueo; tan sikatoy sakey a pangulon managsingil na buis, tan mayaman.3 Et labay ton nanengneng no siopa iyay Jesus, balet agto nanengneng lapud karakel na totoo tan sikatoy melag a too.4 Kanian binmatik la ed bandad unaan tan kinmalab ed kiew a sikomoro ta pian nanengneng to, lapud sikatoy asingger lan ondalan ditan.5 Natan sanen akasabi lay Jesus ditan, sikatoy tinmangay tan imbaga to ed sikato: “Zaqueo, apuram so onepas, ta ontuloy ak natan ed abung mo.”6 Diad saman et sikatoy nanapuran inmepas tan malikeliket ya anangkaili ed sikato.7 Balet sanen anengneng itan na totoo, nannguronguro ran amin, a kuan da: “Say tinuloyan to et diad abung na sakey a toon managkasalanan.”8 Balet inmalagey si Zaqueo tan inkuan to ed Katawan: “Nia! Katawan, iter ko ed saray mairap-bilay so kapalduay kaykayarian ko, tan antokaman a sinaol ko ed siopaman lapud palson akusasyon et ipawil ko so mamipat a karakel.”9 Lapud saya et inkuan nen Jesus ed sikato: “Diad sayan agew et sinmabi lay kilalaban ed sayan abung, lapud sikato met so anak nen Abraham.10 Ta linma dia so Anak na too pian anapen tan isalba to so abalang.”11 Legan a dedengelen da irayan bengatla, sikatoy angisalaysay na sakey nin ilustrasyon lapud sikatoy asingger la ed Jerusalem tan iisipen dan ompatnag a tampol so panarian na Dios.12 Kanian inkuan to: “Walay sakey a gagalangen a too a linma ed arawin dalin pian awaten toy pakauley bilang ari insan ompawil.13 Et tinawag toy samploran ariripen to tan inikdan to ray samploran mina,* insan inkuan to ed sikara, ‘Mannegosyo kayo anggad isabik.’14 Balet sikatoy binusol na saray kabaleyan to tan pinatumbok da ed sikato so ulop na saray embahador, pian ibaga ran, ‘Agmi labay iyan too a manari ed sikami.’15 “Diad kaunoran sanen sikatoy akapawil la kayari ton naawat so pakauley bilang ari, impatawag to iray ariripen ya angiteran toy pilak a kuarta, ta pian amtaen to no pigaray atubo ra diad impannegosyo ra.16 Et inmarap ed sikato so unaan, a kuan to, ‘Katawan, say minam et anubo na samploran mina.’17 Kanian inkuan to ed sikato, ‘Maabig so agawaan mo, maong ya aripen! Lapud pinaneknekan mon napanmatalkan ka ed melmelag a bengatla, manuley ka ed samploran syudad.’18 Natan et sinmabi so komadua, tan inkuan to, ‘Katawan, say minam et anubo na limaran mina.’19 Inkuan to met ed saya, ‘Sika met, manuley ka ed limaran syudad.’20 Balet sinmabi imay sakey ni, a kuan to, ‘Katawan, nia so minam, a pinunggos koy abel tan inyatol ko.21 Amtam ya antakot ak ed sika, ta maruksa kan too; aalaen moy agmo inyatol tan aanien moy agmo intanem.’22 Et inkuan to ed sikato, ‘Diad mismon imbagam et ukomen ta ka, mauges ya aripen. Agta amtam la a maruksa ak a too, ya aalaen koy agko inyatol tan aanien koy agko intanem?23 Akin sirin et agmo imbangko so pilak a kuartak? Ta pian diad isabik et alaen ko itan pati say tubo.’24 “Diad saman et inkuan to ed saramay wadman ya akaalagey, ‘Ala yo ed sikato so mina tan iter yo ed samay walaan na samploran mina.’25 Balet inkuan da ed sikato, ‘Katawan, samplora lay mina to!’—26 ‘Ibagak ed sikayo, Balang sakey a walaan et naikdan ni na dakel; balet samay andian, anggan samay walad sikato et alaen.27 Niarum ni, sarayan mamubusol ed siak ya agda labay a manari ak ed sikara, iyakar yo ra dia tan pateyen yo ra ed arapan ko.’”28 Kanian, kayari ton imbaga irayan bengatla, sikatoy inmuna lan tinmatdang ed Jerusalem.29 Tan sanen asingger la ed Betfage tan Betania diad palandey a tatawagen a Palandey na saray Olibo, imbaki toy duara ed saray disipulo to,30 a kuan to: “La kayo ed baryo a sankabantag yo, tan kaloob yo diman et naromog yoy akasinger a kilaw ya asno, ya agnin balot aluganan na too. Ukbaran yo itan tan iyakar yo dia.31 Balet no walay mantepet ed sikayon, ‘Akin et uukbaran yo itan?’ Oniay nepeg yon ibaga, ‘Nakaukolan iya na Katawan.’”32 Kanian linma iramay imbaki to tan aromog da itan unong ya imbaga to ed sikara.33 Balet sanen uukbaran da lay kilaw ya asno, inkuan ed sikara na saramay akanggawa ed satan: “Akin et uukbaran yo itay kilaw ya asno?”34 Imbaga ra: “Nakaukolan iya na Katawan.”35 Tan inyakar da itan ed si Jesus, tan insapin da ed kilaw ya asno iray ilalatop dan kawes tan pinalugan da ditan si Jesus.36 Sanen sikatoy paonla la, inyaaplag da ed dalan iray ilalatop dan kawes.37 Et sanen asingger la ed dalan a palasur manlapud Palandey na saray Olibo, nanliket ya amin so dakdakel a disipulo tan indayew day Dios ed maksil a boses lapu ed amin a makapanyarin gawa ya anengneng da,38 a kuan da: “Narayew so onsasabin Ari ed ngaran nen Jehova! Deen ed tawen, tan gloria ed sankatageyan iran pasen!”39 Balet, inkuan ed sikato na arum ed saray Fariseo a walad limog na totoo: “Managbangat, banom iray disipulom.”40 Et sikatoy inmebat: “Ibagak ed sikayo, No ag-iraya onesel, saray bato so oneyag.”41 Sanen sikatoy akaasingger la, binantag toy syudad tan ninangisan to itan,42 ya inkuan to: “No atebek mo labat komon ed sayan agew iray bengatlan nipaakar ed kareenan—balet natan et agmo la nanengneng iratan.43 Lapud onsabi ed sika iray agew sano saray kakabusol mo et paliberan da kay mauutok iran palitek tan kubkoben da ka tan aposan da ka ed amin a diking,44 tan deralen da ka tan saray anak mo a walad loob mo, tan ag-ira mangitilak ed sika na sakey a bato ed tapew na sakey a bato, lapud agmo atebek so panaon na impansuri ed sika.”45 Tan sikatoy linmoob ed templo tan pinapaway to iramay manlalako,46 ya inkuan to ed sikara: “Walan nisulat, ‘Say abung ko et magmaliw ya abung a pampikasian,’ balet ginawa yo itan ya ungib na matatakew.”47 Niarum ni, sikatoy inagew-agew a nambangat diad templo. Balet sikatoy labay a pateyen na saray manunan saserdote tan saray eskriba tan saray manunaan ed saray totoo;48 ingen ta ag-ira akaromog na epektibon paraan pian gawaen itan, ta naynay ya ontutumbok ed sikato so amin a totoo pian ondengel ed sikato.
Paimanod leksab
^ Luc19:13* Say balor na sakey a mina et taloran bulan a sueldo. Sakey iyan pilak a kuarta ya ipapasen a mankantidad na 100 a drakma.


text:
Say matoor ya aripen tan say mauges ya aripen (45-51)
24 Natan, sanen papaway lay Jesus ed templo, inmasingger iray disipulo to pian ipanengneng dad sikato iray palpaalagey diad templo.2 Inkuan tod sikara: “Agta nanenengneng yo irayan amin? Ibagak ed sikayoy tua, anggapoy anggan sakey a baton natilak dia ya akatapew ed sakey a bato ta nageba iratan ya amin.”+3 Legan a sikatoy akayurong diad Palandey na Saray Olibo, inmasingger ed sikato iray disipulo sanen siksikara labat la, ya inkuan da: “Ibagam ed sikami, kapigan iraya nagawa, tan antoy tanda na kiwawalam*+ tan say kaunoran a parte na sistema na mundo?”*+4 Inmebat ed sikara si Jesus: “Manalwar kayo pian anggapoy siopaman a mangibalang ed sikayo,+5 ta dakel naani so onsabi a mangusar ed ngaran ko, ya ikuan da, ‘Siak so Kristo,’ tan dakel so ibalang da.+6 Makarengel kayo na saray guerra tan balita nipaakar ed saray guerra. Seguroen yo ya agkayo nabibigla, ta nepeg a nagawa iraya, balet aliwa nin saya so anggaan.+7 “Ta manlalaban iray bansa ontan met ed saray panarian,+ tan wala ray eras+ tan yegyeg ed nanduruman pasen.+8 Amin irayan bengatla so gapoan na irap.9 “Tan pairapen kayo na saray totoo+ tan pateyen da kayo,+ tan busolen kayo na amin a nasyon lapud ngaran ko.+10 Insan dakel met so onsian ed pananisia tan mantratraidoran tan manbubusolan ira.11 Onsabi so dakel a palson propeta tan dakel so ibalang da;+12 tan lapud idarakel na kaugsan, ombetel so panangaro na karaklan a totoo.13 Balet samay akapansungdo* anggad anggaan et sikatoy nilaban.+14 Tan sayan maong a balita na Panarian et nipulong ed interon dalin bilang pantasi ed amin a nasyon,+ insan onsabi so anggaan.15 “Sirin, no nanengneng yo a manalalagey lad masanton pasen so makapadimlan bengatla a sengegay kadederal,+ a singa samay sinalita ed panamegley nen propetan Daniel, (usaren komon na manbabasa so pakatebek),16 ombatik la komon ed kapalandeyan iramay walad Judea.+17 Samay walad toktok na abung et agla komon onleleksab pian mangalay kaykayarian ed abung to,18 tan samay walad uma et agla komon ompapawil pian mangalay ilalatop ton kawes.19 Pakaskasi la iramay malukon tan manpapasuso diad saratan ya agew!20 Mantultuloy yon ipikasi a say ibatik yo et agkomon nagawad ambetel a panaon odino diad agew na Sabaton;21 ta wala naani so baleg a kairapan+ ya agni agawa manlapud inggapo na mundo anggad natan, anggapo ni, tan agla nagawa lamet.+22 Diad tua, no agnapatikeyan iratan ya agew, anggapoy laman a nisalba; balet lapud saramay pinili, napatikeyan iratan ya agew.+23 “Insan no walay mangibagad sikayo, ‘Wadia so Kristo,’+ odino, ‘Wadman!’ agyo itan papanisiaan.+24 Ta onsabi ray palson Kristo tan palson propeta+ tan manggawa ray angkakabaleg a tanda tan pakpakelaw pian no nayari et nibalang+ da anggan saramay pinili.25 Pinasakbayan ta kayo la.26 Kanian no ibaga ed sikayo na totoo, ‘Sikatoy walad kalawakan,’ agkayo ompapaway; ‘Sikatoy walad saray kuarto ed loob,’ agyo itan papanisiaan.+27 Ta no panon a say kirmat a manlapud bukig et naliwawaan toy anggad sagur, ontan met naani so kiwawala* na Anak na too.+28 No iner so kawalaan na bangkay, diman mantitipon iray agila.+29 “Kayarin tuloy na kairapan ed saratan ya agew, ombilunget so agew,+ tan agla onliwawa so bulan, tan napelag manlapud tawen iray bitewen, tan nayegyeg iray pakayari na katawenan.+30 Insan omparungtal ed tawen so tanda na Anak na too, tan amin a tribu ed dalin et tapoktapoken day pagew da lapud ermen,+ tan nanengneng day Anak na too+ ya onsasabi diad saray lurem na tawen a walaay pakapanyari tan baleg a gloria.+31 Tan diad maksil a tanol na trumpeta et ibaki to ray anghel to, tan tiponen da ray pinili to manlapud apatiran dagem, manlapud sakey a sampot na tawen anggad sananey a sampot na satan.+32 “Natan et aral yo iyan ilustrasyon nipaakar ed kiew ya igos: No onsisimit tan manbubulong lay balon sanga to, amta yon asingger lay tiagew.+33 Ontan met, no nanenengneng yo la irayan amin, amta yo lan sikatoy walad arap na saray puerta.+34 Ibagak ed sikayoy tua, nagawa irayan amin antis a naandi iyan henerasyon.35 Say tawen tan dalin et naandi, balet saray salitak et agbalot naandi.+36 “Nipaakar ed satan ya agew tan oras et anggapoy siopaman a makaamta,+ anggan saray anghel ed tawen odino say Anak, noag say Ama labat.+37 Ta singa ed panaon nen Noe,+ ontan met naani ed kiwawala* na Anak na too.+38 Ta singa ed saraman ya agew antis na Delap, saray totoo et nan-aakan tan naniinum, angasawa tan akiasawa ra, anggad agew a linmoob ed biong si Noe,+39 tan ag-ira nanimano ya anggad sinmabi so Delap tan niyanor iran amin,+ ontan met naani ed kiwawala na Anak na too.40 Insan duaran laki so walad uma; say sakey et naala tan samay sakey et natilak.41 Duaran bii so manggiling na arina; say sakey et naala tan samay sakey et natilak.+42 Kanian mantultuloy kayon manbantay, ta agyo amta no anton agew so isabi na Katawan yo.+43 “Balet amtaen yo iya: No amta na akan-abung no anton panagbantay* so isabi na matakew,+ sikatoy nansiansia komon ya aliing tan agto inabuloyan a nalooban so abung to.+44 Nisengeg ed saya, paneknekan yo met ya akaparaan kayo,+ lapud diad oras ya agyo iisipen et onsabi so Anak na too.45 “Siopan talaga so matoor tan makabat* ya aripen a tinuro na katawan to a mangasikaso ed saray lingkor na sankaabungan to, pian mangitarya ed sikara na naakan da diad dugan panaon?+46 Maliket itan ya aripen no sikatoy nasabian na katawan to ya ontan so gagawaen to!+47 Ibagak ed sikayoy tua, sikatoy turoen ton mangasikaso ed amin a kayarian to.48 “Balet no bilang ta ibaga na mauges ya aripen ed sarili to, ‘Mabayag ni isabi na katawan ko,’+49 tan pekpeken to ray kapara ton aripen tan sikatoy mangan tan oninum a kaiba iray kabkabat a buanges,50 say katawan to et onsabi diad agew ya agto iilaloan tan diad oras ya agto amta,+51 tan sikatoy dusaen to na ambelabelat tan ibantak tod pasen na saray mansimpisimpitan. Ditan so pannangisan to tan panngalatengetan na ngipen to.+


text:
KAPITULO 23
“Sikato so Angaro ed Sikatayo ya Inmuna”
1-3. Antoray arum a katuaan a miduma so impatey nen Jesus nen say anggan siopaman ed awaran?
DIAD sakey ya agew na primabera ed ngalngalin 2,000 taon lay apalabas, sakey a toon inosente so abista, sinentensyaan ed krimen ya agton balot ginawa, insan pinairap ya anggad patey. Aliwan satan so sankaunaan a maruksa tan agmakatunongan ya impamatey ed awaran; makapaermen, ta aliwa met itan a sampot. Ingen, satan ya impatey so nikaduma ed arum nin impatey.
2 Legan a maniirap iman a too ed unor la tan makapaot-ot iran oras to, tinandaan na mismon tawen iman ya inkagawa bilang sankaimportantian. Anggaman saman et kapetapetangan na agew, biglan sinakbongan na bilunget so dalin. A singa imbaga na sakey a manag-awaran, “say banwa binmilunget.” (Lucas 23:44, 45) Insan, sakbay a tuloy na impatey na saman a too, imbesngaw to irayan agnalinglingwanan a salita: “Asumpal la!” On, diad impangisaklang toy bilay to, agawaan to so bengatlan alay abig. Say bagat to so sankatalonggaringan a gawa na panangaron agawaan na too.
3 Siempre, saman a too et si Jesu-Kristo. Say impanirap tan impatey to ed saman a makapasinagem ya agew, Nisan 14, 33 K.P., so balitadon maong. Balet, walay importantin katuaan a mabetbet a nibabaliwala. Anggaman pirmin nanirap si Jesus, wala so sakey a lalo nin nanirap. Diad tua, wala so sakey a lalon nansakripisyo ed saman ya agew
Say Sankatalonggaringan a Gawa na Aro
4. Panon ya atebek na sakey a Romanon sundalo a si Jesus so aliwan ordinaryon too, tan anto so konklusyon na saman a sundalo?
4 Say Romanon opisyal a sundalo ya angasikaso na impamatey ed si Jesus so nikelawan ed bilunget ya agawa sakbay na impatey nen Jesus tan diad mabiskeg a yegyeg a sinmublay. ‘Petepeteg a saya so Anak na Dios,’ inkuan to. (Mateo 27:54) Malinew, si Jesus so aliwan ordinaryon too. Saman a sundalo so tinmulong diad impamatey ed bogbogtong ya Anak na Sankatageyan a Dios! Panon kamabli iyan Anak ed Ama to?
5. Panon a niyilustra so kalaknab na panaon ya impaniba nen Jehova tan say Anak to diad tawen?
5 Tinawag na Biblia si Jesus a “say panguloan ed amin a pinalsa.” (Colosas 1:15) Isipen pa labat
6. (a) Panon a say Anak nen Jehova so okupado kaleganan na sakbay-toon kiwawala to? (b) Anton klase na impankasakey so niwala ed baetan nen Jehova tan say Anak to?
6 Malikeliket so Anak a nanserbi bilang “pangulon komikimey” nen Ama to. (Uliran 8:30) Ibabaga na Biblia: “No sikato [say Anak] so andi, anggapoy antokaman ya agawa ed saray agawa.” (Juan 1:3) Kanian si Jehova tan say Anak to so saniban nankimey diad impamawala na amin iran arum a bengatla. Agaylan masayaksak tan makapaliket iraman a panaon da! Natan, dakel so mipakna a say aroan na ateng tan anak so makapakelkelaw ed kaelet. Tan say aro “so sakey ya ayadyarin bedber na pankakasakey.” (Colosas 3:14) Siopa ed sikatayo, sirin, so makarandan ed biskeg na siglaotan a niwala ed ontan lan karukey a panat na panaon? Mabitar, si Jehova a Dios tan say Anak to so impankasakey na sankaeletan a bedber na aro.
7. Sanen abautismoan si Jesus, panon nen Jehova ya imbalikas so liknaan to nipaakar ed Anak to?
7 Anggaman kuan, imbaki na Ama so Anak to diad dalin pian iyanak bilang sakey ya ugaw. Say panggawa ed satan et kabaliksan ton diad pigaran dekada et kaukolan nen Jehova ya italirak so maapit a pililimog to ed inad-aro ton Anak diad tawen. Tekep na pirmin interes, a binantayan Ton manlapud tawen so ibabaleg nen Jesus pian magmaliw ya ayadyarin too. Diad edad ton ngalngalin 30 taon, nampabautismo si Jesus. Agtayo la kaukolan a padesiran no antoy liknaan nen Jehova ed sikato. Say Ama so personal lan nansalita manlapud tawen: “Saya so Ana’ko, ya inararok; napaliketak a maong ed sikato.” (Mateo 3:17) Diad impakanengneng a sitotoor a ginawa nen Jesus so amin a nipropesiya, amin a kinerew ed sikato, peteg ya aliketan a maong so Ama to!
8, 9. (a) Anto so agawa ed si Jesus nen Nisan 14, 33 K.P., tan panon so inkaapektaan na mangatatawen ya Ama to? (b) Akin ya inabuloyan nen Jehova so Anak to a manirap tan ompatey?
8 Balet, anto so liknaan nen Jehova nen Nisan 14, 33 K.P.? Anto so liknaan to sanen si Jesus so intapat tan insan inerel na sakey a pangkat na totoo diad labi? Sanen inkaindan si Jesus na kakaaro to tan indunget ed ilegal a bista? Sanen niludlurey, nilukdaan, tan kinabil? Sanen sinisiplatan, a binmibiret ed beneg to? Sanen impasak iray lima tan sali to, ed posten kiew tan tinaynanan dan akabitin diman legan a sikatoy inayew-ayew na totoo? Anto so liknaan na Ama sanen kinmelyaw ed sikato so inad-aro ton Anak lapud ot-ot na paniirap to? Anto so liknaan nen Jehova sanen nampanabos lay Jesus, tan diad sankaunaan a pankanawnawa nanlapula’d gapo na interon panamalsa, say pinabpabli Ton Anak so naandi la?
‘Inter na Dios so bogbogtong ya Anak to’
9 Agtayo nibalikas. Lapud si Jehova so walaan na saray liknaan, say ot-ot a sinagmak to diad impatey na Anak to so agtayon balot nasarag ya ibalikas. Say nayarin nibalikas et say motibo nen Jehova diad impangiyabuloy to ed satan a nagawa. Akin ya inabuloyan na Ama so inkasikato a nalikna to iratan? Ipaparungtal nen Jehova ed sikatayo so bengatlan alay abig diad Juan 3:16
Naukeran so Aro na Dios
10. Saray totoo so walaan na anton pankaukolan, tan anto so agawa ed kabaliksan na salitan “aro”?
10 Anto so kabaliksan na salitan “aro”? Adeskribe so aro bilang say sankabalgan a kakaukolan na too. Manlapud kianak ya anggad ipatey, panggugunaetan na totoon gamoran so aro, ombulaslas lapud satan, napunaw ni ingen tan ompatey no anggapo itan. Anggaman kuan, say aro et makapakelaw a mairap ya ukeran. Siempre, malaknab so panutukoy na totoo nipaakar ed aro. Mantutultuloy so idarakel na saray libro, kanta, tan anlong nipaakar ed satan. Saray resulta so aglawas mamapalinew ed kabaliksan na aro. Diad tua, say salita so alablabas lan tuloy a nausar a say tuan kabaliksan na satan so ompatnag a lalon mairap a talosan.
11, 12. (a) Iner so pakaaralan tayo na malaklaknab nipaakar ed aro, tan akin a ditan? (b) Antoran nengneng na aro so espesipiko ed kadaanan a Griegon lenguahe, tan anton salita para ed “aro” so nausar a mabetbet ed Kristianon Griegon Kasulatan? (Nengnengen met so paimano’d-leksab.) (c) Anto so a·gaʹpe?
11 Anggaman kuan, malinew ya ibabangat na Biblia so nipaakar ed aro. Inkuan na Vine’s Expository Dictionary of New Testament Words: “Naamtaan labat so aro diad saray kiwas ya ilagyat na satan.” Say rekord na Biblia ed saray kiwas nen Jehova so mangibabangat ed sikatayon malaklaknab nipaakar ed aro to
12 Say a·gaʹpe so manutukoy ed aro ya iwawanwan na prinsipyo. Sirin aliwan basta emosyonal a kiwas ed sananey a too. Satan so malalaknab, lalon pannonotan tan panisipan a maong ed basiyan na satan. Manuna ed amin, say a·gaʹpe so sigpot ya aliwan masiblet. Alimbawa, nengnengen lamet so Juan 3:16. Anto so “mundo” ya inaro na Dios a tuloy ya inter to so bogbogtong ya Anak to? Satan et say mundo na nadondon a katooan. Isasakop na satan so dakel a totoon mangegemtan ed makasalanan a kurang ed bilay. Kasin inaro nen Jehova so balang sakey bilang personal a kaaro, a singa ed impangaro to ed si matoor ya Abraham? (Santiago 2:23) Andi, balet maaron inanatnat nen Jehova so kaabigan to ed amin, anggan diad baleg ya impansakripisyo to. Kaliktan to ya amin et magbabawi tan manpasimbalo ed saray dalan da. (2 Pedro 3:9) Dakel so manggagawa na ontan. Saraya so malikeliket ton aawaten bilang kakaaro to.
13, 14. Antoy mangipapanengneng a say a·gaʹpe so mabetbet a mangilalaktip ed maligsan panangaro?
13 Balet, arum so walaan na lingon ideya nipaakar ed a·gaʹpe. Iisipen da a satan et kabaliksan toy agmaligsa, walad nonot labat a klase na aro. Diad katuaan et say a·gaʹpe so mabetbet a mangilalaktip ed maligsan personal a panangaro. Alimbawa, sanen insulat nen Juan, “Inaro na Ama so Anak,” inusar to so porma na salitan a·gaʹpe. Kasin satan ya aro so andian na maligsan panangaro? Imanoen ya imbaga nen Jesus, “Say Ama aroen to so Anak,” inusar to so sakey a porma na salitan phi·leʹo. (Juan 3:35; 5:20) Say panangaro nen Jehova so mabetbet a mangilalaktip ed matamoy ya aro. Anggaman ontan, say panangaro to so agbalot impluensyaan na sentimento lambengat. Naynay a satan so iwawanwan na makabat tan maptek iran prinsipyo to.
14 Singa anengneng tayo la, amin na saray kalidad nen Jehova so puro, ayadyari, tan makapasagyat. Balet say aro so makapasagyat a tuloy ed amin. Anggapo so ontanlan kabiskeg a mamapaapit ed sikatayo ed si Jehova. Makapaliket, say aro so matalonan kalidad to met. Panon so pakaamta tayo ed satan?
‘Say Dios So Aro’
15. Anto so balikas na Biblia nipaakar ed atributo nen Jehova ya aro, tan diad anton dalan a sayan balikas so nikadkaduma? (Nengnengen met so paimano’d-leksab.)
15 Wala so bengatlan ibabaga na Biblia nipaakar ed aro ya agton balot ibabaga nipaakar ed arum iran manunan atributo nen Jehova. Ag-ibabaga na Kasulatan a say Dios so pakayari odino say Dios so hustisya odino say Dios so kakabatan. Saratan a kalidad so walad sikato, sikato labat so panlalapuan na saratan, tan agbalot nikompara itan ed amin dan talo. Balet, nipaakar ed komapat ya atributo, bengatlan lalon malaknab so nibaga: ‘Say Dios so aro.’ * (1 Juan 4:8) Anto so kabaliksan na satan?
16-18. (a) Akin ya ibabaga na Biblia a ‘say Dios so aro’? (b) Diad amin a pinalsa ed dalin, akin a say too so matukotukoy a simbolo na atributo nen Jehova ya aro?
16 Aliwan simplin komparasyon a ‘say Dios so aro,’ a singano ibagan, “say Dios kapara na aro.” Agtayo nayarian a baliktaren so balikas tan ikuan a “say aro so Dios.” Si Jehova so nagkalalo nen say agnatebek a kalidad. Sikato so sakey a personan walaan na nanduruman liknaan tan walwalna nilikud ed aro. Ingen, say aro so linmamot a maong ed si Jehova. Sirin inkuan na sakey a reperensya nipaakar ed sayan bersikulo: “Say pakabidbiran ed Dios odino kipapasen et aro.” Diad inkalapagan, nayarin satan so isipen tayo ed onia: Say pakayari nen Jehova so manggawa ed sikaton makayarin onkiwas. Say inkahustisya tan kakabatan To so mangiwanwan ed paraan na ikiwas to. Balet say aro nen Jehova so manenyeg ed sikaton onkiwas. Tan naynay ya itetekep to so aro to diad panangusar to ed arum a kalidad to.
17 Mabetbet a nibagan si Jehova so mismon personipikasyon na aro. Sirin, no labay tayon aralen so nipaakar ed aprinsipyoan ya aro, nepeg tayon aralen so nipaakar ed si Jehova. Siempre, sayan marakerakep a kalidad so nayarin nanengneng tayo met ed saray totoo. Balet akin a diad totoo? Diad samay panaon na panamalsa, sarayan salita so mapatnag ya imbaga nen Jehova ed Anak to: “Manggawa ita na too unong ed indengan ta, unong ed kaulibay ta.” (Genesis 1:26, NW) Diad amin a pinalsa ed sayan dalin, saray lalaki tan bibii labat la so makayarin makapilin mangaro tan diad ontan et aaligen da so mangatatawen ya Ama ra. Nonoten ya inusar nen Jehova so nanduruman pinalsa a mangisimbolo ed saray manunan atributo to. Ingen, pinili nen Jehova so sankatalonggaringan a pinalsa to ed dalin, say too, bilang simbolo na matalonan kalidad To, say aro.
18 Sano sikatayo so mangaro ya andi-siblet tan diad aprinsipyoan a paraan, idadalangirang tayo so matalonan kalidad nen Jehova. Singa itan ed insulat nen apostol Juan: “Aroen tayo ta sikato so angaro ed sikatayo ya inmuna.” (1 Juan 4:19) Balet diad antoran dalan a sikatayo so inmunan inaro nen Jehova?
Si Jehova so Angaron Inmuna
19. Akin a nayarin nibaga a manunan kinmiwas so aro diad kimey na impanpalsa nen Jehova?
19 Aliwan balo so aro. Sakey ni, anto so amakiwas ed si Jehova pian igapo so pamalsa? Aliwan lapud ta sikato so begtebegtew tan nakaukolan to so kaiba. Si Jehova so kompleto tan nagnap, anggapoy kulang ed sikato pian panoan na sananey. Balet say aro to, sakey ya aktibon kalidad, so anenyeg ed sikaton manginabang na saray gayaga to ed bilay diad saray matudion pinalsa a makayarin mangapresya ed ontan a regalo. “Say sengeg na pinalsa na Dios” et say bogbogtong ya Anak to. (Apocalipsis 3:14) Insan sayan Pangulon Komikimey so inusar nen Jehova diad pamalsa ed arum niran bengatla, a ginmapo ed saray anghel. (Job 38:4, 7; Colosas 1:16) Abendisyonan na kawayangan, katudioan, tan liknaan, sarayan makapanyarin espiritu so awalaan na pankanawnawan mamawala na maaron siglaotan ed inkasikaran dili
20, 21. Naeksperiensya nen Adan tan Eva so anton ebidensya a sikara so inaro nen Jehova, ingen panon so inkiwas da?
20 Kanian ontan met ed katooan. Manlapud gapo, si Adan tan Eva so alimbos ed aro. Inerman a lingawan da ed Paraison ayaman da ed Eden, nanengneng da so paneknek na panangaro na Ama ra ed sikara. Imanoen so ibabaga na Biblia: “Si Jehova a Dios so angitanem na sakey a tanamanan ed Eden ed dapit bukig, et diman to impasen so too a ginawa to.” (Genesis 2:8) Akapasyar ka ta la ed tuan marakdakep a hardin odino parke? Anto so nanliketan mon maong? Say liwawan onsinag ed saray bulong diad nisulinek a pasen? Saray mararakep a kolor na amaleper a karosasan? Saray alay abig ya ungol na manbabwak a karayan, kansion na saray manok, tan uni na saray insekto? Komusta so nipaakar ed samyong na kakiewan, bungabunga, tan saray inkamabuna? Diad anggan anton kipapasen, anggapoy parke natan a nayarin ikompara ed samay wala ed Eden. Akin?
21 Saman a hardin so intanem nen Jehova a mismo! Talagan sankarakepan. Balang kiew so makapaliket ed inkasanting odino ed inkasamit na bunga to. Say hardin so asalog a maong, maawang, tan mabilabilay ed saray makapasagyat iran nengneng na ayayep. Si Adan tan Eva so walaan na amin a bengatlan mamaliket tan mamenek ed bilay da, a pati makapnek a kimey tan naspot a panuulopan. Si Jehova so inmunan angaro ed sikara, tan walaan ira na sigpot a rason diad ikiwas da met na ontan. Ingen, agda itan agawaan. Imbes a maaron tuloken da so mangatatawen ya Ama ra, sinisiblet a nanrebelde ra ed sikato.
22. Panon a say inkiwas nen Jehova diad samay rebelyon ed Eden so mamaneknek a matoor so aro to?
22 Agaylan saman so makapasinagem ed si Jehova! Balet kasin sayan impanrebelde so amaawet ed maaron puso to? Andi! “Say maaron-kaabigan [odino, “matoor ya aro,” paimano’d-leksab] to so maando lawas.” (Salmo 136:1, NW) Sirin, tampol a ginagala ton itarya so maaron uksoyan diad panondon ed saray manepeg ya ilalak nen Adan tan Eva. Singa anengneng tayo la, saratan a tarya so angilaktip ed dondon bagat na inad-aro ton Anak, a baleg so impansakripisyo na Ama.
23. Anto so sakey a rason a si Jehova so “maliket a Dios,” tan anton makanan tepet so nasalaysay ed ontumbok a kapitulo?
23 On, manlapud gapo si Jehova so kinmiwas lan inmuna diad pangipanengneng na aro ed katooan. Diad agnabilang a paraan, “sikato so angaro ed sikatayo ya inmuna.” Say aro so mangiyaalibansa na pantutunosan tan gayaga, kanian agpankelawan a si Jehova so adeskribe bilang “say maliket a Dios.” (1 Timoteo 1:11, NW) Anggaman ontan, onlelesa so sakey ya importantin tepet. Kasin sikatayo so peteg ya inaro nen Jehova bilang indibidual? Say ontumbok a kapitulo so mangisalaysay ed satan a pamaakaran.
^ par. 11 Say berbon phi·leʹo, a kabaliksan to so “nawalaan na panangaro ed, manliket ed, odino labayen (a singa nayarin liknaen na sakey nipaakar ed maapit a kaaro odino agi to),” so mabetbet a nausar ed Kristianon Griegon Kasulatan. Say porma na salitan stor·geʹ, odino maapit a panangaro ed pamilya, so nausar ed 2 Timoteo 3:3 pian ipanengneng a say ontan ya aro so naandi la ed sarayan kaunoran ya agew. Say eʹros, odino romantikon aroan ed baetan na nandumaan a sekso, so agnausar ed Kristianon Griegon Kasulatan, anggaman satan a nengneng na aro so asingbat ed Biblia.
^ par. 15 Saray arum ya Makasulatan a balikas so walaan na mipadparan inkatibukel. Alimbawa, “Say Dios so silew” tan “say Dios so . . . sakey ya apoy a mangupot.” (1 Juan 1:5; Hebreos 12:29) Balet nepeg a saraya so talosan bilang panangiyaliling, lapud iyaaliling na saratan si Jehova ed pisikal iran bengatla. Si Jehova so singa liwawa, lapud sikato so masanto tan maptek. Anggapo so “kabilungetan,” odino karutakan, ed sikato. Tan nayarin sikato so niyaliling ed apoy diad panangusar to ed pakayari ton manesyang.