text:
TULONG PARAD PAMILYA | DIAD SANASAWA
No Panon ya Ipanengneng so Respeto
NO AKIN YA MAIRAP
Imbaga na asawan laki: “Nen nankasal kami, naamtaan mi nen asawak ya mandumaan so opinyon mi no panon ya ipanengneng so respeto. Pero aglabay ya ibaga na satan ya siak so duga tan sikatoy aliwa—talagan mandumaan kami labat. Balet mabetbet kon nalilikna ya singa aliwan marespeto so pitotongtong tod siak.”
Imbaga na asawan bii: “Diad binalegan kon pamilya, normal labat so mansalitan maksil, ipanengneng so naliliknam diad ekspresyon na lupa, tan biglan onsalet no walay mansasalita. Agmi iisipen ya aliwan marespeto so onman. Balet duman maong ed pamilyan binalegan nen asawak.”
Say respeto et kaukolan ya lanang ya ipanengneng na sanasawa ed sakey tan sakey, aliwan no labay da labat. Panon mon nipanengneng ya rerespetoen moy asawam?
NO ANTOY NEPEG MON NAAMTAAN
Mas kakkaukolan na lalaki so respeto. Ibabaga na Biblia: “Kada asawan laki . . . et nepeg ton aroen so asawa to a singa ed dilin laman to.” Balet intuloy to: “Say asawan bii et nepeg a walaan na aralem a respeto ed asawa to.” (Efeso 5:33) Parehon kaukolan ya nalikna na sanasawa ya sikaray aaroen tan rerespetoen, balet mas kakkaukolan na asawan laki ya nalikna so respeto. “Kaukolan ya nalikna na lalaki ya sarasarag dan arapen so nanduruman situasyon, solusyonan iray problema, tan asikasoen so pamilya ra,” so imbaga na asawan laki ya si Carlos. * No rerespetoen na asawan bii so asawa to lapud saratan ya nagagawaan to, aliwan say asawa to labat so nagunggonaan, noagta pati sikato. “No rerespetoen koy asawak, mas ipapanengneng toy panangaro tod siak,” kuan na asawan bii ya si Corrine.
Kaukolan met na asawan bibii so respeto. Agnipanengneng na asawan laki ya inaro toy asawa to no agto rerespetoen. “Kaukolan kon respetoen iray opinyon tan suhestion nen asawak,” kuan nen Daniel. “Kaukolan ko met ya respetoen so liknaan to. Anggano agko natatalosan no akin ya onman so nalilikna to, agto labay ya ibagan ibaliwalak la so nalilikna to.”
Nibagan marespeto ka no nalilikna itan na asawam. Ompan iisipen mo ya marespeto ka, balet say talagan pakasukatan na respetom et no kasin nalilikna itan na asawam. Atan so naaralan na samay asawan bii ya abitlad gapo diad “No Akin ya Mairap.” “Anggano parad siak et marespeto ak balet parad si asawak et agak marespeto, siak sirin so kaukolan ya manguman.”
NO ANTOY NAYARIN GAWAEN MO
Isulat so taloran labalabay mon ugali na asawam. Saratan so nayarin pangibasiyan mo pian mas respetoen moy asawam.
Diad sakey simba, obserbaan moy sarilim (aliwan say asawam) ed saraya:
Saray salitam. Naamtaan ed sakey ya research ya “saray sanasawan maliket so ulopan da et mangibabaga na limaran positibon komento ed kada sakey ya negatibon komento no pantotongtongan day problema ra. Balet, saray sanasawa ya posiblin mandiborsyo et anggapo ni sakey (0.8) ya positibon ibabaga ra ed kada sakey ya negatibon komento.” *—Prinsipyo ed Biblia: Proverbio 12:18.
Tepetan so sarilim: ‘Kasin marespeto so pitotongtong kod asawak? Kasin say mas mabetbet ya iimanoen ko et saray makapuy ya nagagawaan to imbes ya saray balibalin nagagawaan to? Antoy tono na panagsalitak no walay naobserbaan ko odino walay agko agustoan ya ginawa to?’ Kasin onkompormi asawam ed ebat mod saratan ya tepet?—Prinsipyo ed Biblia: Colosas 3:13.
Salien iya: Diad kada agew, ibagam ed asawam so anggan sakey labat ya agustoan mon ginawa to. Suhestion: Nengneng mo iramay insulat mon labalabay mon ugali to. Ipasal mon ibaga ed asawam no anto ray labalabay mod sikato.—Prinsipyo ed Biblia: 1 Corinto 8:1.
Saray gagawaen mo. Imbaga nen Alicia: “Dakdakel so kimey kod abung, kanian no isinop nen asawak iray gamit to odino urasan to ray anganan, naliknak ya rerespetoen to ak, papablien to ray sagpot ko, tan importante ak ed sikato.”
Tepetan so sarilim: ‘Kasin nanengneng ya marespeto ak diad panagtratok ed asawak? Kasin seseguroen ko ya walay panaon kod asawak tan iikdan koy atension?’ Kasin onkompormi asawam ed ebat mod saratan ya tepet?
Salien iya: Isulat so taloran paraan ya labay mon ipanengneng na asawam so respeto ed sika. Ontan met so pagawam ed sikato. Insan ipanengneng yod sakey tan sakey so insulat yo pian naamtaan yo no anto ray nepeg yon gawaen pian nipalikna yoy respeto. Manpokus kad saramay kaukolan mon gawaen base ed samay insulat nen asawam. No sika lay unonan mangipanengneng na respeto, ontan met so gawaen na asawam.


c: text/html

text:
Antoy Ibabaga na Biblia Tungkol ed Pankasal na Parehon Laki o Parehon Bii?
Say ebat na Biblia
Antis nin nanggawa iray gobierno na saray batas tungkol ed panangasawa, akauna lan nanggawa so Amalsa na saray batas parad satan. Oniay nabasa ed unonan libro na Biblia: “Taynan na laki so ama tan ina to tan iyamong toy asawa to, tan magmaliw iran sakey a laman.” (Genesis 2:24) Ibabaga na Vine’s Expository Dictionary of Biblical Words ya say Hebreon salita parad “asawa” diad satan ya bersikulo et “ontutukoy ed sakey ya bii.” Imbaga met nen Jesus ya nepeg ya “laki tan bii” so mankasakey ed kasal.—Mateo 19:4.
Kanian gagala na Dios ya say panangasawa et permanente tan maapit ya relasyon na sakey ya laki tan sakey ya bii. Denesinyo so laki tan bii ya man-iba pian niiter day emosyonal tan seksual ya pankaukolan na balang sakey tan pian nawalaan iray ananak.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
PAWILEY APALABAS
Constantine
Si Constantine so unonan emperador na Roma ya angibagan sikatoy sakey a Kristiano. Lapud satan, balbaleg so impluensya tod history na mundo. Inawat to iyan relihyon ya datin papasegsegangen tan sikatoy tinmulong pian naporma so Kakristianoan. Kanian say tatawagen ya Kristianismo et nagmaliw ya “sankabiskegan a puersa ed sosyedad tan politika” ya angimpluensyad history, unong ed The Encyclopædia Britannica.
AKIN et kaukolan tayo nin amtaen so nipaakar ed sayan emperador na Roma nensaman? No interesado kad Inkakristiano, kaukolan mon naamtaan ya saray politikal tan relihyoson taktika nen Constantine et angimpluensya ed saray sisiaen tan kagagawa na dakel iran simbaan anggad natan. Amtaen tayo no panon.
SARAY SIMBAAN
—GINAWAN LEGAL INSAN INUSAR
Nen 313 C.E., nanuley si Constantine ed Empiryo na Roma diad Sagur, legan ya si Licinius tan Maximinus so manguuley ed Bukig. Inikdan nen Constantine tan Licinius so amin na kawayangan ed panagdayew, kaiba la ray Kristiano. Prinotektaan nen Constantine so Kristianismo ta iisipen ton napankasakey na sayan relihyon so empiryo to. *
Kanian abiglay Constantine nen naamtaan ton naapag-apag iray simbaan lapud agpantatalosan. Labalabay ton niwalay pankakasakey kanian nanggunaetan ton iletneg tan ipaakseb so “dugan” doktrina. Pian naala day pabor to, saray obispo, saramay nipuerad panagbayar na buis, tan saramay makakaawat na angkabaleg a pinansyal ya suporta manlapud gobierno et inkompromiso da ray relihyoson sisiaen da. Inkuan na historian ya si Charles Freeman ya say “pangawat ed ‘dugan’ paraan na Kristianon doktrina et mangilukas ed dalan [parad saray relihyoson lider] ya aliwa labat lan paonlad tawen noagta pati ed saray kayamanan diad dalin.” Kanian saray klero et nagmaliw ya makapanyari diad saray minumundo iran aktibidad. “Say Simbaan et awalaan na managprotekta,” so kuan na historian ya si A.H.M. Jones, “balet awalaan met na katawan to.”
“Say Simbaan et awalaan na managprotekta, balet awalaan met na katawan to.”
ANTON KLASE NA KRISTIANISMO?
Lapud impialyansa nen Constantine ed saray obispo, apawalay relihyon ya saray prinsipyo to et pinanlaok ya bangat na Kristiano tan pagano. Ontan so resulta lapud say gagala na emperador et napawalay relihyon ya walaay dakel a nanduruman grupo, aliwan pian naalmoy relihyoson katuaan. Lalo la ta sikatoy manuley na paganon empiryo. Unong ed sakey ya historian, pian napaliket iray Kristiano ontan met ed saray pagano, ginagala nen Constantine ya agmalinew iray ganggan to tan say paraan na pananguley to.
Anggaman ibabaga ton sikatoy manangidepensa na Kristianismo, siansia nin susuportaan toy paganismo. Singa bilang, sikatoy akibiang ed astrolohiya tan panagparles
Impaleen nen Constantine so pampabautismo to bilang “Kristiano” ya anggad pigaran agew antis na ipatey to nen 337 C.E. Manisia iray dakel ya iskolar ya ginawa to itan pian napansiansia toy politikal ya suporta na saray Kristiano ontan met ed saray pagano diad empiryo to. Base ed impanbilay to tan say impangipaleen tod pampabautismo to, talagan panduaruwaan no kasin masimoon so ibabaga ton pananisia tod Kristo. Balet, saya so segurado: Say simbaan ya ginawan legal nen Constantine et nagmaliw ya makapanyari ed politika tan ed relihyon, ya angipulisay met ed Kristo tan angawat ed mundo. Balet oniay imbaga nen Jesus nipaakar ed saray papatumbok to: “Ag-ira kabiangan na mundo, a singa siak ya agkabiangan na mundo.” (Juan 17:14) Sayan simbaan
Antoy epekto na saya ed sikatayo? Kaukolan sirin ya agtayo bastabasta aawaten iray bangat na anggan anton simbaan, noagta kaukolan tayon seguroen no kasin base iratan ed Biblia.
^ par. 6 Say inkasimoon na Kristianon pananisia nen Constantine et talagan nandebatian, sakey lan rason et lapud inabuloyan toy paganon panagdayew.


text: 41 Diad pansampot na duay taon et akugip+ na Faraon a sikatoy akaalagey ed abay na Ilog Nilo.2 Tan manlapud ilog et onsasakbit so pitoran maabig tan matataban baka, tan mankakabkab ira ed karikaan na Nilo.+3 Tinmumbok ed sikara so pitora nin baka ya onsasakbit manlapud Nilo, aliwliwa tan mapmabeng ira, tan inmasingger ira ed saray baka a walad gilig na Nilo.4 Insan kinan na saramay aliwliwa tan mapmabeng a baka iramay pitoran maabig tan matataban baka. Diad saman et aliing so Faraon.5 Insan sikatoy pinmawil a naugip tan nankugip lamet. Diad satan et walay pitoran dawa na ilik ya ompapaway ed sakey a sengeg, a maiyan tan maabig.+6 Tan kayari ra et walay tinmubon pitoran dawa na ilik ya apa tan amagaan lapud dagem a manlalapud bukig.7 Tan inakmon na saramay apan dawa na ilik iramay pitoran maiyan tan maabig iran dawa na ilik. Diad saman et aliing so Faraon tan naamtaan ton kugip labat itan.8 Balet kaimbuasan to et sikatoy agonigon. Kanian impatawag to so amin a managmahikon saserdote na Ehipto tan amin a makabat a lalaki. Insalaysay ed sikara na Faraon iray kugip to, balet anggapoy makapangipatalos ed saratan ed Faraon.9 Diad satan, akitongtong ed Faraon so manunan managserbi na iinumen, ya inkuan ton: “Ipatuak natan iray kasalanan ko.10 Sanen sinmanok so Faraon ed saray lingkor to, impaipriso to ak ed abung na pangulo na saray guardia, siak tan say manunan panadero.+11 Kayari na satan, pareho kamin nankugip ed saksakey a labi. Balang kugip mi et walaay kabaliksan.+12 Tan walay kaiba min sakey a balolakin Hebreo, a lingkor na pangulo na saray guardia.+ Sanen insalaysay mi iratan ed sikato,+ impatalos tod sikami so kabaliksan na kada kugip.13 Tinmua ya amin so impatalos tod sikami. Nipawil ak ed betang ko, balet nibitay imay sakey.”+14 Kanian impatawag na Faraon si Jose,+ tan sikatoy impaway dan tampol ed prisoan.*+ Inahit toy balbas to tan kiniskisan toy ulo to tan nansalat na kawes to tan inmarap ed Faraon.15 Insan inkuan na Faraon ed si Jose: “Nankugip ak, balet anggapoy makapangipatalos ed satan. Natan et nadngelan ko so nipaakar ed sika a nayarian mon ipatalos so kugip no narengel mo itan.”+16 Diad saya et oniay inyebat nen Jose ed Faraon: “Say mansalita nipaakar ed pankaabigan na Faraon et say Dios,+ aliwan siak.”17 Inkuan na Faraon ed si Jose: “Akugip ko ya akaalagey ak ed gilig na Ilog Nilo.18 Tan onsasakbit ed Nilo so pitoran maabig tan matataban baka, tan nankabkab ira ed karikaan na Nilo.+19 Tan tinmumbok ed sikara so pitora nin baka ya onsasakbit, a pakaskasi tan aliwliwan maong tan mapmabeng. Agak nin balot akanengneng na onman iran aliwliwan baka diad interon dalin na Ehipto.20 Tan kinan na saramay mapmabeng tan aliwliwan baka imay inmunan pitoran matataban baka.21 Balet kayari ran inupot iraman, anggapon balot so pakapatnagan ed ginawa ra, lapud aliwliwa nin siansia so itsura ra. Diad saman et aliing ak.22 “Kayari na satan et akugip ko a walay pitoran dawa na ilik ya ompapaway ed sakey a sengeg, a maiyan tan maabig.+23 Kayari ra et walay tinmubon pitoran dawa na ilik, a kinmebet tan apa tan amagaan lapud dagem a manlalapud bukig.24 Insan inakmon na saramay apan dawa na ilik iramay pitoran maabig a dawa na ilik. Kanian insalaysay ko itan ed saray managmahikon saserdote,+ balet anggapoy makapangipaliwawa ed siak.”+25 Insan inkuan nen Jose ed Faraon: “Saray kugip na Faraon et saksakey tan pareho. Impaamta na tuan Dios ed Faraon no antoy gawaen To.+26 Say pitoran maabig a baka et pitoran taon. Ontan met, say pitoran maabig a dawa na ilik et pitoran taon. Saray kugip et saksakey tan pareho.27 Say pitoran mapmabeng tan aliwliwan baka a sinmakbit a tinmumbok ed sikara et pitoran taon, tan say pitora ya apan dawa na ilik ya amagaan lapud dagem a manlalapud bukig et pitoran taon na eras.28 Saya imay imbagak lad Faraon: Impanengneng na tuan Dios ed Faraon no antoy gawaen To.29 “Onsabi so pitoran taon na baleg ya inkadaakan ed interon dalin na Ehipto.30 Balet kayari na saratan et walay onsabin pitoy taon ya eras, tan agla nanonotan so amin ya inkadaakan ed dalin na Ehipto, tan deralen na eras so dalin.+31 Tan agla nanonotan so apalabas ya inkadaakan ed dalin lapud nagawan eras, ta alablabas itan.32 Amiduan niiter ed Faraon so kugip lapud satan a bengatla et inletneg lan malet na tuan Dios, tan magano la itan a sumpalen na tuan Dios.33 “Kanian natan et mananap komon so Faraon na sakey a lakin makabat tan marunong tan ipasen to bilang manuley ed interon dalin na Ehipto.34 Onkiwas komon so Faraon tan manuro na saray manangasikaso ed dalin, tan tiponen to so kakalima na ani ed dalin na Ehipto legan na pitoran taon na inkadaakan.+35 Tan tiponen da komon so amin a naakan legan na sarayan maabig a taon ya onsabi, tan diad silong na pakauley na Faraon et tiponen da komon so ilik bilang naakan ya isimpen ed saray syudad tan bantayan da ditan.+36 Say atipon a kakanen et onkanan abasto diad dalin ed loob na pitoran taon na eras a nagawa ed dalin na Ehipto, pian ag-ompatey so dalin lapud eras.”+37 Agustoan na Faraon tan amin a lingkor to iyan suhestion.38 Kanian inkuan na Faraon ed saray lingkor to: “Wala ni kasi naromog a toon singa saya a walad sikato so espiritu na Dios?”39 Insan inkuan na Faraon ed si Jose: “Lapud impaamta na Dios ed sika iyan amin, anggapo lay arum a makabat tan marunong a singa sika.40 Sikan mismo so manuley ed sankaabungan ko, tan ontulok so amin a totook ed amin ya ibagam.+ Atagey ak labat ed sika lapud inkaarik.”*41 Tan inkuan ni na Faraon ed si Jose: “Turoen ta kan manuley ed interon dalin na Ehipto.”+42 Insan inekal na Faraon ed lima to so singsing ton panagtatak tan inyan tod lima nen Jose tan sikatoy kinawesan to na marakep a klase na linen tan kinuwintasan toy balitok.43 Ontan met, sikatoy pinalugan tod komaduan karwahe na ari, tan diad unaan to et iyeeyag day, “Avrekh!”* Kanian sikatoy impasen to bilang manuley ed interon dalin na Ehipto.44 Inkuan lamet na Faraon ed si Jose: “Siak so Faraon, balet anggapoy toon makapanggawa na antokaman* diad interon dalin na Ehipto no anggapoy panangiyabuloy mo.”+45 Kayari na satan et nginaranan na Faraon si Jose na Zafenat-panea tan inter tod sikato si Asenat,+ ya anak nen Potifera a saserdote ed On,* pian magmaliw ya asawa to. Tan linma si Jose pian nengnengen* to so dalin na Ehipto.+46 Mantaon si Jose na 30+ sanen sikatoy inmarap* ed Faraon ya ari na Ehipto.Insan tinmaynan si Jose ed arapan na Faraon tan niliber to so interon dalin na Ehipto.47 Tan legan na pitoy taon na inkadaakan, say dalin et nantultuloy a nambunga na dakerakel.*48 Tan intultuloy ton tinipon so amin a kakanen manlapud dalin na Ehipto legan na pitoran taon, tan isisimpen to iratan ed saray syudad. Isisimpen tod kada syudad so kakanen a nanlapud saray uma a walad kaliberliber na satan.49 Intultuloy nen Jose so mantipon na dakerakel ya ilik, a singa buer ed dayat, anggad tinundaan da lan sukaten itan, ta agla itan nasukat.50 Antis ya onsabi so taon na eras et nanilalak si Jose na duaran laki,+ ya inyanak ed sikato nen Asenat ya anak nen Potifera a saserdote ed On.*51 Inngaran nen Jose so panguloan a Manases,*+ lapud inkuan ton, “Impailingwan na Dios so amin a kairapan ko tan say interon sankaabungan nen amak.”52 Tan say komadua et inngaran ton Efraim,*+ lapud inkuan ton, “Impagmaliw ak na Dios a mabunga diad dalin na kairapan ko.”+53 Insan anampot so pitoy taon na inkadaakan ed dalin na Ehipto,+54 tan ginmapo so pitoy taon ya eras, a singa inkuan nen Jose.+ Kinmayat so eras ed amin a dalin, balet walay tinapay* ed interon dalin na Ehipto.+55 Agnambayag et nanirap so interon dalin na Ehipto lapud eras tan ginmapon onkerew na tinapay iray totoo ed Faraon.+ Insan inkuan na Faraon ed amin ya Ehipsio: “La kayod si Jose, tan gawa yoy antokaman ya ibaga tod sikayo.”+56 Nantultuloy so eras diad interon tapew na dalin.+ Insan ginapoan nen Jose a lukasan so amin a kamalir a walad sikara tan nilakoan to iray Ehipsio,+ lapud alablabas lay eras ed dalin na Ehipto.57 Ontan met, saray totoo ed interon dalin et linmad Ehipto pian mangaliw ed si Jose, lapud alablabas lay eras ed interon dalin.+


text: 13 Komatlo la iyan pankanawnawa ya onla ak ed sikayo. “Diad sangi na duara odino taloran tasi et napaneknekan so amin ya imbaga.”2 Anggano arawi ak natan ed sikayo, dengel yo iray ibagak a singano kaiba yo ak ed komaduan pankanawnawa. Kanian, singa imbagak la nensaman, ipasakbay ko ed saramay nankasalanan nensaman tan ed arum nira ya anggapoy ipuerak no bilang ta onsabi ak lamet,3 lapud manaanap kayo na paneknek ya akitongtong ed siak so Kristo, a sikatoy aliwan makapuy diad sikayo noagta mabisbiskeg ed limog yo.4 Tua a sikatoy nipasak lapud kakapuyan, balet sikatoy mabilay lapud pakapanyari na Dios. Tua met a diad sikato et makapuy kami, balet manbilay kami a kaiba to lapud pakapanyari na Dios a walad sikayo.5 Itultuloy yon suboken so inkasikayo no kasin wala kayo ed pananisia, itultuloy yon paneknekan no anto kayo. Odino agyo ta bibidbiren ya akikasakey ed sikayo si Jesu-Kristo? Nilikud no agkayo naabobonan.6 Mailalo ak a naamtaan yo a naabobonan kami.7 Natan et ipipikasi mi ed Dios ya anggapo komon so gawaen yon lingo, aliwan pian ompatnag a naabobonan kami, noagta pian gawaen yo so maabig, anggano ompatnag ya agkami naabobonan.8 Ta anggapo so nagawaan mi a sumpad katuaan, noagta say para labat ed katuaan.9 Malikeliket kami kapagno makapuy kami balet ta mabiskeg kayo; tan ipipikasi mi a nipetek kayo.10 Kanian insulat ko iraya legan ya anggapo ak, ta pian sano wadtan ak et agak onkiwas a mapegpeget unong ed autoridad ya inter na Katawan ed siak pian mamabiskeg, aliwan mangigeba.11 Diad kaunoran, agagi, mantultuloy kayon manliket, paipetek, paligliwa, mankakasakey ed kanonotan, manbilay a mareen; tan say Dios na aro tan kareenan et niwala ed sikayo.12 Ibano yo so sakey tan sakey diad panamegley na masanton angob.13 Manpapakomusta ed sikayo so amin a masanto.14 Niwala komon ed sikayon amin so agnaparaan a kaabigan na Katawan a Jesu-Kristo tan say aro na Dios tan say pannanabang ed masanton espiritu.


text:
TEPET 8
Kasin Say Dios so Natetel ed Paniirap na Totoo?
“Agbalot manggaway mauges so tuan Dios, agbalot manggaway aliwa so Makapanyarin-amin!”
“Sano nasusubok so sakey, agto komon ibabagan: ‘Susuboken ak na Dios.’ Ta agnayarin suboken so Dios tan agto susuboken so siopaman diad panamegley na mauges iran bengatla.”
“Ipaawit yod sikato so amin a kapagaan yo, lapud iyaansakit to kayo.”
“Si Jehova et aliwan matantan nipaakar ed sipan to, a singa iisipen na arum a totoo, noagta sikatoy maan-anos ed sikayo ta agto labay a walay siopaman a naderal noagta labay to ya amin et naikday pankanawnawan magbabawi.”


text:
no ya mapakzikzing rana do mararaw am, yongkad rana no kakan do pivatvatekan. sira rakrakeh a mavakes a ka no mehakay am, da na isdep do sahad o kanen a ka no yakan. no ya angnoen o nipasisit a yakan am, ya akmi to ji absoy rana o velek. no teyka nisaray rana do seyvo a ka no sinsi a ka no nimanotong a tao am, ciawang a ka no sosopit a ka no miyop so asoy o mamizing do sahad no pivatvatekan, teyka koman am mian pa so asi no kayo a ipamazas.
ya miciataretarek do araraw o kanekanen do pivatvatekan, no tomakatakaw am koman so mogis, no tomakatakaw am koman so soba a ka no nipasisit a kanen. o yakan namen am mian so yasay a ka no among a ka no viniay a ka no lipao a ka no icioy.
asi no kayo am mian so somon a ka no vizaoz a ka no vazacinok a ka no vineveh. ya teyapia o kanekanen do pivatvatekan siciaikoa ya, so ya da ikakeykai a tomaodtod no kakanakan, ikadoa na am, da na katenngan o ya da sarayan no ariarilow no seyvo jira.
no si toda zavata no seyvo o ka ji da rana sidongan so kanen no kanakan do pivatvatekan am abo ka, ji da ratan no onowned no niapoan a, tana kanakan am mateneng sira mivilang so vakong do ikakcin no velek da, ta no makcin o tao am abo o oyowyat no kataotao. ya apia rana siciaikoa ya o ya mivatvatek a kanakan, ta da sidongen no seyvo o kanen da do pivatvatekan, a ka no ya aro rana o tao a ya manidong so kanen no kanakan do apnezak, so pancian no kanen do pivatvatekan a yanan no pangangarilawan no tao.
o kanakan siciaikoa ya am, ya pia da pamnoan, do na kapia no kanen da do pivatvatekan, da katenngan no gako o ikazovo no mivatvatek a motdeh, so da nanaoan so motdeh a ji mamilipili so yakan, ori na ka abo rana no ya makcin do pivatvatekan a motdeh. do da ka piveyveken so kanen a ka no kataotao no motdeh, ori o ikapia da macinanao do meyciamadadayan a itazestes no teneteneng da. sira sinsi do gako am, ya akman so niapoan no motdeh a ya marilaw nira a ya payaiten so nakem.
當中午的鐘聲響起,代表著要吃營養午餐了.抬餐的學長和學姐將飯菜抬進教室後,香味也飄進飢餓的肚子理.教室裡只有碗筷與喝湯聲,飽足一頓,還有水果當餐點.
學校的營養午餐每天都不一樣,有時吃米飯,有時吃麵或炒飯,菜有青菜,魚,肉,豆和蛋等等;水果有西瓜,香瓜,橘子和香蕉等等.豐富的營養午餐,讓小朋友長得快又好,不僅如此,也學會了惜福與感恩的功課.
如果學校停止提供營養午餐,弱勢家庭會煩惱,孩童也無法正常上課.現在除了政府提供學校的營養午餐,也有許多的善心人士幫助學生的營養早餐,學校的營養食物充滿了愛與溫暖.
現在的孩子,生長的好,因學校很用心在營養午餐上的均衡調理,告訴孩子們不挑食,因此孩子在校沒有挨餓的情形.因為學校很關心孩子們的飲食和健康,讓他們在學校各領域的學習都能有所收穫.老師們也像父母一樣用心栽培孩子,鼓勵孩子肯定自己.


text:
MANUNAN ARTIKULO | KASIN AWATEN MOY SANKARAKEPAN YA REGALO NA DIOS?
Panon Mon Ipanengneng so Pisasalamat Mo ed Sankarakepan a Regalo na Dios?
“Say panangaro na Kristo so mamapakiwas ed sikami . . . Sikatoy inatey parad amin pian saramay manbibilay et agla ra manbilay parad sarili ra, noagta parad samay sakey ya inatey lapud sikara.”
NO INIKDAN itayo na balibalin regalo, nepeg labat ya napakiwas tayon misalamat. Impanengneng nen Jesus iyan leksion nen pinaabig to so samploran lalaki ed sakit ya anggapoy tambal ed saman a panaon. Sakey ed saray samploran lalaki so “pinmawil tan inggloria toy Dios ed maksil a boses.” Inkuan nen Jesus: “Agta samplora so alinisan? Kawalaan balet na saramay siamera?” (Lucas 17:12-17) Antoy leksion? Nayarin maples tayon nalingwanan iray maabig ya ginawa na arum ed sikatayo!
Say dondon et regalon anggapoy kapara to. Satan so sankarakepan ya regalon inter kapiganman. Panon mo sirin ya ipanengneng so pisasalamat mo ed ginawa na Dios parad sika?
Kabaten imay angiter. Say dondon et aliwan automatiko ya mangiter na bilay ya andi-anggaan ed amin ya totoo. Imbes, oniay imbaga nen Jesus ed pikakasi tod Dios: “Saya so mankabaliksay bilay ya andi-anggaan, a kabaten da ka, say saksakey a tuan Dios, tan samay imbakim, si Jesu-Kristo.” (Juan 17:3) No naamtaan mo ya walay sakey a toon angisalba na bilay mo nen ugaw ka ni, agta labay mon nakabat itan a too tan no akin ya insalba to ka? Si Jehova a Dios so angiter na regalon dondon pian nisalba ka. Agto labat labay ya sikatoy nakabat mo noagta labay to met ya nakaarom. “Onapit kayo ed Dios, tan sikatoy onapit ed sikayo,” so ibabaga na Biblia.
—Santiago 4:8.
Ipanengneng moy pananisiam ed dondon. “Samay mangipapanengneng na pananisia ed Anak et walaan na bilay ya andi-anggaan.” (Juan 3:36) Antoy labay ya ibaga na pangipanengneng na pananisia? Labay ton ibaga et onaksion ka; pian nipanengneng moy pananisia ed dondon, kaukolan ya walay gawaen mo. (Santiago 2:17) Antoy gawaen mo? Magmaliw labat ya gawam so regalo no awaten mo itan. Kanian nepeg mon awaten so dondon. Panon? Amtaen so kabibilay ya makapaliket ed Dios, insan gawaen mo itan. * Onkerew ed Dios na panamerdona tan malinis a konsiensia. Onasingger kad Dios tan mantiwala ka ya say dondon so garantiya ya amin ya mangipapanengneng na pananisia ed satan et nawalaay andi-anggaan ya kareenan, seguridad, tan balibalin bilay diad arapen!
—Hebreo 11:1.
Onatendi ed Memoryal na impatey nen Jesus. Inggapo nen Jesus so sakey ya tinaon ya okasyon pian ipanonot ed sikatayo so dondon. Oniay inkuan to nipaakar ed sayan okasyon: “Itultuloy yon gawaen iya bilang pannodnonot ed siak.” (Lucas 22:19) Nodnonoten na Saray Tasi nen Jehova so impatey nen Jesus no Martes, Abril 11, 2017, kaselek na agew. Manga sakey oras itan ya okasyon, tan walay paliwawa nipaakar ed kaimportantian na impatey nen Jesus tan no panon tayon minabang natan tan diad arapen. Nen imbeneg a taon, walay manga 20 milyon ya inmatendi ed Memoryal diad interon mundo. Maliket mi kan imbitaan ya mila ed sikami diad pangipanengneng na pisasalamat ed sankarakepan ya regalo na Dios.
^ par. 7 Say sankaabigan a paraan pian nakabat moy Dios tan nakaarom et diad panaral moy Salita to, say Biblia. Pian naamtaan mo no panon iyan gawaen, mantepet ed sakey ed saray Tasi nen Jehova odino onlad website mi, www.jw.org.


text:
Sigpot a Minabang ed Panagbasa na Biblia
“Panlikliketan koy ganggan na Dios.”—ROMA 7:22.
1-3. Anto ray gunggona ed panagbasa na Biblia tan pangiyaplikad saray nanaaralan mo?
“KADA kabuasan et pisasalamatan koy Aman Jehova ta tutulongan to ak ya natalosay Biblia.” Say maedad lan sister ya angibagad satan et 40 beses to lan abasay interon Biblia tan tuloytuloy to nin gagawaen itan. Insulat na mas ugaw a sister ya baleg so nitulong ed sikato na panagbasay Biblia pian napaneknekan a tua si Jehova. Bilang resulta, sikatoy mas inmapit ed Ama to a walad tawen. Inkuan to: “Nagmaliw a mas maliket so bilay ko!”
2 Oniay impaseseg nen apostol Pedro: “Nawalaan kayo komon na pampilalek ed ag-alaokan a gatas a manlalapud salita na Dios.” (1 Ped. 2:2) Saramay mamepenek ed satan a pilalek panamegley na panagaral na Biblia tan pangiyaaplikad nanaaralan da et malinis so konsiensia ra tan walay direksion na bilay da. Walaan iray kakaaro ya manlilingkor tan mangaaro ed tuan Dios. Kanian, makatunongan labat ya ‘panliketan tayoy ganggan na Dios.’ (Roma 7:22) Balet dakel ni nagunggona tayo. Anto iratan?
3 No mas nakakabat moy Jehova tan say Anak to, mas onaaralem so panangarom ed sikara tan ed kaparam a too. Ontulong ed sika so suston pikakabat ed Biblia ya natalosan no panon ya ilaban nen Jehova iray matulok a totoo diad sayan mundon asingger lan mangangga. Diad ministeryo, walay maong a balita ya inabang mod saray totoo. Tan seguradon bendisyonan ka nen Jehova legan mon inanabang iray nanaaralan mod panagbasam ed Salita To.
BASAEN TAN DALEPDEPEN
4. Antoy kabaliksan na pambasa ed Biblia a “makalna”?
4 Aglabay nen Jehova ya basta parlasan tayo labat so pambasa ed Salita to. Oniay imbaga tod si Josue nensaman: “Sayan libro na Ganggan et agnepeg ya onarawi ed sangim, tan nepeg mon basaen a makalna ed agew tan labi.” (Jos. 1:8, NW; Sal. 1:2) Kabaliksan kasi na satan ya nepeg mon basaen a makalna so amin ya salita manlapud Genesis anggad Apocalipsis? Andi. Noagta, nepeg mon basaen itan diad paraan a makapandalepdep ka. No basaen mon “makalna” so Biblia, mas naikdan moy imano iray balikas ya dugarugad pankaukolan mo tan mamaseseg ed sika. No nasabim iratan ya balikas, bersikulo, odino salaysay, tantanan moy pambasam, ibiswat moy sangim anggan agmo ikasil so boses mo. Diad ontan, onsabid pusom so babasaen mo. Akin ya importante itan? Lapud no natalosan moy simbawa na Dios, napakiwas kan mangiyaplika ed satan.
5-7. Iyilustra no panon a makatulong so pambasa ed Salita na Dios a makalna pian (a) makapansiansian malinis ed moral; (b) nipanengneng so anos tan kaabigan; (c) makapanmatalek ed si Jehova anggan diad mairap a situasyon.
5 Makatulong so pambasa na makalna sano wala kad saray libro na Biblia ya agmo kabisado. Singa bilang, imadyin mo iyan taloran eksena. Unona, sakey a kalangweran ya brother so wala lad libro na Oseas diad panagbasa toy Biblia. Diad kapitulo 4, sikatoy tinmunda kayari ton binasa ya makalna so bersikulo 11 anggad 13. (Basaen so Oseas 4:11-13.) Akin? Nalay interes to ed saraman ya bersikulo lapud sikatoy dedesdesen ed eskuelaan a manggaway imoral. Dinalepdep to iratan tan naisip to: ‘Nanenengneng nen Jehova iray mauges a gagawaen na totoo anggan diad amot. Agko labay a sikatoy napaermen ko.’ On, sikatoy determinado a mansiansian malinis ed moral.
6 Diad komaduan eksena, babasaen na sakey a sister so propesiya nen Joel tan akasabid kapitulo 2, bersikulo 13. (Basaen so Joel 2:13.) Legan ton babasaen itan a makalna, dadalepdepen to no panon ton naalig si Jehova ya “mapalangkap tan mapangasi, matantan a manpasnok, tan daakan ed maaro ya abig na linawa.” Sikatoy apakiwas ya tundaay panagbalaw tan ansakit a panagsalita ed asawa to tan ed arum.
7 Komatlo, isipen so sakey a Kristianon tatay a naandiay trabaho tan aburido ed pankaukolan na pamilya to. Diad Nahum 1:7, abasa to a si Jehova et “amta to ray onapireng ed sikato” tan proprotektaan to ra a singa “sakey a sakurong ed agew na gonigon.” Sikatoy aligliwa ed saratan a balikas. Alikna toy maaron panangasikaso nen Jehova kanian abawasay panaaburido to. Insan to binasan makalna so bersikulo 15. (Basaen so Nahum 1:15.) Amoria na brother ya no ipulong toy maong a balita anggan diad mairap a situasyon, nipapanengneng to ya si Jehova so sakurong odino salimbengan to. Legan a manaanap na trabaho, apakiwas met ya onsuportad panagpulong ed midweek.
8. Diad antikey, mangibaga na balibalin punto a naaralan mod panagbasam na Biblia.
8 Saratan a balibalin punto et walad saray libro na Biblia ya ipapasen na arum ya mairap a talosan. Kanian no usisaen mo ray libro na Oseas, Joel, tan Nahum, maabig no basaen mon “makalna” so pigaran bersikulo. Seguradon dakel so naaralan mo tan naligliwa kad sulat na saraman a propeta! Say arum a libro na Biblia ey? Say Salita na Dios et singa panagminaan na diamante. Kanian, seetan moy mananap! Basam so interon Biblia pian nagamoran moy mabmablin panangigiya tan ilalo ya iiter na Dios.
PANGGUNAETAN A TALOSAN
9. Panon tayon napaaralem so pakatalos tayo ed panlabayan nen Jehova?
9 Tua ya importante so pambasay Biblia ya inagew-agew, balet kaukolan mon panggunaetan a talosan itan. Usar mo ray publikasyon tayo diad pan-research na nipaakar ed saray totoo, lugar, tan ebento ya nabasam ed Biblia. No labay mon naamtaan no panon mon niyaplika so sakey a bangat na Biblia, sarag moy mantepet ed sakey ya elder odino arum nin matatken ed espiritual. Pian nanengneng tayoy kaimportantian na pamaaralem ed pakatalos tayo, pantongtongan tayoy alimbawa na sakey a Kristiano nen inmunan siglo ya nanggawad satan, si Apolos.
10, 11. (a) Antoy akatulong ed si Apolos pian onaligwas bilang manangipulong na maong a balita? (b) Antoy naaralan tayod alimbawa nen Apolos? (Nengnengen so kahon ya “Kasin Balo Iray Ibabangat Mo?”)
10 Si Apolos et Judion Kristiano ya “kabkabisado toy Kasulatan” tan “marmarlang ed espiritu.” Oniay ibabaga na libro na Gawa nipaakar ed sikato: “Susto so pansasalita tan pangibabangat to ed saray bengatlan nipaakar ed si Jesus, balet say kabat to labat et nipaakar ed bautismo nen Juan.” Agto amta ya say ibabangat to nipaakar ed bautismo et karaanan la. Kanian nen nadngel di Priscila tan Aquila so impanbangat tod Efeso, “impaliwawa ra ed sikato so dalan na Dios ed mas suston paraan.” (Gawa 18:24-26) Kasin akatulong itan ed si Apolos?
11 Kayari impanpulong tod Efeso, linmay Apolos ed Acaya. “Sanen sikatoy akasabi diman, baleg so nitulong to ed saramay anisia nisengeg ed agnaparaan a kaabigan na Dios, ta mapuersa ton pinaneknekan ed arap na karaklan ya aliwa iray Judio, ya impanengneng to ed panamegley na Kasulatan a si Jesus so Kristo.” (Gawa 18:27, 28) Diad saman et amta la nen Apolos so dugan kabaliksan na Kristianon bautismo. Lapud inmaralem so pakatalos to, “baleg so nitulong” to ed saray balo ni ya onaligwas ed dugan panagdayew. Antoy naaralan tayod saya? Singa si Apolos, kaukolan tayon panggunaetan ya talosan iray nababasa tayod Biblia. Sakey ni, no walay mas eksperiensyadon kapananisiaan tayo ya mangiter na suhestion pian magmaliw itayon mas epektibo, mapaabeba tayon awaten so tulong to tan pisalamatan. No ontan so gawaen tayo, onaligwas so kualidad na serbisyo tayo.
USAREY NANAARALAN MO PIAN TULONGAN SO ARUM
12, 13. Iyilustra no panon a makatulong so mataktikan pangusar ed Kasulatan pian onaligwas so iyaaralan na Biblia.
12 Singa si Priscila, Aquila, tan Apolos, sarag tayoy ontulong ed arum. Antoy naliknam no walay natulongan mon onaligwas ed espiritual? No sakey kan elder, antoy naliknam no pisalamatan ka na sakey ya agi lapud baleg so nitulong na Makasulatan ya simbawam sanen walay problema to? On, say pangusar ed Salita na Dios pian tulongan so arum et lapuan na inkapnek tan liket. * Panon mon nagawaan itan?
13 Dakel ya Israelita ed panaon nen Elias so agmakadesisyon no iner so dapagan da—duga odino palson panagdayew. Say simbawa nen Elias ed sikara et nayarin makatulong ed iyaaralan na Biblia ya agni makadesisyon no kasin manlingkor ed si Jehova. (Basaen so 1 Arari 18:21.) Imanoen ni iyan sakey a situasyon: No walay sakey ya interesadon natatakot ed reaksion na kakaaro odino kapamilya to, sarag mon pabiskegen so determinasyon ton manlingkor ed si Jehova panamegley na Isaias 51:12, 13.—Basaen.
14. Antoy ontulong ed sikan nanonotan so teksto ed Biblia sano walay kaukolan mon tulongan?
14 Karga na Biblia iray salitan makapaseseg, makaibangat, tan makapabiskeg. Balet nayarin nitepet mo, ‘Antoy gawaen ko pian nanonotan kon tampol iray teksto no kaukolan ko iratan?’ Inagew-agew a basaen tan dalepdepen so Salita na Dios. Diad ontan, makatipon kay dugan kakabatan ya ipanonot ed sika na espiritu nen Jehova sano kaukolan mo iratan.—Mar. 13:11; basaen so Juan 14:26. *
15. Antoy ontulong ed sikan sigpot a natalosay Salita na Dios?
15 Singa si Arin Solomon, ipikasim ed si Jehova ya ikdan to kay karunongan pian nagawaan mo ray responsabilidad mod kongregasyon. (2 Awa. 1:7-10) Alig mo ray propeta nensaman ya “maseet a nanusisa tan maalwar a nananap” ed Salita na Dios pian naamtaan day suston pikakabat tan panlabayan nen Jehova. (1 Ped. 1:10-12) Pinaseseg nen apostol Pablo si Timoteo ya manpabiskeg panamegley na “saray salita na pananisia tan maabig a bangat.” (1 Tim. 4:6) No gawaen mo itan, onkualipika kan ontulong ed arum. Sakey ni, napabiskeg moy pananisiam.
PROTEKSION YA IITER NA SALITA NA DIOS
16. (a) Panon ya agunggonaan iray taga Berea ed ‘maalwar ya impangusisa ed Kasulatan ya inagew-agew’? (b) Akin ya importante natan so inagew-agew a panagbasay Biblia?
16 Niyugali la na saray Judio ed syudad na Berea diad Macedonia so ‘maalwar a pangusisa ed Kasulatan ya inagew-agew.’ Sanen impulong nen Pablo so maong a balita ed sikara, inkompara day datin amta da ed Kasulatan. Antoy resulta? Dakel ed sikara so akombinse a tua so ibabangat to, tan “nagmaliw a mananisia.” (Gawa 17:10-12) Ipapanengneng na saya a say inagew-agew a panagbasay Biblia et mamabiskeg na pananisia tayod si Jehova. Kaukolan tayoy ontan a pananisia, say “panagmatalek a seguradon nagawa iray bengatlan iilaloan,” pian makasabi tayod balon mundo.—Heb. 11:1.
17, 18. (a) Panon ya proprotektaan na mabiskeg a pananisia tan aro so simbolikon puso na sakey a Kristiano? (b) Panon itayon proprotektaan na ilalo tayo?
17 Oniay insulat nen Pablo: “Sikatayo ya ananak na agew, mantultuloy itayon manlikas tan isulong tayo so pananisia tan aro a singa samben ed pagew tan say ilalo na kilalaban a singa hilmit.” (1 Tes. 5:8) Kaukolan ya protektaan na sundalo so puso to pian agnakena na kalaban. Ontan met, kaukolan na sakey a Kristiano ya protektaay simbolikon puso to ed pakayari na kasalanan. Ipasen ya mabiskeg so pananisia na sakey ed saray sipan nen Jehova. Antoy resulta no tekepan to itan na aro ed Dios tan ed kapara ton too? Magmaliw a matibay so espiritual a samben na pagew to tan agmainomay a makagaway kasalanan.
18 Sinalambit met nen Pablo so hilmit, say “ilalo na kilalaban.” Diad panaon na Biblia, maininomay ya napatey so sakey a sundalo no agto protektaay ulo to. Balet no mangisulong na matibay ya hilmit, agbastabasta nakena so ulo to. Ombiskeg so talek tayod pakayari nen Jehova a mangilaban no aralen tayoy Salita to. No mabiskeg so ilalo tayo, napaliisan tayo ray apostata tan saray “andi-kakanaan a salita” ra ya singa gangrena. (2 Tim. 2:16-19) Makatulong met so ilalo pian nipulisay tayo ray totoon mangimpluensyad sikatayon manggaway mauges.
SAY GAWAEN PIAN NILABAN
19, 20. Akin ya papablien tayoy Salita na Dios, tan panon tayon nipanengneng so apresasyon tayod satan? (Nengnengen so kahon ya “Iiter nen Jehova no Antoy Kaukolan Ko.”)
19 Lapud manasingger lan manasingger so anggaan, mas kaukolan tayoy manpaigiya ed Salita nen Jehova. Tutulongan itayo na saray simbawa to pian naekal iray mauges a kagagawa tan nakontrol iray makasalanan a tendensia tayo. Saray makapaseseg tan makaligliwan balikas ed Biblia so ontulong ed sikatayon nasarag iray subok nen Satanas tan na mundo to. On, igigiya itayo nen Jehova panamegley na Salita to pian makapansiansia tayod dalan na bilay.
20 Tandaan a linawa na Dios ya “nilaban so amin a klase na totoo.” Kaibad satan so amin a lingkor nen Jehova, pati saray natulongan tayod pampupulong tan pambabangat tayo. Balet, saramay malabay a nilaban et kaukolan ya nawalaan na “suston pikakabat ed katuaan.” (1 Tim. 2:4) Kanian, importantin maong so pambasay Biblia tan pangiyaplika ed saray instruksion na Dios pian nilaban itayo. No inagew-agew tayon babasaen so Biblia, papaneknekan tayon papablien tayoy Salita nen Jehova.—Juan 17:17.
^ par. 12 Tandaan ya agtayo uusaren so Biblia pian desdesen odino ukomen so arum. Aligen tayoy Jehova diad pangipanengneng na anos tan panangaro ed saray iyaaralan tayoy Biblia.—Sal. 103:8.
^ par. 14 Panon to no say nanonotan mo labat et samay balikas, aliwan say libro, kapitulo, odino bersikulo na Biblia? Naromog moy teksto diad pananap ed saraman a balikas diad indese ya walad beneg na Biblia, diad Watchtower Library, odino concordance na New World Translation.


text:
KAPITULO 127
Binista na Sanhedrin, Insan Inawit ed si Pilato
MATEO 27:1-11 MARCOS 15:1 LUCAS 22:66–23:3 JUAN 18:28-35
BINISTA NA SANHEDRIN DIAD KABUASAN
SINALI NEN JUDAS ISCARIOTE YA IBITAY SO SARILI TO
INAWIT SI JESUS ED SI PILATO PIAN NASENTENSIAAN
Manpalbangon la diad samay pitlon impangiburi nen Pedro ed si Jesus. Asumpal lay kunkunwarin bista na Sanhedrin tan nansisian la ra. Diad kabkabuasan na Biernes, nantitipon ira lamet pian papawayen dan legal imay ilegal ya impanbista ra nen labi. Inawit si Jesus ed sikara.
Tinepet lamet na korte: “Ibagam ed sikami no sika so Kristo.” Inmebat si Jesus: “Anggano ibagak ed sikayo, agyo lanlamang panisiaan. Sakey ni, no tepetan ta kayo, agkayo lanlamang onebat.” Balet makmakpel ton impaamta so pakabidbiran ed sikato unong ya impasakbay diad Daniel 7:13. Inkuan to: “Manlapud natan, say Anak na too et onyurong diad kawanan a pakapanyari na Dios.”—Lucas 22:67-69; Mateo 26:63.
Siansia nin tinepet da: “Sika sirin so Anak na Dios?” Inmebat si Jesus: “Sikayon mismo so mangibabaga a siak so Anak na Dios.” Nayarin saya so basiyan da pian pateyen si Jesus diad kason panagmudmora ed Dios. Inkuan da: “Kaukolan tayo ni kasi arum a testigo?” (Lucas 22:70, 71; Marcos 14:64) Kanian binalor day Jesus tan inawit dad Romanon Gobernador a si Poncio Pilato.
Nayarin anengneng nen Judas Iscariote ya aawiten day Jesus ed si Pilato. Sanen amoria nen Judas ya senentensiaan da lay Jesus, akalikna met na pagbabawi tan ermen. Balet, imbes ya onasingger ed Dios pian ipatnag toy tuan pagbabawi, sikatoy linmad saray manunan saserdote pian ipawil so 30 piraso na pilak. Imbaga nen Judas ed sikara: “Nankasalanan ak sanen inyawat ko so toon andiay kasalanan.” Balet agda kinasian, a kuan da: “Antoy pibabali mi? Sikay akauley ed satan!”—Mateo 27:4.
Imbantak nen Judas ed templo so 30 piraso na pilak tan inaruman to ni kasalanan to nen sinali toy manbikkel. Sanen ibibitay la nen Judas so sarili to, nayarin aputer so sanga ya angisingeran tod lubir. Naplag ed kabatoan tan abuyak so laman to.—Gawa 1:17, 18.
Kabkabuasan ni sanen inawit si Jesus ed palasyo nen Poncio Pilato. Balet aglinmoob iramay Judion angawit ed sikato ditan. Iisipen da a no nakaiba da ray Gentil et magmaliw iran marutak. Diad satan et ag-ira nayarin mangan no Nisan 15, say unonan agew na Piesta na Andi-lebaduran Tinapay, ya ipapasen dan kabiangay panaon na Paskua.
Pinmaway si Pilato tan tinepetan to ra: “Antoy iyaakusa yod sayan too?” Inmebat ira: “No sayan too et agmanggagawa na mauges, agmi komon iyawat ed sika.” Nayarin alikna nen Pilato ya dedesdesen da, kanian imbaga to: “Ala yo la tan ukom yo unong ed ganggan yo.” Impatnag na saray Judio a say intension da et mamatey, a kuan da: “Sebel ed sikami so mamatey na anggan siopa.”—Juan 18:29-31.
Diad tua, no pateyen day Jesus legay piesta na Paskua, nayarin manggulo iray totoo. Balet no saray Romano so mamatey ed si Jesus lapud krimen a kontrad gobierno na Roma, a saya et iyaabuloy a gawaen da, magmaliw ya anggapoy eebatan na sarayan Judio ed saray totoo.
Ag-imbaga na saray lider na relihyon ed si Pilato ya inakusaan day Jesus na panagmudmora ed Dios. Natan et angimbento ray nanduruman akusasyon: “Nalmoan min [1] guguloen na sayan too so nasyon mi, [2] isesebel toy pambayar na saray buis ed Cesar, tan [3] ibabaga ton sikaton mismo so Kristo ya ari.”—Lucas 23:2.
Lapud irerepresenta nen Pilato so Roma, nayarin sikatoy interesado ed akusasyon da ya ibabaga nen Jesus a sikatoy sakey ya ari. Kanian linmoob lamet si Pilato ed palasyo, tinawag toy Jesus tan tinepetan to: “Sika so Ari na saray Judio?” Say labay ton ibaga, ‘Kasin sinumlang moy ganggan na empiryo, ya ibabagam a sakey kan ari a kontrad Cesar?’ Nayarin labay nen Jesus a naamtaan no kaunongan lay nadngelan nen Pilato nipaakar ed sikato, kanian tinepet to: “Kasin satan a tepet et nanlapud sika, odino walay arum ya angibaga ed sika nipaakar ed siak?”—Juan 18:33, 34.
Aminadoy Pilato ya anggapoy amta to nipaakar ed si Jesus, balet labay toy manusisa, kanian inkuan to: “Sakey ak ta’n Judio?” Inkuan to ni: “Inyawat kad siak na mismon nasyon mo tan saray manunan saserdote. Antoy ginawam?”—Juan 18:35.
Agsinali nen Jesus a paliisan so manunan isyu—no kasin sikatoy sakey ya ari. Seguradon nabiglan maong si Gobernador Pilato ed ebat to.


text:
LEKSION 4
No Panon so Magmaliw ya Responsable
ANTOY KAIBA ED PAGMALIW YA RESPONSABLE?
Saray totoon responsable et napanpiyaan. No walay ipagawam ed sikara, gawaen tan sumpalen da itan ed dugan oras.
Anggano limitado labat so nagawaan na ugugaw, sarag da lan aralen so magmaliw ya responsable. Oniay imbaga na libron Parenting Without Borders: “No labinliman bulan la na ugaw, sarag to lan gawaen so ipapagawa na ateng to. Tan no manga labinwalon bulan to, labay to lan gawaen so gagawaen na ateng to. Diad arum iran lugar, no limara anggad pitoran taon la na ugaw, ibabangat la ra na ateng da ya mankimey ed abung. Anggano ugugaw ni ra, dakel lay nagawaan da.”
AKIN YA IMPORTANTE SO PAGMALIW YA RESPONSABLE?
Diad arum ya lugar, wala ray kabataan ya sinali day ombiig na ayaman, balet agda asarag kanian pinmawil irad atateng da. No maminsan, nagagawa iya ta agnibangat iray kabataan no panon so dugan pamemben na kuarta, pangasikaso ed abung, odino panumpal ed inagew-agew ya responsabilidad.
Kanian, maabig no masakbay lan ibangat iray ananak ya magmaliw ya responsable pian amta day gawaen da no baleg la ra. Oniay imbaga na libron How to Raise an Adult: “Agmo la aalagaren ya man-18 ira insan mo ra ibangat ya agmandepende ed sika ta ompan agda nasarag so manbilay ya bukor ed sayan mundo.”
NO PANON YA IBANGAT SO ANAK A MAGMALIW YA RESPONSABLE
Ikdan na saray kimey ed abung.
PRINSIPYO ED BIBLIA: “Walay nagunggona ed kada kimey a pansasagpotan.”—Proverbio 14:23.
Labalabay na ugugaw ya ibaan a mankimey iray atateng da. Nisipor iya ed sikara kanian sambot mo ’yan pankanawnawa pian ikdan iray kimey ed abung.
Wala ray atateng ya agda labay ya pankimeyen iray anak da. Ibabaga da ya abuntonan la ray assignment ed eskuelaan kanian akin et aruman ni?
Balet, saray ugugaw ya mankikimey ed abung et posiblin mas maong ed eskuelaan, ta nipapasal ira na saratan ya awaten tan sumpalen iray assignment da. Sakey ni, imbaga na libron Parenting Without Borders ya “no ibaliwala tayo so panlabay na saray anak ya mangiba ed kimey no ugugaw ni ra, isipen da laingen ya ag-importante so ontulong . . . Ilaloan da met ya say arum la so mankimey parad sikara.”
Base ed satan, say pankimey ed abung so mangipasal ed ananak ya ontulong ed arum imbes ya sikaray tulongan, tan mangiter imbes ya mangawat. No mankikimey ed abung iray ananak, nalikna da ya talagan kabiangan ira na pamilya tan responsabilidad da itan.
Tulongan so anak ya awaten tan ipetek iray lingo to.
PRINSIPYO ED BIBLIA: “Dengel kad simbawa tan awat moy disiplina, pian magmaliw kan marunong diad arapen mo.”—Proverbio 19:20.
No akagaway lingo so anak mo—singa bilang no walay aderal ton kagawaan na arum—agmo sasakoban so ginawa to. Sarag ya awaten na ugaw so resulta na ginawa to—diad sayan situasyon, man-sorry tan ompan apigeren odino salatan to ni ingen imay aderal to.
No awaten na anak iray lingo to, makaaral ya
magmaliw ya matua tan aminen to ya sikatoy alingo
agto tetelen so arum
agmanbaraan
man-sorry, no matukoy


text:
ISTORYA NA BILAY
No Akin ya Walay Kana na Bilay Mi
KAPANGIYANAK kod si Gary nen 1958, alikas kon tampol ya walay deperensya to. Balet linmabas ni samploy bulan antis ya a-diagnose na saray doktor so problema, tan limay taon ni antis ya apaneknekan itan na saray espisyalista ed London. Kayari siam taon et inyanak koy Louise, tan agaylay ermen ko ta mas grabe iray sintomas to.
“Walay LMBB syndrome * na duaran anak mo, tan makapaermen ta anggapoy tambal,” so mauyamon inkuan na saray doktor ed siak. Diad saman, daiset ni amta nipaakar ed sayan mataltalag ya problemad genes. Kaibad saray sintomas so deperensyad mata ya manresultad pakabulag, sobran itaba, sobray gamet, atrasadon pan-develop na laman, problemad pangigalaw na laman, diabetes mellitus, osteoarthritis, tan deperensyad kidney. Kanian, aliwan mainomay so pangasikasod saray anako. Diad sakey ya impanaral, 1 ed kada 125,000 ya totood Britain so walay onian syndrome. Nayarin dakel ni ray walay onian kaso balet agtanton grabe.
SI JEHOVA SO NAGMALIW YA “ATAGEY YA ILANG” MI
Ag-abayag kayari impiasawak, walay akatongtong kon sakey a Tasi nen Jehova, tan atebek kon tampol ya aya so katuaan. Balet, agbalot interesadoy asawak. Lapud trabaho to, alis-alis kami kanian agak makakapiaral. Balet, intultuloy kon binasay Biblia tan nampikasid si Jehova. Makapaligliwan nabasa ya “si Jehova . . . so sakey ya atagey ya ilang ya onkana ed saray apasegsegang, sakey ya atagey ya ilang ed panaon na gulo” odino gonigon, tan ‘agto ikaindan iray mananap ed sikato!’—Sal. 9:9, 10.
Makapuy so mata nen Gary, kanian nen anem taon to, sikatoy imbaki mid south coast na England pian manaral ed boarding school parad saray makapuy so pakanengneng. Lanang to ak ya tatawagan pian ibaga iray pakakaaburidoan to, tan atulongan kon natalosan to ray manunan prinsipyo na Biblia. Pigay taon kayarik ya inyanak si Louise, naamtaan kon walay multiple sclerosis ko tan fibromyalgia. Nen 16 taon la nen Gary, asumpal lan nanaral kanian pinmawil ed abung. Balet, lalon kinmapuy so pakanengneng to, tan nen 1975 et abulag. Nen 1977, tinaynan kami na asawak.
Nen sinmempet lay Gary, aktibo kami lan mibibiang ed saray kimey na sakey ya maaron kongregasyon, tan abautismoan ak nen 1974. Misalsalamat ak ta tinulongan na sakey ya elder si Gary pian natalosan to ray pananguman ed laman to bilang tinedyer. Tinulongan ak met na arum ya agagi ed saray kimey ed abung, tan ag-abayag limarad sikara so pinili na gobierno a magmaliw ya caregiver mi. Talagan bendisyon iya!
Tuloytuloy so inyaligwas nen Gary ed katuaan tan abautismoan nen 1982. Labalabay toy man-auxiliary payunir kanian nandesisyon ak met ya manpayunir, tan intultuloy kon pigay taon. Malikeliket so anako nen imbagad sikato na manangasikasoy sirkito, “Akin ta no man-regular payunir ka la ah, Gary?” Atan so panamaseseg ya aalagaren to, tan naaprobaan nen 1990.
Amiduan naoperaan ed balambang si Gary, nen 1999 tan nen 2008. Balet mas grabe ni so kipapasen nen Louise. Sikatoy inyanak ya bulag, tan nen anengneng kon sobray gamet na sakey a sali to, antak lan wala met so LMBB syndrome to. Pinmaway ed saray check-up to ya mandedeperensya so dakel ya organ to. Diad inlabas na saray taon, aminpigan naoperaan, kaibay limaran komplikadon operasyon ed kidney. Tan singa si Gary, wala met so diabetes to.
Pian napaliisan iray problema, antis na pampaopera nen Louise et ipapaliwawa to lad saray surgeon, anesthesiologist, tan arum ni ran personnel na ospital so desisyon ton agmanpasaksak na dala. Lapud satan, akaaro to ray amin ya mangaasikasod sikato.
WALAY KANA NA BILAY
Diad abung et busy kamid panaglingkor ed si Jehova. Dati pigay oras kon ibabasaan si Gary tan Louise. Natan ta wala la ray CD, DVD, tan recording diad www.jw.org, nai-enjoy mi regular ya panagaral na Biblia, tan makakapankomento kami ed aral.
No maminsan, imememorize nen Gary iray komento to. Tan no walay parte tod Teokratikon Eskuelaan Parad Ministeryo, nipapaliwawa to itan diad dilin salita to. Nen 1995, sikatoy nagmaliw ya ministeryal a lingkor tan dakel so kimey tod Kingdom Hall, aabrasaen to ray agagi tan ontutulong ed sound system.
Iibaan na agagi si Gary ya manpulong, sikaray mangitutulak ed wheelchair to ta walay arthritis to. Sakey ed sikaray tinmulong ed sikaton mangiyaral na Biblia ed sakey ya interesado. Pinaseseg met nen Gary so sakey ya agin inactive ed loob na 25 taon. Tan sarayan dua et mimiaral la.
Nen siam taon nen Louise, imbangat nen bai ton man-gansilyo, tan naaralan tod sakey a caregiver so manburda. Labalabay ton igansilyoan na makolor iran ules iray baby tan arum nin kakongregasyon mi. Labalabay to met so manggaway greeting cards ya kakargaan toy sticker. Tan papablien iratan na saray makakaawat. Nen tinedyer lay Louise, naaralan toy touch-typing. Natan et mabetbet ton kokontaken iray kakaaro to diad e-mail panamegley na espisyal ya talking computer. Abautismoan si Louise nen 17 to. No wala ray espisyal ya kampanya ed panagpulong, saniiba kamin man-auxiliary payunir. Singa si Gary, imememorize met nen Louise iray teksto pian ipatnag so pananisia tod saray sipan na Dios ya “nilukas so saray mata na bulag” tan “anggapoy manaayam ditan a mangibagay: ‘Mansasakit ak.’”—Isa. 33:24, NW; 35:5.
Misalsalamat kamid mablin katuaan ya walad impuyan a Salita nen Jehova! Naap-apresya mi so maaron suporta na kongregasyon mi ta no anggapo itan, dakel so agmi nasarag ya gawaen. Tan nagkalalod amin, lapud tulong nen Aman Jehova, walay kana na bilay mi.
^ par. 5 Say Laurence-Moon-Bardet-Biedl syndrome et inngaran ed apatiran doktor ya akadiskobre ed sayan deperensyad genes ya natawir sano say duaran ateng et parehon walay onian klase na recessive gene. Natan et tatawagen iyan Bardet-Biedl syndrome. Anggapoy tambal to iya.


text:
MANUNAN ARTIKULO
Tinedyer ya Walay Depresyon
—Akin? Antoy Makatulong?
“NO ONSISIGE so depresyon ko,” so imbaga nen Anna, * “anggapoy ganak ya gawaen so anggan anto, anggan saray paboritok ya gawaen. Say labay ko labat et onugip. Feeling ko et mairap ak ya aroen, anggapoy silbik, tan pabigat ak ed arum.”
“Nononoten ko lay manbikkel,” so imbaga nen Julia. “Agko met talaga labay so ompatey. Say labay ko labat et ontunda la yan naliliknak. Diad tua et maaro ak, pero no nadi-depress ak, anggapoy pakialam ko ed arum.”
Manga 13 nen Anna tan manga 14 nen Julia nen ginmapo iran akaliknay sintomas na depresyon. Nayarin arum ya kabataan et paminsan-minsan ya nadi-depress, pero say nalilikna di Anna tan Julia et ombabayag na pigaran simba odino bulan. “Singa ka walad aralem tan ambilunget ya abot ya agka makapaway,” so imbaga nen Anna. “Feeling mo et anggapo kad sarilim tan duma kan too.”
Pigara met lay ontan so situasyon da ed si Anna tan Julia. Maples ya ondarakel iray kabataan ya walay depresyon, tan saya so “manunan panlalapuan na sakit tan limitasyon ed pisikal tan mental ya abilidad na saray lalaki tan bibii ya mantaon na 10 anggad 19,” so imbaga na World Health Organization (WHO).
Saray sintomas na depresyon et nayarin onggapo legan ya tinedyer so sakey tan nayarin kaiba ed satan so panguman na kakaugip, panangan, tan belat. Nayari met ya nalikna ton sikatoy desperado, maermen, anggapo lay pag-asa to, tan anggapoy silbi to. Nayari met ya onarawi ed totoo, mairap toy man-concentrate, mililingwan, isipen odino salien toy manbikkel, tan arum nin sintomas ya agnipaliwawa diad medisina. No nanengneng na doktor ya nayarin walay depresyon na pasyente, obserbaan to ray pigaran sintomas ya ombayag ed pigaran simba tan no makaapekto iratan ed bilay na pasyente.
POSIBLIN LAPUAN NA DEPRESYON NA SARAY TINEDYER
Ibabaga na WHO ya dakel tan nanduruma so panlalapuan na depresyon. Nayarin kaibad saraya so panagtrato na arum, stress, odino pisikal a kondisyon.
Pisikal. Singa ed situasyon nen Julia, no walay membro na pamilya ya walay depresyon to, nayarin natawir itan, kanian baleg so papel na genes ya nayarin makaapekto ed iyaandar na utek. Say arum nin rason et nayarin sakit ed puso tan manguuman iran hormone level, pati say panguusar na druga, ya nayarin panlapuan odino palooren toy depresyon. *
Stress. Nayarin walay kaabigan na daiset ya stress, pero say grabe odino sobran stress et nayarin mauges so epekto to ed laman tan ed isip, ya no maminsan et mas baleg so tendensia na sakey ya tinedyer ya nawalaay depresyon. Balet, aliwa nin siansian malinew so eksakton panlalapuan na depresyon tan nayarin dakel tan nanduruma, ya singa abitla la.
Say arum nin panlalapuan na depresyon ya mikonektaan ed stress et nayarin no nandiborsyo o nansian iray ateng, inatey so inad-aro, inabuso ed pisikal o seksual, graben aksidente, odino limitado so abilidad ton makaaral—lalo la no nalilikna na ugaw ya sikatoy aglabay na arum. Nayari met ya panlapuan so sobran atagey ya iilaloan na saray ateng, nayarin diad saray nagagawaan tod eskuelaan. Arum nin posiblin rason et no na-bully, agto seguradoy nagawad sikato diad arapen, arawi liknaan ed sikato na ateng ton nadi-depress, tan manguman-uman ya ugali na ateng. No say tinedyer et walay depresyon to, antoy makatulong ed sikato?
ASIKASOEN SO ISIP TAN LAMAN
Grabe man o andi so depresyon, makatulong so pampatambal tan pitongtong ed sakey ya doktor. * Imbaga nen Jesus: “Agmankaukolan na managtambal iramay maksil so laman da, noagta saraman labat so mansasakit.” (Marcos 2:17) Tan say sakit et talagan makaapekto ed anggan anton parte na laman tayo, kaiba lay utek tayo! Makatulong met no umanen tayo ray apasalan tayo lapud mankonektaan so isip tan laman.
No walay depresyon mo, manggaway paraan pian naasikasom so laman tan isip mo. Singa bilang, mangan ka na saray masustansian kakanen, dapat ya sustoy ugip mo, tan regular ya man-exercise. Makatulong so exercise pian balibali so liknaan mo, mas ombiskeg ka, tan balibali so ugip mo. No posible, amtaen iray rason no akin ya onsisige so depresyon mo tan saray sintomas ya onggagapo ka lan na-depress tan manplano ka no antoy gawaen mo. Ibagam itan ed toon pantitiwalaan mo. Makatulong so suporta na maapit iran kapamilyam tan kakaarom pian nasarag mon arapen so depresyon mo tan nayarin nabawasan iray sintomas. Isulat mo iray nononoten tan naliliknam—akatulong iya ed si Julia ya abitla niman. Sankaimportantian ed amin, seguroen mon naasikasom so espiritual ya pankaukolan mo. Baleg iyan tulong pian magmaliw kan mas positibo. Imbaga nen Jesus: “Maliket iray manonot ed espiritual a pankaukolan da.”—Mateo 5:3.
Si Anna tan Julia et prueba ya duga itan ya imbaga nen Jesus. Imbaga nen Anna: “Saray espiritual ya aktibidad et ontutulong pian manpokus ak ed arum ya totoo, aliwan dia labat ed saray problemak. Aliwan mainomay itan, pero mas maliket ak lapud satan.” Makakatulong ed si Julia so pikakasi tan panagbasa na Biblia. “No ibabagak ed Dios so amin ya walad pusok, onkakalma ak,” so imbaga to. “Tan ontutulong so Biblia pian nanengneng ko ya importante ak ed Dios tan talagan walay malasakit tod siak. Tan lapud panagbasa na Biblia et mas positibo so pakanengneng ko ed arapen.”
Lapud si Jehova a Dios so nanggawa ed sikatayo, talagan natatalosan to no panon ya say impamabaleg ed sikatayo, saray eksperiensya tayod bilay, tan say inkagawa tayo et makaapekto ed nononoten tan emosyon tayo. Kanian sarag ton iter so kailangan tayon suporta tan tulong, ya nayarin usaren to ray makasi tan makatalos ya kapara tayon too. Ontan met, onsabi panaon ya paabigen na Dios so amin ya sakit tayo, diad pisikal o mental. “Anggapoy manaayam ditan a mangibagay: ‘Mansasakit ak,’” so imbaga na Isaias 33:24.
On, impromisa na Dios ya “punasen to so amin a lua ed kamataan da, tan anggapo lay patey, anggapo met lay panermen tan panakis tan panotot.” (Apocalipsis 21:4) Talagan balibali tan makapabiskeg itan ed liknaan! No labay moy makaaral ni nipaakar ed gawaen na Dios parad totoo tan diad dalin, onlad jw.org. Ditan et walay balibalin Biblia online, pati saray artikulo ya nandurumay topic, kaibay depresyon.


text:
TEPET NA SARAY KABATAAN
Antoy Dapat Kon Naamtaan ed Panag-inum na Alak?
Ag-isesebel na Biblia so iyinum na daiset ya alak no legal itan. Balet isesebel na satan so panagbuanges.—Salmo 104:15; 1 Corinto 6:10.
Panon to balet no piliten da kan oninum anggano aliwa itan ya legal odino agka payagan na atateng mo?
Isipen iray resulta no oninum ka
Ompan iisipen na kakaarom ya makapaliket so oninum. Pero anto ray posiblin nagawa kayarim ya oninum?
Naparusaan ka. No bilang diad lugar yo et wala ray situasyon ya aliwan legal so oninum na alak balet ta oninum ka, nayarin manmulta ka, nakasoan ka, kumpiskaen day lisensyam ya man-drive, obligaen da kan man-community service, odino ipriso da ka ni ingen.—Roma 13:3.
Naderal so reputasyon mo. Pakapuyen na alak so kontrol mod sarilim. No akainum ka, nayarin makapansalita o makapanggawa ka na bengatlan pagbabawian mo lanlamang. (Proverbio 23:31-33) Diad sayan panaon ya uso lay social media, nayarin naapektoan ya maong so reputasyon mo lapud saray gagawaen mo.
Agmo kayan idepensa so sarilim. No akainum ka, matmainomay kan nabiktima na pisikal tan seksual ya panag-abuso. Matmainomay ka met ya naimpluensyaan na arum, ya lapud satan et nayarin napeligroy bilay mo odino makagawa kay ilegal.
Maka-adik. Naamtaan ed pigaran research ya no onggapo ka lan oninum na alak legan ya ugaw ka ni, baleg so posibilidad ya magmaliw itan ya bisyom. No oninum ka no nai-stress, maermen, o nabo-boring ka, ompan anap-anapen mo la itan ya anggad naadik ka la.
Pansengegay ipatey. Diad agano ni labat ya taon ed United States, walay sakey ya ompapatey ed kada 52 ya minuto lapud aksidente ed luluganan ya abuek so driver. Diad loob na limaran taon, masulok ya 1,500 ya totoo ya anggapo ni 21 so taon da so inatey kada taon lapud aksidente ed luluganan ya akainum so driver. Anggano aliwan sika so akainum, nipeligro so bilay mo no say driver na niluganan mo et akainum.
Nonot mo lay dapat mon gawaen
Naiwasan mo iray peligro tan graben resulta na sobra tan aliwan legal ya kakainum no nonoten mo lan unona so dapat mon gawaen.
Prinsipyo ed Biblia: “Say marunong et ompapaliis no nanenengneng toy peligro.” (Proverbio 22:3) Agka dapat oniinum antis kan man-drive odino no walay gawaen mo ya kailangan kan akapokus.
Ibagam ed sarilim: ‘Oninum ak labat na alak no legal itan tan walad lugar.’
Prinsipyo ed Biblia: “Sikayoy ariripen na samay tutuloken yo.” (Roma 6:16) No oninum ka lapu labat ta atan so gagawaen na kakaarom, pappaulyanan mon kontrolen ka na arum. No oninum ka kada no nabo-boring o nai-stress ka, agmo laingen napasalan so dugan paraan pian naarap iray problemam.
Ibagam ed sarilim: ‘Agak ompayag ya piliten ak na kakaarok ya oninum.’
Prinsipyo ed Biblia: “Agka magmamaliw a sakey ed saramay mainum na alak.” (Proverbio 23:20) No miulop kad saray mainum, agmo nagawaan so antam ya duga tan ipepeligrom so sarilim.
Ibagam ed sarilim: ‘Agak miulop ed saray mainum na alak.’


text:
Kasin Paiwawanwan Ka ed Espiritu na Dios?
Kasin Paiwawanwan Ka ed Espiritu na Dios?
“Say espiritum maong; ibasbas mo ak ed loob na dalin na kaptekan.”—SAL. 143:10.
1, 2. (a) Mangibaga na pigaran pankanawnawa ya inusar nen Jehova so masanton espiritu parad saray lingkor to. (b) Kasin diad espisyal iran pankanawnawa labat so ikikiwas na masanton espiritu? Ipaliwawa.
ANTOY nanonotan mo no say pantongtongan et nipaakar ed ikikiwas na masanton espiritu? Kasin say naisip mo et saray makapakelkelaw a ginawa di Gideon tan Samson? (Uko. 6:33, 34; 15:14, 15) Nayarin nanonotan mo met so inkakpel na inmuunan Kristiano odino say inkakalmado nen Esteban sanen walad arap na saray membroy Sanhedrin. (Gawa 4:31; 6:15) Diad panaon tayo, kasin naisip mo met so manleppuan gayaga diad internasyonal iran kombension, say katooran na agagi tayon apriso lapud neutralidad da, tan say makapadinayew ya inlaknab na panagpulong a kimey? Amin iraya et pakapatnagan na ikikiwas na masanton espiritu.
2 Kasin dia labat ed espisyal iran pankanawnawa odino nikadkaduma iran kipapasen so ikikiwas na masanton espiritu? Andi. Nabasa ed Salita na Dios a saray Kristiano et ‘manaakar unong ed espiritu,’ ‘paiwawanwan ed espiritu,’ tan ‘manbibilay unong ed espiritu.’ (Gal. 5:16, 18, 25) Ipapabitar na sarayan balikas ya posiblin tuloytuloy so ikiwas na masanton espiritu ed bilay tayo. Diad inagew-agew et nepeg a mikasi tayo’d si Jehova ya igiya toy panagnonot, panagsalita, tan kakikiwas tayo panamegley na masanton espiritu to. (Basaen so Salmo 143:10.) Legan tayon aabuloyan ya onkiwas so espiritu ed bilay tayo, mamawala itan ed sikatayo na bunga ya makapaliket ed arum tan mangigloria ed Dios.
3. (a) Akin et kaukolan a paiwanwan tayo ed masanton espiritu? (b) Antoran tepet so ikonsidera tayo?
3 Akin et importante ya paiwanwan tayo ed masanton espiritu? Lapud ta walay sananey a puersan malabay a mangimpluensya’d sikatayo, tan susumlangen na satan so ikikiwas na masanton espiritu. Satan ya puersa imay ibabaga na Kasulatan a “laman,” ya manutukoy ed makasalanan iran pilalek na laman ya epekto na ag-inkayadyarin atawir tayo’d si Adan. (Basaen so Galacia 5:17.) Anto sirin so kabaliksan na pangiyabuloy tayon iwanwan itayo na espiritu na Dios? Kasin walaray praktikal a nagawaan tayo pian nalabanan so panasagyat na makasalanan a laman? Ikonsidera tayo irayan tepet legan tayon aaralen so anemira nin kabiangan na “bunga na espiritu,” say “andukey a panag-anos, kaabigan, kamaongan, pananisia, inkaulimek, panangontrol ed dili.”—Gal. 5:22, 23.
Say Inkaulimek tan Andukey a Panag-anos et Mamawalay Deen ed Kongregasyon
4. Panon a makatulong so inkaulimek tan andukey a panag-anos pian niwalay deen ed kongregasyon?
4 Basaen so Colosas 3:12, 13. Parehon kaukolan so inkaulimek tan andukey a panag-anos pian niwalay deen ed kongregasyon. Sarayan aspekto na bunga na espiritu et ontulong ed sikatayon magmaliw a makonsidera ed arum, mansiansian kalmado anggano makapasulag so situasyon, tan ag-ombawi sano walay makaopendin imbaga odino ginawa na arum ed sikatayo. No walay problema tayo’d sakey ya agi, ontulong so andukey a panag-anos pian agtayo ontunda anggad agnaresolbe so problema. Kasin talagan kaukolan so inkaulimek tan andukey a panag-anos diad kongregasyon? On, ta amin tayo et aliwan perpekto.
5. Antoy agawa’d si Pablo tan Bernabe, tan antoy idadanet na satan?
5 Konsideraen pa so agawa’d si Pablo tan Bernabe. Pigay taon la ran saniban mankikimey pian nipulong so maong a balita. Balang sakey ed sikara et walaan na maong iran kualidad. Ingen ta aminsan et ‘ampetang so impansangsangan da, kanian nansian ira.’ (Gawa 15:36-39) Idadanet na sayan agawa ya no maminsan et wala met iray agpantatalosan diad limog na saray matoor a lingkor na Dios. No say sakey ya agi et walay agto impitalosan ed kaagian to, antoy gawaen to pian agla itan onsabi ed panalaay salita ya maneral ed relasyon da bilang Kristiano?
6, 7. (a) Antoran bilin ed Kasulatan so nepeg tayon unoren pian say pitongtong tayo’d sakey a kaagian et ag-onsabi’d pialaay salita? (b) Antoray maabig ya pansumpalan no say sakey et “aliston ondengel, agbengatbengat a mansalita, agmain-inomay a manpasnok”?
6 Ipapabitar na balikas ya “ampetang a sangsangan” ya grabe tan biglaan imay agpantatalosan di Pablo tan Bernabe. No nalilikna na sakey a Kristiano ya sikatoy makakapasnok la legan ton mitotongtong ed kaagian to, maabig no unoren to imay bilin ya nabasa’d Santiago 1:19, 20: “Balang too et nepeg ya aliston ondengel, agbengatbengat a mansalita, agmain-inomay a manpasnok, ta say sanok na too et agmakapangipatnag na inkatunong na Dios.” Depende ed situasyon, nayarin umanen to so tongtongan, ituloy la’d arum a pankanawnawa so pantotongtong, odino marespeto lan manpatanir antis ni ran manalaay salita.—Uli. 12:16; 17:14; 29:11.
7 Antoray maabig a pansumpalan no unoren tayo iyan bilin? No say sakey a Kristiano et palabasen toy panaon pian pakalmaey liknaan to, ipikasi so problema, tan nonoten no panoy sankaabigan ya ikiwas to, aabuloyan toy espiritu na Dios ya mangiwanwan ed sikato. (Uli. 15:1, 28) Lapud panangigiya na espiritu et nipanengneng toy inkaulimek tan andukey a panag-anos. Sarag to la sirin ya unoren imay bilin diad Efeso 4:26, 29: “Onsanok kayo, ingen ta agkayo mankakasalanan . . . Ag-ompaway komon ed sangi yo so abulok a salita, noagta salitaen yo so antokaman a maabig pian napabiskeg so arum unong a nakaukolan, ta pian nagunggonaan iray ondedengel ed satan.” On, no ipatnag tayoy inkaulimek tan andukey ya panag-anos, makatulong itayo pian niwalay deen tan pankakasakey ed kongregasyon.
Say Kaabigan tan Kamaongan et Makarepresko ed Pamilya
8, 9. Anto so kaabigan tan kamaongan, tan anto so epekto na satan ed pamilya?
8 Basaen so Efeso 4:31, 32; 5:8, 9. Singa say palayupoy na dagem tan ambetel ya danum diad kapetpetangay agew, say kaabigan tan kamaongan et makaparepresko. Ontulong iratan pian magmaliw a marakep so ulopan diad loob na pamilya. Say kaabigan et marakdakep ya kualidad ya nipanengneng labat no walaan itayoy tuan interes ed arum, tan nipatnag tayo itan panamegley na itulong ed sikara tan diad maabig ya pananalita tayo. Say kamaongan, singa say kaabigan, et positibon kualidad ya nipanengneng tayo panamegley na inkamaiter tan saray gawan makagunggona ed arum. (Gawa 9:36, 39; 16:14, 15) Balet wala ni arum a nalalanor.
9 Say kamaongan et sasaglawien toy pakawalaay atagey ya estandarte ed moral. Aliwa labat ya saray gagawaen tayo so lalanoren na satan, noag say mismon inkatoo tayo. Niyaliling itan ed sakey a malamis ya prutas ya anggapon balot so bulok to. Ontan met so kamaongan ya pawawalaen na masanton espiritu, sakopen to so interon bilay na Kristiano.
10. Antoy nagawaan pian natulongan iray membro na pamilya ya bayuboan so bunga na espiritu?
10 Diad Kristianon sankaabungan, antoy ontulong pian nipatnag na balang sakey so kaabigan tan kamaongan? Baleg so nagawaan na suston pikakabat ed Salita na Dios. (Col. 3:9, 10) Walaray ulo na pamilya ya ilalaktip da ed sinimban Panagdayew na Pamilya ra so panaral nipaakar ed bunga na espiritu. Agmet mairap a gawaen itan. Man-research kayo diad Index na Say Panag-Bantayan o diad Watchtower Library, tan mamili na nausar yon reperensya nipaakar ed kada aspekto na bunga na espiritu. Nayarin diad kada simba et pigara labat a parapo so aralen yo. Ayos labat anggano pigaran simba yon aralen so kada aspekto. Legan yon aaralen itan, basaen tan pantongtongan iray tekston nausar. Nonoten iray paraan no panon a niyaplika iray naaralan yo, tan ipikasi’d si Jehova a bendisyonan to ray sagpot yo. (1 Tim. 4:15; 1 Juan 5:14, 15) Talaga kasin walay epekto na satan a panagaral diad paraan na pidedeneng na saray membro na pamilya ed balang sakey?
11, 12. Panon ya agunggonaan so duaran Kristianon sanasawa diad impanaral da nipaakar ed kaabigan?
11 Walay sanasawa ya labay dan maong so pansumpalan na panamaley da kanian nampaknaan da ya aralen a maong so nipaakar ed bunga na espiritu. Panon iran agunggonaan? Oniay imbaga na samay asawan bii: “Sanen naaralan min say kaabigan et laktipen toy debosyon tan inkamatoor ed asawa, baleg so epekto na satan ed pidedeneng mi’d sakey tan sakey. Naaralan mi magmaliw a mapalugar tan maperdona. Atulongan kamin iyugali so pisalamat tan ikerew na dispensa.”
12 Wala met so sanasawan walaan na problema ed panamaley da, tan amoria dan agda nipapatnag so kaabigan. Kanian nandesisyon ira ya saniban aralen so nipaakar ed kaabigan. Antoy resulta? Oniay imbaga na asawan laki: “Tinmulong so impanaral mi nipaakar ed kaabigan pian namoria min kaukolan ya panmatalkan mi sakey tan sakey imbes a man-inap, tan kaukolan a say nengnengen mi et say kamaongan na balang sakey. Naaralan mi met ya mas iyuna so pankaukolan na sakey tan sakey. Lapud satan et papaibesngaw ko’d si asawak no antoy walad isip to, tan agak onsyodot ed ibaga to. Kaukolan ko siri’ manpaabeba. Legan min ipapatnag so kaabigan, kalkalnan naandi so inkamarason mi. Mas dinmakep so panamaley mi.” Parad sika, panon met kasin nagunggonaan so pamilyam diad panaral yo nipaakar ed bunga na espiritu?
Ipatnag so Pananisia Anggan Sano Bukbukor Mo
13. Anton peligro ed espiritualidad tayo so nepeg tayon paliisan?
13 Saray Kristiano et nepeg a paigiya ed espiritu na Dios aliwa labat a diad publiko noagta anggan sano manbukbukor ira. Diad sayan sistema nen Satanas et kasmak so mabanday iran litrato tan imoral iran panagligliwaan. Mapeligro iraya ed espiritualidad tayo. Antoy nepeg a gawaen na saray Kristiano? Oniay simbawa na Salita na Dios: “Ekal yo so amin a karutakan tan samay alablabas a bengatla, say kaugsan, tan awat yon mauy-uyamo so salita tan abuloyan yon nitanem itan ed kapusoan yo, a makapangilaban ed saray kamarerwa yo.” (Sant. 1:21) Ikonsidera tayo sirin no panon ya ontulong so pananisia, a sakey nin aspekto na bunga na espiritu, pian mansiansia itayon malinis ed imaton nen Jehova.
14. Panon ya say kakulangay pananisia et manresulta’d kasalanan?
14 Say tuan pananisia et kabaliksan ton petepeteg si Jehova ed sikatayo. No parad sikatayo et aliwan peteg so Dios, mainomay tayon makagaway lingo. Ikonsidera pay agawa ed limog na saray totoo na Dios nensaman. Imparungtal nen Jehova ed si propetan Ezequiel iray makapadimlan bengatla a nagagawa diad maamot, ya inkuan to: “Anengneng mo so gagawaen na saray mamasiken ed abung na Israel dia ed bilunget, balang sakey dia ed saray silir to a pinintaan? Ta kuan da, Agto itayo nanengneng nen Jehova; si Jehova pinaulyan to so dalin.” (Eze. 8:12) Kasin naimano yo no antoy sakey a sengegan na problema? Ag-ira manisian amta nen Jehova so gagawaen da. Parad sikara et aliwan peteg si Jehova.
15. Panon a say mabiskeg a pananisia ed si Jehova et manalimbeng ed sikatayo?
15 Ikonsidera balet so alimbawa nen Jose. Anggano arawi’d pamilya tan saray kabaleyan to, mapekder ton impulisay so panag-ayat na asawa nen Potifar a mikalugoran ed sikato. Akin? Oniay imbaga nen Jose: “Agko nayarian a gawaen itan a kabandayan, ta mankasalanan ak ed Dios.” (Gen. 39:7-9, Maung a Balita) On, parad si Jose et petepeteg si Jehova. No peteg so Dios ed sikatayo, anggano manbukbukor tayo et ag-itayo manbantay na imoral iran panagligliwaan odino manggawa na antokaman ya amta tayon agmamaliket ed Dios. Say determinasyon tayo et singa ed samay salmista ya angikantan: “Manakar ak ed loob na abung ko a nagnap so pusok. Agak mangigaton na bengatla a kabaglan ed arap na saray matak.”—Sal. 101:2, 3.
Salimbengan Mo so Pusom Panamegley na Panangontrol ed Dili
16, 17. (a) Unong ed Uliran, panon ya apatitan a mankasalanan so “tobonbalo ya andian na pakatalos”? (b) Panon met ya nayarin naeksperiensya itan na sakey natan antokaman so edad to, a singa nanengneng ed pahina 26?
16 Say panangontrol ed dili, say sankaunoran ya aspekto na bunga na espiritu, so ontulong pian nipulisay tayo ray bengatlan kokondenaen na Dios. Ontulong itan pian nasalimbengan tayoy puso tayo. (Uli. 4:23) Ikonsidera imay eksenan nabasa ed Uliran 7:6-23, a ditan et adeskribe no panon ya inabuloyan na “sakey a tobonbalo ya andian na pakatalos” a sikatoy naayat na paabang a bii. Sikatoy apatitan sanen ‘dinmalan’ ed lugar a kawalaan na abung na samay bii. Ompan linma labat diman lapud inkamausisa to. Agto naam-amtaan balet ya mauges so pansumpalan na sayan ginawa to, a mangilalanor ed mismon “bilay to.”
17 Panon ya apaliisan komon na sayan kalangweran iyan baleg a lingo? No inunor to iyan pasakbay: “Agka komon nabalang ed saray basbas to.” (Uli. 7:25) Walay naaralan tayo ed saya: No labay tayoy paiwanwan ed espiritu na Dios, kaukolan ya ipaliis tayoy inkasikatayo ed makapatukso iran situasyon. Singa samay “tobonbalo ya andian na pakatalos,” nayarin “nabalang” so sakey diad pan-surf to ed Internet odino anggan diad pangiyalis-alis to labat ed channel na TV. Ompan walaray napasikmatan to ditan ya eksenan makapaayat ed sekso, ginagala to man itan odino andi. Nayarin ditan la onggapoy bisyo ton manbantay na pornograpiya, a manutak ed konsiensia to tan maneral ed relasyon to’d Dios. Nalalanor dia so mismon bilay to.—Basaen so Roma 8:5-8.
18. Antoray nayarin gawaen na sakey a Kristiano pian nasalimbengay puso to, tan akin a nasasaglawi dia so panangontrol ed dili?
18 Siempre, sarag tan nepeg tayon kontroley sarili tayo panamegley na ikiwas a tampol sano biglan walaray nanengneng tayon makaayat ya eksena. Kanian mas maabig no paliisan tayo la ray ontan ya situasyon! (Uli. 22:3) Manggawa tayoy espisipiko iran totontonen tan tumboken tayo iratan, tan kaukolan ed saya so panangontrol ed dili. Singa bilang, proteksion ed sikatayo no say kompyuter et walad lugar ya sankanengneng. Parad arum et mas maabig ya mankompyuter labat ira odino manbantay na TV no walay kaiba ra. Nandesisyon met so arum ya ag-ira nawalaan na access ed Internet. (Basaen so Mateo 5:27-30.) Komon ta gawaen tayoy amin a paraan pian protektaay sarili tayo tan say pamilya tayo, diad ontan et nidayew tayoy Jehova diad “malinis a puso tan maabig a konsiensia tan pananisia ya anggapoy pansimpisimpitan.”—1 Tim. 1:5.
19. Antoray gunggona no paiwanwan itayo ed masanton espiritu?
19 Say bunga ya pawawalaen na ikikiwas na masanton espiritu et mangiter na dakel a gunggona. Say inkaulimek tan andukey a panag-anos et mamawalay deen ed kongregasyon. Say kaabigan tan kamaongan et ontulong pian maliket so pamilya. Natulongan itayo na pananisia tan panangontrol ed dili pian mansiansia itayon maapit ed si Jehova tan malinis ed imaton to. Tan oniay ipapaseguro na Galacia 6:8: “Samay mantatanem nipaakar ed espiritu et manani na bilay ya andi-anggaan manlapud espiritu.” On, base ed dondon nen Kristo et usaren nen Jehova so masanton espiritu pian ikdan na agmanganggan bilay iramay paiwawanwan ed satan ya espiritu.
Antoy Ebat Mo?
• Panon ya say inkaulimek tan andukey a panag-anos et mamawala na deen ed kongregasyon?
• Antoy ontulong ed saray Kristiano pian nipanengneng day kaabigan tan kamaongan diad pamilya?
• Panon ya ontulong so pananisia tan panangontrol ed dili pian nasalimbengan na sakey a Kristiano so puso to?
[Tepetepet Parad Panagaral]
[Litrato ed pahina 24]
Antoy gawaen mo pian say tongtongan et agla onsabi’d panalaay salita?
[Litrato ed pahina 25]
Nagunggonaan so pamilyam diad panaral yo ed bunga na espiritu
[Litrato ed pahina 26]
Antoray napaliisan tayon peligro panamegley na pananisia tan panangontrol ed dili?


text:
SAY PANAG-BANTAYAN—PANARALAN YA EDISYON Mayo 2019
Walad sayan isyu iray aaralen ya artikulo parad Hulyo 1 anggad Agosto 4, 2019.
Aro tan Hustisya Diad Kristianon Kongregasyon
Anto so ganggan na Kristo tan panon ya ipapaseseg na saya so hustisya?
Aro tan Hustisya Sano Aarapen so Kaugsan
Panon ya naprotektaan na atateng iray ananak da ed panag-abuso, tan antoy nagawaan na saray elder pian protektaan so kongregasyon?
Ligliwaen Iray Biktima na Panag-abuso
Panon ya makatulong so Salita na Dios, saray elder, tan saray maespiritual a sister pian naligliwa iray biktima na panag-abuso?
Agka Paibabalang ed “Karunongan na Sayan Mundo”
Akin ya si Jehova so alenleneg ya Lapuan na napanmatalekan ya panangigiya? Panon itayon tutulongan na Biblia ya nawalaan na balansin panmoria ed sarili tayo?
Paaligwasen so Paraan na Panagaral Mo!
Anto ray iprayuridad tayon aralen tan panon itayon nagunggonaan a maong ed personal ya panagaral tayo?


text:
Sikay Manpili No Antoy Arapen Mo!
TALAGA KASIN WALAY PAMPILIAN MO NO ANTOY MAGMALIW YA ARAPEN MO? Wala ray totoo ya panisiaan dan say kapalaran o tadhana so mangokontrol ed bilay da, tan anggapoy nagawaan da. No ag-agawa so plano ra, ibaga dan ag-itan napaliisan. “Talagan aliwan parad siak iman!” so ibabaga ra.
Saray arum et nadidismaya no nanenengneng dan anggapoy solusyon na paniirap tan kaugsan ed sayan mundo. Nayarin sasalien dan gawaen ya maliket so bilay da, pero lapud guerra, krimen, kalamidad, tan sakit, lanang ya nadederal so plano ra. ‘Akin et salien ko ni?’ so itetepet da.
Tua ya wala ray situasyon ed bilay ya makaapekto ed saray planom. (Eclesiastes 9:11) Balet no nipaakar ed bilay mod arapen, walay pampilian mo. Diad tua, ibabaga na Biblia ya say arapen mo et akadepende ed pilien mo. Imanom so ibabaga na satan.
Si Moises ya angidaulo ed Israel nensaman et oniay imbaga to ed saray totoo nen asingger la ran onloob ed Insipan a Dalin: “Inyan kod arapan yo so bilay tan patey, say bendisyon tan say ayew; tan nepeg yon pilien so bilay pian manbilay kayo, sikayo tan saray kapolian yo, diad pangaro yod si Jehova a Dios yo, idengel yod sikato, tan pansiansia yod sikato.”—Deuteronomio 30:15, 19, 20.
“Inyan kod arapan yo so bilay tan patey, say bendisyon tan say ayew; tan nepeg yon pilien so bilay.”—Deuteronomio 30:19
On, inliktar na Dios iray Israelita manlapud impangaripen na Ehipto tan inikdan to ray ilalon manbilay ya bulos tan maliket diad Insipan a Dalin. Balet aliwan automatikon niiter itan ed sikara. Pian naawat da iratan ya bendisyon, nepeg dan “pilien so bilay.” Panon? ‘Diad pangaro dad Dios, diad idengel dad sikato, tan diad pansiansia dad sikato.’
Natan, wala met so pampilian mo, tan akadepende ed pilien mo no antoy magmaliw ya arapen mo. No pilien mon aroen so Dios, dengelen moy ibabaga to, tan mansiansia kad sikato, diad tua et pipilien moy bilay—say bilay ya andi-anggaan diad paraison dalin. Pero panon mon nagawaan so kada sakey ed saratan?
PILIEN YA AROEN SO DIOS
Say aro so manunan kualidad na Dios. “Say Dios et aro,” so impuyan ya sulat nen apostol Juan. (1 Juan 4:8) Lapud satan, nen tinepetan si Jesus no antoy sankaimportantian ed amin ya ganggan, oniay imbaga to: “Arom si Jehova a Dios mo ed interon pusom tan interon kamarerwam tan interon nonot mo.” (Mateo 22:37) Say maapit ya relasyon ed si Jehova a Dios et nepeg ya base ed aro, aliwan lapud takot odino basta pangunor labat ya agmannononot. Akin balet et nepeg tayon pilien ya aroen so Dios?
Say panangaro na Dios ed totoo et singa panangaro na maaron atateng ed saray ananak da. Anggano aliwan perpekto iray atateng, ibabangat, papasesegen, susuportaan, tan didisiplinaen da ray ananak da lapud labay dan magmaliw iran maliket tan maong so pansumpalan da. Anto balet so labay na atateng ya ibales na ananak da? Labay dan sikaray aroen na ananak da tan ipapuso da iray imbangat da parad pankaabigan da. Agta makatunongan ya say perpekton Ama tayod tawen et iilaloan to ya ipanengneng tayoy panangaro tan apresasyon ed amin ya ginawa to parad sikatayo?
ONDENGEL ED SIKATO
Diad orihinal ya lenguahe ya inusar ed impangisulat ed Biblia, say salitan “ondengel” et nayari met ya mankabaliksan na “ontulok.” Agta ontan so kabaliksan to no ibaga tayod ugaw ya, “Dengel kad saray ateng mo”? Kanian say idengel ed Dios et mankabaliksan met ya aralen tan unoren tayoy ibabaga to. Lapud agtayo literal ya narengel so boses na Dios, ondedengel tayod sikato diad pambasa tan pangiyaplika tayo ed Salita to, say Biblia.—1 Juan 5:3.
Pian ipanengneng ya importante so idengel ed Dios, oniay imbaga nen Jesus: “Aliwan tinapay labat so pambilay na too, noagta say amin a salitan manlalapud sangi nen Jehova.” (Mateo 4:4) Importante so pangan na literal ya naakan, pero mas importante ya pansagpotan tayoy nawalaan na kakabatan ed Dios. Akin? Oniay impaliwawa na makabat ya si Arin Solomon: “Say karunongan et sakey a proteksion no panon a say kuarta et sakey a proteksion, balet saya so kaabigan na kakabatan: Say karunongan et pansiasiansiaen ton mabilay iramay walaan na satan.” (Eclesiastes 7:12) Say kakabatan tan karunongan a manlalapud Dios so manprotekta ed sikatayo tan ontulong ed sikatayon manggawa na makabat iran desisyon pian nawalaan tayoy andi-anggaan ya bilay diad arapen.
MANSIANSIA ED SIKATO
Pawilen tayo may ilustrasyon nen Jesus diad akaunan artikulo, ya oniay imbaga to: “Mainget so puerta tan makisir so dalan ya ompugta ed bilay, tan daiset so makakaromog ed satan.” (Mateo 7:13, 14) No manaakar tayod satan ya dalan, seguradon nagunggonaan tayo no walay eksperton mangigiya ed sikatayo tan no mansiansia tayon asingger ed sikato. No ontan, seguradon makasabi tayod destinasyon tayo, say bilay ya andi-anggaan. Kanian importante ya mansiansia tayon maapit ed Dios. (Salmo 16:8) Panon tayo balet ya nagawaan itan?
Diad inagew-agew et dakel so kaukolan tayon gawaen tan dakel ni so labay tayon gawaen. Lapud saratan et nayarin magmaliw tayon masyadon busy odino agtayo makapampokus kanian daiset odino anggapo ni ingen so panaon tayon isipen no antoy labay na Dios ya gawaen tayo. Kanian papanonotan itayo na Biblia: “Manalwar kayon maong a say kagagawa yo et aliwan singa saray agmarunong noagta singa saray marunong a totoo, ya usar yod sankaabigan so panaon yo, lapud mauges iray agew.” (Efeso 5:15, 16) Mansiansia itayon maapit ed Dios no say sankaimportantian ed bilay tayo et say relasyon tayod sikato.—Mateo 6:33.
SIKA SO MANPILI
Anggano anggapoy nagawaan mo pian umanen so apalabas, walay nagawaan mo pian nawalaan ka na balibalin arapen pati saray inad-arom ed bilay. Ibabaga na Biblia ya inad-aro itayo na Ama tayod tawen, si Jehova a Dios, tan ipapaamta tod sikatayo so labay ton gawaen tayo. Imanoen so imbaga nen propeta Miqueas:
“Imbaga to lad sika, O too, no antoy maabig. Tan anto so kakaukolanen nen Jehova ed sika? Say pangipatnag mo labat na inkahustisya, pangarom ed katooran, tan say mapaabeban panakar mo a kaibay Dios mo!”—Miqueas 6:8.
Kasin awaten mo so imbitasyon nen Jehova ya manakar a kaiba to tan makaawat na andi-anggaan iran bendisyon ya ipaparaan tod saramay manggagawa ed satan? Sika so manpili!


text:
SAY PANAG-BANTAYAN—PANARALAN YA EDISYON Pebrero 2018
Walad sayan isyu iray aaralen ya artikulo parad Abril 2 anggad 29, 2018.
Aligen so Pananisia tan Inkamatulok nen Noe, Daniel, tan Job
Naeksperiensya met na sarayan matoor ya lalaki so arum a subok ya dadalanen tayo. Antoy akatulong ed sikara ya mansiansian matoor?
Kasin Kabkabat Moy Jehova a Singa si Noe, Daniel, tan Job?
Panon ya akabat na sarayan lalaki so Makapanyarin-amin? Panon iran agunggonaan ed satan a kakabatan? Panon tayon naalig so pananisia ra?
ISTORYAY BILAY
Amin a Bengatla et Posible ed si Jehova
Saray balibalin salita ya arengel ed bus et inuman toy bilay na sanasawa ed Kyrgyzstan.
Antoy Labay ya Ibaga na Magmaliw ya Maespiritual?
Dedeskribien na Biblia no anto ray pakabidbiran na “espiritual a too” tan no antoy pidumaan to ed “pisikal a too.”
Mantultuloy ya Onaligwas ed Espiritual!
Agto labay ya ibagan maespiritual ka la no walay kakabatan mo ed Biblia. Anto ni kaukolan?
Liket—Kualidad ya Naaalig Tayod Dios
No naaandi so liket mo lapud saray dadalanen mon subok ed inagew-agew, antoy gawaen mo pian napapawil mo itan?
INALAD DAAN IRAN KOLEKSION MI
Akabatan ed Ireland so Maong a Balita Panamegley na Saray Paliwawa
Antoy akakombinse ed si C. T. Russell ya say teritorya ditan et “akaparaan la tan manaalagar lan anien”?


text:
Tepetepet na Saray Manbabasa
Ibabaga na Proverbio 24:16: “Say matunong et nayarin maminpiton natumba, tan ombangon lamet.” Kasin say tutukoyen na saya et amay toon paulit-ulit ya mankakasalanan balet ta peperdonaen na Dios?
Diad tua et aliwan ontan so punton papapawayen na sayan bersikulo. Imbes, ontutukoy iya ed toon naynay ya nipapaarap ed problema odino ed mair-irap iran situasyon balet ta nasasarag to iratan.
Nengnengen tayo pay nabasa antis tan kayari na bersikulo 16: “Agka manatambang pian manggaway mauges diad asingger ed abung na matunong; agmo dederalen so painawaan to. Ta say matunong et nayarin maminpiton natumba, tan ombangon lamet, balet say mauges et nagapol lapud irap. Sano natumbay kabusol mo, agka manliliket, tan sano nagapol, agmo aabuloyan a manggayaga so pusom.”—Pro. 24:15-17.
Ibabaga na arum ya say bersikulo 16 et ontutukoy ed toon akagaway kasalanan balet ta nagbabawi tan apapawil toy maapit ya relasyon to ed Dios. Insulat na duaran British ya lider na relihyon a “satan ya bersikulo et naynay ya uusaren na saray managkalar nensaman ya anggad natan” tan ontan so pangipapaliwawa da. Imbaga da ni ya no ontan sirin, anggano “say maong a too et makagawa na . . . ambelat iran kasalanan, no inaro to nin siansia so Dios, makabangon ed impankasalanan to basta magbabawi kada no makagaway kasalanan.” Say ontan ya ideya et seguradon nagustoan na toon agto lalabanan so panggaway kasalanan. Nayarin isipen to ya ayos labat anggano ulit-ulit ya mankasalanan ta perdonaen met lanlamang na Dios.
Aliwan ontan so labay ya ibaga na bersikulo 16.
Say Hebreon salita ya inusar parad “natumba” diad bersikulo 16 tan 17 et nandurumay pakausaran to. Nayarin mankabaliksan itan na literal a natumba o napelag—singa bilang, baka ya atumba, too ya naplag manlapud atep, odino melag a bato ya naplag ed dalin. (Deu. 22:4, 8; Amos 9:9) Uusaren met itan ya salita ed simbolikon paraan, singa bilang: “Igigiya nen Jehova iray kupbang na sakey a too sano panliliketan To so dalan to. Anggan sikatoy natumba et agnipasubsob, ta sikatoy susuportaan nen Jehova diad lima.”—Sal. 37:23, 24; Pro. 11:5; 13:17; 17:20.
Imanoen balet so imbaga nen Professor Edward H. Plumptre: “Say Hebreon salita parad [“natumba”] et agbalot ontutukoy ed pakagaway kasalanan.” Kanian oniay imbaga na sakey nin scholar ya kabaliksan na bersikulo 16: “Anggapo lanlamang so gunggonam tan sika so talo no pairapen mo ray totoo na Dios, ta nalampasan da itan—aliwan singa saray mauges!”
On, say salitan “natumba” ed Proverbio 24:16 et ag-ontutukoy ed pakagaway kasalanan, noagta ontutukoy ed pakaeksperiensya na nanduruman problema o subok, anggano paulit-ulit ni itan. Diad sayan mauges a mundo, say sakey a matunong et nayarin mansakit odino ondalan ed saray problema. Nayarin sikatoy pairapen ni ingen na gobierno. Balet matalek ya sikatoy tulongan na Dios pian nalampasan to iratan ya subok. Tua itan, ta nalalampasan na saray lingkor na Dios iray problema da. Akin? On ta “tutulongan nen Jehova so amin a natutumba tan iyaatagey to so amin a nipaabeba.”—Sal. 41:1-3; 145:14-19.
Kanian say toon “matunong” et agmanliket no maniirap so arum. Amta to ya “saramay ontatakot ed tuan Dios et maabig so pansumpalan da, lapud ontatakot irad sikato.”—Ecl. 8:11-13; Job 31:3-6; Sal. 27:5, 6.