text:
Say 2013 ya Rebisyon na New World Translation
DIAD inlabas na dakel a taon, aminpiga so rebisyon na New World Translation of the Holy Scriptures, balet say 2013 ya rebisyon so walaan na sankarakelan ya pananguman. Singa bilang, abawasan na 10 porsiento iray inusar ya salitan Ingles ed sayan edisyon. Wala ray sinalatan ya importantin termino ed Biblia. Say arum ya kapitulo et nagmaliw ya maanlong (odino poetic) so format na inkisulat to, tan wala ray paimanod leksab ya inyarum ed regular ya edisyon. Agnidetalye ed sayan artikulo so amin ya pananguman, balet nengnengen tayoy pigara ed saray manunan pananguman.
Anto ran importantin termino ed Biblia so sinalatan? Singa abitlad imbeneg ya artikulo, inuman so impangipatalos ed saray salitan “Sheol,” “Hades,” tan “kamarerwa.” Balet wala ni ray pigaran termino ya inuman.
Singa bilang, say terminon “malukak a kondukta” et sinalatan na “anggapoy-baing a kagagawa,” pian nipasabi so kabaliksan na Griegon termino ya ontutukoy ed graben agpanagrespeto. Say datin termino ya “andukey a panag-anos” et singa panag-anos ed mabayag a panaon so labay ton ibaga; mas susto so terminon “anos.” (Gal. 5:19, 22) Imbes ya “maaron-kaabigan” so usaren, say inusar et “matoor a panangaro” pian mas susto so nipasabin mensahe. Kanian mas nalnala so kabaliksan na termino na Biblia ya mabetbet ya uusaren pian tukoyen so “katooran.”
Wala ray termino ya nensaman et impatalos panamegley na saksakey ya balikas, balet natan et impatalos depende ed konteksto. Singa bilang, say kaslakan ya impangipatalos nensaman ed Hebreon salita ya ʽoh·lamʹ et “andi-anggaan.” Balet, nengnengen no panon ya naapektoan so impangipatalos ed saray bersikulo ya singa say Salmo 90:2 ya ontutukoy ed ideyan andi-anggaan, tan say Miqueas 5:2 ya ontutukoy ed eksakton peryodo na panaon.
Say Hebreo tan Griegon termino ya impatalos ya “bini” et mabetbet ya nabasad Kasulatan, balanglan ontutukoy ed panagdalus odino ed “ilalak” diad simbolikon paraan. Diad imbebeneg iran edisyon na New World Translation, lanang ya nipapatalos itan bilang “bini,” pati diad Genesis 3:15. Balet diad panaon tayo, say terminon “bini” et agla uusaren pian isimbolo so “ilalak.” Kanian diad 2013 ya rebisyon, “ilalak” la so inusar ed Genesis 3:15 tan ed arum nin mikonektaan ya bersikulo. (Gen. 22:17, 18; Apo. 12:17) Diad arum ya bersikulo, sayan termino et impatalos depende ed konteksto.
Akin ya inuman so dakel a literal ya patalos? Nabasa ed Apendise A1 na 2013 ya rebisyon ya say maong a patalos na Biblia et “mangipasabi na dugan ideya na salita odino balikas no say literal a patalos et pikeweten odino pakiloten to so kabaliksan.” No say idyom na orihinal a lenguahe et natalosan ed arum ya lenguahe, literal so pangipatalos ed satan. Singa bilang, samay balikas ya “manguusisa ed saray . . . puso” ed Apocalipsis 2:23 et natalosan ed dakel ya lenguahe. Balet diad satan lanlamang ya bersikulo, samay balikas ya “manguusisa ed saray bato” et agtampol natalosan, kanian samay salitan “bato” et ginawa lan “sankaaraleman a kanonotan,” a nipasabi nin siansia so orihinal ya ideya. Mipadpara, diad Deuteronomio 32:14, say literal ya idyom ya “taba na bato na trigo” et mas malinew ya impatalos bilang “say sankaabigan a trigo.” Ontan met, diad dakel a lenguahe et agnatalosan so “Ag-asegat so bibil ko” kanian impatalos la itan ya “Nanairapan ak a mansalita.”
Akin ya saray balikas ya “ananak a lalaki nen Israel” tan “ugugaw a lalakin ulilad ama” et impatalos la natan bilang “saray Israelita” tan “ugugaw ya ulilad ama”? Say Hebreon lenguahe et manguusar na saray salita ya ontutukoy ed laki odino bii ya gender. Balet, wala ray terminon ontutukoy ed laki ya nayarin nausar met parad bii. Singa bilang, nanengneng ed konteksto na arum ya bersikulo ya say “ananak a lalaki nen Israel” et parehon ontutukoy ed lalaki tan bibii, kanian kaslakan et impatalos la itan bilang “saray Israelita.”
Mipadpara, say Hebreon termino ya mankabaliksay “ananak a lalaki” diad Genesis 3:16 et impatalos bilang “ananak” diad akadkauna la ran edisyon na New World Translation. Diad 2013 ya rebisyon, ontan met la so inusar ed Exodo 22:24 kanian onia lay nabasa: “Naulilad ama iray ananak yo [Hebreo, “ananak yon lalaki”].” Sayan prinsipyo et inusar ed arum ni ran bersikulo, kanian say “ugaw a lakin ulilad ama” et ginawa lan “ugaw ya ulilad ama” odino “ulila.” (Deu. 10:18; Job 6:27) Ontan met so impangipatalos ed Griegon Septuagint.
Akin ya pinasimpli so impangipatalos ed dakel ya Hebreon verb? Diad Hebreo, walay tatawagen ya imperfect verb ya uusaren parad tuloytuloy ya aksion, tan perfect verb ya uusaren parad agawa lan aksion. Diad saray imbebeneg ya edisyon na New World Translation, saray imperfect verb et impatalos ya walay kaiba to ran balikas ya mangipapanengneng ya satan et tuloytuloy odino paulit-ulit ya aksion. * Tan saray perfect verb et impatalos ya wala met iray kaiba ton balikas ya mangipapanengneng ya satan et asumpal o agawa la.
Diad 2013 ya rebisyon, saratan ya kaaruman ya balikas et agla inyan, likud labat no idanet na saratan so mensahen labay ya ipasabi. Singa bilang, agkaukolan ya idanet a paulit-ulit ya imbaga na Dios ya, “Onlesay liwawa,” kanian diad rebisyon et aliwan tuloytuloy so impangipatalos ed imperfect verb ya “inkuan.” (Gen. 1:3) Balet, mapatnag ya paulit-ulit ya tinawag nen Jehova si Adan, kanian indanet itan diad Genesis 3:9, panamegley na balikas ya “aminpigan tinawag.” On, mas simpli so impangipatalos ed saray verb, ya mas indanet imay aksion imbes ya no kasin asumpal la itan odino tuloytuloy ni. Say sakey ya kaabigan to ’tan et naalig so inkatikey na Hebreon lenguahe.
Akin ya mas dakel a kapitulo natan so maanlong lay format na inkisulat to? Dakel ya kabiangan na Biblia so orihinal ya insulat bilang anlong. Diad saray modernon lenguahe, maslak et importante so nampaparan tanol na saray salita, balet diad saray anlong na Hebreo, say importante et say pampapara tan pandumaan na saray ideya. Say ritmo ed saray anlong ed Hebreo et agnaalad nampaparan tanol na saray salita, noagta diad pantutumbokan na saray ideya.
Diad saray apalabas ya edisyon na New World Translation, say Job tan Salmo et maanlong so format na inkisulat to pian idanet ya kaukolan itan ya kansionen odino i-recite. Lapud sayan format, mas nidanet so punto na anlong tan mas mainomay itan ya ipatlep. Diad 2013 ya rebisyon, say Uliran, Kanta nen Solomon, tan dakel ya kapitulo na saray mapropetikon libro et diad maanlong met lan format so inkisulat da pian nipanengneng ya saratan et orihinal ya insulat bilang anlong, tan nidanet iray pampapara tan pandumaan na saray ideya. Say sakey ya alimbawa et say Isaias 24:2, a kada linya na satan et walay nabasan pandumaan, tan nidanet ya anggapoy nipuera ed panangukom na Dios. No say sakey ya managbasa et nanengneng ton anlong itan, namoria ton aglabat uulit-uliten na managsulat na Biblia so ideya, noagta sikatoy manguusar na anlong pian idanet so mensahe na Dios.
No maminsan et agmalinew no kasin saray bersikulo et anlong odino simpli labat ya salaysay, kanian manduruma iray patalos na Biblia ed no anto ray bersikulo ya maanlong. Usaren na saray managpatalos so pakatebek da ed pandesisyon no kasin saray bersikulo et maanlong so format na inkisulat to. Wala ray salaysay ya inusaran na saray maanlong ya salita, simbolikon balikas, tan nampaparan ideya pian idanet so punto.
Say sakey nin balo ed sayan rebisyon et say Sumaryo na Saray Karga ya walad gapo na kada libro. Mausausar itan pian naamtaan no siopay mansasalita ed saray karaanan ya anlong, singa say Kanta nen Solomon.
Antoy nitulong na impanaral ed saray manuskrito ya pakabasaan na orihinal iran lenguahe? Say orihinal ya New World Translation et akabase ed Hebreon Masoretikon manuskrito tan ed Griegon sulsulat ya ginawa di Westcott tan Hort. Tuloytuloy so impanaral ed saray kadaanan ya manuskrito na Biblia kanian lalon linminew so kabaliksan na saray bersikulo na Biblia. Wala ray nalmon kopya na Dead Sea Scroll. Dakel nin Griegon manuskrito so inaral. Dakel lan manuskrito so walaan na computer format kanian mas mainomay lan aralen so pandumaan na saray manuskrito pian naamtaan no anton bersion so sankasustoan. Inusar iratan na New World Bible Translation Committee pian aralen iray espisipikon bersikulo, ya nanresultad pigaran pananguman.
Singa bilang, oniay nabasad Greek Septuagint diad 2 Samuel 13:21: “Balet agto nayarian a sakitan so liknaan nen Amnon ya anak to, lapud sikatoy inaro to, ta sikatoy panguloan.” Anggapo irayan salita diad saray akadkaunan bersion na New World Translation, lapud anggapo itan diad Masoretikon manuskrito. Balet wala itan ed saray Dead Sea Scroll, kanian inyarum itan ed 2013 ya rebisyon. Atan met so rason no akin ya naaruman na limaran bersikulo so pakabasaan na ngaran na Dios diad Unonan Samuel. Anguman met so pantutumbokan na ideya ed Mateo 21:29-31 lapud impanaral ed saray Griegon manuskrito. On, wala ray ginawan pananguman ya akabase ed no antoy ipapanengneng na saray daan ya manuskrito, imbes ya tumboken so saksakey labat ya Griegon manuskrito.
Pigara labat iraya ed saray pananguman ya akatulong pian mas mainomay ya basaen tan talosan na dakel so New World Translation, tan ipasen da itan ya regalo nen Jehova.
^ par. 10 Nengnengen so New World Translation of the Holy Scriptures


c: text/html

text:
Kasin Nanonotan Yo?
Binasam ta iray agano nin isyu na Say Panag-bantayan tan The Watchtower? Salim pa sirin ya ebatan irayan tepet:
No Nisan 14, anton oras nepeg ya pateyen so kordero parad Paskua?
Ibabaga na pigaran patalos na Biblia ya kaukolan ya pateyen so kordero “no labi” o diad pansirunget
Anto ran prinsipyo na Biblia so ontulong ed saray kalangweran ya manggaway makabat iran desisyon?
Niay talora: (1) Anapen nin unona so Panarian na Dios tan say inkatunong to. (Mat. 6:19-34) (2) Panliketay panlingkor ed arum. (Gawa 20:35) (3) Panliketay panlingkor ed si Jehova legan ya kalangweran ni. (Ecl. 12:1)
Anton apatiran managkabayo so onkikiwas la manlapu nen 1914?
Si Jesus, say akalugan ed amputin kabayo, so kinmiwas la pian pataynanen ed tawen si Satanas tan saray demonyo to. Isisimbolo na akalugan ed ambalbalangan kabayo so nanduruman guerra ed interon mundo. Say isisimbolo na akalugan ed andeket ya kabayo et say eras. Tan isisimbolo na akalugan ed pusisaw ya kabayo so patey ya resulta na saray salot, ya lapud satan et minilyon so ompapatey. (Apo. 6:2-8)
Kapigan so “kasal na Kordero”? (Apo. 19:7)
Nagawa so “kasal na Kordero” no nasumpal la na Ari, si Jesu-Kristo, so panatalo to, salanti, no aderal lay Makapanyarin Babilonia tan asumpal lay Armagedon.
Akin et ‘tatalaranan’ na saray Judio nen inmunan siglo so Mesias? (Luc. 3:15)
Agtayo segurado no duga so pakatalos na saray Judio nen inmunan siglo ed samay propesiya nen Daniel. (Dan. 9:24-27) Balet nayarin naamtaan da manlapud saramay managpastol imay imbaga na anghel odino abalitaan da imay imbaga nen Ana nen anengneng toy ugaw ya Jesus diad templo. Sakey ni, wala ray astrologo ya manaanap ed “samay nianak ya ari na saray Judio.” (Mat. 2:1, 2) Kalabas na pigapigaran taon, imbaga nen Juan ya Managbautismo ya asingger lan onsabi so Kristo.
Antoy nepeg tayon gawaen pian say On tayo et agmagmaliw ya Andi? (2 Cor. 1:18)
Tua, wala ray situasyon ya agtayo kontrolado kanian no maminsan et agtayo natoor so imbaga tayo. Balet no walay imbaga odino insipan tayo, nepeg tayon gawaey anggaay nayarian tayon tooren itan.
Panon tayon nalabanan so tukso ya onnengneng ed pornograpiya?
Niay taloran makatulong: (1) Tampol ya ipaliis so matam no wala ray mabanday ya litrato. (2) Protektaan moy nonot mo diad pampokus ed saray positibon bengatla tan pampikasi ed Dios. (3) Alwaran moy kiwas mo diad agpambantay na saray pelikula tan ag-inengneng ed saray Web site ya walay pornograpiya to.
Anto ray ag-iilaloan ya resulta no taynan na Kristiano so pamilya to pian mananap na pambilay diad arum ya bansa?
No say atateng tan ananak et agsaniba bilang pamilya, naapektoay emosyon tan moralidad da. Nayarin walay sakit na liknaan na ananak ed atateng da. No arawi so sanasawa ed sakey tan sakey, nayarin natukso iran manggaway seksual ya imoralidad.
Akin ya puputeren so bikking na saray kriminal ya ipapasak ed poste?
Ipapasak na saray Romano so arum ya kriminal. Kinerew na saray Judio ya puteren so bikking na saramay kriminal ya walad dikingan nen Jesus. Lapud satan et nairapan iran onengas kanian maples iran ompatey. Tan agla mansiansia ed poste so bangkay a sanlabi. (Deu. 21:22, 23)
Antoy nepeg tayon tandaan no manpupulong tayo?
Siopa ray nakakatongtong ko? Iner ko ra nakakatongtong? Kapigan ko ra katongtongen? Panon so pitongtong kod sikara?
Akin ya nibagan talagan makapatey so pansigarilyo?
Nen imbeneg ya siglo, 100,000,000 lan totoo so pinatey na satan. Diad panaon tayo, manga 6,000,000 so tinaon ya ompapatey lapud satan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Magmaliw Kayon “Panarian na Saray Saserdote”
“Sikayo naani singa sakey a panarian na saray saserdote, tan sakey a masimpit [“masanto,” NW] a nasyon.”—EXO. 19:6.
1, 2. Akin et kaukolan ya naprotektaan so ilalak na bii?
SAY unonan propesiya ed Biblia et importantin maong ed pakasumpal na gagala nen Jehova. Nen ginawa na tuan Dios so Edenikon sipan, inkuan to: “Mangiyan ak na gulaan ed sika [si Satanas] tan say bii, tan gulaan ed saray ilalak mo tan ilalak to.” Panon kagrabe itan ya gulaan o busolan? “Sikato [say ilalak na bii] sugaten to so ulom [si Satanas], et sika sugaten mo so mukor to,” kuan nen Jehova. (Gen. 3:15) Talagan grabe busolan na uleg tan bii ta gawaen nen Satanas so amin ya paraan pian naderal so ilalak na bii.
2 Atan so rason no akin ya oniay inyakis na salmista ed pikakasi tod Dios nipaakar ed saray pinili Ton totoo: “Saray kalaban mo et magulogulo; saramay mamubusol ed sika et onkikiwas a malaslastog. Masilib iran manggagawa na sekreton pakana sumpad totoom; mankokomplot ira sumpad saray pinabpablim. Ibabaga ra: ‘Gali, ta paandien tayo ra bilang nasyon.’” (Sal. 83:2-4, NW) Kaukolan sirin ya naprotektaan so poli ya panlapuay ilalak na bii pian agnaderal tan agnaimpluensyaan. Kanian nanggawa si Jehova na kaaruman iran legal ya paknaan pian naseguron nasumpal so gagala to.
SAY SIPANAN YA MANPROTEKTA ED ILALAK
3, 4. (a) Kapigan inmepekto so Ganggan a sipanan, tan antoy insipan na bansan Israel? (b) Anton proteksion so inter na Ganggan a sipanan?
3 Nen dinmakel so ananak di Abraham, Isaac, tan Jacob ya anggad nagmaliw iran pigaran milyon, ginawa ira nen Jehova ya sakey a bansa
4 Say Ganggan a sipanan et inmepekto nen 1513 B.C.E. diad Palandey Sinai. Panamegley na satan a sipanan, say bansan Israel nensaman et imbiig bilang pinilin bansa na Dios. Si Jehova so nagmaliw ya Ukom, Manangiter na Ganggan, tan Ari da. (Isa. 33:22) Nanengneng tayod saray rekord na agawgawad Israel no antoy resulta no unoren o ag-unoren iray matunong ya estandarte na Dios. Lapud insebel na Ganggan so pangasawa o piasawad saray pagano tan pibiang ed palson panagdayew, aprotektaan tan nipaliis ed mauges ya impluensya so poli nen Abraham.
5. (a) Anton pankanawnawa so niwalad Israel lapud Ganggan a sipanan? (b) Akin ya impulisay na Dios so Israel?
5 Diad Ganggan a sipanan, wala ray aturon manlingkor ya saserdote ed Israel, ya mangisisimbolo ed grupo na saserdoten manlingkor ed arapen. (Heb. 7:11; 10:1) Diad tua, panamegley na satan a sipanan et pankanawnawa tan pribilehyo na Israel so magmaliw ya “panarian na saray saserdote,” basta tooren day insipan dan tuloken iray ganggan nen Jehova. (Basaen so Exodo 19:5, 6.) Balet ag-itan agawaan na Israel. Imbes ya awaten day Mesias, say manunan kabiangan na ilalak nen Abraham, sikatoy impulisay da. Bilang resulta, impulisay ira na Dios.
6. Antoy gagala na Ganggan?
6 Anggano agnanmatoor so Israel ed si Jehova tan ag-ira nagmaliw ya panarian na saray saserdote, agto labay ya ibagan anggapoy kana na Ganggan. Prinotektaan na Ganggan so ilalak tan tinulongan to ray totoon nabidbir no siopa so Mesias. Nen sinmabi so Kristo tan abidbir na totoo, asumpal so gagala na Ganggan. “Si Kristo so anggaan na Ganggan,” so kuan na Biblia. (Roma 10:4) Balet say tepet et: Siopa sirin so nawalaan na pankanawnawan magmaliw ya panarian na saray saserdote? Nanggawa si Jehova na sananey nin legal ya kontrata pian naporma so sakey a balon bansa.
APORMA SO BALON BANSA
7. Antoy impropesiya nen Jehova panamegley nen Jeremias nipaakar ed balon sipanan?
7 Dakel a taon antis ya angangga so Ganggan a sipanan, impropesiya nen Jehova panamegley nen propetan Jeremias ya Sikatoy manggawa na ‘balon sipanan’ ed bansan Israel. (Basaen so Jeremias 31:31-33.) Satan ya sipanan et aliwan singa samay Ganggan a sipanan ta anggano anggapoy ibagat ya ayayep et posiblin naperdona iray kasalanan. Panon itan ya nagawa?
8, 9. (a) Antoy agawaan na niyibung a dala nen Jesus? (b) Antoy pankanawnawan niiter ed saramay kaibad balon sipanan? (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.)
8 Kalabas na pigaran siglo, inggapo nen Jesus so Pangdem na Katawan nen Nisan 14, 33 C.E. Oniay imbaga tod saray 11 ya matoor ya apostol to nipaakar ed samay alak: “Sayan kopa et mankabaliksay balon sipanan a pinaletan na dalak, a nepeg ya iyibung nisengeg ed sikayo.” (Luc. 22:20) Oniay nabasad ebanghelyo nen Mateo ya imbaga nen Jesus: “Saya so mankabaliksay ‘dalak nipaakar ed sipanan,’ a nepeg ya iyibung nisengeg ed dakel a totoo parad kaperdona na saray kasalanan.”—Mat. 26:27, 28.
9 Panamegley na dala nen Jesus, apaletan so balon sipanan. Aminpinsan ya niyibung so dala nen Jesus pian magmaliw ya posible so kaperdona na saray kasalanan. Agkaibay Jesus ed balon sipanan ta anggapoy kasalanan to kanian agto kaukolay panamerdona. Balet sarag na Dios ya usaren so balor na dala nen Jesus pian dondonen iray ilalak nen Adan. Sarag to met ya lanaan na masanton espiritu so pigaran matoor ya totoo tan tagibien ira “bilang ananak” to. (Basaen so Roma 8:14-17.) Diad panmoria na Dios et anggapoy kasalanan da kanian nibagan singa ra si Jesus, ya andian na kasalanan. Sarayan alanaan et magmaliw ya “tomatawir a kaiba nen Kristo” tan walay pankanawnawa dan magmaliw ya “panarian na saray saserdote.” Atan imay pribilehyon abalang na bansan Israel. Oniay imbaga nen apostol Pedro nipaakar ed saray “tomatawir a kaiba nen Kristo”: “Sikayo so ‘pinilin kapolian, saray saserdote a manari, say masanton nasyon, totoo a magmaliw a kayarian na Dios, pian iyabawag yo ed amin a pasen iray alay abig a kualidad’ na samay anawag ed sikayo manlapud kabilungetan tan angawat ed sikayo ed makapakelaw a liwawa to.” (1 Ped. 2:9) Talagan importante so balon sipanan! Lapud satan et posiblin magmaliw ya komaduan kabiangan na ilalak nen Abraham iray disipulo nen Jesus.
INMEPEKTO SO BALON SIPANAN
10. Kapigan inmepekto so balon sipanan, tan akin ya diad saman labat inmepekto?
10 Kasin inmepekto so balon sipanan diad samay unor a labi nen Jesus ed dalin? Andi. Akin? Lapud kaukolan nin niyibung so dala to tan nipresenta so balor na satan ed si Jehova pian magmaliw ya legal. Sakey ni, kaukolan ya niyibung so masanton espiritu ed saramay magmaliw ya “tomatawir a kaiba nen Kristo.” Inmepekto sirin so balon sipanan nen Pentecostes 33 C.E. sanen saray matoor ya disipulo nen Jesus et alanaan na masanton espiritu.
11. Diad balon sipanan, panon ya posiblin magmaliw ya kabiangan na espiritual ya Israel iray Judio tan Gentil, tan pigara so kaibad satan?
11 Say Ganggan ya sipanan et nagmaliw ya singa “andiay-kakanaan” nen impaamta nen Jehova panamegley nen Jeremias ya Sikatoy manggawa na balon sipanan ed Israel, balet agni itan anampot anggad agni inmepekto so balon sipanan. (Heb. 8:13) Panamegley na balon sipanan, saray Judio tan ag-asegat ya Gentil et parehon awalaay pankanawnawan magmaliw ya tomatawir na Panarian na Dios lapud “asegat [irad] puso diad panamegley na espiritu, tan aliwan diad panamegley na nisulat a totontonen.” (Roma 2:29) Nen akisipanan so Dios ed sikara, ‘inyan tod nonot da iray ganggan to, tan insulat to iratan ed kapusoan da.’ (Heb. 8:10) Say bilang na saray kaibad balon sipanan et 144,000. Sikara so balon bansa
12. Anto ray pandumaan na Ganggan a sipanan tan balon sipanan?
12 Anto ray pandumaan na Ganggan a sipanan tan balon sipanan? Say kaibad Ganggan a sipanan et si Jehova tan say bansan Israel nensaman; say kaibad balon sipanan et si Jehova tan say espiritual ya Israel. Si Moises so manamegley ed Ganggan a sipanan; si Jesus so Manamegley ed balon sipanan. Say Ganggan a sipanan et nagmaliw ya legal panamegley na dala na ayep; say balon sipanan et nagmaliw ya legal panamegley na dala nen Jesus. Say bansan Israel et naorganisa panamegley na Ganggan a sipanan diad panangidaulo nen Moises; saray kaibad balon sipanan et naorganisa diad panangidaulo nen Jesus
13, 14. (a) Panon ya mikonektaan so balon sipanan ed Panarian? (b) Antoy kaukolan pian naabuloyan so espiritual ya Israel ya manuley kaibay Kristo?
13 Panon ya mikonektaan so balon sipanan ed Panarian? Atan ya sipanan so mamawala na masanton bansa ya manlingkor bilang arari tan saserdote diad Panarian ed tawen. Satan a bansa so komaduan kabiangan na ilalak nen Abraham. (Gal. 3:29) Pinaletan sirin na balon sipanan so Abrahamikon sipanan.
14 Wala ni sakey ya aspekto na Panarian ya kaukolan a nagawa. Amta tayon say balon sipanan so amawala ed espiritual ya Israel tan atan so basiyan pian magmaliw iran “tomatawir a kaiba nen Kristo.” Balet, kaukolay legal ya paknaan pian naabuloyan iran manlingkor bilang arari tan saserdote ya kaiba nen Jesus diad Panarian ed tawen.
SAY SIPANAN PIAN NAABULOYAN SO ARUM YA MIULEY ED KRISTO
15. Anton sipanan so ginawa nen Jesus kaiba iray matoor ya apostol to?
15 Kayarin inggapo nen Jesus so Pangdem na Katawan, sikatoy nanggawa na sakey a sipanan kaiba iray matoor ya disipulo to. Satan ya sipanan et mabetbet a tatawagen ya sipanan parad Panarian. (Basaen so Lucas 22:28-30.) Aliwan singa saray arum a sipanan ya kaiba si Jehova, say kaiba ed sayan sipanan et si Jesus tan saray alanaan ya papatumbok to. Nen imbaga nen Jesus ya “no panon a say Amak et akisipanan ed siak,” nayarin say tutukoyen to et say impisipanan ed sikato nen Jehova ya sikatoy magmaliw ya “saserdote ed andi-anggaan a mipadpara ed si Melquisedec.”
16. Antoy pribilehyo na saray alanaan a Kristiano ya nagmaliw a posible lapud sipanan parad Panarian?
16 Say 11 ya matoor ya apostol et ‘nansiansia ed si Jesus diad saray subok.’ Say sipanan parad Panarian so angipaseguro ya nakaiba day Jesus ed tawen tan onyurong irad trono pian manuley bilang arari tan manlingkor bilang saserdote. Balet aliwan sikara labat so naikdan na ontan a pribilehyo. Nen wala lad tawen si Jesus, nampanengneng ed si apostol Juan diad sakey a pasingawey tan inkuan to: “Samay manalo et abuloyan kon onyurong a kaibak ed tronok, a singa siak met ya analo tan yinmurong a kaiba na Amak diad trono to.” (Apo. 3:21) Kanian, say 144,000 ya alanaan a Kristiano so kaibad sipanan parad Panarian. (Apo. 5:9, 10; 7:4) Sayan sipanan so legal a basiyan pian naabuloyan iran miuley ed si Jesus diad tawen. Singa ira nobya ya apilin magmaliw ya asawa na ari. Kayari kasal da, nakaiba to lan manuley ed panarian to. Diad tua, tinukoy na Biblia iray alanaan a Kristiano bilang “nobya” na Kristo, “masimpit a birhen” ya akisipan a mikasal ed Kristo.
PAELETEN SO PANANISIAM ED PANARIAN NA DIOS
17, 18. (a) Diad antikey et ipaliwawa so anemiran sipanan ya mikonektaan ed Panarian. (b) Akin ya malet so pananisia tayod Panarian?
17 Amin ya sipanan ya naaralan tayod sayan duaran artikulo et mikonektaan ed sakey o arum nin importantin aspekto na Panarian. (Nengnengen so tsart ya “No Panon ya Sumpalen na Dios so Gagala To.”) Naaralan tayon say Panarian et malet a nibase ed legal iran kontrata. Makapanmatalek tayo sirin ya usaren na Dios so Mesianikon Panarian pian sumpaley orihinal ya gagala to parad dalin tan totoo.
18 Anggapon talagay rason tayon manduaruwa ya saray bendisyon na Panarian parad totoo et andi-anggaan. Kanian matalek tayon iyabawag a say Panarian na Dios labat so permanentin solusyon ed amin ya problema na totoo. Komon ta maseseg tayon ipaamtad arum itan ya katuaan!


text:
Natalosan Kasi so Biblia?
Natalosan Kasi so Biblia?
“Kada Simba, manbabasa so pamilya mi na Biblia. Diad tua, agak tanto naliliketan ed satan. Panisiaan kon Salita na Dios so Biblia, balet ta ngalngali anggapoy natatalosan ko’d saray nababasak.”—Steven, taga Britanya.
“Sanen mantaon ak na 17, sinalik a basaen so Biblia. Balet dagdaiset so atalosan ko, kanian tinundaan ko la.”—Valvanera, taga España.
“Binasak ya aminsan so Biblia ta Katoliko ak lanti, kanian pakaliknak et kaukolan kon basaen itan. Asabik so taloy taon antis kon asumpal itan! Balet dagdaiset so atalosan ko.”—Jo-Anne, taga Australia.
SIANSIA nin say Biblia so kabkabat ed amin a libro. Saya so sankasaliwan a libro. Amin lawarin totoo et sarag day makala ed satan ta walad mas dakel a lenguahe tan wala met ed CD, DVD tan arum ni ra. Balet, dakel so walaay Biblia a mairap dan talosay karga na satan. Ontan met kasi situasyon mo?
Labay Kasi na Dios a Natalosan Tayoy Salita To?
“Amin a sulat [et] impuyan na Dios,” so kuan na Biblia. (2 Timoteo 3:16) On, say nanlapuan na Biblia et si Jehova a Dios. Labay to kasin natalosan tayoy Salita to? Odino ginagala ton wala labat so partikular a totoon makatalos ed satan, a singa saray lider na relihyon tan iskolar na Biblia?
Imanoen pa irayan ibabagay Biblia a mismo:
“Saya a bilin ya ibilin ko ed sika ed saya ya agew aliwa a mairap a tuloy ed sika nisay arawi.”—Deuteronomio 30:11.
“Say kilulukas na saray salitam mangiter na liwawa; mangiter na pakatalos ed saray andi-amta.”—Salmo 119:130.
“Diad saman lanlamang ya oras [si Jesus so] linmiket ed espiritu santo, et inkuan to, Misalamat ak ed sika, O Ama, Katawan na tawen tan dalin, ta inyamot mo so sarayan bengatla ed saray makabat tan makatalos, et sikara so impasingawey mo ed saray ugugaw.”—Lucas 10:21.
On, talagan labay na Dios a natalosan tayo so Salita to! Anggaman ontan, dakel nin siansiay totoon mairap dan talosan so Biblia. Anto kasi makatulong? Diad onsublay iran artikulo, walay taloran suhestion ya ontulong ed sikayon talosan so Biblia.


text:
Antoy Ibabaga na Biblia Nipaakar ed Pangasikaso ed Saray Maedad Lan Atateng?
Say ebat na Biblia
Saray adulton ananak et walaan na importantin responsabilidad ya seguroen a naasikason maong so maedad lan atateng da. Ibabaga na Biblia ya saray adulton ananak et “nepeg a gawaen dan manunaan so kanepegan dad pamilya ra, ta diad ontan makabales iray utang dan maong a linawa ed saray atateng da. Makapaliket ’ya ed Dios.” (1 Timoteo 5:4, Maung a Balita) No seseguroen na saray adulton ananak ya nanaasikason maong iray maedad lan atateng da, nauunor da met so ganggan na Biblia ya igalang da iray atateng da.—Efeso 6:2, 3.
Anggapoy espisipikon ibabaga na Biblia nipaakar ed pangasikaso ed saray maedad lan atateng. Balet, wala ray nabasa ditan ya alimbawa na saray matoor ya lalaki tan bibii ya angasikaso ed saray atateng da. Wala met iray praktikal a bilin ditan ya makatulong ed saray manag-asikaso.
Panon ya inasikaso na saray membro na pamilya iray maedad lan atateng da diad panaon na Biblia?
Nanduruma so ginawa ra, depende ed situasyon.
Si Jose et arawi ed masiken lan ama to ya si Jacob. Nen wala lay pankanawnawa, inyuksoy nen Jose ya manayam so ama to diad asingger ed sikato. Insan inikdan toy ama to na napanayaman, naakan, tan prinotektaan to.—Genesis 45:9-11; 47:11, 12.
Si Ruth et akila ed bansa na katulangan ton bii tan impasyan nankimey pian sikatoy naasikaso to.—Ruth 1:16; 2:2, 17, 18, 23.
Si Jesus, antis ya ompatey, et nampili na mangasikaso ed ina to ya si Maria, a mapatnag ya abalo la ed saman.—Juan 19:26, 27. *
Anto ran praktikal ya bilin ed Biblia so makatulong ed saray manag-asikaso?
Nabasad Biblia iray prinsipyo ya makatulong ed saray manag-asikaso pian nasarag da iray subok ed pangasikaso ed saray maedad lan atateng da, ya no maminsan et makapakesaw ed pisikal tan emosyonal.
Igalang moy atateng mo.
No antoy ibabaga na Biblia: “Igalang moy amam tan inam.”—Exodo 20:12.
Panon ya iyaplika iyan prinsipyo? Nigalang moy atateng mo no abuloyan mo ran nawalaan nin siansia na kontrol ed bilay da anggad posible. No nayari, sikaray mandesisyon no panon so pangasikaso ed sikara. Balet, napagalangan mo ra no gawaen moy anggaay nayarian mon tulongan ira.
Talosan tan perdonaen ira.
No antoy ibabaga na Biblia: “Say aralem a pakatalos na too so mamakepa ed pasnok to, tan karakpan ed sikato so pamalabas na kasalanan.”—Proverbio 19:11.
Panon ya iyaplika iyan prinsipyo? No walay imbaga na maedad lan ateng ya makapasakit ya salita odino singa agda naaapresya so pangaasikasom, tepetan moy sarilim, ‘Antoy naliknak no limitado met lay nagawaan ko tan nadidismaya ak lapud satan?’ No talosan tan perdonaen mo ira, agla onloor so aliwliwan situasyon.
Mantepet ed arum.
No antoy ibabaga na Biblia: “Agnasumpal iray plano no anggapoy pantotongtong, balet walay nagawaan no dakel so mananimbawa.”—Proverbio 15:22.
Panon ya iyaplika iyan prinsipyo? Man-research no panon ya naasikasoy atateng ya mansasakit. Amtaen no anto ray itatarya ed komunidad yo parad saray maedad lan atateng. Mitongtong ed saray mangaasikaso ed maedad lan atateng da. No wala ray agagim, maabig no mantotongtong kayo nipaakar ed pankaukolan na atateng yo, no panoy pangasikaso ed sikara, tan no antoy betang na kada sakey ed pangasikaso.
Bidbir moy limitasyon mo.
No antoy ibabaga na Biblia: “Say karunongan et walad saray mapaabeba.”—Proverbio 11:2.
Panon ya niyaplika iyan prinsipyo? Bidbir mo ray limitasyon mo. Singa bilang, amin tayo et limitado so panaon tan biskeg tayo. Makaapekto irayan limitasyon ed no antoy realistikon nagawaan mo parad atateng mo. No singa agmo la sarag so responsabilidad ya asikasoen iray maedad lan atateng mo, mas maabig no kerew kay tulong na arum ya kapamilyam odino saray propesyonal ya manag-asikaso.
Asikasom met so sarilim.
No antoy ibabaga na Biblia: “Anggapoy toon bubusolen toy dilin laman to, noag ingen papakanen tan papablien to itan.”—Efeso 5:29.
Panon ya niyaplika iyan prinsipyo? Anggano walay responsabilidad mon asikasoen iray atateng mo, kaukolan mo met ya asikasoen iray pankaukolan mo tan say mismon pamilyam no walay asawam. Mangan kan maong. Kaukolan moy suston painawa tan ugip. (Eclesiastes 4:6) No posible et manggawa ka met na arum ya makaparelaks ed sika. No gawaen mo iratan, mas naasikasom iray maedad lan atateng mo lapud akakondisyon so emosyon, isip, tan laman mo.
Kasin ibabaga na Biblia ya diad abung so nepeg ya pangasikasoan ed saray maedad lan atateng?
Anggapoy espisipikon ibabaga na Biblia no kasin diad abung so kaukolan ya pangasikasoan na saray adulton ananak ed saray atateng da. Wala ray pamilya ya mas labay dan asikasoen so maedad lan atateng da diad abung anggad posible. Balet, nayarin onsabi panaon ya isipen dan mas naasikaso iray atateng da no wala rad home for the aged. Nayarin pantongtongan na interon pamilya no antoy sankaabigan parad amin.—Galacia 6:4, 5.
^ Nipaakar ed sayan salaysay, oniay imbaga na sakey ya komentarista na Biblia: “Posiblin abayag lan inatey si Jose [ya asawa nen Maria], tan si Jesus ya anak to so mansusuporta la ed ina to, balet natan ta ompatey la, anto lay nagawa ed ina to? . . . Diad saya et ibabangat nen Jesus iray ananak ya itarya da iray pankaukolan na maedad lan atateng da.”—The NIV Matthew Henry Commentary in One Volume, pahina 428-429.


text:
“Say Kanepegan na Ugaw a Nawalaay Espiritualidad”
“Say Kanepegan na Ugaw a Nawalaay Espiritualidad”
NEN Disyembre 9, 2008, angikondukta na nikadkaduman seminar so Swedish Academy for the Rights of the Child ya atemaan na “Say Kanepegan na Ugaw a Nawalaay Espiritualidad.” Dakel ya opinyon so impaliwawa na saray espiker ya angirepresenta ed Church of Sweden, Islam, humanist movement, tan arum niran sekta na Kakristianoan.
Inkuan na sakey a pari a kaiba ed saray espiker: “Mairap so pangiter na tua tan makatunongan ya eksplinasyon nipaakar ed peteg a kaimportantian na saray salaysay ed Biblia parad espiritualidad na ugugaw.” Panon a makatulong ed espiritual a pankaukolan na saray ugugaw iray teksto ed Kasulatan?
“Saray teksto tan salaysay et mangiiter ed ugugaw na bengatlan nonoten tan dalepdepen,” so kuan na pari. Tinukoy to iray “istorya nen Adan tan Eva, nen Cain tan Abel, nen David tan Goliat, say inkianak nen Jesus, samay managsingil na buis a si Zaqueo, say parabolo na managdarak ya anak, tan samay maong a Samaritano.” Saraya et kabiangan na maabig iran ehemplo ya onkanan giya ed kanonotan [na ugugaw] nipaakar ed saray importantin isyu ed bilay na too, a singa say panagpalikdo, panamerdona, pananakbong, panagbusol, kabandayan, pikakareenan, impanaagi tan andi siblet ya aro.” Inyarum to ni: “Sarayan teksto et mangiiter na maabig a pangaligan a mamasimbalo, mamakiwas, tan magmaliw a praktikal a giya ed bilay na sakey.”
Tua, maabig a bengatla so pangipaseseg ed panagbasa na Biblia. Balet, talaga kasin sarag na saray ugugaw a “nonoten tan dalepdepen” iray nababasa ra ed Kasulatan tan makapanggawa na dugan desisyon?
Kaukolan nin ipaliwawa anggan diad sakey lan adulto iray Makasulatan a teksto. Alimbawa, ibabaga ed sikatayo na Biblia so nipaakar ed sakey a too ya ag-akaromog na dugan pananisia panamegley na dilin ‘impannonot tan impandalepdep.’ Satan a too et sakey ya opisyal a taga-Etiopia. Babasaen toy propesiya nen Isaias balet ta agto natatalosan so kabaliksan na satan. Lapud ta labay ton natalosan so mensahe na propeta, dinengel ton maong so impangipaliwawa nen Felipe. (Gawa 8:26-40) Aliwan samay Etiope labat so mankaukolan na tulong pian natalosan so Kasulatan. Kaukolan tayon amin so eksplinasyon ed saray teksto diad Kasulatan, nagkalalo la’d saray ugugaw.
Papasakbayan itayo na Biblia: “Say inkaatiw nisinger ed puso na ugaw.” (Uli. 22:15) Kaukolan na saray ananak so panangigiya tan panangiwanwan. Tan responsabilidad na atateng so pangiter ed saray ananak da na moral tan espiritual ya edukasyon a nibase ed Biblia, tan ed saray nibabangat diad Kristianon kongregasyon. On, kanepegan na ananak so ontan a panangipasal. Manlapud inkaugaw, kaukolan da so tulong diad pangiletneg day malet a pundasyon parad espiritual ya iyaaligwas a base’d Biblia, pian magmaliw iran ‘matatken ed panangusar na pakayari ran mantalos, tan lapud saya et nipasal iran a mangibiig ed duga tan aliwa.’—Heb 5:14, NW.


text:
Pambasa tan Panaral na Biblia
Pambasa na Biblia
Akin ya Basaen so Biblia?
Panon ya akatulong ed minilyon a totoo so pambabasa ray Biblia?
Iplanom so Pambasam na Biblia
No labay mon iplano so pambasam na Biblia ya inagew-agew, odino labay mon basaen base ed impantutumbokan na saray agawa nensaman, odino labay mo ni labat ya igapon basaen, makatulong iyan eskedyul.
Panon Ak ya Natulongan na Biblia?—Part 1: Diskobrem so Bibliam
No walay nalmom ya baleg tan daan ya pananginan ya antam ya napnapnoy kayamanan, di ba na-curious ka no anto ray wadtan? Say Biblia et napnapno met na kayamanan. Dakel so mabmablin karunongan ya wadtan.
Panon Ak ya Natulongan na Biblia?—Part 2: Gawam ya Makapa-enjoy so Pambasam na Biblia
Limaran paraan ya makatulong pian naimadyin mo ray salaysay ed Biblia.
Panaral na Biblia
Akin ya Aralen so Biblia?
Asalim lan imbagan: “Busy ak,” o “Mairap”?


text:
Pangobserba ed Nagagawad Mundo
United States
Diad syudad na Los Angeles, California, aka-synchronize so amin ya ngalngali 4,500 ya traffic light diman ya nanengneng ed manga 1,215 kilometro kuadrado na syudad. Unong ed The New York Times, say Los Angeles so “akauna ed saray sankabalgan ya metropolis ed interon mundo ya nanggawad satan.”
Interon Mundo
Unong ed impan-survey nipaakar ed bunigas na totood interon mundo, inmatagey na 82 porsiento so bilang na totoon matataba manlapud 1990 anggad 2010. Mas dakel na taloran beses so ompapatey lapud sobran belat nen say lapud malnutrasyon
Midway Island
Samay albatross diad Laysan, ya ibabaga ran “sankatatkenan ya atap a manok diad interon mundo,” et namposnak lamet na kaaruman ed dakel lan siwsiw to. Pigay taon la na sayan nganak? Sikatoy unonan kinargaan na tag nen 1956 nen sikatoy manga limaran taon ni labat, kanian natan et masulok lan 60 so taon to. Diad interon bilay na sayan albatross et nayarin akatikyab la na manga 3 anggad 4 milyon kilometro
South Africa
Unong ed sakey ya impanaral, kakatlo ed saray bibiin tagad South Africa so manguusar na sabon tan cream ya pampaputi. Mapeligro iratan ya panagpaputi, tan pigaran bansa so angibawal ed satan. Nayarin panlapuan iraya na nanduruman klase na cancer, pakaderal na kidney, paka-depress, sobran panaburido, tan pakawalaay gatel tan piglat.


text:
MAPTENG ja bado’n tawen son sikatajo’ n emin!
Shiya kaptangan mowan i kawad-an niman ja tawen. Kaptangan ja Manida shiya sentro ni Makati, aliwen enges ni edapoan. Nakatangkaka i shontog shiya’y nem hajay ira hota kowan sha’n skyscrapers, shoshontog ja siminto’n etawaan bengat. Embanaw i pa-dok ja kakawata ni taytay ja embanenaw ngo. Nem maet mango etoling i shanum to. Haja mabidang bengat ja kadasan ja nandikmot shiya simisiminton opisina tan baley, kakaasin ag maskitan noman. No madebi, ayshi talaw shi dangit tep mashel i ketap ni asok shiyay ja kowan mo no kolpot. Singa dinmanespag i talaw shiya siminto ira’n opisina ja emenisili i silo sha.
Waraak mowan shiyay tep man-ashal mowan ni saki’n tawen. Wara’y scholarship ja in-akan niya Zuellig Center shiya Asian Institute of Management para ni Master in Development Management. Jet saki kitajo ja naaknan niya’y ja konshaway. Enemma polo kami’n emin. Api-apil ja nasjon tan dogad i edapoan niya kaiskuydaan ko. Nakamansademat son Apo Shiyos niya blessing ja in-akan to niman ja bado’n tawen.
Sango niya iskuydaan i Greenbelt Mall shiya sentro ni Makati. Shiya’y mala i penga-penganan. Pineshas kon mengan shiya’y ni inkaykesheng ko ni enrolment. Maenosan mowan ja sasakin mengan. No tiyempo ni sekep ma no Dones ita ali ira’y mekajem ja kaiskuydaan.
Nonta wara ak shi panganan, singa wara ngo’y three Kings ja inaspol ko. Hota epangdo, engan ngodma kad-an ko. Nonta binmingi, inimatonan ko. Kait to hota kakajem to. Tinaway ko jet inaskang sha ak. Sikato hota anak ni maistara’k shi SLU Baguio nonta kolehiyo ak. Stewardess sikato niman jet eman inakad shi Baguio no wara’y waya to. Sespian to ngo’s nanang to.
Nonta inon-an kos iyay wara’y dinmabas ja am-amtak mowan. Doktor ja consultant ma niman shi Philippine General Hospital. Binidbid towak nonta dinmabas shima panganan. Kait to ngo’s asoga to. Say naonod ja nan-aspolan mi 10 tawen mala i edabas. Kait ko pay sikato shi Itogon nonta nan-community immersion kamid man nonta iskuyda kami pay lang shi UP College of Medicine. Nan-kumustaan kami jet dinmajat ngo ira nen asoga to.
Eka-ekay dimawak shi pharmacy ja menongkal ni agas. Wara mowan i inaskang kon kowan ko i singa am-amtak ja bii. Sikato nga agpayso. Kajem ko iyay ja nonta 2005 emo i kaonoran ja inon-anan ko son sikato. Inam-amtak sikato shi Ten Outstanding Students of the Philippines ja programa- saki iyay ja youth program. Sasaki to ayshi kakajem ono asogan kait to nonta emenongkal. Nem kowanto i, “Komosta ka mala! Ngantoy wara kad shiyay? Ontayabak no daem, nokabasan ja ondaw shi Switzerland. Swiss i kakajem ko jet mankasal kamid man. Shiman ak mala for good.” Naykasat ja inaspol kodman say i-best wishes tan congratulations ko ngo.
Saki’n oras bengat shiya Manida’n milyon i totoo, wara’y naaspol ja tedo’n am-amtak. Hajay i kowan sha’n ootik i dobong (it’s a small world). Singa three Kings ira para son sikak niman ja Feast of the Three Kings ngo. Hajay ya tedo’n kajem ja naaspol ko singa shaka i-represent ngo i tedo’n nay-esop shi poso tan deknak angken niman ja Manida nin i pan-yanan ko: Baguio, ono Kordilyera ja edapoan tan kad-an ni pamilja; health ono medical field ja sikato’y naypetekan ni obda tan pantolong; tan youth programs tan youth ja sikato’y ag madibkanan ja kait no pangkep ni panprogreso ni nasjon tayo.
Hama tedo’n inaspol ko, wara emin i kakajem ono asoga ono asogaen sha. Singa waray shaka pan-ikowan ngo a. Son sika’k emo ngo, haja iskuyda niman ja tawen i badon asogak ono kakajem ko. Sesmeken ko koma ngo say peteng i dawan.
Kowan nen Apo Pari shi homily to i “Ag mesepol ja mambedin ka ni talaw, mayat no makibingay ka ni silo ni talaw nen Apo Shiyos. Hama silo to i manpasilo son sikam.”
Niman ja badon tawen, memodod kitajo ni silo nen Apo Shiyos. Para son sikak piyan kon onsilo ja manbedin ni angdil para soni Kordilyera, salon-at ono diteng, tan youth programs. Para son Apo Shiyos. All for His glory.


text: 16 Natan et anggapoy anak nen Abram ed si Sarai ya asawa to,+ balet walay lingkor nen Sarai ya Ehipsion manngaray Hagar.+2 Kanian inkuan nen Sarai ed si Abram: “Ipangasim, dengel mo ak natan! Agto ak inabuloyan nen Jehova a mananak. Ipangasim, miakdol kad lingkor ko. Agla pigan nawalaan ak na ananak ed panamegley to.”+ Kanian dinengel nen Abram so imbaga nen Sarai.3 Kayari na samploy taon ya impanayam nen Abram ed dalin na Canaan, inala nen Sarai ya asawa nen Abram si Hagar a lingkor ton Ehipsio tan inter to bilang asawa ed si Abram a masiken to.4 Kanian inakdolan toy Hagar, tan sikatoy nanlukon. Sanen naamtaan ton sikatoy malukon, minudmora to so amo ton bii.5 Diad saman et inkuan nen Sarai ed si Abram: “Sikay natetel ed pakakasakitan ko. Siak so angiter ed sika* na lingkor kon bii, balet sanen naamtaan ton sikatoy malukon et minudmora to ak. Mangukom komon si Jehova ed baetan ta’n dua.”6 Kanian inkuan nen Abram ed si Sarai: “Say lingkor mo et walad pakauley mo. Gawam ed sikato so antokaman ya iisipen mon sankaabigan.” Diad saman et pinabpabaingan nen Sarai so aripen to, kanian sikatoy tinmaynan.7 Agnambayag et sikatoy aromog na anghel nen Jehova diad abay na subol na danum ed kalawakan, say subol a walad dalan a paarap ed Sur.+8 Tan inkuan to: “Hagar, lingkor nen Sarai, iner so nanlapuan mo tan iner so laen mo?” Sikatoy inmebat: “Ibabatikan koy Sarai, say amok a bii.”9 Inkuan na anghel nen Jehova ed sikato: “Pawil kad amom a bii tan manpaabeba kad arapan to.”10 Insan inkuan na anghel nen Jehova: “Parakelen kon maong so ilalak mo,* tan ag-ira nabilang lapud karakel da.”+11 Inyarum ni na anghel nen Jehova: “Malukon ka, tan mangiyanak kay sakey ya ugaw a laki, tan sikatoy ingaran mon Ismael,* ta nadngel nen Jehova so paniirap mo.12 Sikatoy magmaliw a laki a mipadpara ed atap ya asno.* Amin et sumpaen to, tan sikatoy sumpaen na amin, tan say panayaman to et asingger ed amin ya agagi to.”*13 Insan sikatoy tinmawag ed ngaran nen Jehova, a mitotongtong ed sikato: “Sakey kan Dios a makakanengneng,”+ ta imbaga to: “Talagan anengneng ko dia imay makakanengneng ed siak.”14 Lapud satan et atawag so bobon a Beer-lahai-roi.* (Walad pegley na Kades tan Bered.)15 Kanian inyanak nen Hagar so sakey a laki ed si Abram, tan inngaran nen Abram ya Ismael so anak to ed si Hagar.+16 Si Abram et mantaon na 86 sanen inyanak nen Hagar si Ismael.


text:
PANGOBSERBA ED NAGAGAWAD MUNDO
Nagagawa ed Middle East
Dakel so akotkot na saray archaeologist ya kayamanan diad Middle East ya ditan ginmapo so sibilisasyon na saray inmunan totoo.
Saray Canaanitan Managgaway Alak
Nen 2013, akotkot na saray archaelogist so maawa-awang ya kuarton pangiyaatolay alak ya manga 3,700 taon lay kabayag to. Diad satan a kuarto et walay 40 ya angkakabaleg a buyog ya sarag ton panoey 3,000 ya bote na alak ya uusaren ed panaon tayo. Inaral na sakey ya archaeologist so gaer ya walad saray buyog tan naimano ton talagan maalwar ya manggaway alak iray Canaanita. Imbaga to: “Diad amin a buyog et istrikton atumbok so parehon timpla na sayan alak.”
KASIN ANTAM LA? Diad Biblia, binitlan diad Israel nensaman et manggagawa ray “sankaabigan ya alak” tan ikakarga dad saray baleg a buyog.
Biglan Indakel na Populasyon
Diad Egypt, mas dakel na 560,000 so niyanak nen 2012 nen say nen 2010 base ed report na dyaryon Guardian. “Aya lay sankarakelan ed interon history na Egypt,” so kuan nen Magued Osman na Baseera, sakey a kompanya ya manre-research diad Egypt. No mantultuloy so onian idakel, ibabaga na saray eksperto ya lalon onkulang so danum, kuryente, tan naakan ed bansa.
KASIN ANTAM LA? Base ed Biblia, gagala na Dios ya “makmakan” na totoo so dalin odino panoen da diad dugarugan karakel, tan iter tod sikaray amin ya kaukolan da.
Adiskobre Iray Inkotkot ya Barya
Adiskobre diad asingger ed highway na Israel so masulok ya 100 a bronze ya baryan akaukit so “Komapat a Taon.” Sayan petsa et komapat ya taon na impanrebelde na saray Judio ed saray Romano (69-70 C.E.) ya nanresultad impaneral ed Jerusalem. “Nayarin natatakot imay too ta asingger lay anggaan—ompan nanenengneng ton manasingger la ray Romanon sundalo,” so kuan nen Pablo Betzer, sakey a mangidadaulo ed panagkotkot. “Inyamot toy kuarta to tan plano ton pawilen.”
KASIN ANTAM LA? Nen 33 C.E., impasakbay nen Jesus ya onlusob iray Romano ed Jerusalem. Binagaan to ray Kristiano ya ombatik ed kapalandeyan pian nisalba ira.


text:
Kasin Nabasa ed Biblia so Purgatoryo?
Say ebat na Biblia
Andi. Anggapoy salitan “purgatoryo” ed Biblia, tan ag-ibabangat na Biblia ya walay kamarerwan onsian ed toon inatey insan onlad purgatoryo. * Amtaen no antoy ibabangat na Biblia tungkol ed kasalanan tan patey tan no akin ya kontra itan ed doktrina na purgatoryo.
Say panisia ed imbagat nen Jesus ya dala to so manlinis na kasalanan, aliwan say purgatoryo. Ibabaga na Biblia ya “lilinisan itayo na dala nen Jesus ya Anak [na Dios] ed amin a kasalanan” tan “diad panamegley na dala [nen Jesu-Kristo], imbulos to itayod saray kasalanan tayo.” (1 Juan 1:7; Puyan 1:5, Maung a Balita) Inter nen Jesus so “bilay to, a panondon ed amayamay a totoo.”—Mateo 20:28, MB.
Anggapo lay amta na saray inatey. “Saray mabilay amta ra ya ompatey ira, balet saray inaatey anggapoy amta ran balut.” (Ecclesiastes 9:5, MB) Saray inatey et anggapo lay pakalikna ra kanian agla ra nalinisan na ibabaga ran apoy kuno ed purgatoryo.
Say toon inatey et agla dusaen lapud saray kasalanan to. Ibabaga na Biblia ya “say bayar na kasalanan et patey” tan “say sakey ya inatey la et nibulos la ed kasalanan to.” (Roma 6:7, 23) Say mismon patey so bayar o dusa na kasalanan.
^ Oniay nabasad libron Orpheus: A General History of Religions tungkol ed purgatoryo: “Anggapoy anggan sakey ya nabasa tungkol ed satan diad saray Ebanghelyo.” Onia met so imbaga na New Catholic Encyclopedia: “Bilang konklusyon, say doktrina na saray Katoliko ya purgatoryo et base ed tradisyon, aliwan diad Sagradon Kasulatan.”—Second Edition, Volume 11, pahina 825.
^ Nengnengen so New Catholic Encyclopedia, Second Edition, Volume 11, pahina 824.


text:
SAY EBAT NA BIBLIA
Patey
Iner so kawalaan na saray inatey?
‘Lapud dabok ka, dia ed dabok ompawil ka.’
—Genesis 3:19.
NO ANTOY PAPANISIAAN NA TOTOO
Iisipen na arum ya walay bilay kayari patey
NO ANTOY KUAN NA BIBLIA
Ibabaga na Eclesiastes 9:10 ya “anggapo so gawa, no kanonotan, no pakaamta, no kakabatan, dia ed Sheol [“Lubok,” NW] a laen mo.” Ipapaliwawa met na Biblia no antoy nagawa no ompatey iray totoo tan ayayep. Inkuan to: “Amin onla ed sakey a pasen, amin nanlapu ed dabok, tan amin ompawil ed dabok.”
Antoy kipapasen na saray inatey?
“Say panlinlinawa to ompaway, ompawil ed dalin to; dia ed satan lanlamang ya agew saray nonot to natawtaw ira.”
—Salmo 146:4.
NO ANTOY PAPANISIAAN NA TOTOO
Nibangat ed dakel ya say kipapasen na too kayarin ompatey et akadepende ed saray ginawa to nen sikatoy mabilay nid dalin. Ibabaga ran no nanggaway maong, onlad gloria tan manliket ed andi-angga; balet no sikatoy mauges, sikatoy napairap ed andi-angga. Kayari patey, kaukolan kuno ya nalinisan ni iray kasalanan na totoo diad purgatoryo antis iran onarap ed Dios. Saramay ag-alinisan et agda lan balot kuno naeksperiensya so liket.
NO ANTOY KUAN NA BIBLIA
Agnalikna na inatey so liket tan agmet manirap. Lapud anggapo lay amta ra, anggapo lan balot so nalikna ra; agda met natulongan odino nasakitan iray mabilay. Unong ed Eclesiastes 9:5, 6 [Maung a Balita]: ‘Saray mabilay amta ra ya ompatey ira, balet saray inaatey anggapoy amta ran balot. Kaiba da lan naandi so panangaro, panagbusol, tan say panangabagey da. Agla ran balot mibali ed antokaman a nagagawa ed sayan mundo.’
Wala kasi ilalo na saray inatey?
“No ompatey so too, nabilay ni kasi? Balet manalagar ak na magmaung a panaon, anggad napalabas yan panaon na gunigon.”
—Job 14:14, MB.
NO ANTOY PAPANISIAAN NA TOTOO
Dakel so manisia ya no onlad impierno so sakey a too, anggapo lay ilalo to. Say panamairap ed impierno et agkuno mangangga. Ibabaga ra balet ya saramay walad purgatoryo et makaonla ed gloria kayarin nalinisan so kasalanan da panamegley na apoy.
NO ANTOY KUAN NA BIBLIA
Kayari pampainawad patey, napaoli iray inaatey, odino nabilay ira lamet diad dalin panamegley na Anak na Dios. Oniay ibabaga na Biblia: “Agyo pankelawan iya, lapud onsabi so oras a saray amin a walad pakanodnonotan iran lubok et narengel day boses to tan ompaway ira.” (Juan 5:26, 28, 29) Say kondukta na sakey kayari na satan so pangibasiyan no kasin sikatoy naikdan na bilay ya andi-anggaan. *
^ par. 14 Parad kaaruman ya impormasyon nipaakar ed kioli, ipangasin nengnengen so kapitulo 7 na libron Anto so Peteg ya Ibabangat na Biblia? ya im-publish na Saray Tasi nen Jehova.


text:
TEPET NA SARAY KABATAAN
Antoy Gawaen Ko no Walay Agawan Makapaermen Diad Pamilya Mi?
Amin tayo et posiblin makaeksperiensyay ermen. “Samay maples ya ombatik et agnaynay a manatalo ed lumba, samay mabiskeg et agnaynay a manatalo ed guerra,” so kuan na Biblia. “Saray ag-iilaloan a nagawa et onsasabid sikaran amin.” (Eclesiastes 9:11) Kaibad satan iray kabataan ya walay agawan makapaermen diad pamilya da. Panon dan asarag itan? Nengnengen so duaran alimbawa.
REBEKAH
Nan-divorce iray atateng ko nen 14 ko.
Imbagak ed sarilik ya aga natuloy so pan-divorce na atateng ko, tan ompan kaukolan labat nen daddy’k so man-isip. Inar-aro toy mommy’k, kanian imposiblin taynanan to. Imposiblin taynanan to ak met.
Agko sarag ya ibagad arum so nagagawa. Agko ingen labay ya isipen. Ansakisakit man ed siak, pero diad saman singa agni halata. Balet aburido ak ya maong, tan agak makakaugip.
Nen 19 ko, inatey si mommy’k lapud cancer. Sikato so best friend ko.
Anta makapaermen la may impan-divorce na atateng ko, mas grabe ermen ko nen inatey si mommy’k. Agak ni aka-move on anggad natan. Mas nairapan ak ya onugip, tan aburido ak ya lanang.
Balet, wala ray akatulong ed siak. Singa bilang, ibabaga na Proverbio 18:1 ya agtayo isisian so sarili tayo, kanian inyaplikak itan.
Sakey ni, lapud Tasi nen Jehova ak, babasaen ko ray makapabiskeg ya publikasyon ya base ed Biblia. Say sakey ya akatulong ed siak nen nan-divorce so atateng ko et say libron Questions Young People Ask—Answers That Work. Lalo la nen abasak ed Volume 2 so chapter ya “Can I Be Happy in a Single-Parent Family?”
Say sakey ed saray paboritok ya teksto no naaaburido ak et amay walad Mateo 6:25-34. Diad bersikulo 27, intepet nen Jesus: “Siopad sikayo so makapangarum na sankasiko * ed dukey na bilay to lapud pampapaga to?”
Walan-walay nagawan makapaermen ed pamilya tayo, pero naaralan kod si mommy’k ya importante no panon tayon arapen iratan ya subok. Dakdakel so adalan ton problema—amay impan-divorce da nen daddy’k insan nansakit na grabe—pero nansiansian positibo si mommy’k, tan mabiskeg so pananisia tod Dios anggad impatey to. Agkon balot nalingwanan iray imbangat tod siak tungkol ed si Jehova.
Isip mo: Panon kan natulongan na pambasay Biblia tan publikasyon ya base ed Biblia no walay nagawan makapaermen ed pamilya yo?—Salmo 94:19.
CORDELL
Nen 17 ko, anengneng koy impatey nen tatay ko. Aman so sankaermenan ya agawad bilay ko. Agak makapanisia.
Agko natanggap ya inatey lay tatay ko, tan agko panisiaan ya sikato may sinakoban day abel so bangkay to. Imbagak ed sarilik, ‘Ombangon si tatay nabuas.’ Singa anggapoy kana na bilay ko tan agko amtay gawaen ko.
Tasi nen Jehova so pamilya mi, tan baleg so nitulong na kongregasyon mi nen inatey si tatay ko. Inlutoan da kami, inibaan da kamid abung, tan agda kami tinaynan—aliwan diad pigaran agew labat, noagta abayag. Parad siak, patunay itan ya tuan Kristiano iray Tasi nen Jehova.—Juan 13:35.
Say sakey ed saray teksto ya akapaseseg ed siak et say 2 Corinto 4:17, 18. Say kuan tod man: “Anggano say irap et magano tan anlemew, mamapawala itan ed sikatayo na gloria a manbaleg lan manbaleg tan agmangangga; legan tayon iteteen so kamataan tayo ed saray bengatlan agnanengneng, aliwan diad saray bengatlan nanengneng. Ta saray bengatlan nanengneng et temporaryo, balet saray bengatlan agnanengneng et andi-anggaan.”
Baleg so epekto tod siak may bersikulo 18. Temporaryo labat so inkaandi nen tatay ko, balet say promisa na Dios ya gawaen tod arapen et andi-anggaan. Lapud impatey nen tatay ko, mas naisip ko no panon kon uusarey bilay ko tan anguman iray goal ko.
Isip mo: Panon ya makatulong iray makapaermen ya agawad pamilyam pian nonoten lamet iray goal mod bilay?—1 Juan 2:17.
^ Say sankasiko et panagsukat ya manga 45 centimeter odino 1.5 feet so katumbas to natan.


text:
KAPITULO 11
Panagpino ed Moralidad—Pakapatnagay Inkasanto na Dios
1. Antoy makapadinayew ya anengneng nen Ezequiel?
PANON to no nasalim met may naeksperiensya nen propetan Ezequiel manga 2,500 taon lay apalabas? Imadyin mo iya: Inmasingger kad maaw-awang tan maliwliwawan sular na templo. Tan wadtay makapanyarin anghel ya mangipanengneng ed satan a marakdakep ya lugar! Sinmegep kad pitoran balitang paonlad sakey ed saray taloran puerta. Pandinayewan mo iratan ya lolooban. Say katagey da et manga 30 metro. Diad kada pagpag, wala ray kuarto parad saray guardia. Wala met iray elegantin desinyo na kiew a palma diad saray lusek.—Eze. 40:1-4, 10, 14, 16, 22; 41:20.
2. (a) Antoy irerepresenta na pasingawey nipaakar ed templo? (Nengnengen met so footnote.) (b) Antoy naaralan tayod saray parte na lolooban na templo?
2 Sayan anengneng nen Ezequiel et pasingawey na espiritual a templo. Detalyado ton deniskribe itan ed kapitulo 40 anggad 48 na libron insulat to. Irerepresenta na satan a templo so uksoyan nen Jehova parad malinis a panagdayew. Tan kada parte na satan et walaan na kabaliksan ed panagdayew tayo diad sarayan kaunoran ya agew. * Antoy irerepresenta na saray ataragey ya puerta? Ipapanonot na saratan ya saray onloob ed uksoyan nen Jehova parad malinis a panagdayew et nepeg ya manbilay unong ed atagey tan maptek iran estandarte to. Ontan met so kabaliksan na saray niyukit ya kiew na palma, lapud no maminsan et inusar iratan ed Biblia pian irepresentay kaptekan. (Sal. 92:12) Saray kuarto parad guardia ey? Malinew ya saramay agmanrespeto ed estandarte na Dios et agpalooben ed satan ya marakdakep tan malinis a panagdayew ya mangitonton ed bilay.—Eze. 44:9.
3. Akin et kaukolan na saray papatumbok na Kristo so tuloytuloy a panagpino?
3 Panon ya asumpal so pasingawey nen Ezequiel? Singa naimano tayod Kapitulo 2 na sayan libro, inusar nen Jehova so Kristo pian pinoen iray totoo to manlapud 1914 anggad kagapoy 1919. Kasin asumpal lay panagpino ed saman? Andi ni! Diad apalabas ya 100 taon, tuloytuloy ya susuportaan na Kristo iray masanton estandarte nen Jehova ed moral. Kaukolan sirin na saray papatumbok to so tuloytuloy ya panagpino. Akin? Lapud ibibiig na Kristo iray papatumbok to ed sayan mundon abebbebay moralidad to tan lapud ag-ontutunday Satanas pian ilebleb lamet irad imoralidad. (Basaen so 2 Pedro 2:20-22.) Usisaen tayoy taloran aspekto no panon ya tuloytuloy a pipinoen iray tuan Kristiano. Unona, pantongtongan tayoy panagpino ed moralidad, insan say importantin probisyon pian mansiansian malinis so kongregasyon, tan kaunoran et say uksoyan ed pamilya.
Panagpino ed Moralidad Diad Inlabas na Saray Taon
4, 5. Anton patit so abayag lan uusaren nen Satanas, tan antoy resulta?
4 Labalabay na totoo nen Jehova so mansiansian malinis ed moral tan nawalaay maabig a kondukta. Kanian naynay dan uunoren iray lalon onlilinew ya instruksion. Imanoey pigaran alimbawa.
5 Seksual ya imoralidad. Inggetma nen Jehova ya say seksual a relasyon na sanasawa et malinis tan walaan na dignidad. Balet panliketan nen Satanas ya pikeweten so dugan gagala na satan a mablin regalo. Pagmamaliwen to itan ya marutak tan uusaren ton panukso ed totoo nen Jehova pian napaermen da. Matalonan inusar nen Satanas itan ya patit ed panaon nen Balaam, tan satan met so manunan uusaren to ed sarayan kaunoran ya agew.—Num. 25:1-3, 9; Apo. 2:14.
6. Anton samba so im-publish ed Watch Tower, tan parad anto itan, tan akin ya ag-abayag et intunda la itan? (Nengnengen met so footnote.)
6 Pian labanay panutukso nen Satanas, im-publish ed Hunyo 15, 1908 ya Watch Tower so samba ya oniay kabiangan to: “Diad amin a panaon tan pasen, say pantratok ed saray agko kaparan sekso sano walad pribado et singa ed pantratok ed sikara no walad publiko.” * Anggano agda kaukolan so mansamba, seneryoso itan na dakel tan inter day ngaran da pian ni-publish ed Zion’s Watch Tower. Kayari pigaran taon, anggaman akatulong ed dakel so samba, nagmaliw labat itan a singa ritual; kanian intunda la itan. Balet tuloytuloy ya impaseseg iray atagey ya prinsipyo ed moral.
7. Nen 1935, anton problema so impaimano na The Watchtower, tan anton estandarte so impalinew to?
7 Lalon pinasya nen Satanas so iyaataki to. Prangkan impaimano na Marso 1, 1935 ya The Watchtower so onloloor ya problemay totoo na Dios. Inisip na arum ya basta mibibiang irad ministeryo, agda la kaukolan ya unorey estandarte nen Jehova ed moral. Oniay mapuersan imbaga na The Watchtower: “Nepeg a tandaan na sakey, ya aliwa labat a say pibiang ed panagpulong so kakaukolanen. Saray Tasi nen Jehova et representanti nen Jehova tan obligasyon dan sikatoy irepresenta tan say panarian to, diad dugan paraan.” Insan angiter so artikulo na malinew a simbawad panangasawa tan moralidad pian tulongan iray totoo na Dios ya ‘ibatikan so pilalawanan.’—1 Cor. 6:18.
8. Akin ya aminpigan indanet na The Watchtower so malaknab a kabaliksan na Griegon salita parad seksual ya imoralidad?
8 Diad mas agano ni ran taon, aminpigan indanet na The Watchtower so dugan kabaliksan na salitan inusar ed Griegon Kasulatan parad seksual ya imoralidad—por·neiʹa. Aglabat tutukoyen na satan so aktual ya pan-sex. Imbes, kaibad por·neiʹa so dakel a klase na imoral ya kagagawa, sasakopen toy amin ya mabanday a kagagawa ed lugar na prostitusyon. Kanian aprotektaan iray papatumbok na Kristo ed makapatey ya epekto na seksual a karutakan ya akalebleban na dakel a totoo natan.—Basaen so Efeso 4:17-19.
9, 10. (a) Anton isyu ed moralidad so impaimano na The Watchtower nen 1935? (b) Antoy balansin ibabangat na Biblia nipaakar ed panangusar na de-alkohol iran iinumen?
9 Sobran panag-inum. Oniay imbaga na Marso 1, 1935 ya The Watchtower nipaakar ed sakey nin isyu ed moralidad: “Naimano met ya wala ray mibibiang ed lawak na kimeyan tan arum nin kimey ed organisasyon anggano akainum ira. Diad anto ran situasyon a nayari oninum na alak unong ed Kasulatan? Duga kasi oninum na alak no apektaen toy serbisyo na sakey ed organisasyon na Katawan?”
10 Impalinew na ebat so balansin panmoria ed de-alkohol iran iinumen ya base ed Salita na Dios. Ag-isesebel na Biblia so iyinum na daiset, balet talagan isesebel na satan so panagbuanges. (Sal. 104:14, 15; 1 Cor. 6:9, 10) No nipaakar ed pibiang ed sagradon panaglingkor ya akainum, abayag lan pinasakbayan iray lingkor na Dios base ed samay agawad ananak nen Aaron. Pinatey ira na Dios ta angiyapay iray duman pinoolan ya insenso ed altar na Dios. Ag-abayag kayari na saman, impaamta na salaysay so posiblin rason no akin ya agawaan da iman ya lingo. Ingganggan na Dios ya agnayarin oninum na alak so amin ya saserdote no manggawa ray sagradon panaglingkor. (Lev. 10:1, 2, 8-11) Base ed satan ya prinsipyo, nepeg ya paliisan na papatumbok na Kristo so oninum na alak legan iran manggagaway sagradon panaglingkor.
11. Akin ya bendisyon ed totoo na Dios so mas malinew ya pakatalos ed alkoholismo?
11 Diad mas agano ni ran taon, abendisyonan iray papatumbok na Kristo na mas malinew ya pakatalos ed alkoholismo, say mabetbet tan sobran kakainum na alak. Misalsalamat itayo ed espiritual a naakan ed dugan panaon lapud dakel so atulongan ya nitunda itan ya kagagawa tan asarag dan kontroley bilay da. Tan amayamay so nipaliis ed saray probleman resulta na satan. Agtayo komon aabuloyan ya lapud sobran panag-inum na alak et nabalang so dignidad tayo, say pamilya tayo tan, nagkalalo lad amin, say pribilehyo tayon mibiang ed malinis a panagdayew ed si Jehova.
“Agtayo naimadyin a say Katawan et mansusungap na tabako odino mangisusuboy antokaman ya makarutak.” —C. T. Russell
12. Antoy panmoria na ariripen na Kristo ed pangusar na tabako antis nin onggapoy kaunoran iran agew?
12 Panagsigarilyo o panagtabako. Antis nin onggapoy kaunoran iran agew, naisip la na ariripen na Kristo ya agmanepeg so pansigarilyo o pantabako. Pigaran taon lay apalabas, nanonotan ni na matatken lan brother ya si Charles Capen so inmunan impakapinengneng tod si Charles Taze Russell nen 1890’s. Si Brother Capen et 13 años ni labat ed saman, tan say taloran agagi to et walad takayan na Bible House diad Allegheny, Pennsylvania. Nen dinmalan si Russell, tinepetan to ra: “Mantatabako kayo? Walay angob tabako dia.” Imbaga ran ag-ira mantatabako. Seguradon naimano day panmoria nen Russell ed satan. Diad Watch Tower ya Agosto 1, 1895, oniay komento nen Brother Russell ed 2 Corinto 7:1: “Agak kombinsidon kigloriaan na Dios odino pinabangan na siopaman a Kristiano so pangusar toy anggan anton klase na tabako. . . . Agtayo naimadyin a say Katawan et mansusungap na tabako odino mangisusuboy antokaman ya makarutak.”
13. Anton panagpino ed moralidad so agawa nen 1973?
13 Nen 1935, tinawag na The Watchtower so tabako ya “say marutak a tanaman” tan impaimano ton anggapoy siopaman ya manggagagal o mansisigarilyo a nayarin mansiansian membro na pamilyan Bethel o manlingkor bilang representanti na organisasyon na Dios diad panagpayunir odino panagbiahen ministeryo. Nen 1973, walay kaaruman ya panagpino ed moralidad. Impaliwawa na The Watchtower ya Hunyo 1 ya agnayarin mansiansian Tasi nen Jehova so sakey no agto ekalen iyan agmaaro, makapatey, tan marutak a bisyo. Saramay agda labay so ontundad agmanepeg a panangusar ed tabako et nadispelosip. * On, ginawa na Kristo so sakey nin importantin paraan pian napino iray papatumbok to.
14. Antoy estandarte na Dios ed dala, tan panon a nagmaliw ya kaslakan so panagpasaksak na dala?
14 Lingon panangusar ed dala. Diad panaon nen Noe, imbaga na Dios ya agnayarin kanen so dala. Inulit to itan diad Ganggan tod nasyon na Israel, tan ingganggan to met so Kristianon kongregasyon ya ‘onarawi ed dala.’ (Gawa 15:20, 29; Gen. 9:4; Lev. 7:26) Balet diad modernon panaon et nanggaway paraan si Satanas pian ibaliwala na dakel so estandarte na Dios. Nan-eksperimento ed panagsaksak na dala iray doktor nen koma 19 siglo, tan nen adiskobre iray blood type, mas linmaknab itan. Nen 1937, ginmapoy panagkolekta tan panagtipon na dala ed saray blood bank, tan lapud Sankamundoan a Guerra II et impaseseg so panagsaksak na dala. Ag-abayag, kaslakan lad interon mundo so panagsaksak na dala.
15, 16. (a) Antoy talindeg na Saray Tasi nen Jehova nipaakar ed panagpasaksak na dala? (b) Anton tulong so inter ed papatumbok na Kristo nipaakar ed panagpasaksak na dala tan panagtambal ya ag-uusaray dala, tan antoy resulta?
15 Taon 1944 ni labat, impaimano la na The Watchtower a say panagpasaksak na dala et sakey a paraan na pangan na dala. Diad sinmublay ya taon, lalon binmiskeg tan linminew so Makasulatan ya talindeg tayo nipaakar ed satan. Kasabi 1951, im-publish so listaan na saray tepet tan ebat pian tulongan iray totoo na Dios diad pitongtong dad saray medical professional. Diad interon mundo, makpel iray matoor a papatumbok na Kristo, anggano sikaray babalawen, tataktakoten, tan papasegsegangen ni ingen. Balet tuloytuloy ya idadaulo na Kristo so organisasyon to pian iter so nakaukolan ya suporta. Wala ray detalyado tan ni-research ya maong iran brosyur tan artikulo ya im-publish.
16 Nen 1979, ginapoan na pigaran elder so onlad saray ospital pian tulongan iray doktor a mas natalosan so talindeg tayo, Makasulatan ya rason tayo, tan saray nayarin usaren ya kasandi na dala. Nen 1980, impasal a maong iray elder ed 39 a syudad ed America parad sayan kimey. Insan, inaprobaan na Mananguley ya Ulop so pangiletneg na saray Hospital Liaison Committee ed interon mundo. Kasin diad inlabas na saray taon et akatulong iratan? Natan, nilibon medical professional—kaiba la ray doktor, surgeon, tan anesthesiologist—so mikokoopera ed saray Tasi ya pasyente, tan rerespetoen day pipilien tayon panagtambal ya ag-uusaray dala. Ondadakel iray ospital ya mabulos a mantambal ya ag-usaray dala, tan parad arum, satan so sankaabigan ya estandarte na panagtambal. Agta makapaliket a nonoten no panon a prinotektaan nen Jesus iray papatumbok to ed saray pakana nen Satanas ya dutakan ira?—Basaen so Efeso 5:25-27.
17. Panon tayon nipanengneng ya papablien tayoy pamipino na Kristo ed papatumbok to?
17 Maabig no itepet tayod sarili tayo, ‘Kasin papablien tayoy pamipino na Kristo ed papatumbok to, tan pangipapasal tod sikatayon unoren iray atagey ya estandarte nen Jehova ed moral?’ No on, agtayo sirin komon lilingwanan ya lawas manaanap na paraan si Satanas pian iyarawi itayod si Jehova tan si Jesus diad panutukso tod sikatayon agrespetoen iray estandarte na Dios ed moral. Pian agto itayo naimpluensyaan, regular ya mangiiter so organisasyon nen Jehova na saray maaron pasakbay tan panonot nipaakar ed imoral iran kagagawa na mundo. Naynay tayo sirin ya manalerto tan unoren a tampol iratan a simbawa.—Uli. 19:20.
Pamprotekta ed Moralidad na Kongregasyon
18. No nipaakar ed saramay gagagalaen day manrebeldid estandarte na Dios, antoy malinew ya ipapanonot na pasingawey nen Ezequiel?
18 Say komaduan aspekto na panagpino ed moralidad et nipaakar ed saray paraan pian napansiansian malinis so kongregasyon. Makapaermen ta aliwan amin ya angawat ed saray estandarte nen Jehova tan angidedika na bilay dad sikato et nanmatoor ed desisyon da. Wala ray anguman tan ginagala dan ibaliwala iratan ya estandarte. Antoy kaukolan ya gawaen ed sikara? Pawilen tayo pa may pasingawey nen Ezequiel nipaakar ed espiritual a templo ya apantongtongan tayod gapo na sayan kapitulo. Nengnengen tayo iramay ataragey ya puerta. Diad kada lolooban, wala ray kuarto parad guardia. Babantayan na saray guardia so templo, nayarin pian agmakaloob iramay “ag-asegat ed puso.” (Eze. 44:9, NW) Malinew ya ipapanonot na satan ya say malinis a panagdayew et pribilehyon iiter labat ed saray mansasagpot ya manbilay based malinis iran estandarte nen Jehova ed moral. Mipadpara, say pribilehyon milimog ed saray kapananisiaan diad panagdayew et aliwa met ya lukas ed amin natan.
19, 20. (a) Panon ya tinulongan na Kristo iray papatumbok to ya napino so paraan na pangaasikasod saray seryoson kasalanan? (b) Antoy taloran rason no akin ya didispelosipen iray agmagbabawin nankasalanan?
19 Nen 1892, inkomento na Watch Tower ya “responsabilidad tayon dispelosipen iray (Kristianon) direkta o agdirektan onkokontra ya inter na Kristo so bilay to bilang dondon [bili a pambayar] parad amin.” (Basaen so 2 Juan 10.) Nen 1904, imbaga na libron The New Creation a saramay ag-ontutundad mauges a kagagawa ra et dudutakan day kongregasyon. Diad saman a panaon, amin a membro na kongregasyon et mibibiang ed saray “bista ed simbaan” pian aralen iray kaso na seryoson kasalanan. Balet, mataltalag iratan ya nagawa. Nen 1944, imbaga na The Watchtower a saray responsablin brother labat so kaukolan ya mangasikasod saratan a bengatla. Insan nen 1952, im-publish ed The Watchtower so base ed Biblian proseso na pangasikaso ed saray hudisyal a bengatla, tan indanet ditan so manunan rason no akin ya didispelosipen iramay agmagbabawi—pian mansiansian malinis so kongregasyon.
20 Pigaran dekada manlapud saman, tinulongan na Kristo iray papatumbok to ya nalinewan tan napino so dugan pangasikasod saray kaso nipaakar ed seryoson kasalanan. Impasal a maong iray Kristianon elder ya mangasikasod hudisyal iran bengatla diad paraan nen Jehova, balanse ed hustisya tan panangasi. Diad panaon tayo, malinew lad sikatayoy taloran rason no akin ya didispelosipen iray agmagbabawin nankasalanan ed kongregasyon: (1) pian agnabalaw so ngaran nen Jehova, (2) pian naprotektaan so kongregasyon ed makasamal ya impluensya na seryoson kasalanan, tan (3) pian napakiwas so nankasalanan ya magbabawi anggad posible.
21. Akin a say uksoyan ya panagdispelosip et talagan bendisyon ed totoo na Dios?
21 Kasin malinew lad sika no akin ya bendisyon ed papatumbok na Kristo natan so uksoyan ya panagdispelosip? Diad Israel nensaman, saray nankasalanan et kaslakan lan magmamaliw a mauges ya impluensya ed bansa. No maminsan, mas dakel ni ra nen saramay mangaaro ed si Jehova tan mansasagpot a manggaway duga. Kanian mabetbet ya nababalaw so ngaran nen Jehova lapud sikara, tan nakal so pabor tod sikara. (Jer. 7:23-28) Balet diad panaon tayo, walay grupo na maespiritual a lalaki tan bibii ya aabobonan nen Jehova. Lapud eekalen ed limog tayo iray agmagbabawin nankasalanan, ag-ira nausar nen Satanas pian deralen tan dutakan so kongregasyon. Imbes, alimitaan so impluensya ra. Kanian bilang grupo, talagan walad sikatayoy pabor nen Jehova. Tandaan iyan pormisa nen Jehova: “Ag-ontalona so antokaman ya armas a gawaen sumpad sika.” (Isa. 54:17, NW) Kasin matoor tayon susuportaan iray elder ya mangaasikasod hudisyal iran kaso?
Igloriay Angiter ed Ngaran na Balang Pamilya
22, 23. Akin et misalsalamat tayod saray kapara tayon Kristiano diad kagapoy koma 20 siglo, balet akin ya kaukolan so inkabalanse no nipaakar ed pamilya?
22 Say komatlon aspekto ya tuloytuloy a napipino iray papatumbok na Kristo et nipaakar ed panangasawa tan bilay na pamilya. Kasin apino so panmoria tayod pamilya diad inlabas na saray taon? On. Singa bilang, no basaen tayoy alimbawa na saray lingkor na Dios ed kagapoy koma 20 siglo, seguradon pandinayewan tayoy inkamabulos dan mansakripisyo. Talagan pisalsalamatan tayoy impangiyuna dad sagradon panaglingkor. Balet, nanengneng tayon mas kaukolay inkabalanse. Akin?
23 Maslak ed saray brother nensaman et makakaawat na asainmin ed ministeryo o panagbiahen kimey, tan pigay bulan iran makaarawid abung da. No maminsan et sobray pangidadanet ed agpangasawa tan napapalumbasan laingey ibabaga na Kasulatan, balet dagdaiset so isisimbawa no nipaakar ed pamaelet na saray Kristianon panamaley. Kasin ontan nin siansia so kipapasen na saray papatumbok na Kristo natan? Andi!
No napaulyanan iray obligasyon ed pamilya, maabig no agla awaten iray teokratikon asainmin
24. Panon ya tutulongan na Kristo iray matoor ya totoo to pian magmaliw a mas balanse panmoria dad panangasawa tan pamilya?
24 Diad panaon tayo, no napaulyanan iray obligasyon ed pamilya, maabig no agla awaten iray teokratikon asainmin. (Basaen so 1 Timoteo 5:8.) Niarum ni, impaseguro na Kristo ed saray matoor ya papatumbok to diad dalin ya tuloytuloy to ran ikdan na daakan, makatulong, tan balansin Makasulatan ya simbawa nipaakar ed panangasawa tan bilay na pamilya. (Efe. 3:14, 15) Nen 1978, in-release so libron Making Your Family Life Happy. Kalabas na manga 18 taon, im-publish so libron Say Sekreto na Liket ed Pamilya. Ontan met, wala ray artikulo ed Say Panag-bantayan ya denisinyon ontulong ed saray sanasawa ya mangiyaplikad saray Makasulatan a prinsipyo diad panamaley da.
25-27. Diad inlabas na saray taon, panon ya mas inimano so pankaukolan na ugugaw a nandurumay edad?
25 Kumusta balet iray kalangweran? Diad apalabas iran taon, mas inimano so pankaukolan da. Abayag lan mangipaparaan so organisasyon nen Jehova na saray publikasyon ya parad ugugaw a nandurumay edad, daiset labat nensaman balet natan et dakel la. Singa bilang, walay artikulon “Juvenile Bible Study ” ed The Golden Age manlapud 1919 anggad 1921. Insan walay brosyur a The Golden Age ABC nen 1920 tan libron Children nen 1941. Nen 1970’s im-publish iray libron Listening to the Great Teacher, Your Youth—Getting the Best out of It, tan My Book of Bible Stories. Ginmapo nen 1982 so serye ed Awake! ya “Young People Ask,” tan lapud satan et im-publish nen 1989 so libron Questions Young People Ask—Answers That Work.
26 Natan, duara lay volume na Young People Ask, tan tuloytuloy ni iray serye diad Web site tayon jw.org. Walay libro tayo met ya Manaral Manlapud Sankamaongan a Managbangat. Diad Web site tayo et dakel iray parad kalangweran, ya singa saray Bible-character card, Bible study activity parad ugugaw depende ed edad da, picture activity, video, tan indrowing iran istorya ed Biblia, ontan met ed saray leksion ed Biblia a parad saray ugugaw ya mantaon na talora paabeba. On, ag-anguman so pangipapasen na Kristo ed saray kalangweran manlapu nen pinaasingger tod abay to iray ugugaw nen inmunan siglo. (Mar. 10:13-16) Labay ton ipaliknay panangaro ed saray kalangweran ya walad limog tayo tan napakan iran maong ed espiritual.
27 Labay met nen Jesus a naprotektaan iray ugugaw. Lapud lalon onaabebay moralidad na sayan mauges a mundo, linmoor so panag-abuso ed ugugaw. Kanian wala ray malinew tan direktan simbawa ya ipa-publish pian tulongan iray atateng ya protektaay ananak da ed sayan mauge-uges ya kagagawa. *
28. (a) Singa niyilustra ed templo diad pasingawey nen Ezequiel, antoy kaukolan tayon gawaen no labay tayoy mibiang ed malinis a panagdayew? (b) Antoy determinadom a gawaen?
28 Talagan makapaliket a nodnonoten no panon ya tuloytuloy a pipinoen na Kristo iray papatumbok to, no panon to ran ipapasal ya respetoen, manbilay, tan minabang ed saray atagey ya estandarte nen Jehova ed moral! Isip mo pa lamet imay templo ya anengneng nen Ezequiel ed pasingawey. Imadyin mo iramay ataragey ya lolooban. Tua ya aliwan literal a templo iman noagta espiritual. Balet, kasin tudtua iman ed sika? Onloloob itayo ed saman, aliwa labat a diad iyatendid Kingdom Hall, pambasa na Biblia, odino diad pampulong, ta anggan saray mankunkunwari et sarag dan gawaen iratan balet diad tua et ag-ira onloloob ed templo. Balet no gagawaen tayo iratan legan tayon uunoren iray atagey ya estandarte nen Jehova ed moral tan dugay motibo na puso tayo diad pibibiang ed malinis a panagdayew, nibagan linmoob tan manlilingkor tayod sankasagradoan ed amin a pasen—say uksoyan nen Jehova a Dios parad malinis a panagdayew! Komon ta lawas tayon pablien itan ya pribilehyo. Tan lanang tayo komon ya gawaen so anggaay nayarian tayon ipatnag so inkasanto nen Jehova diad pangunor ed matunong iran estandarte to!
^ par. 2 Nen 1932, nabasad Volume 2 na libron Vindication ya saray propesiya ed Biblia nipaakar ed ipawil na totoo na Dios ed bansa ra et walay kasumpalan tod modernon panaon, aliwan diad saray niyanak ya Israelita noagta diad espiritual ya Israel. Say tutukoyen na saratan ya propesiya et say kipawil na malinis ya panagdayew. Impaliwawa na Say Panag-bantayan ya Marso 1, 1999 ya say pasingawey nen Ezequiel nipaakar ed templo et sakey ya propesiya na panangipawil, kanian walay importantin espiritual ya kasumpalan to legan na kaunoran iran agew.
^ par. 6 Isesebel na samba so pambukbukor na sakey a laki tan sakey a bii ed kuarto nilikud no akalukas ya maong so puerta—odino sanasawa ira o asingger ya sankanayon. Diad loob na pigaran taon, sayan sipan et inagew-agew ya dedengelen bilang kabiangan na Morning Worship ed Bethel, insan ira manpikasi.
^ par. 13 Kaibad agmanepeg a panangusar na tabako so pantabako a mismo, pansigarilyo, panggagal, odino pantanem parad satan ya bisyo.
^ par. 27 Alimbawa, nengnengen so kapitulo 32 na libron Manaral Manlapud Sankamaongan a Managbangat; nengnengen met so artikulon “Keep Your Children Safe!” na Oktubre 2007 ya Awake!


text:
MANUNAN ARTIKULO | SAY PANMORIA NA DIOS ED PANAGSIGARILYO
Sakey ya Epidemya ed Interon Mundo
Dakdakel so ompapatey ed panagsigarilyo.
Wala lay inatey ya 100,000,000 diad apalabas ya sanlasus a taon.
Manga 6,000,000 so ompapatey kada taon.
Diad average, walay sakey ya ompapatey kada anemiran segundo.
Tan singa agla itan manguman.
No tuloytuloy iyan nagawa, say tantiya na saray autoridad et kasabi 2030, onabot lad masulok ya 8,000,000 so ompatey kada taon lapud panagsigarilyo. Ibabaga ran kasabi sampot na koma 21 a siglo, manga 1,000,000,000 la so inatey lapud panagsigarilyo.
Aliwa labat ya saramay inatey ed panagsigarilyo so biktima. Apektado met iray atilak a membro na pamilya da ya naeermenan tan naproproblema ed kuarta lapud impatey da, tan pati saray 600,000 ya ompapatey kada taon lapud nasusungap dan asewek na sigarilyo. Apektado so amin lapud mabli panagpatambal.
Aliwan singa arum ya epidemyan naiirapan iray doktor ya makalmoy tambal, sayan salot et walaay tambal; tan amta tayo no anto itan. Oniay inkuan nen Dr. Margaret Chan, say director-general na World Health Organization: “Say epidemya na panagsigarilyo et ginaway too, tan nayarin napatunda itan no talagan mantutulongan iray gobierno tan totoo.”
Natan labat agawa ya diad interon mundo et mantutulongan iray totoo pian nalabanan iyan epidemya. Nen Agosto 2012, manga 175 ya bansa so pinmayag ed panggaway paraan pian nakontrol so panagsigarilyo. * Balet, wala ray mamapaloor ed satan. Kada taon, binilyon a dolyar so gagastosen na industriyay sigarilyo diad pangiya-advertise da pian makasagyat iray balon kustomer, lalo la ray bibii tan kalangweran diad mairap iran bansa. Lapud makapaadik so sigarilyo, seguradon dakel ni ompatey ed saramay sakey bilyon ya naadik la. No ag-ontunda iray mansisigarilyo natan, mas dakel ni ompatey diad onsublay ya apatiran dekada.
Lapud panag-advertise tan say mismon makapaadik ya epekto na sigarilyo, dakel so agla makalukpos ed satan a bisyo anggan labay da la itan ya itunda. Ontan so naeksperiensya nen Naoko. Sikatoy ginmapon nansigarilyo nen tinedyer ni. Aaligen to ray nababantayan tod TV, pelikula tan saray advertisement ta parad sikato et sosyal itan. Anggaman inatey so nanay tan tatay to lapud lung cancer, intuloy to nin siansiay mansigarilyo anggan nen wala lay duaran anak to. “Mapaga ak ompan mansakit ak met na lung cancer tan sankanonot ko met so epekto ed ananak ko,” so inamin to, “balet agko nin siansia nitunda. Say amtak et agak lan balot makalukpos ed panagsigarilyo.”
Balet, nitunda lanlamang itan nen Naoko. Say akatulong ed sikaton itunda so bisyo to so tinmulong met ed minilyon a totoo. Anto itan? Ipangasin ituloy mon basaen.
^ par. 11 Kaibad sarayan paraan so pangibangat ed totoo ed saray peligrod panagsigarilyo, pangibawal ed industriya na sigarilyo, pangitagey na tax, tan panggaway programa no panon ya nitunda itan.


text:
Tepetepet na Saray Manbabasa
Nayari kasin abayan na Kristianon atateng so adispelosip ya anak da diad saray aral?
Agkaukolan ya masyadon ikday imano no iner so irungan na sakey ya adispelo no sikatoy miaral ed Kingdom Hall. Ipapaseseg na saray publikasyon tayo ed saray Kristianon atateng ya no matukoy et tulongan dad espiritual so adispelon anak da ya kaamong da ni. Nayari ni ingen ya iyaralan na atateng so adispelon menor de edad ya anak dan wala nid pudir da unong ed Nobyembre 15, 1988 ya The Watchtower, pahina 19 tan 20. Kanian iilaloan ya naikdan so anak na nakaukolan a tulong pian magbabawi tan manguman.
Kanian no nipaakar ed no iner so irungan tod Kingdom Hall, anggapoy problema no mareen a miabay so adispelon menor de edad ed atateng to. Lapud anggapo met so totontonen a diad beneg so irungan na saray adispelo, agnepeg ya sebelan a miabay so adispelon anak ed atateng to. Responsabilidad na atateng ya asikasoey espiritualidad na anak da, tan labay dan seguroen ya minabang ed saray aral. Kanian nayarin mas natulongan da no onirung ed abay da, imbes ya paulyanan da labat ya onirung anggan iner.
Panon to balet no say adispelon anak et anggapo lad pudir na atateng? Kasin agla nayarin miabay ed sikara? Nensaman, malinew ya nipaliwawad sayan magasin no antoy nepeg ya ikiwas na sakey a Kristiano no nipaakar ed pililimog ed adispelon kanayon ya agkaamong. * Balet, say mareen ya iyabay na adispelo ed saray kapamilya to legay aral et midumaan ed ginagalan pilimog ed sikato na saray kapamilya to anggano agmet kaukolan. No matukoy so pantratrato na saray matoor ya membro na pamilya ed adispelosip ya kapamilya da tan gagawaen day anggaay nayarian dan unoren so Makasulatan ya simbawa nipaakar ed pililimog ed sikato, anggapoy nepeg ya pampagaan.—1 Cor. 5:11, 13; 2 Juan 11.
Balanglan say adispelo et onabay ed saray kapamilya to odino siopaman a membro na kongregasyon, ag-itan kaukolan ya pamproblemaan basta dugay ikikiwas to. No manggaway totontonen no iner labat so nayarin irungan na adispelo, nayarin wala ray onlesan problema, depende ed situasyon. No tutuloken na amin ya onaatendi, pati saray matoor a kapamilya, iray prinsipyo na Biblia nipaakar ed panagdispelosip, tan anggapoy nigagapol, agla kaukolan ya problemaen no iner so nepeg ya irungan na saray miaaral. *
^ par. 5 Nengnengen so The Watchtower ya Setyembre 15, 1981, pahina 29 tan 30, tan say libron “Mansiansia Kayo ed Panangaro na Dios,” pahina 207-209.
^ par. 6 Saya et pananguman ed ni-publish diad The Watchtower ya Abril 1, 1953, pahina 223.


text:
ONLIING! Oktubre 2013 | Posible Kasi Andukey a Bilay?
Dakel so maniilalon naparukey na science tan medisina so bilay. Naanap kasi na saray scientist so paraan pian manbilay ya andi-angga?
Pangobserba ed Nagagawad Mundo
Kaibad saray topic: Say idadakel na kaso na malaria diad Greece, agni kasal iran ina diad China, manbibikkel iran sundalo diad U.S.A., tan arum ni.
TULONG PARAD PAMILYA
No Antoy Gawaen no Manaalburotoy Ugaw
Antoy gawaen mo no manalburotoy anak mo? Natulongan ka na saray prinsipyod Biblia.
MANUNAN ARTIKULO
Posible Kasi Andukey a Bilay?
No amta tayoy rason no akin ya ontatatken tayo tan ompapatey, naamtaan tayo no posible kasi so andukey a bilay.
SAY EBAT NA BIBLIA
Pan-sex na Agni Kasal
Amtaen no antoy ibabaga na Biblia ed pan-sex na agni kasal tan arum nin klase na seksual a kagagawa.
INTERBYU
Impaliwawa na Orthopedic Surgeon so Pananisia To
Impaliwawa nen Dr. Irène Hof Laurenceau no akin ya nagmaliw ya Tasi nen Jehova.
Tua Kasi so Trinidad?
Kasin ibabangat na relihyon mo so trinidad? Kasin walay epekto na Nicene Creed ed sika natan?
WALA KASI NANDESINYO?
Say Utek na Arctic Ground Squirrel
Panon ya nasasarag na sayan melag ya ayep so abebbeban temperatura na laman to ya ngalngali la onkigtel?
Arum nin Walad Online
No Antoy Ibabaga na Arum ya Kabataan Nipaakar ed Itsura
Akin et mairap parad saray kabataan so nawalaan na dugan pakanengneng ed itsura da? Antoy makatulong ed sikara?


text:
LEKSION 12
Si Jacob so Akaawat na Tawir
Nen 40 lay taon nen Isaac, sikatoy angasawa. Say ngaran na asawa to et Rebeca. Inar-aro nen Isaac si Rebeca. Awalaan iray duaran anak ya laki—kambal.
Say ngaran na panguloan et Esau, tan say komadua et Jacob. Lanang ya anggapod abung si Esau, tan marundunong ya manpana na ayep. Balet si Jacob et labalabay tod abung.
Nensaman, say panguloan ya anak so iikdan na mas baleg ya dalin tan kuarta no ompatey so ama. Say tawag ed satan et tawir. Diad pamilya nen Isaac, tawiren met na anak to iramay im-promise nen Jehova ed si Abraham. Anggapoy pibabali nen Esau ed saratan, balet si Jacob et amta to ya importantin maong iratan.
Aminsan, naknaksawan ya sinmempet si Esau ta sanagew ya nampana na ayep. Naangob toy ambalbalingit ya iluluto nen Jacob tan imbaga to: ‘Narnarasan ak la! Ikdan mo ak pa tay ambalangan ilalambong mo!’ Say kuan nen Jacob: ‘Ikdan ta ka, balet i-promise mo nid siak ya gawak lay tawir mo.’ Imbaga nen Esau: ‘Anggapoy pibabalik ed satay tawir ko! Gawam la, basta napesel ak.’ Duga kasi itan ya ginawa nen Esau? Andi. Insalat nen Esau so mabmablin tawir to ed sakey yaong labat ya sabaw.
Nen masiken lan maong si Isaac, kaukolan to lan iter so bendisyon ed panguloan ya anak to. Balet tinulongan nen Rebeca so yugtan ya si Jacob pian sikato so makaawat na bendisyon. Nen naamtaan nen Esau, nampasnok ya maong tan implano ton pateyen so kakambal to. Labay nen Isaac tan Rebeca ya protektaan si Jacob, kanian imbaga da ed sikato: ‘Miayam ka ni ed pangamaen mon si Laban, ya agi nen inam, anggad anggapo lay pasnok nen Esau ed sika.’ Dinengel nen Jacob so imbaga na ateng to, kanian inmalis la pian agnapatey nen Esau.
“Antoy nagunggona na sakey a too no nakayarian to so interon mundo balet nabalang toy bilay to? Antoy iter na sakey a too a kasalat na bilay to?”—Marcos 8:36, 37


text:
Kasin Sigpot Mon Tutumboken so Kristo?
Kasin Sigpot Mon Tutumboken so Kristo?
“Binilin mi kayo la no panon so nepeg yon pankurang . . . tan gagawaen yo la iya . . . itultuloy yon gawaen iya a nagkalalo.”—1 TES. 4:1.
1, 2. (a) Antoran alay abig a bengatla so naimatonan na dakel a totoo diad panaon nen Jesus? (b) Akin a makatantanda met so panaon tayo?
KASIN naisip mo la a nambilay ka la komon sanen wadiad dalin si Jesus? Seguro no wadman ka et pinaabig to ka la pian agmo la naliknay makapairap a sakit. Odino, ompan sinmebang met la’d nonot mo so liket a naliknam ta nanengneng tan narengel mon mismo si Jesus—a makaaral ka ed sikato odino naimatonan mo iray milagro to. (Mar. 4:1, 2; Luc. 5:3-9; 9:11) Talagan baleg a pribilehyo no wadman ka sanen ginawa nen Jesus iratan! (Luc. 19:37) Anggapo lay arum a henerasyon ya akaimaton ed saratan a bengatla, tan say agawaan nen Jesus ed dalin “diad panamegley na impangibagat to ed inkasikato” et aglan balot naulit.—Heb. 9:26; Juan 14:19.
2 Balet, makatantanda met so panaon tayo. Akin? Natan et manbibilay tayo la ed “panaon na kasumpalan” tan “kaunoran iran agew” ya impasakbay na Kasulatan. (Dan. 12:1-4, 9; 2 Tim. 3:1) Legan na sayan panaon, nibantak si Satanas manlapud tawen. Agla manbayag et sikatoy baloren tan ibantak “ed kaaralman.” (Apo. 12:7-9, 12; 20:1-3) Diad saya met a panaon, walay baleg a pribilehyo tayon sumpalen so kimey ya aglan balot naulit, salanti, say pangipulong ed “maong a balita na panarian” diad sankamundoan, ya ibaga tayo ed totoo so ilalo nipaakar ed onsabin Paraiso.—Mat. 24:14.
3. Antis na insegep nen Jesus ed tawen, anto so imbaga to ed saray patumbok to, tan antoy kabiangan ed satan a kimey?
3 Antis na insegep nen Jesus ed tawen, oniay inkuan to ed saray patumbok to: “Mantasi kayo nipaakar ed siak diad Jerusalem tan ed interon Judea tan Samaria tan diad sankaarawian a pasen na dalin.” (Gawa 1:8) Kabiangan met ed satan a kimey so panagbangat ed totoo diad sankamundoan. Diad anton gagala? Pian magmaliw iran disipulo—kaaruman a papatumbok nen Kristo—antis na isabi anggaan. (Mat. 28:19, 20) Antoy nepeg tayon gawaen pian nasumpal tayoy ipapagawa nen Kristo?
4. (a) Unong ed 2 Pedro 3:11, 12, antoy idadanet nen Pedro a kaukolan tayon gawaen? (b) Antoy nepeg a panalwaran tayo?
4 Oniay mapuersan imbaga nen apostol Pedro: “Imano yoy inkatoo yo, a nepeg a masanto kayo ed saray ugali yo tan gagawaen yo iray bengatlan nipaakar ed maridios a debosyon, legan ya aalagaren tan sankanonot yo lawas so isabi na agew nen Jehova!” (2 Ped. 3:11, 12) Idadanet dia nen Pedro a kaukolan tayoy mantultuloy a manbantay legan na sarayan kaunoran ya agew pian say bilay tayo et mansiansian akasentro ed panggawa na saray bengatlan nipaakar ed maridios a debosyon. Kabiangan ed saratan so pangipulong ed maong a balita. Kanian, maliket itayon makanengneng ed inkaseseg na saray agagi tayo ed interon mundo a manusumpal ed samay pagagawa nen Kristo a panagpulong. Ontan met, amta tayon kaukolan tayoy manalwar pian agnabawasan so seseg tayon manlingkor ed Dios lapud inagew-agew a panedesdes na mundo nen Satanas tan say mismon atawir tayon kakapuyan. Pantongtongan tayo pa sirin no panon tayon nitultuloy a tumboken so Kristo.
Mabulos ya Awaten Iray Responsabilidad ya Inter na Dios
5, 6. (a) Akin et kinomendaan nen Pablo iray kapananisiaan to ed Jerusalem, balet antoy impanonot ton nepeg dan panalwaran? (b) Akin et agtayo nepeg a leglemewen iray responsabilidad ya inter na Dios ed sikatayo?
5 Diad sulat nen apostol Pablo ed saray Kristiano ed Jerusalem, kinomendaan to ray kapananisiaan to lapud matoor ya impansungdo ra anggano napapasegsegang ira. Oniay inkuan to: “Nonot yon naynay iray inmuunan panaon a kayari na impakaliwawaan yo et nansungdo kayo ed impasyan pilalaban yo tekep na dakel ya irap.” On, agnalingwanan nen Jehova so katooran da. (Heb. 6:10; 10:32-34) Seguradon apaseseg a maong iramay Kristianon Hebreo lapud satan a komendasyon nen Pablo. Balet diad satan met lanlamang a sulat, pinanonotan to ra sumpad kakapuyan na too a no agnakontrol et nayarin mamawas na seseg da ed panaglingkor ed Dios. Imbaga ton nepeg a manalwar iray Kristiano ya agda “ipupulisay” so pangunor ed saray ganggan na Dios.—Heb. 12:25.
6 Satan a panonot sumpad tendensia a ‘mangipulisay’ ed saray responsabilidad ya inter na Dios et onaplika met ed saray Kristiano natan. Amta tayo a nakaukolan so determinasyon pian agbalot leglemewen iray responsabilidad tayo bilang Kristiano odino abuloyan a nabawasan so seseg tayo’d panaglingkor ed Dios. (Heb. 10:39) On, ta say panumpal ed sagradon serbisyo et mangilalanor ed bilay.—1 Tim. 4:16.
7, 8. (a) Antoy makatulong pian napansiansia tayoy seseg tayon manlingkor ed Dios? (b) No ag-itayo la tanton maseseg natan, antoy nepeg tayon tandaan nipaakar ed si Jehova tan si Jesus?
7 Anto so makatulong pian agtayo manbaraan ed panusumpal tayo’d saray obligasyon tayo ed Dios? Say sakey ya importantin paraan pian nalabanan itan a tendensia et diad naynay a pannonot ed dedikasyon tayo. Kabaliksan na satan a nonoten tayoy insipan tayo ed si Jehova ya iyuna tayoy panggawa na linawa to, tan labay tayon tooren itan. (Basaen so Mateo 16:24.) Sirin, kaukolan tayon tepetan so inkasikatayo: ‘Kasin determinado ak nin siansia a manbilay unong ed dedikasyon ko ed Dios a singa nen nampabautismo ak? Odino diad inlabas na saray taon et abawasan lay inkaseseg ko?’
8 No diad panuusisa tayo’d dili tayo et pinmatnag ya agtayo la manaya tanton maseseg, maabig no nodnonoten tayo iray makapabiskeg a salita nen propeta Sofonias. Inkuan to: “Agmo yabuloy ya onkapuy iray limam. Si Jehova a Dios mo wala ed pegley mo, sakey a makapanyari a mangilaban naani. Manliket naani a tekep na gayaga ed sika.” (Sof. 3:16, 17) Sarayan salita et amaseseg ed saray Israelitan pinmawil ed Jerusalem manlapud impakaaripen da ed Babilonia. Tan makapaseseg met itan ed saray totoo na Dios natan. Lapud kimey nen Jehova so gagawaen tayo, nepeg tayon tandaan a sikatayoy tutulongan tan papabiskegen nen Jehova tan say Anak to pian nasumpal tayo iray responsabilidad ya inter To. (Mat. 28:20; Fil. 4:13) No maseseg tayon gawaen so kimey na Dios, bendisyonan tan tulongan to itayon onaligwas ed espiritual.
Maseseg Yon ‘Itultuloy ya Anapen nin Unona so Panarian’
9, 10. Anto so ipapabitar nen Jesus ed ilustrasyon to nipaakar ed engranden pangdem, tan antoy naaralan tayo ed satan?
9 Sanen si Jesus so akirungo diad abung na manuley na saray Fariseo, walay ilustrasyon ya inter to nipaakar ed sakey ya engranden pangdem. Deneskribe to’d satan ya ilustrasyon so impangimbita ed nanduruman totoo pian mibiang ed Panarian diad tawen. Inyilustra to met no panon a manbabaraan so arum diad pangawat ed saray inter na Dios a responsabilidad. (Basaen so Lucas 14:16-21.) Diad satan, nambaraan iramay naimbitaan pian ag-ira makaonla’d ponsia. Imbaga na samay sakey a kaukolan ton laen tan nengnengen so daralusan a kapkapanaliw to. Say kuan to ‘may sakey et analiw na saray baka tan labay ton nengnengen iratan. Inkuan ni na sakey: ‘Kapkapangasawak kanian agak makaonla.’ Ataptapew irayan baraan. Kaslakan et nenengnengen lan unona na sakey a manasaliw na daralusan odino ayep so saliwen to, kanian no asaliw to la itan, agto la kaukolan a nengnengen lamet a tampol. Tan akin et say sakey a kapkapangasawa to ni labat et agmakaonla ed satan ya engranden pangdem? Agpankelawan sirin no akin a nampasnok imay angimbita!
10 Antoy naaralan na saray totoo na Dios ed sayan ilustrasyon nen Jesus? Agtayon balot aabuloyan iray personal a bengatla, a singa saramay asalambit ed ilustrasyon nen Jesus, a magmaliw a mas importante ed sikatayo nen say panaglingkor tayo’d Dios. No okupadon maong so sakey a Kristiano ed saray personal a pamaakaran, kalkalnan nabawasan so seseg to ed ministeryo. (Basaen so Lucas 8:14.) Pian ag-itan nagawa, lawas tumboken so simbawa nen Jesus: “Itultuloy yo sirin ya anapen nin unona so panarian tan say inkatunong to, tan sarayan amin a bengatla so niarum ed sikayo.” (Mat. 6:33) Talagan makapaseseg a nanengneng iray lingkor na Dios, ugaw man o matatken, a mangiyaaplika ed satan a makanan simbawa! Diad tua, dakel lay amasimpli ed panagbilay da pian mas baleg so panaon da ed ministeryo. Naeksperiensya ran mismo so tuan liket tan inkapnek a resulta na maseseg a pananap nin unona ed Panarian.
11. Anton salaysay ed Biblia so mangipapanengneng ya importante so maseseg tan interon-puson panaglingkor ed Dios?
11 Pian nanengneng tayoy kaimportantian na maseseg a panaglingkor ed Dios, imanoen pay agawa ed bilay na ari ed Israel a si Jehoas. Lapud papagaan to ya ompan nasakop na Sirya so Israel, si Jehoas et nanakis ya inmasingger ed si Eliseo. Imbaga na propeta ya ikena toy pana ed paway na bintana ya akaarap ed Sirya, a mangipatnag a taloen da itan a nasyon diad tulong nen Jehova. Seguradon amabiskeg iya ed ari. Insan imbaga nen Eliseo ed si Jehoas a laen to iray pana to tan ikena to’d dalin. Amitlon angikenay pana ed dalin si Jehoas. Nampasnok si Eliseo ta say maminlima odino mamin-anem a pangikena na pana et pakapatnagan na ‘pangabil ed Sirya anggad naupot ira.’ Bilang resulta, amitlo labat so impanalo nen Jehoas. Lapud kulang so seseg to, aliwan sigpot so impanalo to. (2 Ara. 13:14-19) Antoy naaralan tayo ed saya? Agnasabaan so bendisyon nen Jehova no maseseg tan interon puso tayon gawaen so kimey to.
12. (a) Anto so makatulong pian napansiansia tayoy seseg tayo’d panaglingkor ed Dios anggaman manasagmak tayoy problema? (b) Antoran gunggona so nagagamoran mo diad pagmaliw mon okupado ed ministeryo?
12 Lapud saray problema’d bilay, nasusubok so inkaseseg tan debosyon tayo’d panaglingkor ed Dios. Dakel ya agagi so manasagmak na kairapay-bilay. Walaray nadidismaya ta limitado lay nagawaan da ed panaglingkor lapud graben sakit. Balet, siansia nin walaray kaukolan tayon gawaen pian napansiansia so inkaseseg tayo tan nagkalalon natumbok so Kristo. Imanoen so pigaran suhestion tan teksto a walad kahon ya “Antoy Makatulong Pian Nitultuloy Mon Natumbok so Kristo?” Isipen no panon mon sigpot a niyaplika iratan. No gawaen mo itan, nagunggonaan kan maong. Diad pagmaliw tayon okupado ed ministeryo, mansiansia tayon mabiskeg, mas makabaliksan so bilay tayo, tan mas maliket tan maligen so nonot tayo. (1 Cor. 15:58) Niarum ni, say interon-kamarerwan panaglingkor ed Dios et ontulong pian ‘sankanonot tayo lawas so isabi na agew nen Jehova.’—2 Ped. 3:12.
Usisam a Maong so Kipapasen Mo
13. Panon tayon naamtaan so kaimportantian ed sikatayo na interon-kamarerwan panaglingkor?
13 Balet, maabig no nodnonoten tayo a say interon-kamarerwan panaglingkor et ag-akadepende ed karakel na oras tayo ed ministeryo. Nandurumay kipapasen tayo. Wala iramay makapampulong na sakey odino duaran oras labat ed kada bulan, tan makapaliket iya ed si Jehova no talagan satan labat so nasarag na laman da. (Ikompara so Marcos 12:41-44.) Kanian, usisaen tayon maong so abilidad tan kipapasen tayo pian naamtaan tayo no panon kaimportante ed sikatayo so interon-kamarerwan panaglingkor. Bilang papatumbok nen Kristo, labay tayo met ya aligen so panagnonot to. (Basaen so Roma 15:5; 1 Cor. 2:16) Antoy inyuna nen Jesus ed bilay to? Imbaga to’d saray totoo ed Capernaum: “Kaukolan ko [ya] iyabawag so maong a balita na panarian na Dios, ta saya so angibakian ed siak.” (Luc. 4:43; Juan 18:37) Legan mon sankanonot so seseg nen Jesus ed ministeryo to, usisam so kipapasen mo pian naamtaan mo no napalaknab mo ni so ministeryom.—1 Cor. 11:1.
14. Panon tayo nin napalaknab so ministeryo tayo?
14 No usisaen tayon maong so kipapasen tayo, posiblin naaruman tayo ni oras tayo’d ministeryo. (Mat. 9:37, 38) Singa bilang, nilibolibon kalangweran a kapkapan-graduate da ni labat so amalaknab ed ministeryo ra tan nalilikna da lay liket lapud maseseg a pampapayunir da. Labay mo met kasin nalikna so ontan a liket? Inusisa na arum ya agagi so kipapasen da tan denesidi ray onalis ed arum a pasen odino diad arum a bansa ni ingen, a babaleg so pankaukolan parad manangipalapag na Panarian. Walara met so nanaral na arum a lenguahe pian ontulong ed saray dayo. Anggaman walaray irap no palaknaben tayoy ministeryo tayo, dakel so nagamoran tayon bendisyon tan makatulong tayo’d arum pian “nawalaan ira na suston pikakabat ed katuaan.”—1 Tim. 2:3, 4; 2 Cor. 9:6.
Saray Ehemplo ed Biblia a Nepeg Tayon Aligen
15, 16. Sioparay aligen tayon ehemplo ed pagmaliw a maseseg a papatumbok nen Kristo?
15 Panon so inkiwas na arum a nagmaliw ya apostol sanen tinawag ira nen Kristo pian magmaliw a patumbok to? No nipaakar ed si Mateo, oniay nabasa tayo: “Sikatoy inmalagey, a tinaynan to so amin a bengatla, tan tinmumbok ed sikato.” (Luc. 5:27, 28) Onia met so nabasa tayo nipaakar ed si Pedro tan Andres legan iran mansisigay: “Tampol a tinaynan da iray iket tan tinmumbok ira ed sikato.” Insan anengneng nen Jesus si Santiago tan Juan a kaibay ama ra a mangaapiger ed iket da. Antoy reaksion da ed imbitasyon nen Jesus? “Tampol a tinaynan da so baloto tan say ama ra, tan tinmumbok ira ed sikato.”—Mat. 4:18-22.
16 Say sakey nin maabig ya alimbawa et si Saulo, a nagmaliw ya apostol Pablo. Anggaman sikatoy datin panatikon manamasegsegang na saray patumbok nen Kristo, inuman toy kabibilay to tan nagmaliw a ‘pinilin pananginan’ pian mangakbibit ed ngaran nen Kristo. “Diad saray sinagoga et tampol ya impulong [nen Pablo] a si Jesus so Anak na Dios.” (Gawa 9:3-22) Tan anggaman kinaukolan ton sungdoan so irap tan panamasegsegang, agbalot naandi so seseg nen Pablo.—2 Cor. 11:23-29; 12:15.
17. (a) Anto so pilalek mon gawaen nipaakar ed panumbok ed Kristo? (b) Antoran bendisyon so nagagamoran tayo lapud panggagawa tayoy linawa nen Jehova diad interon puso tan biskeg tayo?
17 Seguradon labay tayon aligen so maabig ya ehemplo na sarayan disipulo tan onkiwas tayon tampol ya anggapoy panduaruwa. (Heb. 6:11, 12) Antoran bendisyon so nagagamoran tayo diad maseseg tan sigpot tayon panutumbok ed Kristo? Peteg a maliket itayo diad panusumpal tayoy linawa na Dios tan nalilikna tayoy inkapnek lapud saray naaawat tayon kaaruman a pribilehyo tan responsabilidad ed kongregasyon. (Sal. 40:8; basaen so 1 Tesalonica 4:1.) On, legan tayon panseseetan a tumboken so Kristo, panliliketan tayo so dakel tan magnayon iran bendisyon a singa say deen na nonot, inkapnek, inkakontento, panangabobon na Dios, tan say ilalon bilay ya andi-anggaan.—1 Tim. 4:10.
Kasin Natandaan Mo?
• Anton importantin kimey so niiter ed sikatayo, tan panon so pangipasen tayo’d satan?
• Anton kakapuyan so nepeg tayon panalwaran, tan akin?
• Antoy nepeg tayon usisaen a maong ed inkasikatayo?
• Antoy makatulong ed sika pian nitultuloy mon natumbok so Kristo?
[Tepetepet Parad Panagaral]
[Kahon/Litrato ed pahina 27]
Antoy Makatulong Pian Nitultuloy Mon Natumbok so Kristo?
▪ Inagew-agew mon basaen so Salita na Dios, tan dalepdep mo iray nababasam.—Sal. 1:1-3; 1 Tim. 4:15.
▪ Naynay a manpikasi parad tulong tan panangigiya na espirituy Dios.—Zac. 4:6; Luc. 11:9, 13.
▪ Milimog ed saramay talagan maseseg ed ministeryo.—Uli. 13:20; Heb. 10:24, 25.
▪ Bidbiren so inkaganatan na panaon a pambibilayan tayo.—Efe. 5:15, 16.
▪ Nodnonoten iray makapuy a pansumpalan na pambaraan.—Luc. 9:59-62.
▪ Naynay mon nonoten so dedikasyon mo tan say dakel a bendisyon a nagagamoran mo diad panlilingkor mo’d si Jehova tan diad interon-puson panutumbok mo’d Kristo.—Sal. 116:12-14; 133:3; Uli. 10:22.