text:
Pabiskegen na Panagpayunir so Relasyon Tayod Dios
“Maong so mankanta na pangidaydayew ed Dios tayo.”—SAL. 147:1.
1, 2. (a) Antoy resulta no sankanonot tan itotongtong tayod arum so inad-aro tayo? (Nengnengen so litrato ed sayan pahina.) (b) Anto ran tepet so pantongtongan tayo?
LALO tayon naar-aro so sakey a too no sankanonot tayon lanang tan itotongtong tayod arum. Ontan met ed pikakaaro tayod Dios a Jehova. Nensaman, no manpapastol si David ed labi, sankanengneng to ray bitewen tan dadalepdepen toy agnaparaan a pakayari na Amalsa ed sikara. Insulat to: “No umamengen ko so saray tawen mo, kimey na saray gamegamet mo, say bulan tan saray bitewen ya ingganam, anto ta so too a manonot ka ed sikato? Tan say anak na too, a sikato so [“asikasoen,” NW] mo?” (Sal. 8:3, 4) Tan sanen insulat nen apostol Pablo no panon ya nasusumpal so gagala nen Jehova ed espiritual ya Israel, oniay imbaga to: “O agaylay kaaralem na kaykayamanan tan karunongan tan pikakabat na Dios!”—Roma 11:17-26, 33.
2 Diad ministeryo, sankanonot tan itotongtong tayoy Jehova. Pabiskegen na satan so pikakaaro tayod sikato. Alikna na dakel a payunir ya inmaralem so panangaro dad Dios lapud mas dakel so panaon dad ministeryo. Balanglan payunir ka odino planom so manpayunir, nonot mo iya: Panon ya napabiskeg na panagpayunir so relasyon mod Jehova? No payunir ka, tepetan moy sarilim, ‘Antoy ontulong ed siak pian makapantultuloy ak ed sayan pribilehyo?’ No agka ni payunir, tepetan mo met so sarilim, ‘Anto ray sarag kon umanen pian makapanpayunir ak?’ Aralen tayo nin unona no panon ya napabiskeg na panagpayunir so pikakaaro tid Dios.
NO PANON YA NAPABISKEG NA PANAGPAYUNIR SO PIKAKAARO TAYOD DIOS
3. Panon tayon natutulongan no itotongtong tayo ray bendisyon na Panarian diad ministeryo?
3 No itotongtong tayod totoo iray bendisyon na Panarian, mas onapit tayod si Jehova. Anton teksto so labalabay mon usaren diad panagkabkaabungan? Kasin Salmo 37:10, 11; Daniel 2:44; Juan 5:28, 29; odino Apocalipsis 21:3, 4? Kada itongtong tayod arum irayan sipan, napapanonotan itayo a say maiter a Dios so panlalapuan na “amin a maong a regalo tan amin ya ayadyarin langkap.” Lapud satan et lalo tayon onapit ed sikato.—Sant. 1:17.
4. Akin et lalo tayon naaapresyay kamaongan nen Jehova sano nanenengneng tayoy pakaskasin kipapasen na totoo?
4 No nanenengneng tayoy pakaskasin kipapasen na saray napupulongan tayo, mas napapabli tayoy katuaan. Anggapoy nailaloan na saray totoo ya ontulong ed sikaran magmaliw a maliket tan maong so pansumpalan da. Dakel so napapagaan ed arapen tan andiay ilalo. Aanapen day kabaliksan na bilay. Anggan saray relihyoso et dagdaiset so amta rad Biblia. Kaparpara da iray taga Ninive nensaman. (Basaen so Jonas 4:11.) No mas dakel so panaon tayod ministeryo, mas nanengneng tayo so pidumaay espiritual a kipapasen na saray lingkor nen Jehova no ikomparad saray napupulongan tayo. (Isa. 65:13) Nanenengneng ti met ya maomaong si Jehova ta likud ed pangaasikaso tod saray lingkor to, iikdan to met so amin a totoo na pankanawnawa ya naligliwa tan nawalaay tuan ilalo.—Apo. 22:17.
5. Panon tayon moriaen iray problema tayo no tutulongan tayo ray totoo ya makaamtad katuaan?
5 No tutulongan tayo ray totoo ya makaamtad katuaan, agtayo panaburidoan a maong iray problema tayo. Apaneknekan itan na payunir a si Trisha sanen nandiborsyo iray atateng to. Imbaga to: “Aman so sakey ed saray sankasakitan ya agawad bilay ko.” Aminsan et sikatoy maer-ermen a maong tan agto labay komoy ompaway. Balet siansian linman angiyaral ed taloran sanaagi ya maprobleman maong so pamilya ra. Tinaynan ira na ama ra tan mamaltratoen ira na kuya ra. Oniay inkuan nen Trisha: “Baliwala manaya so problemak tan sakit na liknaan ko no ikomparad sikara. Legan min manaaral, makakaimis so mata ra tan masamsamit so elek da lapud liket. Regalod siak nen Jehova iraman ya ugugaw, lalo lad saman ya agew.”
6, 7. (a) Panon ya ombibiskeg so pananisia tayo sano ibabangat tayoy katuaan? (b) Antoy epekto no nanenengneng tayon manguuman so bilay na saray iyaaralan tayo lapud pangiyaaplika day prinsipyoy Biblia?
6 Ombibiskeg so pananisia tayo legan tin ibabangat so katuaan. Oniay insulat nen apostol Pablo ed arum ya Judio nen panaon to ya agda gagawaen so ipupulong da: “Kasin sika a mangibabangat ed arum et agmo ibangat so inkasika?” (Roma 2:21) Duma balet iray payunir natan! Dakel so panaon dan ibangat ed arum so katuaan tan mangiyaral na Biblia. Pian epektibo irad satan, bangatan da nin unona so sarili da. Kanian manpaparaan ira antis iran mangiyaral tan manre-research ira pian naebatan da ray tepet. Oniay imbaga na payunir ya si Janeen: “Sano ibabangat kod arum so katuaan, naliliknak ya mas ontatanek itan ed isip tan pusok. Kanian ombibiskeg lan ombibiskeg so pananisiak.”
7 No nanenengneng tayon manguuman so bilay na saray iyaaralan tayo lapud pangiyaaplika day prinsipyoy Biblia, lalo tayon napapabli so karunongan na Dios. (Isa. 48:17, 18) Kanian mas determinado itayon mangiyaplika ed saratan a prinsipyo diad mismon bilay tayo. Oniay imbaga na sakey nin payunir a si Adrianna: “Aliway pansumpalan na saray totoo no mandepende irad sarili dan karunongan. Balet no manmatalek irad karunongan nen Jehova, nanengneng dan tampol so maabig ya resulta.” Onia met so inkuan na payunir a si Phil: “Makapadinayew ya sarag nen Jehova ya umanen so bilay na totoon dati et agda sarag ya umanen so sarili da.”
8. Antoy epekto na pikimey tayod saray agagi diad ministeryo?
8 Napapabiskeg tayo lapud pikikimey tayod saray agagi diad ministeryo. (Uli. 13:20) Dakel so panaon ya kaiba na saray payunir iray agagi. Kanian mas dakel so pankanawnawa ran “makapanpapasesegan.” (Roma 1:12; basaen so Uliran 27:17.) Oniay naobserbaan na payunir a si Lisa: “Diad trabaho et lanang ya walay kompetisyon tan inggitan. Puros tsismis tan kabastosan so narerengel mo. Anggapoy pibabali dad arum basta onatagey so posisyon da. No maminsan, balawbalawen da ka lapud maabig ya konduktam. Duma balet diad ministeryo ta makapaseseg so piulop ed agagi. Kayari sanagew, kasabik ed abung et balibali liknaan ko anggano naknaksawan ak.”
9. Antoy resulta no payunir so sanasawa?
9 No payunir so sanasawa, onelet so relasyon da. (Ecl. 4:12) Oniay imbaga nen Madeline ya payunir iran dua nen asawa to: “Paniistoryaan mi nen masiken ko so sanagew ya impanpulong mi odino say nababasa mid Biblia ya nausar mid ministeryo. Diad kada onlalabas ya taon na pampapayunir mi, lalon onaapit so liknaan mid sakey tan sakey.” Onia met so imbaga nen Trisha: “Nantongtongan min sanasawa ya iwasan mi so miutang, kanian agmi pankokolkolay kuarta. Pareho so eskedyul mid kapapaway, tan saniba kamin mana-RV tan mangiyaaral, kanian mabiskeg so ulopan tan espiritualidad mi.”
10. Sano iyuuna tayoy Panarian tan naliliknay tulong na Dios, antoy epekto na satan ed talek tayod si Jehova?
10 Lalo tayon panmatalkan si Jehova no iyuuna tayoy Panarian, nalilikna tayoy tulong to, tan nanenengneng tayon eebatan toy pikakasi tayo. Amin ya matoor a Kristiano et manmamatalek ed si Jehova. Lalo lad saray payunir ta amta ran makapantultuloy ira labat ed sigpot panaon a ministeryo no manmatalek irad si Jehova. (Basaen so Mateo 6:30-34.) Si Curt tan say asawa to et payunir, tan sikatoy manlilingkor bilang kasandin manangasikaso na sirkito. Aminsan et inawat da so asainmin ya ombisitad kongregasyon ya duara tan kapalduan oras so kaarawi to. Say gasolina ed luluganan da et dugaruga labat paonlad saman a kongregasyon balet anggapo lay panggasolina ran papawil ta diad ontumbok nin simba so sueldo to. Imbaga nen Curt: “Agkami segurado no duga imay desisyon mi.” Nampikasi ira kanian nagmaliw iran desidido ya ontuloy, ta matalek iran iter na Dios so pankaukolan da. Nen paalis la ra, tinmawag so sakey a sister tan imbaga ton walay regalo tod sikara. Inikdan to ra na kuarta ya eksaktod samay kaukolan dan panggasolina. Imbaga nen Curt: “No naeeksperiensyam iraya, nalikliknam ya aliwan antikey so lima nen Jehova.”
11. Anto ray bendisyon ya naaawat na saray payunir?
11 On, apaneknekan na saray payunir ya legan dan palalaknabey serbisyo dad si Jehova tan lalon onaapit ed sikato, diman met ira lalon ‘nalilimbos’ na bendisyon. (Deu. 28:2) Balet siempre, walan wala ray subok ed panagpayunir. Anggapoy lingkor na Dios ya nipuerad saray problema ya resultay impanrebelde nen Adan. No maminsan, lapud problema et makatunda so sakey ya payunir. Balet posiblin nasolusyonan o naiwasan iraya. Antoy makatulong ed saray payunir pian makapantultuloy irad panlilingkor da?
NO PANON A MAKAPANSIANSIA ED PANAGPAYUNIR
12, 13. (a) Antoy nepeg ya gawaen na payunir no nanairapan ya abeten so oras to? (b) Akin et importante so pangipanaon ed inagew-agew ya pambasay Biblia, panagaral, tan panagdalepdep?
12 Maslak ya payunir et dakel so kimey da. Aliwa iyan mainomay, kanian importante so maabig ya eskedyul. (1 Cor. 14:33, 40) No nanairapan so payunir ya abeten so oras to, kaukolan ton usisaen no antoy panguusaran tod panaon to. (Efe. 5:15, 16) Tepetan toy sarili to: ‘Kaunongan so uusaren kon panaon parad panagrelaks? Kasin nepeg ya mas disiplinaen koy sarilik? Sarag ko kasin umanen so eskedyul kod trabaho?’ No maminsan, agtayo naliklikas ya dakel lay nisasalet tayod eskedyul tayo. Maabig sirin no lanang ya usisaen na saray payunir so eskedyul da tan umanen itan no kaukolan.
13 Nepeg ya kaibad eskedyul na payunir so inagew-agew ya pambasay Biblia, panagaral, tan panagdalepdep. Kaukolan day disiplinad sarili pian agnaala na saray ag-importantin aktibidad so oras ya parad saray importantin bengatla. (Fil. 1:10) Alimbawa, isipen so sakey ya payunir ya sanagew ya pinmaway tan diad saman a labi et eskedyul toy manparaan parad aral. Balet, anonotan ton i-check ni so e-mail to. Tan legan ton aka-online, nanlukas na arum ni ran Web site pian nengnengen no inmabeba lay presyo na samay labay ton saliwen. Agto alikas ya ngalngali duay oras lay linmabas tan agto ni nigapoy panaral to. Antoy problemad saya? No panon ya saray atleta et aasikasoen day laman da pian ombayag ira bilang atleta, saray payunir et kaukolan da met ya asikasoey espiritualidad da panamegley na regular ya panagaral pian makapansiansia rad panagpayunir.—1 Tim. 4:16.
14, 15. (a) Akin et nepeg ya simpli bilay na saray payunir? (b) Antoy nepeg ya gawaen na saray payunir no walay problema da?
14 Saray abayag lan payunir et pansiasiansiaen dan simpli so bilay da. Imbaga nen Jesus ed saray disipulo to a nepeg ya simpli so mata ra. (Mat. 6:22) Si Jesus ya mismo et pinansiansia ton simpli so bilay to pian makapanpokus ed ministeryo to. Imbaga to: “Saray kuyangen et walay panuungiban da tan saray ontitikyab a manok et walay panuubongan da, balet say Anak na too et anggapoy anggan napangidanganan toy ulo to.” (Mat. 8:20) No labay na saray payunir ya aligey Jesus, nepeg dan tandaan ya no dakdakel so kayarian da, dakdakel met so kaukolan dan mantinien, ipaapiger, odino salatan.
15 Amta na saray payunir ya espisyal so panlilingkor da, balet agda iisipen ya mas maong ira nen say arum ya agagi. Amin ya pribilehyon naaawat tayo et lapud agnaparaan ya kaabigan na Dios. Kanian no say sakey et labay toy makapantultuloy bilang payunir, nepeg a manmatalek ed si Jehova. (Fil. 4:13) Tua, wala ray onsabin subok tan problema. (Sal. 34:19) No nagawa itan, nepeg ya kerewen na saray payunir so panangigiya nen Jehova tan patulongan irad sikato, imbes ya tampol dan ikbanay pribilehyo ra. (Basaen so Salmo 37:5.) No kapigan naeeksperiensya day maaron panangasikaso na Dios, diman met ira lalon onapit ed si Aman Jehova.—Isa. 41:10.
SARAG MO KASI MANPAYUNIR?
16. Antoy gawaen mo no labay moy manpayunir?
16 No labay moy manpayunir tan naeksperiensyay bendisyon na saray walad sigpot panaon a serbisyo, ipikasim itan ed si Jehova. (1 Juan 5:14, 15) Mitongtong kad saray payunir. Manggawa ka na plano ya ontulong ed sikan manpayunir. Ontan so ginawa di Keith tan Erika. Parehon full-time so trabaho da, tan angaliw iray abung tan balon kotse kayari dan nankasal. Imbaga da: “Say amta mi saratan so mangiter na liket—andi manaya.” Nen nakal ed trabaho si Keith, nan-auxiliary payunir. Imbaga to: “Nen nampayunir ak, aliknak lamet so liket ed ministeryo.” Walay akaaro dan sanasawan payunir ya tinmulong pian nalikna ray liket ed panagpayunir tan simplin panagbilay. Antoy ginawa di Keith tan Erika? “Inlista mi iray espiritual a kalat mi, impeket mid refrigerator, tan iche-check mi so kada nagagawaan mi la.” Ag-abayag, akapanpayunir iran sanasawa.
17. Akin et maabig no nonoten mon maong no sarag moy manpayunir?
17 Sarag mo kasi manpayunir? No aliwa nin posible natan, gawam so anggaay nayarian mon onapit ed si Jehova diad pangiter moy sankaabigan ed ministeryo. No ipikasim ed si Jehova tan nonoten mon maong so situasyon mo, ompan namoriam ya makapanpayunir ka no wala ray umanen mod eskedyul tan ed kabibilay mo. No onggapo ka lan manpayunir, diman mo nalikna ya say liket mo et agbalot naparaan na saray insakripisyom. Maliket ka ta antam ya iyuunam so Panarian nen say panlabayan mo. (Mat. 6:33) Lalom ya naliknay liket ed pangiter ed arum. Tan dakel so pankanawnawam ya nonoten tan itongtong ed arum si Jehova, kanian napaliket mo tan lalon onaralem so panangarom ed sikato.


c: text/html

text:
No Antoy Naaralan ed Salita na Dios
Nabasa ed Biblia so salita odino mensahe na Dios parad sikatayo natan. Ipapanengneng na saya no panon tayon manbilay a maliket tan no panon a naawat so panangabobon na Dios. Naamtaan met ed Biblia iray ebat ed sarayan tepet:
NO PANON MON NAROMOG IRAY TEKSTO NA BIBLIA
Say Biblia et walaan na 66 a libro. Naapag itan ed duaran seksion: say Hebreo-Aramaikon Kasulatan (“Daan a Sipan”) tan say Griegon Kasulatan (“Balon Sipan”). Kada libro na Biblia et naapag ed saray kapitulo tan bersikulo. No wala ray nanengneng mon teksto, say unonan numero kayari na libro na Biblia et ontutukoy ed kapitulo, tan say ontumbok a numero et ontutukoy ed bersikulo. Alimbawa, say Genesis 1:1 et ontutukoy ed Genesis kapitulo 1, bersikulo 1.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TEPET 4
Antoy Gawaen Ko no Walay Lingok?
ANTOY GAWAEN MO?
Imadyin mo yan eksena: Nen kagalaw nen Tim iray kakaaro to, atupak toy bola so kotse na kaabay da.
No sika si Tim, antoy gawaen mo?
ISIP MO NI!
WALAY TALORAN PAMPILIAN MO:
Ombatik ka.
Tetel mo ray kagalaw mo.
Ibagam ed kaabay yo no antoy agawa, tan ibagam ya bayaran moy aderal mo.
Ompan natukso kan gawaen so Opsyon A. Pero mas maong no aminen moy lingom
No sankanonot mon lanang so agawaan mon lingo, singa ka driver ya nengneng lan nengneng ed rearview mirror legan ya manda-drive
TALORAN RASON NO AKIN YA DAPAT MON AMINEN SO LINGOM
Atan so dugan gawaen.
Ibabaga na Biblia: “Labay mi manbilay a matua ed amin a bengatla.”
—Hebreo 13:18.
Mas perdonaen ka na arum no aminen moy lingom.
Ibabaga na Biblia: “Samay sasakbongan to ray kasalanan to et ag-ontalona, balet siopaman a mangipapatua tan mangipupulisay ed saratan et nakasian.”
—Proverbio 28:13.
Say sankaimportantian ed amin, napaliket moy Dios.
Ibabaga na Biblia: “Kabusol nen Jehova so sakey a mapalikdo, balet Sikatoy maapit a kaaro na maptek a too.”
—Proverbio 3:32.
Si Karina ya 20 so taon to et narel ta mapmaples so panag-drive to. Inyamot to may ticket ya inter na pulis pian agnanengneng nen Tatay to. Balet “kayari na sakey taon,” so kuan nen Karina, “anengneng nen Tatay ko may ticket. Baleg laingen so problemak!”
Antoy naaralan nen Karina? Imbaga to: “No iyamot moy lingom, mas onggrabe so problema. Sika lanlamang so kaskasian!”
NO PANON KAN MAKAARAL ED SARAY LINGOM
Ibabaga na Biblia: “Amin tayo et naynay a nalilingo.” (Santiago 3:2) No aaminen mon tampol so lingom, labay ton ibaga et mapaabeba tan makalakal ka.
Dapat makaaral ka met ed saray lingom. Oniay imbaga nen Vera: “No makakagawa ak na lingo, iisipen ko ya pakaaralan ko itan, tan natulongan ak na satan ya magmaliw a mas responsable, tan amtak lay gawaen ko diad onsublay.” Nengnengen no panon mon nagawaan itan.
Binayes moy bisikleta nen Tatay mo tan aderal mo. Antoy gawaen mo?
Agmo ibaga tan isipen mon agla komon napansin nen Tatay mo.
Ibagam ed si Tatay mo no anton talagay agawa.
Ibagam ed si Tatay mo no antoy agawa balet tetelen moy arum.
Agka akapasa ed exam ta agka nan-review. Antoy gawaen mo?
Ibagam ya mair-irap may exam.
Aminen mo ya agka nan-review.
Ibagam ya kabusol ka na teacher mo.
Diad sarayan eksena, imadyin mo ya sika may (1) Tatay tan (2) teacher. Antoy pakanengneng ed sika na Tatay tan teacher mo no aminen moy lingom? Antoy pakanengneng dad sika no agmo aminen?
Isip mo pa ray agawaan mon lingo nen imbeneg a taon tan ebatan mo irayan tepet.
Antoy agawaan mon lingo? Antoy ginawam pian naayos itan?
Inyamot ko.
Tinetel koy arum.
Inamin kon tampol.
Nen agmo inamin so lingom, antoy aliknam?
Makakaliket ak
—alusotan koy problema!
Nakokonsiensia ak
—imbagak la komon so tua.
Anto komon so mas maong ya ginawam?
Antoy naaralan mod satan ya lingom?
ANTOY NIBAGAM?
Akin ya wala ray totoon agda labay ya aminen iray lingo da?
Antoy pakanengneng ed sika na arum no lanang mon iyaamot so lingom, balet antoy pakanengneng da ed sika no aminen mo iray lingom?


text:
KAPITULO 22
Nagmaliw ya Managsigay na Totoo so Apatiran Disipulo
MATEO 4:13-22 MARCOS 1:16-20 LUCAS 5:1-11
NANANAP SI JESUS NA SARAY DISIPULON SIGPOT PANAON YA ONTUMBOK ED SIKATO
NAGMALIW YA MANAGSIGAY NA TOTOO IRAY MANAGSIGAY NA SIRA
Kayari ya sinalin pateyen na saray taga Nazaret si Jesus, sikatoy linmad Capernaum, asingger ed Dayat na Galilea, a tatawagen met ya “dayat na Genesaret.” (Lucas 5:1) Asumpal ed saya so propesiya ed libron Isaias ya makanengneng na baleg a liwawa iray manaayam ed gilig na dayat diad Galilea.—Isaias 9:1, 2.
On, tuloytuloy ya inyabawag nen Jesus ed Galilea ya “asingger lay Panarian na tawen.” (Mateo 4:17) Anengneng nen Jesus so apatiran disipulo to. Diad gapo et kaiba to ra, balet nen amawil irad Judea kaibay Jesus, intuloy day datin anapan dan panagsigay. (Juan 1:35-42) Balet natan, panaon la ya naynay dan nakaiba si Jesus pian nipasal to ran mangituloy ed ministeryo no sikatoy anggapo la.
Legan a manaakar si Jesus ed gilig na dayat, anengneng toy Simon Pedro, si Andres ya agi to, tan arum nin kaiba da ya manaapiger na iket. Inmasingger si Jesus, linmugan ed baloto nen Pedro, tan imbaga ton iyarawi tod ekat so baloto. Nen akaarawi daiset, inmirong si Jesus tan imbangat tod saray totoon nantitipon ed gilig na dayat so katuaan nipaakar ed Panarian.
Kayari na saya, inkuan nen Jesus ed si Pedro: “Iyakar mo diman ed aralem, tan ipelag yo iray iket yo pian makarel kayo.” Inmebat si Pedro: “Managbangat, sanlabi kami lan mansisigay tan anggapon balot so nala mi, balet lapud imbagam, ipelag ko iray iket.”—Lucas 5:4, 5.
Impelag day iket da tan dakdakel so narel dan sira kanian napipilat la ray iket da! Kinaweyan da ray kakaiba ran walad sananey a baloto pian onasingger tan tulongan da ra. Apanopano na sira so duaran baloto kanian onlelereg la iratan. Lapud sayan anengneng nen Pedro, sikatoy tinmalimukor ed arapan nen Jesus tan inkuan to: “Katawan, arawian mo ak, ta sakey ak a toon makasalanan.” Inmebat si Jesus: “Agka la natatakot. Manlapud natan et mansigay ka la na totoon mabilay.”—Lucas 5:8, 10.
Oniay imbaga nen Jesus ed si Pedro tan Andres: “Tumbok kayod siak, tan gawaen ta kayon sumisigay na totoo.” (Mateo 4:19) Impila to met so duara nin managsigay, si Santiago tan Juan, ya ananak nen Zebedeo. Akila met iran tampol. Kanian tinaynan na sarayan apatiran managsigay so anapan da tan sikaray sankaunaan ya sigpot panaon a disipulo nen Jesus.


text:
LEKSION 52
Saray Mandarlang ya Kabayo tan Karwahen Pan-guerra nen Jehova
Say ari na Sirya ya si Ben-hadad et lanang ya onlulusob ed Israel. Balet kada no onlusob la ra, papasakbayan nen Eliseo so ari na Israel, kanian napapaliisan ira na ari. Lapud satan, labay nen Ben-hadad ya erelen si Eliseo. Naamtaan to ya walad syudad na Dotan si Eliseo, kanian angibaki na dakdakel ya sundalo na Sirya ya mangerel ed sikato.
Labi so inyakar dad Dotan. Kaimbuasan to, anengneng na lingkor nen Eliseo ya apaliberan so syudad na dakdakel ya sundalo, kabayo, tan karwahen pan-guerra. Natatakot ya maong kanian imbaga tod Eliseo: ‘Antoy gawaen tayo ey?’ Imbaga nen Eliseo: ‘Agka natatakot ta mas dakel so kaiba tayo nen say sikara.’ Tampol ya impanengneng nen Jehova ed lingkor nen Eliseo ya saray palandey ed paliber na syudad et napno na saray mandarlang ya kabayo tan karwahen pan-guerra.
Nen erelen la na saray sundalo na Sirya si Eliseo, impikasi to: ‘Jehova, bulag mo ra komon.’ Biglan agla amta na saray sundalo no iner so kawalaan da, anta makanengneng met ira. Imbaga nen Eliseo ed saray sundalo: ‘Aliwa yay nakar yo. Tumbok yo ak, ta iyakar ta kayod samay laki ya aanapen yo.’ Kanian tinumbok day Eliseo anggad Samaria, ya kawalaan na ari na Israel.
Atrasado la nen naamtaan na saray Siryano ya wala ra manayad Samaria. Tinepetan na ari na Israel si Eliseo: ‘Anto ey, pateyen ko la ra?’ Sinamantala kasi nen Eliseo so ombawi ed sarayan totoo ya malabay ya mangerel ed sikato? Andi. Imbaga nen Eliseo ed ari: ‘Agmo ra papateyen. Pakan mo ra insan mo la ra pasempeten.’ Kanian pinakan iran amin na ari insan to la ra pinasempet ed Sirya.
“Walaan itayo na onian panagmatalek ed sikato, ya antokaman so kekerewen tayo unong ed linawa to, dedengelen to itayo.”—1 Juan 5:14


text:
Iwawanwan nen Jehova Iray Totoo To
“Naynay kan iwanwan nen Jehova.”
1, 2. (a) Antoy pidumaan na saray mangidadaulod Saray Tasi nen Jehova ed saray mangidadaulod arum ya relihyon? (b) Antoy aralen tayo ed sayan artikulo tan ed onsublay?
“SIOPAY lider yo?” Atan so mabetbet ya itetepet ed Saray Tasi nen Jehova. Tan agtayo la pankelawan itan! Diad dakel ya relihyon, walan walay lider o pangulo da. Diad sikatayo balet, proud tayon mangibaga ed saray mantetepet ya say Lider tayo et aliwan imperpekton too. Imbes, tutumboken tayoy panangiwanwan na apaolin Kristo, ya ontutumbok met ed panangiwanwan na Ama to, si Jehova.
2 Walay grupo na lalaki, say “matoor tan makabat ya aripen” ya mangiwawanwan ed totoo na Dios natan. (Mat. 24:45) Balet panon tayon amta ya talagan si Jehova so mangiwawanwan ed sikatayo panamegley na Anak to? Diad sayan artikulo tan ed onsublay, pantongtongan tayo no panon ya diad nilibo lan taon et igigiya nen Jehova iray pigaran totoo ya mangidaulo. Aralen ed sarayan artikulo so taloran ebidensya ya talagan indaulo nen Jehova iraman ya lalaki. Prueba iratan ya sikato nensaman anggad natan so tuan Lider na totoo to.
PINABISKEG NA MASANTON ESPIRITU
3. Antoy amabiskeg ed si Moises ya mangidaulo ed Israel?
3 Pinabiskeg na masanton espiritu iray angirepresenta ed Dios. Imanoey Moises ya pinilin lider na saray Israelita. Antoy akatulong pian nagawaan toy ambelat ya asainmin to? ‘Inyan nen Jehova so masanton espiritu To ed sikato.’ (Basaen so Isaias 63:11-14.) Lapud pinabiskeg na masanton espiritu si Moises, si Jehova sirin so talagan mangiwawanwan ed totoo To.
4. Panon ya atebek na saray Israelita ya walad si Moises so espiritu na Dios? (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.)
4 Lapud agnanengneng so masanton espiritu, panon ya atebek na saray Israelita ya wala itan ed si Moises? Atan so tinmulong ed sikato pian makapanggawa na saray milagro tan nipaamta toy ngaran na Dios ed Faraon. (Exo. 7:1-3) Lapud masanton espiritu et nipatnag met nen Moises iray balibalin kualidad a singa say aro, inkauyamo, tan anos, kanian kualipikado ya mangidaulo ed saray Israelita. Talagan duma si Moises ed saray maruksa tan makasarilin lider na arum ya bansa! (Exo. 5:2, 6-9) Malinew so ebidensya: Pinili nen Jehova si Moises ya magmaliw a lider na totoo To.
5. Panon ya pinabiskeg nen Jehova iray arum nin Israelitan lalaki pian niwanwan day totoo to?
5 Ag-abayag, pinabiskeg na masanton espiritu nen Jehova so arum nin lalaki ya aturon mangiwanwan ed totoo to. “Si Josue ya anak nen Nun et napno na espiritu na karunongan.” (Deu. 34:9) “Niwala ed si Gideon so espiritu nen Jehova.” (Ukom 6:34) Tan “pinabiskeg na espiritu nen Jehova si David.” (1 Sam. 16:13) Amin ira et nanmatalek ed tulong na espirituy Dios, tan atan so amabiskeg ed sikara pian nagawaan da ray agda nasarag no diad sarili dan biskeg. (Jos. 11:16, 17; Ukom 7:7, 22; 1 Sam. 17:37, 50) Bilang resulta, nidayew si Jehova ed saray makapakelkelaw ya agawaan da.
6. Akin et labay na Dios ya respetoen na saray Israelita iray lider da?
6 Antoy dugan reaksion komon na saray Israelita ed malinew iran ebidensya ya papabiskegen na masanton espiritu iraman ya lalaki? Nen nanreklamo iray Israelita ed panangidaulo nen Moises, intepet nen Jehova: “Anggad kapigan so agpanrespeto ed siak na sarayan totoo?” (Num. 14:2, 11) On, malinew ya pinili nen Jehova si Moises, Josue, Gideon, tan David ya mangirepresenta ed sikato bilang Lider. Nen inunor na totoo irayan lalaki, diad tua et si Jehova so uunoren da bilang Lider.
TINULONGAN NA SARAY ANGHEL
7. Panon ya tinulongan na saray anghel si Moises?
7 Tinulongan na saray anghel iray angirepresenta ed Dios. (Basaen so Hebreo 1:7, 14.) Inusar nen Jehova iray anghel ya mangiganggan, ontulong, tan mangigiya ed si Moises. Imbaki na Dios si Moises “bilang manuley tan mangiliktar diad panamegley na anghel a nampanengneng ed sikato diad masabit a kiew.” (Gawa 7:35) ‘Impasabi nen Jehova panamegley na saray anghel’ so Ganggan, ya inusar nen Moises pian nibangat iray Israelita. (Gal. 3:19) Tan imbaga nen Jehova ed sikato: “Iwanwan mo iray totoo diad pasen a sinalitak ed sika. Say anghel ko so onlad unaan mo.” (Exo. 32:34) Anggapoy ibabaga na Biblia ya akanengneng iray Israelita na anghel ya manggagawad saraman ya kimey. Balet, diad paraan na impangibangat tan impangigiya nen Moises ed sikara, malinew ya wala ray ontutulong ed sikato ya mas mabiskeg nen say too.
8. Panon ya tinulongan na saray anghel si Josue tan si Hezekias?
8 Say sinmublay ed si Moises ya si Josue et pinabiskeg na “prinsipe na armada nen Jehova” pian idaulo so totoo na Dios ya milaban ed saray Canaanita tan analo iray Israelita. (Jos. 5:13-15; 6:2, 21) Ag-abayag, tinaktakot na saray Asiryano si Arin Hezekias ya lusoben tan sakopen na dakdakel ya sundalo da so Jerusalem. Balet diad sakey a labi labat, “say anghel nen Jehova et pinatey toy 185,000 lalaki.”
9. Kasin agla unoren na saray Israelita iray mangidadaulo ed sikara lapud aliwa ran perpekto? Ipaliwawa.
9 Siempre, perpekto iray anghel, balet saray lalakin tinulongan da et aliwan perpekto. Aminsan et ag-apasanto nen Moises si Jehova. (Num. 20:12) Agkinerew nen Josue so panangiwanwan na Dios antis ya akisipanan ed saray Gibeonita. (Jos. 9:14, 15) Tan walay panaon a nagmaliw ya “mapaatagey so puso” nen Hezekias. (2 Awa. 32:25, 26) Balet anggano imperpekto iraman ya lalaki, iilaloan nen Jehova ya unoren na saray Israelita so panangiwanwan da. Tinulongan to iraman ya lalaki panamegley na saray anghel to. On, si Jehova so mangiwawanwan ed totoo to.
INGGIYA NA SALITAY DIOS
10. Panon ya inggiya na Ganggan na Dios si Moises?
10 Inggiya na Salitay Dios iray angirepresenta ed sikato. Diad Biblia, say Ganggan ya inter ed Israel et tinawag ya “Ganggan nen Moises.” (1 Ara. 2:3) Balet, ibabaga na Kasulatan ya si Jehova so talagan Manangiter na Ganggan, tan kaukolan ya unoren met nen Moises itan ya Ganggan. (2 Awa. 34:14) Sanen inikdan nen Jehova na instruksion no panon ya ipaalagey so tabernakulo, “ginawa nen Moises so amin ya ingganggan nen Jehova ed sikato. Ontan so ginawa to.”
11, 12. (a) Antoy obligadon gawaen nen Josue tan saray arari ya angidaulo ed totoo na Dios? (b) Antoy epekto na Salitay Dios ed saramay lalakin angidaulo?
11 Manlapud gapo na impangidaulo nen Josue, walay kopya to na Salitay Dios. Oniay ingganggan ed sikato: “Nepeg mon basaen a makalna ed agew tan labi, pian maalwar mon nagawaan so amin a nisulat ed saya.” (Jos. 1:8) Ag-abayag, saray ararin nanuley ed totoo na Dios et ontan met so ginawa da. Obligado ran basaen so Ganggan ya inagew-agew, kopyaen, tan ‘gawaen so amin a salita na Ganggan tan saray totontonen diad pangunor dad saratan.’
12 Antoy epekto na Salitay Dios ed saramay lalakin angidaulo? Imanoen pay alimbawa nen Arin Josias. Sanen aromog so sakey ya dokumenton akasulatan na Mosaikon Ganggan, imbasa itan na sekretaryo nen Josias ed sikato. * Antoy reaksion na ari? “Sanen nadngel na ari iray salitan walad libro na Ganggan, pinilat toy kawes to.” Balet aliwan satan labat. Nampaigiya ed Salita na Dios si Josias, tan ginapoan toy impasyan kampanya pian patundaey idolatriya tan inorganisa toy sankabalgan ya panselebray Paskua. (2 Ara. 22:11; 23:1-23) Lapud inggiya na Salitay Dios si Josias tan saray arum nin matoor ya lider, akaparaan iran umanen tan linewen so instruksion ya iiter dad totoo na Dios. Akatulong iratan ya pananguman pian nagawaan na saray totoo na Dios nensaman so panlabayan To.
13. Antoy pidumaan na saray lider na totoo na Dios ed saray paganon bansa?
13 Talagan duma iraman ya matoor ya arari ed saray lider na arum a bansa ya nampaigiya ed karunongay too tan makapuy ya estratehiya! Singa bilang, saray lider tan totoo ed Canaan et nanggawa na mauges iran bengatla, kaiba lay piakdol ed kapamilya, homoseksualidad, pisekso ed ayep, pangibagat ed ugugaw, tan graben idolatriya. (Lev. 18:6, 21-25) Aliwan satan labat, saray lider na Babilonia tan Ehipto et anggapoy tutumboken dan ganggan parad kalinisan balet walay inter na Dios ed Israel. (Num. 19:13) Talagan duma iray totoo na Dios nensaman ta anengneng dan impaseseg na saray matoor ya lider da so espiritual, moral, tan pisikal a kalinisan. Malinew ya si Jehova so mangiwawanwan ed sikara.
14. Akin ya dinisiplina nen Jehova so arum ya lider na totoo to?
14 Aliwan amin ya arin nanuley ed totoo na Dios nensaman et maunor ed saray instruksion To. Saramay agtinmulok ed si Jehova et agda inawat so panangiwanwan na masanton espiritu to, saray anghel to, tan say Salita to. Diad pigaran inkagawa, dinisiplina tan sinalatan nen Jehova iraman ya lider. (1 Sam. 13:13, 14) Diad inggeter ton panaon, sikatoy anuro na sakey ya mas superyor nen saray amin ya totoon inusar ton lider.
ANURO SI JEHOVA NA PERPEKTON LIDER
15. (a) Panon ya impaamta na saray propeta ya walay nikadkaduman lider ya onsabi? (b) Siopa so nipropesiyan lider?
15 Diad loob na pigan lasus a taon, impropesiya nen Jehova ya sikatoy manuro na nikadkaduma tan kualipikadon lider ya mangidaulo ed totoo to. Oniay mensahe ya impasabi nen Moises ed saray Israelita: “Diad saray agagim et manuro si Jehova a Dios mo na sakey a propeta a singa siak. Sikatoy nepeg mon dengelen.” (Deu. 18:15) Impasakbay nen Isaias ya Sikatoy magmaliw ya “lider tan manuley.” (Isa. 55:4) Tan apuyanan si Daniel a mangisulat nipaakar ed onsabin “Mesias a Pangulo.” (Dan. 9:25) Tan nen wadiad dalin si Jesu-Kristo, tinukoy toy sarili to bilang “Lider” na totoo na Dios. (Basaen so Mateo 23:10.) Sikatoy mabulos met ya tinumbok na saray disipulo to, tan pinaneknekan da ya sikato so pinili nen Jehova. (Juan 6:68, 69) Antoy akakombinse ed sikara ya si Jesu-Kristo so usaren nen Jehova ya mangiwanwan ed totoo to?
16. Anto ray prueba ya pinabiskeg na masanton espiritu si Jesus?
16 Pinabiskeg na masanton espiritu si Jesus. Nen nampabautismo si Jesus, anengneng nen Juan a Managbautismo ya “nalulukasan so tawen, tan say espiritu a singa malapati et ondadapo ed sikato.” Kayari na satan, “sikatoy pinakiwas na espiritu ya onlad kalawakan.” (Mar. 1:10-12) Diad ministeryo nen Jesus ed dalin, sikatoy pinabiskeg na masanton espiritu pian manggawa na saray milagro tan mansalita a walaan na autoridad a nanlapud Dios. (Gawa 10:38) Sakey ni, sikatoy tinulongan na masanton espiritu pian nipanengneng to ray perpekton bunga na satan, singa say aro, liket, tan mabiskeg a pananisia. (Juan 15:9; Heb. 12:2) Kanian base ed saratan ya ebidensya, talagan si Jesus so pinili nen Jehova ya lider.
17. Antoy ginawa na saray anghel pian tulongan si Jesus?
17 Tinulongan na saray anghel si Jesus. Ag-abayag kayarin abautismoan si Jesus, “sinmabi iray anghel tan nanlingkor irad sikato.” (Mat. 4:11) Pigaran oras antis na impatey to, “walay anghel a nanlapud tawen a nampanengneng tan amabiskeg ed sikato.” (Luc. 22:43) Segurado si Jesus ya mangibaki si Jehova na anghel ya ontulong ed sikato no nakaukolan to pian nasumpal so panlabayan na Dios.
18, 19. Panon ya nampaigiya si Jesus ed Salita na Dios diad impanbilay tan impanbangat to?
18 Inggiya na Salitay Dios si Jesus. Manlapud gapo na ministeryo to, nampaigiya si Jesus ed Kasulatan. (Mat. 4:4) Diad tua, inunor toy Salita na Dios anggad impatey tod panamairapan ya kiew. Anggan sanen asingger lan ompatey, sinalambit toy propesiya nipaakar ed Mesias. (Mat. 27:46; Luc. 23:46) Balet duma iray lider na relihyon ed saman ya panaon ta ibabaliwala day Salita na Dios no kontra la itan ed saray tradisyon da. Inulit nen Jesus imay imbaga nen Jehova panamegley nen propeta Isaias pian deskribien ira: “Sarayan totoo et papagalangan da ak ed panamegley na bibil da, balet arawrawi ed siak so kapusoan da. Anggapoy kakanaan na pandadayew dad siak, ta saray ganggan na totoo so ibabangat dan doktrina.” (Mat. 15:7-9) Wala kasi anggan sakey ed saraman a totoo ya pilien nen Jehova a mangiwanwan ed totoo to?
19 Nampaigiya si Jesus ed Salita na Dios aliwa labat a diad saray ginawa to noagta pati diad saray bangat to. Nen wala ray isyu nipaakar ed relihyon, agnanmatalek ed malaknab ya karunongan odino eksperiensya to. Imbes, kinonsulta toy ibabaga na Kasulatan. (Mat. 22:33-40) Tan imbes ya pambiliben to ray ondedengel diad pangistorya toy bilay tod tawen odino impamalsa ed uniberso, “nilukasan toy nonot da pian natalosan da so kabaliksan na Kasulatan.” (Luc. 24:32, 45) Pinabpabli nen Jesus so Salita na Dios, tan labalabay ton inabang itan ed arum.
20. (a) Panon ya impanengneng nen Jesus ya sikatoy manpapasakop ed Dios? (b) Antoy naaralan tayod pandumaan nen Jesus tan si Herodes Agripa I nipaakar ed saray pipilien nen Jehova ya lider?
20 Anggano mandinayew iray ondedengel ed si Jesus lapud “makapasagyat ya ibabaga to,” inter toy dayew ed Managbangat to, si Jehova. (Luc. 4:22) Nen indayew na mayaman a laki si Jesus tan tinawag ton “Maong a Managbangat,” oniay mapaabeban inyebat to: “Akin et tatawagen mo ak a maong? Anggapoy arum a maong, noag say Dios.” (Mar. 10:17, 18) Talagan dumay ugali to no ikomparad si Herodes Agripa I, ya nagmaliw ya ari o lider na Judea kayari na ngalngali waloran taon! Diad sakey ya espisyal a miting, nansulong si Herodes na “kawes na ari.” Insan inmeyag iray totoo: “Boses na dios, aliwan boses na too!” Mapatnag ya manlikliket si Herodes ed satan. Antoy sinmublay ya agawa? “Tampol a sikatoy kinabil na anghel nen Jehova, lapud inala toy gloria a parad Dios, tan sikatoy kinan na saray bigis tan inatey.” (Gawa 12:21-23) Seguradon anggapoy makalakal ya toon akanengneng ed saman ya mangibagan pinili nen Jehova si Herodes ya magmaliw a lider. Diad si Jesus balet, dakel so mabiskeg ya ebidensyan sikatoy tinuro na Dios, tan naynay ton iglogloria si Jehova bilang Sankamakapanyarian ya Lider na totoo to.
21. Antoy pantongtongan tayod onsublay ya artikulo?
21 Say panuley nen Jesus bilang lider et aliwa labat ya pigaran taon. “Amin a pakauley ed tawen tan diad dalin et niiter lad siak” so inkuan to nen apaolid bilay. “Tan wala ak ed sikayo ed amin ya agew anggad kaunoran a parte na sistema na mundo.” (Mat. 28:18-20) Balet bilang agnanengneng ya espiritu ed tawen, panon ya iwanwan nen Jesus iray totoo na Dios diad dalin? Siopa ray usaren nen Jehova ya mankimey diad panangidaulo nen Kristo tan mangidaulo ed saray totoo To? Tan panon ya nabidbir na saray Kristiano iray mangirerepresenta ed sikato? Saratan ya tepet et naebatan ed onsublay ya artikulo.
^ par. 12 Nayarin atan imay orihinal ya dokumenton insulat nen Moises.


text: 22 Kayari na satan et sinubok na tuan Dios si Abraham,+ tan inkuan tod sikato: “Abraham!” et sikatoy inmebat: “Wadia ak!”2 Insan inkuan to: “Ipangasim, alam so anak mo, say bogbogtong ya anak mon inad-arom a maong,+ si Isaac,+ tan la kad dalin na Moria+ tan sikatoy iyapay mo diman bilang apay a popoolan diad sakey ed saray palandey ya iturok ed sika.”3 Kanian kabkabuasan a binmangon si Abraham tan imparaan toy asno to tan impila toy duaran lingkor to tan si Isaac ya anak to. Sikatoy nambelang na kiew parad apay a popoolan, tan linmad pasen ya imbaga na tuan Dios ed sikato.4 Diad komatlon agew et tinmangway Abraham tan abantag to so lugar.5 Inkuan natan nen Abraham ed saray lingkor to: “Tilak kayo dia a kaibay asno, balet siak tan say ugaw so onla diman pian mandayew insan mi kayo pawilen.”6 Kanian inala nen Abraham so kiew parad apay a popoolan tan impasakbat to itan ed si Isaac ya anak to. Insan inala toy apoy tan say kutsilyo,* tan tinmuloy la ran dua.7 Kabekta et inkuan nen Isaac ed si Abraham ya ama to: “Ama!” Sikatoy inmebat: “On, ana’ko!” Kanian intuloy to: “Wala lay apoy tan kiew, balet kawalaan na karneron parad apay a popoolan?”8 Diad ontan et inkuan nen Abraham: “Say Dios a mismo so mangitarya na karnero parad apay a popoolan,+ ana’ko.” Tan tinmuloy la ran dua.9 Akasabi ran siansia ed samay pasen ya imbaga na tuan Dios ed sikato, tan nanggaway Abraham na altar diman tan inlira to so kiew ed tapew na satan. Binalor toy lima tan sali nen Isaac ya anak to tan imparukol tod altar diad tapew na kiew.+10 Insan inyunat nen Abraham so lima to tan inala toy kutsilyo* pian pateyen so anak to.+11 Balet sikatoy tinawag na anghel nen Jehova manlapud tawen tan inkuan to: “Abraham, Abraham!” Inyebat to: “Wadia ak!”12 Insan inkuan na anghel: “Agmo sasakitan so ugaw, tan agka manggagaway antokaman ed sikato, ta amtak la natan a sikay matakot ed Dios, lapud agmo insiblet ed siak so anak mo, say bogbogtong mo.”+13 Diad satan et tinmangway Abraham, tan diad asingger ed kawalaan to et walay kalakian a karnero a nipanget iray saklor to ed melag a kiew. Kanian linmay Abraham tan inala to so karnero tan inyapay to itan bilang apay a popoolan a kasalat na anak to.14 Tan tinawag nen Abraham iman a pasen a Jehova-jireh.* Kanian siansia nin nabibitla natan: “Nitarya itan ed palandey nen Jehova.”+15 Tan tinawag lamet na samay anghel nen Jehova si Abraham manlapud tawen,16 ya inkuan to: “‘Mansamba ak ed ngaran ko,’ so imbaga nen Jehova,+ ‘a lapud ginawam iya tan agmo insiblet so anak mo, say bogbogtong mo,+17 seguradon bendisyonan ta ka tan seguradon parakelen koy ilalak mo* a singa saray bitewen ed tawen tan singa saray buer ed gilig na dayat,+ tan kayarianen na ilalak mo* so puerta* na kakabusol to.+18 Tan diad panamegley na ilalak mo,*+ amin a nasyon ed dalin et onggamor na bendisyon lapud dinengel moy boses ko.’”+19 Kayari na satan et pinawil nen Abraham iray lingkor to, tan anempet la rad Beer-sheba;+ tan nantultuloy a nanayam si Abraham ed Beer-sheba.20 Insan nibalita ed si Abraham: “Angiyanak met si Milca na anak a lalaki ed si Nahor ya agim:+21 say panguloan to et si Uz, komaduay Buz, say komatlo et si Kemuel ya ama nen Aram,22 si Kesed, Hazo, Pildas, Jidlaf, tan Betuel.”+23 Si Betuel so nagmaliw ya ama nen Rebeka.+ Sarayan walo so inyanak nen Milca ed si Nahor, ya agi nen Abraham.24 Say onkokomaduan asawa to a manngaran na Reuma et angiyanak met na saray ananak a lalaki: si Teba, Gaham, Tahas, tan Maaca.


text:
LEKSION 17
Panon Kamin Tutulongan na Saray Manangasikaso na Sirkito?
Aminpiga ya abitla ed Kristianon Griegon Kasulatan si Bernabe tan apostol Pablo. Nanlingkor ira bilang ombiabiahen manangasikaso tan binmisita irad saray kongregasyon nensaman. Akin? Lapud sankanonot day pankaabigan na saray kaagian da. Imbaga nen Pablo ya labay toy ‘ompawil tan bisitaen iray agagi’ pian nanengneng to no antoy kipapasen da. Nambiahe na nilasus ya kilometro pian labat nabisita tan napabiskeg to ra. (Gawa 15:36) Ontan met so gagala na saray ombiabiahen manangasikaso mi natan.
Ombibisita ira pian pasesegen kami. Kada manangasikaso na sirkito et ombibisita ed manga 20 ya kongregasyon, sakey simba ed kada kongregasyon, mamidua ed sakey taon. Dakel so nanaaralan mi ed eksperiensya na sarayan brother tan ontan met ed asawa ra, no wala. Labalabay dan nakabat iray kabataan tan maedad, tan malikeliket da kamin iibaan ed panagpulong tan diad saray iyaaralan mi. Iibaan na manangasikaso na sirkito iray elder diad pan-shepherding da, tan mangiiter iray makapaseseg a paliwawa diad saray aral tan asemblea pian ombiskeg kami ed espiritual.—Gawa 15:35.
Iyaansakit da kamin amin. Interesadon maong iray manangasikaso na sirkito ed espiritualidad na saray kongregasyon. Mimimiting irad saray elder tan ministeryal a lingkor pian amtaen so inaligwasan na kongregasyon tan mangiiter iray praktikal ya suhestion no panon dan nagawaan iray responsabilidad da. Tutulongan da ray payunir ya magmaliw a mas epektibo ed ministeryo, tan labalabay dan kabaten iray balo ed kongregasyon tan amtaen so iyaaligwas dad espiritual. Mabulbulos ya uusaren na sarayan manangasikaso so panaon tan biskeg da bilang ‘kakimeyan parad pankaabigan mi.’ (2 Corinto 8:23) Aligen tayo so pananisia tan debosyon dad Dios.—Hebreo 13:7.
Akin ya ombibisitad kongregasyon iray manangasikaso na sirkito?
Panon kan nagunggonaan ed ibisita ra?


text:
“Nia! Wala Ak ed Sikayo ed Amin ya Agew”
“Nia! wala ak ed sikayo ed amin ya agew anggad sampot a panaon na mundo.”—MAT. 28:20.
1. (a) Isalaysay ed antikey so ilustrasyon nipaakar ed trigo tan sisanyas. (b) Unong ed si Jesus, antoy kabaliksan na satan?
DIAD sakey ed saray ilustrasyon nen Jesus nipaakar ed Panarian, sinalambit toy sakey ya dumaralos ya angisibwag na maong a binin trigo tan sakey a kabusol ya angitanem na saray sisanyas. Apalumbasan na saray sisanyas so karakel na saray trigo, balet imbaga na dumaralos ed saray aripen to: “Paulyan yo iratan a manbansag ya ontubo anggad panag-ani.” Diad panaoy panag-ani, deralen iray sisanyas tan tiponen iray trigo. Satan ya ilustrasyon et impaliwawa lanlamang nen Jesus. (Basaen Mateo 13:24-30, 37-43.) Antoy ipapaamta na satan ya parabolo? (Nengnengen so tsart ya “Trigo tan Sisanyas.”)
2. (a) Antoy ipapanengneng na ilustrasyon? (b) Dinan a parte na parabolo so imanoen ed sayan artikulo?
2 Ipapanengneng na ilustrasyon no panon tan kapigan tiponen nen Jesus so amin a kabiangan na saray trigo—saray alanaan a Kristiano ya kaiba ton manuley ed Panarian to. Ginmapo so panagsibwag nen Pentecostes 33 C.E. Nasumpal so pantipon sano naawat la na saray alanaan ya mabilay nid dalin diad anggaan na sayan sistema na mundo so permanentin tatak da insan ira awiten ed tawen. (Mat. 24:31; Apo. 7:1-4) No panon a nanengneng na sakey a too so interon kaliberliber no walad toktok na palandey, ontan met lapud sayan parabolo et nanenengneng tayo iray nagawa legan na manga 2,000 ya taon. Anto ray natetebek tayon nagawa nipaakar ed Panarian? Impaimano na parabolo so panaon na pantanem na bini, itubo na saratan, tan pan-ani. Manunan imanoen ed sayan artikulo so panaon na panag-ani. *
DIAD PANANGASIKASO NEN JESUS
3. (a) Antoy agawa kayari inmunan siglo? (b) Base ed Mateo 13:28, antoy intepet tan siopa ray nantepet? (Nengnengen met so kaaruman ya impormasyon.)
3 Diad gapo na komaduan siglo C.E., ‘tinmubo iray sisanyas’ sanen apatnagan ed mundo iray peke ya Kristiano. (Mat. 13:26) Kasabi na komapat a siglo, mas dakel la ray simbolikon sisanyas nen saray alanaan a Kristiano. Diad samay parabolo, tinepetan na ariripen so katawan no kasin labay ton pabagot iray sisanyas. * (Mat. 13:28) Antoy imbaga na katawan?
4. (a) Anto so ipapanengneng na ganggan na Katawan a Jesus? (b) Kapigan abidbir iray singa trigon Kristiano?
4 Oniay ingganggan nen Jesus nipaakar ed trigo tan saray sisanyas: “Paulyan yo iratan a manbansag ya ontubo anggad panag-ani.” Ipapanengneng na satan a manlapu la nen inmunan siglo ya anggad natan et walan walay simbolikon trigo—saray alanaan a Kristiano diad dalin. Imbaga met nen Jesus ed saray disipulo to: “Wala ak ed sikayo ed amin ya agew anggad sampot a panaon na mundo.” (Mat. 28:20) Kanian protektaan nen Jesus iray alanaan a Kristiano ed amin ya agew anggad panaon na anggaan. Balet, lapud mas dinmakel iray simbolikon sisanyas, agtayo naseguro no siopa ray simbolikon trigo legan na satan ya andukey a panaon. Anggaman ontan, manga 30 taon antis ya ginmapo so panaon na panag-ani, nabidbir la no siopa ray simbolikon trigo. Panon itan a nagawa?
MENSAHERON ‘ANGIPARAAN ED DALAN’
5. Panon ya asumpal so propesiya nen Malaquias nen inmunan siglo?
5 Pigaran siglo antis ya insalaysay nen Jesus so ilustrasyon nipaakar ed trigo tan sisanyas, pinuyanan nen Jehova so propeta ton si Malaquias ya ipasakbay iray nagawa a mikonektaan ed ilustrasyon nen Jesus. (Basaen so Malaquias 3:1-4.) Si Juan a Bautista so mensahero odino ‘igaganggan ya angiparaan ed dalan.’ (Mat. 11:10, 11) Sanen sikatoy sinmabi nen 29 C.E., magano lay pangukom ed nasyon na Israel. Si Jesus so komaduan mensahero odino igaganggan. Amidua ton nilinisan so templo ed Jerusalem—unona et diad gapo na ministeryo to tan komadua et diad bandad sampot na satan. (Mat. 21:12, 13; Juan 2:14-17) Kanian, say impanlinis nen Jesus et sakopen toy pigaran taon.
6. (a) Antoy mas malaknab ya kasumpalan na propesiya nen Malaquias? (b) Kapigan inusisa nen Jesus so espiritual a templo? (Nengnengen met so kaaruman ya impormasyon.)
6 Antoy mas malaknab ya kasumpalan na propesiya nen Malaquias? Pigaran dekada antis na 1914, ginawa di C.T. Russell tan saray kakaiba to so kimey a miparad samay ginawa nen Juan a Bautista. Satan a kimey et say pangipawil ed saray katuaan na Biblia. Imbangat na Saray Estudyante na Biblia so dugan kabaliksan na dondon bagat nen Kristo, impaamta ray katilaan nipaakar ed impierno, tan inyabawag day panampot na Panaon na Saray Gentil. Balet, dakel iray arum nin grupo na relihyon ya mangibabagan papatumbok ira nen Kristo. Kanian say importantin tepet a kaukolan a naebatan et: Siopad sikara so trigo? Pian naebatan itan, ginapoan nen Jesus ya inusisa so espiritual a templo nen 1914. Satan ya impangusisa tan impanlinis et sakopen toy pigaran taon—manlapud 1914 anggad bandad gapo na 1919. *
PIGAY TAON YA IMPANGUSISA TAN IMPANLINIS
7. Sanen ginapoan nen Jesus so manusisa nen 1914, antoy anengneng to?
7 Sanen ginapoan nen Jesus so manusisa, antoy anengneng to? Walay melag ya grupo na maseseg iran Estudyante na Biblia ya diad masulok lan 30 taon et angusar ed saray kaykayarian da tan nansagpot a maong ed panagpulong. * Seguradon aliketan si Jesus tan saray anghel sanen anengneng da iyan daiset balet mabiskeg iran trigo ya ag-apatunda na saray sisanyas nen Satanas! Balet kaukolan nin siansia ya linisan odino ‘gogolan iray anak nen Levi,’ saray alanaan. (Mal. 3:2, 3; 1 Ped. 4:17) Akin?
8. Anto ray agawa kayari 1914?
8 Diad bandad sampot na 1914, adismaya so arum ya Estudyante na Biblia lapud agni ra sinmegep ed tawen. Legan na 1915 tan 1916, kinmapuy so panagpulong lapud panamasegsegang. Likud nid satan, sanen inatey si Brother Russell nen Oktubre 1916, nankokontraan iray agagi. Agsinuportaan na apatira ed saray pitoran direktor na Watch Tower Bible and Tract Society so desisyon ya si Brother Rutherford so mangidaulo. Sinali dan pankokolkolen iray agagi, balet nen Agosto 1917, tinaynan day Bethel. Talagan panaon itan na panaglinis! Sakey ni, saray arum ya Estudyante na Biblia et nampadaeg ed takot ed too. Anggaman ontan, maslak ed saray agagi et mabulos ya nampasakop ed panaglinis nen Jesus tan anguman. Kanian, impasen ira nen Jesus ya tuan Kristianon trigo, balet impulisay to so amin a peke ya Kristiano diad kongregasyon, kaiba lay amin a walad Kakristianoan. (Mal. 3:5; 2 Tim. 2:19) Antoy sinmublay ya agawa? Pian naamtaan, imanoen tayo lamet imay parabolo nipaakar ed trigo tan sisanyas.
ANTOY AGAWA KAYARIN GINMAPO SO PANAON NA PANAG-ANI?
9, 10. (a) Anto natan so pantongtongan tayo nipaakar ed panaon na panag-ani? (b) Antoy unonan agawa diad panaon na panag-ani?
9 “Say panag-ani et say sampot [Griego, “konklusyon”] a panaon na sayan sistema na mundo,” kuan nen Jesus. * (Mat. 13:39) Satan a panaon na panag-ani et ginmapo nen 1914. Pantongtongan tayo so limaran impasakbay nen Jesus a nagawa ed satan a panaon.
10 Unona, pambagot ed saray sisanyas. Inkuan nen Jesus: “Sano panaon lay panag-ani et ibagak ed saray manag-ani, ‘Bagot yo nin unona iray sisanyas tan berber yo iratan.’” Kayari 1914, ginapoan na saray anghel ya ‘bagoten’ iray singa sisanyas a Kristiano diad impangibiig ed sikara ed saray alanaan, saray “ananak na panarian.”—Mat. 13:30, 38, 41.
11. Anggad natan, antoy pidumaan na saray tuan Kristiano ed saray peke ya Kristiano?
11 Legan na panagbagot ed saray sisanyas, lalon anengneng so pandumaan na duaran grupo. (Apo. 18:1, 4) Nen 1919, mapatnag ya naplag la so Makapanyarin Babilonia. Antoy pidumaan na saray tua ed saray peke ya Kristiano? Say panagpulong a kimey. Indanet na saramay angidaulo ed Saray Estudyante na Biblia ya importante so pibiang na amin a walad kongregasyon diad panangipulong ed Panarian. Singa bilang, diad samay bokletan To Whom the Work Is Entrusted, ya im-publish nen 1919, et pinaseseg so amin ya alanaan a Kristiano a manpulong ed kabkaabungan. Inkuan na satan: “Singa agnasabaay kimey, balet kien itan na Katawan, tan diad tulong to et nagawaan tayo itan. Pribilehyom so mibiang ed satan.” Antoy reaksion da? Inkuan na The Watch Tower nen 1922 ya manlapu lad saman et lalon nansagpot ed panagpulong iray Estudyante na Biblia. Ag-abayag, nagmaliw lan pakabidbiran na saray matoor a Kristiano so panagpulong ed kabkaabungan—tan angga nid natan.
12. Kapigan ginmapo so pakakatipon ed trigo?
12 Komadua, pantipon ed trigo. Ingganggan nen Jesus iray anghel to: ‘Tipon yo ray trigo diad kamalir ko.’ (Mat. 13:30) Manlapu la nen 1919, titiponen iray alanaan diad alinisan ya Kristianon kongregasyon. Parad saray alanaan a Kristiano ya mabilay nid dalin diad anggaan na sayan sistema na mundo et unor a natipon sano awaten da lay tumang dad tawen.—Dan. 7:18, 22, 27.
13. Antoy imbaga na Apocalipsis 18:7 nipaakar ed kipapasen natan na Kakristianoan tan amin a kabiangay balangkantis odino Makapanyarin Babilonia?
13 Komatlo, pannangis tan panngalatenget. Sano abedber la na saray anghel iray sisanyas, antoy nagawa? Oniay imbaga nen Jesus a kipapasen na saray sisanyas: “Diman so pannangisan tan panngalatengetan na saray ngipen da.” (Mat. 13:42) Kasin nagagawa la iya natan? Andi ni. Natan et onia nin siansia so ibabaga na Kakristianoan, a kabiangan na balangkantis: “Akayurong ak bilang sakey a reyna, tan aliwa ak a balo, tan agkon balot nalikna so ermen.” (Apo. 18:7) On, ipapasen na Kakristianoan ya kontrolado toy bengabengatla, iisipen to ni ingen ya sikatoy ‘akayurong bilang sakey a reyna’ a mangiimpluensyad saray lider na politika. Diad kaplesan, sarayan simbolikon sisanyas et manpapasirayew, imbes ya mannangis. Balet magano la itan a nauman.
14. (a) Kapigan tan akin a ‘manngalatenget iray ngipen’ na saray peke ya Kristiano? (b) Panon a say nauman a pakatalos tayo ed Mateo 13:42 et mitunosan ed Salmo 112:10? (Nengnengen so kaaruman ya impormasyon.)
14 Legay baleg ya irap, sano naderal lay amin a palson relihyon, saray datin papatumbok da et mananap na salimbeng balet anggapoy naromog da. (Luc. 23:30; Apo. 6:15-17) Insan, sano namoria dan ag-ira makaliktar, onaki-akis ira tan ‘manngalatenget iray ngipen da’ lapud pasnok. Unong ed propesiya nen Jesus nipaakar ed baleg ya irap, diad satan a makapataktakot ya panaon, “tapoktapoken day pagew da ed pantagleey.” *—Mat. 24:30; Apo. 1:7.
15. Antoy nagawa ed saray sisanyas tan kapigan itan nagawa?
15 Komapat, ibuntok ed manliob a hurno. Antoy nagawad saray abedber ya sisanyas? Sikaray ‘ibuntok na saray anghel ed manliob a hurno.’ (Mat. 13:42) Labay ton ibaga et sikaray sigpot a naderal. Kanian, saray datin papatumbok na saray palson relihyon et naderal diad unor a parte na baleg ya irap, diad Armagedon.—Mal. 4:1.
16, 17. (a) Diad ilustrasyon nen Jesus, anto so sinalambit ton unor ya nagawa? (b) Akin et nibaga tayon dia nid arapen so pakagawa na saya?
16 Komalima, onsinag a maliwliwawa. Sinampotan nen Jesus so propesiya to diad impangibagan: “Diad satan a panaon, saray matunong et onsinag a singa kaliwawa na agew diad panarian na Ama ra.” (Mat. 13:43) Kapigan tan iner iya nagawa? Dia ni ed arapen. Say impropesiya nen Jesus et aliwan sakey a kimey ya nagagawad kaplesan diad dalin, noagta nagawa ni labat ed arapen diad tawen. * Niay duaran rason no akin ya ontay nibaga tayo.
17 Unona, samay tepet ya “kapigan.” Imbaga nen Jesus: “Diad satan a panaon, saray matunong et onsinag.” Malinew a say tutukoyen nen Jesus ya “diad satan a panaon” et samay kakkapambitla to, say ‘pangibuntok ed saray sisanyas ed manliob ya hurno.’ Nagawa itan diad unor a parte na baleg ya irap. Kanian, say ‘isinag’ met na saray alanaan et dia nid arapen. Komadua, samay tepet ya “iner.” Imbaga nen Jesus ya saray matunong et ‘onsinag diad panarian.’ Antoy labay ya ibaga na satan? Amin a matoor ya alanaan a wadia nid dalin kayarin asumpal so unonan parte na baleg ya irap et naawat da lay permanentin tatak da. Insan, unong ed impaimano nen Jesus nipaakar ed baleg ya irap, tiponen ira ed tawen. (Mat. 24:31) Diman ira onsinag “diad panarian na Ama ra,” tan agmanbayag kayari na Armagedon, magmaliw iran kabiangan na maliket a nobya nen Jesus diad “kasal na Kordero.”—Apo. 19:6-9.
NO ANTOY NAGUNGGONA TAYO
18, 19. Panon a say pakatalos ed parabolo nen Jesus nipaakar ed trigo tan sisanyas et makagunggona ed balang sakey ed sikatayo?
18 Antoy nagunggona tayo ed sayan parabolo? Unona, napaaralem na saya so pakatalos tayo. Ipapaamta na parabolo so importantin rason no akin ya agni dineral nen Jehova iray mauges a totoo. Siansia nin itetepel to ra pian iparaan iray “banga na panangasi”—saray trigo. * (Roma 9:22-24) Komadua, napabiskeg na saya so talek tayo. Legan a manasingger so anggaan, lalo itayon atakien na saray mamubusol ed sikatayo, ‘balet ag-ira manalo.’ (Basaen so Jeremias 1:19.) No panon a manlapu la nensaman et prinotektaan nen Jehova iray trigo, ontan met panamegley nen Jesus tan saray anghel, Sikatoy walad sikatayo “ed amin ya agew.”—Mat. 28:20.
19 Komatlo, natulongan itayo na parabolo pian nabirbir iray trigo. Akin et importante itan? No amta tayo no siopa ray singa trigon Kristiano, naamtaan tayo so ebat ed tepet nen Jesus diad malaknab a propesiya to nipaakar ed kaunoran iran agew. Intepet to: “Siopa so peteg a matoor tan makabat ya aripen?” (Mat. 24:45) Say duaran ontumbok ya artikulo so mangiter na makapenek ya ebat ed satan a tepet.
^ par. 2 Parapo 2: Pian nanonotan yo ray kabaliksan na arum a parte na parabolo, basaen so artikulon “Saray Matunong et Onsinag a Singa Kaliwawa na Agew” diad Say Panag-bantayan na Marso 15, 2010.
^ par. 3 Parapo 3: Lapud inatey la ray apostol tan saray nakekeraan ya alanaan ed dalin et agtinukoy ya aripen, noagta trigo, sarayan aripen sirin et ontutukoy ed saray anghel. Diad bandad sampot na ilustrasyon, sinalambit ya saray manbagot na sisanyas et saray anghel.—Mat. 13:39.
^ par. 6 Parapo 6: Sakey iyan pananguman ed pakatalos tayo. Diad apalabas, abaloan tayon agawa so impangusisa nen Jesus nen 1918.
^ par. 7 Parapo 7: Manlapud 1910 anggad 1914, angibunog iray Estudyante na Biblia na ngalngali 4,000,000 ya libro tan masulok ya 200,000,000 ya tract tan bokleta.
^ par. 9 Parapo 9: Walay pandumaan na salitan “sampot [odino, konklusyon]” tan “anggaan.” Diad Biblia, say salitan “sampot a panaon na sayan sistema na mundo” et ontutukoy ed say peryodo na panaon ya ompugta ed anggaan, kaiba lay mismon anggaan.
^ par. 14 Parapo 14: Sakey iyan pananguman ed pakatalos tayod Mateo 13:42. Diad apalabas, sinalambit na saray publikasyon tayo ya saray peke ya Kristiano et pigay dekada lan ‘mannangis tan manngalatenget so ngipen da’ lapud inyabawag na saray “ananak na panarian” no siopa ra—sikaray “ananak na samay mauges.” (Mat. 13:38) Balet imanoen ya say ideyan panngalatenget na ngipen et mikonektaan ed kaderal.—Sal. 112:10.
^ par. 16 Parapo 16: Ibabaga na Daniel 12:3 ya “saray makabat [saray alanaan a Kristiano] onsinag ira naani a singa sinag na tawen.” Legan a wadia ni rad dalin, gagawaen da iya diad pibibiang ed panagpulong. Balet, ipapaimano na Mateo 13:43 so panaon sano onsinag ira a maliwliwawa diad Panarian ed tawen. Diad apalabas, say abaloan tayo et parehon ontutukoy iyan duaran teksto ed kimey a panagpulong.
^ par. 18 Parapo 18: Nengnengen so libron Onapit ed si Jehova, pahina 288-289.


text:
LEKSION 47
Pinabiskeg nen Jehova si Elias
Nen naamtaan nen Jezebel so agawad saray propeta nen Baal, mansyodot ya maong. Angibaki na mensahero ed si Elias tan impaibaga to: ‘Nabuas, pateyen ta ka met ya singa ginawam ed saray propeta nen Baal.’ Ataktakot si Elias kanian tinmakas tan batik ed desierto. Impikasi to: ‘Jehova, agko la ’ya sarag. Paulyan mo ak lan ompatey.’ Naknaksawan si Elias, kanian akaugip ed silong na kiew.
Walay anghel ya nambangon ed sikato tan imbaga na anghel: ‘Bangon ka tan mangan ka.’ Anengneng nen Elias ya walay malimpek ya tinapay diad tapew na ampetapetang a bato, tan walay sakey ya buyog na danum. Sikatoy angan tan inminum insan inmugip lamet. Pinmawil so anghel pian bangonen lamet si Elias tan imbaga to: ‘Mangan ka pian onkasil ka, ta arawi ni akaren mo.’ Kanian angan lamet si Elias. Insan nanakar na 40 ya agew tan 40 ya labi anggad akasabi ed Palandey Horeb. Linmoob ed kuweba si Elias pian onugip. Balet akitongtong ed sikato si Jehova. Tinepetan to: ‘Elias, antoy gagawaen mo dia?’ Inmebat si Elias: ‘Agginawa na saray Israelita so im-promise dad sika. Dineral da ray altar mo tan pinapatey da ray propetam. Natan et labay da ak met ya pateyen.’
Imbaga nen Jehova ed sikato: ‘Paway ka tan alagey kad palandey.’ Walay sinmiplog ya maksil a dagem. Insan, yinmegyeg tan walay apoy. Kayari na satan, walay arengel nen Elias ya makalna tan mabait ya boses. Insakbong tod lupa to so kawes to insan inmalagey ed paway na kuweba. Tinepetan nen Jehova no akin ya batik ed desierto. Imbaga nen Elias: ‘Siak labat lay akera.’ Balet imbagad sikato nen Jehova: ‘Andi, agmo bukbukor. Wala ni 7,000 ed Israel ya mandadayew ed siak. La ka tan lanaan moy Eliseo bilang propeta ya onsalat ed sika.’ Tampol ya ginawa nen Elias so ingganggan nen Jehova. Sika ey, tulongan ka met kasi nen Jehova no unoren moy pagagawa tod sika? Seguradon tulongan to ka! Nengnengen ta ni sakey ya agawa legan to may panaon ya ag-inmuran ed Israel.
“Agkayo mapagpaga ed antokaman, noagta diad amin a bengatla et ipaamta yo ed Dios iray kerew yo diad panamegley na pikakasi tan masimoon a pikekerew tekep na pisasalamat.”—Filipos 4:6


text:
SAY PANAG-BANTAYAN—PANARALAN YA EDISYON Hunyo 2017
Walad sayan isyu iray aaralen ya artikulo parad Hulyo 31 anggad Agosto 27, 2017.
Kasin Nanonotan Yo?
Binasam ta iray agano nin isyu na Say Panag-bantayan? Salim pa sirin no pigaray naebatan mon nibase ed Biblia iran tepet.
Liligliwaen Itayo nen Jehova Diad Amin a Subok
Antoy pigaran irap ya nayarin naeeksperiensya na saray sanasawa odino na pamilya natan? No makakaeksperiensya kayo na ontan iran problema, panon kayon ligliwaen na Dios?
Pablien Iray Espiritual a Kayamanan
Anto ran kayamanan so nepeg tayon pablien, tan panon tayon nagawaan itan?
Ag-onnenengneng ed Itsura
Antoy resulta nen maanos ya akitongtong so sakey ya Tasi nen Jehova ed lakin manaayam ed gilig na dalan, ya makapadimla tan iyaarawi toy sarili to ed arum?
Kasin Ayosen Moy Agpantatalosan Pian Niwalay Kareenan?
Kakkaukolan na totoo so kareenan. Balet no singa niyaabeba ra tan nasasakitan lay pride da, dakel so makakagawa na bengatlan pansengegan na problema. Panon mon naiwasan itan?
“Nirayew Komon so Maong a Pakatebek Mo!”
Imbaga iratan nen David nensaman pian irayew si Abigail. Akin et inrayew nen David si Abigail, tan antoy naaralan tayo ed alimbawa na sayan bii?
Manpokus ed Importantin Isyu
Anto so importantin isyu ya nalalanor so amin ya totoo? Akin et importantin amta tayo itan?
Suportaan so Inkasoberano nen Jehova!
Antoy epekto ed bilay mo no bidbiren mo a si Jehova so manepeg a manuley ed uniberso?
Kasin Antam La?
Akin et imbaga nen Jesus ya “matatakew” iramay negosyante ya manlalako na ayayep diad templo?


text:
Anto so Panarian na Dios?
Kasin saya et . . .
walad pusom?
amay nakaibam lay Dios?
gobierno ed tawen?
SAY IBABAGA NA BIBLIA
“Say Dios na tawen et mangiletneg na sakey a panarian ya agbalot naderal.”
“Sakey ya anak a laki so niiter ed sikatayo; tan niiter naani ed sikato so gobierno.”
SAY LABAY YA IBAGA NA SATAN
Walay maong ya gobierno ya ontulong ed sika.
—Isaias 48:17, 18.
Diad balon mundo, agka la mansakit tan maliket lay bilay mo.
—Apocalipsis 21:3, 4.
TUA KASI IBABAGA NA BIBLIA?
On, tan nia so duaran rason:
Impanengneng nen Jesus no antoy gawaen na Panarian na Dios. Imbangat nen Jesus iray papatumbok to ya ipikasi dan onsabi la komon so Panarian na Dios tan nagawa la komon so linawa na Dios diad dalin. (Mateo 6:9, 10) Impanengneng nen Jesus no panon a naebatan itan ya pikakasi.
Nen wadiad dalin si Jesus, pinakan to ray narasan, pinaabig to ray mansasakit, tan binilay to ni ingen iray inaatey! (Mateo 15:29-38; Juan 11:38-44) Si Jesus so magmaliw ya Ari ed Panarian na Dios, kanian impanengneng to la no anto ray balibalin gawaen na satan a Panarian parad totoo.
—Apocalipsis 11:15.
Saray nagagawa ed mundo et prueba ya magano lan onsabi so Panarian na Dios. Imbaga nen Jesus ya antis ya gawaen na Panarian ya mareen so interon dalin, wala ni ray nagawan guerra, eras, tan yegyeg.
—Mateo 24:3, 7.
Nagagawa la iratan ya amin. Kanian segurado tayo ya magano lan panampoten na Panarian na Dios so amin ya problema.
ISIPEN PA
Anto kasi kipapasen na bilay no manuley lay Panarian na Dios?
Nabasa so ebat na Biblia diad SALMO 37:29 tan ISAIAS 65:21-23.


text:
LEKSION 23
Panon ya Isusulat tan Ipapatalos Iray Literatura Mi?
Pian nipulong mi so “maong a balita” ed “kada nasyon tan tribu tan lenguahe tan rasa,” mangipa-publish kami literatura ed masulok ya 950 a lenguahe. (Apocalipsis 14:6) Panon min nagagawaan iyan mairap a kimey? Nagagawaan mi iya diad tulong na saray managsulat na artikulo ed interon mundo tan saray grupo na makukulin managpatalos—amin et Tasi nen Jehova.
Isusulat so artikulo diad English. Say Mananguley ya Ulop so mangaasikaso ed kimey na Writing Department diad world headquarters mi. Sayan departamento so mangiyuuksoy ed kimey na saray managsulat na artikulo diad headquarters tan diad pigaran branch office. Lapud nanduruman bansa so kawalaan na saray managsulat, saray publikasyon mi et ombagay ed nanduruman totoo anggan antoy lahi o kultura da.
Ipapawit so file ed saray managpatalos. No na-edit tan naaprobaan lay artikulo, ipawit so file ed saray grupo na managpatalos diad interon mundo, ya mangipatalos, manrebyu, tan mannengneng no walay lingo ed patalos da. Pansasagpotan day mangusar na ‘saray suston salita na katuaan’ pian say eksakton kabaliksan na samay akasulat ed English et nipasabi dad lenguahe ra.—Eclesiastes 12:10.
Manguusar kami na computer pian maples so kimey. Anggano walay computer, kaukolan nin siansia iray totoon managsulat tan managpatalos. Balet, ompepeles so kimey da diad tulong na saray walad computer ya diksionaryo, program ya uusaren na saray managpatalos, tan saray uusaren ed panag-research. Nandesinyo iray Tasi nen Jehova na Multilanguage Electronic Publishing System (MEPS) tan ditan iloloob iray artikulo ya nipatalos ed nilasus a lenguahe, ikakarga iray litrato, tan ipaparaan parad pangimprinta.
Akin et pansasagpotan min gawaen iraya, anggan diad saray lenguahe ya pigan libo labat so mansasalita? Lapud linawa nen Jehova ya “niliktar so amin a klase na totoo tan nawalaan ira na suston kakabatan ed katuaan.”—1 Timoteo 2:3, 4.
Panon ya isusulat iray publikasyon mi?
Akin et ipapatalos mi ed dakel ya lenguahe iray literatura mi?


text:
Tepetepet na Saray Manbabasa
Tepetepet na Saray Manbabasa
No isesebel nen Jehova so idolatriya, akin et agto dinusa si Aaron sanen sikatoy nanggawa na talintaon kilaw a baka?
Sanen nanggawa si Aaron na talintaon balitok a kilaw a baka, a singa nirekord ed Exodo kapitulo 32, sinumlang to so ganggan na Dios nipaakar ed idolatriya. (Exo. 20:3-5) Bilang resulta, ‘si Jehova akapasnok a mapalalo ed kinen Aaron a tawtawen to lawari, et impikaskasi nen Moises si Aaron ed saman lanlamang a panaon.’ (Deu. 9:19, 20) Kasin “mabisbiskeg so epekto” na pikakasi na matunong a toon si Moises ed situasyon nen Aaron? (Sant. 5:16) On. Lapud satan a kerew tan ed duara nin rason, ompatnag ya inebatan nen Jehova so kerew nen Moises tan agto dinusa si Aaron.
Say unona et nayarin lapud abayag lan rekord na katooran nen Aaron. Sanen niganggan si Moises ya onarap ed kinen Faraon tan ipaway iray Israelita ed Ehipto, tinuro nen Jehova si Aaron a mangiba’d si Moises tan magmaliw a pinagkasangiyan to. (Exo. 4:10-16) Tinmulok iran dua tan aminpiga iran akitongtong ed ari na Ehipto, a sinungdoan day inkaawet na puso to. Kanian legan a walad Ehipto, si Aaron so akagawa na maabig a rekord na matoor tan agnagiing a panaglingkor ed si Jehova.—Exo. 4:21.
Imanoen met no antoy anagdag ed si Aaron a manggaway balitok a kilaw a baka. Apataplon agew lan walad palandey si Moises. Sanen naimano na ‘katooan a si Moises et abayag lan aglinmasor ed palandey,’ pinilit day Aaron a manggawa na talintaon parad sikara. Kanian, nanggawa si Aaron na balitok a talintaon kilaw a baka. (Exo. 32:1-6) Balet, ipapatnag na saray tinmumbok a kiwas nen Aaron a sikatoy ag-inmabobon ed sayan panagtalintao. Sikatoy apilitan labat. Sanen impangangga nen Moises so panagtalintao, mapekder a dinmapag ed si Jehova so amin ya anak nen Levi, pati si Aaron. Diad saman et inatey so talon libon managtalintao ya angidaulo’d panag-idolatriya.—Exo. 32:25-29.
Diad saginonor et oniay inkuan nen Moises ed totoo: “Sikayo nankasalanan kayo na abalbaleg a kasalanan.” (Exo. 32:30) Kanian aliwa labat a si Aaron so natetel ed impankasalanan da. Sikato tan saray totoo so agunggonaan ed nikadkaduman panangasi nen Jehova.
Kayari na satan ya inkagawa, tinuro nen Jehova si Aaron pian magmaliw ya atagey a saserdote. Inkuan na Dios ed si Moises: ‘Isulong mo naani ed Aaron so saray masantos a kawes, et sikato so puyokan mo naani pian manumpal ed siak ed betang ya inkasaserdote.’ (Exo. 40:12, 13) Mapatnag sirin a penerdona nen Jehova so impakalingo nen Aaron. On, si Aaron et matoor ed panangiyalibansay tuan panagdayew, aliwan sakey a managtalintao.


text:
Kapigan Aderal so Daan ya Jerusalem?—Part One
Kapigan Aderal so Daan ya Jerusalem?—Part One
No Akin et Importante; No Antoy Ipapanengneng na Ebidensya
Saya so unona ed duaran mantumbokan ya isyu na The Watchtower a mangeebat ed saray tepet nipaakar ed petsa na inkaderal na daan ya Jerusalem. Ipresenta ed sayan serye so ni-research a maong tan base ed Biblia iran ebat ed saray tepet ya pakaguguloay nonot na arum.
“Unong ed saray historyador tan archaeologist, aderal so Jerusalem nen 586 odino 587 B.C.E. * Akin balet et ibabaga yo ran Tasi nen Jehova ya agawa itan nen 607 B.C.E.? Antoy prueba yo?”
ONTAN so insulat na sakey ed saray manbabasa ed sayan magasin. Balet, akin et importante nin amtaen so eksakton petsa sanen dineral na ari na Babilonia a si Nabucodonosor II so syudad na Jerusalem? Unona, lapud satan so gapoan na baleg a pananguman ya agawad totoo na Dios. Imbaga na sakey a historyador ya nanresulta itan ed “sakey a trahedya, talagan baleg a trahedya.” Satan ya petsa so impanampot na templo a sentro na panagdayew ed Makapanyarin-amin a Dios diad masulok ya 400 taon. Oniay inyakis na sakey ya salmista: “O Dios . . . dinutakan day inkasanto na Templom tan dineral-deral day Jerusalem.”—Salmo 79:1, Maung a Balita. *
Komadua, lapud no naamtaan moy eksakton taon na inggapo na sayan “baleg a trahedya” tan no natalosan mo a say impangipawil ed dugan panagdayew diad Jerusalem et espisipikon propesiya na Biblia ya agawa, napruebaan mon dugay ibabaga na Salitay Dios. Pero akin a mas asakbay na 20 taon so petsan papanisiaan na saray Tasi nen Jehova no ikomparad papanisiaan na dakel? Diad antikey, lapud ebidensyan walad Biblia a mismo.
“Pitomplon Taon” na Siopa?
Pigay taon ni antis na satan a kadederal, angiter so Judion propeta a si Jeremias na importantin pakabidbiran ed peryodo na panaon a walad Biblia. Pinasakbayan to so “amin a manaayam ed Jerusalem.” Imbaga to: “Sayan interon bansa et magmaliw ya aderal a pasen, tan sarayan nasyon et manlingkor ed ari na Babilonia diad pitomplon taon.” (Jeremias 25:1, 2, 11, New International Version) Insan inyarum na propeta: “Oniay inkuan nen Jehova, ‘Sano nasumpal so pitomplon taon yo ed Babilonia et ipaarap koy imanok ed sikayo, tan tooren koy sipan ko ya ipawil ta kayo ed sayan pasen.’” (Jeremias 29:10, NW) Antoy koneksion na “pitomplon taon” ed satan a kadederal? Tan panon iyan makatulong pian nakalkula so petsa na impakaderal na Jerusalem?
Imbes ya 70 taon “ed Babilonia,” dakel a patalos na Biblia so pakabasaay “nipaakar ed Babilonia.” (Say Biblia) Lapud satan, ibabaga na arum ya historyador a say 70 taon et ontutukoy ed Empiryo na Babilonia. Unong ed saray reperensya, sinakop na Babilonia so dalin na Juda tan Jerusalem diad loob na 70 taon, manlapud manga 609 B.C.E. anggad 539 B.C.E. sanen asakop so capital city na Babilonia.
Balet, ipapanengneng na Biblia a say 70 taon et panaon na graben dusa na Dios ed saray taga Juda tan Jerusalem ya angisipan a sikatoy unoren da. (Exodo 19:3-6) Nen ag-ira nagbabawi ed saray mauges a gagawaen da, imbaga na Dios: ‘Tawagen ko so aripen kon Ari Nabucodonosor na Babilonia a mibakal sumpad sayan bansa tan amin a manaayam dia tan amin a kaliberliber ton bansa.’ (Jeremias 25:4, 5, 8, 9, MB) Anggaman napilanlanor iray kaliberliber a bansa ed sanok na Babilonia, say kaderal na Jerusalem tan say 70 taon ya pakaaripen da et tinawag nen Jeremias ya say “impakadusa na saray totook” ta “nankasalanan na makapaermen a tuloy” so Jerusalem.—Tagleey 1:8; 3:42; 4:6, MB.
Kanian unong ed Biblia, say 70 taon et panaon na graben panusa ed saray taga Juda tan inusar na Dios so Babilonia a manggawad saya. Balet, imbaga na Dios ed saray Judio: “Kayari na pitomploy taon . . . papawilen ta kayod dalin yo,” diad Juda tan Jerusalem.—Jeremias 29:10, MB.
Kapigan Ginmapo so “Pitomplo a Taon”?
Si Esdras ya historyador tan sakey ed saray nansulat ed Biblia et nambilay kayarin agawa so propesiya nen Jeremias a 70 taon. Tan oniay insulat to nipaakar ed Ari Nabucodonosor: ‘Saray akabatik a nanlapu ed kampilan inyakar to ra ed Babilonia; et sikara so ariripen ed sikato tan ed saray anak to angga ed impan-ari na nanarian na Persia. Pian nasumpal so salita nen Jehova ed panamegley na sangi nen Jeremias, angga ed say dalin nanliket ed saray sabaton. Ta leleg a say dalin so nigaton a kibalatar, inunor to so sabaton pian nasumpal so pitomplo a taon.’—2 Awaran 36:20, 21.
Kanian, say 70 taon et panaon pian say dalin na Juda tan Jerusalem et ‘naliketan ed saray sabaton to.’ Say labay ton ibaga et makapanpainaway dalin, anggapoy mantanem odino mangasikasod saray kaubasan. (Levitico 25:1-5) Lapud ag-intulok na totoo na Dios, a sakey ed saray kasalanan da et say agda impangunor ed Sabaton, say dusa et napaulyanan tan nataynanan so dalin da ed 70 taon.—Levitico 26:27, 32-35, 42, 43.
Kapigan ataynanan tan apaulyanan so Juda? Diad tua, amiduan nilusob nen Nabucodonosor na Babilonia so Jerusalem. Kapigan ginmapo so 70 taon? Seguradon aliwan diad samay kasumpal na inmunan impanakop tod Jerusalem. Akin ey? Anggaman dakel so inaawit nen Nabucodonosor ya aripenen ed Babilonia, walaray intilak tod Jerusalem. Agto met dineral so syudad. Diad loob na pigaran taon kayari na saya, saramay akera ed Juda ya “totoon sankamairapan ed bilay,” et nansiansia ed dalin da. (2 Arari 24:8-17) Balet ta anguma-uman so situasyon.
Nanrebelde iray Judio kanian amawil iray taga Babilonia ed Jerusalem. (2 Arari 24:20; 25:8-10) Dineral day syudad pati say sagradon templo to, tan dakel so inaawit dan priso ed Babilonia. Diad loob na duay bulan, “tinmaynan tan linmad Ehipto iray amin ya Israelita [saray Judio ya atilak ed dalin da], mayaman may mairap-bilay, pati saray opisyal na sundalo.” (2 Arari 25:25, 26, MB) Nen koma-piton bulan na saray Judio a Tishri (Setyembre/Oktubre), diad saman a taon et ataynanan tan apaulyanan so dalin tan ginmapo so Sabaton a panagpainawa. Oniay imbaga na Dios panamegley nen Jeremias ed saray Judion batik ed Ehipto: “Anengneng yo la so amin a mauges ya inyakar ko ed Jerusalem, tan saray syudad na Juda; et nia, dia ed sayan agew sikara so kibalatar, tan anggapo so too a manayam ed sikara.” (Jeremias 44:1, 2) Kanian satan so gapoay 70 a taon. Tan anton taon itan ey? Pian naebatan, kaukolan tayon amtaen no kapigan itan anampot.
Kapigan Anampot so “Pitomplo a Taon”?
Si propetan Daniel, a nambilay anggad “impanuley na Panarian na Persia,” et walad Babilonia ed saman tan kinuenta to no kapigan manampot so 70 taon. Insulat to: “Siak, si Daniel, inaral ko ray masanton libro tan ninonot koy nipaakar ed pitomploy taon a kaderal na Jerusalem, unong ed imbaga na KATAWAN ed kinen propeta Jeremias.”—Daniel 9:1, 2, ESV; MB.
Ontan met, ninonot a maong nen Esdras iray propesiya nen Jeremias tan inkonekta to so panampot na “pitomplo a taon” ed samay panaon sanen ‘tinenyeg nen Jehova so espiritu nen Ciro [odino Cyrus], ari ed Persia, diad ontan et nanggawa na panangiyabawag.’ (2 Awaran 36:21, 22) Kapigan imbulos iray Judio? Inter so ganggan ya sikaray ibulos diad “inmuna a taon nen Ciro ari ed Persia.” (Nengnengen so kahon ya “Importantin Petsa Diad History.”) Kanian nen 537 B.C.E., kaukolan ya ompawil ed Jerusalem iray Judio pian ipawil so dugan panagdayew.—Esdras 1:1-5; 2:1; 3:1-5.
Base ed kronolohiya na Biblia sirin, say 70 a taon et literal a peryodo na panaon ya anampot nen 537 B.C.E. No manbilang na 70 taon a paatras, say gapo na sayan peryodo et 607 B.C.E.
Balet no saray ebidensya ed Salita na Dios et ipapanengneng ton aderal so Jerusalem nen 607 B.C.E., akin et ibabaga na arum ya agawa itan nen 587 B.C.E.? Lapud papanisiaan da so duaran reperensya—say sulsulat na saray historyador nensaman tan say listaan nen Ptolemy. Kasin mas duga irayan reperensya nen say Biblia? Nengnengen tayo.
Historyador Nensaman—Susto Ra Kasi?
Saray historyador a nambilay sanen magano lan naderal so Jerusalem et nandurumay imbaga ran impormasyon nipaakar ed saray arari na Neo-Babilonia. * (Nengnengen so kahon ya “Arari na Neo-Babilonia.”) Saray imbaga ran petsa et midumaan ed Biblia. Balet, kasin susto so insulat da?
Sakey ed saray historyador ya nambilay antis na igapoy Neo-Babylonian period et si Berossus, a sakey ya “pari nen Bel” diad Babilonia. Say orihinal ya sulat to ya Babyloniaca nen manga 281 B.C.E. et abalang, tan pigpigara labat so akera ed sulsulat na arum ni ran historyador. Imbaga nen Berossus ya inusar to ray “libron inal-alwaran tan inyatol ed Babilonia.”1 Talaga kasin susto iray impormasyon nen Berossus? Nengnengen tayoy sakey ya alimbawa.
Insulat nen Berossus ya say Asiryanon arin si Senakerib so tinmumbok ya “nanuley ed agi” to; tan “kayari to et say anak to [Esarhaddon a nanari na] 8 taon; insan si Sammuges [Shamash-shuma-ukin a nanari na] 21 taon.” (III, 2.1, 4) Balet ipapanengneng na saray dokumento ed Babilonia, ya nisulat antis na panaon nen Berossus, a say tinumbokan nen Senakerib et say ama ton si Sargon II, aliwan say agi to; si Esarhaddon et nanuley na 12 taon, aliwan 8 taon, tan si Shamash-shuma-ukin et nanuley na 20 taon, aliwan 21. Anggaman binidbir nen scholar R. J. van der Spek ya kinonsulta nen Berossus iray dokumento ed Babilonia, insulat to: “Siempre walan walay inlaok ton opinyon tan interpretasyon.”2
Antoy nibaga na arum ya scholar ed si Berossus? Inaral a maong nen S. M. Burstein so sulsulat nen Berossus tan imbaga to: “Nensaman, ipapasen ya historyador si Berossus.” Balet, oniay konklusyon to: “No usisaen iray sulsulat to, singa agnibagan sikatoy historyador. Anggan saramay akeran parte na insulat ton Babyloniaca et makapakelaw ya anta simplin impormasyon et alingo . . . Diad saray historyador, say onian lingo so agnaawat, balet aliwan parad history so sulsulat nen Berossus.”3
Antoy nibaga yo? Nayari kasin ipasen ya susto tan napanmatalkan so kalkulasyon nen Berossus? Saramay arum nin daan a rekord na saray historyador balet ey, ya imbase ray sulsulat da ed kalkulasyon nen Berossus? Nayari met kasin ibaga ya napanmatalkan so sulsulat da?
Say Listaan nen Ptolemy
Si Claudius Ptolemy, a sakey ya astronomer nen second-century C.E., et nanggawa na Listaan na Arari tan inusar itan a pansuporta ed petsan 587 B.C.E. Satan so manunan pankokonsultaan nipaakar ed kronolohiya na history, kaiba lay Neo-Babylonian period.
Say Listaan nen Ptolemy et sakopen toy anggad manga 600 a taon kayarin anampot so Neo-Babylonian period. Panon ton atantiya no kapigan ginmapo so uley na sankaunaan ya ari ed listaan to? Impaliwawa nen Ptolemy ya inusar day kalkulasyon ed astronomy ya imbase day daiset ed eclipse, tan “akuenta [da] imay gapo na impan-ari nen Nabonassar,” say sankaunaan ya ari ed listaan to.4 Kanian, imbaga nen Christopher Walker na British Museum ya say listaan nen Ptolemy et “sakey labat ya paraan pian nampapara so kronolohiya na saray astronomer” tan “ag-itan inggagalan mangiter na eksakton rekord na impan-uley tan impatey na saray arari.”5
“Abayag lan amta ya satan a Listaan et napanmatalkan no nipaakar ed astronomy, balet agto labay ya ibagan napanmatalkan met itan no nipaakar ed history,” so insulat nen Leo Depuydt, a sakey ed saray manunan tagasuporta nen Ptolemy. Oniay inyarum nen Professor Depuydt nipaakar ed sayan Listaan na arari: “No diad saray akaunan manuley [kaiba iray arari ed Neo-Babilonia], kaukolan a sansakey ya pankomparaen so Listaan tan saray rekord na cuneiform pian naamtaan so petsa na impanuley da.”6
Anto irayan “rekord na cuneiform” a makatulong ed sikatayon mangamta no kasin susto so listaan nen Ptolemy? Kaibad saraya so sulsulat nipaakar ed Babilonia, listaan na arari, tan economic tablets. Sarayan dokumento et insulat na saray eskriba a nambilay legan odino asingger ed panaon na Neo-Babilonia.7
Antoy pidumaan na Listaan nen Ptolemy ed saray rekord na cuneiform? Ipapanengneng na kahon ya “Antoy Pidumaan na Listaan nen Ptolemy ed Saray Cuneiform?” (nengnengen diad leksab) so kabiangan na listaan tan inkompara iya ed sakey a cuneiform. Naimano dia ya apatira labat ya ari so inlista nen Ptolemy diad baetan na saray manuley ed Babilonia a si Kandalanu tan Nabonidus. Balet, ipapanengneng na sakey a parte na cuneiform ya tinawag a “Listaan na Arari ed Uruk” ya pitoran arari so nanuley ed baetan da. Kasin antikey labat so impanuley da kanian sikaray imbaliwala la? Unong ed saray cuneiform, sakey ed sikara so nanuley na pitoy taon.8
Nanengneng met ed saray cuneiform so mabiskeg ya ebidensya ya antis na uley nen Nabopolassar (say unonan ari ed Neo-Babylonian period) et wala ni sananey ya arin (Ashur-etel-ilani) nanuley na apat taon diad Babilonia. Niarum ni, masulok a sakey taon ya anggapoy ari ed satan a nasyon.9 Balet, amin iraya et anggapo ed listaan nen Ptolemy.
Akin et ag-inlista nen Ptolemy so arum ya arari? Malinew ya agto ra impasen a lehitimon manuley ed Babilonia.10 Singa bilang, agto inlista si Labashi-Marduk, a sakey ya ari na Neo-Babilonia. Balet unong ed saray cuneiform, saray ararin ag-imbiang nen Ptolemy et talagan nanuley ed Babilonia.
Nibagan susto met so listaan nen Ptolemy. Balet lapud sarayan ineekal to, talaga kasin makapangiter itan na eksakton kronolohiya na history?
Say Konklusyon Base ed Sayan Ebidensya
Bilang konklusyon: Malinew ya ibabaga na Biblia ya agawa so 70 taon ya impakaaripen na saray Judio. Walay mabiskeg ya ebidensya—tan mipakna so maslak ya scholar—a saray Judio et pinmawil ed dalin da nen 537 B.C.E. No manbilang ya paatras manlapud satan a taon, say inkaderal sirin na Jerusalem et nen 607 B.C.E. Anggaman agmipakna ed sayan petsa iray historyador nensaman tan say listaan nen Ptolemy, walaray makatunongan a tepet ed no kasin dugan amin iray sulsulat da. On, saratan ya duaran reperensya et agmakapangiter na mabiskeg a prueba pian nakontra so kronolohiya na Biblia.
Balet, wala ni ray kaaruman ya tepet. Talaga kasin anggapoy ebidensya ed history ya onsuportad 607 B.C.E. ya petsan base ed Biblia? Antoy ipapanengneng na saray cuneiform, ya insulat a mismo na saray maslak ya akaimaton? Ebatan irayan tepet diad onsublay ya isyu.
[Saray paimano ed leksab]
^ par. 4 Saratan ya taon et parehon walad saray sulsulat da. Balet pian agmakapalingo, say bitlaen mi labat ed sayan serye et say 587 B.C.E. Say labay ya ibaga na B.C.E. et “Before the Common Era.”
^ par. 5 Nan-publish iray Tasi nen Jehova na napanmatalkan a patalos na Biblia a tinawag ya New World Translation of the Holy Scriptures. Balet, no aliwa kan Tasi nen Jehova, ompan labay moy mangusar na arum a patalos sano basaen mo ray bersikulo ed Biblia. Diad sayan isyu, nanduruman patalos na Biblia so inusar.
^ par. 23 Say Neo-Babylonian Empire et ginmapo diad uley nen Nabopolassar ya ama nen Nabucodonosor, tan anampot diad uley nen Nabonidus. Interesado iray scholar ed sayan peryodo na panaon lapud sakopen toy ngalngali 70 a taon na impakaderal na Jerusalem.
[Kahon/Saray litrato ed pahina 28]
IMPORTANTIN PETSA DIAD HISTORY
Say petsan 539 B.C.E. sanen sinakop nen Cyrus II so Babilonia et kinalkula diad impangusar ed testimonya na:
▪ Saray daan a rekord tan cuneiform: Insulat nen Diodorus na Sicily (c. 80-20 B.C.E.) a si Cyrus et nagmaliw ya ari na Persia diad “kagapoy taon na Limamplo tan liman Olympiad.” (Historical Library, Book IX, 21) Say taon ed saman et 560 B.C.E. Imbaga na Griegon historyador a si Herodotus (c. 485-425 B.C.E.) ya pinatey si Cyrus “kayari ton nanuley na duamplo tan siam a taon,” kanian say impatey to et nen koma-30 taon na uley to nen 530 B.C.E. (Histories, Book I, Clio, 214) Ipapanengneng na saray cuneiform ya sikatoy siam taon a nanuley ed Babilonia antis ya inatey. No ontan sirin, say siam taon antis ya impatey to nen 530 B.C.E. et 539 B.C.E., say taon sanen sinakop to so Babilonia.
Makanan ebidensya na sakey a cuneiform: Pinaneknekan na sakey ya Babylonian astronomical clay tablet (BM 33066) ya 530 B.C.E. so impatey nen Cyrus. Anggaman walaray lingo na sayan cuneiform nipaakar ed lira na saray planeta, bitewen tan bulan, akasulat ed saya so duaran lunar eclipse ya inkuan ton agawa ed koma-piton taon na impanuley nen Cambyses II, say anak tan kasalat nen Cyrus. Mapatnag ya say natutukoy et saray lunar eclipse ya anengneng ed Babilonia nen Hulyo 16, 523 B.C.E. tan Enero 10, 522 B.C.E., kanian ompapaway ya 523 B.C.E. so gapo na koma-piton taon na uley nen Cambyses. No ontan sirin, say inmunan taon na impan-ari to et nen 529 B.C.E. Kanian, say unor ya taon nen Cyrus et nen 530 B.C.E., sirin say 539 B.C.E. so unonan taon na uley to ed Babilonia.
[Credit Line]
Tablet: © The Trustees of the British Museum
[Kahon ed pahina 31]
SUMMARY
▪ Kaslakan ya ibabaga na saray modernon historyador ya aderal so Jerusalem nen 587 B.C.E.
▪ Malinew ya ipapanengneng na kronolohiyay Biblia ya aderal so Jerusalem nen 607 B.C.E.
▪ Say manunan angibasiyan na saray modernon historyador ed konklusyon da et diad sulsulat na historyador nensaman tan ed listaan nen Ptolemy.
▪ Dakel so lingo ed sulsulat na saray historyador nensaman tan mabetbet ya mikontraan ed saray cuneiform.
[Kahon ed pahina 31]
Parad Kaaruman ya Impormasyon
1. Babyloniaca (Chaldaeorum Historiae), Book One, 1.1.
2. Studies in Ancient Near Eastern World View and Society, pahina 295.
3. The Babyloniaca of Berossus, pahina 8.
4. Almagest, III, 7, impatalos nen G. J. Toomer, diad Ptolemy’s Almagest, im-publish nen 1998, pahina 166. Amta nen Ptolemy ya inusar na saray astronomer ed Babilonia so matematika pian “nakalkula” so apalabas tan arapen iran eclipse lapud adiskobre ra ya nanengneng lamet iray miparan eclipse kada 18 taon.—Almagest, IV, 2.
5. Mesopotamia and Iran in the Persian Period, pahina 17-18.
6. Journal of Cuneiform Studies, Volume 47, 1995, pahina 106-107.
7. Say cuneiform et paraan na panagsulat ya ikukutep so makdem ya uhas-kikil a nguro na panagsulat diad anlemek a laryo.
8. Pitoy taon a nanuley si Sin-sharra-ishkun, tan say 57 ya cuneiform na sayan ari et ginawa diad gapoy impan-ari to anggad koma-piton taon. Nengnengen so Journal of Cuneiform Studies, Volume 35, 1983, pahina 54-59.
9. Say economic tablet C.B.M. 2152 et ginawa nen komapat a taon na impanuley nen Ashur-etel-ilani. (Legal and Commercial Transactions Dated in the Assyrian, Neo-Babylonian and Persian Periods—Chiefly From Nippur, nen A.T. Clay, 1908, pahina 74.) Ontan met, sikatoy inlista ed Harran Inscriptions of Nabonidus, (H1B), column I, line 30, antis a tuloy nen Nabopolassar. (Anatolian Studies, Vol. VIII, 1958, pahina 35, 47.) Diad saramay panaon ya anggapoy ari, nengnengen so Chronicle 2, line 14, of Assyrian and Babylonian Chronicles, pahina 87-88.
10. Ipipilit na arum ya scholar ya inekal nen Ptolemy so arum ya arari ta say inlista to labat et saray arari na Babilonia tan impuera to iray natatawag ya “Arari na Asirya.” Balet, nanengneng yo ed kahon diad pahina 30 ya akapila ed listaan nen Ptolemy iray “Ari na Asirya.” Malinlinew ya ipapanengneng na saray sulsulat, cuneiform, tan inskripsion ya nanari ed Babilonia si Ashur-etel-ilani, Sin-shumu-lishir, tan Sin-sharra-ishkun.
[Tsart/Litrato ed pahina 29]
(Parad aktual a format, nengnengen so publikasyon)
ARARI NA NEO-BABILONIA
No susto irayan historyador, akin et nandurumay insulat da?
BEROS- POLYHIS- JOSE- PTOL-
SUS TOR PHUS EMY
c. 350-270 105-? 37-?100 c. 100-170
B.C.E. B.C.E. C.E. C.E.
Arari
Nabopo-
lassar 21 20 — 21
Nabucodo-
nosor II 43 43 43 43
Amel-
Marduk 2 12 18 2
Neri-
glissar 4 4 40 4
Labashi-
Marduk 9 bulan — 9 bulan —
Naboni-
dus 17 17 17 17
Karukey na uley na ari (taon) base ed saray historyador nensaman
[Credit Line]
Photograph taken by courtesy of the British Museum
[Tsart/Saray litrato ed pahina 30]
(Parad aktual a format, nengnengen so publikasyon)
ANTOY PIDUMAAN NA LISTAAN NEN PTOLEMY ED SARAY CUNEIFORM?
Inekal nen Ptolemy so arum ya arari ed listaan to. Akin?
LISTAAN NEN PTOLEMY
Nabonassar
Nabu-nadin-zeri (Nadinu)
Mukin-zeri tan Pul
Ululayu (Shalmaneser V)
“Ari na Asirya”
Merodach-baladan
Sargon II “Ari na Asirya”
Inmunan Peryodo ya Anggapoy Ari
Bel-ibni
Ashur-nadin-shumi
Nergal-ushezib
Mushezib-Marduk
Komaduan Peryodo ya Anggapoy Ari NANTUTUMBOKAN
Esarhaddon “Ari na Asirya” YA ARARI ED URUK YA
Shamash-shuma-ukin AKATATAK ED CUNEIFORM
Kandalanu Kandalanu
Sin-shumu-lishir
Sin-sharra-ishkun
Nabopolassar Nabopolassar
Nabucodonosor Nabucodonosor
Amel-Marduk Amel-Marduk
Neriglissar Neriglissar
Labashi-Marduk
Nabonidus Nabonidus
Cyrus
Cambyses
[Litrato]
Saray rekord ed Babilonia et kabiangan na cuneiform ya ontulong pian naamtaan tayo no susto so Listaan nen Ptolemy
[Credit Line]
Photograph taken by courtesy of the British Museum
[Picture Credit Line ed pahina 31]
Photograph taken by courtesy of the British Museum


text:
KAPITULO 31
Pan-arurot na Dawa Diad Sabaton
MATEO 12:1-8 MARCOS 2:23-28 LUCAS 6:1-5
MANAARUROT NA DAWA IRAY DISIPULO DIAD SABATON
SI JESUS SO “KATAWAN NA SABATON”
Manaakar si Jesus tan saray disipulo to paonlad norte diad Galilea. Manga Marso o Abril lad saman, tan wala lay dawa na saray trigo. Nen narasan la ra, nan-arurot na dawa iray disipulo tan angan ira. Balet Sabaton ed saman, tan anengneng na saray Fariseo so gagawaen da.
Tandaan ya diad agano ni et labay na pigaran Judio ed Jerusalem ya pateyen si Jesus, aakusaan dan susumlangen toy Sabaton. Natan et sikatoy aakusaan na saray Fariseo base ed gagawaen na saray disipulo to. “Nengneng mo! Gagawaen na saray disipulom so sebel ed Sabaton.”—Mateo 12:2.
Ibabaga na saray Fariseo a say pangala tan panlirlir na dawa et panag-ani tan panag-ilik. (Exodo 34:21) Lapud saray impaakseb dan sebel ya trabaho, nagmaliw ya makapabelat so Sabaton, imbes ya makapaliket tan makapaseseg ed espiritual—say orihinal a gagala na satan. Kinontra nen Jesus so lingon kanonotan da panamegley na saray alimbawan mangipanengneng ya aliwan ontan so labay nen Jehova a Dios ya pangiyaplika ed ganggan Tod Sabaton.
Say sakey ya alimbawan inusar nen Jesus et samay nipaakar ed si David tan saray totoo to. Nen narasan la ra, tinmunda rad tabernakulo tan angan iray tinapay ya inyapay. Saraman ya tinapay a nanlapu lad altar nen Jehova tan sinalatan lay balo, et irereserban kanen na saray saserdote. Balet, diad saman et agkinondena si David tan saray totoo to diad impangan dad saraman.—Levitico 24:5-9; 1 Samuel 21:1-6.
Bilang komaduan alimbawa, inkuan nen Jesus: “Agyo ta abasa ed Ganggan a legan na saray Sabaton et agnatutumbok na saray saserdote ed templo so Sabaton ingen ta nansiansia ran andiay kasalanan?” Labay ya ipalinew nen Jesus ya anggano Sabaton et mamapakger na ayep ya iyapay iray saserdote tan mankikimey irad templo. Onia ni inkuan nen Jesus: “Balet ibagak ed sikayo a wadia so sakey a babaleg nen say templo.”—Mateo 12:5, 6; Numeros 28:9.
Impaimano lamet nen Jesus so Kasulatan pian idanet so ibabaga to: “No atalosan yo so kabaliksan na saya, ‘Say labay ko et panangasi, aliwan say bagat,’ agyo komon inukom iray andian na kasalanan.” Oniay konklusyon to: “Ta say Anak na too so Katawan na Sabaton.” Say tutukoyen nen Jesus et say isabi na mareen ya sanlibon taon a panuley na Panarian to.—Mateo 12:7, 8; Oseas 6:6.
Abaybayag lan papairapen nen Satanas iray totoo panamegley na karawalan tan guerra. Talagan kabaliktaran itan na baleg a Sabaton diad uley nen Kristo, a mangitaryay kareenan ya abayag tayo lan kaukolan tan tatalaranan!


text:
Aligen so Alimbawa na Saray Propeta
WALA tay piparaan mo ed saray propeta nensaman? Diad 2013 ya edisyon na New World Translation, nabasa ed “Glossary of Bible Terms” no anto so sakey a propeta: “Sakey ya uusaren na Dios pian nipaamta iray gagala to. Saray propeta et pinagkasangiyan na Dios, ya agda labat ipapasabi iray nagawad arapen noagta pati saray bangat, ganggan, tan panangukom nen Jehova.” On, anggaman agka manpropropesiya, ipapasabim so mensahe na Dios, ya iyaabawag mo no antoy walad Salita na Dios.—Mat. 24:14.
Agaylan abig a pribilehyo so pangibaga ed arum nipaakar ed Dios tayon si Jehova, tan pangibangat ed sikara no antoy gagala To parad totoo! Kaiba tayod sayan kimey so “anghel a mantiktikyab ed pegley na tawen.” (Apo. 14:6) Balet, nayarin nipaarap tayod saray subok tan nayarin nalingwanan tayo ya balibalin pribilehyo so panggawad sayan kimey. Anto ray arum ed saray subok? Nayarin nakesawan, nadismaya, odino nalikna tayon anggapoy kana tayo. Ontan met so alikna na saray propeta nensaman, balet ag-ira sinmuko. Tan tinulongan ira nen Jehova pian nagawaan da ray asainmin da. Imanoen pa ray pigaran alimbawa, tan nengnengen no panon tayo ran naalig.
NAMPURSIGE IRA
Nayarin wala ray panaon ya nakekesawan tayo lapud inagew-agew a kimey tayo kanian singa agtayo la sarag so onlan manpulong. Siempre, kaukolan tayoy manpainawa; anggan si Jesus tan saray apostol to et nampainawa met. (Mar. 6:31) Balet isipen pay Ezequiel diad Babilonia tan say misyon to ed saray Israelita ya inawit ditan manlapud Jerusalem pian magmaliw ya aripen. Aminsan et ingganggan na Dios si Ezequiel ya mangalay sakey a laryo tan iyukit tod satan so syudad na Jerusalem. Insan iyakto to ya singano sasakopen to itan, ya ondukol ya akariking ed kawigi to diad loob na 390 ya agew, insan ed kawanan to diad 40 ya agew. Imbaga nen Jehova ed si Ezequiel: “Nia, mangyan ak na lubilubir ed tapew mo, et agka naani makapigar a manlapu ed sakey a diking angga ed sananey, angga ed nasumpal mo so saray agew na pangubkob mo.” (Eze. 4:1-8) Seguradon naimano itan na saray aripen ya Israelita. Diad masulok a sakey taon, kaukolan ya gawaen nen Ezequiel itan ya makapakesaw ya asainmin. Panon ton agawaan itan?
Atalosan nen Ezequiel no akin ya sikatoy imbaki bilang propeta. Oniay imbaga na Dios ed sikato: “Anggan ondengel [iray Israelita] odino ag-ira ondengel . . . amta ra naani a wala nen saman so propeta ed sikara.” (Eze. 2:5) Sankanonot to so gagala na impagmaliw ton propeta. Kanian mabulos ton inyakto so simbolikon panasakop ed Jerusalem. Prinuebaan to ya sikatoy tuan propeta. Akasabid sikato tan ed saray kaiba ton aripen iyan balita: “Nagba lay syudad!” On, diad saman et naamtaan na saray Israelita ya walay propeta ed limog da.—Eze. 33:21, 33, NW.
Natan, papasakbayan tayo ray totoo nipaakar ed asingger lan kaderal na interon sistema nen Satanas. Anggano naksawan itayo, uusaren tayoy biskeg tayo pian ipulong so Salita na Dios, pawilen iray interesado, tan iyaralan ira na Biblia. Legan ya nasusumpal iray propesiya nipaakar ed kasampotan na sayan sistema na mundo, maliket tayo lapud sikatayoy “uusaren na Dios pian nipaamta iray gagala to.”
ASARAG DAN LABANAY PAKAKADISMAYA
Manpupursige tayo diad tulong na espiritu nen Jehova; balet no maminsan et nadidismaya tayo nin siansia ed reaksion na totoo ed ipupulong tayo. Maabig no isipen tayoy alimbawa nen propetan Jeremias. Sikatoy binalaw tan ininsulto lapud inyabawag toy mensahe na Dios ed saray Israelita. Aminsan, imbaga ni ingen nen Jeremias: “Sikatoy agko la bitlaen, tan agak la mansalita ed ngaran to.” Si Jeremias et walaan met na liknaan a singa sikatayo. Balet siansia nin impasabi to so mensahe na Dios. Akin ey? Inyarum to: “Balet diad pusok et nagmaliw a singa mandarlang ya apoy ya apukok ed saray pukel ko so salita to, tan agko la napokpokan; Agko la nitepel.”—Jer. 20:7-9, NW.
Mipadpara, no nadidismaya tayo lapud reaksion na totoo ed ipupulong tayo, sarag tayon labanan itan ya liknaan no dalepdepen tayo so mensahen iyaabawag tayo. Singa itan ‘mandarlang ya apoy ya apukok ed saray pukel tayo.’ Makatulong so inagew-agew ya pambasay Biblia pian tuloytuloy ya mandarlang so apoy ya walad sikatayo.
ATALONAAN DAY NEGATIBON LIKNAAN
Nayarin mapaga so arum a Kristiano no naikdan iray asainmin ya agdan tampol natalosan. Posiblin ontan so alikna nen propetan Oseas. Ingganggan nen Jehova ed sikato: “La ka, mangasawa kay sakey a paabang a bii, tan nawalaan kay ananak lapud prostitusyon.” (Os. 1:2, NW) Anto kasi naliknam no mangasawa ka, balet ibaga na Dios ed sika ya say asawaen mo et sakey a paabang a bii? Inawat nen Oseas itan ya asainmin. Inasawa toy Gomer tan nananak na laki. Insan nananak na bii tan sakey lamet a laki. Mapatnag ya sarayay komadua tan komatlon anak et resulta na impikalugoran nen Gomer. Imbaga nen Jehova ed si Oseas ya say magmaliw ya asawa to et “ontumbok naani ed saray manangaro to.” Imanoen ya say salitan nausar et “saray manangaro” kanian aliwa labat ya saksakey. Insan pinmawil si Gomer ed si Oseas. No sika may propeta, awaten mo ni kasi asawam? Ontan a mismo so ingganggan nen Jehova ed si Oseas! Sinaliw to ni ingen ed baleg ya kantidad.—Os. 2:7; 3:1-5.
Nayarin inisip nen Oseas no anto kasi nagunggona to no sumpalen to iyan asainmin. Balet lapud matoor ton ginawa itan ed mismon bilay to, tinulongan itayo nen Oseas ya natalosan so sakit ya alikna nen Jehova nen agnanmatoor ed sikato so Israel. Tan diad saman et wala ray mauyamon Israelita ya pinmawil ed Dios.
Ag-itayo igaganggan na Dios natan ya ‘mangasawa na paabang a bii.’ Balet walay naaralan tayo ed inkamabulos nen Oseas ya awaten so ontan ya asainmin. Say sakey et kaukolan tayon mabulos ya iyabawag so maong a balita na Panarian “diad arap na karaklan tan diad kabkaabungan” anggano naiirapan itayon gawaen itan. (Gawa 20:20) Nayarin wala ray paraan na panagpulong ya aliwan mainomay parad sika. Ibabaga na dakel ya iyaaralan na Biblia na Saray Tasi nen Jehova ya labalabay day manaral na Biblia, balet agdan balot labay so onlad kaabungan pian manpulong. Dati et iisipen dan imposible ya nagawaan da itan, balet agawaan lanlamang itan na dakel ed sikara. Makaaral tayod satan.
Wala ni naaralan tayo ed impangawat nen Oseas ed mairap ya asainmin. Sarag to komon so manbaraan pian agto awaten so betang to ed simbolikon agawa ed asawa to. Naamtaan kasi na arum a too iyan asainmin nen Oseas no agto insulat iyan salaysay? Nayarin nipaarap tayo met ed situasyon ya walay pankanawnawa tayon ibagad arum so nipaakar ed si Jehova tan anggapoy arum ya makaamta ed satan ya pankanawnawa tayo. Ontan so agawad si Anna, sakey ya estudyante ed high school diad United States. Impansulat na maestra to na essay iray estudyante nipaakar ed sakey a topic odino isyu tan salien dan kombinsien iray kaklase da. Sarag komon ya palampasen nen Anna iyan pankanawnawan manpulong. Balet, naisip to ya pankanawnawa iman ya inter na Dios. Naisip to so posiblin reaksion na saray kaklase to kanian nampikasi ed si Jehova, insan to alikna ya labalabay to lan anamoten iman ya pankanawnawa. Sikatoy nansulat na essay ya say tema to et “Ebolusyon: Imanoen so Ebidensya.”
Nen binasa nen Anna ed klase so essay to, walay kaklase ton manisia ed ebolusyon ya nantepet lan nantepet pian pruebaan ya aliwa si Anna. Balet nidepensa nen Anna so papanisiaan to. Nandinayew so maestra to tan inikdan toy award si Anna parad makakombinsin essay. Manlapud saman et akatongtong ni nen Anna nipaakar ed impamalsa imay kaklase ton nantepet ed sikato. Lapud inawat to iyan “asainmin” ya nanlapud si Jehova, imbaga nen Anna ya “Natan et agak la natatakot ya mangipulong ed maong a balita.”
Anggaman agtayo manpropropesiya, no aligen tayoy inkamasakripisyo na saray propeta a singa si Ezequiel, Jeremias, tan Oseas, nagawaan tayo met natan so linawa nen Jehova parad sikatayo! Diad panagdayew na pamilya odino diad personal a panag-aral, sarag mon basaen so nipaakar ed arum ni ran propeta nensaman tan dalepdepen no panon mon naalig so alimbawa ra.