text: 6 Ipangasi yo, dengel yoy ibabaga nen Jehova.Alagey kayo, iyarap yoy kaso yo diad arap na kapalandeyan,Tan narengel komon na saray pukdol so boses yo.+2 Dengel yo, O kapalandeyan, so kason iyarap nen Jehova,Sikayo ran malet a pundasyon na dalin,+Ta walay kason iyarap nen Jehova ed saray totoo to;Sikatoy mikatunongan ed Israel:+3 “O totook, anto tay ginawak ed sikayo?Diad anton paraan a kinesaw ta kayo?+Mantasi kayo sumpad siak.4 Ta impaway ta kayo ed dalin na Ehipto,+Dinondon ta kayo ed abung ya akaaripenan yo;+Imbakik ed sikayo si Moises, Aaron, tan Miriam.+5 O totook, ipangasi yon nonoten no antoy ginetma nen Arin Balak na Moab,+Tan no antoy inyebat ed sikato nen Balaam ya anak nen Beor+—No antoy agawa ed Sitim+ ya anggad Gilgal+—Pian naamtaan yo iray matunong a ginawa nen Jehova.”6 Antoy awiten ko no onarap ak ed si Jehova?Antoy awiten ko no ondakmomo ak ed arapan na Dios a walad katageyan?Mangawit ak kasi ed arapan to na saray interon apay a popoolan,Tan saray kilaw a baka a mantaon na sakey?+7 Kasin naliketan si Jehova ed nilibon kalakian a karnero,Ed samplon libolibo ya ilog na larak?+Kasin iter koy panguloan ya anak kon laki parad impanrebeldek,Say bunga na eges ko parad kasalanan ko?*+8 Imbaga to lad sika, O too, no antoy maabig.Tan anto so kakaukolanen* nen Jehova ed sika?Say pangipatnag mo labat na inkahustisya,*+ pangarom ed katooran,*+Tan say mapaabeban panakar mo+ a kaibay Dios mo!+9 Ontatawag ed syudad so boses nen Jehova;Ontakot ed ngaran mo iramay walaay makanan karunongan.Imano yo so lewet tan samay angiganggan ed satan.+10 Wadman ni kasi ed abung na mauges iray kayamanan na kaugsanTan say kulang a sukat ya efa,* a saya et kabkabusol?11 Nipasen ak kasin malinis ed moral* no mangusar ak na mauges a simbangan,Tan say supot a nankarga na saray masaol a panagsimbang a bato?+12 Ta napnoy maruksan kagagawa iray mayayaman a totoo to,Tan mansasalita na katilaan iray manaayam ed sikato;+Mapalikdon dila so walad sangi ra.+13 “Kanian pekpeken ta ka pian nasugat ka,+Tan pagmaliwen ta kan agnapanayaman lapud saray kasalanan mo.14 Mangan ka, balet agka napesel;Naerasan ka.+Antokaman ya inekal mo et agmo naawit,Tan antokaman a naawit mo et iter kod espada.15 Mantanem kay bukel, balet agka manani.Manggatin ka na saray olibo, balet agmo nausar so larak;Tan manggawa kay balon alak, balet anggapoy nainum mon alak.+16 Ta tutumboken yo iray ganggan nen Omri tan amin a kagagawa ed sankaabungan nen Ahab,+Tan manaakar kayo unong ed simbawa ra.Kanian pagmaliwen ta kayon bengatlan pakataktakotanTan balbalawen* iray manaayam ed sikato;+Tan akoen yoy panagbalaw na saray totoo.”+


c: text/html

text:
Home Metro Manila Abra (1) Agusan Del Sur (1) Batangas (1) Bulacan (2) Capiz (1) Cavite (3) Cebu (2) Davao Del Sur (1) Laguna (1) Metro Manila (115) Negros Occidental (1) Quezon (23) Rizal (2) Sultan Kudarat (1) Sulu (1) Tawi-Tawi (1) Pasig City Binondo Caloocan City of Manila Makati Malabon Mandaluyong manila Marikina Marikina City Muntinlupa Navotas Paranaque Parañaque City Pasay Pasig Pasig City Pateros Potrero Quezon City Quiapo Roxas Tondo Valenzuela | Search: Manufacturer
Sort by
Filtered By
Related services
-
Not evaluated yet Add to My list Added
-

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KAPITULO 130
Inyawat tan Inyakar si Jesus Pian Pateyen
MATEO 27:31, 32 MARCOS 15:20, 21 LUCAS 23:24-31 JUAN 19:6-17
SASALIEN NEN PILATO YA IBULOS SI JESUS
SENENTENSIAAN SI JESUS TAN INYAKAR PIAN PATEYEN
Anggaman grabe impanmaltrato tan impanludlurey ed si Jesus, saray sagpot nen Pilato pian ibulos to et anggapoy epekto ed saray manunan saserdote tan saray kakaiba ra. Say labay da labat et ipapatey si Jesus. Intultuloy dan inyeyag: “Ipasak ed poste! Ipasak ed poste!” Inkuan nen Pilato: “Ala yo la tan patey yo, ta anggapoy naromog kon kasalanan to.”—Juan 19:6.
Ag-akombinse na saray Judio si Pilato ya si Jesus et nepeg ya ompatey lapud akusasyon dan onsusumlang ed gobierno na Roma, balet panon to no nisengeg ed relihyon? Pinmawil irad samay iyaakusa dan panagmudmora ed Dios sanen binista na Sanhedrin si Jesus. Inkuan da: “Walay ganggan mi, tan unong ed ganggan et sikatoy nepeg ya ompatey, lapud ibabaga ton sikatoy anak na Dios.” (Juan 19:7) Balo iya ed si Pilato.
Pinmawil si Pilato ed palasyo tan sasalien toy manggaway paraan pian ibulos iyan too ya dinmalan ed graben irap tan akugip na asawa to. (Mateo 27:19) Panon to balet yay balon iyaakusa na saray Judio—ya ibabaga ton sikatoy “anak na Dios”? Amta la nen Pilato a si Jesus et taga Galilea. (Lucas 23:5-7) Ingen ta tinepetan toy Jesus: “Iner so nanlapuan mo?” (Juan 19:9) Kasin iisipen nen Pilato no nambilay lay Jesus nensaman, tan ompan nanlapud Dios?
Direktan nadngel nen Pilato ed si Jesus a sikatoy sakey ya ari balet say Panarian to et agkabiangan na sayan mundo. Agla kaukolan ya ipaliwawa ni nen Jesus so nipaakar ed saya, kanian agla inmesel. Ag-iya naawat nen Pilato, tan mamapasnok ya inkuan tod si Jesus: “Agmo labay so mitongtong ed siak? Agmo ta amtan walay autoridad kon mangibulos ed sika tan walay autoridad kon mamatey ed sika?”—Juan 19:10.
Onia labat so inkuan nen Jesus: “Anggapon balot so autoridad mod siak no ag-itan inter ed sika manlapud tagey. Kanian mas baleg so kasalanan na samay toon angiyawat ed siak diad sika.” (Juan 19:11) Nayarin aliwan saksakey a too so tutukoyen nen Jesus. Say labay ton ibaga, mas ambelat so eebatan di Caifas, saray kakomplot to, tan si Judas Iscariote nen si Pilato.
Pandinayewan nen Pilato so awawey tan panagsalita nen Jesus, tan lalon tinmakot ompan sikatoy talagan nanlapud Dios, kanian sasalien lamet nen Pilato ya ibulos. Balet, wala lamet so imbaga na saray Judio a sakey nin tatakotan nen Pilato. Imbaga da: “No ibulos mo iyan too, aliwa kan kaaro na Cesar. Balang too a gagawaen ton ari so sarili to et sumpad Cesar.”—Juan 19:12.
Impaway lamet nen Pilato si Jesus, tan legan ya akayurong ed panangukoman, inkuan tod saray totoo: “Nengneng yo! Say ari yo!” Balet agtinmunda iray Judio. Inyeyag da: “Patey mo! Patey mo! Ipasak mod poste!” Inkuan nen Pilato: “Pateyen koy ari yo?” Abayag lan agnagugustoan na saray Judio so uley na Roma, balet imbaga na saray manunan saserdote: “Anggapoy arum ya ari mi noag say Cesar.”—Juan 19:14, 15.
Ataktakot si Pilato, kanian inter toy kekerewen na saray Judio, ya inyawat toy Jesus pian pateyen. Nilakseb na saray sundalo so ambalbalangan balabal nen Jesus tan insulong dad sikato so ilalatop a kawes to. Sanen iyaakar da lay Jesus pian pateyen, kaukolan ton sakbaten so panamairapan a poste to.
Diad saman et asingger lay ugto na Biernes, Nisan 14. Anggapo ni ugip nen Jesus manlapu nen kabkabuasan na Huebes tan nantutumbokan so naeksperiensya ton gonigon tan irap. Legan a nanairapan si Jesus ed panasakbat tod poste, sikatoy naupotay biskeg. Kanian pinasoot na saray sundalo so sakey a toon ondadalan, si Simon a taga Cirene diad Aprika, pian sakbatey poste ya anggad pasen a pamateyan dad si Jesus. Dakel a totoo so ontutumbok, tan saray arum et tatapoktapoken day pagew da lapud ermen tan aakisan day nagagawa.
Oniay imbaga nen Jesus ed saray maneermen a bibii: “Ananak a bibii na Jerusalem, agyo ak la aakisan. Say akisan yo et say sarili yo tan saray anak yo; ta onsabi agew sano ibaga na totoo, ‘Maliket iray bibiin agmakaanak, saramay agnananak tan saramay agnampasuso!’ Insan ibaga ra naani ed saray palandey, ‘Saniban yo kami!’ tan ed saray pukdol, ‘Iyamot yo kami!’ No gawaen da irayan bengatla sano ambasay kiew, anto lay nagawa sano amagaan itan?”—Lucas 23:28-31.
Say tutukoyen nen Jesus et say nasyon na saray Judio. Singa itan ompapatey a kiew ya medyo ambasa ni, ta wadman ni Jesus tan saray pigaran Judio a manisia ed sikato. Sano alaen iraya na Dios, say nakera labat et sakey a nasyon ya amagaan ed espiritual, a singa inatey a kiew. Diad satan et narengel so maksil a panakis sano usaren na Dios iray Romanon sundalo pian deralen itan a nasyon!


text:
KAPITULO 14
Intarya nen Jehova so “Dondon a Kasalat na Dakel”
1, 2. Panon so panedeskribe na Biblia ed kipapasen na katooan, tan anto so mogmon dalan a pakalukpos ed satan?
“AMIN a pinalsa so mantutultuloy a maneey-ey tan maniirap a nankakasakey.” (Roma 8:22, NW) Diad saratan a salita et dedeskribien nen apostol Pablo so pakaskasin kipapasen a kawalaan tayo. Manlapud panmoria na too, ompatnag ya anggapo la so pakalukpos ed paniirap, kasalanan, tan patey. Balet si Jehova so andian na atooan iran limitasyon. (Numeros 23:19) Say Dios na inkahustisya so angiter ed sikatayo na solusyon ed gonigon tayo. Satan et say dondon.
2 Say dondon so sankabalgan a regalo nen Jehova ed katooan. Gawaen ton posible so kililiktar tayo manlapud kasalanan tan patey. (Efeso 1:7) Satan so pundasyon na ilalo ed andi-anggaan a bilay, balanglan diad tawen odino diad paraison dalin. (Lucas 23:43; Juan 3:16; 1 Pedro 1:4) Balet anton talaga so dondon? Panon to itayon babangatan nipaakar ed sankatalonaan ya inkahustisya nen Jehova?
No Panon so Inlesa na Pankaukolan ed Dondon
3. (a) Akin a nagmaliw a kapilitan so dondon? (b) Akin et agbasta impaakseb na Dios so sentensyan patey ed saray ilalak nen Adan?
3 Nagmaliw a kapilitan so dondon lapud impankasalanan nen Adan. Diad intunganga ed Dios, impatawir nen Adan ed saray ilalak to so sakit, ermen, ot-ot, tan patey. (Genesis 2:17; Roma 8:20) Agnaimpluesyaan so Dios ed sentimento tan basta to labat impaakseb so sentensyan patey. No ontan so gawaen to et singa to ipupulisay so dilin ganggan to: “Say bayar na kasalanan say patey.” (Roma 6:23) Tan no pinaandi-kakanaan nen Jehova iray mismon estandarte to ed inkahustisya, diad ontan et ontalona so gulo tan kaugsan ed talba!
4, 5. (a) Panon so impamauges nen Satanas ed Dios, tan akin a naobliga si Jehova a mangebat ed saratan ya angat? (b) Anton pananuppiat so ginawa nen Satanas nipaakar ed saray matoor a lingkor nen Jehova?
4 Singa anengneng tayo ed Kapitulo 12, say rebelyon ed Eden so amalesa na mas baleg iran isyu. Minantsaan nen Satanas so maabig a ngaran na Dios. Diad tua, si Jehova so inakusa to bilang matila tan maruksan diktador a sisibletan toray pinalsa to na kawayangan. (Genesis 3:1-5) Panamegley na ompatnag a pangaamper to ed gagala na Dios a panoen so dalin na matunong iran totoo, inakusa met nen Satanas so Dios na insaew. (Genesis 1:28; Isaias 55:10, 11) No sarayan angat so ag-inebatan nen Jehova, nayarin dakel ed saray matudion pinalsa to so naandian a tuloy na talek ed pananguley to.
5 Pinauges met nen Satanas iray matoor a lingkor nen Jehova, ya isusuppiat ton sikara labat so manlilingkor ed Sikato lapud sinisiblet iran motibo tan no sikara so nadesdes, anggapo so mansiansian matoor ed Dios. (Job 1:9-11) Sarayan isyu so walaan na baleg a tuloy a kaimportantian nen say mairap a kipapasen na katooan. Dugan alikna nen Jehova a sikato so naobligan mangebat ed mapauges iran pananuppiat nen Satanas. Balet panon a naareglo na Dios irayan isyu tan nilaban met so katooan?
Dondon
—Sakey a Kasimbangan
6. Anto so arum ed saray balikas a nausar ed Biblia a maneskribe ed paraan na pangilaban na Dios ed katooan?
6 Say solusyon nen Jehova so namparan sankatalonaan a mapangasi tan maptek a maong
7, 8. (a) Anto so kabaliksan na terminon “dondon” diad Kasulatan? (b) Diad anton paraan a say dondon so manasaglawi ed pipetekan?
7 Anto so dondon? Say Griegon salitan nausar dia so nanlapud sakey a verb a mankabaliksan na “pangukbar, pangibulos.” Sayan termino so nausar a maneskribe ed kuartan imbayar a kasalat ed kibulos na saray priso ed bakal. Manuna, sirin, say sakey a dondon so nayarin naukeran bilang bengatlan ibayar diad panaliw na bengatlan napapawil. Diad Hebreon Kasulatan, say salita a para ed “dondon” (koʹpher) so nanlapud sakey a verb a kabaliksan to so “sakbongan.” Alimbawa, imbaga na Dios ed si Noe a nepeg a “sakbongan” (sakey a porma na parehon salita) to so biong na tar. (Genesis 6:14) Saya so ontulong ed sikatayon mantalos a say panondon et kabaliksan to met so panakbong ed saray kasalanan.
8 Makabaliksan, sinalambit na Theological Dictionary of the New Testament a sayan salita (koʹpher) so “naynay a manutukoy na kasimbangan,” odino sakey a kapetekan. Sirin, say sakbong na kaban na sipanan so walaan na uhas a mipetekan ed kaban a mismo. Ontan met, ta pian narondon, odino nasakbongan, so kasalanan, nakaukolan so sakey a presyon ibayar a sigpot a mipetekan ed satan, odino sigpot a manakbong, ed deral a ginawa na kasalanan. Sirin imbaga na Ganggan na Dios ed Israel: “Kamarerwa ed kamarerwa, mata ed mata, ngipen ed ngipen, lima ed lima, sali ed sali.”
9. Akin a saray matoor a totoo so angiyapay na saray bagat ya ayayep, tan panon so impanmoria nen Jehova ed saratan a bagat?
9 Saray matoor a totoo manlapud si Abel so angiyapay ed Dios na saray bagat ya ayayep. Diad panggawa na ontan, impanengneng da so pikakabat da ed kasalanan tan ed pankaukolan na karondon, tan ipanengneng day pananisia ra ed insipan na Dios a kibulos ed panamegley na “bini” to. (Genesis 3:15; 4:1-4; Levitico 17:11; Hebreos 11:4) Saray ontan a bagat so pinaboran nen Jehova tan impabtang to ed sarayan managdayew so maabig a talindeg. Anggaman ontan, saray iyaapay ya ayayep, diad tua, so pakanodnonotan labat la. Saray ayayep so agtalaga makasakbong ed kasalanan na too, lapud saratan so abebbeba nen saray totoo. (Salmo 8:4-8) Sirin, ibabaga na Biblia: “Agnayari a say dala na saray baka tan saray kanding ekalen to so saray kasalanan.” (Hebreos 10:1-4) Saratan a bagat so manangiretrato lambengat, odino simboliko, na tuan dondon bagat ya onsabi.
“Kapetekan a Dondon”
10. (a) Diad siopa so nepeg a pipetekan na mananondon, tan akin? (b) Akin a sakey lambengat a toon bagat so nakaukolan?
10 “Lapud kinen Adan so pateyan na amin,” so inkuan nen apostol Pablo. (1 Corinto 15:22) Say dondon sirin so kaukolan a managlawi ed ipatey na eksakton kapetekan nen Adan
“Sakey a kapetekan a dondon para ed amin”
11. (a) Panon a say mananondon so ‘akataway na ipapatey lapu ed amin a too’? (b) Akin ya ag-agunggonaan si Adan tan Eva ed dondon? (Nengnengen so paimano’d-leksab.)
11 Inyuksoy nen Jehova so sakey ya ayadyarin too a manboluntaryon mangibagat ed bilay to. Unong ed Roma 6:23, “say bayar na kasalanan say patey.” Diad pangibagat to ed bilay to, say mananondon so ‘makataway ed ipapatey lapu ed amin a too.’ Diad arum a salita, sikato so manbayar parad kasalanan nen Adan. (Hebreos 2:9; 2 Corinto 5:21; 1 Pedro 2:24) Saya so walaan na baleg iran legal a pansumpalan. Diad pamaandi ed sentensyan patey ed saray matulok ya ilalak nen Adan, ekalen na dondon so makaderal a pakayari na kasalanan diad mismon sengeg to. *
12. Iyilustra no panon a say pambayar ed utang na sakey so mangunggona ed dakel a totoo.
12 Diad pangiyilustra: Isipen mon sika so manaayam ed sakey a baley a maslak ed saray residente so empleado ed sakey a baleg a pabrika. Sika tan saray kakaabay mo so natutumangan a maong ed saray sagpot yo tan mainawa so panagbilay. Ontan so kipapasen ya anggad sinmabin say pabrika so nansara. Antoy makasengeg? Nagmaliw a kurakot so manedyer na pabrika, ya angisunson ed inkalugi na negosyo. Lapud biglan naandian na trabaho, sikayon sankakaabay so agla makabayar ed saray babayaran yo. Saray kaasawaan, ananak, tan saray akaotangan so maniirap lapud inkakurakot na satan a too. Kasin wala so solusyon? On! Sakey a mabunlok a mayaman so nandesidin ontulong. Amta to so kablian na kompanya. Sikatoy mililikna ed saray dakel ya empleado na satan tan saray pamilya ra. Kanian inyuksoy ton bayaran so utang na kompanya tan lukasan lamet so pabrika. Say impangansela ed saman ya utang so angitarok na inawa ed dakel iran empleado tan saray pamilya ra tan diad saray akautangan. Mipadpara, say inkakansela ed utang nen Adan so angunggona ed agnabilang a minilmilyon.
Siopa so Mangitarya ed Dondon?
13, 14. (a) Panon nen Jehova ya intarya so dondon a para ed katooan? (b) Diad siopa so angibayaran ed dondon, tan akin a nakaukolan itan a panagbayar?
13 Si Jehova lambengat so makayarin mangitarya “ed Kordero . . . a mangekal na kasalanan na mundo.” (Juan 1:29) Balet say Dios so agbasta angibaki na anggan siopan anghel a mangiliktar ed katooan. Imbes, imbaki to so Sakey a makayarin mangiter na ultimo, sigpot ya ebat ed akusasyon nen Satanas a sumpad saray lingkor nen Jehova. On, ginawa nen Jehova so sankatalonggaringan a bagat diad impangibaki to ed bogbogtong ya Anak to, “samay sakey a nikadkaduman nanliketan to.” (Uliran 8:30, NW) Mabulbulos, say Anak na Dios so ‘nanlukpos ed inkasikato’ diad mangatatawen a kipapasen to. (Filipos 2:7) Mamilagron inyalis nen Jehova so bilay tan say padron na personalidad na panguloan a mangatatawen ya Anak to diad panaganakan na sakey a Judion birhen a manngaran na Maria. (Lucas 1:27, 35) Bilang sakey a too, sikato so natawag a Jesus. Balet diad legal a pantalos, sikato so nayarin tawagen a komaduan Adan, lapud sikato so ayadyarin mipetekan ed si Adan. (1 Corinto 15:45, 47) Sirin nasarag nen Jesus ya iyapay so inkasikato a bagat bilang dondon a para ed makasalanan a katooan.
14 Diad siopa so pangibayaran ed satan a dondon? Espesipikon ibabaga na Salmo 49:7 a say dondon so imbayar “ed Dios.” Balet agta si Jehova so angiyuksoy ed dondon? On, balet agpagmaliwen na saya so dondon ya andi-kabaliksan, a basta labat la pansalatan
15. Akin a nakaukolan a manirap tan ompatey si Jesus?
15 Diad primabera na 33 K.P., si Jesu-Kristo so mabulbulos ya anagmak na pirmin ot-ot ya angitonton ed impakabayar ed dondon. Pinaulyanan ton sikatoy erelen lapud palso iran panamakasalanan, hinusgaan a nankasalanan, tan impasak ed panamateyan a kiew. Kasin peteg a nakaukolan so ontan lan panirap nen Jesus? On, lapud kaukolan a nasolbar so isyu ed katooran na saray lingkor na Dios. Makatantanda, ag-inabuloyan na Dios so ugaw a Jesus a pateyen nen Herodes. (Mateo 2:13-18) Balet sanen si Jesus so wala la’d edad, nayarian ton natalindegan so mabiskeg iran panangataki nen Satanas tekep na sigpot a pakatebek ed saray isyu. * Diad impansiansian ‘matoor, andi-kasalanan, andi-tilol, nisian ed saray makasalanan’ anggaman ed sankaugsan ya inkatrato, pinaneknekan nen Jesus tekep na inkapekder anggad kaunoran a si Jehova so talagan walaan na saray lingkor a mansiasiansian matoor ed silong na subok. (Hebreos 7:26) Natalosan, sirin, a diad samay bekta sakbay na impatey to, mananalon inkelyaw nen Jesus: “Asumpal la!”
Pangisumpal ed Mananondon a Kimey To
16, 17. (a) Panon nen Jesus ya intuloy so mananondon a kimey to? (b) Akin a kaukolan so inyapireng nen Jesus ed “arap na persona na Dios a para ed sikatayo”?
16 Sumpalen ni nen Jesus so mananondon a kimey to. Diad komatlon agew kayari na impatey nen Jesus, sikato so pinaoli nen Jehova manlapud saray inaatey. (Gawa 3:15; 10:40) Diad sayan sankaimportantian a gawa, aglabat la tinumangan nen Jehova so Anak to lapud matoor a serbisyo to noagta sikato so inikdan to na pankanawnawan mangisumpal ed mananondon a kimey to bilang Atagey a Saserdote na Dios. (Roma 1:4; 1 Corinto 15:3-8) Impaliwawa nen apostol Pablo: “Sanen sinmabi si Kristo bilang sakey ya atagey a saserdote . . . , sikato so linmoob, andi, aliwan diad dala na saray kanding tan saray kilaw a baka, noagta diad dilin dala to, a linmoob ya aminpinsan ed amin a panaon diad masanton pasen tan agamoran to so andi-anggaan a kililiktar parad sikatayo. Ta si Kristo so linmoob, aliwan diad sakey a masanton pasen a ginawa na saray lima, a satan so sakal na kapetegan, noagta diad tawen a mismo, pian ompatnag natan ed arap na persona na Dios a para ed sikatayo.”
17 Agnayarian nen Kristo ya awiten so literal a dala to ed tawen. (1 Corinto 15:50) Imbes, inawit to so isimbolo na saman a dala: say legal a bili na nibagat ya ayadyarin atooan a bilay to. Insan, diad arap na persona na Dios, impresenta ton pormal so bili na saman a bilay bilang dondon a kasalat a para ed makasalanan a katooan. Kasin saman a bagat so inawat nen Jehova? On, tan saya so apatnagan nen Pentecostes 33 K.P., sanen nikalbo so masanton espiritu ed saray ngalngalin 120 babangatan diad Jerusalem. (Gawa 2:1-4) Anggaman saman ya agawa so makapalikliket, diad saman ya onggagapo labat so pangitatarya na dondon na makapakelaw iran gunggona.
Saray Gunggona na Dondon
18, 19. (a) Anton duaran grupo so nagunggonaan manlapud pipupulangan a ginawan posible na dala nen Kristo? (b) Para ed saraman so kabiangan na “baleg ya ulop,” anto so arum ed peles tan arapen iran gunggona ed dondon?
18 Diad sulat to ed saray taga Colosas, insalaysay nen Pablo ya anengneng na Dios so maabig diad si Kristo pian makapipulangan so amin niran bengatla ed Inkasikato diad impikareenan ed panamegley na nikalbo a dala nen Jesus diad panamairapan a kiew. Impaliwawa met nen Pablo a sayan pipupulangan so manasaglawi ed duaran nandumaan a grupo, salanti, “saray bengatla ed katawenan” tan “saray bengatla ed dalin.” (Colosas 1:19, 20; Efeso 1:10) Satan ya unonan grupo et tugyopen na 144,000 iran Kristiano a naikdan na ilalon manserbi bilang mangatatawen a saserdote tan manuley bilang arari ed dalin a kaiba nen Kristo Jesus. (Apocalipsis 5:9, 10; 7:4; 14:1-3) Diad panamegley da, saray gunggona na dondon so kalkalnan niyaplika ed matulok a katooan diad loob na sanlibon taon.
19 “Saray bengatla ed dalin” et saramay totoon maniilalon manggayaga na ayadyarin bilay ed Paraiso diad dalin. Sikara so dedeskribien na Apocalipsis 7:9-17 bilang “sakey a baleg ya ulop” a makaliktar ed onsasabin “baleg a kairapan.” Balet agla nakaukolan ya alagaren da ni itan pian panggayagaan iray gunggona na dondon. Sikara la so ‘anguras ed saray kawes da tan pinaputi da ra ed dala na Kordero.’ Lapud aagamilen da so pananisia ed dondon, anggan natan et aawaten da la iray espiritual a gunggona a manlalapud satan a maaron probisyon. Sikara la so niyabawag a matunong bilang kakaaro na Dios! (Santiago 2:23) Bilang resulta na bagat nen Jesus, sikara so makayarin “onasingger a tekep na inkabulos na panagsalita diad trono na agkanepegan a panangasi to.” (Hebreos 4:14-16, NW) Sano sikara so nalingo, naawat da so peteg a kaperdona. (Efeso 1:7) Anggaman ed kipapasen ya ag-ayadyari, panggagayagaan da so alinisan a konsiensia. (Hebreos 9:9; 10:22; 1 Pedro 3:21) Sirin say makapipulangan ed Dios so, aliwan bengatlan inilaloan a nagawa, noagta peles a kipapasen! (2 Corinto 5:19, 20) Legan na Milenyo, sikara so kalkalnan “nabulos manlapud panangaripen na kabubulok” tan diad kaunoran “nawalaan na maglorian kawayangan na ananak na Dios.”
20. Panon a say pandalepdep ed dondon so mangapekta ed sika a personal?
20 “Salamat ed Dios ed panamegley nen Jesu-Kristo” lapud dondon! (Roma 7:25, NW) Say dondon so simple ed prinsipyo, ingen ta mamakelaw a tuloy ed sikatayo. (Roma 11:33) Tan diad pandalepdep tayo a tekep na pisasalamat ed satan, tenyegen na dondon iray kapusoan tayo, a sikatayo so lawas iyapit to ed Dios na inkahustisya. Singa say salmista, walaan itayo na pirmin rason a mangidayew ed si Jehova bilang ‘sakey a manangaro ed inkatunong tan inkahustisya.’
^ par. 11 Si Adan tan Eva so agnayarin nagunggonaan ed dondon. Sinaglawi na Mosaikon Ganggan iyan prinsipyo nipaakar ed amatey a ginagala: “Agkayo mangaala na panondon ed bilay na sakey ya akapatey, ya akapankasalanan na ipapatey.” (Numeros 35:31) Malinew, nepeg nen Adan tan Eva so ompatey lapud sikara so mabulbulos tan sikakabat a tinmunganga ed Dios. Lapud satan et intalirak da so ilalo ran pambilay ya andi-anggaan.
^ par. 15 Ta pian nasimbangan so kasalanan nen Adan, kaukolan ya ompatey si Jesus, aliwan bilang sakey ya ayadyarin ugaw, noagta bilang sakey ya ayadyarin too. Tandaan, say kasalanan nen Adan so ginagala, a ginawan anggaman ed sigpot a pikakabat ed inkaseryoso na ginawa to tan saray pansumpalan to. Sirin ta pian magmaliw a “say unor ya Adan” tan sakbongan itan a kasalanan, kaukolan nen Jesus a gawaen so matatken tan sikakabat a panagpili diad pamemben to na katooran ed si Jehova. (1 Corinto 15:45, 47) Sirin say interon matoor a kurang na bilay nen Jesus


text:
LEKSION 88
Inerel si Jesus
Linmay Jesus tan saray apostol diad Palandey na Saray Olibo ya say dinalan da et diad Lawak na Kidron. Lampas lay pegley-labi ed saman tan malimlimpek so bulan. Kasabi dad hardin na Getsemani, imbaga nen Jesus ed sikara: “Dia kayo ni tan mantultuloy kayon manbantay.” Insan inmarawi daiset si Jesus tan tinmalimukor. Anggano maer-ermen tan aburidon maong si Jesus, impikasi tod si Jehova: “Say linawam so nagawa.” Angibaki si Jehova na anghel ya manpabiskeg ed si Jesus. Nen pinawil nen Jesus iray apostol to, anengneng to ya nanaugip so talora ed sikara. Imbaga to: ‘Bangon kayo! Agkayo dapat onuugip, ta asabi lay oras ya erelen ak na saray mamubusol ed siak.’
Insan sinmabi si Judas ya walad unaan na dakel ya lalakin de-awit na saray espada tan pekpek. Amta to so pakaromogan ed si Jesus ta lanang iran oonla ed sayan hardin. Imbaga la nen Judas ed saray sundalo ya no siopa may angoban to, si Jesus iman. Kanian inasinggeran nen Judas si Jesus tan imbaga to: ‘Maabig ya labi, Managbangat,’ insan to inangoban. Imbaga nen Jesus: ‘Judas, inangoban mo ak pian traidoren ak, awa?’
Inmarap si Jesus ed saray lalaki ya kaiba nen Judas tan tinepet to: “Siopay aanapen yo?” Imbaga ra: “Si Jesus a Nazareno.” Insan imbaga nen Jesus: “Siak man.” Apaatras iray lalaki tan atumba ra. Tinepetan ira lamet nen Jesus: “Siopay aanapen yo?” Imbaga da lamet: “Si Jesus a Nazareno.” Inmebat si Jesus: ‘Imbagak lad sikayo ya siak man. Paulyan yo la sirin irayay kaibak.’
Nen anengneng nen Pedro ya erelen da lay Jesus, anguyos na espada tan tinapyas toy layag nen Malco ya aripen na atagey ya saserdote. Balet pinaabig nen Jesus so layag nen Malco. Insan to imbagad si Pedro: ‘Iyan mo lad kaluban tay espadam. No milaban ka tan mangusar kay espada, ompatey ka ed espada.’ Inerel na saray sundalo si Jesus tan tinaker day lima to. Batik iray apostol to. Insan inawit na totoo si Jesus ed si Anas ya manunan saserdote. Tinepet-tepetan nen Anas si Jesus tan impaiyakar tod abung nen Caifas ya Atagey ya Saserdote. Balet anto kasi agawa ed saray apostol?
“Diad mundo et manirap kayo, balet manpakpel kayo! Tinalok so mundo.”—Juan 16:33


text:
Abuloyan so Disiplina nen Jehova a Manmoldi ed Sika
“Iwawanwan mo ak ed panamegley na simbawam, insan ipagamor mod siak so panangabobon mo.”
1, 2. (a) Anto ray kaukolan a gawaen pian magmaliw a maapit ed si Jehova? (b) Antoy nagunggona tayo no aralen tayo ray walad Biblia ya inkiwas na saray totoo ed disiplina na Dios?
“MAONG ed siak so ondere ed abay na Dios. Inyan ko so panagmatalek ko ed Jehova a Dios.” (Sal. 73:28) Talagan baleg so talek na salmista ed Dios. Akin? Ta sanen anengneng ton singa maligen iray mauges a totoo, diad gapo et sikatoy naermenan a maong. Imbaga to: “Andi-kakanaan so impamasiansiak ed pusok a malinis tan say impanguras koy limak pian ipanengneng ya anggapoy kasalanan ko.” (Sal. 73:2, 3, 13, 21; NW) Balet, sanen sikatoy linmoob ed “santuaryo na Dios,” nipetek toy kanonotan to tan akapansiansian maapit ed si Jehova. (Sal. 73:16-18) Walay importantin naaralan na salmista ed sayan naeksperiensya to: Bilang sakey a lingkor nen Jehova, importante so pangawat tan pangiyaplikad simbawa pian magmaliw a maapit ed sikato.—Sal. 73:24.
2 Labay tayo met so magmaliw a maapit ed tua tan mabilay a Dios. Pian nagawaan tayo itan, kaukolan ya abuloyan tayoy simbawa odino disiplina nen Jehova a manmoldi ed sikatayo tan magmaliw itayon makapaliket ed sikato! Nensaman, mapangasin inikdan na Dios iray totoo tan nasyon na pankanawnawan awatey disiplina to. Insulat irayad Biblia “pian nibangat itayo” tan “bilang pasakbay ed sikatayo ya asabian na anggaan na saray sistema na mundo.” (Roma 15:4; 1 Cor. 10:11) No aralen tayon maong iratan, naamtaan tayoy personalidad nen Jehova tan no panon itayon nagunggonaan no manpamoldi tayod sikato.
NO PANON YA UUSAREN NA DOMADAMILI SO AUTORIDAD TO
3. Diad Isaias 64:8 tan Jeremias 18:1-6, panon ya niyilustra so autoridad nen Jehova ed totoo? (Nengnengen so litrato ed pahina 24)
3 Pian iyilustra so autoridad nen Jehova ed saray totoo tan nasyon, oniay ibabaga na Isaias 64:8: “O Jehova, sika so Ama mi; sikami pitek kami, et sika so domadamili; et sikami ya amin so gawa na limam.” Say domadamili so akauley no anton pananginan so gawaen tod pitek. Aliwan say pitek so manpili no antoy labay ton pagmaliwan. Mipadpara, anggapoy kanepegan na too ya diktaan so Dios no panon to itayon moldien.—Basaen so Jeremias 18:1-6.
4. Kasin basta momoldien na Dios so totoo odino nasyon? Ipaliwawa.
4 Minoldi nen Jehova iray Israelita a singa gagawaen na domadamili ed pitek. Balet walay pidumaan nen Jehova. Say sakey ya domadamili et basta manggagawa na nanduruman klase na pananginan a sarag ton gawaen manlapud masa na pitek. Si Jehova ey, kasin basta momoldien to ray totoo odino nasyon, ya gagawaen toy arum a maong tan say arum et mauges? Say ebat na Biblia et andi. Inikdan nen Jehova so totoo na mabmablin regalo, sarag day manggawa na sarili dan desisyon. Agto uusaren so autoridad to pian piliten iray totoo ya ontulok ed sikato. Imbes, saray totoo so mandesisyon no manpamoldi irad si Jehova.—Basaen so Jeremias 18:7-10.
5. No aglabay na totoo so manpamoldi ed si Jehova, panon ton usaren so autoridad to?
5 Panon to no talagan aglabay na totoo so manpamoldi ed Sankatalonggaringan a Domadamili? Panon ton usaren so autoridad to? No nairapan so domadamili ya moldien so pitek ed labay ton pagmaliwan, sarag ton gawaen ya sananey a pananginan odino ibantak itan. Kaslakan a nagagawa iya lapud nalilingo so domadamili. Balet agbalot nalilingo so Domadamili tayo, si Jehova. (Deu. 32:4) No aglabay na sakey so manpamoldid sikato, kasalanan to la itan. Uusaren nen Jehova so autoridad to bilang domadamili depende ed ikiwas na momoldien to. Saramay matulok et magmaliw a mausa-usar ed sikato. Singa bilang, saray alanaan a Kristiano et “saray banga na panangasi” a minoldi ya “onkana ed kagalangan.” Saraman balet so agda labay so manpamoldi ed Dios, sikaray “banga na sanok a ginawan makanepegan ed kadederal.”—Roma 9:19-23.
6, 7. Antoy pandumaan na inkiwas di Arin David tan Arin Saul ed simbawa nen Jehova?
6 Say sakey a paraan ya momoldien nen Jehova iray totoo et diad panamegley na simbawa o disiplina. Nanengneng tayo no panon ton uusaren so autoridad tod saray momoldien to diad impideneng tod inmunan duaran ari na Israel, si Saul tan David. Sanen akikalugoran si Arin David ed si Bat-sheba, inani toy mauges a resultay ginawa to tan alanor so arum. Anggano ari si David, sikatoy agkinonsenti nen Jehova tan dinisiplina to. Imbaki na Dios si propeta Natan pian ipasabid si David so ambelat ya mensahe. (2 Sam. 12:1-12) Panoy inkiwas nen David? Sikatoy nanermen a maong tan nagbabawi, kanian sikatoy kinasian na Dios.—Basaen so 2 Samuel 12:13.
7 Duma balet si Arin Saul ya tinumbokan nen David ta agto inawat so simbawa. Walay ganggan ya inter nen Jehova ed si Saul panamegley nen propeta Samuel: Deralen so amin ya Amalekita tan ayayep da. Agtinulok nen Saul iyan ganggan na Dios. Agto pinatey so ari ya si Agag, tan angibiig na ayayep. Akin? Ta labay ton idayew so sarili to. (1 Sam. 15:1-3, 7-9, 12) Kanian, imbaki na Sankatalonggaringan a Domadamili si Samuel pian simbawaey Saul. Balet imbes ya ontulok, pinaawet nen Saul so puso to tan agnanpamoldi ed si Jehova. Inkatunongan toy ginawa to. Imbaga to ya aliwan mauges so ginawa to lapud nayarin ibagat iramay ayayep, tan nileglemew toy simbawa nen Samuel. Inekal nen Jehova si Saul ya ari tan agto lan balot apapawil so maabig a relasyon tod Dios.—Basaen so 1 Samuel 15:13-15, 20-23.
SAY DIOS ET AGMANANGIDUMADUMA
8. Antoy naaralan tayod inkiwas na nasyon na Israel ed panagmoldi nen Jehova?
8 Aliwa labat a saray indibidual so momoldien nen Jehova noagta pati saray nasyon. Nen 1513 B.C.E., akisipanan ed Dios iray Israelitan nibulos manlapud Ehipto. Say Israel so pinili ton nasyon tan walaan na pankanawnawan manpamoldi ed sikato. Balet, mauges so inkiwas da tan nandayew ni ra ingen ed saray palson dios na kakaabay dan nasyon. Aminpigan angibaki si Jehova na saray propeta pian manguman ira, balet ag-ira dinmengel. (Jer. 35:12-15) Lapud inkabenger da, sikaray dinisiplina nen Jehova. Singa say banga ya manepeg ed kadederal, say samploran tribu a panarian diad bandad norte et dineral na saray Asiryano tan say duaran tribu a panarian diad abalaten et dineral na Babilonia. Importantin leksion itan ed sikatayo natan! No manpamoldi itayod si Jehova, maabig so pansumpalan tayo.
9, 10. Panon so inkiwas na saray taga Ninive ed pasakbay na Dios?
9 Inikdan met nen Jehova iray manaayam ed kabisera na Asirya a Ninive na pankanawnawan ondengel ed pasakbay to. Oniay ingganggan tod si Jonas: “Onalagey ka, onla ka ed Ninive, ed syudad a baleg, tan yakis mo so sumpa ed sikato; ta say karelmengan to sinmabi ed arap ko.” Talagan makanepegan a naderal so Ninive.—Jon. 1:1, 2; 3:1-4.
10 Balet, sanen inyabawag nen Jonas so mensahe kadederal, “saray totoo a taga Ninive sinisia ra so Dios; et inbawag da so panayunal, tan nankawes ira na magaspang ya abel manlapu ed kaatageyan angga ed kaabebaan.” Say ari “inmalagey ed trono to, tan inekal to so sokbong to, tan nankolibenben na magaspang ya abel, tan imyurong ed dapol.” Inawat na saray taga Ninive so panagmoldi nen Jehova tan nagbabawi ra. Kanian, ag-ira dineral nen Jehova.—Jon. 3:5-10.
11. Anton kualidad nen Jehova so anengneng tayod impideneng tod Israel tan Ninive?
11 Anggan pinilin nasyon nen Jehova so Israel, dinisiplina to ra. Saray taga Ninive balet, ag-ira akisipanan ed si Jehova. Ingen ta pinasakbayan tan kinasian to ra lapud nanpamoldi rad sikato. Malinlinew ed sayan duaran alimbawa a si Jehova a Dios tayo et “anggapo so iduduma to”!—Deu. 10:17.
SI JEHOVA ET MAKATUNONGAN TAN MAINOMAY YA ONADAPTA
12, 13. (a) Akin et uumanen na Dios so desisyon to no manpamoldid sikato iray totoo? (b) Antoy naaralan tayod impanguman nen Jehova ed desisyon to diad si Saul? diad Ninive?
12 Say mabulos a panmomoldi na Dios ed sikatayo et pakapatnagan a sikatoy makatunongan tan mainomay ya onadapta. Napaneknekan itan ed saray situasyon ya inuman nen Jehova so desisyon to lapu ed inkiwas na totoo. Singa bilang, ibabaga na Biblia ya ‘nagbabawian nen Jehova so impangipasen to ed si Saul ya ari.’ (1 Sam. 15:11) Tan sanen nagbabawi tan anguman iray taga Ninive, oniay ibabaga na Biblia: “Say Dios inbabawi to so mauges ya imbaga to nensaman a gawaen komon ed sikara; et agto ginawa.”—Jon. 3:10.
13 Say Hebreon salitan impatalos ya “inbabawi” et ontutukoy ed impanguman na kiwas odino gagala. Pinili nen Jehova si Saul ya ari, balet sanen agtinmulok, sikatoy inekal to. Ginawa iya nen Jehova aliwan lapud sikatoy alingo ed impamili tod si Saul, noagta lapud agnanmatoor tan agtinmulok si Saul. Duma balet iray taga Ninive, sanen nagbabawi ira inuman na Dios so desisyon to tan agto ra dineral. Talagan makapalikliket ya naamtaan a si Jehova, say Domadamili tayo et makatunongan tan mainomay ya onadapta, maabagey tan mapangasi, tan mabulos ton umaney desisyon to sano magbabawi iray nankasalanan!
AWATEY DISIPLINA NEN JEHOVA
14. (a) Panon itayon momoldien nen Jehova natan? (b) Panoy ikiwas tayod panmomoldi na Dios ed sikatayo?
14 Momoldien itayo nen Jehova natan panamegley na Salita to, say Biblia, tan say organisasyon to. (2 Tim. 3:16, 17) Kasin aawaten tayo ray simbawa odino disiplinan iiter to panamegley na saratan? Anggan abayag tayo lan abautismoan odino dakel so pribilehyo tayo, kaukolan ya naynay tayon tuloken so simbawa nen Jehova, ya manpamoldi ed sikato bilang saray banga ya onkana ed kagalangan.
15, 16. (a) Antoy nayarin nalikna na sakey sano naekal iray pribilehyo to? Mangiter na alimbawa. (b) Antoy makatulong pian nalabanan iray negatibon liknaan sano nadisiplina?
15 Saray arum a disiplina et nayarin iiter panamegley na instruksion odino panametek. Balet no maminsan, nayarin sikatayoy nadisiplina lapud walay ginawa tayon aliwa. Bilang resulta, nayarin nabalang so pribilehyo tayo. Imanoey alimbawa na sakey ya elder a si Dennis. * Sikatoy abaat ed pribado lapud lingon desisyon to nipaakar ed negosyo. Antoy alikna nen Dennis sanen inyanunsio ed kongregasyon a sikatoy nakal ya elder? Inkuan to: “Talagan nanermenan koy lingok. Diad loob na 30 taon, dakel iray naawat kon pribilehyo. Nampayunir ak, nagmaliw ak ya Bethelite, aturo ak bilang ministeryal a lingkor, insan elder. Kakkapangiter ko met na sankaunaan ya paliwawak ed distriton kombension. Balet, aminpinsan ya naandi iratan. Nababaingan ak tan inisip kon agak la makanad organisasyon.”
16 Kaukolan nen Dennis so manguman tan ipetek so lingo to. Antoy akatulong ed sikaton labanay negatibo iran liknaan? Imbaga to: “Pinansiansiak so maabig ya espiritual a rotinak. Tan baleg a tulong so suporta na agagi tan panamaseseg a walad saray publikasyon tayo. Say artikulo ya ‘Kasin Dati et Manlilingkor Ka Diad Sakey a Pribilehyo? Sarag Mo Kasi Manlingkor Lamet?’ na Agosto 15, 2009 ya isyu na Say Panag-bantayan et singa personal a sulat ya ebat ed saray pikakasik. Say agusgustoan kon simbawan abasak et samay, ‘Legan ya anggapo ni ray kaaruman a responsabilidad mo ed kongregasyon, iteen moy imanom ed pamabiskeg na espiritualidad mo.’” Panon ya agunggonaan si Dennis ed disiplina? Kayari pigaran taon, inkuan to, “Benendisyonan ak lamet nen Jehova na pribilehyon magmaliw ya ministeryal a lingkor.”
17. Antoy nitulong na panagdispelosip ed sakey a nankasalanan? Mangiter na alimbawa.
17 Say panagdispelosip et sakey nin paraan na panagdisiplina nen Jehova. Protektaan na satan so kongregasyon manlapud mauges ya impluensya tan ontulong pian magbabawi so nankasalanan. (1 Cor. 5:6, 7, 11) Ngalngali 16 taon ya dispelo si Robert. Legan na satan, mapekder tan matoor ya inyaplika na atateng tan agagi to so simbawa na Salitay Dios ya agmiuulop ed saray managgaway kasalanan, anggan say pangibano labat. Natan et akapawil lay Robert tan onaaligwas lad espiritual. Sano tepetan no antoy amakiwas ed sikaton ompawil ed si Jehova tan ed totoo To kayari abayag a panaon, say ebat to et lapud katutulok na pamilya to. “No akiulop ed siak so pamilyak, anggan pian komustaen ak labat, seguro akontento ak lad satan tan agak la apakiwas ya ompawil ed Dios.”
18. Antoy gawaen tayo sano disiplinaen itayo na Sankatalonggaringan ya Domadamili?
18 Nayarin agtayo kaukolan so ontan a panagdisiplina. Balet kaukolan tayon isipen no antoy gawaen tayo sano disiplinaen itayo na Dios. Panoy ikiwas tayo? Magmaliw itayo kasin singa si David o Saul? Say Sankatalonggaringan ya Domadamili et Ama tayo. Tandaan ya “samay aaroen nen Jehova et ipepetek to, a singa gagawaen na sakey ya ama ed anak a papablien to.” Kanian, “agmo komon ipupulisay so disiplina nen Jehova, tan agmo bubusolen so panametek to.”—Uli. 3:11, 12, NW.
^ par. 15 Sinalatan so ngaran.


text:
TULONG PARAD PAMILYA | PAMABALEG NA ANANAK
Tulongan Iray Ananak ya Arapen so Panmarmarikit o Pambalbalolaki
NO AKIN YA MAIRAP
Singa nen karuman labat ya sankaebam so melag nin anak mo. Natan et man-tinedyer la
Panon mon natulongan so anak mo ya arapen iyan mairap a talosan tan no maminsan et makapataktakot ni ingen ya pananguman?
NO ANTOY NEPEG MON NAAMTAAN
Say panmarmarikit o pambalbalolaki et walay panaon to. Nayarin masakbay iyan onggapo diad edad ya walora tan no atrasado et labinlima odino onsulok ni. “Aliwan parepareho so karukey na panaon na panmarmarikit o pambalbalolaki,” kuan na libron Letting Go With Love and Confidence.
Nayarin wala ray tatakotan na saray manmarmarikit o manbalbalolaki. Saray walad ontan ya stage et nayarin apektadon maong ed no antoy nayarin isipen na arum ed sikara. “Naaaburido ak ya maong ed itsurak tan kiwas ko,” so nanonotan na kabataan ya si Jared. * “No wala ray kaulop ko, iisipen ko ya ompan say pakanengneng dad siak et aliwan normal.” Nayarin nababaingan ya onarap ed totoo so sakey no ontubo la ray kamuro ed lupa to. “Pakaliknak et singa aatakien so lupak!” so nanonotan na 17 años ya si Kellie. “Onaakis ak tan ibabagak ed sarilik ya pangit ak.”
Mas nairapan iramay asakbay ya ginmapo. Mas mairap ed saray bibii, ta nayarin sulon-sulonen ira no manguuman lay shape na laman da. “Main-inomay la ran napansin na saray mas matatken ya lalaki ya mas amta da lay nipaakar ed sex,” kuan na libron A Parent’s Guide to the Teen Years.
Agto labay ya ibagan makalakal lay sakey no manmarmarikit o manbalbalolaki la. “Inkatoo na saray ogogaw so panggawa ray aliwaliwa tan andi-kakanaan,” kuan na Probirbio 22:15 (Maung a Balita). Ag-itan nauman diad panmarmarikit o pambalbalolaki. Nayarin mature lay itsura na kabataan, balet aliwa itan ya pakapatnagan ya sarag to lay manggawa na maong iran desisyon, responsable la, walay kontrol tod sarili, odino arum nin pakapatnagan ya makalakal la,” kuan na libron You and Your Adolescent.
NO ANTOY NAYARIN GAWAEN MO
Itongtong la ed anak antis ya onggapo ed panmarmarikit o pambalbalolaki. Ipaamta la ed anak no anto ray nagawa, a singa say panregla na bibii, tan saray lalaki et napapawayan ira no labi. Saraya et onggagapon bigla tan nayarin mairap a talosan tan makapataktakot ni ingen, aliwan singa ed arum ya pananguman ya kalkalnan nagawa. Magmaliw ya positibo no itotongtong iratan—ya saray pananguman ed panmarmarikit o pambalbalolaki et makatulong ed pagmaliw ya adulto.
Ipaliwawan maong. “Nen intongtong itan ed siak na saray ateng ko, paligoy-ligoy ni ra,” so nanonotan na kabataan ya si John. “Komon ta indiretsa da la.” Ontan met so alikna nen Alana, 17 años. Inkuan to: “Impaliwawa nen mommyk iray nagagawad laman ko, balet tinulongan da ak met komon ya nasarag itan na emosyon ko.” Antoy leksion? Anggano singa mairap, itongtong ed anak yo so amin ya kabiangan ed panmarmarikit o pambalbalolaki.
Mantepet pian ibaga na anak so nalilikna to. Igapo diad pangitongtong ed naeksperiensya na arum nen dinmalan irad satan. Singa bilang, no bii so anak mo nayarin itepet mo, “Walay kaklasem ya iyiistorya toy panreregla to?” “Walay naiimanom ya bibii ya eelek-elekan ta asakbay ya anguman so shape na laman da?” No laki so anak mo, nayarin itepet mo, “Wala ray nanenengneng mo ya susutilen da ta singa ag-ira ombabaleg?” No nibabaga da la no antoy epekto na satan ed arum, nayarin mainomay da lan ibaga so nalilikna da tan say mismon nagagawad sikara. No ibaga da itan, unoren so bilin na Biblia: “Nepeg ya aliston ondengel, agbengatbengat a mansalita.”
Tulongan so anak mon nawalaay “kakabatan tan pakatalos.” (Probirbio 3:21, Maung a Balita) Say panmarmarikit o pambalbalolaki et aliwa labat a pananguman ed pisikal tan emosyon. Legan na satan, onaaligwas met so abilidad ton mannonot ya ontulong pian makapanggawa na maong iran desisyon no adulto la. Natan lay panaon pian ibangat ed ananak yo iray maong ya prinsipyo.
Ag-onsusuko. Dakel so kabataan ya singa agda labay so mitongtong ed atateng da nipaakar ed panmarmarikit o pambalbalolaki, balet agkayo palilingo. “Say tinedyer ya kunwarin ag-interesado, naboboring, nadidimla, o singa anggapoy narerengel to et nayarin tatandaan to so amin ya ibabaga yo,” kuan na libron You and Your Adolescent.
^ par. 8 Sinalatan iray ngaran ed sayan artikulo.


text:
10 Kayari na sarayan bengatla, say Katawan so anuro na pitomplo* ni tan imbaki to ra a sanderwa, a pinauna to la ra ed kada syudad tan lugar a laen to.2 Insan imbaga to ed sikara: “On, dakel so aanien, balet daiset so mankikimey. Mikasi kayo sirin ed Katawan na panag-ani a mangibaki na saray mankimey ed aanien to.3 Onla kayo. Nia! Ibaki ta kayon singa saray kordero a walad limog na saray lobo.4 Agkayo mangaawit na supot na kuarta, odino pananginay naakan, odino sandalyas, tan agyo la panaabalaan so pangibano ed siopaman a naabet yo ed dalan.5 Inerman so looban yon abung et ibaga yo nin unona, ‘Niwala komon so kareenan ed sayan abung.’6 Et no wala ditan so kaaro na kareenan, manayam ed sikato so kareenan yo. Balet no anggapo, ompawil itan ed sikayo.7 Kanian mansiansia kayo ed satan ya abung, a kanen tan inumen yo iray bengatlan itarya ra, ta say komikimey et makanepegan ed upa to. Agkayo alis-alis ed saray kaabungan.8 “Ontan met, inerman so looban yo ed sakey a syudad tan awaten da kayo, akan yo iray iparungo ra ed sikayo,9 tan paabig yo iray mansasakit ditan, tan mantultuloy yon ibaga ed sikara, ‘Say panarian na Dios et asingsingger la.’10 Balet inerman so looban yo ed sakey a syudad tan agda kayo awaten, paway kayo ed saray malapar a dalan* na satan tan ikuan yo,11 ‘Anggan saray dabok a pinmepeket ed saray sali mi a nanlapud syudad yo et ipagpag mi a sumpad sikayo. Balet, nodnonoten yo ya asingsingger la so panarian na Dios.’12 Ibagak ed sikayo a diad satan ya agew* et mas anlemew so dusa ed Sodoma nen say diad satan a syudad.13 “Pakaskasi ka la, Corazin! Pakaskasi ka la, Betsaida! ta no agawa ed Tiro tan Sidon* iray makapanyarin gawa ya agawa ed sikayo, abayag la ra komon a nagbabawi, ya akakawes ira na sako tan akayurong ed dapol.14 Kanian diad panangukom et mas anlemew so dusa ed Tiro tan Sidon nen say sikayo.15 Tan sika, Capernaum, kasin nipaatagey ka ed tawen? Sika so niyabeba ed Hades!*16 “Samay ondedengel ed sikayo et ondedengel met ed siak. Tan samay mangipupulisay ed sikayo et mangipupulisay met ed siak. Sakey ni, samay mangipupulisay ed siak et mangipupulisay met ed samay angibaki ed siak.”17 Kayari na saman et malikeliket a pinmawil so pitomplo, ya inkuan da: “Katawan, anggan saray demonyo et apatulok mi ra diad impangusar mi ed ngaran mo.”18 Diad satan et inkuan to ed sikara: “Anengneng koy Satanas a naplag la a singa kirmat a nanlapud tawen.19 Nia! Inikdan ta kayo na pakauley a mangigatin-gatin ed saray uleg tan alakdan, tan manaeg ed amin a pakayari na kabusol, tan anggapon balot so antokaman a pakasakitan yo.20 Balet, agyo panliliketan a napapatulok yo iray espiritu, noagta manliket kayo lapud nisulat la ed katawenan so kangaranan yo.”21 Diad satan lanlamang ya oras et sikatoy aliketan a maong ed masanton espiritu tan inkuan to: “Idayew ta ka ed arap na totoo, Ama, a Katawan na tawen tan dalin, lapud maalwar mon inyamot irayan bengatla ed saray marunong tan mautek, balet imparungtal mo iraya ed saray ugugaw. On, Ama, ta say panggawa ed satan et unong ed panlabayan mo.22 Amin a bengatla et inter la ed siak nen Amak, tan anggapoy makapikabat no siopa so Anak noag say Ama, tan anggapo met so makaamta no siopa so Ama noag say Anak tan samay labay a pangipaamtaan na Anak.”23 Diad saman et kinatongtong to iray disipulo sanen siksikara labat la tan inkuan to: “Maliket iray kamataan a makakanengneng ed saray nanenengneng yo.24 Ta ibagak ed sikayo, Nampirawatan a nanengneng na dakel a propeta tan arari iray nanenengneng yo balet ta agda iratan anengneng, tan nampirawatan dan narengel iray narerengel yo balet ta agda iratan nadngel.”25 Et nia! inmalagey so sakey a lakin makabat ed Ganggan pian sikatoy suboken to, tan inkuan to: “Managbangat, antoy nepeg kon gawaen pian natawir koy andi-anggaan a bilay?”26 Et inkuan to ed sikato: “Antoy nisulat ed Ganggan? Antoy atalosan mo ed abasam?”27 Et sikatoy inmebat: “‘Arom si Jehova a Dios mo ed interon pusom tan ed interon kamarerwam tan ed interon biskeg mo tan ed interon nonot mo,’ tan, ‘say kaparam a too a singa ed sikan dili.’”28 Inkuan to ed sikato: “Dugay ebat mo. ‘Itultuloy mon gawaen iya pian nagamoran moy bilay.’”29 Balet, lapud labay a paneknekan na laki a sikatoy matunong, intepet to ed si Jesus: “Siopay peteg a kaparak a too?”30 Inmebat si Jesus: “Walay sakey a lakin nanlapud Jerusalem ya onlalasur ed Jerico tan sinabat na saray matakew, a nilakseban da tan kinabil da, tan batik la ra, a sikatoy intilak dan patey-pateyan.31 Et nibana a walay saserdoten onlalasur ed saman a dalan, balet sanen sikatoy anengneng to et pinaliisan to.32 Tan wala met so sakey a Levita ya onlalasur ed satan a lugar tan sikatoy anengneng to, balet pinaliisan to.33 Balet walay sakey a Samaritano ya ondadalan ditan tan kanengneng to ed samay laki et akasian to.34 Kanian inasinggeran to tan kinalboan toy larak tan alak iray sugat to tan binerberan to. Insan inlugan to ed dilin ayep to tan inyakar to ed sakey a panagpundoan tan inasikaso to.35 Diad tinmumbok ya agew, sikatoy angipaway na duaran denario* tan inter to iratan ed akankayarian na panagpundoan, a kuan to, ‘Asikasom iyan too, tan kapawil ko dia et bayaran ko so antokaman nin nagastos mo nilikud ed saya.’36 Parad sika, siopa ed sarayan talo so nagmaliw a kaparan too na samay lakin sinabat na saray matakew?”37 Inkuan to: “Samay angipanengneng na panangasi ed sikato.” Et inkuan nen Jesus ed sikato: “La ka tan ontan met so gawam.”38 Natan legan na panaakar da, sikatoy linma ed sakey a baryo. Dia et walay sakey a biin manngaran na Marta ya anangkaili ed sikato diad abung to.39 Tan walay agi to met a bii a manngaran na Maria, ya akayurong balet ed salian na Katawan tan ondedengel ed salita to.40 Balet, pampapagaan nen Marta so pangasikaso ed dakel a kimey to. Kanian, sikatoy inmasingger tan inkuan to: “Katawan, anggapo labat ed sika a papaulyanan to ak nen agik a mankikimey a bukor? Ibagam pa ed sikato a tulongan to ak.”41 Inmebat so Katawan ed sikato: “Marta, Marta, dakdakel so pampapagaan tan pakakaaburidoan mo.42 Ingen ta daiset odino sakey labat so nakaukolan. Balet si Maria et pinili toy sankaabigan a bengatla, tan ag-itan naandi ed sikato.”
Paimanod leksab
^ Luc10:1* Diad pigaran daan iran manuskrito et “pitomplo tan dua.”


text: 7 Sanen asumpal to lay amin a sinalita to diad pakadngel na totoo, sikatoy linma ed Capernaum.2 Ditan et walay sakey ya opisyal na armada a mansasakit so pinabpabli ton aripen tan ngalngali la ompatey.3 Sanen abalitaan toy nipaakar ed si Jesus, imbaki to iray mamasiken na saray Judio pian tawagen dan mamaabig ed aripen to.4 Insan akikasin maong iramay linma ed si Jesus, a kuan da: “Sikatoy manepeg a tulongan mo,5 ta inaro toy nasyon tayo tan impaalageyan to kami na sinagoga.”6 Kanian akila si Jesus ed sikara. Balet sanen sikatoy asingger la ed abung, imbaki la na opisyal na armada iray kakaaro to pian ibaga ran: “Katawan, agka la manaabala, ta agak makanepegan a mamaloob ed sika diad abung ko.7 Ta agko impasen a manepeg ak ya ondago ed sika. Balet ibagam labat so salita, tan onabig lay aripen ko.8 Lapud sakey ak met a toon manpapasakop ed autoridad, tan wala met iray sundalon igaganggan ko, tan no ibagak ed sakey a, ‘La ka!’ et sikatoy onla, tan diad sananey, ‘Gala!’ et sikatoy ondago, tan diad aripen ko, ‘Gawam iya!’ et gawaen to itan.”9 Et nandinayew si Jesus ed sikato sanen nadngel to iraya, tan nilingaw to iray totoon ontutumbok ed sikato tan inkuan to: “Ibagak ed sikayo, Anggan dia ed Israel et anggapoy aromog ko a walaan na onian kabaleg a pananisia.”10 Tan sanen akapawil la ed abung iramay imbaki, asabian da ya inmabig lay aripen.11 Kayarin tuloy na saya et sikatoy amaarap ed syudad a tatawagey Nain, tan akila ed sikato iray disipulo to tan say amayamay a totoo.12 Sanen sikatoy asingger la ed lolooban na syudad, nia! walay itutulor ya inatey a laki, ya alenleneg kalamor ya anak nen ina to ya abalo la. Kaiba to met so amayamay a totoon nanlapud syudad.13 Sanen sikatoy anengneng na Katawan, sikatoy naabagey to tan inkuan to ed sikato: “Agka la onaakis.”14 Diad saman et inmasingger tan binembenan toy angiparukolan ed bangkay kanian tinmunda iramay mangaalsa, tan inkuan to: “Balolaki, ibagak ed sika, Bangon ka!”15 Tan samay lakin inatey et yinmurong tan ginmapon nansalita, tan sikatoy inter to ed ina to.16 Natan et tinmakot iran amin, tan inggloria ray Dios, a kuan da: “Sinmabi ed limog tayo so sakey a makapanyarin propeta,” tan, “Inimano na Dios so totoo to.”17 Tan sayan balita nipaakar ed sikato et kinmayat ed interon Judea tan ed amin a dalin a walad kaliberliber.18 Natan et akabatan nen Juan irayan amin a bengatla diad panamegley na saray disipulo to.19 Kanian tinawag nen Juan so duara ed saray disipulo to tan imbaki to ra ed Katawan pian mangitepet: “Kasin sika imay aalagaren min onsabi odino wala ni sananey?”20 Kasabi na saramay lalaki ed sikato, inkuan da: “Imbaki kami dia nen Juan a Bautista pian itepet no, ‘Kasin sika imay aalagaren min onsabi odino wala ni sananey?’”21 Diad saman ya oras et pinaabig toy dakel a totoon walaay beblay tan graben sakit tan pinapaway to iray mauges ya espiritu, tan impawil toy pakanengneng na dakel a bulag a totoo.22 Insan inebatan to imay duara: “La kayo, ibalita yo ed si Juan so anengneng tan nadngel yo: saray bulag et makakanengneng la, saray piley et makakaakar la, saray akating et nalilinisan la tan saray telek et makakarengel la, saray inaatey et napapaoli la, diad saray mairap-bilay et nipapasabi la so maong a balita.23 Tan maliket imay ag-atiror ed siak.”24 Sanen inmalis la iramay imbaki nen Juan, inkuan to ed saray totoo nipaakar ed si Juan: “Antoy nila yon nengnengen diad kalawakan? Sakey a tanubong ya ipalirpalir na dagem?25 Anto sirin so nila yon nengnengen? Sakey a toon akasulong na anlemek iran klase na ilalatop a kawes? Nia, saramay akakawes na mararakep tan manbibilay a main-inawa et walad saray palasyo.26 Anto sirin so nila yo dia a nengnengen? Sakey a propeta? On, ibagak ed sikayo, aliwa lambengat a sakey a propeta.27 Sikato imay tutukoyen na akasulat a, ‘Nia! ibakik nin unona so mensaherok pian mangiparaan na dalanen mo.’28 Ibagak ed sikayo, Diad saramay inyanak na bibii et anggapo lay babaleg nen say si Juan, balet saman so memelag ed panarian na Dios et babaleg nen say sikato.”29 (Tan sanen nadngelan iya na amin a totoo tan saray managsingil na buis, inyabawag da a matunong so Dios, ta binautismoan ira nen Juan.30 Balet imbaliwala na saray Fariseo tan saramay mikabisado ed Ganggan so simbawa na Dios ed sikara, ta ag-ira binautismoan nen Juan.)31 “Siopa sirin so pangikomparaan ko ed saray totoo na sayan kailalakan, tan sioparay kaparpara ra?32 Singa ira ugugaw a manyudyurong diad tindaan tan maniingalan, tan kuan da, ‘Tinugtogan mi kayoy plauta, balet agkayo sinmayaw, nanurangal kami, agkayo balet nanakis.’33 Mipadpara, si Juan a Bautista et agmamangan na tinapay tan ag-oniinum na alak, balet say kuan yo, ‘Sikatoy aselepan na demonyo.’34 Say Anak na too et mamangan tan oniinum, balet say kuan yo, ‘Nia! Sakey a toon masiba tan mainum na alak, a kaaro na saray managsingil na buis tan saray managkasalanan!’35 Balet, say karunongan et napaneknekan a matunong diad panamegley na saray gawa na satan.”36 Natan et walay sakey ed saray Fariseo a mapilit ya angimbita ed sikaton midungo ed sikato. Kanian sikatoy linma ed abung na sayan Fariseo tan dinmungo ed lamisaan.37 Tan nia! naamtaan na sakey a biin kabkabat ed syudad bilang managkasalanan ya akirungo si Jesus diad abung na samay Fariseo. Sayan bii et angawit na sakey a botelyan alabastro a nankargay ambalingit a larak,38 tan linma ed benegan, diad salian nen Jesus, a nanakis tan binasa to na lua to iray sali nen Jesus tan pinunasan to iratan na buek to. Ontan met, inangoban to iray sali nen Jesus tan pinuyokan toy ambalingit a larak.39 Sanen anengneng iya na Fariseo ya angimbita ed sikato, inkuan to ed dili to: “No propeta iyan too, amta to no siopa tan no anton klase na bii so manidiwit ed sikato, a saya et managkasalanan.”40 Balet inkuan nen Jesus ed sikato: “Simon, walay ibagak ed sika.” Et inkuan to: “Anto’man, Managbangat?”41 “Walay duaran laki ya akautang ed sakey a managpabayes. Samay sakey et akautang na limanlasus a denario,* balet samay sakey et limamplo.42 Sanen anggapon balot so nibayar dan dua, mabulos to iran pinerdona. Siopa sirin ed sikara so mas mangaro ed sikato?”43 Inmebat si Simon: “Say nibagak et samay pinerdona to a mas baleg so utang to.” Et inkuan to ed sikato: “Dugay ebat mo.”44 Diad saman et ninengneng to imay bii tan inkuan to ed si Simon: “Nanenengneng mo iyan bii? Linmoob ak ed abung mo, balet ta agmo ak inikdan na danum a panuras koy salik. Ingen sayan bii et binasa to na lua to iray salik tan pinunasan to iratan na buek to.45 Agmo ak inangoban, balet sayan bii et aangoban to iray salik manlapu la ed insabik dia.46 Agmo nilarakan so ulok, balet sayan bii et pinuyokan to na ambalingit a larak iray salik.47 Nisengeg ed saya, ibagak ed sika, anggaman dakel so kasalanan to et aperdona la iratan, lapud baleg so panangaro to. Balet samay naperdona na daiset et mangaaro na daiset.”48 Insan inkuan to ed bii: “Aperdona la iray kasalanan mo.”49 Diad saya et oniay inisip na saramay karungo to ed lamisaan: “Siopa iyan too ta anggan saray kasalanan et peperdonaen to?”50 Balet inkuan to ed bii: “Insalba kay pananisiam. La ka la ed kareenan.”


text:
Pangidepensa ed Maong a Balita Diad Saray Opisyal na Gobierno
“SAYAN too et sakey a pananginan a pinilik a mangawit na ngaran ko ed saray nasyon ontan met ed saray arari.” (Gawa 9:15) Atan so imbaga nen Katawan tayon Jesus nipaakar ed balon komberte ya Kristiano, say Judio ya akabkabat bilang apostol Pablo.
Say sakey ed saratan ya “arari” et say Romanon Emperador ya si Nero. Antoy naliknam no kaukolan mon idepensay pananisiam ed ontan ya opisyal? Kaukolan ya aligen tayo ran Kristiano si Pablo. (1 Cor. 11:1) Say sakey a paraan ya nagawaan tayo itan et diad pangamtad eksperiensya nen Pablo ed legal a sistema na gobierno diad panaon to.
Mosaikon Ganggan so tutumboken ed Israel nensaman, tan atan so basiyan na amin ya deboton Judio. Kayari na Pentecostes 33 C.E., saray tuan mandadayew ed Dios et agla obligadon mangunor ed Mosaikon Ganggan. (Gawa 15:28, 29; Gal. 4:9-11) Balet, nirespeto nin siansia nen Pablo tan saray arum ya Kristiano so Mosaikon Ganggan; lapud satan et akapampulong irad saray Judio tan anggapoy amatunda ed sikara. (1 Cor. 9:20) Diad tua, aminpigan linmay Pablo ed saray sinagoga pian pulongan iray totoon kabat day Dios nen Abraham tan kinatongtong to ra nipaakar ed Hebreon Kasulatan.—Gawa 9:19, 20; 13:5, 14-16; 14:1; 17:1, 2.
Pinili na saray apostol so Jerusalem ya pinagkasentro na panagpulong a kimey. Lanang iran manbabangat diad templo. (Gawa 1:4; 2:46; 5:20) Nen linmay Pablo ed Jerusalem, sikatoy inerel da. Atan so gapoan na kaso ya akasabi ed Roma.
SI PABLO TAN SAY GANGGAN NA ROMA
Antoy pangipapasen na saray opisyal na Roma ed saray papanisiaan tan ipupulong nen Pablo? Pian naebatan itan, makatulong no amtaen tayoy pangipapasen na saray Romano ed saray relihyon. Agda pipiliten iray nanduruman grupo odino lahi ya sakop na empiryo ra ya mansalat na relihyon, likud labat no napepeligro so bansa odino mauges so impluensya ra.
Inikdan na Roma iray Judio na dakel ya kanepegan diad empiryo. Oniay imbaga na libron Backgrounds of Early Christianity: “Balibali iray pribilehyo na Judaismo ed empiryo na Roma. . . . Aabuloyan iray Judio ya gawaey serbisyo dad relihyon da tan ag-ira kapilitan ya mandayew ed dirios na Roma. Sarag day manggawa na sarili dan regulasyon ed komunidad da base ed ganggan da.” Agmet ira kapilitan ya mansundalo. * Inusar nen Pablo itan ya probisyon na ganggan na Roma pian idepensay Inkakristiano ed saray opisyal na Roma.
Nanduruman paraan so ginawa na saray onkokontra ed si Pablo pian onsanok ed sikato iray totoo tan saray opisyal na gobierno. (Gawa 13:50; 14:2, 19; 18:12, 13) Niay sakey ya alimbawa. Walay labilabir ya nadngel na saray Kristianon mamasiken diad kongregasyon na Jerusalem ya ipupulong kuno nen Pablo so “panag-apostasya ed si Moises.” Kanian lapud satan, nayarin isipen na saray balon kombertin Judio ya agrerespetoen nen Pablo so uksoyan na Dios. Sakey ni, nayarin ideklara na Sanhedrin ya say Inkakristiano et apostatan Judaismo. No nagawa itan, nayarin nadusa iray Judion Kristiano. Tan sikaray agla awaten ed komunidad tan sebelan ya manpulong ed templo odino diad sinagoga. Kanian, sinimbawa na saray mamatatken ed kongregasyon si Pablo ya paneknekan ton aliwan tua so ibabaga ra. Binagaan dan onlad templo pian gawaey ag-igaganggan na Dios balet aliwa met ya bawal.—Gawa 21:18-27.
Ontan so ginawa nen Pablo, kanian walay pankanawnawa ton ‘nidepensa so maong a balita tan akala na legal a kanepegan ya ipulong itan.’ (Fil. 1:7) Diad templo et nanggulo iray Judio tan labay dan pateyen si Pablo. Sikatoy inala na komander na Romanon sundalo. Tan nen kuan da lan siplatan si Pablo, imbaga to ya sikatoy sakey a Romano. Kanian sikatoy inawit dad Cesarea, ya kawalaan na saray Romanon opisyal ya akansakop ed Judea. Diman et walay nikadkaduman pankanawnawa nen Pablo ya pulongan iray opisyal. Nayarin lapud satan et mas naarumay amta na totoo nipaakar ed Inkakristiano.
Akasulat ed Gawa kapitulo 24 so impanbista ed si Pablo nen Felix, say Romanon gobernador ed Judea, ya wala met lay amta tod papanisiaan na saray Kristiano. Aakusaan na saray Judio si Pablo ya walay taloran ganggan na Roma ya kinontra to. Ibabaga ran susugsogan to ray Judio ed interon empiryo ya manrebelde; idadaulo to kunoy mauges ya sekta; tan sasalien to kunon pabandayen so templo, ya diad saman et proprotektaan na Roma. (Gawa 24:5, 6) Saratan ya akusasyon et nayarin pakasentensyaan toy patey.
Nepeg ya interesado iray Kristiano natan no panon ya inarap nen Pablo iraman ya akusasyon. Nansiansian kalmado tan marespeto. Binitla nen Pablo so Ganggan tan saray Propeta, tan imbaga toy kanepegan ton dayewen so “Dios na inmuunan atateng” to. Atan so kanepegan na arum ni ran Judio ya sakop na ganggan na Roma. (Gawa 24:14) Nidepensa tan nipaamta met nen Pablo so pananisia to ed sinmublay ya gobernador, si Porcio Festo, ontan met ed si Arin Herodes Agripa.
Kayari na saman et oniay inkuan nen Pablo pian patas so pambista dad sikato: “Onapela ak ed Cesar!”—say sankamakapanyarian ya manuley ed saman ya panaon.—Gawa 25:11.
BISTA ED SI PABLO DIAD KORTE NEN CESAR
“Nepeg kan onarap ed Cesar,” so inkuan na anghel ed si Pablo. (Gawa 27:24) Imbaga nen Romanon Emperador Nero diad gapo na uley to ya aliwan amin ya kaso et dengelen to. Diad unonan waloran taon na uley to, ipapalima to ed arum so kaslakan ya kaso. Inreport na libron The Life and Epistles of Saint Paul ya nen inawat nen Nero ya sikatoy mangukom ed sakey a kaso, dinengel to itan diad mismon palasyo to, tan wala ray kaiba ton grupo na managsimbawa ya eksperiensyado tan maimpluensya.
Ag-ibabaga na Biblia no kasin si Nero ya mismo so dinmengel tan angukom ed si Pablo odino no kasin walay tinuro ton ondengel ed apela nen Pablo tan manreport labat ed sikato. Antokaman so agawa, posiblin impaliwawa nen Pablo ya sikatoy mandadayew ed Dios na saray Judio tan papasesegen toy amin a totoo ya iter so kanepegan ya galang na gobierno. (Roma 13:1-7; Tito 3:1, 2) Mapatnag ya analoy Pablo ed impangidepensa toy maong a balita diad saray opisyal na gobierno ta sikatoy imbulos nen Cesar.—Fil. 2:24; Filem. 22.
RESPONSABILIDAD TAYON IDEPENSA SO MAONG A BALITA
Oniay inkuan nen Jesus ed saray disipulo to: “Iyarap da kayod saray gobernador tan arari lapud siak, pian makapantasi kayo ed sikara tan ed saray nasyon.” (Mat. 10:18) Pribilehyo tayon irepresenta si Jesus ed onia ran pankanawnawa. Nayarin manalo tayo ed sagpot tayon idepensay maong a balita. Siempre, aliwan say desisyon na agperpekton too so sigpot ya makapangiter ed “legal a kanepegan” pian nipulong so maong a balita. Say Panarian na Dios labat so makapangiter na permanentin solusyon ed kairapan tan ag-inkahustisya.—Ecl. 8:9; Jer. 10:23.
Balet anggan natan et nidayew so ngaran nen Jehova no idepensa na saray Kristiano so pananisia ra. Singa si Pablo, kaukolan ya mansiansia tayon kalmado, matua, tan makakombinse. Imbaga nen Jesus ed saray papatumbok to: “Agyo la kaukolan ya ipasal no panon so pangidepensa yo, ta iter kod sikayo iray salitan ibaga yo tan say karunongan, ya agnayarian a kontraen odino suppiaten na amin ya onsusumpad sikayo.”—Luc. 21:14, 15; 2 Tim. 3:12; 1 Ped. 3:15.
No idepensa na saray Kristiano ed saray arari, gobernador, odino arum ni ran opisyal so pananisia ra, napupulongan da ray totoon nayarin agnapapasabian na maong a balita. Saray arum ya desisyon et akatulong pian na-adjust iray legal ya ganggan, kanian naproprotektaan so kawayangan tayon mansalita tan mandayew. Balet antokaman so resulta na saratan ya kaso, naliliketan so Dios lapud inkakpel na saray lingkor to.
^ par. 8 Oniay inkomento na writer ya si James Parkes: “Saray Judio et . . . walay kanepegan dan gawaen iray kustombre da. Sayan pribilehyo et aliwa labat ya parad sikara, ta ontan ya talaga so iiter na Roma ya kawayangan ed amin ya nasasakopan na empiryo to.”


text:
‘Ligliwaen so Amin a Maneermen’
‘Ligliwaen so Amin a Maneermen’
“Si Jehova nilanaan to ak . . . a manligliwa ed amin a managogol [“maneermen,” NW].”—ISA. 61:1, 2.
1. Antoy ginawa nen Jesus parad saray maneermen, tan akin?
IMBAGA nen Jesu-Kristo: “Say kanen ko et say panggaway linawa na samay angibaki ed siak tan say panumpal ed kimey to.” (Juan 4:34) Inikdan nen Jehova si Jesus na kimey. Diad impanumpal nen Jesus ed satan, inalig toy panangaro nen Ama to ed totoo. (1 Juan 4:7-10) Impaimano nen apostol Pablo so sakey a pakapatnagan ed satan ya aro sanen tinukoy toy Jehova bilang “say Dios na amin a ligliwa.” (2 Cor. 1:3) Impanengneng nen Jesus itan ya aro legay ministeryo tod dalin, a singa impropesiya nen Isaias. (Basaen so Isaias 61:1, 2.) Binasa nen Jesus itan a propesiya diad sinagoga ed Nazaret tan imbaga ton sikato so tutukoyen na satan. (Luc. 4:16-21) Kaleganay ministeryo nen Jesus, maaro ton niligliwa iray “managogol” odino maneermen. Pinabiskeg toy liknaan da tan pinaligen toy nonot da.
2, 3. Bilang patumbok nen Kristo, akin et nepeg tayon ligliwaen so arum?
2 Lapud patumbok itayo nen Jesus, nepeg tayo met a ligliwaen so arum. (1 Cor. 11:1) Oniay imbaga nen Pablo: “Itultuloy yon ligliwaen tan pabiskegen so sakey tan sakey.” (1 Tes. 5:11) Kaukolan tayon ligliwaen so arum, nagkalalo la ta manbibilay itayod “nikadkaduma tan mair-irap a panaon.” (2 Tim. 3:1) Onuuges lan onuuges so panagsalita tan kagagawa na karaklan natan, a pansesengegay gonigon, sakit na linawa, tan ermen ed matunong iran totoo.
3 Ibabaga na Biblia a diad sarayan kaunoran ya agew na sayan mauges a sistema, dakel so “maaro ed inkasikaran dili, maaro ed kuarta, mapaspasirayew, mapaatagey, maayew, agmatulok ed atateng da, agda amtay misalamat, aliwa ran matoor, anggapoy panangaro ra ed kapamilyaan da, agdan balot labay so mipaknaan, managpauges ira, anggapoy panangontrol da ed dili ra, masesebeg ira, agda aaroen so kamaongan, traidor ira, anawet so ulo ra, makinon ira, mas inaro ra so likeliket nen say Dios.” Mas linmoor iray ontan ya ugali natan ta ‘saray mauges a totoo tan saray mankuankuanan et nagmaliw a lalon mauges.’—2 Tim. 3:2-4, 13.
4. Antoy kipapasen na mundo natan?
4 Agtayo la iya pankelawan ta amta tayoy ibabaga na Biblia a “say interon mundo et walad pakayari na samay sakey a mauges.” (1 Juan 5:19) Kaibad tutukoyen na “interon mundo” so politika, relihyon, komersyo, tan ontan met ed saray uusaren nen Satanas pian ikayat so impluensya to. Duga labat sirin a si Satanas a Diablo et tinawag a “manuley na mundo” tan “dios na sayan sistema na mundo.” (Juan 14:30; 2 Cor. 4:4) Amta nen Satanas ya antiktikey lay panaon to kanian agaylay pasnok to. Satan so rason no akin ya onloloor so kipapasen diad dalin. (Apo. 12:12) Naliligliwa itayo ta amta tayon ag-abuloyan na Dios a manbayag ni Satanas tan sayan mauges a sistema to, tan naresolbe met la so isyu nipaakar ed soberanya nen Jehova!—Gen., kap. 3; Job, kap. 2.
Nipupulong Lay Maong a Balita Diad Interon Mundo
5. Panon a nasusumpal so propesiya nipaakar ed panagpulong a kimey diad sarayan kaunoran ya agew?
5 Diad sayan mair-irap a panaon, nasusumpal met la iyan impropesiya nen Jesus: “Sayan maong a balita na panarian so nipulong ed interon dalin bilang pantasi ed amin a nasyones, insan onsabi so anggaan.” (Mat. 24:14) Onlalaknab lan onlalaknab iyan panagpulong a kimey. Diad interon mundo et wala lay masulok a 7,500,000 a Tasi nen Jehova ya kabiangan ed masulok a 107,000 a kongregasyon, a mangipupulong tan mangibabangat ed Panarian na Dios, singa ginawa met nen Jesus nensaman. (Mat. 4:17) Naliligliwa so dakel a maneermen lapud pampupulong tayo. Diad sayay apalabas labat a duay taon et 570,601 so abautismoan bilang Tasi nen Jehova!
6. Antoy nibagam ed ilalaknab na panagpulong a kimey?
6 Say laknab na sayan panagpulong a kimey et nagkalalon makapadinayew lapud pangipapatalos tan pangibubunog na saray Tasi nen Jehova na saray literaturan base ed Biblia diad masulok lan 500 a lenguahe. Anggapo ni akagawad saya anggan kapigan! Anggano saray Tasi nen Jehova et wadiad mundon kokontrolen nen Satanas, siansian aktibo irad panlilingkor da tan tuloytuloy so idarakel da. Ag-itan nagawa no anggapoy tulong tan panangigiya na masanton espiritu na Dios. Lapud nipupulong lay maong a balita diad interon mundo, aliwa labat lan saray Tasi nen Jehova so naliligliwa na Kasulatan, noagta ontan met ed saray totoon mangaawat ed mensahe na Panarian.
Ligliwa Manlapud Saray Kaagian
7. (a) Akin et agtayo iilaloan ya ekalen na Dios iray sengegan na ermen tan irap tayo natan? (b) Akin et nibaga tayon sarag tayon sungdoan iray panamasegsegang tan kairapan?
7 Diad sayan mundon napnoy kaugsan tan kairapan, seguradon amin tayo et makakaeksperiensya na bengatlan makapagonigon. Agtayo iilaloan ya ekalen na Dios iray sengegan na ermen tan irap tayo anggad agto ni dineral iyan sistema na bengabengatla. Legan tayon aalagaren itan ya agew, makasagmak tayo ray panamasegsegang a manubok no kasin talagan matoor tayod si Jehova tan susuportaan tayoy soberanya to. (2 Tim. 3:12) Balet diad tulong tan ligliwan iiter nen Jehova, sarag tayon ipanengneng so “panagsungdo tan pananisia” legay panamasegsegang tan kairapan, a singa saray alanaan ya Kristiano diad Tesalonica nensaman.—Basaen so 2 Tesalonica 1:3-5.
8. Antoray ebidensyan walad Biblia ya liligliwaen nen Jehova iray lingkor to?
8 Seguradon iter nen Jehova so ligliwan kaukolan na saray lingkor to. Singa bilang, sanen si propetan Elias et labay ya ipapatey nen mauges ya Reynan Jezebel, sikatoy tinmakot tan batik. Imbaga to ni ingen ya labay to lay ompatey. Imbes ya pampasnokan nen Jehova si Elias, niligliwa to tan pinabiskeg toy liknaan to pian nitultuloy toy kimey bilang propeta. (1 Ara. 19:1-21) Say sakey nin pakanengnengan ya liligliwaen nen Jehova iray lingkor to et diad samay eksperiensya na Kristianon kongregasyon nen inmunan siglo. Wala imay panaon ya “marendeen so kongregasyon diad interon Judea tan Galilea tan Samaria, ya apabiskeg ira.” Tan diad saman et “nantultuloy iran dinmakel lapud manbibilay iran walaay takot ed si Jehova tan naliligliwa ira na masanton espiritu.” (Gawa 9:31) Misalsalamat tayo met natan ta ‘liligliwaen itayo na masanton espiritu’!
9. Akin et naligliwa itayod panaral nipaakar ed si Jesus?
9 Bilang Kristiano, naliligliwa itayo met ed panaral tayo nipaakar ed si Jesu-Kristo tan say panumbok ed alimbawa to. Oniay imbaga nen Jesus: “Dago kayo ed siak, amin yon mansasagpot tan nabebelatan, tan pampainawaen ta kayo. Sakbat yo so pakok tan manaral kayo ed siak, ta mauyamo ak tan mapaabeba ak, pian nainawaan iray kamarerwa yo. Ta mainomay a sakbaten so pakok tan anlemew so awit ko.” (Mat. 11:28-30) Say mismon panaral ed maaron pidedeneng nen Jesus ed saray totoo tan pangalig ed ehemplo to et makatulong na baleg pian nainawaan tayod saray pakakagonigonan tayo.
10, 11. Sioparay makapangiter na ligliwa diad kongregasyon?
10 Naligliwa itayo met na saray kapara tayon Kristiano. Alimbawa, isipen pa no panon a natulongan na saray elder iramay onleletey so pananisia ra. Oniay insulat nen disipulon Santiago: “Wala ta ed sikayo so mansasakit? Patawag to komon iray mamasiken ed kongregasyon, tan sikatoy ipikasi ra.” Antoy resulta na satan? “Say pikakasi ya atekepan na pananisia et mamaabig ed samay mansasakit, tan sikatoy ibangon nen Jehova. Ontan met, no sikatoy akagawa na saray kasalanan, sikatoy naperdona.” (Sant. 5:14, 15) Balet, aliwan saray elder labat so makapangiter na ligliwa.
11 Mas mainomay ya itongtong na saray sister iray problema ra diad kapara dan bii. Saray maespiritual tan maedad lan agagin bibii et makapangiter na maong iran simbawa ed saray kalangweran. Nayarin dinalan da met la ray probleman naeeksperiensya na saray kalangweran natan. Baleg so nitulong na idengel tan pangiyansakit da. (Basaen so Tito 2:3-5.) On, elder man itayo odino andi, sarag tan nepeg tayon ‘ligliwaen iramay maneermen’ diad kongregasyon. (1 Tes. 5:14, 15) Tan nepeg tayon tandaan a liligliwaen itayo na Dios “diad amin a kairapan tayo, ta pian naligliwa tayo iramay walad amin a klase na kairapan.”—2 Cor. 1:4.
12. Akin et importantin atendian tayo iray Kristiano pantitipon?
12 Say iyatendid saray Kristianon pantitipon so sakey nin importantin paraan a naligliwa itayo. Ditan et napapaseseg itayo ed saray impormasyon a nanaaral tayod Biblia. Pinaseseg nen Judas tan Silas “iray agagi diad panamegley na dakel a paliwawa tan pinabiskeg da ra.” (Gawa 15:32) Makapanpapasesegan itayo met no pitongtongan tayo ray agagi antis tan kayari aral. Anggano wala siri’ dadalanen tayon problema, agtayo isisian so sarili tayo ta ag-itan makatulong. (Uli. 18:1) Maabig no unoren tayo iyan impuyan a simbawa nen apostol Pablo: “Nonoten tayo so sakey tan sakey pian makapansasagyatan itayo a mangaro tan manggawa na maabig, ya agtayo papaulyanan so pantitipon tayo, a singa niyugali na arum, noagta manpapasesegan itayo, nagkalalo la ta nanenengneng yon asingsingger lay agew.”—Heb. 10:24, 25.
Paligliwa ed Salita na Dios
13, 14. Diad antoran paraan a liligliwaen itayo na Kasulatan?
13 Balanglan bautismado itayo la odino onggagapo tayo ni labat a manaral nipaakar ed Dios tan ed saray gagala to, baleg so nagawaan na Salitay Dios pian naligliwa itayo. Insulat nen Pablo: “Amin ya insulat nensaman et insulat pian nibangat itayo, ta pian diad panagsungdo tayo tan panagligliwa na Kasulatan et nawalaan itayo na ilalo.” (Roma 15:4) Naligliwa itayo na Masanton Kasulatan tan gawaen to itayon “sigpot a makayari tan akaparaan a maong parad amin a maabig a gawa.” (2 Tim. 3:16, 17) Talagan naliligliwa itayo ta amta tayoy katuaan nipaakar ed gagala na Dios, tan walay peteg ya ilalo tayo ed arapen. Maabig sirin no aralen tayon maong so Salitay Dios tan saray publikasyon a base ed Biblia pian naligliwa tan nagunggonaan itayo.
14 Marakep so alimbawan impanengneng nen Jesus diad impangusar toy Kasulatan ed impanbangat tan impanligliwa tod arum. Singa bilang, sanen si Jesus et apaoli, ‘impaliwawa toy Kasulatan’ ed duaran disipulo to. Seguradon aligliwa ira lapud satan. (Luc. 24:32) Inalig nen apostol Pablo so maabig ya ehemplo nen Jesus diad ‘impikatunongan to manlapud Kasulatan.’ Saramay dinmengel ed sikato diad Berea et “akaparaan a maong so nonot dan angawat ed salita, a maalwar dan uusisaen so Kasulatan ya inagew-agew.” (Gawa 17:2, 10, 11) Importante sirin ya inagew-agew tayon basaen so Biblia! Patulongan itayod Salita na Dios tan ed saray publikasyon tayo. Niparaan iratan pian mangiter na ligliwa tan ilalo diad sarayan mairap a panaon.
Arum Nin Paraan Pian Naligliway Arum
15, 16. Antoray pigaran paraan ya natulongan tan naligliwa tayo ray agagi?
15 Natulongan tan naligliwa tayo ray agagi diad nanduruma tan praktikal iran paraan. Singa bilang, nayarin itindaanan tayo so maedad la o mansasakit ya agi. Nipanengneng tayo met so panangiyansakit no tulongan tayo rad kimey ed abung. (Fil. 2:4) Komendaan tayo met iray agagi lapud maabig iran kualidad da, a singa say ipapanengneng dan biskeg na linawa, aro, panagsungdo, tan pananisia.
16 Naligliwa tayo iray maedad la no bisitaen tayo ra. Ipaistorya tayod sikara iray eksperiensya ra nensaman tan saray bendisyon a naawat da lapud impanlingkor dad si Jehova. Diad tua et ompan sikatayo ni ingen so napabiskeg tan naligliwa ra! Sano bisitaen tayo ra, ibasaan tayo ira na Biblia odino saray publikasyon tayo. Ompan sarag to met ya kaiba tayo ran mangiparaan ed akaeskedyul ya artikulon aralen ed Panag-bantayan odino ed Panagaral na Kongregasyon ed Biblia. Odino kaiba tayo ran manbantay na sakey ed saray DVD tayo. Tan nayarin ibasa odino isalaysay tayod sikara so pigaran makapaseseg ya eksperiensyan walad saray publikasyon tayo.
17, 18. Bilang matoor a lingkor nen Jehova, akin et makaseguro itayon tulongan tan ligliwaen to itayo?
17 No naimano tayon say sakey ya agi et kaukolan toy ligliwa, ilaktip tayod personal a pikakasi tayo itan ya agi. (Roma 15:30; Col. 4:12) Legan tayon susungdoan iray problemad bilay tan liligliwaen so arum, makapanmatalek tayod si Jehova a singa si David ya angikantan: “Paawit mo ed Jehova so awit mo, et sikato bembenan to ka; agton balot paulyan so matunong a natentenyeg.” (Sal. 55:22) On, talagan wadtan a lanang si Jehova ya manligliwa tan ontulong ed sikatayo ran matoor a lingkor to.
18 Oniay imbaga na Dios ed saray lingkor to nensaman: “Siak, siak . . . so manligliwa ed sikayo.” (Isa. 51:12) Ontan met so gawaen nen Jehova ed sikatayo natan, tan bendisyonan to ray pansasagpot tayon ligliwaen met so arum. Balanglan say ilalo tayo et diad tawen odino diad dalin, naligliwa itayod samay imbaga nen Pablo ed saray kapara ton alanaan a Kristiano: “Komon ta say Katawan tayon Jesu-Kristo tan say Dios ya Ama tayo, ya angaro ed sikatayo tan angiter na agmanganggan ligliwa tan alay abig ya ilalo diad panamegley na agnaparaan a kaabigan, so manligliwa ed kapusoan yo tan pabiskegen to kayo diad amin a maabig a gawa tan salita.”—2 Tes. 2:16, 17.
Nanonotan Mo Ni?
• Kaunongan la kalaknab so panagpulong a kimey?
• Antoray pigaran paraan a naligliwa tayo so arum?
• Antoray paneknek ed Biblia ya liligliwaen nen Jehova iray lingkor to?
[Tepetepet Parad Panagaral]
[Litrato ed pahina 28]
Kasin liligliwaen mo met so arum?
[Litrato ed pahina 30]
Ugaw man itayo o matatken, sarag tayon pabiskegen so liknaan na arum


text:
No Panon Tayon Natulongan Iray Mankaukolan
“KAYARI na eleksion, walay agawan gulo ya inggapo na saray atalon partido, kanian apilitan iray agagi ya taynan iray kaabungan da,” so kuan nen François, elder ed sakey ya mairap a bansa. “Ngalngali anggapoy naakan tan tambal, tan no wala bilang so nasaliw, mabmabli balet. Nankapot iray bangko, tan naupotan odino off-line iray ATM.”
Saray agagid branch office et tampol ya angi-deliver na pundo tan suplay ed saray agagi ya temporaryon nanayam ed nanduruman Kingdom Hall diad bansa. Saray manlalaban ya grupo et angiyan na checkpoint ed dalan, balet lapud amta ran neutral iray Tasi, maslak et padadalanen da ray luluganan na branch.
“Nen paonla kamid sakey a Kingdom Hall, wala ray lalakin pinaputokan day van ya kawalaan mi,” so kuan nen François. “Balet anggapoy nakna ed sikami. Nen anengneng mi ya walay sundalon manbaktik paarap ed sikami ya walay awit ton paltog, imbuelta mi so van, tan amawil kamin tampol ed branch. Misalsalamat kamid si Jehova ta anggapoy arisgod sikami. Diad tinmumbok ya agew, saramay 130 ya agagin wadman ed saman a Kingdom Hall et linmad agmapeligron pasen. Say arum et linmad branch office, tan inasikaso mi espiritual tan materyal ya pankaukolan da anggad ayari lay gulo.”
“Akaawat so branch office na dakel a sulat ya nanlapud agagi ed interon bansa tan imbalikas day pisasalamat da,” so kuan nen François. “Lapud intulong na agagi ed nanduruman pasen, mas binmaleg so talek dad si Jehova.”
Diad onia ran panaon na gulo tan kalamidad, agtayo ibabagad saray agagi ya “napetangan tan napesel kayo komon.” (Sant. 2:15, 16) Imbes, gagawaen tayoy anggaay nayarian tayon iter so materyal ya pankaukolan da. Ontan so ginawa na saray disipulo nen inmunan siglo. Nen akabatan dan walay onsabin eras, ‘nandesisyon iran mangipawit na tulong ed saray agagin manaayam diad Judea, kada sakey ed sikara unong ed nasarag to.’—Gawa 11:28-30.
Bilang lingkor nen Jehova, maliket tayon tulongan iray totoon mankaukolan ed materyal. Balet wala met so pankaukolan dad espiritual. (Mat. 5:3) Pian namoria dan kaukolan da itan tan niiter itan ya pankaukolan da, ingganggan nen Jesus iray papatumbok to ya manggaway babangatan. (Mat. 28:19, 20) Uusaren tayoy panaon, biskeg, tan kaykayarian tayo pian nagawaan itan. Tan bilang sakey ya organisasyon, uusaren tayoy arum ya donasyon pian ontulong ed materyal, balet manunan uusaren tayo itan parad Panarian tan ed pangipulong na maong a balita. Panamegley na satan et ipapanengneng tayoy panangarod Dios tan ed totoo.—Mat. 22:37-39.
Saray onsusuportad sankamundoan a kimey na Saray Tasi nen Jehova et makaseguro ya say donasyon da et nauusar ed duga tan sankaabigan ya paraan. Sarag mo kasin tulongan iray agagim ya mankaukolan? Kasin labay moy onsuportad kimey a panaggaway babangatan? No on, “agmo abalaen [o isisiblet] so maong ed saray kanepegan to, sano wala ed pakayari na limam so panggawa.”—Uli. 3:27.


text:
LEKSION 54
Maan-anos si Jehova ed si Jonas
Diad syudad na Ninive ed Asirya, mauge-uges iray totoo. Ingganggan nen Jehova so propeta ton si Jonas ya onlad Ninive pian ibagad sikara ya tundaan da la ray mauges ya gagawaen da. Balet sananey ya lugar so nila nen Jonas. Linmugan ed barko ya paonlad Tarsis.
Nen wala lad pegley na dayat so barko, binmagyo ya makmaksil, kanian natatakot iray marino. Nampikasi ira ed saray dios da tan imbaga da: ‘Akin kasi et oniay nagagawa?’ Imbaga nen Jonas ed sikara: ‘Kasalanan ko, ta agko inunor so ipapagawa nen Jehova ed siak. Ipelag yo ak ed dayat pian ontunday bagyo.’ Agda komon labay ya ipelag si Jonas balet impilit to. Nen impelag dad dayat, tinmunday bagyo.
Inisip nen Jonas ya ompatey lad saman. Legan ya onlelereg ed dayat, nampikasi ed si Jehova. Angibaki si Jehova na balbaleg ya sira. Inakmon na sira si Jonas pero ag-inatey. Legan ya walad eges na sira, nampikasi lamet si Jonas: ‘Jehova, i-promise ko ya unoren ko lan amin so ibagam.’ Prinotektaan nen Jehova si Jonas kanian ag-inatey anggano taloy agew to ed eges na sira. Insan inyula na sira si Jonas diad amagan dalin.
Natan ta inligtas nen Jehova si Jonas, kasin agto la kaukolan so onlad Ninive? Andi. Ingganggan lamet nen Jehova si Jonas ya onla diman. Tan natan, inmunor lay Jonas. Linma tan imbaga tod saray mauges ya totoo diman: ‘Kayari 40 ya agew, naderal so Ninive.’ Makapakelaw balet ta dinmengel iray taga Ninive tan anguman ira. Imbaga na ari na Ninive ed amin ya totoo diman: ‘Manpikasi kayod Dios tan magbabawi kayo, pian agto tayo la deralen.’ Nen anengneng nen Jehova ya magbabawi ira, agto la dineral so Ninive.
Mansyodot si Jonas ta ag-aderal so syudad. Isip mo pa: Maan-anos si Jehova ed si Jonas tan kinasian to, pero si Jonas agto nakakasian iray taga Ninive. Say ginawa to et yinmurong diad paway na syudad diad silong na tanaman ya tabyayong tan akasibangot. Insan nen alenes may tanaman, lalon mansyodot si Jonas. Kanian imbaga nen Jehova ed sikato: ‘Mas nakakasian mo ni yay tanaman nen saray taga Ninive. Agko ra dineral ta kinasian ko ra.’ Antoy labay ya ibangat nen Jehova ed si Jonas? Labay ton natalosan nen Jonas ya mas importante iray totoo ed Ninive nen say anggan anton tanaman.
“Si Jehova et . . . maan-anos ed sikayo ta agto labay a walay siopaman a naderal noagta labay to ya amin et naikday pankanawnawan magbabawi.”—2 Pedro 3:9


text:
MANUNAN ARTIKULO | MAUSAR NI KASI BIBLIA NATAN?
Prinsipyo ya Ag-Ondadaan tan Parad Amin
—Inkamatua
PRINSIPYOD BIBLIA: “Siopa naani manayam ed tabernakulom? . . . Say manakar a mapmaptek, tan manggawa na matunong, tan mansalita na matua ed puso to.”
SARAY GUNGGONA: Parad dakel, importante so inkamatua. Panon to balet no walay naala na sakey no mansaol tan anggapo met so makaamtad satan? Ditan nasubok no antoy walad puso to
Ontan so agawad si Raquel ya kaibad trabaho to so pansaliw parad kompanya, imbaga to: “Wala ray ahente ya mangoopresid siak na kickback. No sikara kunoy pangaliwan ko, walay ‘porsientok’ ed discount ya iter dad kompanya. Balet anonotan koy bilin na Biblia ed pagmaliw ya matua kanian agko inawat. Nen abalitaan iya na boss ko, mas matalek lad siak.”
No atuksoy Raquel, ompan akuartaan ya tua, balet agano labat. Panon to no naamtaan na boss to? Agkasi naekal ed trabaho? Panon to no man-aplay ed arum a trabaho? Balet say mas importantid si Raquel et say konsiensia tan respeto tod sarili. “Say maong a ngaran sikato so lalo a pilien nen saray angkabaleg a kayamanan,” so ibabaga na Uliran 22:1.
Matua tan napanmatalkan met si Jessie, kanian maong so reputasyon tod boss to. Say resulta et aglabat a-promote ya manager, mas maluwag met lay eskedyul tod trabaho. Kanian mas dakel so panaon tod asawa tan ananak to, ontan met ed panagdayew tod Dios.
Wala ray kompanya ya no mangala ray empleyado et onla rad saray organisasyon ya amta ran matua. Singa bilang, walay manager na kompanya ed Pilipinas ya sinmulat ed branch office na Saray Tasi nen Jehova diad Manila ya iimbitaan to ray Tasi ya man-aplay ed kompanya to. “Makukuli, matua, tan talagan gagawaen day trabaho ra,” so kuan to. Balet say narayew ed saya et si Jehova a Dios, say mangibabangat ed sikatayon ‘busolen so mauges tan aroen so kamaongan.’


text:
Nibulos ed Impakaaripen—Nensaman tan Natan
Nen sinmabi ed Europe si Blessing, * say amta to et mantrabaho bilang manag-ayos na buek. Balet samploy agew dan binugbog tan tinaktakot dan sakitan day pamilya to, kanian apilitan ya mantrabaho bilang prostitute.
Kaukolan ya say naalmo nen Blessing et 200 anggad 300 euro kada labi pian nabayaran toy utang to ya 40,000 euro ed samay biin mangaasikasod pantratrabahoan to. * “Lanang kon iisipen so ontakas,” so imbaga nen Blessing, “pero natatakot ak ompan walay mauges ya gawaen dad pamilyak. Agak makaalis.” Say situasyon to et sakey labat ed manga apatiran milyon ya naaripen na saray mannenegosyo ed sex diad interon mundo.
Ngalngali manga 4,000 taon lay apalabas, walay sakey a tinedyer ya manngaran na Jose ya inlako na saray agagi to. Sikatoy nagmaliw ya aripen ed abung na sakey ya mayaman ya too diad Ehipto. Aliwan singa si Blessing, si Jose et agminaltrato na amo to diad gapo. Balet nen agginawa nen Jose so labay na asawa na amo to ya misekso ed sikato, naakusaan ya nan-rape. Sikatoy impriso tan inggulonggulong.
Si Jose et sakey ya aripen nensaman; si Blessing et sakey ya aripen diad koma-21 ya siglo. Balet pareho iran biktima na abaybayag lan gagawaen ya human trafficking, sakey ya negosyo ya saray totoo so ilalako, ya say importante labat et say pakalmo na kuarta.
BINMALEG YA NEGOSYO LAPUD GUERRA
Lapud guerra, mainomay ya makala na aripen iray bansa. Wala ray mangibabaga ya si Arin Thutmose III na Ehipto et angawit na 90,000 ya priso kayari ton aki-guerra diad Canaan. Ginawa iran aripen na saray Ehipsio diad panagminaan, panagpaalagey na saray templo, tan panaggawa na saray kanal.
Legan na uley na Empiryo na Roma, saray guerra met so rason no akin ya dinmakel iray aripen, tan no maminsan et manreresulta ed guerra so panlabay ya nawalaan na dakel ya aripen. Diad tantiya, saray aripen nen unonan siglo ed Roma et ngalngali kapalduay populasyon na Roma. Dakel ya aripen ed Ehipto tan Roma so inabuso. Singa bilang, say bilay na saray aripen ed panagminaan diad Roma et onaabot labat na manga 30 ya taon.
Diad inlabas na panaon, anggapoy anguman ed panagtrato ed saray aripen. Manlapud koma-16 a siglo anggad koma-19 a siglo, say panaglako na aripen diad baetan na Africa tan America et sakey ed saray sankabalegan ya negosyo diad dalin. ‘Diad tantiya, manga 25 milyon anggad 30 milyon ya lalaki, bibii, tan ugugaw so kinidnap tan inlako,’ so inreport na UNESCO. Nilasus libo so ibabaga ran inatey legan na imbaliw ed Atlantic. Imbaga nen Olaudah Equiano, sakey ya aripen ya akaligtas: “Narerengel moy eyag na bibii tan say ungol na saray ompapatey. Talagan grabe man ya eksperiensya kanian ngalngali agnadeskribe.”
Makapaermen ta say panag-aripen et aliwa labat lan trahedya ya agawad apalabas. Ibabaga na International Labour Organization ya manga 21 milyon ya lalaki, bibii, tan ugugaw so mantratrabaho nin siansia bilang aripen, ya ag-ira makatakas tan daiset labat odino anggapo ni ingen so bayar ed sikara. Saray aripen ed panaon tayo et mantratrabaho ed panagminaan, pabrika na tela, panaggawaan na bricks, tan say arum et nagmaliw ya prostitute tan katulong. Anggano ilegal iratan, ondarakel nin siansia iyan panag-aripen.
SARAY GINAWA PIAN NIBULOS
Lapud brutal ya panagtrato ed saray aripen, linmaban so dakel pian nibulos ira. Nen inmunan siglo B.C.E., say gladiator ya si Spartacus tan manga 100,000 ya aripen et nanrebelde tan linmaban ed Roma balet ag-ira analo. Nen koma-18 a siglo, saray aripen ed isla na Caribbean ed Hispaniola et linmaban ed saray amo ra. Lapud aliwliwan panagtrato ed saray aripen ya mantratrabaho ed taneman na gagawaen ya asukal, agawa so 13 taon ya civil war kanian nagmaliw ya independente ya bansa so Haiti nen 1804.
Balet say impaway na saray Israelita ed Ehipto so nibagan sankabalegan ya inkibulos na saray aripen ed interon history. Posiblin taloran milyon ya totoo
Nikadkaduma so inkibulos na saray Israelita manlapud mauges ya impantrato ed sikara diad Ehipto ta say Dios a mismo so tinmulong ed sikara. “Amtak so paniirap da,” so imbaga na Dios ed si Moises. “Onleksab ak pian iliktar ko rad saray Ehipsio.” (Exodo 3:7, 8) Diad sayan panaon, amin ya Judio diad inerman ya pasen et seselebraan da so Paskua kada taon pian nodnonoten itan ya inkagawa.
EKALEN LA SO IMPAKAARIPEN
“Diad si Jehova a Dios tayo et anggapoy ag-inkahustisya,” so ibabaga na Biblia, tan ipapaseguro na satan ed sikatayo ya sikatoy ag-anguman. (2 Awaran 19:7; Malaquias 3:6) Imbaki na Dios si Jesus “pian iyabawag so kibulos ed saray naaripen . . . , pian mangibulos ed saray napapairap.” (Lucas 4:18) Labay to kasin ibaga ya saray literal ya aripen labat so nibulos? Andi. Imbaki si Jesus pian ibulos so totoo ed impakaaripen ed kasalanan tan ipapatey. Imbaga to: “Say katuaan so mangibulos ed sikayo.” (Juan 8:32) Anggan diad panaon tayo, say katuaan ya imbangat nen Jesus et ibubulos to ray totoo diad dakel ya paraan.
Diad tua, tinulongan na Dios si Jose tan Blessing pian nibulos ed impakaaripen diad nanduruman paraan. Nabasam so marakep ya istorya nen Jose ed kapitulo 39 anggad 41 na libro na Biblia ya Genesis. Balibali met so istorya nen Blessing ya nibulos ed impakaaripen.
Kayarin pinaalis si Blessing ed sakey ya bansa ed Europe, sikatoy linmad Spain. Ditan et akabat to ray Tasi nen Jehova tan ginmapon nanaral na Biblia. Sikatoy determinado ya umanen so kabibilay to, kanian nananap na desentin trabaho tan kinombinse to imay bii ya mangaasikasod datin pantratrabahoan to ya bawasan so binulan ya babayaran ton utang. Aminsan, sikatoy tinawagan na saman ya bii. Labay ton kanselaen la so utang nen Blessing tan onkekerew na perdona ed sikato. Akin kasi? Anggan sikato et manaaral lay Biblia ed Saray Tasi nen Jehova! “Ibulos ka na katuaan diad makapakelkelaw iran paraan,” so imbaga nen Blessing.
Naermenan si Jehova a Dios lapud mauges ya impantrato ed saray aripen ya Israelita diad Ehipto; seguradon ontan met so nalilikna tod ag-inkahustisya natan. Tua, pian naekal so amin ya klase na impakaaripen, kaukolan so baleg ya pananguman diad mundo. Balet, impromisa na Dios ya gawaen to itan ya pananguman. “Walay balon tawen tan balon dalin ya aalagaren tayo unong ed sipan to, tan diad saraya et manayam so inkatunong.”


text:
SEKSION 11
Impuyan Iran Kanta a Manligliwa tan Kibangatan
Si David tan arum ni so nankompos na saray kanta parad panagdayew. Apansiansia ed libro a Salmos iray liriko na 150 ed saratan a kanta
SAY sankadukeyan a libro na Biblia et say Salmos, a koleksion na sagrado iran kanta. Satan ya interon libro so insulat ed loob na ngalngali 1,000 a taon. Karga na sayan libro so pigara ed sankaabigan tan makapakiwas iran balikas na pananisia. Nibalikas ditan iray liknaan na too, a singa say panliket, panangidayew, pisasalamat, ermen, tan pagbabawi. Seguradon saray salmista et walaan na talek tan maapit a relasyon ed Dios. Imanoen pa so pigaran tema na sarayan kanta.
Si Jehova so makanepegan a Soberano, manepeg ya idayew tan igalang. “Sika, a say ngaran mo a bukbukor et Jehova, sankatageyan ka a manuna nen say amin a dalin,” so nabasa tayo ed Salmo 83:18. Say pigaran salmo so mangidadayew ed si Jehova lapud saray pinalsa to, a singa say mabitewen a katawenan, saray makapakelaw a palsa to diad dalin, ontan met ed inkapalsa na laman na too. (Salmos 8, 19, 139, 148) Arum a salmo so mangidadayew ed si Jehova bilang Dios a mangililiktar tan manasalimbeng ed saray matoor ed sikato. (Salmos 18, 97, 138) Say arum nin salmo so mangidadayew ed sikato bilang Dios na hustisya, a mangiiter na pakainawaan ed saray napapairap tan dusa ed saray mauges.
Mangiiter na tulong tan ligliwa si Jehova ed saramay mangaaro ed sikato. Nayarin say kabkabat ed amin a salmo et say koma-23, a ditan et inlitrato nen David si Jehova bilang maaron Pastol, a mangigigiya, manasalimbeng, tan mangiyaansakit ed saray karnero to. Papanonotan met na Salmo 65:2 iray managdayew ed si Jehova a sikatoy ‘Dumerengel na pikakasi.’ Dakel ya akagawa na seryoson kasalanan so naligliwan maong ed Salmos 39 tan 51, a ditan et masimoon ya imbalikas nen David so panagbabawi to lapud grabe iran kasalanan to tan imbalikas toy pananisia to ed panamerdona nen Jehova. Isisimbawa na Salmo 55:22 a manmatalek itayo ed si Jehova tan ipaawit ed Sikato iray pakabebelatan tayo.
Umanen nen Jehova so mundo panamegley na Panarian na Mesias. Pigara ed saray Salmo so malinew ya onaaplika ed Mesias, say impasakbay ya Ari. Impropesiya na Salmo 2 a sayan Manuley et deralen to ray mauges a nasyon, ya onsusumpa ed sikato. Ipapaamta met na Salmo 72 a sayan Ari et ekalen toy eras, ag-inkahustisya, tan panagpairap. Ibabaga na Salmo 46:9 a panganggaen na Dios, panamegley na Mesias, so guerra tan deralen toy amin ya armas. Diad Salmo 37, nabasa tayo a naekal diad dalin iray mauges, pero saray maptek a totoo so manbilay ya agmangangga diad dalin, tan panliketan da ditan so kareenan tan pankakasakey.


text:
Inalad Daan Iran Koleksion Mi
‘Saman so Sankarakepan a Balitan Nadngel’
“ANTOY gawaen mod saratan ya amin?” so intepet nen George Naish, legan ton ituturoy bunton na kiew ya 18 metro so karukey na kada sakey a walad bodega diad Saskatoon, Saskatchewan, Canada. Sarayan kiew et inusar pian mangipaalagey na saray signal tower legan na Sankamundoan a Guerra I. “Naisip kon nausar irayan kiew pian manggawa na saray radio tower,” so inkuan nen Brother Naish, “tan diad saman naisip ya usaren so istasyon na radyo parad kimey na Dios.” Kayari na sakey taon, nen 1924, say CHUC et ginmapon man-broadcast. Sakey iyad saray sankaunaan ya istasyon na radyo ya angi-broadcast ed saray tema nipaakar ed relihyon diad Canada.
Lapud say kaawang na Canada et ngalngali miparad Europe, balibali iyan lugar a pampulongan panamegley na radyo. Oniay imbaga nen Florence Johnson a mantratrabahod satan ya istasyon na radyo diad Saskatoon: “Salamat ed istasyon na radyo, nadngel na saray totoo so katuaan anggan agmi ra nakatongtong na personal. Tan lapud balobalo ni radyo ed saman, labalabay na saray totoon dengelen so antokaman ya nibro-broadcast.” Nen 1926, Saray Estudyante na Biblia (tawag ed Saray Tasi nen Jehova nensaman) et walaan lay sarilin istasyon na radyo diad apatiran syudad ed Canada. *
Antoy narengel mod sarayan istasyon na radyo? Mabetbet ya mangakansion iray agagid asingger a kongregasyon a kaiba iray marunong ed instrumento odino melag ya orchestra. Siempre, manpapaliwawa iray brother tan wala met so pantotongtong nipaakar ed Biblia. Oniay nanonotan nen Amy Jones ya akibiang ed satan ya pantotongtong: “Diad pulongan, sano ipakabat ko lay sarilik ed unabung, no maminsan et walay mangibagan, ‘Ay on, sika ’may narerengel kod radyo.’”
Inusar na Saray Estudyante ed Halifax, Nova Scotia so balon paraan ed radyo. Sakey iyan programa a singa talk show a sarag na saray dumerengel so ontawag tan mantepet nipaakar ed Biblia. Insulat na sakey ya agi, “Dakerakel so apakiwas lapud sayan programa. Ngalngali agmi nasabaan so iyebat ed saray tawag.”
Singa ed si apostol Pablo, nanduruman reaksion so naawat na Saray Estudyante na Biblia. (Gawa 17:1-5) Agustoan na arum a dumerengel so mensahe. Singa bilang, sanen nadngel nen Hector Marshall ya binitla na Saray Estudyante na Biblia so libron Studies in the Scriptures diad radyo, sikatoy nan-order na anemiran volume. Oniay insulat to: “Say amtak natulongan ak na saraman a libro diad pambangat na relihyon ed saray ugugaw.” Balet kayari ton abasay Volume I, tinaynan nen Hector so relihyon to. Sikatoy nagmaliw ya maseseg a managpulong, tan nansiansian matoor anggad impatey to nen 1988. Diad eastern Nova Scotia, sakey agew kayarin ni-broadcast so paliwawan “The Kingdom, the Hope of the World,” oniay imbaga nen Colonel J. A. MacDonald ed sakey a brother: “Inkuan na saray taga Isla na Cape Breton a saman so sankarakepan a balitan nadngel dad lugar da.”
Balet, sinmanok iray papari. Imbaga na pigaran Katoliko diad Halifax ya pasabogen day istasyon na radyo a mangibro-broadcast ed programa na Saray Estudyante na Biblia. Lapud impansugsog na saray lider na relihyon, bigbiglan imbaga na gobierno nen 1928 ya agda la ikdan na lisensia so istasyon ya kayarian na Saray Estudyante na Biblia. Lapud satan, angibunog iray agagi na babasaen ya atemaan na Who Owns the Air? bilang protestad satan ya agmakatunongan a desisyon. Anggaman ontan, siansian ag-inikdan na saray opisyal na balon lisensia iray Estudyante na Biblia.
Kasin amakapuy iyad seseg na saray melag a grupo na lingkor nen Jehova diad Canada? Inamin nen Isabel Wainwright: “Diad gapo et singa analo la ray kalaban. Balet amtak ya ag-itan abuloyan nen Jehova a napatunda no talagan satan so gagala to. Kanian, labay ton ibaga et kaukolan min umanen odino mananap na mas epektibon paraan pian nipulong so maong a balita na Panarian.” Imbes ya mandepende labat ed radyo pian makapanpulong, ginapoan na Saray Estudyante na Biblia ed Canada so pankabkaabungan. Anggaman ontan, baleg so nitulong na radyo ed impangi-broadcast na ‘sankarakpan a balitan nadngel.’—Inalad daan iran koleksion mid Canada.
^ par. 4 Pian makapanpulong panamegley na radyo, saray brother ed Canada et nambayar pian makala ray sarilin oras diad komersyal iran istasyon na radyo.