text:
Anton Regalo so Sarag Tayon Iter ed si Jehova?
AMINSAN et oniay imbaga nen Jesus: “Mas makapaliket so mangiter nen say mangawat.” (Gawa 20:35) Satan ya manunan katuaan et onaplika ed relasyon tayod si Jehova. Akin? Dakdakel so iiter nen Jehova ed sikatayo ya regalo ya panliliketan tayo, balet mas naliketan tayo no mangiiter tayo na regalo ed si Jehova. Anton regalo so sarag tayon iter ed si Jehova? Ibabaga na Proverbio 3:9: “Igalang moy Jehova diad panamegley na mablin kaykayarian mo.” Kaiba ed saray “mablin kaykayarian” tayo so panaon, abilidad, biskeg, tan saray materyal ya kaykayarian tayo. No uusaren tayo iratan pian nasuportaan so dugan panagdayew, mangiiter itayo na regalo ed si Jehova, tan mamaliket itan ya maong ed sikatayo.
No nipaakar ed materyal ya kaykayarian tayo, antoy makatulong pian agtayo nalingwanan so pangiter na regalo ed si Jehova? Imbaga nen apostol Pablo ed saray taga Corinto ya “mangibiig” ira na kontribusyon da. (1 Cor. 16:2) Antoy sarag mon gawaen no labay mon naamtaan so impormasyon nipaakar ed paraan na panagdonasyon diad lugar yo? Ipangasin nengnengen so kahon ed leksab.
Say pandonasyon online et aliwan available ed amin ya bansa. Balet say impormasyon nipaakar ed arum ya paraan na pandonasyon et naromog ed web page parad pandonasyon. Diad arum a bansa, walay seksion ed satan ya page ya mangebat ed saray mabetbet ya itetepet nipaakar ed pandonasyon.


c: text/html

text: 11 Natan et sikatoy walad sakey a lugar a manpipikasi, tan sanen asumpal la, inkuan ed sikato na sakey ed saray disipulo to: “Katawan, ibangat mo kamin manpikasi, a singa met ed impangibangat nen Juan ed saray disipulo to.”2 Et inkuan to ed sikara: “Sano manpikasi kayo, ibaga yo, ‘Ama, napasanto komon so ngaran mo. Onsabi komon so panarian mo.3 Ikdan mo kami na kanen* mi ed kada agew unong ed nakaukolan mi ed sanagew.4 Tan perdonam iray kasalanan mi, ta peperdonaen mi met so amin a mankakasalanan ed sikami;* tan agmo aabuloyan a nipaarap kami ed tukso.’”5 Niarum ni, imbaga to ed sikara: “Siopa ed sikayo so walaay kaaro tan onla ed sikato diad pegley-labi tan ikuan to ed sikato, ‘Kaaro, pabayes mo ak pay taloran tinapay,6 ta walay kaarok a kasabisabi ton nanlapu ed biahe tan anggapoy iparungok ed sikato’?7 Tan samay walad loob et onebat, ‘Agmo ak la iisturboen. Akatalak lay puerta, tan kaabay ko lan akarukol so angkekelag ya ananak ko. Agak la nayarin ombangon a mangiter ed sika na antokaman.’8 Ibagak ed sikayo, Sikatoy ombangon tan mangiter ed saray nakaukolan na kaaro to, aliwan lapud sikatoy kaaro to, noagta lapud sikatoy agtinmundan kinmerew.9 Kanian ibagak ed sikayo, Mantultuloy kayon onkerew, tan naikdan kayo; mantultuloy kayon mananap, tan makaromog kayo; mantultuloy kayon ontoktok, tan nalukasan kayo.10 Ta balang sakey ya onkekerew et makaawat, tan balang sakey a manaanap et makaromog, tan balang sakey ya ontotoktok et nalukasan.11 On, siopan ama ed limog yo, a no onkekerew na sira so anak to et derewan toy uleg imbes a sira?12 Odino no sikatoy onkekerew met na iknol et derewan toy alakdan?13 Sirin, no sikayo et amta yoy mangiter na maong iran regalo ed saray anak yo anggano mauges kayo, say Ama ed tawen et mas lalon mangiter na masanton espiritu ed saramay onkekerew ed sikato!”14 Diad saginonor, pinapaway to so sakey a demonyon gagawaen ton emel so selepan to. Sanen apapaway la iyan demonyo, akapansalita la so lakin naemel. Tan nikelawan iray totoo.15 Balet arum ed sikara so angikuan: “Papapawayen to iray demonyo diad panamegley nen Beelzebub,* say manuley na saray demonyo.”16 Sikatoy sinubok balet na arum diad inkerew da na sakey a tanda manlapud tawen.17 Lapud atebek toy nononoten da, inkuan to ed sikara: “No walay inkaapag-apag ed loob na sakey a panarian, nageba itan, tan no walay inkaapag-apag ed loob na sakey ya abung, nabuyak itan.18 Kanian no naapag si Satanas, panon a mansiansia so panarian to? Lapud ibabaga yon papapawayen ko iray demonyo diad panamegley nen Beelzebub.19 No papapawayen ko iray demonyo diad panamegley nen Beelzebub, siopa balet so mangiiter ed saray patumbok yo na pakayarin mamapaway ed saratan? Lapud saya et sikaran mismo so mangukom ed sikayo.20 Balet no papapawayen ko iray demonyo diad pakapanyari na Dios,* say panarian na Dios et sinmabi la ed sikayo.21 Sano say sakey a toon mabiskeg tan armado et manbabantay ed palasyo to, agbalot nagalaw iray kagawaan to.22 Balet no walay onsabin mas mabiskeg nen say sikato ya onlaban tan makatalo ed sikato, alaen na saya so amin ya armas a panmamatalekan to, tan iyapag-apag na saya iray sinamsam to ed sikato.23 Samay anggapo ed dapag ko et sumpa ed siak, tan samay agmitipon ed siak et nitaytayak.24 “Sano ompaway ed sakey a too so sakey a marutak ya espiritu, sikatoy ondalan ed saray amagaan a pasen diad panaanap toy napampainawaan, tan no agmakaromog et ibaga ton, ‘Ompawil ak la ed abung a nanlapuan ko.’25 Tan kasabi to et naromog ton alinisan tan aparakep itan.26 Insan sikatoy onla tan mangawit na pitora nin nanduruman espiritu a mas mauges nen say sikato, tan kaloob da et manayam ira ditan, tan mas alodloor so unor a kipapasen na saman a too nen say diad gapo.”27 Natan sanen ibabaga to irayan bengatla, kinmelyaw so sakey a bii manlapud limog na totoo, ya inkuan to ed sikato: “Maliket so ina ya angilukon tan nampasuso ed sika!”28 Balet inkuan to: “Mas maliket iramay onderengel tan manusumpal ed salita na Dios!”29 Sanen nantitipon iray dakel a totoo, inkuan to: “Sayan kailalakan et sakey a mauges a kailalakan, a manaanap na sakey a tanda. Balet anggapoy tanda a niiter ed saya noag say tanda nen Jonas.30 Ta no panon a nagmaliw a tanda si Jonas diad saray taga Ninive, ontan met so pagmaliwan na Anak na too diad sayan kailalakan.31 Say reyna ed abalaten et napaoli diad panangukom a kaiba iray totoo ed sayan kailalakan tan ibaga ton nepeg iran nadusa; ta sikatoy nanlapu ni ed kasampotan na dalin pian ondengel ed karunongan nen Solomon, balet, nia! wadia so sakey a babaleg nen si Solomon.32 Saray totoo ed Ninive et napaoli diad panangukom a kaiba iyan kailalakan tan ibaga ran nepeg iyan nadusa, ta nagbabawi ira lapud samay impulong nen Jonas, balet, nia! wadia so sakey a babaleg nen si Jonas.33 Sano selselan na sakey a too so lamparaan, itapew to itan ed panangipatoonan, aliwan diad panag-atolan nisay diad dalem na baskit, pian saramay onloob et nanengneng day liwawa.34 Say lamparaan na laman et say matam. Sano say matam et simpli, maliwawa met so interon laman mo, balet sano mauges itan, ambilunget met so laman mo.35 Manalwar ka sirin. Ompano say liwawan walad sika et kabilungetan.36 Kanian, no maliwawa so interon laman mo ya anggapon balot so ambilunget ed satan, magmaliw itan a singa kaliwawa na sakey a lamparaan a manliliwawa ed sika diad panamegley na saray sinag to.”37 Kasumpal ton imbaga iya, sikatoy inimbitaan na sakey a Fariseo a midungo ed sikato. Kanian sikatoy linma tan dinmungo diad lamisaan.38 Ingen ta nikelawan so Fariseo sanen sikatoy anengneng ton agni nanuras antis na panangan.39 Balet inkuan na Katawan ed sikato: “Sikayoran Fariseo, lilinisan yoy paway na kopa tan plato, balet ta say dalem yo et napno na panagsamsam tan kaugsan.40 Agmakatunongan a totoo! Agta samay nanggawa ed paway et sikato met lanlamang so nanggawa ed dalem?41 Balet, iter yon regalo lapud panangasi iray walad dalem na puso yo, tan saray arum nin bengatla et malinis la ed sikayo.42 Balet pakaskasi kayo la, sikayoran Fariseo, lapud iiter yo so kakaplo na yerbabuena tan ruda* tan kakaplo na arum nin pisipising, balet ibabaliwala yo so inkahustisya tan panangaro na Dios! Obligado kayon manggawa ed sarayan bengatla, balet agnepeg ya ipuera so arum niran bengatla.43 Pakaskasi kayo la, sikayoran Fariseo, lapud labalabay yoy onyurong ed saray manunan yurongan diad saray sinagoga tan labalabay yoy paibano diad saray tindaan!44 Pakaskasi kayo la, lapud singa kayo saray pakanodnonotan a lubok ya agnanengneng, kanian nagagatinan iratan na totoo tan agda amta!”45 Et inmebat ed sikato so sakey ed saramay makabat ed Ganggan: “Managbangat, pati sikami et ininsultom ed sarayan imbagam.”46 Insan inkuan to: “Pakaskasi kayo met iran makabat ed Ganggan, lapud ipapasakbat yo ed saray totoo iray ambelat ya aawiten, balet agyo idiwit ed saratan so anggan sakey a gamet yo!47 “Pakaskasi kayo la, lapud sikayoy manggagawa na saray lubok na saray propeta, balet saray inmuunan ateng yo so amatey ed sikara!48 Peteg a sikayoray tasi ed saray ginawa na inmuunan atateng yo ingen ta aabobonan yo ra, lapud pinatey da iray propeta balet sikayoy manggagawa na saray lubok da.49 Nisengeg ed saya, inkuan met na karunongan na Dios, ‘Ibakik ed sikara iray propeta tan apostoles, tan arum ed saraya so pateyen tan pasegsegangen da,50 ta pian say apatedter a dala na amin a propeta manlapu la ed inkiletneg* na mundo et singilen ed sayan kailalakan,51 manlapud dala nen Abel ya angga ed dala nen Zacarias, a pinatey diad baetan na altar tan templo.’ On, ibagak ed sikayo, singilen itan ed sayan kailalakan.52 “Pakaskasi kayo la, sikayoran makabat ed Ganggan, lapud inekal yo so tombok na pikakabat. Sikayon mismo et agkayo linmoob, tan inamper yo iramay malabay ya onloob!”53 Kanian sanen pinmaway diman, sikatoy pinaliberan tan dinesdes na saray eskriba tan Fariseo tan agda tinundaan a tinepetan nipaakar ed arum nin bengatla,54 a sikatoy tatalaranan da, pian naerel da ed ibaga to.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 8 Ag-abayag, sikatoy linma ed saray syudad tan ed saray baryo, ya impupulong tan inyaabawag to so maong a balita na panarian na Dios. Tan kaiba to so labindua,2 tan pigaran bibii a nibulos la ed saray mauges ya espiritu tan inmabig la ed saray sakit da, si Maria a tinawag a Magdalena, a pinmaway ed sikato so pitoran demonyo,3 tan si Juana ya asawa nen Cuza, a lakin manangasikaso ed sankaabungan nen Herodes, tan si Susana tan dakel niran bibii, a manlilingkor ed sikara ya inusar da iray kayamanan da.4 Natan, sanen akitipon so baleg ya ulop diad saramay akila ed sikato ed saray syudad, sinalita to iyan ilustrasyon:5 “Sakey a tomatanem so linman mangisibwag na saray bini to. Et sanen mansisibwag la, arum ed saratan et naplag ed gilig na dalan tan agatin-gatinan, tan tinoktok iratan na saray ontitikyab a manok.6 Say arum et naplag diad kabatoan, tan sanen tinmubo la iratan, nalnes ira lapud amagamaga so dalin.7 Say arum et naplag ed kasabitan, tan inamper iratan na saray sabit a kabansag dan tinmubo.8 Say arum et naplag ed maong a dalin, tan sanen tinmubo la iratan, nambunga ira na tunggal lasus.” Legan ton ibabaga irayan bengatla et inkasil toy boses to, a kuan to: “Say walaan na saray layag a pandengel et nepeg ya ondengel.”9 Balet sikatoy tinepetan na saray disipulo to no antoy kabaliksan na sayan ilustrasyon.10 Inkuan to: “Niiter ed sikayo so pakatalos ed saray sagradon sekreto nipaakar ed panarian na Dios, balet diad arum et panamegley na saray ilustrasyon, ta pian anggano onnenengneng ira et agda met lanlamang nanengneng tan anggano ondedengel ira et agda met lanlamang natalosan.11 Et oniay kabaliksan na ilustrasyon: Say bini et say salita na Dios.12 Saramay walad gilig na dalan et saray dinmengel, insan sinmabi so Diablo tan inekal to ed kapusoan da so salita ta pian ag-ira manisia tan agnilaban.13 Saramay walad kabatoan et saray maliket ya angawat na salita sanen nadngel da itan, balet ag-ira linmamut. Anisia ran agano, balet ta diad panaon na pananubok et tinmunda ra.14 Nipaakar ed saramay naplag ed kasabitan, sikara imay dinmengel, balet makasengeg ed saray kapagaan tan kayamanan tan likeliket ed sayan bilay, sigpot iran naamper tan agtinmakken so bunga ra.15 Nipaakar ed saramay walad maong a dalin, sikara imay walaan na maong tan maabig a puso, a kayari ran nadngel so salita et nansiansia ra ed satan, tan nambunga tan nansungdo ra.16 “Anggapo so too a kayari ton selselan so lamparaan et sakoban to itan na sakey a pananginan odino isilong to ed dukolan, noagta itapew to itan ed panangipatoonan, pian saramay onloob et nanengneng da so liwawa.17 Ta anggapoy bengatlan akaamot ya ag-ompatnag, tan anggapo so maalwar a sinakoban ya agbalot naamtaan tan agbalot omparungtal.18 Sirin, imano yo no panon so pandedengel yo, lapud siopaman a walaan et sikatoy naikdan ni, balet siopaman ya andian, anggan say iisipen ton walad sikato et alaen ni.”19 Natan et sikatoy nila nen ina to tan saray agagi to, balet ag-ira makaasingger lapud karakel na totoo.20 Ingen, walay angibaga ed sikato: “Akaalagey ed paway so inam tan saray agagim ta labay da kan napinengnengan.”21 Et sikatoy inmebat ed sikara: “Say inak tan saray agagik et sarayan onderengel tan manusumpal ed salita na Dios.”22 Et agawa ed sakey ed saraman ya agew a sikato tan saray disipulo to et linmugan ed sakey a baloto, tan inkuan to ed sikara: “Onla tayo ed biek na dayat.” Kanian binmuat ira.23 Balet kaleganan na ibabaliw da, sikatoy akaugip. Natan et sinmabi ed dayat so maksil a bagyo, tan napapano lay danum so baloto ra tan napepeligro la ra.24 Diad kaunoran et sikatoy inasinggeran da tan binangon da, a kuan da: “Managbangat, Managbangat, ngalngali tayo la ompatey!” Sikatoy binmangon, a binano to so dagem tan say angkakabaleg a daluyon, et kinmepa iratan tan dinmeen.25 Insan inkuan to ed sikara: “Kawalaan na pananisia yo?” Balet tinmakot tan nikelawan ira, ya inkuan da ed sakey tan sakey: “Siopa kasi iya, ta anggan saray dagem tan danum et igaganggan to, tan ontutulok ira ed sikato?”26 Tan sinmakbit ira diad dalin na saray Geraseno, a walad biek na Galilea.27 Balet kaepas to, sikatoy inabet na sakey a lakin taga-syudad ya aselepan na saray demonyo. Tan saya et abayag lan agmankakawes, tan manaayam diad kawalaan na saray lubok, aliwan diad abung.28 Kanengneng to ed si Jesus, sikatoy inmeyag tan dinmakmomo ed arap to, tan inkuan to ed maksil a boses: “Anto so pibabalik ed sika, Jesus ya Anak na Sankatageyan a Dios? Panangasim, agmo ak papairapen.”29 (Ta papapawayen to lay mauges ya espiritu ed sayan too. Lapud abayag la itan a sinmelep ed sikato, tan anggano aminpiga lan binalor na gulonggulong iray lima tan sali to, a wala ni bantay to, pupultoten to iratan tan sikatoy iyaakar na demonyo ed nisulinek iran pasen.)30 Et sikatoy tinepetan nen Jesus: “Antoy ngaran mo?” Inkuan to: “Lehyon,”* ta dakdakel a demonyo so sinmelep ed sikato.31 Tan mikakasi ra ed sikato ya agto ra papaonlaen ed kaaralman.32 Natan et walay pulok na amayamay a baboy a mansasabsab diman ed palandey, kanian akikasi ra ed sikato ya abuloyan to ran onloob ed saratan. Tan inabuloyan to ra.33 Et pinmaway ed laki iray demonyo tan linmoob ira ed saray baboy, tan say pulok et kibatiktik ed kelas, a tinmataboy ira ed dayat tan nalnalner ira.34 Balet sanen anengneng na saray managkomponi iyan agawa, batik ira tan imbalita ra itan diad syudad tan diad kaumaan.35 Insan linma iray totoo pian nengnengen da so agawa, tan linma ra ed si Jesus tan anengneng da so lakin pinawayan na saray demonyo, ya akakawes la tan limpio lay nonot to, tan akayurong ed salian nen Jesus; et tinmakot ira.36 Saramay akanengneng ed satan so angibalita ed sikara no panon ya apaabig imay lakin sinelepan na demonyo.37 Kanian kinerew na karaklan a nanlapu ed dalin na saray Geraseno a taynanan to la ra, lapud natatakot iran maong. Et sikatoy linmugan ed baloto tan binmuat la.38 Ingen samay lakin pinawayan na saray demonyo et akikasin mila ed sikato, balet sikatoy pinasempet to la, a kuan to:39 “Sempet ka la tan ibalitam no anto iray ginawa na Dios ed sika.” Kanian sikatoy linma, ya inyaabawag to ed interon syudad no anto iray ginawa nen Jesus ed sikato.40 Sanen akapawil lay Jesus, saray totoo et maliket ya angawat ed sikato, ta manaalagar iran amin ed sikato.41 Balet, nia! sinmabi so sakey a lakin manngaran na Jairo, a sakey a manangasikaso na sinagoga. Tan dinmakmomo ed salian nen Jesus tan akikasi ya onla komon ed abung to,42 lapud ngalngali la ompatey so alenleneg ya anak ton bii a mantaon na labindua.Sanen mamapaarap la diman, sikatoy minungkog na totoo.43 Tan walay sakey a bii, a labinduan taon lan manpaparala tan agnapaabig na siopaman,44 ya akiletletan ed beneg tan diniwit toy saloy na kawes to, tan tinmundan tampol so pampaparala to.45 Kanian inkuan nen Jesus: “Siopay aniwit ed siak?” Sanen anggapoy mamidbir ed satan, inkuan nen Pedro: “Managbangat, mumukoten tan leletleten ka na saray totoo.”46 Ingen inkuan nen Jesus: “Walay aniwit ed siak, ta alikas kon pinmaway ed siak so pakayari.”47 Lapud atebek na samay bii a sikatoy naimano nen Jesus, sikatoy manggiwgiw ya inmasingger tan dinmakmomo ed arap to tan impatua to ed arap na amin a totoo so sengegan na impaniwit to tan no panon so inyabig ton tampol.48 Balet inkuan to ed bii: “Ana’ko, say pananisiam so amaabig ed sika. La ka la ed kareenan.”49 Legan a sikatoy mansasalita ni, walay sinmabin ibabaki na manangasikaso na sinagoga, a kuan to: “Inatey lay anak mo. Agmo la aabalaen so managbangat.”50 Sanen nadngel itan nen Jesus, inkuan to ed sikato: “Agka natatakot, manisia ka labat, tan sikatoy nisalba.”51 Kasabi to ed abung, anggapoy inabuloyan ton onloob a kaiba to nilikud ed si Pedro tan Juan tan Santiago tan say ama tan ina na ugaw.52 Balet saray totoo et mannanangis tan tatapoken da iray pagew da lapud ermen da ed impatey na ugaw. Kanian inkuan to: “Agkayo la mannanangis, ta sikatoy ag-inatey noagta nanaugip labat.”53 Lapud saya et sikatoy inelek-elekan da, ta amta ran inatey lay ugaw.54 Balet sikatoy binembenan to ed lima tan tinawag to, a kuan to: “Bii, bangon ka!”55 Tan sikatoy abilay,* tan binmangon a tampol, tan ingganggan to a sikatoy pakanen da.56 Et ag-apokpokan na saray ateng to so liknaan da; balet binilin to ra ya agda ibabaga ed anggan siopa no antoy agawa.


text:
ISTORYAY BILAY
Apribilehyoan Ak ya Mikimey ed Maespiritual ya Lalaki
NEN kapegleyan na dekada 1930, say tatay tan nanay ko ya si James tan Jessie Sinclair ya taga Scotland et inmalis tan nanayam ed Bronx, diad New York City. Sakey ed saray balon akabat da et si Willie Sneddon ya nanlapu met ed Scotland. Pigaran minuto ni labat iran nankabat, paniistoryaan da lay tungkol ed pamilya da. Agawa itan pigaran taon antis ak ya niyanak.
Inistorya nen nanay kod si Willie ya antis na World War I, nen say baloton pansisigay di tatay tan kuya to et asagi toy sakey ya bomba diad North Sea, sinmabog itan kanian nalner ira. Inkuan nen Willie, “Walad impierno si tatay mo!” Si Willie et sakey ed saray Tasi nen Jehova, tan saya so makapabiglan gapoan na impakaamta nen nanay ko na katuaan ed Biblia.
Ag-agustoan nen nanay ko so imbaga nen Willie ta amta ton maong ya too si tatay to. Pero imbaga ni nen Willie, “Ontan ni kasi naliknam no ibagak ed sika ya si Jesus et linmad impierno?” Anonotan nen nanay ko imay bangat na simbaan, ya ibabaga dan linmad impierno si Jesus tan apaoli diad komatlon agew. Kanian ninonot to, ‘No say impierno et maapoy a pasen ya diman papairapen iray mauges, akin et linma diman si Jesus?’ Dia ginmapo so interes nen nanay ko ed katuaan. Ginapoan toy miaral ed Bronx Congregation tan abautismoan nen 1940.
Diad saman a panaon, agni masyadon ipapaseseg ed saray Kristianon atateng ya iyaralan da na Biblia so ananak da. Nen melag ak ni, si tatay ko so mankokomis ed siak no miaral tan manpulong si nanay ko kada weekend. Kayari pigaran taon, mimiaral kami met la nen tatay ko. Si nanay et makulikulin manpulong tan dakel so iyaaralan to na Biblia. Walay panaon ya paniibaen toy pigaran iyaaralan to ed sakey a grupo ta nan-aasinggeran labat so panaayaman da. Mimila ak ed si nanay ya manpulong no bakasyon mid eskuelaan. Kanian, dakel so naaralan ko ed Biblia tan no panon ya ibangat itan ed arum.
Aminen ko ya nen ugaw ak, agko masyadon aapresyaen so katuaan. Agko itan inikdan na importansia. Balet nen manga 12 so taon ko, nagmaliw ak ya manangipalapag tan manlapud saman et regular ak lan mibibiang ed ministeryo. Tan nen 16 so taon ko, indedikak so bilay ko ed si Jehova, tan abautismoan ak nen Hulyo 24, 1954, diad sakey ya kombension ed Toronto, Canada.
PANAGLINGKOR ED BETHEL
Wala ray agagi ed kongregasyon mi ya bethelite tan datin bethelite. Baleg so impluensya da ed siak. Pandinayewan koy inkadunong dan manpaliwawa tan manbangat na katuaan ed Biblia. Anggano labay na saray teacher kod eskuelaan ya manaral ak ed unibersidad, say labay ko et manlingkor ed Bethel. Kanian, nan-submit ak na application ed Bethel diad samay kombension ed Toronto. Nan-submit ak lamet nen 1955 diad kombension ed Yankee Stadium, New York City. Ag-abayag, nen 17 so taon ko, naimbitaan ak ya manlingkor ed Brooklyn Bethel nen Setyembre 19, 1955. Nen komaduan agew ko ed Bethel, nantrabaho ak ed Bindery diad 117 Adams Street. Insan niyasain ak ya man-operate na makina ya mantitipon na 32 pahina ya seksion na libro pian niparaan parad onsublay a makina ya mandadait na saray libro.
Kayari sakey bulan kod Bindery, niyasain ak ed Magazine Department lapud amtak so man-type. Diad saman, ita-type na saray agagi ed stencil (melag iran metal plate) iray address na saray balon subscriber na The Watchtower tan Awake! Kayari pigaran bulan, niyalis ak ed Shipping Department. Tinepetan ak na department overseer ya si Klaus Jensen no labay koy mangiba ed driver na trak ya mangitutulor na saray kahon na literatura diad pier pian nipawit ed nanduruman lugar ed interon mundo. Aawiten met ed post office iray magasin ya akakargad saray sako pian nipawit ed saray kongregasyon ed interon United States. Inisip nen Brother Jensen ya maong ed siak so pisikal a trabaho. Say belat ko et manga 57 kilo tan mapmabeng ak. Saray impanbiahe mi paonlad pier tan post office et akatulong pian ombiskeg so laman ko. Talagan amta nen Brother Jensen no antoy maong ed siak!
Say Magazine Department met so mangirerekord na saray request na kongregasyon parad magasin. Kanian naamtaan ko iray lenguahe na magasin tayo ya iyiimprinta ed Brooklyn tan ipapawit ed arum nin parte na mundo. Anggapon balot so ideyak nipaakar ed saray dakel ya lenguahe, balet makapaliket ta nilibo manayan magasin so ipapawit ed ararawin lugar. Agko ni amta ed saman ya onsabi panaon et napribilehyoan ak ya ombisita ed dakel ed saratan ya lugar.
Nen 1961, niyasain ak ed Treasurer’s Office ya say overseer et si Grant Suiter. Kayari pigaran taon ko ditan, tinawag ak ed opisina nen Nathan Knorr, ya mangidadaulo ed sankamundoan ya kimey tayo ed saman a panaon. Imbaga to ya sakey ed saray brother ya mantratrabaho ed opisina to et sakey bulan ya manaral ed Kingdom Ministry School, tan kayari to et iyasain ed Service Department. Siak so onsalat ed trabaho to tan nakaibak ditan si Don Adams. Nibanbana ya si Don imay akaawat na application kod Bethel nen 1955 ya kombension. Duara nin brother so asabian kon mantratrabaho ed satan ya opisina, si Robert Wallen tan Charles Molohan. Sankakaiba kamin apat ed trabaho diad masulok ya 50 taon. Talagan makapaliket so manlingkor ya kaiba irayan matoor tan maespiritual ya lalaki!—Sal. 133:1.
Manlapud 1970, niyasain ak ya ombiahe na pigaran simba kada sakey o duaran taon pian ombisita ed pigaran branch office na Watch Tower Society, ya say tawag nensaman et zone visit. Bibisitaen ko ray pamilyan Bethel tan saray misionero ed interon mundo, papasesegen ko ra ed espiritual, tan itse-tsek ko iray rekord na branch office. Talagan makapaliket ya nakabat so arum ed saray nan-graduate ed inmuunan klase na Gilead School tan matoor nin manlilingkor ed arum ya bansa! Baleg a pribilehyo tan makapaliket so ombisita ed masulok ya 90 bansa lapud satan ya asainmin ko.
AKAROMOG AK NA MATOOR YA KAIBA
Amin ya membro na pamilyan Bethel ed Brooklyn et akaasain ed saray kongregasyon diad New York City. Akaasain ak ed Bronx. Say unaan ya kongregasyon ditan et inmaligwas tan apaldua. Amay sankaunaan ya kongregasyon et tinawag ya Upper Bronx Congregation, tan ditan ak inmatendi.
Diad kapegleyan na dekada 1960, sakey ya pamilyan Latvian ya nagmaliw ya Tasi ed south Bronx so inmalis tan nanayam ed teritorya na satan ya kongregasyon. Say panguloan ya anak a bii ya si Livija et nampayunir ka-graduate tod high school. Kayari pigaran bulan, inmalis ed Massachusetts ta baleg so pankaukolan ditan parad saray manangipalapag na Panarian. Ginapoan koy nansulat ed sikato tan ibabagak iray balibalin nagagawa ed kongregasyon mi, tan babalesen toy sulat ko tan ibabaga to met ed siak iray balibalin eksperiensya tod ministeryo diad Boston.
Kalabas na pigaran taon, aturo bilang espisyal payunir si Livija. Labay ton naaruman so nagagawaan to parad panaglingkor ed si Jehova, kanian nan-aplay ya manlingkor ed Bethel tan atawag nen 1971. Singa aya la so tanda ya nanlapud si Jehova! Nen Oktubre 27, 1973, nankasal kami tan pribilehyo mi ya si Brother Knorr so nampaliwawa ed kasal mi. Ibabaga na Proverbio 18:22: “Samay akaromog na maong ya asawan bii et akaromog na maong a bengatla, tan makakaawat na pabor nen Jehova.” Kanian malikeliket kami nen Livija ya manlilingkor a sankaiba ed Bethel diad masulok lan 40 taon. Tan anggad natan et onsusuporta kamid sakey a kongregasyon ed parehon lugar diad Bronx.
PIKIMEY ED AGAGI NEN KRISTO
Talagan makapaliket so pikimey ed si Brother Knorr. Sikatoy makulin komikimey parad katuaan tan aapresyaen ton maong iray misionero ed interon mundo. Dakel ed sarayan misionero so unonan Tasi ed bansan angibakian ed sikara. Makapaermen ta nen 1976, nansakit na kanser si Brother Knorr. Aminsan, lapud wala labat lad dukolan, kinerew tod siak ya ibasak ed sikato iray materyal ya ipaparaan ya iyimprinta. Impatawag tod siak si Frederick Franz pian narengel to met so pambasak. Naamtaan ko ya makapuy lay mata nen Brother Franz, kanian ipapanaon nen Brother Knorr so pangibasa ed sikato na saratan ya materyal.
Inatey si Brother Knorr nen 1977, balet aligliwa iramay makankabat tan mangaaro ed sikato lapud nansiansian matoor anggad sampot na bilay to diad dalin. (Apo. 2:10) Si Brother Franz so sinmalat ya angidaulo ed kimey tayo.
Diad saman a panaon et siak so secretary nen Milton Henschel, ya pigay taon ya akaiba nen Brother Knorr ed trabaho. Balet imbaga nen Brother Henschel ya say manuna lan asainmin kod Bethel et asistian si Brother Franz ed antokaman ya nakaukolan to. Regular kon ibabasa ed sikato iray materyal antis ya iyimprinta. Maong so memorya nen Brother Franz tan makapadinayew so abilidad ton man-concentrate ed samay ibabasa ed sikato. Makapaliket so ontulong ed sikato ed ontan a paraan ya anggad anampot so bilay to diad dalin nen Disyembre 1992!
Agangganon linmabas so 61 taon ya impanlingkor kod Bethel. Saray ateng ko et inatey ya matoor ed si Jehova, tan tatalaranan ko so panaon ya nanengneng ko lamet ira diad balon mundo. (Juan 5:28, 29) Anggapoy antokaman a walad sayan daan ya sistema na mundo so makapipara ed alay abig a pribilehyon mikimey ed saray matoor a lalaki tan bibii parad totoo na Dios diad interon mundo. Nibaga mi nen Livija ya legan na saray taon ya panlilingkor mi bilang full-time, “say liket ya iiter nen Jehova so biskeg [mi].”—Neh. 8:10.
Talagan ag-akadepende ed too so organisasyon nen Jehova, tan tuloytuloy ni so kimey ya panangipulong na katuaan nipaakar ed Panarian. Makapaliket tan sakey a pribilehyo so mikimey ed saray agagin mabiskeg ed espiritual tan matoor diad dakel ya taon. Maslak ed saray alanaan ya akaibak ed trabaho et anggapo la ra dia ed dalin. Balet malikeliket ak ta akaibak irayan matoor tan maespiritual ya agagi diad panaglingkor ed si Jehova.


text:
LEKSION 56
Labalabay ya Unoren nen Josias so Ganggan na Dios
Si Josias et waloy taon to ni labat nen nagmaliw ya ari na Juda. Diad saman, labalabay na totoo so magic tan mandadayew irad saray idolo. Nen 16 lay taon nen Josias, inaral to no panon so dugan pandayew ed si Jehova. Nen 20 lay taon to, dineral to ray idolo tan altar ed interon Juda. Insan nen 26 lay taon nen Josias, nanggaway paraan pian naapiger so templo nen Jehova.
Say atagey ya saserdoten si Hilkias et walay aromog tod templo ya lukot ya akasulatan na Ganggan nen Jehova. Nayarin atan may lukot ya insulat nen Moises. Inawit nen Safan ya sekretaryo na ari imay lukot ed si Josias, tan binasa ton maksil so Ganggan. Legan ya ondedengel si Josias, naisip to ya abaybayag lan ag-uunoren na totoo si Jehova. Kanian imbaga nen Arin Josias ed si Hilkias: ‘Seguradon mamapasnok lan maong si Jehova ed sikatayo. La ka, manpikasi kad si Jehova pian naamtaan tayo no antoy nepeg tayon gawaen.’ Panamegley na propetesa ya si Hulda et oniay ebat nen Jehova: ‘Tinaynan ak na saray totoo ed Juda. Dusaen ko ra, balet agko ’tan gawaen legan ya si Josias so ari, ta nampaabeba.’
Nen nadngel itan nen Arin Josias, linmad templo tan tinipon to ray totoo ed Juda. Insan to binasan maksil so Ganggan nen Jehova pian narengel na amin a totoo. Im-promise nen Josias tan saray totoo ya unoren day Jehova diad interon puso da.
Abaybayag la ya agseselebraan na saray taga Juda so Paskua. Balet abasa nen Josias ed Ganggan ya kaukolan dan selebraan so Paskua kada taon, kanian imbaga tod saray totoo: ‘Selebraan tayo so Paskua parad si Jehova.’ Insan angiparaan si Josias na dakdakel ya bagat, tan wala ray pinili ton grupo ya mangansion diad templo. Sinelebraan na interon bansa so Paskua, insan pitoran agew dan sinelebraan so Piesta na Andi-Lebaduran Tinapay. Anggapo lay mipara ed satan ya impanselebra na Paskua manlapu nen panaon na propetan si Samuel. Talagan labalabay ya unoren nen Josias so Ganggan na Dios, awa? Sika ey, labalabay mo met ya amtaen iray ganggan nen Jehova?
“Say salitam et sakey a silew ed salik, tan liwawa ed dalan ko.”—Salmo 119:105


text:
LEKSION 20
Panon ya Nagagawaan na Mananguley ya Ulop so Kimey To Natan?
Nen inmunan siglo, walay melag a grupo na “saray apostol tan mamatatken ed Jerusalem” a nanlingkor bilang mananguley ya ulop pian manggawa na saray importantin desisyon parad pankaabigan na saray nilanaan ya Kristianon kongregasyon. (Gawa 15:2) Saray desisyon da et nankakasakeyan da base ed ibabaga na Kasulatan tan panangigiya na espiritu na Dios. (Gawa 15:25) Ontan met so gagawaen na Mananguley ya Ulop natan.
Uusaren na Dios pian gawaey linawa to. Saray alanaan ya brother a manlilingkor bilang membro na Mananguley ya Ulop et aaralen dan maong so Salita na Dios tan dakel lay eksperiensya dad panangasikaso ed praktikal tan espiritual iran bengatla. Sinimba iran manmimiting pian pantongtongan so pankaukolan na saray agagi da ed interon mundo. Singa nen inmunan siglo, mangiiter ira na saray instruksion ya nibase ed Biblia, nayarin panamegley na sulat odino saray ombiabiahen manangasikaso tan arum ni. Lapud satan et walay pankakasakey na saray totoo na Dios diad panagnonot tan gagawaen da. (Gawa 16:4, 5) Aasikasoen na Mananguley ya Ulop so pangitarya na espiritual a naakan, ipapaseseg day kimey a panagpulong, tan aasikasoen day panuro na saray brother parad saray responsabilidad ed kongregasyon.
Manpapaigiya ed espiritu na Dios. Say Mananguley ya Ulop et akadepende ed panangigiya na Soberano na Uniberso, si Jehova, tan ed Ulo na kongregasyon, si Jesus. (1 Corinto 11:3; Efeso 5:23) Ag-iisipen na saray membro na Mananguley ya Ulop ya sikara so lider na saray totoo na Dios. Sikara tan say amin ya alanaan a Kristiano et ‘tuloytuloy ya ontutumbok ed Kordero [si Jesus] anggan iner so laen to.’ (Apocalipsis 14:4) Aapresyaen a maong na Mananguley ya Ulop no ipipikasi tayo ra.
Siopa so mananguley ya ulop nen inmunan siglo?
Panon ya manpapaigiya ed Dios so Mananguley ya Ulop natan?


text:
SEKSION 1
Antis na Ministeryo nen Jesus
“Sikatoy magmaliw ya importante.”—Lucas 1:32
DIAD SAYAN SEKSION
KAPITULO 1
Duaran Mensahe a Nanlapud Dios
Impasabi nen anghel Gabriel iray mensahen mairap ya panisiaan.
KAPITULO 2
Si Jesus et Pinagalangan Antis na Inkiyanak To
Panon ya pinagalangan nen Elizabet tan say lukon to si Jesus?
KAPITULO 3
Niyanak so Mangiparaan na Dalan
Kayarin apapawil so panagsalita nen Zacarias, imbaga toy importantin propesiya.
KAPITULO 4
Maria—Malukon Balet Aliwan Kasal
Kasin anisia si Jose ed si Maria nen imbaga ton sikatoy malukon, aliwan lapud arum ya laki, noagta lapud masanton espiritu?
KAPITULO 5
Inkiyanak nen Jesus—Iner tan Kapigan?
Panon tayon amta ya aliwan Disyembre 25 so inkiyanak nen Jesus?
KAPITULO 6
Say Insipan ya Ugaw
Nen inawit nen Jose tan Maria ed templo so baby nin Jesus, duaran maedad ya Israelita so nampropesiya nipaakar ed arapen to.
KAPITULO 7
Binisita na Saray Astrologo si Jesus
Akin ya say bitewen ya anengneng dad Bukig et inggiya to ra nen unaan diad managpatey ya Arin Herodes, aliwan diad si Jesus?
KAPITULO 8
Akatakas Irad Mauges ya Ari
Saray taloran propesiya ed Biblia ya mikonektaan ed Mesias et asumpal nen ugaw ni Jesus.
KAPITULO 9
Imbaleg ed Nazaret
Pigaray agagi nen Jesus?
KAPITULO 10
Nambiahe so Pamilya nen Jesus Paonlad Jerusalem
Mapagpaga si Jose tan Maria nen agda naalmoy Jesus, balet sikatoy mankelaw ta agda amta no iner so pananapan dad sikato.
KAPITULO 11
Imparaan nen Juan Bautista so Dalan
Nen linmad sikato iray Fariseo tan Saduceo, kinondena ira nen Juan. Akin?


text:
AARALEN YA ARTIKULO 6
Pansiansiam so Integridad Mo!
“Anggad ompatey ak et agko ikbanan so integridad ko!”—JOB 27:5.
KANSION 34 Manakar a Walaay Integridad
DIAD SAYAN ARTIKULO *
1. Panon ya nansiansian matoor ed si Jehova so taloran Tasi ya adeskribe ed sayan parapo?
ISIPEN pay taloran Tasi nen Jehova ya nipaarap ed sarayan situasyon. (1) Walad eskuelaan so sakey ya ugaw a bii tan imbaga na maestra to ya mibiang ed panselebra na holiday so amin ya estudyante to. Amta na sayan ugaw ya agmakapaliket ed Dios iyan selebrasyon, kanian marespeto ton imbaga ya agto labay so mibiang. (2) Manpupulong ed kaabungan so sakey ya mabaing ya lakin kabataan. Anengneng to ya say onsublay ya laen da et abung na kaklase to ya mamabalaw ed saray Tasi nen Jehova. Balet linma nin siansia ed saman ya abung tan tinmoktok ed puerta. (3) Makulin mantratrabaho so sakey ya laki pian nalegpet toy pamilya to, tan sakey ya agew et ingganggan na amo to ya mansaol odino manggaway ilegal. Anggano amta to ya nayarin naekal ed trabaho, impaliwawa to ya kaukolan toy magmaliw ya matua tan unoren toy ganggan na gobierno lapud satan so labay na Dios ya gawaen na saray lingkor to.—Roma 13:1-4; Heb. 13:18.
2. Anto ran tepet so pantongtongan tayo, tan akin?
2 Anton kualidad so naimanom ed sarayan taloran Tasi? Ompan pigara so naimanom, singa say pakpel tan inkamatua. Balet walay sakey ya importantin kualidad ya impanengneng dan amin—say integridad. Impanengneng na kada sakey so katooran to ed si Jehova. Kada sakey et agto inkompromiso iray estandarte na Dios. Say integridad so amakiwas ed sikaran talo ya gawaen itan. Seguradon malikeliket si Jehova lapud impatnag na kada sakey ed sikara so integridad. Labay tayo met ya napaliket so Ama tayod tawen. Kanian pantongtongan tayo irayan tepet: Anto so integridad? Akin ya kaukolan tayoy integridad? Tan panon tayon napabiskeg so determinasyon tayon pansiansiaen so integridad tayo diad sarayan mair-irap ya panaon?
ANTO SO INTEGRIDAD?
3. (a) Antoy kabaliksan na integridad ed sikatayo ran lingkor na Dios? (b) Anto ran alimbawa so mangipapanengneng ya importante ed sikatayo so pagmaliw ya kompleto, andiay depekto, odino intero?
3 No nipaakar ed sikatayo ran lingkor na Dios, say integridad et mankabaliksan na interon puson panangaro tan agmanguman ya debosyon ed si Jehova, kanian iyuuna tayoy linawa to ed amin ya desisyon tayo. Imanoen iyan impormasyon. Diad Biblia, say Hebreon salita ya impatalos ya “integridad” et mankabaliksan na kompleto, andiay depekto, odino intero. Singa bilang, saray Israelita et mangiyaapay na saray ayayep bilang bagat ed si Jehova, tan unong ed Ganggan et kaukolan ya andiay depekto * iratan ya ayayep. (Lev. 22:21, 22) Saray totoo na Dios et agnayarin mangiyapay na ayep ya anggapoy sakey a sali, layag, odino mata to; tan agmet ira nayarin mangiyapay na ayep ya walay sakit to. Importante ed si Jehova ya say ayep et kompleto, andiay depekto, odino intero. (Mal. 1:6-9) Natalosan tayo no akin ya say pagmaliw ya andiay depekto odino kompleto et importante ed si Jehova. No walay labay tayon saliwen, agtayo labay so mangaliw na prutas ya aketketan, libro ya kulang na pahina, odino kagawaan ya kulang na piyesa. Say labay tayo et amay kompleto, andiay depekto, odino intero. Ontan met so labay nen Jehova ya ipanengneng tayon panangaro tan katooran ed sikato. Nepeg itan ya kompleto, andiay depekto, odino intero.
4. (a) Akin ya niwalad sikatayo so integridad anggano aliwa tayon perpekto? (b) Base ed Salmo 103:12-14, antoy iilaloan nen Jehova ed sikatayo?
4 Kasin kaukolan ya perpekto tayo pian niwalad sikatayo so integridad? Ompan iisipen tayo ya wala ray depekto tayo, odino dakel ingen so nagagawaan tayon lingo. Imanoen so duaran rason no akin ya agkaukolan ya perpekto tayo. Unona, aliwan saray lingo tayo so nenengnengen nen Jehova. Ibabaga na Salita to: “No saray lingo so babantayan mo, O Jah, siopa kasi so makaalagey, O Jehova?” (Sal. 130:3) Amta to ya aliwa tayon perpekto tan makasalanan itayo, kanian mabulos to tayon peperdonaen. (Sal. 86:5) Komadua, amta nen Jehova iray limitasyon tayo, tan agto iilaloan ya gawaen tayo iray agtayo sarag ya gawaen. (Basaen so Salmo 103:12-14.) Diad anton pantalos sirin ya sarag tayoy magmaliw ya kompleto, andiay depekto, odino intero ed pakanengneng to?
5. Akin ya importante so panangaro diad sikatayo ran lingkor nen Jehova pian niwalad sikatayo so integridad?
5 Diad sikatayo ran lingkor nen Jehova, importante so panangaro pian niwala ed sikatayo so integridad. Say panangaro tayod Dios, say matoor ya debosyon tayod sikato bilang Ama tayod tawen, et nepeg ya mansiansian kompleto, andiay depekto, odino intero. No say panangaro tayo et mansiansian ontan anggano nasusubok itayo, nibagan walay integridad tayo. (1 Awa. 28:9; Mat. 22:37) Isipen pa lamet iramay taloran Tasi ya adeskribe ed gapo. Akin et onman so ginawa ra? Kasin aglabay na samay ugaw ya bii so manliket ed eskuelaan, odino kasin labay na samay kabataan ya laki so napabaingan, odino kasin labay na samay pamilyadon laki so naekal ed trabaho? Siempre, andi. Imbes, amta ra ya matunong iray estandarte nen Jehova, tan akapokus so nonot da ed no antoy makapaliket ed Ama ra ed tawen. Lapud panangaro ra ed Dios, inyuna da so panlabayan to diad saray desisyon da. Lapud satan, pinaneknekan da ya walay integridad da.
NO AKIN YA KAUKOLAN TAYO SO INTEGRIDAD
6. (a) Akin ya kaukolan moy integridad? (b) Panon ya agnipanengneng nen Adan tan Eva so integridad?
6 Akin ya importantin maong so integridad ed kada sakey ed sikatayo? Kaukolan moy integridad lapud kinuestion nen Satanas si Jehova, tan kinuestion to ka met. Saman ya rebelden anghel et ginawa toy sarili to ya Satanas, odino “Sumusumpa,” diman ed hardin na Eden. Pinauges to so maabig ya ngaran nen Jehova, ya singa to ibabagan say Dios et mauges, makasarili, tan aliwan matuan Manuley. Makapaermen ta sinuportaan nen Adan tan Eva si Satanas, tan nanrebelde met ira ed si Jehova. (Gen. 3:1-6) Diad Eden, dakdakel so pankanawnawa dan pabiskegen so panangaro ra ed si Jehova. Balet diad samay panaon ya kinuestion nen Satanas si Jehova, diman apatnagan ya say panangaro ra ed Dios et aliwan kompleto, walaay depekto, odino aliwan intero. Wala ni linmesan tepet: Kasin walay too ya mansiansian matoor ed si Jehova a Dios lapud panangaro ed sikato? Diad arum ya salita, kasin sarag na totoo ya ipanengneng so integridad? Linmesa itan ya tepet diad samay agawa ed si Job.
7. Unong ed ibabaga na Job 1:8-11, antoy alikna nen Jehova ed integridad nen Job, balet antoy alikna nen Satanas?
7 Nambilay si Job diad panaon ya walad Ehipto iray Israelita. Diad saman a panaon et anggapoy makapipara ed integridad to. Sikatoy aliwan perpekto ya singa sikatayo. Wala met iray lingo to. Balet inar-aro nen Jehova si Job lapud integridad to. Mapatnag ya abayag lan kakantiawan nen Satanas si Jehova nipaakar ed integridad na too. Kanian impaimano nen Jehova ed si Satanas so lingkor To ya si Job. Mapatpatnag ed kabibilay nen Job ya matila si Satanas! Imbaga nen Satanas ya nepeg a suboken so integridad nen Job. Walay talek nen Jehova ed kaaro ton si Job, kanian inabuloyan To si Satanas ya suboken si Job.—Basaen so Job 1:8-11.
8. Panon ya sinubok nen Satanas si Job?
8 Anggapoy panangasi nen Satanas, tan sikatoy managpatey. Sinubok nen Satanas si Job, ya pinaandi to so amin ya walad sikato—say kayamanan to, saray lingkor to, tan say maong ya reputasyon to ed komunidad. Insublay toy pamilya nen Job, ya pinatey toy samploran inar-aro ton ananak. Insan to met insublay so laman nen Job, ya indapo toy manotot iran pelsa manlapud dapan ya anggad toktok na ulo to. Agonigon tan nanermen ya maong so asawa nen Job; imbaga tod Job ya onsuko la, ya mudmoraen toy Dios pian ompatey la. Anggan si Job et labay to lay ompatey, balet pinansiansia toy integridad to. Insan sinali nen Satanas so arum ya paraan. Inusar toy taloran lalaki ya kakaaro nen Job. Binisita day Job ed pigaran agew, balet imbes ya ligliwaen da, sikatoy sinermonan da tan ansasakit iray imbaga dad sikato. Pinapaway da ya say Dios so nanlapuan na paniirap to tan anggapoy pibabali na Dios ed integridad to. Imbaga da ni ingen ya mauges kuno si Job kanian manepeg labat iray graben nagagawa ed sikato!—Job 1:13-22; 2:7-11; 15:4, 5; 22:3-6; 25:4-6.
9. Anto ray agbalot ginawa nen Job anggano dinmalan ed saray subok?
9 Antoy reaksion nen Job ed amin ya subok ed sikato? Aliwan perpekto si Job. Nampasnokan to iramay palson managligliwa to, tan akapangibalikas na saray salitan agla ninonot. Mas indepensa toy sarili ton inkatunong nen say inkatunong na Dios. (Job 6:3; 13:4, 5; 32:2; 34:5) Balet anggano mair-irap so situasyon nen Job, agton balot imbeneg si Jehova a Dios. Agto anisiaan iray katilaan ya imbaga na saray palson kakaaro to. Imbaga to: “Agkon balot sarag ya ibagan matunong kayo! Anggad ompatey ak et agko ikbanan so integridad ko!” (Job 27:5) Diad satan ya imbaga nen Job, napatnagan ya sikatoy talagan determinado ya pansiansiaen so integridad to. Sikatoy agbalot sinmuko. Sarag tayo met itan ya gawaen.
10. Panon kan nalalanor ed isyu ya pinalesa nen Satanas nipaakar ed si Job?
10 Panon kan nalalanor ed isyu ya pinalesa nen Satanas nipaakar ed si Job? Pareho so akusasyon nen Satanas ed kada sakey ed sikatayo. Singa to ibabaga ya agmon talaga inaro si Jehova a Dios, ya ontunda ka lan manlingkor ed Sikato pian niliktar mo labat so bilay mo, tan agmo kuno napansiansiay integridad mo! (Job 2:4, 5; Apo. 12:10) Antoy naliliknam ed satan ya akusasyon to? Ansakit, awa? Balet isipen iya: Ontan lay talek nen Jehova ed sika kanian iikdan to ka na alay abig ya pankanawnawa. Aabuloyan nen Jehova si Satanas ya suboken so integridad mo. Matalek si Jehova ya sarag mon pansiansiaen so integridad mo tan makatulong ka pian napaneknekan ya matila si Satanas. Tan insipan nen Jehova ya tulongan to ka pian nagawaan mo itan. (Heb. 13:6) Talagan baleg a pribilehyo ya manmamatalek ed sika so Soberano na uniberso! Kasin natatalosan mo la natan no akin ya importantin maong so integridad? No walay integridad tayo, sarag tayon paneknekan ya matila si Satanas, tan napasanto tayoy ngaran na Ama tayo tan nasuportaan tayoy pananguley to. Anto ray gawaen tayo pian napansiansia tayoy integridad tayo?
NO PANON TAYON NAPANSIANSIA SO INTEGRIDAD TAYO NATAN
11. Antoy naaralan tayo ed si Job?
11 Lalon papasyaen nen Satanas so panangataki to legan na sayan magulogulo ya “kaunoran iran agew.” (2 Tim. 3:1) Diad sayan mair-irap a panaon, panon tayon napabiskeg so sarili tayo pian napansiansia tayoy integridad tayo? Dakel ni so naaralan tayo ed si Job. Antis ya sinmabi iray subok ed sikato, abayag to lan pansiasiansiaen so integridad to. Imanoen so taloran leksion ya naaralan tayod sikato no panon tayon napabiskeg so sarili tayo pian napansiansia tayoy integridad tayo.
12. (a) Singa abitla ed Job 26:7, 8, 14, antoy ginawa nen Job ya akatulong ed sikato pian pandinayewan tan respetoen to si Jehova? (b) Antoy nayarin gawaen tayo pian lalo tayon pandinayewan so Dios?
12 Lapud pandinayewan nen Job iray ginawa nen Jehova, binmiskeg so panangaro to ed Dios. Lanang ya dadalepdepen nen Job iray makapakelkelaw ya pinalsa nen Jehova. (Basaen so Job 26:7, 8, 14.) Sikatoy mandinayew sano nononoten toy nipaakar ed dalin, tawen, lurem, tan karol, balet binidbir to ya dagdaiset so amta to nipaakar ed saray pinalsa nen Jehova. Pandinayewan to met iray ibabalikas nen Jehova. “Papablien ko ray salita to,” so kuan nen Job nipaakar ed saray imbaga na Dios. (Job 23:12) Talagan pandinayewan nen Job si Jehova tan aralem so respeto to ed sikato. Inar-aro toy Ama to tan labay ton napaliket. Kanian lalon binmiskeg so determinasyon nen Job ya pansiansiaen so integridad to. Nepeg tayon aligen so ginawa nen Job. No ikompara ed panaon nen Job, mas dakel la natan so amta tayo nipaakar ed saray makapakelaw ya palsa. Tan wala lad sikatayo so interon Biblia ya makatulong pian nakabat tayon maong si Jehova. Amin ya naaralan tayo ditan et makatulong pian lalo tayon pandinayewan so Dios. Tan say pandinayew tan respeto tayo ed si Jehova so mamakiwas ed sikatayo ya sikatoy aroen tan unoren tayo, tan pabiskegen na satan so determinasyon tayon pansiansiaen so integridad tayo.—Job 28:28.
13-14. (a) Singa abitla ed Job 31:1, panon ya impanengneng nen Job ya sikatoy matulok? (b) Panon tayon naalig so alimbawa nen Job?
13 Say sigpot ya katutulok nen Job so tinmulong ed sikato pian napansiansia toy integridad to. Amta nen Job ya pian napansiansia toy integridad to, kaukolan toy magmaliw ya matulok. Diad tua, kada no unoren tayoy Jehova, ombibiskeg so determinasyon tayon pansiansiaen so integridad tayo. Nansagpotan nen Job ya unoren so Dios diad inagew-agew ya bilay to. Singa bilang, sikatoy maalwar ed pidedeneng tod saray bibii. (Basaen so Job 31:1.) Lapud wala lay asawa nen Job, amta to ya agmanepeg so pangipanengneng na romantikon interes ed arum a bii likud ed asawa to. Manbibilay tayo natan ed mundo ya dakel so pakatuksoan ed sekso. Singa si Job, kasin papaliisan tayoy mangipanengneng na agmanepeg ya atension ed siopaman ya agtayo asawa? Kasin papaliisan tayo met so onnengneng ed mabanday odino pornograpiko iran litrato o babantayan? (Mat. 5:28) No gagawaen tayoy anggaay nayarian tayon kontrolen so sarili tayo ed inagew-agew, napabiskeg tayoy sarili tayo ya pansiansiaen so integridad tayo.
14 Inunor met nen Job si Jehova no panon so pangipasen ed materyal iran bengatla. Atalosan nen Job ya no sikatoy manmatalek ed kaykayarian to, sikatoy makagawa na graben kasalanan a makanepegan na dusa. (Job 31:24, 25, 28) Manbibilay tayo natan ed mundo ya talagan materyalistiko iray totoo. No nawalaan tayoy balansin panmoria ed kuarta tan kaykayarian, ya singa ibibilin ed sikatayo na Biblia, ombiskeg so determinasyon tayo ya pansiansiaen so integridad tayo.—Pro. 30:8, 9; Mat. 6:19-21.
15. (a) Anton ilalo so akatulong ed si Job pian napansiansia toy integridad to? (b) Akin ya makatulong ed sikatayo so pampokus tayod ilalo ya iiter nen Jehova?
15 Apansiansia nen Job so integridad to diad impanpokus to ed ilalo ya sikatoy tumangan nen Jehova. Sikatoy manisia ya papablien na Dios so integridad to. (Job 31:6) Anggano wala ray subok ed si Job, sikatoy matalek ya walay naawat ton tumang manlapud si Jehova. Seguradon akatulong itan pian napansiansia toy integridad to. Aliketan ya maong si Jehova ed integridad nen Job kanian inikdan Toy dakel ya bendisyon anggano agni perpekto! (Job 42:12-17; Sant. 5:11) Tan mas dakel nin bendisyon so manatalaran ed si Job. Kasin mabiskeg met so ilalom ya tumangan nen Jehova so integridad mo? Agmanguuman so Dios tayo. (Mal. 3:6) No tandaan tayo ya papablien toy integridad tayo, mansiansian mabilabilay ed puso tayo so alay abig ya ilalo tayo ed arapen.—1 Tes. 5:8, 9.
16. Antoy nepeg ya determinado tayon gawaen?
16 Magmaliw kan determinado sirin ya bembenan a malet so integridad mo! No maminsan, ompan pakaliknam et sika labat so ontan, balet tandaan mo ya agmo bukbukor. Kaibam so minilyon ed interon mundo ya manmamatoor tan pansiasiansiaen day integridad da. Nakaiba ka met ed grupo na lalaki tan bibii ya mabiskeg so pananisia ra tan apansiansia day integridad da nensaman, anggano nipaarap ira ed ipapatey. (Heb. 11:36-38; 12:1) Komon ta amin tayo et magmaliw ya determinado ya pansiansiaen so integridad tayo ya singa si Job, ya angibagan: “Agko ikbanan so integridad ko!” Tan komon ta say integridad tayo et mangigloria ed si Jehova ya anggad angga!
KANSION 124 Manmatoor
^ par. 5 Anto so integridad? Akin ya papablien nen Jehova so integridad na saray lingkor to? Akin ya importante so integridad ed kada sakey ed sikatayo? Ontulong iyan artikulo pian naamtaan tayo iray ebat na Biblia ed saratan ya tepet. Ontulong met iya ed sikatayo ya naamtaan no panon tayon napabiskeg so sarili tayo pian napansiansia tayoy integridad tayo diad inagew-agew. No ontan so gawaen tayo, dakel ya bendisyon so naawat tayo.
^ par. 3 Say Hebreon salita ya impatalos ya “andiay depekto” ya ontutukoy ed saray ayayep et mikonektaan ed salitan inusar parad “integridad” ya ontutukoy ed totoo.
^ par. 50 DESKRIPSION NA LITRATO: Si Job ya babangatan toy arum ed saray ananak to nipaakar ed makapakelkelaw iran palsa nen Jehova.
^ par. 52 DESKRIPSION NA LITRATO: Sakey ya brother ya agto labay so onnengneng ed pornograpiya anggano lalagyaten na saray katrabaho to.
^ par. 54 DESKRIPSION NA LITRATO: Sakey ya brother ya agnampadesdes ya mangaliw na baleg tan mablin TV ya agto kaukolan tan agnasarag na badyet to.
^ par. 56 DESKRIPSION NA LITRATO: Sakey ya brother ya impanaon toy manpikasi tan mandalepdep nipaakar ed ilalon pambilay ed Paraiso.


text:
Anto so Kasalanan?
Say ebat na Biblia
Say kasalanan et antokaman ya gagawaen, liknaan, odino nononoten ya kontra ed saray estandarte na Dios. Kaibad satan so agpangunor ed saray ganggan na Dios diad panggawa na aliwa, odino agmatunong, ed pakanengneng na Dios. (1 Juan 3:4; 5:17) Ibabaga met na Biblia a say agpanggawa na duga et sakey a kasalanan.—Santiago 4:17.
Diad orihinal ya lenguahen inusar ed Biblia, saray salita parad kasalanan et mankabaliksan na “namintis ed marka,” odino target. Alimbawa, walay sakey a grupo na sundalo diad Israel nensaman ya marundunong a mamalsot ya “ag-ira namintis.” Say literal ya patalos na satan ya balikas et “ag-ira mankasalanan.” (Uko-ukom 20:16, New World Translation) Kanian, mankasalanan so sakey no namintis ed marka na perpekton estandarte na Dios.
Lapud say Dios so Manamalsa, walay kanepegan ton manggawa na estandarte parad totoo. (Apocalipsis 4:11) Kada sakey ed sikatayo et walaan na eebatan ed sikato.—Roma 14:12.
Kasin posible ya agbalot mankasalanan?
Andi. Ibabaga na Biblia ya “amin et nankasalanan tan agmakadampot ed gloria na Dios.” (Roma 3:23; 1 Arari 8:46; Eclesiastes 7:20; 1 Juan 1:8) Akin?
Saray unonan too, si Adan tan Eva, et anggapoy kasalanan da ed gapo. Pinalsa ira ya perpekto unong ed indengan na Dios. (Genesis 1:27) Balet lapud agda inunor so Dios, nagmaliw iran agperpekto. (Genesis 3:5, 6, 17-19) Nen wala la ray anak da, impatawir day kasalanan tan ag-inkaperpekto. (Roma 5:12) Imbaga nen Arin David na Israel, “dia ed kasalanan innginew ak nen inak.”—Salmo 51:5.
Kasin wala ray kasalanan ya mas grabe nen say arum?
On. Alimbawa, ibabaga na Biblia ya saray totood Sodoma et “makasalanan ira a tuloy” tan saray kasalanan da et “ambelat.” (Genesis 13:13; 18:20) Nengnengen so taloran bengatla no panon kagrabe, odino kaseryoso, so kasalanan.
Belat. Ibabaga na Biblia ya paliisan tayo ray ambelat ya kasalanan a singa say seksual ya imoralidad, idolatriya, panagtakew, panagbuanges, panagkatkat, panagpatey, tan espiritismo. (1 Corinto 6:9-11; Apocalipsis 21:8) Wala met iray ibabaga na Biblia ya agninonot tan agginagala iran kasalanan, a singa saray makapasakit ya salita odino kagagawa. (Uliran 12:18; Efeso 4:31, 32) Balet ipapanengneng na Biblia ya agtayo ipapasen ya anlemew labat so antokaman ya kasalanan ta nayarin manresulta itan ed mas graben isusumlang ed saray ganggan na Dios.—Mateo 5:27, 28.
Motibo. Wala ray kasalanan ya agawaan na sakey lapud anggapoy amta to ed saray kakaukolanen na Dios. (Gawa 17:30; 1 Timoteo 1:13) Anggano agmet ibabaliwala na Biblia iray ontan ya kasalanan, ipapanengneng na satan ya aliwa iratan a singa saray kasalanan ya agawaan lapud ginagalan agpangunor ed saray ganggan na Dios. (Numeros 15:30, 31) Sarayan kasalanan et manlalapud “mauges a puso.”—Jeremias 16:12.
No Panon Kabetbet. Diad Biblia et walay pandumaan na aminsan ya pankasalanan ed pankakasalanan ed andukey a panaon. (1 Juan 3:4-8) Saramay ‘gagagalaen day mankasalanan,’ anggano naamtaan da lay duga, et ukomen na Dios.—Hebreos 10:26, 27.
Nayarin ambelbelat so liknaan na saramay akagaway seryoson kasalanan. Singa bilang, insulat nen Arin David: “Onlelereg ak ed karakel na kasalanan ko; nadedetdetan ak lapud ontan lay belat da.” (Salmo 38:4, Maung a Balita) Pero oniay ipapaseguro na Biblia: “Saray makasalanan a totoo et ibeneg da komun so kabibilay da tan omanen day panagnunot da. Ompawil ira komun ed Katawan a Dios tayo, ta mapangasi tan sipaparaan a mamirdona.”—Isaias 55:7, Maung a Balita.


text:
TEPET NA SARAY KABATAAN
Antoy Dapat Kon Naamtaan ed Seksual ya Panangataki?—Part 2: No Panon so Iyabig
No panon ya nalabanay pakakakonsiensia
Dakel ed saray biktima na seksual a panag-abuso et ibabaing dan maong so agawa. Ompan iisipen da ni ingen ya sikara so akankasalanan. Singa bilang, si Karen ya mantaon la natan na 19 et biktima na panag-abuso ed sekso nen 6 ya anggad 13 so taon to. “Say sankairapan kon nilabanan et say pakakakonsiensia,” so kuan to. “Iisipen ko, ‘Akin ya pinulyanan kon naabuso ak ed abayag ya panaon?’”
No ontan so naliliknam ed situasyon mo, konsideraen iraya:
Saray ugugaw et agni akaparaan so pisikal tan emosyon da parad pi-sex. Agda natatalosan itan ya gagawaen kanian agni ra makapandesisyon na duga nipaakar ed satan. Kanian say child abuse et agkasalanan na ugaw.
Kaslakan et panmamatalkan na ugugaw iray adulto tan anggapoy amta ra ed saray taktika na mauges ya totoo, kanian mainomay iran nabiktima. “Saray managmolestya et marundunong ya manpalikdo, tan main-inomay dan lokoen iray ugugaw,” so kuan na libron The Right to Innocence.
Nayarin nasagyat so seksual ya pilalek na sakey ya ugaw legan ya naaabuso. No ontan so agawad sika, tandaan mo ya natural labat itan ya reaksion na laman no wala ray parte na satan ya nadiwit. Aglabay ya ibaga na satan ya inmabuloy kan naabuso odino sika so nepeg ya tetelen.
Suhestion: Manisip kay kabat mon ugaw ya say edad to natan et singa samay edad mo nen naabuso ka. Tepetan moy sarilim, ‘Kasin dugan isipen ya kasalanan na ugaw no akin ya naabuso?’
Inisip nen Karen so ebat ed satan nen nankomis na taloran ugugaw ya say sakey et mantaon na ngalngali anemira—say edad nen Karen nen ginmapo ya inabuso. Imbaga nen Karen, “Diman ko atalosan ya talagan anggapoy kalaban-laban na ugaw ya onman ni labat so edad to—ya talagan anggapoy kalaban-laban ko nen ontay edad ko.”
Say tua: Kasalanan na manag-abuso so ginawa to ed sika. Ibabaga na Biblia: “Nadusa so mauges lapud inkauges to.”—Ezequiel 18:20.
Say kaimportantian na walay pangibagaan
Nainawaan ka no ibagam ed panmamatalkan mon adulto so impan-abuso ed sika. Ibabaga na Biblia: “Say tuan kaaro et mangaaro ed amin a panaon, tan sakey ya agi a nailaloan diad panaon na gonigon.”—Proverbio 17:17.
Natural labat ya naisip mon mas maong nin agmo ibaga so agawa. Ompan parad sika, say ag-iyesel et singa padir ya impaalagey mod paliber mo pian agka la nasakitan. Nayarin tua ya agka la nasakitan lapud padir na ag-iyesel, balet ompan lapud satan et agka met la makaawat na tulong.
Nen imbaga na sakey ya kabataan a bii ya si Janet so impangabuso da ed sikato, nainawaan ya maong. “Uga-ugaw ak ni nen minolestya ak na sakey ya kabat tan panmamatalkan ko, tan pigay taon ya insekretok itan,” so kuan to. “Balet nen imbagak itan ed si nanay ko, singa walay nakal ya ambelbelat ya awit ko.”
No pawilen nen Janet so agawa, natatalosan to no akin ya say arum et mairap dan ibaga so agawad sikara. “Aliwliwan pantongtongan so impangabuso,” so kuan to. “Balet diad siak, mair-irap ya itepel so sakit ya naliliknak lapud inyamot ko itan. Mas maong no arapen itan ya tampol imbes ya pabayagen ni.”
“Panaon na pamaabig”
Ompan lapud impangabuso ed sika et wala ray aliwan nononoten mo nipaakar ed sarilim—singa bilang, ompan isipen mon anggapo lay pag-asa ya ompawil kad dati tan anggapoy kanam odino manbibilay ka labat pian napenek na arum so pilalek da ed sekso. Sarag mo la so man-recover ed saratan ya katilaan, tan natan la so “panaon na pamaabig.” (Eclesiastes 3:3) Antoy makatulong ed sika?
Panag-aral na Biblia. Nabasa ed Biblia iray kanonotan na Dios, ya “makapanyari . . . pian nigeba iramay malmalet ya akaletneg”—kaiba iray palson panagkatunongan nipaakar ed sarilim. (2 Corinto 10:4, 5) Singa bilang, basaen tan nonoten a maong irayan teksto: Isaias 41:10; Jeremias 31:3; Malaquias 3:16, 17; Lucas 12:6, 7; 1 Juan 3:19, 20.
Pikakasi. No natatalo ka la na liknaan ya anggapoy kanam odino nakokonsiensia ka, “ipasakbat mod si Jehova so ambelat ya awit mo” diad pikakasi. (Salmo 55:22) Agmo bukbukor!
Saray elder ed kongregasyon. Sarayan Kristianon lalaki et nipasal pian magmaliw ya “singa amotan ed dagem, sakey a pansaniban no bagyo.” (Isaias 32:2) Natulongan da kan nawalaan na balansin pakanengneng ed sarilim tan nituloy moy bilay mo.
Maong iran kaulop. Imanom iray lalaki tan bibii ya maabig ya alimbawa ed Kristianon panagbilay. Obserbaan moy panagtrato da ed sakey tan sakey. Onsabi panaon ya natalosan mon aliwan amin ya totoo et uusaren day pakayari da pian abusoen iray ibabaga ran aaroen da.
Naaralan itan na kabataan ya si Tanya. Manlapu la nen uga-ugaw ni, sikatoy ginamit na nanduruman lalaki. “Sinakitan ak na saramay lalakin maapit ed siak,” so kuan to. Balet, asabi panaon ya atalosan nen Tanya ya wala ra met so lalakin tua so panangaro da. Panon ton anengneng itan?
Nen akalimog to so sanasawan maabig so alimbawa da ed Kristianon panagbilay, anguman so panmoria nen Tanya. “Nanenengneng ko ed kiwas na samay asawan laki ya aliwan amin ya lalaki et manag-abuso,” so kuan to. “Proprotektaan na laki so asawa to, tan atan so labay na Dios ya nagawa.” *—Efeso 5:28, 29.
^ No walay lalabanan mon problema singa say graben depresyon, problema ed panangan, sasakitan moy sarilim, adik ka ed druga, walay problemam ed kakaugip, odino naiisip moy manbikkel, mas maabig no manpatulong ka ed kualipikadon doktor.


text:
MANUNAN ARTIKULO | ANTO SO SANKARAKEPAN YA REGALO?
“Aya so Sankabalibalian ya Regalo ed Siak”
Atan so imbaga na marikit ya 13 so taon to nen walay nanregalod sikato na aso. Wala met so negosyanten bii ya nen high school to ni labat et niregaloan nen tatay to na computer, tan imbaga to ya baleg so epekto na satan ed bilay to. Tan wala met so laki ya agano nin nankasal ya imbaga ton say sankarakepan ya regalon naawat to et say card ya ginawan mismo nen asawa to nen first anniversary da.
Kada taon, talagan pansasagpotan tan ipapanaon na dakel ya totoo so mananap na sankarakepan ya regalo ya niiter dad kaaro o kapamilya da no walay espisyal ya okasyon. Talagan maliket so manregalo no nagustoan na angiteran mo imay inregalom. Sika ey? Kasin labalabay mo met so mangiter na regalon antam ya nagustoan na pangiteran mo? Tan kasin labay mo met so makaawat na regalon nagusgustoan mo?
Makapaliket itan ta aliwan samay angawat labat so maliket noagta pati samay angiter. Diad tua, ibabaga na Biblia ya: “Mas makapaliket so mangiter nen say mangawat.” (Gawa 20:35) Siempre lalon manliket may angiter no amta ton agustoan da may inregalo to.
Anto sirin so gawaen mo pian panliketan moy manregalo tan talagan naliketan imay regaloan mo? Tan no agmo sarag ya iter so iisipen mon sankarakepan ya regalo, antoy gawaen mo pian nagustoan nin siansia na pangiteran mo so regalom?


text:
LEKSION 46
Subok Diad Palandey Carmel
Amayamay so mauges ya nan-ari ed samploran tribu ya panarian na Israel, balet si Ahab so sakey ed saray sankaugesan. Say asawa to et mauge-uges met tan mandadayew ed Baal. Say ngaran to et Jezebel. Inimpluensyaan nen Ahab tan Jezebel iray totoo ya mandayew ed si Baal tan pinapatey da ray propeta nen Jehova. Antoy ginawa nen Jehova? Imbaki toy propetan Elias pian ibagad si Ahab so sakey a mensahe.
Imbaga nen Elias ed si Arin Ahab ya lapud mauge-uges iray gagawaen to, ag-onuran ed Israel. Masulok ya taloy taon ya anggapoy ani kanian naerasan iray totoo. Imbaki lamet nen Jehova si Elias ya onlad si Ahab. Imbaga na ari ed si Elias: ‘Sikay angawit na problema. Kasalanan mo yan amin!’ Inmebat si Elias: ‘Aliwan siak so akankasalanan. Sika, ta mandadayew kad Baal. Suboken tayo laingen no siopan talagay tuan Dios. Tipon mo ray totoo tan saray propeta nen Baal diad toktok na Palandey Carmel.’
Nantitipon iray totoo diad palandey. Imbaga nen Elias: ‘Mandesisyon kayo. No si Jehova so tuan Dios, sikato so unor yo. Balet no si Baal, unor kayod sikato. Suboken tayo. Mangiyapay na bagat iray 450 ya propeta nen Baal tan ontawag irad sikato, tan mangiyapay ak met na bagat tan ontawag ak ed si Jehova. Say Dios ya onebat panamegley na apoy et sikato so tuan Dios.’ Pinmayag iray totoo ed satan ya imbaga nen Elias.
Angiparaan na bagat iray propeta nen Baal. Sanagew iran ontatawag ed dios da: ‘O Baal, ebatan mo kami!’ Nen ag-onebat si Baal, inelek-elekan ira nen Elias. Imbaga to: ‘Ikasil yo ni pian narengel to. Ompan naugip, tan kaukolan ya bangonen.’ Tuloytuloy ya tinmawag iray propeta nen Baal anggad labi. Pero anggapo nin siansiay onebat.
Insan sinmublay si Elias. Inyan tod tapew na altar so bagat to tan kinalboan toy dakdakel ya danum. Insan nampikasi: ‘O Jehova, ipaamtam komon ed sarayan totoo ya sika so tuan Dios.’ Tampol ya angipelag si Jehova na apoy manlapud tawen tan apoolan so bagat. Inmeyag iray totoo: ‘Si Jehova so tuan Dios!’ Imbaga nen Elias: ‘Agyo patatakasen iray propeta nen Baal!’ Diad saman ya agew et pinatey iray 450 ya propeta nen Baal.
Nen walay pinmaway ya melag ya lurem diad petek na dayat, imbaga nen Elias ed si Ahab: ‘Nitan lay maksil ya uran. Lugan ka lad karwahem, tan sempet ka la.’ Binmilunget so tawen tan sinmiplog so dagem, insan inmuran na makmaksil. Asalog a siansia so amagaan ya dalin! Pinelesan ya maong nen Ahab so karwahe to. Balet mas maples so batik nen Elias nen samay karwahe ta tinulongan nen Jehova! Pero, anggapo la kasi problema nen Elias? Nengnengen ta.
“Komon ta naamtaan na totoo a say ngaran mo et Jehova, a sika labat so Sankatagyan ed interon dalin.”—Salmo 83:18


text:
KAPITULO 81
Nikasakey ed Ama, Balet Aliwan Sikato so Dios
“SIAK TAN SAY AMA ET SAKSAKEY”
KINONTRA NEN JESUS SO IBABAGA RAN SIKATO SO DIOS
Linmay Jesus ed Jerusalem parad Piesta na Panangidedika (odino, Hanukkah). Diad satan a Piesta, nonodnonoten so impangidedika lamet ed templo. Masulok lan sakey siglo so linmabas nen nampaalagey na altar so Ari na Sirya ya si Antiochus IV Epiphanes diad mismon altar na Dios ed templo. Balet, abawi lanlamang na ananak na sakey ya Judion saserdote so Jerusalem tan indedika da lamet so templo ed si Jehova. Manlapu lad saman, tinaon ya seselebraan itan no Kislev 25, say bulan ya mipetekan ed bandad sampot na Nobyembre tan bandad gapoy Disyembre.
Panaoy ambetel ed saman tan manaakar si Jesus ed portiko nen Solomon diad templo. Insan pinaliberan na saray Judio tan pinilit dan onebat: “Anggad kapigan mo kami pannonoten? No sika so Kristo, ibagam lad sikami.” (Juan 10:22-24) Anto kasi iyebat nen Jesus? Say kuan to: “Imbagak lad sikayo, balet agkayo manisia.” Agdirektan imbaga nen Jesus ya sikato so Kristo, ya singa impangibaga tod samay Samaritana diad bobon. (Juan 4:25, 26) Balet oniay impaamta to: “Ibagak ed sikayoy tua, anggapo ni Abraham et wala ak la.”—Juan 8:58.
Labay nen Jesus ya sikaran mismoy makatebek ya sikato so Kristo diad pangikompara dad saray gagawaen to ed nipasakbay ya gawaen na Kristo. Atan so rason no akin ya wala ray panaon ya ibibilin tod saray disipulo ton agda ibabagad anggan siopa ya sikato so Mesias. Balet natan diniretsa to irayan onkokontran Judio: “Saray kimey a gagawaen kod ngaran na Amak so mantatasi ed siak. Balet agkayo manisia.”—Juan 10:25, 26.
Akin et agda panisiaan ya si Jesus so Kristo? Imbaga to: “Agkayo manisia, lapud agta kayo karnero. Dedengelen na saray karnerok so boses ko, tan kabat ko ra, tan tutumboken da ak. Ikdan ko ray bilay ya andi-anggaan, tan ag-iran balot naderal, tan anggapoy manamsam ed sikara diad limak. Say inter ed siak nen Amak et mas baleg nen say arum ni ran bengatla.” Insan imbaga nen Jesus ed sikara no panon kaapit so relasyon tod Ama to: “Siak tan say Ama et saksakey.” (Juan 10:26-30) Wadiad dalin si Jesus ed saman balet say Ama to et walad tawen, kanian agto labay ya ibagan literal ya saksakey ira nen Ama to. Imbes, saksakey so gagala ra, kanian nankasakey ira.
Nampasnok ya maong iray Judio ed imbaga nen Jesus kanian tutupaken da lamet pian pateyen. Ag-ataktakot si Jesus ed sikara. “Dakel so impanengneng kod sikayon maabig a gawa manlapud Ama,” so kuan to. “Dinan ed saratan a gawa so sengegay panupakan yod siak?” Inmebat ira: “Tupaken mi ka, aliwan lapud maabig a gawa, noag lapud mansasalita kay panagmudmora, ta . . . gagawaen mon dios so sarilim.” (Juan 10:31-33) Agpa imbaga nen Jesus ya sikatoy sakey a dios, kanian akin et aakusaan da?
Tua, ibabaga nen Jesus ya walay pakayari to, ya parad saray Judio et Dios labat so makagawa. Singa bilang, no nipaakar ed “saray karnero” imbaga ton: “Ikdan ko ray bilay ya andi-anggaan.” Ag-itan nagawaan na too. (Juan 10:28) Agnaimano na saray Judio ya prangkan imbaga la nen Jesus ya sikatoy inikdan na Ama to na pakayari.
Pian pruebaan ya aliway akusasyon da, nantepet si Jesus: “Agta nisulat ed Ganggan yo [diad Salmo 82:6], ‘Inkuan ko: “Dirios kayo”’? No tinawag ton ‘dirios’ iramay inukom na salitay Dios . . . ibaga yo kasi ed siak, a pinasanto tan imbaki na Ama diad mundo, ‘Mansasalita kay panagmudmora,’ lapud imbagak, ‘Siak so Anak na Dios’?”—Juan 10:34-36.
On, tinawag na Kasulatan ya “dirios” so anggan saray aliwan patas ya totoon ukom. Kanian akin et kukuestionen na sarayan Judio si Jesus nen imbaga ton “siak so Anak na Dios”? Impaimano toy bengatla ya nepeg komon a makakombinse ed sikara: “Agkayo nepeg a manisia ed siak no agko gagawaen iray kimey nen Amak. Balet no gagawaen ko iratan, nepeg yon panisiaan iray gagawaen ko, anggano agyo ak panisiaan, pian naamtaan yo tan mantultuloy yon naamtaan a say Ama et akikasakey ed siak tan akikasakey ak ed Ama.”—Juan 10:37, 38.
Lapud satan, sikatoy sinali da lamet ya erelen, balet akabatik. Tinaynan toy Jerusalem tan binaliw toy Ilog Jordan, diad samay pasen ya ginmapo si Juan ya nambautismo, manga apat taon lay apalabas. Nayarin asingger iya ed bandad abalaten ya sampot na Dayat na Galilea.
Ditan et dinmago iray totoo ed si Jesus tan inkuan da: “Anggapoy anggan sakey a tanda a ginawa nen Juan, balet tua so amin ya imbaga to nipaakar ed sayan too.” (Juan 10:41) Kanian dakel so Judio ya anisia ed si Jesus.


text:
KAPITULO 7
Binisita na Saray Astrologo si Jesus
TINUMBOK NA SARAY ASTROLOGO SO SAKEY A “BITEWEN” YA PAONLAD JERUSALEM INSAN DIAD SI JESUS
Wala ray lalakin nanlapud Bukig. Astrologo ira—aaralen day posisyon na saray bitewen, kanian sarag da kunon amtaen so kabaliksan na saray nagagawad bilay na totoo. (Isaias 47:13) Nen wala rad lugar dad Bukig, akanengneng iray “bitewen” tan tinumbok da itan ya pigaran libon kilometro, aliwan paonlad Betlehem, noagta diad Jerusalem.
Nen sinmabi ray astrologo diman, intepet da: “Iner so kawalaan na samay niyanak ya ari na saray Judio? Ta anengneng mi so bitewen to sanen wala kamid Bukig, kanian linma kami dia pian sikatoy igalang mi.”—Mateo 2:1, 2.
Naamtaan iya nen Arin Herodes na Jerusalem tan agaylay pasnok to. Kanian tinawag to iray manunan saserdote tan arum nin lider na relihyon na saray Judio tan tinepet to no iner iyanak so Kristo. Based Kasulatan so inyebat da: “Diad Betlehem.” (Mateo 2:5; Miqueas 5:2) Lapud satan, masekreton impatawag nen Herodes iray astrologo tan imbaga to: “La kayo tan seetan yon anapen so ugaw, tan sano aromog yo la, ipakabat yod siak ta pian onla ak met a mangigalang ed sikato.” (Mateo 2:8) Balet diad tua, papaanap nen Herodes so ugaw ta labay ton pateyen!
Kaalis na saray astrologo, walay makapakelaw ya agawa. Say “bitewen” ya anengneng da nen wala ni rad Bukig et akauna lad sikara. Kanian aliwa iyan ordinaryon bitewen, balet niwala iya pian mangigiyad sikara. Tinumbok itan na saray astrologo ya anggad tinmunda ed petek na abung nen Jose tan Maria tan wadmay ugaw nin anak da.
Kaloob na saray astrologo ed abung, anengneng day Maria ya kaibay ugaw nin Jesus. Sikaray dinmakmomo ed sikato tan niregaloan day balitok, olibano, tan mira. Kayari to, nen kuan da lan ompawil ed si Herodes, pinasakbayan ira na Dios diad kugip ya agla ra ompapawil diman. Kanian sinmempet la rad bansa ra tan duma lay dinalan da.
Siopay naisip mon angontrol ed “bitewen” ya angigiyad saray astrologo? Tandaan ya ag-ira direktan inggiya na satan ed si Jesus diad Betlehem. Imbes, inggiya to rad Jerusalem, ya diman et akitongtong ed sikaray Arin Herodes ya malabay a mamatey ed si Jesus. Tan onman komon so agawa no agsinmalet so Dios tan ag-apasakbayan iray astrologo ya agla ibabagad si Herodes no iner so kulaan nen Jesus. Malinew a say kalaban na Dios, si Satanas, so malabay a mamatey ed si Jesus, tan kinontrol toy bitewen pian nasumpal so gagala to.


text:
Prinotektaan Ira nen Jehova ed Anino na Saray Palandey
SAKEY a kabuasan, nen nilukasan na bii so puertay abung to, naimano toy sakey a kahon. Inala to itan tan ninengneng toy kaliberliber, balet anggapo met so toon wadman. Ompan nen labi et walay angitilak ed satan. Nilukasan to na daiset imay kahon insan linmoob ya tampol tan inkapot toy puerta. Sebel ya literatura so karga na satan! Nilakalakap to, tan akisalamat ed si Jehova lapud satan ya papablien ya espiritual a naakan.
Ontan iray agawa diad Germany legan na 1930’s. Nen ginmapon nanuley iray Nazi nen 1933 diad satan a bansa, sinebelan so kimey na Saray Tasi nen Jehova ed dakel a pasen. “Matalek kamin anggapoy ganggan na too a makayarin mamatunda ed pangiyabawag na ngaran nen Jehova,” so inkuan nen Richard Rudolph, a masulok ya 100 años to la natan. * “Importantid panagaral tan pampulong mi iray literaturad Biblia. Balet mair-irap so makaala ta sebel la. Agmi amta no panon mi nin nituloy so pampulong.” Naamtaan lanlamang nen Richard ya diad nikadkaduman paraan et sarag toy ontulong pian nituloy so kimey. Gawaen itan diad anino na saray palandey.—Uko. 9:36.
DIAD DADALANAN NA SARAY MANAGPUSLIT
No tontonen mo so ilog Elbe (o Labe), nasabim so Giant Mountains (Krkonoše), ya walad ketegan natan na Czech Republic tan Poland. Anggano manga 1,600 metro labat so kaatagey na sarayan palandey, tinawag irayan arctic island diad pegley na Europe. Diad kapalduan taon et angapal so niebe, ya nasabi toy anggad 3 metro. Manguman-uman so klima kanian no agmaalwar so sakey, ompan naabetan na makapal ya kelpa ya bigla labat lan ompaliber ed toktok na sarayan palandey.
Diad dakel a siglo, sarayan kapalandeyan so pinagka-ketegan na saray probinsya, panarian, tan estado. Mapeligro tan aliwan mainomay ya tontonen so dalan kanian diad sarayan palandey so pangipupuslitan na saray produkto nensaman. Nen 1930’s, sanen say Giant Mountains so ketegan na Czechoslovakia tan Germany, inusar na saray Tasi so datin dadalanan na saray managpuslit. Parad anto? Pian mangipuslit na saray papablien ya literaturad Biblia. Sakey ed saratan si Richard.
DELIKADON “PANAGPASYAR”
“Kada Sabado, sikami ran babalolaki et ontatatdang ed palandey, manga pitora o mas dakel ni kada grupo tan kunwari et singa kami labat manpasyar,” so istorya nen Richard. “Manga taloy oras min akaren so parte na palandey ya teritorya na Germany, ya anggad makasabi kamid Špindlerův Mlýn—lugar itan ya papasyaren na totoo tan manga 16.5 kilometroy kaarawi tod teritorya na Czech. Nensaman, dakel ya German so manaayam ditan. Walay sakey ya dumaralos ya akitulongan ed saray agagi. Amay karumata to ya pangiluluganan tod saray bakasyonista so uusaren to sano onlad asingger ya baley ya pangaalaan to na saray akakahon ya literaturan impawit ed tren a nanlapu nid Prague. Awiten to iratan ya kahon diad farm to tan iyamot tod kawalaan na saray bunton na dayami tan alagaren toy isabi na agagi ya mangawit ed saratan ya literatura diad Germany.”
Intuloy ni nen Richard: “Kasabi mid satan a farm, iramay awit min backpack ya makakargay ambelat et panopanoen mi. Manga 50 kilos so awiten na kada sakey.” Pian ag-ira nahalata, alagaren da nin ombilunget—onggapo ran manakar kaselek na agew tan makasabi rad abung da antis ya onliwawa. Oniay istorya nen Ernst Wiesner, manangasikaso na sirkito ed Germany ed saman a panaon: “Unona lan manakar so duaran brother, tan no walay nasabat da, isilew dan tampol so flashlight da. Sinyalis itan ed saray manumtumbok ya brother ya akaawit na ambelat iran backpack tan manga 100 metro so kaarawi da ya onamot ni rad kakiewan. Alagaren day ipawil na saramay duaran akaunan brother ya mangibagay password, a sinimban uumanen.” Balet aliwan saray pulis na Germany labat so peligro.
“Aminsan a labi, kaukolan koy man-overtime ed trabahok,” so kuan nen Richard, “kanian akauna la ra may arum ya brother tan tinmumbok ak la. Ambilbilunget tan makelpa, insan uran ni kanian mankettel ak. Abalang ak, tan pigay oras kon inanap so dalan. Dakel lay inatey ya hiker lapud abalang irad dalan. Akapannengneng kami labat na saramay akaunan brother nen papawil la ra nen palbangon.”
Diad ngalngali taloy taon, sinimban oonlad kapalandeyan irayan makpel ya agagi. No panaon ya manyeyelo, ikakarga da iray literatura diad saray ski odino toboggan (luganan ya uusaren ed mayelon lugar). Sagpaminsan, walay manga 20 ya brother ya oonlad palandey diad kaagwan tan say dadalanen da et amay dalan met na saray hiker. Pian singa ra labat manpapasyar, wala ray ipipila dan sister. Pigarad sikara et walad unaan tan ibuntok day sombrero da no walay nalikas dan peligro.
Antoy nagawa kasabi na saramay agagin angalay literatura? Tampol ya i-deliver iratan. Balet anto ni gawaen da? Iyan da iratan ed angkelag iran kahon ya singa kahon na sabon, insan da awiten ed istasyon na tren diad Hirschberg. Ipawit iratan ed nanduruman lugar ed Germany tan maalwar ya i-deliver na saray agagin lalaki tan bibii a singa adeskribe diad gapo. Talagan mankokonektaan iyan sistema kanian delikado no bilang ta walay anggan sakey ya nadiskobre na saray autoridad. Tan aminsan et agawa itan ya ag-iilaloan.
Nen 1936, nalmo na autoridad so bagsakan na literatura ya asingger ed Berlin. Kaibad saramay nalmo da et taloran kahon ya nanlapud Hirschberg, balet ag-akasulat no siopay angipawit. Ineksamin a maong na saray pulis so pirma tan apaneknekan da ya pirma itan na sakey ya agi, kanian inaresto da. Ag-abayag, duara nin brother so inaresto, kaiba lay Richard Rudolph. Agla impilanor na sarayan brother so arum nin agagi pian wala ni mangituloy ed pangipuslit na literatura.
ANTOY NAARALAN TAYO?
Awalaan na suplay na literaturad Biblia iray Tasi ed Germany lapud impangipuslit ed saratan diad Giant Mountains. Balet aliwan satan labat so rota ya dinalan da. Anggad 1939, nen sakop la na armaday Germany so Czechoslovakia, walay ontan met iran rota ya dinalan na saray agagi ed satan a bansa. Diad arum nin bansa ya akapaliber ed Germany, singa say France, Netherlands, tan Switzerland, inrisga na saray Tasi so bilay da pian nawalaay espiritual a naakan iray kaagian da.
Natan balet et matmainomay lay makaala na literaturad Biblia diad nanduruman format. No bilang ta mangala kay balon publikasyon diad Kingdom Hall o i-download mo itan diad Web site tayon jw.org, agta maabig no isipen mon maong no anto ni ray kaukolan ya nagawa antis itan ya makasabid sika? Siempre agla itan dinmalan ed lima na saray agagin legay pegley labi et nanakar kalamor ed manyeyelon kapalandeyan. Balet tandaan mo ya akasabi ’tan ed sika lapud maar-aron impansagpot na saray kaagian mo ya mansasakripisyo parad sika.
^ par. 3 Sikatoy nanlingkor ed Hirschberg Congregation diad Silesia. Say syudad ya Hirschberg et Jelenia Góra la natan ya walad southwestern Poland.


text:
WALA KASI NANDESINYO?
Say Makapabilib ya Pakadngel na Katydid
SAY katydid (Copiphora gorgonensis), sakey a klase na duron diad South America, et walaan na saray layag ya ag-onabet ed sakey milimetro so karukey, balet onggagana iratan a singa layag na too. Napick-up na saray layag na sayan insekto iray nanduruman frequency manlapud ararawin lugar. Singa bilang, napandumaan toy tanol na kapara ton katydid tan say ultra sound na kulalatnit ya manaanap na naakan to.
Nonot mo pa: Saray layag na katydid et walad duaran sali to diad arap. Singa layag na too, say layag na katydid et sarag ton ipick-up so tanol, i-convert, tan analisaey frequency na satan. Balet adiskobre na saray scientist ya walay nikadkaduman organ diad dalem na layag na sayan insekto
Imbaga nen Professor Daniel Robert na University of Bristol’s School of Biological Sciences diad United Kingdom ya sayan adiskobre et makatulong ed saray engineer pian “makapandisenyo na mas melag tan malinew iran hearing device.” Manisia iray researcher ya makatulong iya ed teknolohiya na ultrasonic engineering diad arapen, tan pati diad imaging system na saray ospital.
Antoy Nibagam? Kasin basta labat la niwala so makapabilib ya pakadngel na katydid lapud ebulosyon? O walay nandesinyod satan?


text: 3 Inad-arok ya agagi, komadua la yan sulat ko ed sikayo, a diad saya, singa samay inmuna, et liingen ko so malinew a panagnonot yo diad panamegley na sakey a panonot,+2 pian nanonotan yo ray salita ya imbaga nensaman* na saray masanton propeta tan say ganggan na Katawan tan Manangiliktar ya impasabi na saray apostol yo.3 Unona, amtaen yo a diad kaunoran iran agew et wala ray mabalaw a balawen da ray maong a bengatla tan tumboken da ray pilalek da+4 tan ibaga ra: “Agta insipan toy isabi* to, balet kawalaan to ey?+ Manlapu lad impatey* na saray inmuunan atateng mi, pareho nin siansia so amin a bengatla manlapu la nen pinalsa so mundo.”+5 Ta ginagala ran imbaliwala iyan katuaan a nensaman et walay tawen tan sakey a dalin a malet ya akaletneg ed tapew na danum tan apaliberan na danum diad panamegley na salita na Dios;+6 tan diad panamegley na saratan, say mundo ed saman a panaon et aderal sanen adelap itan.+7 Balet diad panamegley na satan lanlamang a salita, say tawen tan say dalin a wala natan et nigana ed apoy tan pansiasiansiaen ya anggad agew na pangukom tan paneral ed mauges a totoo.+8 Balet, inad-arok ya agagi, nonot yo a say sakey agew ed si Jehova* et sanlibon taon tan say sanlibon taon et sakey agew.+9 Si Jehova* et aliwan matantan nipaakar ed sipan to,+ a singa iisipen na arum a totoo, noagta sikatoy maan-anos ed sikayo ta agto labay a walay siopaman a naderal noagta labay to ya amin et naikday pankanawnawan magbabawi.+10 Balet say agew nen Jehova*+ et onsabin singa matakew,+ a diad satan et naandi so tawen+ diad maksil ya ungol, balet saray elemento ya ampetapetang et natunaw, tan say dalin tan saray kimey ditan et omparungtal.*+11 Lapud natunaw irayan amin a bengatla, nonot yo no anton klase na totoo so nepeg yon pagmaliwan, a nepeg kayon manbilay a masanto tan saray gawa yo et pakapatnagan na debosyon ed Dios,12 legan yon aalagaren tan sankanonot a lanang* so isabi* na agew nen Jehova,*+ a diad panamegley na satan, say tawen et naderal+ ed apoy tan saray elemento et natunaw ed pinasyan petang!13 Balet walay balon tawen tan balon dalin ya aalagaren tayo unong ed sipan to,+ tan diad saraya et manayam so inkatunong.+14 Kanian inad-arok ya agagi, lapud aalagaren yo irayan bengatla, gawa yoy anggaay nayarian yo a naromog to kayon andiay mantsa, andiay pakabalawan, tan walad kareenan.+15 Niarum ni, ipasen yon kililiktar so panaanos na Katawan tayo, a singa ed insulat met ed sikayo na inad-aro tayon agi a si Pablo unong ed karunongan a niiter ed sikato,+16 ya imbaga to irayan bengatla ed amin a sulat to. Balet wala ray mairap a talosan ed saratan, tan sarayan bengatla et pipikeweten na saramay anggapoy amta* tan makapuy so pananisia ra,* a singa gagawaen da met ed arum a kabiangan na Kasulatan, a pakaderalan da.17 Kanian inad-arok ya agagi, lapud amta yo la iya, manalwar kayo pian agkayo nibalang a kaiba ra diad panamegley na panamalikdo na saray totoon mananumlang na ganggan tan lapud saya et ompan onkapuy so pananisia yo.+18 Imbes, mantultuloy komon ya ombaleg so naawat yon agnaparaan a kaabigan tan say kakabatan yo nipaakar ed Katawan tan Manangiliktar tayo a si Jesu-Kristo. Sikatoy nigloria komon natan ya anggad angga. Amen.


text:
Kasin Antam La?
Talaga kasin wala ray katakelan ed Israel nensaman a singa ibabaga na Biblia?
IBABAGA na Biblia ya diad arum a lugar ed Insipan a Dalin et wala ray katakelan tan ‘karakel’ so kiew ditan. (1 Ara. 10:27; Jos. 17:15, 18) Balet natan et ngalngali anggapo lay kiew ed maawang a parte na satan a lugar, kanian wala ray manduaruwa no kasin tua so ibabaga na Biblia.
Ibabaga na libron Life in Biblical Israel ya “mas maawang iray katakelan ed Israel nensaman nen say natan.” Diad saray kapalandeyan, dakel so kiew ya Aleppo pine (Pinus halepensis), evergreen oak (Quercus calliprinos), tan terebinth (Pistacia palaestina). Diad Sefela, sakey a lugar ya walad leksab na palandey diad baetan na kapalandeyan tan Baybay na Mediterranean, et dakdakel so igos a sikomoro (Ficus sycomorus).
Ibabaga na libron Plants of the Bible ya diad arum a lugar ed Israel et talagan anggapo lay nanengneng mon kiew natan. Akin? Kalkalna itan ya agawa ya singa imbaga na satan a libro: “Say too so rason no akin ya naupot iray kakiewan, pian onawang so dalin ya pantaneman tan pampastolan to, tan pian wala met so nausar ton pampaalagey tan itungo.”


text:
MANUNAN ARTIKULO | WALA NI KASI PAG-ASA NA MUNDO?
Panaanap na Saray Ebat
NO MAPAGA o natatakot kad karakel na mauges ya balita, agmo bukbukor. Nen 2014, imbaga na presidente na United States ed saman ya si Barack Obama ya lapud amin a mauges ya ibabalita na media, dakel so maniisip “ya say mundo et mapmaples ya ontetelek tan anggapoy makakontrol ed satan.”
Pero kayari ton imbaga itan, sinansakey to ray gagawaen ya paraan pian nasolusyonan so dakel ya problema ed mundo. Imbaga to ya saray proyekto na gobierno et “maong ya balita,” tan nanenengneng toy “baleg ya pag-asa” tan “positibon maong.” Labay ton ibaga, manisia si Obama ya saray maong ya nagagawaan na totoo so paraan pian nakontrol so mundo tan ag-itan naderal.
Ontan met so iisipen na arum. Singa bilang, wala ray manmamatalek ed science, ya ibabaga ran naayos so situasyon ed mundo lapud maples ya iyaaligwas na teknolohiya. Sakey ya eksperto ed digital technology tan digital innovation so matalek ya angibagan kasabi taon 2030, “say teknolohiya tayo et sanlibon beses ya mas advance tan kasabi 2045, sakey milyon beses ya mas advance.” Inyarum to: “Balibali pay nagagawaan tayo. Anggano maples so idarakel na problema, mas maples tayon nasosolusyonan iratan.”
Panon la kagrabe so situasyon ed mundo? Talaga kasin asingsingger lay kaderal na mundo? Anggano wala ray scientist tan politiko ya ibabaga ran wala ni pag-asa, dakel so agsegurado no antoy nagawad arapen. Akin?
ARMAS YA MAKAPATEY NA DAKEL. Anggano gagawaen la na United Nations tan arum nin organisasyon so amin a paraan, agda nin siansia naekal so amin ya nuklear iran armas. Wala ra ingey lider na gobierno ya elek-elekan da labat iray batas ya mangokontrol ed panaggaway armas. Saray bansa ya dati lan manggagaway nuklear iran armas et aapuraen dan i-upgrade iray daan lan bomba da tan manggagawa ray balo ya mas dakel so napatey to. Saray bansa ya datin makapuy iray armas da et sarasarag da la natan so mamatey na dakel.
Lapud mas akaparaan la ray bansa parad nuclear war, mas mapeligro lay mundo anggan diad panaon na “kareenan.” “Singa bilang, makapaaburido iray makapatey ya automatic ya armas ya aka-program a ‘mamatey’ anggano agkontrolen na too,” so imbaga na Bulletin of the Atomic Scientists.
ONDARAKEL IRAY SAKIT. Limitado so nagawaan na science pian naseguradon maksil so laman tayo. Ondarakel so walaay high blood pressure, matabataba, tan manaabusod druga, tan onggragrabe so polusyon ed dagem—amin iraya et panlalapuan na sakit. Ondarakel so ompapatey lapud saray agmakaalis ya sakit, singa say cancer, sakit ed puso, tan diabetes. Dakel met so naiirapan lapud arum nin sakit, singa say sakit ed isip. Tan diad imbebeneg labat ya taon et ag-inilaloan so inlesa na makapatey iran epidemya, singa say Ebola virus tan Zika virus. Talagan agnakontrol na totoo so sakit, tan singa agla itan naandi!
DEDERALEN NA TOTOO SO KALIKASAN. Saray pabrika so sengegan na polusyon ed dalin. Kada taon et minilyon so ompapatey lapud makakasungap iray marutak ya dagem.
Saray totoo, komunidad, tan ahensia na gobierno et tuloytuloy ya manbabantak ed dayat na kontaminadon danum, basura ya manlalapud medisina tan agrikultura, plastik, tan arum nin dutak. “Sarayan makapatey ya dutak so manasamal ed saray ayayep tan tanaman ed dayat, pati ed saray totoo ya mangakan ed saratan,” so imbaga na Encyclopedia of Marine Science.
Tan onkukulang lay nainum ya danum. Oniay imbaga na British ya science author ya si Robin McKie: “Walay krisis ed danum ya apektaen toy amin a pasen na mundo.” Aaminen na saray politiko ya say krisis ed danum et too lanlamang so nanlapuan to tan delikado itan ya maong.
OMBABALES SO KALIKASAN ED TOTOO. Saray bagyo, alimbusabos, tan yegyeg et manreresultad graben delap, landslide, tan arum nin kalamidad. Mas ondarakel so ompapatey odino naaapektoan na ontan iran kalamidad. Base ed impanaral na U.S. National Aeronautics and Space Administration, ilaloan tayoy “mas maksil iran bagyo, makapatey iran heat wave, tan graben delap ya tumbokan na mabayag ya anggapoy uran.” Kasin deralen na kalikasan so bilay na totoo?
Seguradon wala ni ray naisip mo ya mamepeligrod bilay tayo. Pero agmo naromog iray dugan ebat tungkol ed arapen no say basiyan mo labat et saray mauges ya nagagawa natan. Agmet iratan naebatan no ondengel ka labat ed saray politiko tan saray scientist. Singa nibagad inmunan artikulo, dakel so akaromog na makakombinse iran ebat tungkol ed situasyon na mundo tan ed arapen. Iner so pakaromogan ed saratan ya ebat?


text:
KAPITULO 19
Imbangat Toy Sakey a Samaritana
IMBANGAT NEN JESUS SO SAMARITANA TAN ARUM NI
PANAGDAYEW YA AABOBONAN NA DIOS
Nen paonla rad Galilea manlapud Judea, dinmalan si Jesus tan saray disipulo to ed distrito na Samaria. Balet naksawan la ra kanian nen panangugto, tinmunda rad syudad ya asingger ed Sicar pian manpainawa ed abay na bobon, a nayarin impakotkot nen Jacob pigan lasus taon lay apalabas. Anggan diad panaon tayo, satan ya bobon et walad syudad na Nablus.
Legan a manpapainaway Jesus, linma ray disipulo to ed asingger a syudad pian mangaliw na naakan. Kaalis da, walay sinmabin Samaritana ya onasol. Inkuan nen Jesus ed sikato: “Ikdan mo ak pay inumen ko.”—Juan 4:7.
Agmantotongtong iray Judio tan Samaritano ta walay abayag lan panangidumaduma ed baetan da. Kanian mankelaw so bii tan intepet to: “Akin et onkekerew kad siak na inumen anta Judio ka, tan Samaritana ak?” Inmebat si Jesus ed sikato: “No naamtaan mo labat so regalo na Dios tan no siopay mangibabaga ed sikan, ‘Ikdan mo ak pay inumen ko,’ kinmerew ka la komon ed sikato, pian ikdan to kay danum a mabilay.” “Katawan,” so inkuan to, “anggapoy anggan pan-asol mo, tan aralem so bobon. Iner sirin so pangalaan mo ed sayan danum a mabilay? Magmaong ka ni sirin nen say laki min si Jacob, ya angiter ed sikami na bobon, tan sikatoy inminum dia pati saray ananak to tan ayayep to?”—Juan 4:9-12.
“Amin ya oniinum ed sayan danum et napaet lamet. Balet siopaman ya oninum ed danum ya iter kod sikato et aglan balot napaet, ta say danum ya iter kod sikato et magmaliw a singa subol na danum ed loob to a mansusbol pian mangiter na bilay ya andi-anggaan.” (Juan 4:13, 14) Anggano naknaksawan si Jesus, sikatoy maliket ya manginabang ed Samaritana na manangiter bilay a katuaan.
Insan inkuan na bii ed sikato: “Katawan, ikdan mo ak pa na sayan danum, pian agak la napaet tan agak la pawilpawil ya onasol ed sayan pasen.” Labay nen Jesus ya umaney tongtongan kanian inkuan to: “La ka, itagar mo diay asawam.” Inmebat so bii: “Anggapoy asawak.” Balet seguradon abigla nen imbaga nen Jesus ed sikato: “Dugay imbagam ya, ‘Anggapoy asawak.’ Ta limara lay nagmaliw ya asawam, tan say lakin piaamongan mo natan et agmo asawa.”—Juan 4:15-18.
Malinew ed sikato so imbaga nen Jesus tan inkuan to ya mankelkelaw: “Katawan, nibagak a sakey kan propeta.” Impanengneng ton sikatoy interesado ed espiritual iran bengatla. Panon? Intuloy to: “Diad sayan palandey [Palandey Gerizim] so nandayewan na inmuunan atateng mi [saray Samaritano], balet ibabaga yon diad Jerusalem so nepeg a pandayewan na totoo.”—Juan 4:19, 20.
Impaliwawa balet nen Jesus ya aliwan say pasen na panagdayewan so importante. Inkuan to: “Onsabi oras ya aliwa lan diad sayan palandey odino diad Jerusalem so pandayewan yo ed Ama.” Insan to imbagad bii: “Onsabi oras, tan natan la itan, sano saray mandadayew ed Ama et mandayew ed sikato diad espiritu tan katuaan, ta diad tua et ontan iray aanapen na Ama a mandayew ed sikato.”—Juan 4:21, 23, 24.
Say importante ed Ama et say paraan na panagdayew na saray totoo, aliwan say pasen a pandadayewan da. Mandinayew so bii. “Amtak ya onsabi so Mesias, a tatawagen a Kristo. Sano onsabi, maparungtal ton iyabawag ed sikatayo so amin a bengatla.”—Juan 4:25.
Insan impaamta nen Jesus so importantin katuaan: “Siak iman, say mismon katongtong mo.” (Juan 4:26) Isip mo pa! Say wadman et Samaritanan onaasol, balet pinaboran nen Jesus ed makapadinayew a paraan. Direkta ton imbagad bii so impormasyon ya agni amta na arum—ya sikato so Mesias.
DAKEL A SAMARITANO SO MANISIA
Akapawil la ray disipulo nen Jesus ya nanlapud Sicar a sankaawit day naakan. Anengneng day Jesus ya walad bobon nen Jacob ya katongtong to may Samaritana. Kasabi na saray disipulo, intilak na bii so buyog a pananginay danum tan linmad syudad.
Kasabi tod Sicar, inistorya na bii iray imbaga nen Jesus ed sikato. Kombinsido ton imbaga: “Gali, nengneng yo so toon angibaga ed amin a ginawgawak. Aliwa kasin saya imay Kristo?” (Juan 4:29) Atan so tepet nipaakar ed importantin tema ya makapainteres la diad panaon ni nen Moises. (Deuteronomio 18:18) Satan so amakiwas ed saray totoo ya nengnengen dan mismoy Jesus.
Kaleganan to, imbaga dad si Jesus ya mangan la. Balet inkuan to: “Walay kanen ko ya agyo amta.” Pankelawan itan na saray disipulo, kanian inkuan da: “Agta anggapoy angawit ed sikato na antokaman a naakan?” Maaron impaliwawa nen Jesus ed sikara so importantin kabaliksan na satan parad amin ya papatumbok to: “Say kanen ko et say panggaway linawa na samay angibaki ed siak tan say panumpal ed kimey to.”—Juan 4:32-34.
Say kimey ya tutukoyen nen Jesus et aliwan say panag-ani ed uma, ya apat bulan ni palabasen. Imbes, say tutukoyen to et espiritual ya panag-ani, tan imbaga to: “Nengneng yo iray kaumaan, ya amputi la ra parad panag-ani. Aawaten la na manag-ani so upa tan mantitipon lay bunga a parad bilay ya andi-anggaan, pian parehon manliket so tomatanem tan say manag-ani.”—Juan 4:35, 36.
Nayarin alikas la nen Jesus so epekto na impitongtong tod Samaritana. Dakel ya taga Sicar so anisia lapud oniay imbaga na Samaritana nipaakar ed sikato: “Imbaga toy amin a ginawgawak.” (Juan 4:39) Kanian nen linma rad bobon, kinerew dan agni onalis si Jesus tan mitongtong nid sikara. Inmabuloy si Jesus tan nansiansia na duay agew ed Samaria.
Legan ya ondedengel iray Samaritano ed si Jesus, dakel ni anisiad sikato. Imbaga rad bii: “Manisia kami, aliwan lapud samay imbagam; ta nadngel mi lan mismo, tan amta mi a talagan sayan too so manangiliktar na mundo.” (Juan 4:42) On, maabig ya alimbawa so Samaritana no panon tayon makapantasi nipaakar ed Kristo, diad panagyat ed saray dumerengel ya mangamta ni kaaruman ya impormasyon.
Tandaan ya apat bulan ni antis na panag-ani—nayarin panag-ani na sebada, ya nagagawa ed saman ya lugar no Marso anggad Abril. Kanian nayarin manga Nobyembre odino Disyembre la ed saman. Labay ton ibaga, kayari na samay Paskua nen 30 C.E., si Jesus tan saray disipulo to et nanayam nid Judea na manga waloran bulan o masulok ni, pian manbangat tan manbautismo. Paonla la ra natan ed norte diad baley dad Galilea. Antoy nagawa ed sikara diman?