text:
Sabien so Puso na Saray Agmananisian Kakanayon
“SEMPET ka ed kakanayon mo, tan ibalitam ed sikara so amin a ginawa nen Jehova ed sika tan say panangasi ya impanengneng to ed sika,” so kuan nen Jesu-Kristo. Sikatoy nayarin walad Gadara ed saman, diad bandad bukig na Dayat na Galilea. Katongtong toy sakey a laki ya labay toy magmaliw ya patumbok to. Napatnagan ed imbaga nen Jesus ya amta toy ugali na totoo—labalabay dan istoryaen ed kakanayon da iray makapainteres tan importante ed sikara.—Mar. 5:19.
Ontan nin siansiay ugali na totoo natan, lalo lad arum ya kultura. Kanian no say sakey ya too et mandadayew lad tuan Dios ya si Jehova, labay ton ipaamta met ed saray kakanayon to so balon pananisia to. Balet panon so nepeg ya panggawa tod satan? Panon ton nasabi puso na saray kakanayon ton dumay relihyon da odino agmanisiad Dios? Mangiiter so Biblia na positibo tan realistikon simbawa.
“AROMOG MI LAY MESIAS”
Nen inmunan siglo, si Andres so sakey ed saramay inmunan akaamta ya si Jesus so Mesias. Siopay angibalitaan ton tampol ed satan? “Unona et aromog [nen Andres] so agi ton si Simon, tan inkuan to ed sikato: ‘Aromog mi lay Mesias’ (a no ipatalos et mankabaliksay, Kristo).” Inyakar nen Andres si Pedro ed si Jesus, kanian awalaan na pankanawnawa si Pedro ya magmaliw a disipulo nen Jesus.—Juan 1:35-42.
Kalabas na manga anem taon, nen walad Joppe si Pedro, sikatoy ingganggan ya onlad Cesarea tan ombisitad abung nen Cornelio, sakey ya opisyal ed armada. Siopay asabian nen Pedro tan saray kakaiba to diad abung nen Cornelio? “On, tatalaranan la ra nen Cornelio tan tinipon to iray kakanayon to tan maapit a kakaaro to.” Kanian awalaan na pankanawnawa iray kakanayon nen Cornelio ya narengel so ibaga nen Pedro tan mandesisyon base ed satan.—Gawa 10:22-33.
Antoy naaralan tayod ginawa di Andres tan Cornelio?
Agnanalagar si Andres o si Cornelio ya walay onsabin pankanawnawa. Inkabat ya mismo nen Andres si Pedro ed si Jesus tan impatawag nen Cornelio iray kakanayon to pian narengel day ibaga nen Pedro. Balet agda pinilit o pinatitan iray kakanayon da pian magmaliw ya papatumbok nen Kristo. Antoy naaralan mod satan? Balibali no aligen tayo ra. Sarag tayoy manggaway paraan pian ninabang tayod sikara so katuaan tan nakabat da ray kaagian tayo. Balet rerespetoen tayo nin siansiay kanepegan dan mandesisyon tan agtayo ra pipiliten. Pian nanengneng tayo no panon tayon natulongan iray kakanayon tayo, ikonsidera tayoy alimbawa di Jürgen tan Petra, sanasawan taga Germany.
Inyaralan na saray Tasi nen Jehova si Petra tan ag-abayag et abautismoan. Say asawa ton si Jürgen et opisyal na militar. Nen unaan, aglabay nen Jürgen so desisyon na asawa to. Balet sinmabi panaon ya atalosan ton ipupulong na saray Tasi so katuaan ed Biblia. Indedika to met so bilay tod si Jehova tan natan et elder lad kongregasyon. Antoy nibaga ton makatulong pian nasabi puso na kanayon ya walaay duman pananisia?
Imbaga nen Jürgen: “Agtayo ra pipiliten tan agtayo pulong a pulong ed sikara. Ompan mas lalon agda labay no ontan. Mas maabig no sagpaminsan et mataktika tayon manginabang na katuaan ed sikara. Makatulong met no ikabat tayo rad agagi ya kaedaran da tan parehoy interes da. Onapit so liknaan da no ontay gawaen tayo.”
Kinmiwas ya tampol si apostol Pedro tan saramay kakanayon nen Cornelio nen arengel day mensahe na Biblia. Wala ra met balet so arum nen inmunan siglo ya abayag so inkiwas da.
SARAY AGAGI NEN JESUS EY?
Wala ray pigaran kanayon nen Jesus ya anisiad sikato. Alimbawa, posible ya kakapinsan to ra di apostol Santiago tan Juan, tan panginaen toy ina ran si Salome. Nayarin si Salome et sakey ed saramay “dakel niran bibii, a manlilingkor ed sikara [si Jesus tan saray apostol] ya inusar da iray kayamanan da.”—Luc. 8:1-3.
Say arum balet ya kapamilyaan nen Jesus et agtampol angipatnag na pananisia. Singa bilang, kayari impanpabautismo nen Jesus, nantitipon iray totoo ed sakey ya abung pian ondengel ed sikato. “Balet sanen nadngel itan na kakanayon to, sikatoy nila ra pian alaen da, ta ibabaga ra: ‘Aderal lay ulo to.’” Ag-abayag, nen si Jesus et kinatongtong na saray agagi to nipaakar ed onsublay ya laen to, agto imbagad sikara so espisipiko iran detalye. Akin? Lapud “diad tua, agmanisia ed sikato iray agagi to.”—Mar. 3:21; Juan 7:5.
Antoy naaralan tayod paraan na impantrato nen Jesus ed saray kakanayon to? Sikatoy agsinmyodot nen imbaga ran aderal lay ulo to. Kayari impatey tan inkioli to, labay ton napaseseg iray kakanayon to kanian nampanengneng ed agi tod ina a si Santiago. Lapud satan et aliwan si Santiago labat so akombinse ya si Jesus so Mesias noagta ontan met ed arum nin agagi to. Kanian kaiba ira na saray apostol tan arum ni ya akaawat na masanton espiritu diad sakey a kuartod tagey diad Jerusalem. Kalabas na panaon, si Santiago tan si Judas ya agi to met ed ina et awalaan na marakep iran pribilehyo diad Kristianon kongregasyon.—Gawa 1:12-14; 2:1-4; 1 Cor. 15:7.
MABAYAG YA ONKIWAS SO ARUM
Singa nen inmunan siglo, natan et wala met iray kapamilyan mabayag so ikiwas da. Singa si Roswitha ya aktibon Romano Katoliko nen abautismoay asawa to bilang Tasi nen Jehova nen 1978. Lapud debotado ed relihyon to, diad gapo et kontrad impan-Tasi nen asawa to. Balet kayari pigaran taon, agla tanton onsusumpa tan anengneng ton ibabangat na saray Tasi so katuaan. Nen 2003 et abautismoan met si Roswitha. Akin et anguman? Imbes ya onsyodot si masiken tod isusumpa to, inikdan toy Roswitha na pankanawnawan manguman. Antoy nibaga nen Roswitha? “Kaukolan so mananos, mananos, tan dakel ya anos.”
Abautismoan si Monika nen 1974, tan kayari samploran taon et nan-Tasi met so duaran anak ton lalaki. Say asawa ton si Hans et agmet kontrad relihyon da, balet nen 2006 labat abautismoan. Diad satan ya naeksperiensya da, antoy nibaga na sayan pamilya? “Manmatoor ed si Jehova, tan agmo ikokompromisoy pananisiam.” Siempre, impaseguro dad si Hans ya ag-angumay panangaro dad sikato. Tan ag-ira naandiay ilalo ya awaten to lanlamang so katuaan.
NAINAWAAN LAPUD DANUM NA KATUAAN
Aminsan et deneskribe nen Jesus so katuaan a singa danum ya mangiter na bilay ya andi-anggaan. (Juan 4:13, 14) Labay tayon nainawaan iray kakanayon tayo ed iyinum day ambetel tan malinew ya danum na katuaan. Tan agtayo labay ya aliling to et naparukan ira lapud pipiliten tayo ran oninum na dakdakel a danum. Akadepende ed paraan na pangipaliwawa tayod pananisia tayo no kasin nainawaan o naparukan ira. Ibabaga na Biblia ya “say puso na maptek aralen to so onebat” tan “say puso na makabat ibangat to so sangi to, tan mangiyarum na pakaaral ed saray bibil to.” Panon tayon niyaplika iyan simbawa?—Uli. 15:28; 16:23.
Alimbawa, no labay ya ipaliwawa na asawan bii so pananisia to ed asawa to, kaukolan ton ‘aralen so iyebat to.’ Pilien ton maong so ibaga to tan agbengatbengat ya mansalita. Agto ipalikna ya mas matunong odino mas atagey. Say maalwar ya panagsalita to et makarepresko tan agpansengegay kolkol. Kapigan ya mas relaks tan mainomay ya asinggeran so asawa to? Anto ray labalabay ton pantongtongan o basaen? Kasin interesado ed science, politika, o isports? Antoy gawaen to pian magmaliw ya interesadoy mister to ed Biblia balet siansia nin rerespetoen toy liknaan tan opinyon to? Maabig no nonoten to iratan pian natulongan ya mansalita tan onkiwas tekep na pakatalos.
On, pian nasabi so puso na kapamilya tayon aliwa nin Tasi, sandaraiset tayon ipaliwawa so pananisia tayod sikara. Balet aliwan satan labat so kaukolan, nepeg tayon tekepan na maong ya ugali so ibabaga tayo.
IPANENGNENG SO MAONG YA UGALI
“Lanang ya iyaplika iray prinsipyo na Biblia diad inagew-agew. Epektibo itan ya paraan ya naimano na saray kakanayon, anggano agda ipalikas,” so kuan nen Jürgen, ya abitla nen niman. Ontan met so kuan nen Hans, ya abautismoan ngalngali 30 taon manlapud impanpabautismo nen asawa to. “Importante so maabig ya Kristianon kondukta pian nanengneng na kanayon so positibon epekto na katuaan ed bilay tayo.” Nepeg ya nanengneng na saray kakanayon tayo ya say pidumaan na pananisia tayod arum et positibo, aliwan negatibo o makapasyodot.
Angiter si apostol Pedro na importantin simbawa ed saray asawan bibii ya agmananisia so asawa ra: “Manpasakop kayo ed kaasawaan yon dili, ta no bilang wala ray ag-ontutulok ed salita, magmaliw iran matulok lapud ugali yo anggano agkayo mansalita, ta nanenengneng da so masimpit ya ugali yo ya atekepan na aralem a panagrespeto. Tan napatnagan komon so ganggana yo, aliwan diad panaglapir na buek tan panagsulong na saray alahas a balitok odino ilalatop iran kawes, noagta diad inkatoo a walad dalem na puso ya asulongan na agnaderal a kawes, salanti, say mareen tan maulimek ya espiritu, a mabmabli ed imaton na Dios.”—1 Ped. 3:1-4.
Imbaga nen Pedro ya say sakey ya asawan laki et nasagyat ed maong ya ugali na asawa to. Satan ya prinsipyo so sankanonot na sakey a sister a si Christa. Manlapu lad impanpabautismo to nen 1972, labay ton sabiey puso na asawa to panamegley na ugali to. Asali met nen asawa to so inyaralan na saray Tasi, balet agni kinmiwas. Akaatendi met lad saray aral tan wala la ray kakaaro tod kongregasyon. Nirespeto na saray agagi so kanepegan ton manpili. Antoy ginawa nen Christa pian nasabi toy puso na asawa to?
“Determinado ak ya gawaen so panlabayan nen Jehova. Tan gagawaen koy anggaay nayarian ko ya panamegley na maong ya ugalik et nasagyat koy asawak ‘anggano agak mansalita.’ No anggapo met so nasumlang kon prinsipyoy Biblia, gagawaen koy labay to. Tan siempre, rerespetoen koy desisyon to tan inmatalek ko lad Jehova iray bengabengatla.”
Nanengneng tayod ginawa nen Christa ya importante so pangikonsiderad liknaan na kakanayon. Agto papaulyanay espiritual iran bengatla, singa say regular ya piaral tan pampulong. Balet sankanonot to met ya walay kanepegan nen asawa to ed panangaro, panaon, tan atension to. Maong sirin no ikonsidera tan talosan tayoy liknaan na saray agmananisian kanayon tayo. ‘Amin a bengatla et walay panaon to,’ so kuan na Biblia. Kaibad satan so panaon ya iter tayod kapamilyaan tayo, lalo lad asawa ya agmananisia. No sankaiba kayo, makapantongtong kayo. Apaneknekan ya no maong so komunikasyon, ag-ira manermen, agda naliknan ag-ira importante, tan ag-ira manimon.—Ecl. 3:1.
AGKAN BALOT NANAANDIAY ILALO
“Importantin ipanengneng ya inaro tayoy kapamilya tayo tan ipikasi tayo,” so kuan nen Holger, ya say ama to et abautismoan 20 taon kayarin nampabautismo so arum ya membro na pamilya. Inyarum nen Christa ya ‘agbalot naandiay ilalo ya mandayew lanlamang so asawa tod si Jehova tan awaten toy katuaan.’ Nepeg ya positibo tayon lanang ed saray kakanayon tayon dumay pananisia ra, tan agtayo nanaekalay ilalo.
Labay tayon mansiansian marakep so relasyon tayod saray kakanayon tayo pian walay pankanawnawa ran naamtaan so katuaan tan onsabid puso ra so mensahe na Biblia. Tan nepeg ya gawaen tayo itan “tekep na inkaulimek tan aralem a respeto.”—1 Ped. 3:15.


c: text/html

text:
Kasin Aapresyaen Moy Pambabantay nen Jehova ed Sika?
“Saray mata nen Jehova wala ed balang pasen, a manbabantay ed mauges tan maong.”
1, 2. Panon ya say pambabantay nen Jehova ed sikatayo et duma ed gagala na surveillance camera?
DAKEL lay bansan manguusar na surveillance camera pian na-monitor so trapik tan nairekord iray aksidente. Kanian no walay atalapos tan tinmakas so drayber, makatulong imay akarekord ya agawa pian naaresto na saray autoridad. On, lapud sarayan gadyet ya walad nanduruman pasen, mairap lan takasan na saray kriminal iray kasalanan da.
2 Ibabaga na Biblia ya “saray mata nen Jehova wala ed balang pasen.” (Uli. 15:3) Kasin labay ya ibaga na satan ya sikatoy naynay ya akabantay pian nanengneng toy mauges ya gagawaen tayo? Kasin babantayan to tayo pian no walay nanengneng ton lingo et dusaen to tayon tampol? (Jer. 16:17; Heb. 4:13) Andi! Say manunan rason ya babantayan itayo nen Jehova et lapud inaro to so balang sakey ed sikatayo tan iisipen toy pankaabigan tayo.—1 Ped. 3:12.
3. Anto ray limaran paraan ya babantayan itayo nen Jehova?
3 Antoy makatulong pian naapresya tayon babantayan itayo nen Jehova lapud inaro to itayo? Aralen tayo so limaran paraan ya babantayan itayo nen Jehova. Gagawaen to itan (1) diad pamapasakbay tod sikatayo no makapuy lay pilalek tayo, (2) diad pangipepetek tod sikatayo no makakagawa tayoy lingo, (3) diad pangigigiya tod sikatayo panamegley na prinsipyod Biblia, (4) diad panutulong tod sikatayo no nasusubok itayo, tan (5) diad pamebendisyon tod sikatayo no walay nanengneng ton kamaongan.
PAPASAKBAYAN ITAYO NEN JEHOVA
4. Antoy labay ya nagawa nen Jehova nen pinasakbayan toy Cain ya say kasalanan et ‘akakepkep ed pinto’?
4 Unona, aralen tayo no panon itayon papasakbayan na Dios no nanenengneng ton aliway pilalek tayo ya manresultad kasalanan. (1 Awa. 28:9) Singa bilang, konsideraen no panon ya pinasakbayan na Dios si Cain nen sikatoy sinmanok ta ag-inabobonan na Dios. (Basaen so Genesis 4:3-7.) Imbaga nen Jehova ed si Cain ya ‘manggawa na maong.’ Ta no andi, impasakbay nen Jehova ya ‘say kasalanan et akakepkep ed pinto,’ ya manatalaran a maningkat ed sikato. Labay to ya dengelen nen Cain so pasakbay pian sikatoy “nitandoro” o naabobonan, tan mansiansia so maong ya relasyon tod Dios.
5. Diad anto ran paraan ya papasakbayan itayo nen Jehova ed saray makapuy a pilalek tayo?
5 Sikatayo natan ey? Nanenengneng nen Jehova no antoy walad puso tayo; agtayo niyamot ed sikato iray iisipen tan pilalek tayo. Labay na maaron Ama tayo ya gawaen tayoy duga, balet agto tayo pipiliten. Kanian no aliwa lay aarapen tayo, papasakbayan to itayo. Panon? Wala ray nababasa tayon bersikulo diad inagew-agew ya pambabasa tayoy Biblia ya ontulong pian nalabanan tayoy makapuy iran pilalek. Ontan met, nayarin nabasa tayod saray Kristianon publikasyon no panon ya nalabanan so sakey a kakapuyan. Diad saray aral, makakarengel tayo ray simbawa no kapigan kakkaukolan tayo!
6, 7. (a) Akin ya nibagan say simbawan nitarya parad minilyon a totoo et ebidensyan inar-aro ka na Dios? (b) Panon kan minabang ed atension ya iiter nen Jehova ed sika?
6 Amin iratan a pasakbay et paneknek ya inaro itayo nen Jehova bilang indibidual. Tua, say Biblia et abayag lan nisulat, saray publikasyon et itatarya na organisasyon na Dios parad minilyon a totoo, tan saray simbawa diad aral et parad interon kongregasyon. Balet diad saratan ya amin, ipapaimano nen Jehova ed sika so Salita to pian nagawaan moy duga. Kanian nibagan ebidensya itan ya inar-aro ka nen Jehova.
7 Pian minabang itayod pasakbay na Dios, kaukolan ya bidbiren tayo nin unona ya sankanonot toy pankaabigan tayo. Insan unoren tayoy Salita to, a gawaen tayoy anggaay nayarian tayon ekalen ed kanonotan tayo so antokaman ya agmamaliket ed Dios. (Basaen so Isaias 55:6, 7.) No dengelen tayoy pasakbay to, napaliisan tayoy dakel a sakit na liknaan. Panon to balet no agtayo alabanan iray makapuy a pilalek? Kasin tulongan itayo nin siansia na maaron Ama tayo?
IPEPETEK ITAYO NA MAARON AMA TAYO
8, 9. Panon ya say simbawan iiter nen Jehova panamegley na saray lingkor to et pakapatnagan na panangaro to? Mangiter na alimbawa.
8 Lalo tayon naliknay panangaro nen Jehova no ipepetek to itayo. (Basaen so Hebreos 12:5, 6.) Tua, aliwan makapaliket so nasimbawa o nadisiplina. (Heb. 12:11) Balet nonoten pa no anto ray kaukolan ya ikonsidera na samay mangiter na simbawa. Kaukolan ton amtaen no antoy gagawaen tayo ya makaapektod relasyon tayod Jehova a Dios. Ikonsidera to met so liknaan tayo. Tan kaukolan toy mangiganay panaon tan mansagpot pian nipanengneng to manlapud Biblia no panon tayon manggaway pananguman a mamaliket ed Dios. No ontan so panangaro na mangiiter na simbawa, agta nagkalalo lay Lapuan na simbawa, si Jehova?
9 Nengnengen tayo pay sakey ya alimbawa no panon ya ipapanengneng na saray mangiiter na simbawa so panangaro na Dios. Walay brother ya naadik ed pornograpiya antis ton naamtaay katuaan. Anggano nitunda to la itan, wala nin siansiad sikato so makapuy a pilalek, ya singa ampetapetang a ngalab. Nen akasaliw na balon cellphone, dinmalang lamet so pilalek to. (Sant. 1:14, 15) Uusaren to imay cellphone pian onnengneng ed saray pornograpikon Web site. Aminsan, legan na telephone witnessing, impabayes tod sakey ya elder so cellphone to pian nengnengen so pigaran address. Nen usaren la na elder imay cellphone, wala ray anengneng ton kuestionablin Web site. Maong labat ta adiskobre itan na elder lapud napepeligro lad espiritual imay brother. Sikatoy sinimbawan tampol na samay elder, inyaplika to so simbawa, tan alabanan to lanlamang so kakapuyan to. Agaylay pisalsalamat tayod Aman Jehova ya nanenengneng to anggan saray maamot a kasalanan tayo tan ipepetek to itayo antis nin onloor itan!
IGIGIYA ITAYO NA SARAY PRINSIPYOD BIBLIA
10, 11. (a) Panon mon nipanengneng ya paigigiya kad Dios? (b) Panon ya apaneknekan na sakey a pamilya ya makabat so paigiyad si Jehova?
10 Inkansion na salmista ed si Jehova: ‘Ibasbas [o igiya] mo ak ed panamilin mo.’ (Sal. 73:24) Kada no kaukolan tayoy panangigiya, ‘bidbiren’ o nonoten tayoy Jehova diad ikonsulta tayod Salita to pian naamtaan tayoy panmoria to. No iyaplika tayo ray prinsipyod Biblia, agtayo labat nagunggonaan ed espiritual, makatulong met iratan diad pangitaryad materyal a pankaukolan tayo.
11 Singa bilang, walay sakey ya dumaralos ya kaiba toy pamilya to ya manaayam ed dalin ya pidadalusan da diad Masbate, Pilipinas. Anggano baleg so pamilya to, sikato tan say asawa to et regular payunir. Aminsan, abigla ra ta akaawat iray sulat ya papaalisen la ra na samay akandalin. Akin? Apalsaan iran mansasaol. Anggano mapagpaga imay brother no iner lay panayaman da, imbaga to: “Si Jehova so akauley. Iter toy pankaukolan tayo anggan antoy nagawa.” Ag-alingolingo iyan brother ed impanmatalek to. Kayari pigaran agew, akainawa so pamilya nen naamtaan dan agda la ra paalisen. Antoy agawa? Naobserbaan na samay akandalin ya anggano apalsaan ira, siansia nin marespeto ira tan ag-ira akikolkol lapud nampaigiya irad prinsipyoy Biblia. Mandinayew imay akandalin kanian agto labat ira inabuloyan ya mansiansia diman noagta inaruman to ni ingey dalin ya dalusan da. (Basaen so 1 Pedro 2:12.) On, igigiya itayo nen Jehova panamegley na Salita to pian nasarag tayo ray mairap a situasyon.
KAARON ONTULONG PIAN NASARAG TAYO RAY SUBOK
12, 13. Diad anto ran situasyon ya nayarin isipen na arum no kasin nanenengneng nen Jehova so paniirap da?
12 No maminsan agtampol naandi so mairap a situasyon. Singa bilang, ompan walay graben sakit tayo, susumpaen itayo na saray kapamilya, o agla ontutunday panamasegsegang. Tan wala met iray agpantatalosan ed kongregasyon lapud nandurumay ugali tayo.
13 Alimbawa, ompan asakitan ka ed imbaga na sakey ya brother. Anganko et isipen mon, ‘Aliwan onia dapat ed organisasyon na Dios!’ Balet amay brother et makakaawat na pribilehyo diad kongregasyon tan baleg so respeto na arum ed sikato. Ompan isipen mo, ‘Akin ey, agsirin nanenengneng nen Jehova so nagagawa? Paulyanan to labat iya?’
14. Antoy posiblin rason no akin ya iyaabuloy na Dios so sakey a situasyon?
14 Nayarin walay rason nen Jehova no akin ya iyaabuloy to itan ya situasyon. Alimbawa, ompan iisipen mon amay agi so talagan aliwa, balet nayarin duma so panmoria na Dios. Diad pakanengneng to, sika manayay alingo. Ompan amay imbaga na agi ya akasakitan mo et simbawan kanepegan mo labat ya naawat. Diad istoryay bilay nen Brother Karl Klein, ya nanlingkor bilang membro na Mananguley ya Ulop, imbaga to ya aminsan et sikatoy prangkan kinorihe nen Brother J. F. Rutherford. Nen nannengneng ira lamet, sikatoy maligligsan imbano nen Brother Rutherford ya “Hello, Karl!” Balet si Brother Klein, lapud ombabarong nid samay agawa et apilitan labat ya angibano. Alikas nen Brother Rutherford ya maneem-em na sakit na linawa si Brother Klein, kanian pinasakbayan to: “Manalwar ka. Pupuntiryaen ka la na Diablo.” Oniay amoria nen Brother Klein: “No manem-em tayoy sakit na linawa ed sakey ya agi, lalo la no binagaan to tayo lapud obligasyon to itan ya gawaen, aabuloyan tayoy Diablo ya mamatit ed sikatayo.” *
15. Antoy nepeg tayon tandaan pian makapan-anos tayo legan tin aalagaren so tulong nen Jehova?
15 Balet ompan agtayo la makapan-anos no singa agla manganggay problema. Antoy gawaen tayo? Isip mo pan manmamaneho kad highway anggad nabetan moy sobran trapik. Agmo amta no kapigan ka makaalis ed satan. No agka la makaanos, ompan mananap ka lay sananey a dalan, balet ompan nabalang ka kanian mas lalon nabayagan kan makasabi ed laen mo. Balet no inanosan mo komoy trapik, nayarin mas asakbay kan akasabi. Mipadpara, no mansiansia kad dalan ya nanaaralan mod Salita na Dios, makasabi kan makasabid laen mo.
16. Anto ni arum a rason no akin ya no maminsan et iyabuloy nen Jehova iray subok?
16 Nayarin iyabuloy nen Jehova iray subok ta labay ton makaaral tayod satan tan nipasal itayo. (Basaen so 1 Pedro 5:6-10.) Aliwan say Dios so panlalapuay subok. “Say Diablo a kabusol” so sengegan na maslak a problema. Balet sarag na Dios ya usaren so mairap a situasyon pian natulongan to itayon onaligwas ed espiritual. Nanenengneng toy paniirap tayo tan seguradoen ton “magano” labat itan “lapud iyaansakit to” tayo. Kasin pisalsalamatan moy maaron pambabantay nen Jehova ed sika no ondadalan kad subok, ya matalek kan ikdan to kay dalan a “pawayan” mo?
SAY BENDISYON NEN JEHOVA
17. Siopa ray aanapen nen Jehova, tan akin?
17 Uusisaen nen Jehova so puso na amin a totoo ta aanapen to no siopa ray talagan mangaaro ed sikato. Panamegley nen propetan Hanani, oniay imbaga nen Jehova ed si Arin Asa: ‘Saray mata nen Jehova onnenengneng ed amin a dalin, pian mabiskeg ya ontulong ed saramay ayadyari puso ra ed sikato.’ (2 Awa. 16:9) “Mabiskeg ya ontulong” si Jehova ed sika no itultuloy mon gawaen so duga.
18. No say pakaliknam et anggapoy mangaapresyad sika, antoy nepeg mon tandaan? (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.)
18 Labay na Dios ya ‘anapen tayoy maong,’ ‘aroen so maong,’ tan ‘gawaen so maong’ pian abobonan to itayo. (Amos 5:14, 15; 1 Ped. 3:11, 12) Amta nen Jehova no siopa ray matunong tan bebendisyonan to ra. (Sal. 34:15) Singa bilang, isipen pa iramay Hebreon manamianak ya si Sefora tan Pua. Ingganggan ira na Faraon ya no manpaanak ira, pateyen da so ugaw no laki. Balet agda inunor ta mas tinmakot irad Dios. Mapatnag ya ginawa da itan lapud maong so konsiensia da. Sinmabi panaon, inikdan nen Jehova si Sefora tan Pua na ananak. (Exo. 1:15-17, 20, 21) Anengneng nen Jehova so maong ya ginawa ra. No maminsan, ompan isipen tayon anggapoy makakaimano ed maong ya gagawaen tayo. Balet amta iratan nen Jehova. Iimanoen to so kada kamaongan ya gagawaen tayo, tan tumangan to itayo.
19. Panon ya apaneknekan na sakey a sister ya nanenengneng nen Jehova iray maong ya gagawaen tayo?
19 Apaneknekan na sakey a sister ed Austria ya nanenengneng nen Jehova so pansasagpot to. Lapud walay poli ton Hungarian, inter dad sikato so address na biin mansasalitay Hungarian pian laen ton pulongan. Sikatoy tampol ya linma ed saman ya address balet anggapoy asabian to. Aminpigapigan pinmawil. No maminsan, nalikas ton singa walay too balet anggapoy ompapaway. Kanian mangititilak lay literatura, sulat, pati numeroy telepono to, tan arum ni. Kayari sakey tan kapalduan taon ya oonlad saman ya abung, walan siansiay nanlukas na puerta! Pinmaway so sakey ya maomaong a bii, tan imbaga ton: “Loob ka. Abasak ya amin iramay intilak mo tan aalagaren koy ipawil mo.” Abayag la manayan manpapa-chemotherapy imay bii kanian agto labay so onarap ed totoo. Inawat toy panangiyaral na Biblia. On, benendisyonan na Dios so makulin impansagpot na samay sister!
20. Antoy naliliknam ed maaron pambabantay nen Jehova ed sika?
20 Nanenengneng nen Jehova so amin ya gagawaen mo tan tumangan to ka. Agmo iisipen ya babantayan ka nen Jehova pian anapan to kay lingo. Imbes, komon ta lalo kan onapit ed maaron Dios ya talagan mangiyaansakit ed sika!
^ par. 14 Say istoryay bilay nen Brother Klein et nabasad Oktubre 1, 1984, na The Watchtower.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KAPITULO 35
Say Kabkabat ya Sermon ed Palandey
SERMON ED PALANDEY
Seguradon naknaksawan si Jesus kayari na sanlabin impanpikasi tan impamili toy 12 apostol. Kabuasan la, balet wala ni biskeg to tan labalabay ton tulongan iray totoo. Agawa itan ed gilig na palandey diad Galilea, nayarin asingger ed Capernaum.
Ararawi ni nanlapuan na saray totoo. Wala ray nanlapud Jerusalem tan saray baley ed Judea. Wala met iray nanlapud saray syudad na Tiro tan Sidon ya asingger ed dayat. Akin ya aanapen day Jesus? “Pian ondengel ed sikato tan manpatambal.” Tan ontan so agawa—‘pinaabig iran amin’ nen Jesus. Isip mo pa! Amin ya mansasakit et inmabig. Pinaabig to met iray “papairapen na demonyo,” saray biniktima na mauges iran anghel nen Satanas.—Lucas 6:17-19.
Insan nananap si Jesus na patar a pasen diad gilig na palandey, tan linma met iray totoo diman. Nayarin abay to iray disipulo to, lalo la ray 12 ya apostol. Amin a totoo et labalabay day ondengel ed sayan managbangat ya makapanggawa na saray milagro. Seguradon minabang so amin ya ondengel ed sermon nen Jesus. Manlapu lad saman, dakdakel ni ray agunggonaan. Anggan sikatayo et minabang met ed sarayan espiritual a katuaan ya imbangat to diad simpli tan malinew a paraan. Angusar si Jesus na saray ilustrasyon ya pamilyar ed saray totoo. Kanian mainomay iyan natalosan na amin ya malabay a manbilay ed paraan na Dios. Anto ray manunan imbangat nen Jesus ed sermon to, tan akin ya makanakana iratan?
SIOPA RAY TALAGAN MALIKET?
Labay na amin so magmaliw a maliket. Amta nen Jesus iya kanian inggapo ton indeskribe no siopa ray talagan maliket. Seguradon nala toy atension na saray ondedengel. Balet nayarin wala ray imbaga ton agda atalosan ya tampol.
Imbaga to: “Maliket iray manonot ed espiritual a pankaukolan da, ta kayarian da so Panarian na tawen. Maliket iray maneermen, ta naligliwa ira. . . . Maliket iray naeerasan tan napepegaan parad inkatunong, ta napesel ira. . . . Maliket iray napapasegsegang lapud inkatunong, ta kayarian da so Panarian na tawen. Maliket kayo no balbalawen tan papasegsegangen kayo na totoo . . . nisengeg ed siak. Manliket kayon maong.”—Mateo 5:3-12.
Antoy labay ya ibaga nen Jesus nen inkuan ton “maliket”? Say tutukoyen to et aliwan samay panliket o panelek no wala ray okasyon. Say tuan liket et mas ni nen say satan lapud atekepan itan na inkakontento tan inkapnek ed bilay.
Imbaga nen Jesus ya saramay maniisip ed espiritual a pankaukolan da—kakabaten tan panlilingkoran day Dios anggaman maermen irad makasalanan a kipapasen da—so talagan maliket. Anggano bubusolen o napapasegsegang irad panggagawa day panlabayan na Dios, maliket ira ta amta ran sikatoy napapaliket da tan bendisyonan to ray andi-anggaan a bilay.
Balet parad dakel, maliket ka no mayaman ka tan no naaalam so amin a labay mo. Duma balet so imbaga nen Jesus. Seguradon nannonot ira nen imbaga ton: “Pakaskasi kayo la, sikayo ran mayayaman, ta naawat yo lan amin so pakainawaan yo. Pakaskasi kayo la, sikayo ran napepesel natan, lapud naerasan kayo naani. Pakaskasi kayo la, sikayo ran oneelek natan, lapud manermen tan onakis kayo naani. Pakaskasi kayo la, no amin a totoo et mansalita na maong nipaakar ed sikayo, ta ontan met so ginawa na saray inmuunan atateng da ed saray palson propeta.”—Lucas 6:24-26.
Akin ya nibagan pakaskasi so sakey a too no sikatoy mayaman, oneelek lapud liket, tan nirarayew? On, ta no onia so panagbilay na sakey tan papablien ton maong iratan, ompan napaulyanan to lay panserbid Dios—say lapuan na tuan liket. Aglabay ya ibaga nen Jesus ya no mairap so bilay mo odino narasan ka et onliket ka. Say punto to et, mabetbet ya saramay mairap-bilay so mangaawat ed saray bangat nen Jesus kanian sikaray makakalikna na tuan liket.
Say tutukoyen nen Jesus et saray disipulo to nen inkuan ton: “Sikayo so asin na dalin.” (Mateo 5:13) Siempre, aliwa ran literal ya asin. Say asin et uusaren pian ipreserba so naakan. Diad abay na altar ed templo na Dios et walay asin tan uusaren itan parad saray apay. Irerepresenta met na asin so agpakabulok o agpakaderal. (Levitico 2:13; Ezequiel 43:23, 24) Saray disipulo nen Jesus so “asin na dalin” lapud tutulongan da ray totoo pian agnaderal so relasyon dad si Jehova tan makapansiansia ran malinis ed moral. On, amin ya ondengel ed mensahe ra et posiblin nipreserbay bilay da ed andi-angga.
Inkuan met nen Jesus ed saray disipulo to: “Sikayo so liwawa na mundo.” Ikakargay lamparaan ed patoonan pian onsinag so liwawa, aliwan diad dalem na baskit. Kanian binilin ira nen Jesus: “Pasindag yo . . . so liwawa yo ed saray totoo, pian nanengneng da so maabig iran gawa yo tan igloria ra so Ama yon walad tawen.”—Mateo 5:14-16.
ATAGEY YA ESTANDARTE PARAD PAPATUMBOK TO
Aakusaan na saray Judion lider na relihyon si Jesus ya agto uunoren so Ganggan na Dios tan nankokomplot ni ra ingen ya pateyen da. Kanian imbaga nen Jesus: “Agyo iisipen a linma ak dia pian deralen so Ganggan odino sulsulat na saray Propeta. Linma ak dia pian manumpal, aliwan maneral.”—Mateo 5:17.
Talagan papablien ya maong nen Jesus so Ganggan na Dios tan impaseseg tod arum ya ontan met so gawaen da. Onia ni ingey imbaga to: “Siopaman ya agmangunor ed sakey ed sarayan angkekelag a ganggan tan ibangat to met so arum ya agmangunor ed saratan, sikatoy agmanepeg ya onloob ed Panarian na tawen.” Labay ton ibaga, say ontan a too et agbalot makaloob ed Panarian. “Balet,” intuloy to ya “siopaman a manggawa tan mangibangat ed saratan, sikatoy manepeg ya onloob ed Panarian na tawen.”—Mateo 5:19.
Kabusol met nen Jesus iray ugalin manresultad agpangunor ed Ganggan na Dios. Kayari ton imbaga imay Ganggan ya “Agka mamapatey,” oniay intuloy to: “Balang sakey a maneem-em na sanok ed agi to et walay eebatan tod korte na hustisya.” (Mateo 5:21, 22) Say panem-em na sanok et mapeligro, nayari ni ingen ya manresultad pamatey. Kanian impaliwawa nen Jesus so pansagpot a kaukolan ya gawaen na sakey pian makapikareenan: “No mangiyaapay kad altar tan anonotan mon say agim et walay babarongan tod sika, itilak moy apay mo ed arap na altar tan anap mo so agim. Mikareenan ka nid sikato, insan kapawil mo, iter mo so apay mo.”—Mateo 5:23, 24.
Isesebel met na Ganggan so pikakalugoran odino pirelasyon ed ag-asawa. Imbaga nen Jesus: “Nadngelan yon nikuan: ‘Agka mikakalugoran.’ Balet ibagak ed sikayo a siopaman ya onlilinggis ed sakey a bii tan walaay pampilpilalek et akikalugoran lad sikato dia ed puso to.” (Mateo 5:27, 28) Aglabat tutukoyen nen Jesus dia so basta panisip na imoral; imbes, idadanet to so kapeligroan na ‘ilinggis ya walay pampilalek.’ No naynay lan onlilinggis so sakey, mabetbet ya ditan onggapoy seksual ya pilalek. Insan no walay pankanawnawa, nayarin manresulta itan ed pikakalugoran. Panon iyan napaliisan? Kaukolay onkiwas ya tampol. Imbaga nen Jesus: “No say kawanan a matam so sengegan na pankakasalanan mo, sukit mo itan tan ibantak mo. . . . No say kawanan a limam so sengegan na pankakasalanan mo, putot mo itan tan ibantak mo.”—Mateo 5:29, 30.
Wala ray totoon impaputot day sali o lima ra pian nabilay ira. Duga labat may imbaga nen Jesus ya mas maong nin “ibantak” so antokaman, anggano importantin maong a singa say mata o lima, pian napaliisay pannonot na imoral tan saray makapuy ya epekto na satan. “Magmaong nin naandi so sakey a parte na laman mo,” so impaliwawa nen Jesus, “nen say nibantak so interon laman mo ed Gehenna” (mandarlang ya panagbantakay basura diad paway na padir na Jerusalem), ya mangisisimbolo ed permanentin kadederal.
Angiter met si Jesus na simbawa no panon ya tratoey toon akasakit o nankasalanan ed sika. Inkuan to: “Agka ombabawi no sinakitan ka na toon mauges. No walay manampal ed kawanan ya aping mo, iyarap mo met ed sikato so kawigi.” (Mateo 5:39) Agto labay ya ibaga ya agnayarin idepensa na sakey so sarili to odino pamilya to. Say panampal ya tutukoyen nen Jesus et aliwan pian sakitan o pateyen so arum. Say tutukoyen to et say paninsulto. Ibabaga to ya no bilang ta walay mikolkol o milaban ed sika, balanglan tampalen o insultoen to ka, agka ombabawi.
Satan ya simbawa et akabase ed ganggan na Dios ya aroen so kaparan too. Kanian binilin nen Jesus iray ondedengel: “Itultuloy yon aroen iray mamubusol ed sikayo tan ipikasi iramay mamapasegsegang ed sikayo.” Imbaga to no akin: “Pian napaneknekan yon sikayo ray ananak na Ama yon walad tawen, lapud papasinagen toy agew to ed saray mauges tan maong a totoo.”—Mateo 5:44, 45.
Sinumaryo nen Jesus iyan kabiangan na sermon to: “Magmaliw kayo met ya ayadyari, unong a say Ama yod tawen et ayadyari.” (Mateo 5:48) Siempre, agto labay ya ibaga ya magmaliw itayon ayadyari o perpekto. Balet no aligen tayoy Dios, aroen tayo anggan saramay mamubusol ed sikatayo. Mipara iyad prinsipyon: “Mansiansia kayon mapangasi, a singa say Ama yo a mapangasi.”—Lucas 6:36.
PANAGPIKASI TAN PANAGMATALEK ED DIOS
Diad katuloyan na sermon nen Jesus, binilin to ray ondedengel: “Manalwar kayo, agyo ipapangta ed totoo so panggagawa yoy inkatunong.” Kabusol nen Jesus iray kunkunwarin masanto, tan inyarum to: “Sano onla kan mangiter na regalo lapud panangasi, agka mamapaknol na trumpeta ed unaan mo, a singa gagawaen na saray mansimpisimpitan.” (Mateo 6:1, 2) Kanian no mangiter tayo, mas maabig no agla komon naamtaan na arum.
Intuloy nen Jesus: “Sano manpikasi kayo, agyo aaligen iray mansimpisimpitan, lapud labalabay da so manpikasin akaalagey diad saray sinagoga tan diad saray nansangaan na saray manunan karsada pian nanengneng ira na totoo.” Imbes, imbaga to: “Sano manpikasi ka, loob kad kuartom, tan kayarim ya ikapot so puerta, manpikasi kad Amam ya agnanengneng.” (Mateo 6:5, 6) Agto labay ya ibaga ya agnayari so manpikasi ed publiko, ta mismon si Jesus et nampikasi met ed publiko. Kabusol to iramay panagpikasi ya mangalay atension pian nirayew odino pian manpasikat.
Sinimbawa to ray totoo: “Sano manpipikasi ka, agmo uulit-uliten ya ibaga iray apasakey a bengatla a singa gagawaen na totoo na saray nasyon.” (Mateo 6:7) Ag-imbaga nen Jesus ya agnayarin uliten so kekerewen ed pikakasi. Say agto labay et saramay impatlep ya “uulit-uliten.” Kanian angiter na modelon pikakasi ya nankargay pitoran kerew. Say unonan talora et nipaakar ed kanepegan na Dios ya manuley tan saray gagala to—napasanto so ngaran to, onsabi so Panarian to, tan nagaway linawa to. No nibaga tayo la iratan, insan ti la bitlaen iray personal ya kerew tayo singa say kanen tayod inagew-agew, pakaperdonad saray kasalanan, pakapaliis ed tukso ya agtayo nasarag, tan pakaliktar ed samay mauges.
Panon kaimportante ed sikatayo iray kayamanan? Indanet nen Jesus: “Agkayo la mantitipon na saray kayamanan diad dalin, a deralen na bigis tan lati, tan natakew.” Duga met! Saray materyal a kayamanan et posiblin naderal, tan say pantipon ed saratan et ag-importantid Dios. Kanian oniay sinmublay ya imbaga nen Jesus: “Mantipon kayo na saray kayamanan ed tawen.” Nagawaan tayo itan no iyuna tayod bilay tayoy panlingkor ed Dios. Anggapoy makapaneral ed maabig ya relasyon tayod Dios odino say bendisyon ya andi-anggaan a bilay. Talagan duga so imbaga nen Jesus: “No iner so kawalaay kayamanan mo, diman met so kawalaan na pusom.”—Mateo 6:19-21.
Pian idanet iyan punto, angiter si Jesus na ilustrasyon: “Say mata so lamparaan na laman. Kanian no akasentro so matam, magmaliw a masnag so interon laman mo. Balet no say matam et maibeg, magmaliw ya ambilunget so interon laman mo.” (Mateo 6:22, 23) No limpioy mata tayo, singa itan marmarlang ya lamparaan na laman tayo. Balet pian magmaliw ya ontan, nepeg ya akapokus so mata tayo ed sakey a bengatla; ta no andi, naderal so dugan panmoria tayo ed bilay. No manpokus tayod materyal iran kayamanan imbes ya manlingkor ed Dios, “magmaliw ya ambilunget so interon laman” tayo, tan nayarin pilien tayo lay bilunget.
Kayari to et angiter si Jesus na mapuersan alimbawa: “Anggapoy toon nayarian toy manpaaripen ed duaran katawan; ta balanglan busolen to imay sakey tan aroen to imay sananey, odino sikatoy mansiansia ed sakey tan balawen to imay sananey. Agyo nayarian so manpaaripen ed Dios tan ed Kayamanan.”—Mateo 6:24.
Nayarin wala ray ondedengel ed si Jesus ya mapagpaga no panon dan ipasen iray materyal a pankaukolan da. Kanian, impaseguro to ya agda nepeg a pampagaan itan no iyuuna day panlingkor ed Dios. “Imano yo pan maong iray ontitikyab a manok; ag-ira mantatanem na bukel odino manaani odino mantitipon diad saray kamalir, balet papakanen ira na Ama yod tawen.”—Mateo 6:26.
Tan antoy imbaga nen Jesus nipaakar ed saray tanaman diad kapalandeyan? Inkuan to ya “anggan si Solomon, a sankayamanan lan too, et ag-akapankawes na singa sakey ed saraya.” Antoy labay ya ibaga na saya? “No kakawesan na Dios iray tanaman ed uma a wala natan insan nabuas et ibuntok ed apoy, agta mas lalon kawesan to kayo, sikayo ran kulang so pananisia yo?” (Mateo 6:29, 30) Oniay makabat ya impaseseg nen Jesus: “Agkayon balot manpapaga ya ibaga yon, ‘Anto kasi kanen mi?’ odino, ‘Anto kasi inumen mi?’ odino, ‘Anto kasi isulong mi?’ . . . Amta na Ama yod tawen a nakaukolan yo irayan amin. Itultuloy yo sirin ya anapen nin unona so Panarian tan say inkatunong To, tan sarayan amin a bengatla et niarum ed sikayo.”—Mateo 6:31-33.
NO PANON YA NAGAMORAN SO BILAY
Labay na saray apostol tan arum nin matunong a totoo so manbilay diad paraan ya makapaliket ed Dios, balet lapud kipapasen da et aliwan mainomay itan. Singa bilang, dakel a Fariseo so sobran makritiko tan mahusga. Kanian oniay indanet nen Jesus ed saray ondedengel ed sikato: “Agkayo la manguukom ta pian agkayo naukom; ta sikayoy ukomen unong ed paraan na panguukom yo.”—Mateo 7:1, 2.
Talagan mapeligro so itumbok ed panangidaulo na saray makritikon Fariseo, a singa ed sayan ilustrasyon nen Jesus: “Nitabin kasi na sakey a bulag so sakey nin bulag? Agta napelag iran dua diad abot?” Panon sirin so nepeg a pantrato na saramay katongtong nen Jesus ed arum ya totoo? Nepeg ya ag-ira makritiko, ta kasalanan itan. Intepet to: “Panon mon nibagad agim ya, ‘Agi, ekalen ko pa ’tay dutak ed matam,’ anta sikan mismo et agmo naiimano so troso a walad matam? Mansimpisimpitan! Ekal mo nin unona so troso ed mismon matam, pian nanengneng mon maong no panon mon ekalen so dutak a walad mata na agim.”—Lucas 6:39-42.
Aglabay ya ibaga na saya ya aglan balot nayarin manhusga iray disipulo. Oniay impaseseg nen Jesus ed sikara: “Agyo iiter ed saray aso so antokaman a masanto, tan agyo ibubuntok ed saray baboy iray perlas yo.” (Mateo 7:6) Saray katuaan ed Salita na Dios et mabmabli, singa iratan perlas. No wala ray totoon onkiwas ya singa saray ayep—ya agbalot mangapresya ed saray mabmablin katuaan—kaukolan lan onalis iray disipulo tan say anapen da et saray mangawat.
No pawilen tayo may nipaakar ed panagpikasi, indanet nen Jesus ya kaukolan so pampursige. “Mantultuloy kayon onkerew, tan naikdan kayo.” Akaparaan so Dios a mangebat ed saray pikakasi, a singa impurek nen Jesus nen intepet to: “Siopad sikayoy ikdan toy bato so anak to no onkekerew na tinapay? . . . Kanian, no sikayo ni lanlamang et amta yoy mangiter na maong iran regalo ed ananak yo anggano mauges kayo, agta nagkalalo so Ama yon walad tawen a mangiter na maong iran bengatla ed saramay onkekerew ed sikato?”—Mateo 7:7-11.
Inletneg nen Jesus so kabkabat a totontonen ed kondukta: “Sirin, amin a labay yon gawaen na totoo ed sikayo, ontan met so nepeg yon gawaen ed sikara.” Agta maabig no ipapuso tayo iyan panamaseseg tan iyaplika iya diad pidedeneng tayod arum? Balet, aliwan mainomay a gawaen itan a singa napatnagan ed instruksion nen Jesus: “Loob kayo ed mainget a puerta, lapud malapar so puerta tan maawang so dalan ya ompugta ed kadederal, tan dakel so onloloob ed satan; bangta mainget so puerta tan makisir so dalan ya ompugta ed bilay, tan daiset so makakaromog ed satan.”—Mateo 7:12-14.
Wala met iray malabay ya mangibalang ed saray disipulo diad dalan a mamaarap ed bilay, kanian angiter si Jesus na pasakbay: “Manalwar kayo ed saray palson propeta ya oonla ed sikayo a mankunkunwarin karnero, balet ta diad tua et sikaray masisiban lobo.” (Mateo 7:15) Imbaga nen Jesus ya naamtaan no maong odino makapuy iray kiew diad saray bunga ra. Ontan met iray totoo. Kanian, nibiig tayo ray palson propeta diad saray bangat tan gagawaen da. Balet impaliwawa nen Jesus ya aliwa labat a say ibabaga na sakey a too so pakabidbiran a sikatoy tuan disipulo noagta say gagawaen to. Ibabaga na arum ya si Jesus so Katawan da, balet panon to no agda gagawaey panlabayan na Dios? Inkuan nen Jesus: “Ibagak ed sikara: ‘Agta kayon balot kabat! Arawi kayod siak, sikayo ran manggagaway kaugsan!’”—Mateo 7:23.
Bilang konklusyon na sermon nen Jesus, inkuan to: “Balang sakey a makadngel ed sarayan salitak tan gawaen to iraya et miparad sakey a makabat a too ya impaalagey toy abung to diad balbaleg a bato. Tan inmuran na maksil tan dinmelap tan binmasig so maksil a dagem ed satan ya abung, balet ag-akusbo lapud akaletneg itan diad bato.” (Mateo 7:24, 25) Akin ya ag-akusbo so abung? Lapud samay too et “nankotkot na aralem tan angiletneg na pundasyon diad balbaleg a bato.” (Lucas 6:48) Kanian kulang so basta idengel ed si Jesus. Kaukolan tayon pansagpotan ya ‘gawaen iratan.’
Panon to sirin no say sakey et ‘ondedengel ed sarayan salita balet ta agto gagawaen’? Sikatoy “singa sakey a toon makulangkulang ya angipaalagey na abung to ed kabueran.” (Mateo 7:26) Say ontan ya abung et nakusbo no onsabi uran, delap, tan bagyo.
Mankelaw iray totoo ed panagbangat nen Jesus diad sayan sermon. Nambangat a walaan na autoridad, aliwan singa saray lider na relihyon. Posiblin nagmaliw a disipulo to so dakel ya wadman a dinmengel ed sikato.


text:
AARALEN YA ARTIKULO 28
Mantultuloy ya Mandayew ed si Jehova Anggano Walay Pananebel
“Agkami nayarin ontundan mansalita nipaakar ed saray anengneng tan nadngel mi.”—GAWA 4:19, 20.
KANSION 122 Magmaliw ya Mapekder tan Agnagiing!
DIAD SAYAN ARTIKULO *
1-2. (a) Akin et agtayo la nepeg ya nabigla no sebelan na gobierno so panagdayew tayo? (b) Anto ray aralen tayo ed sayan artikulo?
NEN 2018, masulok ya 223,000 ya manangipalapag na maong a balita so manaayam ed saray bansa ya say kimey tayo et sinebelan odino nilimitaan na gobierno. Agla itan makapabigla. Singa naaralan tayod imbeneg ya artikulo, iilaloan la na saray tuan Kristiano ya napasegsegang ira. (2 Tim. 3:12) Anggan iner so panaayaman tayo, ompan biglaan odino agtayo iilaloan ya sebelan itayo na gobierno ed panagdayew tayo ed maaron Dios tayo, si Jehova.
2 No say gobierno ed bansan panaayaman mo et mandesisyon ya sebelan so panagdayew tayo ed si Jehova, ompan nitepet mo iraya: ‘Kasin no napapasegsegang itayo et anggapo lad sikatayo so panangabobon na Dios? Kasin agtayo la makapandayew ed si Jehova lapud pananebel? Kaukolan ko kasi onalis ed arum a bansa ya aliwan sebel so kimey tayo?’ Pantongtongan tayo iratan ya tepet diad sayan artikulo. Aralen tayo met no panon tayon makapantultuloy ya mandayew ed si Jehova anggano walay pananebel, tan no anto ray agtayo nepeg ya gawaen.
KASIN NO NAPAPASEGSEGANG ITAYO ET ANGGAPO LAD SIKATAYO SO PANANGABOBON NA DIOS?
3. Base ed 2 Corinto 11:23-27, anto ran panamasegsegang so naeksperiensya nen apostol Pablo, tan antoy naaralan tayod alimbawa to?
3 No sebelan na gobierno so panagdayew tayo, ompan isipen tayo ya anggapo lad sikatayo so panangabobon na Dios. Balet tandaan ya no napapasegsegang itayo, agto labay ya ibagan agla naliliketan si Jehova ed sikatayo. Imanoen so sakey ya alimbawa, si apostol Pablo. Segurado ya walad sikatoy panangabobon na Dios. Sikatoy apribilehyoan ya mangisulat na 14 a sulat diad Kristianon Griegon Kasulatan, tan sikatoy sakey ya apostol ed saray nasyon. Balet siansian akaeksperiensya na panamasegsegang. (Basaen so 2 Corinto 11:23-27.) Naaralan tayod eksperiensya nen apostol Pablo ya nayarin abuloyan nen Jehova ya napasegsegang iray matoor ya lingkor to.
4. Akin et bubusolen itayo na mundo?
4 Impaliwawa nen Jesus no akin ya nepeg tayon ilaloan so panamasegsegang. Imbaga to ya busolen itayo na arum lapud ag-itayo kabiangan na mundo. (Juan 15:18, 19) No napapasegsegang itayo, agto labay ya ibagan anggapo lad sikatayo so panangabobon nen Jehova. Imbes, pakapatnagan itan ya gagawaen tayo so duga.
KASIN AGTAYO LA MAKAPANDAYEW ED SI JEHOVA LAPUD PANANEBEL?
5. Kasin sarag na too ya patundaen so panagdayew tayo ed si Jehova? Ipaliwawa.
5 Agbalot napatunda na too so panagdayew tayo ed makapanyarin-amin a Dios, si Jehova. Sinali la na dakel ya patundaen itayo, balet agda ayarian. Imanoen so agawa legan na Sankamundoan a Guerra II. Diad saman, grabe so impamasegsegang na dakel a bansa ed saray totoo na Dios. Singa bilang, say kimey na saray Tasi nen Jehova et insebel na partido na Nazi diad Germany, ontan met ed gobierno na Australia, Canada, tan arum ni ran bansa. Balet imanoen no antoy agawa. Nen ginmapo so guerra nen 1939, walay 72,475 ya manangipalapag diad interon mundo. Ipapanengneng na report ya kayari na guerra nen 1945, lapud tulong nen Jehova et nagmaliw ya 156,299 so manangipalapag. Masulok ya doble so indakel da!
6. Anto ray maabig ya epekto no napapasegsegang itayo? Mangiter na alimbawa.
6 Imbes ya nataktakot tayo lapud panamasegsegang, pakiwasen itayo na satan ya mas gawaen so anggaay nayarian tayon panlingkoran si Jehova. Singa bilang, walay sanasawa ya ugaw ni anak da ya manaayam ed bansan insebel na gobierno so panagdayew tayo. Imbes ya nataktakot iyan sanasawa, ginmapo iran nampayunir. Inmekal ni ingen ed trabaho imay asawan bii anggano baleg so sueldo to pian makapanpayunir. Imbaga na asawan laki ya lapud pananebel et dakel so nagmaliw ya interesado ed saray Tasi nen Jehova. Kanian mainomay toy mangigapo na panangiyaral na Biblia. Wala ni sakey a maabig ya epekto na pananebel. Imbaga na sakey ya elder ed satan a bansa ya dakel ed saramay tinmundan nanlingkor ed si Jehova so mimiaral la natan tan nagmaliw lamet ya aktibo.
7. (a) Antoy naaralan tayo ed Levitico 26:36, 37? (b) Antoy gawaen mo no walay pananebel?
7 No sebelan na saray mamubusol ed sikatayo so panagdayew tayo, labay dan ontakot tayo pian agtayo la manlingkor ed si Jehova. Likud ed pananebel, nayarin mangikayat ira na saray katilaan nipaakar ed sikatayo, mangibaki ira na manimbestiga ed abung tayo, kasoan da itayo, odino ikulong da ni ingen so arum ed sikatayo. Iisipen da ya nataktakot itayo no wala la ray kaiba tayo ya nipriso da. No abuloyan tayon ontakot so puso tayo lapud gagawaen da, ompan sikatayo lan mismo so “mansebel” ed sarili tayo. Agtayo labay ya magmaliw a singa saramay adeskribe ed Levitico 26:36, 37. (Basaen.) Agtayon balot aabuloyan ya lapud takot et onkapuy tayo odino ontunda tayo lan manlingkor ed si Jehova. Sigpot tayon manmatalek ed si Jehova tan agtayo manpapadaeg ed takot. (Isa. 28:16) Manpikasi tayo tan kerewen tayo so panangigiya na Dios. Amta tayo ya diad tulong nen Jehova, anggan say sankabiskegan ya gobierno na too et agto sarag ya patundaen so matoor ya pandadayew tayo ed Dios tayo.—Heb. 13:6.
KAUKOLAN KO KASI ONALIS ED ARUM A BANSA?
8-9. (a) Anton personal a desisyon so nepeg ya gawaen na ulo na pamilya odino sakey ya indibidual? (b) Antoy makatulong ed sakey pian makapandesisyon na duga?
8 No diad bansa ya panaayaman mo et sebelan na gobierno so panagdayew tayo, ompan isipen mo no kasin kaukolan moy onalis ed arum a bansa ya ditan et bulos kan makapanlingkor ed si Jehova. Sikan mismo so mandesisyon ed satan. Antis kan mandesisyon, sarag mon aralen no antoy ginawa na saray Kristiano nen inmunan siglo sanen apasegsegang ira. Kayarin tinupak si Esteban anggad inatey, saray disipulo ed Jerusalem et inmalis ed Judea tan Samaria tan akasabi ni ra ingen ya anggad Fenicia, Ciprus, tan Antioquia. (Mat. 10:23; Gawa 8:1; 11:19) Balet sarag mo met ya ikonsidera imay ginawa nen Pablo sanen walay agawan panamasegsegang. Sikatoy nandesisyon ya agtaynanan iray lugar ya susumpaen so panagpulong a kimey. Anggano mapeligro, sikatoy nansiansia ditan pian nipulong toy maong a balita tan napabiskeg to ray agagi ed saray syudad ya makakaeksperiensya na graben panamasegsegang.—Gawa 14:19-23.
9 Antoy naaralan tayo ed sarayan salaysay? Say ulo na pamilya so nepeg ya mandesisyon no kasin kaukolan so onalis. Antis ya mandesisyon, nepeg ton ipikasi itan tan nonoten ton maong so kipapasen na pamilya to pati say positibo tan negatibon epekto na iyalis da. Nepeg ya sakbaten na kada Kristiano so dilin responsabilidad to. (Gal. 6:5) Agtayo nepeg ya husgaan so arum ed desisyon da.
PANON ITAYON MANDAYEW NO WALAY PANANEBEL?
10. Anto ran instruksion so iter na sangan opisina tan saray elder?
10 Panon itayon makapantultuloy ya mandayew ed si Jehova anggano walay pananebel? Say sangan opisina so mangiter ed saray elder ed kongregasyon na saray instruksion tan praktikal ya suhestion ed no panon itayon makaawat na espiritual ya naakan, no panon itayon mantitipon parad panagdayew, tan no panon tayon ipulong so maong a balita. No bilang ta agnakontak na sangan opisina iray elder, saray elder so ontulong ed sika tan ed amin ya agagi ed kongregasyon pian makapantultuloy kayon mandayew ed si Jehova. Mangiter ira na saray instruksion ya base ed ibabaga na Biblia tan saray publikasyon tayo.—Mat. 28:19, 20; Gawa 5:29; Heb. 10:24, 25.
11. Akin et makaseguro ka ya agkan balot naerasan ed espiritual, tan antoy sarag mon gawaen pian naalwaran moy Bibliam tan saray publikasyon ya walad sika?
11 Insipan nen Jehova ya agbalot naerasan ed espiritual iray lingkor to. (Isa. 65:13, 14; Luc. 12:42-44) Kanian makaseguro ka ya gawaen na organisasyon to so amin ya paraan pian nitarya so espiritual ya panamaseseg a kaukolan mo. Balet antoy sarag mon gawaen? Sano walay pananebel, mananap ka na pasen ya napangiyamotan moy Bibliam tan arum nin espiritual ya naakan ya walad sika. Alwaran mo iratan ya mabmablin espiritual ya naakan, inimprinta man odino walad gadyet. Agmo iratan ititilak ed pasen ya mainomay ya naromog na arum. Kada sakey ed sikatayo et nepeg ya manggawa na praktikal ya paraan pian mansiansia tayon mabiskeg ed espiritual.
12. Panon ya iyuksoy na saray elder iray aral diad paraan ya agmangalay imano?
12 Panon toy sinimban aral tayo ey? Manggaway uksoyan iray elder pian makaatendi kad saray aral diad paraan ya agmangalay imano. Nayarin ikdan da kay instruksion ya diad angkelag ya grupo so piaralan mo, tan posible ya mabetbet dan umanen so oras tan pasen na aral. Sano onsabi odino onalis ka ed aral, maabig no makalna labat so pansalitam pian agmo niiyan ed peligro iray agagi. Ompan kaukolan ya aliwan masyadon pormal so isulong mo pian agnaalay imano na arum.
13. Antoy naaralan tayo ed saray agagi ed datin Soviet Union?
13 No nipaakar ed panagpulong a kimey, nandurumay situasyon ed kada lugar. Balet lapud inaro tayoy Jehova tan labalabay tayon ibaga ed arum so nipaakar ed Panarian to, manggawa tayoy paraan pian makapanpulong tayo. (Luc. 8:1; Gawa 4:29) Oniay imbaga na historian ya si Emily B. Baran nipaakar ed panagpulong na saray Tasi nen Jehova diad datin Soviet Union: “Nen imbaga na gobierno ya agla nayarin ipulong na saray Tasi so pananisia da, mitotongtong ni ran siansia ed saray kakaabay, katrabaho, tan kakaaro da. Nen apriso iray Tasi lapud satan, saray kaiba da lan priso so pinulongan da.” Anggano walay pananebel, agtinmundan nampulong iray agagi ed datin Soviet Union. No bilang ta sebelan la so panagpulong ed lugar yo, komon ta ontan met so determinasyon mo!
ANTO RAY AGTAYO NEPEG YA GAWAEN?
14. Base ed Salmo 39:1, antoy nepeg tayon panalwaran?
14 Manalwar ed no anto ray ibagam ed arum. Legan na pananebel, nepeg ya amta tayo no kapigan so “panaon na ag-iyesel.” (Ecl. 3:7) Kaukolan tayon protektaan iray importantin impormasyon, singa say ngaran na agagi, saray pasen ya pantitiponan tayo, no panon tayon manpupulong, tan no panon tayon makakaawat na espiritual ya naakan. Agtayo iraya ipaamta ed saray sekular ya autoridad, ontan met ed saray kakaaro tan kakanayon tayo ya manaayam ed bansa tayo odino ed arum ya bansa. No agtayo manalwar, ompan nipeligro tayo iray agagi.—Basaen so Salmo 39:1.
15. Antoy sasalien ya gawaen nen Satanas, tan panon tayon napaliisan itan ya patit?
15 Ag-aabuloyan ya pansengegan na inkaapag-apag iray angkelag ya isyu. Amta nen Satanas ya no naapag so sakey a sankaabungan, ag-itan mansiansia. (Mar. 3:24, 25) Kanian sikatoy tuloytuloy ya manggagaway paraan pian naapag itayo. Labay to ya sikatayon mismo so manlalaban imbes ya sikato so labanan tayo.
16. Anton maabig ya alimbawa so impanengneng nen Sister Gertrud Poetzinger?
16 Anggan saray maespiritual ya Kristiano et nepeg ya manalwar ed sayan patit nen Satanas. Imanoen so alimbawa na duaran alanaan ya sister, si Gertrud Poetzinger tan si Elfriede Löhr. Apriso iran dua kaiba so arum ya sister diad sakey ya panamairapan a kampo na Nazi. Nen angiter si Elfriede na saray makapabiskeg ya paliwawa ed saray arum ya sister diad kampo, angimon si Gertrud. Balet nababaingan lanlamang si Gertrud tan kinerew toy tulong nen Jehova. Insulat to: “Kaukolan tayon aralen ya awaten no mas maabilidad so arum odino mas dakel so responsabilidad da nen say sikatayo.” Panon ton alabanan so imon to? Nampokus si Gertrud ed saray maabig ya kualidad nen Elfriede, kaiba lay inkamakaaro to. Kanian pinmawil so maong ya ulopan da. Pareho dan asungdoan so bilay ed panamairapan a kampo tan matoor iran nanlingkor ed si Jehova anggad sampot na bilay da diad dalin. No pansagpotan tayon resolbien iray problema tayod saray agagi, agnaderal so pankakasakey tayo.—Col. 3:13, 14.
17. Akin ya agtayo nepeg ya ipasoot so labay tayo?
17 Ag-ipapasoot so labay mo. No unoren tayo iray instruksion na saray napanmatalkan tan responsablin brother, napaliisan tayoy problema. (1 Ped. 5:5) Singa bilang, diad sakey a bansa ya sebel so kimey tayo, angiter na instruksion iray responsablin brother ya agmangititilak na inimprintan literatura iray manangipalapag diad ministeryo. Balet walay payunir ya brother ya agto itan inunor tan angitilak na literatura. Antoy resulta? Ag-abayag kayari ton nan-informal witnessing kaibay arum ya agagi, inimbestigaan ira na saray pulis. Tutumboken da ra manaya tan inaala da iramay literaturan imbunog na sarayan agagi. Antoy naaralan tayo ed sayan eksperiensya? Nepeg tayon unoren iray instruksion anggano ag-itayo mipakna ed satan. Seguradon bendisyonan itayo nen Jehova no mikoopera tayo ed saray brother ya tinuro ton mangidaulo ed sikatayo.—Heb. 13:7, 17.
18. Akin et agtayo nepeg ya manggawa na saray kaaruman ya totontonen ya agmet la kaukolan?
18 Agmanggagawa na saray kaaruman ya totontonen ya agmet la kaukolan. No manggawa iray elder na ontan iran totontonen, nabelatan laingen iray agagi. Oniay nanonotan nen Brother Juraj Kaminský ya agawa legan na pananebel ed datin Czechoslovakia: “Nen inaresto iray responsablin brother tan dakel ya elder, say arum ya mangidadaulo ed saray kongregasyon tan saray sirkito et nanggawa na sarili dan totontonen, ya ibabaga da ed saray manangipalapag no anto ray nepeg tan agnepeg ya gawaen.” Ag-itayo inikdan nen Jehova na autoridad ya manggawa na saray totontonen ya nepeg a tumboken na agagi. No ontan so gawaen na sakey, ompan ipepeligro to laingen so agagi to tan gagawaen toy sarili to ya katawan na pananisia ra.—2 Cor. 1:24.
AGBALOT ONTUTUNDAN MANDAYEW ED SI JEHOVA
19. Base ed 2 Awaran 32:7, 8, akin et makapanpakpel itayo anggan antoy gawaen nen Satanas?
19 Say manunan kabusol tayo, si Satanas a Diablo, et ag-ontundan mamasegsegang ed saray matoor ya lingkor nen Jehova. (1 Ped. 5:8; Apo. 2:10) Sikato tan saray alipores to et salien dan sebelan so panagdayew tayo ed si Jehova. Balet agtayo nepeg ya manpadaeg ed takot! (Deu. 7:21) Kaiba tayo si Jehova, tan tuloytuloy to tayon suportaan anggano nasebelan so kimey tayo.—Basaen so 2 Awaran 32:7, 8.
20. Antoy determinasyon mo?
20 Komon ta aligen tayoy determinasyon na saray agagi tayo nen inmunan siglo, ya oniay imbaga da ed saray manuley: “Sikayo so mangukom no kasin duga ed pakanengneng na Dios so idengel ed sikayo imbes a diad Dios. Balet parad sikami, agkami nayarin ontundan mansalita nipaakar ed saray anengneng tan nadngel mi.”—Gawa 4:19, 20.
KANSION 73 Ikdan Mo Kami na Pakpel
^ par. 5 Antoy gawaen tayo no sebelan na gobierno so panagdayew tayo ed si Jehova? Aralen tayo ed sayan artikulo iray praktikal ya suhestion no anto ray nepeg tan agtayo nepeg ya gawaen pian agtayo ontunda ed panagdayew tayo ed Dios.
^ par. 59 DESKRIPSION NA LITRATO: Amin ya litrato dia et mangipapanengneng ed saray Tasi ya manlilingkor ed saray bansa ya nilimitaan na gobierno so kimey tayo. Melag ya grupo ya nantitipon ed bodega na sakey ya agi parad aral.
^ par. 61 DESKRIPSION NA LITRATO: Sister (walad kawigi) ya mimiistoryaan ed sakey ya bii tan sasalien ton itongtong so nipaakar ed si Jehova.
^ par. 63 DESKRIPSION NA LITRATO: Brother ya tetepetan tan papagyawen na saray pulis balet agto labay so mansalita nipaakar ed kongregasyon to.


text:
MANUNAN ARTIKULO | INER SO PAKAROMOGAN MOY TULONG?
Tulong Sano Walay Problema
Nandurumay irap o problema ya dadalanen tayo. Agtayo iratan nabitlan sansakey dia, balet nengnengen tayo may apatiran alimbawa diad unonan artikulo. Imanoen no panon ya saray totoon nandudumaan so problema da et aromog day tulong na Dios.
NO NAKAL ED TRABAHO
“Bansag kami nen asawak ya nakal ed trabaho,” kuan nen Seth. * “Duay taon ya akadepende kami labat ed iderew na kakanayon mi tan aawaten mi anggan anto la ditan ya trabaho. Lapud satan, a-depress so asawak ya si Priscilla, tan pakaliknak et anggapo lay kanak.
“Panon min inarap itan? Lanang ya ipapanonot nen Priscilla ed sarili to imay imbaga nen Jesus ed Mateo 6:34 ya agtayo nepeg ya mapagpaga ed ontumbok ya agew, ta kada agew et wala ni ray kapagaan to. Say impapuson panagpikasi to so amabiskeg met ed liknaan to. Siak balet, tinmulong ed siak so Salmo 55:22. Singa samay salmista, impasakbat koy ambelat ya awit ko ed si Jehova, tan talagan tinulongan to ak. Anggano wala lay trabahok natan, uunoren mi so bilin nen Jesus diad Mateo 6:20-22 kanian pansiasiansiaen min simpli so bilay mi. Lapud saray dinalan mi, mas inmapit kamid Dios tan ed sakey tan sakey.”
“Nen alugi so melag ya negosyo mi, mapagpaga ak no anto lay pansumpalan na pamilyak,” kuan nen Jonathan. “Lapud binmagsak so ekonomya, baliwala so 20 taon ya impansagpot mi. Manlapud saman et lanang mi lan pankokolkolan nen asawak so kuarta. Agmi la anggan nausar ya pansaliw so credit card mi ta agkami la makakabayar.
“Balet tinulongan kami na Salita na Dios tan say espiritu to pian makapandesisyon na duga. Agak la mapili na trabaho, tan agkami manggagastos no agmet kaukolan. Tan lapud Tasi nen Jehova kami, pinabiskeg kami na saray kaagian mi. Impalikna dan walay kana mi tan tinulongan da kami nen mair-irap so situasyon mi.”
NO INSIAN KA NA ASAWAM
“Nen biglan tinaynan ak nen asawak, asakisakitan ak tan agaylay syodot ko,” kuan nen Raquel. “Maer-ermen ak. Balet inmasingger ak ed Dios, tan tinulongan to ak. Lapud inagew-agew ak ya manpipikasi, say deen na Dios so namprotekta ed pusok. Aliknak ya tinambal toy asugatan ya pusok.
“Diad tulong na Salita to, say Biblia, nakal so naliliknak ya sanok tan sakit na linawa. Impapusok so imbaga nen apostol Pablo diad Roma 12:21 ya, ‘Agka padadaeg ed mauges, noagta itultuloy mon daegen so mauges diad panamegley na maong.’
“Walay kaarok ya tinulongan to ak ya maka-move on. Impabasa tod siak so Eclesiastes 3:6 tan imbaga to ya walay panaon ya kaukolan tayo lan ‘awaten ya abalangan’ itayo. Mairap ya gawaen itan, balet atan so kaukolan kon gawaen. Natan et wala la ray planok ed bilay.”
“No insian ka na asawam, kaukolan moy tulong,” kuan nen Elizabeth. “Walay malet a kaarok ya wadtan ya lanang ed abay ko. Onakis met no onakis ak, papabiskegen to ak, tan ipapalikna ton walay mangaaro ed siak. Antak ya sikatoy inusar nen Jehova pian paabigen so asakitan ya liknaan ko.”
NO MANSASAKIT ODINO MATATKEN LA
Si Luis ya abitlad unonan artikulo et walay graben sakit tod puso, tan amidua la ya inatey lawari. Natan et kaukolan ya aka-oxygen na 16 oras kada agew. “Naynay ak ya manpipikasi ed si Jehova,” kuan to. “Tan kayarik ya manpikasi ed Dios, naliknak ya papabiskegen ak na espiritu to. Say pikakasi so mangiiter ed siak na biskeg a manbilay, ta walay pananisiak ed sikato tan antak ya iyaansakit to ak.”
“Amayamay so labay kon gawaen, balet agko la sarag,” kuan nen Petra, ya 80 lay taon to. “Makapaermen so ikakapuy na laman ko. Anggapoy kasil ko tan akadepende ak lad tambal. Mabetbet kon nanonotan may kinerew nen Jesus ed Ama to ya no nayari et agla komon manirap. Balet pinabiskeg nen Jehova si Jesus tan papabiskegen to ak met. Say pikakasi so tambal ko kada agew. Onlelemew so liknaan ko kayarik ya mitongtong ed Dios.”—Mateo 26:39.
Ontan met so nalilikna nen Julian ya ngalngali 30 taon lan manaanos ed sakit ton multiple sclerosis. “Dati et pan-opisina so yurongan ko, natan wheelchair la,” kuan to. “Balet maliket so bilay ko ta uusaren kon panlingkor ed arum. Say itulong ed arum et makabawas na paniirap, tan talagan totooren nen Jehova so promisa to ya iter toy biskeg ya kakkaukolan tayo. Singa si apostol Pablo, nibagak met ya: ‘Walay biskeg kon arapen so amin a bengatla lapud samay mangiiter ed siak na pakayari.’”—Filipos 4:13.
NO INATEYAN
“Nen atalapos si tatay ko, agak makapanisia nen unaan,” so nanonotan nen Antonio. “Singa agko naawat so agawa—ombebeltang labat irad karsada. Balet anggapoy nagawaan ko. Limaran agew iran a-comatose antis ya inatey. No wadtay nanay ko, pipigilan koy onakis, balet no bukbukor ko la, iyaki-akis ko. ‘Akin et oniay agawa?’ so paulit-ulit kon itetepet ed sarilik.
“Diad saman ya mair-irap ya dinalan mi, lanang kon ipipikasid si Jehova ya tulongan to ak ya kontroley liknaan ko tan ikdan to ak na deen. Kanian kalkalnan dinmeen so liknaan ko. Anonotan ko may imbaga na Biblia ya ‘saray ag-iilaloan a nagawa’ et onsabi ed anggan siopad sikatayo. Agnayarian na Dios so mantila kanian segurado ak ya nanengneng ko lamet si tatay ko sano bilayen lamet na Dios.”—Eclesiastes 9:11; Juan 11:25; Tito 1:2.
Ontan met so sankanonot nen Robert ya abitlad akaunan artikulo. Say kuan to: “Alikna mi nen asawak so deen na nonot ya ibabaga na Filipos 4:6, 7. Alikna mi itan lapud pampipikasi mid si Jehova. Lapud satan, ayarian min itongtong ed saray news reporter so ilalo min nabilay lamet iray inaatey. Anggano naandi anak mi lapud aksidente ed eroplano, dakel nin siansia iray maliket ya pakanodnonotan mi ed sikato. Aratan la so nononoten mi.
“Nen imbaga na saray kapara min Tasi ya anengneng dad TV ya kalmado min ipapaliwawa so pananisia mi, imbaga mid sikara ya agawaan mi iman lapud dakel so mangipipikasi ed sikami. Amtak ya tinulongan kami nen Jehova diad panamegley na amayamay ya makapabiskeg ya mensahen naawat mi.”
Singa nanengneng ed saratan ya alimbawa, sarag na Dios ya tulongan iray totoon ondadalan ed nanduruman problema tan subok. Sika ey? Antokaman so probleman dadalanen mo, walay naromog mon tulong pian nasarag moy mair-irap ya situasyon. * Maabig sirin no onkerew kay tulong ed si Jehova. Sikato so “Dios na amin a ligliwa.”—2 Corinto 1:3.
^ par. 5 Sinalatan so arum ya ngaran ed sayan artikulo.
^ par. 23 No labay moy makaasingger ed Dios tan patulongan ed sikato, sarag mon kontaken iray Tasi nen Jehova ed lugar yo odino mansulat ed sankaasinggeran ya branch office.


text:
Inmekal Irad Palson Relihyon
“Paway kayo ed sikato, sikayo ran totook.”—APO. 18:4.
1. Akin ya maniilalo iray totoo na Dios ya makablos irad Makapanyarin Babilonia, tan anto ran tepet so aralen tayo?
DIAD apalabas ya artikulo, naaralan tayo no panon ya naaripen na Babilonia iray matoor ya Kristiano. Balet say maong a balita et ag-ira nansiansian ontan. Anggapoy kana na imbaga na Dios ya “Paway kayo ed sikato, sikayo ran totook” no anggapoy anggan sakey ya makablos ed impluensya na empiryoy palson relihyon. (Basaen so Apocalipsis 18:4.) Labalabay tayo lan naamtaan no kapigan akablos iray totoo na Dios ed impluensya na Babilonia! Balet, ebatan tayo ni irayan tepet: Antoy determinasyon na saray Estudyante na Biblia nipaakar ed Makapanyarin Babilonia antis na 1914? Talaga kasin aktibon manpupulong iray agagi legan na World War I? Kasin samay impangipetek tan impandisiplina ed sikara et walay pikonektaan tod impakaaripen dad Babilonia?
“NADERAL LAY BABILONIA”
2. Antoy determinasyon na Saray Estudyante na Biblia nipaakar ed palson relihyon?
2 Pigaran dekada antis na World War I, apruebaan nen Charles Taze Russell tan saray kakaiba to ya anggapod Biblia so ibabangat na saray Kakristianoan. Lapud satan, determinado ran agmiulop ed palson relihyon. Nen Nobyembre 1879, prangkan nabasa ed Zion’s Watch Tower so Makasulatan ya determinasyon da: “Amin ya simbaan ya maniisip a malinis tan asawa nen Kristo anta diad tua et kakomplot tan susuportaan day mundo (ayep) et nepeg tayon ipasen ya imoral ya simbaan,” a singa impanawag na Biblia ed Makapanyarin Babilonia.—Basaen so Apocalipsis 17:1, 2.
3. Antoy makpel ya ginawa na Saray Estudyante na Biblia pian nipanengneng dan kaukolan day onekal ed palson relihyon? (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.)
3 Amta na saray matoor ed Dios ya lalaki tan bibii no antoy nepeg dan gawaen. Agda nailaloan ya bendisyonan ira na Dios no itultuloy dan suportaan iray organisasyon na palson relihyon. Kanian dakel ya Estudyante na Biblia so nanggaway sulat pian onekal lad saray simbaan da. No maminsan, ibabasa dad simbaan iratan ya sulat. No sebel balet so pambasa ed simbaan, ikdan da lay kopya so amin ya membro. Labay da lan pultoten so amin ya koneksion dad palson relihyon! Diad apalabas, ompan pateyen da ra no ontan so gawaen da. Balet diad dakel a bansa nen manampot lay 1800’s, naaandi lay suporta na Gobierno ed simbaan. Lapud anggapo lay tatakotan dan mandusa ed sikara, sarag da lan itongtong so nipaakar ed relihyon tan arap-arapan da lan kokontraen iray simbaan.
4. Nen World War I, antoy pangipapasen na totoo na Dios ed Makapanyarin Babilonia? Ipaliwawa.
4 Atalosan na Saray Estudyante na Biblia ya agmagenap so basta pangipaamta dad saray kakanayon, kakaaro, tan membro na simbaan ya inmekal irad palson relihyon. Kaukolan ya naamtaan na interon mundo no anton talaga so Makapanyarin Babilonia—imoral itan ya relihyon! Kanian nen Disyembre 1917 anggad kagapo na 1918, nilibon Estudyante na Biblia so makulikulin angibunog na 10,000,000 ya kopya na tract ya say title to et “Naderal Lay Babilonia”—talagan diretsaan itan ya akusasyon ed Kakristianoan. Agaylay pasnok na saray papari; balet agsinmuko iray Estudyante na Biblia tan intuloy da so importantin kimey. Determinado ran “unoren so Dios bilang manuley imbes a saray totoo.” (Gawa 5:29) Antoy nibaga tayod satan? Malinew sirin ya agla ra naaripen na Makapanyarin Babilonia legan na guerra. Diad tua, saratan ya Kristiano et makakalukpos la rad impluensya to tan tutulongan da ray arum ya ontan met so gawaen da.
MASESEG IRA LEGAN NA WORLD WAR I
5. Akin et nibaga tayon maseseg iray agagi legan na World War I?
5 Diad apalabas, papanisiaan tayo ya ag-aliketan si Jehova ed totoo to lapud abawasay seseg dad panagpulong legan na World War I. Inisip tayo ya lapud satan et inabuloyan nen Jehova ya naaripen iran magano na Makapanyarin Babilonia. Balet, prinuebaan na saray matoor ya agagin nanlingkor ed Dios nen 1914-1918 ya ginawa day anggaay nayarian dan ituloy so pampulong. Walay mabiskeg ya ebidensyan onsuporta ed satan. Lapud mas susto lay pakatalos tayod history na totoo na Dios, mas natatalosan tayo la ray walad Biblia.
6, 7. (a) Anto ran subok so inarap na Saray Estudyante na Biblia legan na World War I? (b) Anto ray prueba ya maseseg iray Estudyante na Biblia?
6 Diad tua, aktibon manpupulong iray Estudyante na Biblia legan na World War I (1914-1918). Aliwan mainomay itan parad sikara. Pantongtongan tayoy duaran rason. Unona, say manunan kimey dad saraman ya panaon et say pangibunog na saray literaturan base ed Biblia. Nen insebel na gobierno so libron The Finished Mystery diad kagapoy 1918, dakel ya agagi so nairapan ya manpulong. Agda ni naaralay manpulong ya Biblia labat so usaren, tan apasal iran say The Finished Mystery so “mansalita” parad sikara. Komadua, kinmayat nen 1918 so sakit ya Trangkaso Español. Lapud satan ya makapatey ya sakit, nairapan iray manangipalapag ya manbiahe tan manpulong. Balet, anggano wala iratan ya subok, siansian nin ginawa na Saray Estudyante na Biblia so anggaay nayarian dan ituloy so kimey.
7 Nen 1914, impabantay na dagdaiset ya Estudyante na Biblia so “Photo-Drama of Creation” ed masulok ya 9,000,000 a totoo. Satan ya Drama et impaniban litrato tan slide ya babansagan na sound tan nabantayay history na too manlapud impamalsa anggad panampot na Sanlibon Taon ya uley nen Jesus. Baleg itan ya agawaan dad saman a panaon. Isip mo pa, say karakel na akabantay nen 1914 et mas dakel ni nen say bilang na saray aktibon manangipalapag na Panarian natan ed interon mundo! Nireport ya nen 1916 et walay 809,393 ya inmatendid publikon pantitipon diad United States, tan nen 1918 et asabi toy 949,444. Talagan maseseg iray Estudyante na Biblia!
8. Panon ya nitarya so espiritual a pankaukolan na saray agagi legan na World War I?
8 Legan na World War I, ginawan amin so paraan pian nitarya so espiritual a naakan tan panamaseseg ed saray nitaytayak ya Estudyante na Biblia. Saratan so amabiskeg ed saray agagin mantultuloy ya manpulong. Oniay natandaan nen Richard H. Barber, ya aktibo ed saman a panaon: “Akapantultuloy ed kimey iray pigaran ombiabiahen manangasikaso tan siansian nibubunog so The Watch Tower tan nipapawit itan ed Canada ya diad saman et sebel so kimey tayo ditan. Apribilehyoan ak ya mangipawit ed pigaran agagi na pocket-size iran kopya na The Finished Mystery ta kinompiska iray kopya da. Kinerew nen Brother Rutherford ya mangorganisa kami na saray kombension diad pigaran syudad ed western United States tan mangibaki na saray manpaliwawa pian napaseseg iray agagi.”
KAUKOLAN SO PANANGIPETEK
9. (a) Akin ya kaukolan a nipetek tan nadisiplina iray totoo na Dios nen 1914 anggad 1919? (b) Antoy agtayo nepeg ya isipen ed impakadisiplina na saray totoo na Dios?
9 Wala ray ginawa na Saray Estudyante na Biblia nen 1914 anggad 1919 ya agmitunosan ed saray prinsipyo na Biblia. Anggano matua ra, no maminsan et aliwan duga so panmoria dad panagpasakop ed gobierno. (Roma 13:1) Kanian bilang grupo, no arum et aliwa ran neutral ed guerra. Singa bilang, nen indeklara na presidente na United States ya say Mayo 30, 1918 et agew pian ipikasi so kareenan, pinaseseg na The Watch Tower iray Estudyante na Biblia ya mibiang irad satan. Wala ray agagin angiter na pinansyal a suporta parad guerra, tan wala ni ingen iray akilad labanan ya walay awit dan paltog. Balet, aliwan duga no mankonklusyon tayon Saray Estudyante na Biblia et naaripen na Makapanyarin Babilonia lapud kaukolan day nipetek tan nadisiplina. Diad tua, atalosan da ya kaukolan day onekal ed palson relihyon, tan legan na World War I, ngalngali la ra sigpot ya akalukpos ed empiryo na palson relihyon.—Basaen so Lucas 12:47, 48.
10. Panon ya impanengneng na Saray Estudyante na Biblia ya sagrado ed sikara so bilay?
10 Anggano agni masyadon natatalosan na Saray Estudyante na Biblia so nipaakar ed Kristianon neutralidad a singa natan, malinew iya ed sikara: Isesebel na Biblia so pamatey na too. Kanian anggano akibiang ed guerra iray pigaran lalaki legan na World War I, determinado ran agmamatey. Saray arum ed sikara ya agda labay so mamatey et inyan ed arap na labanan pian sikara so napatey.
11. Antoy reaksion na gobierno ed determinasyon na Saray Estudyante na Biblia ya agmamatey?
11 Talagan mansyodot so Diablo ed determinasyon na saray agagi nipaakar ed guerra. Kanian namplano na “gulo diad panamegley na ley.” (Sal. 94:20) Impaamta nen Major-General James Franklin Bell na U.S. Army ed si Brother J. F. Rutherford tan W. E. Van Amburgh ya sinali na U.S. Department of Justice so mangipasa na ley ed Kongreso pian nasentensiaan na patey iramay agda labay so mamatey na kalaban ed guerra. Say tutukoyen to et Saray Estudyante na Biblia. Diad petang na ulo nen General Bell et oniay imbaga tod si Brother Rutherford: “Agnaaprobaan itan ya ley ta ag-inmabobon si [U.S. President] Wilson; balet amta mi no antoy gawaen mid sikayo, tan gawaen mi itan!”
12, 13. (a) Akin ya asentensiaan na mabayag a pakapriso iray waloran agagi? (b) Kasin kinmapuy so determinasyon dan unoren si Jehova nen apriso ra? Ipaliwawa.
12 Tinoor na gobierno iman ya impantaktakot da. Inaresto da ray representative na Watch Tower Society ya si Brother Rutherford, Van Amburgh, tan anemiran kakaiba ra. Nen imbasa na huis so sentensia da, oniay imbaga to: “Say relihyoson propaganda na sarayan lalaki et mas mapeligro nen say grupo na saray sundalo na Germany . . . Aliwa labat ya saray opisyal na Gobierno tan militar so kokontraen da noagta pati amin ya ministro na amin ya simbaan. Nepeg ya ambelat so dusa ra.” (Faith on the March, nen A. H. Macmillan, p. 99) Tan talagan ontan so agawad sikara. Say waloran Estudyante na Biblia et senentensiaan na mabayag ya pakapriso diad Atlanta, Georgia. Balet nen asumpal lay guerra, nibulos ira tan akansela so kaso ra.
13 Pero anggano nen wala rad prisoan, nansiansia ran matoor ed saray naaralan dad Biblia. Nansulat irad presidente pian nibulos ira, tan oniay imbaga ra: “Akasulat ed Biblia so linawa na Katawan ya, ‘Agka nepeg a mamatey,’ kanian siopaman ya membro na [International Bible Students] Association ya indedika toy bilay to ed Katawan balet agto tooren so impromisa to et naandid sikatoy pabor na Dios, ompan naderal ni ingen. Kanian agnaawat na konsiensia na saray matoor a membro so mamatey na too.” Talagan makpel ira! On, determinado ran agmikompromiso!
NIBULOS IRAN SIANSIA!
14. Ipaliwawa so ibabaga na Biblia ya agawa manlapud 1914 anggad 1919.
14 Adeskribe ed Malaquias 3:1-3 so panaon—manlapud 1914 anggad kagapo na 1919—sano nalinisan iray “ananak nen Levi.” (Basaen.) Legan na satan a panaon, si Jehova a Dios, “say tuan Katawan,” ya kaiba toy Jesu-Kristo, say “mensahero na sipanan” et onla rad espiritual a templo pian inspeksionen iray manlilingkor diman. Kayari na pandisiplina nen Jehova ed sikara, akaparaan la ray alinisan ya totoo nen Jehova ya mangawat na kaaruman ya responsabilidad. Nen 1919, tinuro na Katawan so “matoor tan makabat ya aripen” ya mangitarya na espiritual a naakan parad matoor a sankaabungan to. (Mat. 24:45) Akablos lad impluensya na Makapanyarin Babilonia iray totoo na Dios. Manlapu lad saman, panamegley na agnaparaan ya pangasi nen Jehova, tuloytuloy lan onaaralem so kakabatan dad panlabayan na Dios tan say panangaro dad Ama rad tawen. Talagan misalsalamat irad satan ya panamendisyon to! [1]
15. Antoy nepeg ya epektod sikatayo na impakablos tayod Makapanyarin Babilonia?
15 Talagan malikeliket tayo ta akablos tayo lad Makapanyarin Babilonia! Atalo si Satanas ed pansasagpot ton deraley tuan Inkakristiano. Balet, agtayo komon lilingwanan so rason no akin ya imbulos itayo nen Jehova. (2 Cor. 6:1) Dakdakel nin makadios ya totoo so aripen na palson relihyon. Kaukolan tayo ran tulongan ya makapaway. Igiya tayo ra. On, aligen tayo sirin iray agagi tayo nensaman, tan gawaen tayoy anggaay nayarian tayon tulongan iran makablos!
^ [1] (parapo 14) Dakel so piparaan na samay 70 taon ya impakaaripen na saray Judio ed Babilonia ed samay agawad saray Kristiano nen ginmapo so apostasya. Balet, say impakaaripen na saray Judio et agto isisimbolo so agawad saray Kristiano. Say sakey a rason et nandumaan so kabayag na impakaaripen da. Kanian agtayo nepeg ya ipasen ya amin a detalye na impakaaripen na saray Judio et onaplika ed samay agawad saray alanaan ya Kristiano antis na 1919.


text:
Tepetepet na Saray Manbabasa
Antis min naamtaan so katuaan, nanpa-in vitro fertilization kami nen asawak lapud labay mi nawalaan na anak. Agnausar ya amin iramay a-fertilize ya egg cell (embryo); aka-frozen tan akasinop. Kasin pansiansiaen min aka-frozen, o paibantak mi la?
Sakey iya ed saray moral ya isyun nepeg a desisyonan na sanasawa no iisipen day manpa-in vitro fertilization (IVF). Antokaman so desisyon na sanasawa, eebatan da itan ed si Jehova. Balet, nayarin makatulong no amta ray proseso na IVF.
Say sankaunaan ya angilukon na test-tube baby et diad England nen 1978. Sikatoy agmanlukon ta barado iray Fallopian tube to, kanian agna-fertilize na saray sperm cell so/iray egg cell to. Panamegley na sakey ya medical procedure, angala iray doktor na mature lan egg cell ed ovary to, inyan dad glass dish, tan insan da in-fertilize panamegley na sperm cell nen asawa to. Samay aporman embryo et inkarga dad mixture pian na-develop, insan da inyan ed panag-anakan to tan ditan la binmaleg. Sikatoy angiyanak na ugaw a bii. Sayan proseso et tatawagen ya in vitro (in glass) fertilization, o IVF.
Anggaman nayarin manduruma so proseso depende ed bansa, kaslakan lan onia ay so nagagawad IVF: Say asawan bii et ikdan day maksil ya fertility drug diad pigaran simba pian ondakel so egg cell ed ovary to. Say asawan laki et nayarin kerewen ya mamawalay sperm cell panamegley na masturbasyon. Panibaen dad laboratoryo iray egg cell tan saray malinis lan sperm cell. Posible ya pigaran egg cell so na-fertilize tan magmaliw ya embryo. Kalabas na sakey o pigaran agew, saratan ya balon embryo et eksaminen dan maong pian nibiig iray walay depekto ed saray maong a klase ya ikargad panag-anakan na asawan bii pian ombaleg. Diad mikatlon agew, duara o taloran maong a klase na embryo so iyan dad panag-anakan na asawan bii pian mas baleg so tsansa ton manlukon. No pinmeket so sakey o masulok ni, sikatoy malukon, tan kalabas na pigaran bulan et mananak.
Panon to balet iramay agnausar ya embryo, pati saramay makapuy ya klase o walay depekto ra? No paulyan labat iratan, agla ra nabilay. Kanian sakbay ya nagawa itan, i-frozen da ed likidon nitrogen. Akin? No ag-abilay iramay inmunan inkarga, nayarin usaren iray reserban embryo diad onsublay ya pampa-IVF da pian mas daiset so gastos. Balet walay nalalanor ya isyu ed moral. Singa samay sanasawa ya nantepet ed gapo na sayan artikulo, ag-amta na dakel no antoy gawaen dad saray aka-frozen ya embryo da. Ompan agda la labay ya arumay anak da. Nayarin maedad la ra o anggapo lay gastosen dan pampa-IVF lamet. Wala ray natatakot ya ompan piga-pigaray ilukon da. * Odino manguman so situasyon lapud ipatey o pangasawa lamet na anggan siopad sikara. On, amayamay so nepeg ya ikonsidera, tan lapud satan et manggagastos so dakel ya sanasawa parad storage fee na saray embryo diad dakel a taon.
Nen 2008, imbaga na sakey ya chief embryologist ed The New York Times ya dakel a sanasawa so agmakadesisyon no antoy gawaen dad saramay impa-frozen dan embryo. Inkuan na artikulo: “Manga 400,000 ya embryo so aka-frozen ed saray klinika ed interon bansa, tan dakel so onaarum kada agew . . . Ag-ompatey iray embryo anggan kayari samploy taon odino onsulok ni basta dugay inka-frozen da balet no agla ra aka-frozen, ompatey la ra.” (Sikami so angi-italic.) Lapud satan, iisipen na arum a Kristiano ya singa agmet makapuy no agda la pansiansiaen ya aka-frozen iray keran embryo. Akin?
Nayarin konsideraen na sanasawan Kristiano so sakey ya medikal a situasyon ya walaan na miparan isyu ed IVF. No grabe lay situasyon na kapamilya na saray Kristiano tan nabibilay labat panamegley na artificial life support, a singa say ventilator, kaukolan day mandesisyon. Agbalot paulyan na saray tuan Kristiano ya ag-ipatambal so kapamilya da; rerespetoen day bilay unong ed Exodo 20:13 tan Salmo 36:9. Oniay kuan na Mayo 8, 1974 ya Awake!: “Lapud rerespetoen day panmoria na Dios ya sagrado so bilay, tan ikokonsidera day mismon konsiensia ra tan uunoren day ley na gobierno, saramay malabay ya manbilay unong ed prinsipyo na Biblia et agbalot mibiang ed positive euthanasia,” say ginagalan pamultot ed bilay na pasyente. Diad arum ya situasyon balet, aglan talaga nabilay so pasyente no ekalen so life support. Kaukolan sirin ya mandesisyon iray kapamilya to no kasin pansiansiaen da o ekalen lay artificial life support.
Tua, aliwa met ya eksakton ontan so situasyon na sanasawan nanpa-IVF tan nanpa-frozen na embryo. Balet say sakey ya opsyon da et say pangipaway ed saray embryo manlapud nitrogen freezer, tan paulyanan labat. No impaway ed freezer iray embryo, agmanbayag et ompatey la iratan. Desisyon na sanasawa no kasin iyabuloy da itan.—Gal. 6:7.
Wala ray sanasawan nanpa-IVF ya mabulos dan akoey gastos ed pampa-frozen ed saray embryo odino say pangusar ed saratan no bilang ta labay day nawalaan lamet na anak. Balet, wala ray sanasawan mandesisyon ya agla ituloy ya i-frozen iray embryo, ta parad sikara et nabibilay labat iratan panamegley na artipisyal ya paraan. Eebatan na saray Kristiano ed Dios no panon dan usaren so nipasal ed Biblia ya konsiensia ra. Siempre, labay dan ag-ira nakonsiensia tan agda ibaliwalay konsiensia na arum.—1 Tim. 1:19.
Eebatan na saray Kristiano ed Dios no panon dan usaren so nipa- sal ed Biblia ya konsiensia ra
Naimano na sakey ya ekspertod reproductive endocrinology ya dakel so sanasawan “agda amtay gawaen da tan naproproblema no antoy gawaen dad saramay [aka-frozen ya] embryo da.” Kanian oniay konklusyon to: “Parad dakel ya sanasawa, singa anggapoy dugan desisyon.”
Kanian no nononoten na saray tuan Kristiano so manpa-IVF, nepeg dan ikonsidera so amin ya seryoson pansumpalan na desisyon da. Oniay simbawa na Biblia: “Saray totoon ikakana ray ulo ra nanengneng dan onsasabi so kaatapan, et paliisan da, balet saray totoon kulang na kanonotan subaen da, et nasagmak day kairapan.”—Pro. 22:3, Maung a Balita.
Walay agni kasal ya sanasawa ya manaaral na Biblia tan labay da lay manpabautismo, balet ag-ira nakasal ta aliwan legal ya residente na bansa so laki. Ag-iyaabuloy na gobierno ya kasalen so ilegal ya foreigner. Nayari ra kasin pampirmaey Declaration Pledging Faithfulness insan abuloyan la ran manpabautismo?
Singa solusyon met itan, balet aliwan satan so Makasulatan ya panresolbid problema da. Pian natalosan tayo no akin, amtaen tayo ni so gagala na Declaration Pledging Faithfulness, no akin ya wala itan, tan no iner tan diad anto ran situasyon onaplika itan.
Say dokumento et akasulat a paknaan ya pirmaan ed arap na saray tasi na laki tan biin aglegal a nakasal. Diad sayan dokumento, isipan dan manmatoor irad sakey tan sakey tan gawaen dan legal so panamaley da no posible la. Ipasen na kongregasyon ya diad arap na Dios tan too et singa la ra legal ya nankasal.
Akin tan kapigan a nayarin niyabuloy so Declaration Pledging Faithfulness? Si Jehova so angigapo ed uksoyan na panangasawa tan parad sikato et seryoso itan. Oniay imbaga na Anak to: “Say impankasakey na Dios, agnepeg a pansianen na too.” (Mat. 19:5, 6; Gen. 2:22-24) Onia ni inkuan to: “Siopaman a lakin mangidiborsyo ed asawa to, ya aliwan makasengeg ed pilalawanan [seksual ya imoralidad], tan mangasawa na sananey et mankasalanan na pikakalugoran.” (Mat. 19:9) Kanian say “pilalawanan” o seksual ya imoralidad labat so Makasulatan ya basiyan ya nidiborsyo na sakey so asawa to. Alimbawa, no misekso ed arum so asawan laki, sarag na asawa to so mandesisyon no kasin idiborsyo to odino andi. No midiborsyo so asawan bii, sikatoy bulos ya miasawa lamet.
Balet, diad arum a bansa, lalo la nensaman, sayan malinew ya prinsipyoy Biblia et agnaawat na simbaan. Imbes, ibabangat dan agbalot nayari mandiborsyo anggan antoy rason. Kanian diad saray bansa ya maksil so impluensyay simbaan, anggapoy ley da parad diborsyo, anggan say sengegan et samay basiyan ya imbaga nen Jesus. Diad arum ya bansa, iyaabuloy day diborsyo balet say proseso et mabaybayag, komplikado, tan magastos. Kaukolan ni manalagar na dakel a taon antis ya naaprobaay diborsyo. Aliling to et ‘aamperen’ na simbaan o gobierno so iyaabuloy na Dios.—Gawa 11:17.
Alimbawa, say sanasawa et nayarin walad bansan imposible odino talagan mair-irap so pidiborsyo, a nayarin dakel nin taon so palabasen antis ya naaprobaan. No ginawa da lay amin ya paraan pian pultotey datin legal ya impikasal da, tan diad arap na Dios et kualipikado iran mankasal, nayari iran manpirmay Declaration Pledging Faithfulness. Saya et maaron uksoyan na Kristianon kongregasyon ed saratan a bansa. Balet, ag-iya onaplika ed saray bansan legal so diborsyo, anggano magastos odino komplikado so proseso.
Wala iramay lapud agda natatalosay gagala na Declaration Pledging Faithfulness, anggano legal so diborsyo ed bansa ra et mas labay day manpirma na ontan ya dokumento nen say ondalan ed komplikado tan maprobleman proseso.
Diad samay tepet, labay na samay manaamong so mankasal ya legal. Bulos iran dua base ed Kasulatan ta anggapoy datin asawa ra. Balet ilegal ya foreigner imay laki tan ag-iyaabuloy na gobierno ya kasalen so ilegal ya foreigner. (Diad dakel a bansa, iyaabuloy day pankasal na laki tan bii anggano say sakey o sikaran dua et aliwan legal ya residente na bansa.) Diad sayan situasyon, iyaabuloy na bansan kawalaan da so diborsyo. Kanian, ag-onaplika so pampirma na Declaration Pledging Faithfulness. Sakey ni, say situasyon da et agmankaukolan na diborsyo ta bulos iran dua ya mangasawa. Balet ilegal ya residente imay laki, kanian antoy gawaen da? Sarag day onlad arum a bansa ya iyabuloy na gobierno so pankasal na ilegal ya foreigner. Odino sarag day mankasal ed bansan kawalaan da natan basta manggaway paraan imay laki pian magmaliw ya legal a residente.
On, sarag na sayan sanasawa so manggaway paraan pian natulok day ganggan na Dios tan nen Cesar. (Mar. 12:17; Roma 13:1) No ontan so gawaen da, nayarin onkualipika la rad bautismo.—Heb. 13:4.
^ par. 6 Panon to no singa abnormal so fetus o dakel so abilay ya lukon? Say ginagalan pangekal ed lukon et aborsion. Diad IVF, mabetbet so pangilukon na pigara (kambal, triplet, o mas dakel ni), kanian mas posible ya manresultad premature a pananak tan makapatey ya pamparala. No dakel so inlukon na sakey ya bii, nayarin irekomenda dan ipaekal so arum. Ginagalan aborsion itan, ya singa la panagpatey.—Exo. 21:22, 23; Sal. 139:16.


text:
KAPITULO 35
Napaoli Itayo!
NO ompatey itayo, labay kasi na Dios a paolien odino pabilayen itayo?— Panisiaan na maong a toon si Job a labay na Dios itan. Kanian nen abaloan nen Job a sikatoy ompatey la, inkuanto ed Dios: “Ontawag ka, et onebat ak ed sika.” Inkuan nen Job a sikato so pirawat, odino labalabay nen Jehova a Dios a paolien.
Si Jesus et singa si Jehova a Dios, ya Ama to. Labay to itayon tulongan nen Jesus. Sanen inkuan na toon akating ed sikaton, “no labay mo, nayarian moak a linisan,” inmebat si Jesus: “Labay ko.” Tan pinaabig to so kating na too.
Naaralan nen Jesus ed si Ama to so pangaro ed ugugaw. Diad amiduan inkagawa nensaman, inusar nen Jehova iray lingkor to a mamaoli ed saray ugugaw. Akikasi si Elias ed si Jehova a paolien toy anak na sakey a biin maomaong ed si Elias. Tan pinaoli nen Jehova. Inusar met nen Jehova so lingkor ton si Eliseo a mamaoli ed melag ya ugaw a laki.
Agta maliket tayon naamtaan ya inadaro itayon maong nen Jehova?— Nonoten to itayo aliwa labat lan sano mabilay itayo. Nononoten to itayo met no bilang ta ompatey itayo. Inkuan nen Jesus ya ipapasen ni ingen na Ama a mabilay iray inad-aro to anggaman inaatey la’ra! (Lucas 20:38) Inkuan na Biblia ya ‘anggan say patey nisay bilay nisay wala ed kaplesan nisay wala ed arapen et agda itayo nisian ed aro na Dios.’
Sanen wadiad dalin si Jesus, impatnag to ya iyaansakit nen Jehova iray ankelag ya ugugaw. Nanonotan mo ni ya angigana na panaon si Jesus ya intongtong ed ugugaw so nipaakar ed Dios. Balet kasin antam ya inikdan na Dios si Jesus na pakapanyari a mamilay ed inaatey ya ugugaw?— Pantongtongan ta imay panaon na impamaoli nen Jesus ed 12-años ya anak a bii na lakin manngaray Jairo.
Kaamong nen Jairo so asawa to tan say saksakey ya anak da diad asingger ed Dayat na Galilea. Sakey ya agew et graben nansakit so ugaw, tan nalilikas la nen Jairo ya ompatey la. Anonotan toy Jesus, samay pandinayewan a too ya abalitaan nen Jairo a makasarag a mamaabig ed totoo. Kanian sikatoy inanap nen Jairo. Aromog toy Jesus ed gilig na Dayat na Galilea, a manbabangat ed dakerakel a totoo.
Akiseksekan si Jairo ed totoo tan tinmalimukor ed arap nen Jesus. Inkuan to’d si Jesus: ‘Mapalalo so sakit na melag ya anako’n bii. Ipangasim pa ta gala pian tulongan mo? Pikasik ed sika a mila ka’d siak.’ Tampol ya akila si Jesus ed si Jairo. Tinmumbok met so karaklan a linma pian nengnengen so Sankamaongan a Managbangat. Balet kaarawi ra, sinmabi so pigaran lalaki a nanlapud abung nen Jairo tan inkuan da: “Say anak mon bii inatey la! Akin et sagpoten mo ni managbangat?”
Nadngel nen Jesus so imbaga na lalaki. Amta ton maer-ermen si Jairo ed impatey na saksakey ya anak to. Kanian inkuan To ed sikato: ‘Agka natatakot. Manisia ka lambengat ed Dios, et onabig so anak mo.’ Intuloy day linma anggad akasabi ra’d abung nen Jairo. Ditan et manaakis laray kakaaro na pamilya. Maermen ira ta inatey lay ugaw a kaaro ra. Balet inkuan nen Jesus ed sikara: ‘Agkayo la onaakis. Ag-inatey so ugaw, noagta nauugip.’
Sanen imbaga nen Jesus itan, akalek iray totoo, ta amta ran inatey lay ugaw. Balet, akin kasi ya inkuan nen Jesus a sikatoy nauugip?
Pinapaway nen Jesus so amin likud ed saray apostol ton si Pedro, Santiago, tan Juan tan say ama tan ina na ugaw. Insan inmasingger ed kawalaan na ugaw. Inegnaan to’d lima tan inkuanto: ‘Marikit, ombangon ka!’ Et tampol a binmangon tan nanakar! Malikeliket a maong so ama tan ina to.
Nonoten pa iya. Lapud ayarian nen Jesus a bilayen iman ya ugaw a bii, nagawaan to met kasi itan ed arum?— Kasin gawaen to itan?— On, gawaen to. Inkuan a mismo nen Jesus: ‘Onsabi oras, ya amin iray wala ed saray lubok narengel da so boses ko, et ompaway ira.’
Kasin labay nen Jesus a paolien so totoo?— Makatulong so sakey nin alimbawa ed Biblia pian naebatan itan a tepet. Napatnagan so alikna nen Jesus nipaakar ed saray totoo a maneermen legan na tulor ya agawa ed aminsan ya agew diad asingger ed syudad na Nain.
Sakey a bii so kaiba ed tulor na anak to sanen ompapaway la’d Nain so totoon mitutulor. Agano nin inatey so asawa to, tan natan et inatey so saksakey ya anak to. Sikatoy maer-ermen a maong! Dakel a taga Nain so mitutulor ed anak to ya ipapaway da ed syudad. Manak-akis so bii, tan sikatoy agnaligliwa na totoo.
Diad saman met ya agew et mamapaarap ed Nain si Jesus tan saray babangatan to. Diad asingger na lolooban ed syudad, nabet day karaklan a mangiponpon ed anak na bii. Sanen anengneng nen Jesus a manak-akis so bii, sikatoy akasian to. Atenyeg so puso to lapud maer-ermen so bii. Labay ton tulongan.
Dinmengel so bii ed maaro balet ta mapekder a boses nen Jesus: “Agka mannangis.” Lapu ed inkiwas nen Jesus, amin so interesadon angimano ed sikato. Sanen aasinggeran nen Jesus so bangkay, nayarin amin so mankelaw no antoy gawaen to. Ingganggan nen Jesus ed inatey ya ugaw: “Balolaki, kuanko ed sika, Bangon ka”! Sikatoy tampol a yinmurong! Tan nansalita.
Isip mo pay liknaan na ina! Anto kasi liknaan mo no abeten mo so inatey ya inad-aro a binmilay?— Agta ipanengneng na saya a talagan inaro nen Jesus so totoo tan labay toran tulongan?— Isipen pa ya agaylan abig ed balon mundo na Dios so pangabet ed saray totoo a nabilay!
Diad satan a panaon, arum ed saramay napaoli et saray totoon dati lan kabat tayo, pati saray ugugaw. Nabidbir tayo no siopara a singa si Jairo et abidbir toy anak to sanen pinaoli nen Jesus. Arum et saray totoon inatey la ed nilasus odino nilibon taon lay apalabas. Balet ag-ira nalingwanan na Dios, anggaman nensaman ni ra nambilay.
Agta makapalikliket a naamtaan ya inararo itayo nen Jehova a Dios tan say Anak to, si Jesus?— Labay da itayon manbilay ya andi-anggaan, aliwa labat lan pigaran taon!
Nipaakar ed inkuan na Biblia a makapakelaw ya ilalo na inaatey, ipangasin basaen so Isaias 25:8; Gawa 24:15; tan 1 Corinto 15:20-22.


text:
Panagdayew na Pamilya—Panon Yon Mas Na-enjoy?
“Mani-enjoy kamin maong ed Panagdayew na Pamilya mi kanian no maminsan et nasabi mi anggad lablabi la no agko itunda,” so kuan na sakey ya ama ed Brazil. Imbaga na sakey ya ulo na pamilya ed Japan ya singa agnalilikas na anak ton samploy taon so oras tan agto labay so ontunda. Akin? “Labalabay to itan, tan malikeliket,” so kuan na ama.
Siempre aliwan amin ya ugugaw et labalabay day panagdayew na pamilya, tan diad tua et ag-itan nai-enjoy na arum. Antoy rason? Oniay imbaga na sakey ya ama ed Togo: “Nepeg ya aliwan boring so panagdayew ed si Jehova.” No boring itan, ompan say rason et say paraan na pangikokondukta yod panagdayew na pamilya yo. Apaneknekan na dakel a pamilya a say panagdayew na pamilya et nayarin magmaliw ya ‘makapaliket,’ a singa impaneskribe nen Isaias ed Sabaton nensaman.—Isa. 58:13, 14.
Amoria na saray Kristianon ama ya pian maliket so panagdayew na pamilya, kaukolan ya relaks so amin. Imbaga nen Ralf, ya walay taloran anak ton bibii tan sakey ya laki, ya singa labat ira mantotongtong diad panagdayew na pamilya ra, aliwan poppormal ya manaaral, tan mibibiang so amin. Tua, aliwan mainomay ya pansiansiaen ya interesado tan akapokus so amin. Oniay imbaga na sakey ya ina: “No maminsan anggapoy biskeg kon gawaen ya makapaliket so panagdayew na pamilya mi anggano labay ko komon.” Anto sirin so gawaen yo?
ITUKOY TAN ALIWAN APASAKEY
“Kaukolan ya amta tayon itukoy so aralen,” so inkuan na sakey ya ama diad Germany ya duaray anak to. “Importante ed pamilya mi ya aliwan apasakey so aralen,” so kuan nen Natalia ya duaray anak to. Wala ray pamilyan aapagen day panagdayew na pamilya ra diad nanduruman parte. “Lapud satan et mabilabilay so panagaral mi tan mibibiang so amin,” so kuan nen Cleiton, ama na duaran tinedyer diad Brazil. No apagen so oras na panaral, naikday imano na atateng so pankaukolan na kada anak da no nandurumay edad da. Sarag dan itukoy so aralen da tan say paraan na panaral da diad pankaukolan na kada membro.
Antoy gagawaen na arum a pamilya pian aliwan apasakey so panagdayew na pamilya da? Say arum et igapo da itan diad pangansion dad si Jehova. “Ipaparaan na satan so puso tan isip mi parad aralen mi,” so kuan nen Juan a taga Mexico. Pipilien da ray kansion ya walay koneksion tod aralen da.
Wala met iray pamilya ya saniba dan babasaen so sakey ya parte na Biblia. Pian aliwan apasakey, akaasain so kada membro na pamilya a manbasa ed dialogue na nanduruman karakter. Imbaga na sakey ya ama ed Japan ya “nen unaan et ag-apasal ed ontan ya panagbasa.” Balet malikeliket iray duaran anak dan lalaki ya nanengneng iray atateng dan mani-enjoy kaiba ira. Wala ingen iray pamilyan idradrama da ray istoryad Biblia. Saray ugugaw et “wala ray naiimano dad istoryad Biblia ya agmi naimano ya atateng,” so kuan nen Roger, ama ya taga South Africa ya duaray anak ton laki.
Say sakey nin paraan et manggawa kayoy sakey ya project, singa say pangalig ed biong nen Noe odino templo nen Solomon. Kaukolay research ed satan kanian eksayting. Singa bilang, diad sala na sakey a pamilyad Asia, kaiba na limay taon ya ugaw so atateng tan bai to, tan manggagawa iray board game ya base ed saray nakar nen apostol Pablo diad impanmisionero to. Say arum ya pamilya et nanggaway board game base ed saray salaysay ed libro na Exodo. Lapud nanduruma so paraan, “nagmaliw ya mas maliket so panagdayew na pamilya mi tan say mismon pamilya mi,” so kuan na 19 años ya si Donald ed Togo. Wala tay nanonotan mon project ya gawaen yod panagdayew na pamilya yo pian mas na-enjoy yo itan?
KAUKOLAN SO PAMPREPARA
Importante ya nanduruma tan matukoy so aralen ed panagdayew na pamilya pian makapainteres, balet kaukolan ya manprepara so amin pian minabang irad satan. No maminsan, mainomay ya onsawa iray ugugaw kanian kaukolan ya nonoten a maong na ama so aralen da tan iparaan ton maong. Imbaga na sakey ya ama: “No akaparaan ak, mas makagunggona so panaral mi.” Masakbay lan ipapaamta na sakey ya ama ed Germany no anto ray aralen dad onsublay iran simba. Wala met so ama ed Benin ya anemiray anak to ya masakbay to lan iiter iray tepet no say akaeskedyul ya gawaen da et pambantay na DVD ya base ed Biblia. On, baleg so nagawaan na preparasyon pian mas makagunggona so panagdayew na pamilya.
No amta lan masakbay na pamilya so aralen da, napanistoryaan da la itan pigaran agew antis ni na panagdayew na pamilya, kanian eksayted la rad satan. Tan no kada membro et walay asainmin to, nalikna na balang sakey ya sikatoy kabiangan na satan a panagdayew na pamilya.
PANSAGPOTAN A GAWAEN YA REGULAR
Wala ray pamilyan nanairapan ya gawaen a regular so panagdayew na pamilya da.
Dakel so ama ya kaukolan day mantrabahoy andukey ya oras pian nitaryay pankaukolan na pamilya da. Alimbawa, walay sakey ya ama ed Mexico ya alas sais ni labat ed kabuasan et onaalis lad abung tan manga alas otso lad labi so isesempet to. Sakey ni, wala ray pankanawnawan kaukolan ya i-adjust so eskedyul na Panagdayew na Pamilya no walay arum ya espiritual ya aktibidad.
Balet nepeg ya determinado itayon pansiansiaen ya regular so panagdayew na pamilya. Oniay imbaga na 11 años ya si Loïs a taga Togo: “Anggano no maminsan et atrasado mi lan igapoy panagdayew na pamilya mi ta walay biglan agawa, ituloy min ituloy itan.” Atan so rason no akin ya iyi-eskedyul na arum so panagdayew na pamilya ra kagapo ni labat na simba. No walay nagawan ag-iilaloan, sarag dan gawaen itan diad ontumbok iran agew.
Say mismon tawag ya “panagdayew na pamilya” et pakapatnagan ya kabiangan itan ed panagdayew yod si Jehova. Abuloyan yon amin ya membro na pamilya yo et sinimban makapangiyapay ed si Jehova na ‘baka a kalakian na bibil da.’ (Os. 14:2) Tan komon et panliketan itan na kada membro na pamilya yo, “ta say liket nen Jehova sikato so biskeg yo.”—Neh. 8:9, 10.