text:
MANUNAN ARTIKULO | SARAY WALAD TAWEN—IMPAAMTA ED TOO
Saray Walad Tawen—Impanengneng Panamegley na Milagro
Nabasad Biblia ya wala ray impanengneng ed too panamegley na milagro, ya ontulong pian singa tayo nasilip so tawen. Imbitaan mi kan amtaen iratan. Anggano arum ya adeskribe ed saratan et aliwan literal so kabaliksan da, ontulong iratan aliwa labat ya pian naimadyin mo iramay manaayam ed tawen, noagta pian natalosan mo no panon da kan naapektoan.
SI JEHOVA SO SANKATAGEYAN
“Walay sakey a trono ed tawen, tan walay akayurong ed satan a trono. Tan say itsura na samay akayurong et singa baton jaspe tan baton sardio, tan akapaliber ed trono so bunlalakaw a singa esmeralda so itsura to.”—Apocalipsis 4:2, 3.
“Maliwliwawa ed kaliberliber to a singa kaliwawa na sakey a bunlalakaw ed lurem sano agew a mauran. Ontan so kasnagan na liwawa a walad kaliberliber. Singa itan nengneng na gloria nen Jehova.”—Ezequiel 1:27, 28.
Diad saratan ya impanengneng ed si apostol Juan tan propeta Ezequiel et naimadyin tayoy makapadinayew ya itsura na Sankatageyan a Dios, si Jehova—mankirlap iran bato, bunlalakaw, tan marakdakep ya trono. Naamtaan tayod saratan ya say presensia nen Jehova et makapadinayew, marakdakep, tan walay kareenan.
Saratan ya impanengneng nipaakar ed Dios et mipara ed insulat na salmista: “Si Jehova et makapanyari tan sankamakanepegan na dayew. Sikatoy makapadinayew nen say amin ni ran dirios. Amin a dirios na saray totoo et andi-kakanaan a dirios, balet si Jehova so nanggawa na katawenan. Say katagyan tan karlangan et walad arapan to; say biskeg tan karakpan et walad santuaryo to.”—Salmo 96:4-6.
Anggano si Jehova so Sankatageyan, iimbitaan to itayon onasingger ed sikato panamegley na pikakasi tan ipapaseguro to ya dengelen to tayo. (Salmo 65:2) Inar-aro itayo na Dios tan talagan walay malasakit tod sikatayo, kanian insulat nen apostol Juan: “Say Dios et aro.”—1 Juan 4:8.
SI JESUS ET KAIBA NA DIOS
“[Say Kristianon disipulo ya si Esteban et] napno na masanton espiritu tan tinmangay ed tawen tan anengneng toy gloria na Dios tan si Jesus ya akaalagey ed nikawanan na Dios, tan inkuan to: ‘Nanenengneng ko ya alukasan so tawen tan akaalagey ed nikawanan na Dios so Anak na too.’”—Gawa 7:55, 56.
Antis iyan anengneng nen Esteban, agano ni ya pinatey si Jesus lapud sugsog na saray mismon katongtong nen Esteban—saray Judion lider na relihyon. Prupruebaan na satan ya mabilay si Jesus, tan sikatoy pinaoli tan pinagalangan. Nipaakar ed saya, insulat nen apostol Pablo: “[Si Jehova et] pinaoli toy Kristo manlapud inaatey tan pinayurong to ed nikawanan to diad tawen, a mas atagey ni nen say amin a gobierno tan autoridad tan pakayari tan pakauley tan amin a ngaran, aliwan dia labat ed sayan sistema na mundo, noagta dia met ed samay onsabi.”—Efeso 1:20, 21.
Niarum ni ed atagey ya posisyon nen Jesus, ipapanengneng met na Biblia ya singa si Jehova, talagan walay malasakit tod totoo. Legan na ministeryo nen Jesus diad dalin, pinaabig to ray mansasakit tan walay kapansanan, tan binilay to lamet iray inaatey. Lapud inter toy bilay to, impanengneng to ya inar-aro toy Dios tan saray totoo. (Efeso 2:4, 5) Natan, si Jesus et wala lad nikawanan na Dios, tan asingger to lan usaren so autoridad to pian mangiter na dakel ya bendisyon ed saray maunor ya totoo ed anggan iner ya pasen.
SARAY ANGHEL ET MANLILINGKOR ED DIOS
“Intultuloy koy [si propeta Daniel] nambantay ya anggad wala ray nilira a trono tan yinmurong imay Akauna nen Saray Panaon [si Jehova]. . . . Sanlibon libolibo so manlilingkor ed sikato, tan samplon libo ya asamploran nilibo so akaalagey ed arapan to.”—Daniel 7:9, 10.
Diad sayan impanengneng ed si Daniel nipaakar ed tawen, aliwan saksakey ya anghel so anengneng to noagta dakdakel a maong. Talagan makapakelaw itan ya anengneng to! Saray anghel et makapadinayew ya espiritu, matalino tan makapanyari. Wala ray rangko da, singa say serapin tan kerubin. Diad Biblia, masulok ya 250 beses ya abitla so anghel.
Saray anghel et aliwan datin totoo ya nambilay diad dalin. Abayag la ran ginawa na Dios antis nin pinalsa so too. Nen ginawa so dalin, naobserbaan itan na saray anghel tan indayew day Dios diad maksil a boses.—Job 38:4-7.
Say sakey ya paraan ya manlilingkor iray matoor ya anghel ed Dios et diad pibibiang da ed sankaimportantian ya kimey ed dalin natan—say pangipulong na maong a balita na Panarian na Dios. (Mateo 24:14) Say pibibiang dad sayan kimey et impanengneng ed si apostol Juan panamegley na milagro, ya oniay insulat to: “Anengneng ko so sakey nin anghel ya ontitikyab ed pegley na tawen tan dalin, tan walay andi-anggaan a maong a balita ya iyabawag to ed saramay manaayam diad dalin, diad kada nasyon tan tribu tan lenguahe tan rasa.” (Apocalipsis 14:6) Anggano agmitotongtong iray anghel ed totoo natan ya singa gagawaen da nensaman, ontutulong ira pian nigiya iray manpupulong na maong a balita ed saramay totoon labay dan naamtaan so katuaan.
IBABALANG NEN SATANAS SO MINILYON
“Walay agawan guerra ed tawen: Si Miguel [Jesu-Kristo] tan saray anghel to et akilaban ed dragon, tan say dragon tan saray anghel to et akilaban balet ag-ira analo, tan anggapo lay pasen da ed tawen. Kanian imbantak so baleg a dragon, say sankaunaan ya uleg, samay tatawagen a Diablo tan Satanas, a mangibabalang ed interon mundo; sikatoy imbantak diad dalin, tan saray anghel to et imbantak a kaiba to.”—Apocalipsis 12:7-9.
Walay panaon ya aliwan mareen so tawen. Diad gapo na impanbilay na too, walay sakey ya anghel ya lapud labay ton sikatoy dayewen et nanrebelde ed si Jehova, kanian nagmaliw ya Satanas ya say labay ton ibaga et “Sumusumpa” odino onlalaban. Akila met ed sikato ya nanrebelde so arum ya anghel tan tinawag iran demonyo. Agaylay uges da, onlalaban irad si Jehova tan atukso day dakel ya totoo ya ag-onunor ed maaron panangigiya nen Jehova.
Si Satanas tan saray demonyo to et mauge-uges tan maruksa. Kalaban ira na totoo tan dakel so ginawa da ya nanresultad paniirap diad dalin. Singa bilang, pinatey nen Satanas iray ayayep tan lingkor na matoor ya toon si Job. Insan pinatey toy samploran ananak nen Job panamegley na “maksil a dagem” kanian ageba so kawalaan dan abung. Kayari to, indapo nen Satanas ed si Job so “manotot iran pelsa manlapud dapan ya anggad toktok na ulo to.”—Job 1:7-19; 2:7.
Balet asingger lan naandi si Satanas. Manlapu la nen sikatoy imbantak diad dalin, amta ton “antikey lay panaon to.” (Apocalipsis 12:12) Seguradon naderal si Satanas, tan maong a balita itan!
SARAMAY NANLAPUD DALIN
“Angaliw ka [Jesus] na saray totoon parad Dios manlapud balang tribu tan lenguahe tan rasa tan nasyon, tan ginawam iran sakey a panarian tan saserdote na Dios tayo, tan manuley ira bilang arari ed dalin.”—Apocalipsis 5:9, 10.
Singa si Jesus ya binilay lamet pian manbilay ed tawen, ontan met so nagawa ed arum. Imbaga nen Jesus ed saray matoor ya apostol to: “Onla ak a mangiparaan na sakey a pasen parad sikayo. . . . Ompawil ak tan awiten ta kayod ayaman ko, pian no iner so kawalaan ko et wadman kayo met.”—Juan 14:2, 3.
Saramay onlad tawen et walay gawaen da diman. Nakaiba ira nen Jesus diad Panarian, sakey ya gobierno ya manuley ed saray manaayam ed interon dalin tan mangiter na bendisyon ed sikara. Saya may Panarian ya imbaga nen Jesus ya ipikasi na saray patumbok to diad modelon pikakasi: “Ama mi a walad tawen, napasanto komon so ngaran mo. Onsabi la komon so Panarian mo. Nagawa komon so linawam, a singa ed tawen, ontan met diad dalin.”—Mateo 6:9, 10.
NO ANTOY GAWAEN NA SARAY WALAD TAWEN
“Walay nadngel kon [si apostol Juan] maksil a boses manlapud trono, ya angibaga: ‘Say tolda na Dios et walad katooan, . . . tan punasen to so amin a lua ed kamataan da, tan anggapo lay patey, anggapo met lay panermen tan panakis tan panotot. Saray datin bengatla et linmabas la.’”—Apocalipsis 21:3, 4.
Sayan propesiya ya impanengneng panamegley na milagro et ontutukoy ed panaon sano say Panarian na Dios, a say manuley et si Jesus tan saramay binilay lamet manlapud dalin, et panampoten toy uley nen Satanas tan gawaen ton paraiso so dalin. Amin ya lapuan na problema tan ermen et naekal la. Anggan say patey et naandi la.
Balet, panon to iramay binilyon ya inatey tan agbilayen ed tawen? Asingger lay panaon ya bilayen ira lamet ed Paraiso diad dalin tan walay ilalo ran manbilay ya andi-anggaan.—Lucas 23:43.
Ipapaseguro na sarayan impanengneng ed totoo panamegley na milagro ya si Jehova a Dios tan say Anak ton si Jesu-Kristo, pati saray matoor ya anghel tan saramay sinaliw manlapud dalin, et talagan walay malasakit dad sikatayo tan sankanonot day pankaabigan tayo. Pian naamtaan mo no anto ni ray gawaen da, iimbitaan mi kan kontaken iray Tasi nen Jehova odino onlad website mi ya www.jw.org/pag, tan i-download so libron Anto so Peteg ya Ibabangat na Biblia?


c: text/html

text:
LEKSION 84
Nanakar si Jesus ed Tapew na Danum
Aglabat sarag nen Jesus ya paabigen iray mansasakit tan bilayen iray inaatey, sarag to met ya kontrolen so dagem tan uran. Kayari nen Jesus ya nampikasi diad palandey, anengneng ton madaluyon so Dayat na Galilea ta walay bagyo. Walad baloto iray apostol to tan nanairapan iran manbegsay ta makmaksil so dagem. Inmepas si Jesus ed palandey tan nanakar ed tapew na danum paonlad baloto ra. Nen anengneng na saray apostol ya walay manaakar ed tapew na danum, ataktakot ira. Balet imbaga nen Jesus ed sikara: ‘Siak iya. Agkayo natatakot.’
Imbaga nen Pedro: ‘Katawan, no talagan sika ’tan, paonlam ak ed sika.’ Imbaga nen Jesus ed si Pedro: ‘Sige, gala dia.’ Kanian legan ya ombabagyo, inmepas ed baloto si Pedro tan nanakar ed tapew na danum paonlad si Jesus. Balet nen asingger lay Pedro ed si Jesus, ninengneng toy makmaksil ya dagem tan ataktakot. Insan to alikas ya onlelereg la. Inmeyag si Pedro: ‘Katawan, iligtas mo ak!’ Siningkat nen Jesus so lima nen Pedro, tan imbaga nen Jesus: ‘Akin et nakal so tiwalam? Kulang amo so pananisiam?’
Nen linmugan lay Jesus tan si Pedro ed baloto, tinmunda so bagyo. Imadyin mo pa, anto kasi alikna na saray apostol? Imbaga dad si Jesus: ‘Talagan Anak ka na Dios.’
Aliwan saya labat so agawa ya kinontrol nen Jesus so dayat tan dagem. Aminsan, nen akalugan ed baloto si Jesus tan saray apostol paonlad basil na dayat, naugip si Jesus diad bandad beneg na baloto. Legan ya nanaugip, biglan binmagyo na makmaksil. Onsisipwak ed baloto iray daluyon, kanian ngalngali la onlereg. Binangon na saray apostol si Jesus, ya iyeeyag da: ‘Managbangat, ompatey ti la! Tulongan mo kami!’ Binmangon si Jesus tan imbaga tod dayat: “Deen ka!” Tampol ya dinmeen so dagem tan dayat. Imbaga nen Jesus ed saray apostol to: ‘Kulang amo so pananisia yo?’ Imbaga na saray apostol ed sakey tan sakey: ‘Pati say dagem tan dayat et onuunor ed sikato.’ Naaralan na saray apostol ya no talagan mantiwala ira ed si Jesus, anggapoy nepeg dan takotan.
“Kawalaan ko la kasi no agak anisia a nanengneng koy kamaongan nen Jehova diad dalin na saray mabilay?”—Salmo 27:13

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KAPITULO 69
Say Ama Ra—Si Abraham Odino say Diablo?
IBABAGA NA SARAY JUDIO YA SI ABRAHAM SO AMA RA
ANGGAPO NI ABRAHAM ET WALA LAY JESUS
Legan ya wala nid Jerusalem si Jesus parad Piesta na Saray Tabernakulo (odino Saray Alolong), imbangat to no anto ray importante tan tua. Kapkapangibaga ed sikato na arum ya Judion wadman: “Ilalak kami nen Abraham tan agkamin balot nagmaliw ya aripen.” Inmebat si Jesus: “Amtak ya ilalak kayo nen Abraham. Balet labay yo ak a pateyen, lapud agyo aawaten so bangat ko. Sasalitaen ko iray bengatlan anengneng ko sanen kaibak so Amak, balet gagawaen yo iray bengatlan nadngel yod ama yo.”—Juan 8:33, 37, 38.
Simpli labat so punto nen Jesus: Duma so Ama to ed ama ra. Lapud agda amtay labay ton ibaga, inulit da: “Si Abraham so ama mi.” (Juan 8:39; Isaias 41:8) Tua met ya nanlapu rad lahi nen Abraham. Kanian parad sikara et Dios da met so Dios nen Abraham, ya kaaro na Dios.
Makapabigla balet so ebat nen Jesus: “No ananak kayo nen Abraham, aligen yoy alimbawa nen Abraham.” Ta say tuan anak et aligen toy ama to. Intuloy ni nen Jesus: “Balet natan et labay yo ak a pateyen, siak ya angibagad sikayo na katuaan a nadngel kod Dios. Ag-iya ginawa nen Abraham.” Insan awetwet irad sayay sinmublay ya imbaga nen Jesus: “Gagawaen yo iray gagawaen nen ama yo.”—Juan 8:39-41.
Agnin siansia atalosan na saray Judio no siopay tutukoyen nen Jesus. Ibabaga da nin legal iran ananak: “Agkami niyanak lapud imoralidad; saksakey so Ama mi, say Dios.” Balet, talaga kasin say Dios so Ama ra? “No say Dios so Ama yo,” kuan nen Jesus, “aroen yo ak, ta nanlapu ak ed Dios tan wadia ak. Agak dia linma unong ed panlabayan ko, noagta imbaki to ak.” Insan nantepet si Jesus: “Akin et agyo natatalosan so ibabagak?” Tan inebatan to lanlamang: “Lapud agyo labay a dengelen so salitak.”—Juan 8:41-43.
Sinalin impaliwawa nen Jesus no antoy pansumpalan na agda panisia ed sikato. Balet agda natalosan, kanian diretsaan to lan imbaga: “Nanlapu kayod ama yon Diablo, tan labay yon gawaen iray pilalek na ama yo.” Antoy personalidad na ama ra? Malinew so imbaga nen Jesus: “Sikatoy managpatey sanen ginmapo, tan agnansiansia ed katuaan.” Insan inyarum nen Jesus: “Samay nanlapud Dios et ondedengel ed saray salita na Dios. Saya so rason no akin ya agkayo ondedengel, ta agkayo nanlapud Dios.”—Juan 8:44, 47.
Amasnok iray Judio ed satan ya imbaga to, tan inmebat ira: “Agta dugay ibabaga mi a, ‘Sakey kan Samaritano tan aselepan kay demonyo’?” Tinawag day Jesus ya “Samaritano” pian ipaliknay pansyodot dad sikato. Balet, ag-inimano nen Jesus so paniinsulto ra, inkuan to: “Agak aselepay demonyo, noagta igagalang koy Amak, balet agyo ak igagalang.” Seryoso itan ya imbaga to ta oniay makapabiglan sipan to: “Siopaman ya unoren toy salitak, agton balot nanengneng so ipapatey.” Agto labay ya ibagan literal ya agla ompatey iray apostol tan arum nin ontumbok ed sikato. Imbes, agdan balot nanengneng so permanentin kadederal, say “komaduan ipapatey,” ya anggapo lay ilalon nabilay lamet.—Juan 8:48-51; Apocalipsis 21:8.
Balet, say amta na saray Judio et literal so imbaga nen Jesus, kanian say kuan da: “Natan et amta mi lan aselepan kay demonyo. Inatey lay Abraham, pati saray propeta, balet ibabagam a, ‘No unoren na siopaman so salitak, agton balot natawayan so ipapatey.’ Mas maong ka ni sirin nen say ama min si Abraham ya inatey la? . . . Antoy pangipapasen mod sarilim?”—Juan 8:52, 53.
Malinew ya ipapaimano nen Jesus ya sikato so Mesias. Balet, imbes ya direkta ton ebatan so tepet da nipaakar ed sikato, say kuan to: “No igloriak so sarilik, anggapoy kakanaan na gloriak. Say Amak so mangiglogloria ed siak, samay ibabaga yon Dios yo. Ingen ta sikatoy agyo kabat, balet sikatoy kabat ko. Tan no ibagak ya agko kabat, magmaliw ak a singa sikayo, a matitila.”—Juan 8:54, 55.
Impanonot nen Jesus so alimbawa na matoor ya lakin nanlapuay lahi ra: “Nanliketan a maong na ama yon si Abraham so ilalon makanengneng ed agew ko, tan anengneng to itan tan nanliket.” On, anisiay Abraham ed pormisa na Dios kanian tinalaranan toy isabi na Mesias. “Anggapo ni 50 taon mo, balet anengneng mo lay Abraham?” so kuan da ta ag-ira makapanisia. Inmebat si Jesus: “Ibagak ed sikayoy tua, anggapo ni Abraham et wala ak la.” Say tutukoyen to et nen sikatoy wala nid tawen bilang makapanyarin anghel.—Juan 8:56-58.
Agaylay pasnok na saray Judio ed imbaga nen Jesus ya sikatoy mabilay la antis ni nen Abraham, kanian anokdok iray bato pian tupaken da. Balet akaalis si Jesus tan agda asakitan.


text:
KAPITULO 5
‘Magalang ya Bii’
1, 2. (a) Anton kimey so ginawa nen Rut? (b) Anto ray balibalin naamtaan nen Rut nipaakar ed Ganggan na Dios tan ed saray lingkor to?
PAPASPASEN ni nen Rut so sebadan atudtor ton sanagew. Mansirunget la kanian nagsisempet la ray trabahador na kaumaan ed Betlehem, tan ontatatdang la rad dalan ya paloob ed syudad. Seguradon mabanabanal lay Rut, ta kakkabuasan ni et mantutudtor la. Balet agni tinmunda, intuloy toy panpapaspas tod saramay sebada pian onsian so ilik. Anggan antoy irap na trabaho, malikeliket, ta mas ni ed iilaloan to so agawa.
2 Kasin anggan panon et wala met lay nanenengneng nen Rut ya pakainawaan to? Naaralan tayod imbeneg ya kapitulo ya sikatoy agsinmian ed katulangan ton si Noemi tan insipan ton agton balot taynan. Insipan to met ya dayewen toy Dios nen Noemi, si Jehova. Manlapud Moab, linmad Betlehem irayan abalo ya sankatulangan, tan naamtaan nen Rut ya diad Ganggan nen Jehova et wala ray praktikal tan maaron probisyon parad saray mairap-bilay ed Israel, anggan saray dayo. Tan anengneng ton mismo ya wala ray lingkor nen Jehova ya maomaong tan maespiritual lapud uunoren day Ganggan To. Lapud satan et atambal so asugatan ya puso to.
3, 4. (a) Panon ya pinaseseg nen Boaz si Rut? (b) Panon itayon natulongan na alimbawa nen Rut diad sayan panaon ya mairap so panagbilay?
3 Say sakey ed sikara et si Boaz. Sikato imay mayaman ya akandalin ed samay pantutudtoran to. Lapud mas matatken ed si Rut, singa ama ya angiyansakit ed sikato ed sayan agew. Makakaimis si Rut legan ya narerengel toy pandinayew ed sikato nen Boaz lapud pangaasikaso tod si Noemi tan pinili toy manpasalimbeng ed silong na payak na tuan Dios, si Jehova.—Basaen so Rut 2:11-14.
4 Balet, nayarin sankanonot nin siansia nen Rut no anto la kasi pansumpalay bilay to. Dayo labat, mairap so bilay to, abalo ni tan anggapoy anak to, kanian pangalaan to kasi pambilay dan dua nen Noemi diad saray onsabin taon? Nabilay ira kasid pantudtor labat? Tan siopay mangasikasod sikato no onakulaw met la? Natural labat ya pampagaan to iratan. Diad panaon tayo, agaylay irap na bilay kanian ontan met so problema na dakel. Legan tayon babasaen no panon ya asarag nen Rut iray problema to, makaaral tayod pananisia to.
Maliket Anggano Aliwan Kompletoy Pamilya Ra
5, 6. (a) Komustay inmunan agew ya impantudtor nen Rut ed uma nen Boaz? (b) Antoy reaksion nen Noemi kasempet nen Rut?
5 Nen nailik tan atipon lan amin nen Rut so atudtor ton sebada, manga sakey efa manayan amin, o manga 14 ya kilo! Nayarin pinunggos tod abel, insan to inagto, tan nanakar pasempet ed abung da legan ya onseselek so agew.—Rut 2:17.
6 Seguradon malikeliket si Noemi kasempet na inad-aro ton manugang, tan anganko et mankelaw ed karakel na atudtor to. Insempet met nen Rut imay agto naupot nen ugto ya intarya nen Boaz ed saray trabahador, tan nandem iran sankatulangan. Intepet nen Noemi: “Iner so nantudtoran mo ed saya ya agew, tan iner so nankimeyan mo? Bendito komon so angimaton ed sika.” (Rut 2:19) Malikas si Noemi; lapud dakel so insempet nen Rut ya sebada, atebek ton walay angasid sikato.
7, 8. (a) Parad si Noemi, siopan talagay nanlapuan na kaabigan nen Boaz? (b) Panon nin impanengneng nen Rut so matoor ya panangaro tod katulangan to?
7 Inistorya nen Rut so kaabigan ya impanengneng nen Boaz. Aliketan si Noemi kanian imbaga to: “Nabendisyonan komon ed Jehova, ta agto pinaulyan so maabig a linawa to ed mabilay tan dia ed inatey.” (Rut 2:20) Parad si Noemi, say kaabigan nen Boaz et nanlapud si Jehova ta Sikato so mamapakiwas ed saray lingkor to ya mangiter, tan insipan ton bendisyonan to iramay totoon mangipapanengneng na kaabigan ed arum. *—Basaen so Uliran 19:17.
8 Sinimbawa nen Noemi si Rut ya unoren to imay imbaga nen Boaz ya diman labat mantudtor ed uma to tan ag-onsisian ed saray aripen ton bibii pian aglokolokoen na saray manaani. Tinulok nen Rut itan ya simbawa. Tan sikatoy nansiansian “akiayam ed katulangan to.” (Rut 2:22, 23) Diad sayan bersikulo, anengneng tayo lamet so makapadinayew ya kualidad nen Rut—say matoor ya panangaro. Singa si Rut, maabig no usisaen tayo no kasin papablien tayoy uksoyan na pamilya. Komon et wadtan tayon lanang ya onsuporta tan mangasikasod saray inad-aro tayod bilay. Seguradon iimanoen nen Jehova so ontan a matoor ya panangaro.
Naaralan tayod si Rut tan Noemi ya nepeg tayon pabliey pamilya tayo
9. Antoy naaralan tayod si Rut tan Noemi nipaakar ed pamilya?
9 Nibaga kasin aliwan peteg ya sankapamilya si Rut tan Noemi? Diad arum ya kultura, kaukolan a walay tatay, nanay, anak, bai, laki, tan arum ni pian nibagan pamilya ira. Balet nanengneng tayod istorya di Rut tan Noemi ya anggano aliwan kompletoy pamilya, magmaliw itan a maliket basta pansagpotan na balang sakey ya ipaliknay aro tan kaabigan. Kasin papablien moy pamilyam? Imbaga nen Jesus ed saray patumbok to ya singa tayo met la kapamilya iray agagid Kristianon kongregasyon.—Mar. 10:29, 30.
‘Sikatoy Sakey ed Saray Mananondon Tayo’
10. Antoy labay ya gawaen nen Noemi parad si Rut?
10 Manlapud panagani sebada ed Abril anggad panagani trigo ed Hunyo, wadman ya mantutudtor si Rut ed uma nen Boaz. Diad inlalabas na agew, seguradon nononoten nin siansia nen Noemi no antoy nitulong tod inad-aro ton manugang. Nen wala ni rad Moab, imbaga ton anggapo lay nagawaan to pian naasawa lamet si Rut. (Rut 1:11-13) Balet natan et walay anonotan to. Kanian inasinggeran toy Rut tan inkuan to: “Ana’ko, agak ta mananap na kareenan a nipaakar ed sika?” (Rut 3:1) Say ugali da nensaman, ateng so mananap na napiasawaay anak da, tan si Rut et inturing la nen Noemi a peteg ya anak to. Labay ton iyanapay Rut na “kareenan”—say seguridad tan proteksion ya niwalad sikato no miasawa. Anto kasi gawaen nen Noemi?
11, 12. (a) Sanen imbaga nen Noemi ya si Boaz et “mananondon,” anton probisyon na Ganggan na Dios so tutukoyen to? (b) Antoy reaksion nen Rut ed pagagawa nen Noemi?
11 Nen inmunan naistorya nen Rut si Boaz, inkuan nen Noemi: “Sikato so asingger a kanayon tayo, sakey ed saray kanayon [“mananondon,” NW] tayo.” (Rut 2:20) Antoy labay ton ibaga? Diad Ganggan na Dios ed Israel, walay balibalin probisyon ed saray pamilyan mairap tan inateyan. No abalo so sakey ya bii tan anggapoy anak to, pakaskasi kipapasen to lapud napultot lay poli na pamilya ra. Balet unong ed Ganggan na Dios, nayarin sikatoy asawaen na bayaw to pian nawalaay anak a mangituloy ed poli na pamilya tan mangasikaso ed saray tawir. *—Deu. 25:5-7.
12 Walay naisip nen Noemi ya plano. Anganko et nabibiglay Rut legan ya idedetalye na katulangan to iray gawaen to. Agpamilyar si Rut ed Ganggan na Israel, tan balod sikato so dakel ya kustombre da. Balet, dinengel ton maong so amin ya imbaga nen Noemi lapud baleg so respeto tod katulangan to. Say pagagawa nen Noemi et singa aliwdiwan nengnengen tan makapabaing ni ingen. Balet oniay mapaabeban imbaga nen Rut: “Amin ya inkuan mo gawaen ko.”—Rut 3:5.
13. Antoy naaralan tayod si Rut diad idengel ed simbawa na saray maedad la? (Nengnengen met so Job 12:12.)
13 No maminsan, aglabay ya dengelen na saray kalangweran so simbawa na saray eksperiensyado tan maedad la. Iisipen dan agnatatalosan na saray maedad so problema tan situasyon na saray kalangweran. Naaralan tayod mapaabeban alimbawa nen Rut ya maabig so idengel ed saray maedad lan mangaarod sikatayo ta sankanonot day pankaabigan tayo. (Basaen so Salmo 71:17, 18.) Balet, anto kasi imay pagagawa nen Noemi ed si Rut, tan talaga kasin pankaabigan to itan?
Si Rut Diad Panag-ilikan
14. Anto tay panag-ilikan, tan antoy gagawaen ditan?
14 Diad saman a labi, linmay Rut ed panag-ilikan—sakey a patar tan aperper ya pasen a ditan aawiten na saray dumaralos so inani ra pian iliken tan nataepan. Say pipilien dan panag-ilikan et diad nipukdol a pasen pian maksil so dagem no ngarem anggad kasilunget. Manguusar ira na baleg a tinidor o pala ya pansuklar pian ipalir na dagem so taep tan dayami, tan napelag ed dalin so ilik.
15, 16. (a) Deskribien so eksena ed panag-ilikan sano labi la tan asumpal lay kimey di Boaz. (b) Panon ya alikas nen Boaz ya akarukol si Rut ed salian to?
15 Agnampalikas si Rut tan nanalagar anggad onlalabi la tan nasusumpal lay kimey na saray trabahador. Wadmay Boaz ya mamatbantay ed sikara anggad alusbo la ray ilik. Kayari ton nandem, indukol tod abay na sakey a lusbo. Onman ya talagay gagawaen da pian agmakaasingger iray matakew o tulisan. Anengneng nen Rut ya dinmukol lay Boaz. Nagawaan to la natan imay pagagawa nen Noemi.
16 Kalnakalnan inmasingger si Rut. Manpukal so pagew to. Sinegurado ton naugi-ugip lay Boaz, insan impaliis toy ules ed salian to tan dinmukol. Nanalagar kalamor si Rut. Linmabas so oras tan anganko et inisip to no anto kasi nagawa. Kasabi pegley labi, pinmigar si Boaz tan aliing lapud betel. Anganko et sasalien ton ulesan so sali to balet walay alikas to. Unong ed salaysay: ‘Walay biin akarukol ed salian to!’—Rut 3:8.
17. Antoy duaran rason akin et nibaga tayon aliwan makapuy imay ginawa nen Rut?
17 “Siopa ka?” so kuan to. Inmebat si Rut, ya anganko et manggiwgiw so boses to: “Siak si Rut ya aripen mo kanian yules mo so saloy na kolibenben mo ed aripen mo, ta sika so asingger a kanayon [“mananondon,” NW].” (Rut 3:9) Wala ray mangibabaga natan ya amay ginawa tan imbaga nen Rut et singa to aakitey Boaz, balet aliwa ’tan ya tua lapud duaran rason. Unona, amay ginawa nen Rut et sikaton talagay kustombre da nensaman. Siempre, diad panaon tayo et aliwan normal iman. Agti sirin huhusgaan imay ginawa to base ed abebbeban moralidad na totoo natan. Komadua, nanengneng ed inyebat nen Boaz ya malinis tan aliwan makapabaing imay ginawa nen Rut.
18. Antoy imbaga nen Boaz ya amabiskeg ed liknaan nen Rut, tan antoy tinukoy ton duaran pankanawnawa ya impanengneng nen Rut so “kaabigan na linawa”?
18 Nansalitay Boaz, tan seguradon akainaway Rut ed abeba tan mauyamon boses to. Inkuan to: ‘Bendisyonan ka komon nen Jehova, ana’ko; mas impatnag mo so kaabigan na linawa ed sayay kaunoran nen say dia ed gapo, ta agka tinmumbok ed saray tobonbalo a lalaki, balanglan duka odino mayaman.’ (Rut 3:10) Say tutukoyen nen Boaz ya ginawa nen Rut “dia ed gapo” et say matoor ya panangaro to sanen inibaan toy Noemi pasempet ed Israel tan inasikaso to. Say “kaunoran” balet et samay kakkayari ton ginawa. Amta nen Boaz ya sarag nen Rut so makapiasawad mas ugaw, pobri man o mayaman. Balet, mas pinili nen Rut so manggaway kaabigan parad si Noemi tan ed inatey lan katulangan to, pian mantultuloy so poli na pamilya ra. Kampegan pandinayewan nen Boaz si Rut ta agto nononotey dilin pankaabigan to!
19, 20. (a) Akin et agnandesisyon a tampol si Boaz ya asawaen toy Rut? (b) Panon ya impanengneng nen Boaz so kaabigan tan panangiyansakit ed si Rut tan ed reputasyon to?
19 Onia ni inkuan nen Boaz: “Et natan, ana’ko agka antakot, gawaen ko ed sika so amin a kuan mo; ta amin a syudad na baley ko amta to a sika magalang ka a bii.” (Rut 3:11) Nalikas ed saya ya labay nen Boaz a magmaliw ya asaway Rut. Anganko et agmet tanto abigla ya sikato so apilin manondon. Balet, matunong a too si Boaz, tan agnandesisyon ya tampol unong ed labay to. Imbaga tod si Rut ya walay mas asingger a kanayon na inatey lan asawa nen Noemi. Kanian tepetan to ni man a too no labay ton sikatoy manondon tan magmaliw ya asawa nen Rut.
Maabig so reputasyon nen Rut lapud impanengneng toy kaabigan tan respeto ed arum
20 Imbaga nen Boaz ya ondukol ni Rut ed salian to insan no palbangon et onalis la pian anggapoy makanengneng ed sikato. Sankanonot toy reputasyon dan dua nen Rut, ta ompan inapen na totoo ya walay ginawa ran aliwa. Dinmukol lamet si Rut ed salian nen Boaz, tan natan et mas maligen lay nonot to lapud maabig ya impitongtong ed sikato na sayan laki. Nen palbangon la, legan ya ambilunget ni, binmangon lay Rut. Pinano nen Boaz na sebada so kolibemben to, insan la amawil ed Betlehem.—Basaen so Rut 3:13-15.
21. Akin et balitado ya ‘magalang a bii’ si Rut, tan panon tayon naalig so alimbawa to?
21 Seguradon makakaliket so puso nen Rut legan ton nononoten imay imbaga nen Boaz—ya sikatoy balitadon ‘magalang a bii’! Ontan so reputasyon to lapud bulos-linawa ton kinabat tan nilingkoray Jehova. Sikatoy maomaong met ed si Noemi tan ed saray kabaleyan to, akibagay ed saray ugali tan kultura da anggano aliwan onman so apasalan to. Singa si Rut, gawaen tayoy anggaay nayarian tayon respetoen so kultura tan kustombre na arum. No gawaen tayo itan, nawalaan itayo met na maabig ya reputasyon.
“Kareenan” Parad si Rut
22, 23. (a) Antoy posiblin kabaliksan na samay sebadan inregalo nen Boaz? (Nengnengen met so footnote.) (b) Antoy imbaga nen Noemi ed si Rut ya gawaen to?
22 Kasabi nen Rut ed abung da, oniay tepet nen Noemi: “[“Siopa,” NW] ka ana’ko?” Ompan ambilunget ni kanian agto abirbir, odino nayarin labay ya naamtaan nen Noemi no antoy agawa—no kasin sikatoy labay nen Boaz ya asawaen odino andi. Inistoryan tampol nen Rut no antoy agawa. Impanengneng to met so sebadan inregalo nen Boaz parad si Noemi. *—Rut 3:16, 17.
23 Diad saman ya agew, binagaan nen Noemi si Rut ya dia ni labat ed abung tan agni oonlan mantudtor. Oniay impaseguro to: “Say laki agmanpainawa, angga ed nasumpal to so bengatla ed sayan agew.”—Rut 3:18.
24, 25. (a) Akin et nibaga tayon matunong tan agmakasarili si Boaz? (b) Panon ya abendisyonan si Rut?
24 Dugay iisipen nen Noemi. Linmay Boaz ed wangalan na syudad ya pantitiponan na saray mamasiken, tan inalagar ton ondalan imay mas asingger a kanayon. Diad arap na saray tasi, impaamta nen Boaz a sayan laki so mas makanepegan ya manondon tan mangasawad si Rut. Balet aglabay na saman a too ta ompan napaulyan to kunoy dilin tawir to. Kanian indeklara nen Boaz diad arap na saray tasi ya sikato so manondon—saliwen toy amin a kayarian na inatey lan asawa nen Noemi a si Elimelec, tan asawaen toy Rut ya balo nen Mahalon ya anak nen Elimelec. Imbaga nen Boaz ya gawaen to itan ta labay ton ‘ipaalagey so ngaran na samay inatey’ pian mansiansiad pamilya so tawir to. (Rut 4:1-10) Talagan matunong tan agmakasarili si Boaz!
25 Inasawa nen Boaz si Rut. Tan oniay agawa: “Si Jehova initer to ed [si Rut] so panlukon, tan angiyanak na sakey a laki.” Akiliket ed si Noemi iray bibiid Betlehem tan indayew day Rut lapud sikatoy magmaong nen say pitoran anak a lalaki. Diad inlabas na panaon, naamtaan tayon samay anak nen Rut et nagmaliw ya laki nen Arin David. (Rut 4:11-22) Tan diad poli nen David so nanlapuan nen Jesu-Kristo.—Mat. 1:1. *
26. Antoy ipapanonot na istoryay bilay di Rut tan Noemi?
26 Talagan abendisyonan si Rut, ontan met ed si Noemi, ya tinmulong a nankomis tan amabaleg ed ugaw ya inturing ton anak ton peteg. Naaralan tayod istoryay bilay na sayan duaran bibii ya nanenengneng nen Aman Jehova iramay mansasagpot pian nalegpet so pamilya ra tan matoor a manlilingkor ed sikato. Seguradoen ton nabendisyonan iray walaan na mabiskeg a pananisia, ya singa di Boaz, Noemi, tan Rut.
^ par. 7 Singa naimanod imbaga nen Noemi, say kaabigan nen Jehova et aliwa labat a parad saray mabilay noagta anggad saray inatey la. Inatey lay asawa tan duaran anak nen Noemi. Abalo met lay Rut. Sarayan taloran lalaki et seguradon inad-aro di Noemi tan Rut. Kanian no walay angipanengneng na kaabigan ed sikaran dua, singa da met itan ginawa parad saray naandi lad bilay ya mangasikaso komon ed sikara.
^ par. 11 Say manunan walaan na kanepegan a mangasawa ed abalo et saray agagi na inatey insan saray sankaasinggeran a kanayon. Singa met itan ed kanepegan ed tawir.—Num. 27:5-11.
^ par. 22 Inikdan nen Boaz si Rut na anemiran sukat na sebada balet aliwan espisipikoy kabelat to—posiblin ipapaniring na saya ya asingger lan manampot so irap nen Rut bilang balo. Singa itan panampot na anemiran agew na trabaho a say onsublay et painawad Sabaton. Mipadpara, nainawaan lay Rut sano makapiasawa lamet. Balet posible met ya anemiran sukat so inter nen Boaz ta atan labat so sarag ya awiten nen Rut.


text:
MANUNAN ARTIKULO | NO OMPATEY SO INARO TAYOD BILAY
No Panon Mon Arapen so Ermen
Dakel so bilin nipaakar ed saya. Balet aliwan amin et makatulong. Singa bilang, nayarin wala ray mangibagan agka onaakis odino kontrol moy naliliknam. Kabaliktaran balet so ibabaga na arum, ya kuan dan ipaway mo labat so naliliknam. Balet mas balanse so ibabaga na Biblia, tan natan et apruebaan ya duga iratan.
Diad arum a kultura, no onakis so sakey a laki, ibaga dan singa aliwan laki. Balet talaga kasin nepeg ya ibaing so iyakis, anggan diad publiko? Amta na saray eksperto ed mental-health ya say iyakis et normal labat no maneermen so sakey. Tan say panermen et makatulong diad ilabas na panaon, anggan panon kasakit so impatey na inar-arom. No pukoken moy naliliknam ya ermen, mas makapuy so epekto to. Ag-ibabaga na Biblia ya makapuy so onakis no maneermen so sakey, anggano laki ni. Si Jesus et sarag ton bilayen so inatey, balet inmakis nin siansia diad impatey na kaaro ton si Lazaro anggano nanenengneng na totoo!—Juan 11:33-35.
Normal labat ya makapasnok so toon maneermen ed impatey na inar-aro to, lalo la no biglaan tan agto inilaloan. Dakel so rason no akin ya nayarin makapasnok so inateyan. Singa bilang, no samay toon rerespetoen to et walay imbaga ton agla inisip tan aliwan tua. Oniay imbaga nen Mike ya taga South Africa: “Katorsek ni labat nen inatey si tatay ko. Diad ponpon to, imbaga na ministro na Anglican church ya kaukolan na Dios iray maong a totoo tan aalaen to ran masakbay. * Akapasnok ak lapud kakkaukolan mi si tatay. Ansakisakit nin siansia anggano 63 taon lay linmabas.”
Say arum balet et tetetelen day sarili da. Nayarin lanang ya iisipen na inateyan lalo la no ag-inilaloan so impatey, ‘Ag-iya komon agawa no onia so ginawak.’ Odino ompan akapan-alaan kayoy salita ed sampot ya impantongtong yo. Lapud satan et lalon tetelen moy sarilim.
No tetetelen moy sarilim tan makakapasnok ka, agmo pupukoken itan. Imbes, ibalikas mo ed kaarom ya ondengel tan mangipaseguro ed sika ya normal labat iray ontan a liknaan ed saray ataynan. Oniay ipapanonot na Biblia: “Say tuan kaaro et mangaaro ed amin a panaon, tan sakey ya agi a nailaloan diad panaon na gonigon.”—Proverbio 17:17.
Say sankaasinggeran ya nakaaro na inateyan et say Dios ya nanggawad sikatayo, si Jehova. Ibagam ed sikato so naliliknam lapud ‘iyaansakit to ka.’ (1 Pedro 5:7) Ipapaseguro to met ya amin ya manpikasi ed sikato et ondeen so isip tan onlemew so liknaan da panamegley na “kareenan na Dios a palumbasan toy amin a pakatalos.” (Filipos 4:6, 7) Ontan met, awat moy tulong na Dios panamegley na Salita to, say Biblia. Isulat mo ray makapabiskeg ya bersikulod Biblia. (Nengnengen so kahon.) Ompan labay mo met ya ipatlep so arum ed saratan. Makatulong no nonoten mo iratan lalo la diad labi ya bukbukor mo tan agka makaugip.—Isaias 57:15.
Diad agano ni labat, say asawa na 40 años a si Jack et inatey ed kanser. Imbaga nen Jack ya wala ray panaon a sobra so ermen to. Balet akatulong ed sikato so panagpikasi. “No manpipikasi ak ed si Jehova,” kuan to, “agkon balot naliliknan bukbukor ko. Diad labi et mabetbet ak ya nababangon tan agak la makaugip. Balet kayarik ya basaen tan nonoten a maong iray makapabiskeg a salita ed Biblia tan ibabalikas kod Dios iray walad pusok, onkakalma ak tan naliknak lay nikadkaduman deen, nainawaan lay isip tan pusok tan makaugip ak la.”
Si Vanessa ya sakey a kalangweran et inatey so nanay to lapud sakit. Apruebaan to met a talagan maksil so pikakasi. “Diad sankairapan iran panaon,” kuan to, “ontawag ak labat ed ngaran na Dios tan iyakis ko la. Dedengelen nen Jehova iray pikakasik tan lanang ton iiter so biskeg ya kailangan ko.”
Wala ray eksperto ya manbibilin ed saray inateyan ya sobran maneermen ya salien day ontulong ed arum odino usaren day panaon da parad saray kimey a makatulong ed komunidad. Diad panggawad satan, nalikna na sakey so liket tan nabawasan so paneermen to. (Gawa 20:35) Say itutulong ed arum so mamapalemew ed liknaan na dakel a Kristianon inateyan.—2 Corinto 1:3, 4.
^ par. 5 Ag-iya ibabangat na Biblia. Nabasad Biblia so taloran sengegan na ipapatey.—Eclesiastes 9:11; Juan 8:44; Roma 5:12.


text: 4 Lapud si Kristo et nanirap ed laman,+ iparaan yo met so inkasikayo a nawalaay panagnonot* a mipadpara ed sikato; lapud say toon nanirap ed laman et tinmunda la ed panggagaway kasalanan,+2 pian diad nakekeraan a panaon na bilay to et sikatoy manbilay pian gawaey linawa na Dios,+ aliwan saray pilalek na totoo.+3 Ta magenap lad sikayo imay panaon a linmabas sanen ginawa yoy labalabay na saray totoo ed mundo,+ salanti, saray anggapoy-baing a kagagawa,* agnakontrol a pilalek ed sekso, alabas a panag-inum na alak, mabanday a panliliket, paniinuman, tan makapadimlan idolatriya.+4 Mankelaw ira ta agkayo la miuulop ed sikara diad sayan marutak a dalan na inkaalablabas, kanian pansasalitaan da kayoy mauges.+5 Balet sarayan totoo et mikuentaan ed samay akaparaan lan mangukom ed saray mabilay tan saray inaatey.+6 Diad tua, saya so rason no akin a niyabawag met so maong a balita ed saray inatey,*+ diad ontan, anggano inukom ira unong ed laman diad pakanengneng na totoo, manbilay ira unong ed espiritu diad pakanengneng na Dios.7 Balet asingger lay anggaan na amin a bengatla. Kanian, nawalaan kayo komon na limpion kanonotan,+ tan mansiansia kayon alerto* nipaakar ed panagpikasi.+8 Manuna ed amin, nawalaan kayo komon na aralem a panangaro ed sakey tan sakey,+ lapud sasakoban na aro so dakel a kasalanan.+9 Magmaliw kayon maparawes ed sakey tan sakey ya anggapoy reklamo.+10 Unong a say kada sakey ed sikayo et akaawat na regalo, usar yo itan diad panlingkor ed sakey tan sakey bilang maong a lingkor* ya akaawat na agnaparaan a kaabigan na Dios ya ipapatnag diad nanduruman paraan.+11 No walay mansasalita, gawaen to komon itan a singa mansasalitay mensahe na Dios; no walay manlilingkor, manlingkor komon ya akadepende ed biskeg ya iiter na Dios;+ pian diad amin a bengatla et nigloria so Dios+ ed panamegley nen Jesu-Kristo. Say gloria tan pakayari et walad sikato ya anggad angga. Amen.12 Inad-arok ya agagi, agyo pankelawan iray maapoy a subok a dadalanen yo,+ a singano walay nikaduman bengatla a nagagawa ed sikayo.13 Imbes, itultuloy yon panliketan+ so panasagmak yoy irap a singa ed sinagmak na Kristo,+ pian manliket tan manggayaga kayo met a maong sano niparungtal so gloria to.+14 No papabandayen* kayo nisengeg ed ngaran nen Kristo, maliket kayo,+ ta walad sikayo so maglorian espiritu, salanti, say espiritu na Dios.15 Anggaman ontan, anggapo komon ed sikayo so manirap bilang sakey a managpatey odino matakew odino managgaway mauges odino sakey a mibabali ed bilay na arum a totoo.+16 Balet no walay maniirap bilang sakey a Kristiano, agto komon ibaing itan,+ noagta itultuloy ton igloria so Dios legan a sikatoy tatawagen ed sayan ngaran.17 Ta saya la so aturon panaon pian onggapo so panangukom diad abung na Dios.+ No onggapo itan ed sikatayo,+ antoy pansumpalan na saramay aliwan matulok ed maong a balita na Dios?+18 “Tan no mair-irap a niliktar so matunong a too, anto kasi nagawa ed samay mauges tan samay makasalanan?”+19 Kanian sirin, saramay maniirap lapud panggagawa rad linawa na Dios et itultuloy da komon ya imatalek so inkasikara* ed matoor a Manamalsa legan iran manggagaway maong.+


text:
Blood Transfusion—No Anto La Natan so Ibabaga na Saray Doktor
Dakel lan dekada ya babalawen na arum iray Tasi nen Jehova lapud ag-ira manpapa-blood transfusion. Uunoren da so ganggan na Biblia ya ‘onarawi ed dala,’ balet no maminsan et kontra itan ed iisipen na saray doktor ya pankaabigan na pasyente ra.—Gawa 15:29.
Balet ondadakel lan ondadakel so doktor ya mangibabagan say pampatambal ya ag-usaray blood tranfusion et walaan na medikal iran rason.
Diad Spring 2013 ya isyu na Stanford Medicine Magazine, journal ya im-publish na Stanford University School of Medicine, walay espisyal ya report nipaakar ed dala ya say title na sakey ya artikulo to et “Against the Flow—What’s Behind the Decline in Blood Transfusions?” Oniay imbaga na autor na satan ya artikulo ya si Sarah C. P. Williams: “Diad apalabas ya dekada, nanengneng ed dakel ya impan-research ed saray ospital diad interon mundo ya mas mabetbet tan mas dakel so uusaren ya dala nen say talagan kaukolan na pasyente—diad operating room tan diad ward na ospital.”
Nabasa ed satan ya artikulo so imbaga nen Patricia Ford, M.D., say founder tan director na The Center for Bloodless Medicine and Surgery diad Pennsylvania Hospital. Oniay inkuan to: “Say amta na saray doktor et ompatey so pasyente no abebbeba lay dala to, ya kaukolan toy dala pian nisalbay bilay to . . . Tua itan diad arum ya situasyon, * balet diad kaslakan ya pasyente tan ed kaslakan ya situasyon et aliwa itan ya tua.”
Si Dr. Ford, ya manga 700 ya Tasi nen Jehova so pasyente to kada taon, et oniay imbaga to: “Dakel so akatongtong kon doktor . . . ya say amta ra, kaslakan ya pasyente et agnabilay no ag-ira manpa-blood transfusion . . . Anggan siak et ontan met so inisip ko dati. Balet naaralan ko ya sarag mon paabigen so pasyente panamegley na mainomay iran paraan.”
Nen Agosto 2012, im-publish na journal ya Archives of Internal Medicine so resulta na 28 taon ya impan-obserba ed saray pasyente ya naoperaan ed puso diad sakey ya center. Mas maples so inyabig na saray pasyente ya Tasi nen Jehova no ikomparad saray pasyente ya nampa-blood transfusion. Mas daiset so komplikasyon na saramay Tasi legan ya wala rad ospital, mas dakel ed sikara so nilabas day operasyon, tan mas dakel ed sikara so mabilay ni kayari duamplon taon no ikomparad saray pasyenten nampa-blood transfusion.
Oniay nabasad sakey ya artikulo ed The Wall Street Journal ya im-publish nen Abril 8, 2013: “Say bloodless surgery—pampaoperan ag-usaray dala—et pigaran taon lan gagawaen ed saray pasyenten agda labay so manpa-blood transfusion lapud saray sisiaen dad relihyon da. Natan et mas dakel lan ospital so manggagawa ed satan . . . Ibabaga na saray surgeon ya onsusuportad bloodless surgery ya likud ed nabawasay gastos diad pangaliw, pangisinop, pangiproseso, pan-eksamin, tan pan-transfuse na dala, bawasan met na sayan teknik so posibilidad na impeksion tan komplikasyon ya iter na transfusion ya mamapabayag ed pasyente diad ospital.”
Kampegan oniay imbaga nen Robert Lorenz, medical director na blood management na Cleveland Clinic: “Diad unaan, say antam et natutulongan moy pasyente no i-blood transfusion mo . . . Balet andi manaya no say nengnengen et say mabayag ya epekto to.”
^ par. 5 Pian naamtaan so pananisia na Saray Tasi nen Jehova nipaakar ed dala, basaen so artikulon “Mabetbet ya Itetepet—Akin et Agkayo Manpapa-Blood Transfusion?”


text:
7 Kayari na satan et oniay inkuan nen Jehova ed si Noe: “Loob ka ed biong, sika tan say interon sankaabungan mo, lapud sika so anengneng kon matunong ed arapan ko diad sayan henerasyon.+2 Mangawit kay sanpipito na kada klase na malinis ya ayep,*+ say kalakian tan say kaparis to; tan duara labat ed kada agmalinis ya ayep, say kalakian tan say kaparis to;3 mangawit ka met na sanpipito ed saray ontitikyab a pinalsa ed tawen,* laki tan bii, pian saray anak da et mansiansian mabilay ed interon dalin.+4 Ta pitoran agew labat la et pauranen ko+ ed tapew na dalin diad loob na 40 agew tan 40 labi,+ tan paandien ko ed tapew na dalin so amin a bengatlan mabilay a ginawak.”+5 Diad saman et ginawa nen Noe so amin ya ingganggan nen Jehova ed sikato.6 Si Noe et mantaon na 600 sanen sinmabi so delap ed dalin.+7 Kanian antis ya onsabi so delap et linmoob ed biong si Noe, a kaiba iray ananak to, say asawa to, tan saray kaasawaan na ananak to.+8 Kada malinis ya ayep tan kada agmalinis ya ayep tan saray ontitikyab a pinalsa tan amin ya onggagalaw ed dalin,+9 sanderwa ran linmoob ed biong diad kawalaan nen Noe, laki tan bii, unong ed ingganggan na Dios ed si Noe.10 Kayari pitoran agew et sinmabi so delap ed dalin.11 Diad koma-600 a taon na bilay nen Noe, ed koma-17 agew na komaduan bulan, diad satan ya agew et nibuang so amin a subol na danum diad liwang tan alukasan iray puerta na danum ed katawenan.+12 Tan 40 agew tan 40 labi ya inmuran ed dalin.13 Diad saman a mismon agew et linmoob ed biong si Noe, a kaiba iray ananak ton si Sem, Ham, tan Jafet,+ tan say asawa to tan saray taloran kaasawaan na ananak to.+14 Linmoob ira a kaibay kada atap ya ayep unong ed klase ra, tan kada maamon ayep unong ed klase ra, tan kada onkukurong ya ayep ed dalin unong ed klase ra, tan kada ontitikyab a pinalsa unong ed klase ra, kada manok, kada nampayak a pinalsa.15 Tan linmoob ira ed biong diad kawalaan nen Noe, sanderwa, ed amin a klase na laman a walaay linawa na bilay.*16 Kanian linmoob ira, kalakian tan kabatyan, amin a klase na ayep, unong ya ingganggan na Dios ed sikato. Insan la inkapot nen Jehova so puerta.17 Nantultuloy so delap ed dalin diad loob na 40 agew, tan saray danum et nantultuloy ya inmaralem tan linmetaw ed aralem a danum so biong.18 Saray danum et linmeppua tan inmaralem lan inmaralem ed dalin, balet manletletaw so biong ed saray danum.19 Ontan lay inyaralem na saray danum diad dalin kanian nalgep so amin ya ataragey a palandey a walad silong na interon tawen.+20 Alipos na danum iray kapalandeyan ya anggad 15 kasiko.*21 Kanian inatey so amin a mabilay a pinalsa* ya onggagalaw ed tapew na dalin+—saray ontitikyab a pinalsa, saray maamon ayep, saray atap ya ayep, saray amungkog a pinalsa, tan amin a katooan.+22 Inatey so amin a bengatla ed amagan dalin a walaay linawa na bilay.*+23 Kanian pinaandi To so amin a mabilay a bengatla diad tapew na dalin, kaibay too, ayayep, onkukurong ya ayayep, tan say ontitikyab iran pinalsa ed liwang. Naandi ran amin ed dalin;+ si Noe labat tan saramay kaiba to ed biong so akaliktar.+24 Tan nantultuloy ya adelap so tapew na dalin diad loob na 150 agew.+
Paimanod leksab
^ Odino posiblin, “pitoran paris na kada malinis ya ayep.”
^ Odino posiblin, “pitoran paris na saray ontitikyab a pinalsa ed tawen.”


text:
Manbilay Unong ed Modelon Pikakasi
—Parte 1
“Napasanto komon so ngaran mo.”
1. Panon tayon uusaren ed ministeryo so pikakasi ya walad Mateo 6:9-13?
KABISADO na dakel ya totoo so Pikakasi na Katawan. No manpupulong tayod kaabungan, naynay tayon uusaren iyan pikakasi pian natalosan na unabung ya say Panarian na Dios et gobierno ya gawaen ton paraiso so interon dalin. Odino uusaren tayoy balikas ya “napasanto komon so ngaran mo” pian ipanengneng ya walay ngaran na Dios tan kaukolan tayon pasantoen.
2. Panon tayon amta ya aglabay nen Jesus ya ulit-uliten ya salita-por-salita so modelon pikakasi?
2 Kasin imbangat nen Jesus iyan pikakasi pian salita-por-salita tayon ulit-uliten, ya singa gagawaen na Kakristianoan? Andi. Antis ya inter nen Jesus iyan pikakasi bilang pangaligan, oniay imbaga to: “Sano manpipikasi ka, agmo uulit-uliten ya ibaga iray apasakey a bengatla.” (Mat. 6:7) Diad sakey nin pankanawnawa, inulit to iyan pikakasi balet ag-angusar na pareho iran salita. (Luc. 11:1-4) No ontan sirin, say rason no akin ya imbangat nen Jesus iyan pikakasi et pian naamtaan tayo ray kaukolan tayon ipikasi tan no dinan so mas importante. Kanian duga labat sirin ya tawagen itan ya modelon pikakasi.
3. Anto ray nayarin itepet tayod sarili tayo legan tayon aaralen so modelon pikakasi?
3 Aralen tayod sayan artikulo tan ed ontumbok iray karga na modelon pikakasi. Legan tayon aaralen iya, tepetay sarilim: ‘Panon iyan makatulong pian napaaligwas koy pikakasik? Tan kasin manbibilay ak unong ed modelon pikakasi?’
“AMA MI A WALAD TAWEN”
4. Antoy ipapanonot ed sikatayo na balikas ya “Ama mi,” tan akin ya nibaga tayon si Jehova et “Ama” met na saray Kristianon say ilalo ra et diad dalin?
4 Inusar nen Jesus so balikas ya “Ama mi,” aliwan “Amak.” Ipapanonot na satan ed sikatayo ya si Jehova et Ama tayon amin a sanaagi ed interon mundo. (1 Ped. 2:17) Agaylan pribilehyo itan! Saray alanaan ya Kristiano et tinagibi bilang ananak na Dios ya manbilay ed tawen. Kanian manepeg labat ya tawagen day Jehova ya “Ama.” (Roma 8:15-17) Saray Kristianon walaan na ilalon manbilay diad dalin et sarag da met ya tawagen si Jehova ya “Ama.” Sikatoy lapuan na bilay da, tan iiter toy pankaukolan da. Magmaliw met la ran “ananak na Dios” no perpekto la ra tan mansiansia ran matoor diad unor ya subok.
5, 6. Anton balibalin regalo so niiter na atateng ed ananak da, tan antoy kaukolan ya gawaen na kada anak ed satan ya regalo? (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.)
5 Balibalin regalo so iiter na saray atateng ed ananak da no ibabangat da ran manpikasi tan no tutulongan da ran ipasen si Jehova bilang Ama dad tawen. Oniay nanonotan na sakey ya manangasikaso na sirkito diad South Africa: “Manlapu lad inkiyanak na anak min bibii, kada labi et kaibak iran manpipikasi puera labat no anggapo ak ed abung. Naynay ya ibabaga na ananak mi ya agda la natandaan iray eksakton salita na saray pikakasi mi kada labi. Balet, agda nalingwanan so inkasagrado na pitotongtong mid si Aman Jehova, tan say deen na nonot tan seguridad ya alikna da. Nen amta da lay manpikasi, pampipikasien ko ran maksil pian narengel ko no panon dan ibalikas ed si Jehova so nononoten tan nalilikna ra. Pankanawnawa iraman pian naamtaan koy walad puso ra. Kayari to et ibangat kod sikara iray importantin karga na modelon pikakasi ya sarag dan ipila pian mas makabaliksan so pikakasi ra.”
6 Kanian agla pankelawan ya binmaleg ya maespiritual iray ananak na sayan brother. Natan et malikeliket ira kaibay asawa ra ya manlilingkor ed si Jehova ya sigpot-panaon. Anggapo lay mas maabig ya regalon niiter na atateng ed ananak da nen say pangibangat ed sikara no panon iran nawalaay maapit ya relasyon ed si Jehova. Siempre, responsabilidad na kada anak ya pansiansiaen itan ya maapit a relasyon. Pian nagawaan da itan, kaukolan dan aroen tan respetoen so ngaran na Dios.
“NAPASANTO KOMON SO NGARAN MO”
7. Anton pribilehyo so walad totoo na Dios, balet antoy kaukolan tayon gawaen?
7 Talagan sakey ya pribilehyo ya amta tayoy ngaran na Dios tan sikatayo so “totoon parad ngaran to.” (Gawa 15:14; Isa. 43:10) Ipipikasi tayod Ama tayod tawen: “Napasanto komon so ngaran mo.” No ontan so ipipikasim, kerew mo met ed si Jehova ya tulongan to ka pian agka makagawa odino makapansalita na bengatlan mamabanday ed masanton ngaran to. Agtayo labay ya aligen iray arum nen inmunan siglo ya agda iyaaplika so ipupulong da. Oniay insulat nen apostol Pablo ed sikara: “Say ngaran na Dios et pansasalitaan na mauges lapud sikayoran totoo ed limog na saray nasyon.”
8, 9. Mangiter na alimbawa no panon ya bebendisyonan nen Jehova iramay mamapasanto ed ngaran to.
8 Labay tayon napasanto so ngaran na Dios. Imanoen pay eksperiensya na sakey ya sister diad Norway. Nen biglan inatey so asawa to, atilak ed sikato so duay taon ya anak dan laki. “Ansaki-sakit iman ya agawad bilay ko,” so imbaga to. “Inagew-agew tan inoras-oras kon ipipikasi ya nawalaan ak komon na biskeg ya kontrolen so emosyon ko, diad ontan et duga iray desisyon ko tan makapanmatoor ak, pian anggapoy rason nen Satanas ya balawen si Jehova. Labay kon napasanto so ngaran nen Jehova, tan labay kon nanengneng lamet na anako so tatay to diad Paraiso.”
9 Kasin inebatan nen Jehova iray pikakasi to? On. Akatulong ed sikato so regular ya pipiulop ed saray agagi. Kayari limay taon, sikatoy akiasawa ed sakey ya elder. Natan et 20 años lay anak to, tan bautismado la. Imbaga to: “Malikeliket ak ta tinulongan ak na asawak ya napabaleg so anako.”
10. Panon a sigpot ya napasanto so ngaran na Dios?
10 Panon a sigpot ya napasanto so ngaran na Dios? Pian nagawa itan, kaukolan ya ekalen nen Jehova so amin ya agmanpapasakop ed soberanya to. (Basaen so Ezequiel 38:22, 23. *) Diad satan ya panaon, kalkalnan magmaliw lan perpekto iray totoo. Labalabay tayo lan onsabi so panaon ya amin ya intelihentin pinalsa ed tawen tan dalin et igalang da so masanton ngaran na Dios. Diad satan a panaon, say maaron Ama tayod tawen so magmaliw lan “alenleneg a Manuley na amin.”
“ONSABI KOMON SO PANARIAN MO”
11, 12. Nen 1876, antoy atalosan na saray tuan Kristiano?
11 Antis ya pinmawil ed tawen si Jesus, sikatoy tinepetan na saray apostol to: “Katawan, ipawil mo ta so panarian na Israel diad sayan panaon?” Ipapanengneng na ebat nen Jesus ya aliwa nin panaon pian naamtaan da no kapigan onggapon manuley so Panarian na Dios. Imbaga tod saray apostol to ya manpokus irad panagpulong a kimey. (Basaen so Gawa 1:6-8.) Imbangat to met iran ipikasi dan onsabi so Panarian na Dios. Kanian anggad natan, ipipikasi na saray Kristiano ya onsabi so Panarian.
12 Nen asingger lan onggapon manuley si Jesus ed Panarian na Dios, tinulongan nen Jehova iray totoo to ya natalosan no kapigan itan nagawa. Nen 1876, im-publish so artikulon insulat nen Charles Taze Russell diad magasin ya Bible Examiner. Indanet na artikulon “Kapigan Manampot so Panaon na Saray Gentil?” ya say 1914 et importantin taon. Impaliwawa na satan ya say “pitoran panaon” ya impropesiya nen Daniel et pareho lanlamang ed samay “aturon panaon na saray nasyon” ya impropesiya nen Jesus. *
13. Antoy agawa nen 1914, tan antoy pinaneknekan na saray agawgawad mundo ed satan ya taon?
13 Nen 1914, ginmapo so guerra diad Europe ya anggad akibiang so dakel nin bansa diad interon mundo. Lapud guerra, naeksperiensya na totoo so graben eras. Tan antis itan ya anampot nen 1918, walay kinmayat ya trangkaso ya amatey ed mas dakel nin totoo nen say inatey ed guerra. Amin iratan et kaibad inter nen Jesus ya “tanda” ya sikatoy manuuley la bilang Ari diad tawen nen 1914. (Mat. 24:3-8; Luc. 21:10, 11) Diad satan ya taon, “sikatoy linma pian manalo tan sumpalen toy panatalo to.” (Apo. 6:2) Sikatoy akilaban ed si Satanas tan ed saray demonyo to, tan imbantak to ra diad dalin. Manlapu lad saman, anengneng na totoo ya tinmua irayan impuyan ya salita: “Kasi lay dalin tan say dayat, lapud linmeksab ed sikayo so Diablo, ya agaylay pasnok to, ta amta ton antikey lay panaon to.”
14. (a) Akin ya importante nin siansia ya ipikasin onsabi la komon so Panarian na Dios? (b) Anton importantin kimey so nepeg tayon gawaen?
14 Say propesiya ya walad Apocalipsis 12:7-12 so ontulong ed sikatayon natalosan no akin ya wala ray makapataktakot ya agawa diad dalin nen niletneg so Panarian na Dios. Anggaman manuuley lay Jesus diad tawen, siansian si Satanas so manuuley diad dalin. Balet asingsingger lan ‘sumpalen nen Jesus so panatalo to’ diad pangekal to ed amin ya kaugsan diad dalin. Kanian kaukolan tayo sirin ya tuloytuloy ya ipikasin onsabi la komon so Panarian na Dios. Tan nepeg ya manbilay itayo unong ed satan ya pikakasi diad makulin pangipulong ed Panarian. Impropesiya nen Jesus: “Sayan maong a balita na panarian so nipulong ed interon dalin bilang pantasi ed amin a nasyones, insan onsabi so anggaan.”
“NAGAWA KOMON SO LINAWAM . . . DIAD DALIN”
15, 16. Panon tayon nipanengneng ya manbibilay itayo unong ed kerew tayon nagawa komon so linawa na Dios diad dalin?
15 Manga 6,000 taon lay apalabas, agawa so linawa na Dios diad dalin. Kanian imbaga nen Jehova: “Agaylay abig iya.” (Gen. 1:31, NW) Balet nanrebelde si Satanas, tan manlapu lad saman et dagdaiset lay totoon manggagaway linawa na Dios. Anggaman ontan, natan et manga waloran milyon lay manlilingkor ed si Jehova. Ipipikasi dan nagawa la komon so linawa na Dios diad dalin, tan gagawaen day anggaay nayarian dan manbilay unong ed satan ya pikakasi. Nanengneng itan ed paraan na kabibilay da tan ed maseseg ya pibibiang dad kimey a panaggaway babangatan.
16 Singa bilang, oniay imbaga na sister ya abautismoan nen 1948 tan nanlingkor ya misionero ed Africa: “Naynay kon ipipikasi ya amin ya kinmarneron totoo et naromog komon tan nakabat day Jehova legan ya wala ni panaon. Ontan met, antis ak ya manpulong et ipipikasik ya nawalaan ak komon na karunongan pian nasabik so puso na nakatongtong ko. Tan diad saramay iyaaralan la na Biblia, ipipikasik met ed si Jehova ya bendisyonan toy sagpot tayon natulongan ira.” Sayan 80 años ya sister et nagmaliw ya epektibo ed ministeryo. Diad tulong na arum ya agagi, dakel so atulongan ton magmaliw ya Tasi nen Jehova. Seguradon wala met iray kabat mon maseseg ya agagi ya gagawaen day linawa na Dios anggano maedad la ra.
17. Antoy nibagam ed gawaen nen Jehova diad arapen parad totoo tan ed dalin?
17 Anggad agni aderal iray onkokontrad Panarian na Dios, itultuloy tayon ipikasi ya nagawa la komon so linawa na Dios diad dalin. Say dalin et magmaliw ya paraiso, tan binilyon ya totoo so napaoli. “Agyo pankelawan iya,” so imbaga nen Jesus, “lapud onsabi so oras a saray amin a walad pakanodnonotan iran lubok et narengel day boses [ko] tan ompaway ira.” (Juan 5:28, 29) Imadyin mo pay liket tayo sano nanengneng tayo lamet iray inad-aro tayod bilay ya napaoli! ‘Punasen na Dios so amin a lua ed kamataan tayo.’ (Apo. 21:4) Dakel ed saray napaoli et “agmatunong,” ya agdan balot naamtaay katuaan nipaakar ed si Jehova tan ed si Jesus. Talagan malikeliket tayon ibangat ed sikara so linawa na Dios pian nawalaan ira na “bilay ya andi-anggaan.”
18. Anto ray manunan pankaukolan na totoo?
18 Niwala so deen tan pankakasakey ed interon uniberso no pasantoen la na Panarian na Dios so ngaran nen Jehova. No naebatan la so unonan taloran kerew diad modelon pikakasi, niiter la so manunan pankaukolan na totoo. Balet, wala ni ray pankaukolan tayo ya abitlad modelon pikakasi nen Jesus. Aralen tayo iratan diad onsublay ya artikulo.
^ par. 10 Ezequiel 38:22, 23 (NW): “Idapok ed sikato so panangukom ko ed panamegley na salot tan panamaagus na dala; tan say maksil ya uran, uran a kristal, apoy, tan asupre et papelagen kod sikato tan ed saray sundalo to tan ed saray dakerakel a totoon kaiba to. Tan itandorok tan pasantosen koy inkasiak tan ipakabat koy inkasiak ed pakanengneng na dakerakel a nasyon; tan naamtaan da a siak si Jehova.”
^ par. 12 Pian naamtaan no panon ya asumpal iyan propesiya nen 1914, nengnengen so libron Anto so Peteg ya Ibabangat na Biblia? pahina 215-218.


text:
No Antoy Tua Nipaakar ed Arapen
Kasin naisip mo la no antoy nagawa ed arapen? Ipapanengneng na Biblia ya wala ray importantin bengatla ya asingger lan nagawa tan walay epekto na satan ed amin ya totoo diad interon mundo.
Impaliwawa nen Jesus no panon tayon ‘naamtaan ya asingger lay Panarian na Dios.’ (Lucas 21:31) Kaiba ed saray impasakbay ton nagawa iray angkabaleg a guerra, maksil a yegyeg, eras, tan salot—tan amin iratan et nanenengneng tayo la natan.—Lucas 21:10-17.
Ipapanengneng met ed sikatayo na Biblia ya diad “kaunoran iran agew” na panuuley na too et magmaliw ya mauges so ugali na totoo. Nabasa tayo iratan diad 2 Timoteo 3:1-5. No naiimanom iratan ya ugali tan kakikiwas na totoo natan, seguradon panisiaan mo ya sayan propesiya na Biblia et nasusumpal la.
Antoy labay ya ibaga na satan? Asingsingger lan gawaen na Panarian na Dios iray baleg ya pananguman pian magmaliw ya mas maliket so bilay na totoo diad dalin. (Lucas 21:36) Nabasa ed Biblia iray impromisa na Dios a marakdakep ya nagawa diad dalin tan ed saray totoon manayam ditan. Nia ray pigaran alimbawa.
MAABIG YA PANANGULEY
“Tan niiter ed sikato [si Jesus] so panuley, kagalangan, tan panarian, pian manlingkor ed sikato iray totoo ed nanduruman nasyon tan lenguahe. Say uley to et andi-anggaan, tan say panarian to et agnaderal.”—DANIEL 7:14.
Say labay ya ibaga na satan: Magmaliw ya maliket so bilay mo bilang sakop na sankaabigan ya klase na gobierno ya inletneg na Dios, ya say Anak to so Ari.
MAKSIL YA LAMAN
“Anggapoy manaayam ditan a mangibagay: ‘Mansasakit ak.’”—ISAIAS 33:24.
Say labay ya ibaga na satan: Agka lan balot mansakit odino nawalaay kapansanan; sarag moy manbilay diad andi-anggaan.
TUAN KAREENAN
“Papatundaen to ray guerra diad interon dalin.”—SALMO 46:9.
Say labay ya ibaga na satan: Agka la natatakot ya ompan walay nagawan guerra ta naandi la itan pati amin ya kairapan lapud satan.
SAY DALIN ET PANAYAMAN NA MAONG A TOTOO
“Anggapo lay mauges . . . Saray mauyamo et tawiren day dalin.”—SALMO 37:10, 11.
Say labay ya ibaga na satan: Anggapo la ray mauges a totoo, say manayam labat ed dalin et saray totoon labay dan unoren so Dios.
SAY INTERON DALIN ET MAGMALIW A PARAISO
“Mangipaalagey ira na kaabungan tan manayam ira ditan, tan mantanem ira na kaubasan tan kanen day bunga to.”—ISAIAS 65:21, 22.
Say labay ya ibaga na satan: Magmaliw ya marakdakep so interon dalin. Ebatan na Dios so ipipikasi tayon nagawa komon so linawa to “diad dalin.”—Mateo 6:10.


text:
WALA KASI NANDESINYO?
Navigational System na Bar-Tailed Godwit
TALAGAN makapakelkelaw so panma-migrate na bar-tailed godwit. Sayan siwit et sarag toy ontikyab na 11,000 kilometro diad masulok ya waloran agew.
Nonot mo pa: Ibabaga na saray researcher ya uusaren na arum ya siwit so magnetic field na dalin diad panma-migrate da, ya singa walay compass ed utek da. Posiblin uusaren met na godwit so posisyon na agew tan saray bitewen. Naobserbaan met ya na-detect na godwit so galaw na dagem na onsasabin bagyo. No say dagem et paonlad direksion ya laen to, samboten na godwit so mibansag ed satan. Balet siansia nin agnatatalosan na saray eksperto iray detalye no panon ya nagagawaan na sarayan siwit iyan makapakelaw ya panma-migrate da. “Duamplon taon ko lan aaralen [irayan siwit],” so kuan na biologist ya si Bob Gill, “et siansia nin pandinayewan ko ra.”
Antoy Nibagam? Kasin basta labat la niwala so navigational system na bar-tailed godwit lapud ebolusyon? O walay nandesinyod satan?


text:
TULONG PARAD PAMILYA | DIAD SANASAWA
No Panon ya Ipanengneng so Apresasyon
NO AKIN YA MAIRAP
Say pangipanengneng na apresasyon et importante pian magmaliw ya maliket so sanasawa. Balet dakel so asawan laki tan bii ya agda la napapansin iray maong ya ugali na asawa ra, kanian agda met la nipapanengneng so apresasyon da. Diad libron Emotional Infidelity, naobserbaan na sakey ya counselor ya dakel ya sanasawan onkokonsulta ed sikato “et mas mapaga ed saray agnagagawa [ed sikaran sanasawa] nen saray nagagawa ed sikara. Oonla rad opisinak pian ibaga ra no antoy kaukolan ya umanen, aliwan no antoy ag-umanen. Say lingo na amin ed sarayan sanasawa et agda nipapanengneng so aro panamegley na apresasyon.”
Panon yon napaliisan itan a lingo?
NO ANTOY NEPEG MON NAAMTAAN
Makatulong ed problema na sanasawa so pangipanengneng na apresasyon. No panseetan na asawan laki tan bii ya nengnengen tan apresyaen iray maong ya ugali na kada sakey, mas onelet so relasyon da. Anggan say graben tensyon et nabawasan no nalikna na kada sakey ya aapresyaen ira na asawa ra.
Parad asawan bii. “Walay tendensia na dakel ya bibii ya agnapansin so graben pressure ed saray lalaki ya mangitarya na pankaukolan na pamilya ra,” so inkuan na abitla lan libro ya Emotional Infidelity. Diad arum ya lugar, wala nin siansia itan a pressure anggano parehon mantratrabaho so sanasawa.
Parad asawan laki. Mabetbet ya ibabaliwala na lalaki so gagawaen na asawa ra ya panusuporta ed pamilya ra, balanglan diad pantratrabaho, pamapabaleg na ananak, tan panag-ayos na abung. Si Fiona, * ya manga taloy taon lan kasal, et inkuan to: “Amin tayo et nalilingo, tan no nalingo ak, aliwliway liknaan ko. Kanian no ibagad siak na asawak ya maong so agawaan kod abung—singa bilang diad kimey ed abung—naliliknak ya inaro to ak anggano wala ray kakapuyan ko. Naliliknak met ya susuportaan to ak tan mas maliket ak!”
Balet no nalikna na asawa ya sikatoy nibabaliwala, nayarin napeligro so ulopan na sanasawa. “No agmo nalikna ya aapresyaen ka na asawam,” so inkuan na asawan bii ya manngaray Valerie, “mainomay ya napelag so loob mo ed sakey ya toon ipapalikna ton aapresyaen to ka.”
NO ANTOY NAYARIN GAWAEN MO
Magmaliw ya maobserba. Diad sayan simba, imanom iray maong ya ugali na asawam. Ontan met, nengneng mo iray gagawaen to parad pamilya yo—nayarin saratan et datin nibabaliwalam. Kayari sakey simba, ilista iray (1) ugali ya aapresyaen mo ed asawam tan (2) gagawaen to parad pamilya yo.
Akin et kailangan so magmaliw ya maobserba? “Pigaran taon kayari kasal,” so inkuan na asawan bii ya manngaran na Erika, “nayarin nibaliwalam la so asawam. Agmo la napansin iray maong ya gagawaen to tan manpokus ka la ed saray agto gagawaen.”
Tepetay sarilim: ‘Ibabaliwalak kasi so gagawaen na asawak?’ Singa bilang, no walay inapiger na mister mo diad abung, kasin agmo pisalamatan lapud iisipen mo ya obligasyon to ya gawaen iratan? No sakey kan asawan laki, kasin iisipen mo ya agmo la nepeg ya komendaan so pangaasikaso na asawam ed anak yo lapud gagawaen to labat so iilaloan ed sikato? Amin ya gagawaen na asawam parad pamilya yo et panseetan mo ya imanoen tan pisalamatan, baleg man itan o melag.—Prinsipyo ed Biblia: Roma 12:10.
Lanang mon idayew so asawam. Aglabat ibabaga na Biblia ya dapat nalikna tayoy pisasalamat noagta ibabaga to met: “Ipanengneng yon misalsalamat kayo.” (Colosas 3:15) Kanian ipasal mon pisalamatan so asawam. Inkuan na asawan laki ya manngaran na James, “No ibabaga na asawak so apresasyon tod saray gagawaen ko, mas panseseetan koy magmaliw ya maong ya asawan laki tan mas gagawaen koy anggaay nayarian ko pian maliket kami nen asawak.”
Saray sanasawa ya ipapanengneng dan aapresyaen day kada sakey et mas oneelet so relasyon da. “Manisia ak ya nisalba so relasyon na dakel ya sanasawa no say pampokusan da et no antoy labalabay dad sakey tan sakey,” so inkuan na asawan laki ya manngaray Michael. “No wala ray problema, agda tampol isipen so mansian, lapud napapanonotan iran lanang ed kamaongan na asawa da.”
^ par. 9 Sinalatan so arum ya ngaran.


text:
LEKSION 29
Pinili nen Jehova si Josue
Abaybayag ya si Moises so lider na saray Israelita, balet natan et asingger lan ompatey. Imbaga nen Jehova ed sikato: ‘Aliwan sika so mangiyakar ed saray Israelita diad Insipan a Dalin. Balet ipanengneng ko itan ed sika.’ Imbaga nen Moises ya manpili komon si Jehova na balon lider ya mangasikaso ed saray totoo. Imbaga nen Jehova ed sikato: ‘La kad si Josue, tan ibagam ya sikatoy pinilik.’
Imbaga nen Moises ed saray Israelita ya sikatoy asingger lan ompatey tan si Josue so pinili nen Jehova ya mangiyakar ed sikara diad Insipan a Dalin. Insan imbaga nen Moises ed si Josue: ‘Agka natatakot. Tulongan ka nen Jehova.’ Ag-abayag, linma si Moises ed toktok na Palandey Nebo, tan impanengneng nen Jehova ed sikato so dalin ya im-promise Tod si Abraham, Isaac, tan Jacob. Si Moises et inatey nen 120 so taon to.
Imbaga nen Jehova ed si Josue: ‘Baliw kayod Ilog Jordan, tan la kayod Canaan. Tulongan ta ka ya singa ginawak ed si Moises. Nepeg mon basaen ya inagew-agew so Ganggan ko. Agka natatakot. Dapat matapang ka. La ka tan gawam so ingganggan kod sika.’
Angibaki si Josue na duaran man-espiya ed syudad na Jerico. Diad onsublay ya istorya, naamtaan ta no antoy agawa diman. Kapawil da, imbaga dad si Josue ya aman la so balibalin panaon ya iyakar ed Canaan. Diad sinmublay ya agew, imbaga nen Josue ed saray Israelita ya manparaan la ran onalis. Insan imbaga tod saray saserdoten mangaawit ed kaban na sipanan ya unona la rad Ilog Jordan. Araldalem so ilog. Balet kadakat na saray saserdote ed danum, tinmunday agus na ilog, tan inmekat so danum! Nanakar iray saserdote anggad pegley na ilog tan inmalagey ira diman ya anggad akabaliw lan amin iray Israelita. Palagay mo, anonotan da met kasi may milagron ginawa nen Jehova ed Ambalangan Dayat?
Akasabin siansia iray Israelita diad Insipan a Dalin kayari na dakel ya taon. Sarag da lay manpaalagey na abung tan saray syudad. Sarag da lay ondalus tan mantanem na saray ubas tan kiew ya manbunga. Dakdakel ditan so gatas tan dilo.
“Naynay kan iwanwan nen Jehova tan peneken to ka anggan wala kad amagaan a dalin.”—Isaias 58:11


text:
No Panon Mon Aralen so Biblia Diad Paraan ya Mas Makagunggona tan Makapaliket
MAIR-IRAP ya asainmin so arapen nen Josue. Kaukolan ton idaulo so nasyon na Israel diad Insipan a Dalin tan aliwan mainomay itan. Balet sikatoy pinaseguroan nen Jehova ya nagawaan to itan, tan pinaseseg to: ‘Manpakpel tan manpabiskeg kan maong. Unor mo ray Ganggan ko. Basam itan ed agew tan labi, pian maalwar mon nagawaan so amin a nisulat ed satan. Diad ontan et ontalona ka, tan onkiwas kan walaay karunongan.’—Jos. 1:7, 8.
Diad sayan “mapeligro tan mair-irap a panaon,” onaarap tayo met ed mairap iran subok. (2 Tim. 3:1) Singa si Josue, ontalona tayo no unoren tayo ray bilin nen Jehova ed sikatayo. Regular tayon basaen so Biblia tan maalwar ya iyaplika iray prinsipyo na satan ed saray subok ya aarapen tayo.
Balet, aminen na dakel ed sikatayo ya agtayo apasal ya manaral tan aliwan mainomay itan parad sikatayo. Balet, lapud importantin maong so panaral na Biblia, nengnengen so kahon ya “ Salien Irayan Suhestion” pian naamtaan iray nayarin makatulong ya magmaliw a mas makagunggona tan makapaliket so panaral tayoy Biblia.
“Iwanwan mo ak pad basbas na saray ganggan mo,” so inkansion na salmista, “ta satan so panliliketan ko.” (Sal. 119:35) On, talagan na-enjoy mo so panaral na Salitay Dios. Nadiskobrem iray makagunggonan katuaan, legan mon kokotkoten iray espiritual a kayamanan.
Anggano agmo kaukolan ya idaulo so sakey ya nasyon a singa ginawa nen Josue, wala met iray subok ya aarapen mo. Kanian singa si Josue, aralen tan unoren iray nisulat parad pakagunggonaan mo. No ontan so gawaen mo, magmaliw ka met ya matalona tan onkiwas kan marunong.


text:
HULYO 4, 2017
ANTOY BALO?
Balon Seksion: “Tulong ed Panaral na Biblia”
Walay feature natan ed jw.org website ya walad “Bangat na Biblia” ya tatawagen ya “Tulong ed Panaral na Biblia.” Wala ray textbook, video, tan arum ni ran reperensya ed panagaral na Biblia ed sayan seksion. Wala met ed seksion na “Tulong ed Panaral na Biblia” iray giya ed panagaral ya akabase ed libron Anto so Peteg ya Ibabangat na Biblia? ya datin walad seksion na “Tinedyer.”
Nengnengen so “Tulong ed Panaral na Biblia” ya seksion.


text: 9 Tan pinaknol na komaliman anghel so trumpeta to. Tan anengneng kon naplag ed dalin so sakey a bitewen manlapud tawen, tan niiter ed sikato so tombok na abot na kaaralman.2 Tan nilukasan to so abot na kaaralman, tan pinmaway so asewek manlapud abot a singa asewek na manliob a hurno, tan binmilunget so agew tan say dagem, lapud asewek ed abot.3 Tan manlapud asewek et pinmaway iray duron tan kinmayat ira diad dalin; tan naikdan ira na pakauley, a singa say pakauley a walad saray alakdan ed dalin.4 Tan niganggan ira ya agda sasakitan so tanaman ed dalin odino dinanman a birdin dika odino dinanman a kiew, noagta saraman labat so totoon anggapoy tatak na Dios ed saray moling da.5 Tan saray duron et agnaabuloyan a mamatey ed sikara, noagta nepeg iran napairap ed limay bulan, tan say pamairap ed sikara et singa panamairap na alakdan sano ketketen na satan so too.6 Tan diad saratan ya agew et mananap na paraan iray totoo pian ompatey la ra balet agdan balot naromog itan, tan labay da la komon so ompatey balet ta aarawian ira na patey.7 Tan say itsura na saray duron et singara kabayo ya akaparaan lan miguerra; tan diad ulo ra et walaray singa koronan balitok, tan say lupa ra et singa lupa na totoo,8 balet say buek da et singa buek na bibii. Tan saray ngipen da et singa saray ngipen na leon;9 tan walaray singa balatyang a samben ed pagew da. Tan say tanol na saray payak da et singa tanol na saray karwahe na dakel a kabayon ombabatik pian miguerra.10 Ontan met, walaray ikol da tan manotot so ketket da a singa saray alakdan; tan walad ikol da so pakayari ran mamasakit ed totoo ed limay bulan.11 Walay ari ra, say anghel na kaaralman. Diad Hebreo, say ngaran to et Abaddon, balet diad Griego, say ngaran to et Apollyon.12 Linmabas lay sakey a desyang. Nia! Duara nin desyang so onsabi kayari na sarayan bengatla.13 Tan pinaknol na komanem ya anghel so trumpeta to. Tan nadngel koy sakey a boses manlapud saray suyok* na balitok ya altar a walad arap na Dios14 ya angikuan ed komanem ya anghel, a walaan na trumpeta: “Ukbaran mo so apatiran anghel ya abalor diad baleg ya ilog na Eufrates.”15 Tan naukbaran so apatiran anghel, ya akaparaan la parad satan ya oras tan agew tan bulan tan taon, pian pateyen da so kakatlo ed saray totoo.16 Tan say bilang na saray armada na saray managkabayo et mamiduan samplon libolibo: Nadngel ko so bilang da.17 Tan onia so impakanengneng ko ed saray kabayo diad pasingawey, tan ed saramay akakabayo ed saratan: saray samben ed pagew da et ambalanga tan asul tan duyaw; tan saray ulo na saray kabayo et singa ulo na saray leon, tan ompapaway ed sangi ra so apoy tan asewek tan asupre.18 Lapud sarayan taloran salot, kakatlo ed saray totoo so inatey ed apoy tan asewek tan asupre a pinmaway ed sangi ra.19 Ta say pakayari na saray kabayo et walad saray sangi ra tan walad saray ikol da; ta saray ikol da et singara uleg tan walaray ulo ra, tan uusaren da iraya ed pamasakit da.20 Balet arum ed saray totoo ya ag-inatey ed sarayan salot et agnagbabawi ed saray gagawaen da, a tinundaan da la komon so mandayew ed saray demonyo tan saray idolo a balitok tan pilak tan gansa tan bato tan kiew, ya agmakanengneng tan agmakarengel tan agmakaakar;21 tan agda nagbabawian iray impamatey da tan saray ginagawa ra nipaakar ed espiritismo tan saray impilawanan da tan saray impantakew da.


text:
ISTORYAY BILAY
Wala Ray Tinaynan Ko Pian Natumbok Koy Kristo
“No manpulong ka, agka lan balot ompapawil dia. No ompawil ka, puteren ko ray bikking mo.” Sankanonot ko man ya imbaga nen tatay ko, kanian nandesisyon ak ya ontaynan. Atan so unonan pankanawnawa ya walay tinaynan ko pian natumbok koy Kristo. Labin-anem taon ko labat ed saman.
AKIN ya ontan so agawa? Istoryaen kod sikayo. Niyanak ak nen Hulyo 29, 1929, tan binmaleg ak ed sakey a baryo ed probinsya na Bulacan, diad Pilipinas. Simpli labat so bilay ditan ta binmagsak ed saman so ekonomya. Ugaw ak ni nen ginmapo so guerra. Sinmabi iray sundalo na Hapon tan sinakop day Pilipinas. Balet, say baryo mi et medyo nisulinek kanian agkami direktan naapektoan na guerra. Anggapoy radyo, telebisyon, tan dyaryo ed sikami kanian abalitaan mi labat ya walay guerra nen walay angibaga ed sikami.
Walora kamin sanaagi tan siak so komadua, tan impanayam ak na lakik tan baik diad abung da nen waloy taon ko. Anggano Katoliko kami, aliwan saradoy nonot nen Laki ed relihyon tan titiponen to ray literatura ya iiter ed sikato na kakaaro to. Natatandaan ko ya impanengneng tod siak iray bokletan Protection, Safety, tan Uncovered diad lenguahen Tagalog, * ontan met ed Biblia. Labalabay kon basaen so Biblia, lalo lay apatiran Ebanghelyo. Lapud satan et apakiwas ak ya tumboken so alimbawa nen Jesus.—Juan 10:27.
NAARALAN KON TUMBOKEN SO KRISTO
Anampot so impansakop na Hapon ed Pilipinas nen 1945. Diad saman, imbaga na saray ateng ko ya ompawil ak lad abung mi. Imbaga nen lakik ya onla ak, kanian inunor ko.
Ag-abayag, nen Disyembre 1945, wala ray Tasi nen Jehova ya nampulong ed baryo mi ya nanlapu rad baley na Angat. Walay masiken lan Tasi ya linmad abung mi tan impaliwawa toy ibabaga na Biblia nipaakar ed “kaunoran iran agew.” (2 Tim. 3:1-5) Inimbitaan to kamin mila ya manaral na Biblia diad asingger ya baryo. Aglinma iray ateng ko, pero linma ak. Manga 20 ya totoo so wadman, tan saray arum et mantetepet nipaakar ed Biblia.
Anggapoy natatalosan ko ed ibabaga da, kanian inisip kon onalis ak la. Balet nen paalis ak la, ginmapo iran angansion na Kingdom song. Agustoan ko may kansion, kanian agak la inmalis. Kayari na kansion tan pikakasi, inimbitaan da kamin amin ya miaral ed Angat diad ontumbok ya Simba.
Pigara kami ya nanakar na manga 8 kilometro pian makasabi ed aral diad abung na pamilya Cruz. Mandinayew ak ta anggan saray ugugaw ni ya kaibad 50 ya inmatendi et mankokomento met nipaakar ed aralem iran bangat na Biblia. Kayari na aminpigan impiaral ko, si Brother Damian Santos, sakey ya maedad lan payunir ya datin mayor, et inimbitaan to ak ya onugip ed abung da. Diad saman ya labi et abaybayag kamin nantongtong nipaakar ed Biblia.
Diad saraman a panaon, dakel ed sikami so kinmiwas a tampol nen naaralan mi ray manunan bangat na Biblia. Kayari na aminpiga ni labat ya impiaral mi, tinepetan kami la na saray brother, “Labay yo lay manpabautismo?” Say ebat ko, “On, labay ko.” Desidido ak lan ‘manpaaripen ed Katawan, si Kristo.’ (Col. 3:24) Linma kamid asingger ya ilog, tan duara ed sikami so abautismoan nen Pebrero 15, 1946.
Atalosan mi ya bilang bautismadon Kristiano, kaukolan ya regular kamin manpulong pian naalig si Jesus. Aglabay nen tatay ko ya manpulong ak. Say kuan to, “Uga-ugaw ka ni pian manpulong. Sakey ni, nen inlebleb da kad ilog agto labay ya ibagan sarag mo lay manpulong.” Impaliwawak ya linawa na Dios ya ipulong tayoy maong a balita na Panarian. (Mat. 24:14) Imbagak met ya, “Kaukolan kon tooren so sipan kod Dios.” Diad satan ak la tinaktakot nen tatay ko, unong ya imbagak diad gapo. Talagan labay to ak ya patundaen ya manpulong. Tan atan so unonan pankanawnawa ya walay tinaynan ko pian nagawaan ko ray espiritual ya kalat ko.
Inimbitaan ak na pamilyan Cruz ya miayam ed sikara diad Angat. Pinaseseg da ak met tan say anak dan bolirek ya si Nora ya manpayunir. Bansag kamin nampayunir nen Nobyembre 1, 1947. Nanlingkor si Nora diad sananey a baley, balet siak et tuloytuloy ya sinmuporta ed panagpulong diad Angat.
SAY KOMADUAN TINAYNAN KO
Diad komatlon taon na pampapayunir ko, si Earl Stewart, sakey a brother ya nanlapud branch office, et nampaliwawa diad plaza na Angat tan masulok a 500 ya totoo so dinmengel. Say paliwawa to et English, tan kayari to et insumaryok itan diad Tagalog. Pitoy taon ak labat ya nanaral ed eskuelaan, balet English so lanang ya uusaren na saray teacher mi. Naaralan ko met so English lapud dagdaiset so Tagalog ya publikasyon ya base ed Biblia. Kanian maslak a publikasyon tayo et inaral ko ed English. Lapud satan et dakel so natalosan kon English, kanian sarag kon ipatalos iman ya paliwawa tan saray arum nin paliwawa diad tinmumbok iran panaon.
Diad samay agew ya impatalos koy paliwawa nen Brother Stewart, imbaga tod kongregasyon mi ya mankaukolan so branch office na sakey odino duaran payunir a brother ya manboluntaryo ed Bethel. Ontulong ira legan ya saray misionero et walad New York, U.S.A., pian onatendi ed Theocracy’s Increase Assembly nen 1950. Sakey ak ed saray naimbitaan. Diad komaduan pankanawnawa, tinaynan koy bilay ya apasalan ko pian ontulong ed kimey diad Bethel.
Sinmabi ak ed Bethel nen Hunyo 19, 1950, tan ginmapo ak ed balon asainmin ko. Say Bethel nensaman et walad baleg ya abung ya daan la tan apaliberan na angkakabaleg a kiew, ya say kaawang na lote to et sakey ektarya. Manga 12 brother ya anggapo ni asawa da so manlilingkor ditan. No palbangon, ontutulong ak ed kusina. Insan manlapud alas nuebe, mantratrabaho ak ed laundry, tan manpaplantsa ak. Ontan met so gagawaen ko no ngarem. Anggano nen akapawil la iray misionero ya inmatendi ed international assembly, nantultuloy ak ya nanlingkor ed Bethel. Manbabalkot ak na magasin ya ipawit ed koreo, mangaasikaso na saray subscription, tan asalik met so man-receptionist. Ginawak so antokaman ya ipagawa dad siak.
TINAYNAN KOY PILIPINAS PIAN MANARAL ED GILEAD
Nen 1952, siak tan say anemira nin brother ed Pilipinas so maliket ya akaawat na imbitasyon a manaral ed koma-20 ya klase na Gilead. Dakel ed saray anengneng tan naeksperiensya mi ed United States et balo tan agmi kabisado. Talagan duman maong ed apasalan kon bilay diad melag a baryo mi.
Singa bilang, kaukolan min aralen no panon ya usaren iray appliances tan arum nin gamit ya agmi kabisado. Tan siempre, duma so klima! Sakey ya kabuasan, pinmaway ak pian nengnengen so marakdakep ya amputin kaliberliber. First time koy makanengneng na snow. Ambetel manaya—ambetebetel!
Balet baliwala iratan ya pananguman ta nanliketan kon maong so balibalin training ed Gilead. Saray instruktor et angusar na epektibo iran paraan na panagbangat. Imbangat da kami no panon so epektibon panag-research tan panagaral. Talagan akatulong ed siak so training ed Gilead pian napaaligwas koy espiritualidad ko.
Kayari na graduation, niyasain ak ya temporaryon espisyal payunir diad Bronx ed New York City. Kanian nen Hulyo 1953, akaatendi ak ed New World Society Assembly, ya agawa diad satan a mismon lugar. Kayari na asemblea, pinapawil da ak ed asainmin ko ed Pilipinas.
TINAYNAN KOY MAINAWAN BILAY ED SYUDAD
Oniay imbaga na saray brother ed branch office, “Ibaki mi kad kimey ed sirkito.” Satan so angiter ed siak na balon pankanawnawan literal ya natumbok iray bakat nen Kristo, ya linmad ararawin baley tan syudad pian tulongan iray karnero nen Jehova. (1 Ped. 2:21) Niyasain ak ed sirkito ya sakop toy maawang ya lugar ed central Luzon, say sankabalegan ya isla ed Pilipinas. Kaiba ditan so probinsya na Bulacan, Nueva Ecija, Tarlac, tan Zambales. Pian makaonla ak ed arum ya baley, kaukolan koy ondalan ed atataragey a palandey na Sierra Madre. Anggapoy pampublikon luluganan ditan, kanian ipapatanir kod saray drayber na trak no sarag koy milugan anggan onyurong ak lad saray troso ya ilulugan dad angkakabaleg a trak da. Mabetbet et paluluganen da ak, balet mair-irap so manbiahe no atan so luganan mo.
Maslak ed saray kongregasyon et balo ni tan daiset iray manangipalapag. Kanian misalsalamat iray agagi nen tinulongan ko ran naorganisa ed dugan paraan iray aral tan panagpulong.
Insan inyalis ak ed sirkito ya sakop toy interon Bicol region. Kaibad satan ya sirkito iray dakel ya angkekelag a grupo ya wala ray espisyal payunir ya onggagapon manpulong ed saray teritoryan agni akimeyan. Diad sakey ya abung ya nampundoan ko, say kasilyas da et diad kinotkot ya abot a tinapewan na duaran kiew diad pegley. Nen tinmuon ak ed saratan ya kiew, naplag iratan ed abot tan pati siak met. Abaybayag ak ya nanames antis kamin mangalmusal!
Legan ya wala ak ed satan ya asainmin et anonotan koy Nora, ya ginmapon nampayunir ed Bulacan. Sikatoy manlilingkor bilang espisyal payunir diad Dumaguete City, tan pinasyar ko diman. Kayari to man et nansulatan kamin dua, tan nen 1956 et nankasal kami. Diad unonan simba kayari kasal mi, binisita mi so sakey ya kongregasyon diad Rapu Rapu Island. Ditan et kaukolan mi onkalab ed saray palandey tan manakar na arawi, balet makapaliket so manlingkor ed saray agagi diad sulinek iran lugar bilang sanasawa!
NAIMBITAAN YA MANLINGKOR LAMET ED BETHEL
Kayari na ngalngali apat taon mi diad kimey ed sirkito, akaawat kami na imbitasyon ya manlingkor ed branch office. Kanian nen Enero 1960, ginmapo so dakel a taon ya panaglingkor ed Bethel. Diad inlabas na panaon, dakel so naaralan ko ed panlilingkor a kaiba iray brother ya walaan na ambelat iran responsabilidad, tan si Nora et naikdan na nanduruman asainmin diad Bethel.
Legan ya wala ak ed Bethel, pribilehyok ya nanengneng so inyaligwas na espiritual a kimey diad Pilipinas. Nen sinmabi ak ed Bethel bilang kabataan ya single brother, manga 10,000 so manangipalapag ed interon bansa. Natan et masulok lan 200,000 so manangipalapag ed Pilipinas, tan nilasus so manlilingkor ed Bethel pian suportaan so importantin kimey a panagpulong.
Lapud linmaknab so kimey diad ilalabas na saray taon, kulang la iray pasilidad na Bethel. Kanian imbaga na Mananguley ya Ulop ya mananap kami na lote ya pangipaalageyan na balo tan mas baleg ya pasilidad. Siak tan say overseer na printery et linma kamid kaabungan ya abay na branch, tan tinepet mi no walay labay toy mangilako na lote. Anggapoy mangilako, tan imbaga ni ingen na sakey ya akanggawa na lote: “Agmanlalako iray Chinese. Mansasaliw kami.”
Balet sakey ya agew, agmi inilaloan ya tepetan kami na sakey ya akanggawa na lote no labay min saliwen so dalin to ta onla lad United States. Atan lay gapoan na nantutumbokan ya makapakelaw ya agawa. Wala lamet so sakey a kaabay ya labay ton ilako so dalin to, tan kinombinse to ray arum ya kakaabay to ya mangilako met. Asaliw mi met so lote na samay lakin angibaga ya “Agmanlalako iray Chinese.” Ag-abayag, nagmaliw ya masulok ya triple so kabaleg na lote na branch. Kombinsido ak ya labay nen Jehova ya nagawa itan.
Nen 1950, siak so sankaugawan ya membro na pamilyan Bethel. Natan et sikami la nen asawak so sankatatkenan. Agko pagbabawian so intumbok ko ed Katawan inerman so angibakian tod siak. Anggano pinalayas ak na saray ateng ko, inikdan ak nen Jehova na baleg a pamilya, saray agagik ed pananisia. Agkon balot panduaruwaan ya iter nen Jehova so amin ya pankaukolan tayo, antokaman so asainmin tayo. Misalsalamat kami nen Nora ed amin ya maaron intarya nen Jehova, tan papasesegen mi so arum ya suboken da met si Jehova.—Mal. 3:10.
Nensaman et inimbitaan nen Jesus so sakey ya managsingil na buis ya si Mateo Levi, a kuan to: “Magmaliw kan patumbok ko.” Antoy ginawa nen Mateo? “Tinaynan to so amin a bengatla, tan tinmumbok ed [si Jesus].” (Luc. 5:27, 28) Ontan met so ginawak, tan papasesegen koy arum ya ontan met so gawaen da pian makaawat ira na dakel a bendisyon.
^ par. 6 Im-publish na Saray Tasi nen Jehova balet natan et agla iyiimprinta.


text:
Tepetepet na Saray Manbabasa
Imbaga nen Jesus ed saray Saduceo ya saray napaoli et “agla mangasawa odino miasawa.” (Luc. 20:34-36) Kasin say tutukoyen to et say kioli ed dalin?
Importante iyan tepet lalo lad saramay naandian na inad-aron asawa. Nayarin pirpirawat dan nakaiba lamet so asawa ra diad balon mundo. Imbaga na sakey ya biyudo: “Agmi pa labay nen asawak ya napultot so paniba mi. Talagan labalabay mi saniban mandayew bilang sanasawa ed andi-anggaan. Atan nin siansia so naliliknak.” Kasin walay makatunongan ya rason ya ilaloan tayon saramay napaoli et nayari nin mangasawa o miasawa? Say simplin ebat et, agtayo nibaga.
Diad dakel ya taon, nabasad saray publikasyon tayo ya samay imbaga nen Jesus nipaakar ed kioli tan pangasawa et posiblin ontutukoy ed kioli diad dalin, tan saramay onolid balon mundo et agla mangasawa o miasawa. * (Mat. 22:29, 30; Mar. 12:24, 25; Luc. 20:34-36) Siempre, agtayo dogmatiko ed saya, balet kasin posible ya say tutukoyen nen Jesus et say kiolid tawen? Aralen tayon maong imay imbaga to.
Siopa ray katongtong nen Jesus nen imbaga to itan? (Basaen so Lucas 20:27-33.) Saray Saduceo ya agmanisiad kioli, tan nantepet ira nipaakar ed kioli tan piasawa ed bayaw lapud labay dan subokey Jesus. * Oniay inyebat to: “Saray totoo ed sayan mundo et mangaasawa tan miaasawa ra, balet saramay nibilang a makanepegan a makagamor ed satan a mundo tan ed kioli manlapud saray inaatey et agla mangasawa odino miasawa. Diad tua et agmet la ra ompatey, lapud singa ra angheles, tan sikaray ananak na Dios diad impagmaliw dan ananak na kioli.”
Akin et imbaga na saray publikasyon tayo ya nayarin say tutukoyen nen Jesus et kioli diad dalin? Walay duaran manunan rason. Unona, nayarin say iisipen na saray Saduceo nen katongtong day Jesus et say kioli diad dalin kanian nayarin samay ebat nen Jesus et nipaakar ed kioli diad dalin. Komadua, diad sampot na ebat nen Jesus et tinukoy toy Abraham, Isaac, tan Jacob. Sarayan matoor ya lalaki et kaibad saray napaoli diad dalin.
Balet posible met ya say tutukoyen nen Jesus et kioli diad tawen. Akin et nibaga tayon ontan? Aralen tayoy duaran kabiangay imbaga nen Jesus.
“Saramay nibilang a makanepegan a makagamor . . . ed kioli manlapud saray inaatey.” Saray matoor ya alanaan et “ipapasen [ya] makana ed panarian na Dios.” (2 Tes. 1:5, 11) Niyabawag la ran matunong lapud dondon bagat kanian agla ra ukomen bilang makasalanan. (Roma 5:1, 18; 8:1) Sikaray atawag ya “maliket tan masanto” tan makanepegan ya napaolid tawen. (Apo. 20:5, 6) Kaiba balet ed saray napaolid dalin iray “agmatunong.” (Gawa 24:15) Nibaga kasin “makanepegan” ed kioli iray agmatunong?
“Agmet la ra ompatey.” Diad arum ya bersion na Biblia, satan et impatalos ya “agla ra nayarin ompatey,” tan “anggapo lay pakayari na ipapatey ed sikara.” No ompatey iray matoor ya alanaan, paolien irad tawen tan naikday imortal ya bilay—agmangangga tan agnaderal. (1 Cor. 15:53, 54) Anggapo lay pakayari na patey ed saramay napaoli ed tawen. *
Base ed saray apantongtongan tayo, antoy nayarin konklusyon tayo? Posiblin say tutukoyen nen Jesus ed samay imbaga to nipaakar ed pangasawa tan kioli et say kioli ed tawen. No ontan sirin, nia ray pigaran naaralan tayo nipaakar ed saramay napaolid tawen: Agla ra mangasawa o miasawa, ag-ira nayarin ompatey, tan singa la ra saray anghel. Balet wala ni ray tepet ya kaukolan ya naebatan.
Unona, akin ya say iyebat nen Jesus et nipaakar ed kioli ed tawen anta say nayarin iisipen na saray Saduceo et say kioli ed dalin? Say iyeebat nen Jesus ed saray mankakabusol ed sikato et aliwan naynay ya unong ed nononoten da. Singa bilang, oniay imbaga to nen wala ray Judion onkekerew na tanda: “Igeba yo iyan templo, tan ipaalagey ko iya ed taloy agew.” Amta nen Jesus ya say sankanonot da et say literal ya templo, “balet say labay ton ibaga et say templo na laman to.” (Juan 2:18-21) Nayarin iisipen nen Jesus ya agto kaukolan ya ebatan iraman ya aliwan sinseron Saduceo ya agmanisiad kioli tan ed saray anghel. (Uli. 23:9; Mat. 7:6; Gawa 23:8) Balet posiblin labay nen Jesus ya ibangat ed saray sinseron disipulo to so nipaakar ed kioli ed tawen ta amta ton diad arapen et atan so ilalo ra.
Komadua, akin ya diad sampot na ebat nen Jesus et tinukoy toy Abraham, Isaac, tan Jacob, ya say ilalo da et kioli ed dalin? (Basaen so Mateo 22:31, 32.) Imanoen ya antis ton tinukoy irayan lalaki, imbaga to ray salitan “no nipaakar ed kioli na saray inaatey.” Diad satan ya imbaga to, nayarin duma lay tutukoyen to. Amta nen Jesus ya panisiaan na saray Saduceo iray sulat nen Moises kanian binitla to imay imbaga na Dios ed si Moises diad mandarlang ya melag a kiew pian paneknekan ya say kioli ed dalin et talagan kabiangay gagala na Dios.
Komatlo, no saray imbaga nen Jesus et nipaakar ed kioli ed tawen, kasin labay ya ibaga na satan ya saramay napaoli ed dalin et nayarin mangasawa o miasawa? Anggapoy espisipikon ebat na Biblia ed satan ya tepet. No say talagan tutukoyen nen Jesus et say kioli ed tawen, anggapoy nanengneng tayod imbaga to no kasin saray napaolid dalin et nayarin mangasawa o miasawa diad balon mundo.
Anggaman ontan, amta tayon ibabaga na Salita na Dios ya napultot so bedber na panangasawa no say sakey ed sikara et naandid bilay. Kanian agnepeg ya nakonsiensia so sakey ya balo no mandesisyon ya mangasawa o miasawa lamet. Personal itan ya desisyon tan agtayo ra nepeg ya balawen no mananap iray nakaiba da lamet ed bilay.
On, natural labat ya dakel so tepet tayo nipaakar ed bilay diad balon mundo. Imbes ya man-espikulasyon na ebat ed saratan ya tepet, mas maong so manalagar. Balet nia so segurado: Saray matulok et magmaliw ya maliket, lapud peneken nen Jehova so amin ya pankaukolan tan pilalek da diad sankaabigan a paraan.
^ par. 4 Nengnengen so The Watchtower, Hunyo 1, 1987, pahina 30-31.
^ par. 5 Walay kustombre da nensaman ya tatawagen ya piasawa ed bayaw. No inatey so sakey ya laki tan anggapoy anak da nen asawa to, kaukolan ya asawaen na agi ton laki so abalo pian nawalaay anak ya mangituloy ed ngaran na samay inatey.
^ par. 9 Saray paolien diad dalin et walaan na ilalon makaawat na andi-anggaan ya bilay, aliwan imortal ya bilay. Pian mas natalosay pandumaan na satan, nengnengen so The Watchtower, Abril 1, 1984, pahina 30-31.