text:
KAPITULO 57
Pinaabig nen Jesus so Ugaw a Bii tan Telek a Laki
PINAABIG NEN JESUS SO MARIKIT NA BIIN TAGA FENICIA
PINAABIG TOY LAKIN TELEK TAN EMEL
Kayari ton kinontra iray Fariseo lapud mas papablien da ray tradisyon, inmalis si Jesus kaiba iray disipulo to. Sikatoy amaarap ed Tiro tan Sidon ya sakop na Fenicia. Andukey a biahe itan paonlad norte a mamasagur.
Akalmoy Jesus na abung ya pampundoan da balet ta agto labay a naamtaan na totoo ya wadman ira. Siansia balet ya walay akaimano ed sikara. Walay Griegon bii ya niyanak diman ya inanap toy Jesus tan akikasi: “Katawan, Anak nen David, kasian mo ak. Say ana’kon bii et maniirap a maong lapud demonyon sinmelep ed sikato.”—Mateo 15:22; Marcos 7:26.
Nagugunoyan, si Jesus et binagaan na saray disipulo to: “Pataynan mo la, ta akis lan akis ya ontutumbok ed sikatayo.” Diad ebat nen Jesus, naamtaan no akin ya agto inimanon tampol: “Agak nibaki parad anggan siopa, noagta parad saray abalang a karnero ed sankaabungan na Israel.” Balet agsinmuko imay bii. Inasinggeran toy Jesus tan tinmalimukor a mikakasi: “Katawan, tulongan mo ak!”—Mateo 15:23-25.
Nayarin labay nen Jesus a subokey pananisia to kanian imbaga nen Jesus imay negatibon pangipapasen na saray Judio ed saray aliwan Judio: “Agmanepeg ya alaen so tinapay na ugugaw insan ibuntok ed saray oken.” (Mateo 15:26) Diad samay imbaga ton “saray oken,” imbalikas nen Jesus so panangaro tod saramay aliwan Judio. Napatnagan met itan ed ekspresyon na lupa tan maabagey ya boses to.
Imbes ya nasakitan, inusar na bii imay imbaga nen Jesus nipaakar ed panangidumaduma na saray Judio tan mapaabeba ton imbaga: “On, Katawan; balet ta kakanen na saray oken iray mekmek a napepelag ed lamisaan na amo ra.” Anengneng nen Jesus so maabig ya motibo na puso to kanian inkuan to: “O bii, agaylay biskeg na pananisiam; nagawa ed sika so pirawat mo.” (Mateo 15:27, 28) Tan inmabig so anak na bii anggano anggapod man! Kasempet na bii ed abung to, asabian ton akarukol so anak to ya inmabig la—“pinmaway la so demonyo”!—Marcos 7:30.
Manlapud Fenicia, amaarap si Jesus tan saray disipulo to ed lugar ya bandad norte na Ilog Jordan. Nayarin binmasil irad Ilog Jordan ya walad bandad norte na Dayat na Galilea tan linma rad Decapolis. Ditan et sinmegep irad palandey, balet nalmo ira na totoo. Inawit dad si Jesus iray piley, lupoy, bulag, tan emel. Inyan dad salian to iray mansasakit tan pinaabig to ra. Mankelkelaw iray totoo tan inggloria day Dios na Israel.
Inikdan nen Jesus na espisyal ya atension so sakey a lakin telek tan emel. Nayarin nababaingan no amayamay so totoo. Posiblin naimano nen Jesus ya mannerbiyos may laki kanian inyarawi tod saray totoo. Nen bukbukor da lan dua, imbaga nen Jesus no antoy gawaen tod sikato. Inyan to iray gamet to ed saray layag na laki tan kayari ton linmutda, diniwit toy dila na laki. Insan tinmangay ed tawen, tan inkuan ton “Effata,” a mankabaliksay “Nalukasan ka.” Diad saman et akadngel la so laki tan akapansalita lan malinew. Aglabay nen Jesus ya nakabatan iya na totoo, ta labay ton manisia ed sikato iray totoo base ed saray nanengneng tan narengelan dan mismo.—Marcos 7:32-36.
Say pakayari nen Jesus ya mamaabig et baleg so epekto tod saray makakanengneng ta “mandinayew iran maong.” Kuan da: “Agaylay abig na amin a ginawa to. Pagmamaliwen to ni ingen a makadngel iray telek tan makasalita iray emel.”—Marcos 7:37.


c: text/html

text:
WALA KASI NANDESINYO?
Say Bago na Sea Otter
DAKEL ed saray mammal ya manaayam ed ambetel ya danum et makakapal so taba ed katat da pian ag-ira naketel. Pero walay nikadkaduma ya insulator na sea otter
Nonot mo pa: Say bago na sea otter et mas aseksek nen say bago na arum nin mammal, ta say karakel na bago to et manga 1 milyon per square inch. No onlangoy so sea otter, say bago to et mantipon na dagem diad asingger ed katat to. Satan ya dagem et singa insulator, kanian mansiansiay petang na laman to ta ag-onsabi ed katat to so ambetel ya danum.
Manisia iray scientist ya walay naaralan dad bago na sea otter. Nan-eksperimento ira na pigaran sweater ya gawad artipisyal ya bago. Angusar iray bago ya nandurumay karukey tan kakapal to. Adiskobre da ya “no mas aseksek tan andurukey so bago, mas ag-onsepsep so danum.” Nibaga sirin ya talagan balibali so sweater na saray sea otter.
Papangarapen na saray researcher ya diad panaaral dad bago na sea otter et makapandesinyo tan makapanggawa ray balo tan espisyal ya abel ya agmangesep na danum. Iisipen laingen na arum ya mas maong no saramay manda-dive ed ambetel ya danum et mansulong iray mabago—ya singa samay bago na sea otter!
Antoy nibagam? Kasin say bago na sea otter et produkto na ebolusyon? Odino walay nandesinyo?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1 Nehemias
Sikato ray istoria na agawaan nen Nehemias alakin anak nen Hacalias.
Diad bulan na Kislev nen Kumaduanmploy taon na panooley nen Impirador Artajerjes, siak, si Nehemias, et wala ak ed manonan siudad na Susan. Si Hanani a sakey ed saray agagik a lalaki et sinmabia kaiba to ray pigaran lalaki a nanlapud Juda. Tinepetan ko ra na nipaakar ed saray Judion pinmawil manlapud nibantakan dan Babilonia tan say nipaakar ed Jerusalem. Imbaga rad siak a baleg so paniirap da ray akaligtar tan akapawil lad baley da; memelag-melagen met ira na saray totoon sangkaili a manaayam ed kaliber-liber da. Imbaga ra met ed siak ya ageba ni ray padir na Jerusalem tan ag ni apasimbalon nipaalagey iray puirtan apoolan. Nen nadngel ko ya, inmirung ak, insan ak nanakis.
Pigay agew ak a nanermen tan ag angan. Nampikasi ak ed Dios. "Katawan a Dios na Tawen! Matalonggaring ka tan nepeg kan takotan. Matoor kan mangaro tan susumpalen moy impisipanan mo ed saray mangarod sika tan mangoonur na saray ganggan mo. Imano mo ak pa, Katawan, tan talineng mo ak pa ed agew-labin pangipipikasik ed saray aripen mo a totood Israel. Ipatuak a nankasalanan kami, sikamin totood Israel. Nankasalanan ak tan saray lalakik. Maoges iray ginagawa mi sumpad sika tan ag mi inoonur iray ingganggan mo. Agmi inoonur iray bilin tan totontonen ya inter mod sikami diad panamegley nen Moises ya aripen mo. Nunot mo pa may inkuanmod kinen Moises: 'No aliwa kayon matoor ed siak, sikayon totood Israel, itaytayak ta kayod arum a bansa. Balet no ompawil kayod siak tan onuren yo ray ingganggan kod sikayo, papawilen ta kayod sayan pasen a pinilik a pangigalangan ed siak, anggaman ya ataytayak kayod inerman a sokung na mundo.'
"Katawan, sikara yay aripen mo, saray dilin totoom. Inyagel mo ra diad panamegley na baleg a pakayarim tan biskeg mo. Dengel mo natan so pikakasik tan saray pikakasi da ray arum ya ariripen mo a labay da kan pagalangan. Paaligwas mo ak pa natan, tan iyabuloy mon kasian ak na impirador."
Diad saraman ya agew siak so makaoley ed alak na impirador.


text: mms of kareena kapoor, fuck of kareena kapoor, sex scene of kareena kapoor, nude video of kareena kapoor, kareena kapoor image sex, kareena kapoor xvideo, kareena kapoor sexey, actress kareena kapoor, dr kareena kapoor, Kareena kapoor lesbian, Kareena Kapoor s, kareena kapoor xxxxcom, kareena kapoor vedios sex pics of kareena kapoor kareena, sex pics of kareena kapoor, Indian sex of Kareena kapoor, naked photos of kareena kapoor, kareena kapoor sex with, kareena kapoor sex clip, kareena kapoor sex vedios, kareena kapoor fuking, kareena kapoor lookalike, kareena kapoor heroine3, kareena kapoor xxxxxvido


text:
Kasin Kabkabat Moy Jehova a Singa si Noe, Daniel, tan Job?
“Saray mauges a totoo et agda natalosay hustisya, balet saramay manaanap ed si Jehova et natalosan day amin a bengatla.”—PRO. 28:5.
1-3. (a) Antoy makatulong ed sikatayo ya mansiansian matoor ed Dios legan na sayan kaunoran iran agew? (b) Antoy aralen tayo ed sayan artikulo?
LEGAN ya manasingger lan manampot so kaunoran iran agew, saray mauges et tuloytuloy ya ‘ontutubo a singa dika.’ (Sal. 92:7) Kanian agtayo la pankelawan no akin ya dakel so mangibabaliwala ed saray estandarte na Dios ed moral. Lapud satan, panon itayon magmaliw ya “ugugaw nipaakar ed kaugsan” balet ta “matatken diad pakatalos [tayo]”?—1 Cor. 14:20.
2 Naromog so ebat diad pinagkateman teksto tayo, ya oniay nabasa: “Saramay manaanap ed si Jehova et natalosan day amin a bengatla”—amin ya nakaukolan pian sikatoy napaliket. (Pro. 28:5) Mialaan ed satan imay nabasa ed Proverbio 2:7, 9, ya kuan ton si Jehova et “mantitipon na makanan karunongan parad maptek.” Bilang resulta, ‘natatalosan da no antoy matunong tan maptek tan patas, say interon dalan na kamaongan.’
3 Si Noe, Daniel, tan Job et awalaan na ontan ya karunongan. (Eze. 14:14) Ontan met iray totoo na Dios natan. Sika ey? Kasin ‘natatalosan moy amin a bengatlan’ nakaukolan pian napaliket moy Jehova? Importante ya nawalaan kay suston kakabatan nipaakar ed sikato. Legan tayon nononoten itan, aralen tayo (1) no panon ya akabat nen Noe, Daniel, tan Job so Dios, (2) no panon iran agunggonaan ed satan ya kakabatan, tan (3) no panon itayon nawalaan na pananisia a singa sikara.
SI NOE ET NANAKAR A KAIBA NA DIOS DIAD MAUGES A MUNDO
4. Panon ya akabat nen Noe si Jehova, tan panon ya akatulong itan ed sikato?
4 No panon ya akabat nen Noe si Jehova. Manlapu nen ginmapo so pamilya na too, saray matoor a lalaki tan bibii et naaralan day nipaakar ed Dios diad taloran manunan paraan: diad impangobserba da ed saray nanengneng a palsa, diad panamegley na arum a totoon matakot ed Dios, tan diad impakaawat da na saray bendisyon lapud impangunor da ed saray matunong ya estandarte tan prinsipyo na Dios. (Isa. 48:18) Nen inobserbaan nen Noe iray palsa, anengneng to so dakel ya ebidensya a walay Dios tan naaralan to met iray dakel ya agnanengneng a kualidad to, a singa say “andi-anggaan a pakapanyari tan inka-Dios to.” (Roma 1:20) Lapud satan, si Noe et aglabat basta anisia ed Dios noagta awalaan na mabiskeg a pananisia ed sikato.
5. Panon ya naaralan nen Noe so gagala na Dios ed totoo?
5 Ibabaga na Biblia ya “nawalaan labat na pananisia so sakey kayari ton narengel so salita.” (Roma 10:17) Panon ya arengel nen Noe so nipaakar ed si Jehova? Seguradon dakel so naaralan to manlapud saray kakanayon to. Sikatoy akaaral ed ama ton si Lamec, a walaan na mabiskeg a pananisia tan asabian to ni Adan. (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.) Akaaral met ed laki ton si Matusalem tan say laki tod dapan ya si Jared, ya nambilay ni na 366 a taon kayarin niyanak si Noe. * (Luc. 3:36, 37) Posiblin diad sikara tan diad kaasawaan da so akaaralan nen Noe nipaakar ed inggapoy bilay na too, say gagala na Dios ya napano so dalin na matunong a totoo, tan say impanrebelde ed Eden, a saray resulta na satan et naeeksperiensyan mismo nen Noe. (Gen. 1:28; 3:16-19, 24) Talagan impapuso nen Noe iray naaralan to, tan amakiwas iratan ed sikaton manlingkor ed Dios.—Gen. 6:9.
6, 7. Panon a say pananisia nen Noe et pinabiskeg na ilalo?
6 Say pananisia et papabiskegen na ilalo. Kanian isipen pay alikna nen Noe nen naamtaan ton say ngaran to, ya nayarin mankabaliksay “Painawa; Ligliwa,” et mangiiter na ilalo! (Gen. 5:29, paimanod leksab) Si Lamec et pinuyanan a mangibaga: “[Si Noe] so mangiter ed sikatayo na ligliwa manlapud . . . ambelat a pansasagpot na saray lima tayo lapud insamba nen Jehova so dalin.” Nanilalo si Noe ed Dios. Singa si Abel tan Enoc ya akauna nen sikato, anisia si Noe ya mekmeken na “ilalak” so ulo na uleg.—Gen. 3:15.
7 Anggano ag-atalosan ya amin nen Noe iray detalye na propesiya ed Genesis 3:15, seguradon atebek to ed satan ya walay ilalon kililiktar. Sakey ni, satan ya sipan ed Eden et mikonektaan ed samay mensahe nen Enoc, ya impasakbay to met so pangukom na Dios ed saray mauges. (Jud. 14, 15) Say mensahe nen Enoc, ya say unor a kasumpalan to et diad Armagedon, et seguradon amabiskeg ed pananisia tan ilalo nen Noe!
8. Panon ya aprotektaan si Noe na suston kakabatan nipaakar ed Dios?
8 No panon ya agunggonaan si Noe ed suston kakabatan nipaakar ed Dios. Lapud suston kakabatan, awalaan si Noe na pananisia tan karunongan na Dios, a saya so namprotekta ed sikato lalo lad espiritual. Singa bilang, lapud ‘nanakar si Noe a kaiba na tuan Dios,’ agto akiulop ed saray mauges a totoo. Sikatoy ag-apalikdo na saray mauges ya anghel a nansulong na laman na too, a diad panamegley na saray makapakelaw a pakayari ra et apanisia da iray totoon mainomay ya naloko, ya ompan impasen da ni ra ingen ya dirios. (Gen. 6:1-4, 9) Amta met nen Noe ya saray totoo et ingganggan a mananak tan panoen day dalin. (Gen. 1:27, 28) Kanian seguradon amta to ya mauges tan aliwan normal ya nawalaan na seksual a relasyon iray bibii tan saray anghel ya nansulong na laman na too. Apruebaan ya duga so inisip to nen nagmaliw ya aliwan ordinaryon totoo iray ananak da. Asabi panaon, pinasakbayan na Dios si Noe ya delapen Toy interon dalin. Anisiaan itan nen Noe, kanian nanggawa na biong, tan niliktar so pamilya to.—Heb. 11:7.
9, 10. Panon tayon naalig so pananisia nen Noe?
9 No panon tayon naalig so pananisia nen Noe. Importante ya maseet tayon aralen so Salita na Dios, ipapuso tayo iray nanaaralan tayo, tan abuloyan tayon umanen tan igiya na satan so bilay tayo. (1 Ped. 1:13-15) Diad ontan, say pananisia tan karunongan na Dios so manprotekta ed sikatayo manlapud masilib iran pakana nen Satanas tan ed mauges ya espiritu na mundo. (2 Cor. 2:11) Ipapaseseg na satan ya espiritu so panangaro ed inkaruksa tan imoralidad. Tan sasagyaten na satan iray totoo ya manpokus ed saray pilalek na laman. (1 Juan 2:15, 16) Naimpluensyaan ni ingen na satan iramay makapuy so espiritualidad da ya ibaliwala iray ebidensya ya asingger lay baleg ya agew na Dios. Tandaan ya nen inkompara nen Jesus so panaon tayo ed panaon nen Noe, say impaimano to et aliwan say inkaruksa odino imoralidad noagta saray peligro na agpangipanengneng na interes ed espiritual.—Basaen so Mateo 24:36-39.
10 Tepetan moy sarilim: ‘Kasin napatnagan ed kabibilay ko ya kabkabat koy Jehova? Kasin papakiwasen ak na pananisiak ya aglabat unoren iray matunong ya estandarte na Dios noagta ipaamta met iratan ed arum?’ Nanengneng komon ed saray ebat mo ya ‘manaakar ka a kaiba na tuan Dios.’
IMPANENGNENG NEN DANIEL SO KARUNONGAN NA DIOS NEN WALAD PAGANON BABILONIA
11. (a) Antoy ipapatnag na panangaro nen Daniel ed Dios nipaakar ed impamabaleg ed sikato? (b) Anto ray kualidad nen Daniel ya labay mon aligen?
11 No panon ya akabat nen Daniel si Jehova. Si Daniel et seguradon binangatan a maong na atateng to ya aroen si Jehova tan say nisulat a Salita to. Sakey ni, satan ya panangaro et apansiansia nen Daniel legay bilay to. Anggan sanen masiken la, aaralen to nin maong so Kasulatan. (Dan. 9:1, 2) Kabkabat nen propeta Daniel si Jehova tan amta to met so amin a ginawa To parad Israel. Napatnagan itan ed impapuso tan mapaabeban pikakasi to ya nabasad Daniel 9:3-19. Maabig no basaen tan dalepdepen mo itan ya pikakasi, tan imanom no antoy naaralan mo nipaakar ed inkatoo nen Daniel.
12-14. (a) Diad anto ran paraan ya impanengneng nen Daniel so karunongan na Dios? (b) Panon ya abendisyonan si Daniel lapud makpel ya impanmatoor tod Dios?
12 No panon ya agunggonaan si Daniel ed suston kakabatan nipaakar ed Dios. Parad sakey a matoor ya Judio, aliwan mainomay so panayam ed paganon Babilonia. Singa bilang, ingganggan nen Jehova ed saray Judio: “Mikareenan kayo ed syudad ya angibantakan kod sikayo.” (Jer. 29:7) Balet ingganggan to met ya sikato labat so dayewen da. (Exo. 34:14) Antoy akatulong ed si Daniel pian pareho ton nagawaan iratan? Say karunongan na Dios so akatulong ed sikato ya natalosan so prinsipyo na relatibon panagpasakop ed sekular ya autoridad. Kayari na nilasus a taon, imbangat met nen Jesus itan ya prinsipyo.—Luc. 20:25.
13 Imanoen so ginawa nen Daniel nen walay inter a ganggan ya agnayari manpikasi ed anggan siopan dios odino too likud ed ari diad loob na 30 agew. (Basaen so Daniel 6:7-10.) Nayarin irason nen Daniel ya, ‘Andi bale ta 30 agew met labat!’ Balet agto inabuloyan ya napaulyan toy obligasyon tod Dios lapud ganggan na ari. Siempre sarag to met komon so manpikasi ya anggapoy makanengneng. Pero dakel so makaamta ya niyugali to lay manpikasi kada agew. Kanian anggano nipeligro so bilay to, agto anggan angiter na impresyon ya labay ton ikompromiso so panagdayew to.
14 Benendisyonan nen Jehova so matoor tan makpel ya desisyon nen Daniel, ya inliktar to ed maruksan ipapatey. Diad tua, satan ya agawa et nanresulta ed baleg a pantasi parad si Jehova ya naamtaan anggad sankaarawian iran sakop na Empiryo na Medo-Persia!—Dan. 6:25-27.
15. Panon tayon naalig so pananisia nen Daniel?
15 No panon tayon naalig so pananisia nen Daniel. Pian ombiskeg so pananisia tayo, nepeg ya agtayo labat basaen so Salitay Dios noagta ‘talosan so kabaliksan’ na satan. (Mat. 13:23) Labay tayon amtaen so nononoten nen Jehova, tan natalosan iray prinsipyo ed Biblia. Kanian kaukolan tayon dalepdepen iray nababasa tayo. Importante met so regular tan impapuson pikakasi, lalo la no ondadalan tayod subok odino arum nin mairap a situasyon. No ipikasi tayod si Jehova ya ikdan to tayoy karunongan tan biskeg, maliket ton iter iratan ed sikatayo.—Sant. 1:5.
INUNOR NEN JOB IRAY PRINSIPYO NA DIOS DIAD MAABIG TAN MAIRAP A PANAON
16, 17. Panon ya awalaan si Job na suston kakabatan nipaakar ed Dios?
16 No panon ya akabat nen Job si Jehova. Si Job et aliwan Israelita, balet sikatoy pikanayonan nen Abraham, Isaac, tan Jacob. Impaamta nen Jehova ed sikara so nipaakar ed sikato tan say gagala to parad totoo. Mapatnag ya dakel ed saratan a mablin katuaan so naaralan nen Job. (Job 23:12) “Nadngelan ko lay nipaakar ed sika,” so kuan nen Job. (Job 42:5) Sakey ni, imbaga nen Jehova ya si Job et nansalitay katuaan nipaakar ed Sikato.—Job 42:7, 8.
17 Naobserbaan met nen Job manlapud saray nanengneng a palsa so dakel ya agnanengneng a kualidad na Dios. (Job 12:7-9, 13) Insan diad panamegley na arum ni ran palsa, impanonot nen Jehova tan Elihu ed si Job no panon kamelag so too no ikompara ed Dios. (Job 37:14; 38:1-4) Sinmabid puso nen Job iray imbaga nen Jehova, ta mapaabeba ton inkuan ed Dios: “Amtak la natan a sarag mon gawaen so amin a bengatla tan anggapo so nononoten mon gawaen ya agmo nagawaan. . . . Diad pagbabawik et akayurong ak ed dabok tan dapol.”—Job 42:2, 6.
18, 19. Diad anto ran paraan ya impanengneng nen Job ya kabkabat toy Jehova?
18 No panon ya agunggonaan si Job ed suston kakabatan nipaakar ed Dios. Si Job et walaan na aralem a pakatalos ed saray prinsipyo na Dios. Kabkabat toy Jehova, tan kinmiwas base ed satan ya kakabatan. Isipen pa: Amta nen Job ya agto nayarin ibaga ya inaro toy Dios no aliwliway panagtrato tod kapara ton too. (Job 6:14) Agto inisip ya sikatoy mas atagey nen say arum noagta impasen to ran singa agagi to ya imamalasakit to, balanglan mayaman o mairap. Imbaga to: “Agta samay nanggawad siak diad eges so nanggawa met ed sikara?” (Job 31:13-22) Anggano maimpluensya tan mayaman si Job, ag-anguman so pakanengneng tod sarili to odino ed arum. Sikatoy nidumaduma ed dakel ya maimpluensya tan mayaman ed mundo!
19 Impulisay nen Job so amin ya klase na idolatriya—anggan diad puso to. Amta ton say palson panagdayew, kaiba lay panangaro ed materyal iran kayamanan, et panangipulisay ed “tuan Dios a walad tawen.” (Basaen so Job 31:24-28.) Impasen ton sagrado so impansipanan na laki tan bii ya sanasawa. Akisipanan ni ingen ed saray mata to ya ag-onlinggis a walay imoral ya pampilalek ed arum ya bii. (Job 31:1) Nonoten ya nen panaon to et inyabuloy na Dios so pangasawa na pigara. Kanian sarag komon nen Job so mangasawa ni na sakey no labay to. * Balet inunor to so uksoyan ed panangasawa ya inggapo na Dios ed Eden, tan ginawa to itan ya ganggan ed sarili to. (Gen. 2:18, 24) Kalabas na manga 1,600 a taon, imbangat nen Jesu-Kristo ed saray ondedengel ed sikato ya tumboken da met iratan ya matunong ya prinsipyo nipaakar ed sekso tan panangasawa.—Mat. 5:28; 19:4, 5.
20. Panon a say suston kakabatan ed si Jehova tan ed saray estandarte to et ontulong ed sikatayon manpili na maong iran kaulop tan makapaseseg ya panagligliwaan?
20 No panon tayon naalig so pananisia nen Job. Importante ya nawalaan tayoy suston kakabatan ed si Jehova tan abuloyan itan ya mangigiya ed sikatayo diad amin ya aspekto na bilay tayo. Singa bilang, imbaga na salmistan si David ya si Jehova et “kabusol to so siopaman a mangaarod inkaruksa,” tan papasakbayan to tayo met ya agmiuulop ed saray “mapalikdon totoo.” (Basaen so Salmo 11:5; 26:4.) Antoy naaralan tayo ed sarayan teksto nipaakar ed panagnonot na Dios? Panon itan ya makaapekto ed saray prayuridad mo, panangusar moy Internet, tan ed pampilim na saray kaulop tan panagligliwaan? Saray ebat mo et ontulong ed sikan nausisa no kasin kabkabat moy Jehova. Pian mansiansia tayon andiay kabalawan ed sayan magulo tan mauges ya mundo, kaukolan tayon ipasal so ‘pakayari tayon manebek’ pian nibiig tayo no antoy duga ed aliwa, tan say makabat ed aliwan makabat.—Heb. 5:14; Efe. 5:15.
21. Antoy makatulong ed sikatayon ‘natalosan so amin a bengatla’ ya nakaukolan pian napaliket tayoy Ama tayo ed tawen?
21 Lapud inanap nen Noe, Daniel, tan Job si Jehova ed interon puso ra, inabuloyan to ran sikatoy naanap da. Tinulongan to ran “natalosan day amin a bengatla” pian sikatoy napaliket da. Nagmaliw iran alimbawa na inkatunong, tan talagan makabaliksan so bilay da. (Sal. 1:1-3) Kanian tepetan moy sarilim, ‘Kasin kabkabat koy Jehova a singa si Noe, Daniel, tan Job?’ Diad tua, lapud dakdakel ya impormasyon so naaamtaan tayo nipaakar ed si Jehova, sikatoy mas lalon nakakabat tayo. (Pro. 4:18) Kanian maseet mon aralen so Salita na Dios. Dalepdep mo itan. Tan kerew moy masanton espiritu. Diad ontan et mas onapit kad Ama tayo ed tawen, tan onkiwas kan walaay pakatalos tan karunongan diad sayan mauges ya mundo.—Pro. 2:4-7.
^ par. 5 Say laki ed pueg nen Noe ya si Enoc et “nanakar [met] a kaiba na tuan Dios.” Balet sikatoy “inala na Dios” manga 69 a taon antis a niyanak si Noe.—Gen. 5:23, 24.


text:
LEKSION 74
Nagmaliw ya Mesias si Jesus
Ipupulong nen Juan: ‘Walay onsabin mas makapanyari nen say siak.’ Nen manga 30 lay taon nen Jesus, manlapud Galilea et linmad Ilog Jordan. Ditan babautismoan nen Juan iray totoo. Labay nen Jesus ya sikatoy bautismoan met nen Juan, balet imbaga nen Juan: ‘Agak nayarin manbautismo ed sika. Sika dapat so manbautismo ed siak.’ Imbaga nen Jesus ed si Juan: ‘Labay nen Jehova ya bautismoan mo ak.’ Kanian linmasur irad Ilog Jordan, tan inlereg nen Juan so interon laman nen Jesus ed danum.
Kaimwas nen Jesus ed danum, nampikasi. Biglan linmukas so tawen, tan say espiritu na Dios et dinmapo ed sikato ya singa malapati. Insan nansalita si Jehova manlapud tawen: “Sika so Ana’ko, say inad-arok; inabobonan ta ka.”
Nen dinmapo ed si Jesus so espiritu nen Jehova, sikatoy nagmaliw ya Kristo, odino Mesias. Igapo to la so kimey ya ipapagawa nen Jehova ed sikato diad dalin.
Kayari nen Jesus ya abautismoan, linman tampol ed kalawakan tan 40 ya agew to diman. Kayari to ’tan, linma lamet si Jesus ed si Juan. Nen anengneng nen Juan ya nitan lay Jesus, imbaga to: ‘Sikato so Kordero na Dios ya mangekal ed kasalanan na mundo.’ Imbaga iya nen Juan pian naamtaan na totoo ya si Jesus so Mesias. Antam no antoy agawad si Jesus nen walad kalawakan? Nengnengen ta.
“Walay boses a nadngel manlapud tawen: ‘Sika so Ana’ko, say inad-arok; inabobonan ta ka.’”—Marcos 1:11


text:
Famille SAY - Blason SAY - Blasonnement SAY - Armoiries SAY - Armoiries de famille SAY - Armorial SAY - Armes SAY - Armes sur un écu SAY - Ecu SAY - Ecus armoriés SAY - Bannière, flanchières, caparaçon armoriés SAY - Bouclier armorié SAY - Sceau SAY - Sceau armorié SAY - Archives SAY - Généalogie SAY - Arbre généalogique SAY - Ascendance SAY - Descendance SAY - Héraldique SAY - Origine SAY - Les SAY dans l'Histoire - Les SAY dans la noblesse - Devise SAY - Armoiries de bourgeoisie SAY - Armoiries de noblesse SAY.
Family SAY - Blazon SAY - Coat of arms SAY - Arms of SAY - Family arms SAY - Emblem SAY - Crest SAY - Seal SAY - Heraldic SAY - heraldic symbol SAY - Genealogy SAY - Family tree SAY - Origin SAY - The SAY in the History - The SAY in the nobility - Motto SAY.
Familie SAY - Wappen familien SAY - Wappen der Familie SAY - Familienwappen SAY - Schild SAY - Schutzwaffe SAY - Wappen SAY - Wappenbuch SAY - Siegel SAY - Archiv SAY - Stammbaum SAY - Wappenkunde SAY - Heraldik SAY - Ursprung SAY - Die SAY in der Geschichte - Die SAY in den Adelsstand - Wahlspruch SAY - Bürgerliche Wappen SAY - Adelswappen SAY - Stammwappen SAY - Wappenrolle SAY - Genealogie SAY - Abstammung SAY - Nachkomme SAY - Deszendent SAY.
Familia SAY - Blasón SAY - Escudo de armas SAY - Escudo SAY - Blasón SAY - Armas SAY - Las armas de SAY - Sello SAY - Archivo SAY - Genealogía SAY - Árbol genealógico SAY - Heráldica SAY - Origen SAY - SAY en Historia - SAY en la nobleza - Lema SAY - Divisa SAY.
Famiglia SAY - Blasone SAY - Stemma SAY - Stemma di famiglia SAY - Lo stemma araldico della famiglia SAY - Lo stemma di SAY - Araldica e stemma SAY - Registro Araldico SAY - Stemmario SAY - Registro Genealogico SAY - Sigillo SAY - Archivio SAY - Genealogia SAY - Albero genealogico SAY - Araldica SAY - Origine SAY - In Storia SAY - SAY nella nobiltà.
Familie SAY - Familiewapen SAY - Wapen SAY - Wapen of blazoen SAY - Schild SAY - Wapendiploma SAY - Zeehond SAY - Archief SAY - Genealogie SAY - Stamboom SAY - Heraldiek SAY - Herkomst SAY - SAY in History - SAY in de adel.
Família SAY - Blazon SAY - Braços SAY - Crista da família SAY - Armorial SAY - Armas SAY - Braços em um protetor SAY - Brasonadas SAY - Estampada SAY - Escudo blazoned SAY - Arquivo SAY - Ascendência SAY - Progeny SAY - Heráldica SAY - Origem SAY - O SAY na História - SAY na nobreza - Moeda SAY - Burguesia Braços SAY - Nobreza Braços SAY.
Rodzina SAY - Blazon SAY - Herbu SAY - Herbarz SAY - Bron SAY - Bron na tarczy SAY - Zdobi SAY - Wypisane SAY - Uszczelka SAY - Archiwalnych - SAY - Genealogii SAY - Rodowe SAY - Pochodzenie SAY - Potomstwo SAY - Heraldyki SAY - Origin SAY - SAY w historii - SAY w szlachty - Waluta SAY - Burzuazja SAY - Szlachta Arms SAY


text:
TEPET NA SARAY KABATAAN
Kailangan Ko Kasi so Mikaaro ed Arum?
“Palagay ak lad saray barkadak, kanian naiirapan ak ya mikaaro ed arum.”—Alan.
“Melag labat so circle of friends ko, tan kontento ak la. Aliwan siak may toon unonan onasingger insan mitongtong ed agko kabat.”—Sara.
Kasin singa ka met si Alan tan Sara? Kasin walay close friends mo tan naiirapan ka lan mikaaro ed arum?
No on, parad sika iyan artikulo!
Say problema no walay group mo
Anggapoy makapuy no walay grupo na kakaarom. Lapud sikara, naliknam ya walay totoon tanggap da ka—anggano wala ray kakapuyan mo.
“Masaya ka no labay ka na totoo tan part ka na sakey a group. No ugaw ka ni, labay mon ‘in’ ka.”—Karen, 19.
Kasin antam? Si Jesus et walay 12 apostol to tan kaiba rad saray kakaaro to, balet talora so ka-close tod sikara—si Pedro, Santiago, tan Juan.—Marcos 9:2; Lucas 8:51.
Balet no say pipiulopan mo labat et say sarilim ya grupo na kakaaro—tan balewala ed sika iray arum—naproblemaan ka. Singa bilang:
Agmo la nasalin nakaaro iray arum nin maong ya kakaaro.
“No saray kaarom et amay kaparehom labat, sisibletan moy sarilim na balibalin experience—pati na marunong iran kakaaro.”—Evan, 21.
Ompan ompaway ya isnabero o isnabera ka.
“No walay sarilim ya group na kakaaro, singa say dating to, agmo la labay so mitongtong ed arum.”—Sara, 17.
Ompan magmaliw kan kasabwat ed panag-bully.
“Ompan agmet man-bully so sakey, pero no gagawaen itan na barkadam, magmaliw itan ya OK labat ed sika—baka onggawa lan makapalek ingen.”—James, 17.
Nayarin nadamay kad gulo—lalo la no gawaen mon amin pian labat nakaiba ed grupom.
“No walay anggan sakey labat ya bad influence ed grupo, ompan makagawa na aliwa so interon grupo.”—Martina, 17.
No antoy nagawaan mo
Isip mo no anto ray prinsipyom ed bilay
Tepetan moy sarilim: ‘Anto ray prinsipyok ed bilay? Kasin mas mainomay o mas mairap kon unoren iratan lapud kakaarok? Agko kasi nataynanan iray kakaarok anggan antoy nagawa?’
Prinsipyo na Biblia: “Say piulop ed mauges et maneral ed maabig iran prinsipyo.”—1 Corinto 15:33, paimanod leksab.
“No nandumaan kayo na prinsipyo iray kakaarom, ompan makagawa kay agmo naisip ya nagawaan mo.”—Ellen, 14.
Isip mo no antoy mas importante ed sika
Tepetan moy sarilim: ‘Kasin ibabaliwalak iray prinsipyok ta agko nataynan so grupok? No nanggawa na aliwa so kaarok, antoy gawaen ko ey?
Prinsipyo na Biblia: “Amin iramay aaroen ko et ipepetek tan didisiplinaen ko.”—Apocalipsis 3:19.
“No walay kaarom ed grupo ya akagawa na aliwa tan kampian nin siansia na barkadam, singa ompaway ya traidor ka no i-correct mo.”—Melanie, 22.
Mikaaro ed arum
Tepetan so sarilim: ‘Antoy gunggona no mikaaro ak ed saramay agko ni masyadon kabat?’
Prinsipyo na Biblia: “[Anap yo] so pankaabigan na arum, aliwan say pankaabigan yo labat.”—Filipos 2:4.
“Saramay kabataan ya anggapoy masyadon kaaro da, baka walay problema da labat ed abung. Pero no nakabat mo la ra, enjoy manaya iran kaiba.”—Brian, 19.
Tandaan: Aliwan mauges no walay grupo na kakaarom ya close ed sika. Balet, maabig met no mikaaro ka met ed arum ya totoo. Ibabaga na Biblia: “Siopaman a paiinawaen toy arum et nainawaan met.”—Proverbio 11:25.


text:
Kasin onabobon kayo ya say nagawan eleksyon no 2022 diad Pilipinas so magmaliw ya sankaeletan manlapud lad say agawan snap elections apatiran dekada lay apalabas?
Nen taon 2016, sanen nagmaliw ya Presidente si Rodrigo Duterte, et sagpot kon binantayan so kampanya to; sakey a meyor ya analo kontra’d kabkabat iran totoo, sakey ya promdi (toon nanlapud probinsya), ya nampaakan na dabok ed saray Manileño, sakey a politikon masilib ed panamatalo ed saray kalaban to, toon ag-kabat, ya analo panamegley na 16.6 milyon a boto kontra ed 26 milyon nin arom ya binmoto ed apatira ni iran arom ya kandidato.
Balet antis ya asumpal so taon na eleksyon, walay amoriak – amoria tayo – ya sikatayo et aliwan midedeneng ed sakey ya ordinaryon politikon natepel tayo anggad nasumpal so termino to.
Mas dinmakel so pamilyan nanaerasan. Minilyon so naekal ed trabaho, odino ag-makaanap na kimey. Mankakapot iray ankekelag iran negosyo. Anggano iray drayber na jeepney ya manpoprotesta et binagaan ya anggapoy akankien no sikara et mairap odino ompatey la ed eras. Nilibo so ompapatey ed coronavirus. Ag malinew no iner iyuupot so bilyon-bilyon ya dolyar ya binayes. Nilibon angkekelag ya totoon pansususpetsaan ya manguusar tan manlalako na droga et papateyen na saray pupulis tan arom ni iran armadon totoo. Pati iray kritiko tan aktibista et ikukulong. Anggano say bulos ya media et pipileyen. Say impakapanalo na bansa kontra ed panuppiat na China ed kadayatan na Pilipinas et ibabantak ya singa ilo. Unipormadon totoon binagaan ya sarasarag dan akdolan odino paltogen ed bao tan depensaan ni ingen ira na Presidente.
Diad dilin pansasagpot da, mantutultuloy ni so panagdepensa tan panagpaliwawa na saray mangiyagel nen Duterte, diad nambabangil ya paraan, singa ganyan ang Bisaya, ganyan ang taga-Mindanao, ganyan ang siga, ganyan ang mayor, ganyan ang makabayan, ganyan ang ama, ganyan ang lider.
Ah, duga Lider – pakanodnonotan na agnaparaan ya imano ya iiter na media ed saray malabay ya manuley tan ed saray nauleyan no ikokobre tayo, na Rappler, so eleksyon. Anggano anton sagpot so gawaen tayo pian narengel na amin so ey-ey tan pankaukolan na saray totoo, et agtayo nin siansian nasabaan itan.
Balet mangangga la itan natan.
Say Rappler et nandesisyon ya agla usaren so hashtag-slogan ya aminpiga tayo lan inusar ed pangobre tayo na saray eleksyon manlapu lad taon 2013: #TheLeaderIWant.
Say nauna natan parad eleksyon no 2022 et saray managboto. Say kalat tayo et naayat tan kombinsien iray Pilipino ya ag la susuportaan so sakey ya administrasyon ya anguley diad panamegley na kakapuyan, kaugsan, panagtalaw – ontan to met ed pambusangel ed saray bungay-kanonotan ya kakabusol, balet say singa-ason panagtulok ed say peteg ya kabusol. Kaukolan ya naayat so balang sinansakey, a say pamili to et importante. Nabilang itan. Kaukolan itan.
#WeDecide. Aya so hashtag ya usaren na Rappler tan say komunidad tayo no agew na Lunes, Mayo 10, parad kigapo na pangikobre tayo parad say Eleksyon no 2022 diad Pilipinas.
“Gawa tayo so Pilipinas.” Aya so ikelyaw itayo. Ed pangikobre tayo na saray kampanya tan eleksyon, sano manlilingkor iray kakaiba tayo ed dili dan lokalidad, bawien tayo so pigalang tayo’d bilay, say respeto tayo parad kaptekan, say panangaro tayo parad balang sinansakey, say kagalangan tayo bilang komikimey, say pakayari tayon naitdan na disenten bilay so pamilya tayo. Mansingil tayo ed manepeg ya singilen. Iyapasakey tayo so kanonotan tayo parad pinabang na amin. Idanet tayo, diad arapan na mundo, so soberanya tayo bilang sakey a nasyon.
#WeDecide: Gawa tayo so Pilipinas.
Kayarian tayo so eleksyon. Bawien tayo so Pilipinas.
Gapoan tayo la natan. – Rappler.com
Saya et pamatalos ed salitan Pangasinan manlapud say original a bersyon ya insulat nen Miriam Grace A. Go, #WeDecide: Atin ang Pilipinas – our 2022 battle cry.
Basaen iray arom ya patalos:
- Ilocano: #WeDecide: Kukuatayo ti Pilipinas – ti ikkistayo iti dangadang iti 2022
- Bikol: #WeDecide: Satuya An Filipinas – an satuyang pangapodan sa 2022
- Hiligaynon: #WeDecide: Aton ang Pilipinas – aton panawagan sa 2022
- Cebuano: #WeDecide: Atoa ang Pilipinas – ang atong kawsa karong 2022
- Waray: #WeDecide: Aton an Pilipinas – an panawagan naton hit 2022


text:
SAY PANAG-BANTAYAN—PANARALAN YA EDISYON Pebrero 2019
Walad sayan isyu iray aaralen ya artikulo parad Abril 8 anggad Mayo 5, 2019
Pansiansiam so Integridad Mo!
Anto so integridad tan panon tayon napansiansia itan?
Anap Yoy Kauyamoan tan Paliket Yoy Jehova
Panon ya impanengneng nen Moises tan si Jesus so maong ya alimbawa no panon so magmaliw ya mauyamo? Anto ray nagunggona tayo no niwalad sikatayo so kauyamoan?
Akin ya Kaukolan Tayon Ibalikas so Apresasyon Tayo?
Antoy naaralan tayo ed si Jehova, si Jesus, tan ed sakey ya akating a Samaritano nipaakar ed pangipanengneng na apresasyon?
Aro tan Hustisya Diad Israel Nensaman
Antoy naaralan tayo ed Mosaikon Ganggan nipaakar ed panmoria na Dios ed aro tan hustisya?
ISTORYAY BILAY
Inmaligwas Ak Lapud Mablin Espiritual ya Tawir Ko
Seguradon na-enjoy mon basaen so istoryay bilay nen Woodworth Mills, ya matoor a manlilingkor ed si Jehova diad loob la na manga 80 taon.
Kasin Antam?
Panon ya ginmapo iray sinagoga?


text:
KAPITULO 7
Pakapanyari a Manalimbeng
—“Say Dios so Salimbengan Tayo”
1, 2. Saray Israelita so niwala’d anton kapeligroan sanen onloloob ira ed rehyon na Sinai nen 1513 K.K.P., tan panon iran pinaseguroan nen Jehova?
NIPAARAP ed kapeligroan iray Israelita legan na inloob da ed rehyon na Sinai diad kagapo na 1513 K.K.P. Nipaarap ira ed mapeligron pambaroy diad “maawang tan makapataktakot a kalawakan a panuubongan na saray maditan uleg tan alakdan.” (Deuteronomio 8:15, The New English Bible) Nasesesga met ira ed pangataki na masebeg iran nasyon. Intarok nen Jehova so totoo to ed onian kipapasen. Bilang Dios da, kasin nayarian toran salimbengan?
2 Makapaseguron tuloy iray salita nen Jehova: “Anengneng yo no anto so ginawak ed saray Ehipsio, tan no panon so impangawit ko ed sikayo ed tapew na saray payapayak na agila, tan inala takayo dia ed siak.” (Exodo 19:4) Impanonot nen Jehova ed totoo to ya inliktar to ra manlapud saray Ehipsio, diad impangusar to ed saray agila, a singa panangibaga, pian awiten iran maligen. Balet walaray arum nin rason no akin a “saray payapayak na agila” so matukotukoy a mangiyiilustra ed pananalimbeng na Dios.
3. Akin a “saray payapayak na agila” so matukotukoy a mangiyiilustra ed pananalimbeng na Dios?
3 Aliwa labat lan diad pamatayong so panguusaran na agila ed baleg tan mabiskeg a payapayak to. Diad kapeta-petangan na agew, ibuskag na inan agila iray payak to
Say Sipan a Panalimbeng na Dios
4, 5. Akin a sigpot itayon makapanmatalek ed sipan na Dios a manalimbeng?
4 Seguradon nayarian nen Jehova a salimbengan iray lingkor to. Sikato so “Dios a Makapanyarin-amin”
5 Say ebat ed sakey a salita et on! Papaseguroan itayo nen Jehova a salimbengan toray totoo to. Ibabaga na Salmo 46:1: “Say Dios sikato so salimbengan tayo tan biskeg tayo, sikato so sakey a maparparaan a tulong ed gonigon.” Lapud ‘agmantila’ so Dios, sigpot itayon makapanmatalek ed sipan ton manalimbeng. (Tito 1:2) Konsideraen tayo so pigaran malinew ya ilustrasyon ya inusar nen Jehova pian deskribien so mananalimbeng a panangiyansakit to.
6, 7. (a) Say managpastol ed panaon na Biblia so mangitatarya na anton salimbeng ed saray karnero to? (b) Panon ya iyiilustra na Biblia so impapuson pilalek nen Jehova a salimbengan tan asikasoen iray karnero to?
6 Si Jehova so sakey a Managpastol, tan “sikatayo so karkarnero na pastolan to.” (Salmo 23:1; 100:3) Pigpigaran ayayep so singa saray maamon karnero a pakaskasi. Say managpastol ed panaon na Biblia so kaukolan a makpel a manalimbeng ed saray karnero to manlapud saray leon, lobo, tan uso, ontan met ed saray matakew. (1 Samuel 17:34, 35; Juan 10:12, 13) Balet walaray panaon a kinaukolan so inkatamoy sano salimbengan iray karnero. Sano nananak so sakey a karnero ya arawi ed simpukokan, say manangasikason managpastol so manbantay ed ina pian salimbengan to insan to awiten so pakaskasin kordero diad simpukokan.
7 Diad pangikompara ed inkasikato ed sakey a managpastol, papaseguroan itayo nen Jehova ed impapuson pilalek to a salimbengan itayo. (Ezequiel 34:11-16) Nonoten so deskripsion nen Jehova a naromog diad Isaias 40:11, ya asingbat ed Kapitulo 2 na sayan libro: “Pankabkaben to naani so ayep to a singa sakey a pastol, tiponen to naani so saray kordero ed taklay to, tan awiten to ra ed pagew to.” Panon a say melag nin kordero so awiten na managpastol ed “pagew” to
8. (a) Siopa so panginanatnatan na Dios ed sipan to a manalimbeng, tan panon iyan nipabitar ed Uliran 18:10? (b) Anto so nasasaglawi ed pakaromog na salimbeng ed ngaran na Dios?
8 Say sipan na Dios a panalimbeng so walaan na kondisyon
“Say Dios Tayo . . . so Makapangiliktar ed Sikatayo”
9. Panon a mas ni so nagagawaan nen Jehova nen say basta labat mangisipan a manalimbeng?
9 Mas ni so nagagawaan nen Jehova nen say basta labat mangisipan a manalimbeng. Diad panaon na Biblia, indemostra to ed mamilagro iran dalan a nayarian ton salimbengan so totoo to. Legan na awaran na Israel, say makapanyarin “lima” nen Jehova so mabetbet ya amuger ed mabiskeg iran kakabusol. (Exodo 7:4) Anggaman ontan, inusar met nen Jehova so pakapanyari ton manalimbeng nisengeg ed saray indibidual.
10, 11. Antoran ehemplo ed Biblia so mangipapanengneng no panon ya inusar nen Jehova so pakapanyari ton manalimbeng nisengeg ed saray indibidual?
10 Sanen agdinmakmomo iray taloran kalangweran a Hebreo
11 Angiter met si Jehova na tuan makatantandan panangipatnag na pakapanyari ton manalimbeng sanen inyalis to so bilay na bogbogtong ya Anak to ed panag-anakan na Judion birhen a si Maria. Inkuan na anghel ed si Maria ya “ilukon [to] tan iyanak so sakey ya anak a laki.” Insalaysay na anghel: “Say espiritu santo onla ed sika, et say pakapanyari na Sankatageyan tarongan to ka.” (Lucas 1:31, 35) Mapatnag, say Anak na Dios so agbalot niiyan ed kapeligroan. Kasin say kasalanan tan ag-inkayadyari na too ya ina so mangapekta ed lukon? Kasin nayarian nen Satanas a sakitan odino pateyen itan ya Anak sakbay na kianak To? Imposible! Diad katuaan to, si Jehova so analimbeng ed si Maria ta pian anggapoy makaderal ed ombabaleg a lukon
12. Akin a mamilagron sinalimbengan nen Jehova iray pigaran indibidual ed panaon na Biblia?
12 Akin a sinalimbengan nen Jehova iray pigaran indibidual ed ontan a mamilagro iran dalan? Diad dakel a kipapasen et sinalimbengan nen Jehova iray indibidual ta pian salimbengan so bengatlan nagkalalon importante: say pakasumpal na gagala to. Alimbawa, say inkiliktar na ugaw ya Jesus so importante ed pakasumpal na gagala na Dios, a diad kaunoran et mangunggona ed amin a katooan. Say rekord na dakel a panangipatnag na pakapanyarin manalimbeng so kabiangan na apuyanan a Kasulatan, a “nisulat ira ya onkana ed kibangat tayo, ta pian lapu ed anos tan lapu ed panamaligliwa na saray Sulsulat, wala so ilalo tayo.” (Roma 15:4) On, sarayan alimbawa so mamapaelet na pananisia tayo ed sankamakapanyarian a Dios tayo. Balet anton pananalimbeng so nailaloan tayo ed Dios natan?
No Anto so Agkabaliksan na Panalimbeng na Dios
13. Kasin obligado si Jehova a manggawa na saray milagro nisengeg ed sikatayo? Ipaliwawa.
13 Say sipan a panalimbeng na Dios et agmankabaliksan a si Jehova so obligadon manggawa na saray milagro nisengeg ed sikatayo. Andi, ag-igagarantiya ed sikatayo na Dios tayo so bilay ya andiay problema diad sayan daan a sistema. Dakel a matoor a lingkor nen Jehova so nipapaarap ed pirmi iran kairapan, pati inkaduka, bakal, sakit, tan ipapatey. Malinew ya imbaga nen Jesus ed saray babangatan to a bilang indibidual et nayarin sikaray pateyen lapud pananisia ra. Satan no akin ya indanet nen Jesus so pankaukolan a mansungdo anggad kasampotan. (Mateo 24:9, 13) No usaren nen Jehova so pakapanyari to pian manggawa na mamilagro iran panangiliktar ed amin a kipapasen, nayarin walay basiyan a kantiawan nen Satanas si Jehova tan suppiaten to so inkapuro na debosyon tayo ed Dios tayo.
14. Antoran alimbawa so mangipapanengneng ya aglawas sasalimbengan nen Jehova so amin a lingkor to ed parehon dalan?
14 Anggan diad panaon na Biblia, ag-inusar nen Jehova so pakapanyari ton manalimbeng pian iyagel ed ag-ilaloan ya ipapatey na kada sakey ed saray lingkor to. Alimbawa, si apostol Santiago so pinatey nen Herodes nen ngalngali 44 K.P.; ingen, ag-abayag kayari na saman, niliktar si Pedro ed “lima nen Herodes.” (Gawa 12:1-11) Tan si Juan, say agi nen Santiago, so mas abayag a nambilay nen say di Pedro tan Santiago. Malinew, agtayo nailaloan so Dios tayo a manalimbeng ed amin a lingkor to ed parehon dalan. Likud ni, say “panaon tan ag-iilaloan a nagawa” so onsabi ed sikatayon amin. (Eclesiastes 9:11, NW) Sirin, panon itayon sasalimbengan nen Jehova natan?
Mangitatarya si Jehova na Pisikal a Salimbeng
15, 16. (a) Anto so paneknek ya itatarya nen Jehova so pisikal a salimbeng ed saray managdayew ed sikato bilang sakey a grupo? (b) Akin a makapanmatalek itayo a salimbengan nen Jehova iray lingkor to natan tan legan na ‘baleg a kairapan’?
15 Konsideraen ya unona so pamaakaran na pisikal a salimbeng. Bilang managdayew ed si Jehova, nailaloan tayo so ontan a salimbeng bilang sakey a grupo. No andi, mainomay itayon natekmelan nen Satanas. Isipen pa iya: labalabay nen Satanas, “say prinsipe na sayan mundo,” a pagiten so tuan panagdayew. (Juan 12:31; Apocalipsis 12:17) Isesebel na arum ed sankamakapanyarian iran gobierno ed dalin so panagpulong a kimey tayo tan sasalien da itayon sigpot ya upoten. Balet, mansiasiansian mapekder tan mantutultuloy a manpupulong iray totoo nen Jehova! Akin a saray mabiskeg a nasyon so agmakapatunda ed kimey na sayan melag tan ompatnag a pakaskasin grupo na saray Kristiano? Lapud sikatayoy sasalimbengan nen Jehova panamegley na makapanyari a simbolikon payapayak to!
16 Komusta balet so pisikal a salimbeng legan na onsasabin ‘baleg a kairapan’? Agtayo takotan so kipaakseb na saray panangukom na Dios. Sakey ni, “amta na Katawan so pangiliktar to ed saray masantos ed katukso, tan mangikana ed saray aliwan matunong ed leksab na kadudusa no nasabi agew na panangukom.” (Apocalipsis 7:14; 2 Pedro 2:9) Ambegya, lawas itayon makaseguro nipaakar ed duaran bengatla. Unona, agbalot iyabuloy nen Jehova a napalanit ed dalin iray matoor a lingkor to. Komadua, tumangan to iray manamemben-katooran na andi-anggaan a bilay ed matunong a balon mundo to
17. Panon a sasalimbengan itayo nen Jehova panamegley na Salita to?
17 Anggan natan, sasalimbengan itayo nen Jehova panamegley na mabilay a “salita” to, a walaan na manamakiwas a pakayarin mamaabig ed kapusoan tan mamasimbalo ed kabibilay. (Hebreos 4:12) Diad pangiyaplika ed saray prinsipyo na satan, diad pigaran pamaakaran et nasalimbengan itayo ed pisikal a kapeligroan. Ibabaga na Isaias 48:17: “Siak si Jehova, . . . ya angibangat ed sika na nipaakar ed nabang mo.” Segurado, say pambilay a mitunosan ed Salita na Dios so mamaaligwas na bunigas tayo tan mamarukey na bilay tayo. Alimbawa, lapud iyaaplika tayo so simbawa na Biblia ya arawian so pilalawanan tan linisan tayoy inkasikatayo manlapud pakatilolan, papaliisan tayo so marutak iran agamil tan makapasakit iran ugali a manederal ed kabibilay na dakel ya agmaridios a totoo. (Gawa 15:29; 2 Corinto 7:1) Agaylan misalsalamat itayo lapud panasalimbeng na Salitay Dios!
Sasalimbengan Itayo nen Jehova ed Espiritual a Paraan
18. Anton espiritual a salimbeng so itatarya nen Jehova parad sikatayo?
18 Importante ed amin, si Jehova so mangiiter na espiritual a salimbeng. Sasalimbengan itayo na maaron Dios tayo manlapud espiritual a kapeligroan diad pangiiter to’d sikatayo na nakaukolan tayo pian nasungdoan iray subok tan pian naalwaran tayoy relasyon tayo ed sikato. Kanian onkikiwas si Jehova pian pansiansiaen so bilay tayo, aliwan diad pigaran taon labat noagta diad inkamagnayon. Konsideraen so pigaran probisyon na Dios a makasalimbeng ed sikatayo ed espiritual a paraan.
19. Panon a say espiritu nen Jehova so ontulong ed sikatayon natalonaan so antokaman a subok a kipaarapan tayo?
19 Si Jehova so “Dumerengel na pikakasi.” (Salmo 65:2, NW) No saray desdes ed bilay so ompatnag ya alablabas la, say pangibesngaw tayoy liknaan tayo ed sikato so pakainawaan tayon maong. (Filipos 4:6, 7) Nayarin agmamilagron ekalen to iray subok ed sikatayo, balet bilang ebat ed impapuso iran pikakasi tayo, nayarian ton ipagamor ed sikatayo so kakabatan pian arapen iratan. (Santiago 1:5, 6) Nagkalalo nen say satan, ipapagamor nen Jehova so masanton espiritu to ed saraman so onkerew ed sikato. (Lucas 11:13) Satan a makapanyarin espiritu so ontulong ed sikatayo pian natalonaan so antokaman a subok odino problema a nayarin kipaarapan tayo. Satan so mangiter ed sikatayo na “pakayari ed labas nen say gendat” pian makapansungdo anggad pangekal nen Jehova ed amin a makapaot-ot iran problema diad balon mundo ya asingsingger la.
20. Panon a say pakapanyari nen Jehova a manalimbeng so nibalikas panamegley na saray kapara tayon managdayew?
20 No maminsan, say pakapanyari nen Jehova a manalimbeng so nayarin nipatnag panamegley na saray kapara tayon managdayew. Itatarok nen Jehova so totoo to ed sankamundoan ya ‘aroan na impanaagi.’ (1 Pedro 2:17; Juan 6:44) Diad limog na satan ya impanaagi, nanenengneng tayo so mabilay a paneknek ed pakapanyari na masanton espiritu na Dios a mangimpluensya ed totoo parad kamaongan. Satan ya espiritu so mamapawala ed sikatayo na saray bunga
21. (a) Anton nipanpanaon ya espiritual a tagano so itatarya nen Jehova panamegley na “matoor tan makabat ya aripen”? (b) Panon kayon personal ya agunggonaan manlapud saray probisyon nen Jehova pian nasalimbengan itayo ed espiritual a paraan?
21 Si Jehova so mangitatarya na sananey nin bengatla pian salimbengan itayo: say nipanpanaon ya espiritual a tagano. Pian natulongan itayon makagamor na biskeg manlapud Salita to, ingganggan nen Jehova so “matoor tan makabat ya aripen” pian mangitarya na espiritual a tagano. Uusaren na satan a matoor ya aripen iray niimprintan palapagan, pati saray magasin a Say Panag-Bantayan tan Awake!, ontan met ed saray miting, asamblea, tan saray kombension a mangiter ed sikatayo na “tagano ed panaon a kinepeg to”
22. Lawas ya uusaren nen Jehova so pakapanyari to ed anton dalan, tan akin a pankaabigan tayo so panggagawa to na ontan?
22 Si Jehova so peteg a samben “na amin na saray manmatalek ed sikato.” (Salmo 18:30) Natebek tayo ya agto uusaren so pakapanyari to pian salimbengan itayo manlapud amin a kalamidad natan. Balet, lawas ton uusaren so pakapanyari ton manalimbeng pian seguroen so pakasumpal na gagala to. Diad kaunoran, say panggawa to ed satan so pankaabigan na totoo to. No onapit tayo ed sikato tan mansiansia ed aro to, si Jehova so mangiter ed sikatayo na magnayon ya ayadyarin bilay. Diad pannonot ed satan ya ilalo, komon ta moriaen tayo so antokaman a kairapan ed sayan sistema bilang ‘anlemew tan maganggano.’


text:
PAWILEY APALABAS
Alhazen
OMPAN agmo ni kabat si Abū ‘Alī al-Ḥasan ibn al-Haytham. Diad Europe tan America, sikatoy kabkabat ed ngaran ya Alhazen, say kapetekan ed Latin na ngaran tod Arabic ya al-Ḥasan. Anggano agmo kabat, seguradon minanabang kad saray agawaan to. Sikatoy tinawag ya “sakey ed saray sankaimportantian tan sankamaimpluensyaan ya too ed history na science.”
Si Alhazen et niyanak nen manga 965 C.E. diad Basra, ya natan et teritorya la na Iraq. Labalabay toy astronomy, chemistry, mathematics, medisina, musika, tula, optics (panaral na liwawa), tan physics. Antoy dapat tayon pisalamatan ed sikato?
DAM ED NILO
Say istorya tungkol ed si Alhazen et kinmayat la nensaman ni. Nipaakar itan ed plano ton kontrolen so iyaagus na Ilog Nilo ngalngali 1,000 taon antis ya aktual ya inggapo itan a proyekto diad Aswân nen 1902.
Base ed istorya, say balbaleg ya plano nen Alhazen et solusyonan so delap tan kelang ed Ehipto diad panggawa na dam ed Nilo. Satan ya plano nen Alhazen et naamtaan na manuley na Cairo ed saman ya si Caliph al-Hakim, kanian impatawag to ed Ehipto pian ipaalagey so dam. Balet nen anengneng to lan mismo so ilog, amta to ya imposible so plaplanoen to. Natatakot si Alhazen ya ompan dusaen nen Caliph al-Hakim, a kabkabat ya maruksan manuley, kanian nankunwarin atapis anggad inatey so caliph kalabas na manga 11 ya taon nen 1021. Diad saman ya panaon, dakel so oras to parad arum ni ya labay ton gawaen legan ya akakulong lapud say amta ra et natatapis.
SAY BOOK OF OPTICS
Nen nibulos lay Alhazen, nisulat to lay dakel ya kabiangan na pitoran volume na Book of Optics, ya ipapasen a “sakey ed saray sankaimportantian ya libro diad history na physics.” Diad satan ya libro et impaliwawa to ray eksperimento to tungkol ed liwawa, kaiba lay no panon ya mankakapiga so liwawa ed nanduruman kolor to, no panon ya ontama tan ompuktal ed salming so liwawa, tan no panon itan ya onkurba ed saray tamaan to. Inaral to met so nanduruman parte na mata, no panon itan ya onggagana, tan panon ya nabidbir na mata iray nanenengneng to.
Nen manga taon 1200, saray libro nen Alhazen ya akasulat ed Arabic et impatalos ed Latin, tan anggano linmabas lay nilasus ya taon, uusaren nin siansia iratan na saray scholar ed Europe bilang napantiwalaan ya reperensya. Kanian saray insulat nen Alhazen tungkol ed lens so nagmaliw ya basiyan na saray managgaway salming ed mata diad Europe, ya nen impantatapewan day pigapigaran lens et naimbento day telescope tan microscope.
KADAANAN YA CAMERA
Naamtaan nen Alhazen iray proseso ya gapoan na impakadiskobre ed photography nen ginawa to so nibagan sankaunaan ya kadaanan ya camera (camera obscura). Satan et “ambilunget ya kuarto” ya onloloob so liwawa diad melmelag ya butaw, kanian diad padir ya walad loob na kuarto et napawalay baliktad ya litrato na samay walad paway.
Nen manga taon 1800, saray photographic plate et inyarum ed sayan kadaanan ya camera pian permanentin naalaan na litrato so sakey ya bagay. Say resulta? Naimbento so camera. Say proseso na igagana na amin ya modernon camera, pati say mata tayo, et pareho ed samay kadaanan ya camera. *
SAY SCIENTIFIC METHOD
Say sakey ed saray makapabilib ya agawaan nen Alhazen et say detalyado tan sistematikon panag-research ed saray nagagawad kaliberliber. Say paraan to et nikaduma ed saman ya panaon. Sikato so sakey ed saray sankaunaan ya nan-eksperimento pian naamtaan no kasin tua iray teorya, tan ag-antakot ya kuestionen iray papanisiaan na arum no anggapoy matibay ya ebidensya.
Say prinsipyo na modernon science et: “Pruebaan mo so papanisiaan mo!” Ipapasen na arum ya si Alhazen so “ama na modernon scientific method.” Kanian dakel so pisalamatan tayod sikato.
^ par. 13 Say pamparehoan na samay kadaanan ya camera tan say mata et agmasyadon natalosan diad Europe tan America anggad impaliwawa itan nen Johannes Kepler nen 1604.


text:
MANUNAN ARTIKULO
No Ompatey so Inaro Tayod Bilay
“Ana’ko, agka la onaakis. Amta na Dios no antoy maong.”
Ontan so inyesaes ed si Bebe legan na ponpon na tatay to ya naaksidente.
Si Bebe et maap-apit ed tatay to. Samay angiyesaes et kaaro na pamilya da ya labay ton onlemew so liknaan nen Bebe, balet mas asakitan laingen. “Aliwan maong so impatey nen tatay ko,” so lanang ton ibabagad sarili to. Kayari pigaran taon, nen inistorya to imay agawa diad sakey a libro, mapatnag ya naeermenan nin siansia.
Singa ed si Bebe, talagan mabayag ya naandi so ermen, lalo la no say ataynan et maap-apit ed samay inatey. Duga labat so imbaga na Biblia ya say patey et “unor a kabusol.” (1 Corinto 15:26) No onsasabi ipapatey et anggapoy nagawaan tayo, ya maslak et sano agtayo akaparaan, tan sasamsamen to ray inaro tayod bilay. Anggapod sikatayoy nipuera ed saray graben epekto na ipapatey. Kanian normal labat ya agtayo amta no panon ya arapen so impatey na inaro tayo tan say epekto na satan.
Nayarin iisipen mo: ‘Panon kabayag insan naandi ermen tayo? Panon ya nasarag na sakey so ermen ya nalilikna to? Panon kon naligliwa iray inateyan? Nabilay ni kasi iray inatey ya inar-aro tayo?’


text:
Allergy ed Kakanen tan Intolerance ed Kakanen—Antoy Pandumaan?
Emily: “Inggaton koy tinidor ko tan aliwliwa lay liknaan ko. Anggatel lay sungot ko, tan linmarag so dilak. Nanaelew ak tan nanairapan ak ya oningas. Binmabatil so taklay tan beklew ko. Sasalien koy agman-panic balet amtak ya kailangan koy onlan tampol ed ospital!”
PARAD dakel ya totoo, balibali so mangan. Balet, wala ray totoon anggano agda labay et ipapasen dan “kalaban” so arum a kakanen. Walay allergy dad kakanen, a singa si Emily ya abitlad tagey. Say graben allergy nen Emily et tatawagen ya anaphylaxis, sakey ya seryoson kondisyon. Maong labat ta aliwan ontan kagrabe so maslak ya allergy.
Nen imbeneg labat iran taon, dinmakel so nireport ya walaay allergy tan intolerance ed kakanen. Balet diad pigaran impanaral, naamtaan ya daiset labat so akompirman walay allergy lapud nampa-check-up ira.
Anto so Allergy ed Kakanen?
“Anggapo nin talagay saksakey ya eksplinasyon ya aawaten na amin nipaakar ed allergy ed kakanen,” unong ed sakey a grupo na scientist ya indaulo nen Dr. Jennifer J. Schneider Chafen diad report da ya im-publish ed The Journal of the American Medical Association. Balet, manisia so dakel ya eksperto ya say manunan lapuan na allergy et say reaksion na immune system.
Say allergy ed sakey a kakanen et maslak ya manlalapud reaksion na laman ed protina ya walad satan a kakanen. Ipapasen na immune system ya satan a protina et makapuy ed laman. No niloob lad laman so protina, mamawala so immune system na sakey a klase na antibody ya tatawagen ya IgE (Immunoglobulin E) pian labanan so epekto na ipapasen ton kalaban. No niloob lamet ed laman so kakanen ya lapuan na allergy, saramay antibody ya apawala nen inmuna et papawayen da ray kemikal, a singa say histamine.
Diad normal iran situasyon, baleg so nitulong na histamine ed immune system. Balet lapud agmalinew iran rason, say apawalan antibody ya IgE insan say impangipaway na histamine so lapuan na saray allergy ed saray totoon masyadon sensitibo ed sakey a klase na protina ed kakanen.
Natalosan ed saya no akin ya no first time moy makapangan na sakey a kakanen et anggapoy naimanom ya reaksion na laman mo balet diad ontumbok ya pangan mod satan et wala lay sintomas mo na allergy.
Anto so Intolerance ed Kakanen?
Say intolerance ed kakanen, singa say allergy, et nayarin resulta na reaksion na laman ed sakey a kakanen. Balet aliwan singa say allergy (ya resultay reaksion na immune system), say intolerance ed kakanen et manlalapud digestive system, tan agkaibad saya iray antibody. Nairapan so sakey ya tunawen so kakanen, nayarin lapud kulang na enzyme so laman odino lapud saray kemikal ed kakanen a mairap ya tunawen. Singa bilang, no walay lactose intolerance mo, satan et lapud agmamapawala so pait mo na saray enzyme ya mantunaw ed saray klase na sugar ya walad gatas.
Lapud anggapoy napapawalan antibody, say intolerance ed kakanen et nayarin nanengneng ya tampol anggan first time moy mangan ed sakey a kakanen. Nayarin makaapekto so karakel na naakan mo. No daiset labat, nayarin anggapoy reaksion na laman, balet no dakel, nayarin ompaway iray sintomas. Duma iya ed graben allergy ya anggan daiset labat so naakan mo et nayarin nipeligro so bilay mo.
Anto Iray Sintomas?
No walay allergy na sakey a too ed kakanen, nayarin nagatel; nabatil; onlarag so kulokulong, mata, odino dila to; naelew; manuta; mantai; tan no grabe, onabebay presyon na dala, naelew, nahimatay, tan anggan naataki ed puso. Say graben reaksion ya tatawagen ya anaphylaxis et nayarin maples so epekto to tan makapatey.
Anggan anton kakanen et posiblin panlapuan na allergy. Balet saray graben allergy et manlalapu labat ed pigaran kakanen: singa say gatas, iknol, sira, urang, mani, soybeans, nuts, tan trigo. Anggan anton edad et nayarin nawalaay allergy. Unong ed saray impanaral, natawir so allergy tan mas posiblin nawalaan na allergy so anak no say sakey odino parehon ateng to et walay allergy da. Dakel so ugugaw ya naeekal so allergy da no ombaleg la ra.
Saray sintomas na intolerance ed kakanen et agmasyadon seryoso komparad graben allergy. Nayarin onsakit, nasibok, napanoy dagem, odino onawet so eges, onsakit so ulo, ombalangay baog, naksawan, odino aliwliway liknaan. Nayarin nanduruman kakanen so panlalapuan na intolerance—gatas, trigo, gluten, alak, tan yeast so manunad saraya.
No Panon ya Naamtaan tan Tambalen
No nalilikas mon walay allergy odino intolerance mod kakanen, nayari kan manpa-check-up ed doktor. Nayarin delikado no sika labat ya bukor so mangamta ed sakit mo odino mandesisyon no antoy bawal ed sika, ta ompan agmo la manaya naaakan iray kakanen ya mangiter komon na sustansia ed laman mo.
Anggapo nin talagay panagtambal ya aawaten na amin parad graben allergy ed kakanen noag say agpangan ed saray kakanen ya lapuan na satan. * Balet no aliwan grabe so allergy odino intolerance mo ed kakanen, ompan makatulong no bawasan mo labat so kabetbet tan karakel na pangan mod saratan. Balet, wala ray totoon kaukolan da ya talagan paliisan iray kakanen ya bawal ed sikara, odino mamalabas ni ray panaon, depende ed kagrabe na epekto ed laman da.
Kanian no walay allergy odino intolerance mod kakanen, makatulong ya naamtaan mo ya dakel iramay asarag day situasyon da tan siansian nanaakan day nanduruman klase na masustansia tan mananam iran kakanen.
^ par. 19 Mabetbet ya irerekomenda ed saray walaay graben allergy so pangawit na injection ya walay karga ton adrenaline (epinephrine) ya sarag dan usaren no emergency. Wala ray doktor ya say suhestion da et mas maong no mangawit odino mangisulong iray ugugaw na pakanengnengan no antoy kondisyon da pian naamtaan itan na saray titser odino mangaasikasod sikara.


text:
Akin ya Importante nin Siansia so Pagmaliw ya Mapaabeba?
“Say karunongan et walad saray mapaabeba.”
1, 2. Akin et impulisay na Dios so datin mapaabeban too? (Nengnengen so litratod gapo na artikulo.)
DIAD gapo na uley nen Arin Saul ed Israel nensaman, sikatoy mapaabeba tan rerespetoen. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) Balet ag-abayag, wala ray ginawa ton pakanengnengay inkamapalakbat. Nen atrasadon sinmabid Gilgal si propeta Samuel, ag-akaanos si Saul. Manpaparaan lan milaban iray Filisteo tan tataynan la na saray Israelita si Saul. Posiblin inisip to ya, ‘Dapat walay gawaen ko, tan onkiwas ak lan tampol.’ Kanian angiyapay na bagat ed Dios, anggano agto kanepegan ya gawaen itan. Ag-agustoan nen Jehova so ginawa to.
2 Nen sinmabi si Samuel ed Gilgal, binaat toy Saul. Imbes ya awaten nen Saul so panangipetek, sikatoy nambaraan, tinetel toy arum, tan sinali ton palemewen so kasalanan to. (1 Sam. 13:10-14) Ditan ginmapo so nantutumbokan ya aliwliwan agawaan nen Saul ya sengegay impakaekal ton ari tan impulisay nen Jehova. (1 Sam. 15:22, 23) Anggano marakep so gapo na uley nen Saul, aliwliway nansumpalan to.
3. (a) Antoy pangipapasen na dakel a totoo ed inkamapaabeba? (b) Anto ran tepet so kaukolan tayon ebatan?
3 Diad sayan makompetensian mundo, labalabay na dakel so magmaliw ya number one pian napansin ira. Lapud satan et ibabaliwala day pagmaliw ya mapaabeba. Singa bilang, oniay imbaga na sakey ya sikat ya artista a nagmaliw ya politiko: “Agnayarid siak ’tay salitan mapaabeba
AKIN YA IMPORTANTE SO INKAMAPAABEBA?
4. Antoy labay ya ibaga na gawan mapalakbat?
4 Ibabaga na Biblia ya say kabaliktaran na mapaabeba et mapaatagey odino mapalakbat. (Basaen so Proverbio 11:2.) Makabat ya kinerew nen David ed si Jehova: “Amper mo pay lingkor mo ed saray gawan mapalakbat.” (Sal. 19:13) Anto iratay “gawan mapalakbat”? No say sakey et bengatbengat odino basta to labat gawaen so agto kanepegan, sikatoy mapalakbat. Lapud atawir tayon kasalanan, no maminsan et magmaliw itayon ontan. Balet singa ipapanengneng na agawad si Saul, no napasal tayon ipasoot so labay tayo, agmanbayag et ompan ipulisay itayo met na Dios. Oniay nabasad Salmo 119:21 nipaakar ed si Jehova: “Babanoen mo so mapalakbat.” Akin et babanoen to ra?
5. Akin ya ambelat iray gawan mapalakbat?
5 Saray gawan mapalakbat et mas ambelat nen saray agginagalan lingo. Unona, no manpaatagey tayo, agtayo nigagalang si Jehova bilang Soberano. Komadua, no onlampas itayod autoridad ya niiter ed sikatayo, ompan makapikolkol itayo. (Pro. 13:10) Tan komatlo, no naamtaan na arum ya mapalakbat itayo, nayarin nabaingan itayo laingen. (Luc. 14:8, 9) Anggapoy maong ya resulta na saray gawan mapalakbat. Base ed Biblia, naynay ya duga so pagmaliw ya mapaabeba.
ANTO SO INKAMAPAABEBA?
6, 7. Anto so inkamapaabeba?
6 Diad Biblia, say inkamapaabeba et mankabaliksay aliwan malastog odino mamaong. Adeskribe itan ya “mapaabebay nonot.” (Fil. 2:3, paimanod leksab) Say mapaabeban too et balanse panmoria tod saray abilidad tan nagagawaan to, bibidbiren to ray lingo to, tan aawaten to ray suhestion tan ideya na arum. Naliliketan a maong si Jehova ed saray mapaabeba.
7 Base ed Biblia, no mapaabeba tayo et aliwan alablabas so pakanengneng tayod sarili tayo tan amta tayo ray limitasyon tayo. Diad orihinal ya teksto, nidanet ya no amta tayo ray limitasyon tayo, napakiwas tayon respetoen tan maaron tratoen so arum.
8. Anto ray pigaran pakanengnengan na inkamapalakbat?
8 Anto ray pakapatnagan ya magmamaliw tayo lan mapalakbat? Nia ray pigaran pakanengnengan. Ompan atagtagey lay pakanengneng tayod sarili tayo odino saray pribilehyo tayo. (Roma 12:16) Ompan labalabay tayon sikatayoy kawalaan na atension. (1 Tim. 2:9, 10) Odino nayarin ipipilit tayo ray opinyon tayo lapud walay posisyon, koneksion, odino sarilin ideya tayo. (1 Cor. 4:6) No onia lay kakikiwas tayo, ompan agtayo nalilikas ya mapalakbat tayo la manaya.
9. Akin et nagmaliw ya mapalakbat so arum? Mangiter na alimbawa ed Biblia.
9 Anggan siopa et nayarin magmaliw ya mapalakbat no abuloyan ton natalo na saray pilalek na laman anggano temporaryo labat. Lapud makasarilin ambisyon, ibeg, tan agnakontrol ya pasnok, dakel so nagmaliw ya mapalakbat. Singa bilang, binitla na Biblia si Absalom, Uzias, tan Nabucodonosor ya nampatalo ed saray gawa na laman tan dinusa ira nen Jehova lapud inkamapalakbat da.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 2 Awa. 26:16-21; Dan. 5:18-21.
10. Akin et agtayo nepeg ya husgaan so motibo na arum? Mangiter na alimbawa ed Biblia.
10 Balet nayarin wala ni arum ya rason no akin ya agnipanengneng na sakey so kapaabebaan. Imanoen irayan alimbawa ed Biblia: Genesis 20:2-7 tan Mateo 26:31-35. Kasin say singa mapalakbat ya inkiwas di Abimelec tan Pedro et lapud mauges ya pilalek da? Odino wala ray agda amtan detalye o agla ra akapan-isip ya maong? Lapud agtayo amtay walad puso na arum, nepeg ya agtayo huhusgaan so motibo ra.—Basaen so Santiago 4:12.
SAY BETANG MO ED UKSOYAN NA DIOS
11. Akin ya kaukolan tayon natalosan no antoy betang tayod uksoyan na Dios?
11 Natulongan itayon magmaliw a mapaabeba no amta tayoy betang tayo ed uksoyan na Dios. Lapud si Jehova et Dios ya organisado, inikdan toy kada sakey ed sikatayo na betang odino responsabilidad ed organisasyon to. Nandurumay betang tayo ed kongregasyon, balet importante so kada sakey ed sikatayo. Lapud agnaparaan ya kaabigan nen Jehova, inikdan toy balang sakey ed sikatayo na nanduruman regalo, karunongan, abilidad, odino talento. Sarag tayon usaren iratan pian sikatoy idayew tayo tan natulongan so arum. (Roma 12:4-8) Inikdan itayo nen Jehova na pribilehyon makapanlingkor ed sikato a kaibad satan so galang, talek, tan responsabilidad.—Basaen so 1 Pedro 4:10.
12, 13. Akin ya agtayo dapat nabigla no manguman so betang tayo ed organisasyon nen Jehova?
12 Balet, aliwan permanente so betang tayo ed organisasyon na Dios. Nayarin manguman-uman itan diad ilabas na panaon. Singa bilang si Jesus. Diad unaan et sikato labat so kaiba nen Jehova. (Pro. 8:22) Insan tinmulong ya nanggawad saray anghel, uniberso, tan too. (Col. 1:16) Diad inlabas na panaon, inawat nen Jesus so balon betang to diad dalin, unona, bilang sakey ya kapangiyanak ya ugaw insan la binmaleg. (Fil. 2:7) Kayari na impatey to, pinmawil si Jesus ed tawen bilang sakey ya espiritu pian magmaliw ya Ari na Panarian na Dios nen 1914. (Heb. 2:9) Tan aliwan satan so sampot ya asainmin to. Kayari na Sanlibon Taon ya Uley to et manguman itan ta iyawat to lay Panarian ed si Jehova pian “say Dios so magmaliw ya alenleneg a Manuley na amin.”—1 Cor. 15:28.
13 Nailaloan tayo met ya diad ilalabas na panaon et manguman-uman iray asainmin tayo, nayarin lapud saray desisyon tayo. Singa bilang, dati et single ka, balet natan et wala lay asawam. Ompan wala la ray anak mo. Odino nayarin maedad ka la tan pinasimplim so bilay mo pian makapanlingkor kan full-time. Diad saratan ya desisyon, walan walay katekep ton pribilehyo tan responsabilidad. Lapud manguuman so sirkumstansya tayo, nayarin ondakel odino ondaiset so nagawaan tayo. Kasin ugaw ka ni odino maedad ka la? Kasin mabiskeg odino maletey so laman mo? Naynay ya ikokonsidera nen Jehova no antoy nasarag tayon gawaen. Makatunongan iray iilaloan tod sikatayo, tan aapresyaen ton maong no antoy nagawaan tayo.—Heb. 6:10.
14. Panon ya makatulong so pagmaliw ya mapaabeba pian kontento tan maliket itayo ed anggan anton situasyon?
14 Maliket si Jesus ed amin ya asainmin to, tan sarag tayo met so magmaliw ya maliket. (Pro. 8:30, 31) Say mapaabeban too et kontento ed saray asainmin tan responsabilidad tod kongregasyon. Aliwan say pakawalaan na pribilehyo ed arapen odino say nagagawaan na arum so pampopokusan to. Imbes, uusaren toy biskeg to pian na-enjoy toy kaplesan ya asainmin to ta ipapasen ton nanlapu itan ed si Jehova. Sakey ni, impapuso ton rerespetoen so betang odino asainmin ya inter nen Jehova ed arum. Makatulong so pagmaliw ya mapaabeba pian maliket tayon pagalangan tan suportaan so arum.—Roma 12:10.
DUGAN PANMORIA ED INKAMAPAABEBA
15. Antoy naaralan tayo ed inkamapaabeba nen Gideon?
15 Maong ya alimbaway Gideon ed inkamapaabeba. Nen unaan ya nampanengneng so anghel nen Jehova ed si Gideon, mapaabeba ton imbagan tampol so kipapasen na panagbilay tan nanlapuan to. (Ukom 6:15) Kayari ton inawat so asainmin ya inter nen Jehova, sineguro to ya natatalosan to no anto ray nakaukolan, tan kinmerew na panangigiya nen Jehova. (Ukom 6:36-40) Makpel si Gideon, balet maalwar tan makatebek. (Ukom 6:11, 27) Agto inusar so asainmin to pian magmaliw ya prominente. Imbes, nen asumpal lay asainmin to, maliket ya pinmawil ed lugar ya nanlapuan to.
16, 17. Anto ray ikokonsidera na mapaabeban too no iisipen ton paaligwasey espiritualidad to?
16 Say pagmaliw ya mapaabeba et agto labay ya ibagan agti la mandampot odino mangawat na kaaruman ya pribilehyo. Papasesegen itayo na Biblia ya paaligwasen tayoy panaglingkor tayo. (1 Tim. 4:13-15) Balet, labay kasin ibaga na satan ya walan naynay so balon asainmin tayo? Andi. Diad tulong nen Jehova, napaaligwas tayoy espiritualidad tayo anggan antoy betang ya niiter ed sikatayo. Sarag tayon itultuloy ya paaligwasen iray inter na Dios ya abilidad tayo tan naaruman iray maabig ya nagagawaan tayo.
17 Antis ya awaten na sakey ya mapaabeban too so balon asainmin to, amtaen to ni no anto ray nakaukolan ed sikato. Isipen to nin maong so sirkumstansya to. Singa bilang, sarag to kasi mangawat na kaaruman ya kimey o responsabilidad balet ta agto napaulyanan iray arum nin importantin bengatla? Sarag to kasin ipasa so arum ya kimey to pian nagawaan toy balon responsabilidad to? No say ebat to ed anggan sakey ed saratan et andi, ompan wala met so arum ya nayarin pangiteran ed balon asainmin. Makatulong so pikakasi tan realistikon panusisa ed sarili tayo pian napaliisan tayoy mangawat na asainmin ya agtayo lanlamang nagawaan tan nasarag. No mapaabeba tayo, agtayo natatakot ya mangibagay andi.
18. (a) No mapaabeba tayo, antoy nepeg tayon gawaen kada walay balon asainmin tayo? (b) Panon ya makatulong so Roma 12:3 pian mansiansian mapaabeba so sakey?
18 No mangawat itayo na balon asainmin, tandaan tayoy alimbawa nen Gideon. Anggapoy nagawaan tayo no agtayo kerewen so panangigiya tan panamendisyon nen Jehova. Diad tua, papasesegen itayon ‘mapaabeban manakar a kaibay Dios tayo.’ (Miq. 6:8) Kanian kada no walay balon responsabilidad tayo, kaukolan tayon ipikasi tan tumboken so ibabaga nen Jehova panamegley na Salita tan organisasyon to. Nepeg ya akaparaan itayon man-adjust pian natumbok tayoy panangigiya nen Jehova. Tandaan ya wala ray nagagawaan tayo aliwan lapud abilidad tayo, noagta lapud mapaabeba si Jehova tan ‘iyaatagey to itayo.’ (Sal. 18:35) No mapaabeba tayon manakar kaibay Dios, ontulong itan pian aliwan alablabas odino melmelag so pangipasen tayod sarili tayo.
19. Akin ya kaukolan tayoy mansiansian mapaabeba?
19 Iiter na mapaabeban too so galang ya kanepegan nen Jehova lapud sikato so Amalsa ed sikatayo tan Soberano ed Uniberso. (Apo. 4:11) Ontulong so inkamapaabeba pian mansiansia tayon kontento tan mabunga ed saray asainmin ya inter na Dios. Napaliisan tayo met iray makapabaing a kagagawa tan napansiansia tayoy pankakasakey tayo ran lingkor nen Jehova. Napakiwas tayo met ya iyuna so pankaabigan na arum, tan napaseseg itayon manalwar pian agmakapanggaway ambelat ya kasalanan. Lapud saraya, importante nin siansia ed saray totoo na Dios so inkamapaabeba, tan papablien nen Jehova iramay mangipapatnag ed satan. Panon to balet no desdesen itayo na arum? Aralen tayod ontumbok ya artikulo no panon tayon mansiansian mapaabeba anggan diad saray mairap ya situasyon.


text:
SEKSION 24
Nansulat si Pablo ed Saray Kongregasyon
Saray sulat nen Pablo so amabiskeg ed saray Kristiano nen inmunan siglo
SAY balobalo nin niletneg a Kristianon kongregasyon so walaan na importantin betang ed pakasumpal na gagala nen Jehova. Balet tampol ya inataki iray Kristiano nen inmunan siglo. Kasin manmatoor ira ed Dios anggaman walaray panamasegsegang ed paway na kongregasyon tan problema ed loob na kongregasyon? Lugan na Kristianon Griegon Kasulatan so 21 a sulat a mangiiter na nakaukolan a simbawa tan panamaseseg.
Labin-apat ed saraya so insulat nen apostol Pablo, manlapud Roma anggad Hebreos. Sarayan sulat so inngaran ed saramay angisulatan to ed saratan
Simbawa ed moral tan kondukta. Saramay manggagawa na pilalawanan, pikakalugoran, tan arum niran graben kasalanan et “agda natawir so panariay Dios.” (Galacia 5:19-21; 1 Corinto 6:9-11) Saray managdayew ed Dios et nepeg a nankakasakey antokamay nasyonalidad da. (Roma 2:11; Efeso 4:1-6) Kaukolan a maliket iran ontulong ed saray kapananisiaan da a mankaukolan. (2 Corinto 9:7) “Mikasi kayo ya andi tunda,” inkuan nen Pablo. Kanian, apaseseg iray managdayew ya ibalikas day liknaan da ed si Jehova diad pikakasi. (1 Tesalonica 5:17; 2 Tesalonica 3:1; Filipos 4:6, 7) Pian dengelen na Dios so pikakasi, nepeg dan gawaen itan tekep na pananisia.
Antoy ontulong pian magmaliw a maliket iray pamilya? Nepeg ya aroen na asawan laki so asawa to a singa dilin laman to. Say asawan bii so nepeg a marespeton maong ed asawa to. Nepeg ya ontulok iray ananak ed atateng da, ta saya so makapaliket ed Dios. Kaukolan a maaron igiya tan bangatan na atateng iray anak da, ya usaren da iray prinsipyon inter na Dios.
Atalosan so gagala na Dios. Dakel ya aspekto na Mosaikon Ganggan so analimbeng tan angigiya ed saray Israelita anggad insabi na Kristo. (Galacia 3:24) Balet, agkaukolan a tuloken na saray Kristiano itan a Ganggan pian dayewen so Dios. Sanen sinulat nen Pablo iray Hebreos
Panangiwanwan nipaakar ed dugan ki-organisa na kongregasyon. Saray lalakin mabulos a mangawat na saray responsabilidad ed kongregasyon so nepeg a walaan na atagey iran estandarte ed moral tan espiritual a kualipikasyon. (1 Timoteo 3:1-10, 12, 13; Tito 1:5-9) Saray managdayew nen Jehova a Dios so nepeg a regular a mitipon ed saray kapananisiaan da pian manpapabiskegan. (Hebreos 10:24, 25) Saray pantitipon parad panagdayew so nepeg a makapabiskeg tan pakaaralan.
Sanen isusulat nen Pablo so komaduan sulat to ed si Timoteo, sikatoy wadman lamet ed Roma; nipriso diman tan manaalagar na sentensia. Walaray pigaran makpel a binmisita ed sikato. Amta nen Pablo a magano lan manampot so bilay to. Inkuan to: “Akibakal ak ed maabig a pibabakal, asumpal ko so binatik ko, inunor ko so pananisia.” (2 Timoteo 4:7) Ag-abayag, nayarin pinatey si Pablo bilang martir. Balet saray sulat to so mangigigiya ed saray tuan managdayew ed Dios anggad natan.
—Nibase ed Roma; 1 tan 2 Corinto; Galacia; Efeso; Filipos; Colosas; 1 tan 2 Tesalonica; 1 tan 2 Timoteo; Tito; Filemon; Hebreos.


text:
Tepetepet na Saray Manbabasa
Nayari kasin ipasen na Kristianon sanasawa ya say IUD (intrauterine device) et sakey a klase na birth control ya agkontra ed Biblia?
Nipaakar ed saya, nepeg ya amtaen na kada Kristianon sanasawa no anto ray makatulong ya impormasyon tan prinsipyo ed Biblia. Insan mandesisyon ira diad paraan ya napansiansia ray malinis a konsiensia diad arapan na Dios.
Nen duara ni labat so too dia ed dalin (tan kayari na Delap et walora), ingganggan nen Jehova: “Manbunga kayo tan manparakel kayo.” (Gen. 1:28; 9:1) Ag-ibabaga na Biblia ya onaplika ed saray Kristiano itan ya ganggan. Kanian, personal ya desisyon na kada sanasawa no kasin mangusar ira na sakey a klase na birth control pian ag-ira mananak na dakel odino nakontrol day mananak. Anto ray nepeg dan ikonsidera?
Nepeg dan nonoten ya maong no kasin agkontra ed saray prinsipyo na Biblia so sakey a klase na birth control. Malinew ya agnayari ed saray Kristiano so aborsion bilang sakey a klase na birth control. Say ginagalan pangekal na bilay et kontrad ibabaga na Biblia ya respetoen so bilay. Say sakey a bilay ya iyanak bilang ugaw kayari na sakey a peryodo na panaon et agnepeg ya ipaekal na saray Kristiano. (Exo. 20:13; 21:22, 23; Sal. 139:16; Jer. 1:5) Say IUD balet ey, nayari kasin usaren?
Sayan tepet et inebatan na The Watchtower ya Mayo 15, 1979, pahina 30-31. Saray IUD ya available nensaman et saray ag-onggalaw a plastic ya iiyan ed matris (panag-anakan) na sakey a bii pian naamper so panlukon. Imbaga na artikulo ya agni amtan maong no panon ya onggagana iratan ya IUD. Dakel ya espisyalista so mangibabaga ya no walay IUD ed matris na bii, nasaraan iray semilya tan agnabilay iray iknol. No agnabilay iray iknol, anggapoy nabuo ya lukon.
Balet, base ed arum ya ebidensya et walay nabibilay ya iknol no maminsan. Sayan abilay ya iknol et nayarin ombaleg ed Fallopian tube (magmaliw ya ectopic a lukon) odino manliber-liber ed loob na panag-anakan. Nipaakar ed sayay unor ya abitla, say IUD et pigilan toy ikapit na abilay ya iknol diad lining na panag-anakan tan agnatuloy so panlukon. No sampotan so bilay ya nabubuo ed eges, singa la itan aborsion. Oniay nabasa ed sampot na satan ya artikulo: “Saray maespiritual a Kristiano ya mannononot no kasin nayarin usaren so IUD et nepeg dan simbangen ya maong iratan ya impormasyon base ed ibabaga na Biblia ya respetoen so inkasagrado na bilay.”—Sal. 36:9.
Kasin walay importantin inaligwasan ed science tan medisina manlapu nen ni-publish itan ya artikulo nen 1979?
Kalabas na panaon et walay pinmaway ya duaran klase na IUD. Say sakey a klase et IUD a walay copper to tan nagmaliw itan ya available ed United States nen 1988. Samay sakey et IUD ya mangipapaway na hormone tan nagmaliw itan ya available nen 2001. Panon ya onggagana iratan ya duaran klase na IUD?
Copper: Singa nibaga la, no walay IUD ed matris, agmakaloob ditan iray semilya tan ag-ira makasabi ed kawalaay iknol. Tan no saray IUD et walaan na copper, samalan na saratan iray semilya, a magmaliw ya spermicide. * Ibabaga da met ya saray IUD a walaan na copper et uumanen day lining na matris.
Hormone: Pigapigaran klase so IUD ya walaan na hormone a mipara ed samay mabetbet ya ilalaok ed saray pills parad birth control. Sarayan IUD et mangipapaway na hormone diad matris. Pipigilan day ovulation na arum ya bibii. Siempre no anggapoy iknol, anggapoy nabuon bilay. Aliwan ontan labat so gawaen to, noagta saray hormone ed saratan ya IUD et paimpisen day lining na matris. * Tan pakapalen day mucus ed puerta na panag-anakan, kanian nasaraan iray semilya tan agmakaloob ed matris. Saraya so kaaruman ya epekto ed samay papawalaen na saray ag-onggalaw ya IUD.
Naamtaan tayo a saratan ya duaran klase na IUD et nayarin umanen day lining na matris. Balet panon to no walay nagawan ovulation tan walay sakey ya iknol a nabilay? Nayarin makaloob itan ed matris balet ag-onkapit ed maimpis ya lining na matris. Kanian diad gapo ni labat et agla nabuo so lukon. Balet ibabaga ran matalag ya nagawa ya “ag-onkapit” ed matris iray iknol, a singa nagagawa no maminsan ed saray bibiin mantutumar na contraceptive pills.
Kanian, anggapoy makaseguro ya anggapon balot so nabilay ya iknol no mangusar na saray IUD ya walay copper odino hormone to. Balet napatnagan ed ebidensya na science ya lapud saray abitlan proseso, mataltalag so posibilidad ya manlukon so sakey a biin manguusar na IUD.
Say Kristianon sanasawa ya nononoten day mangusar na IUD et nayarian day mitongtong ed sakey ya kualipikadon doktor nipaakar ed no anton IUD so available ed lugar da tan no anto ray maong tan makapuy ya epekto na satan ed asawan bii. Balet agnepeg ya ilaloan o abuloyan na sanasawa ya idesisyonan ira na anggan siopa, anggan say doktor, no antoy gawaen da. (Roma 14:12; Gal. 6:4, 5) Personal ya desisyon da itan. Nepeg ya mandesisyon so sanasawa ed paraan ya napaliket day Dios tan napansiansia ray malinis ya konsiensia ed arapan to.—Ikompara so 1 Timoteo 1:18, 19; 2 Timoteo 1:3.
^ par. 4 Oniay nabasa ed sakey a guidebook ya nanlapud National Health Service na England: “Saray IUD ya mas dakel so copper to et masulok a 99% ya epektibo. Labay ton ibaga et kulang ya sakey ed 100 a bibiin manguusar na IUD so manlulukon kada taon. Saray IUD ya daiset so copper to et aliwan masyadon epektibo.”
^ par. 5 Lapud saray hormone ya ipapaway na IUD et papaimpisen da so lining na matris, atan so ireresita na doktor ed saray bibiin de-asawa tan anggapoy asawa pian nakontrol so graben panagregla da.


text:
LEKSION 5
Lanang ya Duga so Ginawa nen Samuel
Anggano nen uga-ugaw ni si Samuel, manaayam tan mantratrabaho lad tabernakulo. Diman oonla iray totoo pian mandayew ed si Jehova. Antam no akin et wadman si Samuel? Antis tan ebatan itan, amtaen ta ni so nipaakar ed nanay ton si Hana.
Labalabay nen Hana ya walay anak to, pero abaybayag ya anggapo. Kanian nampikasi tan nampatulong ed si Jehova. Impormisa to ya no mananak na sakey ya laki, panayamen tan pantrabahoen tod tabernakulo. Inebatan nen Jehova so pikakasi to tan nananak na laki. Say ngaran to et Samuel. Nen manga talora o apatiran taon lay Samuel, ginawa nen Hana so impormisa to. Inyakar toy Samuel ed tabernakulo pian mantrabaho parad Dios.
Si Eli so manunan saserdote ed tabernakulo. Mantratrabaho met diman iray duaran baleg lan anak ton lalaki. Di ba say tabernakulo et abung na Dios ya diman oonla iray totoo ya mandayew? Kanian dapat labat ya saray wadman et manggaway maong. Pero saray anak nen Eli et aliwdiway gagawaen da. Anengneng iya nen Samuel. Inalig to ra kasi tan nanggawa met na mauges?— Andi, lanang ya duga so ginawa nen Samuel. Inunor toy imbangat nen nanay tan tatay to.
Anto dapat so ginawa nen Eli ed duaran anak to?— Dapat pinarusaan to ra. Agto la ra dapat pinayagan ya mantrabaho ed abung na Dios. Pero, aliwan onman so ginawa nen Eli, kanian nampasnok si Jehova ed sikato tan ed duaran anak to. Tan magano la ran parusaan nen Jehova.
Sakey ya labi, nen nanaugip si Samuel, walay arengel ton manatawag ed sikato: ‘Samuel!’ Kanian batik ed si Eli, balet say kuan nen Eli: ‘Agta ka tinawag.’ Amidua ni yan agawa. Kayari komatlo, imbaga nen Eli ed si Samuel ya no wala ni narengel ton boses, say ibaga to et: ‘Mansalita ka Aman Jehova, ta ondedengel ak.’ Kanian onman so ginawa nen Samuel. Insan imbaga nen Jehova ed sikato: ‘Ibagam ed si Eli ya dusaen koy pamilya to ta aliwdiway gagawaen da.’ Mainomay kasi nen Samuel ya ibaga man ed si Eli?— Andi, mairap. Pero anggano natatakot si Samuel, inunor to nin siansia si Jehova. Tinmua so imbaga nen Jehova. Inatey so duaran anak nen Eli tan pati si Eli.
Balibalin aligen si Samuel. Ginawa toy duga anggano sankanengneng ton aliwdiway gagawaen na arum. Sika ey? Labay mon aligen si Samuel tan lanang mo met ya gawaen so duga? Seguradon napaliket moy Jehova, pati si mamam tan papam.


text:
WALA KASI NANDESINYO?
Say Glue na Talumasin
Abayag lan naiimano na saray zoologist so abilidad na saray talumasin ya ompeket ed saray bato, pier, tan barko. Say glue na talumasin et mas mapeket ni nen say dinanman ya glue ya ginawa na too. Balet agano ni labat ya adiskobre no panon ya ompepeket iray talumasin ed saray ambasan pasen.
Nonot mo pa: Base ed saray impanaral, no makalangoy la so kapangiyanak ya talumasin, aralen to nin maong so nanduruman posiblin peketan to antis ya manpili. No akapili lay peketan to, mangipaway itan na duaran substansia. Say unona et say andanglel ya lipid primer ya mangekal na danum ed apili ton peketan. Ontulong met itan ya primer pian ompeket so komaduan substansia ya gawad saray protina ya tatawagen a phosphoproteins.
Manlaok so duaran substansia pian makapawala na mapekepeket a glue ya agnaderal na anggan saray bakterya. Sayan matibay tan mapekepeket ya glue na talumasin et importantin maong lapud ditan la mansiansia ya akapeket legay bilay to.
Say proseso no panon ya napapawala so glue na talumasin et mas komplikado ni nen say iisipen na saray scientist. Oniay imbaga na sakey a membro na team ya akadiskobre ed sayan proseso: “Talagan makapadinayew a maong iyan gagawaen na talumasin pian makagawa na glue ya mapekepeket anggano diad ambasan pasen.” Sayan adiskobre da et makatulong ed saray researcher pian makapanggawa na glue ya nausar ed danum, ontan met pian makapanggawa ira na saray panagpeket ya gawad natural iran substansia ya nausar diad medikal a paraan tan ed pan-assemble na saray elektronikon kagawaan.
Antoy nibagam? Kasin say glue na talumasin et produkto na ebolusyon? Odino walay nandesinyo?


text:
Antoy Ibabaga na Biblia?
Anto tay Armagedon?
Wala ray manisia ya . . .
atan imay pakaderal na interon dalin lapud nuclear iran armas odino lapud aderaderal lay kalikasan. Antoy nibagam?
No antoy ibabaga na Biblia
Say Armagedon et “guerra a nagawa ed baleg ya agew na Dios a Makapanyarin-amin,” tan diad satan et deralen to ray mauges.—Apocalipsis 16:14, 16.
Anto ni naaralan tayod Biblia?
Say Dios so miguerra no Armagedon, aliwan pian deralen so dalin, noagta pian isalba itan ed panederal na totoo.—Apocalipsis 11:18.
Say guerra na Armagedon so mamatunda ed amin ya guerra.—Salmo 46:8, 9.
Wala ra kasi makaligtas diad guerra na Armagedon?
Antoy ebat mo?
Wala
Anggapo
Seguro
No antoy ibabaga na Biblia
Walay “baleg ya ulop” na totoo manlapud amin a bansa ya makaligtas ed “baleg a kairapan,” ya mansumpal ed guerra na Armagedon.—Apocalipsis 7:9, 14.
Anto ni naaralan tayod Biblia?
Labay na Dios ya dakel so makaligtas ed Armagedon. Deralen to labat iray mauges no talagan agla ra manguman.—Ezequiel 18:32.
Nabasa ed Biblia no antoy gawaen tayo pian makaligtas tayod Armagedon.—Sofonias 2:3.


text:
Bayuboan so Espiritu na Inkamapaabeba
“Say manugalin mapaabeba ed limog yon amin, sikato so manunaan.”—LUC. 9:48.
1, 2. Antoy insimbawa nen Jesus ed saray apostol to, tan akin?
NEN taon 32 C.E., si Jesus tan saray apostol to et walad Galilea sanen walay linmesan problema. Nansasangsangan na saray apostol to no siopay manunaan ed sikara. Oniay imbaga na managsulat na Ebanghelyon si Lucas: “Nansasangsangan da no siopa so sankamanunaan ed sikara. Lapud amta nen Jesus so pansasangsangan da, tinawag toy sakey a melag ya ugaw tan pinaalagey to ed abay to tan inkuan to ed sikara: ‘Siopaman a mangaawat ed sayan melag ya ugaw dia ed ngaran ko so mangaawat met ed siak, tan siopaman a mangaawat ed siak so mangaawat met ed samay angibaki ed siak. Lapud say manugalin mapaabeba ed limog yon amin, sikato so manunaan.’” (Luc. 9:46-48) Maanos ingen mapekder ya impamoria nen Jesus ed saray apostol to a kaukolan day manpaabeba.
2 Kasin inyaplika na saray inmunan siglon Judio so insimbawa nen Jesus ed saray apostol to? Andi. Oniay inkomento na libron Theological Dictionary of the New Testament nipaakar ed ugali na saray totoo ed saman a panaon: “Mabetbet dan pantotongtongan no siopay sankamanunaan, tan im-importantid balang sakey so kagalangan to.” Pinaseseg nen Jesus iray apostol ton magmaliw a duma ed saray totoo.
3. (a) Antoy labay ya ibaga na manugalin mapaabeba, tan akin ya agmainomay itan ya gawaen? (b) Anto ran tepet so nepeg tayon ikonsidera nipaakar ed pamayubo ed espiritu na inkamapaabeba?
3 Say Griegon salitan impatalos ya “mapaabeba” et mankabaliksay mauyamo, abebbeba, ag-importante, odino agkabkabat. Inusar nen Jesus so melag ya ugaw pian idanet ed saray apostol ton kaukolan day magmaliw a mapaabeba tan mauyamo. Onaplika met itan a simbawa ed saray tuan Kristiano natan, a singa met nensaman. Nayarin no maminsan et mairap tayoy magmaliw a mapaabeba. Lapud agtayo perpekto, walay tendensia tayon magmaliw a mapaatagey tan isipen a mas maong tayo nen say arum. Ontan met, naimpluensiaan tayo na mundo nen Satanas a magmaliw a makasarili, agresibo, odino mangontrol ed arum. Antoy ontulong ed sikatayon bayuboan so espiritu na inkamapaabeba? Panon a ‘say manugalin mapaabeba ed limog tayo et manunaan’? Diad anto ran aspekto na bilay kaukolan tayoy mansagpot pian nipanengneng so espiritu na inkamapaabeba?
“O AGAYLAY KAARALEM NA KAYKAYAMANAN TAN KARUNONGAN TAN PIKAKABAT NA DIOS!”
4, 5. Antoy ontulong ed sikatayon bayuboay inkamapaabeba? Iyilustra.
4 Say sakey a paraan pian nabayuboay inkamapaabeba et diad pannonot a talagan mas aralem so karunongan nen Jehova nen say sikatayo. Diad tua, “anggapoy makatebek ed pakatalos to.” (Isa. 40:28, NW) Oniay insulat nen apostol Pablo nipaakar ed karunongan nen Jehova: “O agaylay kaaralem na kaykayamanan tan karunongan tan pikakabat na Dios! Agaylan agnausisa iray panangukom to tan agnatonton iray dalan to!” (Roma 11:33) Siansia nin tua iratan a salita, anggaman dinmakel lay kakabatan na totoo manlapu lad impangisulat nen Pablo ed satan manga 2,000 taon lay apalabas. Anggan panon lay karakel na kakabatan tayo, kaukolan tayon bidbiren a dakel ni nepeg tayon aralen nipaakar ed si Jehova, saray kimey to, tan panagnonot to.
5 Singa bilang, atulongan si Leo * a magmaliw a mas mapaabeba lapud amoria ton agto sarag ya aralen ya amin so nipaakar ed palsa na Dios. Sanen kalangweran ni et paborito to lay science. Lapud dakel ni labay ton naamtaan nipaakar ed uniberso, sikatoy nanaral na astrophysics. Oniay imbaga to: “Diad impanaral ko, naamtaan kon agmagenap iray teorya ed science pian sigpot a natalosay uniberso. Kanian, sinalatan koy kursok na abogasya.” Ag-abayag, si Leo et nagmaliw a district attorney insan judge. Asabi panaon, sikato tan say asawa to et nanaral na Biblia kaiba iray Tasi nen Jehova, inawat day katuaan, tan nagmaliw a lingkor na Dios. Anggano edukado, antoy akatulong ed si Leo a manugalin mapaabeba? Oniay ebat to: “Amoriak ya anggan panon lay karakel na naaralan tayo nipaakar ed si Jehova tan ed uniberso, dakel nin siansiay agtayo amta.”
6, 7. (a) Panon ya impanengneng nen Jehova so kapaabebaan? (b) Panon a say kapaabebaan na Dios et pagmaliwen toy sakey a “manunaan”?
6 Sakey nin makatulong ed sikatayo a nabayuboay inkamapaabeba et say pannonot a si Jehova a mismo et mapaabeba. Nonoten pa iya: “Kakimeyan itayo na Dios.” (1 Cor. 3:9) Isip mo pa labat itan. Si Jehova, say Dios ya Makapanyarin Amin et papagalangan to itayo diad impangiter tod sikatayo na pankanawnawan usaren so Salita to, say Biblia pian ipulong so maong a balita. Anggan si Jehova so mamapabaleg ed bukel na katuaan ya intanem tan sinalog tayo, inter tod sikatayoy pribilehyon magmaliw a kakimeyan to. (1 Cor. 3:6, 7) Agta paneknek itan a say Dios et mapaabeba? Seguradon mamaseseg ed sikatayo so alimbawa nen Jehova a manugalin mapaabeba!
7 Baleg so epekto na ehemplo na Dios ed kapaabebaan ed si salmistan David. Oniay inkanta tod si Jehova: “Inter mo ed siak met so kinlong na panangilaban mo; et say [kapaabebaan, NW] mo ginawa to ak a baleg.” (2 Sam. 22:36) Binidbir nen David a dakel so agawaan to parad Israel lapud kapaabebaan ya impanengneng nen Jehova ed sikato, diad impangimano tan impanulong na Dios ed sikato. (Sal. 113:5-7) Ontan met ed sikatayo natan. Wala kasi kualidad, abilidad, tan pribilehyo a walad sikatayo ya ‘agtayo inawat’ ed si Jehova? (1 Cor. 4:7) Magmaliw a “manunaan” so mapaabeban lingkor na Dios lapud sikatoy mas pablien nen Jehova. (Luc. 9:48) Pantongtongan tayo no panon iyan nagawa.
‘SAY MANUGALIN MAPAABEBA ED LIMOG YO SO MANUNAAN’
8. Panon a naapektoan na kapaabebaan so katutulok tayod organisasyon nen Jehova?
8 Kakkaukolan so kapaabebaan pian magmaliw itayon kontento ed organisasyon na Dios tan suportaan iray uksoyan ed kongregasyon. Singa bilang, pantongtongan tayoy nipaakar ed si Petra, sakey a kalangweran a bii ya binmaleg ed pamilyan Tasi. Lapud labay ton gawaey panlabayan to, sikatoy inmarawi ed kongregasyon. Balet kayari pigaran taon, sikatoy amawil ed kongregasyon. Maliket la natan a mililimog ed organisasyon nen Jehova tan mabulos ya onsusuportad saray uksoyan na kongregasyon. Akin et sikatoy anguman? Oniay imbaga to: “Pian naliknak a kabiangan ak ed organisasyon na Dios, kaukolan kon talosan tan bayuboan so duaran importantin kualidad, say kapaabebaan tan kauyamoan.”
9. Panon ya ipapasen na mapaabeban too iray espiritual a naakan a naaawat to, tan akin a sikatoy papablien nen Jehova?
9 Aapresyaen na mapaabeban too iray probisyon nen Jehova, kaiba lay espiritual a naakan. Kanian, say ontan ya indibidual et makulin manaaral na Biblia tan labalabay toy manbasa na say Panag-bantayan tan Awake! Tan singa met ed saray matoor a lingkor nen Jehova, antis ton isinop iray balon publikasyon, babasaen to ni iratan. No mapaabeba tayon apresyaen iray base ed Biblian publikasyon diad pambasa tan panaral ed saratan, onaligwas tayod espiritual tan mas nausar itayo nen Jehova parad kimey to.—Heb. 5:13, 14.
10. Panon tayon nipanengneng so kapaabebaan diad kongregasyon?
10 Wala ni sakey a paraan pian magmaliw a “manunaan” so sakey a mapaabeba. Kada kongregasyon et walaan na kualipikadon lalaki a tinuro na masanton espiritu a manlingkor bilang elder. Ipaparaan da iray espiritual a bengatla, singa say miting ed kongregasyon, pantitipon parad lawak na kimeyan, tan shepherding. No ipapanengneng tayoy kapaabebaan diad mabulos a pansuportad sarayan uksoyan, ontutulong tayon niwalay liket, deen tan pankakasakey ed kongregasyon. (Basaen so Hebreos 13:7, 17.) No sakey kan elder odino ministeryal a lingkor, agta misalsalamat ka ed si Jehova diad impangimatalek tod sika na ontan a pribilehyo?
11, 12. Akin a kaukolan tayon paliisay ugali tan kagagawa na totoo ed mundo?
11 Say mapaabeban too et magmaliw met a “manunaan” odino mas pablien nen Jehova lapud sikatoy makapaseseg ed arum. Kaukolan a simbawaen nen Jesus iray apostol ton magmaliw a mapaabeba lapud arum ed sikara et naimpluensyaan la na mapaatagey ya ugali ed saman a panaon. Oniay inkuan na Lucas 9:46: “Nansasangsangan da no siopa so sankamanunaan ed sikara.” Kasin onggagapo tayo met lan mannonot a mas maong itayo nen saray kapananisiaan tayo odino arum a totoo? Dakel ed mundo natan so mapaatagey tan makasarili. Agtayo komon aaligen so ugali ra, noagta magmaliw tayon mapaabeba. No iyaplika tayo iya tan iyunay linawa nen Jehova, magmaliw itayon mas makapaseseg a kaulop ed saray agagi.
12 Talagan makapaseseg so pasakbay nen Jesus a kaukolan tayoy manpaabeba. Agta labay tayon gawaey anggaay nayarian tayon manpaabeba ed amin ya aspekto na bilay tayo? Pantongtongan tayoy talora ed saratan.
GAWAEY ANGGAAY NAYARIAN MON MAGMALIW A MAPAABEBA
13, 14. Panon ya nipanengneng na asawan laki odino bii so kapaabebaan, tan panon iyan mangapektad relasyon da?
13 Diad kapareha. Dakel a totoo natan so mangiimano labat ed sarilin pankaabigan da tan ag-importantid sikaray kanepegan na arum. Balet, say mapaabeban too et walaan na ugalin impaseseg nen Pablo. Oniay insulat tod saray taga Roma: “Tumboken tayo sirin iray bengatlan mamapawala na kareenan tan saray bengatlan makapabiskeg ed sakey tan sakey.” (Roma 14:19) Say mapaabeban too et mikakareenan ed amin lalo lad inad-aro ton asawa.
14 Pantongtongan tayoy nipaakar ed panagligliwaan. Ompan aliwan parehoy labay da, nayarin say labay na asawan laki et dia labat ed abung tan manbasa na libro. Say asawan bii balet et labay toy mangan ed restawran odino ombisita ed kakaaro to. Agta mas mainomay ed asawan bii so ontulok ed asawa to no mapaabeba tan ikokonsidera na asawan laki so panlabayan na asawa to, aliwan say panlabayan to labat? Tan mas aroen tan apresyaen na asawan laki so misis to no agto ipilit so labay to, noagta ikonsidera to met so labay na mister to. Mas onelet so aroan na sanasawa no magmaliw iran mapaabeba.—Basaen so Filipos 2:1-4.
15, 16. Anton ugali so impaseseg nen David diad Salmo 131, tan panon iyan mangapekta ed kimey tayod kongregasyon?
15 Diad kongregasyon. Diad mundo natan, dakel so malabay a naala ran tampol so labay da. Ag-ira makankaanos tan makakkaalagar. Balet lapud babayuboan tayoy kapaabebaan, ontutulong iya ed sikatayon manilalo ed si Jehova. (Basaen so Salmo 131:1-3.) No mapaabeba tan manilalo tayod si Jehova, nagamoran tayoy proteksion, bendisyon, liket, tan inkapnek. Agla sirin pankelawan no akin a pinaseseg nen David iray Israelita a maanos a manilalo ed Dios!
16 Ontan met so naeksperiensyam no manilalo kad si Jehova. (Sal. 42:5) Nayarin “maabig a kimey so pipilaleken” mo tan, ‘dadampoten moy betang na manangasikaso.’ (1 Tim. 3:1-7) Siempre, kaukolan mon gawaey anggaay nayarian mo pian onkualipika ka bilang manangasikaso. Balet, panon to no naikdan lay pribilehyo so arum balet sika et andi ni? Say toon mapaabeba a manaalagar ed saray pribilehyo et mantultuloy a manlingkor ed si Jehova tan panliliketan toy antokaman a pribilehyon walad sikato.
17, 18. (a) Anto ray maabig ya epekto na ikerew na perdona tan pamerdona ed arum? (b) Antoy ipapaseseg ed sikatayo na Uliran 6:1-5 a gawaen?
17 Diad pidedeneng tayod arum. Naiirapan so arum ya onkerew na perdona. Balet saray lingkor na Dios et babayuboan day kapaabebaan diad pangaawat ed lingo ra tan onkekerew iray perdona. Akaparaan met iran mamerdona ed arum. Aliwan singa say inkamapaatagey a manresultad inkaapag-apag tan agpantatalosan, say ikerew na perdona et mamawalay deen diad kongregasyon.
18 Wala ray pankanawnawan kaukolan tayoy manpaabeba tan onkerew na perdona ta agtayo atoor so sakey a paknaan lapud walay agawan ag-iilaloan. Anggan sarag tayo komon a tetelen so katongtong tayo, awaten na mapaabeban Kristiano iray lingo to tan akaparaan ya onkerew na perdona.—Basaen so Uliran 6:1-5.
19. Akin et kaukolan tayoy misalamat ed panamaseseg na Biblian manugali a mapaabeba?
19 Misalsalamat tayod panamaseseg a walad Biblia a bayuboay espiritu na kapaabebaan! Anggan no maminsan et mairap iyan gawaen, say pamidbir tayon mas aralem so karunongan nen Jehova tan pannonot a sikaton mismo et mapaabeba so mamakiwas ed sikatayon bayuboan iyan kualidad. Diad panggawad saya, mas pablien itayo nen Jehova bilang lingkor to. Komon ta amin tayo et manugalin mapaabeba.
^ par. 5 Sinalatan iray ngaran.