text: 1- 2Na, ta'abut pa'in kasangpū' maka limantahun kapagsultan si Tibirus, ya Sultan Mahatinggi ma bangsa Rōm, aniya' palman Tuhan at'kka ni si Yahiya anak si Jakariya, waktu kamahe'na ma lahat paslangan. Ma waktu ina'an Puntus Pilatu ya maggubnul ma lahat Yahudiya, si Herod ya magparinta ma lahat Jalil, danakanna si Pilip ya magparinta ma lahat Ituriya maka ma lahat Tarakunit, maka si Lisani ya ma lahat Abilene. Si Annas maka si Kayapas bay Imam Muwallam. 3Manjari pal'ngngan na si Yahiya angalatag kalahat-lahatan ma jadjahan sapa' Jordan magnasihat palman Tuhan. Yukna, "Pataikut kam min dusabi bo' kam pinandi taubat ati niampun du dusabi e' Tuhan." 4Tasulat asal ma deyom Kitab nabi Isaya ma awal lagi'. Yuk-i, "Aniya' a'a angalingan ma lahat paslangan, yuk-i, 'Sōng na at'kka Panghū'. Lanu'inbi lān palabayanna, pabontolunbi pal'ngngananna. 5Saga l'bbak kamemon subay pinapantay, kabūd-būran kamemon subay pinaratag. Saga lān abengkok subay pinabontol, maka palabayan magtinggil-l'bbak subay pinalanu'. 6Manjari ta'nda' e' manusiya' kamemon kapanglappas Tuhan ma sigām.' " 7Na, landu' aheka a'a pina'an ni si Yahiya mikipandi, angkan yukna ma sigām, "Ka'am ilu, addatbi sali' sapantun addat sowa pangangakkal. Sai bahā' bay angahaka'an ka'am in ka'am subay papuwas min mulka' ya song pat'kka? 8Bang kam sab'nnal-b'nnal pataikut na min dusabi, hinangunbi hinang ahāp, tanda' saksi' in addatbi apinda na. Da'a kam magpina'in in ka'am mbal minulka'an saukat na kam panubu' si Ibrahim. Haka'anta kam, minsan saga batu itu tahinang du panubu' si Ibrahim e' Tuhan! 9Ka'am ilu sali' hantang kayu arai' na pinuwad maka kapa, tobtob min po'onna. Sabab kayu kamemon sasuku mbal ahāp buwa'na, pinuwad du bo' nilarukan ni deyom api tinunu'." 10Manjari tinilaw si Yahiya e' ba'anan a'a inān. Yuk sigām, "Ai subay hinang kami?" 11Yuk si Yahiya, "Sasuku kam magduwa badju' pamuwanunbi dakayu' ma a'a halam taga-badju'. Sasuku isab kam taga-kinakan pamahagi'unbi ma a'a atiksa'." 12Aniya' isab pehē' mikipandi ma si Yahiya Magpapandi saga a'a magā' sukay parinta. Yuk sigām, "Tuwan Guru, kami itu? Ai subay hinang kami?" 13Yuk si Yahiya, "Bang kam angā' sukay da'a palabihunbi min bay panoho'an ka'am e' parinta." 14Ya du saga sundalu, bay atilaw ma si Yahiya. Yuk sigām, "Kami sundalu itu, ai subay hinang kami?" Ya sambung si Yahiya, "Da'a kam angalangpas, da'a kam anumbung ni sara' ma ngga'i ka b'nnal. Maka da'a kam anawad ma gadjibi." 15Na, makakale pa'in saga a'a inān ma si Yahiya, magtūy sigām aholat-holat bang kalu si Yahiya in Al-Masi, ya nilagaran e' sigām. 16Angkan ah'lling si Yahiya ma saga a'a inān, yukna, "Aku itu, hal bohe' ya pamandiku ka'am. Saguwā' aniya' a'a song pi'itu labi bangsahan sidda min aku. Minsan engkot taumpa'na mbal aku tinōp angahubaran iya. Saddī bowahan pamandina ma ka'am. Hatina in iya amasangon Rū Sussi ni deyom baranbi. Kasehe'an isab pinandi e'na maka api. 17Sinilang du e'na a'a ahāp maka a'a ala'at, buwat sapantun a'a anahapan pai. Ya paina tinau' e'na ma deyom tatau'anna, sagō' hampa'na tinunu' ma api mbal kap'ddahan." 18Aheka isab bissala si Yahiya saddī bay pagnasihatna lapal ahāp ma saga a'a. Bay soho'na isab sigām amindahan kaul-pi'il sigām. 19Na, aniya' waktu pamabukag si Yahiya ma gubnul Herod. Sabab dusahan si Herod magpūn maka si Herodiyas ya bay h'nda siyalina, maka ma sabab kahinanganna ala'at kasehe'. 20Manjari karuhunan si Herod maghinang ala'at sabab pinakalabusu e'na si Yahiya. 21Ma waktu kapamandi lagi' si Yahiya ma a'a kamemon, pinandi isab e'na si Isa. Pagubus, hinabu si Isa anabbut ni Tuhan, magtūy paukab deyom sulga', 22ati pareyo' Rū Sussi pinaka luwa assang, patapu' ma iya. Aniya' isab suwala ah'lling min deyom sulga', yuk-i, "Ka'a ya Anakku kalasahanku, landu' makasulut atayku." 23Na, ma waktu kapanagna' si Isa magnasihat pandu'na ma manusiya', aniya' saga t'llumpū' tahun umulna. Anak si Yusup iya bang ma pangannal saga a'a, si Yusup ya bay anak si Hili. 24Si Hili ya bay anak si Mattat, ya Mattat bay anak si Libi, ya Libi bay anak si Malki, ya Malki bay anak si Janni, ya Janni bay anak si Yusup. 25Si Yusup bay anak si Mattati, ya Mattati bay anak si Amos, ya Amos bay anak si Nahum, ya Nahum bay anak si Esli, ya Esli bay anak si Naggay. 26Si Naggay ya bay anak si Ma'at, ya Ma'at bay anak si Mattati dakayu', ya Mattati itu bay anak si Simain, ya Simain bay anak si Yosek, ya Yosek bay anak si Joda. 27Si Joda ya bay anak si Jo'anan, ya Jo'anan bay anak si Resa, ya Resa bay anak si Sirubbabil, si Sirubbabil bay anak si Salati, ya Salati bay anak si Niri. 28Si Niri ya bay anak si Malki, ya Malki bay anak si Addi, si Addi bay anak si Kosam, ya Kosam bay anak si Elmadam, si Elmadam bay anak si Ēr. 29Si Ēr ya bay anak si Yussa', si Yussa' bay anak si Ele'eser, ya Ele'eser bay anak si Jurim, si Jurim bay anak si Mattat, ya Mattat bay anak si Libi, 30si Libi bay anak si Simiyun, si Simiyun bay anak si Yuda, ya Yuda bay anak si Yusup, ya Yusup bay anak si Jonam, ya Jonam bay anak si Eliyakim. 31Si Eliyakim ya bay anak si Meleya, ya Meleya bay anak si Menna, ya Menna bay anak si Mattata, ya Mattata bay anak si Natan, ya Natan bay anak si Da'ud. 32Si Da'ud e' bay anak si Jesse, ya Jesse bay anak si Obed, ya Obed bay anak si Bowas, ya Bowas bay anak si Sala, ya Sala bay anak si Nasson. 33Si Nasson ya bay anak si Amminadab, ya Amminadab bay anak si Admin, ya Admin bay anak si Arni, ya Arni bay anak si Hesdon, ya Hesdon bay anak si Peres, ya Peres bay anak si Yuda. 34Si Yuda ya bay anak si Yakub, si Yakub e' bay anak si Isa'ak, ya Isa'ak bay anak si Ibrahim, ya Ibrahim bay anak si Tera, ya Tera bay anak si Nahor. 35Si Nahor ya bay anak si Sirug, ya Sirug bay anak si Reyo, ya Reyo bay anak si Peleg, ya Peleg bay anak si Eber, ya Eber bay anak si Sela. 36Si Sela ya bay anak si Kainan, ya Kainan bay anak si Arpaksad, ya Arpaksad bay anak si Sēm anak si Nū, ya Nū bay anak si Lamek. 37Si Lamek bay anak si Metosela, ya Metosela bay anak si Idris, ya Idris bay anak si Jared, ya Jared bay anak si Mahalalel, ya Mahalalel bay anak si Kenan. 38Si Kenan ya bay anak si Enos, ya Enos bay anak si Sēt, ya Sēt bay anak si mbo' Adam, maka si Adam bay anak Tuhan.


c: text/html

text: 1Nu hinnian/asan isa kan ikayu nga hinnian kaso na kontra kan ya isa nga wahi na kan pangurug, mari kazze/pano kappasiran nu umang na idemanda iggina kan hues nga mari makakammu kan y Afu Dios, imbes kan ipareglo na kan ikayu pe laman nga totolay y Afu Dios? 2Mari nu kazze ammu nga ya totolay y Afu Dios ya mamanunut nattaruk kan ya totolay kan ya mundo? Gafu ta ikayu ya mamanunut kan ya totolay kan ya mundo, mari kazze mepangngat nga areglowan nu pe laman ira yan nga bissang/bissut laman nga kaso? 3Mari nu kazze ammu nga maski anghel ira, panunutan tera nattaruk? Yammanno ngin kan ya ganagannud kan ya kagalgaw nga attolay tera. 4Nu hinnian kunna tian ira nga kaso kan ikayu, ka-am ta angkayu idemanda ira yan kan ya totolay nga awan kan ya iglesia y Afu Dios? 5Neturak ku yan kan ikayu tase pasiranan ta kayu. Awan kazze laman ngin kan ikayu nga masirib nga awayya na disidian ya kaso nu nga maggurwahi kan pangurug? 6Ngam ya isa nga wahi, idemanda na bitu ya isa nga wahi na kan pangurug, en kuan na yan kan ya atubang ya mari mangurug ira. 7Ya akkarademademanda nu, yan ya naffutan nu kan ya angngurug nu. Mari kazze mas napia laman ngin nu attamman nu ya kelloko en kadarogat nu? 8Ngam mismu ikayu bitu ngin ya mangili-illoko en maddaradarogat, en maski ya wawwahi nu kan pangurug pe laman ya pangnguanan nu balattan! 9Mari nu kazze ammu nga, ya mangilloko ira, mari ra makatallung kan ya pappatulan y Afu Dios? Mari nu ilohot ya baggi nu pe laman. Ya totolay nga maddallaw, maddayarayaw kan rebultu, mamabay onu makilalaki, lallaki nga taddayan da ya kagitta ra pe laman nga lallaki onu babbay nga taddayan da ya kagitta ra pe laman nga babbay, 10makkokot, massamsam/mahagum, melellaw, mamaraparakat, onu tulisan, mari ra makatallung kan ya pappatulan y Afu Dios. 11Hinnian dudduma/karruan kan ikayu nga naka-angngua kan kunna tian kattun. Ngam napakarennuan kayun, napabbalin kayun kan nasantuan en napatunung kayun megafu kan ya pakapangngua y Afu Jesu Cristo en ya Espiritu ya Dios nga Ama tera. 12Hinnian dudduma nga makkahi nga kunda, "Ngammin, mepamavulun kan yakan." Kurug yan, ngam mari kurug nga ngammin, pammakapianan. Kunda nga makkahi, "Ngammin, mepamavulun kan yakan." Kurug yan, ngam marik mapatuluk kan hanna laman. 13Hinnian peba makkahi nga kunna, "Ya makan, para kan ya sinay, en ya sinay, para kan ya makan." Kurug yan, ngam ira yaw nga dua, pabbalinan y Afu Dios nattaruk kan awan da nga serbi. Ngam ya baggi, mari para kan paddallaw, nu azzi para kan passerbi kan y Afu Jesus, en y Afu Jesus ya mammoray kan ya baggi. 14Pinagginnolay y Afu Dios iggina, en pagginnolayan na ittera pay nattaruk megafu kan ya pakapangngua na. 15Mari nu kazze ammu nga, ya gibbaggian nu, parte ira ya baggi y Cristo? Awayya na kazze nga malak ya isa nga parte ya baggi y Cristo, en metadday kan ya baggi ya isa nga minakkipaga? Awan! 16Mari nu kazze ammu nga, nu taddayan ya isa nga lalaki ya isa nga minakkipaga, mabbalin da nga dua kan isa nga baggi? On, gafu ta kunna kan ya Sagrado nga Turak, "Ya dua nga baggi, mabbalin kan kuenta isa nga baggi laman." 17Ngam ya tolay nga metadday kan y Afu Jesus, mabbalin da nga dua kan isa nga espiritu. 18Ibita nu ya addallaw gafu ta, ya dudduma nga liwat nga kukukuan ya innia laman, mari na afektan ya interu baggi na. Ngam ya maddallaw, ya baggi na mismu ya palliwatan na. 19Mari nu kazze ammu nga, ya gibbaggian nu, ira ya templo ya Espiritu Santo nga neddan y Afu Dios nga maddian kan ikayu? Bakkan kan ikayun ya makakkua kan ya gibbaggian nu, 20gafu ta ginatang na kayu y Afu Dios kan nangina nga presio. Gaggafen, iyusu-usa nu ya gibbaggian nu kan paddayarayaw nu kan y Afu Dios.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Kasumpal to ya, tinmaynan lay Pablo ed Atenas tan linmad Corinto. 2Nabet tod may Aquila, sakey a Judion taga Ponto. Kasabi-sabi to nin nanlapud Italia a kaiba toy Priscila ya asawa to, ta pinataynan nen Impirador Claudio ray amin a Judio ed Roma. Nila nen Pablo ran pinasiar. 3Akiayam tan akikimey ed sikara, ta managgawa ray tulda a kapara to. 4Kapag Agew na Panagpainawa, akipappalinewan ed sinagoga, tan ginagawa toy anggaay nayarian to a panisiaen iray Judio tan saray Grigo. 5Nen sinmabi ra di Silas tan Timoteo a nanlapu rad Macedonia, anggapo lay ginawa nen Pablo no ag say mampulong tan mamaneknek ed saray Judio a si Jesus et Cristo. 6Nen ginapoan dan sumlangen tan paogesen, impagpag toy dabuk a walad kawes to tan inkuanto, "No ag kayo nilaban, sikayo lay natetel, aliwan siak! Manlapud natan, saray Hintil so laen ko a pulongan." 7Kanyan tinaynan to ra, tan akiayam ed abung na sakey a Hintil a mangigagalang ed Dios. Say ngaran to Ticio Justo, tan kaabay na sinagoga so abung to. 8Si Crispo, ya inkargado na saman a sinagoga, et anisiad Katawan; ontan met na intiron pamilya to. Amayamay met iray totood Corinto ya anisia tan nampabinyag, lapud impakadngel dad kinen Pablo. 9Aminsan a labi, pinmayawar so Katawan ed kinen Pablo tan inkuanto, "Ag ka natatakot, Pablo! Ituloy moy pampupulong mo. Ag ka ontotonda, 10ta iibaan ta ka. Anggapoy maniwit ed sika, ta amayamay iray totook ed sayan siudad." 11Nanayam diman na sakey taon tan kapaldua si Pablo tan nambabangat na salitay Dios. 12Nen si Galion so gobirnador na Acaya, nankakasakeyan da ray Judio ya inerel si Pablo tan inyakar dad korti. 13"Sayan too," inkuanda, "aayaten ton mangigalang ed Dios iray totoo diad panangigalang a sumlang ed ganggan." 14Mansalita lawari si Pablo nen inmebat si Galion ed saray Judio, "No saya komun et sakey ya ambelat a kasalanan o impanumlang ed ganggan, kanepegan ya anosan ta kayo. 15Balet lapud nipaakar ya labat ed saray salita, ngaran, tan say ganggan a susumpalen yo, akaoley ki la. Ag ko sintinsiaan ira yan pamaakaran!" 16Pinapaway to la ra sirin ed korti. 17Siningkat day Sostenes ya inkargadoy sinagoga, insan da pinapairap ed arap na korti. Balet ag ya inasikaso nen Galion. 18Manayam ni na amayamay ya agew si Pablo ed Corinto, insan nampatanir ed saray agagid man. Nen sinmabid Cencrea, nampapoklis lapud walay sinambaan to. Insan binmaliw lan onlad Siria, a kaiba to ray sanasawan Priscila tan Aquila. 19Kasabi rad Efeso, tinaynan nen Pablo ra may duara, ta linmoob ed sinagoga tan akipalinewan ed saray Judio. 20Kinerew dad sikaton mambayag diman, balet ag to labay. 21Anggaman ontan, inkuantod sikara nen onsisiput la, "Ompawil ak dia, no linaway Dios." Tinmaynan ed Efeso tan linmogan ya ombaliw ed dayat. 22Nen sinmabid Cesarea, linmad Jerusalem tan angilugay ed saray kabyangay iglisiad man, insan tinmuloy ed Antiokia. 23Kalabas na pigay agew, inmalis la lamet. Binibisita to ray pasen a nasasakopay Galacia tan Frigia, tan pinapabiskeg toy pananisia da ray disipulo. 24Sinmabid Efeso so sakey a Judion manngaray Apolos, a nianak ed Alejandria. Maung a manalita yan too tan amayamay so amta tod Masanton Sulat. 25Abangatan na nipaakar ed Dalan na Katawan si Apolos, tan makoli-kolin nampupulong tan nambabangat na katwaan a nipaakar ed kinen Jesus. Balet say amta to labat a binyag et say binyag nen Juan. 26Diad sinagoga, nansalitan anggapoy takotakot. Nen nadngel di Priscila tan Aquila, intagar dad abung tan malinew dan impaliwawa ed sikato ray bengatlan ag to ni amtan nipaakar ed Dalan na Dios. 27Getma nen Apolos so onlad Acaya, kanyan tinulongan na saray mananisian taga Efeso. Sinulat da ray agagi rad man a maung komuy pangawat dad sikato. Nen sinmabid man, balbaleg so intulong tod saray totoon nagmaliw a mananisia lapud baleg a panangaroy Dios. 28Ta saray Judio anggapoy nagawaan dad sikato diad saray sangsangan ed arap na karaklan, tan pinapaneknekan tod Masanton Sulat a si Jesus et sikatoy Cristo.


text: 1Hampulut dewwan toon Manasseh ni nampatulan tud Judah, et mampatul ni nelimat lima toon e yad Jerusalem nanha-adan tu. Ya ngadan inetu ey hi Hepsibah. 2Nanliwat nan Apu Dios hi Manasseh tep impahding tudda lawah ni henin impenahding idelan nampambebley diman ni dinegyun Apu Dios eman ni kapengelliiddan aammed tun helag Israel ni nalpuan dad Egypt. 3Impeyayyaggud tudda kapandeyyawin beken ni makulug ni dios ni binahbah nan ametu e hi Hesekiah. Ey impekapya tu pan-appitan nan Baal niya nengapyaddan i-ingngeh etan ni biin dios e hi Asherah e henin impahding Ahab e patul ni Israel. Niya dineyaw tudda bittuwen. 4Nengapya pay ni pan-appitan idan beken ni makulug ni dios etan di Tempol ni kan Apu Dios ni pandeyyawan ni hi-gatu. 5Ey nengapyan pan-appitan idan bittuwen etan di dewwan dallin ni Tempol. 6In-appit tu pay ni kagihheba hu u-ungnga tun laki, impahding tu hu ayak, ya man-ennap, ya magic, ey nandinelan tudda mapelad niya kamammagguway. Et gapuh idan nunman ni nemahhig ni lawah ni impenahding tun panliwwatan ey impabunget tu hi Apu Dios . 7Inha-ad tu pay hu penginnemneman da etan ni biin dios e hi Asherah di Tempol Apu Dios . Ey humman ni impahding tu ey lawah ni peteg tep inhel lan Apu Dios nan David et hi Solomon e u-ungnga tu e kantuy “Emin di nambebleyan idan hampulut dewwan helag Israel ey yadya Jerusalem eyad Tempol ku hu pinilik ni pandeyyawan yun ngadan kun ingganah. 8Hedin pannananeng idan helag Israel ni u-unnuden ni emin Tugun kun indawat ku lan bega-en ku e hi Moses, ey eggak i-abulut ni ida medegyun eyad bebley ni indawat kudda lan aammed da.” 9Nem eleg u-unnuden idan iJudah tep impappangngulun Manasseh ida tuun mengippahding ni panliwwatan, e nehalhalman nem ya impahding idelan nambebley diman ni dinegyun Apu Dios eman ni nalpuan idan aammed dan helag Israel di Egypt. 10Huyya inhel Apu Dios idan prophet tu: 11“Impahding Manasseh ida huyyan lawah ni peteg e nehalhalman pay ni liwat nem ya impahding idelan iAmorite. Ey impappangngulu tudda tutu-ud Judah ni mandeyyaw ni dios ni kinapyan tuu. 12Et humman hu, hi-gak e Ap-Apu e Dios Israel ey peellik hu memahbah ni Jerusalem et ya Judah et emin idalli mengngel ni neipahding ey metngadda. 13Kastiguen ku hu Jerusalem henin impahding kun Samaria ey henin impahding kun patul ni Israel e hi Ahab et yadda helag tu. Endiek hu tutu-ud Jerusalem e kamei-ellig ni pakadda-nihak et henin duyun nakadda-nihan et meihakkub. 14Anin idallin etan ni metdaan ni tuuk ey iwwalleng kudda et alen idaddan buhul da anin ni limmu da. 15Hanneya pehding kun tutu-uk tep nanliwat idan hi-gak, niya impabunget da-ak neipalpu dedan eman ni neni-yanan ni aammed dad Egypt ingganah nunya.” 16Dakel ni peteg hu impapetey nan Manasseh ni tuun endi bahul da, et kamei-ellig ni nalbeng hu keltad di Jerusalem ni kuheyaw da meippalpud hengeg tu ingganah di utduk tu. Nei-dum idad impahding tun panliwwatan e impappangngulu tudda tuud Judah ni mandeyyaw ni beken ni makulug ni dios. 17Emin ida impahding Manasseh, anin idan lawah ni kinapkapya tu ey neitudek etan di Libluh idan Patul di Judah. 18Netey hi Manasseh et maikulung etan di garden di baley tu e garden Ussa et maihullul hu u-ungnga tu e hi Amon ni nampatul. 19Dewampulut dewwa hu toon Amon eman ni nampatulan tud Judah, et mampatul ni dewwan toon e yad Jerusalem ni nanha-adan tu. Ya ngadan inetu ey hi Meshullemet e u-ungngan Harus e iJotbad. 20Lawah ida impahpahding tu e kapekabballawan Apu Dios, heniddan impahding lan ametu e hi Manasseh. 21Inu-unnud tu hu impenahding ametu ey dineyaw tudda beken ni makulug ni dios ni dinaydayaw ametu. 22Inwalleng tu hi Apu Dios e Dios idan aammed tu ey nginhay tu tugun tu. 23Entanniy ey namplanuh ida opisyal Amon et pateyen dad baley tu. 24Nem pintey damaddan iJudah hu nematey ni hi-gatu, et ihullul da hi Josiah e u-ungngatun nampatul. 25Emin ida impahding Amon ey neitudek etan di Libluh idan Patul di Judah. 26Ingkulung da hi Amon di garden Ussa, et maihullul hi Josiah e u-ungngatun nampatul.


text: 1Hiko hi Pablo. Kalamo ko hi Timoteo ya kapareho kon ampaghuyo kan Apo Jesu-Cristo. Anhulatan kataw ya atsi bahên ha balayan Filipos ya pinili ni Apo Namalyari hên mag-in kana gawan ha pakikimiha yo kan Apo Jesu-Cristo. Habaytsi ya hulat ay kamoyu etaman ya toa ya ampamaala haka ampanawop ha pami-tsi-tsipon yon patêl ha Panginoon. 2An-ihalangin naên kaw ya dyanan kaw dayi hên kapatêkbêkan nakêm, haka ingalwan kaw dayi ni Apo Namalyari ya Tatang tamo, haka ni Panginoon Jesu-Cristo. 3Balang kataw angkaihipan ya ampaniwala kan Apo Jesu-Cristo ha balayan Filipos, ay panay akon ampagpahalamat kan Apo Namalyari, ya ansimbaên ko. 4Panay ako etaman angkahiglan mangihalangin hên balang miha kamoyu, 5gawan paubat hên una kaw naniwala kan Apo Jesu-Cristo, angga amêhên, ay anhawpan yo ko, ta êmên ko maitoro ya Mangangêd ya Habi ya tungkol kana. 6Angkasigurado ko ya hi Apo Namalyari ya ampangubatan hên kangêran ya atsi ha ihip haka biyay yo. Angkasigurado ko êt ya hiya etaman ya mamihundo ha pandaygên na kamoyu angga ha a mayari ya kalabayan na ha biyay yo, ha pamag-orong ni Apo Jesu-Cristo di ha luta. 7Hêpat bat no êmbayroy an-ihipên ko ya tungkol kamoyu, gawan atsi kaw di ha nakêm ko. Hikaw ay kalamo kon an-ingalwan ni Apo Namalyari di amêhên ha hukulan, haka hên hato ha pamilaban kon kaptêgan hên tungkol kan Apo Jesu-Cristo haka ha paypamwang hên habaytoy kaptêgan, ta êmên nag-in mananiêh ya paniwala yon ampaniwala. 8Muwang ni Apo Namalyari ya angkalêngêw ako kamoyu, ta no ay-êmên kaw anlugurên ni Apo Jesu-Cristo, ay êmbayro etaman ya pamanlugud ko kamoyu. 9An-ihalangin kataw ya mapahanan dayi ya pamilulugud yo, ya kamwangan yo haka ya pamangintindi yo hên tungkol ha dapat yon daygên, 10ta êmên yo madyag ya pinakamangêd. No êmên di, ay malatêng na kaw ni Apo Jesu-Cristo hên malinis ya ayn kapintasan ha allon pag-orong na di. 11An-ihalangin ko êt ya mag-in kaw hên taganán mahonol kana, gawan ha pakikimiha yo kan Apo Jesu-Cristo, ta êmên la galangên haka puriên hi Apo Namalyari. 12Hikaw ya patêl ko ha balayan Filipos, labay kon mamwangan yo, ya gawan ha pangakulung ko, ay lalo hên naipamwang ya Mangêd ya Habi tungkol kan Panginoon Jesu-Cristo. 13Namwangan lan hundaloh ya ampananod di ha balin ampamaala ha Gobyernon Roma, haka mal-at pon ya kaatag bayri, ya hikoy nakakulung gawan bêngat ha pakikimiha ko kan Apo Jesu-Cristo. 14Gawan ha pangakulung ko, ay mal-at kanlan patêl ha Panginoon ya tinumaniêh ya paniwala, haka lalo lan an-ipamwang ya tungkol kan Apo Jesu-Cristo hên ayn limo. 15Main hên ampamipamwang hên tungkol kan Apo Jesu-Cristo, gawan ha angkaridya hila, o gawan ha labay lan kipatsi. Noa, ya kaatag ay ampamipamwang hên tungkol kana hên booy nakêm la. 16Hilay ampamipamwang hên tungkol kana, hên booy nakêm la, ay ampamipamwang gawan ha pamanlugud la, ta muwang la ya atsi ko di gawan ha pinili na ko ni Apo Namalyari hên mamaptêg, ya pêtêg ya Mangêd ya Habi tungkol kan Apo Jesu-Cristo. 17Hilay ampamipamwang gawan ha angkaridya hila, hên alwan boon nakêm la, ay êndat la no mapahanan ya kairapan ko di ha hukulan, gawan ha paypamwang la. 18Êmbayro man ya nakêm lan ampaypamwang, ay mahigla ko, ta an-ipamwang ya tungkol kan Panginoon Jesu-Cristo, hên gawan ha kangêran nakêm, o karawakan nakêm man. Ihundo koy pamaghigla ko 19ta muwang ko ya mibuhan ako, gawan ha pangihalangin yo kangko, haka gawan ha hawop nan Espiritu ni Apo Jesu-Cristo. 20Ya pan-êngganan ko, haka taganán labay ko, ay a ko madyag ya hinoman ya ikarêng-êy ko, noa, panay kumhaw ya nakêm ko hên manyag hên mamapuri kan Apo Jesu-Cristo, kaban biyay ko êt, o ha kamatsan ko man. 21Ta no kotangên yo ko, ay kaban nabiyay ko pon, ay an-iubuh koy sarili ko kan Apo Jesu-Cristo, haka no matsi ko man, ay ha ikakangêd ko etaman ya kamatsan. 22No waringan ta a la ko patsên, ay makapaghuyo ko pon kan Apo Jesu-Cristo. Kabay a ko mahabi no labay kinan matsi, o mabiyay pon. 23Angkairapan akon mamili, kanlan lowa. Labay ko hên mag-alíh di ha luta, ta êmên mapagkalamo kina hi Apo Jesu-Cristo, ta pêtêg hên mangêd ya habayto. 24Noa, kailangan kon mabiyay pon, ta êmên kataw mahawpan. 25Angkasiguradoan koy habayto, kabay muwang ko ya kumarang pon ya biyay ko haka a kataw pon lakwanan, ta êmên kataw mahawpan ha pamihundo yo ha paniwala yo kan Apo Jesu-Cristo, ya main kahiglaan. 26Kabay ha pag-orong ko bahên, ay lalo yon maipaglangka ya pakikimiha yo kan Apo Jesu-Cristo haka kangko. 27Ya maalagá, ay daygên yoy kangêran ya namwangan yo ha Mangêd ya Habi tungkol kan Apo Jesu-Cristo, ta mag-orong ako man kamoyu, o a ko maka-orong, ay mamwangan ko ya tungkol kamoyu, ya an-illagan yoy pakikimiha yo hên milalamo hên an-ipaglaban ya paniwala yo ha Mangêd ya Habi tungkol kan Apo Jesu-Cristo. 28Paan kaw malimo ha ampamairap kamoyu, ta no panay makhaw ya nakêm yo hên umarap kanla, ay mamwangan lan taganá ya parusaan hila ni Apo Namalyari hên ayn angga, haka hikaw ay iligtas na 29ta ya karapatan ya indin kamoyun ampaghuyo kan Apo Jesu-Cristo, ay alwan bêngat ha paniwala, noa, dapat nakal-an kaw etaman hên magdanas hên kairapan ha paghuyo yo kana. 30Haka hata kairapan ya andanasan yo amêhên, ay nanad êt ha dinanas ko, haka hên nanad ha angkabalit-an yoy andanasan ko êt amêhên.


text: 1Panga-ubat hên habayto, ay main ungnoy Pariseo haka mánoron Kautuhan ni apo Moises ya ubat ha balayan Jerusalem ya nipandumani kan Apo Jesus. 2Nadambi la ya main tagahonol ni Apo Jesus ya bat hên nangan hên a hinumonol ha natotoan la ha ninuno, no ay-êmên ya pamag-uyah bayo mangan. Kabay êndat lan Pariseo, ya marêmêk hilay tagahonol na, ha hêlêk ni Apo Namalyari, 3ta hilay Pariseo haka hilay kaatag pon ya Israelita, ay a mangan no a hila pon nag-uyah hên nanad ha natotoan la ha ninuno. 4Haka a lan bat angkaên ya ubat ha palengke, no a la pon uyahan. Mal-at pon ya natotoan la ha ninuno ya anhonolên la ya tungkol ha pamanguyah hên pamminêman, pamyanan lanêm haka kaldero ya dyag ha tangso. 5Kabay nangotang hila kan Apo Jesus ya hilay Pariseo, haka mánoron Kautuhan ni apo Moises, ya wanla, “Pata a hila anhumonol ya tagahonol mo ha natotoan tamo ha ninuno tamo, no ay-êmên ya pamag-uyah bayo mangan?” 6Wani Apo Jesus, “Pêtêg ya impapêt ni Propeta Isaias ya tungkol kamoyun mapagbabara, ya wana ha Kahulatan ya impahulat ni Apo Namalyari, ‘Ya pamagpuri la kangko, ay atsin bat ha bêbêy la, ta ayn ha nakêm la. 7Ayn kapukat-pukat ya pamagsimba la kangko, ta ya natotoan la ha ninuno, ay an-itoro la hên nanad ha paytoro la hên Kautuhan ko.’ 8Angkapaulayan yoy Kautuhan ni Apo Namalyari, ta anhonolên yoy natotoan yo ha ninuno yo.” 9Bayo wana êt ni Apo Jesus, “Magaling kaw hên itad hên ayn alagá ya utoh ni Apo Namalyari, mahonol yon bat ya natotoan yo ha ninuno! 10Ta ya impahulat ni Apo Namalyari kan apo Moises, ay êmên di, ‘Galangên moy tatang haka indo mo,’ haka ‘Hinoman ya maniran toa na, ay dapat patsên.’ 11Noa, an-itoro yo ya malyarin ialay kan Apo Namalyari, ya dapat ihawop ha toa. 12Ha pamanoro yon habayto, ay an-ibawal yoy pamanawop ha toa, 13ta antuwarên yoy ninuno yo, hên an-itad yon ayn alagá ya Habi ni Apo Namalyari. Haka kal-atan pon ya êmbahên ya andaygên yo.” 14Bayo pinarani ni Apo Jesus ya kal-atan, ta wana kanla, “Manggilam kaw haka pakaintindiên yoy habaytsi. 15Alwan ya an-ihubo ha bêbêy ya ampakarêmêk hên tawo ha hêlêk ni Apo Namalyari, noa, ya ampakarêmêk, ay ya nangarawak ya habi ya angkaubat ha bêbêy. 16(Pakaihipên yoy nagilam yo!)” 17Pamakayari nan naghabi, ay imbalag ni Apo Jesus ya kal-atan, ta hinumwên ya ha lalên bali. Bayo nangotang hilay tagahonol na no hinoy labay habiên hên habaytoy alimbawa. 18Wana etaman kanla, “Hikaw man, ay a kaw ampakaintindi? Alwan pamangan ya an-ihubo ha bêbêy ya ampakarêmêk hên tawo ha hêlêk ni Apo Namalyari. 19Ta ya pamangan, ay a ampidann ha nakêm, noa, ha bitoka bayo itaká.” Ha pangahabi ni Apo Jesus hên habayto, ay labay nan habiên ya ayn bawal ya pamangan. 20Inhundo ni Apo Jesus ya pamaghabi na, ya wana, “Ta ya nangarawak ya habi ya angkaubat ha bêbêy, ay yabay ya ampakarêmêk hên tawo ha hêlêk ni Apo Namalyari. 21Ta angkaubat ha nakêm ya kaihipan hên manyag karawakan, nanad ha manyag karawakan kalabayan lawini, manakaw, mamatsin kaparehon tawo, 22makilalaki haka mamabayi, manyag kapanalarêhan, haka kaganawan karawakan nanad ha pamanloko, manyag kagatêan hên ayn pamagpigil ha sarili, bat maridya, maniran kapareho, mag-in mayabang, haka manyag ayn kapukatan. 23Kaganawan hên habayto ay angkaubat ha nakêm haka ampakarêmêk ha hêlêk ni Apo Namalyari.” 24Immalíh hilan Apo Jesus bayro hên palako ha Tiro ya logal hên alwan Israelita, haka hinumwên hila ha mihay bali bayro. A na labay hên mamwangan hên kaatag ya atsi hila bayro, ta magpainawa hila dayi, noa, napansinan hila. 25Main bayron babayi ya nag anak ya hinapatan narawak ya a angkahêlêk, ya tampol hên nakamwang hên atsi ya bayro, kabay nilumatêng yan nandoko hên nakadêngdêng ha arapan na. 26Habaytoy babayi ay alwan Israelita ta hiyay Griego ya taga-Sirofenicia. Nakiingalo ya kan Apo Jesus ya ipaplag ya hinumapat ha anak nay babayi. 27Wani Apo Jesus kana, “Pakangêrên ko pon hên toroan haka hawpan ya hilay Israelita. Ta habaytoy taganán usto.” 28Noa, hinabi nan babayi, ya wana, “Panginoon, mangêd ya habayto, noa, yarin a minan hawpan ya alwan Israelita no hadyay pamairap ya angkatanam la!” 29Bayo wana kana, “Gawan ha paniwala mo kangko, ay muli kay na, ta naipaplag ya hinumapat ha anak mo.” 30Hên nuli ya habaytoy babayi, ay nalatngan nay anak nay ampamatuloy hên napatêkbêk ha papag gawan naipaplag ya hinumapat kana. 31Ha pag-orong lan Apo Jesus hên ubat ha logal Tiro ay nagdann ya ha logal hên Sidon ha palakon Dagat-dagatan hên Galilea ha mapoy balayan ha logal, ya ambaêgên lan Decapolis. 32Main ungno bayro ya nantan kan Apo Jesus hên mihay lalaki ya têkkên haka a makayn makahabi. Nakiingalo hila kana ya ipalunto nay gamêt kanan têkkên ta paalihên nay hakit na. 33Indayo ni Apo Jesus ya lalaki kanlan kal-atan, ta ingkulug nay panoro na ha têkk nan lalaki, pangayari, ay nandula ya ha gamêt na ta impunih na ha dila nan lalaki. 34Naningla hi Apo Jesus ha langit hên nakauyamêh ha panalangin na, bayo wana kanan lalaki, “Effata!” ya labay habiên, “Magloat!” 35Tampol ya etaman nakagilam haka nakapaghabi yay nan mangêd. 36Kata-ungno na hilan binawal ni Apo Jesus ya paan lan ipamwang ya habayto. Noa, lalo lan impamwang. 37Hadyay êpapah la, ya wanla, “Mangêd ya kaganawan andaygên na. Ampagilamên nay têkkên haka ampahabiên nay pipi!”


text: 1Sangaw, nakaranni ra Jesus ngin kan ya siudad ya Jerusalem en kan ya babalay ya Betfage en ya babalay ya Betania kan ya bikat ya Bakulud Olivo. Kunna nga nabbon kan ya dua kan ya disipulo na ira, 2"Madderettio kayu nga umang kan ya metunud nga poblasion. So nu makakaddet kayu kannay, insigida masingan nu ya mabbing nga asno nga aggagalut nga mari peba vulvua/pulus natakayan. Babbaran nu, en iyangay nu kanniaw. 3Nu hinnian/asan mamovut kan ikayu nu ka-am ta babbaran nu, kayan nu kan iggina, 'Mawag y Afu,' en ipetoli na kanniaw insigida balalaman." 4Sangaw, minang ya binon na ira, en nasingan da ya asno kan ya kalsada nga aggagalut kan ya puerta ya isa nga balay kannay. Kannia ammabbad da, 5hinnian totolay nga aggatadag kannay nga kunda nga namovut, "Ka-am ta babbaran nu ya asno?" 6Netabbag ya dua kan ira ya nepakahi y Jesus, en nepamavulun da nga alakan da. 7Sangaw, ne-angay ra ya asno kan y Jesus, en sinapinan da kan ya gilluturan ya gissinnunan da, en nattakay y Jesus. 8Napakaru pay ya totolay nga nangivulad kan ya gilluturan ya sinnun da kan ya panalanan na. Hinnian dudduma/karruan pay nga totolay nga nanampat kan pangapanga nga inalak da kan katanapan, en nekkua/neppay ra kan ya panalanan na. 9Ya totolay nga mononna annek/ngam kan y Jesus en ya tumunutunud ira kan iggina, kunda nga nangikukkullet, "Madayarayaw y Afu Dios! Mabendisionan ya luminabbet kan ittera kan ya paka-awayya y Afu Dios. 10Mabendisionan ya mappanget nga appatul na nga megitta kan ya nepappatul y David nga ginafu tera kattun. Madayarayaw y Afu Dios kan ya katanangan!" 11Nakakaddet da Jesus kan ya siudad ya Jerusalem, en siminallung da kan ya lalantaran ya templo. Iningan na ngammin ya hinnian kan ya pallehut na, en gafu ta gireram ngin, nallawan iggina en ya mafulu se dua nga disipulo na tase umang da kan Betania. 12Kan kamatarukan na, napanaw ra Jesus kan Betania tase umang da kan Jerusalem. Nabisin y Jesus. 13Hinnian kayu nga igos nga naddon ngin nga nelahiban na. Inarannian na gafen tase innan na nu hinnian vunga na, ngam panay don laman ya nasingan na, gafu ta mari peba tiempo avvunga ya igos. 14Kunna nga nakkahi kan ya kayu, "Marim vulvua/pulus mavvunga ngin!" Nagina ya disipulo na ira ya kinahi na. 15Kattu nakalabbet da Jesus kan Jerusalem, siminallung da kan ya lalantaran ya templo, en sangaw, pinatavvar/pinatabbraw na ya minallaku ira en ya gumatang ira nga hinnian kannay. Binalabalitu na ya gillamesan ya minannali ira kan kuartu en ya annutturan ira ya minallaku ira kan paloma. 16Ya innia laman nga hinnian inakkat na, negamma y Jesus nga ikasat na kan ya lalantaran ya templo. 17Kunna nga nangituldu, "Mari kazze/pano nepeturak y Afu Dios yaw kan ya Sagrado nga Turak? 'Ya balek, makahi kan balay nga addasallan para kan ngammin nga totolay kan ya utun lusak.' Ngam pinabbalin nu kan parammungan ya tulisan ira." 18Sangaw, nadumug ya panakallan ira kan ya papari en ya mestru ira kan ya dorob ya kiningngua y Jesus, en nanafataful da kan kegafanan ya ammatay ra kan iggina, gafu ta italaw ra, gafu ta nappabbaw ngammin ya totolay kan ya netuldu na. 19Kattu maggireram ngin, napanaw y Jesus en ya disipulo na ira kan Jerusalem. 20Kan kamatarukan na, kannia ira nga mattalebad kan ya kayu nga igos, nasingan da nga nagangu ngin addet kan ya gamut na. 21Nerandamman/Natannaw y Pedro ya nepangngiged/nepangngibanu/nepangngilunud y Jesus kan ya kayu, en kunna nga nakkahi, "Mestru, innan mu ya kayu nga neged mu. Nagangu ngin!" 22Kunna nga siminabbag y Jesus, "Mangurug kayu kan y Afu Dios! 23Kurug ya kayan ku kan ikayu, ya innia laman nga makkahi kan yaw nga bakulud, 'Mazza ka, en melappak ka kan ya bebay,' makua yan para kan iggina nu awan vulvua adduda na kan ya nonot na, nu azzi mangurug iggina nga makua ya kayan na. 24Kayan ku kan ikayu gafen, ya hanna laman nga ikiddaw nu kannia addasal nu, kurruan nu nga nalawat nun, en meddan kan ikayu. 25Kada manadag kayu nga maddasal, pakoman nu ya nakaliwat ira kan ikayu, tase pakoman na kayu y Ama nu nga hinnian kan langit. 26On, gafu ta, nu mari nu pakoman ya nakaliwat ira kan ikayu, mari na kayu pay pakoman y Ama nu nga hinnian kan langit kan ya liwaliwat nu." 27Nanoli ra Jesus manin kan Jerusalem. Kannia annaladalan y Jesus kan ya lalantaran ya templo, ya panakallan ira kan ya papari, ya mestru ira kan ya dorob en ya panakallan nga lalakay ira, minang da kan iggina. 28Kunda nga namovut, "Hanna ya paka-awayyam nga nangngua kan ira yan nga kinikkingnguam? Innia ya nangiddan kan ikaw kan yan nga paka-awayyam nga nangngua kan ira yan?" 29Kunna y Jesus nga siminabbag nga namovut, "Hinnian povutan ku pay kan ikayu. Nu matabbag nu yakan, kayan ku pay kan ikayu nu be tiaw ya naggafanan ya paka-awayyak nga nangngua kan ira yan. 30Y Juan nga Minabbawtiso, kanna be tiaw ya naggafanan ya paka-awayya na nga namawtiso, kan y Afu Dios nga hinnian kan langit onu kan totolay? Tabbahan dak." 31Sangaw, nerergowan da nga kunda, "Nu kayan tera nga naggafu kan y Afu Dios nga hinnian kan langit, povutan na sangaw kan ittera nu ka-am ta mari tera nangurug kan iggina. 32Ngam mari tera pay makahi nga naggafu kan totolay." Kinahi ra yan gafu ta netalaw ra ya totolay, gafu ta kurruan ngammin ya totolay nga kurug nga profeta y Juan. 33Gaggafen, kunda nga siminabbag kan y Jesus, "Mari mi ammu." Kunna gafen nga siminabbag y Jesus, "Gafu ta mari nu sinabbag ya povut ku, marik gafen pay kayan kan ikayu nu hanna ya paka-awayyak nga nangngua kan ira yan."


text: 1Samay anghil impanengneng to met ed siak so ilog na danum na bilay. Malinew a singa kristal so danum ton manlalapud tronoy Dios tan say Kordiro, 2tan onaagos ed pegley na dalan na siudad. Diad balang gilig na ilog, wala ray kiew na bilay. Mambubunga ran binulan, tan saray bolung da et tambal na sakit da ray bansa. 3Diad saman a siudad anggapoy naalmon antokaman ya insambay Dios. Naalmod saman a siudad so tronoy Dios tan say Kordiro, tan mangigalang ed sikato ray aripen to. 4Nanengneng day lupa to, tan nisulat ed muling da so ngaran to. 5Anggapo lad may labi, tan ag la ra mankaukolay lamparaan o liwaway agew, ta say Katawan a Dios so silew da, tan manari ran anggad angga. 6Insan inkuantod siak imay anghil, "Napanmatalkan tan tua ra yan salita. Say Dios a Katawan, ya angiter ed saray propita na Ispiritu to, imbaki toy anghil to a mangipanengneng ed saray aripen to no anto ray nakaukolan a magano lan nagawa." 7"Dengel kayo!" kuanen Jesus. "Onsabi ak lan magano. Maliket iray mangoonur ed saray salitan propisiya a nisulat ed sayan libro!" 8Siak, a si Juan, so akadngel tan akanengneng ed saraya. Kasumpal na impakadngel tan impakanengneng ko, dinmakmomo ak ed saliyan to may anghil ya angipanengneng ed siak na saraya tan inggalang ko. 9Balet inkuanto, "Aleg! Sakey ak met ya aripen a singa sika, saray agagim a propita, tan saray manusumpal ed saray salitan wadyad sayan libro. Say Dios so igalang mo!" 10Inkuanto nid siak, "Ag mo iyaamut iray salitan propisiya a wadyad sayan libro, ta asingger la ran nagawa. 11Siopaman a maoges nepeg ya ituloy toy manggaway kaogsan, tan siopaman a marotak so panagbilay to, nepeg ya ituloy toy mambilay a marotak. Balet siopaman a maung nepeg ya ituloy toy manggaway kamaungan, tan siopaman a masanto nepeg ya ituloy toy kinasanto to." 12"Dengel kayo!" kuanen Jesus. "Onsabi ak lan magano! Awiten ko ray tumang ya iter kod balang sakey, onung ed ginagawa to. 13Siak so Alpha tan say Omega, say sankaonaan tan say sanka-samputan, say gapo tan say samput." 14Maliket iray manlilinis na kawes da, pian naitdan iray kanepegan ya on-loob ed saray puirta na siudad tan mangan na bungay kiew na bilay. 15Balet natilak ed paway na siudad iray marotak so panagbilay da, saray managanito, saray managkasalanan na inmoralidad, saray managpatey na too, saray manangigalang ed saray talintaoy diriyos, tan saray matitila diad salita tan gawa. 16"Siak, a si Jesus, so angibakiy anghil ko a mangibawag na sarayan bengatla ed saray iglisia. Siak so nanlapu ed boleg nen David. Siak so maliwliwawan bitewen ed kabwasan." 17Inkuan na Ispiritu tan say Nobia, "Gala dia!" Nepeg ya amin da ray makadngel ed saya ikuanda met, "Gala dia!" Siopamay napgaan, onasingger; siopamay malabay, mangala na anggapoy bayar a danum na bilay. 18Papasakbayan koy balang sakey a makadngel ed saray propisiyan nisulat ed sayan libro: siopamay mangarum na antokaman ed nisulat dia, iyarum na Dios ed dusa to iray salot a nisulat ed sayan libro. 19Siopamay mangekal na antokaman ed saray propisiyan nisulat dia, ekalen na Dios met so pinanabang tod bungay kiew na bilay tan say pinanabang tod Masantod Siudad, ya asalita rad sayan libro. 20Ibabagay mamapaneknek ed saraya, "Talagan tua! Onsabi ak lan magano!" Amen. Onsabi ka la komun, Katawan a Jesus! 21Amin komun a too et nawalaay bindision na Katawan a Jesus.


text: 1Kabay hên a naên matêêh ya kalêngêwan naên, ay nabalag kay tana ha balayan Atenas, 2ta in-utoh naên tana bahên kamoyu ya mihay patêl tamo ha Panginoon, ya hi Timoteo, ya ampaghuyo kan Apo Namalyari. Hi Timoteo ay kalamo naên ha pamitoro hên Mangêd ya Habi tungkol kan Apo Jesu-Cristo. In-utoh naên yan mamataniêh hên paniwala yo, haka mamahigla hên ihip yo, 3ta nalatngan kaw man hên habaytoy pamairap, ay ayn dayi kamoyu ya maalihan paniwala. Ta muwang yo ya habayto ya pamairap, ay tinalagá ni Apo Namalyari kantamon ampaniwala kan Apo Jesu-Cristo. 4Muwang yo ya habayto, ta hên atsi kay bahên kamoyu, ay mana naên hinabi ya malatngan kitamo hên pamairap, haka amêhên natupad ya habayto. 5Kabay hên a kina nakatêêh gawan panyagah ko hên tungkol kamoyu ay, in-utoh ko hi Timoteo bahên kamoyu ta êmên ko mamwangan no nananiêh pon ya paniwala yo kan Apo Jesu-Cristo. Nampotog ako ta kayno natukso kaw ni Satanas, hên itêgên ya paniwala yo kan Apo Jesu-Cristo, haka kayno nahayang bêngat ya paytoro naên kamoyu hên tungkol kana. 6Amêhên, nag-orong yay na hi Timoteo ya ubat bahên, haka nantan yan mangêd ya balita ya tungkol ha paniwala yo, haka ha pamanlugud yo. Hinabi na êt ya panay yo kay hên angkaihipan, haka angkalêngêw kaw êt kannaên, êmên ha angkalêngêw kay kamoyu. 7Kabay, gawan pan-ihundo yoy paniwala yo, ay mahiglay nay ihip naên, angkalatngan kay man hên hadyay kairapan haka pamairap. 8Gawan nakataniêh ya paniwala yo, ay mahigla ya biyay naên. 9Ayn angga ya pagpahalamat naên kan Apo Namalyari ha pamahigla yo kannaên. 10Allo-yabi ay panay naên kaw hên an-ipaka-panalangin ya mahêlêk naên kaw dayi, ta êmên naên mapahanan ya paniwala yo. 11Dayi, hi Apo Namalyari, ya Tatang tamo, haka hi Panginoon Jesus ya mamaalíh hên ampamahabkol kannaên ta êmên naên kaw mahiraw. 12Haka an-ihalangin naên kaw, ya dayi, ay pahanan hên Panginoon ya pamanlugud yo ha miha ta miha, haka ha kaganawan tawo, hên nanad ha pamanlugud naên kamoyu. 13Ta êmên na pataniêhên ya ihip yo, êmên na kaw malatêng hên ayn kapintasan ha arapan ni Apo Namalyari, ya Tatang tamo, ha pag-orong na di ni Panginoon tamon Jesus ubat ha langit, hên kalamo na ya kaganawan ya pinili ni Apo Namalyari hên mag-in kana.


text: 1Sangaw, luminakkat ngammin ya konseho, en ne-angay ra y Jesus kan y Pilato. 2Pinegafanan da nga inakusan iggina nga kunda, "Nadatangngan mi yaw nga tolay nga mamensi kan ya kalugaran mi ira nga turiyan da ya gubiernu. Negamma na kan mappaga ra kan bienes/vuwit kan y Emperador, en kinahi na peba nga iggina mismu ya Cristo nga patul." 3Sangaw, kunna y Pilato nga namovut kan y Jesus, "Ikaw kazze/pano ya patul ya Judio ira?" Kunna nga siminabbag, "Nakahi mun." 4Kunna y Pilato nga nakkahi kan ya panakallan ira kan ya papari en kan ya aru nga totolay, "Awan ku nga natafulan nga naliwatan na yaw nga tolay." 5Ngam kunda nga nangi-insisti, "Pagapagulluan na ya totolay kan ya interu probinsia ya Judea megafu kan ya ituttuldu na. Pinegafanan na nga kuan yan kan ya probinsia ya Galilea, en ne-addet na kanniaw." 6Kattu nagina y Pilato yan nga kinahi ra, kunna nga namovut, "Taga Galilea kazze yaw nga tolay?" 7Kattu nammuan na nga y Jesus, taga Galilea nga pammorayan y Herodes, binon na iggina kan y Herodes gafu ta hinnian/asan iggina kan Jerusalem kan ira nay nga algaw. 8Dana nagiggina y Herodes ya me-annung kan y Jesus, en nabayag ngin nga ikayat na nga innan iggina. Ikayat na nga masingan iggina nga mangngua kan milagro. Nayayat iggina gafen kannia nepakasingan na kan y Jesus. 9Aru gafen ya pinovutan na kan iggina, ngam mari na sinattabbag iggina. 10Hinnian pay ya panakallan ira kan ya papari en ya mestru ira kan ya dorob nga aggatadag kannay. Nelot/Nafulotan ya poray ra nga nangakusa kan iggina. 11Sangaw, y Herodes en ya suddalu na ira, inaffugeteyan en inuyu-uyaw ra iggina nga pinassinnun da kan nakasta, en nepetoli na iggina kan y Pilato. 12Kallie na yan, nakkontra y Herodes en y Pilato, ngam namegafu kan yan nga algaw, nakkofun dan. 13Inammung uli y Pilato ya panakallan ira kan ya papari, ya mammoray ira en ya totolay, 14en kunna nga nakkahi, "Ne-angay nu yaw nga tolay kan yakan, en kinahi nu nga bensian na ya totolay nga kontran da ya gubiernu. Inimbistigak iggina kan ya paratubangan nu, en awan vulvua/pulus natafulan ku nga naliwatan na kan ya pangakusan nu kan iggina. 15Kunna tian pay kan y Herodes, awan nga natafulan na nga naliwatan na, en nepetoli na iggina gafen kan ittera. Nanawag gafen nga awan nga kiningngua na nga mepangngat nga kegafanan ya kapatay na. 16Ipalapalatiguk iggina laman ngin gafen, en kabalin na, sueltan kun iggina." 17Kada dahun kan ya Fiesta ya Nepattalebad, mawag kan manuelta ya gubernador kan isa nga presu nga ikiddaw ya totolay kan iggina. 18Sangaw, naggirindan ya totolay nga nangikullet, "Ipapatem iggina, en y Barabas ya sueltan mu!" 19Nekarsel iggina megafu kan ya neparrebelde na kan ya gubiernu nga kiningngua na kan Jerusalem en megafu kan ya nepammatay na kan tolay peba. 20Nakiergo manin y Pilato kan ya totolay, gafu ta ikayat na nga sueltan y Jesus. 21Ngam kunda nga nangikukkullet, "Ipepatak mu iggina kan kurut! Ipepatak mu iggina kan kurut!" 22Pinilluan y Pilato ya nakiergo kan ya totolay nga kunna nga namovut kan ira, "Ka-am? Hanna kazze ya narakat/napot nga kiningngua na? Awan ku nga natafulan nga mepangngat kan ya kapatay na. Ipalapalatiguk iggina laman ngin gafen, en sueltan kun." 23Ngam mas nekukkullet da nga ne-insisti nga nekiddaw nga mepatak y Jesus kan kurut. Megafu kan ya nepangngikukkullet da, 24zinisidi y Pilato nga makua ya nekiddaw ra. 25Sinueltan na gafen y Barabas nga nekikkiddaw ra nga nekarsel megafu kan ya neparrebelde en nepammatay na, ngam ne-alawat na y Jesus tase makua kan iggina ya uray ra. 26Sangaw, kannia nepangngipanaw ya suddalu ira kan y Jesus, hinnian tolay nga nadafung da nga mangngahan kan Simon nga taga siudad ya Cirene nga naggafu kan barrio. Ginafut da, nepakattu ra kan iggina ya kurut, en pinatunud da iggina kan y Jesus. 27Aru ya nanunutunud kan ira. Hinnian dudduma/karruan nga babbay nga nattangatangit en nabbinibinunga/guminuggunggul megafu kan ya mesissimmu kan iggina. 28Nallipay y Jesus kan ira, en kunna nga nakkahi, "Babbay nga maddian kan Jerusalem, mari rak tangitan, nu azzi tangitan nu ikayu en ya anak nu ira pe laman. 29On, gafu ta lumabbet nattaruk ya algaw ira nga akkahi ya totolay, 'Mapalad ya babbay nga lupat, en ya mari vulvua nanak en mari vulvua nappasusu.' 30Nattaruk kan yan nga tiempo, kunda ya totolay nga makkahi kan ya attanang nga bakulud ira, 'Makkarnud kayu kan ikami,' en kunda nga makkahi kan ya balabbakulud ira, 'Tavvanan nu ikami!' 31On, gafu ta, nu makua ira yaw kan yakan nga awan ku nga liwat nga me-arig kan kayu nga nata peba, yammanno kan ya minalliwat ira nga me-arig kan kayu nga nagangu/nakatang ngin." 32Hinnian pay dua nga kriminal nga dana inalak ya suddalu ira nga megindan kan y Jesus nga mapatay. 33Kattu nakakaddet da kan ya lugar nga nangahanan kan Baritottok, nepatak da y Jesus kan kurut. Nepatak da pay ya dua nga kriminal kan kurut, ya isa kan ya ziwanan y Jesus, en ya isa kan ya zimigi na. 34Sangaw, kunna y Jesus nga nangidasal, "Ama, pakoman mu ira, gafu ta mari ra ammu ya paddaggunan da nga kuan." Narririfan ya suddalu ra nga nabbirillayan ya sinnun y Jesus. 35Aggatadag ya totolay kannay nga maggiraw, ngam ya mammoray ira kan ya Judio ira, inuyu-uyaw ra y Jesus nga kunda, "Pinalliad na kanu ya dudduma, palliaran na zinan gafen iggina pe laman nu kurug nga iggina ya Cristo y Afu Dios, ya Pinili na." 36Minaranni ya suddalu ira kan iggina, en pinasappattan da iggina kan daggat vunga ubas nga nalsam. Inuyaw ra pay iggina nga 37kunda nga nakkahi, "Nu ikaw ya Patul ya Judio ira, palliaran mu ikaw pe laman!" 38Hinnian neturak nga nekkua/neppay kan ya utun ya ulu y Jesus kan ya kurut, YAW YA PATUL YA JUDIO IRA 39Sangaw, isa kan ya dua nga kriminal nga negindan kan y Jesus nga nepatak kan kurut, kunna nga nanguyaw kan iggina, "Mari kazze ikaw ya Cristo? Palliaran mu ikaw pe laman en ikami pay gafen!" 40Ngam ya isa nga kriminal, kunna nga nangivuya kan ya kavulun na, "Marim kazze mattalaw kan y Afu Dios? Mattalaw ka zinan gafu ta negitta ya nekasentensiam kan ikami kan patay. 41Mepangngat ya kapatay ta, gafu ta, ya makua kan itta, kepangngattan na kan ya liwaliwat ta. Ngam yaw nga tolay, awan na nga liwat." 42Sangaw, kunna nga nakkahi kan y Jesus, "Jesus, kazzen ta dandamman nak nattaruk nu mammoray ka." 43Kunna nga siminabbag y Jesus, "Kurug ya kayan ku kan ikaw, makipaddian ka kan yakan kan paraiso kan sangaw nga algaw." 44Kan tangnga algaw, nakkokopan/nakkallap ya interu nga lugar kannay addet kan alas tres kan giram, gafu ta nakkokopan ya sinag. 45Ya kurtina nga aggabesin kan ya unag ya templo, napissang nga nakkaddua. 46Sangaw, kunna nga nangikullet y Jesus kan nasikan, "Ama, iyalawat ku ya karalluak kan ikaw." Kabalin na nga nakkahi kan yan, natay igginan. 47Kannia nepakasingan ya kapitan ya suddalu ira kan ya nesimmu, kunna nga naddayaw kan y Afu Dios, "Siguradu, natunung yaw nga tolay." 48Ya napakaru nga totolay nga dana narammung kannay nga maggiliggiraw, kattu nasingan da ya nakanakua, luminabbet da nga bitibituhan da ya gittagangan da megafu kan ya dandam da. 49Ngam ngammin ya makakammu kan y Jesus en ya babbay nga ne-evulun kan iggina namegafu kan Galilea, nattalan/nabbattang da nga aggatadag kan mediu arayyu. Nasingan da pay ya nesissimmu. 50Hinnian tolay nga mangngahan kan Jose nga taga Arimatea nga isa nga babalay kan ya probinsia ya Judea. Napia en natunung iggina, en miembro kan ya konseho, 51ngam mari na minanahut kan ya zinisidi ra nga kuan kan y Jesus. Ininnanama na pay ya ammegafu ya appatul y Afu Dios. 52Minang iggina kan y Pilato, en nekiddaw na nga ipamavulun na nga alakan na ya baggi y Jesus. 53Sangaw, zinittag na ya baggi na, en binabbaddan/vinukkutan na kan lino, en nepekkua/nepeppay na kan ya attanamman na pe laman nga dana nepakokkob na nga sinan kueba kan ya gatab nga batu nga awan peba vulvua netanam kannay. 54Gireram ngin kan yan nga algaw nga apprepara ra kan ya algaw nga angngilinan da nga mappanget nga mamegafu. 55Ya babbay nga ne-evulun kan y Jesus namegafu kan Galilea, sinunud da y Jose, en nasingan da ya netanamman y Jesus en ya neketanam ya baggi na kannay. 56Sangaw, luminabbet da, en napparan da kan pabangug en mira nga pamalsamu ra kan ya baggi na. Namangat da kan ya kalgawan angngilinan da segun kan ya nemandu kan ya dorob.


text: 1Sayan sulat nanlapud kinen Judas ya aripen nen Jesu-Cristo, tan agi nen Santiago— Diad saray tinawag na Dios a mambibilay irad panangaroy Dios Ama tan panagtalima nen Jesu-Cristo: 2Napano-pano kayo komuy panangasi, kareenan, tan aro. 3Inararon agagi, gagawaen ko lawariy anggaay nayarian kon mansulat ed sikayo nipaakar ed kilalaban tayo. Balet lapud amtak a sikato yay nakaukolan, apasootan ak a sulaten ta kayo natan pian tanggoyuren ta kayon mangitalindeg na pananisian inter na Dios ya amimpinsan ed saray totoo to. 4Ta say impakasalet ed sikatayo na saray totoon anggapoy Dios et ag naimano. Ikakana ray panangaroy Dios ed minumundon pamaakaran; ipopolisay day Jesu-Cristo, say bukbukor a Pangulo tan Katawan tayo. Balet impasakbay lan abayag na Masanton Sulat so pakadusa ra. 5Anggaman a kabat yo la ya, labay kon ipanunot nid sikayo no panoy impangilaban na Katawan ed saray totood Israel diad impangipaway tod sikara ed Egipto, balet kayari to ya, dineral to ray ag anisiad sikato. 6Nunot yo met iray anghil ya ag nansiansiad sakop na kanepegan tan kipapasen da; ingen tinaynan day panaayaman da. Say Dios binalur to ra na andi-anggaan a golunggolung diad aralem tan ambilonget a pasen, a diman da aalagdey pakadusa ra no Agew na Okum. 7Nunot yo met so Sodoma, Gomorra, tan saray kaliber-liber dan baley. Lapu met ed impanggawa da ray totood man na inmoralidad tan saray kasalanan sumpad inkatoo ra, manlilikna ray dusa ed andi-anggaan ya apoy, a sikatoy pamasakbay ed amin a katoowan. 8Ontan met, sarayan tila-tilan bumabangat, lapud saray kugkogip da, dodotakan da ray laman dan dili, balbalawen day pakayariy Dios, tan lemlemewen da ray gagalangen ya anghil. 9Anggan si Miguel ya Arkanghil, nen akisingbatan ed kinen Diablo nipaakar ed bangkay nen Moises, ag to nitepel a sintinsiaan so Diablo na ansakit iran salita. Inkuanto, "Pampasnukan kay Katawan!" 10Balet lelemlemewen na sarayan totoo iray bengatlan ag da natatalusan. Saray bengatlan amta ra lapud inkatoo ra, a singa saray amtay ayayep ya atap, so mandederal ed sikara met lamlamang. 11Makapasinagem so pansumpalan da, ta inalig day ginawa nen Cain! Lapu labat ed kuarta, inalig day lingon ginawa nen Balaam. Sinumlang day Dios, a singa ginawa nen Core, kanyan adusa ra met a singa sikato. 12Makarotarotak ira diad pirongo rad sikayo, lapud makapabaing a panangan da. Say laman da labat so nununoten da. Singa ra lorem ya ipapalig-palig na dagem, balet ag mangipelag na oran. Singa ra met kiew ya ag mambunga anggan panaoy panagbunga; aliling day kiew ya abagut anggad lamut, tan inate-atey la. 13Singa ra ankakabaleg a daluyon ed dayat a saray makapabaing a gawa so bora ra. Singa ra abalbalang a bitewen a nigana rad anggad anggan sankabilongetan a pasen. 14Sikaray labay ya ibaga nen Enoc, a kabyangay kumapiton kailalakan a nanlapud si Adan, nen nampropisiya, "Nengneng yo! Onsabiy Katawan a kaiba to ray libo-libon masanton anghil to, 15pian sintinsiaan toy amin a katoowan tan dusaen to ray makasalanan lapud maoges iran gawgawa ra, tan lapud saray maoges a sinalita ra sumpad Dios!" 16Mariklamo ra yan totoo tan managtetel irad saray arum; oonuren day maoges a pilalek na laman, mapaatagey irad panagsalita, tan papalingoen da ray arum, pian naala ray labay da. 17Balet tandaan yo, inararon agagi, iray imbagad sikayo nen saman na saray apostol na Katawan tayon Jesu-Cristo! 18Inkuandad sikayo, "Diad kaonuran iran agew, ompaway iray managbalaw, totoon mangoonur na maoges iran pilalek da." 19Sikara yay totoon managgaway pansisian, minumundoy kabibilay da, tan ag manaayam so Ispiritu ed sikara. 20Balet mampabiskeg kayo, inararon agagi, ed sankasantosan a pananisia yo. Mampikasi kayo diad pakayari na Ispiritu Santo. 21Mansiansia kayod panangaroy Dios legan yon aalagdey Katawan tayon Jesu-Cristo, a mangiter na bilay ya andi-anggaan ed sikayo lapud panangasi to. 22Kasian yo ray manduaruwa; 23ilaban yo ray arum diad panamegley na pangyarawi yod sikara ed apoy. Kasian yo met iray arum, balet nantekep na takot so pangasi yo; bosul yoy ikakawes dan amansaay maoges iran pilalek na laman. 24Diad sikato a makaasikasod sikayo pian ag kayo napelag tan makapangyarap ed sikayo ya anggapoy pakabalawan ed sikayo, tan walay baleg a liket diad mapagalang a kawalaan to— 25diad saksakey a Dios a Manangilaban tayo diad panamegley nen Jesu-Cristo a Katawan tayo, so kawalaan komuy kagalangan, katageyan, pakayari, tan pakaoley, manlapud gapoy gapo, natan, tan anggad angga! Amen.


text: 1Ginibbuh nan Jesus ni intuttudduddan disipol tu huyya et lumaw di edum ni bebley di diman Galilee ni an mantuttuddu. 2Yan nunman ey wada hi John e kamemenyag di kallabbuttan, nem dingngel tu impahpahding nan Jesus et itu-dak tu dewwan disipol tud kad-an tu. 3Limmaw ida et kandan Jesus ey "Kaw hi-gam hu inhel lan Apu Dios ni um-ali, winu wada hin-appil ni hehgeden mi?" 4Kan Jesus ni hi-gaday "Kaibangngad kayud kad-an John et yu ehelen ni hi-gatu eyadda yuka deddengngela niya yuka ang-ang-anga, e ida law kaum-ang-ang hu nangkekulap, ida kaumdalan hu nepi-day, ey ida kaumdedngel law hu netuleng, na-kal law hu degeh idan kamengmengpuh annel da, netagwan ida nangketey niya kamangkeituttudduddan newetwet hu et-eteng ni impeminhed Apu Dios ni hi-gada. 6Ey ehel yun John e um-amleng hu tuun pannananeng tun ingganah hu tuka pengullug ni hi-gak." 7Limmaw ida la etan disipol nan John ey kan Jesus ida etan ni neamung ey "Hipa ninemnem yun an ang-angen eman ni linawwan yud desert di kad-an John? Kaw ya etan tuun endi tunung ni nemnem tu e henin elkat ni kapellupelluyan dibdib ni ebuh? 8Winu ya tuun nambalwasin nekangngina? Beken, tep ya kamambalwasin nekangngina ey wadad baley ni patul, eleg umlaw di desert. 9Inamtak et ya pinhed yun an ang-angen ey ya prophet, et makulug ni humman ni yu inang-ang ey humman keta-ta-geyyan ni prophet e hi John ngadan tu. 10Tep wada dedan neitudek ni meippanggep ni hi-gatu e kantuy 'Hi-gak e hi Apu Dios ey pemengnguluk eya mengituttuddun meippanggep ni hi-gam et han ka dateng.' " 11Intu-man nan Jesus et kantuy "Pinili dedan Apu Dios hi John ni keta-ta-geyyan ni emin ni tuu. Nem ya etan kebabbabahan di nan-ap-apuan Apu Dios ey eta-ta-gey nem hi-gatu. 12Neilepun eman ni nantuttudduan nan John ingganah nunya, ey ihik ida tuun mei-dum di nan-ap-apuan nan Apu Dios. 13Emin idela prophets nunman et yadda nantuttuddun Tugun Moses ey intenuttuddu da meippanggep ni nan-ap-apuan Apu Dios ingganah eman ni kawedan John. 14Gullat ni yuka kulluga humman ni intenuttuddu da, ey inamta yu e hi John etan kan idan prophets ni um-ali tep hi-gatu etan immalin heni hi Elijah la hu elaw tu. 15Hedin et inewatan yu law, ey kulug yu huyyan in-inhel dan hi-gayu. 16Hipa na-mu pengi-ingngehan kun elaw yun tutu-un nunya? Heni kayuddan etan ni u-ungngan kamampan-a-ayyam di mulkaduh. Yadda etan edum ey kandaddan edum day 17'Nangganggangha kamin pan-am-amlengan, nem eleg kayu meneyyaw. Ey impatna mi mewan ni mengia-appeh ni kalemyungi, nem eleg kayu umlemyung.' Heni kayuddan nunyan u-ungnga, tep endi maptek ni pinhed yu. Eleg yuwak u-unnuda niya eleg yu dama u-unnuda hi John. 18Tep immali hi John e kamemenyag ey nakneng tuka kenna niya eleg um-inum ni kaumbuteng, nem kanyuy 'Wada dimonyoh ni neihuklung ni hi-gatu.' 19Ey immali-ak e Pengulwan ni emin ni tuu et nakka mengngan niya nakka menginnum ni meinnum ey kanyuy nadmuttak, nakka mambutteng, niya nakka mekieddueddum idan kaman-emmung ni buwis niyadda edum ni neliwtan. Nem neihla kayu tep yadda tuun nengu-unnud ni elaw John et ya elaw ku ey hi-gada hu kei-ang-angan ni kakinayyaggud ni elaw Apu Dios niya kalinaing tu." 20Peteg hu bunget Jesus ida etan ni katuutuud kebebbebley ni nengipeenang-angan tun miracle, tep eleg ida mantuttuyyun liwat da. 21Et kantun hi-gaday "Anggehemmek kayun iKorasin niya iBetsaida, tep nanna-ud ni mekastigu kayu, tep anin ni inenang-ang yudda miracle, et eleg kayu mantuttuyyun liwat yu. Yadda la tuud Tyre et yad Sidon ey nemahhig liwat da, nem gullat ni inang-ang dadda miracle ni inenang-ang yu et nanna-ud ni nantuttuyyu idan liwat dan dagah et mambalwasiddan nebi-bi-ki niya nandep-ulan da annel dan pengippeang-angan dan nantuttuyyuddan liwat da. 22Et humman hu, nemahhig ali kastigu yu nem yadda la eman tutu-ud Tyre niyad Sidon. 23Hi-gayun iCapernaum ey kanyu na-mu ngu nem metbal kayud kad-an Apu Dios, nem eleg, tep pellaw dakeyullid impiernoh. Tep gullat ni inang-ang idan tuud Sodom hu miracle ni inenang-ang yu, ey nantuttuyyu ida-et eleg et bahbahen Apu Dios bebley da et nanengtun nunya. 24E-helen kun hi-gayu e yallin panhuwetan Apu Dios ni tuu ey nemahhig ali kastigu yu nem ya kastiguddan tuu lad Sodom e nemahhig liwat da." 25Entanni ey nandasal hi Jesus e kantuy "Ama e Ap-apud kabunyan niyad puyek, nakka mansalamat ni hi-gam, tep eleg mu peamta elaw muddan nan-adal niyadda nelaing, nem impeamtam idan eleg man-adal niyadda beken ni nelaing. 26Humman e Ama hu neipahding tep humman pinhed mu." 27Kan tu mewan ey "Indawat Ama hu saad kun man-ap-apun emin. Hi-gatun ebuh hu nekangngamtan hi-gak niya endi edum ni nekangngamtan Ama, nem hi-gak ni ebuh niyadda pinhed kun pengippeamtaan ni hi-gatu. 28Hi-gayudda etan ni kamelilligasid biyag tu, ey hi-gak idinel yu et baddangan dakeyu. 29Kulug yuwak et u-unnuden yuwak ma-lat wada inna-nu tun pengeddalan yun elaw ku. Hi-gak ey neanussak niya mahmekkak et mukun dakeyu kahehmeka. 30Eleg kayu meliggasin mengu-unnud ni elaw ku hedin kullugen yuwak tep baddangan dakeyun hi-gak et melinggep nemnem yu."


text: 1Gawan hadyay kairapan ya nadanasan ni Apo Jesu-Cristo hên atsi ya di ha luta, ay dapat tamo êt hên ilêan ya sarili tamo hên têêhên ya kairapan, ta no ihundo tamoy pamanhumonol kan Apo Namalyari, angkatanam tamo man ya kairapan, ay mapaptêgan ya tinalibatokan tamoy kasalanan. 2Paubat amêhên angga ha matsi kitamo, ay honolên taminay kalabayan ni Apo Namalyari. Alway nan sarili tamon kalabayan ya mahonol. 3Hukad anay panaon ya hinayang tamo ha pamanyag karawakan, ya nanad ha andaygên lan a ampagpalokop kan Apo Namalyari, ya nanad ha pamanyag karawakan kalabayan lawini hên ayn pamagpigil ha sarili, pamaglahing, pamakilahing hên ayn têgên, kapaparêng-êy ya dyag ha pamagsimba ha alwan pêtêg ya diyos. 4Ampag-êpapah hilay ayn paniwala kan Apo Namalyari, no awta a kaw na ampakilamo kanla ha pamanyag karawakan kalabayan lawini hên ayn pamagpigil ha sarili, kabay anhiraên la kaw. 5Noa, lano tumbahan hila ta kiarap hila kan Apo Namalyari, ta nakal-an yan hatolan ya hilay angkabiyay pon, haka hilay natsi. 6Kabay impamwang etaman Ya Mangêd ya Habi tungkol kan Apo Jesu-Cristo kanlan natsi, ta êmên hila makapaghêhê ha kasalanan la, haka mamiyay hên ayn angga hên nanad kan Apo Namalyari, natsi man ya lawini la hên nanad ha lawini hên balang miha. 7Marani ya anggaan hên luta, kabay pakataniêhên yoy nakêm yo, êmên yo mapigil ya sarili yo, ta êmên makapanalangin kaw hên mangêd. 8Igit ha kal-atan, ay dapat milulugud kaw hên boon nakêm, ta no milulugud kitamo, ay panay kitamon ampamatawad. 9Pakahigla kaw hên mamahowên kanlan patêl ha Panginoon. 10Hino-hino kay na hên ya galing haka kamwangan ya indin ni Apo Namalyari ha balang miha. Kabay dapat tamon gamitên ya habayto ta êmên mapakinabangnan lan patêl tamo ha Panginoon. 11Hinoman kantamo ya dinyanan galing hên manoro, ay dapat pakaihipên ya habaytoy an-itoro tamo ay habi ni Apo Namalyari. Hinoman kantamo ya dinyanan nan galing hên maghuyo, ay dapat maghuyo ha hêkaw ya an-idin ni Apo Namalyari kantamo, ta êmên masimba hi Apo Namalyari gawan kan Apo Jesu-Cristo ha kaganawan dyag tamo. Puriên hi Apo Namalyari ya makapangyarihan hên ayn angga. Amen. 12Anlugurên kon patêl ha Panginoon, paan kaw mag-êpapah ha hadyay kairapan hên pamanubuk ya angkaranasan yo, ta habayto ay taganán angkalyari ha ampaniwala kan Apo Jesu-Cristo. 13Paan kaw mag-êpapah, noa, humigla kaw, ta angkaranasan yoy hadyay kairapan ya nanad ha nadanasan ni Apo Jesu-Cristo, ta êmên kaw humigla lano, haka man-angaw kaw gawan ha kahiglaan yo, ha pamipamwang ya kapahilêw ya panga-Diyos na. 14Iningalwan kaw no gawan ha paniwala yo kan Apo Jesu-Cristo ay main maghabin pamanira kamoyu, ta ya labay habiên hên habayto, ay atsi kamoyu ya makapangyarihan ya Espiritu ni Apo Namalyari. 15Paan kaw mamatsin kapareho, o manakaw, o manyag kaatag pon ya karawakan, o makiêmên ha alwan dapat pakiêmênan. Ta usto ya pairapan kaw no manyag kaw hên êmbayro. 16Noa, paan kaw marêng-êy no makaranas kaw hên pamagdusa gawan ha paniwala yo kan Apo Jesu-Cristo, nokay puriên yo hi Apo Namalyari, gawan hikaw ay ambalayên hên kalamo lan ampaniwala kana. 17Ta nilumatêng ya panaon hên pamanatol ni Apo Namalyari, haka hikitamo ya atsi ha pamilya na, ay una hên hatolan. No hata kairapan ya angkaranasan tamo, ay umpisan pamanatol, ay kapalimo taganá ya malyari kanlan a anhumonol ha Mangangêd ya Habi ya ubat kan Apo Namalyari! 18Êmên ya di ya nakahulat ha Kahulatan ya impahulat na: “No kairapan ya angkaranasan lan miligtas, ya mahonol kan Apo Namalyari, ay hino baytoy malyari kanlan mapanyag kasalanan, ya alwan maka-Diyos!” 19Kabay no ampakaranas kaw hên kairapan gawan ha kalabayan ni Apo Namalyari, ay ihundo yoy pamanyag yo hên kangêran, haka ipatsiwala yoy sarili yo kanan nanyag kamoyu, ya a ampamaulay kamoyu.


text: 1Hakey ni aggew ey kan idan prophet ni kaippappangngulun Elisha ni hi-gatuy “Ek-ekut eya tayu kapanha-adi. 2Iebulut mu et kami manlengeh ni keyew di gilig ni Jordan et mengapya kamidman ni panha-adan tayu.” Kan Elisha ey “Lakkayuy tep.” 3Kan etan ni hakey ni prophet ey “Pakilaw ka anhan ni hi-gami.” Kan Elisha ey “Em, mekillawwak.” 4Dimmateng idad Jordan et ilugi dan manlelngeh ni keyew. 5Kamanlelngeh etan hakey ni hi-gada ey neipassik hu ulun wahay tu et ma-gah di danum et kantun Elisha ey “Apu, hipa pehding ku? Binneh ku man anhan humman ni wahay!” 6Kan Elisha ey “Attu na-gahan tu?” Intudu tu et bumengwah hi Elisha ni paul et ibkah tud danum ey simma-pew etan wahay. 7Kan Elisha ey “Papuut mu et mu alen!” Et gegannuen etan ni tuun inla. 8Hedin mekiggubbat hu patul ni Syria di patul ni Israel ey hummanganen tudda ap-apun sindalu tu ma-lat ehelen tun hi-gada hedin attu da pangkampuan. 9Nem kaamtaan Elisha e prophet et kaum-itu-dak ni an menghel ni patul ni Israel et eleg ida lumaw diman tep wadadda iSyria ni nambetak. 10Et kaum-itu-dak dama etan patul ni an menghel idan tuun nampambebley diman et mandaddan ida. Hanneya hu neipenahding. 11Humman hu gaputun bimmubbunget hu patul ni Syria et amungen tudda ap-apun sindalu tu et kantun hi-gaday “Hipan hi-gayu hu kamemabbaddang ni patul ni Israel?” 12Kan etan ni hakey ni ap-apun sindalu ey “Endin hi-gami e apu patul, nem hi Elisha e prophet di Israel hu kamenghel etan ni patul ni Israel idan muka e-helad kuwaltuh mu.” 13In-olden nan patul di Syria e kantuy “Yu hamak hedin attu kad-an tu et depapen yu.” Yan nanghelan dan hi-gatu e wadad Dothan hi Elisha ey 14intu-dak tu dakel ni sindalun nampangkebayyu niya nampangkalesah. Dimmateng idadman ni hileng et halikuben da. 15Bimmangun etan bega-en Elisha ni kamangkewa-wa et umhep di dallin ey inang-ang tudda sindalun iSyria, yadda kebayyu da et ya kalesah dan hinelikub da bebley. Tu imbagan Elisha e kantuy “Apu, hipa pehding ta?” 16Hinumang Elisha et kantuy “Entan takut, tep daddakkel ida sindalu tayu nem ya sindalu da.” 17Et mandasal e kantuy “ Apu Dios, betyam hu mata eyan bega-en ku et ang-angen tu.” Dingngel Apu Dios hu dasal tu et betyaen tu mata etan ni bega-en et i-ang-ang tu ey inang-ang tu hu dakel ni kebayyud duntug niya dakel ni kalesah ni apuy e nehalikub idan Elisha. 18Ida kamampandayyu buhul dan iSyria ey nandasal hi Elisha. Kantun dasal tuy “ Apu Dios, kulap mudda eman sindalu!” Dingngel Apu Dios dasal Elisha et kulapen tudda buhul dan sindalu. 19Limmaw hi Elisha di kad-an da et kantun hi-gaday “Neihalla dillan yu, bekken huyyan bebley ni lawwan yu. Unud yuwak et ipengulu dakeyu etan di tuun yu hemmaken.” Et ipengulu tuddad Samaria. 20Dimmateng idadman et mandasal mewan hi Elisha et kantuy “ Apu Dios, betyam mateda ma-lat han-ang-ang ida.” Dingngel Apu Dios hu dasal tu et betyaen idan nunman ni sindalu mateda ey in-ang-ang da e wadaddad Samaria. 21Inang-ang idan patul ni Israel ey kantun Elisha ey “Apu, kaw petteyen kudda?” 22Kan Elisha ey “Entan tudda patey. Anin idan sindalun yuka dedpapad gubat ey eleg yudda petteya. Idaddan yu kuma kennen da niya innumen da et mangan ida ey imminum ida et han ida umenamut di kad-an ni patul da.” 23Inu-unnud etan ni patul et idaddan tu hu dakel ni kennen ni hemmulen da et han tudda paenamut. Neipalpun nunman ey insiked law ni Syria ni mengubbagubbat ni Israel. 24Nem nelabah mewan hu pigan toon ey impangulun Ben Hadad e patul ni Syria hu sindalu tu et gubaten da Israel et halikuben da Samaria 25Gapun nunman ey na-puhan ida bimmebley ni kennen. Entanniy daka iggatang hu ulun kebayyun newalun palatah ni silber niya hambasuh ni keldih ni liman palatah ni silber. 26Wada hakey ni aggew ni kamandaddallan hu patul ni Israel di appit ni tuping ni luhud ni bebley ey immehel hu hakey ni biin kantuy “Baddangi muwak anhan e apu patul!” 27Hinumang nan patul e kantuy “Hedin eleg daka baddangin Apu Dios ey nema-ma-man hi-gak e endi mabalin ni ibbaddang kun hi-gam tep endi kennen winu innumem ni nak iddawat ni hi-gam. 28Nem hipa ibbagam ni hi-gak?” Kan etan ni bii ey “Wada etan biin kantun hi-gak ey kennen mi u-ungngak ni laki et hedin newa-wa ey kennen mi dama hu u-ungnga tun laki. 29Et iheeng mi etan u-ungngak et kanen mi. Newa-wa ey kangkun hi-gatuy kennen mi dama etan u-ungnga tu ey eleg tu tep intalu tu!” 30Dingngel etan ni patul huyya ey bini-ki tu balwasi tun lemyung tu ey inang-ang idan tuu e langgusih hu nandallem ni imbalwasi tu. 31Insapatah nunman ni patul e kantuy, “Anin petteyen da-ak Apu Dios hedin eggak peputtul hu ulun Elisha e u-ungngan Saphat ni nunyan aggew!” 32Et menu-dak ni an mengewwit nan Elisha. Kamanyuyyuddung hi Elisha di baley tun nunman e inemung tudda ap-apun Israel et ida kamanhuhhummangan. Eleg pay ni dumteng hu intu-dak nunman ni patul ni an mengewwit ni hi-gatu ey kantuddan edum tuy “Immen ali hu memettey ni hi-gak e intu-dak ni mapetey. Hedin umdateng, ilekbi yu habyen. Mei-unnud ali apu tu.” 33Eleg tu gibbuhen tuka pan-e-hela ey dimmateng etan intu-dak nunman ni patul ey neitu-nud etan patul e kantuy “Hi Apu Dios hu nengidwat eyan tayu kapanligligasi! Kele nak hehheggeden hu hipan pehding tu?”


text: 1Ha asa moyo nayi̇̀ ay an-itag--ay nawen anaman ya sarili nawen ha paghalità nawen komoyo hapa--eg? Biha moyo kayi nayi̇̀ tanggapen ay ka-ilangan kayin mantan hawholat ya mamapteg nin mahampat ya gawgawà nawen bilang ombayro ha hawholat ya anggitan nin kanayon ya ampipanorò komoyo? Dapat nayi̇̀ nin pagaw--en nawen kawo nin ombayroy hawholat emen ha lakwen nawen ay tanggapen la kayi nin banà ha kahampatan nin inholat moyo ya tongkol konnawen? 2- 3Piro hikayi ay agana manga-ilangan nin hawholat ya ombayro, ta hikawo mismo ya makapipakit ha kanayon ya hay an-itorò nawen ay mahampat. Tandà nawen et ya hay kahampatan moyo ay natanda--an nin kaganawan ta anhomonol kawo ha intorò nawen. Malinaw ya hikawo ay kowinta holat ya mabaha ya impaholat konnawen ni Pangino--on Hisokristo, ta hikayi ya nangi-aral komoyo nin tongkol kona. Habayti ya holat ay alwan tinta ya ginamit nin pinanolat, no alwan hay ma--in gawà ha nakem moyo ay Ispirito nin angkabiyay ya Diyos. Alwan bilang hin hato ya hay pawpanogò ay ha loway matampiyak ya bato nin inholat. 4Habaytoy hinalità nawen ay ma--in kayin pamahimalà ha Diyos banà ha pantotompel nawen koni Pangino--on Hisokristo. 5Agnawen anhalita--en ha sarili nawen ya sapat anay kakayawan nawen ha gawà ya habayti; hay kakayawan nawen ay nangibat ha Diyos. 6Diyos ya nambi konnawen kakayawan nin mangi-aral nin tongkol ha bayoy pamisondo--an. Habayti ya bayoy pamisondo--an ay alwan holat no alwan angka-igwà nin Ispirito nin Diyos. Hay kawkapanogo--an ya inggawà ni Moysis ay makapipalako ha kamatyan. Hay Ispirito nin Diyos balè ay ampambin biyay ya ayin anggawan. 7- 8Hay pawpanogò ay inholat ha matampiyak ya bato, boy hin inggawà bayto nin Diyos, hay maganday hawang na ay impakit na koni Moysis. Hin nayari̇̀, hay maganday kahawangan nin Diyos ay ha lopa ni Moysis nin nakit nin Aw-israylita. Aghila makategteg ha lopa ni Moysis ta angkapolag hila maski habaytoy maganday hawang ay angkalabah. No hay pawpanogò hin hato ya ampakagtan ha kamatyan ay nakapipakit nin kapangyariyan nin Diyos; hay panggogomawà nin Ispirito nin Diyos ay lalò makapipakit nin kapangyariyan nin Diyos. 9No pangno nin hay pawpanogò ya an-ipahonol hin hato ha tawtawo ay ampakakitan nin kapangyariyan nin Diyos, maski ampakagtan ha kamatyan, hay pagsirbi ya an-ipagawà hapa--eg nin Diyos ay mas pakakitan nin kapangyariyan nin Diyos ta hay tawtawo ay ampag--in mahampat. 10Hapa--eg hatoy da--an ya pawpanogò ya ampakapipakit nin kapangyariyan nin Diyos ay nalabah ana ta ma--in anan bayo ya lalò makapipakit nin kapangyariyan nin Diyos. 11Maski ampakapipakit nin kapangyariyan baytoy ona ya ma--in anggawan ay mas baytoy bayo ta ayin anggawan. 12Banà ta ampahimalà tamo nin manatili bayti ya bayoy an-i-aral tamo ay makhaw ya nakem tamon itorò bayti. 13Hitamo ay alwan bilang koni Moysis ya nagtagpen lopa. Ginawà nan ombayro emen hay Aw-israylità ay agla makit baytoy maganday hawang nin Diyos mintras angkapanew ha lopa ni Moysis. 14Ombayro man ay matyà et ya nakem la. Maski angga hapa--eg ay kowinta natagpenan ya pangingihip la ta no bahawen baytoy impaholat nin Diyos koni Moysis ay agla ma-intindiyan. Ahè ma-intindiyan nin tawtawo no aghila pon tompel boy makilamo koni Pangino--on Hisokristo. 15Maski hapa--eg, no bahawen nin Hawhodiyo ya kawkapanogo--an ya inggawà ni Moysis ay kowinta natagpenan ya pangingihip la. 16Piro pantompel nin tawo ha Pangino--on ay ma-alih ana baytoy kowinta nakatagpen nin pangingihip na. 17Hay Pangino--on ya binanggit ay Ispirito nin Pangino--on Diyos. Hay tawoy ma--in nin habaytoy Ispirito ay libri ana. 18Hitamoy kaganawan ampipantompel ha Pangino--on ay ayin anan hatoy kowinta nakatagpen ha pangingihip tamo. Bilang tamon ispiho ya mambin hawang nin kagandawan ni Pangino--on Hisokristo. Ha panggogomawà nin Ispirito nin Pangino--on ay lalò tamon angkabayo emen tamo mag--in nin bilang koni Pangino--on Hisos.


text: 1Habayti ya an-iholat ko ay tongkol ha bawbagay ya maraninan mangyari ya impatnag ni Pangino--on Hisokristo. Habayti ya bawbagay ay impatnag kona nin Diyos emen na ma-ipatandà ha mawmagsisirbi ha Diyos. Ginawà bayti ni Pangino--on Hisokristo ha pangihogò na nin anghil na nin makon mangipatnag koni Howan ya ayin kanayon no alwan hiko ya ampagsirbi koni Pangino--on Hisokristo. 2Kaganawan habaytoy nakit ko ya inholat ko ay tongkol ha hinalità nin Diyos, hatoy kaptegan ya impatandà kongko ni Pangino--on Hisokristo. 3Makalmà ya tawoy mamaha nin habayti ya mangyari lano; boy makalmà et ya tawtawoy manlengè boy homonol bayri ha nakaholat ha libroy habayti, ta marani anay pana--on nin mangyari ya kaganawan nin habayti. 4- 5Hiko hi Howan ya ampanolat nin habayti ya para komoyon pitoy gropon mangama--in katetpel ha Pangino--on bahen ha probinsyan Asya. Hay Diyos boy hi Pangino--on Hisokristo boy hay Ispirito nin Diyos ay mangingangalo dayi komoyo nin mambin kahampatan boy katinekan. Hiya ya Diyos pa-ibat hin hato boy hapa--eg boy anggan makakanoman. Hay anti ha arapan nin trono nin Diyos ay pitoy ispirito ya Ispirito nin Diyos. Hi Pangino--on Hisokristo ay mapahimala--an ha pamapteg na. Ha kaganawan mikabiyay oman ya agana mati ay hiya ya ka-ona-onawan nabiyay oman ya agana mati. Hiya ya makapangyayari ha pinakamatag--ay ya ampipamo--on ha babon lotà. Malabi ya kontamo ta inlibri na tamo ha kaparosawan nin kawkasalanan tamo. Hay pinangilibri na kontamo ay dayà nay nantolò. 6Ombayroy ginawà ni Pangino--on Hisokristo emen ya mamo--on nin mag-ari̇̀ kontamo boy emen hitamo ay makapagsirbi ha Tatay nay Diyos nin mangipakisondò nin tawtawo ha Diyos. Hay pamomo--on ni Pangino--on Hisokristo ay ayin anggawan; poriyen ya anggan makakanoman. Amin. 7Habayti ya tanda--an moyo: hi Pangino--on Hisokristo ay lomateng, boy ha panlomateng na ay anti ya ha leem. Kaganawan tawo kateng hatoy nipamati kona ay makakit kona. Banà kona, kaganawan tawo ha babon lotà ay mi-o-onggok nin banà ha kalimowan la ha kaparosawan. Talagan mangyari bayti. Amin. 8"Biha nagkama--in nin kaganawan bagay, hiko ay hikoyna," wanan Pangino--on Diyos, "boy angga ha ma-anggawan ya kaganawan bagay, hiko ay hiko et, ta pa-ibat hin ibat anggan hapa--eg boy anggan makakanoman ay hiko ya Pinakamakapangyariyan." 9Hiko hi Howan ya patel moyoy karamay moyon ampagdanas kadya-dya--an nin banà ha pamakilamo koni Pangino--on Hisos. Kalamo moyo kon ampagpasinsya boy kalamo moyo ko ha ka-ari--an na. Banà ha pangi-aral kon Halità nin Diyos boy pamapteg kon tongkol koni Pangino--on Hisokristo, hiko ay inggawà ha isla ya an-ingaten Patmos. 10Mihay allon Dominggo ya allon para ha Pangino--on ay ma--in pangyayari kongko ha panggogomawà nin Ispirito nin Diyos. Ha bokotan ko ay nakalengè ako nin ampag-ilgo ya hay bosis ay makhaw ya emen tonoy tamboyok. 11Hay hinalità ay ombayri: "Kaganawan makit mo ay iholat mo ta ipagtan mo ha pitoy gropon mangama--in katetpel ha Pangino--on ha banowan Ipiso, Ismirna, Pirgamo, Tiyatira, Sardis, Piladilpiya, boy ha banowan Lawdisya." 12Nagpeyeh ako ta hinlek ko no hino baytoy ampag-ilgo kongko. Hay nakit ko ay pitoy kandiliro ya gintò. 13Hay naka-ireng ha pibonakan nin habayto ay emen hatoy an-ingaten Anak nin Tawo. Hay holot nin habayto ay makarà boy hay balabal ya nakabelebel ha nebneb na ay gintò. 14Hay habot na ay emen kapoti̇̀ kapa. Hay mata na ay emen deket apoy. 15Hay bitih na ay emen ha tangsò ya pinalinò nin imparaan ha apoy biha pinalay--ep. Hay bosis na ay emen makhaw ya tonoy nin lanom ya ampagtata ha behay. 16Hay wanan gamet na ay ma--in an-oligtanan ya pitoy bito--en, boy hay bebey na ay anlowahan nin hondang ya ma--in mitaligmang tarem ya pagkatatarem. Hay lopa na ay pagkahahawang nin emen hilà kalalantakan ogtoy-allo. 17Hin nakit ko ya ay nipalokob ako ha danin bitih na boy bilang akon nati. Hapa--eg, in-aptoh na kongko ya wanan gamet na boy hinalità na kongko, "Agka malimo," wana. "Hiko ya ayin pinangibatan boy ayin anggawan. 18Hiko ya angkabiyay! Hiko ay nati piro hapa--eg ay angkabiyay ako anggan makakanoman. Hikoy ampakapangyayari ha nikati kateng ha dogal lay an-ingaten Hadis. 19Hapa--eg ay iholat mo baytoy nikakit moyna kateng angkakit mo hapa--eg boy hatoy mikakit mo et. 20Hay ahè impatandà ya kahologan nin hatoy pitoy bito--en ya nakit mo ha wanan gamet ko boy hatoy pitoy kandiliro ya gintò ay ipatandà ko komo. Hatoy pitoy bito--en, hay kahologan nin habayto ay aw-anghil nin Diyos ya ampangasiwà ha pitoy gropon mangama--in katetpel ha Pangino--on. Hato itaman ya pitoy kandiliro ya gintò, hay kahologan nin habayto ay hatoy pitoy gropon mangama--in katetpel ha Pangino--on."


text: 1Tinawag nen Jesus iray labinduan disipulo tan initdan to ray pakayari tan pakaoley a mamaekal ed saray dimonyo tan mamaabig ed saray sakisakit. 2Insan to ra imbakin mangipulong na Panariay Dios tan mamaabig ed saray mansasakit. 3Inkuantod sikara, "Ag kayo manaawit na antokaman diad pampulong yo. Ag kayo manaawit na anggan bastun, bayung, kakanen, kuarta, tan duga lay sakey a kawes yo. 4Manayam kayod abung a pamatuloyan dad sikayo, tan diman kayo manayam anggad isiput yod saman a baley. 5No ag kayo awatey totoo ed sakey a baley, taynan kid man tan pokpok yoy dabuk ed saray sali yo, a tanda na maoges a ginawa ra." 6Sinmiput la sirin ira may disipulo, tan nililiber da ray bario a nampupulong na Maung a Balita tan nampapaabig ed saray mansasakit ed amin a pasen. 7Si Herodes a manooley ed Galilea nadngelan to ra yan amin ya agawgawa. Agoloy isip to, ta wala ray mangibabagan abilay si Juan a Managbinyag. 8Wala met iray mangibabagan pinmanengneng si Elias. Wala ni ray arum a mangibabagan abilay so sakey ed saray propita nen saman. 9Inkuanen Herodes, "Impapotul koy olo nen Juan. Balet siopa yan toon amayamay so nababalitaan kon nipaakar ed sikato?" Kanyan nampilalekan ton nanengneng si Jesus. 10Kapawil da ra may apostol, imbaga rad kinen Jesus iray amin a ginagawa ra. Intagar ira nen Jesus tan linma ran kabukbukoran da ed sakey a baley a manngaray Betsaida. 11Nen nadngelan ya na totoo, tinombuk day Jesus tan maliket ya angawat ed sikara. Nansalitay Jesus ed sikara na nipaakar ed Panariay Dios, tan pinapaabig to ray mansasakit. 12Nen onngangarem la, dinmagod kinen Jesus iray labinduan disipulo. Inkuandad sikato, "Ibakim la ray totoo, pian makakar irad kaabungan ed saray kaliber-liber a bario, et makalmo ray kanen tan ogipan da, ta arawid kaabungan yan pasen." 13Balet inkuanen Jesus ed sikara, "Sikayo ingey mangiter na kanen da." Inmebat ira, "Anggapoy kanen tayo no ag labat limaran tinapay tan duaran sira. Say labay mon ibaga, onla kamin manaliw na kanen da ra yan amin a totoo?" 14(Sakey a liman libon lalaki so wadman.) Inkuanen Jesus ed saray disipulo, "Payorung yo ray totoo a sanlilimamplod sakey a grupo." 15Onyay ginawa ran tua, tan pinayorung da ran amin. 16Inala nen Jesus ira may limaran tinapay tan duaran sira, tinmangay ed tawen, tan akisalamat ed Dios. Pinipisag to ra tan inter tod saray disipulo to ya ibunog dad saray totoo. 17Angan ira ya amin tan napsel ira. Nen tinipon na saray disipulo so kera-keran tinapay tan sira, napnoy labinduan tiklis. 18Aminsan nen mampipikasi a bukor si Jesus, sinmingger iray disipulod sikato. Tinepet tod sikara, "Siopa ak, onung na ibabagay totoo?" 19"Wala ray mangibabagan sika si Juan a Managbinyag," ebat da. "Ibabagay arum a si Elias ka; wala met iray mangibabagan sakey ka ed saray propita nen saman ya inmolid bilay." 20"Sikayo balet, antoy kuanyo? Siopa ak?" tepet tod sikara. Inmebat si Pedro, "Sikay Cristo na Dios!" 21Binilin ira nen Jesus ya ag da yan balut ibabaga ed anggan siopa. 22Inkuanto nid sikara, "Nepeg a manirap a maung so Anak na Too. Ag awaten na saray mamatakken na baley, saray manonan papari, tan saray iskriba. Papatey da, balet onolid bilay diad kumatlon agew." 23Insan inkuantod sikaran amin, "Siopamay malabay ya ontombuk ed siak, nakaukolan a lingwanan toy sikaton dili, sakbaten ton inagew-agew so krus to, insan ontombuk ed siak. 24Ta naandiay bilay so toon mangilaban na bilay to; balet nilaban so toon mangiter na bilay to a nisesengeg ed siak. 25Antoy nagonggona na sakey a toon nakayaryan toy intiron mundo, no naderal o naandi lamlamang so bilay to? 26Siopamay mangibaing ed siak tan saray salitak, sikato met so ibaing na Anak na Too, no onla dian ompawil a kataruk toy kagalangay Ama, tan kaiba to ray masanton anghil. 27Tandaan yo ya! Walad sikayo ray ag ompatey, anggad ag da nanengneng so Panariay Dios." 28Kalabas na waloy agew kasumpal ton imbaga ra ya, tinmakdang si Jesus ed palandey ta mampikasi. Intagar to ra di Pedro, Juan tan Santiago. 29Nen mampipikasi, naoman so nengneng na lupa to. Pinmotipotin mankidyam so kawes to. 30Kabebekta, wala ray duaran lalakin mitotongtong ed sikato: si Moises tan si Elias. 31Pinmanengneng iran walay mangatatawen a liwawa, tan mitotongtong irad kinen Jesus na nipaakar ed magano lan panumpal toy linaway Dios, salanti say ipatey tod Jerusalem. 32Nanaogip si Pedro tan saramay kaiba to, balet bigla ran abangon tan anengneng day mangatatawen a liwawa nen Jesus tan saramay duaran lalakin akaalagey a kaiba to. 33Nen ontataynan la ra may lalaki, inkuanen Pedro ed kinen Jesus, "Maistro, maung ta wadya itayo. Manggawa kamiy taloran ayaman: sakey so para sika, sakey so para si Moises, tan sakey so para si Elias." (Diad tuay tua ag to amtay ibabaga to.) 34Mansasalita niy Pedro nen walay lorem a linmesa tan tinarungan to ra. Ataktakot ira nen tinarungan iray lorem. 35Insan walay bosis a nanlapud samay lorem ya inkuanto, "Sikato yay Anak ko a pinilik. Dengel kayod sikato!" 36Katonda to may bosis, anengneng dan bukbukor la nen Jesus. Saramay taloran disipulo ag da nin balut imbagbaga ed anggan siopa so anengneng da. 37Diad ontombuk ya agew, linmeksab la ra. Amayamay so totoon inmabet ed kinen Jesus. 38Walay sakey a tood man ya inmeyag, "Maistro! Kerewen kod sika a nengneng mo pay anak konlaki. Bukbukor to ni met yan anak ko! 39Inaponay dimonyo tan no onsigi, bigla-biglan makaingal, insan mantayetayegteg tan mambora-boray songut to. Ontan lay pamapairap na dimonyo ed sikato tan ag to taynan! 40Akikasi ak ed saray disipulom a paekalen da, balet ag da nayarian." 41Inmebat si Jesus, "Agaylay kinaoges tan ag yo panisiad Dios, sikayon totood sayan panaon! Anggan kapigan kasiy piolup-olup kod sikayo? Anggad kapigay pananos kod sikayo?" Insan inkuantod samay too, "Iyakar mo pa dia tay anak mo." 42Nen ondarago may ogaw, tinumbay dimonyo tan pinatayegteg to. Nampasnukan nen Jesus imay dimonyo, pinaabig to may ogaw, insan to impawil ed ama to. 43Mankelaw ya amin iray totoo ed pakapanyariy Dios. Pankelkelawan niy totoo so amin a gagawaen nen Jesus nen inkuantod saray disipulo to, 44"Ag yo lilingwanay ibagak ed sikayo natan! Say Anak na Too nipalima ed pakayariy totoo." 45Balet ag da amtay kabaliksan to ya. Niamut yad sikara, pian ag da natalusan. Antakot da met a tepeten ed kinen Jesus no antoy labay to yan ibaga. 46Nansasangsanganan na saray disipulo no siopay manona ed sikara. 47Amta nen Jesus no antoy nununoten da, kanyan anawag na sakey ya ogaw tan pinaalagey tod abay to. 48Insan kuantod sikara, "Siopamay mangawat ed sayan ogaw lapud ngaran ko, awaten to ak; tan siopamay mangawat ed siak, awaten toy angibakid siak. Ta say sankaabebaan ed sikayon amin, sikatoy manona." 49Inkuanen Juan, "Maistro, akanengneng kamiy sakey a toon mamapaekal na saray dimonyo ed ngaran mo. Binano mi, lapud aliwan kabyangan na olupan tayo." 50Inkuanen Jesus ed sikato tan saray arum a disipulo, "Ag yo babanoen, ta say ag onsumpad sikayo, kaiba yo lamlamang." 51Nen asingger lay panaon a kiatagey nen Jesus ed tawen, ginetma toy onlan onla ed Jerusalem. 52Imbaki toy pigaran totoo ya onona ran onlad sakey a bario ed Samaria a mangiparaan na tuloyan to. 53Balet ag inawat na saray totood man, lapud kabat dan getma to lay onlad Jerusalem. 54Nen naamtaan ya na saray disipulon si Santiago tan si Juan, inkuanda, "Katawan, onabuloy kan manawag kamiy apoy a manlapud tawen a maneral ed sikara?" 55Linmingaw si Jesus tan nampasnukan to ra; 56insan la ra linmad sakey a bario. 57Nen wala rad dalan, inkuay sakey a too ed kinen Jesus, "Ontombuk ak ed sika, anggan iner so laen mo." 58Inkuanen Jesus ed sikato, "Wala ray ongib a panaayaman da ray asod katakelan, tan wala met iray obung da ray manok ed tagey, balet say Anak na Too anggapoy anggan narokulan to." 59Inkuantod sananey a laki, "Tombuk kad siak." "Katawan," ebat to may laki, "abuloyan mo ak pa nin onsempet a mangipompon ed kinen amak." 60Inkuanen Jesus, "Paolyan mo la ray inaatey a mangipompon na inaatey da. Lakan mampulong na nipaakar ed Panariay Dios." 61Inkuan met na sakey, "Ontombuk ak ed sika, Katawan, balet abuloyan mo ak nin mampatanir ed pamilyak." 62Inkuanen Jesus ed sikato, "Siopamay mambabakan lingaw-lingaw nid beneg, anggapoy kana tod Panariay Dios."


text: 1Hin hato, hay Diyos ay naghalità ha kawka-apo-apowan tamo nin malakè ya bisis boy ha hari-hari̇̀ ya paraan ya hay pinahalità na ay pawpropita na. 2Piro hapa--eg ha kalampohan ana nin pana--on, naghalità ya kontamo ya hay pinahalità na ay Anak na. Hay babon lotà ay pinalsa nin Diyos ya hay ginomawà ay Anak na, boy pinili̇̀ nin Diyos ya Anak na nin mag-ikon nin kaganawan bagay. 3Bayri ha Anak ay makit ya kagandawan kahampatan boy kahawangan nin Diyos, boy no pangno ya Diyos ay ombayro itaman ya Anak na. Hiya ya Anak ya ampakaba-alà ha kaganawan pinalsa nin Diyos, ta maski anyay halita--en na ay ampangyari. Nati ya emen na ma-alih ya kawkasalanan tamo, biha ya nako ha katatag-ayan ha kama-inan nin Diyos nin niknò ha bandan wanan nin Pinakamakapangyariyan ya Diyos. 4Hay an-ingaten Anak nin Diyos ay igit ha aw-anghil, ta hay katongkolan ya inggawà kona nin Diyos ay igit ha katongkolan la. 5Alwan anghil no alwan Anak na ya pinag-ilgowan na nin ombayri: "Hika ya Anak ko. Hapa--eg ay impatnag ko ya hiko ya Tatay mo." Ombayri et ya hinalità nin Diyos ya tongkol ha Anak na: "Hiko ya Tatay na boy hiya ya Anak ko." 6Hin ihogò nin Diyos ya mimihay Anak na nin mako bayri ha babon lotà ay ombayri ya hinalità na: "Kaganawan anghil nin Diyos ay dapat homamba kona." 7Tongkol ha aw-anghil ay ombayri itaman ya hinalità nin Diyos: "Hila ay mawmagsisirbi ko ya no labay ko ay magawà ko nin hila ay mag--in angin boy mag--in apoy." 8Piro hay hinalità nin Diyos ya tongkol ha Anak na ay kahalako ta ombayri ya hinalità na kona: "Hay pamomo--on mo, O Diyos ay anggan makakanoman. Hay pag-a-ari̇̀ mo ay ma--in kahampatan. 9Angkatowà ka ha gawgawà ya mahampat, piro angka-inakit ka ha gawgawà ya mala--et. Kayà pinonò kata nin kaligawan, ta hika ay ginawà kon igit ha kawkalamowan mo." 10Hinalità et nin Diyos ha Anak na: "Hin ka-ona-onawan, hika ya Pangino-on ay pinalsa moy lotà, boy gamet mo ya nanggawà nin langit. 11Kaganawan nin habayti ay ma-in anggawan, piro hika ay manatili anggan makakanoman. Habaytoy pawpinalsa mo ay doma-an nin bilang ha dolo 12ya no ayin anan kowinta ay topi-en ana ta pahiliyan nin bayo. Piro hika ay ahè ampangoman; agka tomo--a boy agka mati." 13Habayti et ya hinalità nin Diyos ha Anak na: "Miknò ka ha bandan wanan ko anggan hay kawka-away mo ay talowen ko boy igwà ko hila ha hilong kapangyariyan mo." Maski nakakano ay ayin ombayroy hinalità nin Diyos ha aw-anghil na. 14Wari̇̀ alwan kaganawan anghil ay aw-ispirito ya mawmagsisirbi ha Diyos? An-ihogò hila nin Diyos nin magsirbi do ha tawtawoy biyan na nin kalibriyan ha kasalanan.


text: 1Dimmatong da Jesus hinan dammang nan lobong hinan babluy ad Gadera. 2Ya unat goh limmahun hi Jesus hinan bangka ya dinamuna han lala'in nalpuh nan lubu'. Ya waday nihu'lung hi nappuhin lennawan hiya, 3ya hidih nan wadan di lubu' di ihihinnana, ya adida pa'abbobod ay hiya an ta"on hi unda bangkilingan. 4Ti hin'umu'udduman binangkilinganday ngamayna ya hu'ina, mu pumpogtangna damdama, at mi'id di abalinandan mangipa'ud ay hiya ti nidugah di amabi'ahna. 5Ya abigabigat ya amahdomahdoman limmane'le'od hinan way lubu' ya hinan aduntuduntug, ya timmu'utu'u', ya gunna alan di batuan inyuge'ugehnah odolna. 6Ya unat goh inamangnah Jesus ya timmagtag an immuy ay Hiya, ya nunhippih inayungana. 7- 8Ya inalin Jesus ay hiyay, "He"an neh'op ya mala'ah'ah nan lala'in neh'opam!" Ya init'u'nan nangalih, "He"a, Jesus an Imbaluy Apo Dios an na'abbagbagtu, hay atom ay ha"in? Ihapatam ay Apo Dios ta adia' paligaton!" 9Ya inalin Jesus ay hiyay, "Ibaagmuy ngadanmu." Ya inalinay, "Hay ngadan'u ya hi Do'ol ti do'ol amin nihu'lung!" 10Ya intugtugan nen lala'in nangal'alu' ay Jesus ta adina pakakon didan nun'appuhin lennawan den babluy. 11Ya wah diday do'ol hi babuy an munhu'ay hinan duntug ta manganapdah ononda. 12At inal'alu' nan nun'appuhin lennawah Jesus ta ipihu'lungna didah nan babuy. 13Ya inabulutna, at nun'ala'ahda din nun'appuhin lennawa enen lala'i, ya hennagna didah din babuy. Ya numpunyapyappahanda din duway libu nin an babuy ta immuydah nan lobong, at nun'iloblobda. 14Ya unat goh tinnig din mun'adug hi babuy henen na'at ya limmayawda, ya immuydah nan abablubabluy an mangulgud enen na'at. Ya numpapanguy din tatagun mannig eden na'at. 15Ya unat goh dimmatongda din tataguh din wadan da Jesus ya tinnigdan inum'umbun heden tagun nala'ahan din nappuhin lennawa, ya nalubungan, ya pinumhod di nomnomna. At timma'otda. 16Ya inulgud din nannig enen na'at hinan tataguy aat di na'at enen lala'in nahe'pan ya din na'at hidin do'ol an babuy. 17Ya inal'alu' nan tataguh Jesus ta taynana nan babluyda. 18At nunlugan da Jesus hinan bangka ta makakda, ya inal'alu' din tagun nala'ahan di nappuhin lennawah Jesus ta mi'yuy ay Hiya. 19Mu inalin Jesus ay hiyay, "Adi'a mitnud ta un'aat mumbangngad hi abungyu ta ulgudom ay da'yun hina"aman amin din inat Apo Dios ay he"a ya nan aat di gohgohna." 20At immuy mah heden lala'ih nan babluy ad Decapolis an mangul'ulgud an amin hinan inat Jesus ay hiya, ya manoh'an amin din nangngol eden inulgudna. 21Unat goh bimmad'ang da Jesus hinan dammang den lobong ya dimma'aldah nan pingitna, ya do'olday tatagun na'amung an nunli'ub ay Hiya. 22Ya immuy ay Jesus han tagun hi Jairus di ngadana an ap'apuh nan himba'an di Hudyu. Ya nunhippih inayungana, 23ya inhamadna ahan an nangal'alu' ay Hiyan inalinay, "Han imbaluy'un ung'ungngan babai ya magadyuh an matoy! Adya ni' umuyta ta dapoom at inila' an umadaog!" 24At inabulut Jesus ta nuntunuddan immuy. Ya do'ol goh di tatagun nangunud ay dida an alulunganda Hiya. 25Ya wah di goh ay dida han babain himpulu ta duway tawon hi adi atdu'an di dalah bumuhu' hi odolna. 26Ya impuhnan amin di pihhunah numpa'agahanah nan do'ol an duktul, mu mi'id ah ohah nangipa'adaog ti un at goh namama. 27Ya dengngolnan do'ol di abalinan Jesus, at immuy nebnog ay Hiyah nan way do'ol an tatagu, ya dinapanay lupit di lubungna 28ti inalinah nomnomnay, "Ammunay lubungnah dapoo', at umadaog tun dogoh'u." 29Ya himbumagga ya inilanan immadaog din dogohna ti natdu' din dalan bumuhu' hi odolna. 30Ya enelan Jesus an waday badang an nalpuh odolna, at nunhiggung hinan do'ol an tatagu, ya inalinay, "Goh henen nanapah lubung'u?" 31Ya inalin din intudtuduwanan Hiyay, "Alulungan da'ah nan do'ol an tatagu, at gun da'a dapoon, at goh ta ibagam hi un way nanapan He"a?" 32Mu limmanigguligguh damdamah Jesus ta tigona din nanapan Hiya. 33Ya unat goh inilan den babain immadaog din dogohna ya immuy hi wadan Jesus, ya wimmogwowogwog, ya nunhippih inayungana, ya imbaagnan amin di na'at ay hiya. 34Ya inalin Jesus ay hiyay, "Agi', immadaog nan dogohmu ti dumalat nan pangulugmu! At umanamut'a an malenggop ti adi mipidpidwa din dogohmu." 35Ya otog di punhaphapitan Jesus ya waday nidatong an linala'in nalpuh abung Jairus. Ya inalidan Jairus di, "Adim itnud han Muntudtudu ti natoy din imbaluymu." 36Mu agguy inabulut Jesus henen inalida, at inalinan Jairus di, "Adim nomnomon henen na'at enen imbaluymu, mu unmuat kulugon an tumagu." 37Ya agguy inabulut Jesus din udumnan tatagun mitnud ay Hiya, an anggay da Peter, ya hi Jacob, ya nan agin Jacob an hi John. 38Ya unat goh immatamdah abung nen upihyal an hi Jairus ya tinnig Jesus an mid poto' di aton din tatagu ti waday ahikikila ya ahi'e'ebel. 39Ya unat goh himmigup da Jesus ya inalinan diday, "Anaad ta humelhel ayu ya ahikikila ayu? Henen ung'ungnga ya agguy natoy ti un nolo'!" 40Ya ma'akikkidan nen inalina ti iniladan natoy. Mu nun'ipapitaw Jesus dida, ya initnudnay o'ommod nen ung'ungnga ya din tulun intudtuduwana ta himmigupdah nan kuwaltun awadan din unga. 41Ya inodnan Jesus di ngamayna, ya inalinay, "Talitha koum!" (ya hay ibalinan neh hapit tu'u ya, "Ingngi, bumangon'a!") 42Ya himbumagga ya timmagu, at natana'dog, ya dimmalan. Henen unga ya himpulu ta duway tawona nin. Ya nunheglay amanoh'aandah din tinnigdan na'at. 43Ya minandalna dida ta adida ibabbaag hinan udumnan tataguh nen na'at, ya inalina goh di, "Panganonyuh ten ung'ungnga."


text: 1Yan nengibbuhan Solomon ni nengapyaan tun Tempol niya palasyoh tu niyaddan emin etan pinhed tun kapyaen, 2ey nampeang-ang mewan hi Apu Dios ni hi-gatu, e heni lan nampeang-angan tud Gibeon. 3Kan Apu Dios ni hi-gatuy “Dingngel ku dasal mu. In-eng-eng ku eya Tempol ni kinapyam et yadya pandeyyawan yun ingganah ni hi-gak. Eddugak niya ippaptek kun ingganah. 4Ey hedin hi-gam, man ihhammad ku nan-ap-apuam hedin kayyaggud niya limpiyuh hu pengu-unnud mun hi-gak, henin impahding lan amam e hi David, ey hedin u-unnuden mun emin hu inhel kun pehding mu, anin idan tugun ku niya olden ku, ey peamnuk hu insapatah kun nunman nan amam e kangkuy wadallin ingganah hu helag tun man-ap-apudya Israel. 6Nem hedin hi-gam winu helag mu ey ngenghayen yudda tugun ku niya olden kun indawat kun hi-gayu et deyyawen yu edum ni dios 7ey e-kalen dakeyun tuuk e helag Israel eyad bebley ni indawat kun hi-gayu. Ey iwwalleng ku eya Tempol ni in-eng-eng kun pandeyyawan yun hi-gak, ey emin hu tutu-ud kebebbebley ey anggebe-hel dakeyulli niya pippihulen dakeyu. 8Ey anin ni kayyaggud ni peteg hu ang-ang eyan Tempol ni nunya et makabbahbah ali ma-lat emin idalli melebbah ey metngadda. Kandalliy ‘Kele na-mu hanneya hu impahding Apu Dios eyan bebley niya eya Tempol?’ 9Yalli ihhumang idan tuu ey kanday ‘Neipahding huyya tep dineyaw da hu edum ni dios, niya inwalleng da hi Apu Dios e Dios dan nengihwang ida lan aammed dad Egypt. Et humman hu, impaelin Apu Dios ni hi-gada eya nemahhig ni ligat da.’ ” 10Dewampulun toon hu nelabah et han gibbuhan Solomon hu palasyoh tu niya Tempol Apu Dios . 11Ya etan patul di Tyre e hi Hiram hu nengidwat ni emin ni sedar, yadda belbel, yadda balituk ni mahapul Solomon. Ya indawat daman Solomon ni hi-gatu ey hampulut dewwan bebley di Galilee. 12An inang-ang Hiram humman idan bebley ey eleg tu pinhed 13et kantun Solomon ey “Hipadda huyyan bebley ni indawat mun hi-gak e agik? Tam endi silbida.” Humman gaputun nginedanan Hiram humman ni bebley ni Kabul e ya keibbellinan tu ey ‘Endi silbitu’ et humman ngadan tu ingganah nunya. 14Umlaw di liman libun kiloh ni balituk hu indawat Hiram nan Solomon. 15Huyyadda impekapyan Solomon idan nepilit ni mangngunnu: Ya etan Tempol Apu Dios, ya palasyoh tu, ya Millo, ya etan batun tuping ni lulud ni Jerusalem et yadda bebley di Hasor, Megiddo et ya Geser. 16Humman ni bebley e Geser ey sinekup lan patul di Egypt ni nengubatan tuddan bimmebley diman et apputen tudda. Pintey tudda hu nambebley diman et legaben tu humman ni bebley. Indawat tun regaloh humman ni bebley etan ni u-ungnga tun bii eman ni nan-ahwaan dan Solomon. 17Inyayyaggud Solomon humman ni bebley et ya etan nengin-ehpen e Bet Horon ngadan tu, 18ya Baalat, et ya Tamar etan di mamegan puyek. 19Binehwat tudda bebley ni pambodegahan tuddan mahapul tu, yadda bebley ni pengihha-adan tuddan kebayyu tu niyadda kalesah tun meussal di gubat. Ey kinapya tu hu hipan pinhed tun kapyaen di Jerusalem, yad Lebanon et yad emin di bebley ni nan-ap-apuan tu. 20Wadadda tutu-un nannaneng di nambebleyan idan helag Israel e humman ida hu Amorite, Hittite, Perissite, Hibite niyadda Jebusite. 21Huyyadda helag ni tuudman ni eleg pateyen idan helag Israel eman ni nalpuan dad Egypt. Pinilit idan Solomon ni impangngunu et ingganah nunya ey himbut ida. 22Yadda helag Israel ey endi pinilit Solomon ni impangngunu tep impambalin tuddan sindalu, opisyal ni gubilnu, ap-apun sindalu, ap-apuddan sindalun mampangkalesah niya mangkebayyun sindalun mekiggubbat. 23Pinilin Solomon hu liman gatut et neliman opisyal ni menang-ang idan nepilit ni mangngunnu. 24Yan nengialdanan Solomon etan ni ahwatun u-ungngan patul di Egypt di palasyoh ni kinapya tun panha-adan tu, e tu inewit di Bebley David, ey impekapya tu etan Millo. 25Impahding Solomon etan ida mekapyad Tempol e mampitlun hantoon hu pan-appitan ni kagihheba, man-appit ni pekiddagyuman nan Apu Dios, niya man-appit ni kagihheban bangbanglun insensoh etan di pan-appitan ni kinapya tu. 26Nengapya pay hi Solomon ni dakel ni bapor di Esion Geber e neihnup di Elat di Edom etan di gilig ni Madlang ni Baybay. 27Immitu-dak hi Hiram idan tuu tun impeingha da mangngunnud bapor, ma-lat baddangan da hu tuun Solomon. 28Nambapor ida et lumaw idad Ophir, et yan nambangngadan da ey in-anemut da hu hampulut enem ni libun kiloh ni balituk, et idwat dan Solomon e patul.