text:
CIO̱O̱K KÄ BÄKƐl
Nɛy Tin ci Li̱w Anikä?
Ɛŋu mi la tuɔɔk kä raan mi cɛ li̱w?
Ɛŋu mi li̱w naath ɔ?
Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö dënɛ thuɔ̱k ŋa̱c kɛ kui̱̱ nɛɛni ti ci li̱w?
TI̱TI̱ kɛ thieecni ti ca thiec ɛ naath kɛ run ti bathdɔɔri ti ŋuan. Kɛ thieecni ti buɔ̱m buɔ̱ɔ̱̱m ɛlɔ̱ŋ. Gua̱thni diaal tin cieŋ naath thi̱n wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw luɔc thieecni ti̱ti̱ diirɛ kɛ ɛlɔ̱ŋ.
2 Kä cio̱o̱k in pay thuɔ̱k, canɛ ruac ɛlɔ̱ŋ thi̱n kɛ ɣöö ca naath luɛl rɛy dueeri kɛ riɛm Yecu Kritho, kä cɛ naath lëp duɔ̱ɔ̱p teekä mi do̱raar. Kä ci Baibol ɛ lar bä ɛn ɣöö bi gua̱a̱th lɛni ben mi bi ɣɔw “cu thil lia̱a̱.” (Nyuuth 21:4) Duundɛ ɣöö, ɛn täämɛ ŋotdɛ kɛ mi li̱ewnɛ. Kɛ ɣöö ci Kuäär mi cɔali Thɔ-lɔ-mɔn ɛ lar ɛn ɣöö: “Ŋäc [nɛy] tin tëk jɛ ɛn ɣöö bikɛ li̱w.” (Bok Ŋi̱i̱cä 9:5) Kuɛ la ɣöö nɛy diaal nhɔakɛ ni ja̱ny teekä. Duundɛ ɣöö ŋotdɛ kɛ mi la ga̱a̱y naath ɛlɔ̱ŋ, kɛ ɣöö ɛŋu mi bi tuɔɔk kä kɔn mi wanɛ wä li̱w.
3 Mi ci raan li̱w, la wiee naath. Kuɛ la ɣöö dɔ̱ŋ dënɛ thiec: ‘Mi ci raan li̱w ɛŋu mi la tuɔɔk kä jɛ? Kɛn nɛy tin ci li̱w cuckɛ inun? Kɛn guɛckɛ kɔn ɛ kɛn täämɛ? Tëëkɛ duɔ̱ɔ̱r mi dënɛ la̱t kɛ kui̱diɛn inun? Kä kɔn banɛ nɛy ti ci li̱w nyɔk kɛ nën ɛpuc? Nɛy tin ŋi̱eckɛ naath kɛ ruaacni kuɔth wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw luɔckɛ thieecni ti̱ti̱ kɛ dup ti gööl ɛ kɛn. Tha̱a̱ŋkiɛn ŋi̱eckɛ naath kɛ ɣöö mi ci ram mi gua̱n cuŋni li̱w bi yiëëdɛ wä ro̱o̱l nhial, kä mi ɛ ram mi gua̱n dueeri ba yiëëdɛ wä yuɔr rɛy maac mi thil pek. Kä lar ŋi̱eec kɔ̱kiɛn ɛ bä ɛn ɣöö mi ci raan li̱w, wëë ro̱o̱l jɔɔkni kɛ ɣöö bɛ wä cieŋ kɛɛl kɛnɛ gua̱ndɔɔŋnikɛ. Ŋotdɛ bä tëëkɛ nɛy ti ŋi̱eckɛ naath i̱ nɛy tin ci li̱w wäkɛ piny muɔ̱ɔ̱n kɛ ɣöö ba kɛ wä luk, kiɛ ba kɛ wä nyɔk kɛ da̱p kɛ pua̱ny kɔ̱kiɛn.
4 Ŋi̱i̱cni ji̱ ruaacni Kuɔth tɔ̱tɔ̱ tëëkɛ ca̱r kɛl mi matkɛ ɛ kɛn diaal, ɛ kɛn i̱̱ mi ci raan li̱w, la tëëkɛ mi bä raar puɔ̱ɔ̱nydɛ. Ŋi̱eec ruaacni Kuɔth tëë wal amäni nɛy tin ŋi̱eckɛ naath ɛn wa̱lɛ, larkɛ jɛ ɛn ɣöö nɛy ti ci li̱w tekɛ rɛy teekä mi thil pek, nɛ̈nkɛ kɔn ɛ kɛn, kä liɛŋkɛ ruacdan, kä cärkɛ bä. Kuɛ la ɣöö, dee ruac ɛmɔ kula thuɔ̱k i̱di̱ään? Kɛ ɣöö ciɛŋ ran diaal, kɛnɛ cärkɛ diaal, amäni lätkɛ diaal, lätkɛ kɛɛl kɛ ŋidhdɛ. Kä mi ci raan li̱w, la cuŋ ŋidhdɛ läätdä. Duundɛ ɣöö mi ŋot kɔn kɛ tëk kɛ kɔɔr kä mi canɛ li̱w a ci ŋidhdan cuɔ̱ŋ läätdä, dee cärkɔn, kɛnɛ ciɛŋkɔn, ŋot kɛ mi tëkɛ kä rɔ̱ɔ̱diɛn kɛ duɔ̱ɔ̱p mi gääy wi̱c nath.
ƐŊU MI LA TUƆƆK KÄ RAAN MI CƐ LI̱W?
5 Min tuɔɔk mi ci raan li̱w, /ciɛ mi gääy Kuoth Jaöba, ëë Cak ŋidh ran. Jɛn ŋäcɛ min la thuɔ̱k kɛ kui̱ raam mi ci li̱w, kɛ ɣöö kä Baibol, cɛ kɔn la̱r ta̱a̱ in tekɛ nɛy ti ci li̱w. Ŋi̱i̱c Baibolä min thuɔ̱k kɛ kui̱̱ nɛɛni ti ci li̱w ɛ ɣöö: Mi ci raan li̱w, bɛ thil. Kɛ ɣöö lia̱a̱ ɛ thil teekä. Nɛy ti ci li̱w, /cikɛ nen, kä /cikɛ li̱ŋ, kä /cikɛ cär. Thilɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kɛl puɔ̱ɔ̱ny ran mi la ŋot kɛ tëk kɛ kɔɔr kä mi ci puɔ̱nydɛ li̱w. Kɛ ɣöö raan thilɛ tiey kiɛ yiëë mi jiɛy kɛ cäŋ li̱ethdɛ.*
6 Kɛ kɔɔr kä mëë ci Thɔ-lɔ-mɔn ɛ ŋa̱c ɛn ɣöö nɛy tin tëk bikɛ li̱w, cuɛ wee: “[Nɛy] tin ci li̱w thilɛ mi ŋäc kɛn ɛ” ɛ tɛk. Kä cuɛ cu ruac kɛ ɣöö nɛy ti ci li̱w thilɛ kɛ nhök, kiɛ tiɛɛl, “kɛ ɣöö thilɛ ca̱r, kiɛ la̱t kiɛ pɛl ɛn muun ɔ [bikɛ] wä thi̱n ɔ.” (Bok Ŋi̱i̱cä 9:5, 6, 10; rieet tɔ̱tɔ̱ gäŋkɛ kɔn.) Inɔ bä, ci Diit Puɔnyä kɛnɛ Pal 146:4 ɛ lar ɛn ɣöö mi ci raan li̱w, “bi cär[kɛ diaal] cu riaw.” Kɛ ɣöö raan li̱wɛ, thilɛ mi la doth kɛ tëk puɔ̱ɔ̱nydɛ. Tëkdan ɛ duŋ gɔaa ɛmɛ ce̱tdɛ kɛ le̱w maac. Kɛ ɣöö mi ci mac li̱w, le̱wdɛ thilɛ gua̱a̱th mi la wëë thi̱n. La thilɛ ɛ yut.
ƐŊU MI CI YECU Ɛ LAR KƐ KUI̱ LI̱ETH
7 Cu Yecu Kritho ruac kɛ ta̱a̱ in tekɛ nɛy ti ci li̱w. Kɛ cäŋ kɛl, cua jɛ nööŋ thok ɛn ɣöö tëëkɛ määthdɛ mi cɔali La-dha-räth mi ci li̱w. Cu Yecu ja̱a̱kɛ jiök: “Ci määthdan ni La-dha-räth pay niɛɛn.” Cu ja̱a̱kɛ dhɔŋ ni ɣöö La-dha-räth duŋdɛ ni̱en baaŋ kɛ ɣöö payɛ jiɛɛn juɛ̱̈ɛ̱̈. Duundɛ ɣöö ruacdiɛn ɛmɔ /ciɛ thuɔ̱k. Cu Yecu ɛ la̱rkɛ a jɔc ɛn ɣöö: “Ci La-dha-räth li̱w.” (Jɔ̱ɔ̱n 11:11-14) Nɛ̈nɛ jɛ, cu Yecu lia̱a̱ ca̱a̱t kɛ ni̱en kɛnɛ lɔ̱a̱ŋ. La-dha-räth /ke̱nɛ wä ro̱o̱l nhial kiɛ /ke̱nɛ wä rɛy maac mi thil pek. Kä /ke̱nɛ wä jëk kɛ ja̱a̱k nhial kiɛ gua̱ndɔɔŋnikɛ. Kä /ka̱n La-dha-räth nyɔk kɛ da̱p ala ram mi dɔ̱ŋ. Jɛn cɛ niɛɛn rɛy li̱eth, ce̱tkɛ min dee raan niɛɛn kɛ ni̱en mi di̱i̱t. Tëëkɛ ciök Baibolä kɔ̱kiɛn ti ca lia̱a̱ ca̱a̱t kɛ ni̱en thi̱n. Nɛ̈nɛ jɛ, mëë ci Yecu naath jek wieekɛ kɛ kui̱ nyaam mi tɔt mi ci li̱w, cuɛ wee “/ke̱nɛ li̱w, duŋdɛ ni̱en.” (Mɛ̈-thiw 9:24) Inɔ bä, cu Puɔl ruac kɛ kui̱ nɛɛni tëë “ci tha̱a̱ŋkiɛn niɛɛn” rɛy li̱eth.—1 Ji̱ Ko-rinth 15:6; kuɛnɛ kä Ruac Kuɔth in Thia̱k.
8 Derɛ a ruac Kuɔth ɛn ɣöö bi naath li̱w inun? Ɣëëc, /ciɛ ruac Kuɔth ɛ tɛk! Kɛ ɣöö ci Jaöba raan cak kɛ ɣöö derɛ la do̱raar wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n. Canɛ jɛ kɔŋ kuɛn kɛ gua̱a̱th in ci wä, ɛn ɣöö ci Kuoth nɛy da̱ŋrɛw tëë nhiam la̱th rɛy kakä mi gɔaa kä parɛday. Cuɛ kɛ poth kɛ ɣöö bikɛ cieŋ kɛ pual pua̱a̱ny. Kuoth Jaöba go̱o̱rɛ ni ɣöö bikɛ cieŋ agɔaa. Tëëkɛ ram mi dee jɛ nhɔk ɛn ɣöö bi gaatkɛ dɔŋ, kä bikɛ cuuc kɛ lia̱a̱ mi bɛc bɛc? Ɣëëc, thilɛ ram mi dee jɛ nhɔk! Ɣɔ̱ɔ̱n, Jaöba nhɔkɛ naath ɛlɔ̱ŋ kä go̱o̱rɛ ɣöö bi naath cieŋ wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛ tɛ̈th lɔaac amäni cäŋ kɛl. Kɛ kui̱ nath ci Baibol wee: “Ci [Jaöba] do̱raar la̱th rɛy lɔaacdiɛn.” (Bok Ŋi̱i̱cä 3:11, NW) Ci Kuoth kɔn ka̱m ca̱r kɛ ɣöö dënɛ tëk amäni cäŋ kɛl. Kä cɛ duɔ̱ɔ̱p lɛp kɛ ɣöö bi gör lɔaacdan kɛ tëk mi do̱raar cu cop ni guäthdɛ.
ƐŊU MI LI̱W NAATH Ɔ
9 Ɛŋu mi li̱w naath ɔ? Kɛ ɣöö banɛ luɔc thiecä ɛmɛ ŋa̱c, banɛ mëë ci tuɔɔk kɛ gua̱a̱th ëë cieŋ ni wut kɛl kɛnɛ ciek kɛl wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n jɔl kɛ ŋäc kɛ nhiam. Kɛ ɣöö ci Baibol ɛ lar: “Cu Kuoth Nhial ni Kuoth jiɛn diaal tin gɔaa nëndiɛn kɛnɛ tin gɔaa mi̱ethdiɛn jak kä pith rɛy kakä.” (Tuk Cäkä Ɣɔaa 2:9) Duundɛ ɣöö tëëkɛ jiath kɛl mi ca pën naath. Kɛ ɣöö cu Jaöba A-dɔm jiök: “Mi̱thni rɛy jiɛn kakä diaal ce̱tkɛ min go̱o̱ri, kä tit ɛ, /cu mi̱th jiaath in jak raan kä ŋäc mi gɔaa kɛnɛ mi jiäk, kɛ ɣöö mi wi̱i̱ jɛ wä cam, kɛ jɛn cäŋ ɛmɔ bi dhil li̱w.” (Tuk Cäkä Ɣɔaa 2:16, 17) Luek ɛmɛ /ciɛ luek mi dëë lo̱k ɛ raan. Kɛ ɣöö tëëkɛ jiɛn ti ŋuan ti dëë cam ɛ A-dɔm kɛnɛ Ib rɛy kakä. Duundɛ ɣöö täämɛ ci gua̱a̱th ben kɛ ɣöö deekɛ nhökdiɛn nyoth kɛ kui̱ Kuɔth in kämkɛ tëk kɛnɛ ŋɔaani diaal ɛ wic. Mi cikɛ ŋut ɛmɔ luɔ̱th derɛ nyoth ni ɣöö nhɔakɛ Gua̱ndiɛn in te nhial kä görkɛ jɛ ɛn ɣöö bɛ kɛ bo̱th rɛy teekädiɛn.
10 Kä min jiäk ni jɛn ɛlɔ̱ŋ, ɛ ɣöö cu nɛy da̱ŋrɛw tëë nhiam mɛk ni thil luthä Kuɔth. Mëë ruac Cɛy-ta̱n kɛ thok thɔ̱a̱l, cuɛ Ib thiec: “A ci Kuoth yɛ ku jiök i̱, ‘/Cia bi mi̱th rɛy jiɛn kakä diaal?’” Kä cu Ib ɛ loc i̱, “Dëëkɔ dɛy jiɛn kakä cam. Kä ci Kuoth ɛ kulɛ lar ɛn ɣöö, ‘/Cuarɛ mi̱th kɛ dɛy jiaath in te däär kakä, kä /cuarɛ jɛ cay guëër, mi wiaa jɛ cam bia li̱w.’ ”—Tuk Cäkä Ɣɔaa 3:1-3.
11 Cu Cɛy-ta̱n ɛ jiök: “Kacɛ jɛ, /cia dee li̱w, kɛ ɣöö ŋäc Kuoth ɛ ɛn ɣöö mi wiaa jɛ wä cam, bi wuɔ̱thkun lɛ̈p kä bia cu pa̱a̱r kɛ Kuoth kɛ ŋäcdun kɛ gɔy kɛnɛ jiäk.” (Tuk Cäkä Ɣɔaa 3:4, 5) Cɛy-ta̱n go̱o̱rɛ ɣöö bi Ib ɛ ŋäth ɛn ɣöö bɛ mi gɔaa jek kɛ mieth jiaath in ca pënkɛ. Cɛy-ta̱n go̱o̱rɛ ni ɣöö dee Ib mɛɛk kärɔaadɛ kɛ kui̱ kä mi gɔaa kɛnɛ mi jiääk. Kä cu Cɛy-ta̱n ɛ lɛni lar bä ɛn ɣöö ruac Jaöba ɛ kac, ci mieth dɔw jiaath ɛmɔ lia̱a̱ dee nööŋ. Cu Ib ruac Cɛy-ta̱n ŋäth. Kä ɛn wanɔ cuɛ rɔɔdɛ puɔ̱n dɔw jiaath kä cuɛ jɛ cam. Kä cuɛ tha̱a̱ŋdɛ ka̱m cɔwdɛ, kä cu cɔwdɛ mi̱th thi̱n bä. Kɛn camkɛ dɔw jiaath ɛmɔ ni ŋäcä. Ŋa̱ckɛ jɛ ɛn ɣöö ca kɛ gok thi̱n ɛ Kuoth i̱ cuarɛ jɛ cam. Mëë ca dɔw jiaath cam, cukɛ thil luth kɛ ruac Kuɔth. Cuɛ co jɔɔc ɛn ɣöö ca ruac Gua̱ndiɛn ni Kuoth lo̱k kɛnɛ rui̱cdɛ. Thil luthädiɛn kɛ ram ëë Cak naath /ciɛ mi dëë kɛ pälikä thi̱n!
12 Nɛn cäät ɛmɛ: Mi ti̱i̱ kɛ gat dhöl kiɛ gat nyaal mi nhɔki ɛlɔ̱ŋ, kä ɛn dho̱o̱l ɛmɔ kiɛ nyaa ɛmɔ thilɛ nhök kä thilɛ luth kɛ ji̱̱, ɛŋu mi deri lɛl? Ruac ɛmɔ derɛ ji̱ moc jiääk lɔaac mi di̱i̱t. Kuɛ lɛ met car ɣen, dee jiääk lɔaac Jaöba kulɛ ni̱ndi mëë ci A-dɔm kɛnɛ Ib thil nhök a cikɛ thil luth kɛ kui̱dɛ, kä cua rɔ̱ɔ̱diɛn ri̱t ala ji̱ gaakdɛ.
13 Täämɛ Jaöba thilɛ jɛ lua̱ŋ kɛ ɣöö derɛ A-dɔm kɛnɛ Ib ti thil luth lɛ ka̱m tëk mi do̱raar. Cukɛ li̱w ce̱tkɛ mëë cɛ la̱rkɛ. Cu A-dɔm kɛnɛ Ib co thil inɔ. /Ke̱nkɛ wä ro̱o̱l nhial mëë cikɛ li̱w. Cu nɛmɛ jɔɔc kɛ gua̱a̱th ëë ruac Jaöba kɛ A-dɔm kɛ ɣöö cɛ thil luth. Cu Kuoth A-dɔm jiök: “[Ji̱̱n bi] loc muun, kɛ ɣöö bi̱i̱ raar thi̱n. Ɛ ji̱n tur piɛny, kä bi loc niɛ tuur.” (Tuk Cäkä Ɣɔaa 3:19) Täämɛ, cu Kuoth A-dɔm cak nikɛ tuur piɛny. (Tuk Cäkä Ɣɔaa 2:7) Mëë ka̱n A-dɔm ni cak, thilɛ jɛ. Kɛ kui̱ ɛmɔ, mëë lar Jaöba jɛ ɛn ɣöö bi A-dɔm loc tuur, Jɛn lotdɛ ni ɣöö bi A-dɔm rɔɔdɛ nyɔk kɛ thil teekä ce̱tkɛ mëë la thiɛlkɛ jɛ mëë ŋotdɛ ka̱nɛ ni cak. Ɛn wanɔ, bi A-dɔm cu thil teekä kä bɛ cua̱ ni tuur piɛny baaŋ.
14 Täämɛ dee A-dɔm kɛnɛ Ib ŋot ni teekä ɛn wa̱lɛ, duundɛ ɣöö cukɛ li̱w kɛ ɣöö ca mɛk ni thil luthä Kuɔth kɛ kui̱ dueerikiɛn. Min li̱w kɛ kɔn ɛn wa̱lɛ, ɛ ɣöö ci A-dɔm kɔn döp duer kɛnɛ lia̱a̱. (Ji̱ Röm 5:12) Duer ɛmɔ ce̱tdɛ kɛ juey mi dɔp naath mi thil ram mi dee jɛ kɔl. Duer ɛmɔ cɛ naath nööŋ ni lia̱a̱, mi ci cua bit. Lia̱a̱ ɛ gua̱n tɛ̈r, thilɛ ram mi maar kɛ jɛ. (1 Ko-rinth 15:26) Dee tɛ̈th lɔaacdan kulɛ pa̱a̱r kɛ ŋu kɛ ɣöö ci Jaöba kɔn luɛl kä gua̱n tɛ̈r ɛmɛ!
ƐN ƔÖÖ BI THUƆ̱K ŊA̱C KƐ KUI̱ NƐƐNI TI CI LI̱W GƆAAƐ
15 Ŋi̱i̱c Baibolä kɛ kui̱ nɛɛni ti ci li̱w coomɛ naath ɛlɔ̱ŋ. Kɛ ɣöö canɛ jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö nɛy tin ci li̱w /cikɛ te rɛy cucä kiɛ guäth tɔ̱ɔ̱̱ŋä. Kɛ kui̱ ɛmɔ /canɛ dee dual kɛ kɛ, kɛ ɣöö /ca kɔn dee lät kä mi jiääk. Kä kɔn /canɛ kɛ dee lät kä mi jiääk kiɛ mi gɔaa, kä kɛn bä thilɛ mi dëë lät kä kɔn mi ɛ mi jiääk kiɛ mi gɔaa. Kɔn /canɛ dee ruac kɛ kɛ, kä kɛn bä /cikɛ dee ruac kɛ kɔn. Ca wee tëëkɛ tha̱a̱ŋ kua̱ri luaak kuɔth ti wee dëë nɛy ti ci li̱w luäk, kä waa nɛy tin ŋa̱thkɛ ruacdiɛn ɛmɔ la muɔckɛ kɛ yio̱w. Duundɛ ɣöö mi wanɛ thuɔ̱k wä ŋa̱c kɛ kui̱ nɛɛni ti ci li̱w, bɛ kɔn gaŋ kä ji̱ mɛɛtdä ti ŋi̱eckɛ naath kɛ ka̱a̱cni.
16 Ŋi̱i̱c duëël Kuɔthdun kɛ kui̱ nɛɛni ti ci li̱w wëë kɛɛl kɛ Baibol inun? Kɛ ɣöö duël Kuɔth ti ŋuan gua̱c ŋi̱i̱cdiɛn kɛ Baibol. Ɛŋu mi gua̱c ŋi̱i̱cdiɛn kɛ Baibol ɔ? Nɔmɔ ɛ ɣöö ca ŋi̱i̱cdiɛn nyon ɛ Cɛy-ta̱n. Cɛy-ta̱n mɛɛtdɛ naath i̱ mi ci raan li̱w, la wä yiëëdɛ tëk ro̱o̱l nhial. Nɛmɛ ɛ kac mi mɛ̈tkɛ ni naath ɛ Cɛy-ta̱n kɛ ɣöö ba Kuoth Jaöba ba̱ny piny. Kuɛ naath lɛ mɛ̈t i̱di̱?
17 Ce̱tkɛ min canɛ jɛ kɔŋ kuɛn wenkä, ɛn ɣöö tëëkɛ tha̱a̱ŋ ji̱̱ ruaacni Kuɔth ti ŋi̱eckɛ naath kɛ ɣöö mi ci ram mi gua̱n dueeri li̱w, yuɔrkɛ yiëëdɛ rɛy maac mi thil pek, kä bɛ cuuc ɛn wi̱ni amäni cäŋ kɛl. Ŋi̱i̱c ɛmɔ nyoothɛ ni thil luthä Kuɔth. Kɛ ɣöö Jaöba ɛ Kuoth mi gua̱n nho̱kä cɛ naath dee jakä cuc rɛy maac mi di̱i̱t inɔ. (1 Jɔ̱ɔ̱n 4:8) Mi tëëkɛ ram mi ci gaak kɛ gatdɛ kä bɛ tët gatdä la̱th rɛy maac mi pɛt, ji̱n deri ram ɛmɔ guic i̱di̱? Ji̱̱n dee lɔcdu tɛɛth kɛ ram mi ce̱tkɛ ɛnɔ? Ji̱n deri jɛ nhɔk ɛn ɣöö bi cieŋ kɛɛl kɛ jɛ? Ɣëëc! Kɛ ɣöö ram ɛmɔ ɛ ram mi jiääk. Ɣɔ̱ɔ̱n, Cɛy-ta̱n go̱o̱rɛ ni ɣöö banɛ jɛ ŋäth ɛn ɣöö Jaöba ɛ Kuoth mi waaŋ naath rɛy maac amäni cäŋ kɛl kɛ run ti biliöni diaal!
18 Täämɛ, ci Cɛy-ta̱n tha̱a̱ŋ ji̱̱ ruaacni kuɔth mɛt kɛ ɣöö ba naath ŋi̱ec i̱̱ mi ci raan li̱w bɛ puɔ̱nydɛ ri̱t ala puɔ̱ny yieekä kɛ ɣöö ba luɔ̱th ɛ nɛy tin tëk. Ŋi̱i̱c ɛmɛ, larɛ jɛ ɛn ɣöö yiey nɛɛni ti ci li̱w dɔ̱ŋ deekɛ maar kɛ naath kiɛ dɔ̱ŋ deekɛ la ji̱̱ tɛ̈r nath bä. Nɛy ti ŋuan ŋa̱thkɛ kac ɛmɔ. Kä kɛn dualkɛ kɛ nɛy ti ci li̱w, kä ka̱mkɛ kɛ luth, kä palkɛ kɛ ɛ kɛn. Duundɛ ɣöö ŋi̱i̱̱c Baibolä gua̱cɛ kɛ ŋi̱i̱cdiɛn, kɛ ɣöö nɛy ti ci li̱w cikɛ niɛɛn rɛy li̱eth, kɛ kui̱ ɛmɔ dënɛ pal ni Kuoth in thuɔ̱k ni Jaöba kärɔa, min la Cääkdan kä Muucdan.—Nyuuth 4:11.
19 Mi ŋäci thuɔ̱k kɛ kui̱ nɛɛni ti ci li̱w, derɛ ji̱̱ gaŋ kä nɛy tin ŋi̱eckɛ naath kɛ ka̱a̱cni kɛ kui̱ Kuɔth. Kä derɛ ji̱̱ luäk kɛ ɣöö bi ŋi̱i̱cni Baibolä tin kɔ̱kiɛn ŋa̱c bä. Nɛnɛ, min ciɛ ŋa̱c ɛn ɣöö /ci naath la wä nhial kɛ kɔɔr li̱eth, ɛn wanɔ bi ruac in ca lat kɛ kui̱ teekä mi do̱raar kä parɛday wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n cu tekɛ luɔt mi di̱i̱t kɛ kui̱du.
20 Kɛ run tëë wal cu wut mi gua̱n cuŋni mi cɔali Jɔb thiec ɛmɛ thiec: “Kä mi ci raan li̱w, derɛ rɔ nyɔk kɛ tëk?” (I-yob 14:14) Dee ram mi ci li̱w rɔɔdɛ nyɔk kɛ loc teekä inun? Min ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol kɛ kui̱ ruac ɛmɛ ɛ mi gɔaa ɛlɔ̱ŋ, ce̱tkɛ min banɛ jɛ wä jek kä cio̱o̱k ɔ te nhiam mɔ.
TIN ŊI̱ECKƐ NI NAATH Ɛ BAIBOL
- Nɛy tin ci li̱w, /cikɛ nen, kä /cikɛ li̱ŋ, kä /cikɛ cär.—Bok Ŋi̱i̱cä 9:5.
- Nɛy tin ci li̱w tekɛ lɔ̱ɔ̱ŋä; /cikɛ te rɛy cucä.—Jɔ̱ɔ̱n 11:11.
- Li̱ewnɛ kɛ ɣöö canɛ duer dɔp kä A-dɔm. —Ji̱ Röm 5:12.
* Kɛ kui̱ “tieyä” kɛnɛ “yiëë,” bi ruacdiɛn wä jek kä Luëy Rieetni.
Thieecni Ŋi̱i̱cä
1-3. Kɛ thieecni tinkiɛn ti la thiëckɛ ɛ naath kɛ kui̱ nɛɛni ti ci li̱w, kä luɔckɛ kɛ i̱di̱ ɛ nɛy tin ŋi̱eckɛ naath kɛ ruaacni kuɔth?
4. Ɛŋu mi ca lar ɛ nɛy tin ŋi̱eckɛ naath kɛ ruaacni Kuɔth kɛ kui̱ nɛɛni tin ci li̱w?
5, 6. Ɛŋu mi ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol kɛ kui̱ nɛɛni ti ci li̱w?
7. Cu Yecu lia̱a̱ ca̱a̱t kɛ leeŋu?
8. Kuanɛ jɛ lɛ ŋa̱c i̱di̱, i̱ /ciɛ lar Kuɔth ɛn ɣöö bi naath li̱w?
9. Ɛ luek in mith mi ca lueek ni A-dɔm ɛ Kuoth Jaöba, kä ɛŋu mi dënɛ jɛ lar ɔ ɛn ɣöö /ciɛ lui̱k mi dëë lo̱k ɛ raan?
10, 11. (a) Cu nɛy da̱ŋrɛw tëë nhiam thil luth kɛ Kuoth i̱di̱? (e) Ɛŋu mi cu thil luthä A-dɔam kɛnɛ Ib a duer mi di̱i̱t inɔ mɔ?
12. Ɛ cäät in mith mi dee kɔn luäk kɛ ɣöö dënɛ jiääk lɔaac Jaöba ŋa̱c mëë ci A-dɔm kɛnɛ ciekdɛ ni Ib rɔ̱ɔ̱diɛn ri̱t ala ji̱ gaakdɛ?
13. Ɛŋu mi ci Jaöba jɛ lar i̱ bi tuɔɔk kɛ cäŋ li̱eth A-dɔam, kä ruac ɛmɔ ɛŋu mi lotdɛ?
14. Ɛŋu mi la li̱w naath ɔ?
15. Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö deri thuɔ̱k ŋa̱c kɛ kui̱ nɛɛni ti ci li̱w?
16. Ɛŋa mi ci ŋi̱i̱̱c nath nyon rɛy duëli Kuɔth kiɛ ji̱̱ ruaacni kuɔth ti ŋuan, kä cɛ ŋi̱i̱cdiɛn nyon i̱di̱?
17. Nɛy tin wee bi Kuoth naath waŋ rɛy maac thilɛ kɛ luth kɛ Kuoth Jaöba i̱di̱?
18. Ɛn ɣöö ba nɛy ti ci li̱w pal ɛ ŋi̱i̱̱c kacä mi bëë nikä?
19. Ɛn ɣöö ŋäci thuɔ̱k kɛ kui̱ nɛɛni ti ci li̱w, derɛ ji̱̱ luäk kɛ ɣöö bi ŋi̱i̱c Baibolä in mith ŋa̱c?
20. Ɛ thieec in mith mi banɛ luɔcdɛ wä jek kä cio̱o̱k ɔ te nhiam mɔ?


c: text/html

text:
Min lät nɛyɛ
kɛ ɣöö ba̱kɔ nɔmɔ la̱t:
- Ba̱kɔ kumɛ Victoria nyuɔ̱th min la ŋuɔ̱t kɛ kui ko̱kä ŋuakni kɛnɛ nɛy tin kɔɔkɛ
- Ba nɛy ti ko̱o̱k kɛnɛ nɛy tin juɔ̱r kɛ cieŋ, kɛ nɛy tin kɔkɛ ŋuak amäni ji cieeni moc lääri ti gɔw.
- Ba muktäpni diaal kɛnɛ la̱a̱t diaal dhil gɔ̱r piny.
- Bakɔ la reec kam nɛyni tin ko̱o̱k kɛnɛ tin kɔkɛ ŋuak kä mäni kam nɛyni tin juɔ̱r kɛ cieŋ kɛnɛ ji cieeni.
- Luɔ̱kɔ ruacni diaal tin ca nööŋ kɛ ŋuɔ̱t köökni.
Tho̱p nɛy lääri ti gɔw ti lɔr kɛ kui:
- Ta̱th cieni kɛnɛ ɣöö de cieŋ rialikä kiɛ de bany mi cɛ jeek
- Wargakni tin la gɔ̱rkɛ lät piny kɛnɛ min laar ŋuɔ̱tdɛ
- Ciöötni gua̱thni lätni
- Kä mi ko̱o̱ki raan cieŋ kiɛ jin puänydu mi kɔki cieŋ
- Lätni tin nyuak kɛ
- Duɔ̱l yio̱o̱ni
- Muktäpni tin ca gɔ̱r piny
- Lätni tin nyuak kɛ kä ca yiɛn kɛ ŋuɔ̱t
- Kä riali deni ikä
- Thuɔ̱biɛli
- Matä muktäpni ji cieeni
- Gɔwä cieeni
- Jur cieeni
- Cieeni tin ciaŋkɛ ɛ nɛy tin ci dɔŋ
- Nɛyni tin la mɛ̈t kɛ naath
- Ko̱o̱kä kɛnɛ kɔk ŋuani
Interpreter service
Yɔ̱t talɛpon ɛmɛ 131 450 kä lar thoodu kɛ thok.. Thiec ram min loc thok kɛ ɣöö bɛ talɛpon ɛmɛ yɔ̱t 1300 55 81 81.
Mi goori ruac kɛ kɔ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ji ka̱c ni wunni tin laa jäl kɛ nɛy ti laa rɔ̱a̱ pɛli kɛ läät kä la kɛn thiikni dueli a dɔɔŋ kɛ ɣöö, i̱ tekɛ kɛ mi bikɛnɛ lät.
Laa kɛnɛ ɛ bëë ɛlɔ̱ŋ kɛ gua̱th in laa lëth kɛ piny kɛnɛ mi tekɛ kɛ mi jiäk mi ci tuɔk cet kɛ nyɔɔc, maac kɛnɛ thuul, mɛn ci naath ku cuuc kä riali dueli tin ca däk ɛ mɛn ci tuɔk.
Ji ka̱cni wuni tin laa jäl laa lat kɛnɛ i dekɛ läät titi lät cet kɛ duop thurbil, bil duel, la̱tni wicduel kɛnɛ lak karpɛ̈tkä kɛ pëk mi tɔt. Gua̱thni diaal, laa kɛn nath rup, lät cäŋ ɛn walɛ, gɔa ni jɛn ɛlɔ̱ŋ ka̱rɔ.
Ɛŋu mi dëyi päl kɛ?
Ji ka̱c ni wuni tin laa jäl la kɛn yiɔ̱w ɛ thiec ɛ ŋuot ka̱n kɛn lät ni tuok kä laa cua̱ bath kɛ kɛ pɛ̈th mi ci kɛ ka̱m yio̱w.
Mi tekɛ lät mi cikɛn lät, laa tëë ɛca thukɛ kä ba lät ɛ jiäk.
Laa kɛnɛ lät kɛ pɛ̈th, kä la kɛn mala tho̱pni ciöt in nhiam kɛnɛ na̱mbär mubala̱ - kä yɔ̱tidiɛn nikä kɛ kɔrɛ bɛ̈cɛ.
Dëyi kɛ kulɛ ŋa̱c ɛgɔa i̱di?
Tit nɛy ti:
- Dɔŋ thi̱i̱k duelu kä kuic ci kɛ kä bikɛni jioo̱k i̱:
- bi nɛy duelu bil
- bikɛ lät jɔɔduelu kiɛ jɔpɛ jiɛn
- röth duop thurbil
- lätni wicduel
- kɛ kɔr kä mi ci thɔ̱kɛ ruac bɛ riet lari 'cetkɛ walɛ'
- thiec ji kɛ yio̱w kɛ nhiam
- kä jio̱kɛ ji bɛ ji gɛ̈r kä bɛ̈ɛ̈ŋ kɛ ɣöö bi yio̱w wä nöŋ kɛ kuic lät
- kä jio̱kɛ ji nhɔk la̱tdiɛn
- lar kɛnɛ bikɛ lät ɛmɛ lät ɛntämɛ kɛ ɣöö ca lät mi dɔ̱ŋ mi thiëc kɛ ji ka̱p cuɔ̱ŋ.
Ga̱ŋdu kɛrɔɔdu - tin dee ji luäk kɛ ji ka̱cni wuni lät tin laa jäl
Mi ci ŋa̱ci ci Ji ka̱c ni wunni lät tin laa jäl nɛn dɔŋ kɛn thi̱i̱k, cu ruac kɛ kɛ.
Mi ci ruac kɛ kɛ, jio̱k nikɛ jiɛnɛ. Mi cikɛnɛ lo̱k i̱ jiɛn kɛ, ci kɛn ŋuɔ̱t to̱l.
Cu lät mi cikɛnɛ lari bikɛnɛ lät pëk mitɔt nhɔk. Bɛ yio̱w ti ŋuaan naŋ k gua̱th dee ben nɔ.
Mi go̱ri ɣöö tee kɛ mi baa lät duelu:
- go̱ri nɛy ti bi ji lär pek mi gɔa kɛ ji
- go̱ri nɛy ti laa läät ni wen kɛ ɣöö bikɛni la̱r pek i̱ dee lätɛ kɛ warɛgak
- thiec ni kɛ läri nɛni tee cikɔn la̱tkɛ ji medan, kɛ ɣöö bi lärikiɛn go̱r
- cu warɛgak thany amäni mi ci rɔ kɔn rialikä
- thiec cio̱t ram min lät kɛ liw kɛnɛ gɔ̱r cio̱t kä lätdɛ kɛnɛ laythɔnɛ mi tekɛ thin kɛ ɣöö bikɔn ŋäc ɛgɔa ni muktäpdiɛn
- Thiec na̱mbär muktäplätdiɛn, kɛ ɣöö dëyi kɛ yɔ̱t ti kä kɛ ɣöö biɛ ŋäc ɛgɔa lät kɛ kɛ
Kɛ kɔr kä mi ci mi jiäk tuok, teni kɛ ŋäc ɛni ran dëyi ji jio̱k i̱ 'ɛn walɛ' tee nɛy kɛ lät bi nɛy lät go̱r nɛy yio̱w. Kɛ kuic luäk mi ci mi jiäk tuok, guic thok Liŋɛlithnida kä Advice in a disaster pëc.
Lätnidu kɛ duɔ̱r kɛ kuic ji ka̱cni wuni lät tin laa jäl
Kɛ ɣöö dëyi kɔ luäk kɛ lätdu jɛ ji wecdun kɛ kuic cuee̱ri titi ti la nath ɛ pɛlɛ, kä jin dëyi warɛgak ɛmɛ ja̱kä thëciɔl media kä la̱th ni thokdu wa̱nɛ ɛmɛ kä thok ji puɔra̱m. Mi ŋäc ci Ji ka̱c ni wunni lät tin laa jäl kä gua̱th ɛn cieŋi thin nɔ:
- Gɔ̱ri lärikiɛn piny cet kɛ, ciötkiɛn ɛgɔa kɛnɛ na̱mbär thurbili
- Yɔ̱tni ji muktäp kä Ji ka̱c ni wunni tin laa jäl kɛ (1300 133 408) kɛ kam kä thaa 8:30am kɛnɛ 5:00pm cäŋ kä kɛɛl ɛ wä kä dhie̱c lätni (ɛ ci cäŋ lɔ̱ŋä nɛni diaal te thin)
- Läri kɛ ji bolic kädu
- Gɔ̱ri nɛy ikä kɛ Twitter la̱th nɛmɛ thin #stopconmen kä guri nɛy kä @consumervic kɛ läri kɛ gua̱th ɛn ti Ji ka̱c ni wunni tin laa jäl thin
- Gɔ̱ri kä National Travelling Con Men Facebook pëc kä facebook.com/StopTravellingConMen
- listen to our information in Nuer:


text:
Cuär tee kɛ ca̱p mi̱ wa̱nwa̱n mi̱ laa lät kɛ ɛ nɛy ti jiäk kɛ ɣöö bikɛ yio̱wku kual kiɛ läriku.
Cuëër laa kɛn nath go̱r kɛ talɛpoon, imiël, kɛ ja̱kni ma̱thickä kɛnɛ mëël kɛ ɣöö bikɛ nath yɔ̱t ti kä. Läri titi pinyɔ bikɛni lua̱k kɛ ŋäcdu kɛnɛ ga̱ŋdu kɛ rɔ kɛ guäth cuëëri tin ŋäc kɛ.
Cuër Lɔɔteri
Kɛn cuëër laa kɛn ran ja̱kä warɛgakni mi gɔaa guicdiɛn kɛ, imiel, tɛk ma̱thic kiɛ thecɔl midia mi larɛ ci mi gɔaa jek. Ɛn mi gɔaa ɛmɔ deka yio̱w, ɣo̱lidɛy, talɛpoon mi gɔaa kiɛ yio̱w warɛgakni ti deyi wee kɔk kä thuk kɛ kɛ. Kɛ ɣöö baa ji ka̱m mɛ gɔaa ɛn ci jekɔ, bikɛnɛ lari bi tho̱lbo̱k kiɛ yio̱w kɔn yuɔr piny kɛ nhiam, kiɛ bikɛ ja̱kä läri bɛ̈ŋkädu.
Tha̱a̱ ŋäckä kɛ kuic cuëëri kɛn ti:
- ɛn mɛn gɔaa ɛn deyi jek kä lɔɔteri kiɛ kuɔ̱m mi ka̱ni wee thin
- dee ji thiec yɔ̱tni kɛ nämbär kiɛ jäkni nɛy kä imiël kɛ läriku
- bi nɛy dhil jäkä läri bɛŋkädu kiɛ yio̱w kɛ ɣöö baa ji ka̱m mɛn gɔaa ɛn ci jek.
- pöth ɣɔpäth (po) buɔk nämbär, gua̱th ciɛŋkädu kiɛ nämbär mubaalpoondu biɛ ka̱m kɛ ɛ laa lariku (kä thɛlɛ nämbär duɔp min tekɛn thin ɛn dee kämni ji).
Cuär Rebet
Cuëër laa kɛnɛ nath ɛ pɛli bëkɛ kä kumɛ, bɛŋ kiɛ muktäpni tin ŋäc kɛ ɛlo̱ŋ kä bikɛn i jiök i tekɛ yio̱w ti ci jek- duŋdɛ ni ɣöö bi yio̱w kɔn yuɔr ji muktäpä kɛ ɣöö bi yio̱w tɔ̱tɔ̱ kulɛ go̱r. Tha̱a̱ cuëëri laa kɛn nath ɛ jio̱k ɛn ɣöö pɛnciindu kiɛ aluɔ̱wɛndu thɛlɛ yio̱w titi thin, kiɛ ci yio̱w ti ŋuaan yuɔr piny kɛ kuic biliku ɛjɛn mɛn dee ji luɔ̱c yio̱w titi kɛ jɛ.
Bɛŋ mi thuok kɛnɛ muktäp nyɛgath kä kumɛ cɛ ji dee yɔ̱tikä ɛ bɛ ji jiök bi yio̱w kɔn yuɔr piny kɛ nhiam kɛ ɣöö bikɛ kulɛ jek.
Cuär Nhöök
Cuëër laa kɛn nath ɛ jek kä wɛ̈pthayni go̱r kä, mi cikɛ ro̱ ŋäc kä caa ro̱ nhɔk, bikɛ cuɔ̱ ruac kɛ kɛ imiel, talɛpoon kiɛ jäkni wargakni ni ciaŋ, kɛ gua̱th mi tɔt, ɛn ram ɛn bi cua̱r duɔr kual kä jɛ bikɛ ro̱ cuu nhɔk kɛ ɣöö baa rö cu ŋäth ɛlo̱ŋ kɛnɛ nhök mi diit.
Kɛ ɣöö inɔ, ɛn cuär bɛ ca̱p pɛlädɛ rialikä mi bɛ jekni yiöw, laa malɛ tuɔkɛ ni ciaŋ ɛn ɣöö dɔ̱ŋ bɛ lari tekɛ juey kiɛ watdɛ mi tee buɔ̱t kiɛ yio̱w ti deyɛ gath. Kɛ guäth ɛmɔ, bi ram ɛn ca thiec kɛ yio̱w cu nhɔk kä bɛ yiöw cu ja̱k, cäŋ caa läri ɛ ji dhɔarun kiɛ ma̱thniku i nɛmɛ ɛ cuär. Mi caa yio̱w ja̱k kɛ muktäp ja̱k yio̱ni kiɛ kɛ rɛy warɛgakä, caa tuɔkɛ ɛn ɣöö dee kɛ jek ɛbaa kɛ luɔ̱c jɔk.
Ga̱ŋdu kɛ rɔɔdu - Mɛn diitni jɛn bi tit kɛ kuic cuëëri
- mi guic ci jɛ gɔaa ɛ laa thuok, deya jɛn bä
- tit rɔdu kɛ imiel mi kuic ci luɔdɛ, ruac ram mi kuic ci kɛ talɛpoon kiɛ warɛgak mi larɛ tekɛ yio̱ku ti tekɛ nɛy kä ka̱ni kɛ thiec
- cu yio̱w met ja̱k kiɛ läri bɛŋkädu kɛ ɣöö bi mee gɔaa jek
- kɔn niɛ ŋäci ci wee rɛy kumä lɔɔteri kiɛ mi gɔaa mi köŋkɛ kä ŋäc nijɛ lɔɔteri mɛn thuok cɛ ji bi thiec kɛ yio̱w to yuori piny kɛ ɣöö bi mi gɔaadu jek
- cu yio̱w yuor piny kɛ ja̱knidu ɛ laa muɔ̱ni ɣɔɔdor kiɛ rɛy warɛgakä - ni ciaŋ lamni jäki kɛ kireti kat kiɛ PayPal
- teni kɛ ŋäc kɛ wɛpthay kacni mi lät kɛ thurɛ lögö bɛŋkä mi ŋäc kɛ kɛnɛ muktäpni tin kɔ̱ŋ - mi kuic ci jɛ, yɔ̱tni bɛŋ ikä kiɛ mutäp kɛ ɣöö biɛ ŋäc kä kɛ
- cu lät kɛ warɛgak mi jeki kä imiel kɛ ɣöö bi ji nyɛgath kä yɔ̱ti kä. ni ciaŋ mi go̱ri läri yɔ̱tkä wer warɛgak go̱rkä pooni kiɛ gua̱th tin kɔ̱ŋ
- cu yio̱w met ja̱k kä rami ka̱n yɛn mi jek ɛ bia wɔ̱a̱ŋkun nɛy, ɛ cäŋ cia ruac kiɛ tekɛ muuc jäkɛ kä ji
- liŋ ciɛ muɔri kɛnɛ mäthniku mi diɛr kɛ kɛ ram mi ciɛ jek rɛy kɔmpio̱terkä
- teni kɛ ŋäc mi thurɛ ni nɛni tin laa jekɛ nath rɛy kɔmpio̱tɛrkä mi cikɛn ca̱t kiɛ guic ji kɛ cetkɛ thurɛ ni ka̱nkɛ makɛthiin.
Känidu kɛ cär kɛ kuic Cuëëri
Mi cari jɛ ca nyinku kual, yɔ̱tni nɛy ikä kɛ pɛ̈th kɛ ɣöö biɛ lar ɛŋu laa riɛkɔ. Kuel tekä tää tekɛ riɛk, dɔ̱ŋ dee yio̱ku luɔ̱c jɔk ɛ ji kiretdɛ katkädu kiɛ bɛŋ.
Jekk ma tkunx tista' tieħu flusek lura, xorta huwa importanti li tirrapporta l-inċident, billi l-informazzjoni tista' tgħinna biex inwaqqfu li oħrajn ikunu ngannati.
Ŋiic ni rɔ läri kɛ ɣöö caa birɔ nɔ̱n kɛ cuëër kɛ guicdu kɛr Stevie's cuëer duel gɔ̱rkä bidiö kä kɔnthio̱mɛth kä muktäpni nyɛgathä tin tɔni.


text:
Pe̱k In Bärɔwdiɛn: Jiëc Yecu Li̱th Awä Mäni Läth Puɔl Luaak Yieenä
Mëë ci Yecu li̱w, kɛ cäŋ in diɔ̱ɔ̱kdiɛn cua jɛ jiɛc li̱th. Kɛ jɛn cäŋ ɛmɔ cuɛ rɔɔdɛ nyuɔ̱th ji̱ kɔaarɛ gua̱thni ti gööl nikä dhieec. Kɛ kɔɔr ni̱ni ti 40 aŋot /ken Yecu ni wä nhial, la nyuuthɛ rɔɔdɛ ja̱a̱kɛ. Kɛ cäŋ kɛl mëë te ji̱ kɔaarɛ gui̱cdɛ, cu Yecu wä nhial. Kɛ kɔɔr ni̱ni da̱ŋwäl mëë ci Yecu wä nhial, cu Kuoth yiëëdɛ in gɔaa in rɛl rɔ wuɔc wuɔ̱thni ja̱a̱kni Yecu kɛ gua̱a̱th ëë tekɛ li̱i̱pä kä Jɛ-ru-tha-lɛm.
Kɛ kɔrɛ bä, cu ji̱ tɛ̈r Kuɔth ja̱a̱k Yecu la̱th luaak yieenä, duundɛ ɣöö cu jääk nhial kɛ ka̱m raar luaak yieenä ɛmɔ. Kä cua raan kɔaar Yecu ni Thi-bɛn bök kɛ pääm ɛ ji̱ tɛ̈r Kuɔth kä cua jɛ näk ɛ kɛn. Kä banɛ jɛ jek bä ɛn ɣöö cu Yecu ram kɛl mɛk kä kɛn ji̱ tɛ̈r Kuɔth tɔ̱tɔ̱ kä cuɛ jɛ jakä jääkdɛ, kä cuɔ ciötdɛ cɔl i̱ Puɔl. Kɛ kɔɔr runi da̱ŋdiɔ̱k kɛ nuth ni mëë ca Yecu näk, cu Kuoth Pi-tɔr jäk kä dhɔɔr wutdä mi cɔali Kor-ni-läth kɛ ɣöö bɛ jɛ wä la̱t ruac Kuɔth, kä wut ɛmɔ ɛ raan rööl dɔ̱diɛn /ciɛ raan I-thɛ-rɛl.
Kɛ kɔɔr runi da̱ŋ 13, cu Puɔl lat ruac Kuɔth tok. Mëë naŋ Puɔl ruac Kuɔth raar kɛ ja̱l in rɛwdɛ cukɛ wä kɛɛl kɛnɛ Ti-mo-thi. Cu Puɔl kɛnɛ ji̱ ja̱lɛ lo̱ckiɛn tɛɛth ɛlɔ̱ŋ rɛy läätdä Kuɔth. Kɛ jɔak cua Puɔl kuëŋ luaak yieenä kä Röm. Kɛ kɔɔr runi da̱ŋrɛw cuɔ jɛ lony luaak yieenä, duundɛ ɣöö cua jɛ nyɔk kɛ loc luaak yieenä kä cuɔ jɛ näk. Tin diaal tin ci tuɔɔk kä Pe̱k in BÄRƆWDIƐN cukɛ tekɛ run ti 32.


text:
Nëën Jaöba- Kɛ Kɔn Ŋaani?
Nëën Jaöba kɛ Kɔn Ŋaani?
Kɔn, bä nɛy rɛy nɛɛni ti kur diaal ti tekɛ thuk ti gööl, kuɛ la ɣöö lätkɔ diaal kɛ kɛl. Kä min di̱t ni jɛn ɛlŋ ɛ ɣöö liak nɛy ni Kuoth Jaöba, min la Kuoth Baibolä ëë cak ti diaal. Kɔn, com nɛy r ɛlŋ bä kɛ guur Yecu Kritho kä ɛ gɔɔy mi di̱i̱t kä nɛy ɛn ɣöö ba nɛy cɔl i̱ ji̱ kɔaar Kritho. La ramɔ kä kɔ gua̱a̱th mi di̱i̱t a thuk kɛ ŋi̱i̱c nath kɛ Baibol kɛnɛ kui̱ Kuäärä Kuɔth. Kɛ ɣöö la ruac nɛy kɛ kui̱ Kuɔth ni Jaöba kɛnɛ ciaŋ Kuäärädɛ ca nɛy cu cɔl i̱ Nëën Jaöba.
Guic gua̱a̱th in tee nɛy thi̱n kä intɛrnɛt.Kuɛn Baibol rɛy intɛrnɛt.Ŋi̱i̱cni rɔ kɛ kɔ kɛnɛ ciaŋ ŋäthäda.


text:
Luäk kɛ loc kɛ ciɛŋ kä thin kɛ kɔr kä mi ci riɛk tuɔk – luäk ja thin
(Emergency relief and recovery – help is available)
Wargak ɛmɛ nyothɛ gua̱th tin de ji luäk thin ɛ thia̱k kɛ kɔr kä mi ci riɛk tuɔk, kɛnɛ dup tin la kumɛ Victoria naath a luäk kɛ yiöw kɛ jɛ.
Deri riät titi liŋ gua̱th ɛmɛ.
Mi ci riɛk tuɔk, kumɛ Victoria la lätɛ kɛl kɛnɛ kumɛ auɛtralia, muktäp ni kumɛ tin tɔani amäni muktäp ni tin kɔŋ ti luäk naath ciet kɛ Red croɛɛ, Ɛalvoɛ kɛnɛ Ɛave the children, luäk kɛn rami ci cuc kä ca nyin kɛ ya̱r ɛ riɛk in ci tuɔk ciet kɛ nyɔc kiɛ mach dɔaar.
Ɛŋu mi ŋäthi de te gua̱th in la naath a luäk kɛ thin mi ci riɛk tuɔk?
Mi ci riɛk tuɔk la muktäpni kumɛ tin tɔani tin thiek kɛ gua̱th ciɛŋ kä du gua̱th riali kä mi ba luäk thöp nɛy tin ca nyin kiɛn ya̱r kä thiɛl gua̱th mi dɔŋ mi de kɛ we thin.
Gua̱th luäkä nɔmɔ la mi cam kɛ a jekɛ thin, biey ni, nyin puɔl kä pua̱ny kɛnɛ yiöw tin la lua̱k kɛ riɛk. De kɛn gua̱th tɔc kä ŋun duŋ dɛ ɣö lät titi gua̱c kɛ kä muktäp ni.
Jin bä, de ji luäk a muktäp ni tin lua̱k ke naath ciet kɛ Red Cross, kiɛ Salvos, amäni muktäpni tin tɔani tin thiek kɛ ji, kiɛ (Department of human services). De rami loc thok rial I kä bä mi göri jɛ.
Tin deri naŋ gua̱th luäkä
Deri tɛ ca gɔr ti naŋ, ciet kɛ:
- Wal, wargak wal kɛnɛ nyin puɔl kä pua̱ny tin kɔŋ
- Wargak ni tin nyoth ji
- Yiöw, piw kɛnɛ mith tin ci de mal jiäk ɛŋot thaak ni wal rew (12 hourɛ)
- Kuak gan, ciet kɛ naphieɛ kɛnɛ cak.
La nɛy guäth tin lua̱k kɛ naath thin a lat kä webɛite da.
Yiöw tin lua̱kɛ naath kä yiöw la̱t woc cuc kä ran
Muktäp Department of Human Services ɛjɛn lat kɛ ɣö bɛ nɛy ti tek kɛ riɛk luäkɔ. Nɛmɛ ca lät kɛ ɣö ba nyin ran dial tin ci bath/riaw col, ciet kɛ min la la̱t kɛ ɛ muktäpni tin ciet kɛ insurance.
Bi gua̱th dhil rial i kä mi göri jek kɛ la̱a̱t tin lät gua̱th in lua̱k kɛ naath thin, kiɛ muktäp DHS. Bi ram in lät gua̱th luäkä ta̱ in de luäk ni ji guic kä bɛ ji ka̱m pek yiöw ni tin de ka̱m ji. Thiec ni kɛ rami de ji loc thok mi gori jɛ.
La̱t ɛmɛ thöp jɛ kɛ dup daŋ rɛw ti lua̱k kɛ naath kɛkɛ:
- Luäk kɛ kui riɛk kä mi ci tuɔk
Yiöw tin thöp kɛ mi ci riɛk tuɔk ca kɛ rial i kä kɛ ɣö bi kɛ ji luäk kɛ lät ku ciet kɛ mi cam kɛ, bieyni, wal, gua̱th tɔc kä kɛnɛ nyin ja̱l kɛ gua̱th in pay riɛk tuɔk.
Luäk kɛ kui riɛk kä mi ci tuɔk (Emergency Relief Assistance)
- Luäk rami nyɔk rɔ kɛ yiɛth piny mi ci thuɔk
Kɛ tha̱ŋ guäth ni, luäk in ka̱m kɛ rami nyɔk rɔ kɛ yiɛ̱th piny dɔŋ derɛ te thin kä tha̱ŋ naath. Kɛn yiöw titi de kɛ ji luäk mi ca dhɔru ya̱r, kä ci cup dhɔru, kiɛ mi ci lɛ cieŋ dhɔru kɛ kui rieka min ci tuɔk. Kɛn yiöw titi lua̱k kɛ ji kɛ yor gua̱th ciɛŋ kä mi dɔŋ piny, woc ti jiäk ni cieŋ, rail cieŋ i kä, ta̱th cieŋ, kiɛ gëër nyini cieŋ tin bɔm buɔm. Ca gɛr ni la̱t inɛurance.
Luäk rami nyɔk rɔ kɛ yiɛth piny mi ci thuɔk (Emergency Re-establishment Assistance)
Luäk kɛ rɛy telephɔkä
Jin deri riät ti pay lat jek kä muktäp Victorian kɛ kui riekä min pay tuɔk kɛnɛ ta̱ in ca rial i kä kɛ jɛ.
Cɔl nɔmbɔr kithkɛl widɛ kurdiɔk, ba̱rɔw, ba̱ŋuan kä rɛw, rɛw, diɔk kɛnɛ rɛw (1300 799 232).
Kä mi gori ɣö ba ji luɔc thok thiec ni ba ji luäk.
Read about the Personal Hardship Assistance Program in English
Languages display best in modern browsers. Languages are also in PDFs


text:
Riäät titi ba ji luäk ɣöö bi ca̱r ɛ gɔa kɛ kök thurbiɛl
A ŋuot keni thurbil kɔk
1. Cär ni̱ a gɔaa
- Päärni pek ko̱kä min ca gɔ̱a̱r rɛy warɛgakni. Wer guäth ko̱kä thurbiɛli to gööl.
- Deri pek ko̱kä lat, deri kɛ lat ɛ gɔaa mi kɔki ni thurbil mi caa ciɛŋ.
- Warɛgakni̱ kɛnɛ läri̱ tin te kä intɛrnɛt de ji la̱r la̱t thurbiɛl, pek jäthä, tin gɔw tin dee tek du kän mi tee kɛ riɛk thurbiɛl mi ci tuɔɔk kɛnɛ lääri ti ŋuan.
- Go̱r läärï kɛ kui yupä thurbiɛɛli ti gööl. Cet kɛ ɣöö nɛ, thurbiɛli tin nööŋkɛ wi̱i̱ni kɔ̱kiɛn ŋuani̱ yio̱w kiɛn mi tekɛ mi go̱o̱r la̱t thi̱n.
- Guäth lääri̱ ti̱ti̱ tekɛ kɛ riet ti gɔw.
2. Gör gua̱th denä yio̱o̱ni kɛnɛ cuut mi gɔaa
- Nɛy tin ŋuan ni kɛn tin tekɛ rukthani tin kɔakɛ thurbiɛli la dɛ̈n kɛ yio̱w kä kɛ. Duŋni̱ ɣöö la ŋuan yio̱wkiɛn, ɛ dɔ̱ŋ /cɛ dee gɔaa ɛ lɔ̱ŋ kɛ ji.
- I nɔ bä, guic rep yio̱ni tin la bɛ̈ŋ kiɛ credit union kɛnɛ guäth yio̱wni tin kɔ̱ŋ a go̱o̱r.
- /Cu warɛgak ko̱kä thurbiɛl thany amäni̱ mi̱ ciɛ ŋa̱c i ba ji̱ nhök den.
- Ca naath kuok duŋni̱ ɣöö gɔa ɛ i̱ deri rɔ moc kɛ cuut mi ci̱ kɔk kɛ thurbil. Cuut gaŋɛ ji̱ mi ci tekɛ riɛk thurbiɛl mi ci tuɔk mi go̱o̱r yi̱o̱w kiɛ mi ca thurbilu kual, kiɛ ca yiɛth kiɛ caa ŋarŋar.
- Deri cuut jek guäthni ti ŋuan kä nɛy tin la thöp jɛ naath, pek ni ram in ciaa rɔ liŋ. Ŋäc ni jɛ i ci yio̱w cuutä mat rɛy yio̱ni̱ tin ci riali̱ kä i bi la̱th kä thurbil.
- Kök cuutä gua̱c yio̱w kɛ kam thurbiɛli kɛnɛ ciaaŋ ɛn gɛri thurbiɛli. Dɔ̱ŋ deri̱ yio̱w ti ŋuan yuɔr piny mi tekɛ rami kui run kɛ kä 25 mi bi thurbil ɛmɔ a gɛɛr.
3. Mɛk ni̱ duɔ̱ɔ̱p ko̱kä thurbiɛli min gɔaa
- Guäthni̱ ti̱ ŋuan,thurbiɛli tin pay la̱t la kɔak kɛ kɛ kä nɛy tin tekɛ rukthani kɛ ɣöö baa thurbiɛli kɔak.
- Duŋni ɣöö nɛ, deri thurbil mi ca ciɛŋ kɔk kä gua̱ndɛ ɛ thiɛl ruktha kiɛ deri̱ kɔk guäth dilalä.
- Tha̱ŋ guäthni̱ de kuɛ̈ɛ̈ ni yi̱o̱w thurbiɛl mi kɔki kä gua̱n dɛ kiɛ guäth dilalä, duŋni ɣöö tekɛ rik ti dɔ̱ŋ de tuɔɔk, cet kɛ ɣöö /ci̱ ŋuɔ̱t tin de ji gaŋ mi ko̱ki kä rami tekɛ ruktha bi jek. Dere tuɔk bä i /ci thurbil bi ɣɔ̱n kɛ ger ɛ /keni jɛ ni kɔk.
- Tikɛ cuɔ̱ŋ kä ŋuɔ̱t mi kɔk i thurbil kä rami tekɛ ruktha. Cet kɛ ɣöö nɛ, ti̱i̱kɛ niŋ diɔ̱k ti deri wicdu gɛr kä kök thurbiɛl kɛ kɔr kä mi ci warɛgak ni thany.
- Jin bä deri thurbil luɔ̱c jɔk kɛ ɣöö de jɛ la̱t mi tekɛ mi ci jiääk thin mi kɔki jɛ kä rami tekɛ ruktha. Mi lotni ɣöö thiɛlɛ yio̱w ti bi yuɔr piny mi tekɛ mi ci jiääk thi̱n.
- Ney tin te kɛɛ ruktha ni kɛnɛ nɛy tin kɔk raan ni thurbilɛ guäth ni kiɛn diaal la kɔak kɛ thurbiɛli ka internet. Nik ni̱ rɔ kɛ kök thurbiɛl mi keni nɛn ɛ jin.
- Jak ni makanɛ thurbiɛl kä ba guic ɛ rami̱ dɔ̱ŋ mi ŋäthi̱ ɛ keni jɛ ni kɔk.
- Deri tee diw mi ci thurbil nɛn kä intɛrnɛt ɛ kɔakjɛ kɛ yio̱w ti tɔt ti /caa de ŋäth. Dɔ̱ŋ derɛ a nɛy tin la pɛ̈l kɛ naath i bi yio̱w ti tɔt yuɔrling kɛ ɣöö bi thurbil kɔk kä dɔ̱ŋ thiɛlɛ thurbil te thin.
Mi ko̱ki̱ kɛ thurbil
1. Thanyni warɛgakni
- /Cu rɔ jakä baa kuok i bi warɛgak thany. Gorɛ i bi warɛgak ɛn bi thany liŋ ɛ gɔa. Mi /kenɛ we lɔcdu, nyuthniɛ rami biɛ liŋ.
- /Cu warɛgak thany kɛ cäŋ ɛn nhiam ɛn nɛni thurbil. Bäny ni thurbil piny kä wer carɛ ɛ gɔaa mi thurbil ɛmɔ gɔaa kɛ ji
- Mi tee kɛ ti ca gɔ̱a̱r rɛy warɛgakä min i thany kä /cikɛ nhɔk, ruac ni kɛ ram ɛn ko̱k ji thurbil. Derɛ tuɔk i deri tin ca gɔ̱a̱r rɛy warɛgakä gɛr kä dɔ̱ŋ derɛ nhɔk.
2. Mi gɛri wicdu
- Titɛ inɛ, mi ci warɛgak thany kɛ kök thurbiɛl kä rami tekɛ ruktha kɛ ɣöö bɛ thurbiɛli kɔak, tikɛ cuɔ̱ŋ kɛ ɣöö bi wicdu gɛr rɛy nini da̱ŋ diɔ̱k. Mi lot ni ɣöö deri wicdu gɛr rɛy nini da̱ŋ diɔ̱k ɛtɔ kä /ci thurbil bi kɔk.
- Mi ci wicdu gɛr rɛy nini da̱ŋ diɔ̱k ɛtɔ, ram ɛn kɔk thurbil derɛ̱:
- Yio̱w ti̱ $400 kiɛ rɛw wikä kuɔ̱r rɛy yio̱ni diaal tin deri yuɔr piny naŋ (kɛ thurbil mi pay la̱t) kiɛ
- $100 kiɛ kɛl wi̱kä kuɔ̱r rɛy yio̱ni̱ diaal tin deri yuɔr piny ka̱n (kɛ thurbil mi caa ciɛŋ).
3. Mi tekɛ mi ci jiäk
- Titɛ i nɛ, mi kɔki thurbil kä rami tekɛ ruktha kɛ ɣöö bɛ thurbiɛli kɔak, ɛ cuɔ̱ŋ du i baa thurbilu la̱t mi tekɛ mi ci jiek.
- Mi kɔki thurbil mic ca ciɛŋ kä rami tekɛ ruktha, ba ji dhil muoc cuɔ̱ŋ kɛ ɣöö ba thurbil la̱t mi̱:
- Tekɛ run wäl ɛ we piny kɛnɛ
- Mi cɛ ja̱l kɛ 160 000 kilometer kiɛ ti tɔt
- Thurbil mi ca iɛŋ de lat mi tekɛ mi cɛ jiäk rɛy päth ni da̱ŋ diɔ̱k kiɛ mi /kenɛ kilometre ni ti 5000 jäl ni me kɔki jɛ, kɛl kä titi. Ram ɛn kɔki thurbil kä jɛ bɛ dhil lät mi tekɛ mi ci jiek kä dhil ŋa̱c ɛn ɣöö thurbil i gɔa ɛ.
- Kɛ kɔr kä mi ci pek ɛmɔ thuɔ̱k kä tekɛ mi ci jiek, ŋuotɛ tikɛ cuɔ̱ŋ min ca lar ɛ ŋuɔ̱t ɛn cɔali Australian Consumer Law. Duŋni ɣöö cuɔ̱ɔ̱ŋ du bɛ kulɛ jɔɔc ɛ gɔa kɛ ta̱a̱ ɛn tekɛ thurbil kɛnɛ run kɛ.
- Nɛy tin kɔakɛ thurbil de ji thiec bä i bi yio̱w your piny kɛ ɣöö dee thurbil la̱t mi ce jiek kɛ kɔr nini tin ca lar ɛ nɛy tin la̱t kɛ jɛ. Thiɛlɛ mi laar jɛ i bi yio̱w ɛ ti dhil yuɔrpiny.
4. Ŋäcni pek yio̱ni̱ tin bi yuɔr piny.
- Mi kɔki thurbil kɛ rami te kɛ ruktha, ‘thiec pek yio̱ni̱ diaal’ Pek yioni dial tekɛ thin mäni yio̱w kumɛ a mäni yio̱y gɔ̱rä thurbiɛl.
Min ci thurbil ku kɔk
1. Yuɔ̱p thurbiɛlu
- Naŋ ni thurbil guäth la̱t cet kɛ min ca lar a nɛy tin ŋäc ta̱a̱ thurbiɛli. Nɛmɛ bɛ ji luak kɛ ɣöö bi thurbil jääny kɛ deri nöŋ yio̱w ti gɔw mi wi jɛ kɔak.
2. Lät ni thurbiɛl
- Mi mɛki rami bi thurbilu la̱t, gorɛ i biɛ ŋa̱c mi caa kɛ gɔ̱r ɛ RACV kɛnɛ Victorian Automobile Chamber of Commerce (VACC, kɛ ɣöö nɛy tin caa gɔ̱r tekɛ kɛ ŋuɔ̱t ti yiɛn kɛ.
- Mi naŋi thurbilu guäth la̱t, lari jɛ läät ɛn min go̱ri i baa lat.
- Ɛ ji lärɛ pek ɛn bɛ naŋ, mi lotɛ rɔ, a jɛ gɔarkɛ piny.
- Thäŋ guäth ni de läät ɛ jek i tee kɛ ti kɔ̱ŋ ti go̱o̱r la̱t rɛy thurbiɛl. Jiok ni kɛ ɛn ɣöö bikɛ ruac kɛ ji ɛ ŋuot ken kɛn la̱t ɛ dɔ̱ŋ ɛmɔ min /keni ŋa̱c ni tuok. Jak ni pek yio̱ni kä gɔ̱a̱r kɛ piny ɛ ŋot /ken niɛ ni nhɔk i ba la̱t.
- Mi /ken yiɛn mat kɛ pek yi̱o̱ni̱ tin ba lät ni thurbilu, de ji luäk ɛ Consumer Affairs Victoria. Deri riäät titi jek Lat kä min ci gua̱c).
Den thurbiɛl ke pek mi tɔt
- Mi ci thurbil dɛn, muktäp ɛn deni jɛ thin be thin rialikä ɛn ɣöö thurbil ɛmɔ i gɔa.
- Kuɛn warɛgak denä kä a we lɔcdu /ɛ ŋuot keni thaany. Mi /kenɛ we lɔɔcdu, nyuthni warɛgak ɛmɔ rami dɔ̱ŋ.
- Ŋäc ni jɛ i ɛ ŋa bi yio̱w yuɔrpiny ɔ mi tekɛ mi ci jiäk kä thurbil. Cet kɛ ɣöö ɛ pek mi nindi baa cuol ɔ ɛ cuut?


text:
Tëëkɛ ŋuɔt cäkä t i k a pkɛ w i c mu ɔɔ n ɛ cieŋ kɔn th i nɛ. Kä tëë kɛ ŋuɔ̱t yieekä bä tin nyuɔ̱thkɛ ji maarun yɛnɛ Kuoth.
1. Kuoth nhɔkɛ ji, kä cɛ muc mi gääy naath rialikä kɛ kuidu.
Nhök Kuɔth
“Kɛ ɣöö nhɔk Kuoth nɛy diaal ɛlɔ̱ŋ cuɛ Gatdɛ min kɛl kärca muɔc, kɛ ɣöö ram mi wä jɛ ŋäth /cɛ bi li̱w bɛ tekɛ tëk mi thil pek.” J ɔɔ n 3:16
Guir Kuɔth
(Kritho ruacɛ) “Cä ben kɛ ɣöö de kɛ tëk, kɛ tëk m i r o ŋ” J ɔɔ n 10:10
/Ci k_ n_y diaal k_n tin ci tëk mi ro_ _ac, k_ .öö…
2. Naath cikɛ duer kä cikɛ d a k kɛ Kuoth. kɛ ɣöö /ca nhök Kuɔth kɛnɛ guirɛ dee ŋ a c kɛ ku i tëëkädan.
Naath kɛ ji̱ dueeri.
“Kä c i kɛn diaal duer, kä pɛnkɛ a ciɛk kɛ gɔɔy puɔnyä Kuɔth.” J i Röm 3:23
Cakɛ kɔn kɛ ɣöö bi kɔn a mäth kɛ Kuoth, kä duundɛ ɣöö canɛ mɛk ni ɣöö banɛ wä kɛ duɔ̱ɔ̱pdan. Ci määthdan kɛ Kuoth cu da̱k. Ɛ jɛn min cɔɔl Ruac Kuɔth in Rɛl rɔ jɛ I duer. Nɛmɛ nyuothɛ ɣöö:
1. ci raan ŋut Kuɔth t o l;
2. Kɛ min /c i raan riɛk kɛ Kuoth, kä;
3. cɛ cieŋ agɔa kɛ cianŋ mi k o k k o k in gor Kuothɛ
Naath ca rɔ̱ koc
“Kɛ ɣöö p e k l a t du i rä ɛ li aa ,” (däk yieekä piny kɛ Kuoth).
J i Röm 6:23
Kuoth r_l g__yd_ r_, kä naath k_ ji dueeri. Te k_n da__ r_w
k_ dääk mi dii_ t. K__? k? _ t_ nyu_thk_ ni ._n_ nath k_ .öö
deek_ Kuoth cop, k_n_ tëk mi ro__ k_ lätki_n kär__. Cetk_
tëk mi g_aa, ciaa_ kuoothä, luäk n__ni tin k___ amäni
k__ki_n bä, duund_ .öö ci lätki_n diaal thil lu_t.
3. Yecu Kritho ɛ jɛn duɔ̱ ɔ p in kɛl kärɔa, min dee raan ɛ cop n i Kuoth. Cɛ l i w kɛ ku i dan. Rɛydɛ deri Kuoth ŋ a c kɛ nhökdɛ kɛnɛ gu i rɛ kɛ ku i tëëkädu.
Cɛ l i w kä cɛ rɔ jiɛc lith
Kɛ ɣöö c i Kritho l i w bä n i kä kɛɛl kɛ ku i j i dueer i , ɛn ram m i Gu a n cuŋnu kɛ ku i nath t i thiɛl cu ɔɔ ŋ, kɛ ɣöö derɛ kɔn nöŋ Kuoth. 1 Pitɔr 3:18
Kɛ nin ti jiɛn ŋuaan kɛ kɔr liethdɛ cuɛ rɔ nyuɔth kɛ ni kä ti nyin ŋuan, kɛ dup ti nyuɔthkɛ jɛ a thil diw en ɣöö tëkɛ; ca nɛn ɛ kɛn kä cɛ ruac kɛ kɛ, kɛ kui kuäärä Kuɔth.
L a t J aa kn i 1:3
Ɛ Jɛn kärɔa la du ɔɔ p ɔ
Cu Yecu jɛ jiök, “Ɛ ɣän du ɔɔ p, kä ɛ ɣän thu ɔ k, kä ɛ ɣän tëk; thilɛ ram m i bee kä Gu a ndan, a /cɛ bä kɛ ɣä. J ɔɔ n 14:6
Kuoth cɛ dääk kamädan kɛ jɛ d i r kɛ kubur kɛ jäkn i Gatdɛ, n i Yecu Kritho, kɛ ɣöö bɛ ben l i w w i c jiaath in gɛɛr kɛ gu aa dan.
/Kenɛ r o ŋ ɛn ɣöö der i ŋ a c n i kɛn ŋu ɔ t d a ŋ di ɔ k t i t i kärɔa.
4. B i kɔn diaal kɛ̈l kɛ̈ɛ̈l i Yecu Kritho dhil käp a la Kuäär kä Kään, ɛ jɛn dee kɔn nhök kɛnɛ guir Kuɔth in cɛ rial i kä kɛ ku i teekädan kulɛ ŋ a c.
Banɛ Kritho dhil käp kɛ ŋ a th
Nɛy diaal t i ca jɛ nhɔk kä ca ciötdɛ ŋäth, cuɛ kɛ moc cu ɔɔ ŋ kɛ ɣöö b i kɛ a gaat Kuɔth. J ɔɔ n 1:12
Kɛ ɣöö ca yɛ kän dueer i kɛ ŋ a th rɛy nh o kädɛ, Kä mɛmɛ / ciɛ m i lät yɛnɛ ɛ jɛn muc Kuɔth, / cɛ bä kɛ l a t kɛ ɣöö de raan rɔ y i k liak. Ɛpɛthɛth 2:8,9
Käp kɔn Kritho kɛ ci o lɛ rɛy teekädan
(Lar Kritho ɛ i ) “Nɛ̈nɛ, ɣän cu ɔ ŋä thok dueel, kä dɔaŋä th ii k; m i tëëkɛ ram m i liŋ jɔwdä kä lɛpɛ th ii k, bä ben rɛc kä jɛ...” Nyuuth 3:20
/Cɛ r o ŋ ɛn ɣöö b i cu mat n i j i n kɛ ŋ ii c Kritho. K a pdu kɛ Kritho lotdɛ ni r i tdu kɛ rɔ Kuoth kɛ rietdu kɛ rɔ dueeri. Ŋääth kɔn Kritho kɛ ɣöö bɛ ben rɛy teekädan kä bɛ kɔn p a l dueerkɔn. Banɛ jɛ jak kä lätdɛ kɔn c e t kɛ l a t in g oo ̱ rɛ i banɛ tëk kɛ jɛ.
Ɛ g o l-g o l in mith m in lot n i tëkdu?
Kä ɛ g o l-g o l indiɛn g o r i i b i lot n i tëkdu?
Mɛ bëë kɔɔrɛ latdɛ ni du ɔɔ p in der i nhɔk Kritho:
Der i Kritho nhɔk Ɛn täämɛ
Thiecɛ ɛn ɣöö derɛ ben rɛy teekädu, ŋäthɛ i bɛ min cɛ lar l a t. Jɛn `g oo ̱ rɛ n i min lot i kɛ lɔcdu, a lenyɛ n i rieet tin lat i . D ɔ ŋ deri jɛ g o r i bi pal:
“Kuäär n i Yecu, ɣän g öö rä j i . Ɣän la yiaanä tëkdä ɣän kärɔa kä cä j i duer duer. C i lɔcdä tɛɛth kɛ ɣöö c i ɣä p a l dueerkä. Bër rɛy teekädä kä yiɛn tëkdä. Jakn i ɣä kä ram mi c e tkɛ min go̱o̱ri.”
Dee palɛ mɛ nyoth n i min g o r lɔcdu jɛ?
M i derɛ a jɛn, pal pal ɛmɛ täämɛ, kä b i Kritho ben rɛy tëëkädu ciee kɛ mëë cɛ lar.
Deri jɛ ŋ a c i d i ɛn ɣöö te Kritho rɛy teekädu?
J i n c i Kritho ciööl rɛy teekädu? C e t kɛ min cɛ yac kä Nyuuth 3:20 , Jɛn a n i ɛn Kritho täämɛ? Ci Kritho ɛ lar i bɛ ben rɛy teekädu. Derɛ lat ni kac? Ŋäc i jɛ i d i i c i Kuoth palu loc? ....(Kɛ ɣöö der i Kuoth ŋäth kɛnɛ ri e tdɛ).
Ruac Kuɔth in rɛlrɔ cɛ tëk m i d o raar lar kɛ ku i c nɛɛni tin ca Yecu ŋäth (tin k a pkɛ jɛ).
“Kuoth cɛ kɔn k a m tëk m i d o raar, kä ɛn tëk ɛmɛ tëë kɛ Gatdɛ. Ram m i te Gat Kuɔth kɛ jɛ tëë kɛ tëk ɛmɛ; kä jɛn m i /c i te kɛ Gat, thilɛ j i tëk ɛmɛ. Ɣän gɔ a rä mɛmɛ yɛ, yen nɛy tin ŋ a thkɛ ciöt Gatä Kuɔth, kɛ ɣöö derɛ ŋ a c i t a yɛ kɛ tëk m i d o raar.” (1 Jɔ̱ɔ̱n 5:11-13)
Läri Kuoth tɛ̈thlɔaac ni ciaŋ kɛ ɣöö te Kritho rɛy teekädu. Cɛ lar i/cɛ ji bi met bany piny. Ɣib-ru 13:5
Deri jɛ ŋac i te Kritho rɛydu, kä ti kɛ tëk mi doraar kɛ ɣöö cɛ yac.
Cu rɔ ŋäth n i cär
Krithcini tëkɛ kɛ ŋa̱th Kuɔth kɛnɛ min ca lar rɛy Ruac Kuɔth. Rieet Kuɔth tin cɛ lar kɛ kɛn buɔ̱mdan. Ɛn thurɛ löri ɛmɛ nyothɛ n i thuɔk Baibola, kɛ ŋ a th kɛnɛ cär ke l a t in lät kɛ kɛ kɛɛlrɛy tëëkä Krithciinädu.
1. Thu ɔ k tëë kɛ bu ɔ m kɛ ŋ a thdan.
2. Matkɛ kɔn ɛ buɔ̱m Thukä kɛ ŋ a th
3. M i lu ɔ thnɛ Thu ɔ k, la cärkɔn cua gur n i du ɔɔ p m i cu ɔɔ ŋ.
4. /Canɛ ŋäthn i cärkɔn, ŋ a thnɛ n i Kuoth kɛnɛ Thu ɔ kdɛ.
Täämɛ c i Kritho ku käp
N i ɛn gu aa thɔ c i Kritho käp ɔ kɛ ŋa̱th la ti ŋuan a tuɔɔk:
1. C i Kritho ben rɛy teekädu. Nyuuth 3:20 k ɛ n ɛ Kolɔthi 1:27
2. Caa dueerku päl Kolɔthi 1:14
3. C i cu aa gat Kuɔth J ɔɔ n 1:12
4. B i j i n Kuoth cu ŋ a c, kɛnɛ min cɛ rialikä kɛ ku i teekäduJ ɔɔ n 10:10 kɛnɛ 2 Korinth 5:14,15,17
Tëëkɛ m i g o r i dee tuɔɔk kä j i m i lenyni ŋ a th Kritho?
Biɛ nhɔk i b i Kuoth l a r tɛ̈thlɔaac täämɛ kɛ pal kɛ ku i kä m i gɔa m i cɛ l a t kɛ ku i du? Lär Kuoth tɛ̈thlɔaaɔ nyoothɛ ni ŋ a thdun.
Palan Täämɛ ɛŋu?
Dee Raan Piith I d i Rɛy Yieekä
Pi̱eth Yieekä bëë kɛ ŋa̱th kɛ Yecu Kritho. “Bi ram mi gua̱n cuŋni tëk kɛ ŋa̱th.” (Ji Ga-lëë-cia 3:11) Tëk ŋäthä bɛ ji̱ jakä ti̱ kɛ ŋa̱th kɛ Kuoth rɛy teekädu kɛɛliw, kɛnɛ ɣöö bi ti̱ti̱ la̱t:
· L. L a ŋɛ Kuoth (kɛ pal) n i ciaŋ. J ɔɔ n 15:7
• L. Liŋ ruac Kuɔth (kuɛn Ruac Kuɔth in rɛl rɔ) n i ciaŋ. ( L a t J aa kni 17:11 ), tokɛ kä ruac Kuɔth in ca g ɔ r ɛ J ɔɔ n.
· L. Luthn i Kuoth rɛy thaak n i diaal. J ɔɔ n 14 :21
· L. Lat nën kɛ ku i Yecu Kritho kɛ tëkdu kɛnɛ rieetku. M ɛ ̈ th 4:19 k ɛ n ɛ J ɔɔ n 15:8
· Ŋäth Kuoth rɛy nyinä teekädu diaal. 1 Pitɔr 5:7
· Jakni Kuoth kä gaŋɛ j i kä moocɛ ji̱ bu ɔ m n i ciaŋ rɛy teekädu kɛnɛ nëndu. Galɛcia 5:16 kɛnɛ Lat Jaakni 1:8
Duel Kuɔth gɔaa ɛlɔ̱ŋ
M i ca jiɛn ti k oo t thukiɛn tuɔ̱ɔ̱m, kä ca kɛ dɔp la macdiɛn a wä n i nhial. Kä m i ci jiath kɛl kuëŋ piny kärɔa guäth mi ɣɔ̱a̱c derɛ rual. Inɔ bä bɛ bu ɔ m ɛ tët i deri tëk Krithciinädu yiɛn kärca.
Jɛn d i t gɔɔydɛ, ɛn ɣöö deri mat kɛ Krithcini k ɔ kiɛn tin ca Yecu käp c e tkɛ Kuääriɛn kä Käändiɛn. Bi dhil wä dueel Kuɔth in ŋääth jikɛ Ruac Kuɔth ɛn ɣöö ɛ thuɔ̱k, kä ɛ jɛn gu aa th in lu ɔ th kɛ Yecu th i n. (Ɣe-bɛ-ru 10:25)


text:
Biktɔria ɛ wiec mi tekɛ cieŋ ti gööl
Biktoria ɛ wiec kɛɛl mi tekɛ kɛ ney ti bak guathni ti gööl wiec moun kä cieŋ kɛɛl. Bakɔ wiecni ti 200, kä ruac kɛ thuuk ti 260, kɛ ŋäthkɛ kouth ti 135.
Kumɛ Biktɔria luakɛ ta cieŋä naath tin bä wicni ti gööl min moc ramɔ kɛ chuuŋ kä ɣöö de ran tee rɛy mätdä naath diaal. Kä derɛ ŋɔaak kiɛ lät diaal cu jek, ɛ thiɛl ɣöö te ran kɛ cieŋ mi göl kiɛ thok mi göl kiɛ kɛ ŋthdɛ kɛ kuothdɛ mi göl.
Kumɛ Biktɔria derɛ nɛy tin tekɛ cieŋ ti gööl luak kɛ titi:
- Derɛ naath moc kɛ yiöw kɛ kui ŋari, mät nɛɛni tin di̱t, luak nɛɛni tin ca rɔ mät kɛɛl, dueligɔarkä tin ŋiickɛ thuuk thin amäni lät ti kɔŋ.
- Yiöw tin täthkɛ ni cieeŋ, kɛnɛ ɣöö ba cieeŋ kɛnɛ duel nyok kɛ lätnä
- Luäk kɛ kui läätni ti gööl kɛnɛ ɣöö ba naath luak kɛ tin göörkɛ cɛt kɛ lät nɛɛni tin pay ben wic
- Cieeŋ tin mätkɛ nath kɛɛl, kɛnɛ ɣöö be tekɛ liiŋ kamni nath, liiŋ kamin ruacni ŋäthä tin gööl amäni ɣöö bi cieŋ mi gɔaa te thi̱n kamni ni naath
Kɔn ba la timkɔ mätda kɛɛl ni cieŋ gua̱a̱thni tin cɛt kɛ mith thiäŋ kuär min cɔali Gala (Premier’s Gala Dinner) gua̱ath kiɛ jiök mätdä nɛni naath diaal, (Cultural Diversity Week), Gua̱ath ŋäri nɛni diaal kä Biktɔaria min cɔali Viva (Viva Victoria Multicultural Festival) kɛnɛ warɛgak Biktɔaria min gɔaa ni jen min la tho̱pkɛ (Victoria’s Multicultural Awards for Excellence).


text:
Mi tuoki jur
Ɛŋot käni duel ni tok kɛ jur, ruacɛ kä bia min cia lat gɔrpiny amäni yiöw tin bi yuɔrpiny a käni we duel yiɛnɛ gua̱n duel.
- Jur duel ɛ mi ca mat ɛ jin yiɛnɛ guan duel. Nyothɛ pek in ci yorping, cetkɛ yiöw duel, yiöw tin la col kɛ mi ci jiäk, nin ciɛŋ kä du duel, ɛ jur duel in mith, ɛŋu mi bi la̱t kiɛ ci bi la̱t mi ci we cieŋ, kɛnɛ ŋut tin bi ŋa̱c.
- Gorɛ ɛn ɣö bi ŋɔak dial ŋäc kɛ kui jurkä duel ɛ ŋot kän i wargak jurkä duel ni thany.
- Käni luɔt ni gua̱n duel kiɛ ji muktäpkä.
- Ni ciaŋ, ji dueli la kɛn yiöw cutkä a thiëëc kɛ dhiam. Kɛ ɣö mi kän i duel tit agɔa, cet kɛ ɣö mi ciɛ ya̱r, kiɛ te kɛ yiöw ti kän i yorpiny kä jiɛn i cieŋ. Bi gua̱n duel pek mi tɔt ka̱n kiɛ kɛn yiöw cutkä dial.
- Mi ci gua̱n duel yiöw cutkä ka̱n, jɛn bɛ̱:
- Ruac ni kɛ nɛy tin te kɛ lua̱ŋ kä luäk ji cëëŋ ni kɛ yiöw (Residential Tenancies Bond Authority) kɛ kɔr nini da̱ŋ 15 mi thiɛlɛ mi nyoth ɣö ci yiöw cutkä yorpiny rɛy wargakä min ca ja̱k ji.
- Wargak cutkä yiöwni ɛ mi bum bum – cu jɛ bath. Mi ci jur duel thuɔk ba gör kɛ ɣö de ji ka̱m yiöw ku mi thiɛlɛ mi ci jiäk rɛy duel.
- Gua̱n duel kiɛ ji muktäpkä ba ji ka̱m wargak ni da̱ŋ rew ti bi thany kɛ ta̱ duel ɛŋot kän i ɣöth duel. Guic duel mi thiɛlɛ mi ci jiäk thin, mi te kɛ mi ci jiäk läri jɛ gua̱n duel kiɛ ji muktäpkä cet kɛ mi ci kal pini da̱k, kiɛ mi ci karaba jiäk. Guic duel kä gɔr mɛ ci jiäk puɔny duelɔ, mi te kɛ mi ci tiath, mi tek kɛ biɛ̱ɛ̱l puɔny duel, kiɛ mi te kɛ mi ci tiath. Jin bä, nyoth mɛ ci we kɛl kɛ tin ca gɔrpiny ɛ gua̱n duel kɛnɛ ji muktäpkä mɔ rey wargakä min ca ka̱m ji.
- Luc ni wargak kɛl mi ci thany jɔk gua̱n duel kiɛ ji muktäpkä kɛ kɔr nini da̱ŋ diɔk ɛ kän i ɣöth duel.
- Tit wargak in nyoth ta̱ duel. Dɔŋ de gör mi ci thuɔk kɛ jur duel, mi te kɛ mi gua̱c kä ɣö ɛ ŋa bi yiëëc duel yuɔrpinyɔ, mi ci jiäk rialika, kiɛ cut ŋɔaani ti ci bath.
- Cɔl piw, karaba, ga̱th (gas) kɛnɛ muktäp tɛlɛpɔni ti dhɔki ɛn ɣö bi te thin kɛ gua̱th in ɣööth kɛ ji cieŋ. Jɛn ɛ la̱t du kɛ liw ɛn ɣö bi muktäp ni dial titi cop kä bi yiöw yorpiny.
Kɛ gua̱th in cieŋ kɛ ji ceŋ
Ti cuɔŋ kɛnɛ lua̱ŋ mi juri duel
- Bi yiöw duel yorpiny kɛ guath in gör kɛkɛ, kä ba ji moc wargak mi nyoth ɣö ci yiöw yorpiny.
- Ciɛŋ duel agɔa. Mi ciɛ jɛn, kiɛ mi ci duel ya̱r ca ji de ka̱m yiöw cutkä kɛn dial mi we jur duel thuɔk.
- Cu te kɛ mi rialikä kiɛ mi tääthi duel, kiɛ moci duel kɛ bil mi dɔŋ ɛ ka̱n lar ɛ gua̱n duel.
- Luth ni mal ji thiëëk ka du kɛnɛ tɛ̱̱̈ɛ̱̱̈ diɛ̱n, kä ɛ nɛmɛ la̱t kɛ ɛ ja̱a̱l ku bä.
- Gua̱n duel kiɛ ji muktäpkä te kɛ cuɔŋ kɛ ɣö bi kɛ ben ceŋ, duŋ dɛ ɣö de wargak gɔr ji kɛ nhiam kɛ kɔr nini da̱ŋ rɛw ɛ ŋot ken kɛ ni ben, kä ba ji la̱r lot kä min be kɛkɛ dhɔru. Te ti de ben kɛ gua̱n ceŋ dhɔru ca kɛ gɔr kä wargak in ruac kɛ guil gua̱n ceŋ dhɔru (landlord or owner entry to property). De kɛ we ceŋ kɛ cäŋ kɛnɛ thak mi ca rialikä kɛ kɔr nini da̱ŋ ba̱rɔw kɛ kɔr kä mi ci kɛn rö liŋ.
- Läri gua̱n duel kiɛ ji muktäpkä mɛ gör ɣö de la̱t duelɔ.
Lät ni duɔr kä kɛ pɛ̱̱̈th
- Cɔl gua̱n ceŋ kiɛ ji muktäpkä mi te kɛ duɔr mi gör la̱t kɛ pɛ̱̱̈th kä ŋɔak tin de duel ya̱r a ba jakä gua̱th ciɛŋ kä mi jiäk cet kɛ ɣö mi ci gua̱th pini kalɛ jiäk, mi ci karaba kɛnɛ min jak duel kä leth jiäk, ci gua̱th pini jiäk, löny wicduel, löny ga̱th (gas) piny kiɛ ci gua̱th coni jiäk. Bi kɛn dial jek kä wargak in nyoth la̱t ŋɔaani kɛ pɛ̱̱̈th (urgent repairs page).
- Bi gua̱n cieŋ kɛnɛ ji muktäpkä ji mal loc kɛ pɛ̱̱̈th kɛ ɣö de duɔr mi ci jiäk mal la̱t kɛ pɛ̱̱̈th.
- Mi ka̱n ji mal loc ɛ gua̱n cieŋ kɛnɛ ji muktäpkä kɛ pɛ̱̱̈th, deri nɛy tin de duɔr la̱t cɔl kɛ ɣö bi kɛ duɔr ben la̱t kɛ pek yiöwn ti cop $1800. Rɔm wargak ni dial kɛnɛ ta̱ e ci kɛ cɔl kɛ jɛ i de duɔr ben la̱t kɛ jɛ.
- Kɛ kɔrɛ, deri wargak in ca lät duɔr ka̱m ji muktäpkä kɛnɛ gua̱n duel kɛ ɣö de ji loc yiöw ti ca lät duɔr. Kɛ kɔr nini da̱ŋ 14 ba yiöw ku yorpiny ɛ tɛmɛ ni kɛ cäŋ e läri kɛ lär kɛ jɛ wargak ni la̱t kɛnɛ tin ca la̱t (forms and publication page).
- Mi ci la̱t mi gör lätni kɛ pɛ̱̱̈th yiöw kɛ luäŋ kɛ yorpiny cet kɛ yiöw ti bäl $1800, mi ci gua̱n ceŋ yoriɛn piny lök, läri jɛ muktäp Consumer Affairs Victoria.
Tin ci la̱t gör kɛ pɛ̱̱̈th
- Gɔri gua̱n cieŋ wargak kiɛ ji muktäpka mi thiɛlɛ mi gör la̱t kɛ pɛ̱̱̈th. Deri wargak gɔr, kiɛ kɛ rɛy intɛrnɛt kä, kiɛ kɛ wargak ni la̱t kɛnɛ tin ca la̱t (forms and publication page).
- Tɔw thurɛ wargak ni titi, amäni riat ti ci ja̱k kɛ rɛy tɛlɛpɔnkä, amäni wargaka ni tin kɔŋ. Kɛ ɣö mi cɛ te kɛ riɛk, kiɛ cɛ te kɛ mi ci gua̱c deri tin dial tin ci la̱t kä ci thieec nyoth.
- Yɔt ni ji Consumer Affairs Victoria i kä mi kän gua̱n cieŋ kiɛ ji muktäpkä duɔr rialikä kɛ kɔr nin da̱ŋ 14 tin ci kɛ la̱r lär kɛ jɛ.
Mi ci pek ciɛŋ kä du thuɔk duel
Mi göri ɣö bi jiɛn cieŋ, bi gua̱n cieŋ dhil la̱r lär ɛ ŋot gua̱th jiɛn kä du ceŋ, kä bi ceŋ ba̱nypiny agɔa.
- Gɔri wargak gua̱n cieŋ kiɛ ji muktäpkä mi göri ɣö bi jiɛn ceŋ.
- Thieec ji Consumer Affairs Victoria mi göri gäc kɛ pek nini tin de gua̱n ceŋ la̱r lär kɛ jɛ. Nɛmɛ la tek kɛ däk kue tekä duɔr in ci tuɔk.
- Latɛ ta̱ in ba loc yiöw cutkä jɔk yiɛnɛ gua̱n ceŋ kiɛ ji muktäpkä.
- Thiäŋ wargak cutkä yiöwni, kä loc ni jɛ kä nɛy tin te lua̱ŋ kɛ luäk ji ceŋni kɛ yiöw (Residential Tenancies Bond Authority). Wargak ɛmɛ bi dhil thany thin yiɛnɛ gua̱n ceŋ kiɛ ji muktäpkä.
- Cu wargak cutkä yiöwni thany mi ken yiɛn mat kä pek yiowni ti gör kɛ ɛ gua̱n ceŋ kiɛ ji muktäpkä. Yɔt ni ji Consumer Affairs Victoria i kä kɛ ɣö de ji luäk kɛ ca̱r.
- Cu wargak mi lar jɛ thiɛlɛ yiöw ti ba ka̱m ji met thany.
- Yori yiöw ti ŋot jɔr piny.
- Riali duel i kä agɔa, kä naŋ nyin ku dial kɛ ji kɛl.
- Rɔm wargak ni tin nyoth ta̱ duel kɛ ɣö dɔŋ te mi de gua̱c kam kä dun.
- Bäny ni luɔtni ceŋ in wi thin kɛnɛ tɛlɛpɔn du gua̱n ceŋ kiɛ ji muktäpkä.
Tin bum ti bi tit
- Cu duɔr thany ɛ ni mi ciɛ ŋa̱c i ɛ ŋu lotɛ mɔ.
- Cu wargak baŋ met thany, cäŋ jɔc ɛ la duŋ kumɛ.
- Tɔŋ thurɛ duɔr kä mi ci thany.
- Ɛ ji la ka̱m kɛ wargak ni ciaŋ mi ci yiöw yorpiny.
- Tɔw wargak ni cutkä yiöw ni kɛnɛ wargak ni tin kɔŋ tin ci ŋɔak la̱t kɛ kɛ gua̱th mi gɔa.
- Thieec ni kɛ luäk ka Consumer Affairs Victoria mi ti kɛ riɛk kɛ jur duel kiɛ ti kɛ thiec.


text:
Riät kɛ kuic cuŋkä du mi köökä ŋɔaak kä Australia.
De ɣä loc yiöw I di?
Mi te kɛ mi ci jiäk kä tin ci kɔk, dɔŋ de ji thuɔk ji moc kɛ mi dɔŋ, de ji loc yiöw, de riali kä kie dup cutkä ti kɔŋ. Dup tin te thin tin ‘col’ kɛ duɔr mi ci jiäk ŋuan kɛ.
E riɛk ɛ mith de rialikä mɔ ɛ ji thukä?
Mi ci duɔr lät
Ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö bi duɔr mi ci jiäk loc jɔk cet kɛ ɣö bi min kɔakɛ kɛnɛ la̱t dhil gɔa.
De duɔr jiäk mi:
- Cɛ la̱t in la latɛ ni wen lät – cet kɛ ɣö, mi ci dhar tha̱t ŋɔak thal
- Tek kɛ mi ci jiäk thin – mi ci dhar tha̱t du thak dɛ pɛn jɔ̱r ni kɛ gua̱th in pay I kɔkɛ
- Ciɛ jɛn I göri bi kɔk, kiɛ cɛ thuɔk – mi ca dhar tha̱t du kɛ̱ɛ̱k
- Derɛ riɛk nöŋ – mi la mac a tɛ̱ny kä dharu
- Känɛ jäny ɛlöŋ – dhar tha̱tdä tiathɛ ni kɛ kɔr pääthni da̱ŋ diɔk kɛ kɔr kä me cä kɔk.
Thɛlɛ ji cuɔŋ kɛ ɣö bi duɔr locjɔk kä thuk mi ci:
- Ji thuɔk ji la̱r min ci jiäk ɛ ŋuot käni jɛ ni kɔk
- Duɔr guic ɛ ŋuot kani duɔr ni kɔk, kä thiɛlɛ mi jiäk mi ci jek
- Min ci kɔk cieŋ ɛ jiäk, kiɛ
- Duɔr ciɛŋ kɛ guath mi bäär.
Bä ben ŋa̱c I cɛ jiäk kɛ kɔr kä me cä ciɛŋ
Deri duɔr mi ci jiäk loc jɔk mi cäŋ ci:
- Duɔr ciɛŋ
- Wargak kook kä dɛ ka̱m rar
- Ka̱a̱m rar gua̱th tɔw kä dɛ.
Cä luɔ̱t kɔk kä cä ciɛŋ kɛ gua̱th mi tɔt, duŋ dɛ ɣö ci biɛlɛ be raar ni kɛ cäŋ in dhiam e lakɛ ni jɛ, ɛ cäŋ ni me cä tin ca gɔr kɛ kui dɛ guɔɔr.
Cɛ cät kɛ jɛ kiɛ nyothɛ ta̱t dɛ
Mi kɔki duɔr kɛ ta̱ in cet kɛ jɛ kɛnɛ nyuth la̱t dɛ, bɛ dhil ca̱a̱t kɛ jɛ. Mi ci duɔr cät kɛ jɛ, ciɛ de kɔk, ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ji loc yiöw ku.
Cä kɔm thieec I de kɔk, cet kɛ duɔr in ca nyoth, duŋ dɛ ɣö me cɛ cop cue jɔc I tekɛ biɛl mi dɔŋ mi ci cät kɛ duɛr e cä nɛn kiɛ cä mɛk.
Cɛ we kɛɛl kɛ min ca gɔr
Duɔr bɛ dhil we kɛl kɛ min ca gɔr (cet kɛ min ca gɔr kiɛ tekä TV köökä). Mi te kɛ däk kɛ min ca nyoth cuɛ kɔk, kä jin ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ji loc yiöw ku.
Cä jiɛla̱n kɔk I ca lar i ‘guɔp’ rɛy wargak thukä. Me cä cop cieŋ cue jɔc ɛn ɣö ca lät kɛ guop.
Cɛ lät cet kɛ min ca lar ɛ ram in kɔk ŋɔaak
Deri duɔr loc jɔk mi cɛ la̱t in ca lar ɛ gua̱n thukä lät.
Cä thak kɔk mi ca ɣä jiök ɛ ram in kɔk ŋɔaak I bɛ lät rɛy pini, duŋ dɛ ɣö min cä we yieër cue thia̱ŋ kɛ piw.
Cɛ lät cet kɛ min cä thieec
Deri duɔr loc jok mi cɛ la̱t in la̱t in göri lät, cet kɛ ɣö:
- Ɛ käni jɛ ni kɔk ciɛ la̱r gua̱n thuɔk ɛn min bi we la̱t kɛ jɛ
- kɛnɛ ɣö ŋäthi min ca la̱r ji ɛ ji thunkä mi kuanyi duɔr. ɣän cä la̱r nɛy tin la thurbili akɔk ɛn ɣö görä thurbil mi de riäy dä yɔc yiëër. Ci gua̱n köökä ɣä kök kɛl, jiökɛ ɣä bɛ la̱t we la̱t.
Kä kɛ wär e kuɛnɛ wargak thurbil cua̱ jek ɛn ɣö cɛ riäy yiëërä de yɔc a gɔa ɛthɛlɛ riɛk mi tuɔk.
Cä ca̱rä gɛr
Ci ji thukä ji de dhök ɣö loc ci duɔr jɔk ‘mi ci ca̱ru gɛr’. Duŋ dɛ ɣö tha̱ŋ thukni tekɛ ŋut kiɛn a de ji loc yiöw, de dundu luɛl kɛ mi dɔŋ kiɛ de gɔrpiny mi ci ca̱ru gɛr kökä.
Thɛlɛ ɣä mi nyoth ɣö cä duɔr kɔk
Görɛ ɣö bi tekɛ mi nyoth ɣö ci duɔr kɔk kä thuk ɛmɔ. mi thiɛlɛ ji wargak in la ka̱m kɛ ran gua̱th kökä, deri duɔr thöp mi nyoth ɣö ci duɔr kɔk ciet kɛ:
- wargak mi nyoth ɣö ca yiöw ka̱n kä ji
- wargak mi cia mat i bi yiöw yuɔr piny ɛ math
- nɔmbɛr mi nyoth ɣö ci duɔr kɔkä intɛrnɛt kiɛ mi ca ka̱m ji kɛ rɛy tɛlɛpɔnkä.
Cä jek ɛ la muc
Nɛy tin la moc kɛ muc tekɛ cuɔŋ kɛ ɣö de kɛ loc yiöw kiɛn mi ci duɔr jiäk, cet kɛ nɛy tin kɔakɛ ŋɔak kä thuk, duŋ dɛ ɣö deri duɔr loc jok mi nyothi jɛ ciɛ kɔk. Guic ni nhial.
Kɔakä jɛ gua̱th in kɔakɛ ŋɔak thin kɛ yiöw ti tɔt
Ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö ‘de ji loc yiöw ku mi ci duɔr kɔk kɛ yiow titɔt’ kä cɛ jiäk cet kɛ mi ci duɔr kɔk kɛ yiöw ti ŋuan. Ce gɔa ɛn ɣö ba lar i ca rami kɔk duɔr kɛ yiöw ti tɔt de loc yiöw kɛ mi ci duɔr jiäk.
Duŋ dɛ ɣö ci bi thiec i ba ji loc yiöw ku mi ci ji thukä ji nyoth min ci jiäk, kie tin deri ŋa̱c guath in guici duɔr thin. Cet kɛ wargak in ca la̱th pucny lut kä mi nyoth jɛ ca yiöw kɛ ‘yothpiny, mi ci rɛ̱̱̈ɛ̱̱̈t mi ca kɔc’.
‘Tin la kɔakɛ kɛ yiöw titɔt’ kɛ ti:
- ca yiöw kiɛn yothpiny
- te kä gua̱th ‘nyuthkä kiɛ rew’ ŋäpkä
- kɔakɛ gua̱th in la̱t kɛ biäy ni thin.
Kɔakä jɛ ɛ la mi ca kɔn ciɛŋ
Be kä thuk: ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ji loc yiöw ku mi ci duɔr mi ca kɔn ciɛŋ kɔk, duŋ dɛ ɣö tit pek runi biäy, pek yiöwni kɛ kɛnɛ ta̱ pua̱ny dɛ ɛn gua̱th ɛ kɔk I jɛ thinɔ.
Mi kɔk i rar: rami kɔk ŋɔaak rar thilɛ lua̱ŋ kɛ ɣö bɛ ji loc yiöw, bɛ duɔr gɛr kɛ duɔr kiɛ bɛ min ca kɔk nyɔk kɛ lätni (cet kɛ mi kɔakɛ cieŋ kiɛ gua̱th kökä mi dit).
Kɔakä jɛ kä intɛrnɛt
Mi kɔk I duɔr kä thuni auɛtralia tin te rɛy intɛrnɛt, ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ji loc yio̱w ku mi ci duɔr jiäk, pärɛ kɛ mi kɔki duɔr kä thuk. Ɛ ni mi kɔk I duɔr kä rami dɔŋ rar. Guic ni nhial.
Ɣän ta̱ kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ɣä col – de ɣä loc yiöw, de duŋ dä nyɔk kɛ lät ni kiɛ de ɣä moc mi dɔŋ?
Te kä ta̱ in ci tuɔk kɛ duɔr, mi ɛ.
Riɛk midit – ca de rialikä kiɛ bɛ gua̱th mi bäär naŋ kɛ rialidɛ kä, kiɛ, Ca bi luäŋ kɛ rialikä
Ɛ ca̱ru kä rɔa mi:
- bi duɔr loc jok, de ji loc yiöw ku, kiɛ ba ji moc mi dɔŋ, kiɛ
- nhɔki duɔr kä ba ji col kɛ ɣö ci ben kä thuk.
Riɛk mi tɔt – jɛn de rialikä kɛ pek gua̱th mi tɔt
Bi ji thuoka dhil moc gua̱th mi la̱t kɛ duɔr kɛ jɛ. Ɛ ca̱r ji thukä ɛn ɣö ba ji luoc yiöw, ba duɔr rialikä kiɛ ba ji moc mi dɔŋ. Mi ci ji thukä jɛ gör i bi kɛ duɔr rialikä, ɛ la̱t diɛn ɛn ɣö bi kɛnɛ loc gua̱th e ta̱th kɛ jɛ thin kä bi kɛ ruac kɛ kɛ.
Mi ci ji thukä jäny, kiɛ ci kɛnɛ look i bi kɛ duɔr rialikä, deri:
- duɔr lock jok kä thieeci kɛ ɣö ba ji loc yiöw ku kiɛ de ji moc mi dɔŋ
- rami dɔŋ gör me de duɔr la̱t kɛ pek yiöwni ti tɔt ti de luäŋ kɛ yor piny ɛ ji thukä.
Riät ti kɔŋ
Kɛ kuic riatni ti kɔŋ, guil ga̱a̱th kökä da.


text:
• ι waŋT ɣσu Tσ kŋσw ThaT ɣσu arɛ Thɛ ʃιrsT pɛrsσŋ ι waŋT Tσ sɛɛ ιŋ Thɛ “Mσrŋιŋgs”
aŋd Thɛ lasT pɛrsσŋ ι waŋT Tσ whιspɛr “GσσdŋιghT” Tσ.
• ɣσu arɛ my ThσughTs Thrσugh Thɛ days.
• SσmɛTιmɛs whɛŋ Thιŋgs jusT caŋ’T sɛɛm Tσ gɛT bɛTTɛr ι caŋ lσσk aT ɣσur pιc aŋd a bιg smιlɛ σŋ mɣ face tɛlls mɛ, ɣɛs hɛ ιs Thɛ rɛasσŋ my days caŋ bɛ bɛauTιful.
• Bɛcausɛ hɛ’s alwaɣs wσrTh Thɛ bɛauTɣ oʃ mɣ Smιlɛ aŋd mɣ suŋshιŋɛ σŋ mɣ Dark daɣs.
• Lσvιŋg ɣσu ιs ɛasɣ, ŋσT hσldιŋg ɣσu ιs Thɛ hardɛsT.ʃor ιŋ mɣ drɛams ι carɛss ɣσu Tσ mɛ, Tσ smɛll Thɛ swɛɛTŋɛss σʃ σur Tσuch.


text:
Cuŋ ku kä auɛtralia.
Kɔk ŋɔaani thukdueeli lotɛ ni ŋu?
Kɔk ni ŋɔaani thukdueeli lotɛ ni ɣö de naath kiɛ ran ben ceŋ kä ɣɔnɛ ɣö:
- kökɛ ji nyin ceŋ
- de kɛ mi ci jiäk dhɔru rialikä
- de kɛ ji thieec I gɛr muktäp ga̱th, karaba, tɛlɛpɔn kiɛ intɛrnɛt min lät kɛ.
Ɛ nɛy de rami kɔk ŋɔaak ben dhɔrä mɔ?
Rami kɔk ŋɔaak derɛ ben dhɔru kɛ gua̱th mi cet:
- 9:00am kɛnɛ 6:00pm cäŋ kä kɛl ɛ we kä cäŋ kä dhiëëc
- 9:00am kɛnɛ 5:00pm kɛ cäŋ kä ba̱ kɛl.
Ci kɛ de ben kɛ cäŋ kuoth kiɛ cäŋ lɔŋ kä wec kɛ liw.
Duŋ dɛ ɣö nɛy tin lät ŋɔaak kiɛ ji muktäpkä de kɛ ben ceŋ kɛ gua̱th in lot rɔ mi ci yiɛnɛ mat.
Kɛ ŋut tin tith de guɔr tɔ ɛ rami kɔk ŋɔaak?
Mi ci gua̱n kökä be thoduelu, bɛ ji dhil la̱r:
- Lot kä min be kɛ jɛ
- Ciöt dɛ kɛnɛ muktäp la̱t dɛ
- Ɣö derɛ jiɛn mi ciɛ ɣër. Kä mi ci gua̱n kökä jiök I jɛy ni, cɛ ji de nyɔk kɛ ciöt ɛ nyɔk kɛ kɔr nini ti jɛn diɔk (30 days)
- Cuŋ ku amäni ɣö deri min cia mat däk amäni ta̱ in de da̱k ni min ci yɛnɛ mat
- Läth ni luɔɔt ni ku dial rɛy wargakä min ci yiɛn ɛ mat kä ci yiɛn thany thin kɛ ciöt nɛni tin nöŋ ŋɔaak
- Ɛ ji ka̱m kɛ thurɛ wargakä mi ca gɔr (written) kä ci yiɛn mat thin ɛ ŋot kän i ni thany
- Thiɛlɛ yiöw ti ba thiëëc kɛ kɔr nini da̱ŋ wäl (10) tin lät kɛ naath kiɛ thany kɛ wargak ɛmɛ kɛ jɛ
- Cu pek mi gɔa nyoth mi läny yiöw ti $500 kɛ kɔr nini da̱ŋ wäl tin lät kɛ naath kiɛ thany kɛ wargak ɛmɛ kɛ jɛ
- A thiɛl mi la̱t kɛ kɛ kɔr nini da̱ŋ wäl tin thany kɛ wargak kɛ jɛ.
Thiɛlɛ mi nhɔakä kä min lat kɛ ɛ ram in kɔk ŋɔaak - ɛ ŋu bä lɛlɔ?
- Larɛ ‘cän ɛ gör’
- Cu rɔ kok ɛ löŋ I bi duɔr kɔk kä rami kɔk ŋɔaak mi ci ben dhɔru.
Ni ciaŋ larɛ ‘cä lök’ mi ci rami kɔk ŋɔaak ji:
- Ka̱m duɔr mi ci gɔa ɛlöŋ kä dɔŋ derɛ thuɔk
- Thiëëc kɛ yiöw ɛ ŋot ka̱n duɔr ni la̱t
- Jak ji kä dual kɛ ta̱ dɛ.
Naath pɛl kɛn rö I bekɛ kä kumɛ
- Mi ci ran ben thoduelu kä larɛ jɛ be kä muktäp kumɛ, cet kɛ muktäp thobökä ka auɛtralia kiɛ thäntɛrliŋ (Centrelink).
- Thiëëc kɛ ji kɛ gua̱th tɔw kä yiöwni ku kiɛ luɔɔt ni ku, cet kɛ ɣö bi yiöw thöbökä yorpiny, kiɛ ba yiöw tin lua̱k kɛ ji rep kä thäntɛrliŋ.
- Mi ci kɛ luɔɔt ni ku naŋ, de kɛ yiow ku kɛnɛ tin nyoth ji kual.
Tittɛ (remember): guic ɛgɔa, mic I ran ben dhɔru ka̱ larɛ jɛ be kä kumɛ. Ni ciaŋ thiëëc wargak mi nyoth jɛ ɛ ŋa. La̱t kumɛ ci kɛ de ben kɛ ben ɛ mɛ.
Ɣän dhɔakä min lat kɛ ɛ ram in kɔk ŋɔaak - Ɛŋu bä lɛlɔ?
Mi ciɛ dhɔk I kɔki duɔr kä rami kɔk ŋ a ji thiëëc kɛ ɣö bia duɔr mat. Mɛ cia matɔ ba:
- Dhil gɔrpiny ɛgɔa kɛ ruac mi thia̱k
- Riäät dial mat thin
- Pek yiöwni dial, kiɛ ta̱ in mat kɛ ni yiow nyoth
- Mat thin amäni yiöw tin ja̱kɛ ni ŋɔak
- Ciöt kɛnɛ luɔɔt ni ram in kɔk ŋɔak la̱t thin
- Luoni ram in lät/jäk ŋɔak ciet kɛ gua̱th lät dɛ kɛnɛ tɛlɛpɔndɛ
- Thany ɛ jin yiɛnɛ ram in kɔk ŋɔaak
- Gɔr ɛ gɔa kä ba thur (mi cäŋ te kɛ mi ca gɛr kɛ gala̱m kä ca thany)
- Bɛ te mi lar ɣö deri mi cia mat däk
- Mi we lɔc du ɛ thia̱k
- Ka̱m ji kɛl kɛ wargak mi lat cuɔŋ du mi ci wicdu gɛr.
Tittɛ (remember): mi kuici thok liŋlith (English) ɛ gɔa, ce gɔa ɛn ɣö bi ram I kɔk ŋɔaak gatdu thiëëc I bɛ thok luɔc ji kɛ ɣö bi duɔr kulɛ nhɔk. Ɛ ŋot thɛlɛ mi ci thany, thiëëc thurɛ wargakä min cia mat kɛ thodun.
Cä duɔr nhɔk kä ca wicdä gɛr - ɛ ŋu bä lɛlɔ?
Mi ciɛ nhɔk I kɔk I duɔr mi gɔa mi naŋ yiöw ti läny yiöw $100 kä nɛy tin kɔk ŋɔaak ceeŋni, kɛ kɔr nini da̱ŋ wäl tin lät kɛ naath (10 business days), deri ca̱ru gɛr kä min cia mat. Ɛ nɛmɛ cɔal jɛ ‘mi ci ca̱ru gɛr’ (cooling–off period). Mi, kɛ gua̱th ɛmɛ ciɛ lar I cɛ gɔa ɛn min cia mat, deri kö däk kä thiɛlɛ mi de ka̱n kä ji.
Ɛŋut kän I jɛ ni nhɔk, de gua̱n kökä ji la̱t cuŋ ku. Mi ci ca̱ru gɛr kɛ gua̱th in de ran ca̱rɛ gɛr kɛ jɛ, thiɛlɛ ram in nöŋ duɔr kiɛ kɔk ŋɔaak lua̱ŋ kɛ ɣö bɛ ji:
- thiëëc i pälɛ, ‘cu ca̱ru gɛr’
- jiök I thany ni duɔr kɛ buɔm
- jiök I yori yiöw ti kɔŋ piny kɛ ɣö ciɛ lök.
Deri mi ci nhɔk da̱k kɛ ruac kiɛ deri wargak gɔr.
Mi ci ran ben dhɔru kä thiëëc ɛ ji nhɔk I jɛ de ga̱th kiɛ karaba dhɔaru gɛr
- Larɛ jɛ muktäp diɛn bɛ ji moc mi gɔa kä bi yiöw ti ŋuaan tɔw.
- Gua̱ kökä görɛ ɣö bi duɔr mal nhɔk kɛ pɛth.
- Ca ji ciɛŋ ɛ yuät yuät kä ci cu thany.
- Kɛ cäŋ in dɔŋ ci jɛ lar I ci min ci kɔk gör.
Tittɛ (remember):
- Curɔ ja ciaŋ kɛ yuät yuät kä bi duɔr cu thany, thiëë ram in kɔk ŋɔaak kɛ ɣö derɛ ji ba̱ny wargak ni ti bi lɔ kuɛn
- Mi ci duɔr thany kä ‘ci ca̱ru gɛr’, ti kɛ gua̱th kɛ ɣö bi ca̱r we ka̱n
- Cɔl ji thukä kɛ kɔr nini da̱ŋ wäl (10) ti lät kɛ naath, jiök ni kɛ ci ca̱ru gɛr
- Thiɛlɛ yiöw ti bi ka̱m ji thukä kɛ ɣö ci ca̱ru gɛr.
Mi göri ŋäc luɔɔt ni kökä ŋɔaani thukdueeli tin ci gɔa ɛ löŋ, guil gua̱th in guic kɛ nɛy ti lat kɛ jiäk thin (SCAM watch website).


text:
17
Ja̱a̱l bua̱a̱ni Luäkɛ Kɔn I̱di̱?
Ruac Kuɔth in thia̱k ëë ca gɔr kɛ thok Gɛrith cɛ Barnabäth kɛnɛ jääk ni Puɔl lat ɛlɔŋ. Kɛn wutni ti̱ti̱ lätkɛ ala gueel bunä. La guelkɛ bua̱a̱n tëë nhiam. Ɛŋu la gui̱l kɛn kɛ mɔ? La diɛɛrkɛ ɛlɔŋ kɛ ta̱a̱ in te kɛ dämanikiɛn rɛy yieekä. Cu Puɔl wee görä ‘loc jɔk kɛ ɣöö bä damanikɔn wä gui̱l’ kä bä ta̱a̱diɛn wä nɛn. Nhɔkɛ ɣöö bɛ ja̱l kä meeli (kilömitir) ti kur diaal kɛ ɣöö bɛ kɛ wä com. (Lät 15: 36) Nɔmɔ ɛ jɛn min la̱tkɛ ɛ gueel bua̱a̱ni ɛn wa̱lɛ bä.
La bäkɛ kɛ ɣöö ba kɔn ben com. Gui̱i̱l bunä la gui̱lɛ bua̱a̱n ti 20 kä la tëë kɛ juɔk kɛl kɛɛl kɛ bua̱n, kä la bɛ kä rɛɛw kɛ ruɔn. Kɔn denɛ ŋäc ŋɔaani mi gɔaa ɛlɔŋ jek kä kɛn dämanikɔn ti̱ti̱, kä mi ci kɛ kuɛn denɛ ŋɔak ŋa̱c bä kä mänkiɛn. La ɣɔnkɛ jɛ ɛ kɛn ɛlɔŋ ɛn ɣöö ba gaat kɛnɛ nɛy tin di̱t ŋa̱c, kä nhɔakɛ jɛ ɛ kɛn bä ɛn ɣöö bikɛ wä kɛɛl kɛ kɔn mi wanɛ ruac Kuɔth wä la̱t naath kɛnɛ mi wanɛ kä nɛy tin la ŋi̱eecnɛ ni ciaŋ kɛ Baibol. Kɛn gueel bua̱a̱ni ti̱ti̱ la wäkɛ kɛɛl kɛ ɛldɛri kɛ ɣöö ba naath gui̱l ciëëŋnikiɛn, kɛ ɣöö dëë naath wä com ɛ kɛn, la thöpkɛ ruac Kuɔth mi com naath agɔaa guëth duɔli kɛnɛ duɔli tin di̱t.
Nhɔakɛ nɛy diaal ɛ kɛn. Gueel bua̱a̱ni la diɛɛrkɛ ɛlɔŋ kɛ ciɛŋ yieekä rɛy bunä. La jek kɛ kɛ ɛldɛri kɛnɛ la̱a̱t ti lua̱a̱k kɛ ɣöö ba ciaŋ in wee kɛ bua̱n ŋa̱c kä bakɛ com ɛ kɛn kɛ ɣöö dee kɛ lätkiɛn la̱t agɔaa i̱di̱. La lua̱kɛ lëëp duɔp kɛ ɣöö dee kɛ ruac Kuɔth lat ɛ gɔaa, kä la tɛth lo̱ckiɛn mi cikɛ nɛy tin pay ben thukä jek, kä nhɔk kɛn lieŋdɛ ɛn ta̱a̱ in wee kɛ kɛ agɔaa rɛy thukä. Ramɔ kä kɛn dämani kɔn ti̱ti̱ cɛ tekdɛ thöp alɔr kɛ ɣöö bɛ ‘lät ɛ bum kɛ kui̱dan.’ (2 Ji̱ Ko-rinth 8:23) Kɔn banɛ ŋa̱thdiɛn kɛnɛ tho̱p in ca tho̱p ni tekdiɛn Kuoth dhil guɔɔr.
Ɛŋu la gui̱lkɛ bua̱a̱n ɛ gueel ɔ?
Ji̱n deri gɔɔydɛ jek i̱di̱ mi cikɛ kɔn ben gui̱l?


text:
6
Dee Ta̱a̱dan Kɛɛl kɛ Ji̱ Kritho Kɔn Luäk I̱di̱?
A cäŋ jäl nɛy rɛy ruɔɔp mi di̱i̱t mi ci rɔ cok kä te kɛ ja̱l mi jiääk kiɛ rɛy jɔam mi bɛc bɛc ŋotdɛ la wakɔ duɔɔli Ji̱ Kritho ni ciaŋ a thil pa̱k. A cäŋɛ min ta̱a̱kɔ kɛ rik ti cuɔckɛ kɔ rɛy teekä kɛnɛ cuɔc kɛ kɔr kä mi ci nɛy thuɔk kɛ la̱t, ɛŋu la naŋ Nëën Jaöba gua̱a̱th ɔ kɛ ɣöö bikɛ ja̱l kɛɛl kɛ da̱manikiɛn kɛnɛ nyimanikiɛn rɛy ŋäthä mɔ?
Gɔaaɛ kɛ kui̱ ciɛŋädan. Cu Puɔl ɛ lar i̱ “Kuanɛ diɛɛr kɛ rɔ,” ruacɛ kɛ kui̱ nɛɛni tin ja̱lnɛ kɛɛl kɛ kɛ rɛy bunä. (Ji̱ Ɣi-bɛ-ru 10:24) Riet ɛmɛ lotdɛ ni ɣöö “bi ca̱r kɛ kuidɛ ni gɔaa,” luɔtdɛ ɛ ɣöö, banɛ rɔ ŋa̱c kamnikɔn. Ruac Puɔl comɛ ni kɔn kɛ ɣöö banɛ diɛɛr kɛ nɛy kɔkiɛn. Ŋäcdan kɛ ji̱ gɔaal Kritho tin kɔkiɛn, banɛ jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö tha̱a̱ŋkiɛn ca rik ti bum luäŋ kɛ ruɔt ti ce̱tkɛ rik tin cuɔckɛ kɔn bä, inɔ dëë kɔn luäk ɛ kɛn kɛ ɣöö denɛ rik kɔn luäŋ kɛ ruɔt i̱di̱.
Bɛ maaran jakä maar mi thil pek. Guäth duɔɔlikɔ, la duɔl nɛy guäth kɛl, /ciɛ duɔl ŋäcä baaŋ, ɛ bua̱n nɛɛni ti ŋa̱ckɛ rɔ kä nhɔakɛ rɔ kamnikiɛn. Kɛ tha̱ŋ gua̱thni, la naŋ nɛy thaakni kɛɛl kɛ ɣöö bi nɛy muɔɔŋ kɛɛl kɛ muaaŋni ti gɔw. Ja̱la kɛɛl ɛŋu mi jek nɛy ɛ thi̱n? Mocɛ nɛy tɛ̈th lɔaac mi di̱i̱t ka̱mnikɔ, kä jakɛ nhökda kä bum kamnikɔ. Kä mi tee dämanikɔ kɛnɛ nyimanikɔ kɛ rik, la luäk nɛy kɛ, kɛ ɣöö kɛ kɔn määthni ti thuɔk. (Ruac Pɛli 17:17) Ja̱la kɛɛl kɛ nɛy diaal tin te rɛy bunäda, nyothɛ jɛ bä ɛn ɣöö ‘tit nɛy rɔ kamnikɔ.’
Com nɛy ji̱ kɛ ɣöö bi rɔɔdu mëk määthni rɛy nɛɛni tin la̱tkɛ ni la̱t Kuɔth. Bi mäthni ti ce̱tkɛ tɔtɔ jek rɛy Nëëni Jaöba. Mi lotdɛ rɔ a jɛ /thil mi pe̱n ji̱ ɣöö bi ja̱l kɛɛl kɛ kɔ.
Ɛŋu gɔaaɛ ɛlɔŋ ɔ ɛn ɣöö denɛ te kɛɛl guäth duɔɔli?
Bi kulɛ ben rɛy bunäda i̱ nɛy kɛ ɣöö deri rɔɔdu ben ŋa̱c kɛ kɔ agɔaa?


text:
26
Kɔn Denɛ Luak Palädan Jakä Gɔaa I̱di̱?
Lueek Palä Nëëni Jaöba diaal kɛ gua̱a̱th tin palkɛ Jaöba thi̱n. Kɛ kui̱ ɛmɔ mi la wanɛ jɛ wä yiɛc kiɛ laknɛ jɛ a bɛ te kɛ guec mi gɔaa mi ca tin ci jiääk thi̱n rialikä, nɔmɔ bɛ nyoth ɛn ɣöö nhɔaknɛ jɛ ɛn ɣöö bi gua̱a̱th palädan la mi gɔaa kɛ ɣöö ɛ kɛl mi gɔaa ɛlɔŋ mi denɛ la̱t kɛ kui̱ palädan. Kɔn diaal denɛ la̱t ɛmɛ la̱t.
Jakni rɔ kä ram kɛl kä nɛy tin nhɔakɛ ɣöö ba Luak Palä yiɛc kɛ kɔr dolä. Kɛ kɔr dolä, dämanikɔn kɛnɛ nyimanikɔn la tɛth lo̱ckiɛn kɛ ɣöö ba Luak Palä yiɛc agɔaa. Min dɔŋ bä ɛ ɣöö la yiɛ̈ckɛ Luak Palä kä kɛɛl kä juɔk kɛ yi̱ec mi di̱i̱t. La ɛldɛr kiɛ läät mi luääk la̱t a guic ni ciaŋ, guicɛ li̱th ŋɔaani tin dëë la̱t kiɛ tin dëë rialikä. Mi tëë kɛ mi görkɛ i̱ ba la̱t, naath la kuanykɛ rɔ kärɔ kɛ ɣöö bikɛ yi̱ec, cuɔthkɛ pinydɛ, tɛ̈ŋkɛ turɛ, kä rialkɛ kɔamni i̱kä, lakɛ duël coni kä muɔckɛ kɛ wäl, kä lakɛ wër-nyiɛni kɛnɛ neeni kɛ, kä ba dhiac cuo yiäk, amäni raar bä ba rialikä. I̱nɔ bä, kɛ ruɔn tɛkɛ cäŋ kɛl mi ca rialikä kɛ ɣöö ba yi̱ec mi di̱t ni jɛn ben la̱t thi̱n. Mi wanɛ wä lät kɛɛl kɛ gaatkɔn, ŋi̱i̱c kɔn nikɛ kɛ ɣöö ba gua̱th palädan luɔth ɛ kɛn.
Deri naath luäk mi tekɛ mi görkɛ i̱ ba rialikä. Kɛ ruɔn la guɛckɛ ta̱a̱ in te kɛ Luak palä kɛ ɣöö ba min ci jiääk thi̱n ŋa̱c, rɛydɛ amäni jɔkdɛ. Kä kɛ jɛn la̱t ɛmɔ, la rialkɛ Luak i̱kä ni ciaŋ kɛ ɣöö bɛ gɔaa, luäkɛ kɔn bä kɛ ɣöö bɛ thil la̱t mi di̱i̱t mi bi yio̱w ti ŋuan lɛ naŋ. (2 Kuɛ̈ɛ̈ni 24:13; 34:10) Luak Palä mi gɔaa mi ca rialikä ɛ gua̱th mi gɔaa ɛlɔŋ mi denɛ Kuoth dan pal thi̱n. Mi wanɛ wä te kɛ nyuak rɛy la̱t ɛmɛ, banɛ jɛ nyoth ɛn ɣöö nhɔaknɛ Jaöba kɛnɛ gua̱th palädan. (Diit 122:1) Mɛmɛ bä, bɛ nɛy tin kɔŋ jakä tekɛ kɛ luth kɛ gua̱a̱th palädan.
Ɛŋu gɔaaɛ mɔ ɛn ɣöö /canɛ gua̱a̱th palädan bi pa̱l ŋuɛ̈th ɔ?
Kɛ lät tinkiɛn tin ca rialikä kɛ ɣöö ba Luak Palä jakä gɔaa?


text:
23
Buɔkni kɔ Gɔa̱rkɛ kɛ kä Nyɔakɛ kɛ kɛ luɔc kɛ Thuk ti Gööl I̱di̱?
Kɛ ɣöö bakɔ “thuk Kuɔth ti gɔw” la̱t “nɛy ti cieŋ wi̱i̱ muɔɔn, kɛ döör diaal kɛnɛ thuk duëli, kɛ thuk ti gööl kɛ nɛy diaal,” kɔn cakɔ buɔkni ka̱m raar kɛ tha̱ŋ thukni ti 700. (Nyuuth 14:6) Kɔn luäŋ nɛy la̱t ɛ bum bum ɛmɛ i̱di̱? Luäŋ nɛy la̱t ɛmɛ kɛ ɣöö lua̱kɛ kɔ ɛ nɛy tin gɔa̱rkɛ buɔkni kɔ wi̱i̱ muɔɔn kɛɛliw kɛnɛ tha̱ŋ nɛɛni ti 3,300 tin nyɔakɛ buɔkni kɛ luɔc kɛ thuk ti gööl, kä nɛy diaal tin luɔckɛ kɛ kɛ Nëën Jaöba.
Buɔkni tin nyɔakɛ kɛ luɔc ca kɛ gɔr kɛ thok Liŋli̱thni kɛ nhiam. Buɔn Nɛɛni tin Ka̱pkɛ Ji̱ Kuɔth guɛckɛ lät nɛɛni tin Gɔa̱a̱r Buɔkni kä mäktäpni kɔ tin di̱t wi̱i̱ muɔɔn kɛɛliw. Nɛy ti̱ti̱ rialkɛ lät nɛɛni tin gɔa̱a̱r tin lät kä mäktäpni tin di̱t kɛnɛ kar mäktäpni tin kɔŋ i̱kä bä. Kɛ ɣöö te nɛy kɛ gɔa̱a̱r buɔkni ti ŋuan, luäkɛ nɛy kɛ ɣöö bakɔ buɔkni ti tekɛ ruaacni ti gɔw kɛ kui̱ nɛɛni diaal tin te kɛ ciɛŋ kɛnɛ rik ti gööl wi̱i̱ muɔɔn kɛɛliw la̱t.
Bok in ca gɔr kɛ thok Liŋli̱th la ja̱kɛ jɛ kä nɛy tin nyɔakɛ jɛ kɛ luɔc kɛ thuk ti gööl. Kɛ kɔr kä mi ca bok in ca gɔr rialikä kä ca nhɔk, ba cuo jäkä nɛy tin nyɔakɛ jɛ kɛ luɔc kɛ thuk ti gööl kɛ rɛy kɔmpio̱tɔri wi̱i̱ muɔɔn kɛɛliw, tin ba nyɔk kɛ luɔc, kä ba guic, kä ba tin ca gɔr nyɔk kɛ kuën. La ɣɔa̱n kɛ jɛ ɛ ɛlɔŋ ɛ kɛn ɛn ɣöö ba “rieet ti gɔw ti luɔtkɛ rɔ jek” min dee wä kɛɛl kɛnɛ min ca gɔr kɛ thok Liŋli̱thni kɛ thokdiɛn.
Kɛn kɔmpio̱tɔri jakɛ la̱t kä wä kɛ pɛ̈th agɔaa. Kɔmpio̱tɔr /cɛ ŋɔaani dee gɔr ce̱tkɛ gɔa̱a̱r nath kɛnɛ nɛy tin nyɔakɛ buɔkni kɛ luɔc kɛ thuk ti gööl. Duundɛ ɣöö, kɔmpio̱tɔr jakɛ lätkiɛn kä pɛ̈th kɛ ɣöö lätdɛ lät ti ŋuan. Nëën Jaöba ca mi loc ŋɔak kɛ thuk ti kur diaal la̱t rɛy Kɔmpio̱tɔrä kä matkɛ jɛ kɛɛl kɛ thurɛkni, kä bakɛ cuo jäkä gua̱a̱th in waa kɛ wä ka̱m raar thi̱n ala buɔkni.
Ɛŋu ɣɔn nɛy jɛ ɛlɔŋ i̱nɔ mɔ, ɛn ɣöö bi nɛy buɔkni nyɔk kɛ luɔc kɛ thuk ti ŋuan ɔ? Ɛ ɣöö latdɛ Jaöba min go̱r ɣöö bi “nɛy diaal kään, kä bikɛ ben ŋäcä thukä.”
Buɔkni kɔ la gɔa̱rkɛ kɛ i̱di̱?
Ɛŋu nyɔk nɛy buɔkni kɔ kɛ luɔc kɛ thuk ti ŋuan ɔ?


text:
CIO̱O̱K KÄ WÄL KƐL
Ɛŋu mi Päl Kuoth Rik Wanɔ Mɔ?
Derɛ a Kuoth ɛnɔ no̱o̱ŋ naath rik wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n ɔ inun?
Ɛ luk in mith mi ca yiɛth rɛy kakä E-dɛn?
Bi Kuoth rik ti cuɔ̱ckɛ naath ti kulɛ woc i̱ nɛy?
KƐ KƆƆR köör mi di̱i̱t mi ca tɛr rɛy rööl kɛl, cua män kɛnɛ gaat ti bathdɔɔri ti ca näk kuɔny rɛy kɔ̱kä mi di̱i̱t, kä cua kɔ̱a̱k ɛmɔ go̱l kɛ kɔrɔɔthni kiɛ jiath in gɛɛr. Cua thiec ɛmɛ gɔ̱a̱r puɔ̱ɔ̱ny kɔrɔɔthni tɔ̱tɔ̱ i̱̱: “Ɛŋu mi li̱w naath ɔ?” Tha̱a̱ŋ gua̱thni mi ci lia̱a̱ ben la thiëckɛ thieec ɛmɛ ɛ naath. Naath la thiëckɛ thieec ɛmɛ mi ci nɛɛkiɛn li̱w ko̱o̱r, kɛnɛ mi ci nɛɛkiɛn li̱w kɛ juey, kiɛ mi ca ciëëŋkiɛn däk, kiɛ mi ca kɛ nööŋ rik kɛ dup kɔ̱kiɛn. La görkɛ ɣöö ba ŋa̱c ɛn ɣöö ɛŋu mi tuɔɔk rik tɔ̱tɔ̱ kä kɛ mɔ.
2 Kä ɛŋu mi päl Kuoth rik wanɔ mɔ? Kuoth Jaöba mi tëëkɛ buɔ̱m kɛɛliw, kä ɛ gua̱n nho̱kä, kä tëëkɛ pɛ̈l thiɛkä, kä ɛ gua̱n cuŋni, ɛŋu mi ku ɣɔw lɛ thia̱a̱ŋ kɛ tiɛɛl mi di̱i̱t kɛnɛ nyuɔɔn ɔ? Ji̱n ci thieecni ti̱ti̱ kɔŋ car?
3 Derɛ a duer ɛn ɣöö dee raan thiec i̱ ɛŋu mi päl Kuoth rik wanɔ mɔ? Tha̱a̱ŋ nath carkɛ jɛ ɛn ɣöö mi ci raan thiec ɛmɔ thiec lotdɛ ni ɣöö ram ɛmɔ ɛ ram mi thil ŋa̱th Kuɔth. Duundɛ ɣöö mi wi̱i̱ Baibol wä kuɛn, biɛ jek ɛn ɣöö cäŋɛ ni nɛy tin luɔ̱thkɛ Kuoth bä thiëckɛ thieecni tɔ̱tɔ̱. Nɛ̈nɛ jɛ, cu gök Kuɔth ni Ɣä-bɛ-kuk Jaöba thiec: “Ɛŋu jak i̱ ɣä kä guɛcä jiäk kɛnɛ dueer ɔ? Kä te da̱k kɛnɛ ko̱r ni nhiamdä. Kä te ko̱o̱ri kɛnɛ gak gaakni gua̱th ni diaal” ɔ?—Ɣä-bɛ-kuk 1:3.
4 Derɛ kula mi cu Jaöba gök ni Ɣä-bɛ-kuk ɣo̱k kiɛ cuɛ jɛ yɔ̱r kɛ ɣöö cɛ thieec ɛmɔ thiec? Ɣaal /ke̱nɛ jɛ ɣo̱k. Duundɛ ɣöö cu Kuoth gɔ̱a̱r ni rieet go̱kä ni Ɣä-bɛ-kuk rɛy Baibolä. Cu Kuoth ɛ luäk kɛ ɣöö bɛ luɔt kä tɔ̱tɔ̱ ŋa̱c agɔaa kɛnɛ ɣöö bɛ tekɛ ŋa̱th mi di̱i̱t. Jaöba bä go̱o̱rɛ ɣöö bɛ ji̱ luäk inɔ. Tit ruac in ca lar ɛ Baibol ɛn ɣöö Kuoth “diɛɛrɛ kɛ kui̱dun.” (1 Pi-tɔr 5:7) Kuoth lo̱kɛ lät nyuɔɔni kɛnɛ cuɔ̱c in cuc kɛ naath a lenyɛ ni kɔn kɛ lo̱kdiɛn. (I-ca-yaa 55:8, 9) Kä ɛŋu ku naath lɛ cuuc ɛlɔ̱ŋ inɔ mɔ wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n?
ƐŊU MI CUC NAATH ƐLƆ̱Ŋ Ɔ?
5 Täämɛ, ci ji̱̱ duëli kuɔth ti ŋuan wä kä kua̱rkiɛn kɛnɛ ŋi̱eeckiɛn kɛ ɣöö ba kɛ wä thieec i̱̱ ɛŋu mi cuc naath ɛlɔ̱ŋ ɔ. La jiökɛ kɛ ɛ kua̱rkiɛn kɛnɛ ŋi̱eeckiɛn i̱ Kuoth ɛ jɛn no̱o̱ŋ naath rik ɔ kɛ ɣöö cɛ lat ni wal ɛn ɣöö bi rik ben kä naath, amäni ko̱o̱ri bä. Nɛy ti ŋuan ca kɛ jiök Kuoth tëëkɛ ca̱a̱p ti ŋuan, kä ca wee jɛn näkɛ naath amäni gaat, kɛ ɣöö go̱o̱rɛ kɛ cieŋ nhial. Duundɛ ɣöö canɛ jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö Kuoth Jaöba ciɛ jɛn ɛnɔ näk naath ɔ. Kɛ ɣöö ci Baibol ɛ lar: “A jɛ nɔ̱a̱n kɛ Kuoth in leny buɔ̱mdɛ ti diaal, ɛn ɣöö derɛ dueer la̱t.”—I-yob 34:10.
6 Ji̱̱n ŋäci jɛ i̱̱ ɛŋu mi bɛ̈lkɛ Kuoth ɛ naath ɔ kɛ kui̱ rikni tin tuɔɔk wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n? Ɣɔ̱ɔ̱n, naath bɛ̈lkɛ Kuoth ɛ kɛn kɛ ɣöö Kuoth Le̱ny Buɔ̱mdɛ ti Diaal, kä ɛ rueec ɣɔaa kɛɛliw. Min rɛwdɛ, naath bɛ̈lkɛ Kuoth kɛ ɣöö kueckɛ tin ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol. Duundɛ ɣöö ji̱n ci tin ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol ŋa̱c kä Cio̱o̱k kä 3. Kä täämɛ, ciɛ ŋa̱c bä ɛn ɣöö rueec ɣɔaa ɛmɛ ɛ Cɛy-ta̱n Gua̱n Jiäkni.
7 Ɛpuc ɛpuc, ci Baibol ɛ lar ɛn ɣöö: “Te ɣɔw ɛmɛ kɛɛliw piny bumä gua̱n jiäkni.” (1 Jɔ̱ɔ̱n 5:19) Mi ci ruac ɛmɔ car, ciɛ thuɔ̱k nun? Kɛ ɣöö ciɛŋ ɣɔaa ɛmɛ nyuɔthkɛ ni ciɛŋ gua̱n jiäkni min “ci ɣɔw kɛɛliw mɛt.” (Nyuuth 12:9) Nɛ̈nɛ jɛ, Cɛy-ta̱n ɛ gua̱n tiilä kä ɛ gua̱n mɛɛtdä mi di̱i̱t, kä ɛ ram mi jiääk ɛlɔ̱ŋ bä. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ci ɣɔw in te piny bumädɛ cu thia̱a̱ŋ kɛ ciaŋ tiilä mi di̱i̱t, kɛnɛ ciaŋ mɛɛtdä, kɛ lät jiäkni ti ŋuan. Nɔmɔ ɛ duɔ̱ɔ̱p kɛl mi jak ɣɔw ɛmɛ kä tekɛ rik ti ŋuan ti cuɔ̱ckɛ naath ɛn wa̱lɛ.
8 Min rɛwdɛ in jak ɣɔw ɛmɛ kä tekɛ rik ti ŋuan, ɛ ɣöö naath kɛ ji̱ dueeri ni mëë kackɛ raar rɛy kakä E-dɛn ce̱tkɛ min canɛ jɛ kɔŋ kuɛn kä Cio̱o̱k kä 3. Kɛ kui̱ ɛmɔ, täämɛ ci nɛy ti ji̱ dueeri rɔ̱ɔ̱diɛn jakä ruëëc nath, kuɛ la ɣöö ci rui̱cdiɛn ɛmɔ nööŋ ni ko̱o̱ri, kɛnɛ yaak nath, kɛ rik ti ŋuan. (Bok Ŋi̱i̱cä 4:1; 8:9) Min diɔ̱ɔ̱kdiɛn in jak ɣɔw ɛmɛ kä tekɛ rik ti ŋuan ɛ ɣöö: “La cup ni gua̱a̱th duɔ̱ɔ̱rä.” (Bok Ŋi̱i̱cä 9:11) Kɛ ɣöö Rueec ɣɔaa ɛmɛ ciɛ Kuoth Jaöba in tekɛ buɔ̱m kɛɛliw, kɛ kui̱ ɛmɔ la cuc naath ɛlɔ̱ŋ kɛ riɛk diaal ti gööl ti la tuɔɔk gua̱thni ti ŋuan.
9 Mɛmɛ ɛ ruac mi gɔaa ɛlɔ̱ŋ kɛ kui̱dan ɛn ɣöö Kuoth /ciɛ jɛn ɛnɔ no̱o̱ŋ rik ɔ. Kä /ciɛ jɛn ɛn nin no̱o̱ŋ ko̱o̱ri, kɛnɛ ciɛŋ jiäkni, kɛ yaak nath, kiɛ amäni ciɛŋ däkä tin cuɔ̱ckɛ naath. Ŋotdɛ bä, banɛ jɛ dhil ŋa̱c ɛn ɣöö ɛŋu päl Kuoth Jaöba rik wa̱nɔ mɔ? Kɛ ɣöö jɛn mi ɛ Kuoth in Le̱ny Buɔ̱mdɛ ti Diaal, derɛ rik ka̱p cuɔ̱ŋ. Kä ɛŋu cɛ rik käp cuɔ̱ŋ ɔ? Nɔmɔ ɛ ɣöö Kuoth ɛ gua̱n nho̱kä mi di̱i̱t, kä jɛn ŋäcɛ luɔt kä tɔ̱tɔ̱.—1 Jɔ̱ɔ̱n 4:8.
CA KUOTH YIƐTH KƐ LUK Ɛ GUA̱N JIÄKNI
10 Mi go̱o̱ri ɣöö biɛ ŋa̱c i̱ ɛŋu päl Kuoth rik wa̱nɔ mɔ, bi luɔt kä mëë no̱o̱ŋ rik kɔŋ car kɛ nhiam. Täämɛ, mëë ci Cɛy-ta̱n A-dɔm kɛnɛ Ib mɛt a cikɛ thil luth kɛ Kuoth, ɛn guäth ɛmɔ cu luk mi di̱i̱t cu jɔɔc. Kuɛ la ɣöö /ke̱n Cɛy-ta̱n buɔ̱m Kuɔth ni Jaöba yäp. Kɛ ɣöö Cɛy-ta̱n ŋäcɛ jɛ ɛn ɣöö buɔ̱m Kuɔth ni Jaöba thilɛ buɔ̱m mi dee pa̱a̱r kɛ jɛ. Duundɛ ɣöö Cuɛ Kuoth Jaöba yäp i̱ ciɛ rueec nath mi gɔaa. Kä ɛn wanɔ cu Cɛy-ta̱n Kuoth Jaöba lat jɔ̱ɔ̱r, cuɛ jɛ cɔl i̱ gua̱n kacä mi pen nɛɛkɛ tin cɛ cak ti gɔw, kɛ kui̱̱ ɛmɔ Cuɛ Jaöba cu yäp i̱ ɛ rueec nath mi jiääk. (Tuk Cäkä Ɣɔaa 3:2-5) Cu Cɛy-ta̱n ɛ lar ɛn ɣöö naath deekɛ cieŋ agɔaa mi ca rui̱c Kuɔth ba̱ny piny. Nɔmɔ ɛ ya̱a̱p mi di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ kɛ kui̱̱ Kuɔth ni Jaöba in la rueec ɣɔaa.
11 Nɛ̈nɛ jɛ täämɛ, ci A-dɔm kɛnɛ Ib kac raar kä Kuoth Jaöba. Kä cukɛ wee: “Kuoth Jaöba /cɛ kɔ bi Ruaac ɛ jɛn. Kɔn bakɔ rɔ̱ ruaac kärɔ̱ kɛ kui̱̱ kä mi gɔaa kɛnɛ mi jiääk.” Dee Jaöba luk ɛmɔ kulɛ luk i̱di̱ täämɛ? Derɛ jɛ kulɛ nyuɔ̱th ja̱a̱k nhial i̱di̱ ɛn ɣöö nɛy tin ci kac raar kä jɛ ca duɔ̱ɔ̱p mi jiääk mɛk, kä duɔ̱ɔ̱p in ruaacɛ ni naath ɛ duɔ̱ɔ̱p mi gɔaa? Dɔ̱ŋ dee tha̱a̱ŋ nath ɛ lar i̱ Kuoth derɛ nɛy tin ci kac raar näk kɛ pɛ̈th, kä derɛ nɛy ti gɔw nyɔk kɛ ca̱k. Kuɛ la ɣöö ci Jaöba jɛ lar ni tukädɛ ɛn ɣöö ba wi̱c muɔ̱ɔ̱n thiäŋ ɛ gaat A-dɔam kɛnɛ Ib, kä cɛ lar bä ɛn ɣöö bikɛ cieŋ kä parɛday wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n amäni cäŋ kɛl. (Tuk Cäkä Ɣɔaa 1:28) Kɛ kui̱ ɛmɔ, Jaöba la jakɛ ruacdɛ in cɛ lar kä bëë ala thuɔ̱k. (I-ca-yaa 55:10, 11) Min dɔ̱diɛn bä, mi ca nɛy tëë ci kac raar rɛy kakä E-dɛn näk kɛ pɛ̈th, /ci ruac ɛmɔ go̱o̱ny ëë ca gɔny ni Kuoth Jaöba ɛ Gua̱n Jiäkni kɛ kui̱ kuäärädɛ dee luäŋ kɛ luɔ̱c.
12 Täämɛ guic cäät ɛmɛ. Ku wee tëëkɛ kuäär duëël gɔ̱ɔ̱rä mi ŋi̱i̱c dho̱li kɛ yithap kiɛ ruethmitëk mi bum ɛlɔ̱ŋ. Cu ram kɛl kä dho̱o̱li duëël gɔ̱ɔ̱rä mi pɛl kä mɔ gua̱n gaak wee ŋi̱i̱c ɛmɛ kui̱cɛ yithap jɛn ŋi̱i̱cɛ naath kɛ duɔ̱ɔ̱p bathä. Cu dho̱o̱l indan ŋi̱i̱cdɛ lat jɔ̱ɔ̱r kä cuɛ wee kui̱cɛ la̱t yithap, cuɛ wee ɣän ŋa̱cä la̱t yithap ɛmɔ. Cu tha̱a̱ŋ dho̱o̱li duëël gɔ̱ɔ̱rä tinkɔn wee ruac dhöl ɛmɔ ɛ thuɔ̱k, kɛ kui̱ ɛmɔ cukɛ kac raar bä kä cukɛ ruac kua̱r duëël gɔ̱ɔ̱rä lo̱k. Täämɛ ɛŋu mi dëë la̱t ɛ ŋi̱i̱̱c dho̱o̱li ɛmɔ? Mi cɛ nɛy tin lökɛ ruacdɛ tuɔ̱k raar rɛy duëël gɔ̱ɔ̱rä, ɛŋu mi dëë car ɛ duɔth thu-kuli kiɛ dho̱o̱li tin kɔ̱ŋ? /Ca jɛ dee car ɛ kɛn ɛn ɣöö ruac dhöl indan kɛnɛ nɛy tin ca rɔ̱ ma̱t jɛ i̱ ɛ thuɔ̱k? Kɛ kui̱ ɛmɔ dee dho̱o̱li duëël gɔ̱ɔ̱rä diaal thil luth kɛ ŋi̱i̱̱c ɛmɔ, kä dëë jɛ cu car ɛn ɣöö te ŋi̱i̱̱c dho̱o̱li ɛmɔ kɛ duer. Duundɛ ɣöö ku wee cu ŋi̱i̱̱c indan dho̱o̱l in lo̱k ruacdɛ jiök nyuuthni naath duɔ̱ɔ̱p in dëë lät ni yithap ɛmɔ.
13 Nɛ̈nɛ jɛ Jaöba bä cɛ mi cäät kɛ min ca la̱t ɛ ŋi̱i̱̱c dho̱o̱li ɛmɔ la̱t. Titdɛ ɛn ɣöö nɛy tëë ci kac raar rɛy kakä E-dɛn, /ciɛ kɛn kärɔ̱ kɛn tin te rɛy luɔ̱k ɛmɔ. Te ja̱a̱k nhial ti miliöni ti ŋuan thi̱n bä. (I-yob 38:7; Da-ni-yel 7:10) Duɔ̱ɔ̱p in dee Kuoth Jaöba jɛ luk ni nɛy tëë ci kac raar, derɛ ja̱a̱k nhial mat thi̱n amäni nɛy diaal tin kɔ̱kiɛn bä. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ɛŋu mi cuɔ la̱t ɛ Jaöba? Ɣɔ̱ɔ̱n, Cuɛ Cɛy-ta̱n pa̱l ɣöö bɛ naath ruaac. Cu Kuoth naath pa̱l ɣöö ba rɔ̱ɔ̱diɛn ruaac bä piny bumä Cɛy-ta̱n.
14 Ŋi̱i̱̱c dho̱o̱li indan in canɛ ruac kɛ kui̱dɛ ŋäcɛ jɛ ɛn ɣöö ram in lo̱k ruacdɛ kɛnɛ nɛy tin te kui̱c kɛɛl kɛ jɛ, ruacdiɛn ɛ kac. Kä ŋäcɛ jɛ bä ɛn ɣöö mi wëë nɛy tɔ̱tɔ̱ wä pa̱l ɣöö ba ruacdiɛn nyoth, dee dho̱o̱li duëël gɔ̱ɔ̱rä diaal ruacdiɛn cu nɛn agɔaa. Kɛ ɣöö mi wä nɛy tin lökɛ ruacdɛ la̱t yithap wä kui̱c, dee duɔth dho̱o̱li tin kɔ̱ŋ jɛ cu ŋa̱c ɛn ɣöö ŋi̱i̱̱c ɛmɛ ɛ ŋi̱i̱c mi gɔaa. Kä deekɛ jɛ cu ŋa̱c bä ɛn ɣöö ɛŋu /ke̱n ŋi̱i̱̱c dho̱o̱li ɛmɔ nɛy tɔ̱tɔ̱ tuɔ̱k raar rɛy duëël gɔ̱ɔ̱rä mɔ. Inɔ bä, Jaöba ŋäcɛ jɛ agɔaa ɛn ɣöö nɛy tin gɔw kɛnɛ ja̱a̱k nhial tin ji̱ luthä bikɛ jɛ nɛn ɛn ɣöö Cɛy-ta̱n kɛnɛ ji̱ kɔaarɛ ruacdiɛn ɛ kac, kɛ ɣöö /ci naath rɔ̱ɔ̱diɛn dee luäŋ ruëc kä kärɔ̱. Deekɛ ruac ɛmɛ cu ŋa̱c ce̱tkɛ Jɛr-ma-yaa mëë wee: “Kä ɣän ŋa̱cä jɛ, lö Kuoth Nhial, ɛn ɣöö tëk ran /ciɛ duŋdɛ, kä ciɛ raan lät tëkdɛ mɔ.”—Yir-mɛ-yaa 10:23.
ƐŊU MI CUC NAATH KƐ GUA̱A̱TH MI BÄÄR Ɔ?
15 Kuɛ la ŋu, mi päl Kuoth Jaöba naath ɣöö bikɛ cuuc kɛ gua̱a̱th mi bäär ɔ? Kä ɛŋu /ke̱nɛ ti jiäk pën ɣöö bikɛ tuɔɔk ɔ? Gɔaa, täämɛ nɛn gua̱th da̱ŋrɛw tin /ke̱n ŋi̱i̱̱c dho̱o̱li indan kɛ la̱t. Kɛ nhiam, /ke̱nɛ dho̱o̱l duëël gɔ̱ɔ̱rä in gua̱n gaak indan pën ɣöö bɛ ruacdɛ lat ni tukädɛ. Min rɛwdɛ, cu ŋi̱i̱̱c dho̱o̱li ɛmɔ dho̱o̱l in lo̱k ruacdɛ pa̱l ɣöö bɛ ruacdɛ lat. Inɔ bä, nɛn gua̱th da̱ŋrɛw tëë /ka̱n la̱t ɛ Jaöba. Min nhiam, /ke̱nɛ Cɛy-ta̱n kɛnɛ nɛy tin te kui̱cdɛ pën ɣöö ba ruacdiɛn lat mi tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ. Ɛn ɣöö cɛ kɛ pa̱l gua̱a̱th mi bäär, gɔaaɛ ɛlɔ̱ŋ. Rɛy runi ti bathdɔɔri tëë ci thuuk, ci naath tekɛ lua̱ŋ kɛ ɣöö ba rɔ̱ ruaac kärɔ̱ kiɛ cikɛ rɔ̱ lät kä kuumɛni ti ŋuan. Naath ca rɔ̱ɔ̱diɛn com ɛlɔ̱ŋ kɛ gɔ̱a̱r kɛ kui̱ kä ti ŋuan, duundɛ ɣöö thil la̱t cuŋni kɛnɛ buaath, kɛ la̱t nyuɔɔni, kɛnɛ ko̱o̱ri cikɛ di̱t ɛlɔ̱ŋ rɛy ɣɔaa. Täämɛ rui̱c nath cɛ jɔɔc ɛpuc ɛn ɣöö thilɛ luɔt.
16 Min rɛwdɛ, /ke̱n Jaöba Cɛy-ta̱n pën ɣöö bɛ ɣɔw ɛmɛ ruaac. Mi ci Kuoth ciɛŋ ti jiäk pën tuɔɔk, cɛ dee nyoth ni ɣöö luäkɛ ni nɛy tin ci kac raar i̱̱nun? Kä mi ci Kuoth rik pën tuɔɔk ci naath dee dhɔŋ ni ɣöö deekɛ rɔ̱ɔ̱diɛn luäŋ kɛ rui̱c kärɔ̱ a thil mi jiääk? Mi ci Jaöba lät inɔ, jɛn derɛ te kui̱c kɛɛl kɛ ji̱ kacä tinkɔn. Kuɛ la ɣöö, “ci Kuoth kac dee kac.”—Ji̱ Ɣi-bɛ-ru 6:18.
17 Kä ɛŋu mi ba la̱t kɛ kui̱ jiäkni diaal tin ci tuɔɔk kɛ jɛn gua̱a̱th ɛ bäär ɛmɛ kɛ kɔɔr kä mëë ci naath kac raar kä Kuoth? Ɣɔ̱ɔ̱n, kɔn ŋa̱cnɛ jɛ ɛn ɣöö Jaöba le̱ny buɔ̱mdɛ ti diaal. Kɛ kui̱ ɛmɔ, jɛn tëëkɛ lua̱ŋ kɛ ɣöö bɛ cuɔ̱c nath woc kɛnɛ jiäk diaal tin ca la̱t ɛ naath kɛ jɛn gua̱a̱th ɛ bäär ɛmɔ. Ce̱tkɛ min canɛ jɛ kɔŋ kuɛn kɛ gua̱a̱th in ci wä, ɛn ɣöö ba wi̱c muɔ̱ɔ̱ndan ɛmɛ looc ni Parɛday kä ba nɛy tin ya̱rkɛ jɛ woc. Ba lua̱ŋ dui̱rä woc kɛ ŋa̱th kɛ riɛm Yecu Kritho, kä ba buɔ̱m li̱eth woc kɛ jiëc nath li̱th. Ɛn guäth ɛmɔ, bi Kuoth Yecu jakä “bɛ lät gua̱n jiäkni däk.” (1 Jɔ̱ɔ̱n 3:8) Ti diaal ti̱ti̱ ba kɛ la̱t ɛ Kuoth Jaöba kɛ gua̱a̱th in lot rɔ. Kɔn dënɛ jɛ la̱r tɛ̈th lɔaac kɛ ɣöö /ke̱nɛ lät ti̱ti̱ la̱t kɛ pɛ̈th, kɛ ɣöö ci li̱ep bitdädɛ kɔn jakä ɣöö banɛ thuɔ̱k ŋa̱c kä banɛ jɛ lät i̱kä. (2 Pi-tɔr 3:9, 10) Ɛn täämɛ, Kuoth go̱o̱rɛ nɛy ti gɔw lo̱ckiɛn kɛ ɣöö dëë jɛ pal, kä bɛ kɛ luäk kɛ ɣöö ba rik tin tuɔɔk kä kɛ rut rɛy ɣɔaa ɛmɛ.—Jɔ̱ɔ̱n 4:23; 1 Ji̱ Ko-rinth 10:13.
18 Dɔ̱ŋ dee raan thieec, Dee rik diaal ti̱ti̱ tuɔɔk i̱nun mi ci Kuoth A-dɔm kɛnɛ Ib cak kɛ duɔ̱ɔ̱p mi deekɛ pën kac raar kä jɛ? Kɛ ɣöö banɛ thiec ɛmɛ loc, go̱o̱rɛ ɣöö banɛ muc ëë ca ka̱m kɔn ɛ Kuoth Jaöba jɔl kɛ ca̱r kɛ nhiam.
KƐ ƔÖÖ CA JI̱̱ CAK Ɛ KUOTH A LƆR ƐŊU MI DERI LA̱T?
19 Ce̱tkɛ min canɛ jɛ kuɛn kä Cio̱o̱k kä 5 ɛn ɣöö ca naath cak a lɔr. Ji̱̱n ŋäci jɛ ɛn ɣöö ca naath cak a lɔr i̱ gɔaaɛ ɛlɔ̱ŋ? Kuoth cɛ le̱y ti ŋuan ɛlɔ̱ŋ cak, duundɛ ɣöö thilɛ kɛ ŋäc ŋɔaani mi ce̱tkɛ ŋäc ŋɔaani ran. (Ruac Pɛli 30:24) Nɛnɛ, le̱y cikɛ cär. Kɔn dee lo̱c kɔn tɛɛth mi ca kɔn cak ɛ Kuoth ce̱tkɛ le̱y tin ci cär? Ëëy, ci lo̱ckɔn dee tɛɛth mi ca kɔn cak ce̱tkɛ le̱y, duundɛ ɣöö tɛth lo̱ckɔn kɛ ɣöö ca kɔn cak a lɔr kɛ ɣöö dënɛ mɛɛk kɛ ciaŋ in dee cieŋ kɛ kɔn, kä dënɛ mɛɛk bä kɛ nɛy tin dee la määthnikɔn. Kɔn nhɔaknɛ ɣöö banɛ cieŋ a lɔr rɛy teekädan, kɛ ɣöö nɔmɔ ɛ jɛn ciaŋ tɛthä lɔaac in go̱o̱r Kuothɛ kɛ kui̱dan.
20 Jaöba /ci lɔcdɛ tɛth kɛ la̱t mi kuɔkɛ naath thi̱n. (2 Ji̱ Ko-rinth 9:7) Nɛn cäät ɛmɛ: Dee gua̱n gatdä kɛnɛ man gatdä lɔcdiɛn tɛɛth mi ci gat kɛ jiök “Nhɔakä yɛ,” kɛ ɣöö ca la̱r jɛ kiɛ dee lɔcdiɛn tɛɛth kɛ ɣöö ci gat riet ɛmɔ lat ni rɛy lɔaacdɛ? Min di̱t ni jɛn ɛn täämɛ, Ɛ ɣöö biɛ nyoth i̱di̱ ɛn ɣöö nhɔki jɛ i̱ ca ji̱ cak a lɔr ɛ Kuoth Jaöba? /Ke̱n Cɛy-ta̱n, kɛnɛ A-dɔm, kɛ Ib, ɛ nyoth ɛn ɣöö nhɔakɛ jɛ i̱̱ ca kɛ cak a lɔr ɛ Kuoth Jaöba. Kɛ ɣöö cua ruac Kuɔth ni Jaöba lo̱k ɛ kɛn. Mi ɛ ji̱n ɛŋu mi deri lɛl?
21 Täämɛ ci gua̱a̱th ben kɛ ɣöö biɛ nyoth ɛn ɣöö nhɔki jɛ i̱̱ ca ji̱ cak a lɔr ɛ Kuoth Jaöba. Deri rɔɔdu mat rɛy nɛɛni ti miliöni ti ŋuan tin te kui̱c Kuɔth ni Jaöba. Cikɛ lɔc Kuɔth jakä tɛth kɛ ɣöö cikɛ jɛ nyoth ɛn ɣöö Cɛy-ta̱n ɛ gua̱n kacä kɛ ɣöö ci rui̱cdɛ pɛ̈ɛ̈n. (Ruac Pɛli 27:11) Ji̱n bä deri nɔmɔ la̱t mi ci mɛk ni ciaŋ teekä mi gɔaa. Ruac ɛmɛ banɛ jɛ wä guic kä Cio̱o̱k kä 12.
TIN ŊI̱ECKƐ NI NAATH Ɛ BAIBOL
- Kuoth /ciɛ jɛn ɛnɔ no̱o̱ŋ ciɛŋ jiäkni diaal tin te rɛy ɣɔaa ɔ.—I-yob 34:10.
- Cu Cɛy-ta̱n rui̱c Kuɔth yäp kɛ ɣöö cuɛ Kuoth lat jɔ̱ɔ̱r kä cuɛ jɛ cɔl i̱ gua̱n kacä mi pen ti gɔw nɛy tin cɛ cak.—Tuk Cäkä Ɣɔaa 3:2-5.
- Bi Kuoth Jaöba Gatdɛ ni Yecu jakä Rueec Kuäärä Mɛ-thia, kä bɛ rik nath diaal woc wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw.—1 Jɔ̱ɔ̱n 3:8.
Thieecni Ŋi̱i̱cä
1, 2. Ɛ cuɔ̱c in mith mi cuc kɛ naath ɛn wa̱lɛ, kä kɛ thieecni tintith ti la thiëckɛ ɛ naath?
3, 4. (a) Ɛŋu mi nyooth jɛ ɛn ɣöö /ciɛ duer i̱̱ dee raan thiec kɛ ɣöö ɛŋu päl Kuoth naath rik ɔ? (e) Kä Jaöba guicɛ lät nyuɔɔni kɛnɛ cuɔ̱c in cuc kɛ naath i̱di̱?
5. Ɛŋu mi ca lar ɛ naath kɛ kui̱ rikni, kä ɛŋu mi ca lar ɛ Baibol kɛ kui̱̱ ruac ɛmɔ?
6. Ɛŋu mi bɛ̈lkɛ Kuoth ɛ naath ɔ kɛ kui̱ rikni tin tuɔɔk wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n ɛn wa̱lɛ?
7, 8. (a) Ɣɔw ɛmɛ nyoothɛ lät gua̱n jiäkni i̱di̱? (e) Ɛn ɣöö naath kɛ ji̱ dueeri, kɛnɛ ɣöö “la cup ni gua̱a̱th duɔ̱ɔ̱rä,” nɔmɔ cɛ cuɔ̱c nath rep i̱di̱?
9. Ɛŋu mi dënɛ jɛ lar ɔ ɛn ɣöö Kuoth ŋäcɛ luɔt kä min cuc kɛ naath?
10. Ɛŋa mi ca yäp ɛ Cɛy-ta̱n, kä cuɛ jɛ yäp i̱di̱?
11. Ɛŋu mi /ke̱n Jaöba nɛy tëë ci kac raar rɛy kakä E-dɛn näk kɛ pɛ̈th ɔ?
12, 13. Metdɛ lat ɣen, ɛn ɣöö ɛŋu mi cu Kuoth Cɛy-ta̱n pa̱l ɣöö bɛ la rueec ɣɔaa ɛmɛ kɛnɛ ɣöö cuɛ naath pa̱l ɣöö ba rɔ̱ɔ̱diɛn ruaac ɔ.
14. Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö ci Jaöba naath pa̱l ɣöö ba rɔ̱ɔ̱diɛn ruaac kärɔ̱?
15, 16. (a) Ɛŋu mi päl Jaöba naath ɣöö bikɛ cuc kɛ gua̱a̱th mi bäär ɔ? (e) Kä ɛŋu mi /ke̱n Jaöba ciɛŋ ti jiäk pën tuɔɔk ɔ?
17, 18. Ɛŋu mi ba la̱t ɛ Kuoth Jaöba kɛ kui̱ rikni diaal tin ca nööŋ ɛ rui̱c nath piny bumä Cɛy-ta̱n?
19. Ɛ ciaŋ in mith mi ca ka̱m kɔn ɛ Kuoth Jaöba, kä ɛŋu mi dënɛ jɛ tit ɔ?
20, 21. Dënɛ jɛ nyoth i̱di̱ ɛn ɣöö nhɔaknɛ ɣöö ca kɔn cak a lɔr, kä ɛŋu dënɛ nɔmɔ la̱t ɔ?


text:
CIO̱O̱K KÄ WÄL BÄkƐL
Guuri ni Duɔ̱ɔ̱p Palä mi Thuɔ̱k
Ɛŋu mi ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol kɛ kui̱ kuthni jiɛɛn?
Ji̱ Kritho guɛckɛ yiitni tin gua̱c kɛ ruac Kuɔth i̱di̱?
Deri ŋa̱thdu nyuɔ̱th nɛy kɔ̱kiɛn i̱di̱ kɛ duɔ̱ɔ̱p mi gɔaa?
KU WEE kɛ cäŋ kɛl curi jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ca ji̱ thieekädu diaal luɛŋ. Curi nɔmɔ ŋa̱c kɛ ɣöö tëëkɛ ram mi ci wäl lue̱ŋä ruɔr rɛy dhɔaar kɛ tɛ̱̈ɛ̱̈, kä ɛn täämɛ ci lia̱a̱ ku ben ɛpuc. Ji̱n ɛleeŋu mi deri la̱t? Ɣɔ̱ɔ̱n, deri rɔɔdu bar ɛpuc dhɔɔr ɛmɔ. Duundɛ ɣöö cäŋ ci rɔɔdu bar bä deri rɔɔdu thiec, ‘Ɣän cä kään a ka̱n ɣä luɛŋ inun?’
2 Täämɛ, ci mi cäät kɛ nɔmɔ tuɔɔk rɛy duëël kuɔth in ŋi̱eckɛ naath thi̱n kɛ ka̱a̱cni. Ci Baibol ɛ lar ɛn ɣöö ciaŋ palädiɛn ca luɛŋ kɛ ŋi̱i̱c kacä kɛnɛ lät ti jiäk. (2 Ji̱̱ Ko-rinth 6:17) Kɛ kui̱ ɛmɔ, lotdɛ rɔ ɛn ɣöö deri ben raar kä “Bɛ̈-bi-lɔn in di̱i̱t,” in la kuäär duëli kuɔth tin ŋi̱eeckɛ naath kɛ kac kɛnɛ lät jiäkni wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n. (Nyuuth 18:2, 4) Ji̱n ci ben raar kä Bɛ̈-bi-lɔn jɔɔ? Mi ci ben raar thi̱n puɔ̱th akɛ ji. Duundɛ ɣöö, ci bi gɔ̱a̱r ni ji̱ duëël kuɔth ɛmɔ warɛgak kärɔa i̱ cä luakdun ba̱ny piny. Deri rɔɔdu thiec, ‘Ɣän cä ciaŋ palädiɛn in ca luɛŋ nööŋ raar kɛ ɣä kɛɛl inun?’ Guic tha̱a̱ŋ ciɛŋnikiɛn ti̱ti̱.
KUTH JIƐƐN KƐNƐ PAL NƐƐNI TI CI LI̱W
3 Tha̱a̱ŋ nath palkɛ kuth jiɛɛn ciëëŋnikiɛn kɛ run ti ŋuan. Ji̱n ti̱i̱ kɛ kuth jiɛɛn cieeŋdu? Mi ti̱i̱ kɛ kuth jiɛɛn, dɔ̱ŋ deri jɛ car ɛn ɣöö ci raan Kuoth dee pal baaŋ a thilɛ kuth jiɛɛn. Dɔ̱ŋ kuth jiɛɛn tɔ̱tɔ̱ nhɔki kɛ ɛlɔ̱ŋ. Duundɛ ɣöö, Kuoth ɛ jɛn ɛnɔ ŋäc duɔ̱ɔ̱p in dënɛ pal ni jɛ mɔ, kɛ ɣöö ci Baibol wee Kuoth lo̱kɛ ɣöö banɛ pal kɛ kuth jiɛɛn. (Ɣöth 20:4, 5; Diit 115:4-8; I-ca-yaa 42:8; 1 Jɔ̱ɔ̱n 5:21) Kɛ kui̱ ɛmɔ, gɔaa ni ɣöö deri guɔ̱ɔ̱r ni ciaŋ palä mi thuɔ̱k kä deri kuth jiɛɛn ba̱ny piny. Täämɛ, banɛ kuth jiɛɛn dhil ba̱ny piny, kɛ ɣöö ci Baibol wee, kuëth akɛ ram in bi kuth baaŋ täth, “tin lo̱k Kuoth Nhial kɛ.”—Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 27:15.
4 Pal Gua̱ndɔɔŋni nath tëë ci li̱w tëë thi̱n rɛy duëli kuɔth tin ŋi̱eckɛ naath kɛ ka̱a̱cni kɛnɛ lät jiäkni. Mëë ŋot /ke̱n naath Baibol ni ŋa̱c, ŋa̱thkɛ jɛ ɛn ɣöö nɛy tin ci li̱w kɛn a teekä ro̱o̱l nhial, kä dɔ̱ŋ dëë nɛy tin ŋot teekä lät kä mi gɔaa kiɛ mi jiääk. Dɔ̱ŋ la wi̱i̱ guäth mi na̱n kɛ ɣöö bi guudɔɔŋni tin ci li̱w wä pal ɛn thɔ̱ŋɔ. Duundɛ ɣöö, ciɛ ŋa̱c kä Cio̱o̱k kä 6 kä jɛn bok ɛmɛ, ɛn ɣöö nɛy ti ci li̱w thilɛ kɛ ro̱o̱l nhial kiɛ ro̱o̱l jɔɔkni. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ram mi wee cɛ ruac kɛ nɛy ti ci li̱w latdɛ ni kac. Ruaacni diaal tin waa ca lat ɛ nɛy ti ci li̱w bäkɛ kä kuth guääyni. Kä ɛnɔ, cu Kuoth Jaöba gaat I-thɛ-rɛl gok kɛ ɣöö cikɛ bi ruac kɛ nɛy ti ci li̱w kiɛ ti̱t.—Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 18:10-12.
5 Mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin ciaŋkɛ kuth jiɛɛn kiɛ mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin palkɛ nɛy ti ci li̱w, ɛŋu mi deri la̱t? Kuɛn Baibol ɛlɔ̱ŋ, kä guic gua̱th tin ruac kɛ kui̱̱ kuthni jiɛɛn kɛnɛ min ca lar ɛ Kuoth kɛ kui̱diɛn. Pal Kuoth Jaöba ni ciaŋ kɛ ɣöö bɛ ji̱ nyuɔ̱ɔ̱th duɔ̱ɔ̱p thukä, kä thiecɛ bä kɛ ɣöö bɛ ji̱ jakä cär kɛ duɔ̱ɔ̱p in cär kɛ jɛ.—I-ca-yaa 55:9.
YIIT KRITHMI̱TH KA̱NƐ LA̱T Ɛ JI̱ KƆAAR KRITHO TËË NHIAM
6 Täämɛ, dëë ciaŋ palä ran nyon ɛ duël kuɔth tin ŋi̱eckɛ naath kɛ kac kɛ kui̱ yiitni tin la la̱tkɛ rɛy runä. Nɛnɛ, yiit kiɛ bul Krithmi̱th ɛ kɛl kä ti̱ti̱. Täämɛ, yiit Krithmi̱th la̱tkɛ jɛ kɛ ti̱em däpä Yecu Kritho, kä duël kuɔth diaal tin cɔalkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn i̱ ji̱ Kritho la̱tkɛ yiit ɛmɔ. Kuɛ la ɣöö thilɛ mi nyooth jɛ ɛn ɣöö ji̱ Kritho tëë nhiam la̱tkɛ yiit Krithmi̱th ɛmɔ. Ci bok mi cɔali Sacred Origins of Profound Things ɛ lar ɛn ɣöö: “Rɛy runi ti kur rɛw kɛ kɔɔr kä mëë ca Yecu thuŋ dap, thilɛ ram mi ŋäc cäŋ däpä Kritho kä thilɛ ram mi diɛɛr kɛ ɣöö bɛ cäŋ ɛmɔ ŋa̱c.”
7 Duundɛ ɣöö a cäŋɛ mi ci ji̱ kɔaar Yecu cäŋ däpädɛ ŋa̱c, cikɛ yiitdɛ dee la̱t kiɛ cikɛ bulɛ dee puɔ̱t. Kä ɛŋu mɔ cikɛ yiitdɛ dee la̱t ɔ? Ɣɔ̱ɔ̱n, nɔmɔ ɛ ɣöö ci bok in cɔali The World Book Encyclopedia ɛ lar i̱ Ji̱ Kritho tëë nhiam “/cikɛ bul a puɔ̱t kɛ ti̱em cäŋ däpä ran kiɛ cikɛ yiit a lät kɛ ti̱em cäŋ däpä ran kɛ ɣöö nɔmɔ ɛ duŋ nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth.” Ti̱em cäŋ dääpä in ca lat kä Baibol ɛ duŋ ruëëcni da̱ŋrɛw ti ci tɔ̱a̱ ji kɔaar Kuɔth ni Jaöba. (Tuk Cäkä Ɣɔaa 40:20; Mak 6:21) Mëëdan la̱tkɛ yiit ca̱ŋ dääpä kuthni guääyni. Nɛ̈nɛ jɛ, kɛ cäŋ kä 24 kä pay Dhieec (Duät) rɛy runä la ji̱ Röm yiit cäŋ dääpä kuɔthdiɛn mi cɔali Diana a lät. Kɛ cäŋ in guur cäŋ ɛmɔ, bikɛ yiit cäŋ dääpä kuɔthdiɛn in la kuoth ca̱ŋ mi cɔali Apollo la̱t bä. Kɛ kui̱ ɛmɔ, yiit ca̱ŋ dääpä ɛ duŋ nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth, ciɛ duŋ ji̱ Kritho.
8 Tëëkɛ mi dɔ̱diɛn bä mi pen ji̱ kɔaar Kritho tëë nhiam ɣöö ca yiit cäŋ dääpä Yecu bi la̱t. Ji̱ kɔaar Yecu ŋa̱ckɛ jɛ ɛn ɣöö yiit cäŋ dääpä ran te rɛydɛ kɛ yiey ti jiäk. Nɛ̈nɛ jɛ, ci ji̱ Gɛ-rith kɛnɛ ji̱ Röm tëë wal ɛ lar ɛn ɣöö tëëkɛ yiëë kiɛ kuoth mi la bä kɛ cäŋ dääpä ran, kä bɛ cu te kɛɛl kɛ raan rɛy teekädɛ kɛɛliw. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ci bok mi cɔali The Lore of Birthdays jɛ lar ɛn ɣöö: “Yiëë ɛmɛ tëëkɛ maar kɛ kuoth in daapkɛ ram ɛmɔ kɛ cäŋ däpädɛ.” Kɛ kui̱ ɛmɔ, Kuoth Jaöba /ci lɔcdɛ dee tɛɛth kɛ yiit mi matkɛ Gatdɛ ni Yecu kɛɛl kɛ kuth guääyni. (I-ca-yaa 65:11, 12) Kuɛ lɛ tuɔɔk i̱di̱ ɛn ɣöö ba yiit Krithmi̱th la̱t ɛ nɛy ti ŋuan?
TUK KRITHMI̱TH
9 Cua da̱p Yecu Kritho ben la̱t ɛ naath kɛ cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw (Tio̱p in Di̱i̱t) kɛ kɔɔr runi ti ŋuan mëë ci Yecu thuŋ wä nhial. Duundɛ ɣöö nɔmɔ /ciɛ jɛn cäŋ ëë dapkɛ ni Yecu, kɛ ɣöö Yecu dapkɛ jɛ kɛ Pay Wäl (Laathbuɔɔr).* Kä ɛŋu mi cuɔ cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw kulɛ mɛk ɛ naath ɔ? Ɣɔ̱ɔ̱n, ci bok mi cɔali The New Encyclopædia Britannica ɛ lar ɛn ɣöö cu nɛy ti cɔalkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn i̱̱ ji̱̱ Kritho “cäŋ ɛmɔ ben mɛk kɛ ɣöö ɛ ‘cäŋ ti̱i̱mä kuɔth ji̱̱ Röm in la kuoth ca̱ŋ.’ ” Kɛ jiɔm mi ci ɣɔw kɔ̱a̱c kä ci kacŋuääk ben, bi nɛy tɔ̱tɔ̱ yiit mi di̱i̱t la̱t kɛ ɣöö bi le̱e̱th cäŋ luny jɔk. Kɛ kui̱̱ ɛmɔ, cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw ɛ cäŋ in la waa luny kɛ le̱th ca̱ŋ jɔk. Mëë ca jur ti ŋuan ti kueckɛ ruac kuɔth ri̱t ala ji̱ Kritho, cu kua̱r luaak kuɔth cu wee ba yiit ɛmɔ la̱t ala duŋ “Ji̱ Kritho.”#
10 Täämɛ, yiit Krithmi̱th ɛmɛ ɛ mi tuɔɔk kä nɛy ti thil ŋa̱th ni wal. Kɛ ɣöö Krithmi̱th thilɛ jɛ rɛy ruaacni Kuɔth, kɛ kui̱̱ ɛmɔ, cuɔ jɛ pën ɣöö ba la̱t kä Iŋ-lɛ̈ɛ̈n kɛnɛ tha̱a̱ŋ wi̱i̱cni kɔ̱kiɛn kä A-mɛ-ri-ka kɛ ruɔ̱n kä 1601 awä mäni ruɔ̱n kä 1700. Kä cu kuumɛ wee ram mi wä pa̱k guäth läätdä kɛ cäŋ Krithmi̱thä mɔ ba jɛ la̱th luaak yieenä. Kuɛ la ɣöö cua ciɛŋ tëë wal tɔ̱tɔ̱ nyɔk kɛ luuc jɔk ɛ naath, kä cua ciɛŋ kɔ̱kiɛn rëëp thi̱n bä. Ɛn wanɔ mɔ cu cäŋ yiitdä Krithmi̱thä cua̱ cäŋ yiitdä mi di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ, mi cua co la̱t ɛ naath wi̱i̱cni ti ŋuan amäni wa̱lɛ. Kɛ ɣöö yiit Krithmi̱th ɛ yiit mi bëë kä ŋieec ka̱a̱cni, kɛ kui̱̱ ɛmɔ, nɛy tin görkɛ ɣöö ba lɔc Kuɔth tɛth /cikɛ yiit Krithmi̱th a lät, kä /cikɛ yiitni kɔ̱kiɛn tin ce̱tkɛ jɛ a lät bä.%
TUK KÄ DUƆ̱Ɔ̱R TËËKƐ LUƆT INUN?
11 Tha̱a̱ŋ nath ŋa̱ckɛ jɛ ɛn ɣöö yiitni ti ce̱tkɛ yiit Krithmi̱th bäkɛ kä nɛy ti thil ŋa̱th kiɛ nɛy ti kueckɛ ruac kuɔth, duundɛ ɣöö ɛ kɛn i̱ /ciɛ duer ɛn ɣöö dee raan yiit la̱t. Kuɛ la ɣöö nɛy ti ŋuan dhɔaŋkɛ ni ɣöö /cɛ ruac Kuɔth dee ya̱r ɛn ɣöö lät raan yiitni tɔ̱tɔ̱. Kɛ ɣöö ni̱n yiitdä tɔ̱tɔ̱ kɛ ni̱n ti gɔw ti jakɛ ji cieŋ diaal kä mät kɛɛl. Nɔmɔ ɛ jɛn min caari? Mi ɛ jɛn inɔ, ji̱n nhɔki ni nɛy tin la muaaŋɛ kɛɛl kɛ ni̱n yiitdä, /ciɛ nɛy tin ŋieeckɛ naath kɛ ka̱a̱cni kɛn tin pënkɛ ji̱ ɣöö bi ben rɛy thukä. Ŋäcni jɛ ɛn ɣöö Kuoth Jaöba in cak nɛy diaal, go̱o̱rɛ ɣöö bi maar kɛ nɛy kɔ̱kiɛn bä. (Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 3:14, 15) Duundɛ ɣöö, dee gɔaa ni ɣöö deri maar kɛ nɛy kɔ̱kiɛn kɛ duɔ̱ɔ̱p mi nhɔakɛ ɛ Kuoth Jaöba. Kɔn dënɛ guɔ̱ɔ̱r ni ruac in ca gɔ̱r ɛ Puɔl: “Ɣɔ̱a̱nɛ jɛ ɛn ɣöö bia min tɛth lɔc Kua̱r ni Yecu ŋa̱c.”—Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 5:10.
12 Dɔ̱ŋ deri jɛ car ɛn ɣöö duɔ̱ɔ̱p ëë tuɔɔk kɛ yiitni tɔ̱tɔ̱ thilɛ luɔt kɛ yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath ɛn wa̱lɛ. Tuk kä duɔ̱ɔ̱r tëëkɛ luɔt inun? Ɣɔ̱ɔ̱n, tuk kä duɔ̱ɔ̱r tëëkɛ luɔt mi di̱i̱t! Nɛn cäät ɛmɛ: Ku wee tëëkɛ alla̱wa mi ci pɛn wi̱i̱ thɔaac in la yuɔrkɛ dhiac thi̱n. Deri jɛ kuany a biɛ cam? Ɣëëc! Kɛ ɣöö alla̱wa ɛmɔ cɛ pɛn guäth mi jiääk. Ce̱tkɛ alla̱wa ɛmɔ, yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath ce̱tdɛ kɛ mi gɔwkɛ, duundɛ ɣöö bäkɛ raar guäth mi jiääk. Mi banɛ pal kɛ duɔ̱ɔ̱p mi thuɔ̱k, banɛ dhil ce̱tkɛ gök Kuɔth ni Ay-dha-yaa mëë jio̱k nɛy tëë guɔ̱ɔ̱rkɛ Kuoth i̱: “/Cuarɛ ti jiäk thiap.”—I-ca-yaa 52:11.
ŊÄC CIƐŊÄ MI TI̱I̱ KƐƐL KƐ NƐY KƆ̱KIƐN
13 Dɔ̱ŋ tëëkɛ nɛy ti dëë ji̱̱ yäp mi ciɛ lo̱k ɛn ɣöö bi rɔɔdu mat rɛy yiitnikiɛn. Nɛnɛ, dɔ̱ŋ bi nɛy tin la̱tdɛ kɛɛl ga̱a̱c ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣöö ɛŋu mi lo̱ki lät yiitdä mɔ. Täämɛ, ji̱n mi ca ji̱ moc muc kɛ kui̱̱ yiitdä Krithmi̱thä ɛ raan ɛŋu mi deri la̱t? Derɛ la duer ɛn ɣöö deri muc ɛmɔ nhɔk? Kä täämɛ, mi man gɔalu kiɛ gua̱n gɔalu /cɛ guur ni ruac Kuɔth in ŋääthi, ɛŋu mi deri la̱t? Kä deri jɛ nyuɔ̱ɔ̱th gaatku i̱di̱ ɛn ɣöö yiitni tɔ̱tɔ̱ cikɛ yiitni ti gɔw?
14 Täämɛ, gɔaa ni ɣöö deri ciɛŋ ti̱ti̱ dhil ka̱m tiit agɔaa kɛ ɣöö deri luɔtdiɛn ŋa̱c. Mi ca ji̱ ne̱r ɛ raan kɛ ne̱r yiitdä, deri jɛ la̱r tɛ̈th lɔaac kɛ ne̱rɛ ɛmɔ. Ku wee ca ji̱ ne̱r kɛ ne̱r yiitdä ɛ ram mi ciëŋɛ kɛɛl kiɛ ram mi la̱tdɛ kɛɛl ni ciaŋ. Ɛn guäth ɛmɔ dɔ̱ŋ deri ruac kɛ ram ɛmɔ kɛ kui̱ ŋäthädu. Duundɛ ɣöö ruacni kɛ naath agɔaa. Kɛ ɣöö ci Baibol wee: “A ruacdun la ruac mi nhɔakɛ mi bɛɛr naath, kɛ ɣöö bia luɔc in bia loc ni naath ŋa̱c.” (Ji̱ Ko-lɔ-thi 4:6) Nikni rɔɔdu kɛ ɣöö ci nɛy kɔ̱kiɛn bi lat jɔ̱ɔ̱r, kiɛ bi ruac a thil luth kɛ kui̱diɛn. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ruacni kɛ naath agɔaa kɛ ciaŋ ŋäthädu. Läri jɛ kɛ a jɔc ɛn ɣöö /ci lo̱k ni muc kɛnɛ mat nath, duundɛ ɣöö deri te rɛy dolädiɛn kiɛ deri mucdiɛn nhɔk kɛ gua̱a̱th mi dɔ̱diɛn mi ci mɔ ni̱n yiitdä tɔ̱tɔ̱.
15 Ku wee tëëkɛ ram mi go̱o̱r ɣöö bɛ ji̱ moc kɛ muc ɛŋu mi deri la̱t? Ɣɔ̱ɔ̱n, muc tëëkɛ gua̱a̱thdɛ mi la thöpkɛ ni jɛ. Dɔ̱ŋ derɛ wee: “Ɣän ŋa̱cä jɛ ɛn ɣöö ji̱n /ci yiitni la lätdi ni ciaŋ ce̱tkɛ min la̱tkɛ ɛ naath. Duundɛ ɣöö, ɣän göörä ɣöö bi ka̱m muc ɛmɛ.” Deri ruac ɛmɔ guic agɔaa, kɛ ɣöö mi wi̱i̱̱ muc ɛmɔ wä nhɔk dɔ̱ŋ /cɛ dee lot ni ɣöö ci yiit la̱t. Kä mi ram in moc ji̱ kɛ muc mi ɛ ram mi kui̱c ciaŋ ŋäthädu ni wen, kɛ kui̱̱ ɛmɔ deri jɛ la̱r jɛ agɔaa ɛn ɣöö ci yiitni tɔ̱tɔ̱ a lätdi. Derɛ luɔtdɛ co ŋa̱c ɛn ɣöö ɛŋu mi /ke̱ni mucdɛ nhɔk rɛy yiitdä mɔ kɛnɛ ɣöö ɛŋu mi /ke̱ni muc thöp rɛy yiitdä mɔ. Kä min dɔ̱diɛn, ɛ ɣöö ci muc mi ca ka̱m ji̱ ɛ raan bi nhɔk baaŋ mi tëëkɛ mi caanyɛ rɛy ŋäthädu kiɛ mi go̱o̱rɛ ɣöö bi ŋa̱thdu ba̱ny piny kɛ kui̱ mucä ɛmɔ.
ƐŊU MI DERI LA̱T KƐ KUI̱̱ JI̱̱ CIËËŊDUN?
16 Kä ɛŋu mi deri la̱t mi te ji̱ ciëëŋdun dueel kuɔth mi dɔ̱diɛn? Ruacni agɔaa kɛ kui̱diɛn. /Cu kɛ luk kɛ yiitni tin la̱tkɛ ɛ kɛn. Kɛ kui̱ ɛmɔ, luthni ciɛŋkiɛn tin guɔ̱ɔ̱rkɛ, ce̱tkɛ min go̱o̱ri ɣöö dëë ciɛŋku luɔ̱th ɛ kɛn bä. (Mɛ̈-thiw 7:12) Gɔ̱l lät diaal tin dëë ji̱ jakä ɣöö bi a ram kɛl kä nɛy tin la̱tkɛ yiitni tɔ̱tɔ̱. Ŋotdɛ bä bi dhil ruac agɔaa kɛ naath kɛ kui̱̱ ciɛŋni tin /ci tɔ̱a̱ nyin yiitdä pa̱ny. Lätni ŋɔaani kɛ duɔ̱ɔ̱p mi bi ji̱ jakä ɣöö bi tekɛ ca̱r lɔaac mi gɔaa.—1 Ti-mo-thi 1:18, 19.
17 Ɛŋu mi deri la̱t kɛ ɣöö bi gaatku jɛ ŋa̱c agɔaa ɛn ɣöö yiitni tɔ̱tɔ̱ gua̱ckɛ kɛ ruac Kuɔth? Dee nɛmɛ jɔɔc rɛy lätniku tin lätdi rɛy runä. Tëëkɛ diëëth gan ti muɔckɛ gaatkiɛn muc rɛy runä. Muc in gɔaa kɛ kui̱ ganku ɛ ɣöö deri te kɛɛl kɛ kɛ ni ciaŋ kä deri kɛ tit rɛy ciɛŋnikiɛn.
GUURI NI RUAC KUƆTH IN THUƆ̱K
18 Kɛ ɣöö bi lɔc Kuɔth jakä tɛth, bi ciaŋ palä mi jiääk dhil ba̱ny piny kä bi guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k. Ruac ɛmɔ lotdɛ ni ŋu? Ci Baibol ɛ lar ɛn ɣöö: “Kuanɛ diɛɛr kɛ rɔ kä lua̱knɛ rɔ̱ kä nyuɔthnɛ nhök kɛnɛ lät ti gɔw. /Cuarɛ ma̱tdan kɛ̈ɛ̈l päl, ce̱tkɛ ciaŋ in tekɛ tha̱a̱ŋ nath, kä cuɔmnɛ rɔ̱ ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣöö nɛ̈nɛ jɛ ɛn ɣöö ci cäŋ thia̱k.” (Ji̱ Ɣi-bɛ-ru 10:24, 25) Luak Kuɔth ɛ gua̱a̱th matdä mi gɔaa ɛlɔ̱ŋ kɛ kui̱̱ ji̱ Kritho tin palkɛ Kuoth kɛ thuɔ̱k. (Diit 22:22; 122:1) Rɛy matdä ji̱ Kritho tɔ̱tɔ̱ la “cuɔmkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn kamnikiɛn.”—Ji̱ Röm 1:12, NW.
19 Duɔ̱ɔ̱p in dɔ̱diɛn in deri nyooth ni ɣöö guuri ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k ɛ ɣöö deri nɛy kɔ̱kiɛn ŋieec kɛ tin ci ŋa̱c kä Baibol rɛy ŋi̱i̱cädu yɛnɛ Nëën Jaöba. Kɛ ɣöö nɛy ti ŋuan “jiɛth lo̱ckiɛn kä pär kɛ” kɛ jiäk diaal tin la̱tkɛ rɛy ɣɔaa ɛn wa̱lɛ. (Yɛdh-ki-el 9:4) Ji̱n bä dɔ̱ŋ ŋäci tha̱a̱ŋ nɛɛni tin jiɛth lo̱ckiɛn kä pär kɛ kui̱̱ jiäkni. Ɛŋu mi ci ruac kɛ nɛy tɔ̱tɔ̱ kɛ kui̱ kä tin ca lar ɛ Baibol i̱ bi tuɔɔk nhiam? Mi wi̱i̱ rɔɔdu wä ma̱t ji̱ Kritho kä lätdi nɛy kɔ̱kiɛn Ruac Kuɔth, ɛn guäth ɛmɔ bi ciɛŋ ti jiäk kɛnɛ duɔ̱ɔ̱p palä mi ci wä kɛɛl kɛ ruaacni Kuɔth cu thuuk nikä kɛɛl rɛy lɔaacdu. Ji̱n ciɛ ku ŋa̱c täämɛ ɛn ɣöö bi tekɛ tɛ̈th lɔaac kɛnɛ puɔ̱th mi di̱i̱t mi wi̱i̱ wä guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k.—Mɛ̈l-a-ki 3:10.
TIN ŊI̱ECKƐ NI NAATH Ɛ BAIBOL
- Thilɛ ram mi bi thuurɛni kɛnɛ gua̱ndɔɔŋni nath tëë ci li̱w pal.—Ɣöth ji̱ I-thɛ-rɛl 20:4, 5; Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 18:10-12.
- Ɛ duer mi di̱i̱t ɛn ɣöö dee raan rɔɔdɛ mat läätdä yiitni ti la̱tkɛ ɛ nɛy ti kueckɛ ruac Kuɔth.—Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 5:10.
- Ji̱ Kritho deekɛ yi̱k ruac kɛ naath agɔaa kɛ kui̱̱ ŋäthädiɛn.—Ji̱ Ko-lɔ-thi 4:6.
* Guic luɔtdɛ kä Luëy Rieetni.
# Tëëkɛ yiit dɔ̱diɛn bä mi cɔali yiit Saturnalia mi la la̱tkɛ kɛ ca̱ŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw mi ci kua̱r luaak kuɔth tɔ̱tɔ̱ luäk kɛ ɣöö ba cäŋ ɛmɔ mɛk. Yiit ɛmɛ ɛ yiit kuɔth ji̱̱ Röm in la kuoth pi̱i̱thä bɛɛl, mi la la̱tkɛ kɛ cäŋ kä 17-24 kä Pay Wälrɛw. Rɛy yiitdä Saturnalia ɛmɛ la la̱tkɛ mi̱th ti ŋuan thi̱n, kä bi naath ŋar kɛ ŋa̱a̱ri tɛthä lɔaac, kä la muɔckɛ rɔ̱ɔ̱diɛn kɛ muc tɛthä lɔaac bä kamnikiɛn.
% Kɛ ɣöö ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k /cikɛ yiitni tin gua̱c kɛ ruac kuɔth a lät, wër guic luɔtdɛ kä Luëy Rieetni.
Thieecni Ŋi̱i̱cä
1, 2. Ji̱n deri rɔɔdu thiec i̱di̱ kɛ kɔɔr kä mi ci jiɛɛn rɛy duëël kuɔth mi ŋi̱i̱̱c naath kɛ ka̱a̱cni kɛnɛ lät jiäkni, kä ɛŋu mi dënɛ jɛ lar ɛn ɣöö ruac ɛmɔ lotdɛ rɔɔdɛ mɔ?
3. (a) Ɛŋu mi ci Baibol ɛ lar kɛ kui̱ kuthni jiɛɛn, kä ɛŋu mɔ bumɛ kä tha̱a̱ŋ nath ɔ ɛn ɣöö dëë kuth jiɛɛn ba̱ny piny? (e) Ɛŋu mi deri la̱t mi ti̱i̱ kɛ kuak tin la palkɛ ni kuth jiɛɛn?
4. (a) Kɔn kuanɛ jɛ lɛ ŋa̱c i̱di̱ ɛn ɣöö pa̱l nɛɛni ti ci li̱w thilɛ luɔt? (e) Ɛŋu mi cu Kuoth Jaöba nɛɛkɛ gok kä lät ti̱i̱tdä diaal ɔ?
5. Ɛleeŋu mi deri la̱t mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin ciaŋkɛ kuth jiɛɛn kä palkɛ nɛy ti ci li̱w?
6, 7. (a) Yiit Krithmi̱th bëë nikä, kä ɛŋu mi ka̱nɛ la̱t ɛ ji̱ Kritho tëë nhiam ɔ? (e) Kɛ ŋaani ti la la̱tkɛ yiit ca̱ŋ dääpä ran kɛ gua̱a̱th ëë te ja̱a̱k Yecu wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n?
8. Metdɛ lat ɣen, yiit cäŋ dääpä tëëkɛ mat kɛ kuth guääyni i̱di̱.
9. Cua cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw kulɛ ben mɛk ala cäŋ yiitdä kɛ kui̱ däpä Yecu i̱̱di̱?
10. Kɛ gua̱a̱th ëë ci wä, ɛŋu mi cua yiit Krithmi̱th pën ɣöö ba la̱t kä Iŋ-lɛ̈ɛ̈n kɛnɛ wi̱i̱c kɔ̱kiɛn kä A-mɛ-ri-ka ɔ?
11. Ɛŋu mi la la̱tkɛ yiitni ti thiɛlkɛ rɛy ruaacni Kuɔth ɛ tha̱a̱ŋ nath ɔ, kä kɔn dënɛ yiitni tɔ̱tɔ̱ guic i̱̱di̱?
12. Metdɛ lat ɣen ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö dënɛ yiitni kɛnɛ ciɛŋ ti thilkɛ rɛy ruac Kuɔth ba̱ny piny.
13. Ɛ ya̱a̱p in mith mi dee yääp ni ji mi /ke̱ni rɔɔdu mat kä yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath?
14, 15. Ɛŋu mi deri la̱t mi ca ji̱ ne̱r kɛ ne̱r yiitdä kiɛ ca ji̱ moc muc kɛ kui̱̱ yiitdä?
16. Deri rɔɔdu tit i̱̱di̱ kɛ kui̱̱ ciɛŋni tin la̱tkɛ kɛ ni̱n yiitdä ɛ naath?
17. Ji̱n deri gaatku luäk i̱̱di̱ kɛ ɣöö ba ŋa̱c ɛ kɛn i̱ yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath /cikɛ wä kɛɛl kɛ ruaacni Kuɔth?
18. Dee wä duel kuɔth ni ciaŋ ji̱ luäk i̱̱di̱ kɛ ɣöö bi guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k?
19. Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö deri naath la̱t ruaacni kuɔth tin ci ŋa̱c kä Baibol?


text:
18
Denɛ Dämanikɔn Luäk I̱di̱ mi Cikɛ Te kɛ Riɛk?
Mi ci riɛk tuɔk, Nëën Jaöba la rialkɛ rɔ i̱kä kɛ pɛ̈th kɛ ɣöö ba dämanikiɛn wä luäk rɛy rikä min te kɛ thi̱n. Nɔmɔ nyothɛ ni ɣöö nhɔk nɛy rɔ kamnikɔ ɛlɔŋ. (Jɔɔn 13:34, 35; 1 Jɔɔn 3:17, 18) Kɔn la luäk nɛy rɔ kɛ dup tin kiɛn?
La tho̱p nɛy yio̱w. Mëë ci buɔth mi di̱i̱t tuɔk kä Judia, cu Ji̱ Kritho tëë nhiam tëë te kä Ɛn-ti-ɔk yio̱w thöp kä cua kɛ ja̱k kɛ ɣöö ba dämanikiɛn rɛy yieekä luäk ɛ kɛn. (Lät 11:27-30) Ce̱tkɛ nɔ, mi ci nɛy ɛ ŋa̱c i̱ te dämanikɔ tin te wi̱c mi dɔŋ te kɛ riɛk, la tho̱p nɛy yio̱w bua̱n kä bi bua̱n kɛ cuo jäk kä kɛ, kɛ ɣöö bikɛ nɛy tin cuc ɛlɔŋ wä luäk kɛ ŋɔak tin görkɛ ɛ kɛn.
La wä nɛy guäth in te riɛk thi̱n. Kɛn ɛldɛri tin te guëth in tuɔk riɛk thi̱n la moc kɛn Nëën Jaöba gua̱a̱th mi bikɛ cieŋ thi̱n agɔaa. Buɔn nɛɛni tin lua̱kɛ naath mi ci riɛk tuɔk la da̱kɛ mi̱i̱th, pi ti gɔw, bieyni, duël, kɛnɛ wal kä nɛy tin te kɛ riɛk. Nëën Jaöba ti ŋuan tin tee ŋäc mi gɔaa kɛ la̱t la ko̱tkɛ kɛ yio̱o̱kiɛn kärɔ kɛ ɣöö bikɛ naath wä luäk kɛ la̱t kiɛ bikɛ cieeŋ kɛnɛ Lueek Palä Nëëni Jaöba tin ci da̱k wä täth. Ɛn mat in no̱ŋ nɛy tɛ̈th lɔaac ɛ ala bua̱n kɛnɛ tin ci nɛy kɛ ŋa̱c rɛy la̱tda kɛɛl cɛ nɛy luäk kɛ ɣöö bakɔ rɔ rialikä kɛ pɛ̈th kɛ ɣöö bakɔ nɛɛkɔ tin cuc luäk kɛ pɛ̈th. Duundɛ ɣöö a cäŋɛ ni min la luäk nɛy ni nɛy “tin la ji̱ thuɔk duëël ŋäthä” la lua̱kɔ nɛy ti kɔŋ a cäŋ /cikɛ ji̱ bunäda bä.
La bum nɛy kɛ kɛ nyin yieekä. Nɛy tin ci riɛk tuɔk gua̱a̱th in te kɛ thi̱n ɛpuc görkɛ ɣöö dëë kɛ bum. Kɛ gua̱a̱th mi ce̱tkɛ nɛmɛ, kɔn jëknɛ buɔm kä Jaöba min la “Kuoth in buum lo̱c nɛɛni diaal.” (2 Ji̱ Ko-rinth 1:3, 4) Nhɔk nɛy jɛ ɛlɔŋ ɛn ɣöö bi nɛy tin ca lar ɛ Baibol i̱ bi tuɔk kɛ gua̱a̱th in bi ben nyuak kɛɛl kɛ nɛy tin tee rɛy cucä, lär nɛy ɛ kɛ ɛn ɣöö bi Kuäär Kuɔth rik ti cuɔckɛ naath ti kɛnɛ bɛ̈c pua̱a̱ny woc.
Ɛŋu la bäk Nëën Jaöba kɛ pɛ̈th ɔ mi ci riɛk tuɔk?
Kɛ nyin yieekä tinkiɛn denɛ buum ni nɛy tin ci kään guäth rikä ɔ?