text:
Cio̲o̲k 12
1 Täämɛ Jaopa cɛɛ Abram jiök, "Jiɛni
ro̲o̲lun, bänyni watku piny kɛnɛ gɔl guur,
wër muun mi bi Ɣän ɛ nyuɔ̲th ji. 2 Bä ji
jak kä do̲r mi di̲i̲t, kä bä ji poth, kä bä
ciötdu jak kä mi di̲i̲t kɛ min bi ciaandu
naath nöŋ puɔ̲th. 3 Ɣän bä nɛy ti puɔthkɛ
ji poth, bä ram ɔ lam ji mɔ lam, kä thär
gɔali ɤɔaa diaal baa kɛ poth kɛ ji." 4 Cuɛ
cuaa wä Abram cet kɛ mi caa la̲r jɛ ɛ Jaopa,
kä cu Lɔt wä kɛ jɛ kɛɛl. Abram runkɛ jɛn
bärɔw wi̲cdɛ dhieec jiɛɛndɛ kä Haran. 5 Kä
cu Abram ciekdɛ ni Thɛyr nɛŋ, kɛnɛ gat
däman ni Lɔt, kɛ ŋɔakiɛn diaal tëë ci kɛn kɛ
ma̲a̲t, kɛ nɛy tëë ci kɛn kɛn jɛk kä Haran.
Cukɛ tɛth piny wäkɛ kä Kɛynɛn. Mëë cikɛ
cop muun Kɛynɛn 6 cu Abram mun rɛt, cuɛ
räth kä Cɛkɛm cuɛ cop jiaath mi cɔal i ok
kä Morɛy.
(Page 38)
En guäth ɛmɔ cieŋ ni ji Kɛynɛn muun. 7
Täämɛ Jaopa cuɛ rɔɔdɛ nyuɔ̲th Abram, cuɛ jɛ
jiök, "Ɣän bä mun ɛmɛ ka̲m kuayku." Kɛ kui̲c
ɛmɔ cuɛ Jaopa mi ci rɔɔdɛ nyuɔ̲th jɛ coo lät
kä gua̲a̲th mi na̲kɛ jɛ duɔ̲ɔ̲r thi̲n. 8 Cuɛ
jiɛɛn ɛn guäth ɛmɔ, cuɛ wä pa̲a̲m käny ca̲ŋ
kä Bɛthɛl, cuɛ duelɛ mi laa la̲tkɛ kɛ dua̲l
yiath piny. Tɛ bɛthɛl kä kuony ca̲ŋ, kä tɛ
Eyay kä käny ca̲ŋ. Cuɛ Jaopa lät kä gua̲a̲th
ëë näkɛ jɛ duɔ̲ɔ̲r thi̲n, cuɛ ciöt Jaopa cɔl.
9 Kä cu Abram lɛ ni ŋot kɛ wä nhiam, cuɛ
räth ni kä Nɛkɛp.
10 Täämɛ cu ɤɔw te kɛ buɔth ɛn ro̲o̲l ɛmɔ,
kä cuɛ cuaa wä Abram kä Ijipt kɛ ɤöö bɛ cieŋ
thi̲n kɛ ɤöö tëë kɛɛ buɔth mi di̲i̲t muundɛ.
11 A ŋotkɛ 'kenkɛ ni cop ro̲o̲l Ijipt, cu
Abram ciekdɛ ni Thɛyray jiök, "Ɣän ŋa̲cä jɛ
ɛn ɤöö lapi ciek mi te kɛ maan. 12 Mi wä
ji Ijipt ji wä nɛn bi kɛn ɛ lar, i Nɛmɛ ɛ
ciekdɛ. Bi kɛn ɤä coo näk, kä bikɛ ji jak
kä tëk. 13 Lar ɛ, i Lapi nyimaar, bɛ cuaa
mi gɔaa kä ɤä ɛn ɔ ci la̲tɔ.
(Page 39)
kɛnɛ ɤöö bi tëkdä kään kɛ gua̲a̲du." 14 Mëë
ci Abram wä kä Ijipt cu ji Ijipt ciekdɛ nɛn
tëë kɛ maan mi di̲i̲t. 15 Mëë ci kua̲r
Përow jɛ nɛn cu kɛn ɛ liëk Përow, kä cuaa
ciek ɛmɔ naŋ dueel Pɛrow. 16 Kä kɛ kui̲cdɛ,
ɛn ciek ɛmɔ, cuɛ Abram la̲t a gɔaa cuɛ te kɛ
rɔɔm, thääk, tut muɔ̲li, wutni la̲t kɛnɛ nyier
la̲t, ŋut muɔ̲li kɛnɛ thɔ̲a̲rɔ̲a̲a̲li. 17 Kä cu
Jaopa Përow moc riɛk mi bɛc bɛc kɛnɛ ji
gɔaalɛ kɛ kui̲c ciëk Abram ni Thɛyray. 18
Kä cu Përow Abram cɔl, cuɛ jɛ jiök, cuɛ
wee, "E ŋu ci ji̲n ɛ lät kä ɤä mɛ täämɛ?
Kä ɛ ŋu ɛn ëë 'ken ji̲n ɛ la̲r ɤä ni kɛɛ nhiam
i ɛ ciekdu ɛn nɛmɛ? 19 E ŋu ɛn ëë laari jɛ,
i ɛ nyimaar a cu ɤän ɛ coo ka̲n a la ciekdä?
Ku ɛ liŋ ɛn täämɛ, ji̲n kän ni ciekdu, bi
jiɛɛn bi wä dupdu mɔ wii thi̲n kɛ jɛ mɔ." 20
Cu Përow naath kɛ̲m ruac kɛ kui̲c Abram.
Cukɛ jɛ naŋ thoo duɔ̲p kɛnɛ ciekdɛ kɛ ŋɔak
diaal ti te kɛ jɛ.
(Page 40)


c: text/html

text:
Cio̲o̲k 5
1 Nɛmɛ ɛ jɛn warɛgak ri̲cni gan Adam. Mëë
ci Kuoth raan cak cuɛ jɛ cak ni kɛ cät Kuɔth.
2 Tuut kɛnɛ ŋuɔ̲ɔ̲t cuɛ kɛ cak, cuɛ kɛ poth,
kä cuɛ kɛ moc ciöt i Raan, ni ɛn cäŋ ëë cakkɛ
ni kɛ. 3 Kä kɛ gua̲a̲th ëë ci Adam cieŋ wi̲c
muɔ̲ɔ̲n kɛ run ti kuɔ̲r kɛl wi̲cdɛ run ti jɛn
diɔ̲k cuɛ gatdɛ dieth kɛ cätdɛ, cuɛ gatdɛ
cal. Cuɛ jɛ cɔal i Thɛth. 4 Cu Adam te kɛ
run ti kur da̲ŋ bädäk kɛ kɔr dapkä Thɛth, kä
cuɛ gaat kɔkiɛn lɛ ni dieth, dhɔl kɛnɛ nyier.
5 Täämɛ mat ni̲ni teekä Adam diaal wii
muɔ̲ɔn kɛ run ti kur bäŋuan wi̲cdɛ jɛn diɔ̲k
cuɛ coo li̲w.
(Page 15)
6 Mëë ci Thɛth te kɛ run ti kuɔ̲r kɛl
wi̲cdɛ dhieec cuɛ gatdɛ ni Inɔc dieth. 7
Kä kɛ kɔr dapkä Thɛth cu Inɔc te kɛ run ti
kur bädäk wi̲cdɛ bärɔw, kä cuɛ gaat kɔkiɛn
lɛ ni dieth, dhɔl dɛnɛ nyier. 8 Täämɛ mat
ni̲ni teekä Thɛth diaal wii muɔ̲ɔ̲n kɛ run ti
kur bäŋuan wi̲cdɛ jiath kɛl wi̲cdɛ rɛw, cuɛ
coo li̲w.
9 Kä mëë ci Inɔc lɛ tey kɛ run ti jɛn bäŋuan
cuɛ Kɛynan dieth. 10 Kä kɛ kɔr dapkä
Kɛynan cu Inɔc te kɛ run ti kur bädäk wi̲cdɛ
jiath kɛl wi̲cdɛ dhieec, kä cuɛ gaat kɔkiɛn
lɛ ni dieth, dhɔl kɛnɛ nyier. 11 Täämɛ mat
ni̲ni teekä Inɔc diaal wii muɔ̲ɔ̲n kɛ run ti
kur bäŋuan wi̲cdɛ dhieec, cuɛ coo li̲w.
12 Kä mëë ci Kɛynan coo te kɛ run ti jɛn
bärɔw cuɛ Maalalɛl dieth. 13 Kä kɛ kɔr
dapkä Maalalɛl cu Kɛynan te kɛ run ti kur
bädäk wi̲cdɛ jɛn ŋuaan, cuɛ gaat kɛkiɛn lɛ ni
dieth, dhɔl kɛnɛ nyier. 14 Täämɛ, mat
ni̲ni teekä Kɛynan diaal wii muɔ̲ɔ̲n kɛ run ti
kur bäŋuan wi̲cdɛ jiath kɛl, cuɛ coo li̲w.
(Page 16)
17 Täämɛ mat ni̲ni teekä Maalalɛl diaal wii
muɔ̲ɔ̲n kɛ run ti kur bädäk wi̲cdɛ jɛn bäŋuan
wi̲cdɛ dhieec, cuɛ coo li̲w.
18 Kä mëë cu Jarɛt te kɛ run ti kuɔr kɛl
wi̲cdɛ jɛn bäkɛl wi̲cdɛ rɛw, cuɛ Inɔk coo dieth.
19 Kä kɛ kɔr dapkä Inɔk cu Jarɛt te kɛ run
ti kur bädäk ɛjuc, kä cuɛ gaat kɛkiɛn lɛ ni
dieth, dhɔl kɛnɛ nyier. 20 Täämɛ mat ni̲ni
teekä Jarɛt diaal wii muɔ̲ɔ̲n kɛ run ti kur
bäŋuan wi̲cdɛ jɛn bäkɛl wi̲cdɛ rɛw, cuɛ coo
li̲w.
21 Mëë ci Inɔk lɛ te kɛ run ti jɛn bäkɛl
wi̲cdɛ dhieec cuɛ Mɛthu-thɛla dieth. 22 Kä
kɛ kɔr dapkä Methu-thɛla cu Inɔk te kɛ run
ti kur diɔ̲k, cuɛ ja̲l kɛɛl kɛ Kuoth, kä cuɛ
gaat kɔkiɛn lɛ ni dieth, dhɔl kɛnɛ nyier.
23 Mat ni̲ni teekä Inɔk diaal wii muɔ̲ɔ̲n kɛ
run ti kur diɔ̲k wi̲cdɛ jɛn bäkɛl wi̲cdɛ dhieec.
24 Kä cu Inɔk ja̲l kɛɛl kɛnɛ Kuoth. Cuɔ
Inɔk coo naŋ ɛ Kuoth, ka̲nɛ lɛ nyɔk kɛ nën.
Cuɛ cua jɛn lia̲a̲dɛ ɛn nɔmɔ.
(Page 17)
25 Mëë ci Mɛthu-thɛla te kɛ run ti kuɔ̲r
kɛl wi̲cdɛ jɛn bädäk wi̲cdɛ bärɔw cuɛ Lɛ̈mɛk
dieth. 26 Kä kɛ kɔr da kä Lɛ̈mɛk cu
Mɛthu-thɛla te kɛ run ti kur bärɔw wi̲cdɛ jɛn
bädäk wi̲cdɛ rɛw, kä cuɛ gaat kɔkiɛn dieth,
dhɔl kɛnɛ nyier. 27 Täämɛ mat ni̲ni teekä
Methu-thɛla diaal wii muɔ̲ɔ̲n kɛ run ti kur
bäŋuan wi̲cdɛ jɛn bäkɛl wi̲cdɛ bäŋuan, cuɛ coo
li̲w. 28 Mëë ci Lɛ̈mɛk lɛ te kɛ run ti kuɔ̲r
kɛl wi̲cdɛ jɛn bädäk wi̲cdɛ rɛw cuɛ gat mi
dho̲o̲l dieth. 29 Cuɛ ciöt gatkä nɔmɔ cɔl i
Nowa, cuɛ lar, "Ram ɛmɛ bɛ tetdan lor kɛ
la̲t ɛ bɛc bɛcɛ lät kɔnɛ mɛ rɛy muɔ̲ɔ̲n mi ci
Jaopa jɛ lam." 30 Kä kɛ kɔr dapkä Nowa cu
Lɛ̈mɛk te kɛ run ti kur dhiecc wi̲cdɛ jɛn
bäŋuan wi̲cdɛ dhieec, kä cuɛ gaat kɔkiɛn
dieth, dhɔl kɛnɛ nyier. 31 Kä mat ni̲ni
teekä Lɛ̈mɛk diaal wi̲c muɔ̲ɔ̲n kɛ kur bärɔw
wi̲cdɛ jɛn bärcw wi̲cdɛ bärɔw, cuɛ coo li̲w.
32 Mëë ci Nowa te kɛ run ti kur dhieec cuɛ
Cɛm kɛnɛ Hɛm kɛ Jɛpɛth dieth.
(Page 18)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cio̲o̲k 26
1 Kä ɛn guäth ɛmɔ cu ro̲l ɛmɔ te kɛ buɔth
mi di̲i̲t, mi la rɛw buath ëë ci kɔn ben mëë
te Abɛraam wanɔ. Cu Aydhɛk wä ro̲o̲l mi cɔal
i Gɛraar kä kuäär Pilithitiin mi cɔal i
Abimɛlɛk. 2 Cu Jaopa rɔ nyuɔth ɛ, kä cuɛ
jɛ jiök, " 'Cu wä kä Ijipt. Ji̲n wër, bi
wä cieŋ ro̲o̲l mi bi Ɣän ɛ la̲r i. 3 Cieŋ ni
muun ɛmɛ, kä bä te kɛɛl kɛ ji, bä ji poth,
bä muɔ̲n diaal titi ka̲m ji mäni kuayku, kɛ
ɤöö bä guok mi cä yac kɛ guurdɔɔŋ ni
Abɛraam (unclear)uɔ̲p.
(Page 90)
4 Bä kuayku rep a bikɛ ŋuan cet kɛ kuɛl
nhial, kä muɔ̲n diaal titi bi Ɣän kɛ ka̲m
kuayku, kä dör diaal baa kɛ poth kɛ kuayku.
5 Kɛ ɤöö mëëdan la Abɛraam ruacdä a liŋ, kä
rɔmɛ luëëkä kɛnɛ rui̲cdä a mäni ŋutkä." 6
Cu Aydhɛk coo cieŋ kä Gɛrar. 7 Kä cu ji
wec ɛmɔ Aydhɛk thiec kɛ kui̲c ciëkdɛ, cuɛ kɛ
jiök, i E nyimaar, kɛ min dualɛ kɛ ɤöö bɛ
lar i E ciekdɛ kɛ ɤöö diiwɛ jɛ i dɔŋ dëë jɛ
näk ɛ ji wec ɛmɔ kɛ kui̲c Ribɛkä, kɛ ɤöö jɛn
ɛ ciek mi tee maan. 8 Mëë cɛ cieŋ thɔ̲ŋ ɛmi
kɛ gua̲a̲th mi bäär cu Abimɛlɛk, kuäär ji
Pilithitiin, Aydhɛk guic kɛ wernyin muɔŋkɛ
kɛnɛ ciekdɛ ni Ribɛkä. 9 Kä cu Abimɛlɛk
Aydhɛk cɔl, cuɛ jɛ jiök, "Liŋ ɛ ni kɛ thuɔ̲k
pa̲ny, ciek ɛmɔ cä jɛ ŋa̲c i ɛ ciekdu a thil
di̲w, kä ji̲n, ɛ ŋu ɛn ëë laari jɛ i ɛ nyimaar?"
Cu Aydhɛk ɛ jiök, "Ɣän laarä jɛ inɔɛn ëë kɛ
ɤöö ɛ ɤän i dɔ̲ŋ bä li̲w kɛ kui̲cdɛ." 10 Cu
Abimɛlɛk wee, "E ŋu ɛn ɛ ci ji̲n ɛ lät kä kɔ
me? Dee raan dhil niɔɔn kɛ ciekdu, kä dee
ji̲n nɛy coo moc duer.
(Page 91)
11 Cu Abimɛlɛk nɛy diaal coo la̲r lär, i
Mi wëë te kɛ raan miẅä wut ɛmɔ kɛnɛ ciekdɛ
guëër, baa jɛ näk. 12 Cu Aydhɛk pieth kɛ
kak ɛn muun ɛmɔ, cuɛ kɛ ŋɛɛr gua̲th ti la̲ny
kɛ kuay ni kä kuɔ̲r. Cu Jaopa jɛ poth. 13
Cu wut ɛmɔ cuaa riäŋ riäŋ. Cu nyinkɛ wee mi
rëpkɛ ro a baa ram mi ti̲l ti̲l. 14 Cuɛ te
kɛ bäny ɤɔ̲ɔ̲k kɛnɛ bäny deet, kä cuɛ te kɛ
gɔl mi di̲i̲t, kɛ kui̲c ɛmɔ cuaa jɛ nyir ɛ ji
Pilithitiin kɛ ɤöö görkɛ ŋɔakɛ. 15 Kä
jiɛwnikɛ diaal tëë caa tɛt ni wal ɛ la̲a̲t
gua̲n ni Abɛraam ni mëë ŋot Abɛraam wanɔ,
cuɔ kɛn diaal mol kɛ kɛ mun ɛ ji Pilithitiin.
16 Kä cu Abimɛlɛk Aydhɛk jiök, "Ji̲n, woc
rɔɔdu kutda, jiɛni. Wër kɛ ɤöö ɛn täämɛ ci
te kɛ buɔ̲m mi di̲i̲t ni jɛn kä buɔ̲mdä." 17
Kä cu Aydhɛk ɤoth wi̲cdiɛn, cuɛ rɔɔdɛ wä lät
kä wecdɛ rɛy lo̲o̲lä Gɛraar, cuɛ cieŋ thi̲n.
18 Cu Aydhɛk jiɛwni tëë caa kɔn tɛt mëë te
gua̲n ni Abɛraam wanɔ nyɔk kɛ tët, kɛ ɤöö ci
ji Pilithitiin kɛ mol mëë ci Abɛraam li̲w.
(Page 92)
Kä cuɛ ciöötkiɛn tëë caa kɔn cɔɔl ni kɛ ɛ
gua̲n ni Abɛraam nyɔk kɛ loc thi̲n. 19 Kä
mëë ci la̲a̲t Aydhɛk rɛy lo̲o̲lä tɛt a cikɛ jiw
mi te kɛ pi jek thi̲n, 20 cu yiëën ɤɔ̲ɔ̲k ji
Gɛraar kɛnɛ yiëën ɤɔ̲ɔ̲k Aydhɛk coo gaak thi̲n,
la ji Gɛraar ɛ a laar, i Pi kɛɛ nyinkɔ. Cuɛ
jiw ɛmɔ coo cɔl i Ithɛk, kɛ ɤöö cikɛ gua̲a̲c
kɛ jɛ. 21 Täämɛ cukɛ jiw dɔdiɛn tɛt, kä
cukɛ lɛ ni gaak thi̲n bä, kä cuɛ ciötdɛ cɔl i
Thitnä. 22 Kä cuɛ ɤöth ɛn wanɛmɔ, cuɛ jiw
dɔdiɛn lɛ wä tɛt, kä 'kenkɛ lɛ gaak thi̲n ɛn
jiw ɛmɔ. Kä cuɛ ciötdɛ cɔl i Rɛyoboth, cuɛ
wee, "Kɛ ɤöö ci Jaopa gua̲a̲th rial ikä täämɛ
kɛ kui̲cdan, banɛ ro dieth a gɔaa ɛn muun ɛmɛ.
23 Cuɛ jiɛɛn ɛn wanɛmɔ, cuɛ wä kä Birci̲i̲ba.
24 Kä cu Jaopa rɔɔdɛ nyuɔth jɛ kɛ jɛn wäär
ɛmɔ, cuɛ wee, "E Jɛn Ɣän Kuoth guur ni
Abɛraam. 'Cu dual kɛ ɤöö Ɣän a kɛɛl kɛ ji.
Ɣän bä ji poth, kä bä kuayku jak kä ŋuan wii
muɔ̲ɔ̲n kɛ kui̲c läätädä ni Abɛraam." 25 Cuɛ
gua̲a̲th la̲t ɛn awanɛmɔ kɛ ɤöö baa Kuoth Jaopa
na̲k ley thi̲n, kä cuɛ ciöt Jaopa cɔl thi̲n.
(Page 93)
Cuɛ ciëëndɛ pua̲t ɛn wanɛmɔ, kä cuɛ cuaa jɛn
gua̲a̲th ëë cu la̲at Aydhɛk jiw tɛt thi̲n.
26 Cu Abimɛlɛk kɛnɛ määdɛ ni Ahu-dhath kɛ
Picɔl in la kuäär rɛ̈mdɛ ben kä Gɛrar wäkɛ kä
Aydhɛk. 27 Kä cu Aydhɛk kɛ jiök, "E ŋu
go̲o̲r yɛn ɛ mɔ kä ɤä, kä ŋäc yɛn ɛ i nyir yɛn
ɤä a cu yɛn ɛä tuk kutdun mëëdan?" 28 Cukɛ
wee, "Kɔn cakɔ jɛ ku pay nɛn a gɔaa ɛn ɤöö
Jaopa a kui̲idu. Cakɔ wec inɛ, Banɛ ro ku
yac kamdan kɔn bakɔ guok la̲t kɛ ji, 29 kɛ jɛn
ɤöö 'ci yɛn kɔ bi lät kä mi jiääk. ' Ka̲nkɔ ji
guëër, thilɛ mi dɔ̲ŋ mi cakɔ lät kä ji ɛ ni
mi gɔaa, kä cuaakɔ ji jak kä wä kɛ mal.
Täämɛ ci yɛn kuaa nɛy ti caa poth ɛ Jaopa."
30 Cuɛ kɛ coo lät kä mi̲th, cukɛ mi̲th kä
cukɛ maath. 31 Cukɛ keer kɛ runwaŋ, cukɛ
ro ku yac kamnikiɛn. Cu Aydhɛk kɛ rial ikä
kɛ kui̲c ja̲liɛn, cuɛ kɛ jak kä wä kɛ mal. 32
Ni kɛ jɛn cäŋ ɛmɔ cu läät Aydhɛk ben, kä
cuɛ jɛ la̲r jiw mi ci kɛn ɛ tɛt, cuɛ jɛ
la̲r ɤöö, Cakɔ pi jek thi̲n.
(Page 94)
33 Cuɛ jɛ cɔl i Ciba kɛ kui̲c ɛmɔ cua ciöt
gua̲th ɛmɔ coo cɔl i Birci̲i̲ba mäni walɛ.
34 Mëë ci Ithɔɔ runkɛ a jɛn ŋuaan, cuɛ
Judith ka̲n a la ciekdɛ, nya wutkä mi cɔal i
Bɛɛri, raan Hitayt, kä cuɛ ciek dɔdiɛn mi
cɔal i Ba-thɛ-math, nya wutä mi cɔal i Elɔn
kuɛn bä. 35 Kä cukɛ tëk Ribɛkä kɛnɛ
Aydhɛk jak kä bɛc ɛlo̲ŋ.


text:
Cio̲o̲k 21
1 Cu Jaopa ben kä thɛyrä cet kɛ mi cɛ lar,
kä cu Jaopa Thɛyrä lät kä mi cɛ lar. 2 Cu
Thɛyrä ruët, cuɛ gat mi dho̲o̲l dieth kɛ
Abɛraam a ci Abɛraam ku thuŋ a ram mi dɔaŋ ni
kɛ jɛn gua̲a̲th ëë ci Kuoth ɛ la̲r jɛ. 3 Kä
cu Abɛraam gatdɛ in caa di̲eth jɛ ɛ Thɛyrä cɔl
i Aydhɛk. 4 Cu Abɛraam gatdɛ ni Aydhɛk a cɛ
ku thuŋ te kɛ run ti kuɔ̲r kɛl. 6 Cu
thɛyrä wee, "Täämɛ, Kuoth cɛ ɤä moc mi baa
dɔl ni ɤä ɛ naath. Nɛy diaal ti baa nɔmɔ
liŋ bi kɛn ɤä dɔl." 7 Cu Thɛyrä wee, "Dee
ŋa Abɛraam ku la̲r ɤöö bi Thɛyrä ŋc̲a̲a̲ŋ a bi
bapdɛ te kɛ ti lueth? Kä jɛn cä lɛ diëth
gatdɛ a cä ku thuŋ dɔŋ ɛ."
8 Cu gat piith, cuɛ luleth thiin man päl.
Cu Abɛraam mi̲th muɛŋä la̲t guäth ëë cɛ luëth
päl. 9 Kä cu Thɛyrä gat nya ji Ijipt mi
cɔal i Hɛgar mi cɛ diëth Abɛraam nɛn ŋarɛ
kɛ gatdɛ ni Aydhɛk.
(Page 68)
10 Cuɛ Abɛraam coo jiök, "Tuk nya jäŋä
nɛmɛ kɛɛl kɛnɛ gatdɛ kɛ ɤöö 'ci gat nya
jäŋä nɛmɛ dee met a gat wec gɔaal kɛɛl kɛ
gatdä ni Aydhɛk." 11 'Ken Abɛraam
tɛɛth kɛ lieŋ kä nɔmɔ kɛ kui̲c gatdɛ. 12 Kä
cu Kuoth Abɛraam jiök, "A lɔcdu 'ci jiäk kɛ
kui̲c dhöl kɛnɛ kui̲c nya jäŋädu, mɔ bi Thɛyrä
jɛ la̲r ji mɔ lätni jɛ kɛ kui̲c kä ɤöö bi
kuayku ciötdiɛn jɔɔc kɛɛ Aydhɛk. 13 Kä bä
do̲r cak kɛ gat nya jäŋä kɛ ɤöö ɛ kuɛ̈ɛ̈du bä."
14 Cu Abɛraam rɔ coo jiɛc kɛ runɔaŋ ɛlo̲ŋ,
cuɛ kuän kɛnɛɛ dhaar pi̲i̲ni ka̲n, cuɛ jɛ ka̲m
Hɛygar, cuɛ jɛ la̲th wukädɛ kɛnɛ gatdɛ kɛɛl.
Kä cuɛ jɛ jak kä jiɛn. Cuɛ jiɛɛn, cuɛ ku wä
yiec dɔɔr kä Birciiba. 15 Mëë ci pi dhar
thuuk cuɛ gat yuɔr thaar but butkä. 16 Cuɛ
jiɛɛn cuɛ wä nyuur a na̲n cet kɛ pek mi dee
raan mut yuɔr thi̲n kɛ ɤöö cɛ lar, "A 'cä
lia̲a̲ gatdä guic." Mëë cɛ gerɛ riet jɛ cu
gat jɔwdɛ kap nhial cuɛ röt. 17 Cu Kuoth
jɔw gatkä liŋ, kä cu jääk Kuɔth Hɛygar cɔl
nhial, cuɛ jɛ thiec,
(Page 69)
"E ŋu mi ci tuɔɔk kä ji, Hɛygar? Cu dual
kɛ ɤöö Kuoth ɛ jɔw gatkä liŋ guäth in tëë
thi̲n. 18 Jiɛc rɔ, kapni gat nhial, rɔm ɛ a
bum kɛ tetdu kɛ kui̲c kä ɤöö bä jɛ jak kä do̲r
mi di̲i̲t." 19 Kɛ gua̲a̲ mi tɔt cu Kuoth wäŋkɛ
lɛp, cuɛ jiɔ pi̲i̲ni nɛn, cuɛ wä, cuɛ dhaar
pi̲i̲ni wä thiäŋ kɛ pi, cuɛ gat ma̲a̲th. 20 Cu
Kuoth te kɛɛl kɛ dho̲o̲l ɛmɔ, cu dho̲o̲l piith,
cuaa wut. Cua ciɛŋɛ ni rɛy dɔaar, cuɛ rɔ
ŋieec kɛɛ bäär, cuɛ cuaa rääŋ. 21 Cuɛ cieŋ
ni rɛy dɔaar mi cɔal i Paran, kä cu man ɛ wä
kuën ciek ro̲ol mi cɔal i Ijipt.
22 En guäth ɛmɔ cu Abimɛlɛk kɛnɛ Picɔl,
kuäär rɛ̈m Abimɛlɛk, Abɛraam jiök, "Kuoth a
kɛɛl kɛ ji rɛy kä ti diaal ti läti. 23 Kɛ
kui̲c ɛmɔ täämɛ yac rɔɔdu wanɛmɛ kɛ ciöt Kuɔth
nhiamdä kɛ ɤöö 'ci ɤä bi lät kä ka̲a̲cni kiɛ
cäŋ ɛ ni gaatkä kɛnɛ kuaykä, kä cet kɛ mëë
cä ji lät kä cuŋ, ɛ jɛn bi lɛ ni lät kä ɤä
mɔ bä, mäni mun mi tii thi̲n." 24 Cu Abɛraam
wee, "Ɣän bä rɔ yac kää nɛmɛ."
(Page 70)
25 Mëë ci Abɛraam ruac ɛlo̲ŋ kɛ Abimɛlɛk kɛ
kui̲c jiɛw pi̲i̲ni mi caa mac ɛ la̲a̲t Abimɛlɛk,
26 cu Abimɛlɛk wee, "Kuecä nɛy tɔ ci nɛmɛ
la̲tɔ, 'keni jɛ met la̲r ɤ̈ä a ¨ka̲n ɛ met liŋ.
Kuaa jɛn lieŋdä kɛ jɛ walɛ." 27 Cu Abɛraam
det kɛnɛ thääk coo ka̲n, cuɛ kɛ ka̲m Abimɛlɛk.
Cu nɛy da̲ŋ rew tɔtɔ guok coo la̲t. 28 Cu
Abɛraam dɛy rɔɔmni ti ŋut da̲ŋ bärɔw kuany
go̲lä. 29 Cu Abimɛlɛk Abɛraam thiec, "Dɛy
rɔɔmni da̲ŋ bärɔw ti ŋut titi bi ji̲n kɛ
ka̲n tetkädä kɛ ɤöö bi ji̲n a neendä i jiw ɛmɛ
tɛtɛ ɤän. 31 Kɛ kui̲c ɛmɔ cuaa gua̲a̲th ɛmɔ
coo cɔl i Birciiba kɛ ɤöö kɛn da̲ŋ rɛw cikɛ
ro yac. 32 Cukɛɛ guo̲k coo la̲t inɔ kä
Birciiba. Täämɛ Abimɛlɛk kɛnɛ Picɔl, kuäär
rɛ̈mdɛ, cukɛ ro jiɛc cukɛ loc muun Pilithtin.
33 Cu Abɛraam jiath mi cɔal i tɛ̈mɛrith pith
kä Birciiba. Cuɛ ciöt Kuɔthdɛ ni Jaopa mi
do̲t raar kuaa cɔɔlɛ thi̲n. 34 Kä cu
Abɛraam wä cieŋ muun Pilithtin kɛ ni̲n ti nyin
ŋuan.
(Page 71)


text:
Cio̲o̲k 46
1 Cu Ithɛrɛl nyinkɛ diaal thol, cuɛ tɛth
piny. Mëë cɛ cop kä Birciibä cuɛ Kuoth gua̲n
ni Aydhɛk na̲k loori. 2 Kä cu Kuoth ruac
kɛ Ithɛrɛl kɛ la̲k kɛ wäär, cuɛ jɛ cɔl,
"Jɛykɔp, Jɛykɔp." Cu Jɛykɔp ɛ nhɔk, cuɛ
wee, "Ɣän ɛn." 3 Kä cuɛ wee, "E Ɣän Kuoth
guur, ji̲n wër kä Ijipt, kä 'cu dual kɛ ɤöö
Ɣän bä ji wä jak kä do̲r mi di̲i̲t ɛn wi̲ni̲mi̲.
4 Ɣän bä wä kä Ijipt kɛ jɛ kɛɛl, kä bi Ɣän
i lɛ ni wä jak kä luny jɔk wanɛmɛ, kä bi
Jothɛp wäŋku kum kɛ tetkɛ."
5 Cu Jɛykɔp jiɛɛn kä Birciibä, kä cu gaat
Ithɛrɛl gua̲ndiɛn ni Jɛykɔp naŋ kɛɛl kɛ nyin
tiɛnikiɛn, kɛ mänkiɛn, kɛ thurbili
(Page 185)
tëë ŋun Përow kɛ kɛ kui̲cdɛ. 6 Cukɛ ɤɔ̲ɔ̲kiɛn
a mäni kuakiɛn tëë tekɛ kɛ ro̲o̲l Kɛynɛn naŋ
kä Ijipt. Cu Jɛykɔp ben kä Ijipt kɛn
gaatkɛ a mäni kuak diaal ɛwic. 7 Gaatkɛ,
kɛ gaat gankɛ, kɛ nyieekɛ, a mäni nyier
gankɛ, cu kuaykɛ diaal ben kä Ijipt kɛ jɛ
kɛɛl. 8 Titi kɛ kɛn ciööt kuayni gan
Ithɛrɛl tëë ci ben kä Ijipt: Jɛykɔp kɛnɛ
gaatkɛ, Rubɛn kɛ̲̈ɛ̲̈ Jɛykɔp, 9 kɛnɛ gaat
Rubɛn: Hɛ̈nɔk, Palu, Hɛdhɛrɔn kɛnɛ Karmay.
10 Titi kɛ kɛn gaat Thimiyɔn: Jɛmuɛl, Jɛymin,
Ohat, Jɛykin, Dhohar kɛnɛ Cual min la gat
nya Kɛynɛn. 11 Titi kɛ kɛn gaat Libay:
Gɛrcɔn, Kohath, kɛnɛ Mɛrari. 12 Titi kɛ
kɛn gaat Judä: Er, Onan, Pɛrɛth, Dhɛra. Kä
cu Er kɛnɛ Onan li̲w muun Kɛynɛn. Kä gaat
Pɛrɛdh ɛ Hɛdhɛrɔn kɛnɛ Hamul. 13 Titi kɛ
kɛn gaat Ithakar: Tolä, Pubä, Iop kɛnɛ
Cimrɔn. 14 Titi kɛ kɛn gaat Dhɛbulɔn;
Thɛrɛt, Elɔn kɛnɛ Jaali̲i̲l. 15 Titi kɛ kɛn
gaat Li̲i̲yä tëë cɛ dieth kɛɛ Jɛykɔp kä
Pɛydɛn ɛram kɛɛl kɛ nyaadɛ ni Daynä.
(Page 186)
Mat gan diaal kɛnɛ nyieekɛ kɛ jɛn diɔ̲k
wi̲cdɛ diɔ̲k. 16 Titi kɛ kɛn gaat Gɛ̈ɛ̈t:
Dhipiyɔn, Hagi, Cuni, Edhɛbɔn, Eri, Aroti
kɛnɛ Arɛli. 17 Titi kɛ kɛn gaat Acɛr:
Imna, Icpa, Icpi, Bɛriyä kɛɛl kɛ nyimandiɛn
ni Thɛrä. Kä gaat Bɛriyä ɛ Hi̲i̲pɛr kɛnɛ
Malkiɛl. 18 Titi kɛ kɛn gaat Dhilpä ëë
käm Lɛybɛn ɛ Li̲i̲yä, cuɛ kɛn da̲ŋ wäl bäkɛl
titi dieth kɛɛ Jɛykɔp. 19 Titi kɛ kɛn gaat
Rɛycɔl, ciek Jɛykɔp: ɛ Jothɛp kɛnɛ Bɛnjamin.
20 Kä cu Jothɛp Manɛ̈thä kɛnɛ Ipɛrɛyi̲i̲m
dieth kä Ijipt kɛ ciekdɛ ni Athɛnath nya
Patipɛrä ëë la gua̲n ŋuɔ̲tni. 21 Kä titi
kɛ kɛn gaat Bɛnjamin: Bɛylä, Bɛkɛr, Acpɛl,
Gɛrä, Naaman, Ehay, Roc, Mupi̲m, Hupi̲m kɛnɛ
Art 22 (titi kɛ kɛn gaat Rɛycɔl tëë dieeth
ɛ kɛɛ Jɛykɔp, matdiɛn diaal kɛ wäl ŋuaan.)
23 Titi kɛ kɛn gaat Dɛ̈n: ɛ Huc̲im. 24 Titi
kɛ kɛn gaat Nɛ̈p tɔlaay: Jadhi̲l, Gumi, Jɛdhɛr
kɛnɛ Cilɛm. 25 (titi kɛ kɛn gaat Bilä mëë
ci Lɛybɛn ɛ ka̲m nyaadɛ ni Rɛycɔl, kä kɛn tëë
cɛ dieth kɛɛ Jɛykɔp, matdiɛn diaal kɛ bärɔw.)
(Page 187)
26 Kä nɛy diaal tin la nɛɛ Jɛykɔp tëë la
kuaykɛ pa̲ny tëë ci ben kä Ijipt a 'ci män
gan Jɛykɔp te thi̲n, matdiɛn diaal nɛy ti jɛn
bäkɛl wi̲cdɛ bäkɛl. 27 Kä gaat Jothɛp tëë
diethɛ kä Ijipt kɛ rɛw kä ro. Mat ji gɔaal
Jɛykɔp diaal tëë ci ben ro̲o̲l Ijipt kɛ jɛn
bärɔw ɛjuc. 28 Cu Jɛykɔp gatdɛ ni Judä jäk
kä nhiam kä Jothɛp kä Gocɛn kɛ ɤöö bɛ thok
wä nööŋ kä Jothɛp. Cukɛ ben muun Gocɛn. 29
Kä cu Jothɛp thurbil mi duŋ gɔaa rial ikä,
cuɛ gua̲n ni Ithɛrɛl wä lor kä Gocɛn. Kä
cuɛ rɔɔdɛ nyuɔ̲th gua̲n, cuɛ ŋuäk gua̲n wä kuak,
cuɛ wiee kɛ gua̲a̲th mi bäär a kuakɛ ŋuäk gua̲(unclear)
30 Cu Ithɛrɛl Jothɛp jiök, "Ni kɛ ɤöö cä
nhiamdu nɛn a cä jɛ ŋa̲c i ŋoti kɛ tëk bä ku
li̲w." 31 Kä cu Jothɛp dämani kɛnɛ ji gɔaal
gua̲n jiök, "Täämɛ ɤän bä loc kä Përow, bää
wä la̲r thok i ci gaat maar ben a mäni ji
gɔal gua̲a̲r tëë te ro̲o̲l Kɛynɛn cikɛ ben kä ɤä.
32 Kä wutni tɔtɔ kɛ ji ɤɔ̲ɔ̲k kɛ ɤöö la̲tdiɛn
ɛ yiën ɤɔ̲ɔ̲k. Cukɛ ɤɔ̲ɔ̲kiɛn kɛ detkiɛn mäni
ŋɔak diaal ti te kɛ kɛ nööŋ.
(Page 188)
33 Kä mi wä Përow yɛ cɔl a bɛ yɛ wä thiec,
i La̲tdun ɛ ŋu? 34 Bi yɛn ɛ jiök, i Kɔn
ja̲a̲ŋku titi lapkɔ nɛy ti yiankɔ ɤɔ̲k kɛnɛ
det ni ŋuɛɛtkäda a mäni täämɛ cet kɛ
gua̲nikɔ. Jiökɛ jɛ inɔ kɛ ɤöö bi yɛn cieŋ
ro̲o̲l Gocɛn kɛ ɤöö yiëën ɤɔ̲ɔ̲k canykɛ ro
kamdiɛn kɛ ji Ijipt."


text:
Cio̲o̲k 25
1 Cu Abɛraam ciek mi cɔal i Kɛtura ka̲n. 2
Cuɛ gaat dieth kɛ jɛ: Dhimɛran, Jɔkcan,
Nɛydan, Midiyɛn, Ecabak kɛɛ Cuwa. 3 Jɔkcan
cuaa gua̲n Cipä kɛnɛ Dɛydan. Gaat Dɛydan
cuaa Acurim kɛɛ Lɛtucim, kɛɛ Lɛyumim. 4
Gaat Midiyɛn cuaa Epa, kɛɛ Epär, kɛɛ Anɔk,
kɛɛ Abida, kɛɛ Eldaa. Titi diaal kɛ kɛn
gaat Kɛtura. 5 Kä cu Abɛraam ŋɔakɛ diaal
tëë te kɛ jɛ ka̲m Aydhɛk. 6 Cu Abɛraam
gaatkɛ tin kɔŋ tin la gaat luɔmnikɛ moc kɛ
muc, kä cuɛ kɛ tuk kut gatdɛ ni Aydhɛk ni ɛn
gua̲a̲th ëë ŋotɛ kɛ mi ciɛŋɛ ni cieŋ ëë te
kui̲cɔ wëë kä käny ca̲ŋɔ. 7 Titi kɛ kɛn run
tɛɛkä Abɛraam run ti kuɔ̲r kɛl wi̲cdɛ jɛn
bärɔw wi̲cdɛ dhieec.
(Page 86)
8 Cu Abɛraam yiëëdɛ ku ŋuɔɔk, cuɛ li̲w
dɔŋä mi di̲i̲t. Cuaa wut mi dɔaaŋ kɛ run ti
nyin ŋuan, cuɛ rɔɔdɛ ku ma̲t nɛɛkiɛn. 9 Kä
cuɔ Abɛraam kony ɛ gaatkɛ Aydhɛk kɛnɛ
Icmɛyɛl. Cu kɛn ɛ kony rɛy kɔ̲kä pa̲a̲m
Mckpi̲i̲lä muun Epɛrɔn gat Dhoar min la Hitayt
mi te kui̲c käny ca̲ŋ kä Mɛ̈mɛrɛy. 10 E jɛn
muun ëë ci Abɛraam ɛ kɔk kä gaat Hitayt, ɛ
jɛn cuaa Abɛraam kony thi̲n kɛnɛ ciekdɛ ni
Thɛyrä mɔ. 11 Kɛ kɔr lieth Abɛraam Kuoth
cuɛ gatdɛ ni Aydhɛk poth, kä cu Aydhɛk cieŋ
muun Bi-ri-la-hay-rɔy.
12 Täämɛ titi kɛ kɛn kuay bëëri gan Icmɛyɛl
ëë la gat Abɛraam mëë diethɛ kɛ nya rööl
Ijipt mi cɔal i Hagar mëë la nya la̲t ciëk
Abɛraam ni Thɛyrä. 13 Kä titi kɛ kɛn ciööt
gan Icmɛyɛl, ciöötkiɛn tin guɔ̲rkɛ ro ni
bëërikiɛn. Gat Icmɛyɛl in kɛ̲̈ɛ̲̈ cɔalɛ
Nɛ-ba-yɔth kɛnɛ Kɛydar, kɛ Adɛ-bɛɛl kɛ
Mi-pɛ-tham, 14 kɛ Micɛma, kɛnɛ Dumä, kɛ
Mathä, 15 kɛ Hɛydat, kɛnɛ Tɛmä, kɛ Jɛtur,
kɛ Nɛypic, kɛnɛ Kɛdɛmä.
(Page 87)
16 Titi kɛ kɛn gaat Icmɛyɛl, kä titi kɛ kɛn
ciöötkiɛn kɛɛl kɛ guäth wi̲i̲nikiɛn kɛnɛ thuk
duelikiɛn, kɛ gaat dieelikiɛn kɛ dörkiɛn.
17 Kä titi kɛ kɛn run teekä Icmɛyɛl wi̲i̲
muɔ̲ɔ̲n run ti kuɔ̲r kɛl wi̲ɔdɛ jɛn diɔ̲k wi̲cdɛ
bärɔw. Cuɛ coo li̲w, kä cuɛ yiëëdɛ ŋok cuɛ
li̲w, cuɛ rɔɔdɛ ma̲t watkiɛn. 18 Cukɛ cieŋ
kä Hapilä a räth ni kä Cur min lot ni Ijipt
lotä Thiriyä kä käny ca̲ŋ. Cuɛ wä pua̲t kui̲c
nɛɛnikiɛn. 19 Titi kɛ kɛn kuay Aydhɛk in
la gat Abɛraam. Abɛraam ɛ jɛn gua̲n Aydhɛk.
20 Aydhɛk tëë kɛ run ti jɛn ŋuaan mëë
kuɛnɛ Ribɛkä nya Bɛthuɛl, mëë la raan Thiriyä
wi̲c mi cɔal i Pɛy-dɛn-ɛram nyiman Lɛybɛn
raan Thiriyä. 21 Kä cu Aydhɛk Jaopa läŋ
kɛ kui̲c ciëkdɛ kɛ ɤöö thilɛ jɛ gat. Kä cu
Jaopa la̲ŋdɛ liŋ, cu ciekdɛ ni Ribɛkä cu ruët.
22 Cu gaat dhuɔ̲ɔ̲c jiidɛ, kä cuɛ wee, "Mi
bɛ tee inɔ, bä ku lɛ lɛl ni ŋu teekä?" Cuɛ
Jaopa wä thiec. 23 Cu Jaopa jɛ jiök, "Dör
da̲ŋ rɛw a jiidu, dör da̲ŋ rɛw ti bi ji̲n kɛ
dieth, baa kɛ da̲a̲k,
(Page 88)
bi kɛl min dɔdiɛn leny kɛ buɔ̲m, bi gat in gur
bo̲o̲thä kɛ̲̈ɛ̲̈ yiɛn. 24 Kä mëë ci gua̲a̲th dapkädɛ
cop, liɛŋɛ jɛ, cu cuɛ̈ɛ̈k da̲ŋ rɛw jɔɔc jiidɛ.
25 Cu gat in bo̲th ni jɛn käny raar a kuɛɛ
laa yua̲a̲l, tith puɔ̲nydɛ ɛcuät kɛ nhiam.
Cukɛ ciötdɛ coo cɔl i Ithɔɔ. 26 Kä kɛ
kɔrɛ cu kɛn ɛ cɔl i Jɛykɔp. En guäth ɛmɔ ci
Aydhɛk runkɛ ku thuŋ a jɛn bäkɛl mëë dieethɛ
gaatkɛ.
27 Mëë ci dhɔɔl tɔtɔ ku piith a cikaa wutni,
Ithɔɔ cuɛ rɔ ŋieec kɛ ka̲k leeyni ɛlo̲ŋ, cuɛ
cuaa raan dɔaar. Kä kɛ gua̲a̲th ëë te Ithɔɔ
inɔ, cu Jɛykɔp a ram mi bit bit mi laa ciɛŋ
ni duel. 28 Täämɛ Aydhɛk nhɔkɛ Ithɔɔ ɛlo̲ŋ
kɛ ɤöö laa jɛ a no̲ŋɛ mi camɛ dɔɔr, kä
Ribɛkä nhɔkɛ ni Jɛykɔp. 29 Kɛ cäŋ kɛl cu
Jɛykɔp cuɛy thal, kä mëë ci Ithɔɔ luny jɔk
guäth ëë cɛ wä kak thi̲n, cuɛ ben a ci buɔth
ɛ näk. 30 Kä cu Ithɔɔ Jɛykɔp jiök, "Ŋɔali
ɤä moc kä cuɛy ti dɛɛr titi kɛ ɤöö liewä
kɛɛ buɔth.
(Page 89)
Kɛ kui̲c nɛmɛkä cuaa jɛ cuaa cɔalkɛ i Idɔm.
31 Cu Jɛykɔp wee, "Kɔni ɤä kök puɔ̲th di̲tä
diëëthdu." 32 Cu Ithɔɔ wee, "Puɔ̲th di̲tä
diëëthdä luɔtdɛ ŋu kɛ ɤä?" 33 Cu Jɛykɔp
wee, Yac rɔ kɛ ɤä kɛɛ nhiam." Cuɛ rɔ coo
yac inɔ, kä cuɛ puɔ̲th di̲tä diëëthdɛ coo kök
Jɛykɔp. 34 Täämɛ cu Jɛykɔp Ithɔɔ coo ka̲m
mieth kɛnɛ cuɛy, cuɛ mi̲th kä cuɛ maath, kä
cuɛ wä dupdɛ. Cuɛ cuaa ɛn ca̲ny ëë cu Ithɔɔ
ɛ coo caany ni puɔ̲th di̲tä diëëthdɛ inɔ.


text:
Nuer
Cieŋ Latrobe in lätkɛkuicPuɔlä Pua̱a̱nylua̱kɛ nɛy dial rɛycieŋ Latrobe. Thiɛlɛyio̱wtiyuɔrkɛ piny ka̱mkɛjɛnaathbaaŋ.
Cieŋ Latrobe in lätkɛkuicPuɔlä Pua̱a̱nylua̱kɛ nɛy dial rɛycieŋ Latrobe.
Thiɛlɛyio̱wtiyuɔrkɛ piny ka̱mkɛjɛnaathbaaŋ. Tha̱ŋ gua̱thni la gör kɛ mitɔt thin
Nhɔk nɛybën dun yiɛn dial ɛnwanɛ,ɛcäŋ ci tho̱kkawayni la tho̱k in nhiamdiɛnkäjikɛ ɣöö bäkɔn gua̱thni ti gööl kɛnɛ ciɛŋ tigööl bä. Mi go̱o̱ri ɣöö bi nɛy ji luäk kɛ ciaŋ puɔlä pua̱ny,bi nɛy ji luäk kä bi nɛy puɔ̱ndu jakä ɛgɔa.
Tin la̱tkɔ:
Tä nɛy kɛ duel wa̱l mi tɔt mi te̱e̱ kɛdäktöör mi gɔa mi luäk yiɛkɛ titi:
- com kɛta̱a̱puɔ̱lä pua̱ny käjiciëŋ dial
- Tuɔ̱mnath
- tietjua̱thni tin di̱t tin ka̱pkɛnaathcetkɛjueythokeer
Tha̱ŋkä tin lät nɛy kɛ a mäni:
- läätnilɛc
- luäknɛɛni tin ci dɔŋ tin teciëŋnikiɛn
- luäk nɛni tin thiɛllua̱ŋ
- lua̱knɛɛni tin tiɛtkɛ nɛytithiɛllua̱ŋ
- co̱mnikɛkui̱ tɔ̱cägan kɛnɛluëthdiɛn
- diɛɛryio̱o̱ni mi ci rɔyuɔt thin, kɛnɛ ɣöö derirɔwägöri duel ciɛɛŋä mi bi liep thin
- cuɔ̱m – ruackɛ rami tëriikti bum ticɛjëk kɛnɛ ta̱a̱ ëëcɛruutnikɛ
luɔ̱cthukni
Dëë nɛy jigör rami dëjiluɔ̱cthokni ciaŋ lät da ɛmɛ. Käthiɛlɛyio̱wtidëriyuɔ̱r piny.
Cieŋ Latrobe min lätkɛkuicPuɔlä Pua̱a̱ny,ŋiicɛnaathkɛlätti gööl.Görkɔ ɣöö bakɔjiliŋkä bi nɛyi cu la̱tkä min go̱o̱ri.
Derikɔjëkinɛ
Yɔ̱tnikɔikäkɛnimrɔɛmɛ: 1800 242 696. Kälärikɔcäŋbënädu.Käderikɔjäkäwarɛgakkɛrɛyjiɔmkɛ email ɛmɛ info@lchs.com.au


text:
Cio̲o̲k 45
1 Täämɛ Jothɛp 'cɛ rɔɔdɛ dee lɛ luäŋ kɛ
kuɛn piny nhiam nɛɛni diaal tëë cuŋ kɛ jɛ
kɛɛl, cu duŋdɛ cuaa wiee, cuɛ wee, "Jakɛ
nɛy diaal kä wä raar kutdä." Cuɛ coo thil
raan mi te kɛɛl kɛ jɛ gua̲a̲ ëë nyuthɛ rɔɔdɛ
dämani thi̲n. 2 Cuɛ wiee a jɔc a baa coo
liŋ ɛ ji Ijipt, kä cu ji gɔaal Përow ɛ liŋ.
3 Cu Jothɛp dämani jiök, i "E jɛn ɤän
Jothɛp ɛn nɛmɛ." Kä cuɛ kɛ thiec, "Täämɛ
gua̲a̲r a thi̲n, ŋotɛ tëkɛ?" Kä gaat mani
'ken kɛn thiecdɛ loc kɛ ɤöö cɛ wi̲cdiɛn yi̲c
nhiamdɛ. 4 Cu Jothɛp gaat man jiök,
"Ŋɔalɛ ben kutdä." Cukɛ ro tiec thiäkä
kutdɛ. Cuɛ kɛ jiök,
(Page 181)
"E jɛn ɤän dämuɔɔrun ni Jothɛp ëë ci yɛn ɛ
kök ji Ijipt. 5 Kä yɛn a lɔcdun 'ci bath,
kä 'cuayɛ ŋɛɛny kɛ ro kɛ ɤöö ci yɛn ɤä kɔak
wanɛmɛ kɛ ɤöö ɛ Kuoth ɛn ɔ jäk ɤä nhaimdunɔ
kɛ ɤöö bä tëk nath yop. 6 Kɛ ɤöö ci buɔth
te rɛy ɤɔaa kɛ kɛn run da̲ŋ rɛw titi, kä ŋot
run dhieec kɔkiɛn thilɛ bɛl ti baa pur, kä
thilɛ ti baa ciɛc. 7 Kɛ kui̲c ɛmɔ Kuoth ɛ
Jɛn ci ɤä jäk kä nhiamdunɔ kɛ ɤöö bä duɔth
yop kɛ kui̲cdun wi̲c muɔ̲ɔ̲n, kä bä nɛy ti nuan
ti bi kaac li̲th jak kä tëk kɛ kui̲cdun. 8
Kɛ kui̲c ɛmɔ täämɛ 'cikɛ lɛ a yɛn tɔ jak
ɤä kä bä wanɛmɛ tɔ. E Kuoth no̲o̲ŋ ɤä mɔ,
kä cɛ ɤä jak kä gua̲n ŋɔaani Përow, kä cɛ ɤä
ni jak kä kuäär ji gɔaalɛ, kä cuɛ ɤä jak
kä rui̲i̲c ro̲o̲l Ijipt kɛɛliw. 9 Ŋɔalɛ wä,
wɛ̈ɛ̈ kä gua̲a̲r, jiökɛ jɛ, i Ci gatdu ni Jothɛp
wee inɛnɛ: Kuoth cɛ ɤä jak kä kuäär ro̲o̲l
Ijipt kɛɛliw. Bër gua̲a̲ ta̲a̲ thi̲nɛ, 'cu
jäny jɔ̲ɔ̲r. 10 Bi yɛn ben ciɛŋ muun Gɔcɛn
kutdä wanɛmɛ, ji̲n yɛnɛ gaatku ni kɛ gaat
ganku kɛ ɤɔ̲ɔ̲ku kɛnɛ detku a mäni ŋɔaku diaal
kɔkiɛn tɔ te kɛ ji tɔ.
(Page 182)
11 Bä yɛ ben rɔm kɛ ɤöö ŋot run buath da̲ŋ
dhieec kɔkiɛn mäni mi yi̲k yɛn waa nɛy ti
can. 12 Kä täämɛ ci wäŋkun nën a mäni wäŋ
dämaar ni Bɛnjamin cikɛ jɛ nɛn ɛn ɤöö ɛ jɛn
ɤän ɛn ɔ ruac kɛ yɛ mɔ kɛ thokdä. 13 Bi yɛn
gua̲a̲r wä lar di̲tdä kɛɛliw rɛy rööl Ijipt a
mäni ŋɔak diaal kɔkiɛn tin ci yɛn kɛ nɛn
wanɛmɛ. Ŋɔalɛ wä, bi yɛn gua̲a̲r wä nööŋ.
14 Kä ɛn guäth ɛmɔ cuɛ kac puɔ̲ɔ̲ny däman ni
Bɛnjamin, cuɛ jɛ bom, kä cuɛ coo röt. Cu
däman ni Bɛnjamin jɛ bom, kä cuɛ röt bä. 15
Cuɛ dämani diaal ku ciɛm, kä ro̲tɛ puɔ̲ɔ̲nydiɛn.
Cu dämani coo ruac kɛ jɛ kɛ kɔrɛ. 16 Mëë
caa thok ɛmɔ liŋ dhɔɔr Përow ɛn ɤöö ci dämani
Jothɛp ben cu Përow lɔcdɛ tɛth ɛlo̲ŋ a mäni
nɛɛkiɛn tin kɔkiɛn bä. 17 Kä cu Përow
Jothɛp jiök inɛ, "Jio̲k ni dämuɔɔri, yianɛ
kuak jio̲kni leeynikun, kä luɔcɛ muun Kɛynɛn.
18 Bi yɛn guurun kɛnɛ ji gɔalikun wä nööŋ
wanɛmɛ gua̲a̲th ɛ ta̲a̲ thi̲nɛ. Bä yɛ ben ka̲m
gɔy Ijipt, bi yɛn thiɔl muɔ̲ɔ̲n kɛɛliw ben
cam.
(Page 183)
19 Jio̲k ni kɛ inɛ bä: Ka̲nɛ thurbiɛɛlɛ rööl
ɛmɛ tin la jio̲o̲k kɛ a yɔ̲ɔ̲c kɛ kui̲c nyin
tiɛnikun, kɛ mänkun, kɛ guurun, kä luɔ̲nyɛ jɔk.
20 Kä yɛn 'cuayɛ diɛɛr kɛ kuakun kɛ ɤöö gɔy
rööl Ijipt diaal bikɛ a nyinkun." 21 Cu
gaat Ithɛrɛl tɔtɔ lät inɔ cet ni kɛ mi caa
la̲r kɛ, kä cu Jothɛp kɛ ka̲m thurbiɛɛli cet
kɛ ruac Përow, kä cuɔ kɛ moc mi̲th ti jäl kɛ
kɛ dup. 22 Kɛn diaal cuɛ ramɔ kam bieeyni
ti gɔw, kä cuɛ benjamin ka̲m yio̲w thilbɛr ti
kur diɔ̲k kɛnɛ bieeyni ti gɔw da̲ŋ dhieec. 23
Cuɛ gua̲n jäk kä ŋɔak titi: muɔ̲li wäl ti caa
jio̲kiɛn yiën kuak Ijipt ti nyin gɔw, kɛ ŋut
muɔ̲li da̲ŋ wäl ti caa jio̲kiɛn yiën bɛl kɛnɛ
jurayni, kɛ mi̲th kɛ kui̲c ja̲l gua̲n. 24 Kä
cuɛ dämani ku jak kä wä, kä gua̲a̲th ëë tɛthkɛ
piny cuɛ kɛ jiök, i "Yɛn 'cuayɛ a gakɛ dup."
25 Cukɛ coo jiɛɛn kä Ijipt, cukɛ ben muun
Kɛynɛn kä gua̲ndiɛn ni Jɛykɔp. 26 Cukɛ
gua̲ndiɛn jiök, "Jothɛp ŋotɛ tëkɛ, kä ɛ jɛn
rui̲i̲c rööl Ijipt kɛɛliw." Mëë cɛ jɛ liŋ cuɛ
ŋɛ̈ɛ̈r.
(Page 184)
27 Kä mëë ci kɛn ɛ la̲t laat Jothɛp diaal
tëë cɛ la̲t kɛ kɛnɛ mëë cɛ thurbiɛɛli tëë
ci Jothɛp ja̲k kɛ ɤöö baa jɛ ben kap ro̲o̲l
Ijipt kɛ kɛ nɛn, cuɛ coo ɤɔ̲r. 28 Kä cu
Ithɛrɛl wee, i "Cɛ ku thuuk min ci gatdä ni
Jothɛp ŋot kɛ tëk, ɤän bä wä kä jɛ, bä jɛ
wä nɛn a ŋuɔtä 'ka̲n li̲w."


text:
Ti kɛ luäŋ kä ti cuoŋ mi te kɛ mi gori kä ney. Ɛn wargak ɛmɛ nyuthɛ yiɛ tä ɛn dä raan lat duor mi te kɛ mi gorɛ kä ney.
Biktoriɛ cɛ ŋuot ti bumbuom kam raar kɛ ruɔn 2021 kɛ kuic kä mi gor ran duor, kiɛ deri duor dɛɛn kä ney Kä pec ɛmɛ.
Kä wargak ɛmɛ:
Miniɛ guic ɛ jin mi gɔwkɛ kɛ ji kɛn kuak tin dɛn kɛ
Mi cie nhok ɛn ɣöö bia rɔ ŋäth yienɛ raan i bi dun dɛ dɛn, kie bia cieŋ kɛl, ɛn den ɛ ruac kɔn thin nɔ ɛ den mi buom mi cätni kɛ den mi dɛɛn raan ni wec mi bɛ ciɛŋ, jɛn gorɛ ŋuot ti thuk kiɛ ba ji ŋäth kɛ wargak ni ku tin ci lath rɛc.
Ɛŋuöt keni ni wuä rɛy ŋäthä dennä te kɛ ruac ni ti ba gor kä ji, ɛ ram ɛn ku ji lɛ nhök den, ruaac ni ti bɛ lat ji kɛ kui ŋäthä dun, kɛn ruaac ni tɔtɔ bi kɛ kula ŋuot kammä dun yiɛn ɛ ram min ku ji lɛ nhök den.
- mi ci ram min ku naath la nhök den mi cɛ rɔdɛ cuom kɛɣöö derɛ kuɔke kuɔk,kiɛ bɛ kɛ gor ram mi dɔŋ mi kuɔkɛ kuɔk, kɛ ŋäth kammä dien kɛnɛ jɛ, tä mi ci nɔmɔ ba yik rialikä.
- kiɛ mi kɛ kɛn ji kuɔk ni ruac kam ni kien nɔ, kiɛ dɔŋ mi ciɛ kɛn bɔ, ruac mi naŋ rɔ cä dup ŋäthä gɔrɛ ɣöö ba rialikä.
- kä ram min ku naath la nhök, mi mi ci te diw kä kuɔk gorɛ ɣöö biɛ lat kɛ dup mi gɔa.
- kɛ taa in dɛɛ juriŋuak tin la nyin laat dueli.
Mi gori ŋäc mi roŋ kɛ kui ŋuotni denä, Kɔn ni ŋäc ni pek luäŋä du kɛ nhiam bi kule wuä thin.
Ci naath rɔ bi tɛk kam ni kien kä rɔ kɛ kui denä
Ɛwa kä wec ɛn cuali biktoria ɛ ɣöö bi naath rɔ tɛk kam ni kien kä rɔ kɛ kui denä ɛwa ci ŋut ɛ gor. Nɛmɛ kuɔ lɛ nyuth ni ɣöö, ram min den naath kä jɛ cɛ naath bi tɛk, amani nɛy tin denni kɛn bɔ ci kɛn rɔ bi tɛk, jɛn dup mi cät kɛ dup ɛmɔ lok ŋutde.
Jɛn dup mi cät kɛ dup ɛmɔ lok ŋotdɛ, dun ni ɣöö kuo la ŋut ɛn nyuth ni ɣöö de naath den kamni kiɛn kä rɔ, amani nɛy tin den naath kä kɛ, cu ram mi dɔŋ lat jɔr kɛ ɣöö ba ji nhök, kɛ kui denä, mi ci kuɔk tin dɛn kɛ thuuk, pal lɛ cu den, kiɛ bany niɛ piny, cu den.
Ram min nhök naath den, te kɛ riät ti bɛ lat yiɛ, yiɛn nɛy tin den ni kɛn, kɛ kui kä ɣöö ci naath rɔ bi tɛk, ni ciɛŋ, kɛ ɣöö den ɛmi la gor kɛ kɛ ɣöö de naath rɔ luäk kɛ jɛ.
Mi gori ŋäc mi roŋ kɛ ɣöö ci naath rɔ bi tɛk guä denä, bi rɔ wua rep, Guäth ŋuotni kɛ kui ka ɣöö ci naath rɔ bi tɛk kɛ den.
Thiec ni ti ca thieec ɛ ram min ku naath la den kä jɛ
Mi wua raan den wua gor ca bi thiec kɛ kɛ:
- ɛ caŋ te kɛ mi te kam dun yiɛn ɛ ram min ku lɛ den kä jɛ, kiɛ jin ram min den ni jɛn, ɛ caŋ dɛn ni duel.
- ɛ caŋ tä kam dun kɛ rual kiɛ gak, ciɛ bi mat thin.
- ɛ caŋ den ni kɛ baŋ yio ni kiɛ guä dɔŋ ŋut ti ciä kɛn ŋut ɛ ti bi kɛ jek bɔ, ram min den naath kä jɛ la te kɛ ti la thiec jɛ kɛ kui du, dun ni ɣöö bi kɛ lat, kä ci bi lat ni bi ji jak kä ram mi thiel luot, lɛ ran jɔk da gaŋ.
- dun ni ɣöö kɛ kui ŋutdä kä ɣöö de ran rɔ gaŋ gua ɛ dun ni ɣöö mi te kɛ ram mi lat ji ɛ jiäk, pal lɛ kɛ ɣöö te kɛ ŋut ti ca nɔŋ ni kɛ 2010 kɛ kuen ji thundan, bi liep amani mi ca ŋut ɛ tɔ lath lat, ɛ ram min den naath kä jɛ.
Kɛ thä guäth ni ram min den naath kä jɛ, la liŋɛ thä ruaac ni kä nɛy ti kɔŋ. Dun ni cɛ ji de met thiec kɛ kɛ, mi den ni jin, kɛ ɣöö thilɛ ni naŋ ɛ thin.
Tuk kä ɣöö de raan nhok den
Mi cia rɔ liŋ yɛnɛ raan i bi dhorɛ jur kiɛ bi guaathdɛ jur, bi wargakni ti lutni ɣoo juri ni ciɛŋ (kiɛ wargak ni muɔn kiɛ guaath in ŋackɛ ɛ kumɛ).
Ɛn ruac ɛ mɔ dɛɛ laatni jɛ kiɛ dɛɛ guar kä wargak kulɛ guaniiwargakni ɛ lɔŋ.
Kɛ ɣöö bɛ wuä cieŋ thin, kula bɛc kɛɣöö te rɛy dɛ kɛ ŋäth,kɛɣöö ram mɛ nhök ji dennɔ cärrɛ mi nyuthɛ ni dup ŋäthä mi gua kam dun yiɛn nɛ jɛ. Ɛn ku yiɛn rɔ lɛ ŋäth kɛ jɛ mɔ cät ɛ mi lat yiɛn kɛ nhiam. Kiɛ biɛ kɛ gor:
Bi ŋuot tin bi nɛy kɛ lat ɛ rɛy wargak nɛmɛ bi kɛ dhil guor, kɛɣöö kɛn kɛ ŋuot ti ca lat ɛ ji wec ɛn cuali Biktoria, kui dennä gor Nɛy ɣöö ba kɛ dhil luoth
Ba kɛ dhil luoth kɛ pek guäth mi cuop ruun daŋ dhieec, kiɛ ti cuop ruun ŋuan, kɛ ɣöö bi nɛy rɔ kulɛ ŋäth kɛ raan Cap läd ɛn nhiam 1
Kiɛ ba kɛ dhil luoth kɛ pek guäth mi bäl ruun 5 dhieec kɛɣöö bi nɛy rɔ kulɛ ŋäth kɛ raan. Cap läd ɛn rɛwdɛ 2
Ɛn puny dɛ ɛn ram min den ni jɛ kiɛ ram min kua duor lɛ den kä jɛ gorɛ ɣöö bi kɛ ŋuot ti guɔw lath piny kam diɛn, kɛ ɣöö cät kɛ ram mi den ni mun kä guän kakä kɛ ba ram mɔ luoc dun dɛ min ca den kɛ pek guäth mi tɔt.
Cääd, ram min lɛ naath ɛ den kä jɛ mi cɛ wue ca tap bi math rɛy duel kɛnɛ rɛy kuɔkni tin ku naath lɛ läd kɛkɛ, kiɛ puny kiɛn kɛn nɛy tin kulɛ den de thiec, de kɛ nyuth ŋuot kɛ ɣöö ci raan mi jiäk bi lɛ läd, kiɛ ci tuol mi jiäk de ben duel, nɔmɔ ɛ läd kɛ kui ruunni daŋ rew.
Bi dhil yik thany, mi ci te kɛ ŋäth kɛ ŋuot tin ci nɛy kɛ lat, kiɛ mi ci kɛ wuo lɔc du, kä bi dhil yik mat kɛ nɛy.
Ɛ gua mi te kɛ mi tekɛ kɛ diw, bi nɛy gɔr.
Ɛ ŋuot keni ni wue rɛc
Ɛ ŋuot keni ni wue rɛc, ram in nhok ji den bɛ ji nyuɔth titi:
- kɛn wargakni tin ci gɔr kɛɣöö bi den ba kɛ nyuɔth ji ɛ ram in nyuur ji
- bi ŋuot tin ci lath läät kɛɣöö bi den dhil thany
- bi mien dhal ji yik laar nɛy, mi ca ji cɔl i bi yiow tin te kamdan ben yuor piny
- bi nɛy yɔdikä kɛ pɛɛth mi gori luäk.
Mi tekɛ mi ci te kɛ diw kä piw, kiɛ karabɛ kiɛ gäth kiɛ talɛpon, ɛ känɛ ni kä guä̈th ɛn wue kɛ ji rɛc, kɛɣöö mi tekɛ mi te diw cɛ de gɔa, kua yiowkiɛn lɛ thop kɛɣöö bi läät kɛ kɛ, bi lätkiɛn yik yɔdikä.
Mi gori ŋäc mi röŋ bi ŋuotkiɛn yik kuɛn kɛn kuak tin lät kɛ ji.
Deri ŋäcdu rep bɔ kä wargakni tin ca kam ji kɛ kui ŋathä kamädan kɛɣöö bi den.
Pek kuakni ram in den ni kä jɛ
Bi ram in nhok ji den bɛ kuaku dhil rialikä kɛ pek in gori, kä bie dhiel ŋäth:
- kuak ci kɛn bi we tur, kä thiɛlɛ kuɔm ti bi kɛ yär
- kuak tin te thin ni wen lätkɛn kɛ guer
- tekɛ kuak ti kɔŋ ti luäk naath kɛ kɔc mi ci guäth kɔc ben, cetkɛ macine duŋ leth
- tä naath kɛ luɔŋ mi dit kɛɣöö bi kɛ läät kɛ piw ti lethleth guäth thäd kɛnɛ guäth puökä
- ɛn tä kuakni tetɔ gɔwkɛn kä luöt kɛn ro kɛ jɔm wiini tin tekɛ thin.
Mi ci pek kuakni duel in ci jur roŋ kɛ pek in gori, bi jur duel yik kaap cuɔŋ ɛ ŋuod kɛni ni we rɛc, biɛ ɣɔn kɛ mi latdi jɛ guan kuakni bä käɣöö derɛ kuak yik rialikä mi cɛ nyään biɛ päl.
Biɛ dhiel ŋäc: ɛn ɣöö nɛmɛ ɛ mat ruach kɛ kui nɛy ni tin pay tuok ni den kuakni tin bi dɛn kä ro kɛ cäŋkä 29 kä pay diɔk kä 2021. Mi ca mat ruach denkä du thany ni wen ɛ ŋuod cäŋ ɛmɔ kenɛ ni cop, biɛ gori bi te ŋäc Kä bok gerä ŋuotni min ca gɔr.
Kɛ goru kɛ ŋäc mi roŋ kä pek kuakni Wer bi rɔ we guic kuak tin pär kɛ pek yioniku.
Piek dennä min te kam dun yiɛnɛ ran
Nɛy tin jak naath kä den lɛ kɛn naath ɛ thiec i bi den in te kamdun piek ɛ ŋuod keni ni we rɛy duel, mi cɛ ji pen jur duel ɛ ci jiɛn bi yiow kuakni diaal tin ci yaar duel yuor piny bi cu jiɛn.
Mi thiɛlɛ mi ci yar duel, bɛ ji kam thää yioni bi cu jiɛn.
Mi tekɛ ti ci yaar duel, bi guan duel bɛ kuidu bɛ kan kiɛ kɛn yiow diaal, bɛ kɛ naŋ kɛɣöö bɛ kuakɛ tin ci yaar duel rialikä kɛkɛ.
Yiow tin te kam guan duel kɛnɛ nɛy tin juor, mi cikɛ te gak kamni kiɛn ba yiow ɛ tɔ rɔm ɛ muktäb ɛ cɔali i Rethidɛnciɛl Tɛnɛci Bon Athɔriti (RTBA), kɛn yiow ɛ tɔ thielɛ ram mi bi kɛ kan kä guan duel kɛnɛ ram in juri duel ɛ nimi ci ben ni kumɛ mi dɔŋ bɛ ram in ba kam kulɛ lar.
Mi ci yiow ɛ tɔ ja naŋkɛ ɛ guan duel; bɛ dhil yik te kɛ dup ti kɔŋ ti bɛ cuop thin:
- bia te mat kamdun yiɛnɛ muktäb ɛ cɔali RTBA
- ɛn muktäb ɛ mɔ bɛ ji moc guath ciɛŋä mi bi liep thin kiɛ bɛ ji moc yiow
- bi wargak rialikä mi nyoth ɣöö ci kuaku riar
Bi luoc wargakä min ci gɔɔr jek kä RTBA mi nyoth ɣöö yoiw tin de luäki kɛ kui kuakni ku ca ji jur duel kɛ kɛ me ŋuodi cuci, gorɛ ɛ gɔa ɛn ɣöö biɛ ŋäc i kani kam yiowku ɛ muktäb ɛn cɔali RTBA kɛ kɔr nini daŋ 15 bi kɛ thiec luäk.
Lat ran kɛ riɛkdɛ
Ɛn lat ran kɛ riekdɛ nyothɛ pek kuakni tin ci bath me we ran duel i dɔŋ.
Jɛn nyothɛ ɣöö mi te riek mi dɔŋ mi bi kuaku bath ɛ duelɛ dɔŋ ɛ ci we thin ɔ.
Mi ɣöth i, ba lat e ci lat riekdu ba lɔ guic mi tekɛ mi dɔŋ mi ci yaar duel ɛ nyɔk (mi nyöth däk kä tä in te thin ni wen kɛ nhiam) nɛmɔ la ja jek i ɛ bɛc ɛ loŋ kɛɣöö la wa i bi kuak piek.
Ɛn ram in juri duel kä jɛ bɛ ji moc wargakni daŋ 2 ti ca kɔpi, kɛ latdɛ kɛ riekdɛ ɛ ŋuod kieni ni we rɛc:
- Bi kuak yik guic mi gɔwkɛn kä biɛ larɛ ɛn ɣöö tekɛ mi ci jiäk kiɛ gɔwkɛ kɛn diaal (cetkɛ kal kiɛ karabɛ).
- Bi wargakni dɔŋ rɛw ɛ tɔ thieŋ, kɛɣöö biɛ kulɛ ŋäc ɛ gɔa mi te mi ci tiath kiɛ mi ci tol kɛɣöö de yiɛn dak, kɛ biɛ rɔ liŋ yiɛn guan duel.
- Thur tin ci jiäk duel kä bi kɛ nyuoth guan duel.
- Luocni wargak kɛl jɔk kä wargakni te ci thieŋ kɛ kɔr nini dɔŋ diɔk kɛɣöö bi ta in ciɛŋ i cieŋ kulɛ lat.
- Tɔw wargakni tien kɔŋ guath gɔa ɛ bum. Kɛɣöö ci guan duel ji bi lɛ wän.
Kɛ guath ŋathä min cia rö ŋäth kɛ jɛ yiɛnɛ guan duel
Tekɛ cuɔŋ kɛ pek in ci jur duel kɛɣöö deri jɛ ciɛŋ.
- Bi ŋuɔlu yik yuor piny kɛ guatḧdɛ. Kä ba ji moc wargak duŋ yuorɛ yioni piny duel.
- Bi kuak tin te duel dhil tiet ɛ gɔa, kɛɣöö ci kɛ bi jiäk. Mi ci kɛ jiäk ca ji bi luoc yiowku diaal mi wi we jiɛn duel.
- Luthni ji thiekädu kɛ bia cieŋ kɛ mal mani ta ciäŋka diɛn bɔ, kä ŋäcni jɛ ɛn ɣöö bi tekɛ jaalku kä bi kɛ tekɛ jaal kiɛn bɔ.
- Läri jɛ guan duel ɛn ɣöö nɛmɛ i gorɛ rialika duel kɛɣöö ba kulɛ rialika.
- Mi tɛɛ kɛ? i gɔri läthi puɔny duɛɛl ciä thurɛni däri kɛ lath duäl, duŋni ɣoo mi tɛɛ kɛ mi gɔri gɛri duäl /ciɛ dä lat ɛ kuic guan duɛɛl ɛ.
Ɛn guan cieŋ te kɛ luäŋ kɛ ɣöö derɛ we duel, derɛ kuak we guic, dunni ɣöö cɛ kamni ji luaŋ kɛ thaakni ti 24, derɛ larkɛ kɛ wargak kiɛ kɛ thokdu ɛŋu bi yiɛnɛ ben lɛ ɔ.
Te kɛ riat ti ŋuan ti ca kueŋ piny thin kam guan duel kɛnɛ ram min juri duel kɛ ɣöö de thieec, lɛ kɛn ben nɛ ruac kɛ kui pek nini tien jur kɛ duel, päth 6 kiɛ 3 mi cɛ päth 3 lok bi kɛ cuŋ kä päth 6.
Riali duel i kä ɛ ram min jur jɛ
Ti kɛ luaŋ kɛ ɣöö deri duel rialikä deri jiedɛ kɔk kuak ɛ keni guan duel thiec:
- Deri min la thurɛni ɛ ŋap kɛ jɛ, lath puny duel kɛ muthmär, deri mi ci jiäk puny duel gɛth kiɛ derɛ biɛ, min jiäk ɛ mi tiathni jɛ.
- Deri wuööth caweri gɛr kiɛ deri kɛ moc ti kɔŋ.
- Deri min la kuak ɛ ŋap kɛ thin läth duel cawerä.
Tɛɛ kɛ ti ca lath piny i /ca bi lath lät ɛ kan min la caar guan duɛl thiäc. Kɛ ti ba dhil lath lät.
Te kɛ ti ŋuan ti gor guan duelkɛ kɛ rialidu kä kɛ duäl, te kɛ ti ca de läth duel ɛ tä guan duel, jor thaŋ kiɛn gor kɛn thiec kä guan duel.
Mi ci duel rialikä jin ram min jur duel te kɛ ti bi luoc guath ni kien kɛɣöö ci guan duel, kɛ gor ɛ ɣöö bi ran dur gɛr duel mi jurɛ ni jɛ jiak ɛ, kɛ ɣöö kɛn kuak kɛ kuak guan duel ca kɛ bi gɛr ɛ kuici jɛ.
Lätni durä
Ti kɛ luaŋ kɛɣöö mi te kɛ mi ci jiäk duel ɛ ŋuod keni ni ben, ba dhil yik lät ɛ guan, cäät, mi ci macine in la leth kɛ piny jek ɛ ca jiäk ciɛ bi lät jin, ram min juri duel, bie lät guan duel.
Ci guan duel ɛ bi lar i bɛ ji tuk duel, kɛɣöö mi ciɛ jiok i ber lät ni dur, nɔmɔ ca gor.
Mi te kɛ mi ci jiäk gorɛ ɣöö ci naath rɔ bi cieŋ nhial, ba lätni jɛ ɛ mäth, amani mi cɛ gɔa, ɛnɣöö ba dur lät ca kuokɛ ni jɛ kɛ bum la latkɛ ni jɛ amani mi cɛ gɔa.
Mi gori ŋäc mi roŋ bi rɔ we rep guath kɛ kuic käɣöö mi ci ran du ram mi dɔŋ yaar.
Mi gori ɣöö de dundu lät kɛpɛth
- We kä ram min ci duelɛ jur biɛ lar ɛnɣöö bä dundu lät kɛpɛth biɛ gɔrɛ kɛ wargak kiɛ bie larɛ kɛ thokdu, kä bɛ cj ben kɛpɛth kä bie ben lät ɛ te thin, nyin ku diaal tin lät i guan cieŋ deri gɔri kɛ wɛrgak, mi ci yiɛn rɔ jek taleponi nɔmɔ ɛ cär migɔa.
- Mi ken yiɛn nɛ mal lät kɛpɛth bɛ te yiow ti ŋuaan ti biɛ yuor pimy ti cop $2500 kɛɣöö biɛ wue lät kä rɔdu ɛ thielɛ guan cieŋ.
- Gorɛ ɣöö biɛ ŋäc ɛgɔa wargakni ku diaal i ka kɛ ji kɛ kui yiowni päthni kɛnɛ kui kuakni tin ci jiäk, kɛɣöö ci kɛ rialikä.
- Thieec ram min juri duelɛ kɛ ɣöö därɛ duäl bän rialikä kɛ wargak, mi /ciɛ jɛn inɔ ɛ ji lucɛ yiow ku kɛ kɔr nini daŋ 7.
- Mi cie luaŋ ɛnɣöö deri kuak tin ci jiäk duel lät kɛpɛth bɛ ji naŋ yiow ti balkɛ yiow $2500 kiɛ mi ci guan duel ɛ lok bi nɛy yɔdikä.
Cɛ rɔ luod Ɛnɣöö de duɔr lät kɛpɛth ɛlɔŋ ɛ nimi ci naath gak guan duel kɛnɛ ram min jur duel.
Ɛnɣöö ba kuok kɛ bum i lät ni jɛ cɛ gɔa kam min ŋuod ran kɛ ciɛŋ duel ɛ nimi cɛ jiɛn duel ɛ jɛn bie kulɛ jiok i lätni tin ci jiäk, cäät kɛ min lɛ naath ɛ laak thin, kɛnɛ min la laakkɛ thään kɛnɛ min gubayni tethin, kɛnɛ tin kɔŋ, kiɛ mi lät ɛ kɛ biɛ liep kɛ nin 14.
Mi ca dur bi lät kɛpɛth:
- Thieec guan cieŋ kɛɣöö deri tin ci jiäk luaŋ kɛ lätni kɛpɛth goriɛ wargak kiɛ yɔdnijɛ i kä, kiɛ jaknɛ kɛ
- Tied wargak ni ku ɛ bum kɛɣöö luäk i run.
- Tied wargakni ku diaal ɛ kanɛ ni kä wargakni päthni ɛ wua ni kɛ tin ci piek tin ci jiäk duel gorɛ ɣöö bi kɛ tied ɛgɔa kɛɣöö mi cäŋ ci gak ni yiɛn guan duel i run de yiɛn nhiam kumɛ, kiɛ mi ciɛ bi luaŋ kɛ nin 14 bi nɛy yɔdidikä, VCAT yɔdnikɛkä bi.
Kɛ kui yiowni
Mi ci pek in jur kɛ tkok, kä thielɛ guäth mi bi wua thin kä gori ɣöö deri liep rɛy kuakni ɛ wa bi guan cieŋ yɔdikä mi gori ɣöö deri yiow rep kɛ päthni tin kɔŋ, kiɛ bi cu thop ni yiow ɛ nyɔk.
Thok ŋäthä kam guan duel kɛnɛ jur
Däk kam guan duel kɛnɛ jur, kiɛ ram min jur duel, tuokɛ kɛ dup ti ŋuaan, thääŋ kiɛn kɛn ti:
- ci ram min juri jɛn ɛ car i bɛ jiɛn bɛ lɛ wua jur guath mi dɔŋ
- ci pek ruaac e ca lat cɛ thok.
- gor guan duel luny duelɛ, kiɛ gore kɔk nidɛ.
Ci ram min juri jɛn yuor yiowni piny lok, kä cɛ thääŋ kuakni yaar bɔ kä cɛ duel cieŋ ɛjiäk ɛlɔŋ.
Mi gori ŋäc mi roŋ kɛɣöö de guan duel kɛbɛ ram min jur duel dak piny i di Ɛn jur kiɛ ciɛŋ kɛɛl la ŋäc ɛ nɔŋɛ kam ni naath mi ɛjin guan yaarä kiɛ jiäk ciɛŋdu kiɛ thieli pal piny, la ja ŋäckɛ.
Mi gori ɣöö riali liŋ dun ikä yiɛn guan duel
Mk gori jiɛn jin ram min juri jɛn, duel ɛn ci jur bi guan duel, kam pek mi par kɛ pek ɛn derɛ gor.
Mi gɔri ɣoo bi jiän guaath in juri, bi guan kuak ni kiɛ guaan ciɛŋ cɔl kɛ ɣoo bia päk in ci duɔth jɔr kä yɔw ŋac kä gɔrɛ jɛ ɛ gɔa ɛn ɣoo bi kɛn kuak thop ni kɛ gɔydiɛn.
- Yɔdninɛyikä bi nɛy lät ŋäc du kɛ ruaac kɛ kui jur ticni min dere rep ŋäc da.
- Lari jɛ guan duel mi gori jiɛn biɛ gor wargak kiɛ imiel, amani ɣöö deri jɛ yɔdikä.
- Mi gor kɛ kä ji ɛ guan duel thop niɛ.
- Thieec guan cieŋ kɛɣöö deri yiow ku tin ci duoth rɛc jek i di mi bɛ kam ji kiɛ cɛ bi ŋun.
- Riali kuak diaal tin te duel i kä kä bi mi la dun du naŋ.
- Tied nyin ku diaal tin kɔŋ amani wargakni ku dɔŋ ba ji luoc thääŋ yiowni ku.
- Beny ni kuak tin ba ji lɔ jek kɛ kɛ piny cäät, talepon numbär, beny ni kɛ guan cieŋ.
Jek du kɛ kui du min ci duöth rɛc kä guan duel
Kɛn nɛy tin juɔr kɛ duäl kä kɛ bi kɛnɛ dhil ŋac ɛn ɣoo i ɛŋu cia riäk kä kɛ mɔ, kä bikɛnɛ kulɛ guic ɛn ɣoo mi tɛɛ kɛ mi dä kɛnɛ lat. bi kɛnɛ lat ji ɛ kɛn mi tɛɛ kɛ päk mi bi kɛnɛ kan kä ji.
Mi jin guan duel cu ram min juri jɛn mac, cu wargakni thany baŋ i kɛɣöö bi dur jek, mi gori luäk yɔtni nɛy i kä.
Cu wargak mi thielɛ mi te jin thany kɛ kui kä deri ran mac.
Däk jur mi pay tuok
Mi gori jiɛn beny cieŋ ɛn jur piny ɛ ken cäŋ ni cop, ci guan cieŋ ɛ bi nhök.
Ci guan cieŋ bi nhök kɛɣöö ciɛ lät kɛ thok dun kä ciɛ lɛ gɔr ni kɛ wargak ɛ cieŋ jiɛn ni bä bi ŋuod di yiow duel piny.
Ɛ cäŋ cuc i di bi yiow dhil yuor piny kɛ kui duel ciɛ lat, ɛ nimi ci ram min guan duel cɛ duelɛ ɛ jɛn bi thop yiowni kulɛ pal lɔ kɛɣöö ci wua rɛy ŋäth,yiɛn nɛ jɛ jin ram min kulɛ bäny ni duelɛ thielɛ ji cuŋ kä ca ji palikä kɛ ɣöö mi kän naath rɔ ŋäth thiɛlɛ ŋuot mi dä lat tin de ji luäŋ luak ɣön wua kä VCAT, kɛ kɛn nɛy tin dɛ luäŋ kɛ luäk.
Kuɛnɛ ɛ lɔŋ kɛ ɣoo biɛ ŋac ɛn kui juɔr.
Wargak dennä kiɛ duŋ wujurɛkä mi jä
Ɛ ŋuod payyi däk ni jure bi ŋuod kɛ mi bi yiow ɛ thoppi kɛɣöö biɛ kulɛ par yiɛn guan duel.
Mi ciɛ lɛ ɛn mi cä kɛ jɛ nɛmɛ bi ŋuod te kɛ yiow ti bi yuor piny kɛ kɔr päthni mi ŋuodɛ tä luɔcdu kɛ diw bi ŋäc du we rep kɛ wargak ni kɛ kui jur ticni.
Guan duel deri ɛ ji jiok i bi jiɛn dunni cɛ lar baŋ
Mi guan duel ji guic jiäk ciɛŋ du bɛ ji jiok i bi jiɛn kɛ thok puny.
- ci den du kiɛ ŋuɔlu cɛ thok
- kuak ci kɛn rɔŋ kä nɛy diaal
- deri te kɛ nin 14 jur.
Ram min guan kuakni jɛn la laliaknikɛ i kɛ kuak ti jurɛ, ɛ cɛ dɛ met ɣön i kɛ kuak ti jiäk.
Guan kuakni cɛ naath ɛ lät thok kɛ kui kuak ni kɛ:
- mi gor kɛn rialikä
- mi jiäk kɛn kiɛ gɔwkɛ
- mi ci jurien rɔ rep
Te kɛ dup ti ŋuaan te guan dennä derɛ kuakɛ kɛɣöö jɛn guän duel derɛ ji benɛ thieecɛ bi jiɛn kiɛ ŋuodi duel mi jin hä i ŋuod bi yiow rep.
Mi thieli ŋäc thin kiɛ kanɛ larji
Hän diw wue jɛ ga kan kɔn lät thuok ci liŋ ni ruaac mi ci ma guadɛ mi gori ɣöö yɔdninɛyikä.
Mi liŋi ni jɛ kä ran
Gor kɛ ɣöö ba ŋac mi cuci ba ji kulɛ luak yɔdninɛyikä kɛ kui min göri.
Tin bum buom tin de kɛ tied
- Cu te kɛ mi dɔŋ mi bi thany ɛ nimi ŋic luoddɛ.
- Cu wargak mi thielɛ mi te thin thany.
- Tied kɔppi ni anän kɛ tin diaal tin thanyi.
- Tied wargakni kun diaal yiɛnnɛ min ci den kã j̈.
- Deri thieci kɛ wargak mi ca te kɛ mi piek kɛ yiow kɛ tin kɔŋ.
- Tied wargak tin kam dun yiɛnɛ guan cieŋ kɛ kui kä ɣöö dɔŋ der te ke mi de yiɛn ɛ nyuak, kamni dun yiɛn jɛ.
Yɔtni nɛy i kä mi gɔri luäk kɛ kui juɔr in juri kuak kɛnɛ mi ti kɛ riɛk mi ci jäk.
Yuat ni kä 13 14 50 kɛ ɣoo bi ruac kɛ laat muktäpä kä Victoria


text:
Cio̲o̲k 11
1 Täämɛ piny kɛɛliw thokdɛ kɛl kɛɛ rieet ti
tɔt. 2 Ɣo̲th nath kä käny ca̲ŋ cukɛ mun mi car
car jek ro̲o̲l Caynaar, kä cukɛ pua̲t thi̲n. 3
Cu kɛn ɛ la̲r ro, "Kuanɛ ro la̲t thuɔpni, bi
kɔn kɛ bul a bikɛ ciɛk." Cukɛ thuɔpni täth
kɛ ɤöö thilɛ kɛ pääm, cukɛ duɔ̲ɔ̲r mi cɔal i
baytumɛn ka̲n mi dɔp kɛn ɛ ni thuɔpni, kɛ ɤöö
thilɛ kɛ dɔp dɔp mi lät kɛn ɛ thuɔpni. 4
Kä cu kɛn ɛ lar, "Kuanɛ ro lät kä wec mi
di̲i̲t, kɛnɛ duel mi bi wi̲cdɛ räth ni puɔ̲ɔ̲rä,
kä banɛ ro moc mi baa kɛk kɔn, tuŋ bɛ mää mi
banɛ ro däk kä piny tɔ." 5 Kä cu Jaopa ben
piny, bɛ wec kɛnɛ duel tëë caa la̲t ɛ gaat
nath ben nɛn. 6 Cu Jaopa jɛ lar, "Nɛ̈nɛ jɛ,
nɛy titi cikaa do̲r kɛl , kä ci thoodiɛn a kɛl.
(Page 34)
Kä nɛmɛ ɛ ni jɛn in nhiam in kɔn kɛn ɛ tok
kɛ lätni, kä thilɛ dɔdiɛn mi bi kɛn ɛ car
i bi kɛn ɛ la̲t mi bi kɛ lɛ dhal. 7 Bɛ̈ɛ̈,
wanɛ piny, banɛ thoodiɛn wä nyon kɛ ɤöö
'ci ramɔ thok raamɔ bi lɛ liŋ." 8 Kä mëë
wëë tey inɛ cu Jaopa kɛ däk kä piny wi̲c
muɔ̲ɔ̲n kɛɛliw, kä cukɛ la̲t wec ba̲ny piny. 9
Kɛ kui̲c ɛmɔ cuɔ ciötdɛ cɔl i Bɛybol kɛ ɤöö
ci Jaopa thok kɛl ëë te kɛ naath rɛy ɤɔaa
kɛɛliw nyon ɛn guäth ɛmɔ. Cu Jaopa kɛ coo
däk kä piny.
10 Titi kɛ kɛn kuay gan Cɛɛm. Mëë ci Cɛm
runkɛ a run ti kuɔ̲r kɛl cuɛ Ara-pa-ka-cad
dieth mëë ci nyɔc ku thuŋ do̲n kɛ kɔr runi
da̲ŋ rɛw. 11 Kä mëë ci Cɛm Ara-pa-ka-cad
ku thuŋ dieth cuɛ lɛ ŋot teekä, cu mat runi-
kɛ a kur dhieec kɔkiɛn, cuɛ gaat kɔkiɛn
dieth, dhɔl kɛnɛ nyier. 12 Mëë ci
Ara-pa-ka-cad te kɛ run ti jɛn diɔ̲k wi̲cdɛ
dhieec cuɛ Cila dieth. 13 Kä mëë ci
Ara-pa-ka-cad Cila dieth cuɛ lɛ ŋot teekä,
cu mat runikɛ a kur ŋuaan wi̲cdɛ diɔ̲k,
(Page 35)
kä cuɛ gaat kɔkiɛn lɛ ni dieth, dhɔl kɛnɛ
nyier. 14 Mëë ci Cila lɛ te kɛ run ti jɛn
diɔ̲k cuɛ Ebɛr dieth. 15 Kä mëë¨ci Cila
Eber dieth, cuɛ lɛ ni ŋot teekä a bɛ te kɛ
run ti kur ŋuaan wi̲cdɛ diɔ̲k, kä cuɛ nyier kɛnɛ
wutni lɛ dieth. 16 Kä mëë ci Eber runkɛ a
run ti kur ŋuaan wi̲cdɛ jɛn da̲ŋ diɔ̲k cuɛ
Pɛlɛk dieth. 17 Mëë ci Ebɛr Pɛlɛk dieth
cuɛ lɛ te kɛ run ti kur ŋuaan wi̲cdɛ jɛn
diɔ̲k kɔkiɛn, kä cuɛ nyier kɛnɛ wutni lɛ
dieth. 18 Mëë ci Pɛlɛk runkɛ lɛ a jɛn
diɔ̲k cuɛ Rɛw dieth. 19 Kä mëë ci Pɛlɛ (unclear)
Rɛw ku dieth cuɛ lɛ te kɛ run ti kur r (unclear)
wi̲cdɛ bäŋuan, kä cuɛ wutni kɛnɛ nyier
20 Kä cu Rɛw lɛ te kɛ run ti jɛn diɔ̲k
cuɛ Thɛruk dieth. 21 Mëë ci Rɛw Thɛruk
dieth cuɛ lɛ te kɛ run ti kur rɛw wi̲cdɛ
bärɔw kɔkiɛn, kä cuɛ nyier kɛnɛ wutni dieth.
22 Cu Thɛruk Nayɔr dieth mëë ci runkɛ a
jɛn diɔ̲k. 23 Kä cu Thɛruk Nayɔr dieth,
cuɛ lɛ te kɛ run ti kur rɛw kɔkiɛn, cuɛ
wutni kɛnɛ nyier dieth.
(Page 36)
24 Kä cu Nayɔr Tɛra dieth a ci runkɛ a kur
bäŋuan wi̲cdɛ jɛn rɛw. 25 Cu Nayɔ lɛ te kɛ
run ti kuɔ̲r kɛl wi̲cdɛ jiath kɛl wi̲cdɛ
bäŋuan kɔkiɛn kɛ kɔr dapkä Tɛra, cuɛ wutni
kɛnɛ nyier dieth. 26 Mëë ci Tɛra te kɛ
run ti jɛn bärɔw, kɛ kɔriɛn cuɛ gaat dieth
Abram, Nayɔr, kɛnɛ Haran. 27 Täämɛ titi
kɛ kɛn kuay gan Tɛra, Tɛra cua gua̲n Abram,
Nayɔr kɛnɛ Haran, kä Haran cua gua̲n Lɔt.
28 Cu Haran kɔn li̲w ni jɛn kä gua̲n ni Tɛra
muun diëthädɛ kä Ur ro̲o̲l ji Kaldiyɛn. 29
Cu Abram kɛnɛ Nayɔr ro moc kɛ män. Ciöt
ciëk Abram cɔalɛ Thɛyray, kä ciöt ciëk
Nayɔr cɔalɛ Milka, nya wutä mi cɔal i Haran
in la gua̲n Milka kɛnɛ Ithika. 30 Kä täämɛ
Thɛyray ɛ rol, thilɛ jɛ gat. 31 Cu Tɛra
gatdɛ ni Abram ka̲n kɛnɛ Lɔt, gat wutä mi
cɔal i Haran min la gat gatdɛ, kɛ Thɛyray
min la ciek gatdɛ ni Abram, cukɛ wä kɛɛl kä
Ur ro̲o̲l ji Kaldiyɛn kɛ ɤöö wäkɛ muun Kɛynɛn.
Kä mëë cikɛ ben kä Haran cukɛ coo cieŋ thi̲n.
(Page 37)
32 Kä mat ni̲ni teekä Tɛra diaal wii muɔ̲ɔ̲n
kɛ run ti kur rɛw wi̲cdɛ dhieec, kä cu Tɛra
li̲w kä Haran.


text:
Cio̲o̲k 16
1 Kä ciek Abram ni Thɛyray thilɛ jɛ gaat
ti cɛ dieth. Tëë kɛ nya la̲t mi la nya ji
Ijipt mi cɔal ciötdɛ i Hɛygar. 2 Cu
Thɛyray Abram jiök, "Liŋ ɛ, täämɛ Jaopa cɛ
ɤä pën dieth gan, wër kä dnya la̲tdä, dɔ̲ɔ̲ bä
gat jek kɛ jɛ." Ci Abram jɔw Thɛyray liŋ.
3 Kuaa mëë cɛ ku cieŋ muun Kɛynɛn kɛ run
wäl cu Thɛyray, ciek Abram, nya la̲tdɛ ni Hɛygar
ka̲n, nya ji Ijipt, cuɛ jɛ ka̲m cɔwdɛ ni Abram
a la ciekdɛ. 4 Kä cuɛ niɛɛn kɛɛ Hɛygar,
cuɛ ruët. Mëë cɛ jɛ ŋa̲c i ruetɛ, cu lɔcdɛ
thiɔ̲ɔ̲l kɛ kuäärɛ ni Thɛyray.
(Page 49)
5 Cu Thɛyray Abram jiök, "Bi mi jiääk mi caa
lät kä ɤä a wi̲cdu. Cä nya la̲tdä kuëŋ baapdu,
kä mëë cɛɛ ŋa̲c i ruetɛ cu lɔcdɛ thiɔ̲ɔ̲l kɛ
ɤä. Bi Jaopa kɛmdan luk kɔn ji." 6 Kä cu
Abram Thɛyray jiök, "Nɛn ɛ, nya la̲tdu tëë
tetädu, lätni jɛ kä mi go̲o̲ri." Kä cu
Thɛyray jɛ coo ciɛŋ a bum, kä cuɛ rɔ kual.
7 Cu jääk Jaopa jɛ jek gekä puɔ̲ɔl mi te
gekä duɔ̲p mi wä kä Cur. 8 Cuɛ wee, "Hɛygar,
ji̲n nya la̲t Thɛyray, bii winith? Kä wii ni
kä?" Cuɛ wee, 'Ɣän kualäni rɔɔdä kɛ kuäärä
ni Thɛyray." 9 Kä cu jääk Jaopa jɛ jiök,
"Locni kä kuääru, kämni jɛ lɔcdu." 10 Cu
jääk Jaopa jɛ lɛ ni jiök bä, "Ɣän bä kuayku
jak kä ŋuan a 'caa kɛ bi luäŋ kɛ kuën kɛ ɤöö
bikɛ ŋuan ɛlo̲ŋ." 11 Kä cu jääk Jaopa jɛ
jiök, "Nɛn ɛ, gat a jiidu bi dap kɛ gat mi
dho̲o̲l, kä bi ciötdɛ cɔl i Icmɛyɛl kɛ ɤöö ci
Jaopa bɛc bɛcdu ka̲m tiit. 12 Bɛ cet kɛɛ
muul dɔaar rɛy nath kä nɛy diaal bikɛ gɛɛm
kɛ jɛ, kä jɛn bɛ gɛɛm kɛ nɛy diaal, mäni
watkɛ cɛ bi cieŋ kɛɛl kɛ kɛ.
(Page 50)
13 Cuɛ ciöt Jaopa mi ci ruac kɛ jɛ coo
cɔl, i E ji̲n Kuoth mi neen, kä cɛɛ lar,
"Cä Kuoth nɛn ɛ thuɔ̲k?" kä dëë lɛ ŋot kɛ
tëk mi cä Jɛ nɛn?" 14 Kɛ kui̲c ɛmɔ cuaa
(unclear) jiw ɛmɔ cɔl i Bi-ri-la-hay-rɔy. Tëë kam
Kɛydɛc kɛnɛɛ Bɛrɛt.
15 Kä cu Hɛygar Abram diëth gat mi dho̲o̲l,
cu Abram gatdɛ mɔ dieethɛ kɛɛ Hɛygar ɔ cɔl
i Icmɛyɛl. 16 Abram runkɛ jɛn bädäk wi̲cdɛ
bäkɛl mëë dap Hɛygar kɛ gat ëë dieethɛ kɛɛ
Abram ni Icmɛyɛl.


text:
Cuär tee kɛ ca̱p mi̱ wa̱nwa̱n mi̱ laa lät kɛ ɛ nɛy ti jiäk kɛ ɣöö bikɛ yio̱wku kual kiɛ läriku.
Cuëër laa kɛn nath go̱r kɛ talɛpoon, imiël, kɛ ja̱kni ma̱thickä kɛnɛ mëël kɛ ɣöö bikɛ nath yɔ̱t ti kä. Läri titi pinyɔ bikɛni lua̱k kɛ ŋäcdu kɛnɛ ga̱ŋdu kɛ rɔ kɛ guäth cuëëri tin ŋäc kɛ.
Cuër Lɔɔteri
Kɛn cuëër laa kɛn ran ja̱kä warɛgakni mi gɔaa guicdiɛn kɛ, imiel, tɛk ma̱thic kiɛ thecɔl midia mi larɛ ci mi gɔaa jek. Ɛn mi gɔaa ɛmɔ deka yio̱w, ɣo̱lidɛy, talɛpoon mi gɔaa kiɛ yio̱w warɛgakni ti deyi wee kɔk kä thuk kɛ kɛ. Kɛ ɣöö baa ji ka̱m mɛ gɔaa ɛn ci jekɔ, bikɛnɛ lari bi tho̱lbo̱k kiɛ yio̱w kɔn yuɔr piny kɛ nhiam, kiɛ bikɛ ja̱kä läri bɛ̈ŋkädu.
Tha̱a̱ ŋäckä kɛ kuic cuëëri kɛn ti:
- ɛn mɛn gɔaa ɛn deyi jek kä lɔɔteri kiɛ kuɔ̱m mi ka̱ni wee thin
- dee ji thiec yɔ̱tni kɛ nämbär kiɛ jäkni nɛy kä imiël kɛ läriku
- bi nɛy dhil jäkä läri bɛŋkädu kiɛ yio̱w kɛ ɣöö baa ji ka̱m mɛn gɔaa ɛn ci jek.
- pöth ɣɔpäth (po) buɔk nämbär, gua̱th ciɛŋkädu kiɛ nämbär mubaalpoondu biɛ ka̱m kɛ ɛ laa lariku (kä thɛlɛ nämbär duɔp min tekɛn thin ɛn dee kämni ji).
Cuär Rebet
Cuëër laa kɛnɛ nath ɛ pɛli bëkɛ kä kumɛ, bɛŋ kiɛ muktäpni tin ŋäc kɛ ɛlo̱ŋ kä bikɛn i jiök i tekɛ yio̱w ti ci jek- duŋdɛ ni ɣöö bi yio̱w kɔn yuɔr ji muktäpä kɛ ɣöö bi yio̱w tɔ̱tɔ̱ kulɛ go̱r. Tha̱a̱ cuëëri laa kɛn nath ɛ jio̱k ɛn ɣöö pɛnciindu kiɛ aluɔ̱wɛndu thɛlɛ yio̱w titi thin, kiɛ ci yio̱w ti ŋuaan yuɔr piny kɛ kuic biliku ɛjɛn mɛn dee ji luɔ̱c yio̱w titi kɛ jɛ.
Bɛŋ mi thuok kɛnɛ muktäp nyɛgath kä kumɛ cɛ ji dee yɔ̱tikä ɛ bɛ ji jiök bi yio̱w kɔn yuɔr piny kɛ nhiam kɛ ɣöö bikɛ kulɛ jek.
Cuär Nhöök
Cuëër laa kɛn nath ɛ jek kä wɛ̈pthayni go̱r kä, mi cikɛ ro̱ ŋäc kä caa ro̱ nhɔk, bikɛ cuɔ̱ ruac kɛ kɛ imiel, talɛpoon kiɛ jäkni wargakni ni ciaŋ, kɛ gua̱th mi tɔt, ɛn ram ɛn bi cua̱r duɔr kual kä jɛ bikɛ ro̱ cuu nhɔk kɛ ɣöö baa rö cu ŋäth ɛlo̱ŋ kɛnɛ nhök mi diit.
Kɛ ɣöö inɔ, ɛn cuär bɛ ca̱p pɛlädɛ rialikä mi bɛ jekni yiöw, laa malɛ tuɔkɛ ni ciaŋ ɛn ɣöö dɔ̱ŋ bɛ lari tekɛ juey kiɛ watdɛ mi tee buɔ̱t kiɛ yio̱w ti deyɛ gath. Kɛ guäth ɛmɔ, bi ram ɛn ca thiec kɛ yio̱w cu nhɔk kä bɛ yiöw cu ja̱k, cäŋ caa läri ɛ ji dhɔarun kiɛ ma̱thniku i nɛmɛ ɛ cuär. Mi caa yio̱w ja̱k kɛ muktäp ja̱k yio̱ni kiɛ kɛ rɛy warɛgakä, caa tuɔkɛ ɛn ɣöö dee kɛ jek ɛbaa kɛ luɔ̱c jɔk.
Ga̱ŋdu kɛ rɔɔdu - Mɛn diitni jɛn bi tit kɛ kuic cuëëri
- mi guic ci jɛ gɔaa ɛ laa thuok, deya jɛn bä
- tit rɔdu kɛ imiel mi kuic ci luɔdɛ, ruac ram mi kuic ci kɛ talɛpoon kiɛ warɛgak mi larɛ tekɛ yio̱ku ti tekɛ nɛy kä ka̱ni kɛ thiec
- cu yio̱w met ja̱k kiɛ läri bɛŋkädu kɛ ɣöö bi mee gɔaa jek
- kɔn niɛ ŋäci ci wee rɛy kumä lɔɔteri kiɛ mi gɔaa mi köŋkɛ kä ŋäc nijɛ lɔɔteri mɛn thuok cɛ ji bi thiec kɛ yio̱w to yuori piny kɛ ɣöö bi mi gɔaadu jek
- cu yio̱w yuor piny kɛ ja̱knidu ɛ laa muɔ̱ni ɣɔɔdor kiɛ rɛy warɛgakä - ni ciaŋ lamni jäki kɛ kireti kat kiɛ PayPal
- teni kɛ ŋäc kɛ wɛpthay kacni mi lät kɛ thurɛ lögö bɛŋkä mi ŋäc kɛ kɛnɛ muktäpni tin kɔ̱ŋ - mi kuic ci jɛ, yɔ̱tni bɛŋ ikä kiɛ mutäp kɛ ɣöö biɛ ŋäc kä kɛ
- cu lät kɛ warɛgak mi jeki kä imiel kɛ ɣöö bi ji nyɛgath kä yɔ̱ti kä. ni ciaŋ mi go̱ri läri yɔ̱tkä wer warɛgak go̱rkä pooni kiɛ gua̱th tin kɔ̱ŋ
- cu yio̱w met ja̱k kä rami ka̱n yɛn mi jek ɛ bia wɔ̱a̱ŋkun nɛy, ɛ cäŋ cia ruac kiɛ tekɛ muuc jäkɛ kä ji
- liŋ ciɛ muɔri kɛnɛ mäthniku mi diɛr kɛ kɛ ram mi ciɛ jek rɛy kɔmpio̱terkä
- teni kɛ ŋäc mi thurɛ ni nɛni tin laa jekɛ nath rɛy kɔmpio̱tɛrkä mi cikɛn ca̱t kiɛ guic ji kɛ cetkɛ thurɛ ni ka̱nkɛ makɛthiin.
Känidu kɛ cär kɛ kuic Cuëëri
Mi cari jɛ ca nyinku kual, yɔ̱tni nɛy ikä kɛ pɛ̈th kɛ ɣöö biɛ lar ɛŋu laa riɛkɔ. Kuel tekä tää tekɛ riɛk, dɔ̱ŋ dee yio̱ku luɔ̱c jɔk ɛ ji kiretdɛ katkädu kiɛ bɛŋ.
Jekk ma tkunx tista' tieħu flusek lura, xorta huwa importanti li tirrapporta l-inċident, billi l-informazzjoni tista' tgħinna biex inwaqqfu li oħrajn ikunu ngannati.
Ŋiic ni rɔ läri kɛ ɣöö caa birɔ nɔ̱n kɛ cuëër kɛ guicdu kɛr Stevie's cuëer duel gɔ̱rkä bidiö kä kɔnthio̱mɛth kä muktäpni nyɛgathä tin tɔni.


text:
Collected and written by Michael Thilyang Gatkek With special thanks to Fr Christian Carlassare and pastoral team of Holy Trinity Parish (Old Fangak) (for English translation see their great book: Nuer Folktales, Proverbs and Riddles)
Kɛ gua̠th ee ci wä gɔk kɛnɛ nyaŋ kɛ mäth. Kɛ cäŋ däär ni ciaŋ gɔk la wɛɛ piny gekä yieer. Ɛn wani bɛ nyaŋ wä cɔl. Bɛ wee i nyaŋ, ber raar ban ben muɔŋ. Bi nyaŋ jɔwdɛ liŋ, bɛ kɛt wɛɛ kä määthdɛ kɛ ɣöö bikɛ wä muɔŋ. Kɛ cäŋ kɛl cu kuär nyaaŋ te kɛ juey. Cu ki̠i̠mni ɛ thɛm i bɛ gɔaa, duŋdɛ ɣöö /ka̠ jɛ luäŋ ɛ kɛn. Cu ki̠i̠mni wee i duop kɛl mi gɔaa min bi kuär jakä tek, ɛ ɣöö bɛ lɔc gɔkä cam. Cu ki̠i̠mni ɛ la̠r nyäŋ diaal kɛ ɣöö ba cieeŋkiɛn ba̠ny piny bikɛ lɔc gɔkä wä go̠r gua̠a̠thni diaal. Kɛ cäŋ in dɔ̠ŋ cukɛ röm kɛnɛ mäthdɛ ni gɔk ɛn nyaŋ. Cuɛ gɔk jiök i göörä ɣöö ban wä, denɛ määthdä wä guil kuic yieer. Cu gɔk wee i ɣän kuecä ket. Cu nyaŋ ɛ jiök i ber kac ni jɔkdä, bä ji naŋ. Cu gɔk kac jɔk nyaaŋ, cukɛ wä kɛɛl duŋdɛ ɣöö /ka̠ yieer ŋok kuic. Cu nyaŋ gɔk naŋ dhɔr kua̠riɛn. Cu nyaŋ määthdɛ ni gɔk jiök i gɔaaɛ määthdä ɛn ɣöö can ben dhɔr kua̠ra. Tämɛ kuära tɛ kɛ juey, kä ci ki̠i̠mni diaal wee i duɔ̠p kɛl in bi gɔaa kɛ jueydɛ, ɛ ɣöö bɛ lɔc gɔkä cam. Määthdä mi luotdɛ rɔ bi ɣä ka̠m lɔcdu kɛ ɣöö bi kuära puɔ̠nydɛ pual. Cu gɔk ɛ luoc kɛ duɔ̠p mi gɔaa kɛ ɣöö ɛ ley mi pɛl pɛl ɛlɔ̠ŋ. Cuɛ määthdɛ jiök i bä ji luäk kɛ lɔcdä cetkɛ min ci lar. Bä jɛ ka̠m ji duŋdɛ ɣöö /ka̠ lɔcdä nööŋ kɛ ɣä kɛɛl. Cɛ rueec, cä jɛ ba̠ny ni wic jiaath in tee kuic yieer, nyɔk ɣä kɛ nööŋ kɛ jɔkdu, bä jɛ wä ka̠m ji ɛn wani. Cukɛ luoc jɔk kɛ ket, wäkɛ kuic yieer in dɔ̠diɛn. Min cikɛ cop thaar jiaath cu gɔk kac wic jiaath kɛ pɛ̈th ɛlɔ̠ŋ. Kä cɔɔlɛ määthdɛ wic jiaath, laarɛ jɛ i ɛ jin nyaŋ mi dɔ̠a̠r, wer go̠o̠r gɔk mi dɔ̠a̠r mi bi ji wä ka̠m lɔcdɛ, ɣän göörä ɣöö bä lɔcdä tit kɛ ɣä kɛɛl. Niɛ wanɔ cu gɔk lɔcdɛ kään kä te wic jiaath ni ciaŋ amäni wa̠lɛ.


text:
Riät kɛ kuic cuŋkä du mi köökä ŋɔaak kä Australia.
De ɣä loc yiöw I di?
Mi te kɛ mi ci jiäk kä tin ci kɔk, dɔŋ de ji thuɔk ji moc kɛ mi dɔŋ, de ji loc yiöw, de riali kä kie dup cutkä ti kɔŋ. Dup tin te thin tin ‘col’ kɛ duɔr mi ci jiäk ŋuan kɛ.
E riɛk ɛ mith de rialikä mɔ ɛ ji thukä?
Mi ci duɔr lät
Ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö bi duɔr mi ci jiäk loc jɔk cet kɛ ɣö bi min kɔakɛ kɛnɛ la̱t dhil gɔa.
De duɔr jiäk mi:
- Cɛ la̱t in la latɛ ni wen lät – cet kɛ ɣö, mi ci dhar tha̱t ŋɔak thal
- Tek kɛ mi ci jiäk thin – mi ci dhar tha̱t du thak dɛ pɛn jɔ̱r ni kɛ gua̱th in pay I kɔkɛ
- Ciɛ jɛn I göri bi kɔk, kiɛ cɛ thuɔk – mi ca dhar tha̱t du kɛ̱ɛ̱k
- Derɛ riɛk nöŋ – mi la mac a tɛ̱ny kä dharu
- Känɛ jäny ɛlöŋ – dhar tha̱tdä tiathɛ ni kɛ kɔr pääthni da̱ŋ diɔk kɛ kɔr kä me cä kɔk.
Thɛlɛ ji cuɔŋ kɛ ɣö bi duɔr locjɔk kä thuk mi ci:
- Ji thuɔk ji la̱r min ci jiäk ɛ ŋuot käni jɛ ni kɔk
- Duɔr guic ɛ ŋuot kani duɔr ni kɔk, kä thiɛlɛ mi jiäk mi ci jek
- Min ci kɔk cieŋ ɛ jiäk, kiɛ
- Duɔr ciɛŋ kɛ guath mi bäär.
Bä ben ŋa̱c I cɛ jiäk kɛ kɔr kä me cä ciɛŋ
Deri duɔr mi ci jiäk loc jɔk mi cäŋ ci:
- Duɔr ciɛŋ
- Wargak kook kä dɛ ka̱m rar
- Ka̱a̱m rar gua̱th tɔw kä dɛ.
Cä luɔ̱t kɔk kä cä ciɛŋ kɛ gua̱th mi tɔt, duŋ dɛ ɣö ci biɛlɛ be raar ni kɛ cäŋ in dhiam e lakɛ ni jɛ, ɛ cäŋ ni me cä tin ca gɔr kɛ kui dɛ guɔɔr.
Cɛ cät kɛ jɛ kiɛ nyothɛ ta̱t dɛ
Mi kɔki duɔr kɛ ta̱ in cet kɛ jɛ kɛnɛ nyuth la̱t dɛ, bɛ dhil ca̱a̱t kɛ jɛ. Mi ci duɔr cät kɛ jɛ, ciɛ de kɔk, ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ji loc yiöw ku.
Cä kɔm thieec I de kɔk, cet kɛ duɔr in ca nyoth, duŋ dɛ ɣö me cɛ cop cue jɔc I tekɛ biɛl mi dɔŋ mi ci cät kɛ duɛr e cä nɛn kiɛ cä mɛk.
Cɛ we kɛɛl kɛ min ca gɔr
Duɔr bɛ dhil we kɛl kɛ min ca gɔr (cet kɛ min ca gɔr kiɛ tekä TV köökä). Mi te kɛ däk kɛ min ca nyoth cuɛ kɔk, kä jin ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ji loc yiöw ku.
Cä jiɛla̱n kɔk I ca lar i ‘guɔp’ rɛy wargak thukä. Me cä cop cieŋ cue jɔc ɛn ɣö ca lät kɛ guop.
Cɛ lät cet kɛ min ca lar ɛ ram in kɔk ŋɔaak
Deri duɔr loc jɔk mi cɛ la̱t in ca lar ɛ gua̱n thukä lät.
Cä thak kɔk mi ca ɣä jiök ɛ ram in kɔk ŋɔaak I bɛ lät rɛy pini, duŋ dɛ ɣö min cä we yieër cue thia̱ŋ kɛ piw.
Cɛ lät cet kɛ min cä thieec
Deri duɔr loc jok mi cɛ la̱t in la̱t in göri lät, cet kɛ ɣö:
- Ɛ käni jɛ ni kɔk ciɛ la̱r gua̱n thuɔk ɛn min bi we la̱t kɛ jɛ
- kɛnɛ ɣö ŋäthi min ca la̱r ji ɛ ji thunkä mi kuanyi duɔr. ɣän cä la̱r nɛy tin la thurbili akɔk ɛn ɣö görä thurbil mi de riäy dä yɔc yiëër. Ci gua̱n köökä ɣä kök kɛl, jiökɛ ɣä bɛ la̱t we la̱t.
Kä kɛ wär e kuɛnɛ wargak thurbil cua̱ jek ɛn ɣö cɛ riäy yiëërä de yɔc a gɔa ɛthɛlɛ riɛk mi tuɔk.
Cä ca̱rä gɛr
Ci ji thukä ji de dhök ɣö loc ci duɔr jɔk ‘mi ci ca̱ru gɛr’. Duŋ dɛ ɣö tha̱ŋ thukni tekɛ ŋut kiɛn a de ji loc yiöw, de dundu luɛl kɛ mi dɔŋ kiɛ de gɔrpiny mi ci ca̱ru gɛr kökä.
Thɛlɛ ɣä mi nyoth ɣö cä duɔr kɔk
Görɛ ɣö bi tekɛ mi nyoth ɣö ci duɔr kɔk kä thuk ɛmɔ. mi thiɛlɛ ji wargak in la ka̱m kɛ ran gua̱th kökä, deri duɔr thöp mi nyoth ɣö ci duɔr kɔk ciet kɛ:
- wargak mi nyoth ɣö ca yiöw ka̱n kä ji
- wargak mi cia mat i bi yiöw yuɔr piny ɛ math
- nɔmbɛr mi nyoth ɣö ci duɔr kɔkä intɛrnɛt kiɛ mi ca ka̱m ji kɛ rɛy tɛlɛpɔnkä.
Cä jek ɛ la muc
Nɛy tin la moc kɛ muc tekɛ cuɔŋ kɛ ɣö de kɛ loc yiöw kiɛn mi ci duɔr jiäk, cet kɛ nɛy tin kɔakɛ ŋɔak kä thuk, duŋ dɛ ɣö deri duɔr loc jok mi nyothi jɛ ciɛ kɔk. Guic ni nhial.
Kɔakä jɛ gua̱th in kɔakɛ ŋɔak thin kɛ yiöw ti tɔt
Ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö ‘de ji loc yiöw ku mi ci duɔr kɔk kɛ yiow titɔt’ kä cɛ jiäk cet kɛ mi ci duɔr kɔk kɛ yiöw ti ŋuan. Ce gɔa ɛn ɣö ba lar i ca rami kɔk duɔr kɛ yiöw ti tɔt de loc yiöw kɛ mi ci duɔr jiäk.
Duŋ dɛ ɣö ci bi thiec i ba ji loc yiöw ku mi ci ji thukä ji nyoth min ci jiäk, kie tin deri ŋa̱c guath in guici duɔr thin. Cet kɛ wargak in ca la̱th pucny lut kä mi nyoth jɛ ca yiöw kɛ ‘yothpiny, mi ci rɛ̱̱̈ɛ̱̱̈t mi ca kɔc’.
‘Tin la kɔakɛ kɛ yiöw titɔt’ kɛ ti:
- ca yiöw kiɛn yothpiny
- te kä gua̱th ‘nyuthkä kiɛ rew’ ŋäpkä
- kɔakɛ gua̱th in la̱t kɛ biäy ni thin.
Kɔakä jɛ ɛ la mi ca kɔn ciɛŋ
Be kä thuk: ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ji loc yiöw ku mi ci duɔr mi ca kɔn ciɛŋ kɔk, duŋ dɛ ɣö tit pek runi biäy, pek yiöwni kɛ kɛnɛ ta̱ pua̱ny dɛ ɛn gua̱th ɛ kɔk I jɛ thinɔ.
Mi kɔk i rar: rami kɔk ŋɔaak rar thilɛ lua̱ŋ kɛ ɣö bɛ ji loc yiöw, bɛ duɔr gɛr kɛ duɔr kiɛ bɛ min ca kɔk nyɔk kɛ lätni (cet kɛ mi kɔakɛ cieŋ kiɛ gua̱th kökä mi dit).
Kɔakä jɛ kä intɛrnɛt
Mi kɔk I duɔr kä thuni auɛtralia tin te rɛy intɛrnɛt, ti kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ji loc yio̱w ku mi ci duɔr jiäk, pärɛ kɛ mi kɔki duɔr kä thuk. Ɛ ni mi kɔk I duɔr kä rami dɔŋ rar. Guic ni nhial.
Ɣän ta̱ kɛ cuɔŋ kɛ ɣö de ɣä col – de ɣä loc yiöw, de duŋ dä nyɔk kɛ lät ni kiɛ de ɣä moc mi dɔŋ?
Te kä ta̱ in ci tuɔk kɛ duɔr, mi ɛ.
Riɛk midit – ca de rialikä kiɛ bɛ gua̱th mi bäär naŋ kɛ rialidɛ kä, kiɛ, Ca bi luäŋ kɛ rialikä
Ɛ ca̱ru kä rɔa mi:
- bi duɔr loc jok, de ji loc yiöw ku, kiɛ ba ji moc mi dɔŋ, kiɛ
- nhɔki duɔr kä ba ji col kɛ ɣö ci ben kä thuk.
Riɛk mi tɔt – jɛn de rialikä kɛ pek gua̱th mi tɔt
Bi ji thuoka dhil moc gua̱th mi la̱t kɛ duɔr kɛ jɛ. Ɛ ca̱r ji thukä ɛn ɣö ba ji luoc yiöw, ba duɔr rialikä kiɛ ba ji moc mi dɔŋ. Mi ci ji thukä jɛ gör i bi kɛ duɔr rialikä, ɛ la̱t diɛn ɛn ɣö bi kɛnɛ loc gua̱th e ta̱th kɛ jɛ thin kä bi kɛ ruac kɛ kɛ.
Mi ci ji thukä jäny, kiɛ ci kɛnɛ look i bi kɛ duɔr rialikä, deri:
- duɔr lock jok kä thieeci kɛ ɣö ba ji loc yiöw ku kiɛ de ji moc mi dɔŋ
- rami dɔŋ gör me de duɔr la̱t kɛ pek yiöwni ti tɔt ti de luäŋ kɛ yor piny ɛ ji thukä.
Riät ti kɔŋ
Kɛ kuic riatni ti kɔŋ, guil ga̱a̱th kökä da.


text:
Nëën Jaöba- Kɛ Kɔn Ŋaani?
Nëën Jaöba kɛ Kɔn Ŋaani?
Kɔn, bä nɛy rɛy nɛɛni ti kur diaal ti tekɛ thuk ti gööl, kuɛ la ɣöö lätkɔ diaal kɛ kɛl. Kä min di̱t ni jɛn ɛlŋ ɛ ɣöö liak nɛy ni Kuoth Jaöba, min la Kuoth Baibolä ëë cak ti diaal. Kɔn, com nɛy r ɛlŋ bä kɛ guur Yecu Kritho kä ɛ gɔɔy mi di̱i̱t kä nɛy ɛn ɣöö ba nɛy cɔl i̱ ji̱ kɔaar Kritho. La ramɔ kä kɔ gua̱a̱th mi di̱i̱t a thuk kɛ ŋi̱i̱c nath kɛ Baibol kɛnɛ kui̱ Kuäärä Kuɔth. Kɛ ɣöö la ruac nɛy kɛ kui̱ Kuɔth ni Jaöba kɛnɛ ciaŋ Kuäärädɛ ca nɛy cu cɔl i̱ Nëën Jaöba.
Guic gua̱a̱th in tee nɛy thi̱n kä intɛrnɛt.Kuɛn Baibol rɛy intɛrnɛt.Ŋi̱i̱cni rɔ kɛ kɔ kɛnɛ ciaŋ ŋäthäda.


text:
Nëën Jaöba- Kɛ Kɔn Ŋaani?
Nëën Jaöba kɛ Kɔn Ŋaani?
Kɔn, bä nɛy rɛy nɛɛni ti kur diaal ti tekɛ thuk ti gööl, kuɛ la ɣöö lätkɔ diaal kɛ kɛl. Kä min di̱t ni jɛn ɛlŋ ɛ ɣöö liak nɛy ni Kuoth Jaöba, min la Kuoth Baibolä ëë cak ti diaal. Kɔn, com nɛy r ɛlŋ bä kɛ guur Yecu Kritho kä ɛ gɔɔy mi di̱i̱t kä nɛy ɛn ɣöö ba nɛy cɔl i̱ ji̱ kɔaar Kritho. La ramɔ kä kɔ gua̱a̱th mi di̱i̱t a thuk kɛ ŋi̱c nath kɛ Baibol kɛnɛ kui̱ Kuäärä Kuɔth. Kɛ ɣöö la ruac nɛy kɛ kui̱ Kuɔth ni Jaöba kɛnɛ ciaŋ Kuäärädɛ ca nɛy cu cɔl i̱ Nëën Jaöba.
Guic gua̱a̱th in tee nɛy thi̱n kä intɛrnɛt.Kuɛn Baibol rɛy intɛrnɛt.Ŋi̱cni rɔ kɛ kɔ kɛnɛ ciaŋ ŋäthäda.


text:
CIO̱O̱K KÄ WÄL BÄkƐL
Guuri ni Duɔ̱ɔ̱p Palä mi Thuɔ̱k
Ɛŋu mi ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol kɛ kui̱ kuthni jiɛɛn?
Ji̱ Kritho guɛckɛ yiitni tin gua̱c kɛ ruac Kuɔth i̱di̱?
Deri ŋa̱thdu nyuɔ̱th nɛy kɔ̱kiɛn i̱di̱ kɛ duɔ̱ɔ̱p mi gɔaa?
KU WEE kɛ cäŋ kɛl curi jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ca ji̱ thieekädu diaal luɛŋ. Curi nɔmɔ ŋa̱c kɛ ɣöö tëëkɛ ram mi ci wäl lue̱ŋä ruɔr rɛy dhɔaar kɛ tɛ̱̈ɛ̱̈, kä ɛn täämɛ ci lia̱a̱ ku ben ɛpuc. Ji̱n ɛleeŋu mi deri la̱t? Ɣɔ̱ɔ̱n, deri rɔɔdu bar ɛpuc dhɔɔr ɛmɔ. Duundɛ ɣöö cäŋ ci rɔɔdu bar bä deri rɔɔdu thiec, ‘Ɣän cä kään a ka̱n ɣä luɛŋ inun?’
2 Täämɛ, ci mi cäät kɛ nɔmɔ tuɔɔk rɛy duëël kuɔth in ŋi̱eckɛ naath thi̱n kɛ ka̱a̱cni. Ci Baibol ɛ lar ɛn ɣöö ciaŋ palädiɛn ca luɛŋ kɛ ŋi̱i̱c kacä kɛnɛ lät ti jiäk. (2 Ji̱̱ Ko-rinth 6:17) Kɛ kui̱ ɛmɔ, lotdɛ rɔ ɛn ɣöö deri ben raar kä “Bɛ̈-bi-lɔn in di̱i̱t,” in la kuäär duëli kuɔth tin ŋi̱eeckɛ naath kɛ kac kɛnɛ lät jiäkni wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n. (Nyuuth 18:2, 4) Ji̱n ci ben raar kä Bɛ̈-bi-lɔn jɔɔ? Mi ci ben raar thi̱n puɔ̱th akɛ ji. Duundɛ ɣöö, ci bi gɔ̱a̱r ni ji̱ duëël kuɔth ɛmɔ warɛgak kärɔa i̱ cä luakdun ba̱ny piny. Deri rɔɔdu thiec, ‘Ɣän cä ciaŋ palädiɛn in ca luɛŋ nööŋ raar kɛ ɣä kɛɛl inun?’ Guic tha̱a̱ŋ ciɛŋnikiɛn ti̱ti̱.
KUTH JIƐƐN KƐNƐ PAL NƐƐNI TI CI LI̱W
3 Tha̱a̱ŋ nath palkɛ kuth jiɛɛn ciëëŋnikiɛn kɛ run ti ŋuan. Ji̱n ti̱i̱ kɛ kuth jiɛɛn cieeŋdu? Mi ti̱i̱ kɛ kuth jiɛɛn, dɔ̱ŋ deri jɛ car ɛn ɣöö ci raan Kuoth dee pal baaŋ a thilɛ kuth jiɛɛn. Dɔ̱ŋ kuth jiɛɛn tɔ̱tɔ̱ nhɔki kɛ ɛlɔ̱ŋ. Duundɛ ɣöö, Kuoth ɛ jɛn ɛnɔ ŋäc duɔ̱ɔ̱p in dënɛ pal ni jɛ mɔ, kɛ ɣöö ci Baibol wee Kuoth lo̱kɛ ɣöö banɛ pal kɛ kuth jiɛɛn. (Ɣöth 20:4, 5; Diit 115:4-8; I-ca-yaa 42:8; 1 Jɔ̱ɔ̱n 5:21) Kɛ kui̱ ɛmɔ, gɔaa ni ɣöö deri guɔ̱ɔ̱r ni ciaŋ palä mi thuɔ̱k kä deri kuth jiɛɛn ba̱ny piny. Täämɛ, banɛ kuth jiɛɛn dhil ba̱ny piny, kɛ ɣöö ci Baibol wee, kuëth akɛ ram in bi kuth baaŋ täth, “tin lo̱k Kuoth Nhial kɛ.”—Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 27:15.
4 Pal Gua̱ndɔɔŋni nath tëë ci li̱w tëë thi̱n rɛy duëli kuɔth tin ŋi̱eckɛ naath kɛ ka̱a̱cni kɛnɛ lät jiäkni. Mëë ŋot /ke̱n naath Baibol ni ŋa̱c, ŋa̱thkɛ jɛ ɛn ɣöö nɛy tin ci li̱w kɛn a teekä ro̱o̱l nhial, kä dɔ̱ŋ dëë nɛy tin ŋot teekä lät kä mi gɔaa kiɛ mi jiääk. Dɔ̱ŋ la wi̱i̱ guäth mi na̱n kɛ ɣöö bi guudɔɔŋni tin ci li̱w wä pal ɛn thɔ̱ŋɔ. Duundɛ ɣöö, ciɛ ŋa̱c kä Cio̱o̱k kä 6 kä jɛn bok ɛmɛ, ɛn ɣöö nɛy ti ci li̱w thilɛ kɛ ro̱o̱l nhial kiɛ ro̱o̱l jɔɔkni. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ram mi wee cɛ ruac kɛ nɛy ti ci li̱w latdɛ ni kac. Ruaacni diaal tin waa ca lat ɛ nɛy ti ci li̱w bäkɛ kä kuth guääyni. Kä ɛnɔ, cu Kuoth Jaöba gaat I-thɛ-rɛl gok kɛ ɣöö cikɛ bi ruac kɛ nɛy ti ci li̱w kiɛ ti̱t.—Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 18:10-12.
5 Mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin ciaŋkɛ kuth jiɛɛn kiɛ mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin palkɛ nɛy ti ci li̱w, ɛŋu mi deri la̱t? Kuɛn Baibol ɛlɔ̱ŋ, kä guic gua̱th tin ruac kɛ kui̱̱ kuthni jiɛɛn kɛnɛ min ca lar ɛ Kuoth kɛ kui̱diɛn. Pal Kuoth Jaöba ni ciaŋ kɛ ɣöö bɛ ji̱ nyuɔ̱ɔ̱th duɔ̱ɔ̱p thukä, kä thiecɛ bä kɛ ɣöö bɛ ji̱ jakä cär kɛ duɔ̱ɔ̱p in cär kɛ jɛ.—I-ca-yaa 55:9.
YIIT KRITHMI̱TH KA̱NƐ LA̱T Ɛ JI̱ KƆAAR KRITHO TËË NHIAM
6 Täämɛ, dëë ciaŋ palä ran nyon ɛ duël kuɔth tin ŋi̱eckɛ naath kɛ kac kɛ kui̱ yiitni tin la la̱tkɛ rɛy runä. Nɛnɛ, yiit kiɛ bul Krithmi̱th ɛ kɛl kä ti̱ti̱. Täämɛ, yiit Krithmi̱th la̱tkɛ jɛ kɛ ti̱em däpä Yecu Kritho, kä duël kuɔth diaal tin cɔalkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn i̱ ji̱ Kritho la̱tkɛ yiit ɛmɔ. Kuɛ la ɣöö thilɛ mi nyooth jɛ ɛn ɣöö ji̱ Kritho tëë nhiam la̱tkɛ yiit Krithmi̱th ɛmɔ. Ci bok mi cɔali Sacred Origins of Profound Things ɛ lar ɛn ɣöö: “Rɛy runi ti kur rɛw kɛ kɔɔr kä mëë ca Yecu thuŋ dap, thilɛ ram mi ŋäc cäŋ däpä Kritho kä thilɛ ram mi diɛɛr kɛ ɣöö bɛ cäŋ ɛmɔ ŋa̱c.”
7 Duundɛ ɣöö a cäŋɛ mi ci ji̱ kɔaar Yecu cäŋ däpädɛ ŋa̱c, cikɛ yiitdɛ dee la̱t kiɛ cikɛ bulɛ dee puɔ̱t. Kä ɛŋu mɔ cikɛ yiitdɛ dee la̱t ɔ? Ɣɔ̱ɔ̱n, nɔmɔ ɛ ɣöö ci bok in cɔali The World Book Encyclopedia ɛ lar i̱ Ji̱ Kritho tëë nhiam “/cikɛ bul a puɔ̱t kɛ ti̱em cäŋ däpä ran kiɛ cikɛ yiit a lät kɛ ti̱em cäŋ däpä ran kɛ ɣöö nɔmɔ ɛ duŋ nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth.” Ti̱em cäŋ dääpä in ca lat kä Baibol ɛ duŋ ruëëcni da̱ŋrɛw ti ci tɔ̱a̱ ji kɔaar Kuɔth ni Jaöba. (Tuk Cäkä Ɣɔaa 40:20; Mak 6:21) Mëëdan la̱tkɛ yiit ca̱ŋ dääpä kuthni guääyni. Nɛ̈nɛ jɛ, kɛ cäŋ kä 24 kä pay Dhieec (Duät) rɛy runä la ji̱ Röm yiit cäŋ dääpä kuɔthdiɛn mi cɔali Diana a lät. Kɛ cäŋ in guur cäŋ ɛmɔ, bikɛ yiit cäŋ dääpä kuɔthdiɛn in la kuoth ca̱ŋ mi cɔali Apollo la̱t bä. Kɛ kui̱ ɛmɔ, yiit ca̱ŋ dääpä ɛ duŋ nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth, ciɛ duŋ ji̱ Kritho.
8 Tëëkɛ mi dɔ̱diɛn bä mi pen ji̱ kɔaar Kritho tëë nhiam ɣöö ca yiit cäŋ dääpä Yecu bi la̱t. Ji̱ kɔaar Yecu ŋa̱ckɛ jɛ ɛn ɣöö yiit cäŋ dääpä ran te rɛydɛ kɛ yiey ti jiäk. Nɛ̈nɛ jɛ, ci ji̱ Gɛ-rith kɛnɛ ji̱ Röm tëë wal ɛ lar ɛn ɣöö tëëkɛ yiëë kiɛ kuoth mi la bä kɛ cäŋ dääpä ran, kä bɛ cu te kɛɛl kɛ raan rɛy teekädɛ kɛɛliw. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ci bok mi cɔali The Lore of Birthdays jɛ lar ɛn ɣöö: “Yiëë ɛmɛ tëëkɛ maar kɛ kuoth in daapkɛ ram ɛmɔ kɛ cäŋ däpädɛ.” Kɛ kui̱ ɛmɔ, Kuoth Jaöba /ci lɔcdɛ dee tɛɛth kɛ yiit mi matkɛ Gatdɛ ni Yecu kɛɛl kɛ kuth guääyni. (I-ca-yaa 65:11, 12) Kuɛ lɛ tuɔɔk i̱di̱ ɛn ɣöö ba yiit Krithmi̱th la̱t ɛ nɛy ti ŋuan?
TUK KRITHMI̱TH
9 Cua da̱p Yecu Kritho ben la̱t ɛ naath kɛ cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw (Tio̱p in Di̱i̱t) kɛ kɔɔr runi ti ŋuan mëë ci Yecu thuŋ wä nhial. Duundɛ ɣöö nɔmɔ /ciɛ jɛn cäŋ ëë dapkɛ ni Yecu, kɛ ɣöö Yecu dapkɛ jɛ kɛ Pay Wäl (Laathbuɔɔr).* Kä ɛŋu mi cuɔ cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw kulɛ mɛk ɛ naath ɔ? Ɣɔ̱ɔ̱n, ci bok mi cɔali The New Encyclopædia Britannica ɛ lar ɛn ɣöö cu nɛy ti cɔalkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn i̱̱ ji̱̱ Kritho “cäŋ ɛmɔ ben mɛk kɛ ɣöö ɛ ‘cäŋ ti̱i̱mä kuɔth ji̱̱ Röm in la kuoth ca̱ŋ.’ ” Kɛ jiɔm mi ci ɣɔw kɔ̱a̱c kä ci kacŋuääk ben, bi nɛy tɔ̱tɔ̱ yiit mi di̱i̱t la̱t kɛ ɣöö bi le̱e̱th cäŋ luny jɔk. Kɛ kui̱̱ ɛmɔ, cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw ɛ cäŋ in la waa luny kɛ le̱th ca̱ŋ jɔk. Mëë ca jur ti ŋuan ti kueckɛ ruac kuɔth ri̱t ala ji̱ Kritho, cu kua̱r luaak kuɔth cu wee ba yiit ɛmɔ la̱t ala duŋ “Ji̱ Kritho.”#
10 Täämɛ, yiit Krithmi̱th ɛmɛ ɛ mi tuɔɔk kä nɛy ti thil ŋa̱th ni wal. Kɛ ɣöö Krithmi̱th thilɛ jɛ rɛy ruaacni Kuɔth, kɛ kui̱̱ ɛmɔ, cuɔ jɛ pën ɣöö ba la̱t kä Iŋ-lɛ̈ɛ̈n kɛnɛ tha̱a̱ŋ wi̱i̱cni kɔ̱kiɛn kä A-mɛ-ri-ka kɛ ruɔ̱n kä 1601 awä mäni ruɔ̱n kä 1700. Kä cu kuumɛ wee ram mi wä pa̱k guäth läätdä kɛ cäŋ Krithmi̱thä mɔ ba jɛ la̱th luaak yieenä. Kuɛ la ɣöö cua ciɛŋ tëë wal tɔ̱tɔ̱ nyɔk kɛ luuc jɔk ɛ naath, kä cua ciɛŋ kɔ̱kiɛn rëëp thi̱n bä. Ɛn wanɔ mɔ cu cäŋ yiitdä Krithmi̱thä cua̱ cäŋ yiitdä mi di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ, mi cua co la̱t ɛ naath wi̱i̱cni ti ŋuan amäni wa̱lɛ. Kɛ ɣöö yiit Krithmi̱th ɛ yiit mi bëë kä ŋieec ka̱a̱cni, kɛ kui̱̱ ɛmɔ, nɛy tin görkɛ ɣöö ba lɔc Kuɔth tɛth /cikɛ yiit Krithmi̱th a lät, kä /cikɛ yiitni kɔ̱kiɛn tin ce̱tkɛ jɛ a lät bä.%
TUK KÄ DUƆ̱Ɔ̱R TËËKƐ LUƆT INUN?
11 Tha̱a̱ŋ nath ŋa̱ckɛ jɛ ɛn ɣöö yiitni ti ce̱tkɛ yiit Krithmi̱th bäkɛ kä nɛy ti thil ŋa̱th kiɛ nɛy ti kueckɛ ruac kuɔth, duundɛ ɣöö ɛ kɛn i̱ /ciɛ duer ɛn ɣöö dee raan yiit la̱t. Kuɛ la ɣöö nɛy ti ŋuan dhɔaŋkɛ ni ɣöö /cɛ ruac Kuɔth dee ya̱r ɛn ɣöö lät raan yiitni tɔ̱tɔ̱. Kɛ ɣöö ni̱n yiitdä tɔ̱tɔ̱ kɛ ni̱n ti gɔw ti jakɛ ji cieŋ diaal kä mät kɛɛl. Nɔmɔ ɛ jɛn min caari? Mi ɛ jɛn inɔ, ji̱n nhɔki ni nɛy tin la muaaŋɛ kɛɛl kɛ ni̱n yiitdä, /ciɛ nɛy tin ŋieeckɛ naath kɛ ka̱a̱cni kɛn tin pënkɛ ji̱ ɣöö bi ben rɛy thukä. Ŋäcni jɛ ɛn ɣöö Kuoth Jaöba in cak nɛy diaal, go̱o̱rɛ ɣöö bi maar kɛ nɛy kɔ̱kiɛn bä. (Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 3:14, 15) Duundɛ ɣöö, dee gɔaa ni ɣöö deri maar kɛ nɛy kɔ̱kiɛn kɛ duɔ̱ɔ̱p mi nhɔakɛ ɛ Kuoth Jaöba. Kɔn dënɛ guɔ̱ɔ̱r ni ruac in ca gɔ̱r ɛ Puɔl: “Ɣɔ̱a̱nɛ jɛ ɛn ɣöö bia min tɛth lɔc Kua̱r ni Yecu ŋa̱c.”—Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 5:10.
12 Dɔ̱ŋ deri jɛ car ɛn ɣöö duɔ̱ɔ̱p ëë tuɔɔk kɛ yiitni tɔ̱tɔ̱ thilɛ luɔt kɛ yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath ɛn wa̱lɛ. Tuk kä duɔ̱ɔ̱r tëëkɛ luɔt inun? Ɣɔ̱ɔ̱n, tuk kä duɔ̱ɔ̱r tëëkɛ luɔt mi di̱i̱t! Nɛn cäät ɛmɛ: Ku wee tëëkɛ alla̱wa mi ci pɛn wi̱i̱ thɔaac in la yuɔrkɛ dhiac thi̱n. Deri jɛ kuany a biɛ cam? Ɣëëc! Kɛ ɣöö alla̱wa ɛmɔ cɛ pɛn guäth mi jiääk. Ce̱tkɛ alla̱wa ɛmɔ, yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath ce̱tdɛ kɛ mi gɔwkɛ, duundɛ ɣöö bäkɛ raar guäth mi jiääk. Mi banɛ pal kɛ duɔ̱ɔ̱p mi thuɔ̱k, banɛ dhil ce̱tkɛ gök Kuɔth ni Ay-dha-yaa mëë jio̱k nɛy tëë guɔ̱ɔ̱rkɛ Kuoth i̱: “/Cuarɛ ti jiäk thiap.”—I-ca-yaa 52:11.
ŊÄC CIƐŊÄ MI TI̱I̱ KƐƐL KƐ NƐY KƆ̱KIƐN
13 Dɔ̱ŋ tëëkɛ nɛy ti dëë ji̱̱ yäp mi ciɛ lo̱k ɛn ɣöö bi rɔɔdu mat rɛy yiitnikiɛn. Nɛnɛ, dɔ̱ŋ bi nɛy tin la̱tdɛ kɛɛl ga̱a̱c ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣöö ɛŋu mi lo̱ki lät yiitdä mɔ. Täämɛ, ji̱n mi ca ji̱ moc muc kɛ kui̱̱ yiitdä Krithmi̱thä ɛ raan ɛŋu mi deri la̱t? Derɛ la duer ɛn ɣöö deri muc ɛmɔ nhɔk? Kä täämɛ, mi man gɔalu kiɛ gua̱n gɔalu /cɛ guur ni ruac Kuɔth in ŋääthi, ɛŋu mi deri la̱t? Kä deri jɛ nyuɔ̱ɔ̱th gaatku i̱di̱ ɛn ɣöö yiitni tɔ̱tɔ̱ cikɛ yiitni ti gɔw?
14 Täämɛ, gɔaa ni ɣöö deri ciɛŋ ti̱ti̱ dhil ka̱m tiit agɔaa kɛ ɣöö deri luɔtdiɛn ŋa̱c. Mi ca ji̱ ne̱r ɛ raan kɛ ne̱r yiitdä, deri jɛ la̱r tɛ̈th lɔaac kɛ ne̱rɛ ɛmɔ. Ku wee ca ji̱ ne̱r kɛ ne̱r yiitdä ɛ ram mi ciëŋɛ kɛɛl kiɛ ram mi la̱tdɛ kɛɛl ni ciaŋ. Ɛn guäth ɛmɔ dɔ̱ŋ deri ruac kɛ ram ɛmɔ kɛ kui̱ ŋäthädu. Duundɛ ɣöö ruacni kɛ naath agɔaa. Kɛ ɣöö ci Baibol wee: “A ruacdun la ruac mi nhɔakɛ mi bɛɛr naath, kɛ ɣöö bia luɔc in bia loc ni naath ŋa̱c.” (Ji̱ Ko-lɔ-thi 4:6) Nikni rɔɔdu kɛ ɣöö ci nɛy kɔ̱kiɛn bi lat jɔ̱ɔ̱r, kiɛ bi ruac a thil luth kɛ kui̱diɛn. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ruacni kɛ naath agɔaa kɛ ciaŋ ŋäthädu. Läri jɛ kɛ a jɔc ɛn ɣöö /ci lo̱k ni muc kɛnɛ mat nath, duundɛ ɣöö deri te rɛy dolädiɛn kiɛ deri mucdiɛn nhɔk kɛ gua̱a̱th mi dɔ̱diɛn mi ci mɔ ni̱n yiitdä tɔ̱tɔ̱.
15 Ku wee tëëkɛ ram mi go̱o̱r ɣöö bɛ ji̱ moc kɛ muc ɛŋu mi deri la̱t? Ɣɔ̱ɔ̱n, muc tëëkɛ gua̱a̱thdɛ mi la thöpkɛ ni jɛ. Dɔ̱ŋ derɛ wee: “Ɣän ŋa̱cä jɛ ɛn ɣöö ji̱n /ci yiitni la lätdi ni ciaŋ ce̱tkɛ min la̱tkɛ ɛ naath. Duundɛ ɣöö, ɣän göörä ɣöö bi ka̱m muc ɛmɛ.” Deri ruac ɛmɔ guic agɔaa, kɛ ɣöö mi wi̱i̱̱ muc ɛmɔ wä nhɔk dɔ̱ŋ /cɛ dee lot ni ɣöö ci yiit la̱t. Kä mi ram in moc ji̱ kɛ muc mi ɛ ram mi kui̱c ciaŋ ŋäthädu ni wen, kɛ kui̱̱ ɛmɔ deri jɛ la̱r jɛ agɔaa ɛn ɣöö ci yiitni tɔ̱tɔ̱ a lätdi. Derɛ luɔtdɛ co ŋa̱c ɛn ɣöö ɛŋu mi /ke̱ni mucdɛ nhɔk rɛy yiitdä mɔ kɛnɛ ɣöö ɛŋu mi /ke̱ni muc thöp rɛy yiitdä mɔ. Kä min dɔ̱diɛn, ɛ ɣöö ci muc mi ca ka̱m ji̱ ɛ raan bi nhɔk baaŋ mi tëëkɛ mi caanyɛ rɛy ŋäthädu kiɛ mi go̱o̱rɛ ɣöö bi ŋa̱thdu ba̱ny piny kɛ kui̱ mucä ɛmɔ.
ƐŊU MI DERI LA̱T KƐ KUI̱̱ JI̱̱ CIËËŊDUN?
16 Kä ɛŋu mi deri la̱t mi te ji̱ ciëëŋdun dueel kuɔth mi dɔ̱diɛn? Ruacni agɔaa kɛ kui̱diɛn. /Cu kɛ luk kɛ yiitni tin la̱tkɛ ɛ kɛn. Kɛ kui̱ ɛmɔ, luthni ciɛŋkiɛn tin guɔ̱ɔ̱rkɛ, ce̱tkɛ min go̱o̱ri ɣöö dëë ciɛŋku luɔ̱th ɛ kɛn bä. (Mɛ̈-thiw 7:12) Gɔ̱l lät diaal tin dëë ji̱ jakä ɣöö bi a ram kɛl kä nɛy tin la̱tkɛ yiitni tɔ̱tɔ̱. Ŋotdɛ bä bi dhil ruac agɔaa kɛ naath kɛ kui̱̱ ciɛŋni tin /ci tɔ̱a̱ nyin yiitdä pa̱ny. Lätni ŋɔaani kɛ duɔ̱ɔ̱p mi bi ji̱ jakä ɣöö bi tekɛ ca̱r lɔaac mi gɔaa.—1 Ti-mo-thi 1:18, 19.
17 Ɛŋu mi deri la̱t kɛ ɣöö bi gaatku jɛ ŋa̱c agɔaa ɛn ɣöö yiitni tɔ̱tɔ̱ gua̱ckɛ kɛ ruac Kuɔth? Dee nɛmɛ jɔɔc rɛy lätniku tin lätdi rɛy runä. Tëëkɛ diëëth gan ti muɔckɛ gaatkiɛn muc rɛy runä. Muc in gɔaa kɛ kui̱ ganku ɛ ɣöö deri te kɛɛl kɛ kɛ ni ciaŋ kä deri kɛ tit rɛy ciɛŋnikiɛn.
GUURI NI RUAC KUƆTH IN THUƆ̱K
18 Kɛ ɣöö bi lɔc Kuɔth jakä tɛth, bi ciaŋ palä mi jiääk dhil ba̱ny piny kä bi guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k. Ruac ɛmɔ lotdɛ ni ŋu? Ci Baibol ɛ lar ɛn ɣöö: “Kuanɛ diɛɛr kɛ rɔ kä lua̱knɛ rɔ̱ kä nyuɔthnɛ nhök kɛnɛ lät ti gɔw. /Cuarɛ ma̱tdan kɛ̈ɛ̈l päl, ce̱tkɛ ciaŋ in tekɛ tha̱a̱ŋ nath, kä cuɔmnɛ rɔ̱ ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣöö nɛ̈nɛ jɛ ɛn ɣöö ci cäŋ thia̱k.” (Ji̱ Ɣi-bɛ-ru 10:24, 25) Luak Kuɔth ɛ gua̱a̱th matdä mi gɔaa ɛlɔ̱ŋ kɛ kui̱̱ ji̱ Kritho tin palkɛ Kuoth kɛ thuɔ̱k. (Diit 22:22; 122:1) Rɛy matdä ji̱ Kritho tɔ̱tɔ̱ la “cuɔmkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn kamnikiɛn.”—Ji̱ Röm 1:12, NW.
19 Duɔ̱ɔ̱p in dɔ̱diɛn in deri nyooth ni ɣöö guuri ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k ɛ ɣöö deri nɛy kɔ̱kiɛn ŋieec kɛ tin ci ŋa̱c kä Baibol rɛy ŋi̱i̱cädu yɛnɛ Nëën Jaöba. Kɛ ɣöö nɛy ti ŋuan “jiɛth lo̱ckiɛn kä pär kɛ” kɛ jiäk diaal tin la̱tkɛ rɛy ɣɔaa ɛn wa̱lɛ. (Yɛdh-ki-el 9:4) Ji̱n bä dɔ̱ŋ ŋäci tha̱a̱ŋ nɛɛni tin jiɛth lo̱ckiɛn kä pär kɛ kui̱̱ jiäkni. Ɛŋu mi ci ruac kɛ nɛy tɔ̱tɔ̱ kɛ kui̱ kä tin ca lar ɛ Baibol i̱ bi tuɔɔk nhiam? Mi wi̱i̱ rɔɔdu wä ma̱t ji̱ Kritho kä lätdi nɛy kɔ̱kiɛn Ruac Kuɔth, ɛn guäth ɛmɔ bi ciɛŋ ti jiäk kɛnɛ duɔ̱ɔ̱p palä mi ci wä kɛɛl kɛ ruaacni Kuɔth cu thuuk nikä kɛɛl rɛy lɔaacdu. Ji̱n ciɛ ku ŋa̱c täämɛ ɛn ɣöö bi tekɛ tɛ̈th lɔaac kɛnɛ puɔ̱th mi di̱i̱t mi wi̱i̱ wä guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k.—Mɛ̈l-a-ki 3:10.
TIN ŊI̱ECKƐ NI NAATH Ɛ BAIBOL
- Thilɛ ram mi bi thuurɛni kɛnɛ gua̱ndɔɔŋni nath tëë ci li̱w pal.—Ɣöth ji̱ I-thɛ-rɛl 20:4, 5; Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 18:10-12.
- Ɛ duer mi di̱i̱t ɛn ɣöö dee raan rɔɔdɛ mat läätdä yiitni ti la̱tkɛ ɛ nɛy ti kueckɛ ruac Kuɔth.—Ji̱ Ɛ-pɛ-thäth 5:10.
- Ji̱ Kritho deekɛ yi̱k ruac kɛ naath agɔaa kɛ kui̱̱ ŋäthädiɛn.—Ji̱ Ko-lɔ-thi 4:6.
* Guic luɔtdɛ kä Luëy Rieetni.
# Tëëkɛ yiit dɔ̱diɛn bä mi cɔali yiit Saturnalia mi la la̱tkɛ kɛ ca̱ŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw mi ci kua̱r luaak kuɔth tɔ̱tɔ̱ luäk kɛ ɣöö ba cäŋ ɛmɔ mɛk. Yiit ɛmɛ ɛ yiit kuɔth ji̱̱ Röm in la kuoth pi̱i̱thä bɛɛl, mi la la̱tkɛ kɛ cäŋ kä 17-24 kä Pay Wälrɛw. Rɛy yiitdä Saturnalia ɛmɛ la la̱tkɛ mi̱th ti ŋuan thi̱n, kä bi naath ŋar kɛ ŋa̱a̱ri tɛthä lɔaac, kä la muɔckɛ rɔ̱ɔ̱diɛn kɛ muc tɛthä lɔaac bä kamnikiɛn.
% Kɛ ɣöö ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k /cikɛ yiitni tin gua̱c kɛ ruac kuɔth a lät, wër guic luɔtdɛ kä Luëy Rieetni.
Thieecni Ŋi̱i̱cä
1, 2. Ji̱n deri rɔɔdu thiec i̱di̱ kɛ kɔɔr kä mi ci jiɛɛn rɛy duëël kuɔth mi ŋi̱i̱̱c naath kɛ ka̱a̱cni kɛnɛ lät jiäkni, kä ɛŋu mi dënɛ jɛ lar ɛn ɣöö ruac ɛmɔ lotdɛ rɔɔdɛ mɔ?
3. (a) Ɛŋu mi ci Baibol ɛ lar kɛ kui̱ kuthni jiɛɛn, kä ɛŋu mɔ bumɛ kä tha̱a̱ŋ nath ɔ ɛn ɣöö dëë kuth jiɛɛn ba̱ny piny? (e) Ɛŋu mi deri la̱t mi ti̱i̱ kɛ kuak tin la palkɛ ni kuth jiɛɛn?
4. (a) Kɔn kuanɛ jɛ lɛ ŋa̱c i̱di̱ ɛn ɣöö pa̱l nɛɛni ti ci li̱w thilɛ luɔt? (e) Ɛŋu mi cu Kuoth Jaöba nɛɛkɛ gok kä lät ti̱i̱tdä diaal ɔ?
5. Ɛleeŋu mi deri la̱t mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin ciaŋkɛ kuth jiɛɛn kä palkɛ nɛy ti ci li̱w?
6, 7. (a) Yiit Krithmi̱th bëë nikä, kä ɛŋu mi ka̱nɛ la̱t ɛ ji̱ Kritho tëë nhiam ɔ? (e) Kɛ ŋaani ti la la̱tkɛ yiit ca̱ŋ dääpä ran kɛ gua̱a̱th ëë te ja̱a̱k Yecu wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n?
8. Metdɛ lat ɣen, yiit cäŋ dääpä tëëkɛ mat kɛ kuth guääyni i̱di̱.
9. Cua cäŋ kä 25 kä Pay Wälrɛw kulɛ ben mɛk ala cäŋ yiitdä kɛ kui̱ däpä Yecu i̱̱di̱?
10. Kɛ gua̱a̱th ëë ci wä, ɛŋu mi cua yiit Krithmi̱th pën ɣöö ba la̱t kä Iŋ-lɛ̈ɛ̈n kɛnɛ wi̱i̱c kɔ̱kiɛn kä A-mɛ-ri-ka ɔ?
11. Ɛŋu mi la la̱tkɛ yiitni ti thiɛlkɛ rɛy ruaacni Kuɔth ɛ tha̱a̱ŋ nath ɔ, kä kɔn dënɛ yiitni tɔ̱tɔ̱ guic i̱̱di̱?
12. Metdɛ lat ɣen ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö dënɛ yiitni kɛnɛ ciɛŋ ti thilkɛ rɛy ruac Kuɔth ba̱ny piny.
13. Ɛ ya̱a̱p in mith mi dee yääp ni ji mi /ke̱ni rɔɔdu mat kä yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath?
14, 15. Ɛŋu mi deri la̱t mi ca ji̱ ne̱r kɛ ne̱r yiitdä kiɛ ca ji̱ moc muc kɛ kui̱̱ yiitdä?
16. Deri rɔɔdu tit i̱̱di̱ kɛ kui̱̱ ciɛŋni tin la̱tkɛ kɛ ni̱n yiitdä ɛ naath?
17. Ji̱n deri gaatku luäk i̱̱di̱ kɛ ɣöö ba ŋa̱c ɛ kɛn i̱ yiitni tin la̱tkɛ ɛ naath /cikɛ wä kɛɛl kɛ ruaacni Kuɔth?
18. Dee wä duel kuɔth ni ciaŋ ji̱ luäk i̱̱di̱ kɛ ɣöö bi guɔ̱ɔ̱r ni ruac Kuɔth in thuɔ̱k?
19. Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö deri naath la̱t ruaacni kuɔth tin ci ŋa̱c kä Baibol?


text:
CIO̱O̱K KÄ WÄL BÄŊUAN
Cieŋni Rɛy Nho̱kä Kuɔth
Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö dee raan cieŋ rɛy nho̱kä Kuɔth?
Kä kɔn dënɛ cieŋ rɛy nho̱kä Kuɔth i̱̱di̱?
Kä bi Jaöba nɛy tin te rɛy nho̱kädɛ poth i̱̱di̱?
KU WEE ji̱n jäli rɛy duɔ̱p kä te ɣɔw kɛ nhiaal mi di̱i̱̱t mi wun mi go̱o̱r dɛ̈m. Cuɛ ɣɔw jakä col ɛ cui̱c kɛ wuɔ̱n. Kä cu nhiaal ɛ tok kɛ mi yielɛ kä ma̱a̱rɛ ni di̱t, kä kɛ kɔɔrɛ cuɛ piny yi̱k kiɛ cuɛ dɛ̈m, kä cu pi̱kɛ ɣɔw thiäŋ ɛ bur. Kä ɛn wanɔ curi riŋ kɛ tëth go̱o̱ri gua̱a̱th mi deri caak thi̱n. Gekä duɔ̱p ɛn wi̱ni curi gua̱a̱th mi deri caak thi̱n nɛn. Nɔmɔ ɛ gua̱a̱th mi gɔaa mi ca la̱t ni bum, kä lotdɛ rɔɔdɛ ɛn ɣöö dee raan caak thi̱n ɛpuc. Kä cu lɔcdu tɛɛth ɛlɔ̱ŋ kɛ gua̱a̱th ɛmɔ!
2 Täämɛ cieŋ kɔn rɛy rikni ti ŋuan. Kɛ ɣöö ciɛŋ ɣɔaa ɛmɛ wäkɛ kɛ mi jiäkɛ ɛlɔ̱ŋ. Duundɛ ɣöö tëëkɛ gua̱a̱th mi dënɛ riŋ thi̱n gua̱a̱th käänä mi dënɛ tëk jek thi̱n. Kä gua̱a̱th käänä ɛmɔ tëë nikä? Nɛn min ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol ɛ ɣöö bi: “Kuoth jiök i̱, ‘Ɛ ji̱n käändä kä gääŋdä, ɛ ji̱n Kuothdä min ŋa̱a̱thä.’ ”—Diit 91:2.
3 Car ruac ɛmɔ! Jaöba in la Cääk kä Ruey Ɣɔaa ni kɛɛliw, ɛ jɛn gua̱a̱th käänädan. Kuoth Jaöba derɛ kɔn kän, kɛ ɣöö jɛn tëëkɛ buɔ̱m mi di̱i̱t mi derɛ luäk ni kɔn kä rik diaal ti bëë kä kɔn. Acäŋɛ mi ca kɔn moc gua̱r mi di̱i̱̱t bä, dee Kuoth Jaöba buɔ̱ɔ̱tkɔn kiɛ be̱tkɔn diaal woc. Täämɛ, dënɛ Kuoth Jaöba kulɛ jakä käändan i̱̱di̱? Ɣɔ̱ɔ̱n, dënɛ Kuoth Jaöba jakä käändan kɛ ɣöö dënɛ dhil ŋäth ni jɛ. Kä min dɔ̱diɛn bä, ci Ruac Kuɔth kɔn com i̱̱: “Yuɔpɛ rɔ rɛy nho̱kä Kuɔth.” (Juud 21) Ɣɔ̱ɔ̱n, kɔn banɛ dhil te rɛy nho̱kä Kuɔth, kä banɛ rɔ̱ dhil com kɛ ɣöö dënɛ maar kɛ Gua̱ndan ni Kuoth in te nhial. Kɛ kui̱̱ ɛmɔ, banɛ jɛ cu ŋäth ɛn ɣöö Jaöba ɛ jɛn käändan ɛpuc. Dënɛ maaran kɛ Kuoth kulɛ la̱t i̱̱di̱?
GUURI NI GƆƆY NHO̱KÄ KUƆTH
4 Kɛ ɣöö dënɛ te rɛy nho̱kä Kuɔth, dënɛ Kuoth Jaöba dhil la̱r tɛ̈th lɔaac kɛ ɣöö cɛ nhökdɛ nyuɔ̱th kɔn kɛ nhiam. Car tha̱a̱ŋ kä tin ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol tin ci kuɛn rɛy buɔk ɛmɛ. Kɛ ɣöö Kuoth Jaöba ɛ Cääk ŋɔaani diaal, cɛ kɔn ka̱m wi̱c muɔ̱ɔ̱n ɛ duŋ gɔaa ɛmɛ ala ciëëŋdan. Nɛ̈nɛ jɛ, ci Kuoth wi̱c muɔ̱ɔ̱n thiäŋ kɛ mi̱th ti ŋuan ti gɔw kɛnɛ pi̱, kä cɛ moc kɛ ti diaal ti gɔw ce̱tkɛ da̱a̱p kɛnɛ bänydhi̱n kɛ ladiit, kä cɛ thiäŋ kɛ le̱y diaal ti gööl, kɛnɛ ruɔ̱p ti te guec mi duŋ gɔaa. Kɛ ɣöö Baibol ɛ duŋ Kuɔth, kɛ kui̱̱ ɛmɔ, cɛ kɔn nyuɔ̱th ciötdɛ kɛnɛ ciɛŋkɛ rɛydɛ. Min dɔ̱diɛn bä, ɛ ɣöö ci Baibol ɛ lar ɛn ɣöö cu Kuoth Gatdɛ in kɛl kärɔa jäkä wi̱i̱̱ muɔ̱ɔ̱n, kɛ ɣöö bɛ ben cuuc kä bɛ ben li̱w kɛ kui̱ dueerikɔn. (Jɔ̱ɔ̱n 3:16) Lia̱a̱ Yecu ɛmɔ lotdɛ ni leeŋu kɛ kui̱dan? Ɣɔ̱ɔ̱n lia̱a̱ Yecu ɛmɔ moocɛ kɔn ŋa̱th mi di̱i̱t kɛ ciaŋ teekä min te nhiam.
5 Täämɛ, ŋa̱thdan kɛ kui̱ teekä min gɔaa in te nhiam bɛ te thi̱n kɛ ɣöö ci Kuoth mi duŋ gɔaa mi dɔ̱diɛn la̱t bä kɛ kui̱ nath. Nɛ̈nɛ jɛ, ci Kuoth Jaöba kuumɛ mi gɔaa rialikä ro̱o̱l nhial, kuumɛ min cɔali Kuumɛ Mɛ-thia. Jɛn kuumɛ ɛmɔ bɛ rik diaal ben woc, kä bɛ wi̱c muɔ̱ɔ̱n co ben jakä parɛday. Kuɛ lɛ met car ɣen! Kɔn banɛ cieŋ kɛ mal kɛnɛ tɛ̈th lɔaac ɛn wi̱ni amäni cäŋ kɛl. (Diit 37:29) Kä täämɛ, ci Kuoth kɔn lëp duɔ̱ɔ̱p mi gɔaa mi bo̱o̱thɛ ni kɔn kɛ ɣöö dënɛ cieŋ kɛ ciaŋ mi gɔaa acäŋɛ niɛ täämɛ. Kä nɛ̈nɛ jɛ, ci Kuoth kɔn lëp duɔ̱ɔ̱p kɛ ɣöö dënɛ jɛ pal, kä dënɛ ruac kɛ jɛ ni ciaŋ gua̱thni diaal. Ti̱ti̱ kɛ dup ti tɔt ti ci Kuoth Jaöba nɛy diaal nyuɔ̱th nhökdɛ thi̱n, kä cɛ nhökdɛ nyoth bä kɛ kui̱du ji̱n kärɔa.
6 Täämɛ thiec in deri car ɛn: Deri kulɛ te rɛy nho̱kä Kuɔth i̱̱di̱? Dɔ̱ŋ dee raan ɛ lar ɛn ɣöö, “Ɣän bä Kuoth Jaöba nhɔk kɛ lɔcdä kɛɛliw.” Ɛ jɛn min caari ɛn nɔmɔ? Ci Yecu ɛ lar ɛn ɣöö nɛmɛ ɛ jɛn ŋut in di̱t ni jɛn: “Ji̱n bi Kuäär ni Kuothdu nhɔk kɛ lɔcdu kɛɛliw, kɛ tieydu kɛɛliw, kɛnɛ ca̱ru kɛɛliw.” (Mɛ̈-thiw 22:37) Täämɛ, tëëkɛ luɔ̱ɔ̱tni ti ŋuan ti deri nhɔk ni Kuoth Jaöba kɛ lɔcdu kɛɛliw. Mi ti̱i̱ kɛ ca̱r kɛ ɣöö deri Kuoth Jaöba nhɔk kɛ lɔcdu kɛɛliw, derɛ lot ni ɣöö nhɔki Jaöba kɛ lɔcdu kɛɛliw, kɛ tieydu kɛɛliw, kɛnɛ ca̱ru kɛɛliw inun?
7 Ce̱tkɛ min ca lat kä Baibol, ɛn ɣöö nhök Kuɔth lenyɛ ni ca̱r ran. Ɛpuc, cäŋɛ mi te raan kɛ ca̱r mi gɔaa kɛ ɣöö nhɔkɛ Kuoth Jaöba ɛlɔ̱ŋ, ca̱r ɛmɔ ɛ tuk nho̱kä Kuɔth in thuɔ̱k. Kuɛ̈ɛ̈ jiaath ŋɔ̱a̱a̱p mi tɔt ɛ jɛn ɛn nin la piɛthkɛ kɛ ɣöö bɛ la jiath ŋɔ̱a̱a̱p mi di̱i̱t mi tekɛ dɛy ti nyin ŋuan. Täämɛ, mi ci raan jiök moc ɣä dɔw jiaath ŋɔ̱a̱a̱p, dee lɔcdu tɛɛth i̱di̱ mi cɛ ji̱ ka̱m ni kuɛ̈ɛ̈dɛ baaŋ? Ɣëëc, ci lɔcdu dee tɛɛth kɛ kuɛ̈ɛ̈ baaŋ! Inɔ bä, ca̱r kä ɣöö nhɔki Kuoth Jaöba ɛ ni tuk nho̱kä Kuɔth cɛ lɔcdɛ dee tɛth. Min ŋieeckɛ ni naath ɛ Baibol ɛ ɣöö: “Nhök Kuɔth ɛ jɛn nɛmɛ, banɛ luëëkɛ luɔ̱th. Kä luëëkɛ /cikɛ naath cuc.” (1 Jɔ̱ɔ̱n 5:3) Nhök Kuɔth in thuɔ̱k derɛ dhil kue̱r kɛ dɛy ti gɔw. Nhök Kuɔth in thuɔ̱k nyuɔthkɛ jɛ kɛ la̱t.—Mɛ̈-thiw 7:16-20.
8 Dënɛ jɛ nyoth ɛn ɣöö nhɔaknɛ Kuoth kɛ ɣöö luɔ̱thnɛ luëëkɛ kä la̱thnɛ kɛ rɛy ciɛŋädan. /Cɛ bum ɛlɔ̱ŋ ɛn ɣöö dënɛ luëëk Kuɔth luɔ̱th. Täämɛ, luëëk Kuɔth ni Jaöba /cikɛ naath cuc, kɛ ɣöö ca kɛ rialikä kɛ ɣöö dëë naath luäk kɛnɛ ɣöö dëë naath jakä cieŋ kɛ tɛ̈th lɔaac mi di̱i̱̱t rɛy teekädiɛn. (I-ca-yaa 48:17, 18) Mi wanɛ wä guɔ̱ɔ̱r ni duɔ̱ɔ̱p in ca ŋi̱i̱c ni kɔn ɛ Kuoth Jaöba, bɛ cu jɔɔc nhiam Gua̱ndan ni Kuoth ɛn ɣöö nhɔaknɛ ruaacnikɛ ɛpuc kɛnɛ tin diaal tin cɛ lät kä kɔn. Kuɛ la ɣöö min jiäk ni jɛn ɛlɔ̱ŋ, ɛ ɣöö kɛ nɛy ti nyin tiit kɛn tin guɔ̱ɔ̱rkɛ ruaacni Kuɔth ɛn wa̱lɛ. Kɛ kui̱ ɛmɔ, cuarnɛ bi ce̱tkɛ nɛy tëë lökɛ ruaacni Kuɔth kɛ gua̱a̱th ëë te Yecu wi̱i̱̱ muɔ̱ɔ̱n. Mëë ci Yecu ji̱ dhɔpni da̱ŋwäl jakä gɔw, cu luny ni ram kɛl jɔk kɛ ɣöö bɛ Yecu ben la̱r tɛ̈th lɔaac. (Luk 17:12-17) Kɛ kui̱̱ ɛmɔ, gɔaa ni ɣöö banɛ ce̱tkɛ ram ëëdan mëë cu ben kä Yecu kɛ ɣöö bɛ ben la̱r tɛɛth lɔaac, kä canɛ bi ce̱tkɛ nɛy da̱ŋ bäŋuan tëë ka̱n tɛ̈th lɔaacdiɛn ben la̱r Yecu!
9 Kɛ luëëk Jaöba tinkiɛn ti dënɛ tit? Canɛ tha̱a̱ŋkiɛn ti ŋuan kuɛn rɛy buɔk ɛmɛ, duundɛ ɣöö täämɛ nyɔaknɛ tha̱a̱ŋkiɛn kɛ guec pɛ. Mi wanɛ luëëk Kuɔth wä luɔ̱th, ba kɔn luäk kɛ ɣöö banɛ te rɛy nho̱kädɛ.
THIEEKNI RƆƆDU KƐ KUOTH JAÖBA
10 Mi wi̱i̱̱ rɔɔdu wä ŋi̱ec kɛ ruaacni Kuɔth ni Jaöba bi co thiëëk kɛ jɛ pa̱ny. Ɛn ɣöö bi rɔɔdu ŋieec kɛ ruaacni Kuɔth ni Jaöba ɛ jɛn kɛl mi ci rɔɔdu dee met käp cuɔ̱ŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl. Mi ti̱i̱ raar kɛ wäär rɛy kɔ̱a̱̱c mi di̱i̱t kä ɣɔ̱ci wi̱i̱̱ maac, deri jɛ nhɔk ɛn ɣöö bi mac ɛmɔ li̱w a ciɛ dee thɔal? Ëëy, ciɛ dee nhɔk ɛn ɣöö bi mac ɛmɔ pa̱l lia̱a̱. Deri mac ɛmɔ moc kɛ tɔɔŋ ti ŋuan kɛ ɣöö bɛ pɛ̈t kä bi puɔ̱nydu le̱e̱th. Ɣɔ̱ɔ̱n, dee puɔ̱nydu le̱th rɛy kɔ̱a̱̱c ɛmɔ nikɛ ɣöö pɛtdi mac! Ce̱tkɛ min la pɛt mac kɛ ɣöö ca moc kɛ tɔɔŋ ti ŋuan, inɔ bä, ‘ŋäc ruaacni Kuɔth’ jakɛ nhökdan kä bum kɛ kui̱ Kuɔth ni Jaöba.—Ruac Pɛli 2:1-5.
11 Nɛ̈nɛ jɛ, cu Yecu Kritho ɛ go̱o̱r ɛlɔ̱ŋ ɛn ɣöö bi ji̱ kɔaarɛ tekɛ nhök mi di̱i̱t kɛ Kuoth Jaöba kä bikɛ Ruaacnikɛ tin ca gɔ̱r kä Baibol käp a bum rɛy teekädiɛn. Kɛ kɔɔr kä mëë ca Yecu jiɛc li̱th, cuɛ ji̱ kɔaarɛ da̱ŋrɛw ŋi̱ec kɛ Ruaacni göökni ti ca gɔ̱r kä Ruac Kuɔth ëë Wal ti ci ben ala thuɔ̱k kɛ kui̱dɛ. Ɛŋu mi cu tuɔɔk kɛ kɔɔr ruac ɛmɔ? “Cukɛ ruac kärɔ̱, wäkɛ i̱, ‘[/Ken] lo̱ckɔn pɛ̈t ce̱tkɛ mac rɛci min ruacɛ kɛ kɔn dup, kä nyuthɛ kɔn luɔt ruaacni Kuɔth tëë ca gɔ̱r?’ ”—Luk 24:32.
12 Mëë ci tin ŋi̱eckɛ ni naath ɛ Baibol ŋa̱c kɛ nhiam, /keni tekɛ tɛth lɔaac kɛnɛ nhök mi di̱i̱̱t kɛ kuäär ni Kuoth i̱̱nun? Ɛpuc cu lɔcdu tɛɛth. Kä cu nɛy ti ŋuan tëë ca ruaacni Kuɔth ŋa̱c lo̱ckiɛn tɛɛth inɔ bä. La̱t in bɛc ni jɛn ɛlɔ̱ŋ täämɛ ɛ ɣöö bi nhökdu kɛ Kuoth jakä te thi̱n kä biɛ jakä pith ni ciaŋ. Kɔn cuarnɛ bi guɔ̱ɔ̱r ni ciaŋ ɣɔaa ɛ jiääk ɛmɛ. Kɛ ɣöö ci Yecu Kritho ɛ lar ɛn ɣöö: “Bi nhök in tekɛ ri̱w nath niäär kɛ ɣöö ci ciaŋ jiäkni di̱t.” (Mɛ̈-thiw 24:12) Kɛ kui̱ ɛmɔ, deri nhökdu kɛ Kuoth Jaöba kɛnɛ nhökdu kɛ ruaacnikɛ tin ca gɔ̱r kä Baibol yop i̱̱di̱ kɛ ɣöö cɛ bi niäär?
13 Min nhiam kɛ ɣöö ci nhökdu bi niäär, ŋi̱i̱cni rɔɔdu kɛ ŋäc ŋɔaani Kuɔth ni Jaöba kɛnɛ Yecu Kritho. (Jɔ̱ɔ̱n 17:3) La car ruaacni tin ci kuɛn kä Baibol, kä la thiec rɔɔdu: ‘Kɛ ɣöö ruaacni ti̱ti̱ ɛŋu mi nyuɔ̱thkɛ ɣä ɛ kɛn kɛ kui̱̱ Kuɔth ni Jaöba? Kä ɛ luɔt ŋukä mi dɔ̱diɛn mi dee ɣä jakä ɣöö bä Kuoth Jaöba ŋäth kɛ lɔcdä kɛɛliw, kɛ ca̱rä kɛɛliw, kɛ tieydä kɛɛliw?’ (1 Ti-mo-thi 4:15) Mi wi̱i̱̱ wä ca̱r inɔ, bi nhökdu te thi̱n ni ciaŋ kɛ Kuoth ni Jaöba.
14 Min rɛwdɛ, kɛ ɣöö bi nhökdu kɛ Kuoth Jaöba jakä te thi̱n ɛ ɣöö bi la pali ni ciaŋ. (1 Ji̱ Thɛ-tha-lo-ni-ka 5:17) Kä Cio̱o̱k kä 17 kä jɛn bok ɛmɛ, canɛ jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö pal ɛ muc mi gɔaa mi bä kä Kuoth. Ce̱tkɛ min la ruac nɛy ti maar kamnikiɛn kɛ ɣöö bi maariɛn jääny thi̱n, inɔ bä, maaran kɛ Jaöba bɛ te thi̱n kiɛ bɛ jääny thi̱n nikɛ ɣöö la palnɛ jɛ ni ciaŋ. Ŋua̱n ni ɣöö banɛ dhil pal nikɛ rieet ti bä raar ni rɛy lɔaacdan, canɛ bi nyiöök ni rieet ti thil luɔt lɔɔrä baaŋ rɛy palädan. Kɔn dënɛ dhil ruac kɛ Kuoth Jaöba ce̱tnikɛ min la ruac gat mi tɔt kɛnɛ gua̱n in dieeth jɛ. Dënɛ dhil ruac kɛ Kuoth Jaöba kɛ luth mi di̱i̱̱t ɛlɔ̱ŋ, kuɛ la ɣöö dënɛ dhil ruac kɛ jɛ a jɔc pa̱ny ni rɛy lɔaacdan. (Diit 62:8) Ɣɔ̱ɔ̱n, kuën Baibolä ni ciaŋ kɛnɛ pal mi bä raar ni rɛy lɔaacdan luɔtkɛ rɔ̱ɔ̱diɛn nhiam Kuɔth, kä lua̱kɛ kɔn bä kɛ ɣöö dënɛ te rɛy nho̱kä Kuɔth.
A LƆCDU TƐTH NI CIAŊ RƐY PALÄDU
15 Kuën Baibolä kɛnɛ pal kɛ lät ti gɔw ti dënɛ la̱t ni ciaŋ ramɔ kärɔa. Duundɛ ɣöö täämɛ, kuanɛ ciaŋ palä in dënɛ la̱t nhiam nath met guic ɣen: ciaŋ palä ɛmɔ ɛ ɣöö dënɛ nɛy kɔ̱kiɛn la̱t ruaacni Kuɔth kɛ kui̱̱ ŋäthädan. Täämɛ, ji̱n ciɛ tok ɛn ɣöö bi naath ŋieec kɛ Ruac Kuɔth in rɛl rɔ? Ɣɔ̱ɔ̱n, mi ŋi̱i̱ci naath kɛ Ruac Kuɔth in rɛl rɔ ɛn täämɛ bi tekɛ puɔ̱th mi di̱i̱̱t nhiam Kuɔth. (Luk 1:74) Kɛ kui̱ ɛmɔ, mi ŋieecnɛ nɛy kɔ̱kiɛn kɛ ruaacni Kuɔth ni Jaöba, nɔmɔ ɛ jɛn la̱t mi gɔaa mi ca ka̱m ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k, ɛn ɣöö bikɛ naath la̱t thuk Kuäärä Kuɔth ti gɔw.—Mɛ̈-thiw 24:14; 28:19, 20.
16 Kä ɛnɔ, cu jääk Yecu ni Puɔl la̱t ruaacni kuɔth in ca ka̱m jɛ guic ala la̱t mi gɔaa mi rɛl rɔ, kä cuɛ jɛ cɔl i̱̱ ria̱ŋ yieekä mi di̱i̱t. (2 Ji̱ Ko-rinth 4:7) Ɛn ɣöö bi ruac kɛ naath kɛ kui̱̱ Kuɔth ni Jaöba kɛnɛ cärkɛ, nɔmɔ ɛ la̱t mi gɔaa ɛlɔ̱ŋ mi dee raan ɛ la̱t ni ciaŋ. Mɛmɛ ɛ la̱t mi la̱tkɛ kä Kuäär ni Kuoth, kä ɛ la̱t mi no̱o̱ŋ naath puɔ̱th mi di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ. Mi ɛ ji̱n ram kɛl kä nɛy tin la̱tkɛ la̱t ɛmɛ, ji̱n luäki ni nɛy ti gɔw lo̱ckiɛn kɛ ɣöö bikɛ thiëëk kɛ Gua̱ndan in te nhial ni Kuoth Jaöba kɛnɛ ɣöö bikɛ co ja̱l kɛ duɔ̱ɔ̱p teekä mi do̱raar! Ɛ la̱t in mith mi dee leny ni la̱t Kuɔth ɛmɛ kɛ gɔɔy? Kä min dɔ̱diɛn bä, ɛn ɣöö ŋi̱i̱̱ci naath kɛ Ruaacni Kuɔth ni Jaöba, nɔmɔ bɛ ji moc ŋa̱th mi di̱i̱t kä bɛ nhökdu jakä bum kɛ kui̱ Kuɔth. Kä ɛnɔ bi Kuoth Jaöba ji̱ poth kɛ puɔ̱th mi di̱i̱̱t rɛy läätdädɛ. (Ji̱ Ɣi-bɛ-ru 6:10) Mi wi̱i̱̱ la̱t ɛmɔ wä la̱t ni ciaŋ, bɛ ji̱ luäk kɛ ɣöö bi cieŋ rɛy nho̱kä Kuɔth.—1 Ko-rinth 15:58.
17 Täämɛ, banɛ jɛ dhil ŋa̱c agɔaa ɛn ɣöö ba naath la̱t thuk Kuäärä Kuɔth ti gɔw dëë jɛ dhil la̱t kɛ pɛ̈th. Kɛ ɣöö ci Baibol wee: “Lätni ruac Kuɔth naath” kä latdɛ kɛ pɛ̈th. (2 Ti-mo-thi 4:2) Ɛŋu mi dëë naath dhil la̱t thuk kuäärä Kuɔth ti gɔw kɛ pɛ̈th ɔ? Ɣɔ̱ɔ̱n, nɔmɔ ɛ ɣöö ci Ruac Kuɔth ɛ lar: “Cäŋ Kuɔth Nhial in di̱i̱t cɛ thia̱k, [cɛ] thia̱k ɛlɔ̱ŋ, kä bëë kɛ kɛ pɛ̈th.” (Dhɛ-pɛ̈n-yaa 1:14) Ɛpuc, gua̱a̱th a bëëni kä cɛ thia̱k, min bi Kuoth Jaöba ciaŋ ɣɔaa ɛ jiääk ɛmɛ ben woc thi̱n. Ɛn täämɛ, ba naath ku dhil la̱r lär kɛ pɛ̈th! Ba naath dhil la̱r lär kɛ ɣöö bikɛ mɛk ni Kuoth Jaöba ala Rueecdiɛn. Kɛ ɣöö guut ɣɔaa “/cɛ bi jääny.”—Ɣä-bɛ̈-kuk 2:3.
18 Kuoth Jaöba go̱o̱rɛ ni ɣöö banɛ jɛ pal kɛɛl kɔn diaal ala Ji̱ Kritho ti thuɔ̱ɔ̱k pa̱ny. Kɛ kui̱̱ ɛmɔ, ci Baibol wee: “Kuanɛ diɛɛr kɛ rɔ kä lua̱knɛ rɔ̱ kä nyuɔthnɛ nhök kɛnɛ lät ti gɔw. /Cuarɛ ma̱tdan kɛ̈ɛ̈l päl, ce̱tkɛ ciaŋ in tekɛ tha̱a̱ŋ nath, kä cuɔmnɛ rɔ̱ ɛlɔ̱ŋ kɛ ɣöö nɛ̈nɛ jɛ ɛn ɣöö ci cäŋ thia̱k.” (Ji̱ Ɣi-bɛ-ru 10:24, 25) Mi wanɛ rɔ̱ɔ̱dan wä mat kɛɛl kɛ dämanikɔn tin ji̱ ŋäthä rɛy duëël Kuɔth, banɛ Kuothdan ni Jaöba cu pal kɛɛl kä banɛ jɛ cu liak kɛɛl ni ciaŋ. Kä ɛnɔ banɛ rɔ̱ co com kamnikɔn kä banɛ cu piith rɛy yieekä.
19 Mi la ja̱lnɛ kɛɛl kɛ nɛy tin palkɛ ni Kuoth Jaöba, nɔmɔ derɛ kɔn jakä banɛ tekɛ nhök kɛnɛ maar mi di̱i̱t kamnikɔn rɛy duëël kuɔth. Gɔaa ni ɣöö banɛ guic ni lät ti gɔw kä dämanikɔn, ce̱tkɛ min guic Kuoth Jaöba ni lät ti gɔw kä kɔn. /Cu jɛ car ɛn ɣöö ji̱ ŋäthä kɛ nɛy ti thil dueer. Titdɛ ɛn ɣöö kɔn diaal com ramɔ rɔɔdɛ kɛ ɣöö bɛ piith rɛy yieekä, kä kɔn diaal la la̱tnɛ dueer ni ciaŋ. (Ji̱ Ko-lɔ-thi 3:13) Go̱o̱rɛ ɛn ɣöö bi maar kɛ nɛy tin maar kɛ Kuoth Jaöba, kä ɛn wanɔ bi cu piith rɛy yieekä Kuɔth. Ɣɔ̱ɔ̱n, mi wi̱i̱̱ Kuoth Jaöba wä pal kɛɛl yɛnɛ dämuɔɔri kɛnɛ nyimuɔɔri rɛy Kritho, nɔmɔ bɛ ji̱ luäk kɛ ɣöö bi te rɛy nho̱kä Kuɔth. Täämɛ, bi Kuoth Jaöba nɛy tin pal kɛ ŋa̱th kä te rɛy nho̱kädɛ kulɛ poth i̱di̱ään?
COM RƆƆDU KƐ ƔÖÖ BI “TËK IN THUƆ̱K JEK”
20 Kɛ kui̱ ɛmɔ, bi Kuoth Jaöba nɛy tin palkɛ jɛ ka̱m tëk, duundɛ ɣöö kuɛ la tëk in mith mi bɛ ka̱m kɛ? Gɔaa, ji̱n tëki kɛ tëk mi gɔaa i̱nun ɛn täämɛ? Ɣɔ̱ɔ̱n, dɔ̱ŋ dee nɛy ti ŋuan ɛ loc ɛn ɣöö ɣän tëkä kɛ tëk mi gɔaa. Kɛ ɣöö ɛn täämɛ yiëënɛ, kä mi̱ethnɛ, kä ma̱thnɛ bä. Kɛ kui̱̱ ɛmɔ, dënɛ jɛ lar ɛn ɣöö ta̱nɛ kɛ tëk mi gɔaa. Mi ci raan lɔcdɛ tɛɛth kɛ gua̱a̱th mi tɔt ɛn täämɛ, dɔ̱ŋ dënɛ wee, “Tëk ɛmɛ ɛ tëk mi thuɔ̱k pa̱ny!” Duundɛ ɣöö ci Baibol ɛ lar kɛ ruac in thuɔ̱k ɛn ɣöö thilɛ ram mi tëk kɛ tëk mi thuɔ̱k ɛn wa̱lɛ.
21 Täämɛ, ci Ruac Kuɔth wee duɔ̱lɛ rɔ̱ “ria̱ŋ mi gɔaa kɛ gua̱a̱th in bi ben, kɛ ɣöö…[dërɛ] tëk in la tëk in thuɔ̱k jek.” (1 Ti-mo-thi 6:19) Ruac ɛmɔ nyooth ni ɣöö “tëk in thuɔ̱k” ɛ mi banɛ jek kɛ gua̱a̱th in bi ben. Ɣɔ̱ɔ̱n, mi wa dueer kɔn wä woc, banɛ cu tëk kɛ tëk mi thuɔ̱k pa̱ny, ce̱tnikɛ mëë ci Kuoth ɛ car kɛ nhiam. Mi wanɛ wä cieŋ kä parɛday wi̱i̱̱ muɔ̱ɔ̱n kɛ pual pua̱a̱ny, kɛnɛ mal, kɛ tɛ̈th lɔaac mi di̱i̱̱t, ɛn guäth ɛmɔ banɛ cu tekɛ “tëk in thuɔ̱k” amäni cäŋ kɛl. (1 Ti-mo-thi 6:12) Nɔmɔ ciɛ ruac mi gɔaa nun?
22 Kɔn dënɛ rɔ̱ kulɛ ka̱p ‘teekä mi thuɔ̱k’ a bum i̱̱di̱ täämɛ? Ɣɔ̱ɔ̱n, mëë lat Puɔl ruac ɛmɔ, cuɛ ji̱ Kritho com kɛ ɣöö “bikɛ gɔy la̱t, kɛ ɣöö bikɛ ria̱ŋ kɛ lät ti gɔw.” (1 Ti-mo-thi 6:18) Kɛ kui̱̱ ɛmɔ, min di̱t ni jɛn ɛ ni ɣöö banɛ Ruac Kuɔth in rɛl rɔ la̱th rɛy ciɛŋädan. Kɔn banɛ “tëk in thuɔ̱k” jek kɛ kui̱ lätni ti gɔw i̱nun? Ɣëëc, kɔn canɛ tëk mi thuɔ̱k bi jek kɛ kui̱ lätni ti gɔw, banɛ jɛ jek nikɛ ‘di̱t nho̱kä Kuɔth.’ (Ji̱ Röm 5:15) Kuɛ la ɣöö Kuoth Jaöba tɛth lɔcdɛ kɛ ɣöö bɛ nɛy tin la̱tkɛ jɛ ikä moc tëk mi do̱raar. Kuoth Jaöba go̱o̱rɛ ɣöö bɛ ji nɛn a tëki kɛ “tëk in thuɔ̱k” pa̱ny. Nɛy tin te rɛy nho̱kä Kuɔth bikɛ tɛ̈th lɔaac, kɛnɛ mal, kɛ tëk mi do̱raar jek kɛ gua̱a̱th ɔ bëë nhiam mɔ.
23 Kɔn diaal dee ramɔ rɔɔdɛ thieec kɛ thieec ɛmɛ, ‘Ɣän palä Kuoth kɛ duɔ̱ɔ̱p in cɛ lat kä Baibol i̱̱nun?’ Ɣɔ̱ɔ̱n, mi wanɛ wä tit ni ruac Kuɔth ni ciaŋ, ɛn wanɔ banɛ cu ja̱l kɛ duɔ̱ɔ̱p mi thuɔ̱k. Banɛ jɛ cu ŋäth ɛpuc ɛn ɣöö Kuoth Jaöba bɛ kɔn gaŋ rɛy rikni diaal. Jɛn bɛ nɛɛkɛ tin ji̱ ŋäthä gaŋ rɛy ni̱ni guutdä ɣɔaa ti̱ti̱. Kuoth Jaöba bä, bɛ kɔn gaŋ amäni ɣöö canɛ cop rɛy ɣɔaa in pay cak in ci thia̱k kɛ ben. Bi tɛ̈th lɔaacdan kulɛ pa̱a̱r kɛ leeŋu mi wä gua̱a̱th ɛmɔ wä cop! Kä bi tɛ̈th lɔaacdan kulɛ ni̱ndi̱ kɛ ɣöö canɛ mɛk ni duɔ̱ɔ̱p mi gɔaa rɛy ni̱ni ti jɔak ti̱ti̱! Mi wi̱i̱ duɔ̱ɔ̱p ɛmɛ wä mɛk ɛn täämɛ, bi co tekɛ “tëk in thuɔ̱k,” mi ce̱tkɛ tëk ëë ca lar ɛ Kuoth Jaöba nikɛ nhiam ni ɣɔnjuɛɛt, kä bi cu te teekä amäni cäŋ kɛl!
TIN ŊI̱ECKƐ NI NAATH Ɛ BAIBOL
- Ram mi tekɛ nhök Kuɔth mi thuɔ̱k bɛ luëëk Kuɔth dhil tit kä bɛ kɛ la̱th rɛy te̱e̱kädan.—1 Jɔ̱ɔ̱n 5:3.
- Mi wanɛ Baibol wä kuɛn ni ciaŋ, kä banɛ Kuoth Jaöba pal kɛ lɔcdan kɛɛliw, kä banɛ nɛy kɔ̱kiɛn ŋieec kɛ ruaacni Kuɔth ni Jaöba, kä la wanɛ pal rɛy duëël kuɔth kɛ ji̱ Kritho kɛɛl, tɔ̱tɔ̱ ba kɔn luäk kɛ ɣöö banɛ te rɛy nho̱kä Kuɔth.—Mɛ̈-thiw 24:14; 28:19, 20; Jɔ̱ɔ̱n 17:3; 1 Ji̱ Thɛ-tha-lo-ni-ka 5:17; Ji̱ Ɣi-bɛ-ru 10:24, 25.
- Nɛy tin te rɛy nho̱kä Kuɔth tekɛ kɛ ŋa̱th kɛ ɣöö ba “tëk in thuɔ̱k” jek.—1 Ti-mo-thi 6:12, 19; Juud 21.
Thieecni Ŋi̱i̱cä
1, 2. Kɔn dënɛ gua̱a̱th käänä jek nikä ɛn wa̱lɛ?
3. Dënɛ Kuoth Jaöba jakä käändan i̱̱di̱?
4, 5. Ci Kuoth Jaöba jɛ nyoth i̱di̱ ɛn ɣöö nhɔkɛ naath ɛlɔ̱ŋ, kä kɛ dup tinkiɛn ti cɛ nyooth ni nhökdɛ?
6. Ji̱n deri te rɛy nho̱kä Kuɔth ni Jaöba in cɛ nyuɔ̱th naath i̱̱di̱?
7. Ɛŋu mi dee raan ɛ la̱t mi dee jɛ nyoth ɛn ɣöö te nhök Kuɔth rɛydɛ? Metdɛ lat ɣen.
8, 9. Dënɛ tɛ̈th lɔaacdan kɛnɛ nhökdan nyoth i̱̱di̱ kɛ kui̱̱ ruaacni Kuɔth?
10. Metdɛ lat ɣen, ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö dënɛ tekɛ ŋäc ŋɔaani Kuɔth ni Jaöba.
11. Ɛŋu mi ci tuɔɔk kä ja̱a̱k kɛ kɔɔr kä mëë ca kɛ ŋi̱ec ɛ Yecu Kritho?
12, 13. (a) Ɛŋu mi ci tuɔɔk ɛn wa̱lɛ kä nɛy diaal tin cieŋ wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛ kui̱̱ nho̱kä Kuɔth kɛnɛ Baibol? (e) Kä kɔn dënɛ nhökdan kɛ Kuoth yop i̱̱di̱ kɛ ɣöö cɛ bi niäär?
14. Dee ciaŋ palä mi gɔaa kɔn luäk i̱̱di̱ kɛ ɣöö bi nhökdan te thi̱n ni ciaŋ kɛ Kuoth Jaöba?
15, 16. Ɛŋu mɔ dënɛ jɛ lar ɔ ɛn ɣöö ŋi̱i̱̱c nath kɛ thuk Kuäärä Kuɔth ti gɔw ciɛ cuɔ̱c baaŋ duundɛ ɣöö ɛ ria̱ŋ yieekä mi di̱i̱t?
17. Ɛŋu mɔ lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö dëë naath dhil la̱t thuk Kuäärä Kuɔth ti gɔw kɛ pɛ̈th ɛn wa̱lɛ?
18. Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö dënɛ Kuoth Jaöba pal kɛɛl kɛ dämanikɔn rɛy Kritho?
19. Ɛŋu mi dënɛ la̱t kɛ ɣöö dënɛ nhökdan jakä bum rɛy duëël Kuɔth?
20, 21. “Tëk in thuɔ̱h” ɛleeŋu, kä ɛŋu mi dënɛ jɛ liip kɛ tɛth lɔaac ɔ?
22. Kɔn dënɛ rɔ̱ kulɛ ka̱p ‘teekä mi thuɔ̱k’ a bum i̱̱di̱ täämɛ?
23. Ɛŋu mi lotdɛ rɔɔdɛ mɔ ɛn ɣöö deri te rɛy nho̱kä Kuɔth?


text:
LUËY RIEETNI
Ji̱ Kritho Tin Thuɔ̱ɔ̱k Cikɛ Jiath in Gɛɛr Läth Ŋua̱knikiɛn kä Cikɛ jɛ Pal
JIATH in gɛɛr nhɔakɛ jɛ kä luɔ̱thkɛ jɛ ɛlɔ̱ŋ ɛ nɛy ti miliöni ti ŋuan ɛn wa̱lɛ. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ci bok mi cɔali The Encyclopædia Britannica ɛ lar i̱ “jiath in gɛɛr ɛ duɔ̱ɔ̱p ŋäthä mi guɔ̱ɔ̱rkɛ ɛ ji̱ Kritho rɛy duëël Kuɔth kɛɛliw.” Kä duundɛ ɣöö, ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k cikɛ jiath in gɛɛr a ciɛŋ kiɛ cikɛ jɛ a läth ŋua̱knikiɛn. Kä ɛŋu mɔ cikɛ jiath in gɛɛr a ciɛŋ ɔ?
Min ca ciɛŋ ni jiath in gɛɛr ɛ ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k ɛ ɣöö Yecu Kritho /cɛ li̱w wi̱i̱ jiaath mi gɛɛr. Ɛn riet in ca loc i̱ “jiath mi gɛɛr,” kɛ thok ji̱̱ Gɛ-ri̱th cɔalkɛ jɛ i̱ [stau·ros′]. Jɛn lotdɛ ni “jiath mi cuŋ ɛ pi̱c kiɛ thi̱r.” Ci bok mi cɔali The Companion Bible ɛ lar ɛn ɣöö: “[Stau·ros′] ciɛ jiath mi gɛɛr…/Ka̱nɛ gɔ̱r inɔ kɛ thok Gɛ-rith ëë gɔ̱a̱rkɛ ni [Ruac Kuɔth in Thiak] ɛn ɣöö tëëkɛ jiɛn da̱ŋrɛw ti ca ri̱y kɛɛl kɛ ɣöö bikɛ la jiath mi gɛɛr.”
Gua̱thni ti ŋuan rɛy ruaacni Kuɔth, ci nɛy tëë gɔ̱a̱rkɛ Baibol jiath ëë na̱kɛ Yecu thi̱n moc ni ciöt mi dɔ̱diɛn. Cikɛ jɛ cɔl i dhay-lɔn [xy′lon] kɛ thok Gɛ-rith. (Lät Jaakni Yecu 5:30; 10:39; 13:29; Ji̱ Gä-lëë-cia 3:13; 1 Pi-tɔr 2:24) Riet ɛmɛ lotdɛ ni “jiath mi cuŋ” kiɛ “thi̱r, kiɛ kuɛlwɛŋ.”
Kɛ ɣöö banɛ luɔtdɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ɛŋu mɔ la ŋaapkɛ nɛy tin ca kuɛ̈th li̱th wi̱i̱ jiaath mi cuŋ kiɛ thi̱r ɔ, ci bok mi cɔali Das Kreuz und die Kreuzigung (Jiath in Na̱kɛ Naath Thi̱n) mi ca gɔ̱r ɛ Hermann Fulda, kɛ kui̱ ŋääpä ji̱ nyuɔɔni tin ca kuɛ̈th li̱th ɛ lar ɛn ɣöö: “Thilɛ jiɛn ti ŋuan ti la thieek kɛ gua̱a̱th in ca mɛk kɛ ɣöö ba ji̱ dueeri näk thi̱n. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ba jiath mi cuŋ kiɛ kuɛlwɛŋ thi̱er nööŋ kä ba tɛ̈t piny. Ɛn guäth ɛmɔ ba tet gua̱n nyuɔɔni da̱ŋrɛw co yiɛn kɛɛl kä ba kɛ pua̱t puɔ̱ɔ̱ny jiaath nhial kiɛ ba kɛ yian nhial, kä ba ciökɛ da̱ŋrɛw yiɛn kɛɛl, kä ba kɛ pua̱t kiɛ ba kɛ yian puɔ̱ɔ̱ny jiaath.”
Duundɛ ɣöö ci Baibol ruac mi thuɔ̱k lat kɛ kui̱̱ jiaath ëë la pua̱tkɛ ji̱̱ nyuɔɔni thi̱n. Kɛ ɣöö ci jääk Yecu ni Puɔl wee: “Kä ci Kritho kɔn luɛl kä lam in ci ŋut ɛ ka̱m kɔn, kɛ ɣöö ca gɔ̱r i̱, ‘Lam akɛ nɛy diaal tin ca pua̱t jiaath.’” (Ji̱ Gä-lëë-cia 3:13) Ruac ɛmɛ ca lat ɛ Puɔl ɛ, tëë kä Nyɔak Latdä Ŋuɔ̱tni 21:22, 23, min laar jɛ ɛn ɣöö ba gua̱n dueeri kiɛ gua̱n nyuɔɔni näk wi̱i̱ jiaath, ci mɔ wi̱i̱ jiaath mi gɛɛr. Täämɛ, min jiath ɛmɔ jakɛ ram min na̱kɛ thi̱n kä ram mi ca “lam” kiɛ ram mi ca bit, cɛ rɔɔdɛ dee lot ɛn ɣöö dee ji̱ Kritho thuurɛ jiaath ëë na̱kɛ Yecu Kritho thi̱n la̱th ŋua̱knikiɛn kiɛ dëë jɛ ŋap duëlikiɛn ala mi gɔaa.
Kɛ kɔɔr runi ti 300 mëë ci Yecu thuŋ li̱w, ka̱nɛ met liŋ kä /ke̱nɛ met jɔɔc rɛy duëël Kuɔth ɛn ɣöö la̱thkɛ jiath ëë na̱kɛ Yecu thi̱n ŋuääk ɛ ji̱ Kritho. Kɛ kɔɔr runi ti kur diɔ̱k mëë ca Yecu thuŋ dap, cu Kuäär Röm mi di̱i̱t mi cɔali Kɔn-thɛn-tiin rɔɔdɛ ri̱t ala raan Kritho, kä cuɛ jɛ cu tok ɛn ɣöö bi ji̱ Kritho biet kɛ jiath in gɛɛr kiɛ bikɛ pal kɛ jiath in gɛɛr. Acäŋ ci Kuäär in di̱i̱t ni Kɔn-thɛn-tiin ji̱ Kritho jiök bikɛ biet kiɛ bikɛ pal kɛ jiath in gɛɛr kɛ buɔ̱m, ɛpuc jiath in gɛɛr thilɛ mi lotdɛ kɛ kui̱ Yecu Kritho. Jiath in gɛɛr, ɛpuc ɛ duŋ nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth, ciɛ duŋ ji̱ Kritho. Kɛ kui̱ ɛmɔ, ci bok mi cɔali The New Catholic Encyclopedia ɛ lar i̱: “Jiath in gɛɛr palkɛ jɛ ɛ naath aŋot ken Yecu ni ben wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n, duundɛ ɣöö palɛ kɛ nɛy ti /ca guur ni Kritho.” Ci buɔkni kɔ̱kiɛn ɛ lar bä ɛn ɣöö jiath in gɛɛr palɛ kɛ nɛy ti kueckɛ ruac Kuɔth kɛnɛ ji̱ kuthni ti guääy ti la̱tkɛ ni nyin riäärä.
Ɛŋu mi cua pal nɛɛni ti kueckɛ ruac Kuɔth kulɛ kuëŋ nhiam inɔ mɔ ɛ ji̱ Kritho? Ɣɔ̱ɔ̱n, cua nɔmɔ la̱t kɛ ɣöö ba jur tin kueckɛ ruac Kuɔth ri̱t ala “ji̱ Kritho.” Duundɛ ɣöö, guur palä juri ti kueckɛ ruac Kuɔth ca kuɛth kä Baibol. (2 Ji̱ Ko-rinth 6:14-18) Täämɛ, ci ruac Kuɔth ɛ gok pa̱ny i̱ cuarɛ rɔ̱ täth kuth piɛny. (Ɣöth Ji̱ I-thɛ-rɛl 20:4, 5; 1 Ji̱ Ko-rinth 10:14) Kɛ kui̱ ɛmɔ, ji̱ Kritho tin thuɔ̱ɔ̱k cikɛ bi̱t kiɛ cikɛ pal kɛ jiath in gɛɛr kiɛ /cikɛ jɛ läth ŋua̱knikiɛn.*
* Kɛ ɣöö bi ruac ɛmɛ ŋa̱c agɔaa, wër guicɛ kä bok mi cɔali Reasoning From the Scriptures, kä pëc 89-93, mi ca gɔ̱r ɛ Nëën Jaöba.