text:
Ba Ile ba Lokologa Bodumeding bja Maaka
“Etšwang go yena batho ba ka.”
DIKOPELO: 101, 93
1. Ke taelo efe yeo e bego e ka kgodiša batho ba Modimo gore ba be ba tlo lokollwa go Babilona o Mogolo, gona re tlo ahlaahla dipotšišo dife?
SEHLOGONG se se fetilego, re ithutile kamoo Bakriste ba botegago ba ilego ba ikhwetša ba le bokgobeng bja Babilona. Lega go le bjalo, se se kgahlišago ke gore ba be ba ka se be boemong bjoo sa ruri. Taelo ya Modimo yeo e rego “etšwang go yena batho ba ka” e be e ka se be le mohola ge nkabe go se na motho yo a bego a tla tšwa bokgobeng bja mmušo wa lefase wa bodumedi bja maaka. (Bala Kutollo 18:4.) Sehlogong se, re tlo ithuta gore batho ba Modimo ba lokologile neng ka mo go feletšego dinaleng tša Babilona! Eupša pele ga moo, re swanetše go araba dipotšišo tše di latelago: Barutwana ba Beibele ba ile ba dira eng gore ba eme ba tiile kgahlanong le Babilona o Mogolo pele ga 1914? Bana babo rena ba be ba fišega gakaaka’ng modirong wa boboledi nakong ya Ntwa ya Pele ya Lefase? Na Jehofa ke yena a išitšego batho ba gagwe bokgobeng bja Babilona o Mogolo e le gore a ba phošolle?
“GO WA GA BABILONA”
2. Barutwana ba Beibele ba mehleng ya pele ba ile ba dira phetho efe ka bodumedi bja maaka?
2 Mengwaga e masome pele ga Ntwa ya Pele ya Lefase, Charles Taze Russell le bašomigotee le yena ba ile ba lemoga gore mekgatlo ya Bojakane ga e rute ditherešo tša Beibele. Ke moka ba ile ba phetha ka go se sa šomišana le bodumedi bja maaka. Di tloga fase, ka November 1879, Zion’s Watch Tower e ile ya hlalosa ka go lebanya boemo bja bona ka go ngwala gore: “Kereke e nngwe le e nngwe yeo e ipolelago gore ke kgarebe e hlwekilego yeo e tlago go nyalwa ke Kriste, eupša e tšwela pele e gwerane le lefase (goba sebata) le go thekgwa ke lona, go ya ka mangwalo e bitšwa gore ke mogweba ka mmele,” e lego Babilona o Mogolo.
3. Ke’ng seo Barutwana ba Beibele ba ilego ba se dira ntle le go senya nako go bontšha gore ba be ba kwešiša gore ba swanetše go tšwa bodumeding bja maaka? (Bona seswantšho seo se lego mathomong a sehlogo.)
3 Banna le basadi ba go boifa Modimo ba ile ba tseba seo ba bego ba swanetše go se dira. Jehofa o be a ka se ba šegofatše ge ba be ba ka tšwela pele ba thekga mekgatlo ya bodumedi bja maaka. Ka gona, Barutwana ba Beibele ba bantši ba ile ba ngwalela dikereke tša bona mangwalo a gore ga ba sa le ditho tša tšona. Ba bangwe ba ile ba balela dikereke tša bona mangwalo ao. Bao ba ilego ba ganetšwa go a bala, ba ile ba romela ditho tša kereke dikopi tša ona. Ba be ba se sa nyaka go kwa selo ka bodumedi bja maaka! Mengwageng ya pele ga moo, go dira seo go be go tla ba tsenya mathateng a magolo. Eupša mafelelong a bo-1800, dinageng tše dintši Mmušo o be o se sa thekga dikereke. Ka ge badudi ba dinageng tšeo ba be ba se sa tšhaba go otlwa, ba ile ba bolela ka ditaba tša bodumedi ka bolokologi le go ganetša phatlalatša dithuto tša maaka tša dikereke.
4. Nakong ya Ntwa ya Pele ya Lefase, go be go direga’ng magareng ga batho ba Modimo le Babilona o Mogolo?
4 Barutwana ba Beibele ba ile ba kwešiša gore ga se gwa lekana go fo botša ba leloko, bagwera le ditho tša kereke gore ba tlogela bodumedi bja maaka. Batho lefaseng ka moka ba be ba swanetše go tseba seo Babilona o Mogolo e lego sona
GO ŠOMA KA MAFOLOFOLO NAKONG YA NTWA YA PELE YA LEFASE
5. Ke’ng se se hlatselago gore bana babo rena ba be ba fišega modirong wa boboledi nakong ya Ntwa ya Pele ya Lefase?
5 Mengwageng e fetilego, re be re dumela gore Jehofa o ile a galefela batho ba gagwe ka gobane ba ile ba tšwafa modirong wa boboledi nakong ya Ntwa ya Pele ya Lefase. Ka baka leo, re ile ra phetha ka gore Jehofa o ile a dumelela Babilona o Mogolo gore e ba thope ka nakwana. Eupša bana babo rena le dikgaetšedi ba botegago bao ba bego ba hlankela Modimo ka 1914 go ya go 1918, ka morago ba ile ba bontšha gore ka ge e be e le balatedi ba Morena, ba be ba dira se ba ka se kgonago go fišega modirong wa boboledi. Go na le bohlatse bjo matla bjo bo tiišetšago taba yeo. Go tseba histori ya Barutwana ba Beibele go re thušitše go kwešiša gabotse tše dingwe tša ditiragalo tšeo di begilwego ka Beibeleng.
6, 7. (a) Barutwana ba Beibele ba ile ba swanelwa ke go fenya mathata afe nakong ya Ntwa ya Pele ya Lefase? (b) Nea mehlala yeo e bontšhago gore Barutwana ba Beibele ba be ba fišega.
6 Ge e le gabotse, Barutwana ba Beibele ba mehleng ya Ntwa ya Pele ya Lefase (1914-1918) ba ile ba kgona go botša batho ba bantši molaetša wa Modimo. Lega go le bjalo, go be go na le dilo tše mmalwa tšeo di bego di ba thatafaletša go dira mošomo woo. Re tlo ahlaahla tše pedi tša tšona. Sa pele, mošomo o mogolo mehleng yeo e be e le go nea batho dikgatišo tše di theilwego Beibeleng. Ge Mmušo o be o thibela puku ya The Finished Mystery mathomong a 1918, bana babo rena ba ile ba thatafalelwa ke go ya tšhemong. Ka nako yeo ba be ba sa kgone go nea bohlatse ba diriša Beibele feela, ka gona ba be ba ithekgile ka puku ya The Finished Mystery gore e ba bolelele le batho. Bothata bja bobedi e bile go tšwelela ga bolwetši bjo kotsi bja Spanish Influenza ka 1918. Go phatlalala ga bolwetši bjoo bjo kotsi go ile gwa dira gore bagoeledi ba tšhabe go boledišana le batho. Eupša ka ntle le mathata a le a mangwe, Barutwana ba Beibele ba ile ba dira sohle se ba ka se kgonago go tšwetša pele modiro wa boboledi.
7 Ka 1914 feela, Barutwana ba Beibele ba sego kae ba ile ba bontšha batho ba fetago ba 9 000 000 filimi ya “Photo-Drama of Creation.” Terama ye, go etša ge e be e bitšwa bjalo, e be e le filimi ya go ba le diswantšho tše di sepelago, mmino le diselaete tša mebalabala tša galase. E be e na le diswantšho tša go tloga ge Modimo a thoma go bopa motho go ba go fihla mafelelong a Pušo ya Kriste ya Nywaga e Sekete. E ile ya phetha mošomo o mogolo ka nako yeo. Na o be o tseba gore palo ya batho bao ba bonego filimi ye ka 1914 feela e feta palo ya bagoeledi ba Mmušo lefaseng ka moka lehono? Dipego tše dingwe di bontšha gore ka 1916, batho ba 809 393 ba bile gona dibokeng kua United States, gomme ka 1918 palo yeo ya oketšega gomme ya ba 949 444. Ruri Barutwana bao ba Beibele ba be ba fišega!
8. Tumelo ya bana babo rena e ile ya tiišwa bjang nakong ya ntwa ya pele ya lefase?
8 Nakong ya ntwa ya pele ya lefase, bana babo rena ba ile ba šoma ka thata go tiiša tumelo ya Barutwana ba Beibele bao ba bego ba gašane gohle le go ba kgothatša. Seo se ile sa thuša Barutwana ba Beibele go tšwela pele ka modiro wa boboledi. Richard H. Barber, yo a bego a fišega ka nako yeo, o gopola ka gore: “Re ile ra kgona go dula re na le balebeledi ba basepedi ba sego kae le go dira gore batho ba hwetše Merokami. Re ile ra kgona le go romela Merokami kua Canada le ge mmušo wa moo o be o thibetše seo. Ke bile le tokelo ya go romela bana babo rena ba bantši dikopi tša puku ya The Finished Mystery ka poso, ka ge mmušo o be o ba amogile tšona. Ngwanabo rena Rutherford o ile a kgopela gore re rulaganye dikopano tša selete metseng e mmalwa ka bodikela bja United States gomme re romele diboledi gore di yo kgothatša bana babo rena.”
BA BE BA SWANETŠE GO HLWEKIŠWA
9. (a) Ke ka baka la’ng batho ba Modimo ba be ba swanetše go phošollwa magareng ga 1914 le 1919? (b) Ke’ng seo phošollo yeo e bego e sa se bolele?
9 Ga se dilo ka moka tšeo Barutwana ba Beibele ba bego ba di dira magareng ga 1914 le 1919 di bego di nepagetše go ya ka Mangwalo. Le ge bana babo rena bao ba be ba botega, go na le mo ba bego ba sa kwešiše seo se bolelwago ke go ikokobeletša babuši. (Baroma 13:1) Ka baka leo, ba bangwe ba be ba tšea karolo dintweng. Ka mohlala, ge mopresidente wa United States a be a laela gore ka May 30, 1918, batho ka moka ba rapelele khutšo, Morokami o ile wa kgothaletša Barutwana ba Beibele gore le bona ba dire seo. Bana babo rena ba bangwe ba ile ba thekga mmušo ka ditšhelete gore ntwa e atlege, e bile ba sego kae ba bona ba ile ba ya le ntweng ka dithunya. Lega go le bjalo, re tla ba re dira phošo ge re ka phetha ka gore Modimo o dumeletše ba išwa bothopša bja Babilona o Mogolo ka gobane a be a nyaka go ba phošolla le go ba laya. Go e na le moo, ba be ba tseba gabotse gore ba swanetše go tšwa bodumeding bja maaka, gomme nakong ya Ntwa ya Pele ya Lefase, ba be ba šetše ba thomile go tšwa go bjona ka mo go feletšego.
10. Barutwana ba Beibele ba be ikwa bjang ka go bolaya batho?
10 Le ge Barutwana ba Beibele ba be ba sa kwešiše dilo ka moka mabapi le go se tšee lehlakore dintweng go swana le rena lehono, ba be ba tseba gore Beibele e re re se ke ra bolaya batho. Ka gona gaešita le bana babo rena ba sego kae bao ba ilego ba lwa Ntwa ya Pele ya Lefase, ba ile ba gana go diriša dithunya tšeo ba bego ba di swara. Ba bangwe ba bao ba ilego ba gana go thuntšha batho ba ile ba emišwa ka pele ntweng, morero e le gore ba bolawe.
11. Balaodi ba bagolo ba ile ba dira’ng ge Barutwana ba Beibele ba be ba gana go ya ntweng?
11 Ga go pelaelo gore Diabolo o ile a galefa kudu ge bana babo rena ba be ba gana go tšea karolo ntweng, gaešita le ge ba be ba se na tsebo e ntši ka ditaba tše. Ka baka leo, Diabolo o ile a dira gore “maanomabe ao [a] a logago a be molaong.” (Ps. 94:20) Ge Mohlankedi yo Mogolo wa Mašole e lego James Franklin Bell wa Sešole sa U.S. a be a boledišana le Ngwanabo rena J. F. Rutherford le Ngwanabo rena W. E. Van Amburgh, o ile a utolla gore Kgoro ya Toka ya U.S. e lekile go hloma molao wa gore bao ba ganago go ya ntweng ba ahlolelwe lehu. Ge e le gabotse, o be a bolela ka Barutwana ba Beibele. Mohlankedi Bell o ile a botša Ngwanabo rena Rutherford a galefile gore: “Molao woo o foloditše ka gobane [Mopresidente wa U.S.] e lego Wilson a o ganne; eupša re a tseba gore re tlo le swara kae, e bile re tlo le swara!”
12, 13. (a) Ke ka baka la’ng bana babo rena ba seswai ba ile ba ahlolelwa mengwaga e mentši kgolegong? (b) Na go golegwa ga bona go ile gwa dira gore ba se kwe Jehofa? Hlalosa.
12 Balaodi ba bagolo ba ile ba kgona go swara Barutwana ba Beibele. Baemedi ba Mokgatlo wa Watch Tower e lego Ngwanabo rena Rutherford, Ngwanabo rena Van Amburgh le ba bangwe ba tshelelago ba ile ba golegwa. Ge moahlodi a be a bolela kahlolo ya bona o itše: “Mošomo wa bodumedi bja banna ba o kotsikotsi go feta mašole a Jeremane ao e lego manaba a rena. . . Ga se feela gore ba lwa le balaodi ba Mmušo le lekgotla la sešole, eupša ba bile ba lwa le baruti ba dikereke ka moka. Ba swanetše go otlwa o šoro.” (Faith on the March, yeo e ngwadilwego ke A. H. Macmillan, letl. 99) Ruri ba ile ba otlwa o šoro! Barutwana bao ba seswai ba Beibele ba ile ba ahlolelwa mengwaga e mentši kgolegong ya mmušo kua Atlanta, Georgia. Eupša ge ntwa e fedile, ba ile ba lokollwa gomme melato ya bona ya phumolwa.
13 Le ge bana babo rena bao ba seswai ba be ba le kgolegong, ba ile ba kgomarela ka go tia seo ba ithutilego sona Mangwalong. Lengwalong leo ba le ngwaletšego mopresidente wa United States, leo go lona ba bego ba kgopela go fokoletšwa mengwaga yeo ba e ahloletšwego go dula kgolegong, ba itše: “Thato ya Morena go etša ge e boletšwe ka Mangwalong e re, ‘O se ke wa bolaya,’ ka baka leo setho le ge e le sefe sa mokgatlo wa [International Bible Students] seo se ineetšego go Morena seo se ka tshelago molao woo, Modimo a ka se se šegofatše, e bile o tlo se fediša. Ka baka leo, ditho tša mokgatlo wo di ka se tsoge di bolaile batho ba bangwe ka go rata.” Ruri mantšu a a bontšha sebete! Go molaleng gore bana babo rena ba be ba sa nyake go tšea lehlakore dintweng.
TOKOLOGO MAFELELONG!
14. Hlalosa ka Mangwalo seo se diragetšego go tloga ka 1914 go fihla ka 1919.
14 Maleaki 3:1-3 e re botša ka nako ya go tloga ka 1914 go ya mathomong a 1919 ge “barwa ba Lefi” bao ba tloditšwego ba be ba tlo hlwekišwa. (Bala.) Nakong yeo, Jehofa Modimo, e lego “Morena wa therešo,” a na le Jesu Kriste, yena ‘motseta wa kgwerano,’ ba ile ba tla tempeleng ya moya go hlahloba bao ba hlankelago go yona. Ka morago ga gore batho ba Jehofa ba phošollwe le go hlwekišwa, ba ile ba swanelega go amogela kabelo e mpsha tirelong ya Modimo. Ka 1919, Jesu o ile a kgetha “mohlanka yo a botegago le wa temogo” gore a nee ba ntlo ya gagwe dijo tša moya. (Mat. 24:45) Ga bjale batho ba Modimo ba be ba tšwile go Babilona o Mogolo. Ga e sa le go tloga ka nako yeo, Jehofa ka botho o thušitše batho ba gagwe go tseba thato ya gagwe ka mo go oketšegilego le go mo rata kudu. Ruri ba leboga ditšhegofatšo tša gagwe! [1]
15. Re swanetše go dira’ng ka tokologo yeo Jehofa a re neilego yona?
15 Ruri go thabiša kudu gore batho ba Modimo ba lokolotšwe bokgobeng bja Babilona o Mogolo! Maiteko a Sathane a go fediša Bakriste ba therešo mo lefaseng a paletšwe o šoro. Lega go le bjalo, ga se ra swanela go lahlegelwa ke morero wa tokologo yeo Jehofa a re neilego yona. (2 Bakor. 6:1) Batho ba dimilionemilione ba sa dutše ba le bokgobeng bja bodumedi bja maaka. Re swanetše go ba thuša go tšwa go bjona. Re ka kgona go ba thuša. Ka gona, anke re direng sohle se re ka se kgonago go ekiša bana babo rena ba mehleng ya pele go thuša batho go tšwa go Babilona o Mogolo!
^ [1] (serapa 14) Bajuda bao ba bilego bothopša bja Babilona ka mengwaga e 70 ba swana ka dilo tše dintši le Bakriste ba mehleng ya bohlanogi. Eupša ga go bonagale go ba ga Bajuda bothopša Babilona go swantšhetša seo se diragaletšego Bakriste. Ka mohlala, nako yeo Bajuda ba e feditšego ba le bothopša ga e lekane le yeo Bakriste ba e feditšego ba le bothopša bja Babilona o Mogolo. Ka baka leo, ga se ra swanela go leka go nyaka dilo tše di swanago tša boporofeta magareng ga Bajuda bao ba bego ba le bothopša le dilo tšeo di diragaletšego Bakriste ba tloditšwego mengwageng ya pele ga 1919.


c: text/html

text:
BATAMELA KGAUSWI LE MODIMO
“Ke Modimo wa ba Phelago”
Na lehu le matla go feta Modimo? Ga go bjalo le gatee! Ke bjang lehu—goba “lenaba” le ge e le lefe—le ka bago matla go feta “Modimo Ramatlaohle”? (1 Bakorinthe 15:26; Ekisodo 6:3) Modimo o na le matla a go dirolla lehu a diriša tsogo, le gona o holofetša go dira sona seo lefaseng la gagwe le lefsa. * Kholofetšo yeo ke ya kgonthe gakaaka’ng? Morwa wa Modimo ka noši, Jesu, o re botša ka mantšu ao a ka tlatšago dipelo tša rena ka kholofelo.—Bala Mateo 22:31, 32.
Ge Jesu a be a bolela le Basadutsei bao ba bego ba sa dumele tsogong, o itše: “Ge e le mabapi le tsogo ya bahu, na ga se la ka la bala seo Modimo a ilego a le botša sona, a re: ‘Ke nna Modimo wa Aborahama, Modimo wa Isaka le Modimo wa Jakobo’? Ke Modimo wa ba phelago, e sego wa bahu.” Jesu mo o be a bolela ka poledišano yeo Modimo a bilego le yona le Moshe sehlareng seo se tukago mo e ka bago nywaga e 3 500 e fetilego. (Ekisodo 3:1-6) Go ya ka Jesu, mantšu ao Jehofa a a boditšego Moshe—“Ke nna Modimo wa Aborahama, Modimo wa Isaka le Modimo wa Jakobo”—a bontšha gore kholofetšo ya tsogo e tla phethagatšwa. Bjang?
Thoma ka go ela hloko boemo. Nakong ya ge Jehofa a be a bolela le Moshe, bapatriareka Aborahama, Isaka le Jakobo e be e le kgale ba hwile—Aborahama o be a ena le nywaga e 329 a hwile, Isaka e 224 gomme Jakobo a ena le e 197. Lega go le bjalo, Jehofa o ile a re “Ke nna”—e sego “Ke be ke le”—Modimo wa bona. Jehofa o ile a bolela ka bapatriareka bao ba bararo ba hwilego bjalo ka ge eka ba be ba sa phela. Ka baka la’ng?
Jesu o hlalositše gore: “Ke [Jehofa] Modimo wa ba phelago, e sego wa bahu.” Nagana go se nene ka seo se umakwago ke mantšu ao. Ge e ba tsogo e se gona, gona Aborahama, Isaka le Jakobo ba ka se sa boela bophelong. Ge e ba go le bjalo, Jehofa e tla ba Modimo wa bahu. Le gona, seo se be se tla bontšha gore lehu le matla go feta Jehofa—go le bjalo ka ge eka o be a se na matla a go lokolla bahlanka ba gagwe bao ba botegago ditlemong tša lehu.
Ka gona, re ka phetha ka gore’ng ka Aborahama, Isaka, Jakobo gotee le bahlanka ba botegago ba Jehofa bao ba hwilego? Jesu o boletše mantšu a a matla a rego: “Go yena bohle ba a phela.” (Luka 20:38) Ee, morero wa Jehofa wa go tsoša bahlanka ba gagwe ba botegago bao ba hwilego o tlo phethagala e le ka kgonthe moo e lego gore o nagana ka bona e le ba phelago. (Baroma 4:16, 17) Jehofa o tla boloka bao ka moka monaganong wa gagwe o sa lebalego go fihla nakong ya gagwe ya go ba tsošetša bophelong.
Jehofa o na le matla ka moka ao a nyakegago a go tsoša bahu
Na ga o kgahlwe ke kholofelo ya go kopana le moratiwa wa gago yo a hwilego? Ge e ba go le bjalo, gopola gore Jehofa o na le matla ka moka ao a nyakegago a go tsoša bahu. Ga go na seo se ka mo thibelago go phethagatša kholofetšo ya gagwe ya go tsoša bahu. Ke ka baka la’ng o sa ithute ka mo go oketšegilego ka dikholofetšo tša tsogo le Modimo yo a tlago go di phethagatša? Ga go pelaelo gore go dira bjalo go tla go batametša kgauswi le Jehofa, “Modimo wa ba phelago.”
Mmalo wa Beibele o šišintšwego bakeng sa February
^ ser. 3 Bakeng sa go ithuta ka mo go oketšegilego ka kholofetšo ya Modimo ya tsogo lefaseng le lefsa la toko, bona kgaolo 7 ya puku ya Ke Eng Seo ge e le Gabotse Beibele e se Rutago? yeo e gatišitšwego ke Dihlatse tša Jehofa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
MOROKAMI No. 3 2017 | Banamedi ba Bane ba Dipere—Go Kata ga Dipere tša Bona go go Kgoma Bjang?
O NAGANA’NG?
Go kata ga dipere tša banamedi ba bane tša Kutollo ke e nngwe ya ditiragalo tšeo di tsebegago kudu ka pukung ya Kutollo. Ba bangwe ba tšhošwa ke tiragalo ye. Ba bangwe e a ba kgahla. Ela hloko seo Beibele e se bolelago ka diporofeto tše bjalo, ge e re:
“Go thaba yo a balago ka go hlaboša le bao ba kwago mantšu a boporofeta bjo.”—Kutollo 1:3.
Makasine wo wa Morokami o hlalosa kamoo go kata ga banamedi ba bane ba dipere go ka bolelago ditaba tše dibotse go rena.
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Banamedi ba Bane ba Dipere ba go Kgoma Bjang?
Dipere tše nne—e tšhweu, e khwibidu, e ntsho le e tshehla. Go kata ga dipere tša banamedi ba ke e nngwe ya ditiragalo tšeo di tsebegago kudu tša Kutollo.
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Banamedi ba Bane ba Dipere—Ke Bomang?
Bona kamoo o ka hwetšago seo se bolelwago ke pono ye.
Karolwana e Nngwe ya Bohlatse
O ka no ba o sa tsebe gore Tattenai e be e le mang, fela dilo tšeo di hweditšwego ke baepi ba marope tšeo di bolelago ka yena di nea bohlatse bjo bogolo.
BEIBELE E FETOŠA MAPHELO
Ke be ke Rata Baseball go Feta Dilo ka Moka!
Samuel Hamilton o be a nweletše dipapading, eupša go ithuta Beibele go ile gwa fetoša bophelo bja gagwe.
EKIŠA TUMELO YA BONA
“O Mosadi wa Ponagalo e Botse”
Kua Egipita, dikgošana tša Farao di bona kamoo Sara a lego botse ka mo go makatšago. Seo se diregago ka morago se ka go makatša.
Beibele E Re’ng?
Na Modimo o rata batho ba bangwe go feta ba bangwe? Na batho ba bangwe ba šegofaditšwe mola ba bangwe ba rogakilwe??
Dihlogo tše Dingwe tša Inthaneteng
Puku ya Kutollo—Ke Eng Seo e se Bolelago?
Puku ye ka boyona e re bao ba e balago, ba e kwešiša le go diriša seo e se bolelago ba tla thabišwa ke go dira bjalo.


text:
Beibele Inthaneteng | PHETOLELO YA LEFASE LE LEFSA YA MANGWALO A MAKGETHWA
O ka rata go bala sehlogo se ka leleme lefe? %%
Jeremia 7:1-34
7 Lentšu leo le tletšego Jeremia le etšwa go Jehofa, le re:2 “Ema kgorong ya ntlo ya Jehofa o goeletše lentšu+ le moo, o re: ‘Ekwang lentšu la Jehofa lena bohle ba Juda, lena bao ba tsenago dikgorong tše go tlo khunamela Jehofa.3 Se ke seo Jehofa wa madira, Modimo wa Isiraele, a se boletšego: “Lokišang ditsela tša lena le ditiro tša lena gomme ke tla dira gore le dulele ruri lefelong le.+4 Le se ke la bota mantšu a bofora,+ la re: ‘Tempele ya Jehofa, tempele ya Jehofa, tempele ya Jehofa ke yona ye!’5 Gobane ge e ba ruri le ka lokiša ditsela tša lena le ditiro tša lena, ge e ba ruri le ka phetha toka magareng ga motho le mogagabo,+6 ge e ba le ka se gatelele modiiledi, tšhiwana* le mohlologadi,+ e bile le ka se tšholle madi a se nago molato lefelong le,+ le go itlišetša bošula ka go latela medimo e mengwe,+7 gona nna ke tla dira gore le dulele ruri lefelong le, nageng yeo ke e neilego borakgolokhukhu ba lena, go tloga mehleng ya neng le neng gaešita le go iša mehleng ya neng le neng.”’”+8 “Šefa le botile mantšu a bofora—go ka se le hole selo le gatee.+9 Na go ka re go utswiwa,+ go bolawa,+ go hlotlolwa,+ go enwa ka maaka,+ go thuntšhetšwa Baali muši wa dihlabelo+ e bile go latelwa medimo e mengwe yeo le bego le sa e tsebe,+10 gomme lena la tla la ema pele ga ka mo ntlong ye yeo e bitšwago ka leina la ka+ la re: ‘Re tla hlakodišwa,’ mola e le gore le dira dilo tše ka moka tše di šišimišago?11 Na ntlo ye yeo e bitšwago ka leina la ka+ e fetogile lewa la bahlakodi mahlong a lena?+ Šefa le nna ke di bone,” o re’alo Jehofa.+12 “‘Lega go le bjalo, sepelang le ye lefelong la ka leo le bego le le Shilo,+ moo ke ilego ka dira gore leina la ka le dule go lona mathomong+ gomme le boneng seo ke se dirilego lefelong leo ka baka la bobe bja batho ba ka ba Isiraele.+13 Bjale ka ge le ile la dulela go dira mediro ye ka moka,’ o re’alo Jehofa ‘gomme nna ka dula ke bolela le lena, ke tsoga e sa le ka masa ke bolela,+ eupša la se theetše,+ ka le bitša eupša la se arabe,+14 gona ke tla dira bjalo le ntlong yeo e bitšwago ka leina la ka,+ yeo le e botilego,+ ka dira bjalo le lefelong leo ke le neilego lena le borakgolokhukhu ba lena go etša ge ke dirile bjalo Shilo.+15 Ke tla le raka pele ga sefahlego sa ka,+ go etša ge ke rakile bana babo lena ka moka, bana ka moka ba Efuraime.’+16 “Ge e le wena o se ke wa rapelela batho ba, le gona o se ke wa ba phophothela goba wa ba rapelela le ge e le go ba lopela go nna,+ gobane ke tla ba ke se ka go theetša.+17 Na ga o bone seo ba se dirago metseng ya Juda le mekgotheng ya Jerusalema?+18 Barwa ba topelela dikgong, botate ba gotša mollo, basadi ba duba hlama e le gore ba direle yo a bitšwago mohumagadi wa magodimo dinkgwa tša dihlabelo;+ le gona go tšhelelwa medimo e mengwe dibego tša dino+ e le gore ba nkgopiše.+19 ‘Na ba kgopiša nna?’ o re’alo Jehofa.+ ‘Na ga se bona bao ba ikgopišago e le gore ba bonagale ba hlabilwe ke dihlong difahlegong tša bona?’+20 Ka gona se ke seo Mmuši Morena Jehofa a se boletšego a re: ‘Tsebang gore bogale bja ka le pefelo ya ka di tšhollelwa lefelong le,+ di tšhollelwa bathong le diruiweng, dihlareng tša naga+ le dienyweng tša tšhemo; di tla tuka, le gona di ka se tingwe.’+21 “Se ke seo Jehofa wa madira, Modimo wa Isiraele, a se boletšego a re: ‘Dihlabelong tša lena tsenyang le dibego tša lena tše di feletšego tša go fišwa le di je.+22 Gobane mohlang wa ge ke be ke ntšha borakgolokhukhu ba lena nageng ya Egipita ga se ka bolela le bona le ge e le go ba laela mabapi le ditaba tša dibego tše di feletšego tša go fišwa gotee le dihlabelo.+23 Eupša lentšu le ke le boletše ge ke be ke ba laela, ke re: “Ekwang lentšu la ka+ gomme nna ke tla ba Modimo wa lena,+ lena la ba batho ba ka; le sepele tseleng ka moka+ ye ke tlago go le laela yona, e le gore dilo di le sepelele gabotse.”’+24 Eupša ga se ba theetša, le gona ga se ba ntshekegela tsebe,+ fela ba sepela ka merero ya bona ka bonganga bja dipelo tša bona tše mpe,+ moo ba ilego ba boela morago gomme ba se ye pele,+25 go tloga mohlang borakgolokhukhu ba lena ba tšwilego nageng ya Egipita go ba go fihla letšatšing le;+ ka dulela go le romela bahlanka ba ka ka moka, baporofeta, ke tsoga letšatši le letšatši e sa le ka masa ke ba roma.+26 Eupša ga go yo a ilego a ntheetša,+ le gona ga go yo a ilego a ntshekegela tsebe, fela ba šatalatša melala+ ya bona. Ba dirile tše mpe go feta borakgolokhukhu+ ba bona!27 “O ba botše mantšu a ka moka,+ eupša ba ka se go theetše; o ba bitše, eupša ba ka se go arabe.+28 O ba botše o re: ‘Se ke setšhaba seo batho ba sona ba sego ba kwa lentšu la Jehofa Modimo wa sona,+ le gona ga se ba amogela tayo.+ Potego e hweletše e bile ga e sa hwetšwa melomong ya bona.’+29 “Kota moriri wa gago wo o sa kotwago o o lahle,+ o tsoše koša ya sello mebotong yeo e sa melago selo,+ gobane Jehofa o go ganne+ gomme o tla lahla moloko wo a o galefetšego o šoro.+30 ‘Gobane barwa ba Juda ba dirile tše mpe mahlong a ka,’ o re’alo Jehofa. ‘Ba beile makgapha a bona ka ntlong yeo e bitšwago ka leina la ka, e le gore ba e šilafatše.+31 Ba bile ba agile mafelo a phagamego a Thofethe,+ yeo e lego moeding wa morwa wa Hinomo,+ gore ba fiše barwa ba bona le barwedi ba bona mollong,+ e lego selo seo ke sa kago ka ba laela sona le seo se sa kago sa rotoga pelong ya ka.’+32 “‘Ka gona tsebang gore go tla matšatši ao ka ona Thofethe le moedi wa morwa wa Hinomo di ka se sa bitšwago bjalo, eupša di tla bitšwa moedi wa polao;+ ba tla boloka kua Thofethe go fihlela go se na lefelo la go bolokela,’ o re’alo Jehofa.+33 ‘Ditopo tša batho ba e tla ba dijo tša dinonyana tša magodimo le tša dibata tša naga, go se yo a di tšhošago.+34 Metseng ya Juda le mekgotheng ya Jerusalema ke tla fediša lentšu la go hlalala le lentšu la go thaba, ka fediša lentšu la monyadi le lentšu la monyadiwa;+ gobane naga e tla ba mašope.’”+
Mengwalo ya tlase
^ Phetolelo ya lentšu ka lentšu e re, “mošemane yo a se nago tate.”


text:
Beibele Inthaneteng | PHETOLELO YA LEFASE LE LEFSA YA MANGWALO A MAKGETHWA
O ka rata go bala sehlogo se ka leleme lefe? %%
Genesi 17:1-27
17 Ge Aborama a eba le nywaga e masomesenyane-senyane, Jehofa a iponagatša go yena a re:+ “Ke nna Modimo Ramatlaohle.+ Sepela pele ga ka gomme o hloke bosodi.+2 Ke tla dira kgwerano ya ka le wena,+ gore ke go atiše kudukudu.”+3 Aborama ge a ekwa seo a wa ka sefahlego+ sa gagwe, gomme Modimo a iša pele a re go yena:4 “Tseba gore ge e le nna ke dirile kgwerano le wena+ gomme o tla ba tatago lešaba la ditšhaba.+5 O ka se sa hlwa o bitšwa Aborama, leina la gago e tla ba Aborahama, ka gobane ke tla go dira tatago lešaba la ditšhaba.6 Ke tla go atiša kudukudu ka ba ka go dira ditšhaba, gomme go wena go tla tšwa dikgoši.+7 “Ke tla phetha kgwerano ya ka yeo ke e dirilego le wena+ le peu ya gago ya mehleng e tlago le go iša melokong le melokong. Kgwerano yeo e tla ba ya go iša mehleng ya neng le neng,+ e le gore ke bontšhe gore ke nna Modimo wa gago le wa peu ya gago.+8 Naga yeo o diiletšego+ go yona ke tla e nea wena le peu ya gago ya mehleng e tlago, gaešita le naga ka moka ya Kanana, gore e be ya lena go iša mehleng ya neng le neng; ke tla le bontšha gore ke nna Modimo.”+9 Modimo a iša pele a re go Aborahama: “Ge e le wena o boloke kgwerano ya ka, wena le peu ya gago ya mehleng e tlago le go iša melokong le melokong.+10 Kgwerano ya ka yeo le tlago go e boloka yeo ke e dirilego le lena gaešita le peu+ ya lena ya mehleng e tlago še: Yo mongwe le yo mongwe wa lena yo motona a bolle.+11 Le bolotšwe, gomme seo e be leswao la kgwerano yeo ke e dirilego le lena.+12 Le bolotše+ mošemane yo mongwe le yo mongwe ge a na le matšatši a seswai. Go bolotšwe le ge e le mang yo a belegelwago ntlong ya lena le yo e sego wa peu ya gago yo a rekilwego ka tšhelete go motho le ge e le ofe o šele. Le dire bjalo go iša melokong le melokong.13 Monna yo mongwe le yo mongwe yo a belegelwago ntlong ya gago le monna yo mongwe le yo mongwe yo a rekilwego ka tšhelete o swanetše go bolotšwa;+ kgwerano ya ka yeo e lego leswao la mebeleng ya lena e tla ba kgwerano ya go iša mehleng ya neng le neng.+14 Motho le ge e le ofe yo motona yo a ka se bollego, a a fedišwe bathong ba gabo.+ O robile kgwerano ya ka.”15 Modimo a re go Aborahama: “Ge e le Sarai mosadi wa gago, o se hlwe o mmitša Sarai, gobane leina la gagwe ke Sara.+16 Ke tla mo šegofatša gomme ka go nea morwa yo a tlago go go belegela yena;+ ke tla mo šegofatša ya ba ditšhaba;+ dikgoši tša meraforafo di tla tšwa go yena.”+17 Ge a re’alo Aborahama a wa ka sefahlego a sega gomme a ipotšiša ka pelong+ a re: “Na monna wa nywaga e lekgolo a ka belegelwa ngwana, le gona na o ra gore Sara mosadi wa nywaga e masomesenyane a ka belega?”+18 Ka morago ga moo Aborahama a re go Modimo wa therešo: “Anke o šegofatše Ishimaele!”+19 Ke moo Modimo a itšego: “Ruri Sara mosadi wa gago o tla go belegela morwa, gomme o mmitše Isaka.+ Ke tla dira kgwerano ya ka le yena. Kgwerano yeo e tla ba ya go iša mehleng ya neng le neng le ya peu ya gagwe ya mehleng e tlago.+20 Eupša ge e le mabapi le Ishimaele ke go kwele. Bona! Ke tla mo šegofatša ka dira gore a belegelwe bana gomme ka mo atiša kudukudu.+ O tla tšweletša dikgošana tše lesomepedi, gomme ke tla mo dira setšhaba se segolo.+21 Lega go le bjalo, kgwerano ya ka ke tla e dira le Isaka,+ e lego yena yo Sara a tlago go go belegela yena išago ka yona nako ye.”+22 Modimo a fetša go bolela le Aborahama gomme a rotoga a mo tlogela.+23 Aborahama a tšea Ishimaele morwa wa gagwe le banna ka moka bao ba belegetšwego ntlong ya gagwe, a tšea le yo mongwe le yo mongwe yo a rekilwego ka tšhelete, yo mongwe le yo mongwe yo motona go batho ba lapa la gagwe, gomme a ya go ba bolotša ka lona letšatši leo go etša ge Modimo a boletše le yena.+24 Aborahama o be a na le nywaga e masomesenyane-senyane ge a bolotšwa.+25 Ishimaele morwa wa gagwe o be a na le nywaga e lesometharo ge a bolotšwa.+26 Ka lona letšatši leo Aborahama o ile a bolotšwa, gomme gwa bolotšwa le Ishimaele morwa wa gagwe.+27 Banna ka moka ba lapeng la gagwe, e lego yo mongwe le yo mongwe yo a belegetšwego ntlong yeo le yo mongwe le yo mongwe yo a rekilwego ka tšhelete go motho o šele, a bolotšwa le yena.+


text:
Beibele Inthaneteng | PHETOLELO YA LEFASE LE LEFSA YA MANGWALO A MAKGETHWA
O ka rata go bala sehlogo se ka leleme lefe? %%
Psalme 78:1-72
Maskile.* Psalme ya Asafa.+78 Lena batho ba ka, hlwayang tsebe le theetše molao wa ka;+Sekegelang dipolelo tša molomo wa ka tsebe.+2 Ke tla bula molomo wa ka ka hlaba diema;+Ke tla dira gore go bolelwe dinyepo tša kgalekgale,+3 Tšeo re di kwelego ra ba ra di tseba,+Le tšeo botatago rena ba re laodišeditšego tšona;+4 Tšeo re sa di utelego ditlogolo tša bona,+Le tšeo re tlago go di laodišetša ba moloko o tlago,+E lego mediro e tumišegago ya Jehofa le matla a gagwe+Gotee le dilo tša gagwe tše di makatšago tšeo a di dirilego.+5 A iša kgopotšo kua ga Jakobo,+A bea molao kua Isiraele,+E lego dilo tšeo a di laetšego borakgolokhukhu ba rena,+Gore ba di tsebiše bana ba bona;+6 Gore di tsebje ke moloko o tlago, e lego bana bao ba bego ba tla belegwa,+E le gore ba eme ba di laodišetše bana ba bona,+7 Le gore ba holofele Modimo+Gomme ba se ke ba lebala dilo tšeo Modimo a tlwaetšego+ go di dira eupša ba latele ditaelo tša gagwe.+8 Ba se swane le borakgolokhukhu ba bona,+E lego moloko wa dinganga le wa marabele,+Moloko woo o sa kago wa lokiša pelo ya wona+Le woo moya wa wona o bego o sa botegele Modimo.+9 Barwa ba Efuraime, le ge e le babetši bao ba itlhamilego ba bora,+Ba ile ba gomela morago letšatšing la ntwa.+10 Ga se ba boloka kgwerano ya Modimo,+Le gona ba ganne go sepela ka molao wa gagwe.+11 Le gona ba ile ba ba ba lebala ditiro tša gagwe+Le mediro ya gagwe e makatšago yeo a ilego a ba bontšha yona.+12 Pele ga borakgolokhukhu ba bona o dirile tše di kgotsišago+Nageng ya Egipita,+ tšhemong ya Tsoane.+13 O arogantše lewatle gore a ba tshediše,+A emiša meetse a etša letamo.+14 A ba hlahla ka leru mosegare+Gomme bošego ka moka a ba hlahla ka seetša sa mollo.+15 A pharola maswika lešokeng,+Gore a ba nweše meetse a mantši go etša a madibeng.+16 A phula melapo legageng,+A ba a dira gore meetse a elele go etša dinoka.+17 Ba mo direla sebe go iša pele+Ka go rabela go Yo Godimodimo kua tikologong e se nago meetse;+18 Ba leka Modimo ka dipelong tša bona+Ka go kgopela sa go ja seo ba bego ba se duma.+19 Ka gona ba bolela Modimo gampe,+Ba re: “Na Modimo a ka kgona go re lokišetša dijo tafoleng lešokeng?”+20 Bonang! O ile a itia leswika+Gore meetse a tšwe gomme mafula ona a elela ka matla.+“Na a ka kgona go re nea senkgwa,+Goba na a ka kgona go lokišetša batho ba gagwe dijo?”+21 Ke ka baka leo Jehofa a ilego a kwa seo gomme a galefa o šoro;+Mollo wona wa goteletšwa Jakobo,+Bogale bjona bja wela Isiraele.+22 Gobane ga se ba ba le tumelo go Modimo,+Le gona ga se ba bota phološo yeo a e tlišago.+23 A laela legodimo le le tletšego maru la kua godimo,A ba a bula mejako ya legodimo.+24 A ba nešetša manna gore ba je,+A ba nea le mabele a legodimo.+25 Batho ba ja senkgwa sa ba matla;+A ba romela dijo gore ba je ba khore.+26 A fokiša phefo ya bohlabela magodimong+Gomme ka matla a gagwe a tšutliša phefo ya borwa.+27 A ba nešetša dijo go etša pula gomme ya ba tše dintši go etša lerole,+A ba nea le dinonyana tše dintši go etša lešabašaba la mawatleng.+28 A dira gore di dulele go wela gare ga mošaša wa gagwe,+Le gohle go dikologa ditaberenakele tša gagwe.+29 Ba ja gomme ba khora go feta tekanyo,+A ba tlišetša tšeo ba bego ba di duma.+30 Ge ba sa dutše ba kganyoga dijo tše dingwe,Dijo di sa le ka ganong,+31 Ke ge kgalefo ya Modimo e ba tukela.+A bolaya dinatla mo gare ga bona;+A rapalatša masogana a Isiraele.32 Go sa šetšwe tše ka moka ba ile ba buša ba dira sebe+Gomme ba se be le tumelo medirong ya gagwe e makatšago.+33 A dira gore matšatši a bona a fele bjalo ka ge eka ke mohemo feela,+Gomme a dira gore nywaga ya bona e fetšwe ke tšhitišo.34 Nako le nako ge a be a ba bolaya, le bona ba be ba botšiša ka yena,+Ba be ba boa gomme ba nyaka Modimo.+35 Ba gopola gore Modimo e be e le Leswika la bona,+Le gore Modimo Yo Godimodimo e be e le Molefeletši wa bona.+36 Ba ile ba leka go mo fora ka melomo ya bona;+Ba leka go mmotša maaka ka maleme a bona.+37 Dipelo tša bona di be di se tša tsepama go yena;+Le gona ga se ba botegela kgwerano ya gagwe.+38 Eupša o be a na le kgaugelo;+ o be a ba lebalela molato+ gomme a se ba fediše.+Ka makga a mantši o ile a gomiša bogale bja gagwe,+A se tsoše pefelo ya gagwe ka moka.39 O ile a gopola gore e be e le ba nama,+Le gore motho o lahlegelwa ke bophelo bja gagwe gomme a se sa bo hwetša.+40 Ruri ba rabetše go yena gantši kua lešokeng,+Ba mo kweša bohloko kua leganateng!+41 Ba be ba leka Modimo gantši le gantši,+Ba kweša yena Mokgethwa wa Isiraele bohloko.+42 Ga se ba gopola seatla sa gagwe se matla,+Ga se ba gopola letšatši leo ka lona a ba lopolotšego lenabeng,+43 Kamoo a ilego a dira dipontšho tša gagwe kua Egipita+Le mehlolo ya gagwe tšhemong ya Tsoane;+44 Le kamoo a ilego a fetoša mekero ya bona ya Nile gore e be madi,+Gore ba se kgone go nwa melapong ya bona.+45 A ba romela diboba gore di ba lome;+Le digwagwa gore di senye naga.+46 Puno ya bona a e gafela maphene,Gomme tše ba šomilego ka thata go di lema a di nea ditšie.+47 A kgokgotha merara ya bona ka sefako+Gomme a kgokgotha le dihlare tša bona tša mesikamore ka sona.+48 A gafela dipokolo tša bona sefako+Gomme diruiwa tša bona a di gafela letadi le le fišago wa mollo.49 A ba tukela bogale,+A ba galefela o šoro, a ba sola a ba a ba tsenya tlalelong,+Baemedi bao e lego barongwa ba tliša masetlapelo.+50 A lokišetša bogale bja gagwe tsejana.+A se thibele gore meoya ya bona e se hwe;A gafela maphelo a bona leubeng la bolwetši.+51 Mafelelong a bolaya maitšibulo ka moka a Egipita,+Tšona dithakaletswalo tša bona ditenteng tša kua Hama.+52 Ka morago ga moo a tloša batho ba gagwe moo go etša mohlape,+A ba etetša go etša mohlape lešokeng.+53 A ba hlahla ba šireletšegile gomme ba se tšhoge selo;+Lewatle la khurumetša manaba a bona.+54 A ba tliša nageng ya gagwe e kgethwa,+Yona tikologo ye ya dithaba yeo a e hweditšego ka seatla sa gagwe sa le letona.+55 A feleletša a rakile ditšhaba tše dingwe ka baka la bona,+A ba arolela bohwa ka lenti la go ela,+Gore a dudiše meloko ya Isiraele ga gabo yona.+56 Ba leka Modimo Yo Godimodimo le go rabela go yena,+Ba se lote dikgopotšo tša gagwe.+57 Le gona ba ile ba hlanoga le go dira tša boradia go etša borakgolokhukhu ba bona;+Ba retologa go etša bora bjo bo hlephilego.+58 Ba mo kgopiša ka mafelo a bona a phagamego,+Ba mo hufegiša ka diswantšho tša bona tše di betlilwego.+59 Modimo a kwa+ seo gomme a galefa o šoro,+Ke moka a nyatša Isiraele e le ruri.+60 Mafelelong a tlogela taberenakele ya Shilo,+E lego tente yeo a bego a dula go yona gare ga batho ba lefaseng.+61 A iša seka sa matla a gagwe bothopša+Gomme seka sa botse bja gagwe a se gafela seatleng sa lenaba.+62 A gafela batho ba gagwe tšhošeng,+Gomme a galefela bohwa bja gagwe o šoro.+63 Masogana a gagwe a jewa ke mollo,Dikgarebe tša gagwe tšona tša se opelelwe dikoša tša lenyalo.+64 Ge e le baperisita ba gagwe bona ba wišitšwe ke tšhoša,+Bahlologadi ba bona ba se lle.+65 Ke moka Jehofa a tsoga bjalo ka ge eka o be a robetše,+Go etša mogale yo a hlaphogelwago beineng.+66 A bolaya manaba a gagwe a a šetše morago;+A a goboša go iša mehleng ya neng le neng.+67 A gana tente ya Josefa;+A se kgethe moloko wa Efuraime.+68 Eupša a kgetha moloko wa Juda,+E lego Thaba ya Tsione yeo a e ratilego.+69 A aga sekgethwa sa gagwe go etša meboto,+Go etša lefase leo a le theilego go iša mehleng ya neng le neng.+70 Ke moka a kgetha Dafida mohlanka wa gagwe+Gomme a mo ntšha mašakeng a dihuswane.+71 A mo tšea a šetše dinku tše di amušago morago+A mo tliša gore e be modiši wa Jakobo e lego setšhaba sa gagwe+Gotee le Isiraele bohwa bja gagwe.+72 A ba diša go ya ka potego ya pelo ya gagwe,+Le gona a ba eta pele ka diatla tša gagwe tše di nago le bokgoni.+
Mengwalo ya tlase
^ Bona mongwalo wa ka tlase wa mantšu a ketapele go Ps 32.


text:
Lengwalo le le Tšwago go Sehlopha se Bušago
Badumedigotee le Rena ba ba Rategago:
Ka ge re le bahlanka ba Jehofa, re rata Lentšu la gagwe e lego Beibele. Re kgodišegile gore Beibele e re botša therešo, e re nea tlhahlo e botse gotee le bohlatse bjo bontši bja gore Jehofa o rata batho. (Psalme 119:105; Luka 1:3; 1 Johane 4:19) Re rata go thuša batho ba bangwe ka pelo ka moka gore le bona ba ithute ditherešo tše di holago tšeo di lego ka Lentšung la Modimo. Ka baka leo, re thabela go le nea puku ye yeo e nago le sehlogo se se rego, Ithute ka Dilo tša ka Beibeleng. E re re go botše ganyenyane ka puku ye.
Puku ye gabotse e ngwaletšwe bana. Lega go le bjalo, batho ba bagolo bao ba ratago go oketša tsebo ya bona ka Beibele le bona ba ka e bala. Le gona ka ge Beibele e le puku ya batho ka moka, ga go pelaelo gore ka moka ga rena re tla holwa ke go bala dithuto tša ka pukung ye tšeo di ka re thušago go hwetša lethabo la kgonthe.
Puku ye e theilwe dipegong tša ka Beibeleng. E re botša kamoo bophelo bo thomilego ka gona le go ya pele. Go dirilwe maiteko a magolo gore dipego tše tša ka Beibeleng di kwagale le go kwešišega gabonolo. E bile moo go kgonegago, go dirilwe maiteko a gore dipego tše di anegwe ka tatelano ya tšona.
Eupša puku ye ga e no re anegela ka dipego tša ka Beibeleng. Tsela yeo e ngwadilwego ka yona le diswantšho tša yona di phediša dipego tša Beibele. Go oketša moo, e re thuša go kwešiša kamoo batho bao go bolelwago ka bona ka Beibeleng ba bego ba ikwa ka gona.
Kgatišo ye e re thuša go bona gore Beibele ke puku yeo e bolelago ka batho ba go swana le rena—bao ba ilego ba kwa Jehofa le bao ba sa kago ba mo kwa. Le gona e re šušumeletša gore re ithute mehlaleng ya bona. (Baroma 15:4; 1 Bakorinthe 10:6) Puku ye e arotšwe ka dikarolo tše 14. Mathomong a karolo e nngwe le e nngwe, go na le kakaretšo e kopana yeo e hlalosago tše dingwe tša dilo tšeo re ka ithutago tšona.
Ge e ba o le motswadi, o ka bala thuto e nngwe le e nngwe ya ka pukung ye o na le ngwana wa gago gomme la boledišana le ka diswantšho tša thutong yeo. Le gona balang Mangwalo ao thuto yeo e theilwego go ona. Thuša ngwana wa gago go bona kamoo Mangwalo ao a sepedišanago ka gona le thuto yeo le tla bego le e bala. Re ka diriša mokgwa o swanago ge re thuša motho yo mogolo gore a kwešiše ka boripana seo Beibele e se rutago.
Re holofela gore puku ye e tla thuša batho ka moka ba dipelo tše dibotse—ba banyenyane le ba bagolo—gore ba ithute dilo tše bohlokwa tšeo di lego ka Lentšung la Modimo le go diriša seo ba ithutilego sona. Seo se tla ba thuša gore le bona ba hlankele Jehofa e bile ba be karolo ya lapa la gagwe le le kgahlišago.
Bana babo lena,
Sehlopha se Bušago sa Dihlatse tša Jehofa


text:
Ikgokaganye le Rena
Re thabela go thuša bao ba kgahlegelago go ithuta Beibele goba mošomo wa rena wa lefase ka bophara. Kgetha e nngwe ya ditsela tšeo o ka ikgokaganyago le Dihlatse tša Jehofa tša lefelong la geno.
Re founele goba o re ngwalele o diriša boitsebišo bjo bo lego ka mo tlase
Bonaire
Jehovah’s Witnesses
900 Red Mills Road
WALLKILL NY 12589-3223
UNITED STATES
+1 845-744-6000
Dinako tša Mošomo
Mošupologo go fihla ka Labohlano
Go thoma ka 8:00 a.m. go ya go 12:00 p.m le go thoma ka 1:00 p.m. go ya go 5:00 p.m. (Eastern Time)


text:
Mmušo wa Modimo o tlo Fediša Eng ge o Etla mo Lefaseng?
“Lefase le a feta gomme go bjalo le ka kganyogo ya lona, eupša yo a dirago thato ya Modimo o dula a le gona ka mo go sa felego.”
DIKOPELO: 134, 24
1, 2. (a) Lefase le le swana bjang le sekebekwa se se ahloletšwego lehu? (Bona seswantšho se se lego ka mo godimo.) (b) Batho ka moka le barongwa ba tla ikwa bjang ge lefase le le kgopo le fedišwa?
“O A PHELA, EUPŠA O HWILE!” Mantšu a a bolelwa ke bahlapetši ba kgolego ge ba etšwa le sekebekwa se segolo ka seleng ya sona gomme go lla mejako ya ditšhipi ya kgolego yeo e tswalelago. Ke ka baka la’ng bahlapetši bao ba bolela mantšu a? Sekebekwa seo se bonagala se phetše gabotse; e bile ga go bonale se babja wa go hwa. Lega go le bjalo, bahlapetši ba se iša thapong. Ka gona sekebekwa se seo se ahloletšwego lehu, go no swana le gore se hwile. *
2 Ka mo go swanago, tshepedišo ye ya dilo ya lehono e swana le sekebekwa seo se ahloletšwego lehu. Ke kgale Jehofa a ahlotše lefase le le kgopo, gomme le kgauswi kudu le go fedišwa. Beibele e re: “Lefase le a feta.” (1 Joh. 2:17) Taba ya gore lefase le le tla fedišwa ga se toro. Lega go le bjalo, go na le phapano e kgolo magareng ga go tlo fedišwa ga lefase le le mogolegwa yo a lego kgauswi le go bolawa. Ge mogolegwa a ahloletšwe lehu, batho bangwe ba ka lwela gore kahlolo yeo e dirilwego e fetošwe, ba bolela gore motho yoo ga se a ahlolwa ka toka goba mohlomongwe ba holofela gore phetho yeo e dirilwego e fetošwe ka motsotso wa mafelelo. Eupša ga go bjalo ka lefase le. Mmuši wa legohle o le ahlotše ka toka. Ka gona ga gona seo batho ba ka se dirago go fetoša kahlolo yeo a e dirilego. (Doit. 32:4) Ga go na gore Jehofa a tle a fetoše monagano tabeng ye, le gona ga go na motho yo a tlo belaelago gore nkabe lefase le le sa fedišwa. Ka morago ga gore Jehofa a le fediše, batho ka moka le barongwa ba tla kgotsofatšwa ke gore toka e dirilwe. Dibopiwa ka moka di tla phela ka khutšo!
3. Re tlo ahlaahla dilo dife tše nne tšeo Mmušo wa Modimo o tlago go di fediša ge o etla?
3 Eupša ke dilo dife tša “lefase” le tšeo di tlago go “feta” goba go fedišwa? Go tlo fedišwa tše dintši tša dilo tšeo lehono batho ba di lebelelago di le bohlokwa kudu. Na tše ke ditaba tše mpe? Le gatee! Ge e le gabotse, ke karolo e kgolo ya ‘ditaba tše dibotse tša Mmušo wa Modimo.’ (Mat. 24:14) Ka gona anke ga bjale re ithuteng ka dilo tšeo Mmušo wa Modimo o tlago go di fediša ge o etla. Re tlo ahlaahla dilo tše tše nne tše dikgolo: batho ba babe, mekgatlo yeo e tletšego boradia, dilo tše mpe le maemo a mabe. Tabeng e nngwe le e nngwe, re tlo ahlaahla (1) kamoo dilo tšeo di re kgomago ka gona lehono, (2) seo Jehofa a tlago go se dira ka tšona le (3) kamoo a tlago go tliša dilo tše dibotse legatong la tšona.
BATHO BA BABE
4. Batho ba babe ba re hlafišetša bophelo ka ditsela dife?
4 Batho ba babe ba dira gore bophelo bja rena bo be bjang? Ka morago ga gore moapostola Paulo a bolele e sa le pele gore mehla yeo re phelago go yona e tla akaretša “dinako tše di hlobaetšago tšeo go lego thata go lebeletšana le tšona,” Modimo o ile a mo laela gore a ngwale gore: “Batho ba kgopo le baikgakanyi ba tla fetelela ka bobe, ba aroša e bile ba arošwa.” (2 Tim. 3:1-5, 13) Na boporofeta bjo bo a phethagala lehono? Ba bantši ba rena re ile ra tlaišwa ke batho ba babe ba bjalo ka bomphenyašilo, batho bao ba nago le kgethollo ya semorafo le dikebekwa. Ba bangwe ba batho bao ga ba gakantšhe gore ke ba kgopo; ba bangwe ke baikgakanyi, ba uta seo ba se dirago ka go itira baloki. Gaešita le ge ba bangwe ba rena re sa ka ra tlaišwa ke batho ba, ba sa dutše ba re hlafišetša bophelo. Re kwa bohloko le go selekega ge re ekwa ka dilo tše mpe tšeo ba di dirilego. Ge re ekwa ka tsela yeo batho ba kgopo ba tlaišago bana, batšofadi le batho ba bangwe bao ba sa kgonego go itwela, re a tšhoga. Batho ba kgopo ba itshwara eka ke diphoofolo e bile ba bonagatša moya wa botemona. (Jak. 3:15) Se se thabišago ke gore Lentšu la Jehofa le re botša ditaba tše dibotse go e na le go re botša tše mpe.
5. (a) Batho ba kgopo ba sa na le sebaka sefe? (b) Go tlo direga’ng ka batho ba kgopo bao ba sa nyakego go fetoga?
5 Jehofa o tlo dira’ng ka batho ba babe? Ga bjale Jehofa o nea batho ba babe sebaka sa gore ba fetoge. (Jes. 55:7) Yo mongwe le yo mongwe wa bona ga se a tšwa a ahlolelwa lehu. Lefase le ke lona leo le šetšego le ahloletšwe go fedišwa. Eupša go thwe’ng ka bao ba ganago go fetoga, bao ba tlago go tšwela pele ba thekga lefase le le kgopo go fihla ge masetlapelo a magolo a thoma? Jehofa o tshepišitše gore o tlo fediša batho ba kgopo ka mo go sa felego. (Bala Psalme 37:10.) Batho ba kgopo ba ka nagana gore seo se ka se ba diragalele. Ba bantši ba bona ba ithutile go uta seo ba se dirago, e bile gantši go bonagala ba sa bune seo ba se bjetšego. (Jobo 21:7, 9) Lega go le bjalo, Beibele e re gopotša ka gore: “Mahlo a [Modimo] a bona ditsela tša motho, gomme o bona dikgato tša gagwe ka moka. Ga go na leswiswi goba kgampi ya leswiswi moo bao ba tlwaetšego go dira tše gobatšago ba ka ikutago gona.” (Jobo 34:21, 22) Jehofa Modimo o kgona go bona selo se sengwe le se sengwe. Ga go na moikgakanyi yo a ka forago Jehofa. Jehofa o kgona go bona le dilo tšeo di lego leswiswing le lesoleso goba tšeo di utamego ka meleteng. Ka gona, ka morago ga ntwa ya Haramagedone, re tlo lebelela moo ba kgopo ba bego ba dula gona, eupša ba tla be ba se sa le gona. Ba tla be ba fedišitšwe—ka mo go sa felego!
6. Go tlo šala bomang mo lefaseng ge batho ba kgopo ba fedišitšwe, gona ke ka baka la’ng tše e le ditaba tše dibotse?
6 Ke bomang bao ba tlago go šala mo lefaseng ge batho ba kgopo ba fedišitšwe? Jehofa o re nea kholofetšo e kgahlišago yeo e rego: “Ba boleta bona e tla ba beng ba lefase, ba tla thaba kudu ka baka la go ata ga khutšo.” Yona psalmeng yeo, re bala gape gore: “Baloki bona e tla ba beng ba lefase, ba tla dula mo go lona ka mo go sa felego.” (Ps. 37:11, 29) “Ba boleta” le “baloki” bao go bolelwago ka bona mo ke bomang? Ba boleta ke bao ka boikokobetšo ba amogelago dithuto tša Jehofa Modimo le tlhahlo ya gagwe; gomme baloki ke bao ba ratago go dira dilo tšeo di thabišago Jehofa Modimo. Lefaseng la lehono, baloki ba fetwa ke batho ba kgopo ka palo. Eupša lefaseng le lefsa leo le tlago, go tlo phela feela batho ba boleta le bao ba lokilego. Ruri batho ba bjalo ba tla dira lefase gore e be paradeise!
MEKGATLO YEO E TLETŠEGO BORADIA
7. Mekgatlo yeo e tletšego boradia e re hlafišetša bophelo bjang lehono?
7 Mekgatlo yeo e tletšego boradia e dira gore bophelo bja rena bo be bjang? Bobe bjo bo tletšego mo lefaseng ga bo dirwe feela ke batho eupša bo dirwa le ke mekgatlo. Ka mohlala, nagana ka mekgatlo ya bodumedi yeo e botšago batho ba dimilione maaka ka Modimo, yeo e dirago gore batho ba se bote Beibele, yeo e ba botšago maaka ka bokamoso bja lefase le batho—le ka ditaba tše dingwe tše dintši. Le gona nagana ka mebušo yeo e kgothaletšago dintwa le lehloyo la semorafo, yeo e gatelelago badiidi le bao ba sa kgonego go itwela, le yeo e humago le dinala ka baka la boradia le go thuša bao ba e ba ratago. Nagana ka dikhamphani tšeo di šilafatšago naga, tšeo di senyago tlhago le go ikhola ka bareki e le gore di ikhumiše mola batho ba dimilione ba diila. Ga go pelaelo gore mekgatlo yeo e tletšego boradia ke yona e ikarabelago ka masetlapelo ao a tletšego mo lefaseng.
8. Go ya ka Beibele, go tlo direga’ng ka mekgatlo yeo batho ba bantši ba naganago gore e ka se tsoge e wele?
8 Jehofa o tlo dira’ng ka mekgatlo yeo? Masetlapelo a magolo a tlo thoma ge mekgatlo ya dipolotiki e hlasela mekgatlo ka moka ya bodumedi bja maaka yeo e swantšhetšwago ke mogweba-ka-mmele yo a bitšwago Babilona o Mogolo. (Kut. 17:1, 2, 16; 18:1-4) Mekgatlo yeo ya bodumedi e tla fedišetšwa sa ruri. Eupša go thwe’ng ka mekgatlo e mengwe yeo le yona e tletšego boradia? Beibele e diriša seswantšhokgopolo sa dithaba le dihlakahlaka go swantšhetša mekgatlo e mentši yeo batho ba naganago gore e ka se tsoge e wele. (Bala Kutollo 6:14.) Lentšu la Modimo le boletše e sa le pele gore mebušo le mekgatlo ya yona ka moka e tla fedišetšwa sa ruri. Masetlapelo a magolo a tla fela ge Modimo a fediša mebušo ka moka ya lefase le le batho ka moka bao ba emago le yona gomme ba sa thekge Mmušo wa Modimo. (Jer. 25:31-33) Ka morago ga moo, mo lefaseng go ka se sa ba le mekgatlo yeo e tletšego boradia!
9. Re tseba bjang gore lefase le lefsa le tla be le na le thulaganyo?
9 Ke’ng seo se tlago go tšeela mekgatlo ye ya boradia legato? Ka morago ga ntwa ya Haramagedone, na go tlo ba le mokgatlo le ge e le ofe mo lefaseng? Beibele e re: “Go na le magodimo a mafsa le lefase le lefsa tše re di letetšego go ya ka kholofetšo ya gagwe gomme toko e tla aga go tšona.” (2 Pet. 3:13) Magodimo a kgale le lefase la kgale, e lego mebušo yeo e tletšego boradia le mekgatlo ya yona ka moka di tla fedišwa. Mekgatlo yeo e tlo tšeelwa legato ke eng? Polelwana yeo e rego “magodimo a mafsa” e ra gore go tlo ba le mmušo o mofsa, gomme polelwana yeo e rego “lefase le lefsa” e ra gore go tlo ba le batho ba go loka bao ba tlago go bušwa ke mmušo woo. Ge Jesu Kriste a tla be a buša mo lefaseng, o tla bonagatša dika tša Tatagwe, yena Modimo wa thulaganyo. (1 Bakor. 14:33) Ka gona, “lefase le lefsa” le tla be le na le thulaganyo. Go tla be go na le banna bao ba swanelegago bao ba tla bego ba okametše dilo gabotse. (Ps. 45:16) Ba tla be ba hlahlwa ke Kriste le babušigotee le yena ba 144 000. Nagana ka nako ya ge mekgatlo ka moka yeo e tletšego boradia e tšeetšwe legato ke mokgatlo o tee, wo o nago le kwano le wo o se nago boradia!
DILO TŠE MPE
10. Ke dilo dife tše mpe tšeo di tletšego mo o dulago gona, gona dilo tšeo di kgoma bjang wena le lapa la geno?
10 Dilo tše mpe di dira gore bophelo bja rena bo be bjang? Re phela lefaseng leo le tletšego ka dilo tše mpe. Boitshwaro bjo bo gobogilego, go se botege le ditiro tša bosenyi di tletše kudu. Gantši se se dira gore batswadi ba thatafalelwe ke go šireletša bana ba bona dilong tšeo. Lehono, Intasteri ya boithabišo e na le bokgoni bja go kgothaletša mehuta ka moka ya boithabišo bjo bobe, e bile ga e hlomphe ditekanyetšo tša Jehofa tša mabapi le se se lokilego le se se fošagetšego. (Jes. 5:20) Bakriste ba therešo ba phema mekgwa yeo. Ba lwela go dula ba botegela Jehofa lefaseng le le kgopo le leo le sa hlomphego ditekanyetšo tša Jehofa.
11. Re ithuta’ng go seo Jehofa a se dirilego motse wa Sodoma le Gomora?
11 Jehofa o tlo dira’ng ka batho bao ba dirago dilo tše mpe? Nagana ka seo a ilego a se dira ka batho ba babe bao ba bego ba dula Sodoma le Gomora. (Bala 2 Petro 2:6-8.) Monna wa go loka e lego Lota o be a sa robale ka baka la batho ba babe bao yena le lapa la gagwe ba bego ba phela le bona. Ge Jehofa a be a fediša metse yeo ka moka, o be a sa fediše feela bobe bjo bo bego bo tletše moo. Eupša gape o be a “beela batho ba sa boifego Modimo mohlala wa dilo tše di tlago go tla.” Go fo swana le ge Jehofa a ile a fediša batho ka moka ba babe ba mehleng yeo, le nakong e tlago o tlo fediša batho ka moka ba babe ge a tla be a fediša tshepedišo ye ya dilo.
12. Ke dilo dife tšeo o lebeletšego pele go tlo di dira ge tshepedišo ye e kgopo e fedišitšwe?
12 Go tlo direga’ng ka morago ga gore Modimo a fediše dilo tše mpe? Paradeiseng go tla be go na le mošomo o montši o thabišago. Nagana ka mošomo o thabišago wa go tlo fetoša polanete ye gore e be paradeise, goba mošomo wa go tlo ikagela dintlo le go di agela ba bangwe. Nagana ka lethabo leo re tlago go ba le lona ge re tla be re amogela batho ba dimilione bao ba tsošitšwego bahung le go ba ruta ka Jehofa le kamoo a ilego a dirišana le batho ka gona nakong e fetilego. (Jes. 65:21, 22; Dit. 24:15) Re tlo swarega kudu ka dilo tšeo di tlago go re thabiša le tšeo di tlago go tumiša Jehofa!
MAEMO A MABE
13. Borabele bja Sathane, Adama le Efa bo bakile maemo afe a mabe mo lefaseng?
13 Maemo a mabe a lefase a re kgoma bjang lehono? Batho ba babe, mekgatlo yeo e tletšego boradia le dilo tše mpe, ka moka ga tšona di dira gore go be le maemo a mabe mo lefaseng. Ke mang a rego yena ga a kgongwe ke dintwa, bodiidi goba kgethollo? Go thwe’ng ka bolwetši le lehu? Dilo tše di re wela ka moka ga rena. Di bakilwe ke marabele a magolo e lego Sathane, Adama le Efa. Ga go na le o tee wa rena yo a ka tšhabelago mathata ao a bakilwego ke borabele bja bona.
14. Jehofa o tlo dira’ng ka maemo a mabe mo lefaseng? Nea mohlala.
14 Jehofa o tlo dira’ng ka maemo ao a mabe? Nagana ka dintwa. Jehofa o re holofeditše gore o tlo di fedišetša sa ruri. (Bala Psalme 46:8, 9.) Go thwe’ng ka bolwetši? O tlo bo fediša. (Jes. 33:24) Lehu lona? Jehofa o tla le metša ka mo go sa felego! (Jes. 25:8) O tlo fediša bodiidi. (Ps. 72:12-16) O tlo fediša le maemo ka moka a mabe ao a dirago gore bophelo bo be boima. Le gona go ka se sa ba le “moya” o mobe woo batho ba lefase le ba nago le wona, ka gobane Sathane le batemona ba gagwe ba tla be ba fedišitšwe.
15. Ke dilo dife tšeo di tlago go fedišetšwa sa ruri ka morago ga Haramagedone?
15 O nagana gore mo lefaseng go tla ba bjang ge go tla be go se sa na dintwa, bolwetši goba lehu? Nagana feela—go tla be go se sa na mašole, dibetša goba mebusiamo ya mašole. Go tla be go se na dipetlele, dingaka, baoki, mebušara goba mabitla! Ka ge disenyi di tla be di fedišitšwe, go ka se sa ba le masekhurithi, dialamo, maphodisa, e bile mohlomongwe go ka se sa ba le dinotlelo goba dilloko! Ka nako yeo, re tla be re sa boife selo.
16, 17. (a) Batho bao ba tlago go phologa ntwa ya Haramagedone ba tla ikwa bjang? Nea mohlala. (b) Ke’ng seo se tlago go re thuša go phologa ge lefase le le kgopo le fedišwa?
16 Bophelo bo tlo ba bjang ge dilo ka moka tšeo di re imelago di fedišitšwe? Go tlo ba bose go feta ka mokgwa wo re naganago. Ka ge e le kgale re phela lefaseng le leo le tletšego mathata, go ka direga gore re šetše re tlwaetše mathata a lona. Re ka swantšha se le batho bao ba dulago kgauswi le seteišene sa diterene le bao ba dulago kgauswi le lefelo leo go lahlwago ditšhila. Ka ge e ka ba e le kgale ba dula moo, ga ba sa na taba le mašata a moo le monkgo. Eupša ge dilo tšeo di ka tlošwa—ba tla imologa kudu!
17 Ke’ng seo se tlago go tšeela legato mathata ao re nago le wona lehono? Psalme 37:11 e araba ka gore: “Ba tla thaba kudu ka baka la go ata ga khutšo.” Na mantšu a ga a go thabiše? Se ke seo Jehofa a go kganyogelago sona. Ka gona, dira sohle seo o ka se kgonago gore o dule o le kgauswi le Jehofa Modimo le mokgatlo wa gagwe mehleng ye e thata ya bofelo. Tšeela godimo dilo tšeo Jehofa a re tshepišitšego tšona, naganišiša ka tšona, e ba le tumelo go tšona, gomme o botše ba bangwe ka tšona. (1 Tim. 4:15, 16; 1 Pet. 3:15) Ge o ka dira bjalo, o tla kgodišega gore o ka se fete le lefase le leo le tlago go fedišwa. Go fapana le moo, Jehofa o tla go phološa, wa phela ka mo go sa felego—o thabile!
^ par. 1 Serapa se se hlalosa dilo tšeo di bego di dirwa kgale dikgolegong tše dingwe tša kua United States.


text:
BOPHELO BJA BOKRISTE
Seo re Ithutago Sona ka Pukung ya Jona
Jehofa o ile a dira gore dipego tša mabapi le banna le basadi bao ba nago le tumelo di ngwalwe ka Beibeleng e le gore a re rute dithuto tše bohlokwa. (Rom 15:4) O ithutile’ng ka pukung ya Jona? Bogelang bidio yeo e rego, Borapedi bja Lapa: Jona—Go Ithuta ka Kgaugelo ya Jehofa, ke moka le arabeng dipotšišo tše di latelago:
Ke mathata afe ao bagoeledi ba bararo mo bidiong ye ba ilego ba ba le ona?
Seo re ithutago sona ka pukung ya Jona se ka re kgothatša bjang ge e ba re neilwe tayo goba re tšeetšwe ditokelo tše itšego? (1Sa 16:7; Jon 3:1, 2)
Seo re ithutago sona ka pukung ya Jona se ka re thuša bjang gore re se nyamišwe ke tšhemo ya gabo rena? (Jon 4:11; Mat 5:7)
Seo se ilego sa diragalela Jona se ka re kgothatša bjang ge re swerwe ke bolwetši bjo bo sa folego? (Jon 2:1, 2, 7, 9)
O ithutile’ng bidiong ye ka bohlokwa bja go bala Beibele le go naganišiša?


text:
Na o a Gopola?
Na o badile ka kelohloko ditokollo tša morago bjale tša Morokami? Bona ge e ba o ka kgona go araba dipotšišo tše di latelago:
E le gore batswadi ba bafaladi ba thuše bana ba bona go gola moyeng, ke ka baka la eng ba swanetšego go naganišiša ka taba ya leleme?
Ga go pelaelo gore bana ba gago ba tla ithuta leleme la nageng yeo le hudugetšego go yona sekolong le setšhabeng. E ka ba mo go holago gore ngwana a tsebe maleme a mmalwa. Batswadi ba swanetše go naganišiša ka taba ya gore ke phuthego ya leleme lefe yeo bana ba bona ba ka kgonago go kwešiša therešo le go gatela pele moyeng. E ka ba phuthego ya leleme la moo ba hudugetšego gona, goba ya leleme la gabo bona. Batswadi ba Bakriste ba etiša pele tswalano ya bana ba bona le Jehofa go feta selo le ge e le sefe seo bona ba se ratago.—w17.05, matl. 9-11.
Ge Jesu a be a botšiša Petro gore: “Na o nthata go feta tše?” o be a šupa eng ge a be a re “tše”? (Joh. 21:15)
Go bonagala Jesu a be a bolela ka dihlapi tšeo di bego di le kgauswi le bona, goba a bolela ka kgwebo ya go rea dihlapi. Ka morago ga lehu la Jesu, Petro o ile a boela mošomong wa gagwe wa go rea dihlapi. Bakriste ga se ba swanela go etiša mešomo ya bona pele maphelong a bona.—w17.05, matl. 22-23.
Ke ka baka la’ng Aborahama a ile a kgopela mosadi wa gagwe gore a bolele gore ke kgaetšedi ya gagwe? (Gen. 12:10-13)
Ge e le gabotse, Sara e be e le kgaetšedi ya Aborahama ka motswadi o tee. Ge nkabe Sara a ile a bolela gore ke mosadi wa gagwe, Aborahama nkabe a ile a bolawa, ka go re’alo a se tšweletše peu yeo Modimo a bego a mo holofeditše yona.—wp17.3, matl. 14-15.
Elias Hutter o ile a diriša mokgwa ofe go thuša bao ba nyakago go ithuta Seheberu?
O be a nyaka gore barutwana ba gagwe ba tsebe phapano magareng ga modu wa mantšu a Seheberu ao a lego ka Beibeleng gotee le dihlogwana tša mantšu le meselana ya ona. Ka baka la seo, o ile a ngwala modu wa lentšu le lengwe le lengwe ka mongwalo o moso, eupša go dihlogwana tša mantšu le meselana ya ona o ile a se diriše mongwalo o moso. Beibele ya New World Translation of the Holy Scriptures—With References e diriša mokgwa o swanago mengwalong ya yona ya ka tlase.—wp17.4, matl. 11-12.
Ke dilo dife tšeo Mokriste a swanetšego go nagana ka tšona pele a ka ba le sethunya gore a itšhireletše bathong ba bangwe?
Tše dingwe tša tšona ke gore Modimo o lebelela bophelo e le bjo bo kgethwa. Jesu ga se a kgothaletša balatedi ba gagwe gore ba be le ditšhoša e le gore ba itšhireletše. (Luka 22:36, 38) Re swanetše go tšea ditšhoša tša rena re di dire megoma. Bophelo bo bohlokwa kudu go feta dilo tše di bonagalago. Re hlompha matswalo a batho ba bangwe e bile re nyaka go ba beela mohlala. (2 Bakor. 4:2)—w17.07, matl. 31-32.
Ke ka baka la’ng pego ya Mateo le ya Luka tšeo di bolelago ka bophelo bja Jesu bja mathomong di fapana?
Mateo o bolela kudu ka ditiragalo tša mabapi le Josefa. O re botša ka tsela yeo Josefa a ilego a arabela ka yona ge a be a ekwa gore Maria o imile. Le gona o re botša le ka toro yeo go yona morongwa a mmotšago gore a tšhabele Egipita gomme ka morago a boele nageng ya Isiraele. Luka yena o bolela kudu ka Maria. Ka mohlala, o re botša ka nako ya ge Maria a be a etela Elisabetha le ka tsela yeo a ilego a itshwara ka yona ge Jesu yo e bego e sa le mošemane a be a šetše tempeleng.—w17.08, letl. 32.
Beibele e ile ya dula e le gona gaešita le ge e fetile maemong afe?
Ge nako e dutše eya mantšu le dipolelwana tšeo di dirišitšwego ka Beibele di ile tša fetoga. Maemo a dipolotiki a be a gapeletša batho go bolela leleme le tee. Batho ba be ba ganetšwa go fetolela Beibele ka maleme ao a bego a bolelwa ke batho ba bantši.—w17.09, matl. 19-21.
Na o na le Morongwa yo a go Šireletšago?
Aowa. Jesu o boletše ka barongwa bao ba hlokomelago barutiwa ba gagwe gore ba bona sefahlego sa Modimo. (Mat. 18:10) O be a bolela gore barongwa ba kgahlegela barutiwa ba gagwe, e sego gore barongwa ba šireletša yo mongwe le yo mongwe wa bona ka mohlolo.—wp17.5, letl. 5.
Lerato la maemo a godimo ke la mohuta mang?
Lerato leo le theilwego melaong ya motheo a·gaʹpe ke la maemo a godimo. Ga se la go no bolela gore o rata motho yo a itšego, eupša le bontšhwa ka ditiro tšeo di se nago boithati.—w17.10, letl. 7.


text:
Serviços Personalizados
Artigo
Indicadores
Links relacionados
- Citado por Google
- Similares em Google
Compartilhar
Verbum et Ecclesia
versão On-line ISSN 2074-7705
versão impressa ISSN 1609-9982
Verbum Eccles. (Online) vol.36 no.1 Pretoria 2015
http://dx.doi.org/10.4102/ve.v36i1.1491
ORIGINAL RESEARCH
Mongwalelo wa sefela sa Serote: 'A re thabeng re rete' (Difela tsa kereke, 2010)
Deborah Mampuru; Jerry Mojalefa
Department of African Languages, University of Pretoria, South Africa
ISIFINYEZO
Bangwadi ba Bathobaso ba difela tša kereke ba hueditšwe ke bangwadi ba baruti (ba Matoitshi ba Kereke ya Lutere ya Berlin) ge ba tlo ngwala difela. Ka go realo ke ba mathomo ba go ngwala poleloopelwa ya Sepedi. Ka lebaka la gore baruti ba Matoitshi ba be ba sa tsebe melao ya go laola metara wa Sepedi, ba thomile go hlama difela tsa bona ka mokgwa wo difela tsa Setoitshi di hlamilwego ka wona. Bangwadi ba difela ba Bapedi le bona ba ba sala morago bjalo. Ka go realo go ka thwe mothopomogolo wa khuetso ya sebjalebjale dingwalong tsa Sepedi ke mediro ya kereke ya mathomothomo. Le ge go le bjalo bohlokwa bjo bja kgolo ya theto ka tsela ya difela dingwalong tsa Sepedi ga se bja salwa morago le go gatelelwa ke basekaseki. Maikemisetso a taodiswana ye ke go lekola, ka botlalo, mongwalelo wa difela ka go nepiša sefela sa Serote sa 147 sa go bitswa 'A re thabeng re rete' (Difela tsa kereke 2010:130). Go yo tsitsinkela ka fao mongwalelo o tswetsago pele kgegeo. Ka mantsu a mangwe, go yo sekasekwa dipharologantsho tsa mongwalelo tse di tswetsago pele kgegeo. Go tlo lemogwa gore kgegeo yeo e bonagatswa ka modiro wa Selalelo se Sekgethwa sa Morena seo se hlalošwago ka tsela ya khuduego/maikutlo go tšwetša pele morero wa mongwadi/moopedi wa sefela se ka ge bjale Selalelo e le selo seo Bakriste ba se hlomphago (se lebane le tshwarelo ya dibe tsa bona), go ya ka fao se hlaloswago ka gona ka tsela yeo ya kgegeo.
ABSTRACT
Black composers of church hymns were influenced by German pastors of the Berlin Lutheran Church to do so. In other words, these pastors were the first composers to write the Sepedi language in the form of music; because they did not know the rules that control the Sepedi meter, the writers started to compose their hymns in the way that the German hymns were patterned. Therefore, one might argue that the main source of modern influence in Sepedi literature lies in the workings of the very first hymns of the said church. Nevertheless, the importance of the development of poetry in the form of hymns in the Sepedi literature has not been followed up and emphasised by reviewers. The aim of this article is to survey thoroughly the style of writing hymns, by discussing Rev Serote's hymn number 147, entitled 'A re thabeng re rete' (Difela tsa kereke 2010:130). The scrutiny will examine the way in which style depicts irony in the very hymn. In other words, the investigation considers especially the characteristics of style that indicate and develop irony in the work. It will be shown that the irony becomes clear during the service of Baptism which is expressed by way of emotions to develop the author's aim, as this sacrament is something that Christians respect (it goes hand in hand with the forgiveness of their sins).
Matseno
Bangwadi ba Bathobaso ba difela tsa kereke, go swana le Serote, Ramaila, Makopo, le ba bangwe, ba hueditswe ke bangwadi ba baruti (ba Matoitshi ba Kereke ya Lutere ya Berlin) ge ba tlo ngwala difela. Ka go realo baruti bao ke bona ba go thoma go ngwala polelo ya go opela ya go thewa godimo ga go reta. Ka lebaka la gore ba be ba sa tsebe (gagolo baruti ba Matoitshi bao ba go tla le thuto yeo mono Bopedi) melao ya go laola metara wa Sepedi, ba thomile go hlama difela tsa bona ka mokgwa woo difela tša Setoitšhi di hlamilwego ka wona (Groenewald 1993:33).
Groenewald (1993) o tšwela pele go bolela gore go kgatha tema ga bangwadi ba baruti dingwalong tsa Sepedi go hlotše khuetso kgolong ya theto ya Sepedi. O re mothopomogolo wa khuetso ya sebjalebjale dingwalong tseo ke mediro ya kereke ya mathomothomo.Moragonyana mothopo woo o akareditse le thuto ya barutwana ya ka sekolong: go bala direto tse di ngwadilwego ka maleme a mangwe,ka kudukudu Seisimane (ga esita le Seafrikaanse). Ka mokgwa woo mothopo woo wa sebjalebjale o goletše pele. Le ge go le bjalo bohlokwa bjo bja kgolo ya theto ka tsela ya difela dingwalong tša Sepedi ga se ya salwa morago le go gatelelwa ke basekaseki.
Taodišwana ye e yo lekola ka botlalo mongwalelo wa difela ka go nepiša sefela sa Serote sa 147 sa go bitswa 'A re thabeng re rete' (Difela tša kereke 2010:130). Go yo tsitsinkelwa ka fao mongwalelo o tswetsago pele kgegeo. Ka mantsu a mangwe, go yo sekasekwa dipharologantsho tsa mongwalelo tse di tswetsago pele kgegeo. Go tlo lemogwa gore kgegeo yeo e bonagatswa ka modiro wa kolobetso yeo e hlaloswago ka tsela ya khuduego/maikutlo go tswetsa pele morero wa mongwadi/moopedi wa sefela se ka ge bjale kolobetso e le selo seo Bakriste ba se hlomphago (se lebane le tshwarelo ya dibe tsa bona), go ya ka fao se hlaloswago ka gona ka tsela yeo ya kgegeo.
Serote le kgegeo
Kgegeo ke thekniki ye bohlokwa dingwalong. Ge a kgonthisa kgopolo ye, Muecke (1982) o fo re:
The importance of irony in literature is beyond question. One need not accept the view; put forward at least twice on different grounds, that all art, or all literature, is essentially ironic - or the view that all good literature must be ironic. (p. 3)
Go na le bangwadi bao dingwalong tsa bona kgegeo e lego thekniki ya katlego. Bangwadi bao mo difeleng tsa Sepedi ke ba go swana le boSerote. Serote o nepisa ditaba ka kgegeo; o tseba kgegeo. Go ya ka Richards (1961:250) kgegeo '... consists in the bringing in of the opposite, the complementary impulse'. Ka tsela yeo go ka thwe, go ya ka Cloete (1992:190), kgegeo e akaretsa dilo tse ntsi go feta temogo ya dipharologantsho le dipapiso tsa dikganetsano, yona taba yeo e bolelwago ke Richards ka godimo. Ge a tiisa kgopolo yeo ya Cloete, Van Corp (1980:84) o no re:
Dit vaak toegepaste procédé bestaat erin, dat de impliciete betekenis van een bepaalde teken (een lofrede, het uiterijk voorkomen van een toneelpersonage, enz.) verschillend is van, of total tegengesteld aan, die explicite of oppervlakte betekenis.
Taba yeo e bolelwago ke Van Corp mabapi le kgegeo, ke ya go re tlhaloso ye e tebilego, se a se bitsago 'impliciete betekenis', e fapana le yeo e sego ya teba, se a se bitsago 'explicite betekenis'. Ke ka tsela yeo Muecke (1982) a bolelago gore kgegeo e theilwe godimo ga 'mosomo wa go swaolla', se a se bitsago 'corrective function'. O isa pele ka go re:
It is like a gyroscope that keeps life on an even keel or straight course, restoring the balance when life is being taken too seriously or, as some tragedies show, not seriously enough, stabilising the unstable but also destabilising the excessively stable. (p. 4)
Ke ka mokgwa woo go thwego Serote o kgonthisa tekatekano ya bophelo ka gobane o phosolla tsa go se loke goba tse di lokilego ka tsela ya go tsweletsa mathata a bophelo ka mokgwa wa go gegea batho/Bakriste, le gore, go ya pele, mathata ao a gegea lehu (ke go re ga le na karolo bophelong bjo bo sa tlago go ya ka fao Bakriste ba naganago/dumelagoka gona).
Ka yona tsela yeo go napile go lemogwa maatla a tiriso ya kgegeo polelong ya sefela sa go rulaganywa ke Serote. Ka wona mokgwa woo, go swanetse gwa lemogwa gore kgegeo yeo e dirisitswego ke Serote, ke ya, go ya ka Van Corp (1980:84-85), go lebana le mehuta ye mene ya kgegeo, e lego kgegeo ya Sokratesse, ya polelo, ya tiragatso, le ya padi. Ge Van Corp a hlalosa kgegeo ya go dirisa polelo ka botlalo, o re ke kgegeo yeo e lebanego le motho yo o ka rego ga a na kgonthe ye e tletsego; o ukama fela go ya ka tumelo ya gagwe, ka ge ditaba tsa mohuta woo di seso tsa tso mo diragalela: o sa emetse ka tetelo ya go hutsa gore di tlo direga ka go mo atla mafelelong ge fela a dira go loka. Ka fao go kolobetswa ke mohlala wo mobotse wa se se hlaloswago ke Van Corp ka godimo. Kgegeo ye bjalo ke ya go bonagatsa morero wa sefela se sa Serote, e lego lehu ga le na karolo bophelong bjo bo sa tlago.
Boipobolo (ka batswadi legatong la bana) ke tiragalo ya Mokriste ya go tsea maikarabelo a go godisetsa ngwana Bokristeng. Go ka thwe ke thapelo ya go swarelwa ga dibe ye e lebanego le tshokologo ya dipelo tsa batho/ Bakriste ka nepo ya go amogela Kriste bjalo ka Mopholosi le Molebaleladibe. Tiragalo yeo e direga pele ga Altare ya Morena bjalo ka seswantsho sa kopano le Modimo yo boraro: Modimo Tate, Modimo Morwa le Modimo Moya wo Mokgethwa.
Ke ka fao go ka thwego ka kgegeo ye bjalo, Serote o kgonthisa tekatekano mo bophelong; ke go re go phosolla mediro ya go se loke/ye mebe go kgonthisa tse di lokilego ka go tsweletsa mathata a bophelo (dibe) ka mokgwa wa thapelo ya boipobolo gomme mathata ao a gegea lehu ka gore ga le na maatla bophelong bja ka morago ga lehu.
Ge mmadi a lebanya kakaretso ya diteng tsa sefela le ditiragalo tse di ngwadilwego, o lemoga (1) dipharologantsho tsa mongwalelo le (2) dithekniki le dipharologantsho go akaretswa le (3) registara ya mongwalelo le (4) registara ya mongwalelo wa tiriso. Dipharologantsho tse di tlo hlaloswa ka botlalo ka nepo ya go nolofatsa mosomo wa tshekatsheko ya mongwalelo; gomme ge dipharologantsho tseo di bapiswa le mongwalelo, di tlo bonwa bjalo ka karolo ya dithekniki tsa go tswetsa pele khuduego ya mongwalelo.
Phala (1999:78) o re go ka thwe thekniki ke mokgwa woo o akaretsago wa go ngwala sengwalo. Ke mokgwa wa go amanya pharologantšho ya mongwalelo le dipharologantsho tše dingwe go tšwetsa pele molaetsa wa mongwadi. Ke ka lebaka leo pharologantsho ya mongwalelo e lemogegago fela ge monyakišiši, le ge e le yena mmadi, a setsego a lemogile morero/moko wa ditaba.
Pharologantšho ya mongwalelo
Ge a hlalosa pharologantsho ya mongwalelo, Kerkhoff (1962:164) o tsweletsa dikgopolokgolo tse nne tse di latelago ka tlase. Ge a hlalosa sebopego sa yona o fo re:
Das einzeine Stilistikum ist die kleinste für den Sti besdeutssame Einheit. Es ist nicht der Monade vergleichbar; den ein isolierles Stilistikum spiegelt nie das Wesen des Ganzen. Nicht alle Einzelelemente sind für den Stil in glechem Masze aufsschluszfähig.
Kerkhoff (1962:163) o hlatholla gore phapantsho ke karolwana ye nnyane kudu ya polelo ya go tšwetsa pele mongwalelo. O tšwela pele go bapisa pharologantsho yeo ya mongwalelo le 'Monade'. O re bobedi ga di swane ka lebaka la gore go na le 'Monade' ye kgolo le ye nnyane; di a swana empa dipharologantsho tsa mongwalelo di a fapana. Ka fao mongwalelo o bopsa ka dipharologantsho, e sego fela pharologantsho e tee. Godimo ga moo dipharologantsho tseo tsa mongwalelo ga di lebane ka mosomo le mohola. O sa gatelela gape ka go hlatholla mohola le mosomo woo wa pharologantsho ya mongwalelo ka go re: 'Klein Stilistikum besitzt absoluten Wert es kann verschiedene Aufgaben übernehmen. Je nach dem Zusammenhang wird e sanders getönt und wechselt seine Funkton sogar innerhalb eines Werkes' (Kerkhoff 1962:163).
O hlalosa gore pharologantsho ya mongwalelo ga e na mosomo wo o tiilego ka lebaka la gore e ka diriswa ditebanong tse di fapafapanego. O gatelela polelo yeo ka go re mosito wo o itšego o ka lebanywa le ge e le lethabo. Ke ka tsela yeo go thwego pharologantsho ya mongwalelo ga e na mohola wo o itšego woo o tiilego. Ka mokgwa woo morero wa sefela o laolago mosomo wa pharologantšho ya mongwalelo; ke go re kamano gare ga dipharologantsho ka moka tsa mongwalelo e bonagatša morero wa sefela. Go realo go ra gore dipharologantsho tšeo di logaganywa ke morero wa sefela go tsweletsa khuduego ya mongwadi/moopedi (Mojalefa 1995:130).
Kerkhoff (1962:31) o bolela go ya pele gore dipharologantsho di tsweletsa mongwalelo ka go dirisana. Le ge maatla a bontsi bja tsona a lemogega, ga di amane; tse dingwe di kgona go bonagatsa tebanyo ya mongwadi/moopedi ka botsona. Tabataba mo ke gore gantsi ge go hlathollwa modiro wa dipharologantsho, go kgonwa go lemogwa mohola wa tsona, ge fela go hlokomelwa kamano gare ga pharologantsho le dipharologantsho tse dingwe. Kerkhoff (1962) o sa tiisa gore mongwalelo o bopsa ka dipharologantsho ka moka ga tsona. Se bohlokwa ke gore mongwalelo o bonagale ka kamano yeo ya gare ga dipharologantsho, gomme gape kamano yeo go lemogwe gore ga se fela koketšo ya dipharologantsho, ka lebaka la gore mongwalelo ga o bonale ka koketso ka gore ga o swane le dipalo.
Dithekniki le dipharologantšho
Bjale ge go tsinkelwa mongwalelo wa sefela se go yo hlokomelwa ditemana ka moka tsa sefela ka go tsenelela. Kgetho ya sefela se e hlohleleditswe ke ge e le ye e tlogo lebana le morero wa sefela, gape e lebane le kokwane ya thulano, ka gona e utolla khuduego ye e swanetsego ya mongwadi/moopedi wa sefela se.
Bjale go yo sekaseka mongwalelo wa sefela seo sa thulaganyo ya Serote sa 147, 'A re thabeng re rete' (Difela tsa kereke 2010:130):
1 A re thabeng re rete
Sehlapo sa matete, Se se hlatswang dipel
o Tša batho ba tumelo.
2 Se tliša tebalelo
Go bana ba timelo.
Se dira ba tahlego
Go bewa ba thatego.
3 Me tlhatso ye ka tswalo
Ya bana ba mpshafatšo,
Me e ba thibelela
Disenyi tše go fela.
4 Ba ka se ke ba lahlwa;
Wa godimong o kgahlwa
Ke go ba amogela
Le go ba gokarela.
5 Me o tlo ba tšhelela
Mahumo a go phela
A thabisang dipelo
Ba ka se hloke selo.
6 Ka tlhatso ye ba newa
Borena ka go bewa
Baruti ba bophelo
Bjo bo se nang bofelo.
7 Ka yona ba tlo tsena
Mo go dutseng Morena
Ge ba ka mo dumela
Ka mehla e go fela.
Sefela se se yo hlaloswa go ya ka lenaneo le le latelago la ka tlase (Table 1).,
Sekai
Serote, mo methalading ya mathomo ye mebedi ya sefela ka godimo, o bolela ka kolobetso ka go re: Sehlapo sa matete, Baruti ba bophelo.
Polelo ya methaladi ye mebedi ye ya ka godimo ya sefela, Serote o e phethagatsa ka thekniki ye e itsego ya sekai (seswantsho). Go ka thwe mantsu a mararo a sefela ao a lebanego le thekniki ye ke kolobetso, baruti le bophelo.
Sekai ke lentsu (goba sekafoko) le le kayago goba le supago selo se se itsego. Lentsu leo ga le na kamano le selo seo se swantshwago. Abrams (1988) o hlalosa sekai ka go re:
the term symbol, is applied only to a word or phrase that signifies an object or event which in turn signifies something, or has a range of reference, beyond itself. (p. 184)
Sekai ga se bolele taba thwi. Molaetša wa sona o iphihlile. Ke ka lebaka leo Makgopa (1996:7) a rego mongwadi ga a bolele phatlalatša gore selo sa go re se kaya, goba go tšweletša leina la selo se se kaiwago. Ka fao ge go akaretšwa dikgopolo tše, go ka thwe sekai ke lentsu leo tirišo ya lona e sa lemogwego gabonolo; le dirišwa go emela se sengwe (Kriste/barongwa ba legodimo), nepo e le go utolla tlhaloso ye e tseneletsego, ye e bego e sa letelwa. Godimo ga moo sona seswantšho seo sa sekai se tsweletsa atmosfere (khuduego goba maikutlo) ya go lebana le motho.
Bjale go tla lekodišišwa ka moo sekai se dirišitšwego ka gona mo setsopolweng sa ka godimo.
Serote o somisa kolobetso go emela Kriste. Ke go re kolobetso ke tswalolefsa. Ka yona, ge motho a dumela fela, o tlo amogelwa mmusong wa Kriste ka gobane e tlo ba e le ngwana wa Kriste.
Serote o tšwela pele go dirisa mantsu a mangwe, baruti go swantsha barongwa ba Modimo/Kriste (ke go re ga e sa le baruti ke barongwa ba Modimo) le bophelo go kaya 'go sa felego', e lego bophelo bja go se be le lehu.
Ka go realo, ka go opela ka tsela yeo, Serote o swantsha kolobetso, baruti le bophelo gore e se hlwe e eba meetse, batho le mathata a batho, dilo tsa go tsebega tsa lefase le, eupsa e be dilo tsa lefase la ka morago ga lehu.
Ka go godisa ditaba ka tsela yeo ya seswantsho, Serote o hlagisa maikutlo a tlhompho le tebalelo go modiradibe. Ke go re ka go kolobetswa, modiradibe o boelanywa le Kriste.
Tebelelo
Serudu (1989:44) o bolela gore tebelelo: 'Ke tsela yeo taba e laodiswago ka gona. Maemo a mongwadi a go tsweletsa baanegwa, ditiro, tikologo le ditiragalo tseo di bopago modiro.'
Serudu (1989) o hlaloša go ya pele gore tebelelo ke ge mongwadi, moanegi goba moanegwa a tswelela e le motsebatsohle. Ka tsela yeo go ka thwe go gatelelwa gore tebelelo e lebane le ge ditaba di hlaloswa ka leihlo la mongwadi, molaodiši le ge e le moanegwa/baanegwa.
Bjale ge go lekolwa polelo ya Serote go lemogwa gore ditaba (tša kolobetšo) di hlalošwa ka molomo wa mmoledi (yena mongwadi/moopedi) yoo e lego motsebatsohle yo a tsebago ditaba ka moka tsa bohlokwa bja kolobetso, e lego tebalelo ya dibe.
Godimo ga moo Serote o diriša lekgokasediri la se la mmoledisi mo mathomong a mothaladi wo mongwe le wo mongwe wa temana ya mathomo ya sefela:
-
Se se hlatswang dipelo...
-
Se tliša tebalelo...
-
Se dira ba tahlego.
Ka tsela yeo ya go opela ka mokgwa woo wa tirišo ya lekgokasediri la mmoledisi, sebakeng sa sediri, e lego kolobetso/goba sehlapo sa matete, Serote o tiisa le go gatelela tebelelo, thekniki ye e šetšego e hlalositswe ka godimo. Moopedi, ka go dira bjalo o dirisa thekniki yeo ya tebelelo go amantsha mmoledi, e lego motsebatsohle le morero/moko wa sefela, e lego lehu ga le na bokamoso ka nepo ya go ntšha khuduego ya segwera magareng ga bobedi bjoo (mmoledi le morero), yeo e bonalago ka go gegea lehu: le ge lehu le na le maatla a go hloriša bophelo bja nama le madi, ga le na maatla a go bolaya moya.
Thulaganyo ya polelo
Ka thulaganyo go nepišwa kgatelelo ye kgolo ye e bago gona godimo ga peakanyo ya ditiragalo ka maikemišetšo a go tšwetša pele tebanyo/morero ya mongwadi/moopedi.
Ge go lekolwa thulaganyo ya ditiragalo tša sefela se, go lemogwa gore ga se ya mehleng - ke polelo ya kopelo/sefela/ sereto. Taba yeo e bolela gore moopedi o dirišitše polelo ya thulaganyo ya metara, ge a rulaganya sefela seo. Ka go realo polelo yeo e lebane le mosito le lebelo la polelo ya gagwe.
Mosito
Woolfe le Hampton (1984:199) ba hlaloša gore mosito o lebane le patrone ya modumo seretong/sefeleng, gomme patrone yeo e laola mosito ebile gape e na le khuetso ye e itsego ye kgolo mo go mosito. Ge ba tiisa taba yeo go ya pele ba fo re: 'All the sound patterning in a poem affects the slowdown, depending on the use of hard or soft sounds, long or short words, repetition, rhyme, etc.'
Ba (Woolfe & Hampton 1984) isa pele ditaba tseo ka go hlatholla modiro wa mosito ka go re: 'Rhythm is the space of which the words flow, where you pause, where the emphasis falls.'
Ka go realo basekaseki ba ba gatelela dintlha tseo di lebanego le mosito, e lego:
-
Sekgoba seo mantsu a elelago ka gare ga sona.
-
Khutšo.
Dikokwane tseo tsa mosito di gatelela kgopolo yeo e itsego. Taba yeo e tiisa gore go na le kelelo ya molodi wa sengwalo/sefela se se itsego, gomme kelelo yeo e laolwa ke segalo goba lefokwana, le ge e le lentsu leo le itsego; ke go re le ka telefatswa goba la kopafatswa mo mothalading/ mothalothetong goba polelong ge go retwa/opelwa goba go balwa le ga ešita le go bolelwa (Mojalefa 1995:137).
Go ka fo tiisetswa gore mošito wo bofefo goba wo boima, le ge e le wo o boeletswago goba wa go no tšweletšwa ka mantšu a a itšego, a matelele goba a makopana, a segalo sa godimo goba sa fase, ke wona a lebanego le khuduego ya mongwadi/moopedi. Ke ka fao Richards (1961:229) a bolelago gore: '. a rhythm of the mental activity through which we apprehend not only the sound of the words but their sense and feeling.'
Taba ye ya Richards e bohlokwa ka gobane bohlokwa bja yona bo lebane le dikgopolo tše pedi tše di latelago, e lego lebelo le khutšo.
Lebelo
Ge a hlalosa mošito ka ge o sepedisana tšela le lebelo, De
Groot (1946:19) o fo re:
Hier uit kan men eigenlijk afleiden wat dan wel het meest wezenlyke van rhythme in psychologische en aesthetische zin is een afstand van een bepaalde lengte tussen twee kernen van intensiteit, die afstand is ongeveer drie-kwart seconde.
Seo De Groot a se hlathollago ke gore mošito o ka swantšhwa le maphoto a lewatle. O hlalosa gore bokgole gare ga dihloa tša maphoto ao bo ka ba tharonneng ya motsotswana. Ge go bolelwa ka mošito woo o nepišago mantsu a mafoko mo polelong ya Sepedi, gona o ka bontšhwa ka mokgwa wa seema se (Rakoma 1995:162):
1 2
La hlo:ka mo:ng (dinoko tše tlhano)
Le tše:na setlogo:lo (dinoko tše supa)
Bokgole bjo bo lego gare ga sehloa sa 1 le sa 2 ka godimo, bo tlo lebana le motsotswana wa go kaaka tharonneng. Lebelo lona leo le no nepisa palo ya dinoko tše di bolelwago; ke go re, e lego ya gare ga dihloa tše pedi tšeo tša mošito. Ke ka lebaka leo, go ya ka Mojalefa (1993:149), lebelo e le ponagalo goba pharologantšho ya go hlaloša bokopana bja methalotheto, le ge e le lefoko.
Bjale go yo lekolwa ka fao lebelo le ka phethagatswago mantsung. Taba yeo e bolela gore lebelo le laolwa ke botelele bja lentsu, go swana le ge go ka no tšewa mohlala wa mohuta woo mantsung (madiring) a go thewa godimo ga lekgokasediri a sefela sa ka godimo sa Serote a a latelago:
- hlatswang (dinoko tše tharo)
- dipelo (dinoko tše tharo)
- tlisa (dinoko tše pedi)
- tebalelo (dinoko tše nne)
- dira (dinoko tše pedi)
- tahlego (dinoko tše tharo).
Mohlala, tebelelo e na le dinoko tše nne, mola dira e na le dinoko tše pedi. Ke ka tšela yeo go bapetšwago lebelo la mantsu ao a go se lekane ka dinoko ka gona. Fela mantsu ao a ka bitswa mantsu ao a lekanago ka dihloa tša mošito, ka lebaka la gore, go ya ka lebelo, a lekana ka nako go ya ka kgopolo ya De Groot ya ka godimo. Ka gobane dira e na le dinoko tše pedi, lebelo la yona le a nanya ge le bapetswa le la tebalelo, ya go ba le dinoko tše nne, yeo yona e nago le lebelo la go phakisa. Ka tšela yeo, dinoko di laola lebelo; ke go re ge dinoko e le tše ntsi, lebelo le a phakisa, mola ge dinoko di se nene, lebelo le nanya.
Khutšo
Ge go hlaloswa khutso, go nepiswa go kgaoga ga polelo; e ka ba ga lentsu goba sekafoko, le ge e le lefoko, goba go bolela/ ngwala ka go khutša, le ge e le go bolelwa/ngwalwa ka go tšama o eme goba o khutša ka mokgwa woo go ka thwego ke wa go bala/bolela, ka nepo ya go gatelela seo se itšego (Mojalefa 1995:137). Ka go realo go ka thwe khutso e laolwa ke melao ya polelo goba yona popapolelo.
Ka ge go se mehlala ye mebotše sefeleng sa go rulaganywa ke Serote, go ka no rulaganywa polelo ya temana ya bohlano gore e nyalelane le tlhaloso ye ka tšela ye:
Ba fiwa mahumo
le
Mahumo, ba a a fiwa
Ka lebaka la gore lefoko la bobedi le na le khutso ye e tsweletswago ka tšela ya leswaodikga la fegelwana; ke go re 'Mahumo' le 'ba a a fiwa' le a nanya ge le bapetswa le la mathomo, 'Ba fiwa mahumo', ka gobane lona ga le na khutso ya (,) ge le balwa goba le bolelwa ka mokgwa wa tlwaelo. Ka fao lefoko/mothaladi la mathomo le a phakisa ka lebaka la gore tatelano ya sediri, tiro le sedirwa, ke ya tlwaelo, mola la bobedi le nanya ka lebaka la gore tatelano yeo ga se ya tlwaelo. Go fetola tatelano yeo ya tlwaelo go hlola khutso yeo lefokong leo la bobedi. Ke go re ge sedirwa se ema ka go la mpati, go na le se sengwe se bohlokwa seo se gatelelwago, e lego sona sedirwa seo, e lego mahumo; ke go re:
Me o tlo ba tshelela
Mahumo a go phela
A thabisang dipelo
Ba ka se hloke selo.
Mošitollo
Bjale go yo sekasekwa ge mošitollo o nepisa botelele bja mothaladi wa sefela, gape le ge o lebane le lebelo ge le laola dihloa tša mošito.
Botelele bja mothaladi wa sefela
Bjale ge, botelele bja methaladi ya sefela bo yo nepiswa ka go tsopola temana ya bohlano ya sefela se sa thulaganyo ya Serote:
-
Me o tlo ba tšhelela (dinoko tše šupa)
-
Mahumo a go phela (dinoko tše šupa)
-
A thabisang dipelo; (dinoko tše šupa)
-
Ba ka se hloke selo. (dinoko tše šupa).
Taba yeo e napile e bolela gore methaladi yeo e a lekana ka botelele ka gobane mothaladi wo mongwe le wo mongwe o na le dinoko tša go lekana tše di supago. Taba yona yeo gape e bolela gore ka tshwanelo methaladi yeo e swanetše go lekana ka lebelo, eupsa ga go bjalo ka gobane dikhutso tša methaladi yeo ga di lekane le ka maatla. Yona taba yeo e tlo bolelwa ka botlalo ge go ahlaahlwa ge lebelo le laola dihloa tša mošito ka mo tlase.
Ge lebelo le laola dihloa tša mošito
Karolwana ye yona e yo hlalosa lebelo, khutšo le dikhutšwana tša temana ya bohlano ya sefela se:
1. Me/ / o tlo ba tšhelela.
2. Mahumo a go phela/.
3. A thabišang dipelo//.
4. Ba ka se hloke selo///.
Leswao la (/) le emela khutso ye nnyane, la (//) le emela khutso ya magareng mola la (///) lona le emela khutso ye kgolo. Ka go realo go na le phapano ya lebelo mo gare ga methaladi yeo ya temana ya sefela. Ka lebaka la khutso ya magareng; ke go re ye kgolwanyana, mo mothaladi wa mathomo:
1. Me/ / o tlo ba tšhelela.
Lebelo la mothaladi wa mathomo ke la go ikgetha. Ka go realo khutšwana yeo ya yona e hlola gore lebelo le iketle mothalading wo.
Poeletšo
Preminger (1965:998) o hlaloša thekniki ya poeletso ka go bolela gore ke: 'The repeating of words, syllables, sounds, phrases, a line/lines, stanza and events in all poetry.'
Ge a iša pele Wales (1989:403) o bolela gore poeletso e diriswa go gatelela go tsweletša morero le maatlakgogedi. Ka go realo go ka thwe poeletso e na le mesomo ye mebedi, e lego (1) go tšwetša pele moko wa ditaba le (2) go bonagatša maatlakgogedi/phišegelo gore mmadi a rate go balela sengwalo pele le pele.
Serote o no boeletša thaetlele, e lego 'A re thabeng re rete' ya sefela se mo mothalading wa mathomo wa temana ya mathomo. Ka go realo poeletso yeo e dirisetswa go gatelela go tsweletša (1) morero wa sefela, e lego lehu ga le na karolo bophelong bja ka morago ga lehu le gore (2) moopedi a fisegele go opelela sefela pele le pele ka ge poeletso yeo e tsosolosa maikutlo a tebalelo ya dibe tša gagwe.
Sešura le kelelothalo
Ge go balwa sefela sa Serote, ditemana ka moka, go lemogwa gore se theilwe godimo ga sesura le kelelothalo. Ge a hlalosa dikgopolo tše pedi tše, Groenewald (1993:13 le 38) o re sesura ke mollwane wo bohlokwahlokwa wo o tlatšago molawana wa kwano, mola ka lehlakoreng le lengwe a re kelelothalo yona e hlaloswa bjalo ka tlhokomologo ya mollwane wa mothalotheto le ge e ka ba karolometara. Ka fao go ka no thwe kelelothalo e batametša sereto go kanegelo. Ka go realo kelelothalo e senya metara ka gobane e le karolo ya thulaganyo ya polelo ya kanegelo, e sego ya polelo ya moreti (metara). Bjale dikgopolo tše pedi tše di tlo tswalanywa le temana ya mafelelo ya bosupa go thekga ditlhaloso tše:
7 Ka yona ba tlo tšena/
Mo go dutšeng Morena/
Ge ba ka mo dumela/
Ka mehla e go fela.//
Sešura
Go lemogwa khutso mothalading wo mongwe le wo mongwe wa temana ye ya sefela. Dikhutso tšeo ga di lekane ka maatla.
Dikhutso tša mo mafelelong a methaladi ya mathomo go fihla ka wa boraro, di bopilwe ka dikhutso tše nnyane tša tlhago tša go swaiwa ka leswao la (/) mola mothaladi wa mafelelo wona o na le khutso ye kgolo ya go swaiwa ka (//).
Dikhutso tšeo di bitswa sesura ka gobane di lebane le metara. Sesura seo se na le mosomo wo bohlokwa, e lego go gatelala methaladi yeo ka moka; gomme ka go gatelela bjalo methaladi yeo e bapetswa le kgopolo ya tlhatso (ya dibe) le legodimong (go tšenwa ka tumelo). Papetso yeo e tsweletša tlhatso (ka kolobetso) gore e be karabo ye e lebanego le gore lehu ga le na karolo bophelong bja ka morago ga lehu. Ka tšela yeo go ka thwe sesura se hlagisa kgegeoteramatiki ye e kgonthisago morero wa sefela se ka go gegea lehu.
Kelelothalo
Kelelothalo e senya metara gore e se be polelo ya moopedi/ moreti eupsa ya moanegi. Serote o e tsweleditše ka tšela ye:
7 Ka yona ba tlo tšena
Mo go dutšeng Morena
Ge ba ka mo dumela
Ka mehla e go fela.
Go lemogwa gore temana ye ya sefela e beakantswe ka methaladi ya go ba le kelelothalo. Ke go re moopedi ga se a swanela go khutša ge a opela temana yeo. Ka tšela yeo thulaganyo ye ya kelelothalo ya temaneng ye ya sefela, e gapeletša moopedi go opela temana ye ka lebelwana go feta tšeo (ditemana) tše dingwe. Lebelwana leo le lebane le go phakisa ga ba ba tšenago mmusong wa legodimo/Modimo. Ka mokgwa woo kelelothalo mo e lebane le khuduego ya boikgafo (go sa dikadikwe) mmusong wa Modimo. Ke ka fao go ka thwego mohola wo mogolo wa kelelothalo ke go tswetša pele mošito wo o godisago maikutlo a a rilego seretong/sefeleng.
Thumo
Ge go tsitsinkelwa mongwalelo (wa sefela sa thulaganyo ya Serote) bjalo ka kokwane ya go hlopha dingwalo, go lemogilwe gore difela tša kereke bjalo ka ge di na le thulaganyo ya direto tša sebjalebjale, di ka kgethologanywa go direto tša bogologolo go ya ka khuduego ya go thewa godimo ga khuetso ya tumelo ye e rilego. Ke go re bangwadi ba sebjalebjale ba hueditswe ke bangwadi ba Matoitšhi ba Kereke ya Lutere ge ba tlo ngwala difela tšeo. Ka go realo baruti bao ba kereke ke bona ba go thoma go ngwala polelo ya go opela ya go thewa godimo ga kopelotheto. Ka lebaka la gore baruti ba Matoitshi bao ba go tla le thuto yeo mono Bopedi ba sa tšebe melao ya go laola metara wa Sepedi, ba thomile go hlama difela tša bona ka mokgwa wo difela tša Setoitshi di hlamilwego ka wona.
Summary
Black composers of church hymns were influenced by German pastors of the Berlin Lutheran Church to do so. In other words, these pastors were the first composers to write the Sepedi language in the form of music; because they did
not know the rules that control the Sepedi meter, the writers started to compose their hymns in the way that the German hymns were patterned. Therefore, one might argue that the main source of modern influence in Sepedi literature lies in the workings of the very first hymns of the said church. Nevertheless, the importance of the development of poetry in the form of hymns in the Sepedi literature has not been followed up and emphasised by reviewers.
The aim of this article is to survey thoroughly the style of writing hymns, by discussing Rev Serote's hymn number 147, entitled 'A re thabeng re rete' (Difela tša kereke 2010:130). The scrutiny will examine the way in which style depicts irony in the very hymn. In other words, the investigation considers especially the characteristics of style that indicate and develop irony in the work. It will be shown that the irony becomes clear during the service of Baptism which is expressed by way of emotions to develop the author's aim, as this sacrament is something that Christians respect (it goes hand in hand with the forgiveness of their sins).
There are authors who employ irony successfully. Those authors or composers, in the Sepedi hymns particularly, use techniques similar to those of Serote. By means of irony he makes sure that there is equilibrium in life because he rectifies what is wrong or affirms what is right as regards life's problems by way of encouraging people/Christians, and by saying that those problems mock death. The irony that was used by Serote, according to Van Corp (1980:84-85), stems from the language he deploys, because it aims at the person who behaves as if she or he is not sure of the real truth; she acts according to her belief, as such things have not yet befallen her: she is waiting with the hope that they are going to end up happening to her felicitously, only when he/she does good. Therefore, to undergo Baptism offers a clear example of the theme of this hymn composed by Serote, which is: The life that comes after death will continue nonstop, because death will no longer be part of the new life.
Confession is the first act of a Christian before he or she is baptised. It could be taken as a prayer for the forgiveness of one's sins that goes hand in hand with repentance, or thinking with contrition or regret about a deed which one wishes one has not done, together with a resolve not to continue wrongdoing. That confession is performed in front of the Lord's altar, as a si gn of fellowship with the Holy Trinity, Father, Son and Holy Spirit.
For this reason one can argue that, by using this type of irony, Serote ensures balance in life; to recapitulate, this means to correct wrong deeds, to ascertain all that is good, by exposing life's sins in the form of a prayer of confession; after which, those sins nullify death, by saying it has no power in the eternal life which follows it.
When a reader correlates the summary of the contents of the hymn with the written occurrences, one realises the (1) characteristics of style and the techniques and the characteristics, put together with (2) the stylistic register and (3) this register implemented. These characteristics were explained thoroughly, with the aim of simplifying the task of the critique of style. Thereafter, when those characteristics are compared with the style, they will be taken as part of the techniques that develop the emotions created.
When one critiques the style (of Serote's hymn) as a means of analysing literature, one realises that the church hymns, similar as they are, have the structure of modern poems; they can be differentiated from those of days of yore according to emotions that are based on the influence of a certain belief. In consequence, the modern authors are influenced by the earlier German authors of the Lutheran Church in composing their hymns. Hence, those church pastors are the pioneers who began to compose the language for singing, based on Sepedi poetic language.
Boipolelo
Go phadišanela dikgahlego
Bangwadi ba ipolela gore ka bobona ga ba na ditswalle tša matlotlo tšeo di ka bego di ba hueditše ka fao e sego ka molao ge ba ngwala taodišwana ye.
Bokgathatema bja bangwadi
D.M. (Yunibesity ya Pretoria) e be e le moetapele wa potšeke mola M.J. (Yunibesithi ya Pretoria) a rulagantše nyakišišo.
Methopo
Abrams, M.H., 1988, A glossary of literary terms, Cornell University, New York. [ Links ]
Cloete, T.T., 1992, Literêre Terme & Teorieë, Literêre-HAUM, Pretoria. [ Links ]
De Groot, A.W., 1946, Algemene Versleer, N.V. Servire, Den Haag. [ Links ]
Difela tša kereke, 2010, ELCSA Book Depot, Polokwane. [ Links ]
Groenewald, P.S., 1993, Thutadingwalo ya Sesotho sa Leboa 1, Via Afrika, Pretoria. [ Links ]
Kerkhoff, E.L., 1962, Kleine deutsche Stilistik, Francke Verlag, Bern and München. [ Links ]
Makgopa, M.A., 1996, DiDirwa ke Batho, Eulitz, Pretoria. [ Links ]
Mojalefa, M.J., 1993, 'Tshekatsheko ya Sebilwane', MA Thesese, Department of African Languages, Yunibesithi ya Pretoria. [ Links ]
Mojalefa, M.J., 1995, 'Pego ye e beakantšwego ya Makxothlo (Lekgothoane)', Thesese ya Bongaka, Department of African Languages, Yunibesithi ya Pretoria. [ Links ]
Muecke, D.C., 1982, Irony and the Ironic, Mthuen & Co (Ltd), London. [ Links ]
Phala, R.S., 1999, 'Thellenyane Batlabolela: Tiragatšo ya boitshwaro', Thesese ya MA, Department of African Languages, Yunibesithi ya Pretoria. [ Links ]
Preminger, A., 1965, Princeton handbook of poetic terms, Princeton University Press, Princeton, NJ. [ Links ]
Rakoma, J.R.D., 1995, Marema-ka-dika, VanSchaik, Pretoria. [ Links ]
Richards, I.A., 1961, Principles of Literary Criticism, Routledge & Kegan Paul, London. [ Links ]
Serudu, M.S., 1989, Thagaletswalo 3, De Jager-HAUM, Pretoria. [ Links ]
Van Corp, H., 1980, Lexicon van Literaire Termen, Wolhers, Leuven. [ Links ]
Wales, K., 1989, A dictionary of stylistics, Longman, London. [ Links ]
Woolfe, S. & Hampton, L., 1984, About litirature, MacMillan & Co, Melbourne. [ Links ]
Correspondence:
Jerry Mojalefa
Department of African Languages, University of Pretoria, Pretoria 0002
South Africa
jerry.mojalefa@up.ac.za
Received: 25 June 2015
Accepted: 10 Aug. 2015
Published: 03 Nov. 2015