text:
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE | GE O WELWA KE MASETLAPELO—KAMOO O KA LEBELETŠANAGO LE BOEMO
Go Lahlegelwa ke Dithoto
Ka Labohlano la March 11, 2011, kua Japane go bile le tšhišinyego ya lefase ya bogolo bja 9.0, yeo e bolailego batho ba fetago 15 000 gomme ya dira gore go senyege diranta tše fetago dibilione tše 2000. Ka ge Kei wa nywaga e 32 a be a lemošitšwe ka tsunami yeo e bego e le kgauswi le go direga, o ile a itšhireletša ka go tšhabela lefelong le le phagamego. O re: “Mesong e latelago ke ile ka boela gae gore ke yo topa seo nka se hwetšago, eupša meetse a be a gogotše dilo ka moka a di lahletše lewatleng go akaretša le ntlo ya ka. Go be go šetše motheo wa ntlo feela.
“Go tšere nako gore ke amogele gore ga se ka lahlegelwa feela ke dithoto tša ka eupša le tikologo ya gešo ka moka. Ka moka di be di ile—koloi ya ka; dikhomphutha tšeo ke bego ke šoma ka tšona; ditafola, ditulo le sofa yeo ke bego ke e dirišetša baeng; keyboard ya ka, katara e kgolo le e nyenyane le naka ya go letša; didirišwa tša ka tša go penta, dioli le diphensele tša mebala; le diswantšho tša ka ka moka tšeo ke di thadilego.”
GO LEBELETŠANA LE MASETLAPELO
Leka go nagana ka seo o sa nago le sona e sego seo se go lahlegetšego. Beibele e re: “Gaešita le ge motho a atetšwe ke dilo, fela bophelo bja gagwe ga bo tlišwe ke dilo tše a nago le tšona.” (Luka 12:15) Ge Kei a gopola boemo bja gagwe o re: “Mathomong, ke ile ka dira lelokelelo la dilo tšeo ke di nyakago, eupša se se ile sa fo nkgopotša dilo tšeo di gogotšwego ke meetse. Ke ile ka dira phetho ya go ngwala feela dilo tšeo ke bego ke tloga ke di hloka gomme ka fetoša lelokelelo leo ge ke hwetša dilo tšeo. Lelokelelo leo le nthušitše go thomološa bophelo bja ka lefsa.”
Go e na le go nagana ka wena o nnoši, diriša phihlelo ya gago go kgothatša ba bangwe. Kei o re: “Ke ile ka hwetša thušo e kgolo go ba tša tlhakodišo le go bagwera, eupša ge ke thoma go tlwaela go fiwa, ke ile ka thoma go se sa itlhompha. Ke moka ka gopola mantšu a Beibele go Ditiro 20:35 yeo e rego ‘go na le lethabo le legolo go neeng go feta go amogeleng.’ Ka ge ke be ke se na dilo tše dintši tšeo nka fanago ka tšona, ke ile ka kgothatša bao ba wetšwego ke kotsi yeo. Go bontšha moya wa go fa ka tsela yeo e bile thušo e kgolo go nna.”
Rapela Modimo gore a go nee bohlale bja go lebeletšana le maemo a gago. Kei o be a bota kgonthišetšo ya Beibele ya gore Modimo o tla “araba dithapelo tša bao ba hutšwego dilo ka moka.” (Psalme 102:17) O ka dira se se swanago.
Na o be o tseba? Beibele e bolela e sa le pele ka nako yeo go tla bego go se na yo a tshwenyegago ka go lahlegelwa ke dilo ka baka la kotsi ya tlhago. *—Jesaya 65:21-23.
^ ser. 9 Bakeng sa go ithuta gore morero wa Modimo ke ofe ka lefase, bona kgaolo 3 ya puku ya Ke Eng Seo ge e le Gabotse Beibele e se Rutago? yeo e gatišitšwego ke Dihlatse tša Jehofa.


c: text/html

text:
Molaokakanywa wa Ditokelo le Maikarabelo a Mokgathatema ka setlogo o be o ngwetšwe ka Seisimane ka 2003. O fetošitšwe gape ka 2007. O fetoletšwe go dipolelo tše mmalwa, bjale ka ge di laeditšwe lenaneong ka tlase. Ge o ka tšea sephetho sa go kgatha tema go nyakišišo ya Kgokaganyo ya Diteko tša Kenti ya HIV (HVTN), o tla fiwa khophi ya tokumente ye ka ye nngwe ya dipolelo tše, go ya ka kgetho ya gago. Mantšu ao a lego mo tokumenteng yeo o tla e amogelago, a ka no fapana ga nnyane le mantšu ao a lego ka mo tlase.
Ditokelo
Bjale ka mokgatha tema mo nyakišišong ya HVTN, o na le tokelo ya go:
- Ba le tshedimošo ka botlalo yeo e tsebjago, go akaretšwa dikotsi tšeo di ka bago gona le dikholego tša go kgatha tema, gomme o di fiwa ka tsela yeo e lego gore o ka kgona go e kwešiša. O tla botšwa ka ga tshedimošo efe goba efe e mpsha yeo go ithutilwego ka yona ge nyakišišo e dutše e tšwela pele.
- Gana go kgatha tema go thuto ya nyakišišo goba wa tšea sephetho sa go tlogela thuto ya nyakišišo nako efe goba efe. Gape o ka nna wa gana go kgatha tema go dithuto tša dinyakišišo dife goba dife tša tatelo morago tšeo o ka botšwago ka tšona. O ka se lobe ditokelo dife goba dife tšeo go bolelwago ka ga tšona mo tokumenteng ye ge o ka gana go kgatha tema go thuto ya nyakišišo goba wa tlogela
- Tikologo ya thuto ya nyakišišo yeo e se nago kgethololo. Dikgetho tša gago boitshwaro, ditumelo, le ditšo di tla hlompshwa ke batho bao ba sepetšago nyakišišo.
- Tšhupetšo go ditirelo tše hwetšagalago tša thekgo le go fana ka maele ka mabaka ao a sepelelanago le nyakišišo le thibelo ya HIV.
- Tšhupetšo go ditirelo tše hwetšagalago tša thekgo, go fana ka maele, tša kalafo le phekolo bakeng sa malwetši ao o ka bago le ona mo nakong ya nyakišišo, go akaretšwa le yona HIV.
- Thušo mabapi le tharollo ya mathata a kgwerano ao a sepelelanago le nyakišišo le/goba kgethololo. Ka tumelelo ya gago, re ka kgona go boledišama le batho bao o re kgopelago gore re ikgokaganye le bona mabapi le go kgatha tema ga gago mo nyakišišong.
- Phekolo bakeng sa dikgobalo, ge di ka diragala, bakeng sa dikgobalo dife goba dife tšeo di sepelelanago le ditšweletšwa tša thuto ya nyakišišo goba ditiragalo go sa akaretšwe sehlodi sefe goba sefe se sengwe, go fihla go bogolo bjo bo hlalositšwego mo foromong ya tumelelo ya nyakišišo. Go na le ditšhelete tša go lefelela phekolo ya dikgobalo tše. Sehlopha seo se lebelelago gape merero ya tšhireletšego tša thuto ya nyakišišo se tšea diphetho tša tshepelelano. O ka nna wa dira gore sephetho se lebelelwe gape ge o sa dumelelane le se. Mo mabakeng a mangwe, tšhelete e ka no se lekane go ka akaretša tefelo ya phekolo ka botlalo. Dihlopha tšeo di amegago mo nyakišišong ye di tla nyaka tšhelete enngwe ge go hlokega, e feela se se ka se tiišetšwe. Bašomedi ba gago ba thuto ya nyakišišo ba tla fana ka tshedimošo ye nngwe gape ka ga se gomme ba tla araba dipotšišo dife goba dife gomme ba leka go go kgokaganya le motho yo a nago le tsebo e ntši kudu go ka araba dipotšišo tša gago.
- Teko ya mahala gape yeo e nepagetšego ya HIV mo nakong ya nyakišišo. Ge, mo bofelong bja thuto ya nyakišišo, o ka ba le teko yeo e hwetšago o na le HIV yeo e hlotšwego ke thibela bolwetši ya nyakišišo gomme e sego ka baka la phetelo ya HIV, o tla hwetša diteko tša tatelo morago mo kliniking ya nyakišišo go fihlela diteko tša gago di bontšha gore ga o nayo.
- Thušo go fihleleleng boithaopo bja thuto ya nyakišišo. Lenaneo la dilo tšeo o ka di hwetšago di tla hwetšagala kua lefelong la thuto ya nyakišišo.
- Khupamarama. Poledišano le direkhoto tša mabapi le wena le go kgatha tema ga gago mo nyakišišong ye go tla abelanwa fela ge go hlokega go dira dinyakišišo, goba go ya ka mo go hlokago ke ba molao. Bona foromo ya gago ya tumelelo ka go ba le tsebo ya lefelo la thuto nyakišišo bakeng sa tshedimošo ye nngwe gape.
- O tla fiwa karata ya thuto nyakišišo ya boitsebišo yeo e bontšhago gore o kgatha tema mo go thuto ya nyakišišo. Karata ye ke ya boikgethelo gomme e tla akaretša nomoro ya mogala le/goba aterese ya motho yo a ka fanago ka tshedimošo ya tlaleletšo.
- Swarelela ditokelo tša gago tša semolao. Bjale ka mokgatha tema tekong, ga o beele ditokelo dife goba dife tša gago ka thoko.
- Gore o botšwe ge e le gore o hweditše seforaforetši goba sethibelabolwetši ge thuto ya nyakišišo e fela, goba ge go hlokega go ya ka tša kalafo.
- O dule o tsebišitšwe ka ga tshepetšo ya thuto ya dinyakišišo, o tsebišwe gore naa dipoelo di tla hwetšagala neng, gomme o botšwe gore naa o ka ithuta bjang ka dipoelo.
Maikarabelo
Bjale ka mokgatha tema mo nyakišišong ya HVTN, o na le maikarabelo a go:
- Lebelela le go laetša kwešišo ya tšohle tšeo o di filwego, go akaretšwa ditokumente tša tumelelo ka go ba le kwešišo. Kgopela tlhalosetšo ka ga tshedimošo efe goba efe yeo o sa e kwešišego pele ga ge o ka dumela go kgatha tema go thuto ya nyakišišong. O ka nna gape wa botšiša dipotšišo nako efe goba efe ge thuto ya nyakišišo e le tšwelapele.
- Tšea sephetho ka go ba le tsebo ge eba o nyaka go kgatha tema mo nyakišišong ye ka morago ga go lebelela dikotsi le dikholego. Go bohlokwa gore o tsebe gore naa thuto e ka ga eng. Bašomedi ba tla go thuša ka se. Ge e le gore go tla thuša gore o kgone go tšea sephetho, boledišana le batho bao o ba tshepago le go ba hlompha ka ga gore naa go go loketše gore o ka kgatha tema go thuto ya nyakišišo.
- Botša bašomedi ba thuto ya nyakišišo ka bjako ka mo go kgonegago ge o itemogela kgethologanyo le/goba tlhorišo yeo e sepelelanago le go kgatha tema ga gago mo ditekong tše
- O se ke wa fana ka madi goba wa abelana ka ditho tša mmele goba diela tše dingwe tša mmele mo nakong ye ya thuto ya nyakišišo.
- Dira diteko tšohle ka moka tša gago tša HIV fela lefelong la thuto ya nyakišišo go fihlela thuto ya nyakišišo e fela. Boledišana le bašomedi ba thuto ya nyakišišo ge e le gore hloka go dirwa diteko felotsoko.
- Ge e le gore go a kgonagala gore o ka ima, efoga go ima mo nakong ya thuto ya nyakišišo ka go diriša mekgwa yeo e šomago gabotse ya thibelo ya pelegi. Bašomedi ba tla boledišana le wena ka mekgwa yeo e šomago gabotse ya go thibela pelego.
- Dira gore o se fetwe ke dinako tša thuto ya nyakišišo. Botša bašomedi ba thuto ya nyakišišo ka bjako ka mo go kgonegago ge o hloka go dira peakanyo gape ya nako ya ketelo.
- Hlompha bašomedi ba thuto ya nyakišišo.
- O se ke wa ribolla go kgatha tema ga bangwe go thuto ya nyakišišong.
- Efa bašomedi ba nyakišišo tshedimošo yeo e nepagetšego gape e feleletšego yeo e sepelelanago le thuto ya nyakišišo. Botša bašomedi ba thuto ya nyakišišo ka ga diphetogo dife goba dife tšeo di ka bago gona mo tshedimošong ya gago ya go ikgokaganya goba ya tša maphelo.
- Latelela ditaelo tša bašomedi ba thuto ya nyakišišo ka bokgoni bja gago ka botlalo. Dirišana le bašomedi ba thuto ya nyakišišo gore o swarelela maphelo le polokego ya gago mo tekong ye.
- Botša bašomedi ba thuto ya nyakišišo ka bjako ka mo go kgonegago ge o sa kgone goba o ka phetha gore ga o sa nyaka go tšwela pele go kgatha tema mo nyakišišong.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kgaolo ya 8: Dikgorotsheko le Tshepedišo ya Toka (165-180)
165. Maatla a boahlodi
- Maatla a boahlodi a Repabliki a beilwe go dikgorotsheko.
- Dikgorotsheko di ikemetše ka botšona gomme di ikarabela go Molaotheo le go molao, woo di swanetšego go o diriša ka ntle le kgethollo le go se tšhabe selo, go emela sepitša goba lehufa.
- Ga go motho goba setho sa mmušo seo se swanetšego go šunya nko modirong wa dikgorotsheko.
- Ditho tša mmušo, ka tirišo ya dikgato tša semolao goba tše dingwe, di swanetše go thuša le go šireletša dikgorotsheko go kgonthišiša go ikemela ka noši, go se kgetholle, seriti, phihlelelo le go šoma gabotse ga dikgorotsheko.
- Taelo goba sephetho seo se tšerwego ke kgorotsheko se tlema batho ka moka le ditho tša mmušo tšeo taelo le sephetho di di amago.
-
Moahlodi Mogolo ke hlogo ya tša molao mme o diragatša maikarabelo hlangong le tekolong ya ditlwaedi le maemo bakeng sa tiragatšo ya mešomo ya tša molao dikgorotshekong ka moka.
[Karolwana ya (6) e tsentšwe ka karolo ya 1 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
166. Tshepedišo ya toka
- Dikgorotsheko ke -
- Kgorotsheko ya Molaotheo;
- Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo;
- Kgorokgolo ya Afrika Borwa, le kgorokgolo ye nngwe le ye nngwe ya boipiletšo yeo e ka hlongwago go ya ka Molao wa Palamente go theeletša boipiletšo go tšwa go kgorotsheko efe goba efe ya maemo a go swana le a Kgorokgolo ya Afrika Borwa;
- Dikgorotsheko tša boMmaseterata; le
- Kgorotsheko efe goba efe yeo e hlomilwego goba ye e amogelwago ke Molao wa Palamente, go akaretša kgoro ye nngwe le ye nngwe ya maemo a go swana le a Kgorokgolo ya Afrika Borwa goba Dikgorotsheko tša bo Mmaseterata.
[Karolwana ya 166 e tsentšwe ka karolo ya 2 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
167. Kgorotsheko ya Molaotheo
-
Kgorotsheko ya Molaotheo e bopša ke Moahlodimogolo wa Afrika Borwa, Motlatšamoahlodimogolo le baahlodi ba bangwe ba senyane.
[Karolwana ya (1) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 11 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
- Taba yeo e lego pele ga Kgorotsheko ya Molaotheo e swanetše go theeletšwa ke bonyane bja baahlodi ba seswai.
- Kgorotsheko ya Molaotheo-
- ke kgorotsheko ye e phagamego go di feta ya Rephabliki;
- e ka fa sephetho-
- mererong ya molaotheo; gomme
- morero ofe goba ofe, ge Kgorotsheko ya Molaotheo e nea matšatši bakeng sa go dira boipiletšo ka lebaka la gore morero wo o tšweletša ngangišano ya molao wa bohlokwa bja setšhaba ka kakaretšo woo o tla akanywago ke Kgorotshekelo, gape
- e ka tšea sephetho sa mafelelo moo e nago le bolaodi gona
[Karolwana ya (3) e tsentšwe ka karolo ya 3 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
- Ke fela Kgorotsheko ya Molaotheo yeo e ka -
- fago sephetho phapanong yeo e lego gona magareng ga ditho tša mmušo lekaleng la mmušo wa naga goba wa diprofense mabapi le maemo a molaotheo, maatla goba mediro ya ditho tše dingwe tša mmušo;
- tšeago sephetho ka ga go ba molaotheong ga Molaokakanywa ofe goba ofe wa palamente goba wa profense; eupša e ka dira bjalo fela mo mabakeng a a ukangwego karolong ya 79 goba 121;
- tšeago sephetho ka ga dikgopelo tše di ukangwego karolong ya 80 goba 122;
- tšeago sephetho ka ga go ba molaotheong ga phetošo ye nngwe le ye nngwe ya Molaotheo;
- tšeago sephetho sa gore Palamente goba Mopresidente o paletšwe ke go phethagatša tlamego ya gagwe go molaotheo; goba
- hlatsela molaotheo wa profense go ya ka karolo ya 144.
-
Kgorotsheko ya Molaotheo e tšea sephetho sa mafelelo mabapi le ge eba Molao wa Palamente, Molao wa profense goba maitshwaro a Mopresidente a Molaotheong, gomme e swanetše go tiišetša taelo ya taelo ya mabapi le go se loke yeo e filwego ke Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo, Kgorokgolo ya Afrika Borwa goba kgoro ye nngwe le ye nngwe ya maemo a go swana le a tšona, pele taelo yeo e ka ba le maatla a itšego.
[Karolwana ya (5) e tsentšwe ka karolo ya 2 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
- Molao wa naga goba melawana ya Kgorotsheko ya Molaotheo e swanetše go dumelela motho, ge seo se le kgahlegong ya toka le tumelelong ya Kgorotsheko ya Molaotheo-
- go tliša taba thwii go Kgorotsheko ya Molaotheo; goba
- go dira boipiletšo thwii go Kgorotsheko ya Molaotheo go tšwa go kgorotsheko e nngwe le e nngwe.
- Taba ya Molaotheo e akaretša morero o mongwe le wo mongwe wo o akaretšago tlhathollo, tšhireletšo goba tirišo ya Molaotheo.
168. Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo
-
Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo e na le Mopresidente, Motlatšamopresidente le palo ya baahlodi ba boipiletšo bao ba laolwago go ya ka Molao wa Palamente.
[Karolwana ya (1) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 12 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
-
Taba yeo e lego pele ga Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo e swanetše go ahlolwa ke palo ya baahlodi yeo e laolwago go ya ka Molao wa Palamente.
[Karolwana ya (2) e tšeetšwe legato ke 12 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
-
- Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo e ka no tšea sephetho ka boipiletšo bofe goba bofe bo tšwago go Kgorokgolo goba kgorong ya maemo a swanago le a Kgorokgolo ya Afrika Borwa, efela ntle le malebana le merero ya mešomo goba phadišano go fihla moo go ka laolago Molao wa Palamente wo tšwago Kgorotshekong ye.
- Kgorokgolo ya boipiletšo e ka dira sepheto fela -
- boipiletšo;
- ditaba tšeo di amanago le boipiletšo; le
- taba ye nngwe le ye nngwe yeo e ka romelwago go yona go ya ka mabaka ao a hlalošwago ke Molao wa Palamente.
[Karolwana ya (3) e tsentšwe ka karolo ya 4 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
169. Kgorokgolo ya Afrika Borwa
- Kgorokgolo ya Afrika Borwa e ka dira sepheto -
- taba efe goba efe ya molaotheo ka ntle le taba yeo-
- Kgorotsheko ya Molaotheo e dumetše to theeletša thwii go ya ka karolo ya 167(6)(a); goba
- e fetišeditšwego ke Molao wa Palamente go kgorotsheko e nngwe ya maemo a go swana le a Kgorokgolo ya Afrika Borwa; le
- taba efe goba efe yeo e sego ya fetišetšwa go kgorotsheko e nngwe ke Molao wa Palamente.
- Kgorokgolo ya Afrika Borwa e na le Makala ao a laelwago ke Molao wa Palamente, mme Molao o swanetše go phethagaletša-
- hlango ya Makala, ka sekgoba se tee goba tše pedi goba dikgoba tše ntšhi Lekaleng; gape
- kabelo ya maatla go Lekala goba sekgoba sa Lekala.
- Lekala le lengwe le lengwe la Kgorokgolo ya Afrika Borwa -
- le na le Mopresidente wa Moahlodi
- le ka ba le Mopresidente wa Moahlodi o tee goba ba bantši; gape
- le na le palo ya baahlodi yeo e laelwago go ya ka tlhakamolao ya bosetšhaba.
[Karolwana ya 169 e tsentšwe ka karolo ya 5 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
170. Dikgorotsheko tše dingwe
Dikgorotshekelo ka moka ntle le tše hlalošitšwego go dikarolo tša 168 le 169 di ka tšea sephetho ka taba ye nngwe le ye nngwe yeo e laolwago ke Molao wa Palamente, eupša kgorotsheko ya maemo a ka fase ga a Kgorokgolo ya Afrika Borwa ga se ya swanela go dira dinyakišišo goba go tšea sephetho ka ga go ba molaotheong ga molao wo mongwe le
wo mongwe goba maitshwaro a Mopresidente.
[Karolwana ya 170 e tsentšwe ka karolo ya 6 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
171. Ditshepedišo tša dikgorotsheko
Dikgorotsheko ka moka di šoma go ya ka molao wa naga, gomme melawana le ditshepedišo tša tšona di swanetše go hlagišwa ka molaong wa naga.
172. Maatla a dikgorotsheko mererong ya molaotheo
- Ge e tšea sephetho mabapi le taba ya molaotheo maatleng a yona, kgorotsheko -
- e swanetše go bega gore molao wo mongwe le wo mongwe goba maitshwaro a a sa sepelelanego le Molaotheo ga a šome ka lebaka la go se be tshepedišong ga wona; ebile
- e ka dira taelo ye nngwe le ye nngwe ye e lokilego le ya maswanedi, go akaretšwa -
- taelo ye e fokotšago khuetšo ya go lebelela morago ya pego ya go se be tshepedišong; le
- taelo ye e fegago pego ya go se be tshepedišong lebakeng le maemong a mangwe le a mangwe, go dumelela taolo ya bokgoni go lokiša phošo yeo.
-
- Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo, Kgorokgolo ya Tsheko goba kgorotsheko ya maemo a a swanago le a tšona e ka ntšha taelo mabapi le go ba molaotheong ga Molao wa Palamente, Molao wa Profense goba maitshwaro a mangwe le a mangwe a Mopresidente eupša taelo ya mabapi le taba ye e sa sepelelanego le Molaotheo ga e na maatla ka ntle le ge e tiišetšwa ke Kgorotsheko ya Molaotheo.
- Kgorotsheko ye e fago taelo ya mabapi le taba ya go se sepelelane le molaotheo e ka ntšha thibelo ya nakwana goba kimollo ya nakwana go yo a amegago, goba e ka emiša tshepedišo nakwana go sa letetšwe sephetho sa Kgorotsheko ya Molaotheo ka ga go ba molaong ga Molao goba maitshwaro.
- Molao wa naga o swanetše go hlagiša phetišetšo ya taelo ya taba ya go se sepelelane le molaotheo go Kgorotsheko ya Molaotheo.
- Motho mang le mang goba setho se sengwe le se sengwe sa mmušo seo se nago le kgahlego ye e lekanego, se ka dira boipiletšo, goba sa kgopela thwii go Kgorotsheko ya Molaotheo go tiišetša goba go fapanya taelo ya taba ya gose sepelelane le molaotheo ke kgorotsheko go ya ka karolwana ye.
173. Maatla ao a abetšwego
Kgorotsheko ya Molaotheo, Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo le Kgorokgolo ye nngwe le ye nngwe e na le maatla ao a abetšwego a go šireletša le go laola ditshepetšo tša tšona, le go hlabolla molaokakaretšo, di lebeletše kudu kgahlego ya toka.
[Karolwana ya 173 e tsentšwe ka karolo ya 8 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
174. Go thwalwa ga bahlankedi ba toka
- Mosadi goba monna yo mongwe le yo mongwe yo a nago le tshwanelo a loketše le go swanela, a ka thwalwa go ba mohlankedi wa toka. Motho ofe goba ofe yo a tla thwalwago Kgorongtsheko ya Molaotheo o swanetše go ba gape moagi wa Afrika Borwa.
- Go bohlokwa gore boahlodi bo laetše ka bophara tlhamego ya morafe le bong ya Afrika Borwa ge go thwalwa bahlankedi ba toka.
-
Mopresidente bjalo ka hlogo ya khuduthamaga ya naga, morago ga go rerišana le Khomišene ya Ditirelo tša Toka le baetapele ba diphathi tšeo di emetšwego ka go Seboka sa Maloko a Palamente, o thwala Moahlodimogolo le Motlatšamoahlodimogolo le morago ga go rerišana le Khomišene ya Ditirelo tša Toka, o thwala Mopresidente le Motlatša Mopresidente wa Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo.
[Karolwana ya (3) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 13 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
- Baahlodi ba bangwe ba Kgorotsheko ya Molaotheo ba thwalwa ke Mopresidente bjalo ka hlogo ya khuduthumaga ya naga, morago ga go rerišana le Moahlodimogolo wa Kgorotsheko ya Molaotheo le baetapele ba diphathi tšeo di emetšwego Kopanong ya Maloko a Palamente ka moka, ka go latela tshepedišo ye e latelago:
- Khomišene ya Tirelo ya Toka e swanetše go rulaganya lenaneo la bonkgetheng gotee le maina a mangwe a mararo go feta palo ya bao ba swanetšego go thwalwa, gomme e fe Mopresidente lenaneo leo.
- Mopresidente a ka thwala baahlodi go tšwa lenaneong leo, gomme o swanetše go tsebiša Khomišene ya Tirelo ya Toka, ka mabaka, gore go reng ge maina a mangwe a sa amogelege gomme go sa na le dikgoba tšeo di sa swanetšego go tlatšwa.
- Khomišene ya Tirelo ya Toka e swanetše go oketša lenaneo ka maina a bonkgetheng ba bangwe gomme Mopresidente o swanetše go tlatša dikgala tše di šetšego go tšwa lenaneong leo la koketšo.
[Karolwana ya (4) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 13 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
- Ka dinako tšohle, bonnyane maloko a mane a kgorotsheko ya Molaotheo e swanetše go ba batho bao e bego e le baahlodi ka nako yeo ba kgethwago go Kgorotsheko ya Molaotheo.
- Mopresidente o swanetše go kgetha baahlodi ba dikgorotsheko ka moka ka keletšo ya Khomišene ya Tirelo ya Toka.
- Bahlankedi ba bangwe ba semolao ba swanetše go kgethwa go ya ka Molao wa Palamente woo o swanetšego go netefatša gore kgetho, tlhatlošo, tšhutišo goba go raka ga, goba go tšeelwa magato a kgalemo kahlolong, le bahlankedi ba ba tša toka go dirwa ka ntle le mogau goba lehloyo.
- Pele ga ge bahlankedi ba ka thoma go dira mešomo ya bona, ba swanetše go ikana goba go itlama go ya ka Šetulo ya 2, gore ba tla thekga le go šireletša Molaotheo.
175. Thwalo ya Baahlodi ba motšwaoswere
-
Mopresidente a ka thwala mosadi goba monna go šoma bjalo ka Motlatšamoahlodimogolo goba wa Kgorotsheko ya Molaotheo ge go na le segoba dikantorong dife goba dife tša tšeo goba motho yo swerego kantorong ye a se gona. Go thwalwa go swanetše go dirwa ka tumelelo ya leloko la Kabinete leo le nago le maikarabelo a tirišo ya molao yo a šomišanago mmogo le Moahlodimogolo, mme thwalo bjalo ka Motlatšamoahlodimogolo e swanetše go dirwa go tšwa go dikgoba tša baahlodi bao ba bego ba thwetšwe Kgorotshekong ya Molaotheo go ya ka karolo ya 174 (4).
[Karolwana ya (1) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 14 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001 gape e tsentšwe ka karolo ya 9 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
-
Leloko la Kabinete leo le nago le maikarabelo a tiragatšo ya molao o swanetše go thwala baahlodi ba motšwaoswere go ya dikgorotshekong tše dingwe ka morago ga go rerišana le moahlodi wa godimo wa kgorotsheko moo moahlodi wa motšwaoswere a tlilego go šoma gona.
176. Dipakatiro le meputso
-
Moahlodi wa Kgorotsheko ya Molaotheo o kgethwa go šoma mo mengwageng e sa mpshafatšwego ye 12 eupša o swanetše go rola modiro ge a na le mengwaga ye 70, go eya ka gore ke efe e tlago pele, ka ntle le ge Molao wa Palamente o katološa pakatiro ya Mahlodi wa Kgorotsheko ya Molaotheo.
[Karolwana ya 1 e tšeetšwe legato ke karolwana 15 ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
- Baahlodi ba bangwe ba swara modiro go fihla ba rolwa modiro go ya ka Molao wa Palamente.
- Meputso, diputseletšo le dikholo tša baahlodi di ka no se fokotšwe.
177. Go tlošwa
- Moahlodi a ka tlošwa setulong ge fela-
- Khomišene ya Ditirelo tša Toka e ka hwetša gore go na le se se mo šitišago, o tloga a palelwa ke modiro wa gagwe, goba ge a bonwa molato ka ga maitshwaro a sa lokago; gomme
- Kopano ya Maloko a Palamente ka Moka e dira boipiletšo bja gore moahlodi yoo a tlošwe setulong, go ya ka sephetho seo se amogetšwego ke bonnyane peditharong ya maloko a yona.
- Mopresidente o swanetše go tloša moahlodi šetulong ge go se na go amogelwa sephetho seo e lego boipiletšo bja gore moahlodi yoo a rolwe modiro.
- Mopresidente, ka keletšo ya Khomišene ya Ditirelo tša Toka, a ka no kgaotša nakwana mošomo wa moahlodi yoo a sa nyakišišwago go ya ka karolwana ya (1).
178. Khomišene ya Ditirelo tša Toka
- Go na le Khomišene ya Ditirelo tša Toka, yeo e bopilwego ke-
- Moahlodimogolo, yoo a swarago marapo ge go na le dikopano tša Khomišene;
-
Mopresidente wa Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo;
[Temana ya (b) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 16 (a) ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
- Moahlodimopresidente o tee yo a kgethilwego ke Mopresidente wa Baahlodi;
- leloko la Kabinete leo le rwelego maikarabelo a tshepedišo ya toka, goba mohlatlolani naye yo a beilwego ke leloko leo la Kabinete;
- baboleledi ba babedi bao ba lego mošomong bao ba kgethilwego go tšwa mo boithuteding bja baboleledi go emela boithutelo bjo ka kakaretšo, gomme ba kgethwa ke Mopresidente;
- boramelao ba babedi bao ba kgethilwego go tšwa boithuteding bja boramelao go emela boithutedi bjo ka kakaretšo, gomme ba kgethwa ke Mopresidente;
- morutiši o tee wa Molao yo a kgethilwego ke barutiši ba molao go tšwa diyunibesithing tša Afrika Borwa;
- batho ba ba tshelelago bao ba kgethilwego ke Seboka sa Maloko a Palamente go tšwa malokong a yona, bao bonnyane maloko a mararo e swanetšego go ba maloko a diphathi tša kganetšo tšeo di nago le boemedi Kopanong ya Maloko a Palamente ka Moka;
- boramelao ba ruri ba bane bao e lego maloko a Khansele ya Setšhaba ya Diprofense bao ba beilwego gotee le Khansele, ka thekgo ya dibouto tša diprofense tše tshelelago;
- batho ba bane bao ba kgethilwego ke Mopresidente bjalo ka ge e le hlogo ya khuduthamaga ya setšhaba, ka morago ga therišano le baetapele ba diphathi ka moka tšeo di lego Kopanong ya Maloko a Palamente ka Moka; le
-
ge go sekasekwa merero yeo e amanago le Lekala la Kgorokgolo ya Afrika Borwa, Moahlodimopresidente wa Lekala le Tonakgolo goba mohlatlolani yo a kgethilwego ke yo mongwe le yo mongwe wa bona.
[Temana ya (k) e tšeetšwe legato ke karolwana ya 2 (a) ya Molaophetošwa wa Bobedi wa Molaotheo wa 1998 ka karolo ya 16(b) ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001 gape le ka karolo 10 ya Molaophetošwa wa Bosupa wa Molaotheo wa 2012.]
- Ge palo ya batho bao ba šišintšwego mo gare ga boithutedi bja baboleledi go ya ka ditaelo tša karolwana ya (1)(e) goba (f) e lekana le ya dikgoba tše di swanetšego go tlatšwa, Mopresidente o swanetše go ba kgetha. Ge palo ya batho bao ba šišintšwego e feta palo ya dikgoba tšeo di swanetšego go tlatšwa, Mopresidente, morago ga go rerišana le boithutedi bja maswanedi, o swanetše go kgetha ba ba lekanego bao ba šišintšwego go tlatša dikgoba, go hlokomelwa tlhokego ya go netefatša gore bao ba kgethilwego ba emela boithutedi bjoo ka botlalo.
- Maloko a Khomišene a a kgethilwego ke Khansele ya Setšhaba ya Diprofense a šoma go fihla ge a tlošwa sammaletee, goba go fihla ge go hlolega sekgala se sengwe palong ya bona. Maloko a mangwe ao a kgethilwego goba a hlaotšwego go ba khomišeneng, a šoma go fihlela go kgethwa ba bangwe boemong bja bjona ke bao ba bego ba bakgethile goba ba ba hlaotše.
- Khomišene ya Ditirelo tša Toka e na le maatla le mešomo yeo e efilwego Molaotheong le go molaotlhaka wa naga.
- Khomišene ya Tirelo tša Toka e ka eletša mmušo wa setšhaba ka ga morero wo mongwe le wo mongwe wo o amanago le toka goba tshepedišo ya toka; eupša ge e sekaseka morero wo mongwe ka ntle le kgetho ya moahlodi, e swanetše go dula ka ntle le maloko ao a kgethilwego go ya ka karolwana ya (1)(h) le (i).
- Khomišene ya Ditirelo tša Toka e ka rera thulaganyo ya yona, eupša diphetho tša Khomišene di swanetše go thekgwa ke bontši bja maloko a yona.
-
Ge moahlodimogolo goba Mopresidente wa Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo a palelwa nakwana go šoma Khomišeneng, Motlatšamoahlodimogolo goba Motlatšamopresidente wa Kgorokgolo ya Tsheko ya Boipiletšo, ka ge go le ka gona, a šoma bjalo ka mohlatlolani wa gagwe ka Khomišeneng.
[Karolwana ya (7)(e) tlaleleditšwe ka karolo ya 2 (b) ya Molaophetošwa wa Bobedi wa Molaotheo wa 1998 mme e tšeetšwe legato ke karolwana ya 16 (c) ya Molaophetošwa wa Botshela wa Molaotheo wa 2001.]
-
Mopresidente le batho bao ba kgethago, ba a kgetha goba ba thwala maloko a Khomišene go ya ka karolwana ya (1)(c), (e), (f) le (g) , ba ka, ka tsela ya go swana ba kgetha, ba kgethela goba ba thwala mohlatlolani wa yo mongwe le yo mongwe wa maloko ao, go šoma ka Khomišeneng nako le nako ge leloko le le amegago le palelwa nakwana ke go šoma ka lebaka la go palelwa ke mošomo goba ge a se gona ka Repabliking goba ka mabaka a mangwe a go kwala.
[Karolwana ya (8) e tlaleleditšwe ka karolo ya 2(b) ya Molaophetošwa wa Bobedi wa Molaotheo wa 1998.]
179. Bolaodi bja Botšhotšhisi
- Go na le bolaodi bo tee bja botšhotšhisi mono Repabliking, bjoo bo hlamilwego go ya ka Molao wa Palamente, gomme bo bopša ke-
- Molaodi wa Setšhaba wa Botšhotšhisi bja setšhaba yoo e lego hlogo ya bolaodi bja botšhotšhisi, mme o kgethwa ke Mopresidente bjalo ka setho sa khuduthamaga ya setšhaba; le
- Balaodi ba Botšhotšhisi bja Setšhaba le batšhotšhisi bjalo ka ge go laeditšwe Molaong wa Palamente.
- Bolaodi bja botšhotšhisi bo na le maatla a go tliša ditatofatšo tša melato ya bosenyi legatong la naga, le go dira mediro ye e nyakegago yeo e sepelelanago le go tšea magato ditatofatšong tša bosenyi.
- Molao wa setšhaba o swanetše go kgonthišiša gore Balaodi ba Botšhotšhisi bja Setšhaba-
- ba na le boithutelo bja maleba; gomme
- ba na le maikarabelo a go tšhotšhisa makaleng a a itšego, fela go laolwa ke karolwana ya (5).
- Molao wa naga o swanetše go netefatša gore bolaodi bja tša botšhotšhisi bo diragatša mešomo ya bjona ka ntle le letšhogo, kgaugelo goba kgethollo.
- Molaodi wa Setšhaba wa Botšhotšhisi bja Setšhaba -
- o swanetše go phetha, ka kwano le leloko la Kabinete leo le rwelego boikarabelo bja tiragatšo ya toka, le ka morago ga therišano le Molaodi wa Botšhotšhisi bja Setšhaba maikemišetšo a tshekišo yeo e swanetšego go fiwa šedi tshepedišong tša tshekišo;
- o swanetše go ntšha ditaelo tša maikemišetšo tše di swanetšego go šetšwa tshepedišong ya tshekišo;
- a ka no tsena gare tshepedišo ya tshekišo ge ditaelo tša morero di sa latelwe; gomme
- a ka lekodišiša sephetho sa go sekiša goba go se sekiše, ka morago ga go rerišana le Molaodi wa Botšhotšhisi bja Setšhaba yo a amegago le ka morago ga ge a amogetše boipiletšo mo nakong ye e beilwego ke Molaodi wa Setšhaba wa Bolaodi bja Setšhaba bja Botšhotšhisi, go tšwa go bao ba latelago:
- Molatofatšwa.
- Molli.
- Motho yo mongwe le yo mongwe goba bao ba amegago bao Molaodi wa Setšhaba a bonago ba swanetše.
- Leloko la Kabinete leo le nago le maikarabelo taolong ya merero ya toka le swanetše go šomiša maikarabelo a lona a mafelelo godimo ga bolaodi bja botšhotšhisi.
- Ditaba ka moka tšeo di sepelelanago le bolaodi bja botšhotšhisi di swanetše go laolwa ke molao wa naga.
180. Ditaba tše dingwe tšeo di amago taolo ya toka
- Molao wa naga o ka no rulaganyetša taba ye nngwe le ye nngwe yeo e amanago le taolo ya toka yeo go sa bolelwego ka yona ka mo Molaotheong, go akaretšwa-
- mananeo a tlhahlo ya bahlankedi ba tša toka;
- ditshepedišo tša go sekaseka dipelaelo mabapi le bahlankedi ba tša toka; le
- go kgatha tema ga batho ka ntle le bahlankedi ba toka go tšea diphetho ka kgorong ya tsheko.


text:
Kgalekgale go be go na le pudi yeo e bego e dula Transkei. Ngwaga o mongwe le o mongwe pudi ye e be e eya mebotong dikgwedi tša mathomo tša selemo. E ile fao ka ge go be go na le dijo tše dintši gomme e eja ka fao e ratago.
Selemo se sengwe e ile ya ya mebotong. E be e sepela tseleng gomme gateetee, gwa ema lepogo le legolo kudu pele ga yona.
“Dumela, Mtšana Pudi,” la realo lepogo. “O ya kae?”
“Ee, Mna Lepogo,” gwa fetola pudi e thuthumela go tloga hlogong go fihla monwaneng wa leoto, “Ke ya mebotong go yo ja dijo tša bose.”
“Agaa,” la realo lepogo. “Ke go kwela bohloko, efela le nna ke swerwe ke tlala. Bjalo, ke manyami ga o na mo o tlo yago! Ke tla goja gona bjale, gona fa!”
“Aowa, Mna Lepogo,” pudi ya realo. “O se dire seo. Aowa, aowa, aowa! O se ke wa ntša gona bjale. Ema ke none pele. Ema selemo se fete. Ka nako yeo ke tla be ke nonne gomme o tlo ja dijo tše dintši.
“Mmmm,” la realo lepogo. “Ke kgopolo ye botse yeo. Go lokile, nka se goje gona bjale, ge o tshephiša gore o tlo boa o kopana le nna gona fa lefelong le.”
Gomme pudi ya go tšhoga ya dira tshephišo gomme ya sepela. E rile go fihla mebotong ya lebala ka lepogo. Selemo sohle e be e eja dimela tše ditalamorogo tša botse mebotong. Mafelelong a selemo ke ge e le botse e nonne. Nako ya gore e tloge mebotong e boele gae ya fihla ka pela.
E rile ge e thoma go boela gae ya gopola se e se tshephišitšego lepogo. Letšhogo la oketšega ka kgato ye nngwe le ye nngwe ye e e tšeago. Ka pejana ya fihla lefelong leo e kwanego le lepogo gore ba tlo kopana gona.
“Ke tla dira bjang?” ya realo e bolelela godimo.
Ka nako yeo mmutla wa tšwelela o tshelatshela gomme wa e dumediša.
“Dumela, Mtšana Pudi,” wa realo. “O lebelelega o phetše gabotse ebile o nonne. Efela o reng o nyamile ka letšatši le lebotse bjalo?”
“Ijoo, Buti Mmutla,” pudi ya realo, “taba ya ka e a nyamiša. Ge ke etla mo mathomong a selemo ke ile ka kopana le lepogo le legolo. Le rile le nyaka go ntša. Ke le kgopetše gore le seke la ntša le eme go fihlela ke nona. Ke rile le eme go fihla ge selemo se fela mola ke jele dijo tše di bose mo
mebotong.”
“La reng?” gwa botšiša mmutla.
“Le dumetše go ema,” pudi ya realo, “gomme la re ke kopane le lona lefelong lona lela. Bjale ke batametše lefelo la gona gomme ke a tseba gore ge le ka mpona, le tlo ntša!” Gomme pudi ya rothiša megokgo.
“Nna ruri! O hlomola pelo!” wa realo mmutla. “Ke taba ye bohloko. Efela thaba. Ke na le leano. E tlogelele nna yeo. Ema mo.”
Mmutla wa kitimela gae ka lebelo. O ile wa apara diaparo tše dibotsebotse. O apare lephephe la go ba le lefofa le lengina le tee le letelele la go bekenya. Wa tšea letlakala la pampiri, le pene, le salanyana, gomme wa kitimela morago go pudi.
O rile go fihla go pudi, wa bofelela sala mokokotlong wa yona gomme wa e namela ka mo o ka rego ka pere. Mafelelong ba fihla fao pudi e swanetšego go kopana le lepogo. Lepogo le be le eme gare ga tsela.
“O mang?” mmutla a botšiša. “O dira eng fa?”
“Ke nna Mna Lepogo, ke emetše goja Mtšana Pudi,” la realo lepogo ka pefelo. “Re kwane. Mpotše gore o mang gabotsebotse?”
“Ke Mna Mmutla. Ke romilwe morerong wa go kgethega ke rongwa ke Kgošikgolo Singewe wa mmušo wo mogologolo wa bohle Afrika. O rile ke kgoboketše matlalo a mapogo a lesome e be mpho ya mosadi wa gagwe yo moswa. Ke bile mahlatse ka kopana le wena. Letlalo la gago le tlo
thuša kudu.”
Mmutla wa tlogela go bolela gomme wa tšea pene le pampiri wa ngwala, Le tee le legolo kudu … Gomme wa ema wa lebelela lepogo.
Lepogo le tšhošitšwe ke seo le se kwelego gomme la retologa la tšhaba.
Pudi ya thaba kudu gomme ya leboga mmutla gore o e phološitše. Mmutla le pudi tša tšea ditsela tša go fapana. Ka moka tša ya magaeng a tšona. E be e thabile kudukudu, gomme e nonne kudukudu, le go feta pele


text:
NA A HLAMILWE?
Mamapo a Dinose
DINOSE (Apis mellifera) di dira mamapo a tšona ka makhura ao a tšwago ka tlase ga dimpana tša tšona. Mamapo a dinose a hlamilwe ka tsela e kgahlišago. Ka baka la’ng?
Ela hloko: Ka nywagakgolo, ditsebi tša dipalo di be di nagana gore sebopego sa mahlakore a tshela se kaone go feta sebopego sa mahlakore a mararo goba sa mahlakore a mane a go lekana—goba sebopego le ge e le sefe se sengwe—ka ge se kgona go akaretša karolo e kgolo go dirišwa dilo tše sego kae tša go aga. Eupša di be di sa kgone go hlalosa ka botlalo lebaka la seo. Ka 1999, Moprofesara Thomas C. Hales o ile a tšweletša bohlatse bja tša dipalo bja gore sebopego sa mamapo a dinose goba sa mahlakore a tshela, se di phala ka moka. O ile a bontšha gore sebopego sa mahlakore a tshela se kgona go arola sekgoba ka mahlakore ao a lekanago ka tsela e kaone kudu go sa dirišwe didirišwa tše dintši.
Ka go diriša sebopego sa mahlakore a tshela, dinose di ka kgona go diriša sekgoba ka moka seo di nago le sona gabotse, ka go dira lemapo le bohwefo ka makhura a sego kae eupša le tiile gomme tša boloka todi e ntši sekgobeng seo. Ga go makatše gore mamapo a dinose a hlaloswa e le “bokgabo bjo bo kgahlišago.”
Lehono borathutamahlale ba ekiša mamapo a dinose go aga meago e tiilego le yeo e sa dirišego lefelo le legolo. Ka mohlala, baentšeneare ba difofane ba diriša didirišwa tšeo di bopegilego bjalo ka mamapo a dinose go aga difofane tšeo di tiilego le tše bohwefo tšeo di šomišago makhura a manyenyane.
O nagana eng? Na kagego e makatšago ya mamapo a dinose e bile gona ka tlhagelelo? Goba na e hlamilwe?


text:
Kgalekgale diphoofolo ka moka di be di otile. Ke ka gobane go be go se na dijo tše di lekanego.
Efela, moswe, mosadi wa gagwe le bana ba gagwe ka moka ba be ba none kudu. Ba be ba bonala ba se ba swarwe ke tlala le gatee. Wa bona, Moswe o be a le bohlale kudukudu. O hweditše letsha leo le sa išego la go tlala dihlapi, efela a se botše motho le o tee. Mesong ye mengwe le ye mengwe o be a eya letsheng a tla le tša go lekana yena le ba lapa la gagwe.
Lepogo o be a otile gape a swerwe ke tlala. O be a dula a nyaka dijo. Ka letšatši le lengwe o bone Moswe gomme a lemoga gore o nonne.
“Mmmm,” a realo Lepogo. “Go direga eng fa? Ke swanetše go hlokomela Moswe wo.”
Gomme, mesong ya go latela a khuta ka gare ga mabjang a matelele kgauswi le ntlo ya Moswe. Mafelelong Moswe a tla. O be a sepela ka go nanaya a swere seroto sa go bonala se le boima kudu. Lepogo o ile a taboga a tšwa ka gare ga bjang bjo botelele.
“O swere ENG ka serotong?” Lepogo a goeletša.
“Oo! Eee … dikgong! Ke iša dikgong gae,” a realo Moswe. Efela o lebetše goreLepogo o na le nko ya botse ya go kgona go dupelela TŠOHLE.
“Aowaowa,” gwa ngongorega Lepogo, “Ke kwa monkgo wa dihlapi gomme ke tla di ja ka moka ga tšona.”
Moswe o tseba gore ga a na lebelo bjalo ka Lepogo, wa lebelo le legolo. Efela Moswe o be a le bohlale KUDU.
“Go lokile,” a realo Moswe. “A re dule fase moriting wo wa mohlare.” Ba dutše fase gomme Moswe a šišinya, “Nkane o sa gotše mollo ge nna ke eya go tšea letswai, pepere le oli gae, gomme ra tla ra ipshina ka dijo tša bose mmogo.”
“Ke kgopolo ye botse,” a realo Lepogo a fofa go yo topelela dikgong tša mollo.
Gomme, Moswe a ya ntlong ya gagwe. Ka pejana a boa le letswai, pepere le oli. O tlile le thapo ya go tia ye telele. O beile dilo tšohle fase gomme a thoma go gadika dihlapi.
“Lepogo,” a realo, “a re bapale moraloko re sa emetše dihlapi gore di butšwe. Re tla diriša thapo ye. Re tla bofana mohlareng. O ka bofelela nna pele. Ge ke re, ‘NYEFIŠA’, o tiiše thapo. Ge ke re, ‘TIIŠA’, o nyefiše thapo.”
Bjalo, ke tsela ya go fošagala ye. Bohle ba a tseba gore tiiša ke tiiša nyefiša ke nyefiša. Efela Lepogo o be a swerwe ke tlala. O be a nagana gore moraloko o tlo dira gore nako e sepele ka bjako go fihlela dihlapi di butšwa.
“Ke kgopolo e botse,” a realo Lepogo.
Moswe a furalela mohlare. “Go lokile, o itokišitše, NYEFIŠA!”
Lepogo a fofela godimo a bofelela Moswe mohlareng. Ka morago Moswe a goelela, TIIŠA!” gomme Lepogo a bofolla thapo go lokolla Moswe.
“Bjalo, Lepogo, ke sebaka sa gago,” a realo Moswe.
Lepogo a furalela mohlare a re, “NYEFIŠA!”
Moswe a bofelela Lepogo mohlareng a tiiša.
Ka morago Lepogo a goelela, “GO LOKILE, TIIŠA!” Efela, go na le gore a bapale moraloko ka fao a o hlalošitšego ka gona, Moswe a tiiša thapo go dikologa Lepogo. A e tiiša gore Lepogo a se lokologe.
“Aowa!” Lepogo a goeletša. “Bjale moraloko wo o ntapišitše.”
Moswe o ile a sega. A dula mollong a ja dijo tša gagwe. O rile go fetša a tšea dihlapi tša go šala a ya go di fa ba lapa la gagwe.
Lepogo la rora, la rora la rora. “THUŠAAANG!!!” Lepogo a goeletša a nyaka thušo mosegare le bošego bjohle. Ga go yo a tlilego.
Bjale, go Lepogo ka mahlatse gwa se felele fao. Mesong o ile a rora gape, “THUŠANG! THUŠAAANG!!!”
Gabjale, Legotlo le ile la tla gomme la bona Lepogo.
“O dira eng fa, o bofeletšwe mohlareng?” Legotlo la botšiša.
“Ke be ke bapala moraloko wa nyefiša le tiiša le Moswe gomme o ntlogetše fa gore ke bolawe ke tlala,” a realo Lepogo. “Ka kgopelo, hle, ntokolle. O na le meno a bogale, o ka loma thapo ye.”
Moswe a kwela Lepogo bohloko, efela o be a tseba gore ge a lokolla Lepogo go tla jewa yena. “Ga ke na bonnete,” a realo Legotlo.
“Ka kgopelo, hle,” Lepogo a kgopela. “Ke bile mo mosegare le bošego. Ke nyorilwe ebile ke swerwe ke tlala.”
Legotlo la batho. O be a na le pelo ya go loka efela a le setlaela. A thoma go loma thapo. A e lomaloma mahuto a ema. Ga se gwa direga selo. Lepogo ga se a šutha. Legotlo la loma mahuto ohle go fihlela Lepogo a lokologa.
“RAAAAAA!” Lepogo la rora. Go na le gore le leboge, le leka go swara legotlo. “RAAAA!” la rora gape le foša lerofa la gagwe le legolo.
Legotlo la batho la lla la tsena ka moleteng wa kgauswi. Le dirile ka bjako le ge e se bjako bjalo. Manala a bogale e Lepogo a mmetha mokokotlo pele a sobelela ka moleteng.
E sale go tloga nako yeo meswe le mapogo ga ba boledišane. Magotlo le ona ga a bolediše Mapogo. Magotlo le ona ga a boledišane le meswe ka gobane meswe ke yona e thomilego bothata.
Gomme e sale go tloga ka letšatši leo, magotlo a batho, a na le methaladi boyeng bja ona. Gomme bohle ba tseba gore ke mengwapo ya marofa a Lepogo.


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Le ge re dutše re tseba gore seriti seo motho a belegilwego ka sona le tekatekanelo gammogo le ditokelo tšeo di sa tšeelwego kgang tša batho ka moka ke motheo wa tokologo ya toka le khutšo lefseng ka bophara.
Le ge re dutše re tseba gore go se elwe hloko le go phaelwa ka thoko ga ditokelo tša botho go tlišitše dilešadihlong tšeo di rumutšego le go šišinya maikutlo le letswalo la botho bathong, go tla ga pono le tebelelo ye mpsha mo lefaseng yeo e ikemišeditšego go ela hloko gore batho ba swanetše go ipshina ka tokologo ya polelo, ya bodumedi gammogo le go se tšhoge selo goba gona go duma, go dirile gore se se boletšwego ka mo godimo e be dinyakwa tša maemo a godimodimo tša batho ka moka.
Le ge re dutše re tseba gore go bohlokwa, ntle le ge motho a gapeletšwa ke mabaka, go thibela ka gohlegohle pušo ya mmušakatshipi le kgatelelo gore ditokelo tša botho di swanetše go šireletšwa ke molao.
Le ge re dutše re tseba gore go bohlokwa go godiša tšweletšopele ya segwera magareng a ditšhaba.
Le ge re dutše re tseba gore batho ba Ditšhaba Kopano ka gare ga Molao wa Ditokelo tša bona ba tiišetša tshepo ya bona motheong wa ditokelo tša botho, ka seriti le bohlokwa bja motho le gona go ba gona ga tekatekanelo gare ga banna le basadi, ba ikemišeditše go godiša tšweletšopele ya setho gammogo le kaonafatšo ya maemo a bophelo ka gare ga tokologo ye kgolo.
Le ge re dutše re tseba gore Maloko a Ditšhaba Kopano a ikanne go fihlelela, ka thušo ya Ditšhaba Kopano, kgodišo ya tšweletšo ya tlhompho le kelohloko ya ditokelo tša botho gammogo le theo ya ditokologo.
Le ge re dutše re tseba gore kwešišo yeo e kopanetšwego ya ditokelo le ditokologo tše ke taba ye bohlokwa gore go tle go kgonwe go fihlelela boikano bjo bo dirilwego.
KA FAO, GE
Lekgotla Kopanokakaretšo
Le tšea sephetho sa gore Boikanokakaretšo bjo bja Ditokelo tša Botho ke kelo ya batho ka moka ya go ela bokgoni bja batho gammogo le ditšhaba ka moka go fihla, mafelelong, fao mang le mang yo e lego setho sa setšhaba, ba na le Boikano bjo dikgopolong tša bona mme ba leka ka mešogofela, ka go ruta le mo thutong, go godiša tlhompho ya ditokelo le ditokologo tše ka mekgwa ya sebjalebjale ya go ela, setšhabeng le gare ga ditšhaba tše dingwe, go bona gore tsebego ya tšona lefaseng ka bophara di a tsebega e bile di elwa hloko ke batho ba Mebušomaloko ka bobona gammogo le batho ba nagadilete tšeo di lego ka tlase ga pušo ya bona.
Batho ka moka ba belegwe ba lokologile le gona ba na le seriti sa go lekana le ditokelo. Ba filwe monagano le letswalo mme ba swanetše go swarana ka moya wa bana ba mpa.
Mang le mang o swanetše ke ditokelo le ditokologo ka moka tše go boletšwego ka tšona ka mo Boikanong bjo, ntle le kgethollo ya mohuta wo mongwe le wo mongwe bjalo ka morafe, mmala, bong, polelo, bodumedi, dipolitiki goba ka kgopolo, botšo go ya ka setšhaba goba maemo, diphahlo, matswalo goba maemo a mangwe le a mangwe.
Go feta fao, ga go kgethollo yeo e swanetšego go dirwa go ya ka maemo a dipolitiki, tokelo ya boahlodi, goba maemo a ditšhabatšhaba goba lefelo leo motho a dulago go lona, goba ke naga ye e ipušago, trasete, naga ya go se ipuše goba se sengwe le se sengwe seo se ka fokotšago maemo a go ikemela ga naga ya gabo.
Mang le mang o na le tokelo ya bophelo, tokologo le tšhireletšo ya gagwe.
Ga go motho ya a swanetšego go swarwa bjalo ka lekgoba goba mohlanka. Bokgoba le go gweba ka makgoba go tla thibelwa ka gohlegohle.
Ga go motho yo a swanetšego go gobošwa goba a swarwa ka mokgwa wo mobe wa go nyefola seriti sa gagwe goba a otlwa gabohloko.
Mang le mang o na le tokelo ya go tsebja lefelong le lengwe le le lengwe bjalo ka motho pele ga molao.
Batho ka moka ba a lekana pele ga molao mme ba dumeletšwe ntle le kgethollo go šireletšwa ka go lekana pele ga molao. Ka moka ba swanetše go fiwa tšhireletšo ya go lekana maleba le kgethollo yeo e tshelago goba e robago Boikano bjo le maikemišetšo a mangwe le a mangwe ao a bonalago a rata go kgetholla.
Mang le mang o na le tokelo ya go hwetša phošollo ya nnete yeo e tlago ka bao ba tsebago ditokelo tša botho maleba le ditiro tšeo di phaelago ditokelo tša batho ka thoko tšeo a di fiwago ke molaotheo goba molao.
Ga go motho yo a swanetšego go no swarwa, go hlahlelwa goba go rakwa nageng ka mokgwa wo o sa kwešišegego.
Mang le mang o dumeletšwe go fiwa tsebe ke lekgotla leo le sa kgethego mahlakore go bona ge eba ditokelo tša gagwe le dinyakwa tša setšhaba go yena gammogo le molato wo mongwe le wo mongwe wo a pharwago ka wona ga se tša maitirelo.
1. Mang le mang yo a pharwago ka molato o na le tokelo ya go se bonwe molato go fihla ge go laetšwa gore o na le molato go ya ka molao le gona mo kgorong ya phatlalatša yeo a nago le ditokelo ka moka tša tšhireletšo.
2. Ga go motho yo a tla bonwago molato go ya ka tiro goba tlogelo yeo e sa bopego karolo ya molato wo a pharwago ka wona, ka tlase ga molao wa setšhaba goba wa ditšhabatšhaba ka nako yeo molato o dirwa. Goba a fiwa kotlo ye boima go feta yeo a bego a tla e fiwa ka nako ya ge molato o dirwa.
Ga go motho yo a swanetšego go šalwašalwa morago fao e bilego a se sa na sephiri ka boyena, ka lapeng, mangwalong a gagwe, goba fao go mo šalašala morago go tshwenyanago le maemo le go tsebega ga gagwe. Motho yo mongwe le yo mongwe o na le tokelo ya go šireletšwa ke molao maleba le go šalašalwa morago ka tsela ye goba go hlaselwa.
1. Mang le mang o na le tokelo ya tokologo ya mosepelo le mo a dulago gona ka gare ga naga ye nngwe le ye nngwe.
2. Mang le mang o na le tokelo ya go tlogela naga ye nngwe le ye nngwe, go akaretšwa le ya gabo, le go boela go yona naga yeo ya gabo ge a rata.
1. Mang le mang o na le tokelo ya go nyaka le go ipshina ka tšhireletšo dinageng tše dingwe maleba le tshekišo.
2. Tokelo ye e ka se dirišwe ge tshekišo e tšwelela mo molatong wo o sa amanego le dipolitiki goba mo molatong wo o thulanago le melao le maikemišetšo a Ditšhaba Kopano.
1. Mang le mang o na le tokelo ya go ba wa setšhaba seo se itšego.
2. Ga go yo a ka amogwago, ka go rata, mohlobo wa gagwe goba a ganetšwa ka tokelo ya go fetola mohlobo wa gagwe.
1. Basadi le banna ba ba godilego, ka ntle le go beelwa mellwane go ya ka mohlobo goba bodumedi, ba na le tokelo ya go nyala le go thea lapa. Ba loketšwe ke ditokelo tše di lekanego tša lenyalo, ka nako ya tšeano le ge lenyalo le fedišwa.
2. Lenyalo le tla diragatšwa fela ka tumelelo ye e lokologilego le gona ya go tlala go tšwa go banyalani.
3. Lapa ke tlhago le motheo wa sehlopha sa botee bja setšhaba gomme le loketše go šireletšwa ke setšhaba le mmušo.
1. Mang le mang o na le tokelo ya go ba le phahlo a nnoši goba go di hlakanela le ba bangwe.
2. Ga go yo a ka amogwago phahlo ka mabaka a go se kwagale.
Mang le mang o na le tokelo ya kgopolo ye e se nago mellwane gammogo le letswalo le bodumedi, tokelo ye e akaretša tokologo ya go ka fetola borapedi goba tumelo, le tokologo, a nnoši goba ka kopano le ba bangwe phatlalatša goba sephiring, go tšweletša pepeneneng bodumedi goba tumelo ya gagwe go ruteng, phethagatšong, borapeding le bohlokomeding.
Mang le mang o na le tokelo ya tokologo ya kgopolo le tlhagišo ya kgopolo ye: tokelo ye e akaretša tokologo ya go ba le dikgopolo, ka ntle le thibelo le go nyakišiša, go amogela le go tšwleletša dikgopolo le dikakanyo ka sephatlalatši se sengwe le se sengwe ntle le mellwane.
1. Mang le mang o na le tokelo ya go kgona go ka swara kopano ya khutšo le go tsenela makgotla ao a a ratago.
2. Ga go yo a ka gapeletšwago go ba leloko la lekgotla ge yena mong a sa rate.
1. Mang le mang o na le tokelo ya go tšea karolo mmušong wa naga ye, ka nnoši, goba ka boemedi bjo bo kgethilwego ka tokologo.
2. Mang le mang o na le tumelelo ye e tletšego ya go ipshina ka ditirelo tša mmušo wa naga ya gabo.
3. Thato ya batho e tla ba motheo wa maatla a mmušo. Thato ye e tla tšweletšwa ka go swara dikgetho tša kgonthe kgafetšakgafetša. Dikgetho tše di tla ba tša kakaretšo le gore mang le mang o tla ba le tokelo ya go bouta. Dikgetho tše di swanetše go dirwa ka kgetho ya sephiri goba ke mekgwa ye mengwe ya go bouta ye e swanetšego le gona e amogelegago.
Mang le mang, yo e lego leloko la setšhaba, o na le tokelo ya tšhireletšo ya setšhaba e bile o lokela go fihlelela ditumo tša gagwe maitekong a setšhaba le ka go šomišana le ditšhaba tše dingwe. Taba ye e ama gape le thulaganyo le dithušo tša lefase le lengwe le le lengwe, tša ekonomi, kgwerano le ditokelo tša setho. Dintlha tše ka moka di swanetše go godiša seriti le botho bja gagwe ka mokgwa wo o lokologilego.
1. Mang le mang o na le tokelo ya go šoma, go kgetha mošomo ka tokologo, ditlamo tše di kaone tša mošomo, le tšhireletšo maleba le go hloka mošomo.
2. Mang le mang, ka ntle le kgethollo, o na le tokelo ya go amogela moputso wa go lekana le mošomo wo a o dirago.
3. Mang le mang yo a šomago o na le tokelo ya go amogela moputso wo o kgotsofatšago wa go mo kgoniša go phela ka tlhompho gammogo le lapa la gagwe. Tokelo ye e swanetše go tlaleletšwa, ge go kgonagala, ka dithušo tše dingwe tša tšhireletšo ya setšhaba.
4. Mang le mang o na le tokelo ya go thoma le go ba leloko la mokgatlo wa bašomi go šireletša dikgahlego tša gagwe.
Mang le mang o na le tokelo ya go khutša le go itketla, go akaretšwa le nako ye e swanetšego ya diiri tša mošomo le matšatši a maikhutšo ao a lefelwago ka mehla ge a le boikhutšong.
1. Mang le mang o na le tokelo ya maemo a bophelo a swanetšego bophelo le boiketlo bja gagwe gammogo le lapa la gagwe. Maemo a a bophelo a akaretša dijo, diaparo, kago ya dintlo le tlhokomelo ya kalafo le ditirelo tše dingwe tše bohlokwa tša setšhaba, tokelo ya tšhireletšo maleba le tlhokego ya mošomo, bolwetši, bofokodi, bohlologadi, botšofadi goba ditšhitišo tše dingwe tša bophelo tše di sa laolegego.
2. Botswadi le bongwana di swanetše go fiwa tlhokomelo ya moswananoši le thušo. Bana ka moka bao ba belegwago e ka ba ka lenyalong goba ka ntle ga lenyalo ba swanetše go amogela tšhireletšo ya setšhaba ya go swana.
1. Mang le mang o na le tokelo ya thuto. Thuto e tla ba e sa lefelwe mefatong ya ka fase le ya go thoma. Thuto ya mathomo e tla ba ya kgapeletšo. Thuto ya thekniki le thuto ya profešene di tla hwetšwa gabonolo ka kakaretšo. Thuto ya godimo le yona e tla hwetšwa ke bohle go ya ka bokgoni bja bona.
2. Thuto e tla lebantšhwa kgodišong ye e tletšego ya botho le tiišong ya tlhompho ya ditokelo tša botho le motheo wa ditokologo. E tla tšweletša kwešišo, kgotlelelo le segwera gare ga ditšhaba, dihlopha tša morafe goba tša bodumedi gomme e tla thuša go tšweletša gape le ditiro tša Ditšhaba Kopano mo phegelelong ya go lota khutšo.
3. Batswadi ba na le tokelo ya pele ya go kgetha mohuta wa thuto ye e tla rutwago bana ba bona.
1. Mang le mang o na le tokelo ya go tšea karolo meetlong ya setšhaba, go ipshina ka bokgabo, le go abelana ka tšwelopele ya thutamahlale le dithutišo tša yona.
2. Mang le mang o na le tokelo ya tšhireletšo ya setho le phišegelo ya didirišwa tše di tšwago thutamahlaleng, dingwalong goba dipoelong tša bokgabo tšeo a lego mongwadi wa tšona.
Mang le mang o lokelwa ke bophelo bjo bo lokilego setšhabeng le lefaseng ka bophara moo ditokelo le ditokologo tše di theilwego Boikanong bjo di kgonago go tšweletšwa.
1. Mang le mang o na le ditshwanelo tšeo a di phethago setšhabeng fao go lego bonolo go tšweletša le go godiša ka botlalo botho bja gagwe.
2. Mo tšweletšong ya ditokelo tša gagwe le ditokologo, mang le mang ga a swanela go tshela mellwane ye e beilwego fela ke molao ka mabaka a go boloka kwešišo le tlhompho ya ditokelo le ditokologo tša ba bangwe le go amogela dinyakego tše lokilego tša setho. Ga di a swanela gape go tshela molao wa botho, polokego ya setšhaba le maemo a bophelo ka kakaretšo mmušong wa setšhaba wa demokrasi.
3. Ditokelo tše le ditokologo ga di a swanela go ka šomišwa thulanong le mehola le maikemišetšo a Ditšhaba Kopano.
Ga go selo mo Boikanong bjo se se ka kwešišwago bjalo ka seo se lebanego le mmušo ofe kapa ofe, sehlopha goba motho go dira mošomo ofe goba ofe wo o lebišitšwego pšhatlaganyong ya ditokelo le ditokologo tše di beilwego mokhwi.


text:
Afrika Bohlabela
Afrika Bohlabela ke selete sa Afrika seo se lego bohlabela bja naga. Thutafase le dipolotiki tša dinaga di a fapana go ya ka dinaga tšeo di lego seleteng se.
Tlhalošišo ya Serepa[lokiša | edit source]
Go ya ka Dilete tša UN, dinaga tše tlhano tšeo di welago seleteng sa Afrika Bohlabela ke:
- Kenya, Tanzania, le Uganda – ditho tša East African Community (EAC)
- Djibouti, Eritrea, Ethiopia, le Somalia – di bitšwa lenaka la Afrika
- Burundi and Rwanda – ditho tša EAC go tloga ka 18 June 2007, di wela gape le Bogare bja Afrika
- Mozambique le Madagascar – di wela gape le Borwa bja Afrika
- Malawi, Zambia, and Zimbabwe – di wela gape le Borwa bja Afrika
- Comoros, Mauritius, le Seychelles – dihlakahlaka tše nnyane dinageng tša Indian Ocean
- Réunion le Mayotte


text:
Go ngwala taodišo ka Sesotho sa Leboa (sekolong le Yunibesithing)
Matseno
Go ngwala taodišo ke mathomomayo a bongwadi bja mmakgonthe. Go ngwala taodišo le go e hlagiša ke mabokgoni a polelo godimo ga mabokgoni a go theeletša le go bolela, go bala le tšhomišo ya polelo. Go bohlokwa go tseba tlhamo ya taodišo go lebeletšwe sebobego sa yona le dinyakwa tšeo di nyakegago boemong bjo bongwe le bjo bongwe.
Sebopego sa taodišo
Ge go ngwalwa taodišo go nyakega matseno, mmele le mafetšo. Matseno a taodišo a tsebiša mmadi ka ga kgwekgwe ya taodišo. Mmele o fa dintlha ka moka tša hlogo ya taodišo. Mafetšo a taodišo ke kakaretšo ya ditaba tšeo a di ngwadilego mo taodišong ya gagwe ka moka. Temana ye nngwe le ye nngwe ya taodišo e swanetše go rwala kgopolo ye tee gomme ditemana ka moka tša taodišo di swanetše go ba le kwano. Lefoko la mathomo la temana gantši ke lona le swerego kgopolokgolo ya temana. Oswanetše go šomiša mafoko a go fapanafapana, ke go re o swanetše go šomiša mafokonolo, mafokofokwana le mafokontši.
O thoma kae ge o ngwala taodišo?
Pele motho a thoma go ngwala taodišo o swanetše go tseba seo a yago go ngwala ka sona, ke go re a kgethe hlogo ya maleba ya taodišo ya gagwe. Monagano wa moithuti o swanetše go dumaduma ka dikgopolo tše dibotse tša go kwagala ge a šetše a tseba go re o ya go ngwala taodišo ya gagwe ka eng. Moithuti o swanetše go kgetha hlogo yeo a e kwešišago. O swanetše go kgoboketša tshedimošo ka ga hlogo ya gagwe ya taodišo.
Go ngwala taodišo ya go goga mahlo
Kgetho ya mantšu e bohlokwa kudu ge go ngwalwa taodišo. Tšhomišo ya mantšu a e be ya maleba gore taodišo e tle e atlege. Tlhamo ya mafoko e swanetše go goga mmadi mahlo gore a tle a tšwele pele go bala. Mmadi a se ke a tla a gakanega ge a re o bala lefoko. Mantšu ao moithuti a a ngwalago e se be ao a tlogo dira gore kgopolokgolo ya lefoko e se tšwelele gabotse.
Tšhomišo ya Polelo
Moithuti o swanetše go šomiša polelo ya go hlweka, ya maleba. O swanetše go gopodišiša dikgopolo tša gagwe ge a ngwala. Seo a se gopotšego la mathomo ga se go re ke seo a swanetšego go se ngwala.
Go badišiša taodišo
Go bohlokwa go-re morutwana a badišiše taodišo ya gagwe pele a ka e fa barutiši gore ba e swaye. Taodišo yeo e sa badišišwago e ka ba le diphošo tša mopeleto le tlotlontšu. Moithuti o swanetše go bala la mathomo, gomme ge a ekwa diphošo a di tloše. A bale taodišo la bobedi go netefatša gore ga e sena diphošo. Ge a feditše go badišiša taodišo a e fe mogwera wa gagwe gore le yena a e bale gomme a mo phošolle.
Mongwalelo wa taodišo
Mengwalelo ya batho ga e swane. Mongwalelo wa motho o tla ka tlhago, ga se selo seo motho a swanetšego go se rutwa. Dilo tša go swana le polelo, mebolelwana, mokgwa wa go ala ditaba le kamantšho ya ditemana ke tšona di dirago gore mengwalelo ya batho e fapane.
Go swaya taodišo
Ge barutiši ba swaya taodišo ba lebelela peakanyo ya dikgopolo; ba lebelela diteng; tšhomišo ya polelo le tlotlontšu; ba lebelela mongwalelo le sebopego sa taodišo. Moithuti o swanetše go ela šedi dilo tše ka ge di le bohlokwa gore a ikgobokeletše meputso ye mekaone.
>>Bala dikeletšo tše dingwe ka go ngwala, popopolelo, le tirišo go tšwa go Dipukuntšu tše Phelago tša Oxford>>


text:
MOTŠHELO WA LETSENO LA KOPORASI
Diphetogo go ITR14
Dikaonafatšo tša Molao:
- Bakeng sa ngwaga wa tekolo (YOA) wo o thomago ka goba ka morago ga 1 Janaware 2016, dikhrediti tša motšhelo wa naga ya ka ntle di ka se kleingwe bjalo ka phokoletšo go ya ka karolo 6quin ka lebaka la gore karolo ye e fedišitšwe. Le ge go le bjalo, balefela motšhelo ba ka kgona go kleima mohuta wo wa khrediti ya motšhelo wa naga ya ka ntle bjalo ka phokolešo go ya ka karolo ya 6quat (1C).
- Go tloga ka 1 Matšhe 2016, dikhamphani ka moka tšeo di khwalifayago go šoma ka gare ga Dizoune tše Kgethegilego tša Ekonomi / Special Economic Zones (SEZ) di tla tšheledišwa ka tekanyo ya 15% yeo e lego ka fase ga tekanyo ya bjale ya 28% ya motšhelo wa koporasi.
- Potšišo e tladišwe ka gare ga mararankodi a pušetšo gore khamphani e laetše ge eba e fototše maemo a bodulo gape ge eba e dirile bjalo, e laetše go tloga ka letšatšikgwedi.
Koketšo ya pušetšo:
- Dikhamphani tše di sa šomego: “Dintlha tša Dikhamphani tše di sa šomego” setšhelo bjale se fa sebaka bakeng sa dikhamphani tše di sa šomego tšeo di swerego mošomo wa go kgetha go laodiša letseno la go tšhelelwa leo le amogetšwego goba leo le kgobokeditšwego. Ka kgopelo lemoga gore ke kgapeletšo ya semolao go romela pušetšo ya motšhelo le ge eba khamphani e sa šome.
- Pušetšo ya ITR14 e na le kgetho ya go laetša ge eba ngwaga wa mafelelo wa tšhelete wa khamphani o fetogile ka ngwaga o itšeng wa tekolo.
- Ditšhelo tša Dipoelo tša Matlotlo a Selegae le a Naga ya ka ntle le Ditshenyagelo gabjale di fa tlhagišo e mpsha ka khoutu ya mothopo e mpsha bakeng sa ditlhagišo tša “tefelo morago ya motšhelo” go ya ka karolo 45(5).
- Sekgoba se se mpsha se tlaleleditšwe go setšhelo sa “Yo e sego Modudi” go laetša letšatšikgwedi leo khamphani e tlogetšego go ba modudi ge e ba go a hlokagala.
- Data ya IRP5 e tla tlaletšwa saruri gomme ya notlelwa. Ge eba o nale didi-IRP5 tša go fetiša tše masomepedi ya bomasomepedi e tlo notlelwa, o ka dira diphetogo go yona.
Maele a Bohlokwa kudu: Go bona Mohlala wa fomo e mpsha ya ITR14, kgotla mo.
Dintlha tša tiišetšo
Pele o tlatša ITR14 kgonthiša gore kgokaganyo, aterese, dintlha tša go panka le tša moofisiri wa setšhaba wa khaphani di nepagetše ka go tiišetša le go e mpshafatša (ge go hlokega) go Fomo ya Ngwadišo, Kaonafatšo le Tiišetšo (RAV01). O ka tiišetša le mpshafatša dintlha tša RAV01 ka go:
- Kgotla menyo wa kgetho ya “Maintain SARS Registered details” go profaele ya gago ya eFiling. SARS e ka kgopela gore o etele lekala go tiišetša diphetogo tše dingwe le tše dingwe tša dintlha tša gago tša go panka tšeo mohlomongwe o šetšego o di dirile ka eFiling.
- Etela lekala la SARS. Ka kgopelo lebelela tlhahli ya Ngwadišo, Kaonafatšo le Tiišetšo (RAV01) go beakanya ditokumente tša thekgo tšeo di hlokegago (ditlabelo tša maleba) bakeng sa go mpshafatša dintlha tša go panka le tša moofisiri wa setšhaba go lekala la SARS.
Maele a Bohlokwa kudu: Dithomelo le Dikgopelo bakeng sa Diphošollo (RFC) di ka dirwa ka mokgwa wa elektroniki go eFiling goba go lekala la SARS.
Na Motšhelo wa Letseno la Koporasi ke eng?
Motšhelo wa Letseno la Koporasi (CIT) ke motšhelo wo o gapeletšwago go dikhamphani tša bodulo bja Rephapoliki ya Afrika Borwa (k.g. yeo e laolwago ka fase ga melao ya, goba yeo e laolwago ka gare ga Rephapoliki, gape yeo e hwetšago letseno go tšwa ka gare goba ka ntle ga Rephapoliki. Dikhamphani tšeo e sego tša badudi ba mo nageng tšeo di sepetšwago ka lekala goba di nago le tlhomo ya samaruri ka gare ga Rephapoliki di swanetše go lefela motšhelo wa methomo kamoka ya letseno la ka gare ga Rephapoliki.
Re sa tšwela go tlhoma pušetšo e mpsha ya ITR14 bjale ka karolo ya mpshafatšo ya Motšhelo wa Letseno la Koporasi nepo e le go kaonafatša mošomo le obamelo. Go hwetša tshedimošo enngwe ka ga kaonafatšo ya Pušetšo ya Motšhelo bakeng sa Dikhamphani (ITR14) le seo o ka se dirago, kgotla mo.
Na ke eng se se mpsha?
Dikoporasi tša Dikgwebo tše Nnyane di gopotšwa ka ga molao wa kaonafatšo mabapi le morumo wa “Letseno la Kroso” le ditekanyo tše di tšwelagopele tša motšhelo. Bala tše dingwe mo.
Na ke ya mang?
CIT e amega (eupša ga e na kgaoletšo) go dikhamphani tše di latelago tšeo di nago le maikarabelo ka fase ga Molao wa Motšhelo wa Letseno, 1962 bakeng sa tefelo ya motšhelo go letseno ka moka leo le amogetšwego ka go kgoboketšwa go bona ka ngwaga wa tšhelete:
- Dikhamphani tša setšhaba tše di ngwadišitšwego
- Dikhamphani tšeo di sa ngwadišwago
- Dikhamphani tša praebete
- Dikoporasi tša go Tswalelwa
- Dikhamphani tša tlemagano
- Dikimi tša Kgoboketšo ya Dipeeletšo
- Dikoporasi tša Dikgwebo tše Nnyane (s12E)
- Dikoporasi tša Lekgotla
- Dikhamphani tša Poloko ya Kabo
- Dikhamphani tše di sa Šomego
- Dikhamphani tša go Hola Setšhaba.
Na ke swanetše go tšea dikgato dife?
- Ngwadiša bjalo ka molefela motšhelo
Kgwebo enngwe le enngwe e swanetše go lefela motšhelo, ka fase ga Molao wa Motšhelo wa Letseno, 1962, e swanetše go ngwadiša le SARS bjale ka molefela motšhelo. O ka ngwadiša bakeng sa mehuta ka moka ya metšhelo ka tirišo ya sesteme ya tshedimošo ya moreki.
Maele a Bohlokwa kudu: O swanetše go kgonthiša gore dintlha tša kgwebo ya gago di nepile pele o ka romela ITR14 ya gago. Etela go boloka mpshafatšo ya dintlha tša kgwebo ya ka go hwetša ka fao o ka dirago se.
- Romela pušetšo ya motšhelo ya ngwaga
Molefela motšhelo yo mongwe le yo mongwe yo a ngwadišitšwego o swanetše go romela pušetšo ya letseno dikgwedi tše lesomepedi ka morago ga ngwaga wa mafelelo wa tšhelete, wa molefela motšhelo woo, ka fomo ya go ngwalwa. Dipušetšo di ka romelwa ka mokgwa wa elektroniki ka e-filing goba ka letsogo go lekala la SARS moo molefela motšhelo a ngwadišitšwego.
- Romela dipušetšo tša motšhelo wa motšwaoswere
Go tlaleletšo ya dipušetšo tša ngwaga, khamphani enngwe le enngwe e swanetše go romela dipušetšo tša motšhelo wa motšwaoswere. dipušetšo tša mathomo di swanetše go romelwa dikgwedi tše tshela go tloga mathomong a ngwaga, gomme tša bobedi mafelelong a ngwaga, gomme di swanetše go laetša tekanyetšo ya palomoka ya letseno leo le hweditšwego goba leo le tlo hwetšwago ka nako yeo. Tefelo ya motšhelo e swanetše go felesetša pušetšo Tefelo ya boraro “ya tlaleletšo” e ka dirwa dikgwedi tše tshela morago ga mafelo a ngwaga.
Maele a Bohlokwa kudu: Ge o romela pušetšo ya gago ya motšhelo o tla swanela ke go fana ka khoutu ya gago ya SIC ya kgwebo ya gago. Go hwetša ka ga khoutu ya gago ya maleba kgotla mo.
Na CIT e swanetše go lefelwa neng?
Motšhelo wa Motšwaoswere
- Tefelo ya pele – mo dikgweding tše seswai go tloga mathomong a ngwaga wa tekolo
- Tefelo ya bobedi – ka goba pele ga letšatši la mafelelo la ngwaga wa tekolo
- Tefelo ya boraro – dikgwedi tše šupa ka morago ga ngwaga wa tekolo bakeng sa balefela motšhelo ba mafelo a ngwaga wa Feberware le dikgwedi tše tshela morago ga ngwaga wa tekolo bakeng sa dikgetsi tše dingwe ka moka.
Motšhelo go Tekolo
Tefelo ya motšhelo go tsebišo yeo e dirilwego ya tekolo ke SARS e swanetše go dirwa mo sebakeng se itšeng sa tsebišo yeo.
Motšhelo wa Letseno la Koporeiti o lefelwa ka tekanyo ya 28%.
Na CIT e ka lefelwa bjang?
Ditefelo di ka dirwa ka go diriša dikgetho tše di latelago:
- Go panka ka inthanete
- Phetišo ya tšhelete ya elektroniki
- Difetelo ka panka
- eFiling
- Mokgwa wa tefelo ya Swift (yeo e dirišwago ka ditefelo fela tša dinaga tša ka ntle).
Lemoga: Ka kgopelo šupetša go tlhahli go Melao ya Ditefelo ya SARS go hwetša tshedimošo e ntši ka ga mekgwa yeo e lego mo godimo ya ditefelo.


text:
Dipotšišo tše Tšwago go Babadi
Gogo wa Magogo yo go boletšwego ka yena pukung ya Hesekiele ke mang?
Ka nywaga e mentši, dikgatišo tša rena di be di hlalosa gore leina Gogo wa Magogo le šupa go Sathane ka morago ga gore a rakwe legodimong. Ka baka la’ng? Ka gobane puku ya Kutollo e bontšha Sathane e le yena a eteletšego dilo pele ge batho ba Modimo ba tla be ba hlaselwa lefaseng ka moka. (Kutollo 12:1-17) Ka baka leo, re be re nagana gore Gogo e swanetše go ba e be e le leina le lengwe la Sathane.
Lega go le bjalo, tlhaloso ye e be e na le mathatanyana. Nagana ka taba e latelago: Ge Jehofa a be a bolela ka go fedišwa ga Gogo, o ile a re o tla mo gafela “go dinonyana tša go ja nama, dinonyana tša mehutahuta le dibata tša naga gore [a] be dijo tša tšona.” (Hesekiele 39:4) Ke moka Jehofa o ile a oketša ka gore: “Letšatšing leo Gogo ke tla mo nea lefelo moo, e lego mabitla a Isiraele.” (Hesekiele 39:11) Eupša ke ka tsela efe Sathane, yoo e lego sebopiwa se se sa bonagalego sa moya, a ka jewago ke dinonyana le dibata? A ka bolokwa bjang mo lefaseng? Beibele e bontšha gabotse gore Sathane o tlo lahlelwa sekoting gomme a fetša nywaga e 1 000 a le moo. A ka se jewe ke selo goba go bolokwa.—Kutollo 20:1, 2.
Beibele e re ge nywaga e 1 000 e fela, Sathane o tlo lokollwa sekoting, gomme “o tla tšwela go timetša ditšhaba tšeo di lego dikhutlong tše nne tša lefase, Gogo le Magogo, go di rapela ntweng.” (Kutollo 20:8) Ka gona ge e ba Sathane e le Gogo, gona seo se ra gore Sathane o tlo swanelwa ke go itimetša. Ka go re’alo, lentšu “Gogo” ka pukung ya Hesekiele le pukung ya Kutollo ga le šupe go Sathane.
Bjale Gogo wa Magogo ke mang? E le gore re kgone go araba potšišo yeo, re swanetše go nyakišiša ka Beibeleng gomme re hwetše yoo a tlago go hlasela batho ba Modimo. Beibele e bolela ka tlhaselo ya ‘Gogo wa Magogo,’ tlhaselo ya “kgoši ya leboa” le tlhaselo ya “dikgoši tša lefase.” (Hesekiele 38:2, 10-13; Daniele 11:40, 44, 45; Kutollo 17:14; 19:19) Na ditlhaselo tše ga di swane? Ga go bonagale go le bjalo. Go bonagala Beibele e diriša maina a sa swanego go hlalosa tlhaselo e swanago. Ke ka baka la’ng re rea’lo? Ke ka gobane Beibele e re ditšhaba ka moka tša lefaseng di tla tšea karolo tlhaselong ye ya mafelelo yeo e tlago go thoma ntwa ya Haramagedone.—Kutollo 16:14, 16.
Ge re bapetša ditemana tše ka moka tša Beibele tša mabapi le go hlaselwa la mafelelo ga batho ba Modimo, go molaleng gore leina Gogo wa Magogo ga le šupe go Sathane. Go e na le moo, Gogo wa Magogo ke ditšhaba tšeo di ipopilego ngatana e tee. Na “kgoši ya leboa” e tlo etelela pele ditšhaba tše? Ga re tsebe. Eupša tlhaloso ye e bonagala e dumelelana le seo Jehofa a se bolelago ka Gogo gore: “O tla tla o etšwa lefelong la gago ka leboaboa, wena le meraforafo, ka moka ga yona e nametše dipere, e le phuthego e kgolo, gaešita le madira a mantšintši.”—Hesekiele 38:6, 15.
Ka mo go swanago, moporofeta Daniele, yo a phetšego mehleng ya Hesekiele, o boletše se se latelago ka kgoši ya leboa: “Go tla ba le dipego tšeo di tšwago bohlabatšatši le leboa tšeo di tlago go e ferekanya; e tla tšwa lesolo e befetšwe kudu e le gore e senye le go fediša ba bantši. E tla hloma ditente tša yona tše bjalo ka metse ya dibo magareng ga lewatle le legolo le thaba e kgethwa ya Mokgabišo; ke mo e tlago go leba pheletšong ya yona gomme e ka se be le mothuši.” (Daniele 11:44, 45) Pego ye e bolela tlwaa seo puku ya Hesekiele e rego Gogo o tlo se dira.—Hesekiele 38:8-12, 16.
Go tlo direga’ng ka morago ga tlhaselo ye ya mafelelo? Daniele o a re botša. O re: “Mehleng yeo Mikaele [Jesu Kriste] o tla ema [nakong ya ntwa ya Haramagedone], e lego kgoši e kgolo yeo e tlago go emela barwa ba batho ba geno [ga e sa le go tloga ka 1914]. Le gona go tla ba le tlalelo [masetlapelo a magolo] yeo e sa kago ya ba gona ga e sa le go tloga ge setšhaba se eba gona go ba go fihla ka nako yeo. Mehleng yeo go tla phonyokga yo mongwe le yo mongwe wa batho ba geno yo a hwetšwago a ngwadilwe ka pukung.” (Daniele 12:1) Go Kutollo 19:11-21, re hwetša tlhaloso e swanago ya seo Jesu a tlago go se dira.
Eupša “Gogo le Magogo” bao go boletšwego ka bona go Kutollo 20:8 ke bomang? Leina le le šupa go batho ka moka bao ba tlago go rabela go Jehofa gomme ba hlasela batho ba gagwe nakong ya teko ya mafelelo ka morago ga nywaga e 1 000. Batho bao ba tla hloya batho ba Modimo go fo swana le Gogo wa Magogo, e lego ditšhaba tšeo di tlago go hlasela batho ba Modimo mafelelong a masetlapelo a magolo. Le gona go fo swana le ditšhaba tšeo di tlago go fedišwa nakong ya Haramagedone, Gogo le Magogo le bona ba tlo fedišwa. (Kutollo 19:20, 21; 20:9) Ka go re’alo, ke mo go swanetšego gore bohle bao ba tlago go rabela mafelelong a nywaga e 1 000 ba bitšwe “Gogo le Magogo.”
Ka ge re le diithuti tše mafolofolo tša lentšu la Modimo, re fagahletše go tseba yoo e tlo bago “kgoši ya leboa” kgauswinyane. Eupša go sa šetšwe gore ke mang a tlago go etelela ditšhaba pele go hlasela batho ba Modimo, re kgodišegile ka dilo tše tše pedi: (1) Gogo wa Magogo le madira a gagwe ba tla fenywa gomme ba fedišwa. (2) Kgoši ya rena e lego Jesu Kriste, o tla phološa batho ba Modimo gomme a ba tsenya lefaseng le lefsa la khutšo le polokego.—Kutollo 7:14-17.


text:
Dithero tša Mohlala
MOROKAMI
Potšišo: Ge motho yo mongwe a be a ka go botšiša gore legodimong go bjang, o be o tla araba bjang?
Lengwalo: Joh 8:23
Kgatišo e Sepedišwago: Morokami wo o bolela ka seo Jesu le Tatagwe ba se utolotšego ka legodimo.
RUTA BATHO THEREŠO
Potšišo: Na o a dumela gore boporofeta bjo bja Beibele bo hlalosa seo re se bonago lehono?
Lengwalo: 2Ti 3:1-5
Therešo: Ka ge boporofeta bja Beibele bja mabapi le mehla ya bofelo bo phethagala gona bjale, re ka tshepa gore boporofeta bja mabapi le bokamoso bjo bokaone le bjona bo tla phethagala.
KE KA BAKA LA ENG O SWANETŠE GO ITHUTA BEIBELE? (Bidio)
Matseno: Re bontšha batho bidio e kopana yeo e bontšhago moo re ka hwetšago dikarabo tše di kgotsofatšago tša dipotšišo tšeo batho ba bantši ba ipotšišago tšona. [Bapala bidio yeo.]
Kgatišo e Sepedišwago: Puku ye e bontšha seo Beibele e se bolelago mabapi le kamoo Modimo a tlago go rarolla mathata a lefase. [Sepediša puku ya Seo Beibele e se Rutago goba ya Beibele e a re Ruta.]
ITIRELE THERO
Potšišo:
Lengwalo
Kgatišo e Sepedišwago:


text:
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE | PONO YA MODIMO KA GO KGOGA
Leuba la Lefase ka Bophara
Go kgoga go bolaya batho ba bantši.
Go bolaile batho ba 100 000 000 nywageng e lekgolo e fetilego.
Go bolaya batho ba e ka bago ba 6 000 000 ka ngwaga.
Ka kakaretšo, go kgoga go bolaya motho o tee metsotswaneng e mengwe le e mengwe e tshelelago.
Le gona ga go bonagale boemo bjo bo tla kaonefala.
Ditsebi di akanyetša gore ge e ba maemo a a ka tšwela pele, ka 2030, palomoka ya bao ba hwago ngwaga le ngwaga ka baka la go kgoga e tla fihla go batho ba fetago 8 000 000. Le gona di akanyetša gore go kgoga go tla ba go bolaile batho ba 1 000 000 000 mafelelong a lekgolo la bo-21 la nywaga.
Motšoko ga o kgome bao ba kgogago feela. O kgoma le ditho tša lapa tšeo di šalago di phela ge motho yoo a bolawa ke motšoko, tša šala di imelwa maikwelong le ditabeng tša ditšhelete, e bile o kgoma le batho ba 600 000 bao ba sa kgogego eupša ba hwago ngwaga le ngwaga ka baka la go hema muši wa bao ba kgogago. Bothata bjo bo kgoma motho yo mongwe le yo mongwe ka ge ditshenyagalelo tša kalafo di dula di hlatloga.
Ka go se swane le mauba a mangwe a malwetši ao a dirago gore dingaka di nyake pheko, leuba le le a alafega e bile tharollo ya lona e a tsebja. Ngaka Margaret Chan, e lego molaodipharephare wa Mokgatlo wa Lefase wa tša Maphelo ([World Health Organization]), o itše: “Leuba le la go kgoga le bakwa ke batho gomme go ka dirwa diphetogo tše dikgolo tša go le fediša ge go ka dirwa maiteko a mohlakanelwa a mebušo le batho ka kakaretšo.”
Maiteko a lefase ka bophara a go leka go fediša tlhobaboroko ye ya tša maphelo a foloditše. Go tloga ka August 2012, dinaga tše e ka bago tše 175 di ile tša dumelelana ka taba ya go gata megato ya go fediša go kgoga motšoko. * Lega go le bjalo, go na le tutuetšo e matla yeo e dirago gore leuba le le tseme medu. Ngwaga le ngwaga, intaseteri ya motšoko e senya diranta tše dibilione ka papatšo e le gore e goketše bareki ba bafsa, kudukudu basadi le bafsa bao ba dulago dinageng tšeo di hlabologago. Tsela yeo motšoko o lemalelwago gabonolo ka yona, e dira gore go bonagale eka o tla dula o lemaletšwe kudu ke batho ba bilione bao ba šetšego ba o lemaletše. Dipalopalo tša bao ba hwago di tla oketšega ka lebelo nywageng ya ka godimo ga e masome a mane e tlago, ka ntle le ge bao ga bjale ba kgogago ba ka tlogela.
Go bapatša motšoko le go o lemalela go dira gore batho ba bantši ba ikwe ba kgakgetšwe mokgweng wo woo ba nyakago go o tlogela. Naoko o bile le phihlelo yeo. O ile a thoma go kgoga ge e be e le mofsa. Ge a ekiša tsela yeo a bego a bona batho ba kgoga ka gona dipapatšong, o ile a ipona eka o bohlale. Le ge batswadi ba gagwe ba ile ba hwa ka baka la kankere ya maswafo, o ile a tšwela pele a kgoga le ge a be a godiša barwedi ba gagwe ba babedi. O dumela ka gore: “Ke be ke tshwenyegile gore nka ba le kankere ya maswafo e bile ke tshwenyegile ka boemo bja maphelo bja bana ba ka, eupša ke be ke sa kgone go kgaotša. Ke be ke nagana gore nka se tsoge ke kgaoditše go kgoga.”
Lega go le bjalo, Naoko o ile a kgaotša. O ile a hwetša tutuetšo ya gore a fenye mokgwa wo mothopong o swanago woo o thušitšego batho ba dimilione gore ba kgaotše go kgoga. Mothopo woo ke ofe? Hle tšwela pele ka go bala.
^ ser. 11 Megato ye e akaretša go ruta batho ka dikotsi tša go kgoga, go thibela intaseteri ya motšoko go bapatša motšoko, go rotoša lekgetho la motšoko le go hloma mananeo a go thuša batho gore ba kgaotše go kgoga.


text:
MOROKAMI—KGATIŠO E ITHUTWAGO February 2018
Tokollo ye e na le dihlogo tše ithutwago tšeo di tlago go ahlaahlwa ka April 2 go fihla ka April 29, 2018.
Ekiša Tumelo ya Noa, Daniele le Jobo le go kwa ga Bona
Banna ba ba ile ba lebeletšana le a mangwe a mathata ao le rena re lebeletšanago le ona lehono. Ke eng seo se ilego sa ba thuša gore ba dule ba botega?
Na o Tseba Jehofa go Swana le Noa, Daniele le Jobo
Go tlile bjang gore banna ba ba tsebe Modimo Ramatlaohle? Tsebo yeo e ile ya ba thuša bjang? Re ka ba bjang le tumelo ya go swana le ya bona?
KANEGELO YA BOPHELO
Dilo Tšohle di a Kgonega go Jehofa
Mantšu a sego kae ao a boletšwego ka peseng kua Kyrgyzstan a ile a fetola bophelo bja banyalani ba bangwe.
Go ba Motho wa Moya go Bolela Eng?
Beibele e hlalosa gore re ka bona bjang “motho wa moya” e hlalosa le gore o fapana bjang le “motho wa nama.”
Tšwela Pele o le Motho wa Moya!
Go tseba Beibele ga go go dire motho wa moya. Ke eng se sengwe seo se nyakegago?
Lethabo—Seka Seo Modimo a re Neago Sona
Ge e ba o bona gore mathata a gago a letšatši le letšatši a dira gore o se ke wa thaba, o ka dira eng gore o boele o be le lethabo?
GO TŠWA BOBOLOKELONG BJA RENA
Dipolelo tša Phatlalatša di Ile tša Thuša go Tsebiša Batho ka Ditaba tše Dibotse Kua Ireland
Ke eng seo se ilego sa dira gore Ngwanabo rena C. T. Russell a kgodišege gore tšhemo e be e “budule gomme e letetše go bunwa”?


text:
MOROKAMI August 2014 | Na Modimo o na le Taba le Wena?
Ge e ba Modimo a na le taba le rena, gona o bontšha se bjang?
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Na Modimo o a go Šetša?
Na Modimo Ramatlaohle o tloga a go kgahlegela?
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Modimo o Tshwenyega ka Wena
Ke ka baka la’ng a bitšwa “Modimo yo a bonago”?
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Modimo o a go Kwešiša
Ge Modimo a fetleka pelo ya gago, o bona se fetago feela diphošo tša gago.
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Modimo a ka go Homotša
Go thwe’ng ge e ba mathata a gago a bonagala a se bohlokwa ge a bapišwa le a batho ba dibilione bao ba lego lefaseng, bao bontši bja bona ba nago le mathata a magolo?
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Modimo o Nyaka Gore o be le Tswalano le Yena
Go thwe’ng ge e ba o dumela go Modimo eupša o ikwa o sa batamele go yena?
BEIBELE E FETOŠA MAPHELO
Ke be ke Elwa Ntwa ya go Fediša go Hloka Toka le Bošoro
Antoine Touma o be a na le bokgoni bja Kung Fu, eupša lengwalo la 1 Timotheo 4:8 le ile la fetola bophelo bja gagwe.
EKIŠA TUMELO YA BONA
“Hle Theetšang Toro ye”
Lapa la bo Josefa leo le raranego le re nea thuto ya bohlokwa go bao ba nago le ditho tša malapa tšeo e sego tša madi.
BABADI BA RENA BA A BOTŠIŠA
Modimo o Bopilwe ke Mang?
Na go dumela gore Modimo o be a dutše a le gona ga go bontšhe bohlale?
Dipotšišo tša Beibele di a Arabja
Na go a kgonega gore madumedi a mangwe ga a tšwe go Modimo wa therešo?
Dihlogo tše Dingwe tša Inthaneteng
Na Modimo e fo ba Matla a Itšego ao e Sego Motho?
Beibele e re Modimo o bopile dilo ka moka a diriša matla a magolo, eupša na o a tseba gore re gona?


text:
Kgale kgale, Ngwedi wa Mma o be o tagiša leratadima bošego bjo bongwe le bjo bongwe. O be o na le kobo ya go logwa ka gare ya gauta ya botsekudukudu. Kobo ya ona e be e tagile kudu e direla batho bohle seetša gore
ba kgone go bona tsela leswiswing.
Ka nako ye nngwe Ngwedi wa Mma o be o itata ka kobo ya ona wa etela lefase. Bošego bjo bongwe gare ga marega, kgauswi le mariba a noka, o ile a bona mokgekolo wa go dula a le tee. Mokgekolo ga se a tšhoga ge a bona, Ngwedi wa Mma.
“Tsena,” a realo a mema Ngwedi wa Mma ka legaeng la gagwe. O thabetše go ba le moeng.
Ngwedi wa Mma o lemogile gore mokgekolo o be a sa fetše go thothomela ka gobane o be a ekwa go tonya. Ngwedi wa Mma o ile wa kwela mokgekolo bohloko gomme wa mo fa seripa sa kobo. Mokgekolo o ile a itata magetla. Gateetee a tutela.
“Ke a leboga,” a realo. “O lokile kudu.”
Efela, mesong e rile ge a bona bobotse bja kobo, a nyaka seripa se sengwe. O be a nyaka go kopanya diripa tše pedi a itirele kobo ye kgolonyana.
Gomme bošego bja go latela ge Ngwedi wa Mma a etla go etela, mokgekolo o ile a bolela maaka a re o sa kwa go tonya. Ngwedi wa Mma a mo kwela bohloko gape a mo fa seripa sa kobo ya botse.
Mesong mokgekolo o ile a kopanya dirpa tše pedi tša kobo, efela o be a na le megabaru a nyaka ye nngwe gape. Mokgekolo o ile a fihla kobo pele Ngwedi wa Mma a etla go etela bošego bja go latela. O e khupeditše botse gore seetša sa gauta se seke sa taga mo ntlong ya gagwe. O ile a botša Ngwedi wa Mma maaka a mangwe gape. O rile kobo e utswitšwe bjale o kwa go tonya kudukudu.
Ngwedi wa Mma o ile a nyama. O bone ka fao mokgekolo wa batho a bego a thothomela moyeng wa bošego. Gomme Ngwedi wa Mma a mo a fa mokgekolo seripa sa mafelelo sa kobo se a se tlogetšego. Bjale, Ngwedi wa Mma ga a sa phadima. O laetše mokgekolo a mo lakaletša mahlatse.
Ka morago ga matšatši a mmalwa batho ba motse ba ile ba thoma go belaela. Ga ba sa kgona go bona ge go na le leswiswi. Ke sebaka se setelele ngwedi o se gona gomme ba nyaka go tseba gore ke ka lebaka la eng. Ba thumašitše dilantherene ba thoma go tsoma. Ba tsomile diiri tše nne go fihlela ba lapa ba swerwe le ke lenyora gomme ba ikhutša maribeng a noka.
Ge ba ikhuditše fao, ba kwa mosadi a lla. Ba rile ge ba lebelela ba hwetša Ngwedi wa Mma. O be a se na seetša sa go taga gomme a bonala a nyamile.
“O nyamišitšwe ke eng?” ba botšiša. “Gona re ka go thuša bjang?”
Ngwedi wa Mma wa ba botša ka kobo ya ona ye botse le ka fao e bego a phadima leratadimeng bošego. O ba boditše le ka fao a bego a rata go etela lefase le ka ga mokgekolo wa go kwa go tonya. “Nka se mo tšeele kobo,” a realo Ngwedi wa Mma. “Mosadi wa batho ga a na sa go itutetša. Efela kantle le kobo ya ka nka se kgantšhe leratadima bošego.” Gomme a thoma go lla gape.
“Re tla go thuša,” ba realo batho ba motse. “Areye le rena. Re tlo hwetša mokgekolo ra bolela le yena.”
Ga se ba nyaka ntlo ya mokgekolo sebaka se setelele ka gobane kobo e be e phadima go yona. Ba ile ba goeletša kudu gomme mokgekolo a tšwa.
Mokgekolo o rile go bona Ngwedi wa Mma a eme leswiswing megokgo e le marameng a lewa ke dihlong ka ge a bile le megabaru. O mo file kobo ntle le lentšu. Batho ba tata Ngwedi wa Mma ka kobo ka bjako, gomme ge e o kgoma ya taga le go fetiša.
“Pele o boela leratadimeng la bošego,” ba realo, “re botše gore re fe mokgekolo kotlo efe.”
Ngwedi wa Mma a nagana ka se sebakanyana gomme a re, “Aowa, le se mo otle. Ke tla upša ka mo ruta go abelana.”
Ngwedi wa Mma a hlahlamolla gare ye koto morumong wa kobo ya gagwe a efa mokgekolo. “Ge o ekwa go tonya,” a realo go mokgekolo, “goga gare ye gomme o tlo tseba gore o dire eng sa go latela.” Ngwedi wa Mma wa boela leratadimeng la bošego wa tlogela mohlala wa gare ya gauta ka morago ga ona.
Go thoma letšatši leo Ngwedi wa Mma wa dula leratadimeng la bošego wa taga kudu. Go thoma letšatši leo, gatee ka kgwedi, ge mokgekolo a ekwa go tonya o goga gare ya gauta. O be a goga a ba a goga go kgoboketša gare ye ntši gore a roke kobo ya gauta. Ge a dira bjalo, kobo ya Ngwedi wa Mma e a hlahlamologa ya ba ye nnyanenyana go fihlela e se sa taga. Ge mokgekolo a fetša go tutela o leboga Ngwedi wa Mma gomme a re Ngwedi wa Mma o tšeye gare gannyane gannyane. Ka morago Ngwedi wa Mma o a e roka go fihlela kobo ya gagwe e felelela gape gomme e phadima leratadimeng la bošego.
Ke ka fao kgwedi ye nngwe le ye nngwe ngwedi o bago o monnyanenyana gape wa ba o mogolonyana. Ke ka fao go bilego ka gona go thoma letšatši leo go fihla lehono.


text:
O ka ngwala bjang boitsebišo bja tša tswalano inthaneteng?
Bapatša tswalwano ya gago
Mokgwa wo o bapatšago boitsebišo bja gago bja tswalano ke wona o dirago gore batho ba bantši ba rate go gwerana le wena. Ge o bapaditše gabotse boitemogelo bja gago bo tla ba bjo bo botse le bja go thabiša kudu. Eupša ge o paletšwe go bapatša gabotse, o ka se hwetše bagwera le barati ba o ba lebeletšego gore ba o batamele.
Hlama leina la go goga šedi
Leina la gago le swanetše gore le kwagale botse gomme le goge šedi. Le swanetše gore le bolele ka wena e bile le be la moswananoši. O swanetše go efoga maina a go swana le a:
- Botlaela123,
- Kolobe5,
- Sephelakadingwe173 bjalo bjalo.
Leka go bontšha dilo tše o ratago go di dira, le tše o lebeletšego gore o di bone, goba dikarolo tše o kgathang tema go tšona.
Kgweša seswantšho sa go tšeabotse
Selo sa mathomo se batho ba se bonago go porofaele ke seswantšho sa gago. Boitsebišo bja tša tswalano tšeo di bontšhago diswantšho ke tšona di hwetšago diphetolo tše dintši go feta tšeo di hlokago diswantšho. Seswantšho sa gago se swanetše go bontšha bowena. Se swanetše go bontšha wena ka mokgwa wo o lebegago ka gona lehono. O swanetše go leka ka gohle gore o myemyele go laetša gore o motho wa lethabo.
Hlogo ya ditaba
O swanetše go ngwala hlogo ya taba ye botse, yeo e tanyago mahlo a batho. Ye ke yengwe ya bobedi ya tše bohlokwa go tšwa go papatšo ya seswantšho sa gago. Se se dira gore batho ba be le mafolofolo a go bala tswalano yeo o e bapaditšego ka moka ga yona. Hlogotaba ya gago e swanetše gore e kwagale e bile e hlaloše bonnyane ka wena, eupša o seke wa bontšha dilo tše dintši ka wena.
Gatelela dilo tše bohlokwa
O swanetše go gatelela dilo tše di bontšhago bowena. Ke eng seo se go dirago moswananoši? O seke wa tšhoga go bontšha dilo tše o di ratago le ge di bonala di sa kgahliše go batho ba bangwe goba di sa tuma kudu. O ka bontšha dilo tša go swana le tše di latelago:
- Morati wa mmino wa setšo
- Ke rata dimpša e bile ke na le tše tharo
- Ke nale dikoloi tša mabaibai tše nne
- Seopedi se hlwahlwa
- Ke na le go sepela ka mošomo ke eya mošolamawatle.
O swanetše go bontšha lenaneo la tše o ka se phelego ntle le tšona
Tše ke dilo tšeo o ka se phelego ntle le tšona. Tše e ka ba dilo tše o nago le kgahlego go tšona. O swanetše go bontšha dikgahlego tšeo o ka ratago go abelana le motho wa gago yo o tla mo hwetšago,o laetše le ditoro tšeo o tshepago gore wena le motho wa gago le tla abelana tšona.Ge o bontšhitše dilo tša mohuta wo, di tla thuša batho bao ba nyakago go thoma tswalano le wena go tseba gore ba ka hutša eng go wena le ka gare ga tswalano ya lena.
Rulaganya le go hlokola
Ge o feditše go bopa tswalano ya gago ya tswalano, o swanetše go rulaganya gomme o hlokole tšeo o bonago di se mohola kudu. Lokiša diphošo tšeo o ka bego o di dirile. O ka oketša ka tše dingwe goba wa ntšha tše dingwe tšeo o bonago di se bohlokwa.
>>Bala dikeletšo tše dingwe ka go ngwala, popopolelo, le tirišo go tšwa go Dipukuntšu tše Phelago tša Oxford>>


text:
Bošego bjo bongwe go le leswiswi, Onke o be a swerwe ke boroko mpeteng wa gagwe o monnyane, ka phapošing ya gagwe ye nnyane, ka ntlong ye a dulago go yona le Mma, Tate, Koko le mpšanyana ya gagwe ya go bitšwa Puppy. Puppy e be e robetše ka lepayana le lehubedu maotong a mpete wa Onke. O be a gona ka setu a lora a swara dihlora phakeng.
Gateetee, Onke a kwa lešata le legolo gomme a tsoga ka letšhogo. “Lešata le ke la eng?” a realo, a thuthumela. O ile a ikhupetša ka lepai. “Ke holofela gore ga se ntatauwane goba sepoko sa go tšhoša. Ga ke rate dipoko.”
PHAA! “E thomile gape,” a realo, a leka go ba bogale. “Ke swanetše go hwetša gore ke eng seo se dirago lešata.” Gomme Onke a tšea thotšhe ya polasetiki ye talamorogo tafoleng ya kgauswi le mpete wa gagwe, gomme a lebelela ka yona ka phapošing.
“O nagana gore ke sepoko se se dirilego lešata lela?” Onke a botšiša Puppy ye e bego e ithobaletše e lora e kitimiša dihlora. Onke o ile a e phaphatha hlogo.
HOO! HOO! Lešata le leswa la kwagala ka ntle.
“E ka ba ke sepoko?” gwa botšiša Onke, a kgantšhetša thotšhe lefasetereng.
Selo se segolo se setsotho, sa mafofa, sa molomo wo moserolane, se dutše lekaleng ka ntle. Onke a sega a re, “Ga se sepoko. Ke makgohlo o mogolo o dutše mohlareng ka ntle ga phaphoši ya ka. Efela, ke ipotšiša gore ke eng ye e dirilego lešata lela?”
HOO! HOO! Makgohlo o mogolo wa phurulla maphego wa fofa go putla tšhengwana.
“Bomakgotlo ba tsoma magotlo bošego, ke ka fao batho ba sa kego ba ba bona. Ke mahlatse a magolo go bona makgotlo,” a realo Onke. “Ga go bjalo, Puppy?”
Efela Puppy e be e sa swerwe ke boroko, gomme Onke a forohla mpa ya gagwe ya maboya ye nnyane, a gona, a tsena lepaing la gagwe le lehubedu.
“Mogongwe ke dira metlae fela,” gwa nagana Onke. Efela ka morago o ile a bona go fifala gwa go tšhoša khoneng ya phapoši. Go bego swana le ntauwane ye kgolo ya maphego a lenong, le marofa a tau le manaka a matelele a go swnana le a kolobesodi.
“E kaba ke sepoko?” a realo, a kgantšhetša thotšhe sekhutlwaneng sa phapoši. Onke o ile a sega ge a bona gore ke eng. “Ga se sepoko! Ke diaparo tša ka tša ditšhila mo setulong. Ke be ke swanetše go di tloša bjalo ka ge Mma a ntaetše. Ga go bjalo, Puppy?” Efela Puppy o be a swerwe ke boroko ebile a wišetša ditete lepaing la gagwe le lehubedu.
“Efela lešata le ke le kwelego ka pele e be e le la eng,” a realo Onke. PHAA! A kwa lešata gape gomme a thuthumela. “E swanetše go ba e le sepoko,” a nagana, “gomme go kwagala e ke se dikologa phapoši ya ka.”
Onke o be a leka go ba bogale, le ge dikhuru tša gagwe di šikinyega bjalo ka jeli. A hlolela ka lebati la phapoši ya gagwe, a lebelela phathiseng ye sese.
Efela go be go se na selo fao, ntle le dieta tša batswadi ba gagwe kgauswi le leboto, le sekotlelo sa meetse sa Puppy mo mmeteng o monnyane. Onke o ile a gagaba mmeteng wa phathise, a feta phapošiborobaleleo ya batswadi ba gagwe, gomme a hlolela ka moraleng.
“Ke sepoko!” a goeletša, a lebiša thotšhe moriting o moso wa go ema kgauswi le setofo. Sepoko se be se apere dipitšama tše diso tša go ba le nku ya boya bja boleta.
“Ke dipitšama tša Koko,” a realo Onke. “Nkane o utswitše dipitšama tša Koko, wena Sepoko?” Onke a lebiša thotšhe ya gagwe sefahlegong sa sepoko. Ke Koko!
“Onke,” a realo Koko, a ahlama ka letšhogo. “O ntšhošitše kudu. Ke be ke nagana gore o sepoko.”
“Ke be ke nagana gore o sepoko,” Onke a realo, a sega. “O dira eng ka moraleng bošego bjalo, Koko?”
“Ke be ke sa swarwe ke boroko,” a realo Koko, “gomme ka tla ka m o moraleng go hwetša galase ya maswi a borutho le dipisikiti. O nyaka goja seneke sa gare ga bošego le nna?” Onke o ile a myemyela, a dumela ka hlogo.
Gomme yena le Koko ba dula tafoleng ba bolela ntle le go dira lešata ba le gare ba thapiša dipisikiti tša potoro tša go khukhura tša bose ka dikomiking tša maswi a borutho. Gomme ba beša borotho ba bo abelana, le diphikile, hemo, tšhese, tamati le lethisi ye tala ye nanana.
Ba rile go fetša goja le go nwa, ba hlapa meno la bobedi mathapameng ao. Gomme Onke a lakaletša Koko gore a be le bošego bjo bobose a ya ka phapošiborabalelo. O rile ge a bula lebati, a fofela ke Puppy ya goba.
“Puppy,” a realo Onke, a e phaphatha hlogo, “ke nna, wena mpša ya metlae. O be o nagana gore ke nna sepoko?”
Puppy ya mo latswa sefahlego gomme ya kgokologela lepaing la yona le lehubedu.
“Ke rarolotše lekunutu bošegong bjo. O a tseba, Puppy?” gwa botšiša Onke.
Efela Puppy e be e šetše e kudupane gomme ya tswalela mahlo.
“Seo se bonagala bjalo ka kgopolo ye botse,” a realo Onke. “E ba le bošego bjo bobose, Puppy.”
“E ba le bošego bjo bobose,” gwa bolela sepoko sa go rata batho kua siling, se be se putla ka ntlong se nyaka maswi a borutho le dipisikiti gore se je.
Efela Onke o be a šetše a swerwe ke boroko.


text:
Phetolelo ya challenge ka go Sesotho sa Leboa
challenge
tlhohlo
leinaPlural challenges
1tlhohlo‘Lorna's next challenge is to climb Mt Kilimanjaro’ — Tlhohlo ya Lorna ya go latela ke go namela Thaba ya Kilimanjaro
ledirichallenging, challenges, challenged
1hlohla‘The young boxer is challenging the SA champion tonight’ — Ramatswele yo mofsa o hlohla nkgwete ya Afrika-Borwa bošegong bja lehono‘Before the praise singer can start the praise song, he must challenge the listeners by saying, "Kgomo e a tshwa!"’ — Pele moreti a ka reta, gona o swanetše go hlohla batheeletši ka go re: Kgomo e a tshwa!


text:
PHAFOGA! September 2015 | Go ba le Pono e Lekalekanego ka Tšhelete
Go ba le pono e fošagetšego ka tšhelete go ka fetoša semelo sa gago.
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Go ba le Pono e Lekalekanego ka Tšhelete
Go ipotšiša dipotšišo tše šupa tša go itlhahloba go ka go thuša go bona ge e ba o na le pono e fošagetšego ka tšhelete.
WATCHING THE WORLD
Go Lebiša Tlhokomelo E Kgethegilego Bohlabela bja Magareng
Ditiragalo tše di diregilego motseng wa bogologolo di hlatsela go nepagala ga Beibele.
THUŠO BAKENG SA LAPA
Kamoo o ka Kgopelago Tshwarelo
Go thwe’ng ge e ba ke se na molato?
DISWANTŠHO TŠA KGALE
Herodotus
Ka ge a bitšwa Tate wa Histori, go ka direga gore o feditše bophelo bja gagwe a ngwala puku e tee.
DINAGA LE BATHO
Go Etela Nicaragua
Ke naga e nnoši yeo e nago le letsha la meetse ao a se nago letswai ao a nago le diphedi tša ka lewatleng tše bjalo ka dišaka, swordfish le hlapi yeo e bitšwago tarpon.
PONO YA BEIBELE
Bodiidi
Na badiidi ba ka thaba?
NA DI HLAMILWE?
Diphedi tše Dinyenyane Tšeo di Jago Oli
Di ka kgona bjang go hlwekiša oli yeo e tšhologilego ge di bapetšwa le thekinolotši ya mehleng yeno?
Dihlogo tše Dingwe tša Inthaneteng
Bafsa ba Bolela ka Tšhelete
Hwetša ditemošo mabapi le go boloka, go diriša le go lebelela tšhelete ka tsela e swanetšego.
Eba Botho Gomme o Abelane Dilo le ba Bangwe
Bogela kamoo Kabelo le Selina ba thabago ka gona ge ba fana dilo.


text:
Katse
Mateng
Katse — phoofolo ye e jago nama[lokiša | edit source]
Katse ke seruiwa seo se ruilwego go tloga kgale. Ditau le dinkwe le tšona ke tše dingewe tša leloko le la dikatse. Di lalela dijo tša tšona gomme tša di tabogela ka dinala tša tšona tše bogale.
Ke diphoofolo tše di bolayago diphoofolo tše dingwe gore di hwetše dijo tša tšona. Ka gorealo di tsebega ka gore ke dibata. Le ge katse e ruiwa,e sa na le tlhago ya diphoofolo tše.E swara magotlo,dipeba le dinonyana ka go di lalela. Diphoofolo ka moka tše di jago nama ke tša sehlopha sa dibata.
Ka ntle le go ja nama katse e rata maswi
Dipharologantšho tše kgolo tša katse[lokiša | edit source]
Mmele o a menega[lokiša | edit source]
(a) Katse e na le mmele wo boleta, wa go menega. Ge o ka šetša ditiro tša katse, o tla lemoga gore e kgona go mena mmele ka boemo bjo bongwe le bjo bongwe. Ge e wa, gantši e tsema fase ka maoto. E koba mokolo ge e befedišitšwe ke mpša. E otlolla mmele wa yona fase ge e lalela nonyana. Ditiro tša yona ka moka ge e tabogela dijo tša yona, ke tša bjako le tša bokgoni. Le ge katse e bonala ka mehla e ke e a tšwafa le go nanya, ke phoofolo ya lebelo le legolo sethakgwaneng se sennyane
(b) Mmele o khupeditšwe ke boya bjo bokoto gape bjo boleta.
(c) Letlalo le hlephile kudu mmeleng wa yona. Ge o swara tše ka diatla o kgona go kwa ka moo le hlephilego ka gona.
Hlogo[lokiša | edit source]
(a) Hlogo ke nkgokolo gomme sefahlogo ke se sephaphathi go feta sa mpša.
(b) Mahlo a magolo a bopegile bjaka a gago gomme a lebeletše pele. Katse e kgona go retolla hlogo le molala go lebelela mathokong a mangwe.
Mmala wa mahlo o atiša go ba botala bja modipa, modipa goba a matala. Ka gare, ga leihlo go na le thaka ye ntsho.
(c) Ditsebe di na le dintlhana gomme di lebeletše godimo.
(d) Ditedu tše telele di thuša katse go phopholetša tsela leswiswing.
Mosela[lokiša | edit source]
Katse e na le mosela wo motelele. Ge katse e hlokomela goba e lalela dijo tša yona, e sepetša mosela wa yona bjalo ka diphoofolo ka moka tša leloko le. E tšokotša mosela.
Maoto[lokiša | edit source]
(a) Katse e kgona go sepela gabosele ka lebaka la mesamelwana ye boleta ka fase ga leoto le lengwe le le lengwe.
(b) Monwana wo mongwe le wo mongwe o na le lenala le bogale le le obegilego. Dinala di ka gogelwa dipotlaneng tše nnyane, tše di lego menwaneng gore di se kgome fase. Ge katse e nyaka go šomiša dinala tša yona e ka di ntšha. Patiša borofa bjo bongwe bjo boleta gare ga menwana ya gago go tloga ka godimo le ka fase gomme dinala di tla bonala.
Hlokomela gore go na le dinala tše tlhano borofeng bja ka pele le tše nne borofeng bja ka morago.
Mpša ga e kgone go uta dinala tša yona. Di kgoma fase gomme o kgona go kwa motswikinyo wa dinala ge e sepela lebatong. Elelwa gore dinala tša mpša di otlologile mola tša katse di obegile.
Dinala tša katse di kgona go ngapa gabohloko. Di thuša katse go namela mehlare ka lebelo le le makatšago, kudu ge e tšhaba manaba.
Meno[lokiša | edit source]
Bula molomo wa katse o lebelele meno a yona.
Ge katse e ja nama, e e gatelela fase e e kgerole ka dipolai tše nne le meno a ka morago. Dipolai di šomišwa bjalo ka peke, go gagola nama. Meno a ka morago ke a bogale gape a na le dintlha gomme a a kgohlana ge mehlagare e tswalelwa, bjalo ka magare a sekero. Katse e sekamiša hlogo ge e ja nama gore meno a ka morago a kgone go e sega bjalo ka sekero.
Meno a ka pele mehlagareng ya ka godimo le ka fase, ao a lego gare ga para ye nngwe le ye nngwe ya dipolai, ke a mannyane kudu gomme ga a atiše go šomišwa
Leleme[lokiša | edit source]
Leleme ke le makgwakgwa gomme le swana le maleme a diphoofolo tša leloko leo la dikatse la go ja nama. Leleme le šomišwa bjalo ka raspere (feilakgwakgwa) go latswa mašaledi a nama magapong.
Hlokomela gore katse e šomiša leleme la yona ka tsela efe ge e nwa maswi a a lego pirenyeng. E latswa maswi.
Katse e kgona go bona gabotse leswiswing[lokiša | edit source]
Lebelela mahlo a katse. Thaka ye e lego garegare ga leihlo ke lešobana le lennyane la go tsenya seetša leihlong.
Bošego ge seetša se fokola, dithaka di bulega kudu gore seetša ka moka se se lego gona se tsene leihlong. Se kgontšha katse go bona bošego. Ge seetša e le se bogale dithaka di a nyenyefala go thibela gore go se tsene seetša se sentši kudu ka leihlong. Di fetoga mphatšana ge seetša se galefile( bjalo ka ge go bontšhwa.
Katse ke phoofolo ya go hlweka[lokiša | edit source]
Le ge katse e sa rate meetse, e na le mokgwa wa go itlhwekiša. Katse e swara boya le maoto tša yona gore di dule di hlwekile ka go di latswa ka leleme la yona. E kolobiša borofa bja yona bja ka pele ka leleme gomme ya hlapa hlogo le mahlo.
Katse e ja ka bothakga bjo bogolo. Molomo le maoto, ga di atiše go tšhilafala.
Tsela yeo katse e iphemelago ka yona[lokiša | edit source]
(a) E namela sehlare ka lebelo ka go šomiša dinala go itshwareletša.
(b) E otla le go ngapa ka dinala le borofa bja ka pele.
(c) E kganyelela sehlareng goba kutamong ka lebelo.
(d) E leka go tšhoša lenaba ka go oba mokolo le go emiša boya le go dira modumo wa go gwaša,
Dikatse di na le mohola bathong[lokiša | edit source]
Dikatse di ruiwa malapeng gore e be diruiwaratwa eupša di ka ba le mohola wo mogolo wa go bolaya magotlo, dipeba le dinoga. Batho ba bea dikatse ka dipolokelong, malekelekeng, mabenkeleng, gore di dire mošomo wo.
Ditšhupetšo[lokiša | edit source]
Lochenr G.P., Dugard H.;1971; Thutamahlale e Bonolo Ya Kakaretšo Mphato wa 3