text:
Ditsela tša go Hwetša Lethabo la Lapa
Go Dirišana le Mmatswale le Ratswale
Jenny * o re: Mmago Ryan o be a sa tšhabe go bolela gore ga a nthate. Batswadi ba-ka ba be ba swara Ryan ka tsela e swanago. Ge e le gabotse, ga se ka ka ka ba bona ba swara motho yo mongwe ka tsela e sehlogo bjalo. Go etela batswadi ba rena go be go re gateletša.
Ryan o re: Mma o be a nagana gore ga go na motho yo a bego a ka swanela bana ba gagwe, ka gona o ile a se rate Jenny go tloga mathomong. Le batswadi ba Jenny ba be ba le bjalo le ka nna—ka mehla ba be ba bona ke sa swanele morwedi wa bona. Bothata ke gore, ka morago ga ditiragalo tše nna le Jenny re be re emelela batswadi ba rena gomme re swayana diphošo.
GO THULANA le mmatswale le ratswale e ka ba selo seo bo-rametlae ba dirago metlae ka sona, eupša bophelong bja kgonthe ga se selo sa go segiša. Reena, mosadi yo a nyetšwego wa kua India, o re: “Ka nywaga e mentši mmatswale o be a laola lenyalo la-ka. Gantši, ke be ke omanya monna wa-ka ka baka la gore ke be nka se kgone go dira bjalo go mmagwe. Go be go bonala eka o swanetše go kgetha magareng ga go ba monna yo a lokilego le go ba morwa yo a lokilego.”
Ke ka baka la’ng bo-mmatswale le bo-ratswale ba bangwe ba tsena-tsena ditaba tša bana ba bona ba nyetšego? Jenny, yo a tsopotšwego mathomong, o šišinya seo e ka bago lebaka. O re: “Ba ka be ba thatafalelwa ke go bona motho yo mofsa le yo a se nago phihlelo a e-ba le boikarabelo bja go hlokomela morwa goba morwedi wa bona.” Dilip, monna wa Reena, o hlalosa lebaka le lengwe. O re: “Batswadi bao ba ilego ba ikgafa bakeng sa bana ba bona le go ba godiša ba ka bona eka ba phaelwa ka thoko. Le gona, ba ka tshwenyega ka taba ya gore morwa goba morwedi wa bona ga a na bohlale bja go dira gore lenyalo le atlege.”
Go bolela therešo, ka dinako tše dingwe bo-mmatswale le bo-ratswale ba laletšwa go tsena-tsena ditaba. Ka mohlala, ela hloko Michael le Leanne, banyalani ba kua Australia. Michael o re: “Leanne o tšwa lapeng leo le kgokaganego moo yo mongwe le yo mongwe a bego a bolela dilo phatlalatša. Ka gona, ka morago ga ge re nyalane o be a tla botšiša tatagwe ka diphetho tšeo nna le yena re bego re swanetše go di dira. Tatagwe o be a na le bohlale bjoo a bego a ka bo abelana le yena, eupša ke be ke kwešwa bohloko ke gore o be a e-ya go yena go e na le gore a tle go nna!”
Ge e le gabotse, go thulana le mmatswale le ratswale go ka baka mathata lenyalong. Na o boemong bjoo? O dirišana bjang le batswadi ba molekane wa gago gomme molekane wa gago o dirišana bjang le batswadi ba gago? Ela hloko ditlhohlo tše pedi tšeo di ka tšwelelago le seo o ka se dirago.
TLHOHLO 1:
Molekane wa gago o bonala a kgokagane ka mo go feteletšego le batswadi ba gagwe. Luis, monna yo a nyetšego wa kua Sepania o re: “Mosadi wa-ka o be a nagana gore ge re ka se dule kgaufsi le batswadi ba gagwe, o tla be a bontšha go se ba botegele. Ka lehlakoreng le lengwe, ge morwa wa rena a be a belegwa, batswadi ba-ka ba be ba re etela mo e ka bago letšatši le lengwe le le lengwe, ba tlogela mosadi wa-ka a gateletšegile. Se se ile sa baka dikgohlano tše dintši.”
Mathata:
Ge Beibele e hlalosa thulaganyo ya lenyalo e re ge nako e dutše e feta “monna ó tlo tloxêla tata’xwê le mma’xwê, a xomarêla mosadi wa xaxwe; xomme ba tlo ba nama e tee.” (Genesi 2:24) Go ba “nama e tee” ke selo seo se fetago go fo dula gotee. Ge e le gabotse, go bolela gore monna le mosadi ba thoma lapa le lefsa—leo le tlago pele ga malapa ao ba tšwago go ona. (1 Bakorinthe 11:3) Go ba gona, bobedi monna le mosadi ba sa dutše ba swanetše go hlompha batswadi ba bona gomme gantši seo se akaretša go ba theetša. (Baefeso 6:2) Go thwe’ng ge e ba tsela yeo molekane wa gago a phethago boikarabelo bjoo ka yona e dira gore o ikwe o hlokomologwa?
Seo o ka se dirago:
Lebelela boemo bjoo ka monagano o bulegilego. Na molekane wa gago o kgokagane le bona ka mo go feteletšego, goba na e ka fo ba e le gore wena ga o na kgokagano e swanago le batswadi ba gago? Ge e ba go le bjalo, boemo bja lapa leno bo ka ba le tutuetšo efe tseleng yeo o lebelelago boemo ka yona? Na o ka ba o e-na le lehufa le lenyenyane?—Diema 14:30; 1 Bakorinthe 13:4; Bagalatia 5:26.
Go araba dipotšišo tše bjalo go nyaka gore o itlhahlobe ka potego. Eupša go dira bjalo go bohlokwa. Go ba gona, ge e ba go thulana le mmatswale le ratswale e le mothopo wa kgohlano magareng ga gago le molekane wa gago, gona o na le mathata a lenyalo—e sego bothata le mmatswale le ratswale.
Mathata a mantši a lapa a bakwa ke gore ga go na balekane ba babedi bao ba bonago dilo ka leihlo le tee. Na o ka leka go bona dilo ka pono ya molekane wa gago? (Bafilipi 2:4; 4:5) Se ke seo se ilego sa dirwa ke monna yo a nyetšego wa kua Mexico yo a bitšwago Adrián. O re: “Mosadi wa-ka o godišeditšwe lapeng leo le bego le e-na le tutuetšo e sa kgahlišego, ka gona ke ile ka efoga go ba le tswalano ya kgaufsi le batswadi ba gagwe. Mafelelong ke ile ka gana go ba le tswalano le ge e le efe le bona—ka nywaga e mentši. Se se ile sa baka dikgohlano lenyalong la rena ka gobane mosadi wa-ka o be a sa dutše a nyaka go ba le tswalano le lapa labo, kudu-kudu mmagwe.”
Ge nako e dutše e e-ya, Adrián o ile a ba le pono e leka-lekanego ka taba ye. O re: “Gaešita le ge ke tseba gore ge mosadi wa-ka a ikgokaganya kudu le batswadi ba gagwe o tutuetšwa ka tsela e sa kgahlišego maikwelong, go se ikgokaganye le bona ka mo go feletšego go ka baka mathata. Ke dirile sohle seo nka se kgonago go leka go tsošološa le go boloka tswalano e botse le batswadi ba gagwe.” *
LEKA MOKGWA WO: Wena le molekane wa gago ngwalang fase seo le dumelago gore se bohlokwa kudu mabapi le mmatswale le ratswale. Ge e ba go kgonega, thomang ka mantšu a rego, “Ke nagana gore . . . ” Ke moka le neaneng matlakala ao le a ngwadilego. Bobedi bja lena, ka moya wa tirišano, le naganeng ka mo go tseneletšego ka ditsela tšeo le ka rarollago bothata bja molekane yo mongwe le bja yo mongwe.
TLHOHLO 2:
Bo-mmatswale le bo-ratswale ba dula ba tsena-tsena ditabeng tša lenyalo la lena, ba le nea keletšo le ge le sa ka la e kgopela. Mosadi wa kua Kazakhstan yo a bitšwago Nelya o re: “Nywaga ya mathomo e šupago ya lenyalo la rena re e feditše re dula gabo monna wa-ka. Go ile gwa tsoga diphapang mabapi le tsela yeo re bego re godiša bana ba rena ka yona le mabapi le tsela yeo ke bego ke apea le go hlwekiša ka yona. Ke ile ka boledišana le monna wa-ka le mmatswale mabapi le bothata bjo, eupša se se ile sa baka dikgohlano kudu.”
Mathata:
Ge o tsena lenyalong, ga o sa laolwa ke batswadi ba gago. Go e na le moo, Beibele e bolela gore “hlogo ya monna yo mongwe le yo mongwe ke Kriste; hlogo ya mosadi yona ke monna”—ke gore, monna wa gagwe. (1 Bakorinthe 11:3) Go sa šetšwe seo, ka ge go boletšwe pejana, bobedi monna le mosadi ba swanetše go hlompha batswadi ba bona. Ge e le gabotse, Diema 23:22 e re botša gore: “Kwaa tat’axo, yêna motswadi wa xaxo; ’me mm’axo xe a kxekotše, O se kê wa mo nyatša.” Eupša go thwe’ng ge e ba batswadi ba gago—goba batswadi ba molekane wa gago—ba tshela mellwane gomme ba leka go le gapeletša go dira dilo ka tsela ya bona?
Seo o ka se dirago:
Ka moya wa go naganela, leka go lemoga maikemišetšo a bona. Ryan, yo a tsopotšwego mathomong, o re: “Maemong a mangwe batswadi ba nyaka go tseba gore ba sa dutše ba le bohlokwa maphelong a bana ba bona.” Ba ka no ba ba sa ikemišetše go tsena-tsena ditaba ka tsela yeo gomme boemo bo ka lokišwa ka go diriša keletšo ya Beibele e rego, “tšwelang pele le kgotlelelana gomme le lebalelana ka bolokologi ge e ba motho a e-na le lebaka la go ba le pelaelo ka yo mongwe.” (Bakolose 3:13) Eupša go thwe’ng ge e ba go tsena-tsena ditaba ga mmatswale le ratswale e e-ba mo go tseneletšego kudu moo go bakago kgohlano magareng ga gago le molekane wa gago?
Banyalani ba bangwe ba ithutile go beela batswadi ba bona mellwane. Se ga se bolele gore le ba beele melao. * Gantši, e ka fo ba go ba bontšha ka ditiro gore molekane wa gago o tla pele bophelong bja gago. Ka mohlala, monna wa kua Japane yo a bitšwago Masayuki o re: “Gaešita le ge batswadi ba tšweletša pono ya bona, o se ke wa fo dumela di tloga fase. Gopola, o aga lapa le lefsa. Ka gona thoma ka go botšiša molekane wa gago gore o ikwa bjang ka keletšo yeo.”
LEKA MOKGWA WO: Boledišana le molekane wa gago mabapi le ditsela tše lebanyago tša kamoo go tsena-tsena ditaba ga batswadi go bakago kgohlano lenyalong la lena. Bobedi bja lena, ngwalang gore ke mellwane efe yeo le ka ba beelago yona le kamoo le ka e šireletšago mola le sa dutše le hlompha batswadi ba lena.
Dikgohlano tše dintši magareng ga balekane le batswadi di ka fokotšega ge e ba go lemogwa maikemišetšo a bona le go gana go dumelela dikgohlano tšeo di baka diphapang magareng ga gago le molekane wa gago. Mabapi le se, Jenny o dumela ka gore: “Ka dinako tše dingwe ge nna le molekane wa-ka re boledišana ka batswadi ba rena maikwelo a rena a be a akaretšwa kudu gomme go be go le molaleng gore go bolela ka mafokodi a batswadi ba rena go be go ka kweša bohloko kudu. Lega go le bjalo, mafelelong re ile ra ithuta go tlogela go diriša mafokodi a batswadi ba rena go kwešana bohloko gotee le go rarolla bothata bjo re lebeletšanego le bjona. Ka baka leo, re batamelane kudu bjalo ka monna le mosadi.”
^ ser. 3 Maina a fetotšwe.
^ ser. 14 Ke therešo gore ge batswadi ba tloga ba e-na le boitshwaro bjo bo sa kgahlišego—kudu-kudu ge ba tšwela pele ka bjona, ba sa itshole—ditswalano tša lapa di ka senyega kudu le gona ka mo go kwešišegago di ka lekanyetšwa.—1 Bakorinthe 5:11.
^ ser. 19 Maemong a mangwe, go ka nyakega gore le boledišane le batswadi ba lena ka bolokologi ka bothata bjoo. Ge e ba boemo bo le bjalo, dira bjalo ka tlhompho le boleta.—Diema 15:1; Baefeso 4:2; Bakolose 3:12.
IPOTŠIŠE GORE . . .
Mmatswale le ratswale ba na le dika dife tše kgahlišago?
Nka hlompha batswadi ba-ka bjang mola ke sa hlokomologe molekane wa-ka?
Ithute ka mo go oketšegilego
Go Atlega Ngwageng wa Mathomo wa Lenyalo
Na o sa tšwa go tsena lenyalong? Beibele e ka go thuša go matlafatša lenyalo la gago.


c: text/html

text:
Batswadi, Thušang Bana ba Lena go ba le Tumelo
“Lena masogana le lena dikgarebe . . . Tumišang leina la Jehofa.”—PS. 148:12, 13.
DIKOPELO: 88, 115
1, 2. (a) Batswadi ba lebeletšane le tlhohlo efe, gomme ba ka e fenya bjang? (b) Re tlo ahlaahla dintlha dife tše nne?
BATSWADI ba bangwe ba kua Fora ba itše: “Re dumela go Jehofa, eupša seo ga se bolele gore bana ba rena ba tla dumela go yena.” Ba itše: “Tumelo ga se selo seo motho a belegwago le sona. Bana ba rena ba ba le yona ganyenyane-ganyenyane.” Ngwanabo rena wa kua Australia o ngwadile gore: “Go thuša ngwana wa gago gore a be le tumelo e ka no ba tlhohlo e di fetago tšohle yeo o ka lebeletšanago le yona. O tla swanelwa ke go hwetša thušo ka moka yeo e lego gona. O ka nagana gore o arabile ngwana wa gago ka tsela e kgotsofatšago, ke moka ka morago wa kwa a botšiša potšišo yona yeo gape. Karabo yeo e kgotsofatšago ngwana wa gago lehono e ka no se mo kgotsofatše gosasa. O tla swanelwa ke go fela o hlalosa selo setee ka mehla.”
2 Ge e ba o le motswadi, na ka dinako tše dingwe o ikwa o palelwa ke go phetha boikarabelo bja go ruta le go bopa bana ba gago gore e tle e be banna le basadi ba tumelo? Ruri, ga go na le o tee wa rena yo a ka kgonago modiro woo ka bohlale bja gagwe! (Jer. 10:23) Eupša re ka atlega ge e ba re kgopela tlhahlo go Modimo. Ela hloko dilo tše nne tšeo di ka go thušago gore o kgone go thuša bana ba gago gore ba be le tumelo: (1) Tseba bana ba gago gabotse. (2) Rata seo o ba rutago sona. (3) Diriša dipapišo gabotse. (4) O se fele pelo gomme o dule o rapela.
TSEBA BANA BA GAGO GABOTSE
3. Batswadi ba ka ekiša bjang mohlala wa Jesu ge ba ruta bana ba bona?
3 Jesu o be a sa tšhabe go botšiša balatedi ba gagwe seo ba se dumelago. (Mat. 16:13-15) Ekiša mohlala wa gagwe. Go kaone gore o kgopele bana ba gago gore ba bolele maikwelo a bona nakong ya ge le iketlile. Seo se akaretša go bolela ka dilo le ge e le dife tšeo ba sa kgodišegego ka tšona, goba tšeo ba di belaelago. Ngwanabo rena wa mengwaga e 15 wa kua Australia o itše: “Gantši tate o bolela le nna ka tumelo ya ka gomme o nthuša gore ke naganišiše ka seo ke se dumelago. O mpotšiša gore: ‘Beibele e re’ng?’ ‘Na o dumela seo e se bolelago?’ ‘Ke ka baka la’ng o dumela seo?’ O nyaka gore ke arabe ka mantšu a ka e sego ka mantšu a gagwe goba a mma. Ge ke dutše ke gola, ke ile ka swanelwa ke go hlalosa dikarabo tša ka ka mo go oketšegilego.”
4. Ke ka baka la’ng go le bohlokwa go tšeela potšišo ya ngwana godimo? Nea mohlala.
4 Ge e ba ngwana a sa kwešiše thuto e itšego, leka gore o se ke wa mo galefela goba wa araba ka tsela ya ge e ka o a itwela. Leka go mo thuša go naganišiša ka taba yeo o sa fele pelo. Tate yo mongwe o itše: “Tšeela dipotšišo tša ngwana wa gago godimo. O se ke wa di tšea e le tšeo di sa rego selo, gomme o se ke wa tšhabela taba e le feela ka baka la gore o ikwa o sa phuthologa go ka bolela ka yona.” Ge e le gabotse, go a thuša go lebelela dipotšišo tša ngwana wa gago tšeo di tšwago pelong e le tšeo di bontšhago gore ngwana yoo o na le šedi e bile o nyaka go kwešiša. Jesu o ile a botšiša dipotšišo tše boima le ge a be a na le mengwaga e 12. (Bala Luka 2:46.) Mofsa wa mengwaga e 15 wa kua Denmark o re: “Ge ke be ke botšiša batswadi ba ka ge e ba re le bodumeding bja therešo, ba ile ba amogela taba yeo gabotse le ge mohlomongwe ba ka ba ba be ba tshwenyegile ka nna. Ba ile ba diriša Beibele go araba dipotšišo tša ka ka moka.”
5. Batswadi ba ka bontšha bjang gore ba tšeela tumelo ya ngwana wa bona godimo?
5 Tseba bana ba gago gabotse, o tsebe tsela ya bona ya go nagana, maikwelo a bona le dilo tšeo ba tshwenyegilego ka tšona. O se ke wa nagana gore ge ba eya dibokeng e bile ba eya tšhemong le wena go ra gore ba na le tumelo. Boledišanang ka dilo tša moya medirong ya lena ya letšatši le letšatši. Rapela le bana ba gago le go ba rapelela. Leka go tseba diteko tšeo ba nago le tšona gomme o ba thuše go bona kamoo ba ka di fenyago ka gona.
RATA SEO O BA RUTAGO SONA
6. Ge batswadi ba ithuta Beibele ka mo go tseneletšego, seo se ka ba thuša bjang go ba barutiši ba babotse?
6 Ka ge Jesu e be e le morutiši, o be a fihlelela dipelo ka gobane o be a rata Jehofa, Lentšu la Modimo gotee le batho. (Luka 24:32; Joh. 7:46) Lerato le bjalo le tla thuša batswadi gore ba fihlelele dipelo tša bana ba bona. (Bala Doiteronomio 6:5-8; Luka 6:45.) Ka gona, lena batswadi, ebang barutwana ba babotse ba Beibele le be le dirišeng didirišwa tša rena tša go ithuta. Rata tlholo le go bala dihlogo tšeo di lego ka dikgatišong tša rena tšeo di bolelago ka tlholo. (Mat. 6:26, 28) Ka go dira bjalo o tla oketša tsebo ya gago, wa leboga Jehofa kudu gomme seo sa go hlamela gore o kgone go ruta bana ba gago gabotse.
7, 8. Ge therešo ya Beibele e nweletše pelong ya motswadi, mafelelo e tla ba afe? Bontšha.
7 Ge therešo ya Beibele e nweletše pelong ya gago, o tla rata go e ahlaahla le ba lapa la gago. O se ke wa dira se feela ge o lokišetša diboka goba nakong ya borapedi bja lapa eupša o dire bjalo le ka nako le ge e le efe. Go feta moo, dipoledišano tše bjalo ga se tša swanela go gapeletšwa eupša di swanetše go itlela feela ka tsela ya tlhago
8 Ge morwa wa gagwe a be a na le mengwaga e lesome, tate wa kua Australia o ile a diriša sebaka sa ge ba be ba etetše musiamong gore a thuše morwa wa gagwe go matlafatša tumelo ya gagwe go Modimo le tlholong. Tate yo o re: “Re ile ra bona moo go beilwego diphedi tša bogologolo tša ka meetseng tšeo di bitšwago di-ammonoids le di-trilobite.” Re ile ra tlabja ke gore diphoofolo tše tšeo di hweletšego e be e le tše dibotse, tše di raraganego e bile ba di beile di sa feletše gomme di kgahliša go swana le tšeo re kgonago go di bona lehono.Ge e ba bophelo bo bile gona ka go itiragalela, ke ka baka la’ng diphedi tše tša kgale di be di šetše di raragane ka tsela yeo? Thuto yeo e ile ya nkgahla kudu gomme ka e botša morwa wa ka.”
DIRIŠA DIPAPIŠO GABOTSE
9. Ke ka baka la’ng dipapišo di šoma, gona mma yo mongwe o ile a bontšha seo bjang?
9 Jesu o be a fela a diriša dipapišo tšeo di dirago gore motho a nagane, tšeo di ipiletšago le tšeo di thušago motho go gopola dilo tšeo a ithutilego tšona. (Mat. 13:34, 35) Bana ba kgona go bona dilo ka leihlo la kgopolo gabotse. Ka gona, lena batswadi, lekang go diriša diswantšho kudu ge le ba ruta. Mma wa kua Japane o ile a dira sona seo. Ge morwa wa gagwe a be a na le mengwaga e seswai gomme yo mongwe a na le e lesome, mma yoo o ile a ba ruta ka sebakabaka le bohlale bjoo Jehofa a bo dirišitšego ge a be a se dira. Gore a ba rute seo, o ile a nea bašemanyana ba gagwe maswi, swikiri le kofi. Ke moka o ile a kgopela yo mongwe le yo mongwe wa bašemanyana ba gagwe gore ba mo direle kofi. O hlalositše gore: “Ba ile ba e dira ka šedi. Ge ke be ke ba botšiša lebaka leo ka lona ba bego ba le šedi gakaakaa, ba ile ba bolela gore ba be ba nyaka gore kofi e tšwe ka tsela yeo ke e ratago ka gona. Ke ile ka ba hlalosetša gore Modimo o bile šedi ka tsela e swanago ge a be a tswaka dikgase tšeo di lego sebakabakeng gore e be tšeo di re loketšego.” Papišo yeo e be e swanela mengwaga ya bona gomme e ile ya ba dira gore ba naganišiše ka tsela yeo ba bego ba ka se naganišiše ka yona ge nkabe ke ile ka ba hlalosetša feela. Ga go pelaelo gore ba ile ba gopola thuto yeo ka nako e telele!
10, 11. (a) O ka diriša papišo efe go thuša ngwana wa gago gore a be le tumelo go Modimo? (Bona seswantšho seo se lego mathomong a sehlogo.) (b) Ke dipapišo dife tšeo o hweditšego di šoma?
10 O ka ba wa diriša mokgwa wa go apea go thuša ngwana wa gago gore a be le tumelo go Modimo. Bjang? Ka morago ga ge o pakile khekhe goba dikuku, hlalosa mohola wa dilo tšeo o di tswakilego ge o di paka. Ka morago nea ngwana wa gago seenywa, mohlomongwe apola, gomme o mmotšiše gore: “Na o be o tseba gore apola ye le yona e bile le mokgwa wa go e dira?” Ke moka arola apola yeo ka bogare gomme o mo nee thoro ya yona. O ka mo hlalosetša gore go ka thwe mokgwa wa go e dira o ngwadilwe thorong yeo, eupša ka leleme leo le raraganego kudu go feta mantšu ao a lego ka pukung ya mekgwa ya go apea. Mo gongwe o ka botšiša gore: “Ge e ba motswako wa go apea khekhe o ngwadilwe ke motho yo a itšego, gona ke mang yo a ngwadilwego mokgwa o raraganego kudu wa go dira apola?” Ge o hlalosetša ngwana yo a gotšego, o ka hlalosa gore mokgwa wa go dira apola
11 Batswadi ba bantši ba thabela go ahlaahla le bana ba bona dihlogo tšeo di lego ka go Phafoga! tšeo di rego “Na di Hlamilwe?” Goba ba diriša dihlogo tše e le motheo wa go ruta ngwana yo monyenyane dikgopolo tše bonolo. Ka mohlala, batswadi ba kua Denmark ba ile ba swantšha difofane le dinonyana. Ba itše: “Difofane di swana le dinonyana. Eupša na difofane di kgona go beela mae le go phaphaša difofane tše dinyenyane? Na dinonyana di nyaka mafelo a kgethegilego ao di kotamago go ona? Le gona o ka bapiša bjang modumo wa sefofane le molodi wa nonyana? Ka gona yo bohlale go feta yo mongwe ke mang, na ke mohlami wa difofane goba ke Mmopi wa dinonyana?” Dipolelo tše bjalo gotee le dipotšišo tše dibotse di ka thuša ngwana gore a be le “tlhaologanyo” le gore a be le tumelo go Modimo.
12. Diswantšho di ka thuša bana bjang go aga tumelo Beibeleng?
12 Dipapišo tšeo di šomago di ka ba tša matlafatša tumelo ya ngwana tabeng ya go nepagala ga Beibele. Ka mohlala, ela hloko Jobo 26:7. (Bala.) O ka bontšha bjang gore lengwalo le le buduletšwe? Mohlomongwe o ka nagana go fo bolela taba ka go lebanya. Eupša ke ka baka la’ng o sa thuše ngwana wa gago go naganišiša? Gatelela taba ya gore Jobo o phetše kgale pele go ka ba le dithelesekoupu le di-spaceship. Ngwana wa gago a ka bontšha kamoo go ka bago thata ka gona go dumela gore selo se segolo kudu, se bjalo ka lefase, se fegilwe lefeeleng. Ngwana a ka diriša kgwele goba leswika le lenyenyane go bontšha ntlha ya gore dilo tšeo di nago le boima di swanetše go dula godimo ga selo se itšego. Thuto e bjalo e ka bontšha ngwana wa gago gore ke kgale Jehofa a ngwadile ditaba tšeo ka Beibeleng pele batho ba ka lemoga gore di a kgonega.
BONTŠHA BANA BOHLOKWA BJA MELAO YA MOTHEO YA BEIBELE
13, 14. Batswadi ba ka thuša bjang bana ba bona go bona bohlokwa bja melao ya motheo ya Beibele?
13 Go tloga go le bohlokwa gore o thuše bana ba gago go bona bohlokwa bja go diriša melao ya motheo ya Beibele. (Bala Psalme 1:1-3.) Se se ka dirwa ka ditsela tše dintši. Ka mohlala, o ka kgopela bana ba gago gore ba ipone ka leihlo la kgopolo ba eya sehlakahlakeng sa kgole gomme ba swanelwa ke gore ba kgethe batho ba mmalwa bao ba tlago go dula le bona moo. Ke moka botšiša gore: “E le gore batho ba ka moka ba tle ba phele ka khutšo le gore ba phedišane gabotse, yo mongwe le yo mongwe o swanetše go ba le dika dife?” O ka ba wa boledišana le bona ka tlhahlo e bohlale yeo e hwetšwago go Bagalatia 5:19-23.
14 Go dira bjalo go ka ba ruta dithuto tše pedi tše bohlokwa. Ya pele, ke ya gore ditekanyetšo tša Modimo di kgothaletša khutšo ya kgonthe le kwano. Ya bobedi, e re Jehofa o re ruta gona bjale bakeng sa go re lokišeletša go tlo phela lefaseng le lefsa. (Jes. 54:13; Joh. 17:3) O ka gatelela dintlha tše ka go kgetha phihlelo e itšego dikgatišong tša rena. E ka ba yeo e tšwago lelokelelong la dihlogo tša Morokami tšeo di rego “Beibele e Fetoša Maphelo.” Goba ge e ba motho yo mongwe phuthegong ya geno a dirile diphetogo tše dikgolo gore a thabiše Jehofa, o ka mo laletša gore a le etele ka gae gomme a le anegele phihlelo ya gagwe. Mehlala e bjalo e dira gore melao ya motheo ya Beibele e phele.
15. Morero wa gago o mogolo e swanetše go ba ofe ge o ruta bana ba gago?
15 Ntlha še: Ge o ruta bana ba gago, fetofetoša mekgwa yeo o rutago ka yona. Leka go bona dilo ka leihlo la kgopolo. Ba thuše gore ba nagane, o dutše o naganela mengwaga ya bona. Dira gore ba thabele thuto le go matlafatša tumelo ya bona. Tate yo mongwe o itše: “O ka ba ruta thuto yeo o šetšego o ba rutile yona eupša o diriša mekgwa e mefsa.”
BOTEGA, O SE FELE PELO GOMME O DULE O RAPELA
16. Ke ka baka la’ng o se wa swanela go fela pelo ge o ruta bana? Nea mohlala.
16 Gore motho a be le tumelo e matla, o hloka moya o mokgethwa. (Bagal. 5:22, 23) Go tšea nako gore tumelo e gole go no swana le ge seenywa se sa gole ka letšatši le tee. Ka gona o tla swanelwa ke go se fele pelo le go kgotlelela ge o ruta bana ba gago. Tatago bana ba babedi wa kua Japane o itše: “Nna le mosadi wa ka re be re ipha nako ya go ruta bana ba rena. Go tloga ge e be e sa le ba banyenyane, ke be ke fetša metsotso e 15 letšatši le letšatši ke ithuta le bona ntle le matšatšing ao re bego re na le diboka. Metsotso e 15 e be e se e mentši go rena le go bona.” Molebeledi wa tikologo o ngwadile gore: “Ge ke be ke sa le mofsa, ke be ke na le dipotšišo tše dintši kudu goba dipelaelo tšeo ke be go ke sa kgone go di hlalosa. Ge nako e dutše e eya, tše dintši tša tšona di ile tša arabja dibokeng goba nakong ya thuto ya lapa goba ya motho ka noši. Ke ka baka leo go lego bohlokwa gore batswadi ba dule ba ruta bana ba bona.”
17. Ke ka baka la’ng go beela bana mohlala o mobotse go le bohlokwa, gomme batswadi ba bangwe ba dirile seo bjang?
17 Selo se sengwe seo se lego bohlokwa kudu ke mohlala wa gago wa tumelo. Bana ba gago ba tla bona seo o se dirago gomme se tla ba tutuetša gabotse. Ka gona, bjalo ka batswadi tšwelang pele le aga tumelo ya lena. Bontšha bana ba gago gore Jehofa e tloga e le wa kgonthe go wena. Ge batswadi ba bangwe ba kua Bermuda ba tshwenyegile, ba rapela le bana ba bona gore Jehofa a ba hlahle e bile ba ba kgothaletša gore le bona ge ba le noši ba rapele. Ba re: “Re bile re botša morwedi wa rena gore, ‘Bota Jehofa ka pelo ya gago ka moka,o etiše tirelo ya Gagwe pele gomme o se ke wa tshwenyega kudu.’ Ge a bona mafelelo a go dira bjalo, o lemoga gore Jehofa o a re thuša. Se se mo thušitše go godiša tumelo ya gagwe go Modimo le go Beibele.”
18. Ke’ng seo batswadi ba swanetšego go se ela hloko?
18 Ke therešo gore o ka se gapeletše bana go ba le tumelo. Bjalo ka batswadi, re ka bjala, ra ba ra nošetša. Eupša Modimo ke yena feela yo a dirago gore tumelo ya bona e gole. (1 Bakor. 3:6) Ka gona, rapelela moya wa gagwe o mokgethwa gomme o šome ka thata go ruta bana ba gago bao ba rategago, gobane ka go dira bjalo, Jehofa o tla šegofatša maiteko a gago kudu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
KGAOLO 14
Go Thekga ka Potego Mmušo wa Modimo Feela
1, 2. (a) Ke molao ofe wa motheo wo o bego o dutše o hlahla balatedi ba Jesu go fihla le lehono? (b) Manaba a rena a ile a leka bjang go re fediša, gona mafelelo e bile afe?
JESU o be a eme pele ga Pilato, yo e bego e le moahlodi yo matla kudu wa setšhaba sa Bajuda, gomme a bolela molao wa motheo woo o bego o dutše o hlahla balatedi ba Gagwe ba kgonthe go fihla le lehono. O itše: “Mmušo wa ka ga se karolo ya lefase le. Ge nkabe mmušo wa ka e be e le karolo ya lefase le, bahlanka ba ka ba ka be ba lwela gore ke se ke ka gafelwa Bajuda. Eupša ka mo go lego ka gona, mmušo wa ka ga o tšwe mono.” (Joh. 18:36) Pilato o ile a dumelela gore Jesu a bolawe, eupša phenyo yeo e bile ya nakwana. Jesu o ile a tsošwa bahung. Babuši ba matla ba Mmušo wa Roma ba ile ba leka go fediša balatedi ba Kriste, eupša maiteko a bona ya ba a lefeela. Bakriste ba ile ba phatlalatša molaetša wa Mmušo dinageng ka moka tša mehleng ya bona.—Bakol. 1:23.
2 Ka morago ga gore Mmušo wa Modimo o thome go buša legodimong ka 1914, e mengwe ya mebušo yeo e nago le madira a matla kudu historing e ile ya leka go fediša batho ba Modimo. Eupša ga go le o tee wo o kgonnego go re fenya. Mebušo e mentši le mekgatlo ya dipolotiki e lekile go re gapeletša gore re e thekge dintweng tša yona. Lega go le bjalo, ga se ya atlega go re aroganya. Lehono, balata ba Mmušo wa Modimo ba hwetšagala mo e nyakilego go ba ditšhabeng ka moka tša lefaseng. Lega go le bjalo, re kopantšwe borwarreng bja kgonthe bja lefase ka bophara, ga re tšee karolo dipolotiking tša lefase. Botee bja rena ke bohlatse bjo matla bja gore Mmušo wa Modimo o a buša le gore Kgoši Jesu Kriste o tšwela pele go hlahla balata ba gagwe, go ba hlwekiša le go ba šireletša. Ela hloko kamoo a dirilego se ka gona, gomme o bone tše dingwe tša diphenyo tše di tiišago tumelo tša dikgorong tša tsheko tšeo a re thušitšego go di fenya ge re dutše re katanela go dula re “se karolo ya lefase.”—Joh. 17:14.
Kgang Yeo e Bilego Bohlokwa
3, 4. (a) Go diragetše’ng nakong ya ge Mmušo wa Modimo o be o tswalwa? (b) Na batho ba Modimo ba be ba dutše ba kwešiša ka botlalo seo se bolelwago ke go se tšee karolo dipolotiking? Hlalosa.
3 Ka morago ga go tswalwa ga Mmušo wa Modimo, go ile gwa tsoga ntwa legodimong gomme Sathane a lahlelwa lefaseng. (Bala Kutollo 12:7-10, 12.) Mo lefaseng le gona go ile gwa tsoga ntwa yeo e ilego ya leka potego ya batho ba Modimo. Ba be ba ikemišeditše go latela mohlala wa Jesu gomme e se be karolo ya lefase. Eupša mathomong ba be ba sa kwešiše ka botlalo seo se bego se bolelwa ke go se tšee karolo ka mo go feletšego dipolotiking.
4 Ka mohlala, Bolumo ya Botshelela ya dipuku tša Millennial Dawn, * yeo e gatišitšwego ka 1904, e ile ya kgothaletša Bakriste go phema go tšea karolo dintweng. Lega go le bjalo, e ile ya bolela gore ge e ba Mokriste a be a ngwadišitšwe go tsenela bošole, o swanetše go kgopela go dira mediro yeo e sa akaretšego go lwa. Ge e ba a be a ka se dumelelwe go dira seo gomme a romelwa ntweng, o swanetše go kgonthišetša gore ga a bolaye motho. Ge Herbert Senior, yo a bego a dula Brithania gomme a kolobeditšwe ka 1905, a be a bolela ka boemo bja nakong yeo, o itše: “Bana babo rena ba be ba le kgakanegong e kgolo, le gona go be go se na tlhahlo e kwagalago ya ge e ba e tla ba mo go nepagetšego go fo ba lešole eupša o sa ye ntweng.”
5. Morokami wa September 1, 1915, o ile wa thoma go kaonefatša bjang kwešišo ya rena ka go se tšee karolo dipolotiking?
5 Lega go le bjalo, Morokami wa September 1, 1915, o ile wa thoma go re thuša go kwešiša taba ye. O ile wa bolela mabapi le ditšhišinyo tšeo di boletšwego ka go Studies in the Scriptures gore: “Re ipotšiša ge e ba go tsenela bošole eupša re dira mediro yeo e sa akaretšego go lwa go ka se re gore re tshela melao ya motheo ya Bokriste.” Eupša go thwe’ng ge e ba Mokriste a ka tšhošetšwa ka gore o tla thuntšhwa ge e ba a gana go apara yunifomo ya mašole le go tsenela tirelo ya bošole? Sehlogo sa ka go Morokami woo se itše: “Na ga go kaone gore re thuntšhwe ka gobane re botegela Kgošana ya Khutšo gomme re gana go se kwe taelo ya Yona, go e na le gore re thuntšhwe re šomela dikgoši tša lefase le, e bile go bonagala re di thekga ka ge re tla ba re apere yunifomo ya mašole gomme re sa latele dithuto tša Kgoši ya rena ya Legodimong? Re tla kgetha go bolaelwa go botegela Kgoši ya rena ya Legodimong.” Le ge sehlogo se se boletše mantšu ao a matla, se phethile ka gore: “Ga re gapeletše motho go latela se, e fo ba e le tšhišinyo.”
6. O ithutile’ng mohlaleng wa Ngwanabo rena Herbert Senior?
6 Bana babo rena ba bangwe ba ile ba kwešiša taba ye gabotse gomme ba ikemišetša go tlo lebana le ditlamorago. Herbert Senior yo a tsopotšwego pejana o itše: “Nna ke be ke bona go fološa dikolo ka sekepeng [modiro wo o bego o sa akaretše go lwa] go be go itshwanela le go di tsenya ka gare ga sethunya gore o tlo thunya motho.” (Luka 16:10) Ka ge Ngwanabo rena Senior a ile a gana go tsenela tirelo ya bošole ka baka la letswalo, o ile a golegwa. Yena le bana babo rena ba bangwe ba bane ba be ba le gare ga sehlopha sa batho ba 16 bao ba ilego ba gana go tsenela tirelo ya bošole ka baka la letswalo, go akaretša le banna bao ba tšwago madumeding a mangwe, bao ba ilego ba fetša nako e itšego ba le kgolegong ya Richmond kua Brithania yeo ka morago e ilego ya tsebja e le Richmond 16. Lebakeng le lengwe, Herbert le ba bangwe bao ba swanago le yena ba ile ba nametšwa sekepe ka sephiring gomme ba išwa ntweng kua Fora. Ge ba le moo, ba ile ba ahlolelwa go thuntšhwa. Yena le ba bangwe ba mmalwa ba ile ba emišwa ka pele ga mašole gore a ba thuntšhe, eupša a se ba thuntšhe. Go e na le moo, nywaga yeo ba bego ba e ahloletšwe go dula kgolegong e ile ya fokotšwa gomme ya ba nywaga e lesome.
7. Ke’ng seo batho ba Modimo ba bego ba šetše ba se tseba gabotse ge Ntwa ya Bobedi ya Lefase e be e thoma?
7 Ge Ntwa ya Bobedi ya Lefase e thoma, batho ba Jehofa ba be ba šetše ba tseba gabotse seo se bolelwago ke go se tšee karolo dipolotiking le seo ba bego ba swanetše go se dira e le gore ba latele mohlala wa Jesu. (Mat. 26:51-53; Joh. 17:14-16; 1 Pet. 2:21) Ka mohlala, tokollo ya Morokami wa November 1, 1939, e be e na le sehlogo sa bohlokwa kudu se se rego, “Go se Tšee Karolo Dipolotiking,” seo se boletšego gore: “Molao wo ga bjale o swanetšego go laola batho bao ba lego kgweranong le Jehofa ke wa gore ba se ke ba thekga ditšhaba tšeo di lwago.” Simon Kraker yoo ka morago a ilego a hlankela ntlongkgolo kua Brooklyn, New York, o boletše mabapi le sehlogo seo gore: “Ke ile ka kwešiša gore batho ba Modimo ba swanetše go phela ka khutšo le batho ka moka, gaešita le ge go na le ntwa.” Dijo tšeo tša moya di be di tlile ka nako ya maleba gomme tša thuša batho ba Modimo go itokišeletša tlhaselo e kgolo yeo e bego e tlo ba wela ka ge ba botegela Mmušo wa Modimo.
Tlaišo Yeo e Swanago le “Noka”
8, 9. Boporofeta bja moapostola Johane bo ile bja phethagala bjang?
8 Moapostola Johane o porofetile gore ka morago ga go tswalwa ga Mmušo wa Modimo ka 1914, drakone, e lego Sathane Diabolo, e be e tla leka go fediša bathekgi ba Mmušo woo ka go hlatša noka ya seswantšhetšo molomong wa yona. * (Bala Kutollo 12:9, 15.) Boporofeta bjo bja Johane bo ile ba phethagala bjang? Go tloga ka bo-1920 go ya pele, batho ba Modimo ba ile ba tlaišwa o šoro. Ka go swana le bana babo rena ba bangwe ba bantši bao ba bego ba dula Amerika Leboa nakong ya ntwa ya bobedi ya lefase, Ngwanabo rena Kraker o ile a lahlelwa kgolegong ka baka la go botegela Mmušo wa Modimo. Ge e le gabotse, nakong ya ntwa, palo ya Dihlatse tša Jehofa tšeo di bego di le kgolegong e be e le pedi tharong ya bagolegwa ka moka bao ba bego ba swerwe dikgolegong tša mmušo kua United States ka ge ba be ba gana go tsenela ntwa ka baka la bodumedi.
9 Diabolo le badirišani ba gagwe ba be ba tloga ba ikemišeditše go dira gore balata ba Mmušo wa Modimo ba se sa botega go sa šetšwe gore ba be ba dula kae. Nageng ka moka ya Afrika, Yuropa le United States, ba ile ba išwa dikgorong tša tsheko le makgotleng ao a nago le matla a go lokolla bagolegwa pele ba fetša nywaga yeo ba e ahloletšwego kgolegong. Ka ge ba be ba sa tšee karolo dipolotiking, ba ile ba golegwa, ba itiwa le go golofatšwa. Kua Jeremane, batho ba Modimo ba ile ba tlaišwa o šoro ka ge ba be ba gana go bolela gore phološo e tšwa go Hitler goba go tšea karolo ntweng. Go akanyetšwa gore batho ba Modimo ba e ka bago ba 6 000 ba be ba swerwe dikampeng tša kgolego nakong ya pušo ya Nazi, gomme Dihlatse tša Majeremane le tšeo e sego Majeremane tša ka godimo ga tše 1 600 tša bolawa ke batho bao ba bego ba di tlaiša. Lega go le bjalo, Diabolo ga se a kgona go fediša batho ba Modimo.—Mar. 8:34, 35.
“Lefase” le Metša “Noka”
10. “Lefase” le swantšhetša’ng, gona le ile la tsena ditaba gare bjang go thuša batho ba Modimo?
10 Boporofeta bjo bo begilwego ke moapostola Johane bo bontšhitše gore “lefase”—e lego mekgatlo ya tshepedišo ye yeo e nago le kwešišo—le be le tla metša “noka” ya tlaišo, ka go re’alo la thuša batho ba Modimo. Karolo ye ya boporofeta e phethagetše bjang? Nywagasomeng ya ka morago ga Ntwa ya Bobedi ya Lefase, gantši “lefase” le ile la tsena ditaba gare gore le thuše bathekgi ba botegago ba Mmušo wa Mesia. (Bala Kutollo 12:16.) Ka mohlala, dikgoro tša tsheko tše di fapafapanego tšeo di nago le matla di ile tša šireletša tshwanelo ya Dihlatse tša Jehofa ya go gana go tsenela tirelo ya bošole le ya go gana go tšea karolo meletlong ya boratanaga. Sa pele, anke o ele hloko tše dingwe tša diphenyo tše dikgolo tšeo Jehofa a thušitšego batho ba gagwe go tšona tabeng ya ditirelo tša bošole.—Ps. 68:20.
11, 12. Ngwanabo rena Sicurella le Ngwanabo rena Thlimmenos ba ile ba pharwa ka melato efe, gona mafelelo e bile afe?
11 United States. Anthony Sicurella e be e le yo mongwe wa bana ba tshelelago bao ba godišitšwego ke batswadi ba Dihlatse. Ge a na le nywaga e 15, o ile a kolobetšwa. Ke moka ge a na le nywaga e 21, a ingwadiša mokgatlong wo o kgethago batho go tsenela tirelo ya bošole e le mohlankedi wa bodumedi. Nywaga e mebedi ka morago, ka 1950, o ile a ingwadiša gape e le yo a ganago go tsenela tirelo ya bošole ka baka la letswalo. Gaešita le ge pego e tšwago go Lefapha la Mmušo la Dinyakišišo (Federal Bureau of Investigation) e hlalositše gore ga go na bothata ka seo, Kgoro ya Toka e ile ya se dumelelane le yena. Ka morago ga gore Kgoro ya Toka e sekiše Ngwanabo rena Sicurella ka makga a mmalwa, Kgorokgolo ya Tsheko ya U.S. e ile ya theetša molato wa gagwe ke moka ya fetoša phetho ya Kgoro ya Toka gomme ya dira phetho ya go ema le Ngwanabo rena Sicurella. Phetho ye e ile ya thuša badudi ba bangwe ba United States gore le bona ba kgone go gana go tsenela tirelo ya bošole ka baka la letswalo.
12 Gerika. Ka 1983, Iakovos Thlimmenos o ile a bonwa molato wa gore o gana go apara yunifomo ya mašole gomme a golegwa. Ka morago ga go lokollwa, o ile a dira kgopelo ya go šoma ka ditšhelete eupša kgopelo yeo ya gagwe ya ganwa ka ge a be a na le molato wa bosenyi. O ile a iša taba yeo kgorong ya tsheko, eupša ka morago ga gore a jewe ke molato dikgorong tša tsheko tša Gerika, a iša molato woo Kgorong ya Yuropa ya Ditshwanelo tša Batho (European Court of Human Rights [ECHR]). Ka 2000, Komitikgolo ya ECHR, yeo e bopšago ke baahlodi ba 17, e ile ya phetha ka go ema le yena, gomme seo sa thuša ba bangwe bao ba bego ba kgethollwa ka melato e swanago. Pele ga phetho ye, bana babo rena ba ka godimo ga ba 3 500 kua Gerika ba be ba na le melato ya bosenyi ka ge ba ile ba golegelwa go se tšee karolo dipolotiking. Ka morago ga phetho yeo, naga ya Gerika e ile ya ntšha molao wo o ilego wa phumola melato ka moka ya bana babo rena ya bosenyi. Le gona, molao wo o bego o sa tšwa go ntšhwa nywaga e sego kae pele ga moo, woo o neago badudi ka moka ba Gerika tshwanelo ya go dira mediro e mengwe setšhabeng yeo e sego ya bošole, o ile wa tiišetšwa ge Molaotheo wa Gerika o be o mpshafatšwa.
13, 14. O nagana gore re ka ithuta’ng molatong wa Ivailo Stefanov le wa Vahan Bayatyan?
13 Bulgaria. Ka 1994, Ivailo Stefanov o be a na le nywaga e 19 ge a be a ngwadišetšwa go tsenela bošole. O ile a gana go tsenela bošole goba go dira mediro le ge e le efe ya bošole. O ile a ahlolelwa go dula kgolegong ngwaga le dikgwedi tše tshelelago eupša a kgopela gore phetho yeo e lebelelwe lefsa, a theile seo tabeng ya gore motho o na le tshwanelo ya go gana go tsenela bošole ka baka la letswalo. Mafelelong molato wa gagwe o ile wa išwa go ECHR. Ka 2001, pele ga ge ECHR e ka theetša molato woo, mmušo wa Bulgaria o ile wa ahlola Ngwanabo rena Stefanov ka tsela ya maleba. Mmušo wa Bulgaria ga se wa fo lokolla Ngwanabo rena Stefanov, eupša gape o ile wa lokolla badudi ka moka ba Bulgaria bao ba bego ba nyaka go dira mediro e mengwe setšhabeng yeo e sego ya bošole. *
14 Armenia. Ka 2001, Vahan Bayatyan o be a na le nywaga yeo motho a bego a swanetše go tsenela tirelo ya bošole nageng ya gabo. * O ile a gana go tsenela tirelo ya bošole ka baka la letswalo eupša a jewa ke molato dikgorong tša tsheko ka moka tša nageng yeo. Ka September 2002, o ile a golegwa gore a fetše nywaga e mebedi le seripa kgolegong eupša a lokollwa ka morago ga dikgwedi tše lesome le seripa. Ka nako yeo, o ile a ipiletša go ECHR, yeo e ilego ya theetša molato wa gagwe. Lega go le bjalo, ka October 27, 2009, Kgoro ye e ile ya mmona molato. Phetho ye e ile ya dira gore bana babo rena ba Armenia bao ba bego ba lebeletšane le taba ye ba ikwe ba fentšwe e le ruri. Lega go le bjalo, Komitikgolo ya ECHR e ile ya lebelela phetho yeo lefsa. Ka July 7, 2011, Kgoro yeo e ile ya se bone Vahan Bayatyan molato. Le e be e le lekga la mathomo ECHR e lemoga gore go gana ga motho go tsenela tirelo ya bošole ka baka la ditumelo tša gagwe tša bodumedi go swanetše go šireletšwa ka ge motho yo mongwe le yo mongwe a na le tokologo ya polelo, tokologo ya go dira seo letswalo le mo dumelelago go se dira le tokologo ya bodumedi. Phetho yeo ga e šireletše feela ditshwanelo tša Dihlatse tša Jehofa eupša e šireletša le ditshwanelo tša batho ba bangwe ba dimilione dinageng tšeo di ngwadišitšwego Lekgotleng la Yuropa. *
Ditiro tša Boratanaga
15. Ke ka baka la’ng batho ba Jehofa ba sa tšee karolo ditirong tša boratanaga?
15 Batho ba Jehofa ga ba fo botegela Mmušo wa Mesia ka go gana go tsenela tirelo ya bošole, eupša ba dira seo le ka go gana ka tlhompho go tšea karolo ditirong tša boratanaga. Moya wa boratanaga o ile wa aparela lefase kudukudu ga e sa le go tloga ge Ntwa ya Bobedi ya Lefase e thoma. Badudi ba dinageng tše dintši ba ile ba gapeletšwa go ikana gore ba tla botegela naga ya gabo bona ka go bolela mantšu a itšego, go opela koša ya setšhaba goba go dumediša folaga ya naga. Eupša rena re ineetše go Jehofa ka mo go feletšego. (Ek. 20:4, 5) Ka baka leo, re tlaišwa o šoro. Lega go le bjalo, le lekgeng le Jehofa o dirišitše “lefase” go metša e nngwe ya tlaišo ye. Ela hloko tše dingwe tša diphenyo tše sego kae tše dikgolo tšeo Jehofa a re thušitšego go di fenya a diriša Kriste.—Ps. 3:8.
16, 17. Lillian le William Gobitas ba ile ba pharwa ka molato ofe, gona o ithutile’ng molatong wa bona?
16 United States. Ka 1940, baahlodi ba seswai go ba senyane ba Kgorongkgolo ya Tsheko ya U.S. ba ile ba se eme le Dihlatse tša Jehofa molatong wo o tsebjago e le Minersville School District Kgahlanong le Gobitis. Lillian Gobitas, * wa nywaga e 12 le kgaetšedi ya gagwe e lego William wa nywaga e 10, ba be ba nyaka go dula ba botegela Jehofa, ka baka leo ba ile ba gana go dumediša folaga goba go bolela mantšu a go bontšha go botegela naga ya gabo bona. Ka baka leo, ba ile ba rakwa sekolong. Molato wa bona o ile wa fihla Kgorongkgolo ya Tsheko, gomme Kgoro yeo ya phetha ka gore phetho yeo ya sekolo e be e dumelelana le molaotheo wa United States ka gobane e be e thekga seo ba bego ba re ke go šireletša botee bja setšhaba. Phetho yeo e ile ya dira gore Dihlatse di thome go tlaišwa o šoro. Bana ba bangwe ba Dihlatse ba ile ba rakwa dikolong, Dihlatse tše dingwe tša lahlegelwa ke mešomo gomme tše dingwe tše dintši tša hlaselwa o šoro ke dihlopha tša bahlolampherefere. Puku ya The Lustre of Our Country e re “go tlaišwa ga Dihlatse go tloga ka 1941 go ya go 1943 go ile gwa dira gore batho ba kua Amerika ba thome go kgetholla madumedi a mangwe lekgolong la bo-20 la nywaga.”
17 Phenyo ya manaba a Modimo e bile ya nakwana. Ka 1943, Kgorokgolo ya Tsheko e ile ya swaragana le molato o mongwe wo o swanago le wa Gobitis. O tsebja e le West Virginia State Board of Education Kgahlanong le Barnette. Mo lekgeng le, Kgorokgolo ya Tsheko e ile ya se bone Dihlatse tša Jehofa molato. E be e le lekga la mathomo historing ya U.S. moo Kgorokgolo ya Tsheko e ilego ya fetoša kapejana phetho yeo e bego e e tšere. Ka morago ga phetho yeo, go tlaišwa phatlalatša ga batho ba Jehofa kua United States go ile gwa fokotšega kudu. Ka yona nako yeo, ditshwanelo tša badudi ka moka ba United States di ile tša thoma go hlompšha.
18, 19. Pablo Barros o re o thušitšwe ke’ng go dula a botega, gona bahlanka ba bangwe ba Jehofa ba ka ekiša bjang mohlala wa gagwe?
18 Argentina. Pablo Barros wa nywaga e seswai le ngwanabo e lego Hugo wa nywaga e šupago, ba ile ba rakwa sekolong ka 1976 ka ge ba ganne go tšea karolo moletlong wa go emiša folaga. Ka letšatši le lengwe, hlogo ya sekolo e ile ya kgorometša Pablo gomme ya mo itia hlogong. E ile ya laela bašemane bao ka bobedi gore ba šale sekolong iri ka moka ka morago ga ge sekolo se tšwile, e leka go ba gapeletša go tšea karolo meletlong ya boratanaga. Ge Pablo a gopola tiragalo yeo e sehlogo o itše: “Ge nkabe Jehofa a se a ka a nthuša, nkabe ke se ka kgona go kgotlelela teko yeo ya gore ke se sa botega.”
19 Ge molato woo o fihla kgorong ya tsheko, moahlodi o ile a thekga phetho ya sekolo ya go raka Pablo le Hugo. Lega go le bjalo, molato wa bona o ile wa fetišetšwa Kgorongkgolo ya Tsheko ya Argentina. Ka 1979, Kgorokgolo yeo e ile ya fetoša phetho ya kgoro yeo e bego e dumelelana le sekolo, gomme ya re: “Kotlo ye [ya go rakwa sekolong] ga e dumelelane le molaotheo wa gore ngwana yo mongwe le yo mongwe o na le tshwanelo ya go ithuta (Karolo 14) e bile ga e dumelelane le boikarabelo bja Mmušo bja go kgonthišetša gore bana ba hwetša thuto ya motheo (Karolo 5).” Phenyo ye e ile ya hola bana ba Dihlatse ba e ka bago ba 1 000. Ba bangwe ba ile ba se sa rakwa dikolong gomme ba bangwe bao ba swanago le Pablo le Hugo ba amogelwa lefsa dikolong tša mmušo.
20, 21. Molato wa Roel le Emily Embralinag o matlafatša bjang tumelo ya gago?
20 Philippines. Ka 1990, Roel Embralinag, * wa nywaga e 9 le kgaetšedi ya gagwe e lego Emily wa nywaga e 10, gotee le barutwana ba bangwe ba Dihlatse ba e ka bago ba 66 ba ile ba rakwa sekolong ka ge ba ganne go dumediša folaga. Tatago Roel le Emily e lego Leonardo, o ile a leka go boledišana le balaodi ba sekolo, eupša seo sa se thuše ka selo. Ge maemo a gakala, Leonardo o ile a iša molato wo Kgorongkgolo ya Tsheko. Leonardo o be a se na tšhelete e bile a se na ramolao yo a ka mo emelago molatong wo. Lapa le le ile la rapela Jehofa ka go tšwa pelong gore a le nee tlhahlo. Nakong yeo ka moka, bana ba ba be ba kwerwa le go segwa. Leonardo o be a nagana gore go ka se kgonege gore a fenye molato wo ka ge a be a sa tsebe selo ka tša molao.
21 Mafelelong, lapa le le ile la emelwa ke Felino Ganal, e lego ramolao yo a kilego a šomela e nngwe ya dikhamphani tša go tuma kudu tša molao nageng yeo. Ka nako ya molato wo, Ngwanabo rena Ganal o be a se sa šomela dikhamphani gomme e le yo mongwe wa Dihlatse tša Jehofa. Ge molato wo o be o sekwa Kgorongkgolo ya Tsheko, Kgoro ye e ile ya dumelelana ka gore Dihlatse ga di na molato gomme ya fetoša phetho ya go rakwa ga bana bao sekolong. Le gona mo, bao ba bego ba leka go dira gore batho ba Modimo ba se sa botega ba ile ba palelwa.
Go se Tšee Karolo Dipolotiking go Lebiša Boteeng
22, 23. (a) Ke ka baka la’ng re fentše melato e mentši gakaakaa e megolo dikgorong tša tsheko? (b) Borwarre bja rena bja lefaseng ka bophara bjo bo nago le khutšo ke bohlatse bja eng?
22 Ke ka baka la’ng batho ba Jehofa ba ile ba fenya melato e mentši gakaakaa e megolo dikgorong tša tsheko? Ga re tšee karolo dipolotiking. Eupša dinageng tše dintši le dikgorong tše dintši tša tsheko, baahlodi bao ba nago le toka ba ile ba re šireletša ditlhaselong tša baganetši bao ba bego ba ikemišeditše go re fediša, ka go re’alo seo sa thuša dikgoro tša tsheko go thea melaotheo yeo e tlago go thuša le ba bangwe. Ga go pelaelo gore Kriste o re thušitše go fenya melato yeo. (Bala Kutollo 6:2.) Ke ka baka la’ng re elwa dintwa tše tša semolao? Morero wa rena ga se go fetoša melao ya dikgorong tša tsheko. Go e na le moo, pakane ya rena ke go kgonthišetša gore re tšwela pele re hlankela Kgoši ya rena, e lego Jesu Kriste, ntle le tšhitišo.—Dit. 4:29.
23 Lefaseng le leo le arogantšwego ke dintwa tša dipolotiki le leo le sentšwego ke lehloyo le le tseneletšego, Kgoši ya rena e bušago e lego Jesu Kriste o šegofaditše maiteko a balatedi ba gagwe lefaseng ka bophara a go dula ba sa tšee karolo dipolotiking. Sathane o paletšwe maitekong a gagwe a go re aroganya le go re fediša. Mmušo wa Modimo o kgobokeditše batho ba dimilione bao ba ganago go “ithuta ntwa.” Ruri borwarre bja rena bja lefaseng ka bophara bjo bo nago le khutšo ke mohlolo—ke bohlatse bjo bo sa ganetšegego bja gore Mmušo wa Modimo o a buša!—Jes. 2:4.
^ par. 4 Bolumo ye e tsebja le ka sehlogo se se rego, The New Creation. Ka morago, dibolumo tša Millennial Dawn di ile tša bitšwa Studies in the Scriptures.
^ par. 8 Ge o nyaka go tseba mo go oketšegilego ka boporofeta bjo, bala puku ya Seremo se Segolo sa Kutollo se Batametše!, kgaolo 27, matlakala 184-186.
^ par. 13 Le gona kahlolo yeo e be e bolela gore mmušo wa Bulgaria o swanetše go nea bohle bao ba ganago go tsenela tirelo ya bošole ka baka la letswalo mediro e mengwe setšhabeng yeo e okametšwego ke mmušo.
^ par. 14 Gore o kwe taba ye ka botlalo, bona sehlogo seo se rego“Kgoro ya Tsheko ya Yuropa e Thekga go Gana go Tsenela tša Bohlabani ka Baka la Letswalo,”seo se lego go Morokami wa November 1, 2012, matlakala 29-31.
^ par. 14 Lebakeng la nywaga ya ka godimo ga e 20, mmušo wa Armenia o ile wa golega bafsa ba Dihlatse ba ka godimo ga ba 450. Ba mafelelo ba bafsa ba ba ile ba lokollwa kgolegong ka November 2013.
^ par. 16 Sefane sa lapa le se ile sa se ngwalwe gabotse dipegong tša kgoro ya tsheko.
^ par. 20 Sefane sa lapa le se ile sa ngwalwa e le Ebralinag dipegong tša kgoro ya tsheko.


text:
MAHUMO AO A LEGO KA LENTŠUNG LA MODIMO | NEHEMIA 12-13
Dithuto tše di Holago Tšeo di Tšwago go Nehemia
Nehemia o ile a emela borapedi bja therešo ka phišego
Moperisita yo a Phagamego e lego Eliashiba o dumeletše Tobia, yo e bego e se morapedi wa Jehofa e bile e le moganetši gore a mo tutuetše
Eliashiba o ile a nea Tobia phapoši e kgolo ya go jela yeo e lego ka tempeleng
Nehemia o ile a lahlela dithoto ka moka tša Tobia ka ntle ga phapoši ya go jela, a hlwekiša phapoši gomme a dira gore e boele sekeng
Nehemia o ile a tšwela pele go tloša dilo ka moka tše di sa hlwekago Jerusalema


text:
NA O HLAMILWE?
Mošomo wa Ditetšwana tša Katse
DIKATSE tša ka gae di sepela kudu bošego. Ditetšwana tša tšona di di thuša go kwa dilo tšeo di lego kgauswi le gore di sware diphoofotšwana, kudukudu ge leswiswi le swara.
Ela hloko: Ditetšwana tša katse di swaragane le ditlhalenama tšeo di nago le megalatšhika e mentši. Megalatšhika ye e kgona go kwa gaešita le ge moyana o foka. Ka baka leo, dikatse di ka kgona go kwa dilo tšeo di lego kgauswi ntle le go di bona, e lego seo se di thušago ge e le leswiswi.
Ka ge ditetšwana tše di ekwa kudu, dikatse di di diriša go tseba moo diphoofotšwana le dilo tše dingwe di lego gona le mosepelo wa tšona. Gape ditetšwana tše di thuša dikatse go ela bogolo bja sekgoba se itšego pele di ka feta go sona. Encyclopædia Britannica e re “ga go tsebje gakaalo ka mošomo wa ditetšwana (vibrissae) tše; eupša go lemogilwe gore katse e fokola ka nakwana ge di ka kotwa.”
Borathutamahlale ba hlama diroboto tšeo di nago le dikwi tšeo di swanago le ditetšwana tša katse go thuša diroboto go lemoga dilo le ge e le dife tšeo di lego kgauswi. Rathutamahlale Ali Javey, wa Yunibesithing ya California, kua Berkeley o re dikwi tše tšeo di bitšwago ditetšwana tša elektroniki, “di swanetše go šoma ka mekgwa ya go fapafapana gore di thuše diroboto tše kaonefaditšwego, metšhene yeo e ka dirišwago gabonolo ke batho le didirišwa tše dingwe.”
O nagana eng? Na mošomo wa ditetšwana tša katse o bile gona ka tlhagelelo? Goba na o hlamilwe?


text:
THUŠO BAKENG SA LAPA | LENYALO
Kamoo le ka Kgaotšago “go se Boledišane”
TLHOHLO
Go tla bjang gore batho ba babedi bao ba ikannego gore ba tla ratana ba fihle boemong bja go tšea diiri tše dintši goba matšatši ba sa boledišane? Ba ipotša gore: ‘Go kaone ka gore re kgaoditše go lwa.’ Lega go le bjalo, kgang ga se ya rarollwa, gomme bobedi bja bona ga se ba thaba.
LEBAKA LA GO DIREGA GA SEO
Go itefeletša. Balekane ba bangwe ba diriša go se boledišane e le tsela ya go itefeletša. Ka mohlala, a re re monna o dira dithulaganyo tša mafelobekeng ka ntle le go rerišana le mosadi wa gagwe. Ge mosadi a se na go tseba ka seo, o a galefa gomme a mmotša gore ga a mo naganele. Monna yena o mmotša gore o kgopišega feela. Mosadi o tšwa a galefile gomme a homolela monna wa gagwe. Ge e le gabotse, mosadi o re: “O nkwešitše bohloko, ka gona le nna ke tlo go kweša bohloko.”
Go ikhola. Ba bangwe ba homolela balekane ba bona e le tsela ya gore ba hwetše seo ba se nyakago. Ka mohlala, nagana ge monna le mosadi ba rera go tšea leeto gomme mosadi a nyaka gore ba sepele le batswadi ba gagwe. Monna o a gana. O re go yena: “O nyalane le nna, e sego le batswadi ba gago.” Ke moka monna o homolela mosadi wa gagwe le go mo hlokomologa, e le ge a holofetše gore o tla hwa matwa gomme a dira seo yena a se nyakago.
Ke therešo gore go homola ka nakwana go ka nea banyalani sebaka sa go theola maswafo ge kgalefo e gakala. Go homola mo go bjalo e ka ba mo go holago. Beibele e re go na le “nako ya go homola.” (Mmoledi 3:7) Eupša ge e ba go dirišwa e le tsela ya go itefeletša goba go ikhola, go se boledišane ga go fo dira gore ngangišano e tšee nako e telele eupša gape go senya le tlhompho yeo banyalani ba hlomphanago ka yona. Le ka thibela bjang gore seo se se ke sa le diragalela?
SEO O KA SE DIRAGO
Mogato wa pele wa go fediša go se boledišane ke go lemoga seo go se boledišane go lego sona, e lego mokgwa woo o šomago gabotse ka nakwana. Ke therešo gore go homola e ka ba tsela ya go itefeletša goba go gapeletša molekane wa gago gore a go nee seo o se nyakago. Eupša na ye ke tsela yeo o tlogago o nyaka go swara motho yo o ikannego gore o tla mo rata? Go na le ditsela tše kaone tša go rarolla diphapano.
Eba le temogo. Beibele e re lerato “ga le rumolege.” (1 Bakorinthe 13:4, 5) Ka gona dula o theošitše maswafo ge molekane wa gago a bolela a galefile mantšu a swanago le a rego, “Ga o ke o theetša” goba “O dula o šaletše.” Go e na le moo, lemoga gore o nyaka go re’ng ka mantšu ao. Ka mohlala, mantšu a rego, “Ga o ke o theetša” ge e le gabotse a ka ba a era gore, “Ke bona e ka ga o tšee dipono tša ka e le tša bohlokwa.”—Molao wa motheo wa Beibele: Diema 14:29.
Nagana ka molekane wa gago e le sebapadigotee le wena e sego e le mophenkgišani wa gago
Bolelela fase. Dingangišano di hlabiša batho mašata ge di dutše di tšwela pela. Eupša go na le seo o ka se dirago e le go thibela ngangišano gore e se ke ya gakala. Bjang? Puku ya Fighting for Your Marriage e re: “Go bolela ka boleta le go dumelelana le pono ya molekane wa gago ke didirišwa tše matla tšeo o ka di dirišago bakeng sa go tloša go se kwane le go fediša go hlaba mašata. Gantši ke sona seo se nyakegago.”—Molao wa motheo wa Beibele: Diema 26:20.
Naganela lena ka bobedi e sego wena feela. Beibele e re: “Anke yo mongwe le yo mongwe a tšwele pele a tsoma seo se holago motho yo mongwe, e sego seo se holago yena a nnoši.” (1 Bakorinthe 10:24) Ge e ba o nagana ka molekane wa gago e le sebapadigotee le wena e sego e le mophenkgišani wa gago, gona o ka no se kgopišege, wa se ngangišane le molekane wa gago gotee le go se nyake go boledišana le yena.—Molao wa motheo wa Beibele: Mmoledi 7:9.
Go se boledišane ga go sepedišane le seo Beibele e se bolelago ge e re: “Yo mongwe le yo mongwe wa lena a rate mosadi wa gagwe bjalo ka ge a ithata; ka lehlakoreng le lengwe, mosadi o swanetše go ba le tlhompho e tseneletšego go monna wa gagwe.” (Baefeso 5:33) Ke ka baka la’ng o sa dire tumelelano le molekane wa gago ya gore go se boledišane ga go a dumelelwa lenyalong la lena?
Ithute ka mo go oketšegilego
Kamoo go ka Phengwago Polelo e Gobatšago
O ka dira’ng ge e ba wena le molekane wa gago le dumeletše mantšu a gobatšago a kgoma tswalano ya lena?
Kgopela Thušo ya Modimo Gore o be le Lenyalo le le Thabilego
Go diriša dipotšišo tše pedi tše bonolo go ka go thuša go kaonefatša lenyalo la gago.


text:
INDONESIA
Ofisi ya Lekala Malekelekeng
Ka 2008, Indonesia e ile ya fihlelela palo ya godimo kudu ya bagoeledi ba 21 699. Meago ya lekaleng e be e tletše. Le gona, ka baka la ge lekala leo le be le agilwe nakong ya ge modiro wa rena o be o thibetšwe, le be le le kgole. Go be go le molaleng gore go nyakega lekala le legolwanyana kgauswi le Jakarta.
Ka morago ga mengwaga e ka bago e mebedi, bana babo rena ba ile ba reka lefelo leo le bego le fapane kudu le la ofisi ya lekala yeo ba bego ba e diriša—ba ile ba reka lebato ka moka la bo-31 la moago wa sebjalebjale wa diofisi wo o nago le mabato a 42 kgauswi le bogare bja Jakarta. Ka morago ga moo bana babo rena ba ile ba reka mabato a 12 moagong wa bodulo wa kgauswi le moo gore go tle go dule bana babo rena le dikgaetšedi ba 80 goba go feta moo bao ba hlankelago Bethele. Le gona ba ile ba reka moago wa mabato a mahlano gore e be lefelo la mafapha ao a hlokomelago bao ba hlankelago Bethele.
Sehlopha sa bahlanka ba go aga bao ba tšwago dinageng tše di fapafapanego ba ile ba šoma le dikhamphani tša moo tša go aga gore ba lokiše diofisi le mafelo a bodulo. Darren Berg, e lego molebeledi wa lefapha la go aga o re: “Gantši Jehofa o ile a re thuša go rarolla mathata ao a bego a bonagala e le a magolo kudu. Ka mohlala, re be re nyaka go tsenya sedirišwa sa maemo a godimo kudu sa go hlwekiša meetse, eupša ka ge bahlankedi ba mmušo ba be ba sa tlwaelana le mokgwa wo wa thekinolotši ba ile ba gana go re nea tumelelo. Ke moka ngwanabo rena wa lefelong leo yo e lego moentšineare o ile a iša taba ya rena go mohlankedi wa mmušo wa maemo a godimo kudu. Kapejana mohlankedi yoo o ile a re nea tumelelo, a bolela gore o tloga a bota seo bana babo rena ba bego ba nyaka go se dira.”
“Ga re sa iphihlile. Ga bjale batho ba kgona go bona Dihlatse tša Jehofa. Ba a bona gore ga go na mo re yago”
Meago e mefsa ya lekala e ile ya neelwa ka February 14, 2015. Setho sa Sehlopha se Bušago e lego Anthony Morris III o ile a nea polelo ya go neela meago yeo. Vincent Witanto Ipikkusuma, e lego setho sa Komiti ya Lekala o re: “Gona bjale lekala le tikologong ya maemo a godimo kudu gare ga tše dingwe tša dikhamphani tše dikgolo kudu Indonesia. Ga re sa iphihlile. Ga bjale batho ba kgona go bona Dihlatse tša Jehofa. Ba a bona gore ga go na mo re yago.”
“Re Ipshina ka Tšhemo mo!”
Mengwageng ya morago bjale, Dihlatse tše dintši tše di tšwago lefaseng ka moka di hudugetše Indonesia. Lothar Mihank o hlalosa gore: “Bao ba hlankelago tlhokagalong ba kgatha tema ya bohlokwa dinageng tša go swana le ya gabo rena. Ba abelana le bana babo rena phihlelo yeo ba nago le yona. Ba thuša diphuthego tšeo ba hlankelago go tšona go gola tsebong le go ba mafolofolo gotee le go tšeela godimo kudu bana babo bona ba lefaseng ka moka.” Ba tutueleditšwe ke’ng go hudugela moo? Le gona dilo di ba sepeletše bjang? Bala tše dingwe tša dilo tšeo ba di boletšego.
Jason le Casey Gibbs bao ba tšwago United States ba re: “Re ile ra lebelela dipalo tša ka gare ga Puku ya Ngwaga go bona gore mogoeledi o tee o bolela ditaba tše dibotse go baagi ba bakae dinageng tša lefase ka moka, gomme ra hwetša gore Indonesia ke e nngwe ya dinaga tšeo di nago le palo ya godimo kudu ya batho bao ba swanetšego go botšwa ditaba tše dibotse. Ke moka bana babo rena ba bangwe bao ba bego ba hlankela tlhokagalong ba ile ba re botša gore go na le batho ba bantši kudu bao ba thabelago Indonesia. Ka gona re ile ra founela ofisi ya lekala ya Indonesia, gomme ba re romela sehlakahlakeng sa Bali. Tšhemo ya batho bao ba bolelago Seisemane Indonesia e be e sa tšwa go bulega, ka gona re be tla kgona go thuša di sa tloga fase. Re be re rulagantše go fetša ngwaga moo, eupša re šetše re dutše mengwaga e meraro. Batho ba bantši bao re bolelago le bona ditaba tše dibotse ga se ba ka ba kwa ka Dihlatse tša Jehofa. Ruri go bolela ditaba tše dibotse ke modiro o kgotsofatšago!”
Stuart le Mandy Williams, e lego banyalani ba mengwageng ya magareng bao ba tšwago Australia ba re: “Re be re nyaka go boledišana le batho bao ba nyoretšwego therešo, ka gona re ile ra hudugela Indonesia. Kua Malang, ka Bohlabela bja Java, re ile ra kopana le barutwana ba makgolo ba ba tsenago yunibesithing bao ba bolelago Seisemane bao ba bego ba nyaka go tseba ditaba tše dibotse. Le gona ba rata wepesaete ya jw.org! Tšhemo ya mo e bose kudu.”
Takahiro le Mari Akiyama, bao e lego babulamadibogo kua Yogyakarta, sehlakahlakeng sa Java, ba re: “Ge re le mo re ikwa re šireletšegile kudu go feta ge re be re le gae kua Japane. Batho ba mo ba na le botho le mekgwa e mebotse. Ba bantši ba bona ba nyaka go tseba ka madumedi a mangwe, kudukudu bafsa. Ka letšatši le lengwe ge re be re le tafoleng ya rena ya go nea bohlatse, re ile ra sepediša dimakasine tše e ka bago tše 2 600 ka diiri tše hlano feela.”
Dan le Janine Moore, e lego banyalani bao ba lego mengwageng ya mafelelong a bo-50, ba hlalosa ka gore: “Ge re eya go bolela ditaba tše dibotse, batho ba a re kgobokanela. Re a myemyela ge re ba bona gomme le bona ba a myemyela. Ba nyaka go tseba, ba a thabela e bile ba thaba kudu ge ba ekwa molaetša wa Beibele. Ge re ba bontšha temana e itšego ka Beibeleng, ba bangwe ba botšiša gore: ‘Na nka e ngwala fase?’ Ba makatšwa kudu ke bohlale bjo bo lego ka Beibeleng. Re šetše re feditše ngwaga re le mo, eupša re a itshola gore ke ka baka la eng re diegile go tla. Re be re nyaka tšhemo yeo batho ba gona ba bantši ba sa kago ba kwa ka Jehofa—gomme re e hweditše!”
Misja le Kristina Beerens ba tlile nageng ye e le baromiwa ka 2009 gomme ga bjale ba modirong wa bosepedi. Ba re: “Gaešita le Sehlakahlakeng sa Madura sa ka Bohlabela bja Java, e lego e nngwe ya ditikologo tše di tletšego Mamoseleme kua Indonesia, batho ba arabela gabotse kudu. Batho ba emiša dikoloi tša bona gomme ba kgopela dimakasine. Ba re: ‘Ke Momoseleme, eupša ke thabela go bala dimakasine tše. Na nka tšeela bagwera ba ka tše dingwe?’ Re ipshina ka tšhemo mo!”
Mašemo a Šweufaletše go Bunwa
Ka 1931, ge Frank Rice a be a fihla Jakarta, Indonesia go be go dula batho ba e ka bago ba 60 000 000. Lehono palo ya badudi ba mo e kgauswi le go fihla go 260 000 000, gomme seo se dira gore Indonesia e be naga ya bone lefaseng ka go ba le badudi ba bantšintši.
Ge tše ka moka di direga, Dihlatse tša Jehofa mo Indonesia le tšona di ile tša oketšega kudu. Ka 1946, ka morago ga Ntwa ya Bobedi ya Lefase go be go na le bagoeledi ba botegago ba lesome feela. Lehono, nageng ye go na le bagoeledi ba ka godimo ga ba 26 000—e lego bohlatse bjo bo lego molaleng bja tšhegofatšo ya Jehofa! Le gona ka ge batho ba 55 864 ba bile gona Segopotšong ka 2015, go bonagala go ka ba le koketšego e nngwe.
Jesu o itše: “Ee, puno ke e kgolo eupša bašomi ke ba sego kae. Ka baka leo, kgopelang Mong wa puno gore a romele bašomi punong ya gagwe.” (Mat. 9:37, 38) Bahlanka ba Jehofa Indonesia ba bolela mantšu ao. Ba ikemišeditše go tšwela pele ba šoma ka thata gore ba thuše go kgethagatša leina la Jehofa le legolo setšhabeng se sa sehlakahlakeng.—Jes. 24:15.
Ithute ka mo go oketšegilego
Kamoo Dikgatišo tša Dihlatse tša Jehofa di Ngwalwago le go Fetolelwa ka Gona
Re tšweletša dikgatišo ka maleme a ka godimo ga a 600. Ke ka baka la’ng re itapiša gakaakaa?


text:
BOPHELO BJA BOKRISTE
Ditsela tša go Diriša JW Library
GO ITHUTA:
Bala Beibele le temana ya letšatši
Bala Puku ya Ngwaga, dimakasine le dikgatišo tše dingwe. Diriša bookmark
Lokišetša diboka tša phuthego le go thalela dikarabo
Bogela dibidio
DIBOKENG:
Bula mangwalo ao seboledi se a bolelago. Diriša karolo ya history go boela lengwalong
Go e na le gore o tle dibokeng le dikgatišo tše dintši, diriša sedirišwa sa gago nakong ya dikarolo tše di fapafapanego le go opela ka sona. JW Library e na le dikopelo tše difsa tšeo di sego tša tšwa di gatišwa
BODIREDING:
Bontšha motho yo a thabelago selo se itšego go JW Library, ke moka o mo thuše go taonelouta lenaneo le le dikgatišo sedirišweng sa gagwe sa elektroniki
Diriša karolo ya search go hwetša temana e itšego ya Beibele
Bontšha motho bidio. Ge e ba mong wa ntlo a na le bana, o ka bapala e nngwe ya dibidio tša Eba Mogwera wa Jehofa. Goba o ka mmontšha bidio ya Ke ka Baka la Eng o Swanetše go Ithuta Beibele? go mo thuša go ba le kgahlego ya go ithuta Beibele. Ge e ba motho yo a itšego a bolela leleme le lengwe, mmontšhe bidio ka segagabo
Bontšha motho lengwalo ka leleme le lengwe, o diriša phetolelo yeo o šetšego o e taoneloutile. Eya lengwalong leo, o kgotle nomoro ya temana ke moka o kgotle karolwana yeo e tlago go go iša diphetolelong tše dingwe


text:
“Anke re Bapišeng Mangwalo”
MONNA yo mongwe o ile a hwetša pampišana ya bodumedi ka setimeleng seo se bego se lebile New York City. Pampišana yeo e be e re ‘moya wa motho o a hwa.’ A tlabegile, monna yo yoo e bego e le moruti o ile a thoma go e bala. O be a maketše ka gobane le ka mohla o be a se a ka belaela thuto ya go se hwe ga moya. Ka nako yeo o be a sa tsebe gore ke mang yo a ngwadilego pampišana yeo. Lega go le bjalo, o ile a hwetša taba ya yona e kwagala, e dumelelana le Mangwalo e bile e swanelwa ke go hlahlobja ka kelohloko.
Moruti yoo e be e le George Storrs. Tiragalo ye e diragetše ka 1837, e lego ngwaga woo ka wona Charles Darwin a thomilego go ngwala dikgopolo tšeo ka morago di ilego tša fetoga thuto ya gagwe ya tlhagelelo. Batho ba bantši e be e sa dutše e le badumedi, gomme ba bangwe ba bantši ba be ba dumela go Modimo. Batho ba bantši ba be ba bala Beibele e bile ba e hlompha.
Ka morago Storrs o ile a hwetša gore pampišana yeo e be e ngwadilwe ke Henry Grew wa kua Philadelphia, Pennsylvania. Grew o be a swareletše molaong wa motheo wa gore “mangwalo . . . ka bowona a a itlhalosa.” Grew le bagwera ba gagwe ba be ba dutše ba ithuta Beibele ka morero wa go dumelelanya maphelo a bona le seo e se rutago. Dithuto tša bona di ile tša utolla ditherešo tše di kgahlišago tša Mangwalo.
A tutueditšwe ke seo Grew a se ngwadilego, Storrs o ile a hlahloba ka kelohloko seo Mangwalo a se bolelago mabapi le moya gomme a boledišana ka taba ye le baruti ba bangwe. Mafelelong Storrs o ile a phetha ka go phatlalatša therešo ya bohlokwa ya Mangwalo yeo a bego a sa tšwa go e hwetša ka morago ga go ithuta ka phišego ka nywaga e mehlano. Mathomong o ile a lokišetša thero yeo a bego a tla e nea ka Sontaga se itšego ka 1842. Lega go le bjalo, o ile a bona go le bohlokwa gore a rere ka mo go oketšegilego e le gore a kgone go hlalosa taba ya gagwe gabotse. Mafelelong o ile a dira dithero tše tshela ka taba ya go hwa ga moya, tšeo a ilego a di gatiša ka pukung e bitšwago Six Sermons. Storrs o ile a bapiša mangwalo e le gore a utolle ditherešo tše di kgahlišago tšeo di khupeditšwego ke dithuto tše di hlomphollago Modimo tša Bojakane.
Na Beibele e Ruta Gore Moya ga o hwe?
Beibele e bolela ka balatedi ba Jesu ba tloditšwego bao ba newago go se hwe e le moputso wa go botega ga bona. (1 Bakorinthe 15:50-56) Storrs o ile a bea mabaka ka gore ge e ba batho ba botegago ba newa moputso wa go se hwe, gona moya wa ba kgopo o a hwa. Go e na le gore a phopholetše, o ile a hlahloba Mangwalo. O ile a hlahloba Mateo 10:28, go ya ka King James Version yeo e rego: “Le boife yoo a kgonago go fediša mmele le moya diheleng.” Ka gona moya o ka fedišwa. Le gona o ile a bapiša le Hesekiele 18:4 yeo e rego: “Moya o senyago wona o tlo hwa.” (PK) Therešo ye ya bohlokwa e ile ya ba molaleng ge Beibele e hlahlobja. Storrs o ile a ngwala gore: “Ge e ba seo ke se dumelago ka go hwa ga moya e le therešo, gona dikarolo tše dingwe tša Mangwalo tšeo di bego di dutše di sa kwešišege tabeng ya go se hwe ga moya di ba molaleng, di a kgahliša, di kwagala kudu e bile di ba le matla.”
Eupša go thwe’ng ka mangwalo a bjalo ka Juda 7? E re: “Le Sodoma le Gomora le metse ya mathokô ao, ye e dirilexo ka mokxwa wa batho bao ya otswa ya bá ya latêla nama e šele, e dula e beetšwe xo swanthšetša batho kôtlô ya mollô wo o sa timexo.” (Beibele ya Sepedi) Ge ba bala temana ye, ba bangwe ba ka phetha ka gore meoya ya bao ba ilego ba bolawa kua Sodoma le Gomora e tlaišwa ka mollo ka mo go sa felego. Storrs o ngwadile gore: “Anke re bapišeng Mangwalo.” Ke moka o ile a tsopola 2 Petro 2:5, 6, yeo e rego: “Le lefase lela la kxalê xa a ka a le tsebafa, a phološa batho ba seswai ka Noaxe . . . mola lefase la banyatši à le ribexetša ka meetse-fula. Le metse yela ya Sodoma le Gomora ó e lahlile ya ba molôra, xore ka yôna xo tsebyê se se tl’o xo dirwa banyatši.” (Beibele ya Sepedi) Ee, Sodoma le Gomora di ile tša fetošwa molora, tša fedišetšwa sa ruri gotee le baagi ba tšona.
Storrs o ile a hlalosa gore: “Petro o re thuša go kwešiša puku ya Juda. Go bapiša dipuku tše ka bobedi go bontšha ka mo go kwagalago tsela yeo ka yona Modimo a sa kgahlišwego ke badiradibe. . . . Dikahlolo tšeo lefase la kgale, e lego Sodoma le Gomora, le ilego la ahlolwa ka tšona ke keletšo ya sa ruri goba ‘ya ka mo go sa felego,’ temošo goba ‘mohlala’ go batho ka moka go iša bofelong bja lefase.” Ka gona Juda o be a bolela ka ditla-morago tša mollo woo o fedišitšego Sodoma le Gomora e le tša ka mo go sa felego. Seo le gatee ga se fetoše taba ya gore moya wa motho o a hwa.
Storrs o be a sa diriše mangwalo ao a thekgago pono ya gagwe mola a hlokomologa a mangwe. O ile a hlahlobišiša taba yeo e dikologilego temana e nngwe le e nngwe go akaretša le moko-taba wa Beibele. Ge go be go bonala temana e itšego e ganetšana le mangwalo a mangwe, Storrs o be a tsoma lebaka le le kgwagalago mangwalong ka moka a Beibele.
Mokgwa wa Russell wa go Ithuta Mangwalo
Yo mongwe wa bao ba ilego ba ikgweranya le George Storrs e be e le lesogana leo le bego le rulaganya sehlopha sa go ithuta Beibele kua Pittsburgh, Pennsylvania. Leina la lona e be e le Charles Taze Russell. Se sengwe sa dihlogo tša lona tša mathomo tšeo di theilwego Mangwalong se ile sa gatišwa ka 1876 ka makasineng woo o bitšwago Bible Examiner, woo o bego o rulaganywa ke Storrs. Russell o ile a leboga tutuetšo yeo barutwana ba pele ba Beibele ba bilego le yona go yena. Ka morago, ge e be e le morulaganyi wa Zion’s Watch Tower, o ile a leboga thušo e kgolo yeo Storrs a ilego a mo nea yona ge ba be ba boledišana gotee le ka mangwalo ao a ilego a mo ngwalela ona.
Ge a be a e-na le nywaga e 18, C. T. Russell o ile a rulaganya sehlopha sa go ithuta Beibele gomme a thea mokgwa wa go ithuta Beibele. A. H. Macmillan, e lego morutwana wa Beibele yoo a bego a dirišana le Russell, o hlalositše mokgwa wo ka gore: “Yo mongwe o be a botšiša potšišo. Ke moka ba be ba e ahla-ahla. Ba be ba bala mangwalo ka moka ao a sepedišanago le ntlha yeo, ke moka ge ba kgotsofaditšwe ke go dumelelana ga ditemana tše, ba be ba bolela gore phetho ya bona ke efe gomme ba e ngwale fase.”
Russell o be a kgodišegile gore ge Beibele e balwa ka moka, e swanetše go utolla molaetša wo o sa ikganetšego le wo o dumelelanago le semelo sa Mongwadi wa yona e lego Modimo. Ge go be go bonala go le thata go kwešiša karolo le ge e le efe ya Beibele, Russell o be a dumela gore e swanetše go hlaloswa ke ditemana tše dingwe tša Beibele.
Ke Mokgwa o Theilwego Beibeleng
Lega go le bjalo, Russell, Storrs le Grew e be e se batho ba mathomo ba go dumelela Mangwalo gore a itlhalose. Mokgwa wo o thomilwe ke Mothei wa Bokriste, e lego Jesu Kriste. O be a diriša mangwalo a mantši go hlalosa seo ditemana tše itšego di se bolelago e le ka kgonthe. Ka mohlala, ge Bafarisei ba be ba nyatša barutiwa ba gagwe ka gobane ba robile diako tša mabele ka Sabatha, Jesu o ile a diriša pego e lego go 1 Samuele 21:6 go bontšha kamoo molao wa Sabatha o swanetšego go dirišwa ka gona. Baetapele ba bodumedi ba be ba tlwaelane le pego ye, yeo go yona Dafida le banna bao a bego a e-na le bona ba ilego ba ja dinkgwa tša neo. Ke moka Jesu o ile a tsopola karolo ya Molao yeo e rego ke feela baperisita ba leloko la Arone bao ba bego ba swanetše go ja senkgwa sa neo. (Ekisodo 29:32, 33; Lefitiko 24:9) Lega go le bjalo, Dafida o ile a botšwa gore a ka ja dinkgwa tšeo. Jesu o ile a phetha polelo ya gagwe yeo e nago le tutuetšo e matla ka go tsopola puku ya Hosea a re: “Ge e ba le be le kwešišitše se se bolelwago ke gore, ‘Ke nyaka kgaugelo, e sego sehlabelo,’ le ka be le se la ba bona molato bao ba se nago molato.” (Mateo 12:1-8) A mohlala o mobotse gakaakang wa go bapiša mangwalo e le gore re be le kwešišo e nepagetšego!
Balatedi ba Jesu ba ile ba diriša mokgwa o swanago wa go bapiša mangwalo e le gore ba kwešiše temana e itšego. Ge moapostola Paulo a be a ruta batho kua Thesalonika, o ile “a ba fa mabaka ka Mangwalo, a hlalosa le go hlatsela ka ditšhupetšo gore go be go swanetše gore Kriste a tlaišege le go tsoga bahung.” (Ditiro 17:2, 3) Le mangwalong a gagwe ao a buduletšwego ke Modimo, Paulo o ile a dumelela Beibele gore e itlhalose. Ka mohlala, ge a be a ngwalela Baheberu, o ile a tsopola mangwalo a mantši go bontšha gore Molao e be e le moriti wa dilo tše dibotse tše di tlago go tla.—Baheberu 10:1-18.
Ee, barutwana ba botegago ba Beibele ba lekgolong la bo-19 le mathomong a lekgolo la bo-20 la nywaga ba be ba fo diriša mokgwa wo wa Bokriste. Mokgwa wa go bapiša mangwalo o tšwela pele go dirišwa ka makasineng wa Morokami. (2 Bathesalonika 2:15) Dihlatse tša Jehofa di diriša molao wo wa motheo ge di hlahloba lengwalo.
Hlahloba Taba e Dikologilego
Re ka ekiša bjang mohlala o mobotse wa Jesu le balatedi ba gagwe ba botegago ge re bala Beibele? Sa pele, re ka hlahloba taba e dikologilego lengwalo leo re le ahla-ahlago. Taba e dikologilego e ka re thuša bjang go kwešiša seo se bolelwago ke lengwalo leo re le balago? Ka mohlala, a re tšee mantšu a Jesu ao a ngwadilwego go Mateo 16:28, a rego: “Ruri ke le botša gore go na le ba bangwe ba bao ba emego mo ba ba ka se kego ba kwa lehu le gatee go ba go fihla pele ba bona Morwa wa motho a e-tla ka mmušo wa gagwe.” Ba bangwe ba ka nagana gore mantšu a ga se a phethagala ka gobane barutiwa ba Jesu ka moka bao ba bego ba le gona ge a be a bolela mantšu ao ba hwile pele Mmušo wa Modimo o thewa legodimong. The Interpreter’s Bible ge e bolela ka temana ye e re: “Polelelo pele ye ga se ya phethagala, gomme ka morago Bakriste ba ile ba bona go le bohlokwa gore ba hlalose gore e be e le tshwantšhišo.”
Lega go le bjalo, taba yeo e dikologilego temana ye gotee le dipego tšeo di sepedišanago le yona tša Mareka le Luka, di re thuša go kwešiša seo ge e le gabotse lengwalo le le se bolelago. Ke’ng seo Mateo a se boletšego gatee-tee ka morago ga go bolela mantšu ao a tsopotšwego ka mo godimo? O ngwadile gore: “Matšatši a tshelelago ka morago ga moo Jesu a tšea Petro le Jakobo le Johane ngwanabo a ya le bona thabeng e telele ba nnoši. A fetoga ponagalo pele ga bona.” (Mateo 17:1, 2) Mareka le Luka le bona ba tswalanya mantšu a Jesu a mabapi le Mmušo le pego ya go fetoga ga ponagalo ya gagwe. (Mareka 9:1-8; Luka 9:27-36) Go tla ga Jesu ka matla a Mmušo go bonagaditšwe ka go fetoga ga ponagalo ya gagwe, e lego go bonagala ga gagwe a tletše letago a le pele ga barutiwa ba gagwe ba bararo. Ge Petro a be a bolela ka go bona ga gagwe go fetoga ga ponagalo ya Jesu, o bontšha gore kwešišo ye ke ya therešo ka go bolela ka “matla le go ba gona ga Morena wa rena Jesu Kriste.”—2 Petro 1:16-18.
Na o Dumelela Beibele Gore e Itlhalose?
Go thwe’ng ge e ba o sa kwešiše lengwalo gaešita le ge o ile wa hlahloba taba yeo e le dikologilego? O ka holega ge e ba o le bapiša le mangwalo a mangwe, o dutše o gopola moko-taba wa Beibele ka moka. Thušo e nngwe e botse kudu ya go go thuša go dira bjalo e hwetšagala ka go New World Translation of the Holy Scriptures, yeo ga bjale e hwetšagalago e feletše goba ka karolo ya yona ka maleme a 57. Thušo yeo ke lelokelelo la ditšhupetšo tšeo di hwetšagalago bogareng bja letlakala le lengwe le le lengwe dikgatišong tša yona tše dintši. O ka hwetša ditšhupetšo tše fetago tše 125 000 ka go New World Translation of the Holy Scriptures—With References, yeo e hwetšagalago ka maleme a mantši a magolo. “Matseno” a Beibele yeo a hlalosa gore: “Go bapišwa mo go dirilwego ka šedi ga ditšhupetšo le tlhahlobo ya mengwalo ya tlase yeo e sepedišanago le tšona go tla utolla go dumelelana mo go sepedišanago ga dipuku tše 66 tša Beibele, e le bohlatse bja gore di bopa puku e tee yeo e buduletšwego ke Modimo.”
Anke re bone kamoo go diriša ditšhupetšo go ka re thušago go kwešiša lengwalo. A re diriše mohlala wa histori ya Aborama, goba Aborahama. Naganišiša ka potšišo ye: Ke mang yo a bego a eteletše pele ge Aborama le lapa la gagwe ba tloga Uri? Genesi 11:31 (NW) e re: “Thara a tšea Aborama morwa wa gagwe le Lota, . . . le Sarai ngwetši ya gagwe, . . . gomme ba huduga le yena Uri ya Bakaladea ba ya nageng ya Kanana. Mafelelong ba fihla Harane gomme ba dula gona.” Ka go fo bala temana ye, motho a ka phetha ka gore tatago Aborama e lego Thara, ke yena a bego a eteletše pele. Lega go le bjalo, ka go New World Translation, re hwetša ditšhupetšo tše 11 mo temaneng ye. Ya mafelelo e re iša go Ditiro 7:2 moo re balago keletšo ya Stefano go Bajuda ba lekgolong la pele la nywaga e rego: “Modimo wa letago o iponagaditše go rakgolokhukhu wa rena Aborahama ge a be a le Mesopotamia pele a dula Harane, a re go yena, ‘Tloga nageng ya geno le go metswalo ya gago gomme o tle nageng ye ke tlago go go bontšha yona.’” (Ditiro 7:2, 3) Na Stefano o be a fapanya taba ye le ya go tloga ga Aborama Harane? Go molaleng gore ga go bjalo, ka ge lengwalo le e le karolo ya Lentšu le le buduletšwego la Modimo.—Genesi 12:1-3.
Bjale ke ka baka la’ng Genesi 11:31 e bolela gore “Thara [o ile] a tšea Aborama morwa wa gagwe” le ditho tše dingwe tša lapa la gagwe gomme a ya Uri? Thara e be e sa dutše e le hlogo yeo e lego mopatriareka. O ile a dumela go sepela le Aborama, ke ka baka leo go bolelwago gore ke yena a hudušeditšego lapa Harane. Ka go bapiša mangwalo a a mabedi le go a dumelelanya, re kgona go kwešiša seo ge e le gabotse se diregilego. Ka tlhompho Aborama o ile a kgodiša tatagwe gore ba swanetše go huduga Uri go ya ka taelo ya Modimo.
Ge re bala Mangwalo, re swanetše go hlahloba taba e dikologilego gotee le moko-taba wa Beibele ka moka. Bakriste ba eletšwa ka gore: “Ga se ra amogela moya wa lefase, eupša re amogetše moya o tšwago go Modimo, gore re tsebe dilo tšeo re di neilwego ka botho ke Modimo. Dilo tše gape ga re di bolele ka mantšu ao a rutwago ka bohlale bja batho, eupša ka ao a rutwago ke moya, ge re hlakanya ditaba tša moya le mantšu a moya.” (1 Bakorinthe 2:11-13) Ka kgonthe, re swanetše go lopa Jehofa gore a re thuše go kwešiša Lentšu la gagwe gomme re leke go “hlakanya ditaba tša moya le mantšu a moya” ka go hlahloba taba yeo e dikologilego lengwalo leo re le ahla-ahlago le ka go hlahloba mangwalo ao a sepedišanago le lona. Eka re ka tšwela pele re hwetša ditherešo tša bohlokwa ka go ithuta Lentšu la Modimo.


text:
THUŠO BAKENG SA LAPA | LENYALO
Kamoo go ka Phengwago Polelo e Gobatšago
TLHOHLO
Nako le nako ge go tsoga ngangišano, wena le molekane wa gago le thoma go swayana diphošo o šoro. Polelo e gobatšago e tlwaelegile kudu lenyalong la lena moo e lego gore e fetogile mokgwa wa lena wa poledišano.
Ge e ba se se direga lenyalong la lena, le ka kgona go kgaotša mokgwa wo. Lega go le bjalo, le swanetše go thoma ka go hlahloba dibaki tša wona le lebaka leo go lego kaone kudu gore le dire diphetogo.
LEBAKA LA GO DIREGA GA SEO
Lapa leo motho a godišeditšwego go lona. Banna le basadi ba bantši ba godišeditšwe malapeng ao go ona go bego go dirišwa polelo e gobatšago ka mehla. Molekane o tee goba bobedi bja bona ba ka ba ba diriša polelo yeo ba e kwelego go batswadi ba bona.
Tutuetšo ya boithabišo. Difilimi le ditshwantšhetšo tša metlae tša thelebišeneng di dira metlae ka polelo e hlabago, gomme di dira gore babogedi ba nagane gore polelo e bjalo ga e gobatše—goba le gore e a segiša.
Setšo. Ditšhaba tše dingwe di ruta gore bannanna ke bagateledi goba gore basadi ba swanetše go ba bogale wa go šiiša e le gore ba se bonagale eka ba a fokola. Nakong ya ngangišano, balekane ba nago le boemo bjo bjalo bja kgopolo ba ka lebelelana e le manaba go e na le go lebelelana e le badirišani, e bile ba ka diriša mantšu a gobatšago go e na le go diriša mantšu a thobago.
Go sa šetšwe gore e bakwa ke eng, polelo e gobatšago e ka lebiša tlhalong gotee le mathateng a mantši a tša maphelo. Ba bangwe e bile ba re mantšu a gobatša kudu go feta go itiwa ka matswele. Ka mohlala, mosadi yoo monna wa gagwe a bego a mo itia ka mantšu le ka matswele o re: “Ke be ke thatafalelwa ke go kgotlelela go rogwa go feta go kgotlelela go itiwa. Ke be nka bona go le kaone go itiwa go e na le go hlabja ka mantšu.”
O ka dira’ng ge e ba wena le molekane wa gago le dumeletše polelo e gobatšago e senya tswalano ya lena?
SEO O KA SE DIRAGO
Bontšha kwelobohloko. Ipee boemong bja molekane wa gago, gomme o leke go kwešiša kamoo mantšu a gago a tla dirago gore a ikwe ka gona. Ge e ba go kgonega, nagana ka boemo bjo itšego bjoo go bjona molekane wa gago a ilego a kwa gore o mo hlaba ka mantšu. O se ke wa fapošwa ke seo o se boletšego; tabakgolo mo ke kamoo molekane wa gago a ilego a ikwa ka gona ka seo o se boletšego. Na o ka nagana ka ditsela tšeo ka tšona polelo e gobatšago e ka bago e ile ya tšeelwa legato ke mantšu a botho? Beibele e re: “Karabo ge e le boleta e phohliša pefelo, eupša lentšu leo le hlabago le tsoša bogale.”—Diema 15:1.
Šetša banyalani bao ba hlomphanago. Ge e ba mehlala e mebe e ile ya tutuetša mokgwa woo o boledišanago le batho ka wona, tsoma mehlala e mebotse. Theetša banyalani bao mokgwa wa bona wa go bolela o ka ekišwago.—Molao wa motheo wa Beibele: Bafilipi 3:17.
Tsošološang maikwelo ao le kilego la ba le ona. Polelo e gobatšago gantši ke bothata bja pelo e sego bja molomo. Ka gona, katanela go dula o nagana ka dilo tše dibotse le go ikwa gabotse ka molekane wa gago. Naganišiša ka mediro yeo le kilego la thabela go e dira le le mmogo. Lebelelang diswantšho tša kgale. Ke’ng seo se bego se go segiša? Ke dika dife tšeo di dirilego gore le kgahlane?—Molao wa motheo wa Beibele: Luka 6:45.
Diriša mafoko a thomago ka “ke.” Go e na le go hlasela molekane wa gago ka mantšu, hlalosa kamoo o ikwago ka gona ka go bolela kamoo o kgomegilego ka gona. Ka mohlala, go bolela gore “Ke ikwa eka pono ya ka ga e bohlokwa ge o dira dithulaganyo o sa ntheriše pele” go ka dira gore karabelo e be e botse go e na le go bolela gore “Ke go tseba o le bjalo—o dula o dira dithulaganyo o sa ntheriše pele!”—Molao wa motheo wa Beibele: Bakolose 4:6.
Tseba nako ya go kgaotša. Ge e ba le thoma go befelwa gomme le thoma go diriša mantšu a sa kgahlišego, go ka ba kaone ge le ka šuthiša poledišano. Gantši ga se phošo go tlogela go ngangišana ka bogale go fihlela go ka boledišanwa maswafo a ile fase.—Molao wa motheo wa Beibele: Diema 17:14.
Polelo e gobatšago gantši ke bothata bja pelo e sego bja molomo
Ithute ka mo go oketšegilego
Lapa la Gago e ka ba Leo le Thabilego Bjang?
Jehofa, Modimo yo a thabilego, o nyaka gore lapa le thabe. Hwetša keletšo e šomago e tšwago ka Beibeleng bakeng sa banna, basadi, batswadi le bana.


text:
KGAOLO 64
Go Nyakega ga go Lebalela
NA GO NYAKEGA GO LEBALELA GAŠUPA?
SESWANTŠHO SA MABAPI LE MOHLANKA YO A SE NAGO KGAUGELO
Petro o kwele keletšo ya Jesu ya mabapi le kamoo bothata bo ka rarollwago ka gona magareng ga barwarre ka gore ba leke go boledišana. Lega go le bjalo, go bonagala Petro a nyaka go tseba ka go lebanya gore o swanetše go leka go lebalela gakae.
Petro o a botšiša o re: “Morena, ngwanešo o swanetše go ntshenyetša gakae gomme nna ke mo lebalele gakae? Go fihla gašupa?” Baetapele ba bangwe ba bodumedi ba ruta gore motho o swanetše go lebalela go fihla gararo. Ka gona Petro a ka nagana gore o tla be a lebaletše ngwanabo kudu ge e ba a ka mo lebalela “go fihla gašupa.”—Mateo 18:21.
Lega go le bjalo, kgopolo ya go boloka pego e bjalo ya diphošo ga e sepedišane le thuto ya Jesu. Ka gona o phošolla Petro o re: “Ke re go wena, e sego go fihla gašupa, eupša go fihla ga masomešupa-šupa.” (Mateo 18:22) Seo ka mantšu a mangwe se bolela go lebalela ka mo go feletšego. Petro ga se a swanela go lekanyetša makga ao a lebalelago ngwanabo ka ona.
Ke moka Jesu o botša Petro le ba bangwe seswantšho go ba bontšha boikarabelo bja bona bja gore e be bao ba lebalelago. Se bolela ka mohlanka yo a palelwago ke go ekiša mong wa gagwe yo a nago le kgaugelo. Kgoši e nyaka go lokiša melato ya tša ditšhelete le bahlanka ba yona. Mohlanka yo mongwe yo a nago le sekoloto se segolo kudu sa ditalente tše 10 000 [ditenariase tše 60 000 000] o tlišwa go yena. Ga go na kamoo a ka lefago sekoloto seo. Ka gona kgoši e laela gore mohlanka yoo, mosadi wa gagwe le bana ba gagwe ba rekišwe gomme sekoloto se lefše. Ka baka leo, mohlanka o wela fase dinaong tša mong wa gagwe gomme a mo lopa a re: “Se mphelele pelo ke tla go lefa se sengwe le se sengwe.”—Mateo 18:26.
Kgoši e kwela mohlanka wa yona bohloko gomme e phumola molato wa gagwe o mogolo kudu. Gateetee ge kgoši e dirile seo, mohlanka a tšwa a hwetša mohlankagotee le yena yo a mo kolotago ditenariase tše 100. O swara mohlanka yoo yo mongwe gomme a thoma go mo kgama, a re: “Ntefe seo o nkolotago.” Eupša mohlankagotee yoo a wela fase dinaong tša mohlanka yo a mo kolotago a mo lopa a re: “Se mphelele pelo ke tla go lefa.” (Mateo 18:28, 29) Lega go le bjalo, mohlanka yo kgoši e mo lebaletšego molato wa gagwe ga a ekiše mong wa gagwe. O dira gore mohlankagotee le yena, yo a kolotago tšhelete e nyenyane, a lahlelwe kgolegong go fihla a ka lefa seo a se kolotago.
Ke moka Jesu o tšwela pele go bolela gore bahlanka ba bangwe bao ba bonego tshwaro yeo e se nago kgaugelo ba ya go botša mong wa bona, yoo ka pefelo a laelago gore mohlanka yoo a bitšwe, gomme a re: “Mohlanka yo kgopo, ke go phumoletše molato wola ka moka ge o be o ntopa. Na le wena o be o sa swanela go gaugela mohlankagotee le wena bjalo ka ge le nna ke go gaugetše?” Kgoši e befetšwego e gafela mohlanka yo a sa gaugelego go balebeledi ba kgolego go fihla a lefa sohle seo a se kolotago. Jesu o phetha ka gore: “Tate wa legodimong le yena o tla le swara bjalo, ge e ba yo mongwe le yo mongwe wa lena a sa lebalele ngwanabo go tšwa pelong.”—Mateo 18:32-35.
A thuto e botse yeo e swanetšego go re ruta ka go lebalela! Modimo o re lebaletše molato o mogolo wa sebe. Phošo le ge e le efe yeo ngwanabo rena wa Mokriste a ka re direlago yona ke e nyenyane ge e bapišwa le molato o mogolo wa rena wa sebe. Le gona Jehofa ga a re lebalele gatee feela eupša o re lebalela ga dikete. Na re ka se lebalele ngwanabo rena ka makga a sego kae gaešita le ge re na le lebaka la go belaela? Bjalo ka ge Jesu a rutile Thutong ya Thabeng, Modimo o tla “re [lebalela] melato ya rena, bjalo ka ge le rena re lebaletše bao ba nago le melato go rena.”—Mateo 6:12.
Ithute ka mo go oketšegilego
Lebalelanang ka Bolokologi
Naganang kamoo re ka ekišago mohlala wa Jehofa wa go ikemišetša go lebalela.


text:
MOROKAMI FEBRUARY 2014
Ntwa Yeo e Fetošitšego Lefase
Ke ka baka la’ng ntwa ya pele ya lefase e ile ya hlakahlakanya lefase? Na dikarabo di re utollela se sengwe ka bokamoso?
Ntwa Yeo e Fetošitšego Lefase
Ke bjang ntwa ya pele ya lefase, yeo gape e bitšwago “Ntwa e Kgolo,” e fetošitšego lefase ka ditsela tšeo di sa dutšego di re kgoma lehono?
Sebaki sa Kgonthe sa Ntwa le Tlaišego
Beibele e tswalanya bjang ntwa ya kua legodimong le ntwa ya lefase gaešita le mathata a lego lefaseng?
Kholofetšo ya Lefase la Paradeise e Fetošitše Bophelo bja ka!
Ivars Vigulis o be a theile bophelo bja gagwe botumong, letagong le go thabeleng go phadišana ka dithuthuthu. Ditherešo tša Beibele di fetošitše bophelo bja gagwe bjang?
Na o be o Tseba?
Go be go dirišwa dikgopha dife mehleng ya Beibele? Ke dibego dife tšeo di bego di amogelega tempeleng kua Jerusalema?
Ke ka Baka la Eng Modimo a Dumelela ba Matla ba Gatelela Bao ba se Nago Matla?
Beibele e hlalosa seo Modimo a se dirago ka kgatelelo ga bjale le seo a tlago go se dira nakong e tlago.
O Ile a Kgotlelela ge a Swarwa ka go Hloka Toka
Na o kile wa swarwa ka go hloka toka? Na o duma go bona Modimo a lokiša ditaba? Ela hloko kamoo o ka ekišago Eliya yo a botegago.
Dipotšišo tša Beibele di a Arabja
Na go na le bohlatse bjo bo bontšhago gore Beibele etšwa go Modimo? E ngwadilwe bjang?
Dihlogo tše Dingwe tša Inthaneteng
Khutšo ya Lefase—Go Re’ng e le Toro Feela?
Maiteko a batho a go tliša khutšo ya lefase a paletšwe. Ela hloko mabaka a mmalwa.


text:
“Le Duleng Leratong la Modimo”
Kgatišo ye e tla go thuša gore o tšwele pele o diriša melao ya motheo ya Beibele bophelong bja gago, ka go re’alo seo sa dira gore o dule leratong la Modimo.
Lengwalo le Tšwago go Sehlopha se Bušago
Sehlopha se Bušago sa Dihlatse tša Jehofa se kgothaletša bohle bao ba ratago Jehofa gore ba latele mohlala wa Jesu, yo a ilego a dula leratong la Tatagwe.
KGAOLO 1
“Se ke Seo Lerato la Modimo le se Bolelago”
Ka lefoko letee feela, Beibele e hlalosa kamoo re ka bontšhago gore re rata Modimo ka gona.
KGAOLO 2
Ke Bjang o ka Dulago o na le Letswalo le Lebotse?
Na go a kgonega gore motho a be le letswalo le lebotse eupša la se be le hlwekilego mahlong a Modimo?
KGAOLO 3
Rata Bao ba Ratwago ke Modimo
Jehofa o šedi kudu ge a kgetha bagwera, le rena re swanetše go ba šedi.
KGAOLO 4
Ke ka Baka La’ng re Swanetše go Hlompha Bolaodi?
Mangwalo a tšweletša maemo a mararo bophelong moo Modimo a re kgopelago gore re hlomphe batho bao ba lego maemong a bolaodi.
KGAOLO 5
Kamoo re ka Dulago re Arogile Lefaseng
Lentšu la Modimo le bontšha ditsela tše hlano tšeo re ka fapanago le lefase.
KGAOLO 6
Kamoo o ka Kgethago Boithabišo bjo bo Lokilego
Go na le dipotšišo tše tharo tšeo di ka go thušago gore o kgethe ka bohlale.
KGAOLO 7
Na o Tšeela Bophelo Godimo go Etša Modimo?
Na go ila madi go akaretša go feta go no re ga o bolaye motho?
KGAOLO 8
Modimo o Rata Batho Bao ba Hlwekilego
Beibele e ka go thuša gore o pheme go dira dilo tšeo di ka dirago gore o se hlweke mahlong a Jehofa.
KGAOLO 9
“Tšhabang Bootswa!”
Ngwaga o mongwe le o mongwe, Bakriste ba dikete ba dira bootswa. O ka phema bjang molaba wo?
KGAOLO 10
Lenyalo—Mpho e Tšwago go Modimo yo Lerato
O ka rulaganya bjang lenyalo le le atlegilego? Ge e ba o šetše o le lenyalong, o ka dira eng gore lenyalo la gago le se senyege?
KGAOLO 11
“Lenyalo a le Hlomphege”
Go na le dipotšišo tše tshela tšeo di ka le thušago gore lenyalo la lena le thabiše.
KGAOLO 12
Bolelang Polelo “e Botse ya go Aga”
Polelo e ka hlaba ba bangwe goba ya ba aga. Ithute go diriša mpho ya polelo ka tsela yeo Jehofa a rerilego gore e dirišwe ka yona.
KGAOLO 13
Menyanya Yeo e sa Kgahlišego Modimo
Menyanya e mengwe le maikhutšo yeo go ka bonagalago e hlompha Modimo ge e le gabotse e a mo nyatša.
KGAOLO 14
Botegang Dilong Tšohle
Pele o ka botegela batho ba bangwe, go na le mogato wo o swanetšego go o gata.
KGAOLO 15
Thabela tše Botse tša Boitapišo bja Gago
Hwetša dikarabo tše hlano tša dipotšišo tše bohlokwa tšeo di ka go thušago go dumela goba go gana mošomo o itšego.
KGAOLO 16
Ganetšang Diabolo le Ditiro tša Gagwe tša Bohwirihwiri
Re a tseba gore Sathane o na le matla, lega go le bjalo ga a re fenye. Ka baka la’ng?
KGAOLO 17
“Ikageng Tumelong ya Lena e Kgethwakgethwa”
Megato e meraro yeo e ka thušago go tiiša tumelo ya gago gore o dule o le leratong la Modimo.
LEMETLETŠO
Kamoo Motho yo a Kgaotšwego a Swanetšego go Swarwa ka Gona
Na go bohlokwa gore o se sa ikopanya le motho yoo?
LEMETLETŠO
Go Rwala Hlogong—Go Swanetše go Dirwa Neng le Gona ka Baka la Eng?
Beibele e tšweletša maemo a mararo ao a ka go thušago go araba.
LEMETLETŠO
Go Dumediša Folaga, go Bouta, le Tirelo Yeo e Sego ya Bohlabani
Ke mangwalo afe ao a ka go thušago gore o dule o e na le letswalo le lebotse ditabeng tše?
LEMETLETŠO
Dikarolwana tša Madi le Mekgwa ya go Buiwa
Ka go no gata megato e bonolo feela, o ka kgona go lebeletšana le mathata a kalafo.
LEMETLETŠO
Fenya Mokgwa wa go Tsoša Ditho tša Pelego
Fenya mokgwa wa go tsoša ditho tša pelego?
LEMETLETŠO
Pono ya Beibele ka Tlhalo le Karogano
Go ya ka Beibele, motho yo a hladilego goba yo a hladilwego a ka nyala goba a nyalwa gape neng?
LEMETLETŠO
Go Rarolla Dingangišano Ditabeng tša Kgwebo
Na Mokriste a ka swariša Mokristegotee le yena?


text:
Na re Swanetše go Rapela Diswantšho?
Karabo ya Beibele
Aowa, ga se ra swanela go rapela diswantšho. Ge New Catholic Encyclopedia e hlalosa melao yeo Modimo a e neilego setšhaba sa Isiraele, e re: “Go tšwa go dipego tše di fapafapanego tša Beibele, go molaleng gore borapedi bja therešo bja Modimo ga bo diriše diswantšho.” Ela hloko ditemana tše tša Beibele:
“O se ke wa itirela seswantšho se se betlilwego goba sebopego sa selo seo se swanago le selo le ge e le sefe seo se lego godimo magodimong goba seo se lego tlase lefaseng goba seo se lego ka meetseng ka tlase ga lefase. O se ke wa di khunamela goba wa gokeletšwa go di hlankela, gobane nna Jehofa Modimo wa gago ke Modimo yo a nyakago boineelo bjo bo feletšego.” (Ekisodo 20:4, 5) Ka ge Modimo a nyaka “boineelo bjo bo feletšego,” ga a kgahlišwe ke ge re mo rapela ka diswantšho, medingwana, dihlwadieme goba maswao.
“Nka se abelane tumišo ya ka le diswantšho.” (Jesaya 42:8, Easy-to-Read Version) Modimo o hloile bao ba mo rapelago ka diswantšho. Ge ba bangwe ba Baisiraele ba be ba leka go mo rapela ka seswantšho sa namane, Modimo o ile a re ba dirile “sebe se se šišimišago.”—Ekisodo 32:7-9, Easy-to-Read Version.
“Ga se ra swanela go nagana gore Modimo o swana le gauta, silifera goba leswika, go swana le selo se se betlilwego ka bokgabo le go thalwa ke motho.” (Ditiro 17:29) Ka go se swane le borapedi bja boheitene, bjoo gantši bo dirišago diswantšho tšeo di “betlilwego ka bokgabo le go thalwa ke motho,” Bakriste ba swanetše go “sepela ka tumelo, e sego ka go bona,” go etša ge Beibele e bolela.—2 Bakorinthe 5:7.
“Itišeng go medingwana.” (1 Johane 5:21) Taelong yeo e neilwego setšhaba sa Isiraele le Bakriste, Beibele e pepentšha maaka a thuto ya gore Modimo o dumela re mo rapela ka diswantšho le maswao a bodumedi.
Ithute ka mo go oketšegilego
Ke ka Baka La’ng Dihlatse tša Jehofa di sa Diriše Sefapano Borapeding bja Tšona?
Gaešita le ge re le Bakriste, ga re diriše sefapano borapeding bja rena. Ka baka la’ng?
Na Jesu o Hwetše Sefapanong?
Batho ba bantši ba lebelela sefapano e le leswao la Bokriste. Na re swanetše go se diriša ge re rapela?
Emela Borapedi bja Therešo ka go Tia
Ke ditlhohlo dife tšeo o ka lebeletšanago le tšona ge o boledišana ka ditumelo tša gago go ba bangwe? O ka dira bjang se ntle le go ba kgopiša?


text:
Na o a Gopola?
Na o badile ka kelohloko ditokollo tša morago bjale tša Morokami? Bona ge e ba o ka kgona go araba dipotšišo tše di latelago:
Go bula Beibele ka bofofu go bolela’ng, gomme Bakriste ba swanetše go go lebelela bjang?
Go bula Beibele ka bofofu ke mokgwa wa go fo bula Beibele gomme wa bala lengwalo leo o kopanago le lona la mathomo o na le tumelo ya gore mantšu ao a tla go nea tlhahlo e nyakegago. Bakriste ba therešo ga ba diriše dipheko. Go e na le moo, ba ithuta Beibele gore ba be le tsebo e nepagetšego le go hwetša tlhahlo ya Modimo.—12/15, letlakala 3.
Ke “lefase” lefe leo le tlago go feta?
“Lefase” leo le tlago go feta ke lefase la batho bao maphelo a bona a sa sepedišanego le thato ya Modimo. (1 Joh. 2:17) Go tla phologa polanete ye gotee le batho ba botegago.—1/1, matlakala 5-7.
Gaešita le ge Abele a hwile, ke ka tsela efe a sa dutšego a bolela le rena lehono? (Baheb. 11:4)
O bolela le rena ka tumelo ya gagwe. Re ka ithuta tumelong ya gagwe gomme ra e ekiša. Mohlala wa gagwe o sa dutše o phela.—1/1, letlakala 12.
Ke dibopegong dife moo re swanetšego go ba šedi gore re se tloge kgauswi le Modimo?
Tše dingwe tša tšona ke tše latelago: mešomo ya rena ya boiphedišo, boitapološo le boithabišo bjoo re bo kgethago, go gwerana le wa leloko yoo a kgaotšwego, go diriša ga rena gampe thekinolotši, go tshwenyega kudu ka boemo bja rena bja tša maphelo, pono e fošagetšego ka tšhelete le ka go etiša pele dipono tša rena goba maemo a rena.—1/15, matlakala 12-21.
Re ka ithuta eng boikokobetšong bja Moshe?
Go e na le go dumelela boikgogomošo gore bo mo laole, Moshe o ile a ithekga ka Modimo, e sego ka bohlale bja gagwe. Le ka mohla ga re nyake gore matla ao re nago le ona, bolaodi goba bokgoni bja tlhago di dire gore re ikgogomoše; go e na le moo, re nyaka go bota Jehofa. (Die. 3:5, 6)—2/1, letlakala 5.
Bahu bao ba tlago go tsošwa ba tlo dula kae?
Palo e sego kae ya ba 144 000 e tla dula legodimong. Lega go le bjalo, bontši bja bao ba tlago go tsošwa ba tla phela mo lefaseng, ba na le kholofelo ya go phela go lona ka mo go sa felego.—3/1, letlakala 6.
Taba ya gore Baisiraele ba be ba sa “bolla pelong” e bolela’ng? (Jer. 9:26)
Ba be ba ngangabaletše go rabela gomme ba be ba swanetše go tloša seo se bego se dira gore dipelo tša bona di ngangabale—dikgopolo tša bona, dilo tšeo ba di ratago goba maikemišetšo a bona ao a bego a thulana le melao ya Modimo. (Jer. 5:23, 24)—3/15, matlakala 9-10.
Ke ka tsela efe Jesu e bilego mohlala wa motho yo a phetšego bophelo bjo bo nago le morero?
O be a na le morero bophelong, morero wa go dira thato ya Modimo. O be a rata Tatagwe ka mo go feletšego, e bile o be a rata batho. Ka baka leo, Jesu o be a tseba gore Tatagwe o a mo rata e bile o a mo amogela. Tšeo ke tšona dinotlelo tšeo di lebišago bophelong bjo bo nago le morero.—4/1, matlakala 4-5.
Karolo ya lefaseng ya mokgatlo wa Modimo e akaretša’ng?
E akaretša Sehlopha se Bušago, dikomiti tša makala, balebeledi ba basepedi, dihlopha tša bagolo, diphuthego le Dihlatse e le motho ka o tee ka o tee.—4/15, letlakala 29.
Ke ka baka la’ng re ka bolela gore go phethagatša ga Modimo dikahlolo tša gagwe e be e se pontšho ya gore o sehlogo?
Jehofa ga a kgahlwe ke lehu la ba kgopo. (Hesek. 33:11) Ditiro tša gagwe tša nakong e fetilego di bontšha gore ka lerato o lemoša batho pele a ka phethagatša kahlolo ya gagwe. Se se ka re nea kholofelo ya gore re tla phologa dikahlolo tša nakong e tlago.—5/1, matlakala 5-6.
Na Baisiraele ba be ba bolaya disenyi ka go di fega koteng?
Aowa. Ditšhaba tše dintši mehleng ya bogologolo di be di dira seo, eupša e sego Baisiraele. Mehleng ya ge go be go ngwalwa Mangwalo a Seheberu, badiri ba bobe ba be ba thoma pele ka go bolawa, mohlomongwe ka go kgatlwa ka maswika. (Lef. 20:2, 27) Ke moka ditopo tša bona di be di ka fegwa koteng e le temošo go ba bangwe.—5/15, letlakala 13.
Ke ka baka la’ng batho ba sa kgone go tliša khutšo lefaseng?
Le ge batho ba fihleletše dilo tše dintši, ga ba kgone go laola dikgato tša bona. (Jer. 10:23) Sathane o laola lefase, ka gona batho ba ka se tsoge ba kgonne go tliša khutšo. (1 Joh. 5:19)—6/1, letlakala 16.