text:
“Eyang le Dire Batho ba Ditšhaba ka Moka Barutiwa”
‘Eyang le dire batho ba ditšhaba ka moka barutiwa, le ba kolobetše, le ba rute go boloka dilo tšohle tšeo ke le laetšego tšona.’
DIKOPELO: 141, 97
1, 2. Ke dipotšišo dife tšeo re ka ipotšišago tšona mabapi le seo Jesu a se boletšego go Mateo 24:14?
JESU o boletše e sa le pele gore mehleng ya bofelo, ditaba tše dibotse tša Mmušo di be di tla bolelwa ditšhabeng tšohle. (Mateo 24:14) Ka ge re le Dihlatse tša Jehofa, re tsebja lefaseng ka moka ka modiro wa rena wa boboledi. Batho ba bangwe ba rata molaetša wa rena, mola ba bangwe ba sa o rate. Eupša le bao ba sa ratego molaetša wa rena, ba a re hlompha ka baka la modiro wo re o dirago. Re ipolela gore ke rena re dirago modiro wa boboledi woo Jesu a boletšego ka wona e sa le pele. Na re na le tshwanelo ya go bolela seo? Ke’ng seo se re kgodišago gore modiro wa rena wa boboledi ke modiro wo Jesu a boletšego ka wona e sa le pele?
2 Madumedi a mantši a ipolela gore a ruta batho molaetša wa Jesu. Eupša a ruta feela dikerekeng, thelebišeneng goba Inthaneteng, goba a no botša ba bangwe seo a ithutilego sona ka Jesu. Ba bangwe ba nagana gore ge ba thuša badiidi goba ba dira mešomo ya boithaopi e le dingaka, baoki, goba barutiši ke gona ge ba bolela ditaba tše dibotse. Eupša na mešomo ye ke wona modiro wa boboledi wo Jesu a boletšego ka wona?
3. Go ya ka Mateo 28:19, ke dilo dife tše nne tšeo balatedi ba Jesu ba swanetšego go di dira?
3 Na Jesu o be a nyaka gore barutiwa ba gagwe ba letele gore batho ba tle go bona? Aowa! Ka morago ga tsogo ya gagwe, Jesu o boditše balatedi ba gagwe ba bantši gore: ‘Ka gona, eyang le dire batho ba ditšhaba ka moka barutiwa, le ba kolobetše, le ba rute go boloka dilo tšohle tšeo ke le laetšego tšona.’ (Mateo 28:19, 20) Ka gona, ka ge re le balatedi ba Jesu re swanetše go dira dilo tše di latelago tše nne. Re swanetše go dira barutiwa, re ba kolobetše le go ba ruta. Eupša sa mathomo, re swanetše go ya go batho. Seithuti se sengwe sa Beibele se hlalosa ka gore: “Go ‘ya’ [bathong] ke mošomo wa modumedi yo mongwe le yo mongwe, e ka ba go ya go bao ba dulago kgauswi le wena goba bao ba lego mošola wa mawatle.”
4. Go ba “barei ba batho” go akaretša’ng?
4 Jesu o be a letetše’ng go barutiwa ba gagwe? Na o be a nyaka gore yo mongwe le yo mongwe wa bona a ikele tšhemong a nnoši, goba na o be a nyaka gore ba šome e le sehlopha seo se rulagantšwego? Ka ge go ka se kgonege gore motho o tee a dire boboledi go “ditšhaba ka moka,” barutiwa ba gagwe ba be ba swanetše go šoma e le sehlopha seo se rulagantšwego. Se ke seo Jesu a bego a se bolela ge a be a laletša barutiwa ba gagwe gore e be “barei ba batho.” (Bala Mateo 4:18-22.) Jesu o be a sa bolele ka motho o tee yo a reago dihlapi lewatleng. Go e na le moo, o be a bolela ka go rea dihlapi ka malokwa goba ka dinete. Mohuta wo wa go rea dihlapi o nyaka gore batho ba šome ka thata, ba rulaganywe gabotse, e bile o nyaka gore batho ba bantši ba swarišane.
5. Ke dipotšišo dife tše nne tšeo re swanetšego go di araba, gona ka baka la’ng?
5 E le gore re tsebe bao ba bolelago ditaba tše dibotse lehono, re swanetše go araba dipotšišo tše tše nne:
Ke molaetša ofe wo balatedi ba Jesu ba swanetšego go o bolela?
Maikemišetšo a bona e swanetše go ba afe ge ba dira modiro wo?
Ba swanetše go diriša mekgwa efe go dira boboledi?
Modiro wo o swanetše go dirwa go fihla kae, gona o swanetše go dirwa go fihla neng?
Dikarabo tša dipotšišo tše di tla re thuša go tseba gore ke bomang bao ba dirago modiro wo wa go phološa maphelo le gona di tla matlafatša kganyogo ya rena ya go tšwela pele re bolela.
KE MOLAETŠA OFE WO RE SWANETŠEGO GO O BOLELA?
6. Ke ka baka la’ng o ka kgodišega gore Dihlatse tša Jehofa di bolela molaetša wa therešo?
6 Bala Luka 4:43. Jesu o be a botša batho “ditaba tše dibotse tša Mmušo,” gomme o nyaka gore barutiwa ba gagwe ba dire se se swanago. Ke bomang lehono bao ba bolelago molaetša wo bathong ka moka? Ke Dihlatse tša Jehofa feela! Gaešita le batho ba bangwe bao ba re hloilego ba dumela seo. Ka mohlala, ekwa seo moruti yo mongwe yo e kilego ya ba moromiwa dinageng tše di fapafapanego a ilego a se botša yo mongwe wa Dihlatse tša Jehofa. Dinageng ka moka tšeo moruti yoo a bilego go tšona, o be a botšiša Dihlatse tša Jehofa gore di bolela molaetša ofe. Moruti yoo o itše: “Ka moka ga tšona e be e le ditlaela moo di nkarabilego ka go swana ka gore: ‘Re bolela ditaba tše dibotse tša Mmušo.’” Ge e le gabotse, seo moruti yoo a se boletšego se hlatsela gore ga re ditlaela, go e na le moo re Bakriste ba therešo bao ba nago le botee. (1 Bakorinthe 1:10) Le gona Mmušo wa Modimo ke molaetša o mogolo wo o ahlaahlwago ka makasineng wa Morokami o Tsebatša Mmušo wa Jehofa. Makasine wo o hwetšagala ka maleme a 254 gomme go tšweletšwa dikopi tše e ka bago tše 59 000 000 tša tokollo e nngwe le e nngwe, e lego seo se dirago gore e be makasine wo o phatlalatšwago kudu lefaseng go feta dimakasine tše dingwe!
Dihlatse tša Jehofa ke tšona feela di bolelago ditaba tše dibotse tša Mmušo wa Modimo
7. Re tseba bjang gore baruti ba Bojakane ga ba bolele molaetša wa maleba?
7 Baruti ba Bojakane ga ba bolele ka Mmušo wa Modimo. Ge e ba ba bolela ka wona, ba bantši ba bona ba re ke selo seo se lego ka gare ga pelo ya motho. (Luka 17:21) Ga ba rute batho gore Mmušo wa Modimo ke pušo ya legodimong yeo kgoši ya wona e lego Jesu. Go e na le moo, gantši ba bolela ka Jesu nakong ya Keresemose goba ya Easter. Ga ba hlalose gore Mmušo wa Modimo o tla rarolla mathata ka moka a batho le gore kgauswinyane o tla fediša bobe ka moka mo lefaseng. (Kutollo 19:11-21) Go molaleng gore baetapele ba Bojakane ga ba tsebe seo Jesu a tlago go se dira bjalo ka kgoši ya Mmušo wa Modimo. Le gona ka ge ba sa kwešiše molaetša wa Jesu, ga ba kwešiše gore ke ka baka la eng ba swanetše go bolela ka Mmušo wa Modimo.
MAIKEMIŠETŠO A RENA E SWANETŠE GO BA AFE GE RE DIRA MODIRO WO?
8. Ke maikemišetšo afe ao a fošagetšego a go dira boboledi?
8 Barutiwa ba Jesu ga se ba swanela go dira boboledi ka maikemišetšo a go dira tšhelete goba go aga meago ya mabaibai. Jesu o itše: “Le amogetše feela, neang feela.” (Mateo 10:8) Ka gona, ga go motho yo a swanetšego go ikhumiša ka modiro wa boboledi. (2 Bakorinthe 2:17) Barutiwa ba Jesu ga se ba swanela go kgopela go lefša ge ba dira modiro wo. (Bala Ditiro 20:33-35.) Gaešita le ge taelo ya Jesu e kwagala gabotse, dikereke tše dintši di a e hlokomologa ka go kgoboketša dikoleke gore di kgone go hlokomela meago ya tšona, go lefa baruti le go lefa bao ba šomago kerekeng. Ka baka la seo, baruti ba bantši ba Bojakane ba humile le dinala.
Ga go motho yo a swanetšego go ikhumiša ka modiro wa boboledi
9. Dihlatse tša Jehofa di bontšhitše bjang gore di dira modiro wa boboledi ka maikemišetšo a mabotse?
9 Na Dihlatse tša Jehofa di tšea dikoleke Diholong tša tšona tša Mmušo goba dikopanong? Aowa! Modiro wa tšona o thekgwa ka meneelo ya boithatelo. (2 Bakorinthe 9:7) Ngwagola, Dihlatse tša Jehofa di feditše diiri tše dibilione tše pedi di bolela ditaba tše dibotse gomme tša swara dithuto tša Beibele tše fetago tše dimilione tše senyane kgwedi e nngwe le e nngwe. Dihlatse tša Jehofa ga di lefelelwe ge di bolela ditaba tše dibotse, eupša di diriša tšhelete ya tšona go dira modiro wo. Monyakišiši yo mongwe o boletše ka modiro wa Dihlatse tša Jehofa gore: “Pakane ya tšona ke go bolela molaetša wa Modimo le go ruta batho.” O boletše gape gore Dihlatse tša Jehofa ga di na baruti bao ba lefšago. Ka gona ge e ba re sa ikhumiše ka modiro wo, maikemišetšo a rena ke afe? Re dira modiro wo ka boithatelo ka gobane re rata Jehofa le batho. Moya woo o phethagatša boporofeta bjo bo lego go Psalme 110:3. (Bala.)
RE SWANETŠE GO DIRIŠA MEKGWA EFE GO DIRA BOBOLEDI?
10. Jesu le barutiwa ba gagwe ba ile ba diriša mekgwa efe go dira boboledi?
10 Jesu le barutiwa ba gagwe ba ile ba diriša mekgwa efe go dira boboledi? Ba ile ba ya gohle mo ba bego ba ka hwetša batho. Ka mohlala, ba be ba bolela ditaba tše dibotse diterateng le mebarakeng. Le gona ba be ba eya magaeng a batho. (Mateo 10:11; Luka 8:1; Ditiro 5:42; 20:20) Go ya ka ntlo le ntlo e be e le tsela e rulagantšwego ya go botša batho ba mehuta ka moka ditaba tše dibotse.
11, 12. Phapano ke efe magareng ga Bojakane le Dihlatse tša Jehofa ge go tliwa tabeng ya go bolela ditaba tše dibotse?
11 Na dikereke tša Bojakane di bolela ditaba tše dibotse go swana le kamoo Jesu a dirilego ka gona? Ka tlwaelo, baruti bao ba lefšago ba ruta ditho tša bona feela. Ga ba dire barutiwa ba bafsa, go e na le moo ba lwela gore balatedi ba bona ba se ke ba tlogela kereke. Ka dinako tše dingwe ba ile ba leka go kgothaletša ditho tša bona go ya tšhemong. Ka mohlala, ka 2001, Mopapa John Paul wa Bobedi o ile a ngwala ka lengwalong gore ditho tša kereke ya gagwe di swanetše go bolela Ebangedi gomme di fišege go swana le moapostola Paulo, yo a itšego: “Go madimabe nna ge nka se bolele Ebangedi.” Ke moka mopapa yo o ile a bolela gore modiro wo wa boboledi ga se wa swanela go dirwa feela ke bao ba rutilwego go o dira, eupša o dirwe ke ditho ka moka tša kereke. Eupša ke ba sego kae feela bao ba ilego ba leka go dira seo a se boletšego.
12 Go thwe’ng ka Dihlatse tša Jehofa? Ke tšona feela di rutago gore Jesu o thomile go buša ga e sa le go tloga ka 1914. Di kwa Jesu gomme di etiša modiro wa boboledi pele. (Mareka 13:10) Puku ya Pillars of Faith—American Congregations and Their Partners e boletše gore modiro wa boboledi o bohlokwa kudu go Dihlatse tša Jehofa. Le gona e boletše gore ge Dihlatse di hwetša batho bao ba swerwego ke tlala, ba go lewa ke bodutu, le ba go babja, di leka go ba thuša, eupša ga di lebale gore morero wa tšona o mogolo ke go ruta batho gore lefase le le a fela le gore Jehofa a ka ba phološa. Dihlatse tša Jehofa di tšwela pele di bolela wona molaetša woo le go ekiša mekgwa yeo Jesu le barutiwa ba gagwe ba bego ba e diriša.
MODIRO WO O SWANETŠE GO DIRWA GO FIHLA KAE, GONA O SWANETŠE GO DIRWA GO FIHLA NENG?
13. Modiro wa boboledi o swanetše go dirwa go fihla kae?
13 Jesu o itše balatedi ba gagwe ba be ba tla bolela ditaba tše dibotse le go ruta batho “lefaseng ka moka.” O ba laetše gore ba dire batho ba “ditšhaba ka moka” barutiwa. (Mateo 24:14; 28:19, 20) Se se bolela gore ditaba tše dibotse di be di tla swanelwa ke go bolelwa lefaseng ka moka.
14, 15. Ke’ng seo se bontšhago gore Dihlatse tša Jehofa di phethagaditše boporofeta bja Jesu bja gore ditaba tše dibotse di be di tla bolelwa lefaseng ka moka? (Bona diswantšho tšeo di lego mathomong a sehlogo.)
14 Ke Dihlatse tša Jehofa feela tšeo di phethagaditšego boporofeta bja Jesu bja gore ditaba tše dibotse di be di tla bolelwa lefaseng ka moka. Ke ka baka la’ng re re’alo? Kua United States, go na le baruti ba Bojakane bao e ka bago ba 600 000, gomme Dihlatse tša Jehofa tšeo di bolelago ditaba tše dibotse nageng yeo ke tše e ka bago tše 1 200 000. Lefaseng ka moka, go na le baruti ba kereke ya Katholika bao e ka bago ba 400 000, eupša go na le Dihlatse tša Jehofa tša ka godimo ga tše 8 milione tšeo di bolelago ditaba tše dibotse dinageng tše 240. Go molaleng gore Dihlatse tša Jehofa di bolela ditaba tše dibotse lefaseng ka moka, e lego selo seo se tlišetšago Jehofa kgodišo le tumišo!
15 Ka ge re le Dihlatse tša Jehofa, pakane ya rena ke go bolela ditaba tše dibotse go batho ba bantši kamoo re ka kgonago pele bofelo bo fihla. E le gore re kgone go dira modiro wo, re fetoletše le go tšweletša dipuku tše dimilione, dimakasine, dipampišana gotee le ditaletšo tša dikopano le tša Segopotšo ka maleme a fetago a 700. Re nea batho dilo tše mahala. Ngwagola feela, re tšweleditše dikgatišo tše di theilwego Beibeleng tše e ka bago tše 4,5 bilione. Re tšweleditše le dikopi tša ka godimo ga tše 200 milione tša Phetolelo ya Lefase le Lefsa ya Mangwalo a Makgethwa ka maleme a ka godimo ga a 130. Le gona wepesaeteng ya rena ya semmušo go na le dikgatišo ka maleme a ka godimo ga a 750. Ke Dihlatse tša Jehofa feela tšeo di dirago modiro wo o makatšago.
16. Re tseba bjang gore Dihlatse tša Jehofa di na le moya wa gagwe o mokgethwa?
16 Modiro wa boboledi o tlo dirwa go fihla neng? Jesu o boletše gore ditaba tše dibotse di tla bolelwa go fihla bofelo bo etla. Re le Dihlatse tša Jehofa, re kgonne go kgotlelela modirong wo wa boboledi mehleng ye ya bofelo ka gobane re na le moya o mokgethwa wa Jehofa. (Ditiro 1:8; 1 Petro 4:14) Badumedi ba bangwe ba ka bolela gore ba na le moya o mokgethwa. Eupša na ba dira modiro wo Dihlatse tša Jehofa di o dirago mehleng ye ya bofelo? Dikereke tše dingwe di lekile go re ekiša, eupša di paletšwe. Ba bangwe ba nyaka go ruta batho ka Modimo, eupša ba nyaka go dira seo ka nakwana feela. Ba bangwe ba ka ya ka ntlo le ntlo, eupša ga ba bolele ditaba tše dibotse tša Mmušo wa Modimo. Ka gona ga ba dire modiro wo Jesu a o thomilego.
KE BOMANG BAO GE E LE GABOTSE BA BOLELAGO DITABA TŠE DIBOTSE LEHONO?
17, 18. (a) Ke ka baka la’ng re ka kgodišega gore Dihlatse tša Jehofa ke tšona feela di bolelago ditaba tše dibotse tša Mmušo wa Modimo lehono? (b) Ke’ng seo se re thušago go tšwela pele ka modiro wo?
17 Ka gona ke bomang bao ba bolelago ditaba tše dibotse lehono? Ke Dihlatse tša Jehofa feela! Re tseba seo bjang? Ka gobane re bolela molaetša wa maleba, e lego ditaba tše dibotse tša Mmušo wa Modimo. Re tsoma batho bodireding bja rena, ka gona re diriša mekgwa ya maleba. Re dira modiro wo ka maikemišetšo a mabotse, e lego go rata Jehofa le batho. Modiro wa rena o phatlaletše lefaseng ka moka ka gobane re bolela le batho ba ditšhaba ka moka le maleme ka moka. Le gona re tla tšwela pele re bolela ditaba tše dibotse tša Mmušo go fihla bofelo bo etla!
18 Go thabiša kudu go bona batho ba Jehofa ba dira modiro o mobotse wa go bolela ditaba tše dibotse mehleng ye ya bofelo. Eupša re kgona bjang go dira modiro wo? Moapostola Paulo o itše: “Modimo ke yena yo a le fago mafolofolo, a le neago kganyogo le matla a gore le dire dilo tšohle tšeo a di ratago.” (Bafilipi 2:13) Eka Jehofa a ka tšwela pele a re fa matla ao re a hlokago gore re tšwele pele re dira sohle se re ka se kgonago go bolela ditaba tše dibotse!


c: text/html

text:
DOMINICAN REPUBLIC
“Re tlo ba Hwetša”
“Ka Letšatši le Lengwe re tlo ba Hwetša”
Mo e ka bago ka 1935, tikologong yeo e bitšwago Cibao Valley yona nageng ye, Pablo González o ile a thoma go bala Beibele. O ile a kopanela ka nakwana le sehlopha sa Maprotestanta, eupša a tloga ge a be a bona gore boitshwaro bja ona ga bo dumelelane le seo a se balago ka Mangwalong. Eupša o ile a tšwela pele a ithuta Lentšu la Modimo ka boyena gomme a thoma go botša ba bangwe seo a bego a ithuta sona—a thoma ka lapa la gabo le baagišani ke moka a fetela bathong ba metseng e mengwe. O ile a rekiša polase ya gagwe le dikgomo gomme a diriša tšhelete yeo go lefelela maeto a gagwe a go tšama a ruta batho Beibele.
Ka 1942, Pablo o be a šetše a etetše bonyenyane malapa a 200 metseng ya kgauswi gomme a swara diboka ka mehla, gaešita le ge a be a se a ka a kopana le Dihlatse tša Jehofa bophelong bja gagwe. O ile a kgothaletša batho go ithuta Beibele le go phela ka go dumelelana le yona. Ba bantši ba ile ba mo theetša gomme ba tlogela go kgoga, e bile banna ba tlogela go nyala basadi ba bantši.
Yo mongwe wa batho bao ba ilego ba theetša molaetša wa Pablo wa mabapi le Beibele ke Celeste Rosario. O gopola ka gore: “Ge ke be ke na le nywaga e 17, motswala wa ka e lego Negro Jiménez, o be a kopanela le sehlopha seo se bego se hlokometšwe ke Pablo González. O ile a etela lapa la gešo ke moka a re balela mangwalo a itšego go tšwa Beibeleng, gomme mangwalo ao a nkgodiša gore ke swanetše go tlogela Kereke ya Katholika. Re be re balelwa Beibele ka Selatine kerekeng, gomme re sa kwe selo. Go se go ye kae, Pablo González o ile a re etela gomme a re kgothatša. O ile a re: ‘Ga re karolo ya dikereke tše dintši tšeo re di tsebago, eupša re na le bana babo rena lefaseng ka moka. Gona bjale ga re ba tsebe e bile ga re tsebe gore ba bitšwa ka leina lefe, eupša ka letšatši le lengwe re tlo ba hwetša.’”
Pablo o ile a thoma dihlopha tša barutwana ba Beibele kua Los Cacaos Salcedo, Monte Adentro, Salcedo le Villa Tenares. Ka 1948, ge a be a fihla Santiago gore a namele pese e nngwe, o ile a bona Dihlatse tše dingwe di nea bohlatse seterateng, gomme tša mo nea Morokami. Ge Pablo a be a le leetong le lengwe, kgaetšedi yo mongwe o ile a mo sepedišetša dipuku tše pedi gomme a mo laletša Segopotšong sa lehu la Kriste kua Santiago. Gona moo Segopotšong, o ile a kgahlwa kudu ke seo a se kwelego gomme a fetša le pelo gore mafelelong o hweditše therešo le gore bao ba bego ba le gona sebokeng seo e be e le batho bao a bego a ipoditše gore ka letšatši le lengwe o tla ba hwetša.
Baromiwa ba ile ba etela batho bao Pablo a bego a ithuta le bona Beibele. Lefelong le lengwe leo Pablo a bego a swara diboka, ba ile ba hwetša batho ba bagolo ba 27 ba ba emetše ka lethabo. Ba bangwe ba batho bao ba be ba sepetše dikhilomithara tše 25 ka maoto; ba bangwe ba sepetše dikhilomithara tše 50 ka dipere! Lefelong le lengwe la seboka, go be go na le batho ba 78, gomme go le lengwe gape go na le ba 69.
Pablo o ile a nea baromiwa maina a batho ba e ka bago ba 150 bao ba bego ba thabela. Batho ba bao ba ikokobeditšego le ba go rata dilo tša moya ba be ba šetše ba ithuta Beibele le go phela ka go dumelelana le seo e se rutago. Seo ba bego ba se hloka e be e le go rulaganywa gabotse le tlhahlo. Celeste o gopola ka gore: “Baromiwa bao ba ile ba re etela gomme ra ba le seboka. Go ile gwa dirwa dithulaganyo tša gore re kolobetšwe. Ke bile wa mathomo lapeng lešo wa go kolobetšwa. Ka morago gwa kolobetšwa mma e lego Fidelia Jiménez le kgaetšedi ya ka Carmen.”
Kopano ya mathomo ya tikologo kua Dominican Republic, yeo e bego e swaretšwe Santiago ka September 23-25, 1949, e ile ya thuša bana babo rena go ba mafolofolo modirong wa boboledi. Go ile gwa tla le batho ba bantši bao ba bego ba nyaka go bona seo se diregago, gomme palo ya bao ba bilego gona polelong ya phatlalatša ka Sontaga ya oketšega go fihla go 260. Go ile gwa kolobetšwa batho ba 28. Kopano ye ya matšatši a mararo e ile ya kgodiša batho ba bantši bao ba bego ba sa tšwa go thoma go kopanela gore wo ke mokgatlo woo Modimo a o dirišago go phetha thato ya gagwe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Karolo 9
Baisiraele ba Kgopela go ba le Kgoši
Saulo, kgoši ya pele ya Isiraele, ga a kwe Jehofa. O latelwa ke Dafida, yoo Modimo a dirago kgwerano le yena ya mmušo o tlago go ba gona ka mo go sa felego
KA MORAGO ga mehla ya Simisone, Samuele o ile a hlankela e le moporofeta le moahlodi kua Isiraele. Baisiraele ba be ba duletše go mmotša gore ba nyaka go swana le ditšhaba tše dingwe gomme ba bušwe ke kgoši ya motho. Le ge kgopelo ye e ile ya nyamiša Jehofa, o ile a laela Samuele gore a ba theetše. Modimo o ile a kgetha monna yo a ikokobeditšego yo a bitšwago Saulo gore e be kgoši. Lega go le bjalo, ge nako e dutše e e-ya Kgoši Saulo o ile a thoma go ikgogomoša le go se kwe. Jehofa o ile a mo lahla e le kgoši gomme a botša Samuele gore a kgethe kgoši e nngwe—lesogana leo le bitšwago Dafida. Lega go le bjalo, go be go tla feta nywaga pele Dafida e e-ba kgoši.
Mohlomongwe ge a be a sa le mahlalagading, Dafida o be a etela bagolo ba gagwe bao ba bego ba hlankela madireng a Saulo. Madira ka moka a be a tšhošwa ke mohlabani o tee wa lenaba, tšitširipa e bitšwago Goliata, yeo e bego e duletše go a kwera gaešita le go kwera Modimo wa ona. A galefile, Dafida o ile a amogela tlhohlo ya tšitširipa yeo ya gore a lwe le yona. Le itlhamile feela ka seraga-mabje le mafsika a mmalwa, lesogana le le ile la tšwa go yo lwa le lenaba leo la botelele bjo e ka bago bja dimithara tše tharo. Ge Goliata a be a mo kwera, Dafida o ile a mmotša gore yena o itlhamile kudu go feta tšitširipa yeo, ka ge Dafida a be a e-lwa ka leina la Jehofa Modimo! Dafida o ile a bolaya Goliata ka lefsika letee gomme a mo kgaola hlogo ka sabola ya tšitširipa yeo. Madira a Bafilisita a ile a tšhaba a tšhogile.
Mathomong, Saulo o be a kgahlilwe ke sebete sa Dafida gomme a mo dira molaodi wa madira. Eupša katlego ya Dafida e ile ya dira gore Saulo a mo hufegele kudu. Dafida o ile a swanelwa ke go tšhaba e le gore a phološe bophelo bja gagwe gomme a phela e le moneneri ka nywaga e mentši. Lega go le bjalo, Dafida o ile a dula a botegela kgoši yeo e bego e nyaka go mmolaya, a re Kgoši Saulo o kgethilwe ke Jehofa Modimo. Mafelelong, Saulo o ile a hwa ntweng. Nakwana ka morago ga moo, Dafida o ile a ba kgoši, go etša ge Jehofa a be a holofeditše.
“Sedulô sa mmušô wa xaxwe ke tlo se thêkxa ka xo sa felexo.”
Ka ge e le kgoši, Dafida o be a kganyoga go agela Jehofa tempele. Lega go le bjalo, Jehofa o ile a botša Dafida gore e tlo agwa ke yo a tšwago lešikeng la gagwe. Motho yoo e ile ya ba Solomone morwa wa Dafida. Lega go le bjalo, Modimo o ile a putsa Dafida ka go dira kgwerano e kgahlišago le yena: Lešika la gagwe le be le tla tšweletša dikgoši tše go sego tšeo di swanago le tšona. Mafelelong le be le tla tšweletša Mohlakodiši, goba Peu yeo e holofeditšwego Edene. Mohlakodiši yoo e be e tla ba Mesia, yeo e bolelago “Motlotšwa,” yo a kgethilwego ke Modimo. Jehofa o ile a holofetša gore Mesia e be e tla ba Mmuši wa Mmušo woo o tlago go ba gona ka mo go sa felego.
A leboga seo kudu, Dafida o ile a kgoboketša ditlabakelo tša go aga le mafsika a bohlokwa bakeng sa go aga tempele. Le gona, o ile a hlama dipsalme tše dintši tšeo di buduletšwego. Ge a be a le kgaufsi le go hwa, Dafida o ile a dumela gore: “Môya wa Morêna ó bolêla ka nna, Leleme la-ka le n’e ’fokô la’xwe.”—2 Samuele 23:2.
Ithute ka mo go oketšegilego
Dikgoši tše Lokilego le tše sa Lokago
Go tlile bjang gore Isiraele e aroganywe ka mebušo e mebedi?


text:
KGAOLO 99
Jesu o Fodiša Difofu le go Thuša Sakeo
MATEO 20:29-34 MAREKA 10:46-52 LUKA 18:35–19:10
JESU O FODIŠA SEFOFU KUA JERIKO
SAKEO YO E LEGO MOLEKGETHO O A ITSHOLA
Jesu le bao a sepelago le bona ba fihla Jeriko, yeo e lego mo e ka bago leeto la letšatši go tloga Jerusalema. Ge e le gabotse, Jeriko ke motse o lego gabedi, motse wa kgale wo o lego bokgole bja mo e ka bago dikhilomithara tše 1,6 go tloga motseng o mofsa wa Baroma. Ge Jesu le mašaba ba etšwa go o mongwe wa metse ye gomme ba batamela o mongwe, difofu tše pedi di kwa khuduego ye. O mongwe wa bona o bitšwa Baratimeo.
Ge Baratimeo a ekwa gore Jesu o a feta, yena le mogwera’gwe ba thoma go goeletša ba re: “Morena, re gaugele, Morwa wa Dafida!” (Mateo 20:30) Ba bangwe ba bao ba lego lešabeng ba ba kgalemela ka go tia gore ba homole, eupša bobedi bja bona ba goeletša kudu. Ge Jesu a ekwa khuduego ye o a ema. O kgopela bao a nago le bona gore ba bitše yo a ka bago a goeletša. Ba ya go bakgopedi bao gomme ba re go o tee wa bona: “Tia matla! Tsoga, o a go bitša.” (Mareka 10:49) Ka ge sefofu se se tletše lethabo, se lahla seaparo sa sona sa ka ntle, sa taboga ke moka sa ya go Jesu.
Jesu a botšiša a re: “Le nyaka gore ke le direle’ng?” Difofu tšeo ka bobedi tša lopa tša re: “Morena, a mahlo a rena a buduloge.” (Mateo 20:32, 33) Jesu ka go di kwela bohloko, o kgwatha mahlo a tšona gomme o botša se sengwe ka go lebanya o re: “Sepela. Tumelo ya gago e go fodišitše.” (Mareka 10:52) Difofu tše pedi tšeo e lego bakgopedi di thoma go bona, gomme ga go pelaelo gore bobedi bja tšona di thoma go tumiša Modimo. Ge batho ba bona seo se diregilego, le bona ba tumiša Modimo. Banna bao e bego e le difofu bjale ba thoma go latela Jesu.
Jesu o dikologilwe ke mašaba a magolo ge a phatša Jeriko. Batho bohle ba nyaka go bona yoo a fodišitšego difofu. Batho ba pitlaganya Jesu go tšwa mahlakoreng ka moka; ka baka leo, ba bangwe ga ba kgone le go ka mmona. Se ke seo Sakeo a lebeletšanego le sona. Ke yena molekgetho yo mogolo go balekgetho ba bangwe kua Jeriko le tikologong ya gona. Ka ge e le yo mokopana, ga a kgone go bona seo se diregago. Ka gona Sakeo o kitimela kua pele gomme a namela sehlare sa mosikamore (goba, mogommurupei) seo se lego tseleng yeo Jesu a sepelago go yona. Sakeo o kgona go bona se sengwe le se sengwe gabotse a le moo godimo. Ge Jesu a batamela gomme a bona Sakeo a le godimo ga sehlare, o re: “Sakeo, akgofa o fologe, gobane lehono ke swanetše go dula ntlong ya gago.” (Luka 19:5) Sakeo o a fologa gomme a kitimela gae go yo amogela moeng wa gagwe yo a hlomphegago.
Ge batho ba bona seo se diregago, ba thoma go ngongorega. Ba nagana gore ga se gwa swanela gore Jesu e be moeng wa monna yo a lebelelwago e le modiradibe. Sakeo o humišitšwe ke go hlakola batho tšhelete ka boradia modirong wa gagwe wa go ba molekgetho.
Ge Jesu a tsena legaeng la Sakeo, batho ba a belaela ba re: “O etetše ntlong ya monna wa modiradibe.” Lega go le bjalo, Jesu o bona kgonagalo ya gore Sakeo a ka sokologa. Jesu o bona seo se direga. Sakeo o a ema gomme a mmotša a re: “Morena ke nea badiidi seripa sa dilo tša ka gomme se sengwe le se sengwe seo ke se hlakotšego motho ka go mo latofatša ka maaka, ke se bušetša gane.”—Luka 19:7, 8.
A tsela e botse ya Sakeo ya go bontšha gore o itshola e le ka kgonthe! Go ka direga gore o kgona go bala dipegong tša gagwe tša lekgetho gore ge e le gabotse ke tšhelete e kaakang yeo a e hweditšego go Bajuda, gomme o ena gore o tla ba bušetša yona ka makga a mane. E bile seo se feta le seo molao wa Modimo o se nyakago. (Ekisodo 22:1; Lefitiko 6:2-5) Go oketša moo, Sakeo o holofetša go nea badiidi seripa sa dilo tša gagwe.
Jesu o kgahlwa ke go bona bohlatse bjo bja go itshola ga Sakeo gomme o re go yena: “Lehono phološo e tlile ntlong ye, gobane le wena o morwa wa Aborahama. Gobane Morwa wa motho o tletše go tsoma le go phološa seo se bego se timetše.”—Luka 19:9, 10.
Pejana, Jesu o hlalositše boemo bja ‘se se timetšego’ ka go diriša seswantšho sa gagwe sa mabapi le morwa yo a timetšego. (Luka 15:11-24) Bjale o neile mohlala wa kgonthe wa motho yo go ka thwego o be a timetše eupša e le yoo a hweditšwego. Baetapele ba bodumedi le balatedi ba bona ba ka belaela ka Jesu le go mo swaya diphošo ka gobane a šeditše bao ba swanago le Sakeo. Lega go le bjalo, Jesu o tšwela pele go nyaka le go bušetša barwa ba ba timetšego ba Aborahama mohlapeng.


text:
DULA O BOTEGELA JEHOFA!
Kopano ya Selete ya Dihlatse tša Jehofa ya 2016
Re go laletša ka borutho gore o tle kopanong ya matšatši a mararo ya Dihlatse tša Jehofa.
DINTLHAKGOLO TŠA KOPANO
Labohlano: Ithute kamoo Jesu Kriste a re beetšego mohlala o mobotse wa go ba ‘mohlanka yo a botegago wa Modimo.’—Ditiro 2:27.
Mokibelo: Bona seo puku ya Beibele ya Jobo e re rutago sona ka go dula re botega go sa šetšwe mathata.
Sontaga: Bogela filimi yeo e kgahlišago, yeo e bontšhago kamoo Kgoši Hesekia ‘a ilego a kgomarela Jehofa’ le ge a be a le kgauswi le go hlaselwa ke manaba a gagwe.—2 Dikgoši 18:6.
GO KA TLA BOMANG?
Batho ka moka. Go tsenwa mahala e bile ga go tšewe dikoleke.
Bona lenaneo le le feletšego gomme o bogele bidio ya mabapi le dikopano tša rena.
Ithute ka mo go oketšegilego
Ke ka Baka la Eng Dihlatse tša Jehofa di Eya Dikopanong tše Dikgolo?
Re ba le dikopano tše tharo ngwaga le ngwaga. O ka holwa bjang ke dikopano tše?
Bidio e Kopana: Dikopano tša Ngwaga le Ngwaga tša Dihlatse tša Jehofa
Bona lebaka leo batho ba dimilione lefaseng ka bophara ba bago gona tiragalong ye e bohlokwa.


c: application/epub+zip

text:
Affiliation: 1Department Old Testament and Ancient Near Eastern Studies, University of South Africa, South Africa
Correspondence to: Elelwani Farisani
Email: fariseb@unisa.ac.za
Postal address: PO Box 392, UNISA 0003, South Africa
Dates: Received: 15 Nov. 2010; Accepted: 23 Aug. 2011; Published: 15 Nov. 2011
How to cite this article: Farisani, E.B., 2011, ‘Kanegelo ya Nimirode: Re lebelela diphihlelelo tša gagwe ka lefsa’, Verbum et Ecclesia 32(1), Art. #479, 9 pages. http://dx.doi.org/10.4102/ve.v32v1.479
Note: Karolo ya taodišwana ye e phatlaladitšwe la mathomo ka go Farisani, E. 2008. Nimrod: Reading the Bible with South African Eyes, in Pinn A B and Callahan, A D 2008. African American Religious Life and the Story of Nimrod. New York: Palgrave Macmillan, 97-109. E dirišitšwe mo ka tumelelo ya Palgrave Macmillan. Taodišwana ye e tšwela pele ka go tsentšha tshedimošo ye mpsha ye e sego gona mo phatlalatšong ya Palgrave Macmillan. Copyright Notice: © 2011. The Authors. Licensee: AOSIS OpenJournals. This work is licensed under the Creative Commons Attribution License.
ISSN: 1609-9982 (print)
ISSN: 2074-7705 (online)
The Ham/Nimrod story has been used to oppress Black people in South Africa and the USA. This paper looks afresh at Nimrod and attempts to restore his dignity and that of black people. This will be done in five stages below. Firstly, we briefly highlight the identity of Noah’s children in order to place into context Nimrod, who is the focus of this study. Secondly, we examine the negative portrayal of Nimrod by certain scholars. Thirdly, we discuss the use of Ham/Nimrod’s storyin the oppression or enslavement of black people. Furthermore, we will critique such a use of the story to oppress black people. Fourthly we discuss Nimrod’s achievements. The focus here will be on his three major achievements as a great ruler, mighty hunter and builder. The aim of this section is to counter the negative interpretation that Nimrod has previously received. In addition, we will offer a positive interpretation of the curse on Ham/Cush/Nimrod. Fifth and, finally, we willspell out the significance of the Nimrod story for those who have been oppressed and enslaved on the basis of this text. The focus here will be on South Africa.
Seo se tlo dirwa ka dikgato tše tlhano ka mo tlase. Sa mathomo, re tlo lekola dimelo tša bana ba Noage, go kwešiša Nimirode, yo e lego yena šedi ye kgolo ya taodišwana ye. Sa bobedi re tlo lebelela ka fao bangwadi ba bangwe ba tšweletšago seswantšho sa go befa sa Nimirode. Sa boraro, re tlo sekaseka tirišo ya kanegelo ya Hama/Nimirode go gatelela le go dira Bathobaso makgoba. Sa bone, re tlo sekaseka diphihlelelo le dikatlego tša Nimirode. Mo re tlo tsepelela diphihlelelo tšagagwe tše tharo tše kgolo bjalo ka go ba mmuši wa maemo, motsomi yo maatla le moagi. Nepo ya karolo ye ke go ganetšana le tshekatsheko ya go se be botse ye e nepilwego Nimirode nakong ya go feta. Re tlo tlaleletša ka go fa tshekatsheko ye e tebilego ya thogako godimo ga Hama/Kuše/Nimirode. Sa bohlano, ebile e le sa mafelelo, re tlo tšweletša nyanyeng bohlokwa bja kanegelo ya Nimirode go bao ba bego ba gateletšwe le go ba makgoba ka baka la temana ye. Re tlo nepiša Afrika-Borwa.
Kanegelo ya thogako go Hama e ngwadilwe ka go Genesi 9:18–29. Noage o ile a robala a sa apara selo ka tenteng ya gagwe, ka lebaka la go tagwa ke morara wa gotšwa tšhemong ya gagwe. Hama ‘o bone gore tatagwe o hlobotše a tšwela ka ntle go yo botša barwarragwe’ (9.22). Seme le Jafete ba ile ba apeša Noage kobo ka go šia. Noage o ile a bolela thogako go morwa wa Hama, Kanana, mola a ile a šegofatša moloko wa Seme le wa Jafete (Willington 1997:13 ).
Go ya ka Gen. 10:21–32, Seme o tsebja e le tatagoBahebere bohle, ka lebaka la gore ditšhaba tše pedi di tšwele go Ebere ka Pelege le Jokotane, e lego ba leloko la Aborama, gape le setšhaba sa Baarabia ba leloko la Jokotane (dit. 26 go ya pele) (Keil &Delitzsch 2002:107; Willington 1997:13; Hughes et al 2001:14; Mathews 2001:439). Bohlokwa bja leloko la Seme ke ge e le lešika leo Aborama le Kriste ka boyena, ba tšwago go lona (Richards 1991:31). Bao ba gopolelwa go ba batho basetšo sa Semitiki go ya bohlabela bja Palesetina bao Bahebere ka bobona ba hlolegilego magareng ga bona (Gibson 2001:201). Moloko wa Jafete o tšweleletšwa mo go Gen.10:1–5. Mo temaneng ya 1, maina a barwa ba bararo a tšweletšwa go ya ka tatelano ya bogolo bja go tliša phethego le thumo go Tholedoth (Keil and Delitzsch 2002:102). Leloko la Jafete le amanywa kudu le dikarolo tša Palestina, e lego Asia Minor le Yuropa (Mathews 2001:431, 442; Gibson 2001:201; Keil & Delitzsch2002:104; Hughes et al 2001:14; Jamieson et al 1997). Go ya ka Genesi 9:18–27 bobedi Seme le Jafete ba be ba šegofaditšwe, mola Hama a be a rogakilwe go ba lekgoba la bona.
Bjalo ka ge re šetše re boletše, kanegelo ya bana ba Noage e laodiša thogako ye e beilwego godimo ga Hama (Kanana). Go laetšwa gore sebe sa Hama e bile sa go se laetše tlhompho go tatagwe, Noage. Basekaseki ba bangwe ba nganga ka go re thogako ya morwa wa Hama, Kanana, gabotse ke thogako go moloko ka moka wa Hama, go balwa le Nimirode, motlogolo wa gagwe (Hughes et al 2001:14). Banyakišiši ka kakaretšo ba dumelelana gore barwa ba Hama (10:6–20) ba ile ba hudugelaseleteng sa borwa gomme go tšewa gore e be e le Maafrika le ditšhaba tša go fapana tša Babelone, Asiria le Palestina (Hughes et al 2001:14; Gibson 2001:201; Mathews 2001:431; Keil & Delitzsch 2002:104). Keil le Delitzsch (2002:104) ba bolela tše di latelago malebana le tswalano ya moloko wa Hama le Maafrika:
Kuše: Baetopia ba bogologolo, bao ba sa dulego Afrika fela, eupša ba bego ba phatlalatše le borwa bja Asia ka moka, gomme mathomong, ka mo go laetšago, ba ile ba dula Arabia, fao ditšhaba tše di šetšego, di tswakatswakanego le Bašamaete di šomišago polelo ya Sešamaete. Mizraim ke Egepita: go laetša sebopego sa bobedi se ile sa tlošwa nageng go ya go batho, eupša re sa re go setereke sa bobedi, e lego, dikarolo tše pedi tša naga tšeo noka ya Naele e arolago naga ka gona eupša dinaga tše peditša Egepeta, ya Godimo le ya Fase, dikarolo tše pedi tša naga tšeo di fapanago kudu ka boso le tikologo ka bophara.
Leina la kgale la Seegipeta ke Kemi (Copt. Chêmi, Kême) leo Plutarch a rego le hlamilwe go mobu wa go teba wa go swana le molora wo o apešitšwego ke maraga anoka ya Naele; eupša go lego maleba kudu go o latišiša go Hama, le go laetša gore badudi ba yona ba pele e be e le Baitamitiki. Put o laetša Balipia ka kgopolo ya go phatlalala (Egipeta ya kgale: Phet; Copt. Phaiat), bao ba bego ba sabaletše le Leboa la Afrika go fihla ka Muritania, nakong ya Jerome (noka ye e bapile le tikologo ya boagišane, ye e bego e se na le leina la Phut) bona Bochart, Phal.iv.33 (Keil & Delitzsch 2002:104).
Taba ye ya kamano magareng ga Hama/Nimirode le batho ba setlogo sa Afrika e tlo tšwetšwa pele ka botlalo ka morago mo taodišwaneng ye.
Go na le dihlopha tše nne magareng ga barwa ba Hama: Kuše, Mizraim (Egipeta), Put le Kanana.1 Ditšhaba tše šupa di bitšwa meloko ya Kuše (tem. 7) gomme tše šupa di tšwa go Mizraim (dit. 13 -14, go sa balwe “Bafilisita”) (Mathews 2001:443; Jamieson et al. 1997; Carson 1994). Eupša go bohlokwa go swaya gore šedi ye kgolo ya mongwadi wa Genesi 10 ke Mohamaete “Nimirode”, yo a tanyago šedi e le mmuši wa mathomo le moagi wa mafelo a ditoropo tša Mesopotamia (Mathews2001:443).
Kanegelo ye nngwe e bolela ka Nimirode ge a eba motho yo maatla. Nimirode o botha dira go tšwa molokong wa Seme le Hama gore go fedišwe moloko wa Jafete. Moloko wa Hama o bea Nimirode bogoši, gomme o fediša Basimete. Ge a šetše a na le maatla godimo ga meloko ya Noage, Nimirode o aga sebo se segolo godimo ga leswika la nkgokolo; a bea trone ye kgolo ya legong la cedar (seta) godimo ga yona go thekga trone ya bobedi, ye e bego e bopilwe ka tšhipi; ye e bego e thekgileterone ye kgolo ya koporo, trone ya silibere e le ka godimo ga ya koporo. Nimirode o hlomile trone ye botse ye kgolo, yeo a rego ge a be a dutše go yona maemong a bokgethegi, a swanelwe ke maemo le tlhompho ya legohle lohle (Haynes 2002:43).
Dikanegelo tša borabi le tšona di swantšha Nimirode bjalo ka motho wa go se tšhabe Modimo. O tšweletšwa e le motho yo a ilego a bopa le go hlankela medimo ya kota le ya leswika, a thekgwa ke morwa wa gagwe Maredone; gomme o ile a iša balatedi ba gagwe bobeng. Ditlamorago tša ditiro tša gagwe di laodišwa ka botlalo:
Batho ba ile ba se sa tshepa Modimo eupša ba tshepa maatla le bokgoni bja bona, e lego boitshwaro bjoo Nimirode a lekilego go retollela lefase ka moka go bjona. Ke ka fao batho ba ilego ba re, ‘go tloga tlholegong ya lefase ga a gona yo a swanago le Nimirode motsomi yo maatla wa batho le dibata, modiradibe pele ga Modimo’. Dikanegelong tše dingwe tša Nimirode, o rata go ‘itšweletša e le modimo’, gore ditšhaba ka moka di mo lobe. (Haynes 2002:43)
Borabi ba bone Mmoto wa Nimirode e le bogegelathoko kgahlanong le Modimo. Go ya ka kanegelo ye, Nimirode o ile a re:
Ke tlo ipušeletša go yena ka baka la go nweletša bagologolo ba ka. Ge a ka romela meetsefula gape, mmoto wa ka o tlo rotoga go feta le Ararata, gomme wa mpoloka. (Haynes 2002:43)
Ge ba seno fetša go aga mmoto, baagi ba ile ba thuntšhetša mesebe godimo. Ge mesebe e boa go bona e kgamathetše madi, ba be ba goelela ba re: ‘Re bolaile bohle ba ba lego legodimong’ (Ginzberg 1968:179). Ge taba ya Babele e fetile, Nimirode o ile a tšwela pele go buša le go aga metsemegolo, ye a e tladitšego ka badudi, a ba bua ka seriti sa segoši (Haynes 2002:44; Ginzberg 1968:180). Borabi ba re botša gape ka tswalano ya Nimirode le borragoBajuta, kudu Aborama. Nonwaneng ye nngwe ya matswalo a Aborama, Nimirode ke radinaledi yo a laolago ka dinaledi gore ngwana o tla thenkgolla badimo ba a ba rapelago madulong a bona. Baeletši ba gagwe ba mo eletša go bolaya bana ka moka ba bašemane mo mmušong wa gagwe, e lego se a ilego a se dira. Ge ba bona polao yeo, barongwa ba ile ba llela go Modimo, ‘Na ga se Wa šetša ka fao Nimirode moragaki a bolayago ba ba se nago molato ka gona?’ Eupša Aborama yo a bego a se a hlwa a belegwa, ka mohlolo ga a lemogegepopelong ya mmagwe. O a phologa, a tšwa mahlalagading ka matšatši a masomepedi gomme a ruta Nimirode ka semelo sa Modimo wa pale (Haynes 2002:44).
Go tšwa taodišong ye ya ka godimo, go tšwelela seswantšho se se latelago sa Nimirode:
(1) O bušitše barwa ba Hama morago ga meetsefula; (2) e bile mmuši wa lefase lohle, yo katlego ya gagwe e bego e amanywa le maleatlana; (3) o be a befelwa ka pela gape a na le boganka; (4) go no swana le barongwa bao ba welego, o be a laetša borabele le bogegelathoko kgahlanong le ba legodimong; (5) o laeditše lenyatšoka go aga mmoto woo maekemišetšo, ka wona, e bego e le go phefa meetsefula a bobedi; (6) semelo sa gagwe sa go gana go bušwa le moya wa ntwa kgahlanong le Modimo, o bonagetše go baagi ba gagwe; (7) o hlohleleditše go ipota ga batho gomme a thoma taba ya go hlankela medimo le (8) go itira modigwana ka go gapeletša gore ditšhaba di mo lotšhe. (Haynes 2002:45)
Khuetšo ya bobedi mo go basekaseki/bafetoledi ba bangwe e be e le maemoa Augustine a go re Nimirode e be e le motsomi kgahlanong le, go feta go ba motsomi pele ga Morena. Augustine o feditše ka go re leina la motsomi le ‘ka šišinya fela moradia, mogateledi le mofediši wa dibopiwa tša lefaseng’ (Augustine 1955:XWI:13). Ka kopanyo ya phetolelo le tlhathollo, Augustine o tšweleditše Nimirode e le lenaba la Modimo le molwantšhi wa boikokobetšo bja kgonthe. ‘Tselakgolo yee bolokegilego ya go botega ya go ya legodimong, e agilwe ke boikokobetšo ye e hlatlošetšago pelo ya yona go Morena, e sego kgahlanog le Morena, bjalo ka ge go dirile lekgema leo …’, gwa realo Augustine (Augustine 1955:XWI:13). Go ka thwe go ukama gore Nimirode o be a ganana le Modimo go hlalošwa ka tshwanelo kgopolong ya Augustine ya go tšea gore yena, ‘le balatedi ba gagwe, ba ile ba thoma go aga mmoto kgahlanong le Modimo, e lego seo se bego se laetšaboikgogomošo bja go tlala lenyatšo’ (Haynes 2002:46; Augustine 1955:XWI:13).
Bangwadi ba mmalwa ba ‘pharasitiki’ ba šitletše tswalano ye e sego ya Nimirode le bosehlogo. Go fa mohlala, Jerome (347–420) o gatelela gore “Nimirode, morwa waKuše e bile wa mathomo wa go tšea maatla ka kgang le ka bosehlogo [ao pele] a bego a sa ka a šomišwa, godimo ga batho (Haynes 2002:47). Sengwalong sa gagwe saRecognitions, Clement o katološa sebopego se sa Nimirode le leloko la gagwe ka tsela ye:
Molokong wa bolesomešupa Nimirode wa 1 o ile a buša Babelone, gomme a aga toropokgolo, a efa Baperesi, le go ba ruta go rapela mollo. Molokong wa bolesomesenyane, moloko wa yoo a bego a rogakilwe ka morago ga meetsefula [Hama], ge ba be ba tshela mellwane ya maleba ye ba bego ba e humane ka matengwadikarolong tša ka bodikela, ba rakela bao ba bego ba humane karolo ya gare ya lefase thoko ya bohlabela… mola bona ba thopile naga yeo ba rakilego [badudi ba yona] ka boganka. (Haynes 2002:47)
Go Clement, Nimirode o tswalanywa le go aga toropo le go hlankela medimo, gape ba moloko wa gagwe go thwe ba ekiša maitshwaro a kgatelelo ao a tlogo tsebja ka ona. Clement o swaya Nimirode phošo ka go thulana le leano la Modimo la go gašana ga batho ka morago ga meetsefula; tsholo yeo e tlilego ya ba tabakgolo historing ya tlhathollo ya Bibele (Haynes 2002:47).
Basekaseki ba ‘pharasitiki’ ba rwešitše Nimirode bomohola bja sekao le bja histori. Seabe sa gagwe mo dikanegelong bjalo ka motsomi, moagi wa mmoto, le mogateledi, se mo dirile seka sa maleba sa boikgogomošo bja motho le bogogelathoko. Ge nako e sepela, Nimirode o ile a tla a emela taba ya ‘go gomarela dilo tšalefase kudu; maikemišetšo a mabotse eupša a go hloka tsela ka ge nepo ya ona e be e se ya lebantšhwa go Modimo eupša go dithoto tša mo lefaseng (Haynes 2002:48).
Ka lehlakoreng le lengwe, le ge dikanegelo di tswalanya Nimirode le Babelone, lešika la Nimirode go tloga go Hama le Kuše le dirile gore bangwadi ba ditaba tšaborragokereke ba mo tšee bjalo ka Moafrika. Ba bangwe ba bolela gore ‘ka Sehebere ‘‘Chus’’ e ra ‘Aethiops’; ba bangwe ba re ‘Nembroth e ra Aethiops.’ Ditabeng tše ka moka, Nimirode le mmoto wa gagwe di dirilwe tša Afrika ka lebaka la tswalano ya gagwe le Hama. Kopanyo ya dika tša semoya le tša tatelano ya meloko tšeo ka setlwaedi, di amanywago le Nimirode, di dirile gore Ambrose a fetše ka go re e be e le moemedi wa lehlakore la lewiswi la botho:
A gapeletšwa ke tlhago ya gagwe ya go phela le go dira dilo bjalo ka phoofolo go feta sebopiwa sa go inaganela, Nimirode ke seswantšho sa moya wa molato, ‘Moitopia, lenaba la seetša, yo go sego kganya mo go yena’. (Haynes 2002:48)
Ye nngwe ya ditšo tša nako ya kgale e be e amantšha Nimirode le morwa wa semaka wa bone wa Noage. Go be go bolelwa gore morwa wa bone wa Noage, Yonthone, (Jonathane), o sepetše go ya Bohlabela, a kopana le Nimirode (Gero 1980:321–30). Gona fao Jonathane o ile a ruta kgošikgolo ye bohlale bja polelo - e lego thuto ya paale ya dinaledi. Go bolelwa gape gore Nimirode le yena e be e le morutiši. ‘Kutollo ya Nimirode’ e be e gopolelwa go ba profeto ya Sekriste ya go tla gaMesia, yeo tsebo ya yona e tlišitšego ba Bohlale ba Bohlabela Betlehema (Haynes 2002:48; Gero 1980:321–30).
Ka ngwagakgolo wa boselela, Nimirode e be e setše e le radinaledi, ‘gomme ya dula e le radinaledi magareng ga banna ba Mehlagare’. Sengwalo se sengwe sadinako tša kgale se na le sethalwa sa Atlas le Nimirode, magoši a mabedi ‘ao ditšo tša klasike le bogologolo di ba dirago bathomi ba thuto ya boradinaledi.’ Go ya ka sengwalwa se, ‘Atlas o tšweletšwa a eme godimo ga Pyrenees gomme godimo ga gagwe go le leratadima le dinaledi, mola Nimirode a eme godimo ga thaba ya Baamorate gomme a lebeletše godimo ka go thekga magodimo a a se nago le dinaledi matsogong a gagwe (Haynes 2002:49).
Mahlakore a kanegelo ye a tšweletšwa pele ya Nimirode ke Alighieri Dante ka sebopego sa gagwe se segologolo, kgatelelo ya gagwe go batho, le maikarabelo a gagwe mo tharanong ya maleme a Babele. Dante o thopolla Nimirode tikologong ya dihele fao go nago le makgema a dinonwane tša kakanyatlhalošo le dikanegelo; gomme o mo hlaloša ka botlalo maemong a bobe (Haynes 2002:49).
Go latela borragokereke, Luther o latofatša Nimirode ka go tliša ‘kgatelelo godimo ga batswala ba gagwe, bao a ilego a ba raka dinageng tša botatagomogolo ba bona’ (Luther 1955:212). Taba ya thwi ke gore, Bahamorate ka tlase ga Nimirode ba thopa karolo ya naga ye e bego e filwe ba Seme, ‘mojabohwa wa tshepišo ya Kriste’ Ka lebaka la maitshwaro a Bahamate ba tlokwa ka polelo ya setimone:
Le ge go se na bohlatse bjo bo ngwadilwego bja seo ba lekilego go se dira kgahlanong le kereke ya nnete, le kgahlanong le Noage ka boyena e lego molaodi wa kereke, gape le kgahlanong le leloko la gagwe la ka moso le a ikgantšhago ka lona, eupša go ka se phopholotšwe ka go bapetša ge re hlokomedišiša ditiro tšabaganetši ba rena nakong ya bjale, ka gobane Sathane, yo a hlohleletšago ba babe kgahlanong le kereke ya paale, ga a fetoge. (Luther 1955:219)
Bjalo ka lenaba la Noage le meloko ya gagwe ya ka moso ye a ikgantšhago ka yona, Nimirode o ipakela go swantšhwa le yo mobe (Haynes 2002:51).
Tlhathollo ye ya go sekama ya ka godimo ya (Hama) Nimirode e ile ya tšwetšwa pele ya bewa godimo ga Bathobaso. Go be go ngangwa ka la go re Nimirode e be e le yo moso ka mabaka a mararo. Sa pele, rakgolo wa gagwe Hama ke Moafrika wa mathomo. Sa bobedi, tatagwe Kuše ke mogologolo wa Baitopia. Sa boraro, o emela lehlakore la leswiswi la tlhago ya batho. (Haynes 2002:60–1). Ka fao, Bathobaso ka moka ba be ba bonwa e le moloko wa Hama/Nimirode ke ka fao le bona barogakilwe. Tlhathollo ya mohuta wo e hlotše tshenyo ye kgolo bophelong bja motho yo moso. Go latela tshwayotshwayo ya tšhomišo ya kanegelo ye go gatelela Bathobaso.
Go ya ka kgopolo ye, Bathobaso ba na le ‘thogako’ ya Hama (gabotse, thogako ya Kanana, e lego ngwana wa Hama) ye e lego godimo ga bona ka baka la sebe saHama go Noage, seo Noage a ilego a mo rogaka ka lebaka la sona (Gen. 9:25–27) (Williams 2004).
Mengwageng ya pejana, James W.C. Pennington, o ile a tsošološa taba ya Nimirode go hlaloša histori ya go nyefolwa ga Maafrika. Le ge Pennington a be a emeka la go re Bathobaso ke moloko wa Kuše le Mizraim, o ile a kwa a gapeletšega go hlaloša gore ke ka lebaka lang Maafrika a ile a tlogelana kudu le bodumedi bja go hlweka bja Noage. Go ya ka Pennington, mongmolato e be e le ‘tumelo ye e hlamilwego ke Nimirode, [yeo] e ilego ya ipha maatla ka moragonyana ga lehu la gagwe, ka ge a be a khunamelwa ke ba leloko la gagwe. Ke Beluse goba Baale go histori ye kgethwa. Baitopia ba moloko wa bobedi ba ile ba šala tumelo ye morago,gomme ya tsenywa mo go thutatumelo go mmušo, le dingwalo tša bona’ (Pennington 1841:32; Haynes 2002:111). Pennington o humane kanegelo ya Nimirode e šomišega go hlaloša bootswa, bohetene, go hlankela medimo e šele, le go phasa badimo moo go bego go le gona Afrika nakong ya gagwe (Pennington 1841:32; Haynes 2002:111).
Sandell (1907), yo a ngwadilego mengwaga ye mentši ka morago ga Pennington o ile a hlatholla thogako ya Noage go ra go re morafe wa Maafrika o be ‘o profetetšwe go ba maemong a tlase go na le a Seme le Jafete, ebile o be o se wa swanela go ka ba le mmušo wa wona, gape o be o sa swanela go laola ka kerekenggoba mmušong (Sandell 1907:41). Go no swana le ‘Ariel’, Sandell le yena o šomiša kanegelo ya Nimirode, le ge yena a tsepeletše godimo ga maatla a yona bjalo ka motheo wa kgethollo ya semorafe. ‘Ke thogako go tlhago go nyaka go gapeletša go lekanya merafe ya go fapana kudu’, gwa ngwalwa bjalo Sandell. Se se laeditšwe ke maitekelo a bobe go nyaka go aga Mmoto wa Babele, woo e lego seka sa ‘kganyogo ya go nyaka go ba ba bagolo le go ba le leina bjalo ka setšhaba se tee sesegolo.’ Gobane ‘tumo ya mmušo o tee wo mogolo wa go ba le motho o tee e le yena mmuši wo mogolo, ga e thabiše pele ga Mmuši yo Mogologolo wa legohle… Modimo o ile a aroganya merafe ya batho gomme e phatlaladitšwe le lefase ka moka’(Sandell 1907:48). Go ya ka Sandell, mmoto ke seka se Batlemaganyi ba go wa le go tsoga ba se tšeago e le tšhošetšo ye kgolo go tokologo ya batho - mmušo wa bogare wa maatla, wa bofeterasi. Sandell o bapeditše mebušo ye bjalo le wa Babele(Gen. 11) le Babelone ka go swana (Haynes 2002:113).
Gabotse, bathekgi ba botee bja tumelo bao ba ngwadilego seripeng sa bobedi sa bo–1950, ba hlathile Genesi 9:20–27 bjalo ka motheo wa maikutlo a karogano.Bathekgi ba thogako ya Noage ba hlatholotše thogako go ba Monegro, bjalo ka moloko wa go tšwa go Hama, wo o hlomilwego ke Modimo go ba maemong a fase a go ya go ile mo setšhabeng, le gore a ka se tsoge a tšerwe go ka lekana le Mothomošweu. Go ya ka thogako ye, ba bangwe ebile ba tšea gore Monegro o maemong a tlase go tloga tswalong, ka fao a ka se kgone go ikemiša goba go hlatlošetšwa maemong a godimo a ditšhaba tše dingwe ka mogopolo, setšo le ge e ka ba kamaitshwaro (Haynes 2002:116).
Gillespie (1954) yo a ilego a nyakolla metheo ya semorafe go ya ka Bibele, o ile a gatelela kgopolo ye e ilego ya tumišwa ngwagakgolong wa bolesomeseswaimererong ya semorafe gore ka morago ga Meetsefula, barwa ba bararo ba Noage e bile botatagomerafe ye meraro ya go fapana, yeo e bego e swanetše go atiša batho le go ba phatlalatša le lefase ka moka. Go ya ka Gillespie, meloko ya Seme e ile ya dula bogolong bja Asia, meloko ya Jafete e ile ya leba go la Yuropa, mola bana ba Hama ba lebile borwa lehlakoreng la melatšatši le kontinenteng ya Afrika (Haynes 2002:117–118).
Go ya ka Gillespie (Gillespie 1954:4,11), go šarakana ga maleme Babele le go phatlalala ga batho mo go latetšego, e be e le ‘tiro ya go ikgetha ya go tšwa go Modimo go šarakanya maikemišetšo a batho ba kgopo go kgonthiša go tswakatswakana ga batho ba lefase go ya go ile.’ O ile a gatelela gape gore go tšwelela ga malemea go fapana e bile taba ya maleba go bona gore merafe ya go fapana e dule e kgaogane. Ditlhathollo tša mohuta wo le ditemana tše dingwe tša Bibele di bopa kgwekgwe ya dikgopolo tša Gillespie tša go re kgethollo ya semorafe e sepetšana le Sekriste (Gillespie 1954:4,11; Haynes 2002:117).
Ka ngwaga wa 1956, Kenneth R. Kinney o tšweleleditše kgopolo ye bjalo ka kgethologanyo ya semorafe (Kinney 1956:9–10; cf Haynes 2002:117–118). Kinney o lla ka la go re, ‘e be e ka se tsoge e bonwe ka lebaka la maitshwaro a go hlakahlakana a lapa la Hama’ (1956:9–10). Kgethologanyo go ya ka semorafe ke tharollo ya Kinney go kgonthišiša maemo a ditaba a mabotse a ka moso. Gabotse, ka ge Modimo a nyakile gore dihlopha tša pele tše tharo di arogane go ya ka malapa le ditšhaba,meloko ya dihlopha tše e tlangwa go ya ka mangwalo gore le yona e latele tsela yeo. Gape manyalo a go tswakana magareng ga dihlopha tša Jafete (Mauropa), Seme (ba Bohlabela/Maašia) le Hama (Maafrika) a swanetše go thibelwa. Go swana le Gillespie, Kinney ga a bolele Nimirode ka leina. Eupša o šupetša go Genesi 10:6–9 le 11:1–9, e lego tšona ditemana tšeo babadi ba peleng ba Bibele ba di šomišitšego go amanya Nimirode le borabele bja Babele! Bangwadi ba ba laetša gorenakong ya sephetho sa ka bjako sa Kgorokgolo ya Tsheko sa go fediša ‘kgethologano gore go be tekatekano’ dikolong tša mmušo, makgethepolelo a borabele le go hlakahlakana ga maemo a dilo a dikile a tšweletšwa ka maatla ge go balwa Genesi 9–11 mabapi le kgethologanyo ya semorafe ngwagakgolong wa bolesomeseswai, gomme taba yeo e ile ya tsoša gape dikgopolo tša tumelo ya bomaganaphetogo (Kinney 1956:9–10; Haynes 2002:118).
Ka Afrika-Borwa, Genesi 9:18–27 e ile ya šomišwa go bapela le Joshua 9:27 ye e bolelago ka fao Joshua a ilego a dira ba Gibione ‘batopeledi ba dikgong le bageledi ba meetse’ go thekga taba ya go beela ba ba itšego mešomo le gore ka setlogo Bathobaso ba be ba lebanwe ke mešomo ya matsogo (Wittenberg 1991:46; Gibson2001:201).
Go ya ka maemo a serafe, go na le diphošo tše mmalwa mo go peakanyo ka dihlopha kanegelong ye. Sa mathomo, Genesi 10 e bolela Elam e le morwa wa Seme.Eupša Baelamo, ba ba lego Iran goba Persia/Peresi lehono, ga se Basimate ka morafe (Gibson 2001:201).
‘Elamo’ ga se morafe wa Basimitiki eupša go thwe ke morwa wa Seme (Tem. 22) (Mathews 2001:434). Sa bobedi, ga go na go swana mo tabeng ya barwa ba bararo baNoage. Ka go 9:18 barwa bao ba balwa e le Seme, Hama le Jafete. Ke tatelano ye bjalo le ka go Genesi 10. Eupša kanegelo ya thogako ya Noage e bonala e šišinya gore Kanana ke yo mongwe wa barwa ba Noage, ka ge mo go 9:25 Seme le Jafete ba bitšwa barwarragwe. Bothata bjo bongwe ke gore temana ya 24 e bolela ka Kanana e le morwa wa mafelelo go barwa ba Noage. Go molaleng gore se se thulana le lešika fao Hama, yo go temana ya 22 a bitšwago tatagoKanana, e lego morwa wabobedi.
Bothata bjo bongwe ke bja fao thogako e lebantšwego gona. Dithogako le ditšhegofatšo mo ditemaneng tša 25–27 di lebišitšwe go Kanana, eupša go ya ka temana 22ke Hama tatagoKanana yo a dirilego taba ya go hlabiša dihlong. Potšišo ye boradithuto bao ba thekgilego kgethollo le kgatelelo ya Bathobaso go ya ka thogako ya Noage ba šitwago go e botšiša ke ye: Ke ka lebaka la eng bobedi morwa le setlogolo (Nimirode) ba rogakwa ka seo se dirilwego ke tatabo? Ka lehlakore le lengwe, ge Kanana e be e le modiri wa taba ye ya mahlabišadihlong, ke ka lebaka lang go be go swanetše go rogakwa tatagwe? (Wittenberg 1991:48). Sa boraro, magarengga bana ba Kuše, go na le tlhopho ya go ba pepeneng ya Bakanana le ditšhaba tša Afrika: Eupša, Bakanana e be e le Basimatiki bjalo ka Bahebere, ba dula nageng e tee ba bolela le mmolelo o tee (Gibson 2001:201; Mathews 2001:434). Sa bone, go na le dipoeletšo mo kanegelong (Gen. 10). ‘Havilah’ le ‘Sheba’, go fa mohlala, ba tšwelelala go bobedi dihlopheng tša Bahamite le Basemite (ditem.7 le 28–29) (Mathews 2001:434). Go filwe ditšhišinyo tše dingwe eupša ka bophara tša seamogelwe.2 Go lekane go no swaya ntlheng ya bjale gore peakanyo ke ya semorafe le tikologo, bjalo ka ge go laetšwa ka kgatelelo ya go ipoeletša ya mellwane ya dihlopha tša ‘ditšhaba’ (ditem. 5, 19, 30, 32) e sego ka maleme goba semorafe (Mathews 2001:434). Gunther Wittenberg (1991) o bolela gore meloko ya Seme, Hama le Jafete ga e emele dihlopha tša semorafe goba mehlobo, eupša peakanyo ya leago le sepolitiki.
Sa bohlano, banyakišiši ba bangwe ba tšea taodišo ya thogako ya Hama e le tlhalošo ya tlholego ya bonaba magareng ga Baisraele le Bakanana. Gibson o re:
Mo e tloga e le mothopo wa thogako ya Kanana mo kanegelong. E laetša lehloyo la go tsenelela le le lego mo dintweng tša go thopa, gape e laetša tšhošetšo yeo tumelo ya Bakanana ya go gatelela tša thobalano e bego e na le yona go hlweko ya tumelo ya Baisraele. (Gibson 2001:201)
Ntlha ya boselela, ye e sa thewago godimo ga dihlopha tša semorafe ke ya gore, go ya ka temana (Gen. 9:18–27), Noage ga a rwešwe molato ka ditiro tša gagwe tšeo di bakilego thogako ya Hama. Ka lebaka la tiragalo ye ya go hlabiša dihlong, ga go tsholo yeo e pharwago Noage, eupša tsholo e fetišetšwa go Hama. Baradithuto ba ga se ba ka ba botšiša potšišo ye: Ke ka lebaka lang šedi ya tsholo ka moka temaneng ye e lebanywa le ditiro tša Hama e sego Noage, yoo ka maitshwaro a gagwe ago nyamiša a beilego morwa wa gagwe yo monnyane (9:24) tebanong le maitshwaro a tatagwe a go tšhoša, yo a bego a swanetše go ba mohlala go yena? Go tšwa ditherišanong tša ka mo godimo, go laetša gore ga go ka fao motho a ka laetšago toka ntle le pelaelo ya kgatelelo ya Bathobaso ka gore Genesi 9 le 10 di a e thekga. Polelo ya ka godimo e laeditše gore go na le mathata a dingwalo, a bobedi Genesi 9:18–29 le Genesi 10 a lebanego le dithulano le go se eme felo gotee gadingwalo tšeo. Gunther Wittenberg (1991:51) o laeditše ka mo go kgodišago gore peakanyo ya ditšhaba tša go fapana ke tlhopho ya maitirelo go ya ka tsela ya lešika ye e sa laetšego kgonthe nakong efe kapa efe historing:
Lešika la Noage le dira tše nkego le akaretša lefase ka moka la pele ga Israele le setšhaba sa lona, eupša kgabagareng yeo, mmepe wa phatlalalo ya ditšhaba wo o tšwelelago go palo ya dinaga le ditšhaba o ka se amanywe le nako ye itšego mo historing. (Gibson 2001:201)
Ge nkabe bohle ba ba tšweleditšego seswantšho sa go befa sa Nimirode, ba theile dikgopolo tša bona godimo ga thogako ya Noage, ba ile ba šetša ka tsinkelo tše dingwe tša dintlha tše di ukamilwego ka mo godimo, nkabe ruri ba ile ba lekodišiša ditlhathollo tša bona.
Bjalo ka ge re sekasekile ka fao Nimirode a tšweleditšwego ka seswantšho sa go befa ka gona dingangišanong tša boradithuto ka gona, re tlo tšwela pele, mo karolong ye e latelago, go lekodišiša dikatlego tša gagwe e le go mo fa tshekatsheko ya mmakgonthe.
Sa pele, re ahlaahla taba ya Nimirode bjalo ka mmuši yo mogolo yo a theilego Babilonia. Ga go pelaelo ya gore Nimirode e bile wa mathomo go ba ‘yo maatla lefaseng.’ Babele ke mathomo a mmušo wa gagwe, wo o ilego wa tšwela pele go gola (Gen. 10:8–10). ‘Naga ya Nimirode’ (Mika 5:6) ke tšhupo go Asiria goba yaSinare, ye e lego karolo ya yona (Witenberg 1991:51). Nimirode e be e le mmuši yo maatla (tem 10). O ile a ba yo maatla; ka fao a bea metheo ya bogoši, bjoo ka morago e bego e le hlogo ya gauta, le letšhogo/poifo go ba maatla, e le bokgabo go bohle le tšohle. Ga go laetše gore o be a na le maloka a go buša ka matswalo a gagwe; eupša e ka ba maemo a gagwe a go swanelwa ke pušo, a a mo filego sebaka go ka hlaolwa, bjalo ka ge ba bangwe ba akanya, goba ka maatla le maikemišetšo o tšwele
letše a eya pele go tšea mphapahlogo (Easton 1996; Walvoor et al 1985:43; Keil & Delitzsch 2002:448).
Sa bobedi, re ahlaahla Nimirode e le motsomi yo maatla. Kanegelo ya Nimirode e re botša gape gore e be e le yena motsomi wa thwadi yo a bego a tsebega (ditem9–10). O tšweletšwa e le motsomi yo maatla, e lego leswao leo le humanwago gantši go magoši a Asiria (Matthew 2001:76).
Tswalanyo ya ‘mohlabani yo maatla’ (tem. 8) le bogale bja motsomi (‘motsomi yo maatla’, tem. 9) e laetša gape ditšo tša mengwageng ya pele tša magoši a Egipetale Mesopotamia ao a bego a tsebja ka tiro ye. Ditlhathollong ka bobedi ‘gibbor’ (‘maatla’) e šupago maatla a Nimirode e le mohlabani wa thwadi, motho yo a itirelago leina ka ditiro tše bogale tša go tšhabega. Gantši lentšu le le tšwelela ge go bolelwa ka dikatlego tša bohlabani (mohl. Joshua 10:2; Amosi 2:14; 16) (Walvoord et al. 1985:48). Baradithuto ba bangwe ba hlatholotše seema sa go re: Go swana le Nimirode, motsomi yo maatla pele ga MORENA’ go ra gore Modimo o be a sa kwane lemabokgoni a Nimirode a go tsoma. Borathuto ba bangwe ba re sekafoko sa ‘pele ga Morena’ ga se šišinye gore Modimo o be a dumelela se Nimirode a se dirilego, eupša gore ke ka tlhokomelo ya Gagwe go batho ge a mo dumeletše go dira bjalo (Mathews 2001:448; Mathews 2001:448; Keil & Delitzsch 2002:104–5). Eupša, kgopolo ya ka ke ya go re bokaone ke ge e ka tšewa e le mabobo a Modimo go Nimirode, ka ge go se na tšhupetšo go tšwa mo temaneng gore ka nnete Modimo o bea sa kgahlwe ke mabokgoni a Nimirode a go tsoma.
Sa mafelelo re ahlaahla Nimirode bjalo ka moagi yo mogolo. Nimirode wa ka Bibeleng ke kgoši ya mathomo ye maatla lefaseng; ditoropo tša mathomo tša mmušowa gagwe e be e le Babelone ye e tsebegago kudu, Erech le Accad mo Babilonia, Ninife le Calah mo Asaria (tem.10). E be e le motsomi yo maatla ‘ka kgaugelo ya Morena’. Nimirode bjale e be e tlo ba mogalemothei wa mebušo ye maatla ya Bohlabela yeo e bego e tšhošetša Baisraele nakong ya yona. (Gibson 2001:203; Clifford 1985).
Nimirode e be e le moagi wa go tsebega. Go a kgonega gore e be e le moatšhitheke ge go be go agwa Babele, fao a hlomilego mmušo wa gagwe (Clifford 1985; Walvoord et al 1985:43). Go latela tlhalošo ya Nimirode bjalo ka mohlabani. Go begwa gape le ka bogolo bja mmušo wa gagwe (10:10–12). Go bonagala go na le magato a mabedi, la pele ditoropo ‘mo Shinar’ (tem. 10) (Mathews 2001:450). Lentšu la Sehebere ‘rešit’, leo ge le hlathollwa e lego ‘mafelo a mathomo,’ a ka bitšwagape ‘mafelo a magolo,’ go laetša bogolo, e sego fela tatelano. Ditoropo tšeo di laetšwago go ba ‘nageng ya Šinare’ di beilwe gotee (tem.10). ‘Šinare’, goba ‘naga yaŠinare’ (11:2, ‘Babilonia’, Daniele 1:2; Sakaria 5:11), di bala gabotse selete sa Babilonia seo bogologolo se tsebjago e le ‘Sumere le Akada’ (Matthew 2001:76).
Go tloga Šinare Nimirode o ile a ya Asiria, naga ya Bohlabela bja Thikirisi, gomme fao a aga ditoropo tše nne, goba gabotse motse wo mogolo wa borena wo o bego o na le ditoropo tše nne, goba motse wo mogolo wa borena wa ditoropo tše di filwego maina (Mathews 2001:450). Ka fao Genesi 10:11 e hlaloša kgolo ya khuetšoya Nimirode seleteng sa Asiria (Sehebere aššur; Akk aššur). Popafoko ye e emetšwego e tlo bala Asshur e le kgokasediri; ka fao, ‘Asshur o ile a tšwa a yo aga,’ eupša popafoko e dumelela Nimirode e le kgokasediri (‘o’) ye e tswalanago gabotse le moela wa tlhalošo ya kanegelo fao Nimirode a sepelago ‘go tloga nageng yeo’, e legoŠinare, go ya tikologong ye mpsha ya Asiria. Tlwaelo ye e tšweletšwa ngwagakgolong wa lesomeseswai ke moprofeta Mika, yo a bolelago ka ‘naga ya Nimirode’(5:6; Keil & Delitzsch 2002:105–6; Mathews 2001:450).
Ninife e tšwetšwa pele e le toropo ya maemo seleteng seo. E ikadile leribeng la ka bohlabela la karolo ya ka godimo ya Noka ya Tikirisi go lebana le toropoya Mosulu (leboa la Iraka) gomme e na le histori ya go ya dinakong tša mathomothomo. Ka moragorago e ile ya ba bogare bja mmušo wo mofsa wa Asiria mengwagakgolong ya boseswai le wa bošupa wo o bilego le khuetšo ye bohloko ya kgatelelo godimo ga histori ya dipolitiki tša Israele le Juta, gomme e be e le šedi ye kgolo ya boprofeta bja Jona le Nahume. Gape go be go na le Rehoboth Ir, Calah, le Resen. Calah (Akk. Kalkhu) e tsebega gabotse go rena lehono e le Nimrud, ye elego dimaele tše e ka bago tše masomepedi borwa bja Ninife. Ge e le Resen, e tsebega ka tlhalošo ya bjale ya ‘magareng ga Ninife le Calah’ (Mathews 2001:450).
Go tšwa tshedimošong ye e filwego ka mo godimo, go laetša gore mafelo ao a mane a be a bopile toropo ye kgolo ya diriparipa, ditoropo tša mokoloko tšeo go begogo šomišwa leina la toropo ye kgolo (ya go tsebega) ya Ninife, go fapana le Ninife ye Nnyane, yeo Nimirode a ka bago a ikopantše le mafelo a mangwe a mararo go bopa mošate wo mogolo, le go ba sebo se segolo sa mmušo wa gagwe mo nokeng ya Thikirisi (Mathews 2001:450; Keil & Delitzsch 2002:105–106).
Sa mathomo, Nimirode o hlalošwa ka go Gen 10:9 e se mmušanoši, bjalo ke ge basodi ba gagwe ba laeditše, eupša bjalo ka mohlabani yo maatla, mogale mo lefaseng. Go feta fao, lentšu le ‘maatla’ mo ga se la šomišwa ka tsela ya tsholo.Sa bobedi, o hlalošwa ka go Genesi 10:9 e le motsomi yo maatla pele ga Morena. Go ya ka taodišwana ye Nimirode ga a hlološwe e le lerabele mo eupša e le motsomi yo a bego a na le mabokgoni a go tsoma a a bego a feta ba meloko ya Seme le Jafete. Go tlaleletša fao, o laeditše bogolo bja mabokgoni pele ga Morena gomme ga go sešupo temaneng ye gore Morena o be a le kgahlanong le botsebi bjoo bja Nimirode.
Sa boraro, Nimirode o hlalošwa e le moagi wa ditoropo tše mmalwa. Se se laetša gore le ge rakgolo’agwe a be a rogakilwe gore e be lekgoba, Nimirode o gana go ikobela go išwa fase bophelong bja gagwe, ka go ithuta bokgoni bja go aga bjoo ka morago bo mo dirago moatšhitheke wa go tuma.
Sa bone, go fapana le boradithuto ba Mpshafatšo le Tsošološo, Genesi 10 ga e ukame gore go na le tswalano ka madi magareng ga thogako ya Hama le dikatlego tša Nimirode.
Sa bohlano, ge Nimirode a bitšwa lerabele, ditiro tša gagwe tša borabele di swanetše go amanywa le kabelo ya go se be ya toka le thogako ya rakgolo’agwe, Hama. Ka mantšu a mangwe, Nimirode o lwantšhana le thogako ya Noage godimo ga gagwe ka go itsoša, pele ga Morena, e le mmuši wa bokgoni, motsomi le moagi yomaatla.
Sa boselela, thogako ya Hama e be e se go fularelwa ke meloko ya gagwe go balwa le Nimirode, eupša e be e le maitshwaro a boitefetšo bjalo ka tate wa go hlokamaikarabelo kgahlanong le morwa wa gagwe yo monnyane.
Sa bošupa Nimirode o ganana le mabaka a a mo emetšego ka dintlha tša menwana ka lebaka la thogako ya gagwe ka go šoma ka maatla a magolo, go se lape, gogapeletša le maikemišetšo. Go ya ka taodišwana ye Nimirode o swanetše go bonwa bjalo ka motho yo a lwelego le ‘kganyogelo ya madimabe’ ya boitefeletšo ya rakgolokhukhu’agwe, Noage, yo a ‘rogakilego’ Hama le meloko ya gagwe go tlo ba bahlankedi ba Seme le Jafete. Tabataba, ke gore go bile le ka fao Nimirode a lwelego le maemo a mabe gore e se be lekgoba, eupša moagi wa mabonwa, mmuši le motsomi wa bokgoni le tsebo.
Jamieson o tloga a opile phala mmala, ge a re Nimirode:
…o tloga a itšhupile ka go ba bogale le katlego ya maatla mo go tsomeng diphoofolo tša naga. Ka baka la mediro ye ya go retega o ile a ikhumanela leina a lebogwa ke batho; gomme, ka go ipea molaodi wa batho wa go ya go ile, e ile a hloma mmušo wa mathomo wa lefase [Gen 10:10]. (Keil & Delitzsch 2002:105–106)
Go bonala gore Modimo o ile a ema le Nimirode ka go mo kgontšha go fihlelela dikatlego tše di boletšwego ka mo godimo ka go ganetšana le thogako ye e lebantšwego go rakgolo’agwe ke Noage.Sa boseswai, ke gopola gore re hloka go sekaseka ditiro tša Noage tšeo di hlotšego thogako ya Hama le Nimirode. Temana ya Sehebere e ukama gore Noage oitlhobotše ka boomo ka tsela ya go leša dihlong. Ba bangwe ba emelela Noage ka go šišinya gore maemo a atmosfere a lefase ka morago ga meetsefula a ile a hlola go bela ga morara, le gore Noage o be a sa tsebe ka botlalo se a bego a se dira (Wiersbe 1993). Eupša Noage a ka se no leswa a sa tšee maikarabelo a ditiro tša gagwe. Ke tate yo ditiro tša gagwe di ka bego di ile tša tlaiša bana ba gagwe. Sebakeng sa go tšea maikarabelo a maitshwaro a go se hlamatsege ka ditiro tša gagwe, o rogakaHama, morwa wa gagwe yo monnyane ge a sa amogele maitshwaro a gagwe a go se thabiše.
Go swana le Nimirode, ‘barogakwa’ ba Bathobaso ba Afrika-Borwa ba ile ba swanela go ithagaraga kgahlanong le mathata go hwetša ditokelo tša thuto, tša boiphedišo le tša sepolitiki. Le ge melao ye mmalwa e ile ya hlangwa ke mmušo wa kgethollo wa Afrika-Borwa, go gatelela le go šitiša Bathobaso, ba ile ba swanelago šoma ka maatla go lwa le pušo yeo ya kgatelelo ye e bego e se na taba le ditokelo tša bona tša motheo le tokologo. Maafrika-Borwa mono gae le moše a ile a lwantšhana le kgatelelo ya ona (a thušwa ke ditšhaba tša mafase), ye e bego e theilwe godimo ga kgopolo ya thogako ya Hama go setšhaba sa Bathobaso ka mekgwa ya go fapana ya boipelaetšo. Borathutatumelo e be e le ba bangwe ba ba etilego pele ka go gana taba ya go swantšha thogako ya Hama le Bathobaso ka Afrika-Borwa.
Taodišwana ye e laeditše gore go fapana le bao ba lebelelago Nimirode ka leihlo la go se be botse, Nimirode o swanetše go fiwa le tshekatsheko ya mmakgonthe ye a e hlokago kudu. Go Bathobaso ba ba phetšego mengwaga ye mentši ka tlase ga mabaka a thogako, bohlankedi le kgatelelo, Nimirode o swanetše go ba seka satlhohleletšo go ya ka fao a šomilego ka gona kgahlanong le mabaka a thata a thogako, gore e be motho yo a atlegilego ka kudu bophelong.
1.Sarna o swaya gore tše tharo ke tša Afrika-Leboa, mola ya bone e le nagaletšibigo (Kanana) ye e kgokaganyago Afrika le Asia
2.Oded (1986:31) o šišinya gore mathomong dikarolo tše tše tharo di be di emela ditšhabana tše tharo: boralewatle (Jafete); ditšhabana tša go se dule felo gotee (Seme) le ditšhabana tša balemi tša sekgoweng (Hama); eupša ka morago gwa ba le diphetogo tše di sa sepedišanego le maikemišetšo a mathomo a mongwadi, ka fao tša šira peakanyo ya motheo le go thibela tlhathollo ya rena ya maleba ya temana ye.


text:
PHIHLELO
Go Hwetša Selo se se Phalago Botumo
Bošegong bjo bongwe ka 1984, ke ile ka se sa ba mofsa yo a tlwaelegilego gomme ka ba motho yo a tumilego. Ke ile ka bewa go ba Mmasebotsana wa Hong Kong. Seswantšho sa ka se be se le letlakaleng la ka ntle la dimakasine le la dikuranta. Ke be ke opela, ke tantsha, ke bolela pele ga mašaba, ke swara mananeo a thelebišene, ke apara diaparo tše dibotse le go tšwelela bathong ke na le batho ba bohlokwa, ba swanago le mmušiši wa Hong Kong.
Ngwageng o latelago, ke ile ka thoma go bapala dimobing gomme ka makga a mmalwa ke be ke bapala karolo ya sebapadi sa thwadi. Babegi ba ditaba ba be ba nyaka go tseba ka bophelo bja ka, batšea-diswantšho ba nyaka seswantšho sa ka gomme batho ba tumilego ba be ba ntaletša ba nyaka ke eba gona dimobing tše di bapalwago ka lekga la pele, meletlong ya kgakolo, dijong tša matena le dijong tša mantšiboa. Ke be ke dula ke šeditšwe.
Lega go le bjalo, ganyenyane-ganyenyane ke ile ka lemoga gore bophelo bjo bo be bo sa kgahliše go etša kamoo ke bego ke ile ka nagana ka gona. Ke be ke šoma kudu dimobing tša bagale, gomme seo se be se le kotsi kudu. Bakeng sa dikarolo tše kotsi difiliming tša Hong Kong go be go sa dirišwe batho bao ba tlwaetšego go dira dilo tšeo gantši, go etša ge dibapadi tša difiliming tša Hollywood di be di dira. Ka gona, ke be ke itirela dikarolo tšeo tše kotsi, go swana le go fofa koloi ka sethuthuthu. Difilimi tše dintši tšeo ke ilego ka bapala ke le sebapadi sa thwadi go tšona e be e le tša boitshwaro bjo gobogilego le tša bošoro. Tše dingwe e be e le tša botemona.
Ka 1995, ke ile ka nyalana le motšweletši wa dimobi. Le ge go be go bonagala ke be ke na le dilo tšohle tšeo di ka nthabišago—botumo, lehumo le monna yo a nthatago—ke be ke gateletšegile e bile ke nyamile. Ke ile ka phetha ka go tlogela go bapala difiliming.
GO GOPOLA TUMELO YA KA YA BJANENG
Ke ile ka thoma go gopola ke thabile ka tumelo yeo ke bego ke na le yona ge ke be ke sa le ngwanenyana yo monyenyane. Ka nako yeo, Mokibelong o mongwe le o mongwe nna le mogolwake re be re etela lapa la Dihlatse tša Jehofa. Tate wa gona e lego Joe McGrath, o be a ithuta Beibele le rena gotee le barwedi ba gagwe ba bararo. Ba be ba na le lapa le borutho le le nago le lerato, gomme yo re bego re mmitša malome Joe o be a swara mosadi wa gagwe le bana ba gagwe ka tlhompho. Gape ke be ke thabela go ya le bona dibokeng tša bona tša Bokriste. Ka dinako tše dingwe re be re eya dikopanong tše dikgolo. Dinako tšeo e be e le tše di thabišago. Ke be ke ikwa ke šireletšegile ge ke na le Dihlatse.
Go fapana le boemo bjoo, nna ke be ke diragalelwa ke tše bohloko ka gešo. Tsela yeo tate a bego a phela ka yona e be e kweša mma bohloko kudu, gomme o ile a gateletšega kudu. Ge ke be ke na le nywaga e ka bago e lesome, mma o ile a kgaotša go kopanela le Dihlatse tša Jehofa. Ke ile ka tšwela pele ka pelo e sa felelago gomme ka kolobetšwa ke na le nywaga e 17. Eupša ka moragonyana ga moo, ke ile ka wela boitshwarong bjo e sego bja Bokriste gomme ka se sa ba karolo ya phuthego.
KE ILE KA PHETHA KA GORE KE BOE
Ka moragonyana ga gore ke nyalwe, bagolo ba babedi ba phuthego ya Dihlatse tša Jehofa ya moo ke bego ke dula gona ba ile ba nketela. Ba ile ba hlalosa kamoo ke bego nka boela go Jehofa Modimo ka gona, gomme ba rulaganya gore ke thušwe ke moromiwa yo a bitšwago Cindy. Mo nakong ye, ka ge tumelo ya ka e be e fokola kudu, ke ile ka mo kgopela gore a mpontšhe gore Beibele ke Lentšu la Modimo e le ka kgonthe. O ile a mpontšha mehlala ya diporofeto tša Beibele tšeo di ilego tša phethagala. Ganyenyane-ganyenyane, re ile ra ba bagwera ba kgauswi gomme a nkgopela gore a ithute le nna dithuto tša motheo tša Beibele. Ke ile ka dumela. E be e le lekga la mathomo ke thoma go lemoga gore Jehofa ke Modimo yo lerato, yo a nyakago gore ke thabe.
Ge ke be ke thoma go boela ke eya dibokeng tša Bokriste, ke ile ka hwetša gore ke thabela kudu go ba gare ga Dihlatse go feta go ba gare ga batho ba kgwebong ya dimobi. Eupša dilo tše di ntiragaletšego bjaneng di ile tša ntlogela ke ikwa gore nka se kgone go bota motho, e bile ke be ke sa ithate. Setho sa phuthego se ile sa nthuša ge se be se mpontšha ka Beibeleng kamoo nka swaraganago le bothata bjoo bja maikwelo, ka ba ka ithuta le go dira bagwera ba kgonthe.
SELO SE SE PHALAGO BOTUMO
Ka 1997, nna le monna wa ka re ile ra hudugela Hollywood, California, U.S.A. Ge ke le moo ke ile ka swarega kudu ka go thuša batho go holwa ke bohlale bjo bo tšwago Lentšung la Modimo. Go ruta batho ka Beibele go nkgotsofaditše kudu go feta botumo ka moka bja go bapala difiliming le go bapala ke le sebapadi sa thwadi dimobing. Ka mohlala, ka 2002, ke ile ka kopana le Cheri yo a tšwago Hong Kong, yo e bego e le kgale re tlwaelane. Go be go na le dilo tše dintši tšeo re bego re swana ka tšona bophelong. O be a bile Mmasebotsana wa Hong Kong ngwageng wa ka pele ga woo ke bilego yena. Ge e le gabotse, ge ke be ke thopa sefoka sa go ba mmasebotsana, ke yena yo a ilego a nkapeša seala sa go ba maemong ao. Le yena o ile a ba sebapadi sa dimobing gomme ka morago a ba motšweletši wa tšona, a šoma le balaodi ba tumilego. Le yena o be a hudugetše Hollywood.
Ke ile ka kwela Cheri bohloko ge ke be ke ekwa gore lesogana leo a bego a tlo nyalana le lona le be le bolailwe ke bolwetši bja pelo. O be a sa hwetše khomotšo bodumeding bja gagwe bja Bobuddha. Ka go swana le nna, o be a fihleletše bophelo bja botumo bjoo ba bangwe ba bo dumago, fela o be a nyamile e bile a sa kgone go bota motho. Ke ile ka thoma go boledišana le yena ka seo ke bego ke ithutile sona ka Beibeleng, eupša go ba ga gagwe Mobuddha go ile gwa mo thatafaletša go kwešiša seo.
Ka letšatši le lengwe ka 2003, Cheri o ile a nteletša mogala a le Vancouver, Canada, moo a bego a dira filimi gona. O ile a mpotša a thabile gore o be a sepela ka koloi a thabela go boga naga ge gateetee a thoma go rapela ka go hlaboša a re: “Mpotše mo, Modimo wa therešo ke Mang? Leina la gago o mang?” Ka nako yeo o ile a feta Holong ya Mmušo gomme a bona leina la Jehofa. O ile a nagana gore seo e be e le karabo e tšwago go Modimo, gomme a nyaka gore a kopane le Dihlatse tša Jehofa kapejana ka mo go ka kgonegago. Ke ile ka mo direla dithulaganyo, gomme lebakeng la matšatši a sego kae ke ge a le dibokeng tša phuthego ya se-China kua Vancouver.
Ka morago Cheri o ile a re go nna: “Batho ba ba nkgahlegela e le ka kgonthe. Ke kgona go ba botša kamoo ke ikwago ka gona.” Ke be ke thabile kudu go kwa seo ka gobane ge Cheri a be a sa le kgwebong ya dimobi, o be a se na bagwera le ka mohla. Cheri o ile a tšwela pele a eya dibokeng. Eupša ka 2005, o ile a saena konteraka ya go tšweletša difilimi tše pedi tša ditiragalo tše dikgolo kua China, e lego seo se ilego sa dira gore a swanelwe ke go boela Hong Kong. Se se thabišago ke gore ka 2006, Cheri o ile a neela bophelo bja gagwe go Jehofa gomme a kolobetšwa kopanong ya Dihlatse kua Hong Kong. Gaešita le ge a be a nyaka go hlankela Jehofa ka botlalo kudu, go šoma ga gagwe kgwebong ya dimobi go be go mo thatafaletša go dira bjalo, gomme o be a tloga a se a thaba.
LETHABO LA GO THUŠA BA BANGWE
Ka 2009, bophelo bja Cheri bo ile bja fetoga ka mo go feletšego. O ile a dira phetho ya go tšwa intasetering ya dimobi e le gore a hlankele Jehofa ka botlalo. O ile a ba le bagwera ba bantši ba bafsa ka phuthegong ya Bokriste. O ile a ba mmoledi wa nako e tletšego wa ditaba tše dibotse tša Mmušo gomme a tloga a thabela go thuša batho go hwetša tsela e kaone ya bophelo.—Mateo 24:14.
Ke moka Cheri o ile a dira phetho ya go ithuta Senepal bakeng sa go thekga sehlopha seo se golago sa Dihlatse tšeo di bolelago Senepal kua Hong Kong. Ke nyaka go hlalosa gore Manepal a mantši kua Hong Kong a na le go hlokomologwa goba go nyatšwa ka baka la gore a sa kgone go bolela Seisemane goba se-China gabotse le ka baka la gore meetlo ya ona e le e fapanego. Cheri o ile a mpotša kamoo a tlogago a thabela go thuša batho bao go kwešiša Beibele. Ka mohlala, ka letšatši le lengwe ge a be a eya ka ntlo le ntlo, o ile a kopana le mosadi wa Monepal yo a bego a sa tsebe gakaalo ka Jesu eupša a sa tsebe selo ka Modimo wa therešo e lego Jehofa. Cheri o ile a diriša Beibele go mmontšha gore Jesu o be a rapela Tatagwe yo a lego legodimong. Ge mosadi yoo a lemoga gore le yena o be a ka rapela Modimo wa therešo, yoo leina la gagwe e lego Jehofa, o ile a amogela ditaba tše dibotse ka pelo ka moka. Go se go ye kae ke ge monna wa gagwe le morwedi wa gagwe le bona ba ithuta Beibele.—Psalme 83:18; Luka 22:41, 42.
Ge ke be ke bona kamoo Cheri a tlogago a thabela go bolela ditaba tše dibotse ka nako e tletšego, ke ile ka ipotšiša gore: ‘Ke thibelwa ke’ng go dira seo a se dirago?’ Ka nako yeo, le nna ke be ke boetše Hong Kong, ke dula gona. Ke ile ka dira phetho ya go rulaganya bophelo bja ka gore ke tšee karolo ka botlalo go ruteng ba bangwe therešo ya Beibele. Ke hweditše gore go theetša batho le go ba thuša go kwešiša Lentšu la Modimo go nthabiša e le ka kgonthe.
Ke hweditše gore go thuša batho go kwešiša Lentšu la Modimo go nthabiša e le ka kgonthe
Ka mohlala, ke kgonne go ithuta Beibele le mosadi wa mo-Vietnam yo a bego a dula a nyamile e bile a phela a sekile megokgo. Ga bjale o thabela bophelo e bile o tloga a thabela go kopanela le phuthego.
Nna le Cheri re hweditše selo seo se phalago botumo kudu. Gaešita le ge re be re thabela go ba intasetering ya dimobi e bile go re tlišetša botumo, fela go ruta batho ka Jehofa Modimo go kgotsofatša le go feta ka ge go iša letago go Modimo. Ruri re bone therešo ya mantšu a Jesu a rego: “Go na le lethabo le legolo go neeng go feta go amogeleng.”—Ditiro 20:35.
Ithute ka mo go oketšegilego
Ke ka Baka la Eng ke Swanetše go Phema go Ekiša Batho Bao ba Bontšhwago Intasetering ya Boithabišo le Dipapatšong?—Karolo 1: Bakeng sa Basetsana
Bafsa ba bantši bao ba naganago gore ba itirela mokgwa wa bona wa bophelo woo o sa swanego le wa ba bangwe ge e le gabotse ba ekiša seo ba se bonago intasetering ye le dipapatšong.


text:
Holo e Mpsha ya Kopano Kua Dithokgweng tša Amazon
Bogareng bja dithokgwa tša Amazon go agilwe Holo e mpsha ya Kopano ya Dihlatse tša Jehofa e botse kudu. Karolo e kgolo ya dihekethara tše 52 (128 a.) ya moago wo e ka gare ga sethokgwa sa ka leboa la toropo ya Manaus kua Brazil. Dinonyane tša mebalabala tšeo di bitšwago macaw, toucan, le tše dingwe di dira melodi ya tšona di le godimo ga dihlare tša cupuaçu, sehlare se segolo sa Brazil nut le sa angelim pedra. Ke ka baka la’ng go agilwe Holo ya Kopano mo?
Toropo ya Manaus—yeo e lego dikhilomithara tše 1 450 go tloga leribeng la Noka ya Amazon—e na le badudi ba ka bago dimilione tše pedi. Holo ye e mpsha e tla šomišwa ke Dihlatse tše 7 000 tšeo di tšwago Manaus le ditoropong tšeo di e dikologilego go akaretša le metsana yeo e bapilego le Amazon le melatswana ya yona. Toropo yeo e lego kgole ya São Gabriel da Cachoeira, e dikhilomithara tše fetago tše 800 ka bodikela bja Manaus. E le gore Dihlatse di be gona dikopanong tše dinyenyane goba tše dikgolo tšeo di swarelwago Holong ya Kopano, tše dingwe di sepela leeto la matšatši a mararo ka seketswana!
Go aga Holo ya Kopano gare ga sethokgwa sa Amazon e be e se modiro o bonolo. O be o akaretša go tliša ditlabakelo tša go aga tšeo di bego di tletše mapokisi a 13 a go rwala merwalo ka sekepe go tloga boemakepeng bja Santos kua São Paulo go bapa le lebopo la Brazil, go ya Nokeng ya Amazon gore di fihle lefelong la go aga.
Holo ye e mpsha ke ya bo-27 ya Diholo tša Kopano tšeo di agilwego kua Brazil, gomme batho ba 1 956 ba ile ba ba gona lenaneong la go neelwa ga Holo ya Kopano ka Sontaga, May 4, 2014. Ba bantši ba be ba thabile kudu ka ge e be e le la mathomo ba swarela kopano ka gare ga Holo ya Kopano.
Bao ba bilego gona kopanong ba ile ba fo se kwe seboledi feela eupša ba ile ba se bona. Ye e bile phetogo e kgolo ka gore ge dikopano tše dinyenyane le tše kgolo di be di swarelwa mafelong ao a hirwago, ba bantši ba be ba sa kgone go bona sethala le seboledi. Hlatse e nngwe e boletše gore: “Ke bile gona dikopanong ka mengwaga e mentši eupša ke be ke sa kgone go bona terama ya Beibele, ke be ke ekwa feela.” Ga bjale yo mongwe le yo mongwe o kgona go bona sethala.
Ithute ka mo go oketšegilego
Ke ka Baka la Eng Dihlatse tša Jehofa di Eya Dikopanong tše Dikgolo?
Re ba le dikopano tše tharo ngwaga le ngwaga. O ka holwa bjang ke dikopano tše?
Diholo tša Mmušo tša Dihlatse tša Jehofa
—Ke ka Baka la Eng di Agwa le Gona di Agwa Bjang?
Ke ka baka la’ng mafelo a rena a borapedi a bitšwa Diholo tša Mmušo? Ithute ka mo go oketšegilego kamoo meago ye yeo e sego ya mabaibai e thušago diphuthego tša rena.


text:
PONO YA BEIBELE
Sathane
Na Sathane ke motho wa kgonthe?
“Noga ya kgale yeo e bitšwago Diabolo le Sathane, . . . e [timetša] lefase ka moka.”—Kutollo 12:9.
SEO BATHO BA SE BOLELAGO
Batho ba bangwe ba dumela gore Sathane Diabolo ga se motho eupša ke seka sa bobe seo se lego ka gare ga motho yo mongwe le yo mongwe.
SEO BEIBELE E SE BOLELAGO
Sathane ke motho wa kgonthe. Ke morongwa wa lerabele, sebopiwa sa moya seo se ganetšago Modimo. Beibele e bolela ka Sathane gore ke “mmuši wa lefase le.” (Johane 12:31) O diriša “dipontšho . . . tša bofora” le “bofora” go phethagatša merero ya gagwe.—2 Bathesalonika 2:9, 10.
Beibele e bega ka poledišano ya legodimong ya magareng ga Sathane le Modimo. Ka ge Modimo a ile a boledišana le Sathane, gona Sathane ga se seka sa bobe ka gobane Modimo ga a na bobe ka go yena. (Doiteronomio 32:4; Jobo 2:1-6) Go molaleng gore Sathane ke motho wa kgonthe e sego feela bobe bjo bo mothofaditšwego.
KE KA BAKA LA ENG SEO SE LE BOHLOKWA GO WENA?
Mabaka a Sathane a go nyaka gore o dumele gore ga a gona a swana le a sesenyi seo se utago seo se lego sona e le gore se ka tšwela pele se tshela molao se sa lemogwe. E le gore o itšhireletše go Sathane, sa pele o swanetše go lemoga gore o gona.
Sathane o dula kae?
“Go madimabe lefase . . . gobane Diabolo o theogetše go [wena].”—Kutollo 12:12.
SEO BATHO BA SE BOLELAGO
Ba bantši ba dumela gore Sathane o dula mollong wa dihele bogareng bja lefase. Ba bangwe ba dumela gore o ka gare ga batho ba babe.
SEO BEIBELE E SE BOLELAGO
Sathane ke sebopiwa sa moya, ka gona o dula lefelong leo le sa bonagalego. Sathane o feditše nako e telele a dumeletšwe go tsena le go tšwa ka mo a ratago moo Modimo le barongwa bao ba botegago ba dulago gona. (Jobo 1:6) Lega go le bjalo, ga bjale yena gotee le dibopiwa tše dingwe tše kgopo tša moya ba rakilwe kgauswi le Modimo, gomme ba lahletšwe lefaseng.—Kutollo 12:12.
Na se se ra gore Sathane o dula lefelong le tee le itšego lefaseng? Ka mohlala, mohlomongwe o ile wa bala ka motse wa bogologolo Peregamo wo go bego go thwe ke “moo Sathane a dulago gona.” (Kutollo 2:13) Ge e le gabotse, polelwana yeo e be e šupa tabeng ya go ata ga borapedi bja Sathane moo. Sathane ga a dule lefelong le itšego lefaseng. Go e na le moo, Beibele e bolela gore “mebušo ka moka ya lefase” ke ya gagwe.—Luka 4:5, 6.
Na Sathane a ka gobatša goba a laola batho?
“Lefase ka moka le rapaletše matleng a yo kgopo.”—1 Johane 5:19.
SEO BEIBELE E SE BOLELAGO
Batho ba bantši ba dumeletše tutuetšo ya Sathane e ba timetša, gomme ka baka leo ba laolwa ke yena. (2 Bakorinthe 11:14) Ntlha ye e thuša go hlalosa lebaka leo ka lona batho ba paletšwego ke go kaonefatša maemo a lefase.
Beibele gape e bega ka maemo a šoro, ao Sathane le barongwa ba bangwe ba ilego ba laola batho gomme ba ba gobatša nameng.—Mateo 12:22; 17:15-18; Mareka 5:2-5
SEO O KA SE DIRAGO
Ga se wa swanela go boifa matla a Sathane. E le gore o pheme go ba ka tlase ga tutuetšo goba taolo ya Sathane, o swanetše go ithuta gore o laola batho bjang, gore o ‘tsebe maano a gagwe.’ (2 Bakorinthe 2:11) Ka go bala Beibele, o ka hwetša tsebo e bohlokwa ka maano a Sathane gomme wa phema go ba mohlaselwa.
Phema dilo le ge e le dife tšeo di tswalanago le ditiro tša botemona. (Ditiro 19:19) Dilo tšeo di akaretša dipheko, dikgatišo, dibidio, mmino, mananeo a khomphutha ao a kgothaletšago go dirišana le meoya le bonoge.
Beibele e re: “Le ganetše Diabolo, yena o tla le tšhaba.” (Jakobo 4:7) Ka go kwa keletšo e bohlale ya Beibele, o ka itšhireletša ditirong tše mpe tša bohwirihwiri tša Sathane.


text:
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE
Mogwera wa Kgonthe ke wa Mohuta Mang?
KA December 25, 2010, mosadi yo mongwe wa nywaga e 42 kua Brithania o ile a ngwala molaetša wa gore o nyaka go ipolaya Wepesaeteng yeo e tumilego ya go dira bagwera. Molaetša wa gagwe o be o tloga o bontšha gore o hloka thušo. Le ge mosadi yo a be a na le bao go thwego ke bagwera ba dikete Wepesaeteng yeo, ga go le o tee wa bona yo a ilego a mo thuša. Maphodisa a ile a hwetša setopo sa gagwe letšatšing le le latelago. O be a ipolaile ka go nwa dihlare ka mo go feteletšego.
Thekinolotši ya lehono e re kgontšha go ba le seo go thwego ke bagwera ba makgolo goba gaešita le ba dikete inthaneteng ka go fo tsenya maina a bona lelokelelong la rena la maina ka khomphutheng. Le gona ge e ba re nyaka go kgaotša segwera le yo mongwe wa bona, re fo phumola leina la motho yoo lelokelelong la rena. Lega go le bjalo, tiragalo e sehlogo ya mosadi wa kua Brithania e utolla therešo e makatšago—batho ba bantši ga ba na bagwera ba kgonthe. Ge e le gabotse, nyakišišo e nngwe e bontšhitše gore gaešita le ge mekgwa ya poledišano e oketšegile, palo ya bagwera ba rena ba kgonthe e theogile.
Go swana le batho ba bantši, mohlomongwe o dumela gore bagwera ba kgonthe ba bohlokwa. Le gona, o ka lemoga gore go ba mogwera wa kgonthe go akaretša se se fetago go kgotla dilinki sekirining sa khomphuta goba sa smartphone. Wena o nyaka mogwera wa mohuta mang? O ka ba mogwera wa kgonthe bjang? Go nyakega’ng gore o be le segwera se se swarelelago?
Ela hloko melao ya motheo e mene e latelago yeo e ka go hlahlago, gomme o bone kamoo keletšo e šomago ya Beibele e ka go thušago gore o be mohuta wa motho yoo batho ba bangwe ba ka nyakago gore e be mogwera wa bona.
1. Bontšha Gore o Tloga o Tshwenyega ka ba Bangwe
Segwera sa kgonthe se akaretša boikgafo. Ka mantšu a mangwe mogwera yo botse o ikwa a na le boikarabelo bjo itšego ka wena, gomme o tloga a tshwenyega ka wena. Ke therešo gore bobedi bja lena le swanetše go dira se, e bile go nyakega boikgafo le go šoma ka thata. Lega go le bjalo, le ka se itshole ge le ka dira seo. Ipotšiše gore: ‘Na ke ikemišeditše go ikgafa, go diriša nako ya ka le dilo tša ka bakeng sa mogwera wa ka?’ Gopola, gore o be le mogwera yo botse le wena o swanetše gore o be mogwera yo botse.
SEO BATHO BA SE LETETŠEGO GO MOGWERA
Irene: “Go swana le ge o lema serapa se sebotse, go aga segwera go tšea nako e telele e bile go nyaka tlhokomelo. Thoma ka go ba mogwera yo botse. Eba botho gomme o kgahlegele ba bangwe. Gape ikemišetše go gafa nako ya gago ge e ba o nyakega.”
Luis Alfonso: “Batho ba mehleng yeno ba kgothaletša go ba le moya wa boithati go e na le wa boikgafo. Ka gona ke selo se sebotse ge motho yo mongwe a go bontšha botho a sa letela gore a hwetše se sengwe ka morago.”
KE ENG SEO BEIBELE E SE BOLELAGO?
“Ka mo le nyakago batho ba le dira ka gona, le lena le ba direng ka wona mokgwa woo. Tlwaelang go fa gomme batho ba tla le fa.” (Luka 6:31, 38) Mo Jesu o be a kgothaletša moya wa go hloka boithati le wa go fa. Go fa ka tsela yeo go tiiša segwera se sebotse. Ge e ba o fišegela go thuša bagwera ba gago ntle le go letela gore o hwetše se sengwe go bona, ke ga tlhago gore ba ikwe ba gogelwa go wena.
2. Boledišana Gabotse le Bagwera ba Gago
Segwera sa kgonthe se ka se atlege ntle le gore le boledišane ka mehla. Ka gona boledišanang ka dilo tšeo le di thabelago. Theetša ge mogwera wa gago a bolela, gomme o hlomphe dipono tša gagwe. Ge go kgonega, mo rete le go mo kgothatša. Ka dinako tše dingwe go ka nyakega gore o eletše goba o phošolle mogwera wa gago, gomme ga se ka mehla go lego bonolo. Lega go le bjalo, mogwera yo a botegago o tla ba le sebete sa go go botša ge o dirile phošo e kgolo le go go nea tlhahlo ka temogo.
SEO BATHO BA SE LETETŠEGO GO MOGWERA
Juan: “Mogwera wa kgonthe ga se a swanela go tšhaba go bolela dipono tša gagwe, ka mo go swanago ga a befelwe ge e ba o sa dumelelane le yena.”
Eunice: “Ke tloga ke rata bagwera bao ba ikemišeditšego go fetša nako le nna le bao ba ntheetšago, kudukudu ge ke na le mathata.”
Silvina: “Bagwera ba kgonthe ke bao ba go botšago therešo—gaešita le ge ba tseba gore seo se tla go kweša bohloko—ka gobane ba go kganyogela tše dibotse.”
KE ENG SEO BEIBELE E SE BOLELAGO?
“Motho yo mongwe le yo mongwe a akgofele go kwa, a diege go bolela a be a diege go galefa.” (Jakobo 1:19) Bagwera ba kgonthe ba rata go theetšwa ka mehla. Lega go le bjalo, go laola poledišano go fetiša kgopolo ya gore dipono tša gago di bohlokwa go feta tša ba bangwe. Ka gona theetša ka kelohloko ge mogwera a kganyoga go go ntšhetša sa mafahleng. Le gona o se ke wa befelwa ge a go botša therešo. Diema 27:6 e re: “Dintho tšeo di bakwago ke motho yo o mo ratago di bakwa ka go botega.”
3. O se ke wa Letela mo Gontši Kudu
Ge re dutše re tlwaelana le mogwera wa rena, ke moo gantši re bonago le mafokodi a gagwe. Bagwera ba rena ga se ba phethagala, go swana le rena. Ka gona, ga se ra swanela go letela gore bagwera ba rena e be ba phethagetšego. Go e na le moo, re dira gabotse ge re tšeela godimo dika tša bona tše dibotse le go amogela mafokodi a bona.
SEO BATHO BA SE LETETŠEGO GO MOGWERA
Samuel: “Gantši re nyaka batho ba bangwe ba dire dilo tšeo le rena di re palelago. Ge e ba re lemoga diphošo tša rena le go nyakega ga gore re lebalelwe, gona re tla ikemišetša go lebalela ba bangwe.”
Daniel: “Amogela therešo ya gore bagwera ba gago ba tla dira diphošo. Ge go rotoga mathata, ke mo gobotse ge re a rarolla le semeetseng gomme re leka ka thata go a lebala.”
KE ENG SEO BEIBELE E SE BOLELAGO?
“Ka moka ga rena re kgopša gantši. Ge e ba motho a sa kgopše ka lentšu, gona ke motho yo a phethagetšego, yo a kgonago go laola mmele wa gagwe ka moka bjalo ka ge eka ke ka ditomo.” (Jakobo 3:2) Go lemoga therešo ye e bonolo go tla re thuša gore re kwešiše bagwera ba rena gabotse. Se se tla feleletša ka gore re hlokomologe diphošo tše dinyenyane le mafokodi ao a ka bago a re tena. Beibele e re: “Tšwelang pele le kgotlelelana gomme le lebalelana ka bolokologi le ge e ba motho a na le lebaka la go ba le pelaelo ka yo mongwe. . . . Eupša ka godimo ga dilo tše ka moka, aparang lerato gobane ke setlemo se se phethagetšego sa botee.”—Bakolose 3:13, 14.
4. Katološa Segwera sa Gago
Ke therešo gore re swanetše go kgetha ka kelohloko batho bao re gweranago le bona. Eupša seo ga se bolele gore re swanetše go gwerana feela le batho ba nywaga e itšego goba ba setlogo se itšego. Go kgahlegela batho ba nywaga ka moka, ditšo tše dingwe gotee le ba ditšhaba tše dingwe go tla humiša maphelo a rena.
SEO BATHO BA SE LETETŠEGO GO MOGWERA
Unai: “Go dira segwera le dithaka tša gago feela le bao le ratago dilo tše di swanago, go swana le go apara seaparo sa mmala woo o o ratago ka mehla. Go sa šetšwe gore o rata mmala woo gakaakaang, go tla fihla nako yeo o ka se sa hlwago o go kgahla.”
Funke: “Go katološa segwera sa ka go dirile gore ke gole tsebong. Ke ithutile go tlwaelana le batho ba nywaga le ditlogo ka moka, gomme seo se dirile gore ke rate batho le go ba yo a fetofetogago le maemo. E bile bagwera ba ka ba tloga ba rata seo.”
KE ENG SEO BEIBELE E SE BOLELAGO?
“Ka gona ke bolela bjalo ka ge go bolelwa le bana, ke re le dire se se swanago le go rena ka gore le lena le katološeng lerato leo le lego dipelong tša lena.” (2 Bakorinthe 6:13) Beibele e re kgothaletša gore re gwerane le mehuta ka moka ya batho. Go ba le mehuta ka moka ya bagwera go ka dira gore o ipshine ka bophelo, le go dira gore o ratwe ke batho.
Ithute ka mo go oketšegilego
Mogwera wa Paale Ke’ng?
Go hwetša bagwera ba go se re selo go bonolo, eupša o ka hwetša bjang bagwera ba kgonthe?


text:
Ke Eng Seo se Bolelwago ke Dipalo tša ka Beibeleng? Na Thuto ya Bodupe bja Dipalo e tšwa ka Beibeleng?
Karabo ya Beibele
Gantši dipalo tša ka Beibeleng di ka dirišwa ka tsela ya kgonthe, eupša ka dinako tše dingwe di dirišwa ka tsela ya seswantšhetšo. Taba e dikologilego gantši e bontšha ge e ba go dirišitšwe palo e itšego ka tsela ya seswantšhetšo goba go se bjalo. Ela hloko seo se bolelwago ke mehlala ye ya seswantšhetšo ya dipalo tša ka Beibeleng:
1 Palo ye e emela botee. Ka mohlala, Jesu o ile a rapela go Modimo gore balatedi ba gagwe “ka moka e be batee, go etša ge wena Tate o le boteeng le nna gomme nna ke le boteeng le wena.”—Johane 17:21; Mateo 19:6.
2 Tabeng ya molao, bohlatse bja dihlatse tše pedi bo gatelela go rereša ga taba. (Doiteronomio 17:6) Ka tsela e swanago, go boeletšwa ga pono goba seo se bolelwago go gatelela gore taba yeo ke ya kgonthe e bile e a rereša. Ka mohlala, ge Josefa a be a hlalosa toro yeo e bego e neilwe Farao wa Egipita, o itše: “Therešo ya gore toro yeo e boeleditšwe gabedi go wena Farao e bolela gore taba yeo e tiišitšwe ke Modimo wa therešo.” (Genesi 41:32) Ge go bolelwa ka boporofeta, “dinaka tše pedi” di ka emela dipušo tše pedi, go etša ge moporofeta Daniele a ile a botšwa ka Mmušo wa Bamede le Baperesia.—Daniele 8:20, 21; Kutollo 13:11.
3 Go etša ge dihlatse tše tharo di be di tla tiiša gore taba e a rereša, go e boeletša ka makga a mararo go a e tiiša goba go e gatelela.—Hesekiele 21:27; Ditiro 10:9-16; Kutollo 4:8; 8:13.
4 Palo ye e ka emela go felela ga sebopego goba ka tsela yeo selo se šomago ka yona, go etša ge polelwana e rego “dikhutlong tše nne tša lefase.”—Kutollo 7:1; 21:16; Jesaya 11:12.
6 Ka ge palo šupa gantši e emela go felelela, gona palo tshela e emela selo seo se sa felelago, seo se sa phethagalago goba selo seo se tswalanywago le manaba a Modimo.—1 Dikoronika 20:6; Daniele 3:1; Kutollo 13:18.
7 Gantši palo ye e dirišitšwe go emela go felela ga selo go ya ka pono ya Modimo. Ka mohlala, Baisiraele ba be ba laetšwe ke Modimo gore ba dikologe motse wa Jeriko ka matšatši a šupago a latelanago gomme ka letšatši la bošupa ba o dikologe gašupa. (Joshua 6:15) Beibele e hupere mehlala e mentši e bjalo ya go dirišwa ga palo šupa. (Lefitiko 4:6; 25:8; 26:18; Psalme 119:164; Kutollo 1:20; 13:1; 17:10) Ge Jesu a be a botša Petro gore o swanetše go lebalela ngwanabo “e sego go fihla gašupa, eupša go fihla ga masomešupa-šupa,” go boeletša palo “šupa” go ile gwa fetišetša kgopolo ya “go se lekanyetše.”—Mateo 18:21, 22.
10 Palo ye e ka emela go felela ga selo ka botlalo bja sona goba go kopanywa ga dikarolwana tša selo se itšego.—Ekisodo 34:28; Luka 19:13; Kutollo 2:10.
12 Palo ye go bonagala e emela go felela ga thulaganyo ya Modimo. Ka mohlala, pono e tšwago legodimong yeo e bego e neilwe moapostola Johane e akaretša motse wo o nago le “maswika a lesomepedi a motheo gomme go ona go na le maina a lesomepedi a baapostola ba lesomepedi.” (Kutollo 21:14; Genesi 49:28) Palo e nngwe le e nngwe yeo e atišwago ka 12 e ka bolela se swanago.—Kutollo 4:4; 7:4-8.
40 Dikahlolo tše itšego goba dinako tše itšego tša kotlo di be di tswalanywa le palo 40.—Genesi 7:4; Hesekiele 29:11, 12.
Thuto ya Bodupe bja Dipalo
Dipalo tše tša seswantšhetšo tše di lego ka Beibeleng di fapane kudu le thuto ya bodupe bja dipalo, yeo e akaretšago go dirišana le meoya e mebe ka go šomiša dipalo, tsela yeo di tswalanago ka yona le kakaretšo ya dipalo tšeo. Ka mohlala, Bajuda bao e lego ba bodumedi bja Cabala ba ile ba hlahloba Mangwalo a Seheberu ba diriša mokgwa wo o bitšwago gematria, yeo go yona go nyakwago seo se bolelwago ke dipalo tšeo di sepedišanago le mengwalo. Thuto ya bodupe bja dipalo ke sebopego sa bonoge, bjoo Modimo a bo hlaswago.—Doiteronomio 18:10-12.
Ithute ka mo go oketšegilego
“Anke re Bapišeng Mangwalo”
Ge re bala temana ya Beibele, taba yeo e dikologilego e ka re thuša bjang go kwešiša seo temana yeo e se bolelago?


text:
DISWANTŠHO TŠA KGALE
Ignaz Semmelweis
IGNAZ SEMMELWEIS a ka no ba a se a tuma gakaalo, fela mošomo wa gagwe o thušitše malapa a mantši kudu a mehleng yeno. O belegetšwe Buda (yeo ga bjale e bitšwago Budapest), Hungary, a hwetša degree ya gagwe ya tša kalafo Yunibesithing ya Vienna ka 1844. Ge a thoma go šoma e le mothuši wa moprofesara kua First Maternity Clinic ya Sepetlele sa General sa Vienna ka 1846, Semmelweis o ile a lebeletšana le taba e tšhošago—tekanyo ya ka godimo ga diperesente tše 13 ya basadi bao ba bego ba belega moo e be e hlokofala ka baka la bolwetši bja childbed fever.
Go be go šišintšwe dikgopolo tše di fapafapanego mabapi le sebaki sa bolwetši bjoo, fela go se na yeo e rarolotšego bothata bjo bjo bo sa kwešišegego. Maiteko ka moka a go fokotša palo ya bao ba hwago a be a paletšwe. Ka ge Semmelweis a be a dula a nagana ka bomma ka moka bao ba bego ba tlaišwa ke lehu le šoro leo le nanyago, o ile a ikemišetša go hwetša sebaki sa bolwetši le go se thibela.
Sepetlele seo Semmelweis a bego a šoma go sona se be se na le dikliniki tše pedi tšeo di aroganego tša go belegiša gomme kliniking ya pele go be go ehwa bomma ba bantši go feta go ya bobedi. Phapano e nnoši magareng ga dikliniki tšeo tše pedi ke gore bao ba ithutelago tša kalafo ba be ba rutwa kliniking ya pele gomme babelegiši ba rutwa go ya bobedi. Ka gona ke ka baka la’ng palo ya mahu e be e sa lekane? Semmelweis o ile a nyakišiša ka dilo ka moka gomme nyakišišo yeo ya bontšha gore go be go se na le setee sa dilo tšeo se se bego se baka bolwetši bjoo.
Mathomong a 1847, Semmelweis o ile a hlabelwa ke seetša kutšwanyana. Mošomigotee le yena e lego Jakob Kolletschka yo e bego e bile e le mogwera wa gagwe o be a bolailwe ke go ba le mpholo mading ka morago ga gore a gobale ge a be a hlahloba setopo gore a bone seo se bakilego lehu. Ge a le gare a bala pego ya tlhahlobo ya sebaki sa lehu yeo e dirilwego go Kolletschka, Semmelweis o ile a lemoga gore ka tsela e itšego, dipoelo tša dinyakišišo di be di swana le tša bao ba hwago ka baka la bolwetši bja childbed fever. Lega go le bjalo, Semmelweis o be a nagana gore mohlomongwe seo a bego a se bitša “mpholo” o tšwago ditopong o be o fetela balwetši ba baimana, gomme ka go re’alo o baka bolwetši bja childbed fever. Dingaka le bao ba ithutelago tša kalafo, bao gantši ba bego ba hlahloba ditopo pele ba ka ya phapošing ya go belegela, ka go se tsebe ba be ba fetetša basadi ba baimana bolwetši nakong ya ge ba ba hlahloba goba ba ba belegiša! Palo ya mahu phapošing ya bobedi e be e le tlasana ka gobane bao ba ithutelago go belegiša ba be ba sa hlahlobe ditopo.
Gateetee Semmelweis o ile a tla ka molao o thata wa go hlapa diatla, wo o bego o akaretša go hlapa diatla ka meetse ao a tšhetšwego sebolayaditwatši pele ba ka thoma go hlahloba basadi ba baimana. Mafelelo a seo e bile a makatšago kudu: dipalo tša mahu di ile tša theoga go tloga go diperesente tše 18,27 ka April go ya go diperesente tše 0,19 bofelong bja ngwaga.
“Dithuto tša ka di gona bakeng sa go fediša masetlapelo a dipetleleng tša go belegiša le go šireletša mosadi bakeng sa monna wa gagwe le mma bakeng sa ngwana wa gagwe.”
Ga se bohle bao ba ilego ba thabela katlego ya Semmelweis. Dipoelo tšeo a di hweditšego di ile tša hlohla dikgopolo tša mookamedi wa gagwe tša mabapi le bolwetši bja childbed fever, yoo le yena a bego a tenwa ke mokgwa wa Semmelweis wa go phegelela. Mafelelong Semmelweis o ile a lahlegelwa ke mošomo wa gagwe kua Vienna gomme a boela Hungary. Ge a le moo o ile a okamela lefapha la tša go hlahloba baimana Sepetleleng sa St. Rochus kua Pest, moo mekgwa ya gagwe ya kalafo e ilego ya theoša palo ya mahu ao a bakwago ke bolwetši bja childbed fever gore e be ka tlase ga peresente e tee.
Ka 1861, Semmelweis o ile a gatiša puku ya mošomo wa gagwe ya The Cause, Concept, and Prophylaxis of Childbed Fever. Se se nyamišago ke gore bohlokwa bja dipoelo tšeo a di hweditšego dinyakišišong tša gagwe ga se bja lemogwa go fihla mengwageng ya ka morago. Ka nako yeo, maphelo a mantši ao nkabego a ile a phološwa a ile a lobja ka tsela e sehlogo.
Semmelweis o ile a feleletša a tšewa e le yo mongwe wa bahlami ba mokgwa wa mehleng yeno wa go bolaya ditwatši. Dinyakišišo tša gagwe di thušitše go bontšha gore dilo tše dinyenyane kudu di ka baka bolwetši. Ke karolo ya histori ya thuto ya gore ditwatši di baka bolwetši, yeo e bego e dutše e bitšwa “go tsenya letsogo ka tsela e bohlokwa kudu thutamahlaleng ya tša kalafo le mekgweng ya kalafo.” Se se kgahlišago ke gore mengwageng ya ka godimo ga e 3 000 e fetilego, Molao wa Moshe, woo ka morago o ilego wa ngwalwa ka Beibeleng, o be o šetše o file tlhahlo e kwagalago mabapi le tsela ya maleba ya go swara ditopo.