text:
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE | MODIMO O LEBELELA NTWA BJANG?
Pono ya Modimo ka Ntwa Mehleng ya Bogologolo
Batho ba be ba gateletšwe. Ba be ba rapela Modimo leboelela gore a ba imolle, eupša ba sa imollwe—e ka ba e le go se imollwe ka yona nako yeo. Batho ba e be e le Baisiraele, e lego setšhaba sa Modimo sa mehleng ya bogologolo. Ba be ba gateletšwe ke setšhaba se matla sa Baegipita. (Ekisodo 1:13, 14) Ka nywaga e mentši, Baisiraele ba ile ba letela Modimo gore a fediše kgatelelo ya setšhaba sa Baegipita. Nako ya Modimo ya go tšea kgato e ile ya feleletša e fihlile. (Ekisodo 3:7-10) Beibele e bega gore Modimo o ile a lwa le Baegipita ka boyena. O ile a otla Egipita ka dikotlo tše šoro tše di latelanago, ke moka a fediša kgoši ya Egipita le madira a yona Lewatleng le Lehwibidu. (Psalme 136:15) Jehofa Modimo o ile a ipontšha e le “mogale wa ntwa” bakeng sa setšhaba sa gagwe.—Ekisodo 15:3, 4.
Taba ya gore Modimo o ile a lwa le Baegipita ka boyena e bontšha gore ga a ganetše dintwa ka moka. Mabakeng a mangwe, o ile a dumelela setšhaba sa gagwe e lego Isiraele gore se lwe ntweng. Ka mohlala, o ile a se laela gore se lwe le Bakanana, bao e bego e le ba babe ka mo go feteletšego. (Doiteronomio 9:5; 20:17, 18) O ile a laela Kgoši Dafida wa setšhaba sa Isiraele gore a lwe le Bafilisita ba bagateledi. Modimo o ile a ba a nea Dafida leano la ntwa leo le bego le tla kgonthišetša gore a fenye.—2 Samuele 5:17-25.
Dipego tšeo tša Beibele di utolla gore ge mekgwa e itšego ya bokgopo le ya kgatelelo e be e bea Baisiraele kotsing, Modimo o be a dumelela gore go be le ntwa e le gore a šireletše setšhaba sa gagwe le go šireletša borapedi bja therešo. Eupša ela hloko dintlha tše tharo tše bohlokwa tšeo di latelago tša mabapi le dintwa tše bjalo tšeo di dumeletšwego ke Modimo.
KE MODIMO FEELA YO A BEGO A DIRA PHETHO YA GORE KE MANG YOO A TLAGO GO LWA NTWENG. Lebakeng le lengwe, Modimo o ile a botša Baisiraele gore: “Go ka se nyakege gore le lwe [ntweng ye].” Ka lebaka lefe? Modimo ka boyena o be a tla ba lwela. (2 Dikoronika 20:17; 32:7, 8) O ile a dira bjalo gantši, bjalo ka ge a ile a dira lebakeng leo go boletšwego ka lona mathomong a sehlogo se. Dinakong tše dingwe, Modimo o ile a laela batho ba gagwe Isiraeleng ya bogologolo gore ba lwe dintweng tšeo a di dumeletšego, e lego tšeo di bego di lwelwa go šireletša Naga ya bona ya Kholofetšo.—Doiteronomio 7:1, 2; Joshua 10:40.
KE MODIMO FEELA YO A BEGO A DIRA PHETHO YA GORE DINTWA TŠEO DI BE DI TLA LWEWA NENG. Bahlanka ba Modimo ba be ba swanetše go letela ka go se fele pelo nako ya Modimo e beilwego gore ba lwantšhe kgatelelo le bobe tšeo di bego di ba dikologile. Go fihlela nako yeo e fihla, ba be ba sa lwe. Ge ba be ba ka lwa, ba be ba se sa amogelwa ke Modimo. Ge e le gabotse, Beibele e bontšha gore ge Baisiraele ba be ba elwa dintweng tšeo Modimo a sa kago a di dumelela, gantši ditlamorago tša gona e be e le tše šoro. *
MODIMO GA A KGAHLWE KE GO HWA GA BATHO, GO AKARETŠA LE BATHO BA KGOPO. Jehofa Modimo ke Mothopo wa bophelo le Mmopi wa batho. (Psalme 36:9) Ka baka leo, ga a nyake go bona batho ba ehwa. Lega go le bjalo, ka manyami, go na le batho bao ba logago maanomabe a go gatelela gotee le go bolaya ba bangwe. (Psalme 37:12, 14) Ka dinako tše dingwe e le ge a fediša bobe bjo bjalo, Modimo o ile a dumelela dintwa tša go lwa le batho ba kgopo. Lega go le bjalo, nywageng ka moka yeo a ilego a dumelela gore Baisiraele ba lwe dintweng tšeo, o be a sa dutše a ‘gaugela’ le go ‘diega go galefela’ bagateledi ba Isiraele. (Psalme 86:15) Ka mohlala, o be a laetše gore pele Baisiraele ba ka lwa le motse, ba be ba swanetše go ‘o botša gore ba tlile ka khutšo’ e le gore badudi ba be le sebaka sa go fetoša ditsela tša bona le go efoga ntwa. (Doiteronomio 20:10-13) Ka mokgwa wo, Modimo o be a bontšha gore ga a “kgahlwe ke lehu la yo kgopo, eupša [o] kgahlwa ke gore motho yo kgopo a furalele tsela ya gagwe gomme a tšwele pele a phela.”—Hesekiele 33:11, 14-16. *
Go ya ka seo se ahlaahlilwego ka mo godimo re bona gore mehleng ya bogologolo, Modimo o be a lebelela ntwa e le tsela ya maleba ya go fediša dibopego tše di fapafapanego tša kgatelelo le bokgopo. Eupša e be e le Modimo—e sego batho—yoo ka mo go swanetšego a bego a dira phetho ya gore dintwa tše bjalo di be di tla lwewa neng le gore ke mang yo a bego a tla lwa. Le gona na Modimo o be a fišegela go lwa ntweng, ka tsela ya go nyorelwa madi? Ga go bjalo le gatee. Ge e le gabotse o hloile bošoro. (Psalme 11:5) Na pono ya Modimo ka ntwa e ile ya fetoga ge Morwa wa gagwe, Jesu Kriste, a be a thoma bodiredi bja gagwe lekgolong la pele la nywaga?
^ par. 7 Ka mohlala, lebakeng le lengwe, Baisiraele ba ile ba fenywa ge ba be ba elwa le Baamaleke le Bakanana ka morago ga gore Modimo a ba laele gore ba se dire bjalo. (Numeri 14:41-45) Nywaga e mentši ka morago, Kgoši Josia yo a botegago o ile a lwa ntweng ntle le tumelelo ya Modimo, gomme tiro ye ya bošilo e ile ya mo lobiša bophelo bja gagwe.—2 Dikoronika 35:20-24.
^ par. 8 Baisiraele ga se ba ka ba botša Bakanana gore ba tlile ka khutšo pele ba ka lwa le bona. Ka baka la’ng? Ka gobane Bakanana ba be ba ile ba newa nywaga e 400 gore ba fetoše ditsela tša bona tše kgopo. Nakong ya ge Baisiraele ba etla go lwa le bona, Bakanana, e le sehlopha, e be e le ba kgopo ba sa ikemišetša go fetoga. (Genesi 15:13-16) Ka go re’alo, ba be ba tla fedišetšwa sa ruri. Lega go le bjalo, Bakanana bao ba ilego ba fetoša ditsela tša bona ba ile ba phološwa.—Joshua 6:25; 9:3-27.
Ithute ka mo go oketšegilego
Baisiraele ba Tsena Kanana
Ge Baisiraele ba be ba tsena Kanana, ke ka baka la’ng Jehofa a ile a phološa Rahaba le lapa la gabo kua Jeriko?
Rahaba o Ile a “Bolelwa Gore o Lokile ka Mediro”
Kanegelo ya Rahaba e bontšha bjang gore ga go na le o tee wa rena yo a sego bohlokwa go Jehofa? Re ka ithuta’ng tumelong ya gagwe?


c: text/html

text:
MADIRENG A LEFASE
Go Lebiša Tlhokomelo e Kgethegilego Afrika
Mekgatlo le batho ba bantši ba leka ka gohle gore ba kaonefatše bophelo mo Afrika. Eupša karolo ye ya lefase e sa dutše e na le mathata a magolo.
Go Hlaselwa ga Ditšhukudu
Go bolailwe ditšhukudu tše 1 004 Afrika Borwa ntle le molao ka 2013, ge go bapetšwa le tše 13 feela tšeo di bolailwego ka 2007. Eupša go sa šetšwe koketšego ya manaka a ditšhukudu tšeo di bolailwego, a sa dutše a nyakwa kudu moo khilograma ya ona e bitšago go feta gauta. Lenaka le tee le ka rekišwa ka dimilione tše hlano tša diranta.
SEO GO KA NAGANWAGO KA SONA: Na mebušo e tla ka ya kgona go fediša go hloka molao?—Jeremia 10:23.
Bohodu bjo bo sa Begwego
Mokgatlo wa Transparency International o re dinaga tša ka Bohlabela bja Afrika di ntšhiša letsogo-le-kobong kudu go feta dinaga tše dingwe lefaseng. Eupša mo e ka bago 90 lekgolong ya bao ba bonago bohodu bjo ga ba bo bege. Mmoleledi wa mokgatlo wa Kenya o re: “Go bonagala badudi ba bantši ba sa dumele gore mebušo ya bona e tla ka ya fediša bomenetša.”
SEO BEIBELE E SE BOLELAGO: “Letsogo-le-kobong le foufatša batho bao ba bonago gabotse.”—Ekisodo 23:8.
Maafrika Inthaneteng
Go ya ka mokgatlo wa International Telecommunication Union go be go letetšwe gore mo e ka bago 20 lekgolong ya Maafrika e tla ba e diriša Inthanete ge ngwaga wa 2014 o fela. Palo ya bao ba lefelelago Inthanete ya didirišwa tša elektroniki kgwedi le kgwedi mo Afrika e gola gabedi go feta ya lefase ka kakaretšo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
RUTA BANA BA GAGO
Jesu Kriste
—Re Swanetše go mo Gopola Bjang?
Ka December batho ba bantši go dikologa lefase ba bona diswantšho goba dinepe tša Jesu e sa le lesea. Ba mmona a le ka legopong, e lego lepokisi le legolo leo diphoofolo di tšhelelwago furu go lona gore di je. Eupša na re swanetše go gopola Jesu e le lesea feela?— * Anke re bolele ka tsela e nngwe e bohlokwa yeo re ka mo gopolago ka yona. Re ka ithuta ka yona go seo se ilego sa diragalela sehlopha sa badiši merakeng ya kgauswi le Betlelehema bošegong bjo bongwe.
Gateetee morongwa o tšwelela go badiši. O ba botša gore: “Lehono le belegetšwe Mophološi, yo e lego Kriste Morena.” Morongwa o ba botša gape gore ba tla hwetša Jesu ‘a phuthetšwe ka mašela a letše legopong.’ Gateetee ke ge go tšwelela barongwa ba bangwe ba bantši gomme ba thoma go “tumiša Modimo.”
Wena o be o tla ikwa bjang ge o be o ka kwa barongwa ba tumiša Modimo?— Badiši ba thabile! Gomme ba re: “A re yeng gona Betlelehema re yo bona se se diregilego.” Gona moo ba hwetša “Maria le Josefa le lesea le letše legopong.”
Go se go ye kae ke ge ba bangwe ba tla Betlelehema moo Maria le Josefa ba bego ba le gona. Ge badiši ba ba botša ka seo se diregilego, ka moka ba a makala. Na o thabela go tseba dilo tše tšeo di makatšago?— Ka moka bao re ratago Modimo re a thaba. Bjale anke re bone lebaka leo ka lona go belegwa ga Jesu go dirago gore go be le lethabo le legolo gakaakaa. Go re re bone seo, re swanetše go nagana ka nako ya pele ga ge Maria a ka nyalwa.
Ka letšatši le lengwe morongwa yo a bitšwago Gabariele o ile a etela Maria. O mo holofetša gore o tla ba le ngwana gomme ngwana yoo “e tla ba yo mogolo gomme o tla bitšwa Morwa wa Yo Godimodimo.” Gabariele o mmotša gore: “O tla buša e le Kgoši . . . gomme Mmušo wa gagwe o ka se fele.”
Maria o nyaka go tseba gore se se tla direga bjang, ka ge a sa ka a robala le monna. Ka gona Gabariele o mo hlalosetša gore: “Matla a Yo Godimodimo a tla go aparetša” gomme “yo a tlago go belegwa o tla bitšwa yo mokgethwa, Morwa wa Modimo.” Go tšea Morwa wa Modimo legodimong gomme bophelo bja gagwe bja tsenywa ka popelong ya Maria gore a gole bjalo ka lesea—ruri seo e be e le mohlolo o mogolo!
Na o kile wa bona diswantšho goba dipontšho tšeo di bontšhago bao go thwego ke banna ba bohlale ba bararo gotee le badiši ba etela lesea Jesu?— Diswantšho tše bjalo di tlwaelegile nakong ya Keresemose. Eupša ga se tša therešo. Bao go thwego ke banna ba bohlale ge e le gabotse e be e le balepi ba dinaledi, badiri ba seo Modimo a sa se nyakego. Anke re bone seo se diregilego ge ba fihla. Beibele e re: “Ba tsêna ngwakong, ba hwetša ngwana le Maria mm’axwe.” (Beibele ya Sepedi, mongwalo o sekamego ke wa rena.) Ka gona, Jesu ka nako yeo e be e se sa hlwa e le lesea leo le lego legopong eupša e be e le ngwana yo a dulago le Josefa le Maria ka ntlong!
Balepi ba dinaledi ba hweditše Jesu bjang?— Ba be ba hlahlwa ke seo go thwego ke naledi, ya se ba iše Betlelehema, eupša ya thoma ka go ba iša go Kgoši Heroda kua Jerusalema. Beibele e re Heroda o be a nyaka go hwetša Jesu e le gore a mmolaye. Bjale nagana ka se. O nagana gore ke mang yo a dirilego gore seo se bonagalago eka ke naledi se hlahle balepi ba dinaledi go ba iša go Heroda?— E be se Modimo wa therešo, Jehofa, eupša e be e le lenaba la gagwe, Sathane Diabolo!
Lehono, Sathane o leka go dira gore batho ba nagane ka Jesu e le lesea feela leo le sa kgonego go itirela selo. Eupša morongwa Gabariele o boditše Maria gore: “O tla buša e le Kgoši . . . gomme Mmušo wa gagwe o ka se fele.” Ga bjale Jesu o buša legodimong e le Kgoši, gomme kgauswinyane o tla fediša manaba ka moka a Modimo. Ye ke tsela yeo re swanetše go gopola Jesu ka yona, gomme re swanetše go botša ba bangwe ka seo.
Bala ka Beibeleng ya Gago
^ ser. 3 Ge e ba o bala le ngwana, thaladi ke ya go go gopotša gore o khutše gomme o kgothaletše ngwana go ntšha sa mafahleng.
Ithute ka mo go oketšegilego
Jesu Kriste ke Mang?
Ithute lebaka leo Jesu e bego e le Mesia yo a holofeditšwego, moo a tšwago gona le lebaka leo e lego Morwa a nnoši wa Modimo.
Topollo—Mpho e Kgolo Kudu ya Modimo
Topollo ke eng? E bolela’ng go wena?


text:
TABA YA LETLAKALA LA KA NTLE | O KA HWETŠA KAE KHOMOTŠO?
Ka Moka re Nyaka go Homotšwa
Na o gopola o ewa ge o be o sa le ngwana? Mohlomongwe o ile wa itshega seatleng goba wa kgoboga letolo. Na o sa gopola kamoo mma wa gago a ilego a go homotša ka gona? Mohlomongwe o ile a go hlapiša nthong ke moka a go pantiša. O ile wa lla, eupša wa ikwa ga kaone ka morago ga gore a go botše mantšu a homotšago le gore a go gokarele. Nakong ya ge o be o sa le ngwana, o be o dula o homotšwa.
Eupša bophelo bo a thatafa ge re dutše re gola. Mathata a a gola gomme ga go sa le bonolo go hwetša khomotšo. Ka manyami, mathata a ge motho a godile ga se gantši a ka rarollwago ka go pantišwa le go gokarelwa ke mma. Ela hloko mehlala e sego kae.
Na o kile wa kwešwa bohloko ke go felelwa ke mošomo? Julian o re ge a rakwa mošomong, o ile a šala a gateletšegile kudu. O ile a ipotšiša gore: ‘Ke tla hlokomela bjang lapa la ka? Ke ka baka la’ng khamphani e nagana gore ga ke na mohola mola ke šomile ka thata ka mengwaga e mentši?’
Mohlomongwe o imetšwe ka baka la go senyegelwa ke lenyalo. Raquel o hlalosa ka gore: “Ge monna wa ka a be a ntlogela ke sa letela dikgweding tše 18 tše di fetilego, ke ile ka nyama. Go be go le bjalo ka ge eka pelo ya ka e tšwile diripa tše pedi. Ke be ke kwele bohloko mmeleng le maikwelong. Seo se ile sa ntšhoša.”
Mohlomongwe o na le bothata bjo bogolo bja tša maphelo bjo bo bonagalago bo sa kaonefale. O ka fela o ikwa ka tsela yeo mopatriareka Jobo a ilego a ikwa ka gona, yoo a ilego a lla ka gore: “Ke ganne bophelo; nka se phele go iša mehleng ya neng le neng.” (Jobo 7:16) Mohlomongwe o ikwa ka tsela yeo Luis e lego monna yo a nago le mengwaga e 80 a ilego a ikwa ka gona, o ipoletše ka gore: “Ka dinako tše dingwe ke ikwa ke nyaka go hwa.”
Goba mohlomongwe lehu la yo o mo ratago le dira gore o ikwe o nyaka go homotšwa. Robert o hlalosa gore: “Ke thomile ke sa kgolwe ge morwa wa ka a se na go hlokofala kotsing ya sefofane. Ke ile ka kwa bohloko, e lego bohloko bjoo Beibele e bo swantšhago le go ikwa eka o hlabja ke tšhoša e telele.”
—Luka 2:35.
Robert, Luis, Raquel le Julian ba ile ba hwetša khomotšo, gaešita le maemong ao a gateletšago. Ba ile ba e hwetša go Yo a ba phalago bohle, e lego Modimo Ramatlaohle. Modimo o nea bjang khomotšo? Na le wena a ka go nea khomotšo yeo o e nyakago?


text:
Na o Hwetša ‘Dijo ka Nako e Swanetšego’?
RE PHELA dinakong tše thata kudu historing ya batho. (2 Tim. 3:1-5) Go rata ga rena Jehofa le maikemišetšo a rena a go phela ka ditekanyetšo tša gagwe tša go loka di lekwa letšatši le letšatši. Jesu o ile a bona e sa le pele dinako tše tše thata, gomme a kgonthišetša balatedi ba gagwe gore o be a tlo ba nea kgothatšo yeo ba e hlokago gore ba kgotlelele go fihla bofelong. (Mat. 24:3, 13; 28:20) E le gore a ba matlafatše, o ile a kgetha mohlanka yo a botegago yo a bego a tla ba nea ‘dijo tša moya ka nako e swanetšego.’—Mat. 24:45, 46.
Ga e sa le mohlanka yo a botegago a kgethwa ka 1919, batho ba maleme ka moka ba dimilione bao e lego ditho tša “ba ntlo” ba kgobokeleditšwe ka mokgatlong wa Modimo gomme ba fepša moyeng. (Mat. 24:14; Kut. 22:17) Lega go le bjalo, dikgatišo tše dingwe ga di gona ka maleme a mangwe, e bile ga se bohle bao ba kgonago go hwetša dikgatišo tša rena Wepesaeteng. Ka mohlala, maleme a mantši ga a na dibidio le dihlogo tšeo di tšwelelago Wepesaeteng ya jw.org feela. Na seo se bolela gore ba bangwe ga ba hwetše dijo tšeo ba di hlokago gore ba dule ba phetše gabotse moyeng? Gore re arabe potšišo ye, a re eleng hloko dikarabo tša dipotšišo tše di latelago tše nne.
1. Ke sedirišwa sefe se segolo seo Jehofa a se dirišago dijong tša moya tšeo a re neago tšona?
Ge Sathane a be a leka Jesu gore a fetoše maswika go ba senkgwa, Jesu o ile a araba ka gore: “Motho a ka se phele ka senkgwa feela, eupša o tla phela le ka polelo e nngwe le e nngwe e tšwago molomong wa Jehofa.” (Mat. 4:3, 4) Mantšu a Jehofa a ngwadilwe ka Beibeleng. (2 Pet. 1:20, 21) Ka go re’alo, Beibele ke sedirišwa se segolo seo Jehofa a se dirišago dijong tša rena tša moya.—2 Tim. 3:16, 17.
Mokgatlo wa Jehofa o dirile gore Phetolelo ya Lefase le Lefsa ya Mangwalo a Makgethwa e hwetšagale e feletše goba ka karolo ya yona ka maleme a ka godimo ga a 120, gomme maleme a a oketšega ngwaga o mongwe le o mongwe. Go tlaleletša phetolelong yeo, dikopi tše dibilione tša diphetolelo tše dingwe tša Beibele di hwetšagala di feletše goba ka karolo ya tšona ka maleme a diketekete. Dipalopalo tše tše dikgolo di dumelelana le thato ya Jehofa ya gore “mehuta yohle ya batho e phološwe gomme e fihle tsebong e nepagetšego ya therešo.” (1 Tim. 2:3, 4) Le gona, ka ge go se “na sebopiwa se se utamego mahlong a [Jehofa],” re ka kgodišega gore o tla gogela bao “ba lemogago gore ba nyaka dilo tša moya” ka mokgatlong wa gagwe gomme a ba nea dijo tša moya.—Baheb. 4:13; Mat. 5:3, 6; Joh. 6:44; 10:14.
2. Dikgatišo tša rena di kgatha tema efe go abeng dijo tša moya?
Gore motho a be le tumelo e tiilego, ga se a swanela go fo bala Beibele. O swanetše go kwešiša seo a se balago gomme a diriše seo a ithutago sona. (Jak. 1:22-25) Molaki wa Moethiopia o ile a lemoga ntlha yeo lekgolong la pele la nywaga. O be a bala Lentšu la Modimo ge moebangedi Filipi a mmotšiša gore: “Na ruri tše o di balago o a di kwešiša?” Molaki yoo o ile a araba ka gore: “Ruri, nka kgona bjang go kwešiša ka ntle le gore motho yo mongwe a ntlhahle?” (Dit. 8:26-31) Filipi o ile a arabela ka go thuša molaki yo gore a hwetše tsebo e nepagetšego ya Lentšu la Modimo. O ile a kgongwa kudu ke seo a ithutilego sona moo a ilego a kolobetšwa. (Dit. 8:32-38) Ka mo go swanago, dikgatišo tša rena tše di theilwego Beibeleng di re thušitše go hwetša tsebo e nepagetšego ya therešo. Di kgomile dipelo tša rena gomme tša re tutueletša go diriša seo re ithutago sona.—Bakol. 1:9, 10.
Ka dikgatišo tše, bahlanka ba Jehofa ba newa motlalo wa dijo tša moya gore ba je le go nwa. (Jes. 65:13) Ka mohlala, makasine wa Morokami, woo o hwetšagalago ka maleme a ka godimo ga a 210, o hlalosa boporofeta bja Beibele, o re thuša go kwešiša ditherešo tša moya tše di tseneletšego e bile o re kgothaletša go phela ka melao ya motheo ya Beibele. Makasine wa Phafoga!, woo o gatišwago ka maleme a e ka bago a 100, o oketša tsebo ya rena ka tlholo ya Jehofa e bile o re bontšha kamoo re ka dirišago keletšo e šomago ya Beibele. (Die. 3:21-23; Baroma 1:20) Mohlanka yo a botegago o tšweletša dikgatišo tše di theilwego Beibeleng ka maleme a ka godimo ga a 680! Na o ipha nako ya go bala Beibele letšatši le letšatši? Na o bala makasine o mongwe le o mongwe o mofsa le dikgatišo ka moka tše difsa tšeo di gatišwago ngwaga le ngwaga ka leleme la geno?
Go tlaleletša tabeng ya go tšweletša dikgatišo, mokgatlo wa Jehofa o lokišeletša dithulaganyo tša dipolelo tše di theilwego Beibeleng tšeo re di newago dibokeng tša rena le dikopanong tše dikgolo le tše dinyenyane. Na o thabela dipolelo, diterama, dipontšho gotee le dipoledišano tšeo di dirwago dikopanong tšeo? Ruri Jehofa o re direla monyanya wa dijo tša moya!—Jes. 25:6.
3. Ge e ba dikgatišo tša rena di sa hwetšagale ka moka ka leleme la geno, na seo se ra gore o ka se phele gabotse moyeng?
Karabo ke aowa. Le gona ga se ra swanela go makatšwa ke gore bahlanka ba bangwe ba Jehofa ka dinako tše dingwe ba ka hwetša dijo tše dintši tša moya go feta ba bangwe. Ka baka la’ng? Nagana ka baapostola. Ba ile ba hwetša tlhahlo e ntši go feta barutiwa ba bangwe ba lekgolong la pele la nywaga. (Mar. 4:10; 9:35-37) Lega go le bjalo, barutiwa bao ba ile ba dula ba phetše gabotse moyeng; ba ile ba hwetša dijo tša moya tšeo ba bego ba di hloka.—Baef. 4:20-24; 1 Pet. 1:8.
Le gona ke gabohlokwa go lemoga gore bontši bja dilo tšeo Jesu a di boletšego le tšeo a di dirilego ge a be a le mo lefaseng ga se tša ngwalwa ka dipegong tša Diebangedi. Moapostola Johane o ngwadile gore: “Ge e le gabotse go na le dilo tše dingwe tše dintši tšeo Jesu a di dirilego, tšeo ge e ba di be di ka ngwalwa ka botlalo, ke naganago gore lefase ka bolona le be le ka se kgone go rwala mangwalo a go phuthwa ao a ngwadilwego.” (Joh. 21:25) Gaešita le ge balatedi ba Jesu ba lekgolong la pele la nywaga ba be ba tseba dilo tše dintši ka yena go feta rena, ga re leswiswing. Jehofa o kgonthišeditše gore re tseba ka mo go lekanego ka Jesu e le gore re latele dikgato tša gagwe.—1 Pet. 2:21.
Nagana gape ka mangwalo ao baapostola ba ilego ba a ngwalela diphuthego tša lekgolong la pele la nywaga. Ke lengwalo letee feela leo le ngwadilwego ke Paulo leo le sa kago la ba karolo ya Beibele. (Bakol. 4:16) Na re bolawa ke tlala ya moya feela ka gobane re se na lengwalo leo? Aowa. Jehofa o tseba dilo tšeo re di nyakago gomme o re neile dijo tše di lekanego gore re dule re tiile moyeng.—Mat. 6:8.
Jehofa o tseba dilo tšeo re di nyakago gomme o re neile dijo tše di lekanego gore re dule re tiile moyeng
Lehono, bahlanka ba bangwe ba Jehofa ba hwetša dijo tša moya go feta ba bangwe. Na dikgatišo tša rena ke tše sego kae ka segageno? Ge e ba go le bjalo, tseba gore Jehofa o na le taba le wena. Ithute dikgatišo tšeo di lego gona ka segageno, gomme ge e ba go kgonega, eba gona dibokeng tša leleme leo o le kwešišago. Le gona kgonthišega gore Jehofa o tla go matlafatša moyeng.—Ps. 1:2; Baheb. 10:24, 25.
4. Ge e ba o sa kgone go hwetša tsebišo yeo e lego Wepesaeteng ya jw.org, na seo se ra gore o tla fokola moyeng?
Wepesaeteng ye ya rena re tsenya dimakasine tša rena le dikgatišo tše dingwe tša go ithuta Beibele. Le gona Wepesaete ye e na le dihlogo tšeo di thušago banyalani, bafsa gotee le bao ba nago le bana. Malapa a holwa ke go hlahloba dihlogo tše Borapeding bja Lapa. Go oketša moo, Wepesaete ya rena e re botša ka ditiragalo tše di kgethegilego tša go swana le tša ge barutwana ba Gilead ba aloga le seboka sa ngwaga le ngwaga, e bile e dula e tsebiša bana babo rena lefaseng ka bophara ka dikotsi tša tlhago gotee le ditaba tša dikgorong tša tsheko tšeo di kgomago batho ba Jehofa. (1 Pet. 5:8, 9) Le gona Wepesaete ye ke sedirišwa se matla sa go dira boboledi, ka gobane e dira gore ditaba tše dibotse di fihle le dinageng tšeo modiro wa rena o šitišwago goba o thibetšwego.
Lega go le bjalo, o ka dula o phetše gabotse moyeng go sa šetšwe gore o kgona go hwetša tsebišo Wepesaeteng ya rena goba go se bjalo. Mohlanka o šomile ka thata go tšweletša dikgatišo tše di lekanego go thuša yo mongwe le yo mongwe wa ba ntlo go phela gabotse moyeng. Ka baka leo, ga se wa swanela go ikwa o gapeletšega go reka sedirišwa sa elektroniki e le feela gore o tle o kgone go tsena go jw.org. Ba bangwe ba ka itirela ditokišetšo tša go phrintha dihlogo tše sego kae tšeo di tšwelelago Wepesaeteng ya rena gomme ba di nea bao ba sa kgonego go tsena go yona, eupša ga se gwa letelwa gore diphuthego di dire se.
Re leboga Jesu ge a phethagaditše kholofetšo ya gagwe ya gore o tla re hlokomela moyeng. Ge mehla ye e thata ya bofelo e lebile bofelong, re ka kgodišega gore Jehofa o tla tšwela pele go re nea ‘dijo tša moya ka nako e swanetšego.’


text:
DOMINICAN REPUBLIC
Tokologo ya go Dira Boboledi
Go Bolawa ga Trujillo
Ka 1960, pušo ya Trujillo ya go gatelela batho e be e solwa lefaseng ka bophara e bile e ganetšwa le ke batho ba mokgatlong wa gagwe. Nakong ya moferefere wo wa dipolotiki, ka January 1961 Milton Henschel yo a tšwago ntlongkgolo o ile a etela naga ye gomme a ba gona kopanong ya matšatši a mararo. Kopanong yeo go bile le batho ba 957 gomme gwa kolobetšwa ba 27. Nakong ya ketelo ya gagwe, Ngwanabo rena Henschel o ile a thuša bana babo rena go rulaganya modiro lefsa le go thala mmapa wa tšhemo.
Balebeledi ba babedi ba tikologo e lego Enrique Glass le Julián López, ba ile ba abelwa go etela diphuthego. Julián o re: “Tikologo yeo ke bego ke abetšwe go yona e be e bopša ke diphuthego tše pedi tša ka bohlabela bja naga le diphuthego ka moka tša ka leboa. Tikologo ya Enrique e be e akaretša diphuthego tše dingwe ka moka tša ka bohlabela le tša ka borwa.” Diketelo tšeo di ile tša dira gore diphuthego di kgone go ikgokaganya le mokgatlo gotee le go thuša go aga bana babo rena moyeng.
Salvino le Helen Ferrari, e lego dialoga tša klase ya bobedi ya Gilead, ba ile ba fihla ka 1961. Phihlelo ye ba bilego le yona kua Cuba e le baromiwa e ile ya ba thuša kudu modirong o mogolo wa puno nageng ye ya Dominican Republic. Mafelelong Salvino o ile a hlankela e le setho sa Komiti ya Lekala go ba go fihla a ehwa ka 1997, gomme Helen o bile tirelong ya nako e tletšego ka nywaga e 79, yeo e mentši ya yona a e feditšego e le moromiwa.
Nakwana ka morago ga go fihla ga lapa la Ferrari, pušo ya Trujillo ya kgatelelo e ile ya fihla mafelelong ka tsela e sehlogo bošegong bja May 30, 1961, ge babolai ba gagwe ba hlahlamolla koloi ya gagwe ka dikolo. Lega go le bjalo, go bolawa ga gagwe ga sa nka gwa fediša dikgaruru tša dipolotiki, ka gona naga ye e ile ya tšwela pele e na le dintwa tša selegae le tša dipolotiki ka nywaga e mmalwa.
Modiro wa Boboledi o Tšwela Pele
Ka yona nako yeo, baromiwa ba oketšegilego ba ile ba fihla nageng ye. William Dingman yo a alogilego klaseng ya mathomo ya Gilead le mosadi wa gagwe e lego Estelle, gotee le Thelma Critz le Flossie Coroneos, ba ile ba abelwa Dominican Republic ba etšwa lekaleng la Puerto Rico ka morago ga matšatši a mabedi feela Trujillo a bolailwe. William o re: “Go be go na le dikgaruru tša dipolotiki nageng ye ge re be re fihla e bile go tletše mašole. Go be go naganwa gore go na le batho bao ba nyakago go menola mmušo, gomme mašole a be a phuruphutša motho yo mongwe le yo mongwe ditseleng tše dikgolo. Re ile ra emišwa mafelong a mmalwa gomme merwalo ya rena ya phuruphutšwa. Mašole a be a ntšha selo se sengwe le se sengwe ka mekotleng, gaešita le dilo tše dinyenyane.” E be e tloga e le tlhohlo go dira boboledi nageng ye yeo e tletšego ka dikgaruru tša dipolotiki.
William o itše: “Nakong ya pušo ya kgatelelo ya Trujillo, setšhaba se be se boditšwe gore Dihlatse tša Jehofa di lwantšha mmušo le gore di kotsi kudu. . . . Lega go le bjalo, ganyenyane-ganyenyane re ile ra kgona go dira gore batho ba re kwešiše.” Ka ge re be re thomile modiro wa rena lefsa, batho ba bantši bao ba thabelago ba be ba arabela gabotse molaetšeng wa Mmušo. Ge ngwaga wa tirelo wa 1961 o fela, go be go na le babulamadibogo ba kgethegilego ba 33 nageng ye.


text:
Dimpho Tšeo di Swanetšego Kgoši
“Balepi ba dinaledi ba tšwago ka Bohlabela . . . ba phutholla matlotlo a bona ba le nea dimpho, gauta, diorelo tše tšhweu le senkgišabose seo se bitšwago mira.”—Mateo 2:1, 11.
O BE o ka kgethela motho yo bohlokwa kudu mpho efe? Mehleng ya ge go ngwalwa Beibele dinoko tše dingwe di be di le bohlokwa kudu go etša gauta—di tšeelwa godimo moo di bego di lebelelwa e le dimpho tšeo di swanetšego kgoši. * Ke ka baka leo tše pedi tša dimpho tšeo balepi ba dinaledi ba di neilego “kgoši ya Bajuda” e bego e le dinoko tšeo di nkgago bose.—Mateo 2:1, 2, 11.
Beibele gape e re botša gore ge kgošigadi ya kua Sheba e be e etela Solomone, e ile ya “nea kgoši ditalente tše lekgolo-masomepedi (120) tša gauta, makhura a mantšintši a bitšwago balesamo le maswika a bohlokwa; le gona ga se gwa ka gwa ba le makhura a mantši ka tsela yeo a balesamo ao a lekanago le ao kgošigadi ya kua Sheba e a neilego Kgoši Solomone.” * (2 Dikoronika 9:9) Dikgoši le tšona di ile tša romela Solomone makhura a balesamo e le tsela ya tšona ya go bontšha bogwera.—2 Dikoronika 9:23, 24.
Ke ka baka la’ng mehleng ya ge go ngwalwa Beibele dinoko tše bjalo le ditšweletšwa tšeo di swanago le tšona di be di le bohlokwa kudu e bile di bitša? Ka gobane di be di kgatha tema e bohlokwa dikarolong tše dintši, go swana le ge di be di dirišwa ditlolong tša go hlokomela letlalo, ditirelong tša bodumedi le ditlolong tša go boloka bahu. (Bona lepokisi le le rego, “ Go Dirišwa ga Dinoko Tšeo di Nkgago Bose Mehleng ya ge go Ngwalwa Beibele.”) Ka ntle le gore di be di nyakwa ke batho ba bantši, gape dinoko di be di bitša kudu ka baka la ditshenyagalelo tša go di rwala le go di bapatša.
GO PHATŠA LEGANATA LA ARABIA
Mehleng ya ge go ngwalwa Beibele, dimela tše dingwe tša dinoko di be di mela Moeding wa Jorodane. Lega go le bjalo, dinoko tše dingwe di be di swanetše go rekwa dinageng tše dingwe. Ka Beibeleng go bolelwa ka ditšweletšwa tše di fapafapanego tša dinoko. Gare ga tše dintši tšeo di tsebegago kudu ke letšobana la safrona, dikgopha, makhura a balesamo, sinamone le senkgišabose sa mira. Ntle le dinoko tše, go be go na le dinatefiši tše di tlwaelegilego tše bjalo ka kumine, minti le dili.
Dinoko tše tše di kgahlišago di be di etšwa kae? Dikgopha, kasia le sinamone di be di hwetšwa China, India le Sri Lanka. Dinoko tše bjalo ka senkgišabose sa mira tšona di hwetšwa dihlareng le dihlašaneng tšeo di bego di mela mafelong a maganateng ao a tlogago ka borwa bja Arabia go fihla nageng ya Somalia kua Afrika. Le gona nareda goba setlolo sa go nkgiša bose sa nareda e be e le setšweletšwa seo se hwetšwago India feela se etšwa Dithabeng tša Himalaya.
E le gore ditlolo tše dintši di fihle Isiraele, di be di swanetše go romelwa ka dinamelwa tšeo di phatšago Arabia. The Book of Spices e hlalosa gore mohlomongwe ka baka la seo, karolong ya ngwagakete wa bobedi le wa pele B.C.E., Arabia e ile ya ba “naga e nnoši e kgolo yeo e bego e sepediša ditšweletšwa magareng ga dinaga tša ka Bohlabela le tša ka Bodikela. Ditsela tša bagwebi ba dinoko tikologong ya Negev yeo e lego ka borwa bja Isiraele di be di feta ditoropong tša gona tša bogologolo, dibong tša gona le moo go bego go ema dikamela. World Heritage Centre ya UNESCO (United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization) e bega gore mafelo a “a bontšha gore kgwebo yeo e be e dira tšhelete e ntši kudu . . . go tloga ka borwa bja Arabia go fihla Lewatleng la Mediterranean.”
“Dinoko e be e le matsaka a bagwebi ka ge di be di sa hwetšagale ka bontši, ditheko tša tšona di bitša kudu e bile di dula di nyakega.”—The Book of Spices
Basepela-ka-dikamela bao ba rwelego dinoko tšeo di nkgago bose ba be ba dula ba sepela maeto a dikhilomithara tše ka bago tše 1 800 go phatša Arabia. (Jobo 6:19) Beibele e bolela ka bagwebi ba Baishimaele bao ba sepelago ka dikamela bao ba rwelego dinoko tše bjalo ka “boreku bja go nkga bose, setlolo seo se bitšwago balesamo le letswamathi leo le nago le boreku,” ba etšwa Gileada ba eya Egipita. (Genesi 37:25) Barwa ba Jakobo ba ile ba rekišetša bagwebi bao morwarre wa bona Josefa e le lekgoba.
“SEPHIRI SE SEGOLOGOLO SA KGWEBO SEO SE KILEGO SA BA GONA”
Ka nywagakgolo bagwebi ba Arabia ba be ba laola karolo e kgolo kudu ya kgwebo ya dinoko. E be e le bona feela bao ba rekišago dinoko tše di tšwago Asia, tše bjalo ka kasia le sinamone. E le go dira gore badudi ba Mediterranean ba se ikhweletše dinoko ka go lebanya batšweletšing ba dinoko ba ka Bohlabela, Baarabia ba ile ba nyamiša badudi bao ka go phatlalatša dikanegelo tše di sa kgahlišego tša dikotsi tšeo di sepedišanago le go ikhweletša dinoko. The Book of Spices e bolela gore mothopo wa kgonthe wa dinoko “go ka direga gore e be e le sephiri se segologolo sa kgwebo seo se kilego sa ba gona.”
Ke dikanegelo dife tšeo Baarabia ba ilego ba di phatlalatša? Herodotus, radihistori wa Mogerika wa lekgolong la bohlano la nywaga B.C.E., o boletše ka dikanegelo tša dinonyana tše di tšhošago tšeo di agago dihlaga tša tšona ka letswamathi la sinamone magageng ao a sa fihlelelwego. O ngwadile gore bakeng sa gore motho a hwetše senoko se se bohlokwa, o be a swanetše go bea dinama kua tlase ga legaga. Dinonyana ka megabaru di be di tla tšea dinama tšeo ka bontši gomme tša di iša dihlageng tša tšona ke moka dihlaga tšeo tša wela fase. Ka morago banna ba be ba tla kitimela go tšea letswamathi la sinamone gore ba le rekišetše bagwebi. Dikanegelo tšeo di ile tša phatlalala. The Book of Spices e bolela gore ka baka leo, ka ge go be go na le “dikotsi tšeo go thwego di sepedišana le go hwetša sinamone, senoko se se ile sa rekišwa ka theko e kgolo kudu.”
Mafelelong, sephiri sa Baarabia se ile sa utollwa gomme ya se sa hlwa e le bona feela bao ba laolago kgwebo ye ya dinoko. Lekgolong la pele la nywaga B.C.E., motse wa Alexandria wa kua Egipita, e ile ya ba boemakepe bjo bogolo gomme wa fetoga lefelo le legolo la kgwebo ya dinoko. Dikepe tša Baroma di be di sesa go tšwa Egipita go ya maemakepeng a India, ge basesiši ba be ba šetše ba kgona go sesa diphefong tša dipula tša matlorotloro tša Lewatleng la India. Ka baka leo, dinoko tšeo di bitšago kudu di ile tša thoma go ata kudu gomme ditheko tša tšona tša fokotšega.
Lehono bohlokwa bja dinoko bo ka se bapetšwe le bja gauta. E bile le ka mohla re ka se nagane gore dinoko e ka ba dimpho tšeo di swanetšego kgoši. Lega go le bjalo, lefaseng ka bophara batho ba dimilione ba diriša dinoko go dira dinkgišabose le dihlare tša kalafo, gape le go natefiša dijo tša bona le go dira gore dijo di rothiše mare. Ruri, monko o kgahlišago wa dinoko o dira gore le lehono di ratwe, go etša ge di be di ratwa nywageng e dikete e fetilego.
^ ser. 3 Ka Beibeleng, mantšu a leleme la mathomo ao a fetoletšwego e le “senoko” goba “dinoko” a šupa ditšweletšwa tša semela seo se nkgago bose gomme ga a šupe dilo tšeo di dirišwago go noka dijo.
^ ser. 4 “Makhura a balesamo” ke makhura a nkgago bose goba boreku bjo bo tšwago dihlareng le dihlašaneng.
Ithute ka mo go oketšegilego
Baisiraele ba Kgopela go ba le Kgoši
Normal;Normal Table;Ge Baisiraele ba kgopela go ba le kgoši, Jehofa o ile a kgetha Saulo. Ke ka baka la’ng Jehofa a ile a kgetha Dafida gore a tšeele Kgoši Saulo legato?


text:
KGAOLO YA LESOME-PEDI
Go Phela ka Tsela Yeo e Kgahlišago Modimo
O ka ba mogwera wa Modimo bjang?
Tlhohlo ya Sathane e go akaretša ka tsela efe?
Ke boitshwaro bofe bjo bo sa kgahlišego Jehofa?
O ka phela bjang ka tsela yeo e kgahlišago Modimo?
1, 2. Nea e mengwe ya mehlala ya batho bao Jehofa a ilego a ba lebelela e le bagwera ba gagwe ba kgaufsi.
KE MOTHO wa mohuta ofe yo o ka mo kgethago gore e be mogwera wa gago? Ga go pelaelo gore o tla nyaka mogwera yoo wena le yena le nago le dipono, dikgahlego le ditekanyetšo tše di swanago. Le gona o tla gogelwa ke mogwera yo a nago le dika tše dibotse, tše bjalo ka potego le botho.
2 Go theoša le histori, Modimo o kgethile batho ba itšego gore e be bagwera ba gagwe ba kgaufsi. Ka mohlala, Jehofa o ile a bitša Aborahama mogwera wa gagwe. (Jesaya 41:8; Jakobo 2:23) Modimo o ile a bolela ka Dafida e le ‘monna yo a kwanago le pelo ya gagwe’ ka gobane e be e le mohuta wa motho yoo Jehofa a mo ratago. (Ditiro 13:22) E bile Jehofa o ile a tšea Daniele e le “moratiwa.”—Daniele 9:23.
3. Ke ka baka la’ng Jehofa a kgetha batho ba itšego gore e be bagwera ba gagwe?
3 Ke ka baka la’ng Jehofa a ile a tšea Aborahama, Dafida le Daniele e le bagwera ba gagwe? O ile a botša Aborahama gore: “O kwele lentšu la-ka.” (Genesi 22:18) Ka gona Jehofa o batamela kgaufsi le bao ka boikokobetšo ba dirago seo a se kgopelago go bona. O ile a botša ba-Isiraele gore: “Kwang se ke se bolêlaxo, ké mo ke tl’o xo ba Modimo wa lena, ’me lena la ba sethšaba sa-ka.” (Jeremia 7:23) Ge e ba o theetša Jehofa, le wena o ka ba mogwera wa gagwe!
JEHOFA O MATLAFATŠA BAGWERA BA GAGWE
4, 5. Jehofa o bontšha bjang matla a gagwe bakeng sa batho ba gagwe?
4 Nagana ka mehola ya go ba mogwera wa Modimo. Beibele e bolela gore Jehofa o tsoma dibaka tša gore a “bônatšê matla a xaxwe ka bao ba lebeletšexo Yêna ka pelo ka moka.” (2 Koronika 16:9) Jehofa a ka bontšha bjang matla bakeng sa gago? Tsela e nngwe e bontšhitšwe go Psalme 32:8, moo re balago gore: “Ke [Jehofa] tlo Xo lemôša ka Xo ruta tsela ye O tl’o xo e swara, ka Xo eletša mahlô a-ka à Xo ukametše.”
5 A mantšu a kgomago kudu gakaakang a tlhokomelo ya Jehofa! O tla go nea tlhahlo ye e nyakegago gomme a go hlokomela ge o dutše o e diriša. Modimo o nyaka go go thuša gore o kgotlelele diteko tša gago ka katlego. (Psalme 55:22) Ka gona ge e ba o hlankela Jehofa ka pelo e feletšego, o ka kgodišega go swana le mopsalme yo a itšego: “Ke dula kè itebanya le Morêna, ó hleng xa-ka, nka se kê ka šutha.” (Psalme 16:8; 63:8) Ee, Jehofa a ka go thuša gore o phele ka tsela yeo e mo kgahlišago. Eupša ka ge o tseba, go na le lenaba la Modimo leo le ratago go go thibela gore o se ke wa dira se.
TLHOHLO YA SATHANE
6. Tatofatšo ya Sathane malebana le batho e be e le efe?
6 Kgaolo 11 ya puku ye e hlalositše kamoo Sathane Diabolo a ilego a hlohla bogoši bja Modimo. Sathane o ile a latofatša Modimo ka maaka gomme a bolela gore Jehofa o be a sa bontšhe toka ka go se dumelele Adama le Efa go ikgethela seo se bego se nepagetše le seo se bego se fošagetše. Ka morago ga gore Adama le Efa ba senye gomme lefase le thome go tlala ka bana ba bona, Sathane o ile a belaela boikemišetšo bja batho ka moka. Sathane o ile a latofatša ka gore: “Batho ga ba hlankele Modimo ka gobane ba mo rata. Mphe sebaka, gomme ke tla dira gore motho yo mongwe le yo mongwe a go furalele.” Pego ya monna yo a bitšwago Jobo e bontšha gore se ke seo Sathane a ilego a se dumela. Jobo e be e le mang, gomme o be a akaretšwa bjang tlhohlong ya Sathane?
7, 8. (a) Ke’ng seo se ilego sa dira Jobo gore e be wa moswana-noši gare ga batho ba nakong yeo? (b) Sathane o ile a belaela bjang boikemišetšo bja Jobo?
7 Jobo o phetše nywageng e ka bago 3 600 e fetilego. E be e le monna yo a lokilego, ka gobane Jehofa o ile a re: “Lefaseng ka moka xa xo motho e a swanaxo le yêna ka bothakxa le xo loka, le ka xo boifa Modimo, le ka xo ila bobe.” (Jobo 1:8) Jobo o be a kgahla Modimo.
8 Sathane o ile a belaela boikemišetšo bja Jobo bja go hlankela Modimo. Diabolo o ile a botša Jehofa gore: “A xa se Wene O mo axeleditšexo ka lexora, yêna le ba lapá la xaxwe, le tšohle tše e lexo tša xaxwe thokô tše xo fêla? Medirô ya diatla tša xaxwe O e šexofaditše, diruô tša xaxwe tša tlala lefase. Byale, O k’O lekê xo iša letsôxô O kxwathê tšohle tše e lexo tša xaxwe, O bônê xe a tlo Xo hlala pepeneneng.”—Jobo 1:10, 11.
9. Jehofa o ile a arabela bjang tlhohlong ya Sathane, gomme ka baka la’ng?
9 Ka gona Sathane o ile a nganga ka gore Jobo o hlankela Modimo feela ka baka la mehola yeo a e hwetšago. Diabolo gape o ile a bolela gore ge e ba Jobo a be a ka lekwa, o be a tla furalela Modimo. Jehofa o ile a arabela bjang tlhohlong ya Sathane? Ka ge kgang e be e akaretša boikemišetšo bja Jobo, Jehofa o ile a dumelela Sathane gore a leke Jobo. Ka tsela ye, go rata ga Jobo Modimo—goba go hloka lerato leo—go be go tla bonagala gabotse.
JOBO O A LEKWA
10. Ke diteko dife tšeo di ilego tša wela Jobo, gomme o ile a arabela bjang?
10 Go se go ye kae Sathane o ile a thoma go leka Jobo ka ditsela tše di fapa-fapanego. Tše dingwe tša diruiwa tša Jobo di ile tša utswiwa, gomme tše dingwe tša bolawa. Bahlanka ba gagwe ba bantši ba ile ba bolawa. Se se ile sa tliša mathata a tša boiphedišo. Go ile gwa tšwelela masetla-pelo a oketšegilego ge bana ba Jobo ba lesome ba bolawa ke ledimo. Lega go le bjalo, go sa šetšwe ditiragalo tše tše šoro, “Jobo . . . xa a ka a senya a tsôta Modimo.”—Jobo 1:22.
11. (a) Ke tatofatšo efe ya bobedi yeo Sathane a ilego a e dira mabapi le Jobo, gomme Jehofa o ile a arabela bjang? (b) Jobo o ile a arabela bjang bolwetšing bja gagwe bjo bohloko?
11 Sathane ga se a ka a hwa matwa. O swanetše go ba a ile a nagana gore le ge Jobo a be a ka kgotlelela go loba dilo tša gagwe, bahlanka le bana, o be a tla furalela Modimo ge a be a ka babja. Jehofa o ile a dumelela Sathane gore a hlasele Jobo ka bolwetši bjo bo šišimišago le bjo bohloko. Eupša gaešita le se ga se sa ka sa dira Jobo gore a lahlegelwe ke tumelo ya gagwe go Modimo. Go e na le moo, o ile a bolela a tiišitše gore: “Ke tlo hwa kè sešo ka re: Ke molato.”—Jobo 27:5.
12. Jobo o ile a arabela bjang tlhohlong ya Diabolo?
12 Jobo o be a sa lemoge gore Sathane e be e le sebaki sa mathata a gagwe. A sa tsebe ditaba ka botlalo mabapi le tlhohlo ya Diabolo malebana le bogoši bja Jehofa, Jobo o be a tšhoga gore Modimo e be e le mothopo wa mathata a gagwe. (Jobo 6:4; 16:11-14) Go dutše go le bjalo, o ile a kgomarela potego ya gagwe go Jehofa. Le gona, tatofatšo ya Sathane ya gore Jobo o be a hlankela Modimo ka mabaka a boithati e ile ya hlatselwa e le ya maaka ke tsela ya Jobo ya potego!
13. Ke’ng seo se ilego sa direga e le ka gobane Jobo a be a botegela Modimo?
13 Go botega ga Jobo go ile gwa dumelela Jehofa gore a nee karabo e kwagalago kudu tlhohlong ya Sathane ya thogako. Jobo e be e le mogwera wa Jehofa e le ka kgonthe, gomme Modimo o ile a mo putsa ka baka la tsela ya gagwe ya potego.—Jobo 42:12-17.
KAMOO O AKARETŠWAGO KA GONA
14, 15. Ke ka baka la’ng re ka bolela gore tlhohlo ya Sathane yeo e akaretšago Jobo e šoma go batho ka moka?
14 Kgang ya go botegela Modimo yeo e ilego ya rotošwa ke Sathane e be e se ya lebišwa go Jobo feela. Le wena o a akaretšwa. Se se bontšhwa gabotse go Diema 27:11, moo Lentšu la Jehofa le rego: “Ngwan’a-ka! Hlalefa, O nthabiše pelo, ke tsebê se nkaxo fetola sôna xe ba nnyatša.” Mantšu a ao a ngwadilwego nywaga e makgolo ka morago ga lehu la Jobo, a bontšha gore Sathane o be a sa dutše a hlohla Modimo le go latofatša bahlanka ba Gagwe. Ge re phela ka tsela yeo e kgahlišago Jehofa, ge e le gabotse re thuša go nea karabo ditatofatšong tša maaka tša Sathane, gomme ka tsela yeo re thabiša pelo ya Modimo. O ikwa bjang ka seo? Na e ka se be mo go kgahlišago go ba le karolo go arabeng ditatofatšo tša maaka tša Diabolo, gaešita le ge seo se bolela go dira diphetogo tše itšego bophelong bja gago?
15 Ela hloko gore Sathane o ile a re: “Motho tše a naxo natšô’ a ka di nthša tšohle xe a hlêkêlêla bophelô bya xaxwe.” (Jobo 2:4, mongwalo o sekamego ke wa rena.) Ka go bolela gore “motho,” Sathane o ile a bontšha gabotse gore tatofatšo ya gagwe e be e sa lebišwa go Jobo feela eupša e be e lebišitšwe go batho ka moka. Yeo ke ntlha e bohlokwa kudu. Sathane o ile a belaela potego ya gago ya go botegela Modimo. Diabolo o tla rata go go bona o sa kwe Modimo gomme o tlogela tsela ya go loka ge mathata a tšwelela. Sathane a ka leka bjang go dira se?
16. (a) Sathane o diriša mekgwa efe go leka go dira batho gore ba furalele Modimo? (b) Diabolo a ka diriša bjang mekgwa ye malebana le wena?
16 Ka ge go ahla-ahlilwe go Kgaolo 10, Sathane o diriša mekgwa e fapa-fapanego go leka go dira batho gore ba furalele Modimo. Ka lehlakoreng le lengwe, o hlasela “go swana le tau e rorago, a tsoma go metša yo mongwe.” (1 Petro 5:8) Ka gona tutuetšo ya Sathane e ka bonwa ge bagwera, ba leloko goba ba bangwe ba ganetša maiteko a gago a go ithuta Beibele le go diriša seo o ithutago sona. * (Johane 15:19, 20) Ka lehlakoreng le lengwe, Sathane “ka boyena o dula a itira morongwa wa seetša.” (2 Ba-Korinthe 11:14) Diabolo a ka diriša mekgwa e sa lemogegego go go fora le go go goketša gore o tlogele tsela ya go phela yeo e kgahlago Modimo. A ka diriša gape le go nolega moko, mohlomongwe a go dira gore o ikwe o sa swanelege ka mo go lekanego gore o ka kgahliša Modimo. (Diema 24:10) Go sa šetšwe gore Sathane o šoma bjalo ka “tau e rorago” goba o itira “morongwa wa seetša,” tlhohlo ya gagwe e dula e le e swanago: O bolela gore ge o lebane le diteko o tla tlogela go hlankela Modimo. O ka arabela bjang tlhohlong ya gagwe gomme wa bontšha potego ya gago go Modimo go swana le ge Jobo a dirile?
GO KWA DITAELO TŠA JEHOFA
17. Lebaka le legolo la go kwa ditaelo tša Jehofa ke lefe?
17 O ka araba tlhohlo ya Sathane ka go phela ka tsela yeo e kgahlišago Modimo. Se se akaretša’ng? Beibele e araba ka gore: “Morêna Modimo wa xaxo O mo ratê ka pelo ya xaxo ka moka, le ka môya wa xaxo ka moka, le ka matla a xaxo ka moka.” (Doiteronomio 6:5) Ge lerato la gago la go rata Modimo le gola, o tla tlala kganyogo ya go dira seo a se nyakago go wena. Moapostola Johane o ngwadile gore: “Se ke seo lerato la Modimo le se bolelago, gore re boloke ditaelo tša gagwe.” Ge e ba o rata Jehofa ka pelo ya gago ka moka, o tla hwetša gore “ditaelo tša gagwe ga di boima.”—1 Johane 5:3.
18, 19. (a) Ditaelo tše dingwe tša Jehofa ke dife? (Bona lepokisi go letlakala 122.) (b) Re tseba bjang gore Modimo ga a nyake mo gontši kudu go rena?
18 Ditaelo tša Jehofa ke dife? Tše dingwe tša tšona di akaretša boitshwaro bjoo re swanetšego go bo phema. Ka mohlala, ela hloko lepokisi leo le lego go letlakala 122, leo le nago le sehlogo se se rego “Phema Seo Jehofa a se Hloilego.” Moo o tla hwetša go lokeleditšwe boitshwaro bjoo Beibele e bo ganago ka mo go feletšego. Ge o e gaša mahlo la mathomo, mekgwa e mengwe yeo e lokeleditšwego e ka bonagala e se e mebe gakaalo. Eupša ka morago ga go naganišiša ka mangwalo ao a bontšhitšwego, mo gongwe o tla bona bohlale bja melao ya Jehofa. Go dira diphetogo boitshwarong bja gago e ka ba tlhohlo e kgolo kudu yeo o kilego wa lebeletšana le yona. Lega go le bjalo, go phela ka tsela yeo e kgahlago Modimo go tliša kgotsofalo e kgolo le lethabo. (Jesaya 48:17, 18) E bile ke selo seo o ka se fihlelelago. Re tseba bjang seo?
19 Jehofa le ka mohla ga a nyake mo gontši kudu go rena go feta kamoo re ka kgonago. (Doiteronomio 30:11-14) O tseba bokgoni bja rena le mafokodi a rena go feta kamoo rena re tsebago. (Psalme 103:14) Go feta moo, Jehofa a ka re nea matla e le gore re mo kwe. Moapostola Paulo o ngwadile gore: “Modimo o a botega, gomme a ka se le lese le lekwa go feta kamoo le ka kgonago go kgotlelela ka gona, eupša gotee le moleko o tla ba a bula tsela ya go tšwa e le gore le kgone go o kgotlelela.” (1 Ba-Korinthe 10:13) Go go thuša gore o kgotlelele, Jehofa e bile a ka go nea “matla a fetago a tlwaelegilego.” (2 Ba-Korinthe 4:7) Ka morago ga go kgotlelela diteko tše dintši, Paulo o ile a kgona go bolela gore: “Dilong tšohle ke na le matla ka baka la yo a mphago matla.”—Ba-Filipi 4:13.
GO HLAGOLELA DIKA TŠEO MODIMO A DI RATAGO
20. Ke dika dife tšeo Modimo a di ratago tšeo o swanetšego go di hlagolela, gomme ke ka baka la’ng tše di le bohlokwa?
20 Ee, go na le mo gontši mo go akaretšwago tabeng ya go kgahliša Jehofa go feta go phema dilo tšeo a di hloilego. O swanetše gore gape o rate seo a se ratago. (Ba-Roma 12:9) Na ga o ikwe o gogelwa go bao ba nago le dipono, dikgahlego le ditekanyetšo tše di swanago le tša gago? Jehofa le yena o ikwa bjalo. Ka gona ithute go rata dilo tšeo Jehofa a di ratago. Tše dingwe tša dilo tše go bolelwa ka tšona go Psalme 15:1-5, moo re balago ka bao Modimo a ba tšeago e le bagwera ba gagwe. Bagwera ba Jehofa ba bontšha dilo tšeo Beibele e di bitšago “dienywa tša moya.” Di akaretša dika tše di swanago le “lerato, lethabo, khutšo, bopelotelele, botho, bolo, tumelo, boleta, boitshwaro.”—Ba-Galatia 5:22, 23.
21. Ke’ng seo se tlago go go thuša gore o hlagolele dika tšeo Modimo a di ratago?
21 Go bala le go ithuta Beibele ka mehla go tla go thuša gore o hlagolele dika tšeo Modimo a di ratago. Le gona go ithuta seo Modimo a se nyakago go tla go thuša gore o dumelelanye dikgopolo tša gago le tsela ya Modimo ya go nagana. (Jesaya 30:20, 21) Ge o dutše o matlafatša kudu lerato la gago go Jehofa, ke moo kganyogo ya gago ya go phela ka tsela yeo e kgahlago Modimo e tlago go gola.
22. Ke’ng seo o tlago go se fihlelela ge e ba o phela ka tsela yeo e kgahlago Modimo?
22 Go phela ka tsela yeo e kgahlago Jehofa go nyaka maiteko. Beibele e swantšha go fetoša bophelo bja gago le go apola semelo sa kgale gomme wa ikapeša se sefsa. (Ba-Kolose 3:9, 10) Eupša ge e le mabapi le ditaelo tša Jehofa, mopsalme o ngwadile gore: “Ka xo hlôkômêla tšôna ó bôna moputsô-moxolo.” (Psalme 19:11) Le wena o tla hwetša gore go phela ka tsela yeo e kgahlago Modimo go na le meputso e megolo. Ka go dira bjalo, o tla nea karabo tlhohlong ya Sathane gomme o thabiše pelo ya Jehofa!
^ ser. 16 Se ga se bolele gore bao ba go ganetšago bona ka noši ba laolwa ke Sathane. Eupša Sathane ke modimo wa tshepedišo ye ya dilo, gomme lefase ka moka le matleng a gagwe. (2 Ba-Korinthe 4:4; 1 Johane 5:19) Ka gona re ka letela gore go phela bophelo bjo bo kgahlišago Modimo e tla ba tsela e sa ratwego, gomme ba bangwe ba tla go ganetša.


text:
BABADI BA RENA BA A BOTŠIŠA . . .
Ke ka Baka la Eng Modimo a Dumelela ba Matla ba Gatelela Bao ba se Nago Matla?
Beibele e bega ka ditiragalo tše di kwešago bohloko tšeo go tšona bao ba se nago matla ba gatelelwago ke bao ba nago le matla. Re ka nagana ka taba ya Nabothe. * Ahaba e lego kgoši ya Isiraele ya lekgolong la lesome la nywaga B.C.E., o ile a dumelela mosadi wa gagwe Isebele a dira gore Nabothe le barwa ba gagwe ba bolawe e le gore kgoši e ka tšea serapa sa morara sa monna yoo. (1 Dikgoši 21:1-16; 2 Dikgoši 9:26) Ke ka baka la’ng Modimo a ile a dumelela gore matla a taolo a dirišwe ka tsela e bjalo e feteletšego?
‘Modimo a ka se ke a aketša.’—Tito 1:2
Anke re eleng hloko lebaka la bohlokwa: Modimo a ka se ke a aketša. (Tito 1:2) Seo se bolela’ng ka ditiro tše mpe tša ge batho ba gatelelwa? Go ba gona, mathomongthomong Modimo o ile a lemoša batho gore go rabela malebana le yena go tla tliša mafelelo ao a nyamišago, e lego lehu. Lentšu la Modimo le a rereša, ga e sa le batho ba lebeletšana le lehu ka morago ga borabele kua serapeng sa Edene. Ge e le gabotse, lehu la pele le bakilwe ke tiro ya kgatelelo, ya ge Kaine a bolaya ngwanabo Abele.—Genesi 2:16, 17; 4:8.
Ga e sa le go tloga ka nako yeo, Lentšu la Modimo ge le bolela ka histori ya batho le re: “Motho [o] buša yo mongwe gore a mo gobatše.” (Mmoledi 8:9) Na mantšu ao a itlhatsetše e le therešo? Jehofa o ile a lemoša batho ba gagwe e lego setšhaba sa Isiraele gore dikgoši tša bona di be di tla ba gatelela, tša dira gore batho ba llele Modimo. (1 Samuele 8:11-18) Gaešita le Kgoši Solomone yo bohlale o ile a gatelela batho ba gagwe ka mo go feteletšego. (1 Dikgoši 11:43; 12:3, 4) Dikgoši tše kgopo, tše bjalo ka Ahaba di be di le šoro kudu. Ela hloko: Ge nkabe Modimo a thibetše dipušo ka moka tšeo di bego di gatelela batho, ge e le gabotse na e be e ka se be gore seo a se boletšego ke maaka?
“Motho [o] buša yo mongwe gore a mo gobatše.”—Mmoledi 8:9
Le gona, gopola gore Sathane o bolela gore batho ba hlankela Modimo feela ka mabaka a boithati. (Jobo 1:9, 10; 2:4) Ge nkabe Modimo a ile a šireletša bahlanka ba gagwe ka moka mehuteng yohle ya kgatelelo, na seo se be se ka se hlatsele gore Sathane o bolela therešo? Le gona, ge nkabe Modimo a ile a thibela gore batho ba se ke ba welwa ke mehuta ka moka ya kgateletšo, na o be a ka se ikarabele ka maaka le go feta? Ka tlase ga tšhireletšego e bjalo, ba bantši ba be ba ka phetha ka gore batho ba ka kgona go ipuša ka katlego ntle le Modimo. Eupša Lentšu la Modimo le bolela seo se fapanego gore motho o tloga a ka se kgone go ipuša. (Jeremia 10:23) Re nyaka gore Mmušo wa Modimo o tle; ke wona fela wo o ka fedišago go hloka toka.
Eupša na seo se ra gore Modimo ga a dire selo ka kgatelelo? Aowa. Ela hloko dilo tše pedi tšeo a di dirago: Ya pele, o utolla seo kgatelelo e lego sona. Ka mohlala, Lentšu la gagwe le utolla ditiro ka moka tša leano la Isebele la go bolaya Nabothe. Beibele e utolla gape gore ditiro tše bjalo tše mpe di hlohleletšwa ke mmuši yo matla yo a nyakago go iphihla seo a lego sona. (Johane 14:30; 2 Bakorinthe 11:14) Beibele e mo utolla e le Sathane Diabolo. Ka go utolla bokgopo le kgatelelo gotee le sebaki sa tšona sa kgonthe, Modimo o re thuša gore re lokologe bokgopong. Ka go re’alo o šireletša bokamoso bja rena bja ka mo go sa felego.
Ya bobedi, Modimo o nea kholofelo e tiilego ya gore kgatelelo e tla fela. Tsela yeo a utollotšego, a ahlotšego gotee le go otla Ahaba le Isebele ka yona—go akaretša le ba bangwe bao ba swanago le bona—e dira gore re kgodišege ka kholofetšo ya gagwe ya go otla badiri ba bobe ka le lengwe la matšatši. (Psalme 52:1-5) Modimo gape o nea kholofelo e ka botwago ya gore kgauswinyane o tla tloša ditlamorago tše mpe tša bokgopo go bao ba mo ratago. * Nabothe yo a botegago o tla hwetša sebaka sa gore yena le barwa ba gagwe ba phele lefaseng la paradeise ka mo go sa felego ba lokologile tshwarong e mpe.—Psalme 37:34.
^ ser. 3 Bona sehlogo se se rego, “Ekišang Tumelo ya Bona” tokollong ye.
^ ser. 8 Bona kgaolo 11 ya puku ya Ke Eng Seo ge e le Gabotse Beibele e se Rutago? yeo e gatišitšwego ke Dihlatse tša Jehofa.


text:
Kgaolo 83: Merako ya Jerusalema
BONA modiro o mogolo wo o dirwago mo. Baisiraele ba aga merako ya Jerusalema. Ge Kgoši Nebukadinetsara a be a senya Jerusalema nywageng e 152 pele ga mo, o ile a wiša merako ya motse wo gomme a fiša dikgoro tša wona. Baisiraele ga se ba ka ba aga merako ya wona lefsa ge ba be ba sa tšwa go fihla moo ba etšwa Babilona.
O nagana gore nywageng yeo ka moka setšhaba se be se ikwa bjang ka go dula motseng wo o bego o se wa dikologwa ke merako? Se be se ikwa se se sa šireletšega. Manaba a sona a be a ka tsena moo gabonolo gomme a se hlasela. Eupša mafelelong monna yo mongwe yo go thwego ke Nehemia o ile a thuša setšhaba go aga merako ya motse woo lefsa. Na o a tseba gore Nehemia e be e le mang?
E be e le Moisiraele yo a tšwago motseng wa Shushani moo go bego go dula Morodekai le Esitere. O be a šoma ka mošate, ka gona e swanetše go ba e be e le mogwera yo mogolo wa Morodekai le Mohumagadi Esitere. Eupša ga go na mo Beibele e re botšago gore Nehemia o kile a hlankela Kgoši Ahasiwerosi monna wa Esitere. O ile a hlankela kgoši yeo e ilego ya latela, e lego Kgoši Arithasasitha.
Gopola gore Arithasasitha e be e le kgoši ya go loka yeo e ilego ya nea Esera tšhelete gore a e iše Jerusalema go yo lokiša tempele ya Jehofa. Eupša Esera ga se a ka a aga merako ya motse yeo e bego e wele. Anke re bone gore go tlile bjang gore Nehemia a dire modiro wo.
Go be go fetile nywaga e 13 ga e sa le Arithasasitha a neile Esera tšhelete ya go lokiša tempele. Ga bjale Nehemia e be e le motšheladino yo mogolo wa Kgoši Arithasasitha. Se se bolela gore o be a tšhelela kgoši beine gomme a kgonthišetša gore ga go na motho yo a lekago go e tšhelela mpholo ka moo beineng. Wo e be e le mošomo o bohlokwa kudu.
Bjale, ka letšatši le lengwe Hanani ngwanabo Nehemia le banna ba bangwe bao ba tšwago nageng ya Isiraele ba ile ba tla ba etela Nehemia. Ba mmotša mathata ao Baisiraele ba nago le ona le gore merako ya Jerusalema e sa wele. Se se ile sa mo nyamiša kudu gomme a rapela Jehofa ka seo.
Ka letšatši le lengwe kgoši e ile ya lemoga gore Nehemia o nyamile gomme ya mmotšiša ya re: ‘O re’ng o nyamile gakaakaa?’ Nehemia a botša kgoši gore ke ka gobane Jerusalema e senyegile e bile merako ya yona e wele. Kgoši ya re: ‘O nyaka go dira’ng?’
Nehemia a re: ‘Ntumelele ke ye Jerusalema gore ke yo aga merako ya yona lefsa.’ Kgoši Arithasasitha o be a lokile kudu. O ile a re Nehemia a sepele, e bile a mo thuša gore a hwetše dikota tša go aga. Gateetee ka morago ga ge a fihlile Jerusalema, a botša setšhaba ka seo a se nagannego. Setšhaba sa kgahlwa ke seo gomme sa re: ‘A re thomeng go aga.’
Ge manaba a Baisiraele a bona gore merako e a agwa, a re: ‘Re tla rotoga ra ba bolaya gomme ra emiša mošomo wa go aga.’ Eupša Nehemia a kwa ka se gomme a nea bašomi marumo le ditšhoša. Ke moka a re: ‘Le se ke la boifa manaba a rena. Lwelang bana babo lena, bana ba lena, basadi ba lena le magae a lena.’
Setšhaba sa tia matla. Sa dula se itlhamile mosegare le bošego gomme sa tšwela pele se aga. Ka gona merako ya fetšwa go agwa ka matšatši a 52 feela. Ga bjale setšhaba se be se ka ikwa se šireletšegile ka gare ga motse. Nehemia le Esera ba ile ba ruta setšhaba molao wa Modimo gomme sona sa thaba.
Eupša dilo di be di sa dutše di sa swane le mathomong, pele ga ge Baisiraele ba ka išwa Babilona e le bagolegwa. Setšhaba se be se bušwa ke kgoši ya Peresia gomme se be se swanetše go e hlankela. Eupša Jehofa o be a holofeditše gore o tla romela kgoši e mpsha, le gore kgoši yeo e be e tla tlišetša batho khutšo. Kgoši yeo ke mang? E tla tliša khutšo bjang mo lefaseng? Go ile gwa feta nywaga e ka bago e 450 pele ga ge go ka tsebja dilo tše dintši ka yona. Ke moka ngwana yo bohlokwa kudu o ile a belegwa. Eupša ye ke taba yeo re tlago go ithuta ka yona karolong e latelago.
Nehemia dikgaolo 1 go ya go 6.
Dipotšišo
- Baisiraele ba ile ba ikwa bjang ka go dula motseng wa Jerusalema wo o bego o se wa dikologwa ke merako?
- Nehemia e be e le mang?
- Nehemia o be a šoma go dira’ng, gona ke ka baka la’ng mošomo woo e be e le wa bohlokwa?
- Ke ditaba dife tšeo di ilego tša nyamiša Nehemia, gomme o ile a dira’ng?
- Kgoši Arithasasitha o ile a bontšha Nehemia bjang botho?
- Nehemia o ile a rulaganya bjang modiro wa go aga e le gore manaba a Baisiraele a se ke a o emiša?
Dipotšišo tša tlaleletšo
- Bala Nehemia 1:4-6 le 2:1-20.
Nehemia o ile a tsoma bjang tlhahlo ya Jehofa? (Neh. 2:4, 5; Baroma 12:12; 1 Pet. 4:7)
- Bala Nehemia 3:3-5.
Bagolo le bahlanka ba bodiredi ba ka ithuta’ng tseleng yeo Bathekoa le “bagale ba bona” ba bego ba fapana ka yona? (Neh. 3:5, 27; 2 Bathes. 3:7-10; 1 Pet. 5:5)
- Bala Nehemia 4:1-23.
Ke’ng seo se ilego sa tutueletša Baisiraele go tšwela pele ba aga go sa šetšwe kganetšo e šoro? (Neh. 4:6, 8, 9; Ps. 50:15; Jes. 65:13, 14)
Mohlala wa Baisiraele o re kgothatša bjang lehono?
- Bala Nehemia 6:15.
Taba ya gore merako ya Jerusalema e ile ya fetšwa go agwa ka dikgwedi tše pedi e bontšha’ng mabapi le matla a tumelo? (Ps. 56:3, 4; Mat. 17:20; 19:26)


text:
POTŠIŠO 5
Nka Dira Eng ge ke Tlaišwa ke Bomphenyašilo Sekolong?
O BE O TLA DIRA ENG?
Bona ka leihlo la kgopolo tiragalo ye: Thomas ga a sa nyaka go ya sekolong. Se se thomile dikgweding tše tharo tša go feta, ge bao a tsenago le bona sekolo ba be ba mmolela gampe e bile ba mmitša ka maina a dikwero. Ka dinako tše dingwe, morutwana yo mongwe o be a fo thula Thomas ka boomo gore a wiše dipuku tša gagwe ke moka a itire e ka o mo thutše ka phošo. Goba motho yo mongwe yo a lego sehlopheng seo se lego ka morago ga gagwe o be a tla mo kgorometša, gomme e tla re ge Thomas a lebelela morago a se bone gore ke mang. Maabane, taba ye e ile ya ba e kgolo le go feta ge Thomas a hwetša molaetša wa go mo tšhošetša Inthaneteng . . .
Ge o be o le Thomas, o be o tla dira’ng?
EMA GOMME O NAGANE!
Ga se gore o ka se dire selo! Ge e le gabotse, o ka itšhireletša go motho yo a go tlaišago ntle le go lwa le yena. Bjang?
IKHOMOLELE. Beibele e re: “Setlaela se ntšha bogale bja sona ka moka, eupša yo bohlale o thekga ditho go fihla mafelelong.” (Diema 29:11) Ge o ka bontšha gore ga se wa kwata ge o tlaišwa, seo se ka dira gore bao ba go tlaišago ba felelwe ke matla.
O SE KE WA ITEFELETŠA. Beibele e re: “Le se ke la bušetša bobe ka bobe go motho.” (Baroma 12:17) Go itefeletša go ka dira gore o tlaišwe le go feta.
O SE KE WA ITSENYA MATHATENG. Beibele e re: “Yo bohlale ke yo a bonego kotsi a ikuta.” (Diema 22:3) Ge e ba go kgonega, phema go ba gare ga batho bao ba ka tsošago mathata goba go ba lefelong leo go ka tsogago dintwa.
LEKA GO ARABA KA TSELA E BOLETA. Beibele e re: “Karabo ge e le boleta e phohliša pefelo.” (Diema 15:1) O ka leka le go dira metlae. Ka mohlala, ge motho yo a go tlaišago a re o yo mokoto, o ka re go yena: “O a tseba ke swanetše go thoma go tšima!”
ITSHEPELELE. Nora yo a nago le mengwaga e 19 o re: “Ge motho a nyaka go go tlaiša, gomme wena wa itshepelela, seo se bontšha gore o gotše e bile o na le matla a go feta a gagwe. Le gona seo se bontšha gore o kgona go itshwara e lego selo seo motho yoo a sa kgonego go se dira.”
—2 Timotheo 2:24.
ITHUTE GO ITSHEPA. Gantši batho bao ba tlaišago ba bangwe ba kgona go bona batho bao ba sa itshepego ka ge gantši ba sa itwele. Eupša batho ba ge ba bona gore o a ikholofela e bile ga o ba tšhabe, ba ka se go tlaiše.
BOTŠA MOTHO YO MONGWE. Motho yo e kilego ya ba morutiši o re: “Ke kgothaletša motho yo mongwe le yo mongwe yo a tlaišwago gore a se homolele taba yeo, a bolele ka gobane seo se ka dira gore motho yo mongwe ka moso a se tlaišwe.”


text:
Na o be o Tseba?
Mehleng ya Jesu, meneelo ya tempeleng e be e dirwa bjang?
Bobolokelo bja tempeleng bo be bo le Lapeng la Basadi. Puku ya The Temple—Its Ministry and Services e re: “[Tempele] e be e dikologilwe ke mathudi a dikokwane, gomme ka gare ga yona, go bapa le leboto, go be go na le mabolokelo a lesometharo, goba ‘diphalafala,’ [moo] go bego go tsenywa meneelo.”
Mabolokelo a a be a bitšwa diphalafala ka gobane e be e le a masesane ka godimo gomme e le a magolo ka tlase. Bobolokelo bjo bongwe le bjo bongwe bo be bo ngwadilwe leina la sebego se se fapanego, gomme tšhelete yeo e bego e tsenywa e be e dirišetšwa seo se bontšhitšwego go ona. Jesu o be a le Lapeng la Basadi ge a be a bona batho ba bantši ba neela, go akaretša le mohlologadi wa mohloki.—Luka 21:1, 2.
Mabolokelo a mabedi a be a beetšwe lekgetho la tempeleng bakeng sa ngwaga woo le wo o fetilego. Bobolokelo bja boraro go ya go bja bošupa e be e le bja go kgoboketša tšhelete ya maebakgorwana, maeba, dikgong, diorelo le dibjana tša gauta ka go latelelana ga tšona. Ge e ba yo a neelago a tlišitše tšhelete e fetago yeo e beetšwego sehlabelo, o be a tšhela tšhelete e šetšego go a mangwe a mabolokelo ao. Bobolokelo bja seswai e be e le bja tšhelete yeo e šetšego ya dibego tša sebe. Mabolokelo a go tloga ka la 9 go fihla ka la bo-12 a be a swara tšhelete yeo e šetšego ya dibego tša molato, ya dinonyana tša dihlabelo, ya sebego sa Banasari le ya sebego sa balephera. Bobolokelo bja bo-13 e be e le bja meneelo ya boithatelo.
Na mongwadi wa Beibele e lego Luka e be e le radihistori yo a nepago ditaba?
Luka o ngwadile Ebangedi yeo e bitšwago ka leina la gagwe gotee le Ditiro tša Baapostola. Luka o re o “latišišitše dilo ka moka go tloga mathomong ka mo go nepagetšego,” eupša diithuti tše dingwe di ile tša belaela pego ya gagwe ya ditiragalo. (Luka 1:3) Ka gona, dipego tša gagwe di be di nepagetše gakaaka’ng?
Luka o bolela le ka dintlha tša histori tšeo di ka kgonthišetšwago. Ka mohlala, o diriša direto tše dintši tšeo di utegilego tša bahlankedi ba setšhaba ba Baroma, tše bjalo ka bomaseterata ba setšhaba kua Filipi; babuši ba motse ba Thesalonika; le banna ba etelelago pele ba Efeso. (Ditiro 16:20, Kingdom Interlinear; 17:6; 19:31) Luka o bitša Heroda Antipase mmuši wa selete, gomme Seregio Paulose o mmitša molaodi wa selete wa Tsipero.—Ditiro 13:1, 7.
Go diriša ga Luka direto ka tsela e nepagetšego go bohlokwa ka gobane ge boemo bja tikologo yeo e bego e bušwa ke Roma bo be bo fetoga, go ile gwa fetoga le sereto sa molaodi wa yona. Lega go le bjalo, seithuti sa Beibele e lego Bruce Metzge se re “nako le nako ditšhupetšo tše di lego go Ditiro di itlhatsela e le tše nepagetšego ge e le mabapi le lefelo le nako tšeo go bolelwago ka tšona.” Seithuti William Ramsay se bitša Luka “radihistori wa maemo a godimodimo.”


text:
POLEDIŠANO | GUILLERMO PEREZ
Setsebi sa go Bua se Hlalosa Tumelo ya Sona
Ngaka Guillermo Perez o sa tšwa go rola modiro wa bookamedi bja tša go bua sepetleleng seo se nago le mepete e 700 mo Afrika Borwa. Ka nywaga e mentši o be a dumela thuto ya tlhagelelo. Eupša ka morago o ile a kgodišega gore mmele wa motho o bopilwe ke Modimo. Phafoga! e mmotšišitše ka tumelo ya gagwe.
Hle anke o re botše gore go tlile bjang gore o dumele go tlhagelelo.
Le ge ke godišitšwe ke le Mokhatolika, ke be ke na le dipelaelo ka Modimo. Ka mohlala, ke be ke palelwa ke go dumela go Modimo yo a bego a fiša batho diheleng. Ka gona ge baprofesara ba ka ba yunibesithi ba be ba nthuta gore dilo tše di phelago di bile gona ka tlhagelelo le gore ga se tša bopša ke Modimo, ke ile ka amogela kgopolo yeo ke nagana gore e thekgwa ke bohlatse bjo itšego. Go oketša moo, kereke yeo ke bego ke e tsena e be e sa gane thuto ya tlhagelelo, e bile e be e re e tšwa go Modimo.
Ke eng seo se dirilego gore o kgahlegele Beibele?
Mosadi wa ka Susana, o ile a thoma go ithuta Beibele le Dihlatse tša Jehofa tšeo di mmontšhitšego ka Beibeleng gore Modimo ga a tlaiše batho mollong wa dihele. * Di ile tša ba tša mmotša ka kholofetšo ya Modimo ya go dira polanete ya rena legae la paradeise. * Mafelelong re ile ra hwetša dithuto tšeo di kwagalago! Ka 1989, hlatse yeo e bitšwago Nick e ile ya thoma go nketela. Ge re be re ahlaahla taba ya mmele wa motho le go bopša ga wona, ke ile ka kgahlwa ke mantšu a bonolo le a kwagalago ao a hwetšwago ka Beibeleng go Baheberu 3:4, ao a rego “ntlo e nngwe le e nngwe e agwa ke motho, eupša yo a agilego dilo ka moka ke Modimo.”
Na go ithuta ga gago ka mmele wa motho go go thušitše go dumela tlholong?
Ee. Ka mohlala, tsela yeo mebele ya rena e kgonago go iphodiša ka yona e bontšha gore e bopilwe ka bokgoni. Tšea ka mohlala, go re ntho e fole go nyakega megato e mene yeo e latelanago, e lego seo se nkgopoditšego gore bjalo ka mmui, ke kgatha tema e nyenyane kudu go thušeng tshepedišo ya go iphodiša ga mmele.
Re botše gore go direga eng ge mmele wa rena o gobetše?
Ka metsotswana, mogato wa pele wo o hlametšwego go thibela madi gore a se sa tšwa o thoma go šoma. Mogato wo o šoma ka ditsela tše raraganego kudu le ka bokgwari. Nka oketša ka gore tshepedišo ya rena ya madi, yeo e nago le ditšhika tša madi tšeo di ka bago dikhilomithara tše 100 000, e kganyogwa kudu ke baentšeneare ba diphaephe ka ge e kgona go thiba moo go dutlago le go iphodiša.
Go direga eng mogatong wa bobedi wa go iphodiša ga mmele?
Ka diiri tše sego kae madi a kgaotša go tšwa gomme gwa thoma go ruruga. Go ruruga go akaretša lelokelelo la ditiragalo tše di makatšago. Sa pele, ditšhika tša madi tšeo mathomong di thibetšego gore o se lahlegelwe ke madi ga bjale di dira se se fapanego. Di a gola e le gore di oketše go ela ga madi moo go gobetšego. Ka morago, seela seo se nago le protheine e ntši se dira gore moo go nago le ntho go ruruge. Seela se se bohlokwa kudu ka ge se lwantšha ditwatši, se okobatša mpholo gotee le go tloša ditlhalenama tšeo di gobetšego. Karolong e nngwe le e nngwe go nyakega gore go tšweletšwe dimolekule tše dimilione le lelokelelo la disele. Tše dingwe tša dikarolo tše, di lokišeletša mogato o latelago, gomme ka morago di kgaotša go šoma.
Phodišo e tšwela pele ka tsela efe?
Ka matšatši a sego kae, mmele wa rena o thoma go tšweletša dilo tšeo di dirago gore o fole, e lego karolo yeo e swayago mathomo a mogato wa boraro gomme wona o tšea mo e ka bago dibeke tše pedi. Disele tšeo di tšweletšago ditlhale go dikologa ntho, di ya moo go nago le ntho gomme tša ikatiša. E bile ditšhika tša madi tše dinyenyane di a tšwelela gomme di thoma go gola di lebile moo go gobetšego, ke moka tša tloša ditšhila le go fepa karolo yeo ge tshepedišo ya go iphodiša e dutše e tšwela pele. Lelokelelong le lengwe la ditiragalo, go tšweletšwa disele tše di kgethegilego bakeng sa go kopanya ntho gore e tswalele.
Ruri wo ke mošomo o montši! Go tšea nako e kaaka’ng gore ntho e fole?
Mogato wa mafelelo wa gore motho a fole ka mo go feletšego o ka tšea dikgwedi. Marapo ao a robegilego a boela sekeng, gomme ditlhale tšeo di bego di tateditše ntho di tšeelwa legato ke tša go tia. Tše ka moka di hlatsela gore go iphodiša ga ntho ke mohlala wo o bontšhago thulaganyo e phagamego kudu.
Na go na le tiragalo yeo o e gopolago yeo e go kgahlilego kudu?
Ke šala ke makatše ge ke bona kamoo mmele o kgonago go iphodiša ka gona
Ee. Ke gopola ge ke be ke oka mosetsana wa nywaga e 16 yo a bilego kotsing e šoro ya koloi. Mosetsana yoo o be a le boemong bjo bo šiišago ka ge lebete la gagwe le be le gobetše e bile a dutla madi ka teng. Ge nkabe e le nywageng e fetilego re be re tla mo alafa ka go mmua goba ra ntšha lebete leo. Lehono, dingaka di holofela kudu taba ya go iphodiša ga mmele. Ke mo alafile feela ditwatši, gore a se lahlegelwe ke diela tša mmele, madi le gore a se kwe bohloko. Dibeke tše mmalwa ka morago, skena se ile sa bontšha gore lebete la gagwe le fodile! Ke šala ke makatše ge ke bona kamoo mmele o kgonago go iphodiša ka gona. E bile ke kgodišegile le go feta gore re bopilwe ke Modimo.
Ke eng seo se go kgahlilego ka Dihlatse tša Jehofa?
Ke lemogile gore ke batho bao ba nago le bogwera e bile ka mehla ba be ba araba dipotšišo tša ka go tšwa ka Beibeleng. E bile ke rata kamoo ba bolelago le ba bangwe ka sebete ka ditumelo tša bona le go ba thuša gore ba ithute ka Modimo.
Na go ba yo mongwe wa Dihlatse tša Jehofa go go thušitše mošomong wa gago?
Go bjalo. Go ba gona, go nthušitše gore ke kgone go lebeletšana le bolwetši bja go felelwa ke kwelobohloko, e lego mohuta wa bolwetši bjoo gantši bo swarago dingaka le baoki bao ba thušago batho bao ba babjago goba bao ba gobetšego. Le gona ge balwetši ba be ba nyaka go ntšha sa mafahleng, ke be ke kgona go ba hlalosetša ka kholofetšo ya Mmopi wa rena ya go fediša malwetši le tlaišego * le go tliša lefase leo go ka se bego le yo a rego “Ke a babja.” *


text:
Nonwane 5: Maria ke Mmago Modimo
Nonwane ye e tšwa kae?
“Tlhompho ya mmago Modimo e ile ya tšwelela nakong ya ge . . . baheitene ba kgeregela ka kerekeng. . . . Borapedi bja bona le temogo ya bona ya bodumedi [ya boheitene yeo e fetošitšwego ya Bokriste] e be e e-na le nywaga-kete e hlomilwe e le tirelo ya ‘mma yo mogolo’ modimogadi le ‘modimo wa kgarebe.’”—The New Encyclopædia Britannica (1988), Bolumo 16, matlakala 326 le 327.
Beibele e re’ng?
“O tlo ima popelong ya gago gomme wa belega morwa, gomme o swanetše go mmitša Jesu. E tla ba yo mogolo gomme o tla bitšwa Morwa wa Yo Godimo-dimo. . . . Ka baka leo ngwana yoo e tla ba yo mokgethwa gomme o tla bitšwa Morwa wa Modimo.”—Mongwalo o sekamego ke wa rena; Luka 1:31-35, The New Jerusalem Bible.
Ditemana tšeo tša Mangwalo di bontšha gabotse gore Maria e be e le mmago “Morwa wa Modimo,” e sego mmago Modimo. Na o be a ka ima Yoo ‘le magodimo a sa kgonego go lekana go ona’? (1 Dikxoši 8:27) Ga se a ka a bolela bjalo. Thuto ya Boraro-botee ke yona yeo e bakilego kgakanego ya mabapi le yoo Maria e lego yena. Ka go bolela ka yena e le Theotokos (lentšu la Segerika leo le bolelago “Mo-ima-modimo”), goba “Mmago Modimo,” Lekgotla la Efeso, ka 431 C.E., le ile la hloma borapedi bja Maria. Motse wa Efeso woo go wona go bego go swerwe lekgotla le la kereke o be o e-na le nywaga-kgolo o rapela medimo ya diswantšho go tumiša modimogadi wa matla a go ima e lego Aratemise.
Ka gona, dikarolo tše dintši tša borapedi bja seswantšho sa Aratemise “se se welego se e-tšwa legodimong,” tše bjalo ka melokeloke, di ile tša tsenywa borapeding bja Maria. (Ditiro 19:35) Tirelo e nngwe yeo e ilego ya tsena ganyenyane-ganyenyane dithutong tša Bokriste ke ya go dirišwa ga diswantšho tša Maria le tše dingwe borapeding.
Bapiša ditemana tše tša Beibele: Mateo 13:53-56; Mareka 3:31-35; Luka 11:27, 28
THEREŠO:
Maria e be e le mmago Morwa wa Modimo, e sego mmago Modimo. Nonwane ya Boraro-botee e tswetše borapedi bja Maria go thwe ke Mmago Modimo


text:
O Ithuta Eng Tseleng ya Jehofa ya go Lebalela?
“Jehofa [ke] Modimo yo a gaugelago le yo a šokelago, yo a diegago go galefa . . . , yo a swarelago molato, karogo le sebe.”—EK. 34:6, 7.
1, 2. (a) Jehofa o ile a ba Modimo wa mohuta mang go setšhaba sa Isiraele? (b) Sehlogo se se tla ahlaahla potšišo efe?
MEHLENG ya Nehemia, sehlopha se sengwe sa Balefi se ile sa amogela thapelong ya sona ya phatlalatša gore borakgolokhukhu ba sona ‘ba ganne go theetša’ ditaelo tša Jehofa kgafetšakgafetša. Lega go le bjalo, Jehofa o ile a bontšha ka makga a mantši gore ke “Modimo yo a lebalelago, yo a šokelago, yo a gaugelago, yo a diegago go galefa le yo a tletšego botho.” Jehofa o ile a dula a bontšha botho bjo bogolo go mathopša ao a bego a bušeditšwe gae mehleng ya Nehemia.—Neh. 9:16, 17.
2 Yo mongwe le yo mongwe wa rena a ka ipotšiša gore: ‘Ke ithuta eng tseleng ya Jehofa ya go lebalela?’ Go re thuša gore re arabe potšišo ye e bohlokwa, anke re ahlaahleng ditirišano tša Modimo le banna ba babedi bao ba ilego ba holwa ke tebalelo ya Jehofa—dikgoši tše pedi e lego Dafida le Manase.
DIBE TŠE DIKGOLO TŠA DAFIDA
3-5. Go tlile bjang gore Dafida a dire sebe se segolo?
3 Gaešita le ge Dafida e be e le monna yo a boifago Modimo, o ile a dira dibe tše dikgolo. Tše pedi tša dibe tšeo di akaretša banyalani ba bitšwago Uria le Batseba. Ditlamorago tša dibe tšeo di ile tša kweša bohloko bohle bao ba akaretšwago. Lega go le bjalo, tsela yeo Modimo a ilego a phošolla Dafida ka yona e re utollela gabotse seo se bolelwago ke tebalelo ya Jehofa. Ela hloko seo se ilego sa direga.
4 Dafida o be a rometše madira a Isiraele go yo rakelela motsemošate wa Baamoni, e lego Raba. O be o le bokgole bja dikhilomithara tše ka bago 80 ka bohlabela bja Jerusalema, ka mošola wa Noka ya Jorodane. Eupša eitše ge a le ka godimo ga tlhaka ya ntlo ya gagwe kua Jerusalema, Dafida a bona Batseba—mosadi yo a nyetšwego—a hlapa. Monna wa gagwe o be a ile ntweng. Dafida o itše go bona Batseba a mo kganyoga kudu moo a ilego a laela gore a tlišwe ka ntlong ya gagwe, gomme a dira bohlotlolo le yena.—2 Sam. 11:1-4.
5 Ge Dafida a ekwa gore Batseba o imile, o ile a laela gore monna wa gagwe, Uria, a boe gae Jerusalema ka kholofelo ya gore a robale le mosadi wa gagwe. Eupša Uria o ile a se ye ntlong ya gagwe—go sa šetšwe maiteko a Dafida a go mo kgothaletša gore a dire seo. Ka gona, kgoši ka sephiring e ile ya ngwalela molaodi wa madira a yona gore a bee Uria “ka pele moo ntwa e fišago” gomme madira a mangwe a mo katologe. Ka ge go be go le bonolo gore Uria a hlaselwe, o ile a hwela moo ntweng, ka yona tsela yeo Dafida a bego a rulagantše ka yona. (2 Sam. 11:12-17) Ka go re’alo, sebe sa kgoši sa bohlotlolo se ile sa oketšwa ke gore o dirile gore monna yo a se nago molato a bolawe.
GO FETOGA GA BOEMO BJA DAFIDA BJA KGOPOLO
6. Modimo o ile a arabela bjang ka morago ga gore Dafida a dire dibe, gomme se se utolla eng ka Jehofa?
6 Therešo ke gore Jehofa o be a bone tšohle tšeo di bego di diregile. Ga go seo a sa se bonego. (Die. 15:3) Gaešita le ge kgoši mafelelong e ile ya nyala Batseba, “seo Dafida a se dirilego e be e le se sebe mahlong a Jehofa.” (2 Sam. 11:27) Ka gona Modimo o ile a arabela bjang ka morago ga gore Dafida a dire dibe tšeo tše dikgolo? O ile a romela moporofeta wa gagwe Nathane go Dafida. Ka ge Jehofa e le Modimo yo a lebalelago, go bonagala a be a nyaka go bona ge e ba a ka hwetša motheo wa gore a lebalele Dafida. Na tsela ye ya Jehofa ya go phošolla Dafida ga e go kgome pelo? Ga se a gapeletša Dafida gore a ipobole, eupša o ile a fo dira gore Nathane a botše kgoši kanegelo yeo e bego e bontšha bogolo bja dibe tša yona. (Bala 2 Samuele 12:1-4.) Ruri tsela yeo ya go swaragana le boemo bjoo bjo thata e ile ya atlega!
7. Dafida o ile a arabela bjang seswantšhong seo Nathane a mmoditšego sona?
7 Seswantšho seo Nathane a se dirišitšego se ile sa dira gore kgoši e bontšhe gore e na le toka. Dafida o ile a galefela monna wa mohumi wa kanegelong yeo gomme a re go Nathane: “Ke ikana ka Jehofa yo a phelago gore monna yo a dirago seo o swanetše go hwa!” Go oketša moo, Dafida o ile a bolela gore motho yo a senyeditšwego ka baka la go hloka toka mo go bjalo o swanetše go lefša seo a se lobilego. Eupša bjale go ile gwa tla seo a bego a sa se letela. Nathane o ile a re go yena: “Monna yoo ke wena!” Ke moka Dafida o ile a botšwa gore ditlamorago tša ditiro tša gagwe e be e tla ba gore “tšhoša” e ka se tloge ntlong ya gagwe le gore lapa la gagwe le be le tla welwa ke masetlapelo. Le gona o be a tla gobošwa phatlalatša ka baka la melato yeo ya gagwe. Dafida o ile a lemoga bogolo bja seo a se dirilego gomme a ipobola a nyamile gore: “Ke senyeditše Jehofa.”—2 Sam. 12:5-14.
THAPELO YA DAFIDA LE GO LEBALELWA GA GAGWE KE MODIMO
8, 9. Psalme 51 a utolla eng ka maikwelo a ka gare a Dafida, le gona e re ruta eng ka Jehofa?
8 Mantšu a koša yeo Kgoši Dafida a ilego a e hlama ka morago ga moo a utolla go itshola ga gagwe go tšwa pelong. Psalme 51 e bolela kamoo Dafida a ilego a lopa Jehofa gomme e bontšha gabotse gore o dirile se se fetago go fo amogela gore o obile melato. Le gona o ile a itsholela dibe tša gagwe. Dafida o be a tshwenyegile kudu ka tswalano ya gagwe le Modimo. O ile a ipobola ka gore: “Ke go diretše sebe, ke se diretše wena feela.” O ile a lopa Jehofa ka gore: “Bopa pelo e sekilego ka go nna, hle Modimo, o ntsenye moya o mofsa, wona moya o tiilego. . . . Ntsošološetše lethabo le le tlišwago ke go phološwa ke wena, anke o nthekge ka go ntira gore ke be le moya wa go rata go go kwa.” (Ps. 51:1-4, 7-12) Na le wena o bolela le Jehofa go tšwa pelong le ka bolokologi ge o mmotša ka mafokodi a gago?
9 Jehofa ga se a ka a fediša ditlamorago tše bohloko tša dibe tša Dafida. Ditlamorago tša tšona di be di tla tšwela pele di le gona bophelong bja gagwe ka moka. Lega go le bjalo, ka ge Jehofa a ile a lemoga gore Dafida o a itshola—gore o be a na le “pelo e robegilego le e setlegilego”—o ile a mo lebalela. (Bala Psalme 32:5; Ps. 51:17) Modimo Ramatlaohle o kwešiša boemo bja kgopolo bja motho yo a dirilego sebe le seo se dirilego gore a dire seo. Go e na le gore Jehofa a dumelele gore dihlotlolo tšeo di ahlolelwe lehu ke baahlodi ba batho go ya ka Molao wa Moshe, o ile a tsena ditaba gare ka gore a ba gaugele, a phošolla Dafida le Batseba ka boyena. (Lef. 20:10) Modimo o ile a ba a dira gore morwa wa bona Solomone e be kgoši e latelago ya Isiraele.—1 Dikor. 22:9, 10.
10. (a) Jehofa a ka ba a ile a hwetša motheo ofe wa gore a lebalele Dafida? (b) Ke dilo dife tšeo di ilego tša šušumeletša Jehofa gore a lebalele Dafida?
10 Mohlomongwe selo se sengwe seo se dirilego gore Jehofa a lebalele Dafida ke tsela yeo Dafida ka boyena a ilego a gaugela Saulo. (1 Sam. 24:4-7) Go etša ge Jesu a hlalositše, Jehofa o re swara ka tsela yeo re swarago ba bangwe ka yona. Jesu o itše: “Tlogelang go ahlola gore le se ahlolwe, gobane kahlolo ye le ahlolago ka yona, le tla ahlolwa ka yona; kelo yeo le elago ka yona, ba tla le elela ka yona.” (Mat. 7:1, 2) Ruri go tloga go homotša go tseba gore Jehofa o tla re lebalela dibe—go akaretša le dibe tše dikgolo tše swanago le bohlotlolo goba go bolaya motho! O tla dira seo ge e ba re na le moya wa go lebalela, ge e ba re ipobola dibe pele ga gagwe, le ge e ba re fetoša boemo bja rena bja kgopolo ka boitshwaro bja rena bjo bobe. “Mehla ya tapologo” e tšwa go Jehofa ge badiradibe ba itshola go tšwa pelong.—Bala Ditiro 3:19.
MANASE O DIRA DIBE TŠE DIKGOLO EUPŠA O A ITSHOLA
11. Kgoši Manase o ile a dira bobe ka ditsela dife mahlong a Modimo?
11 Ela hloko pego e nngwe ya Mangwalo yeo e bontšhago kamoo Jehofa a tlogago a ikemišeditše go lebalela. Nywaga e ka bago e 360 ka morago ga ge pušo ya Dafida e thomile, Manase o ile a ba kgoši ya Juda. Pušo ya gagwe yeo e tšerego nywaga e 55 e ile ya tuma ka bokgopo, gomme dilo tše mpe tšeo a ilego a di dira di ile tša dira gore Jehofa a se sa mo amogela. Gare ga dilo tše dingwe tšeo Manase a ilego a di dira, o ile a direla Bobaali dialetare, a rapela “makoko ka moka a magodimong,” a fetiša barwa ba gagwe mollong gomme a kgothaletša mekgwa ya go dirišana le meoya e mebe. Ee, “o ile a dira dilo tše mpe ka tekanyo e kgolo mahlong a Jehofa.”—2 Dikor. 33:1-6.
12. Manase o ile a boela bjang go Jehofa?
12 Mafelelong, Manase o ile a tšewa nageng ya gabo gomme a lahlelwa kgolegong Babilona. Go ka direga gore ge a le moo o ile a gopola mantšu ao Moshe a a boditšego Isiraele a gore: “Ge bofelong bja mehla mantšu a ka moka a phethagala go lena gomme le le mathateng a šiišago, gona le tla boela go Jehofa Modimo wa lena la theetša lentšu la gagwe.” (Doit. 4:30) Manase o ile a boela go Jehofa. Bjang? O ile “a ikokobeletša Modimo wa borakgolokhukhu ba gagwe kudu” gomme “a rapela” Modimo (go etša ge go bontšhitšwe go letlakala 21). (2 Dikor. 33:12, 13) Ga re na pego ya mantšu a lebanyago ao Manase a a boletšego dithapelong tšeo, eupša re ka kgona go nagana gore ka ditsela tše itšego a be a swana le a Kgoši Dafida, ao a begilwego go Psalme 51. Tabakgolo ke gore Manase o ile a fetoša pelo ya gagwe ka mo go feletšego.
13. Ke ka baka la’ng Jehofa a ile a lebalela Manase?
13 Jehofa o ile a arabela bjang dithapelong tša Manase? O ile “a theetša ge [Manase] a mo lopa gomme a kwa kgopelo ya gagwe ya gore a mo gaugele.” Go swana le Dafida yo a phetšego pele ga mehla ya gagwe, Manase o ile a lemoga bogolo bja dibe tša gagwe gomme a itshola go tšwa pelong. Ke ka baka leo Modimo a ilego a lebalela Manase gomme a mmušetša bogošing bja gagwe kua Jerusalema. Ka baka leo, “Manase [o ile] a tseba gore Jehofa ke Modimo wa therešo.” (2 Dikor. 33:13) E tloga e le mo go homotšago go ba le bohlatse bjo oketšegilego bja gore Modimo wa rena yo a gaugelago o lebalela bao ba itsholago go tšwa pelong!
NA TSELA YEO JEHOFA A LEBALELAGO KA YONA GA E NA MELLWANE?
14. Ke eng seo se dirago gore Jehofa a lebalele badiradibe?
14 Ga se ba bantši gare ga batho ba Modimo lehono bao ka letšatši le lengwe ba ka tlago ba nyaka go lebalelwa dibe tše dikgolo go swana le tša Dafida le Manase. Eupša ka ge Jehofa a ile a lebalela dikgoši tše tše pedi, re kgona go bona gore Modimo wa rena o ikemišeditše go lebalela gaešita le dibe tše dikgolo ge e ba modiradibe a itshola go tšwa pelong.
15. Re tseba bjang gore Jehofa ga a fo lebalela batho ntle le lebaka?
15 Therešo ke gore re ka se no phetha ka gore Jehofa o fo lebalela batho ka moka dibe tša bona ntle le lebaka. Tabeng ye, anke re bapišeng boemo bja kgopolo bja Dafida le Manase gotee le bja setšhaba sa marabele sa Isiraele le Juda. Modimo o ile a romela Nathane gore a bolele le Dafida gomme a mo nee sebaka sa gore a fetoše boemo bja gagwe bja kgopolo. Dafida o ile a amogela ka bolokologi thušo yeo. Ge Manase a be a ikhwetša a le mathateng a šoro, o ile a šušumeletšega go itshola go tšwa pelong. Lega go le bjalo, ke ka makga a mantši moo badudi ba Isiraele le Juda ba ilego ba se itshole. Ka gona, Jehofa ga se a ka a ba lebalela. Go e na le moo, o ile a diriša baporofeta ba gagwe kgafetšakgafetša go ba botša kamoo a bego a lebelela boitshwaro bja bona bja go se kwe. (Bala Nehemia 9:30.) Gaešita le ka morago ga gore mathopša a boele nageng ya gabo ona go tšwa Babilona, Jehofa o ile a tšwela pele a ba romela bahlanka ba gagwe ba botegago, ba bjalo ka moperisita Esera le moporofeta Maleaki. Ge batho ba be ba dira dilo ka go dumelelana le thato ya Jehofa, ba be ba thaba kudu.—Neh. 12:43-47.
16. (a) Ke ditlamorago dife tšeo di ilego tša wela setšhaba sa Isiraele ka moka ka baka la go se itshole ga sona? (b) Ke selo sefe se sebotse seo se ka tlago sa diragalela ditho tša setšhaba sa Isiraele ya bogologolo?
16 Ka morago ga gore Jesu a romelwe lefaseng gomme go neelwe sehlabelo setee se phethagetšego, Jehofa o ile a se sa hlwa a amogela dihlabelo tša Isiraele tša diphoofolo. (1 Joh. 4:9, 10) Ge Jesu a be a le mo lefaseng, o ile a bonagatša pono ya Tatagwe ge a be a bolela mantšu a a kwešago bohloko: “Hee Jerusalema, hee Jerusalema, wena mmolai wa baporofeta le yo a kgatlago ka maswika bao ba rometšwego go wena—ke gantši gakaakang ke nyaka go bokanya bana ba gago gotee ka tsela yeo kgogo e bokanyago matswiana a yona ka tlase ga diphego tša yona! Eupša lena ga se la ka la nyaka.” Ka gona Jesu o itše: “Bonang! Modimo o tla lahla ntlo ya lena.” (Mat. 23:37, 38) Ka go re’alo, setšhaba seo sa go dira dibe le sa go se itshole se ile sa tšeelwa legato ke Isiraele ya moya. (Mat. 21:43; Bagal. 6:16) Eupša go thwe’ng ka ditho tša setšhaba sa Isiraele ya nama? Di be di ka lebalelwa le go gaugelwa ke Jehofa ge e ba di bontšha tumelo go Modimo le sehlabelong sa Jesu Kriste. Batho bao ba hwilego pele ga ge ba ka itsholela dibe tša bona, le bona ba tla bulegelwa ke sebaka seo ge ba tsošetšwa lefaseng leo le hlwekišitšwego.—Joh. 5:28, 29; Dit. 24:15.
GO HOLWA KE TSELA YA JEHOFA YA GO LEBALELA
17, 18. Jehofa a ka re lebalela ka tsela efe?
17 Re swanetše go arabela bjang boikemišetšong bja Jehofa bja go re lebalela? Ruri re swanetše go dira dilo ka tsela yeo Dafida le Manase ba dirilego ka yona. Re swanetše go lemoga gore re na le sebe, re itsholele melato ya rena, re lope Jehofa gore a re lebalele gomme re mo kgopele gore a bope pelo e sekilego ka go rena. (Ps. 51:10) Ge e ba re dirile sebe se segolo, re swanetše go nyaka thušo ya moya go bagolo. (Jak. 5:14, 15) Go sa šetšwe gore maemo a rena ke afe, ke mo go homotšago go gopola gore Jehofa o ka tsela yeo a hlaloseditšego Moshe gore o ka yona, gore ke “Modimo yo a gaugelago le yo a šokelago, yo a diegago go galefa, yo a tletšego botho le therešo, yo a bolokelago ba dikete botho bja gagwe, yo a swarelago molato, karogo le sebe.” Jehofa ga se a fetoga.—Ek. 34:6, 7.
18 A diriša seswantšho se matla, Jehofa o ile a holofetša Baisiraele ba itsholago gore sepatso sa dibe tša bona se tla fedišwa ka mo go feletšego, ka go dira gore seo se bego se etša “madi” e be se sešweu bjalo ka “kapoko.” (Bala Jesaya 1:18.) Ka gona, re ithuta eng tseleng ya Jehofa ya go lebalela? Re ithuta gore o re lebalela dibe tša rena le melato ya rena ka mo go feletšego, ge feela re bontšha tebogo e bile re itshola.
19. Re tlo ahlaahla eng sehlogong se se latelago?
19 Ka ge Jehofa a re lebalela, re ka mo ekiša bjang ditirišanong tša rena le ba bangwe? Re ka phema bjang moya wa go se lebalele bao ba dirilego dibe tše dikgolo eupša ba itshola go tšwa pelong? Sehlogo se se latelago se tla re thuša gore re hlahlobe dipelo tša rena e le gore re ka swana kudu le Tatago rena, Jehofa, yena yo a ‘lokilego e bile a ikemišeditše go lebalela.’—Ps. 86:5.


text:
KGAOLO 21
Sinagogeng ya Natsaretha
JESU O BALA LENGWALONG LA GO PHUTHWA LA JESAYA
BATHO BA NATSARETHA BA LEKA GO BOLAYA JESU
Ga go pelaelo gore go na le lethabo le legolo kua Natsaretha. Lebakeng la ka godingwana ga ngwaga pele ga ge a ka ya go Johane gore a mo kolobetše, Jesu e be e le mmetli lefelong le. Eupša bjale o tsebja e le monna yo a dirago mediro e matla. Badudi ba fagahletše go mmona a dira mediro ye gare ga bona.
Go fagahla ga bona go a oketšega ge Jesu a eya sinagogeng ya moo, ka ge a tlwaetše go dira bjalo. Tirelo ya moo e akaretša thapelo le go bala dipukung tša Moshe, ka ge go dirwa “disinagogeng ka sabatha e nngwe le e nngwe.” (Ditiro 15:21) Go balwa le dikarolo tša dipuku tša boporofeta. Ge Jesu a emelela gore a bale, mohlomongwe o gopola difahlego tše dintši go tloga nywageng ya ge a be a etla sinagogeng ye. O newa lengwalo la go phuthwa la moporofeta Jesaya. O hwetša moo le bolelago ka Yo a tloditšwego ka moya wa Jehofa, e lego mantšu ao lehono a hwetšagalago go Jesaya 61:1, 2.
Jesu o bala mabapi le kamoo Yo go boletšwego e sa le pele ka yena a tlago go bolela ka go lokollwa ga mathopša, go budullwa ga difofu le go tla ga ngwaga wo o amogelegago wa Jehofa. Jesu o nea mohlokomedi lengwalo la go phuthwa ke moka a dula fase. Mahlo ka moka a mo tsepeletše. Ke moka o a bolela, mohlomongwe lebaka le leteletšana, gomme seo a se bolelago se akaretša mantšu a bohlokwa a rego: “Lehono lengwalo le leo le sa tšwago go le kwa le phethagetše.”—Luka 4:21.
Batho ba kgotsa “mantšu a mabose ao a bego a etšwa molomong wa gagwe,” gomme ba botšana ba re: “Na yo ga se yena morwa wa Josefa?” Eupša ka ge a lemoga gore ba nyaka go bona a dira mediro e matla go swana le yeo ba kwelego ka yona, Jesu o tšwela pele o re: “Ga go pelaelo gore le tla diriša seswantšho se go nna: ‘Ngaka, ikalafe; dilo tšeo re kwelego gore di diregile Kaperenaume di dire le mo seleteng sa geno.’” (Luka 4:22, 23) Go ka direga gore baagišani ba pele ba Jesu ba nagana gore go fodiša go swanetše go thoma ka gae, bakeng sa go hola batho ba gabo pele. Ka gona ba ka nagana gore Jesu o ba phaetše ka thoko.
Ka go lemoga seo ba se naganago, Jesu o bolela ka ditiragalo tše sego kae tša histori ya Isiraele. O hlalosa gore go be go na le bahlologadi ba bantši Isiraeleng mehleng ya Eliya, eupša Eliya ga se a romelwa le go o tee wa bona. Go e na le moo, o ile a ya go mohlologadi yo e sego Moisiraele wa kua Tsarepata, e lego motse wo o lego kgauswi le Sidone, moo Eliya a ilego a dira mohlolo wa go phološa bophelo. (1 Dikgoši 17:8-16) Le gona mehleng ya Elisha, go be go na le balephera ba bantši Isiraeleng, eupša moporofeta o ile a hlwekiša Naamane wa Siria feela.—2 Dikgoši 5:1, 8-14.
Batho ba motseng wa gabo Jesu ba arabela bjang go seo ba ka se tšeago e le dipapišo tše di sa rategego tša histori tšeo di pepentšhago boithati bja bona le go hlaelelwa ga bona ke tumelo? Bao ba lego sinagogeng ba a befelwa ke moka ba emelela gomme ba gogela Jesu ka ntle ga motse. Ba mo iša legageng la thaba yeo Natsaretha e agilwego go yona gomme ba leka go mo kgoromeletša tlase. Eupša Jesu o phonyokga diatleng tša bona gomme o tloga moo a šireletšegile. Bjale Jesu o leba Kaperenaume, lebopong la ka leboabodikela la Lewatle la Galilea.


text:
BAFSA BA A BOTŠIŠA
Na ke Tshwenyegile Kudu ka Ponagalo ya ka?
Molekwana: Na ke tshwenyegile kudu?
Ke mantšu afe ao a go hlalosago gakaone?
Le ka mohla ga ke kgotsofalele tsela yeo ke bogegago ka yona.
Ka dinako tše dingwe ke kgotsofalela tsela yeo ke bogegago ka yona.
Ka mehla ke kgotsofalela tsela yeo ke bogegago ka yona.
-
Ke’ng seo o ka ratago go se fetoša mmeleng wa gago?
Botelele
Boima
Sebopego sa mmele wa gago
Moriri
Mmala
Bogolo bja mešifa ya gago
Se sengwe
-
Feleletša lefoko le le latelago.
Ke ikwa ke sa lokologa ka mmele wa ka . . .
ge ke namela sekaleng.
ge ke itebelela seiponeng.
ge ke ipapetša le batho ba bangwe (bagwera, dimotlelara le dinaletšana tša dimobi).
-
Feleletša lefoko le le latelago.
Ke ikala . . .
letšatši le lengwe le le lengwe.
beke e nngwe le e nngwe.
ga mmalwa mo bekeng.
-
Ke polelwana efe yeo e hlalosago maikwelo a gago gakaone?
Ga ke rate mmele wa ka. (Ka mohlala: “Nako le nako ge ke itebelela seiponeng, ke nagana gore ke bona motho yo a nonnego kudu, wa go se bopege gabotse. Ke ile ka ba ka itima dijo e le ge ke leka go fokotša boima bja mmele.”—Serena.)
Ga ke tshwenyege gakaalo ka mmele wa ka. (Ka mohlala: “Ka mehla go tla ba le selo seo re sa se ratego ka ponagalo ya rena, eupša dilo tše dingwe re swanetše go fo di amogela. Ga go thuše selo go tshwenyega ka selo seo re ka se se fetošego.”—Natanya.)
-
Beibele e re botša gore re se ke ra nagana kudu ka rena ‘go feta kamoo go nyakegago gore re nagane ka gona.’ (Baroma 12:3) Ka gona, ke ga maleba e bile ke mo go swanetšego go inaganela. Ke ka baka leo o hlapago meno a gago le mmele.
Lega go le bjalo, o ka dira’ng ge e ba gantši o sa kgahlišwe ke ponagalo ya gago, mohlomongwe e bile o tshwenyega kudu ka yona? Ge e ba go le bjalo, o ka ipotšiša gore . . .
‘Ke ka baka la’ng ke sa rate ponagalo ya ka?’
Go ka ba go na le mabaka a mmalwa ao a akaretšago a latelago:
Tutuetšo ya mekero ya ditaba. “Rena bafsa re phela re bontšhwa diswantšho tšeo di dirago gore re ikwe re swanetše go dula re le ba basesane kudu e bile re le ba babotsana ka dinako tšohle. Ka baka leo, ge re sa bogege ka tsela yeo re ikwa re sa ithate!”—Kellie.
Tutuetšo ya batswadi. “Ke lemogile gore ge mma a tshwenyegile kudu ka ponagalo ya gagwe, gantši morwedi wa gagwe le yena o itebelela ka wona mokgwa woo. Go ka ba bjalo ka botate le barwa ba bona.”—Rita.
Go inyatša. “Batho bao ba tshwenyegilego kudu ka ponagalo ya bona gantši ba nyaka go retwa ke ba bangwe. Go a lapiša go ba gare ga batho ba mohuta woo!”—Jeanne.
Go sa šetšwe gore sebaki ke sefe, o ka ipotšiša gore . . .
‘Na ke swanetše go fetoša ponagalo ya ka?’
Ekwa seo tše dingwe tša dithaka tša gago di se bolelago.
“Ga se ka mehla o ka fetošago dilo tšeo o sa di ratego ka wena, ka gona go kaone go amogela mafokodi a gago. Ge o dira bjalo, ga se gantši batho ba bangwe ba a lemoga.”—Rori.
“Dira seo o ka se kgonago gore o dule o phetše gabotse. Ge e ba o phetše gabotse, o tla bogega ka tsela ya maleba. Le gona ge e ba motho yo mongwe a amogela seo o lego sona (go sa šetšwe tsela yeo o bogegago ka yona), gona motho yoo ke mogwera wa gago.”—Olivia.
Tabataba še: Dira sohle seo o ka se kgonago gore o bogege gabotse. Eupša o se ke wa tshwenyega ka dilo tše dintši. Go tshwenyega kudu ka ponagalo ya gago go ka ba kotsi. (Bona “ Kanegelo ya Julia.”)
Go etša ge kgarebe ye e bitšwago Erin e ithutile, go se tshwenyege kudu go tla go thuša go itebelela ka tsela ya maleba. O re: “Ke therešo gore go na le dilo tšeo ke tshwenyegago ka tšona, eupša ke lemogile gore ge feela ke lebiša tlhokomelo dilong tše di fošagetšego, ke moo ke nyamago. Ga bjale ke itšhidulla ka mehla e bile ke ja dijo tša maleba. Dilo tše dingwe ka moka di fo loka.”
Selo seo o ka se fetošago!
Ge e ba o sa tshwenyege gakaalo ka ponagalo ya gago, o tla ikwa (le go bogega) gakaone. Beibele e ka go thuša. E go kgothaletša gore o hlagolele dilo tše di latelago:
Kgotsofalo. “Go kaone go thabela dilo tšeo re nago le tšona go e na le go nyaka selo se sengwe, ka gobane seo e fo ba go kitimiša phefo.”—Mmoledi 6:9, Contemporary English Version.
Pono e lekalekanego ka go itšhidulla. “Go tlwaetša mmele go hola ganyenyane.”—1 Timotheo 4:8.
Botse bja ka gare. “Motho o bona ponagalo ya ka ntle; eupša Jehofa yena o bona dipelo.”—1 Samuele 16:7.
“Difahlego tša rena di bontšha tsela yeo re ikwago ka yona. Ge e ba motho a kgotsofetše, ba bangwe ba kgona go bona seo gomme ba thabela go ba le motho yoo.”—Sarah.
“Botse bo ka gogela kapejana. Eupša seo o lego sona ka gare le dika tša gago tše dibotse ke tšona tšeo batho ba di gopolago kudu ka wena.”—Phylicia.
Bona le Diema 11:22; Bakolose 3:10, 12; 1 Petro 3:3, 4.