text:
Primary tabs
Polelo ya Maemo a Setšhaba ka Mopresidente Cyril Ramaphosa
Sepikara sa Seboka sa Maloko a Palamente (NA), Mohumagadi Thandi Modise,
Modulasetulo wa Lekgotla la Setšhaba la Diprofense (NCOP), Morena Amos Masondo,
Motlatšamopresidente David Mabuza,
Moahlodimogolo Mogoeng Mogoeng le maloko ao a hlomphegago a tirelo ya molao,
Mopresidente wa Peleng Thabo Mbeki le Mohumagadi Mbeki,
Mopresidente wa Peleng Kgalema Motlanthe le Mohumagadi Motlanthe,
Motlatšamopresidente wa Peleng FW de Klerk le Mohumagadi de Klerk,
Sepikara sa Peleng Mohumagadi Baleka Mbete le Morena Khomo,
Mopresidente wa Palamente ya Afrika ka Bophara, Mohlomphegi Roger Nkodo Dang,
Moemedi wa Mokgatlo wa Dinagakopano (UN) ka Afrika Borwa, Mohumagadi Anne Githuku-Shongwe,
Seaparankwe, Morena Andrew Mlangeni,
Ditona le Batlatšaditona,
Ditonakgolo le dipikara tša makgotlatheramelao a diprofense,
Mopresidente wa Mokgatlo wa Dipušoselegae wa Afrika Borwa le Dimeyaraphethiši,
Mmušiši wa Panka ya Resefe (SARB), Morena Lesetja Kganyago,
Dihlogo tša dihlongwa tša Diinstitušene tša mmušo tšeo di thekgago temokrasi ya molaotheo,
Baetapele ba mekgatlo ya sedumedi,
Baetapele ba diinstitušene tša thuto le tša dinyakišišo,
Maloko a dintlo tša botseta,
Baeng bao ba laleditšwego,
Maloko ao a hlomphegago a NA,
Maloko ao a hlomphegago a NCOP,
MaAfrika Borwa a a rategago,
Ndi tama u lumelisa vhathu vhoṱhe vhane vha vha fhano na hayani.
Ngibingelela bonke abantu abasekhaya nabalapha.
Ndzi xeweta vanhu hinkwavo va laha Afrika-Dzonga lava va nga ekaya na lava va nga laha.
Ke dumedisa batho ka moka bao ba leng gae le bao ba leng mo.
Bjale e setše e le mengwaga ye 30 go tloga mola Nelson Rolihlahla Mandela a tšwelego ka Kgolegong ya Victor Verster, se e bilego nako ya bohlokwa ka historing ya rena yeo e laeditšego ka fao go bonagalago gabotse gore tokologo e fihlile.
Ge a be a eme setupung sa Holo ya Toropokgolo ya Cape Town go swara ka lefoko mašabašaba ao a bego a tlile ka dikete tše masome go tla go mo amogela, o rile:
“Leeto la rena la go leba tokologong ga le bušeletšwe morago. Ga se ra swanela go dumelela letšhogo le re šitiša.”
Bjale, ka morago ga mengwaga ye 30, ge re tšwetša pele leeto la rena la go kaonafatša maphelo a batho ba rena, ge re lebana le ditlhohlo tše kgolo, ge re itemogela dinako tše boima, le rena re ka se dumelele letšhogo go re šitiša.
Re swanetše go tšwela pele, re sa dumelele go farologana ga rena goba pelaelo ya rena go re fapoša.
Ge re kgobokane go lekodišiša maemo a setšhaba sa rena, re na le ba lapa la Basil February, molwelatokologo yo a bego a sa fele maatla yo a lobilego bophelo bja gagwe ka Zimbabwe ka Lesolong la Wankie Campaign la 1967.
Mo lebakeng la seripagare sa mengwaga ye lekgolo, lefelo leo a bolokilwego go lona, go swana le ba bangwe ba bao a bego a lwela tokologo le bona, go fihla mo lebakeng le, ga le tsebje.
Seabe sa gagwe, go itima tše ntši ga gagwe, ga se gwa ka gwa lebalwa.
Mo mantšiboeng a, re kgobokane mo go hlompha banna le basadi bao ba fanego ka maphelo a bona ka go ikgopotša tšeo ba di dirilego gore re fihlelele tokologo ya rena, re lemoga kudu maikarabelo a magolo ao re a rwelego gore re phethagatše ditoro tša bona.
Go na le dinako tšeo re ilego ra palelwa, go na le dinako tšeo re ilego ra dira diphošo, eupša re tšwela pele go se tekateke ge re ikemišeditše go aga setšhaba seo se lokologilego le se se lekanago sa go ba le khutšo.
Histori ya rena e re botša gore re kopane ka khutšo le tumelo, re ka kgona go fenya mapheko ka moka le go fetoša naga ya rena go ba lefelo leo ka moka ga rena re ikwago re lokologile, re bolokegile ebile re iketlile.
Ke ka moya woo fao mo lebakeng le re lebanago le seemo sa bjale.
Naga ya rena e lebane le seemo sa go se kgahliše.
Ekonomi ya rena ga se ya gola ka lebelo leo le amogelegago mo lebakeng la mengwaga ye lesome.
Le ge mešomo e hlongwa, dipalopalo tša tlhokego ya mešomo di tšweletše kudu.
Go boela sekeng ga ekonomi ya rena go eme ka lebaka la ge tlhokego ya mohlagase yeo e ganeletšego e tšweletše go šitiša dikgwebo le maphelo a batho.
Dikgwebo tše mmalwa tša mmušo (di-SOE) di mathateng, gomme ditšhelete tša rena tša setšhaba di ka fase ga kgatelelo ye kgolo.
Ke lena, batho ba Afrika Borwa, bao ba rwelego morwalo wo, ebile le lebane le ditheko tšeo di hlatlogago, tlhokego ya mešomo, le palelwa ke go tšwa ka gare ga bohloki, le palelwa ke go fihlelela bokgoni bja lena.
Le ge go le bjale, ka yona nako yeo, go na le karolo ye nngwe ya seemo sa rena.
Ke seemo sa setšhaba seo bafsa ba sona ba nago le phihlelelo ye kgolo go thuto go feta le peleng seo se fihlelelago gannyanegannyane ebile se kaonafatša dipoelo.
Ke seemo seo bana ba 2.4 milione ba lego ka fase ga Disenthara tša Dikolo tša Thuto ya Digotlane (ECD) le ka go dikolo tša pele ga sekolo sa phoraemari.
Ke baithuti bao ba ka bago ba 81% bao ba tšweletšego go marematlou mo ngwageng wo o fetilego, gomme palo ye e oketšegago e tšwa dikolong tša dinagamagaeng le tša ka makheišeneng.
Go phihlelelo ye kgolo ye, re lebogiša Baithuti ba Marematlou ba ngwaga wa 2019.
Seemo sa rena gape ke sa baithuti ba 720 000 bao ba hweditšego thekgo ya mašeleng a dithuto ka dikholetšheng tša Thuto le Tlhahlo ya tša Sethekniki le Mešomo ya Diatla (TVET) le ka diyunibesithing mo ngwageng wo o fetilego.
Ke maAfrika Borwa ao a ka bago a 6.8 milione ao a tsebago seemo sa bona sa HIV, batho bao ba ka bago ba dimilione tše hlano bao ba tsentšwego ka go kalafo ka dianthiretherobaerale le batho ba 4.2 milione bao morwalo wa bona wa baerase ya HIV o, ka mabaka a itšego, o sa kgonego go utollwa.
Se ga se fela dipalopalo.
A ke maphelo a badudi ba ka nageng ya rena ao a kaonafalago.
Ke dika tša kgatelopele.
Seemo sa rena gape ke sa bokgoni bjo bo se nago mapheko.
Ke sa mobu wo o humilego ka diminerale wo o nago le dimela le diphoofolo tše di fapafapanego, wo o swanago le ye mmalwa mo lefaseng.
Ke sa go ba le letlotlo le legolo, mananeokgoparara a mantši, melao ye e amogelegago le dihlongwa tše di sa tekatekego.
Ke sa batho bao ba humilego, bao ba farologanego, ba bafsa le bao ba nago le talente.
Mantšiboeng a lehono, re na le Zozibini Tunzi, yo go thopa sefoka sa Mohumagatšana wa Yunibese e lego segopotšo sa bokgoni bja rena bja go fihlelela tše botse le ge re le ka go seemo sa go se kgahliše.
Re amogela Mokapotene wa di-Springbok Siya Kolisi, yo a ilego a eta pele sehlopha sa maAfrika Borwa ao a bego a ikemišeditše ebile a kopanego go ba Dinkgwete tša Phadišano ya Sebjana sa Lefase ya Rakbi ya 2019.
Mantšiboeng a lehono re na le mofsa yo mongwe wa go ikgetha, Mohumagatšana Sinoyolo Qumba, moithuti wa Kreiti ya 11 go tšwa ka Borwa bja Lenasia, yo a tšerego nako ye ntši maabane a nthuša go ngwala Polelo ya Maemo a Setšhaba (SoNA).
Bohlale bja gagwe, temogo ya gagwe ya merero ya setšhaba, lerato la gagwe le tsinkelo ya gagwe di mpha tshepo ye kgolo go bokamoso bja naga ye.
Ka dipolelong tša ka tše pedi tša mathomo ka ga maemo a setšhaba ke boletše kudu ka ga tlhokego ya tumelelano ya setšhaba, le maikarabelo a magolo ao re a rwelego bjalo ka mmušo go tšwetša pele tirišano le kwano.
Ka 1994, re ile ra kgetha tsela ya ditherišano, ya go šitelega le ya kwano ya khutšo, sebakeng sa lehloyo le boipušeletšo.
Histori ya rena le maitemogelo a rena ka ga merero ya sebjalebjale e re rutile gore ge e le gore re tlo fihlelela seo re ikgafilego go se dira, re swanetše go lebelela kudu go seo se re kopanyago sebakeng sa tšeo di re aroganyago.
Maatla a magolo kudu a temokrasi ya rena ya molaotheo, le lebaka leo le dirilego gore e tšwele pele, ke ka lebaka la gore re kgonne go phethagatša ditirišano ka kakaretšo le ditumelelano tša setšhaba, e ka ba ka kgwebo, ka bašomi, ka dihlopha tšeo di nago le kgahlego ye e kgethegilego goba ka setšhaba sa badudi ka kakaretšo.
Go fihlelela kwano le go aga ditumelelano tša setšhaba ga se taetšo ya bofokodi. Ke motheo wa seo re lego sona.
Ke ka lebaka leo mo mengwageng ye mebedi yeo e fetilego re šomilego kudu re nyaka go hloma le go aga kwano mabapi le leano la rena la kgolo ya ekonomi.
Ka polelong ya gagwe ya ge a hlomamišwa semmušo ka la 10 Mopitlo 1994, Mopresidente Nelson Mandela o rile:
“Lehono re tsena ka go kwano yeo re tlogo aga setšhaba seo maAfrika Borwa ka moka, bobedi bathobaso le makgowa, ba tlago kgona go gola, ba se na le letšhogo dipelong tša bona, ba netefaleditšwe ka ga tokelo ya bona ye ba sa tšeelwego yona go seriti sa batho.”
Mmušo wo o tšwela pele go ikgafa go tšwetša pele kwano yeo ka ntle le go e fetoša.
Ke kwano yeo e theilwego go maikemišetšo a leanotiro la Leanotlhabollo la Bosetšhaba (NDP), e lego go fediša bohloki le go fokotša tlhokego ya tekatekano ka ngwaga wa 2030.
A re dumeleng ka nnete gore mmušo o ka se kgone go rarolla ditlhohlo tša ekonomi ya rena o nnoši.
Le ge re ka hlokomela mothopo o mongwe le o mongwe wo re nago le ona, gomme ra rerišana ka gore tšhelete ye ntši kudu ya setšhaba e ka šomišwa kae, re nnoši re ka se kgone go tiišetša gore dimilione tša batho bao ba sa šomego di tla hwetša mešomo.
Seo re se fihleletšego, re se fihleletše mmogo.
Mo lebakeng la mengwaga ye mebedi yeo e fetilego – go tloga mola ke thomago go ema mo go fa polelo ya SoNA – re šomile go hloma ditumelelano gareng ga maAfrika Borwa ka nepo ya go araba ditlhohlo tše ntši tšeo di lego pele ga rena.
Ka go diriša Diboka ka ga Mešomo, re ile ra kopanya bašomi, dikgwebo, mmušo le ditšhaba mmogo gore re hwetše ditharollo go mathata a tlhokego ya mešomo, gomme re tšwela pele go kopana mathomong a kgwedi ye nngwe le ye nngwe, nna le Motlatšamopresidente, go tloša mapheko le go eta pele ditsenogare tšeo di tlago boloka le go hloma mešomo.
Re kopane, bjalo ka mmušo le setšhaba, bjalo ka ditšhaba le dihlopha tša sedumedi, go lwantšhana le dikgaruru tšeo di dirwago ke banna kgahlanong le basadi.
Re kopantše ba kgwebo, bašomi le mmušo go hlamela diintasteri tšeo di nago le bokgoni bjo bogolo bja go gola maanokgolo.
Re kopane bjalo ka makala ao a fapafapanego a mmušo, bjalo ka dihlongwa tše di fapanego tša mmušo, bjalo ka mekgatlo ya kgwebo le dihlopha tša setšhaba ka fase ga Mokgwa o moswa wa Tlhabollo ya Dilete (DDM) wo o fetošago kudu mokgwa wa rena go tlhabollo tikologo.
Re agile ditumelelano tša setšhaba ka gobane ke ka dilekane le tirišano fao re gatelago pele.
Mmogo, mo mengwageng ye e fetilego ye mebedi, re šomile go bušetša ekonomi ya rena sekeng le go aga motheo wa kgolo.
Re ile ra ikemišetša go aga leswa dihlongwa le go tloša mapheko go peeletšo.
Re šomile ka go tšea diphetho kgahlanong le go goga mmušo ka nko le go lwantšha bomenetša.
Re kaonafaditše gannyanegannyane phihlelelo go thuto, ra kaonafatša boleng bja tlhokomelo ya maphelo gomme ra hlokomela dinyakwa tša motheo tša bahloki.
Le ge go le bjale, seo ga se sa lekana.
Ga se gwa lekana go lokolla ekonomi ya rena go mašaledi a nako ye e fetilego, go diphošo tšeo re di dirilego.
Ga se gwa lekana gore re tloge go diabe tša go se kgahliše tša go kgaotšwa ga mohlagase, go ekonomi ya lefase ka bophara yeo e sego ya ema felogotee yeo e lego ka fase ga kgatelelo.
Bjale ka fao lehono re ikhwetša re le seemong sa gore re tšeyeng diphetho.
Re na le kgetho.
Go tšwa go rena gore re a ineela mathateng a mantši a boima ao a tšeago nako ye telele ao re lego ka gare ga ona, goba re thulana le ona, ra a rarolla ka maikemišetšo le go tšea magato.
Ka gobane re kgetha go itebanya le ditlhohlo tša rena, mošomo wa rena wa ka pela, wo bohlokwa le wo o akaretšago tšohle ke go bea ekonomi ya rena tseleng ya kgolo ye e akaretšago bohle.
Ka ntle le kgolo go ka se be le mešomo, gomme ka ntle le mešomo go ka se be le kaonafalo ye kgolo ka maphelong a batho ba rena.
SoNA ye, ka fao, e mabapi le kgolo ye e akaretšago bohle.
E mabapi le magato a bohlokwa ao re a tšeago mo ngwageng wo go aga mmušo wo o nago le bokgoni le go bea ekonomi ya rena tseleng ya gore e gole.
Mo ngwageng wo, re lokiša dilo tše bohlokwa.
Re šala morago makala a bohlokwa a kgolo.
Gomme re netefatša gore go ba le bokgoni bjo bogolo ge re beakanya le ge re phethagatša mešomo ka mmušong.
MaAfrika Borwa a a rategago,
Mo lebakeng la mengwaga ye lesome, maAfrika Borwa a ile a swanelwa ke go phela ka diabe tša kabo ya mohlagase yeo e lego ka fase ga kgatelelo.
Ke boletše kudu ka ga tema ye bohlokwa yeo Eskom e e ralokago ka ekonoming ya naga ya rena le ka maphelong a maAfrika Borwa a mangwe a mantši.
Go kgaotšwa ga mohlagase mo mengwageng ye mmalwa ye e fetilego go bile le sebae sa go se kgahliše go naga ya rena.
Go bušeditše morago kudu maitekelo a rena a go aga leswa ekonomi le go hloma mešomo.
Nako ye nngwe le ye nngwe ge se se direga, se šitiša maphelo a batho, sa baka kgakanego, tšhitelo, le mathata.
Ka moding wa kgaotšo ye ya mohlagase, ke ditlamorago tše di senago botshabelo tša go palelwa ga Eskom mo mengwageng ye mentši ye e fetilego – ka lebaka la dikoloto, tlhokego ya bokgoni le go gogwa ga mmušo ka nko – go lokiša dipholante tša yona tša go fehla mohlagse.
Nnete ke gore, re tla swanela ke go amogela gore Eskom gore e kgone go phethagatša mošomo wa yona wa go lokiša methopp ya yona ya bohlokwa yeo e hlokagalago go thuša go fepela mohlagase, re tlo swanela ke go ba le go kgaotšwa ga mohlagase nakong ye e tlago go thoma go na bjale.
Fao go kgaotšwa ga mohlagse go ka se efogwego, go swanetše go direga ka mokgwa wo o akanyetšwago le wa go fokotša tšhitišo le tshenyegelo go difeme le go malapa.
Mo dikgweding tšeo di tlago tše mmalwa, ge Eskom e šoma go bušetša sekeng bokgoni bja go tšweletša mohlagase, re tlo phethagatša magato ao a tlago fetoša kudu seemo sa tšweletšo ya mohlagase ka mo nageng ya rena.
Re tšea magato ao a latelago go oketša kudu le ka fao go tseneletšego bokgoni bja tšweletšo ya mohlagase ka ntle ga Eskom:
- Karolo ya 34 ya Sephetho sa Tona e tla fiwa mo nakong ye e sa fetšego pelo, ke Tona ya Methopo ya Diminerale le Enetši, ka nepo ya go phethagatša Leano leo le Kopantšwego la Methopo la 2019, go realo e le go kgontšha tlhabollo ya tšweletšo ya tlaleletšo ya mohlagase go tšwa go mohlagase wa go šomišwa leswa, go gase ya tlhago, go mohlagase wa go fehlwa ka meetse, go mohlagase wa go tšwa go dipeteri le go wa go fehlwa ka malahla.
- Re tla thomiša ka boreki bja mohlagase wa tšhoganetšo go tšwa go diprotšeke tšeo di ka abago mohlagase ka gare ga kabo ya mohlagase ka kakaretšo mo dikgweding tše tharo go fihla go tše 12 go tloga ge se se dumelelwa.
- Molaodi wa tša Mohlagase wa Bosetšhaba wa Afrika Borwa (NERSA) o tla tšwela pele go ngwadiša dikhamphani tše nnyane tša go aba mohlagase wo batho ba ka o šomišago wa ka fase ga mekawate o tee (MW), wo o sa nyakego laesentshe.
- NERSA e tla netefatša gore dikgopelo ka moka tša bašomiši ba mohlagase ba dikgwebo le ba diintasteri tša go tšweletša mohlagase gore ba o šomiše ka bobona wa ka godimo ga mekawate o tee di šongwa mo matšatšing ao a beilwego a 120.
Go swanetše go lemogwa gore bjale ga go na le mollwane wo o beilwego wa mothamo wo o tsentšwego wa ka godimo ga mekawate o tee.
- Re tla bula kgato ya bohlano ya diphenkgišano ya Batšweletši ba Mohlagase bao ba Ikemego (IPP) ba mohlagase wa go šomišwa gape le go šomišana le batšweletši go akgofiša go phethwa ga diprotšeke tša kgato ya bone.
- Re tla rerišana ka ga ditumelelano tša go reka mohlagase wa tlaleletšo ka nepo ya go hwetša tšweletšo ya mohlagase ya tlaleletšo go tšwa go dipholante tšeo di lego gona tša mohlagase wa go fehlwa ka phefo le ka maatla a letšatši.
- Re tla bea gape magato a go kgontšha mebasepala yeo seemo sa yona sa ditšhelete se lego gabotse go tšweletša mohlagase wa yona go tšwa go di-IPP.
Go ya ka peakanyo yeo e begilwego ngwageng wo o fetilego, Eskom e thomišitše ka tshepedišo ya go aroganya phethagatšo ya yona ya mešomo – wa go fehla mohlagase, wa tšweletšo le wa phatlalatšo – gomme lekala le lengwe le le lengwe le tla ba le lekgotlataolo la lona le bolaodi.
Badirišani ba setšhabeng bao ba rulagantšwego ka fase ga Lekgotla la Bosetšhaba la Tlhabollo ya Ekonomi le Bašomi (Nedlac) le be le kopana mo dibekeng tšeo di fetilego tše pedi ka nepo ya go dumelelana ka ga melawana ya kwano ya setšhaba ka ga mohlagase.
Ye ke tiragalo ye e sego ya ka ya bonwa le go direga peleng ka ge e laetša boikgafo bja badirišani ka moka ba setšhabeng go tšea magato ao a hlokagalago le go dira boikgafo bjo bo hlokagalago ka nepo ya go fihlelela dinyakwa tša rena tša mohlagase.
Ka tumelelano ya badirišano ba setšhabeng re hloka Eskom yeo e šomago gabotse, ye e nago le tšweletšo le ye e ikemišeditšego yeo e tšweletšago mohlagase ka ditheko tšeo di sa turego go ditšhaba le go diintasteri.
Se se hloka bobedi phokotšo ye kgolo ya ditshenyegelo – go akaretšwa tekodišišo leswa ya dikonteraka tšeo di dirilwego ka ntle le molao – le magato a go nyaka methopo yeo e tlago fokotša sekoloto sa Eskom le go tsenya letlotlo le leswa fao le hlokagalago gona.
Badirišani ba setšhabeng – mekgatlo ya bašomi, dikgwebo, mekgatlo ya setšhabeng le mmušo – e ikgafile go nyaka thekgo ya ditšhelete ka nepo ya go rarolla mathata a ditšhelete a Eskom ka mokgwa wa tšhomišo ya ditšhelete wa go ya go ile.
Ba nyaka go dira se ka mokgwa wo e lego gore ga o beye diphenšene tša bašomi kotsing le wo o sa nyatšego seriti sa tshepedišo ya ditšhelete.
Le ge e le gore ba šoma go feleletša tumelelano ye, seemo ke gore lenaneo la tša mohlagase le tla dula le le ka fase ga kgatelelo go fihla ge tšweletšo ye mpsha ya mohlagase e tsena ka go lenaneokakaretšo la tšweletšo ya mohlagase.
Ka magato a a ka pela le ka mošomo wo o lego gare wa go beakanya leswa intasteri ya mohlagase, re tla fihlelela kabo ye e bolokegilego ya mohlagase o o tshephagalago, wa go se ture le, mafelelong, mohlagse wa go ya go ile.
Re tšea sephetho se ka lekaleng la rena la mohlagase ka nako yeo go yona batho ba lebanego le tšhošetšo ye kgolo ya go phela yeo e tlišwago ke phetogo ya tlelaemete.
Maabane, ke kopane le Ayakha Melithafa, mofsa yo a direlago tša tlelaemete ka mafolofolo go tšwa ka Eerste Rivier yo a tsenetšego Seboka sa Lefase sa tša Ekonomi ka Davos mo ngwageng wo go ipiletša go baetapele ba lefase go tia maatla ge ba lwela toka ya tlelaemete.
Ayakha o nkgopetše gore ke netefatše gore go se be le ngwana wa moAfrika yo a šalelago morago ge go fetogelwa go setšhaba sa go tšweletša khapone ya fase, seo se kgotlelelago tlelaemete le sa go ya go ile; gomme se ke tshephišo yeo ke nyakago go e tšwetša pele.
Khomišene ya Mopresidente ka ga Phetogo ya Tlelaemete e tla netefatša gore ge re lebile go lekala la kgolo ya tšweletšo ya khapone ya fase ga re tlogele motho yo mongwe morago.
Re tla feleletša Molaokakanywa wa Phetogo ya Tlelaemete, wo o hlagišago tlhako ya taolo ya taolo ye kaone ya diabe tša phetogo ya tlelaemete tšeo di ka se efogwego ka go maatlafatša bokgoni bjo bo fetogago, ka go maatlafatša kgotlelelo le go fokotša go ba kotsing go phetogo ya tlelaemete – le go tseba dibaka tše diswa tša ka intastering ka ekonoming ya tša tikologo.
Maloko ao a hlomphegago,
Re swanetše go lokiša ditšhelete tša rena tša setšhaba.
Maemo a fase a kgolo a ra gore ga re tšweletše letseno leo le lekanego gore re kgone go fihlelela ditshenyegelo tša rena, sekoloto sa rena re lebile maemong ao a ka se re fihlišego felo, gomme tšhomišo ya ditšhelete e lebišitšwe ka phošo go tirišo le go lefa dikoloto sebakeng sa tlhomo ya mananeokgoparara le go mešomo ya tšweletšo.
Re ka se tšwele pele ka tsela ye. Gape ebile re ka se kgone go dula ra se dire selo.
Ge a tlo fana ka Polelo ya gagwe ya Ditekanyetšo dibeke tše pedi go tloga mo lebakeng le, Tona ya Ditšhelete o tla bolela ka ga magato a mmalwa a go fokotša le go kaonafatša sebopego sa ona.
Re rerišana le bašomi le bakgathatema ba bangwe ka ga magato a go hlokomela molaokakanywa wa moputso wa setšhaba le go fokotša tshenyo ya tšhelete.
Magato a go fokotša tšhomišo ya tšhelete ka mmušo, go bea pele methopo gabotse kudu, le go kaonafatša go šoma gabotse ga tshepedišo ya rena ya motšhelo a bohlokwa – eupša ga a lekane – e lego diabe tša go bea sekeng ditšhelete tša rena tša setšhaba.
Go fihlelela seemo sa go ya go ile mafelelong go tla nyaka gore re rarolle ditlhohlo tša dihlongwa tša rena ka ekonoming tšeo di hlatlošago tshenyegelo ya go phela le ya go dira kgwebo.
Ka go dirišana le Molekodipharephare wa Dipuku tša Ditšhelete ka nepo ya go fokotša tšhomišo ya ditšhelete ka fao go sego molaong, ka go fetošetša tšhomišo ya ditšhelete ka mmušo go tloga go tshenyegelo ye e bakwago ke tirišo go ya go peeletšo go mananeokgoparara, re ikemišeditše go kaonafatša seemo sa ditšhelete tša setšhaba.
Kgoro ya Ditšhelete ya Bosetšhaba le SARB di šoma mmogo go fokotša kgatelelo go dikgwebo le go badiriši.
Re tšere sephetho sa go hloma sekhwama sa lehumo la setšhaba bjalo ka mokgwa wa go lota le go godiša kabo ya letlotlo go setšhaba sa rena, le go fa tlhalošo ye e bonagalago go tlhagišo ya gore batho ba tla abagana lehumo la naga.
Gape re tšwela pele ka go hloma panka ya mmušo bjalo ka karolo ya maitekelo a rena a go katološa phihlelelo go ditirelo tša ditšhelete go maAfrika Borwa ka moka.
Tona ya Ditšhelete e tla fana ka dintlha ka ga se ka Polelong ya gagwe ya Ditekanyetšo.
Re tlo phethagatša magato a phetošo ya ekonomi a bohlokwa ao a tlago akaretšago ao a lego ka gare ga pampiri ye e tšweleditšwego ke Kgoro ya Ditšhelete ya Bosetšhaba, ye e bitšwago Economic Transformation, Inclusive Growth and Competitiveness.
Mo ngwageng wo, re tloga go go bea sekeng ga di-SOE go ya go go bea leswa nepo ya dikhamphani tše tša togamaano ka nepo ya go thekga kgolo le tlhabollo.
Ka morago ga mengwaga ya go gogwa ga mmušo ka nko, bomenetša le taolompe, re šoma go netefatša gore di-SOE ka moka di kgone go phethagatša mošomo wa tšona wa tlhabollo le gore di kgone go ikemela go ditšhelete go ya go ile.
Ka go rerišana le Lekgotla la Mopresidente la di-SOE, re tla thomiša ka tshepedišo ya go beakanya leswa di-SOE tša rena le go netefatša gore di dira mešomo ya togamaano, ya ekonomi goba ya tlhabollo.
Bogolo bja go gogwa ga mmušo ka nko, bja bomenetša le taolompe ya di-SOE bo laeditšwe gabotse ka go Tirelo ya Difofane ya Afrika Borwa (SAA), yeo e beilwego ka fase ga tlhakodišo ya kgwebo moragonyana mo ngwageng wo o fetilego.
Bašomi ba tlhakodišo ya kgwebo go emetšwe gore ba tla tsebiša ka ga maano a bona a go beakanya leswa tirelo ye ya difofane mo dibekeng tše mmalwa tše di tlago.
Ka dikgahlegong tša intasteri ya tša difofane ya Afrika Borwa le ya ekonomi ya rena, go bohlokwa gore tirelo ya difofane ya ka moso ye e beakantšwego leswa e tšwela pele go ya go ile ka tša kgwebo le ka tshepedišo le gore ga e tshepe thušo ya ditšhelete go tšwa go mmušo go tšwela pele.
Se bohlokwa seo se swanetšego go dirwa pele mo ngwageng wo ke go lokiša ditimela tša banamedi, e lego se bohlokwa ka ekonoming le go boleng bja bophelo bja batho ba rena.
Ditimela tša rena ka mehla di sepetša banamedi ba go feta milione go ya mošomong le go boa.
Re bea netweke ya ditimela ya Setheo sa Ditimela tša Banamedi sa Afrika Borwa (Prasa) ka tshepedišong ya sebjalebjale.
Seteišene sa diterene ka Kapa Bodikela le sa Mabopane ka Pretoria di tswaletšwe ka ge go dirwa dipeakanyoleswa le dikaonafatšo tše bohlokwa.
Re beeletša R1.4 pilione go diporo tše ka nepo ya go aba tirelo ye e bolokegilego, ya go tshephagala le ya go se ture.
Mošomo wo o lego gare o dirwago ka diporong tše dingwe o akaretšwa go kaonafatša diteše, go tsenya mafelo a go phaka, ditshepedišo tše diswa tša ditaetšo le dikaonafatšo tša megala ya godimo ya go hlahla ditimela.
Ge re šoma go lokiša bokgoni bja Mmušo, re a tseba gore kgolo le tlhomo ya mešomo di tla laolwa kudu ke dikgwebo tša phraebete.
Ka fao re aga seemo sa phethagatšo ya mošomo seo se loketšego go dira kgwebo.
Ka go šoma mmogo le badirišani ba setšhabeng, re tšwetše pele go rarolla mathata ao a bilego mapheko go tlhomo ya mešomo.
Dilaesentshe tša tšhomišo ya meetse, tše di lego bohlokwa go mešomo ya ka dipolaseng, ka difemeng le ka meepong, mo nakong ye e fetilego di be di tšea lebaka le letelele kudu go šongwa, ka dinako tše dingwe go fihla go mengwaga ye mehlano.
Re kgona go bega gore dilaesentshe tša tšhomišo ya meetse bjale di tla abja mo matšatšing a 90.
Go be go tšea dikgwedi go ngwadiša khamphani.
Ka go diriša sefala sa Bizportal, motho bjale a ka ngwadiša khamphani ka letšatši le tee, a ingwadiša go Sekhwama sa Inšorentshe ya bao ba Lahlegetšwego ke Mošomo (UIF) le go Tirelo ya Metšhelo ya Afrika Borwa (SARS) le go bula akhaonte ya panka.
Maemakepe a rena a tletše kudu ebile ga a šome gabotse.
Mo ngwageng wo, re tlo beakanya leswa ka botlalo Boemakepe bja Durban – e lego lefelo le legolo la boraro la go a feta ka moka la go bolokela dikhontheina ka Borwa bja Afrika – ka nepo ya go fokotša dititelego le ditshenyegelo.
Seabe se bohlokwa kudu seo re ka se dirago go kgolo ya ekonomi ye e akaretšago bohle se ka go tlhabollong ya mabokgoni le botsebi tšeo di sego tša maleba.
Peeletšo yeo re e dirago mo lebakeng le ka go ECD le ka go ithuteng ga bana ba mengwaga ya ka tlase go tla tšweletša dikholego tše kgolo tša ekonomi ka go mengwagasome ye mebedi ye e tlago – le ye mengwe ye mentši.
Eupša go na le ditsenogare tša ka pela tšeo re di dirago ka nepo ya go kaonafatša boleng le go ba maleba ga dipoelo tša rena thuto.
Re na le kgatelopele ka go tsebagatšeng ga mokgwa wa lenaneothuto wa makala a mararo, wo o kgontšhago phetogelo ye bohlokwa ya nepišo go lebilwe go thuto ya mešomo ya diatla le ya tša sethekniki.
Dithuto mehutahuta tša mešomo ya diatla le ya tša sethekniki di šetše di tsebišitšwe ka dikolong tše 550 le ka dikolong tše 67 tše go tšona go bego go lekolwa dithuto tše go bona gore di tla kgonagala ka lekaleng la mešomo.
Re aga dikholetšhe tše diswa tše senyane tša TVET mo ngwageng wo, ka Sterkspruit, Aliwal North, Graaff Reinet le ka Ngungqushe ka Kapa Bohlabela, le ka Umzimkhulu, Greytown, Msinga, Nongoma le ka Kwagqikazi ka KwaZulu-Natal.
Ka go diriša ditumelelano tša makala a mabedi tša mašeleng a thušo tšeo re di saennego le dinaga tše dingwe, gannyanegannyane re aga sehlopha seo se lekanego sa bafsa bao ba yago moše wa mawatle ngwaga o mongwe le o mongwe go ya go hlahlwa ka ga mabokgoni a bohlokwa.
Re bone seo seabe se se ka bago le sona ka Lenaneo la Tlhahlo ya Dingaka la Nelson Mandela le Fidel Castro ka Cuba, leo le tšweleditšego dingaka tša kalafo tše di fetago tše 1 200 gomme baithuti ba bangwe ba 640 go emetšwe gore ba aloge dithutong ka Manthole 2020.
Lenaneo le ke sekai seo se phelago go balwelatokologo ba ba babedi bao ba hlomphegago.
Ngwageng wo o fetilego ke boletše ka ga leano la rena la go fana ka dikhomphutha tša thapolete go baithuti ba sekolo.
Tshepedišo ya go phatlalatša dithapolete tše e gare.
Re boletše gore ngwana yo mongwe le yo mongwe wa mengwaga ye 10 o swanetše go bala le go kwešiša seo a se balago.
Mananeo a rena a thuto ya bana ba mengwaga ya ka tlase a thoma go atlega.
Mo ngwageng wo, re tlo tsebagatša dithuto tša go khouta le tša diroboto ka go Dikreiti tša R go fihla ka ya 3 ka dikolong tše 200, ka leano la go di tsenya tirišong ka botlalo ka ngwaga wa 2022.
Re tšere sephetho sa go hloma Yunibesithi ye mpsha ya Mahlale le Mešomo ya Boitlhamelo ka Ekurhuleni.
Ekurhuleni ke toropokgologadi ka nageng ya rena yeo e se nago yunibesithi.
Se se tla kgontšha bafsa ka toropokgologading yeo go hlahlwa ka ga boitlhamelo bja theknolotši ya maemo a godimo ya sebjalebjale go diintasteri tša bjale le tša ka moso.
Peeletšo le kgolo di nyaka seemo seo se bolokegilego, sa go se tekateke le sa go hloka bosenyi.
Se bohlokwa ke gore, go mohola go ditlhologelo tša batho ba rena go phela ka tšhireletšego, ka khutšo le ka boiketlo.
Go bonagala ga maphodisa, tlhahlo ye kaone le go bea diteše tša maphodisa fao di hlokagalago gona ke tšeo re di beilego pele.
Ke beile pele phetolo ya rena ya bosenyi go bothata bjo bo tšwelago pele bja dihlopha tša bosenyi tšeo di nyakago tšhelete ka fao go sego molaong go dikhamphani tša kago le go dikgwebo.
Makala ao a kgethegilego – ao a kopanyago Tirelo ya Maphodisa ya Afrika Borwa (SAPS) le Tirelo ya Bosekiši ya Bosetšhaba – a filwe mošomo wa go lwantšha bosenyi bjo bja tšhitišo ya ekonomi.
Go thekga kgolo ya intasteri ya tša boeti, SAPS e tla oketša go bonagala ga maphodisa mafelong ao a kgethilwego a kgoketšo ya baeti.
Re tlo hlahla Bahlapetši ba Polokego ya Baeti ebile re tlo hloma lekala la maphodisa a maresefe gore a lebeledišiše kudu go hlapetša mafelo ao a goketšago baeti.
Makala a twantšho ya digongwana a tla maatlafatšwa go tšwela pele, gomme go tla šetšwa kudu Kapa Bodikela, Kapa Bohlabela, Gauteng le Foreisetata.
Ka morago ga go aloga ga bao ba bego ba hlahlelwa bophodisa ba 5 000 mo ngwageng wo o fetilego, ngwageng wo go ngwadišitšwe maphodisa a maswa a 7 000 bao ba tlogo hlahlelwa bophodisa go maatlafatša tlhapetšo ya maphodisa mafelong a kgauswi.
Go kaonafatša boleng bja dinyakišišo tša kakaretšo le tšeo di kgethegilego tša SAPS, re hloma Yunibesithi ya go Utolla Bosenyi go la Hammanskraal.
MaAfrika Borwa a a rategago,
Mo dikgweding tše di fetilego tše tshela, setšhaba se hlohleleditšwe – go ralala le ditšhaba, mmušo, setšhaba sa badudi, dihlopha tša sedumedi, tirelo ya molao le palamente – go fediša mathata a dikgaruru tšeo di dirwago ke banna kgahlanong le basadi ka nageng ya rena.
E bile phetolo yeo ka nnete e bego e swaraganetšwe ebile e na le maikemišetšo go tšwa go maAfrima Borwa ka moka.
Ka go aga ditumelelano tša setšhaba go ralala le setšhaba ka nepo ya go lwantšha bošoro bjo, re tla kgona go fihlelela tše ntši.
Eupša ke fela mathomong a ntwa ya rena ya go lwantšha se.
Re tsentše tirišong leanotiro la tšhoganetšo le go bea pele leswa R1.6 pilione go thekga leano le go fihla mafelelong a ngwaga wo wa ditšhelete.
Go bile le kgatelopele ka makaleng a mmalwa.
Re tlo fetoša Molao wa Dikgaruru tša ka Malapeng ka nepo ya go šireletša bokaone batšwasehlabelo ba dikgaruru tša dikamano tša ka malapeng Molao wa Melato ya Thobalano go katološa magoro a basenyi ba tša thobalano ao maina a bona a swanetšego go tsenywa ka go Retšistara ya Bosetšhaba ya Basenyi ba tša Thobalano, gomme re tla fetiša molao ka nepo ya go tiiša maemo a go fana ka peila le go romela mosenyi kgolegong mabakeng ao a amanago le dikgaruru tša bong (GBV).
Re ka se tlogele ntwa kgahlanong le bomenetša le go gogwa ga mmušo ka nko.
Re swanetše go šoma mmogo go fediša bomenetša le go maatlafatša phethagatšo ya molao.
Ga se ra swanela go nyaka goba go lefa tsogolekobong goba ra dira ditiro tša bomenetša.
Re swanetše go kaonafatša setlwaedi sa rena sa go bega bosenyi ge re bona bo dirwa.
Ntwa ye e ka atlega fela ge e dirwa ke setšhaba ka moka, ge re aga kwano ya setšhaba ye maatla ya dihlongwa ka moka.
Ka fao re amogela mošomo wo o dirwago ke bobedi mmušo le sehlophatšhomo sa setšhaba bao ba filwego mošomo wa go hloma leano la bosetšhaba la twantšho ya bomenetša le leano la phethagatšo, leo le lego kgauswi le go phethwa ka mo kgatong ye ya mošomo wa sona.
Re ikemišeditše go tsebagatša leano le gare ga ngwaga wo.
Khomišene ya Dinyakišišo ka ga Go Gogwa ga Mmušo ka Nko e tšwela pele ka mošomo wa yona o bohlokwa e thekgilwe ka botlalo ke mmušo le dihlongwa tše dingwe.
Ke amogetše pego ka botlalo le ye telele ka ga Khomišene ya Dinyakišišo mabapi le Koporase ya Peeletšo ya Tšhelete ya Phenšene ya Bašomi ba Mmušo (PIC).
Ke tla dira gore e hwetšagale setšhabeng gotee le leano ka ga go iša pele dikutollo tša yona le ditšhišinyo pele mo matšatšing a mmalwa.
MaAfrika Borwa a a rategago,
Ge re lokiša dilo tše bohlokwa, ge re maatlafatša dipeakanyoleswa tšeo re di dirilego, re tšwetša pele makala a bohlokwa a kgolo ya kakaretšo.
Ka go SoNA yeo e fetilego, ke boletše gore ke lekala le bohlokwa la peeletšo leo le thekgago phetošo ya dibopego, kgolo le tlhomo ya mešomo.
Sehlopha sa phethagatšo ya Sekhwama sa Mananeokgoparara se feleleditše lenaneo la diprotšeke tšeo di loketšego go phethagatšwa ebile se thomišitše ka mošomo wa go katološa peeletšo ya phraebete ka go makala a mananeokgoparara a setšhaba ao a nago le mafapha a go ba le letseno.
Wona a akaretšwa mafapha a go swana le madulo a baithuti, dintlo tša setšhaba, tšweletšo ya meetse yeo e ikemego, diporo tša ditimela tšeo di tepogago, tšweletšo ya mohlagase yeo e kopantšwego, mananeokgoparara a magolo a masepala, le kabo ya protepente.
Sehlopha se se na le lenaneo le lego le diprojeke tše dintši tšeo di tlogo dirwa tšeo di nago le kgonagalo ya dipeeletšo tša go feta R700 pilione mo mengwageng ye e tlago ye 10, go akaretšwa bobedi diabe tša mmušo le tšeo di sego tša mmušo.
Dikhreine le didirišwa tša mebala ye serolane tšeo re bego re di nyaka go di bona mo lebakeng le letelele go ralala le naga ya rena gape di tla bonwa letšatši le lengwe le le lengwe mo nakong ye e sa fetšego pelo.
Lenaneo la kago ya dintlo tša setšhaba la go aga dintlo tša go rentišwa go malapa ao a hwetšago letseno la fase le legatong la phethagatšo, gomme lona le ka tliša tšhelete ye ntši ye e ka bago R9 pilione ya peeletšo ya phraebete ka kagong ya dintlo tše 37 000 tša go rentišwa.
Bafsa bao ba lego ka diyunibesithing le ka dikholetšheng tša TVET ba lebane le ditlhohlo tše boima tša madulo.
Ba bangwe ga ba na le mafelo ao ba ka robalago go ona ka morago ga dithuto gomme ba tšea sephetho sa go robala ka makgobapukung.
Re tlo šomiša R64 pilione mo mengwageng ye e tlago ka madulong a baithuti gomme re tla diriša bonyane R64 pilione ye nngwe ka peeletšong ya phraebete.
Diprotšeke tše tša kago di lokile go thomišwa.
Re boletše ka ga Letamo la Umzimvubu ka Kapa Bohlabela mo lebakeng leo le nyakilego go ba mengwaga ye lesome, gomme ga re na seo re ka se laetšago batho.
Re ikemišeditše go fenya mathata a ditšhelete le a mangwe ao a šitišitšego kgatelopele le go ganetša batho ba lefelo le ka mothopo wo bohlokwa ka tsela ye.
Kago ya tsela mo lefelong le e thomile, gomme mo nakong ye e sa fetšego pelo ke tlo etela lefelong le go netefatša gore re tšwetša pele mošomo wo.
Re tsebagatša semmušo Sekhwama sa Tekatekano ya tša Boeti mo ngwageng wo ka nepo ya go hlohleletša diphetogo ka lekaleng la tša boeti.
Mo ngwageng wo o fetilego, ke kgopetše setšhaba go ba le nna go nagana ka ga toropo ye mpsha ya sebjalebjale, toropokgolo ya mmakgonthe ya ka morago ga kgethologanyo yeo e tlogo fetoša sebopego sa madulo a setšhaba le ekonomi.
Toropo ye mpsha ya sebjalebjale e thoma go agwa ka Lanseria, yeo batho ba 350 000 go fihla go ba 500 000 ba tlogo go bitša gae mo mengwageng ye e tlago ye lesome.
Tshepedišo ye e etilwe pele ke Kantoro ya Dipeeletšo le Mananeokgoparara ka Kantorong ya Mopresidente gotee le mebušo ya diprofense tša Gauteng le ya Leboa Bodikela, di šoma mmogo le Mmasepala wa Johannesburg, wa Tshwane le wa Madibeng.
Ka go šoma le dihlongwa tša ditšhelete tša tlhabollo, re hlomile tshepedišo ya boitlhamelo yeo e tlago thekga mananeokgoparara a magolo a disoretšhe, a mohlagase, meetse, mananeokgoparara a titšithale le ditsela e lego tshepedišo yeo e tla bago motheo wa toropokgolo ye mpsha.
E ka se be ya sebjalebjale fela le go lokela 5G, eupša e tlo ba motheo wo o etilego pele wa mananeokgoparara a go sepelelana le tikologo ka khonthinenteng le maemong a boditšhabatšhaba.
Re tlo lekodišiša kgonagalo ya lenaneo la boikgethelo la ditsela tša makheišeneng le tša dinagamagaeng leo go lona ditsela tše nne tšeo di lekwago tša dikhilometara tše 50 ye nngwe le ye nngwe di tlogo agwa ka dikarolong tše di fapanego tša naga.
Lesolo le le tla netefatša gore go ba le ditharollo tša go seketša tšhelete tša Mmušo, phetišetšo ye kaone ya mabokgoni le bokgoni bja godingwana bja go hloma mešomo ye e nyakago bašomi ba bantši go phala mekgwa ya bjale ya go aga ditsela.
MaAfrika Borwa a a rategago,
Re lebane le mathata a go hloka mešomo ga bafsa.
Go bafsa ba 1.2 milione bao ba tsenago mešomong ngwaga o mongwe le o mongwe, ke palo ye e ka bago pedi tharong yeo e sa hwetšego mešomo, e sa ithutego ebile e sa hwetše tlhahlo.
Bafsa ba go feta seripagare ga ba šome. Bjo ke bothata.
Re swanetše go dira gore naga ye e šomele bafsa, gore ba kgone go šomela naga ya rena.
Tharollo ya bothata bjo e swanetše go ba ka mahlakore a mabedi – ka moka ga rena re swanetše go hlola dibaka tša gore bafsa ba hwetše mešomo le gore ba itlhomele mešomo.
Mabapi le go thwala bafsa mešomong, go thoma lehono, re thoma ka phethagatšo ya Tsenogare ya Mopresidente ya Go Thwala Bafsa Mešomong – ditiro tše tshela di beilwego pele mo mengwageng ye mehlano ye e tlago ka nepo ya go fokotša go hlokega ga mešomo ya bafsa.
Sa mathomo, re hlomela bafsa ditsela ka ekonoming.
Re aga ditharollo tše di tšwetšego pele ka nepo ya go fihlelela bafsa fao ba lego gona – inthaneteng, mogaleng le ka sebele.
Se se tla ba dumelela gore ba hwetše thekgo ya mafolofolo, tshedimošo le tlhahlo ye e loketšego mošomo ka nepo ya go oketša kgonagalo ya go thwalwa mešomong le go ikamanya le dibaka.
Go thoma kgwedi ye, re tsebagatša semmušo mafelo a mahlano a motheo ka diprofenseng tše hlano ao a tlago gola go ba netweke ya bosetšhaba yeo e fihlelelago bafsa ba dimilione tše tharo ka makala a mantši.
Se se tla ba dumelela go hwetša thekgo, tshedimošo le go lokela mošomo ka nepo ya go oketša kgonagalo ya go thwalwa mešomong le go ikamanya le dibaka.
Sa bobedi, re fetoša kudu ka fao re lokišetšago bafsa go dira mešomo ka moso, re aba dithuto tše kopana, tšeo di ka fetošwago ka go mabokgoni ao a kgethegilego ao bengmešomo ka makaleng ao a golago ka lebelo ba a nyakago.
Sa boraro, re hloma mekgwa ye meswa le ya boitlhamelo go thekga bohlomi bja dikgwebo ka bafsa le go itlhomela mešomo.
Sa bone, re beakanya Tirelo ya Tlhomo ya Mešomo ya Bafsa ebile re šoma le dikholetšhe tša TVET le lekala la phraebete go netefatša gore baithuti ba bantši ba hwetša maitemogelo a ka mošomong go phetha tlhahlo ya bona.
Sa bohlano, re hloma sehlopha sa mathomo sa Lenaneo la Mopresidente la Tirelo ya Bafsa leo le tlago bula setheo sa bafsa le go fana ka dibaka go bona gore ba hwetše letseno ge ba tsenya letsogo go kago ya setšhaba.
Sa mafelelo, re tla eta pele lesolo la tlhomo ya mešomo ya bafsa leo le tlago thekgwa ka mašeleng ka go beela thoko 1% ya ditekanyetšo go šoma ka maemo a godimo a go hloka mešomo ga bafsa.
Se se tla dirwa ka go šomiša tšhelete lebakeng la se go tšwa ka ditekanyetšong, e lego seo se tlago nyaka gore re tiiše le go lebiša leswa methopo ya ditšhelete go se go rarolla bothata bja bosetšhaba bja go hloka mešomo ga bafsa.
Tona ya Ditšhelete o tla bea lesolo le pele gomme o tla fa dintlha tše itšego ge a fana ka Polelo ya Ditekanyetšo tša Lebaka la Magareng (MTBPS) moragonyana mo ngwageng wo.
Dikgato tše tshela tše di tla re mmogo tša netefatša gore mofsa yo mongwe le yo mongwe ka mo nageng ye go na le fao a ka yago gona, le gore maatla le bokgoni bja bona di a kopanywa, le gore ba ka kgona go tsenya letsogo go kgolo ya ditšhaba tša bona le naga ya bona.
Bjalo ka karolo ya tsenogare ye, Setheo sa Bosetšhaba sa Tlhabollo ya Bafsa (NYDA) le Kgoro ya Tlhabollo ya Dikgwebopotlana di tla fana ka thušo ya mašeleng le thekgo ya dikgwebo go bafsa bao ba hlomago dikgwebo ba 1 000 mo matšatšing ao a tlago a 100 – go thoma ka moswane.
Re laleditše ba bararo ba bafsa bao ba hlomago dikgwebo go ba le rena mantšiboeng a lehono: Siyabonga Tiwana, Sibusiso Mahone le Tholakele Nkosi.
Bona le ba bangwe ba go swana le bona ba fa bohlatse bja gore, ge ba fiwa thekgo ye e hlokagalago, bafsa ba ka kgona go itlhamela dibaka.
Bafsa ba bararo ba bao ba hlomago dikgwebo ba bopa karolo ya lenaneo le legolo leo le nago le maikemišetšo kudu go thekga bafsa bao ba hlomago dikgwebo ba 100 000 mo lebakeng la mengwaga ye meraro ye e latelago gore ba fihlelele tlhahlo ya mabokgoni ka dikgwebo, thekgo ya mašeleng le go nolofatša mebaraka.
Go maatlafatša basadi go bohlokwa go kgolo ya ekonomi ye e akaretšago bohle.
Re tsebagatša sefala sa SheTradesZA go thuša dikgwebo tša basadi go kgatha tema ka go mananeo a kgwebišano le mebaraka ya lefase ka bophara.
Mo mengwageng ye e tlago ye mehlano, Koporase ya Tlhabollo ya Diintasteri (IDC) e nepišitše R10 pilione ya thekgo ya ditšhelete go dikgwebo tša basadi le tšeo di hlakanetšwego ke basadi.
Go hloma mmaraka o mogolo wa dikgwebo tše nnyane, re beakanya go bea ditšweletšwa tšeo di tšweleditšwego ka mo nageng tše 1 000 tšeo di swanetšego go tšweletšwa go tšwa go Dikgwebopotlana, Dikgwebo tša Magareng le tše Nnyane (SMME).
Molaokakanywa wa Borekedi mo nakong ye e sa fetšego pelo o tla hlagišwa ka Palamenteng bjalo ka karolo ya maitapišo a rena a go maatlafatša dikgwebo tša bathobaso tšeo di sa thomago le go tšwetša pele phetošo ye e tseneletšego ya ekonomi.
Mo ngwageng wo, re maatlafatša lesolo la rena le peeletšo ka go hloma tšwetšopele ya peeletšo ye e kopantšwego le go nolofatša bokgoni e lego tšeo di kgokaganywago ke Kantoro ya Mopresidente.
Re tlo swara Khonferentshe ya rena ya boraro ya Dipeeletšo ka Dibatsela ka nepo ya go lekodišiša leswa go tsenya tirišong ga boikgafo bjo bo fetilego le go tšweletša peeletšo ye mpsha ka ekonoming ya rena.
Ka Khonferentsheng ya bobedi ya Dipeeletšo ya Afrika Borwa mo ngwageng wo o fetilego, dikhamphani tše di fetago tše 70 di dirile boikgafo bja peeletšo ya R364 pilione ka diintastering tšeo di fapanego tša go swana le tša botšweletši, go šoma ditšweletšwa tša temo, mananeokgoparara, meepo, ditirelo, boeti le kamogelo ya baeti.
Ka mengwageng ya mathomo ye mebedi ya lesolo la rena la peeletšo leo le nago le maikemišetšo kudu, re hweditše palomoka ya R664 pilione ya boikgafo go dipeeletšo, e lego tekano ya go feta seripagare sa nepo ya mengwaga ye mehlano ya R1.2 thrilione.
Se bohlokwa kudu ke gore dipeeletšo tše di na le seabe sa mmakgonthe.
Mo lebakeng le, diprotšeke tšeo di nago le boleng bja peeletšo bja R9 pilione di phethilwe gomme diprotšeke tše 27 tša boleng bja go feta R250 pilione di ka dikgatong tša phethagatšo, gomme tše dingwe di tla hlongwa mo ngwageng wo.
Ke etetše difeme tšeo di sa tšwago go agwa tšeo di dirago dillathekeng tša sebjalebjale, le dipholante tšeo di okeditšwego go tšweletša difatanaga tše ntši, gomme ka sepela leroleng fao go agwago ka mafelong ao baabi ba lego gona.
Re bile fao go bulwago mafelo ao a tšweletšago diphahlo go thoma ka mathale go fihla go ditšweletšwa tša ka ntlwaneng ya boithomelo, go tloga go tšweletšo ya dithaere go fihla go ya dijo.
Re bile le kgatelopele ye bohlokwa ya go phetha le go tsenya tirišong maanomagolo ka dikarolong tše bohlokwa tša ekonomi ya rena.
Maanomagolo a a kopanya mmušo, bašomi le dikgwebo gore ba hlame mekgwa ye e kgonagalago ya go hlohleletša kgolo ka makaleng gomme modirišani yo mongwe le yo mongwe o tsenya letsogo go dira gore se se phethagale.
Re leboga kudu Leanokgolo la Difatanaga, re rekišeditše lefase ka bophara difatanaga tše ntši ngwageng wo o fetilego go feta le peleng, ra fana ka mešomo go bafsa ka Kapa Bohlabela le ka KwaZulu-Natal.
Re tsebagaditše lefelo le leswa le legolo leo le kgethegilego la go tšweletša difatanaga ka Tshwane, leo le tlago oketša tšweletšo le botšweletši bja dikarolo tša difatanaga ka mo nageng.
Leanokgolo la Diaparo le Dilogwa, yeo e saennwego ngwagola, e ikemišeditše go hlama mešomo ye meswa ye 121 000 ka go lekala la barekiši ba dilogwa tša diaparo le ka go ba dieta mo mengwageng ya go feta ye lesome.
Se se akaretša boikgafo ka barekiši go reka ditšweletšwa ka mo nageng, ka gore batšweletši ba beeletše le go thekga phetošo, le ka gore bašomi ba hlame dibopego tša ditherišano tšeo di tšwetšago pele botšweletši bja ka pela.
Karolong ya ona, mmušo o šetše o thomile go dira ka fao go tseneletšego kgahlanong le tsenyo ya dithoto ka nageng ka fao go sego molaong, wa tšea ka kgang dikhontheina tše di nyakilego go ba tše 400 tšeo di bego di na le ditšweletšwa tšeo mananeotefišo a tšona a bego a theošeditšwe fase ka kotareng ya mafelelo ya 2019.
Sutu ye ke e aperego lehono, go swana le ngwageng wo o fetilego, e dirilwe ka boikgantšho ke bašomi ba Afrika Borwa. Ke rata go re hlohleletša ka moka gore re reke ditšweletšwa tša Afrika Borwa.
Re feditše Leanokgolo la Dikgoro go thekga balemi ba dikgogo le bašomi ba ditšweletšwa tša dikgogo gomme ra boloka mešomo ye 54 000 mola ka go le lengwe re hloma mešomo ye meswa.
Intasteri ye bjale e nepišitše kgolo, tšweletšo ye kgolo le peeletšo ye ntši.
Re tla re mo dibekeng tše pedi, ra bea peakanyoleswa ya tefišo ye mpsha ya go tsenya dikgogo ka nageng ka nepo ya go thekga intasteri ya ka nageng.
Re hlomile leano le balemi le bašomiši ba ditšweletšwa tša ka intastering ka nepo ya go phološa mešomo ka intastering ya swikiri gomme re tla feleletša Leanokgolo la Swikiri mo dibekeng tše di tlago tše tshela; gomme re emetše gore Leanokgolo le leswa la Ditšhipi le feleletšwe mo dikgweding tše di tlago tše tshela.
Go thoma lehono, melawana ye meswa yeo e phatlaladitšwego ka gare ga Kuranta ya Mmušo e tla kgontšha gore go dirwe dinyakišišo le gore go tšewe magato kgahlanong le tšhomišobošaedi ya maatla a bareki le kgethologanyo ya ditheko.
Se se tla thuša le gore dikgwebopotlana le bahlomi ba dikgwebo bao ba sa thomago ba kgathe tema.
Dinyakišišo tša mebaraka ka ga ditirelo tša datha, mmaraka wa thekišo ya korosari le wa tlhokomelo ya tša maphelo di fane ka motheo wa gore go be le magato a go fokotša ditshenyegelo go bareki le go dira gore makala a a be le phadišano kudu.
Bataolo ba diphadišano mo lebakeng le ba šoma go tla ka tharollo ya gore baabi ba dillathekeng ba bagolo ba fokotše kudu ditheko tša datha go ralala le dipantlele tša go rekwa peleng tša kgwedi le kgwedi, gomme diphokoletšo tša tlaleletšo di fiwe malapa ao a hwetšago letseno la fase, kabo ya go se lefelwe ya letšatši ka letšatši ya datha le phihlelelo ya go se lefelwe go diwepsaete tša thuto le tše dingwe tša kgahlego ya setšhaba.
Ye ke kgato ye bohlokwa ya go kaonafatša maphelo, ya go tliša batho ka go ekonomi ya titšithale le go hlohleletša dikgwebo tša inthaneteng.
Ekonomi ya titšitahle e tla ba seo se hlohleletšago kgolo ya ekonomi kudu le seo se hlomago mešomo.
Khomišene ya Kantoro ya Mopresidente ka ga Lebaka la Tirišo ya Metšhene go Dira Mešomo e tlile ka ditšhišinyo tše bohlokwa kudu tšeo di amago karolo ye nngwe le ye nngwe ya ekonomi le ka Makaleng a mantši a maphelo a rena.
Pego ya Khomišene e re fa ditlabelo tša go netefatša gore re hwetša kholego ye kgolo kudu ya diphetogo tše tša ekonomi tša sebjalebjale.
Seemo se bohlokwa sa katlego ya ekonomi ya titšithale ke go hwetšagala ga sepekthramo sa nyakego ya godimo ka nepo ya go katološa phihlelelo ya protepente le go tshephagala ga yona.
Molaodi, e lego Bolaodi bjo bo Ikemego bja Dikgokagano bja Afrika Borwa (ICASA), o tšere sephetho sa go feleletša kabo ya dilaesentshe go sepekthramo sa nyakego ya godimo ya intasteri ye ka go dira fantisi pele ngwaga wa 2020 o fela.
Ka lebaka la dinyakwa tša tlaleletšo, go fana ka dilaesentshe go Netweke ya Phihlelelo ya Bohle ya go Hloka Mathale (WOAN) go na le kgonagalo ya gore go tla phethwa mo ngwageng wo o tlago.
Temo ke ye nngwe ya diintasteri tšeo di nago le bokgoni bjo bogolo bja kgolo ya ekonomi.
Mo ngwageng wo, re tsentše tirišong ditšhišinyo tše bohlokwa tša Phanele ya Keletšo ya Mopresidente ka ga Peakanyoleswa ya Naga le Temo ka nepo ya go akgofiša kaboleswa ya naga, ya go katološa tšweletšo ya temo le go fetoša intasteri ye.
Mmušo o itokišitše – ka morago ga go phethwa ga Tshepedišo ya ka Palamenteng go fetoša karolo ya 25 ya Molaotheo – go ala Molaokakanywa wa Ditekanyetšo wo o bolelago ka ga maemo ao ka ona kamogo ya naga ntle le tefo e ka dumelelegago.
Go fihla mo lebakeng le, re fane ka dihekthara tše 44 000 tša naga ya mmušo gore di abelwe dikleime tša kgopelo ya go bušetšwa naga, gomme mo ngwageng wo re tla fana ka dihekthara tše 700 000 tša naga ya mmušo tša tšweletšo ya temo.
Re beile pele bafsa, basadi le bagolofadi le bao ba bego ba dira tša temo nageng ya setšhaba ebile ba lokile go oketša mešomo ya bona ya bolemi go hlahlwa le go ba abela naga.
Molawana o moswa wa go kgetha baholegi o akaretša tlhahlo yeo e swanetšego go tsenelwa go bao ba tlogo holega pele ga ge ba ka abelwa naga.
Ka lebaka la komelelo ka dikarolong tše ntši tša naga, balemi ba lahlegetšwe ke dibjalo le diruiwa gomme bašomi ba bantši ba lahlegetšwe ke mešomo ya bona le go iphediša ga bona.
Ka go šomišana le Khansele ya Dinyakišišo tša Temo le ditheo tše dingwe tša mahlale le tša temo, re hlomile maano a go fokotša komelelo ao a nepišitšego go tšweletša dipeu tšeo di kgotlelelago komelelo, go bjala le go boloka furu, go tloša dimela tša dikoro le maano a taolo go thibela go gwagwalala ga mobu.
Mo ngwageng wo re tlo bula le go laola tirišo ya kgwebo ya ditšweletšwa tša hempo, ra fana ka dibaka go balemipotlana; le go hloma melawana ka ga tšhomišo ya ditšweletšwa tša lebake mabakeng a tša kalafo, go aga intasteri ye go sepelelana le diphetogo tša lefase ka bophara.
Dikgato tša taolo mo nakong ye e sa fetšego pelo di tla tsebagatšwa ke ditona tša maleba.
Seemo se bohlokwa sa kgolo le tlhabollo ke setšhaba seo se phetšego gabotse le seo se šomago ka mafolofolo, seo se fihlelelago tlhokomelo ya maphelo ya boleng ye e sa turego.
Re lemogile thekgo ya mafolofolo go tšwa go maAfrika Borwa ka nakong ya ditheeletšo tša setšhaba ka ga Inšorensthe ya Maphelo ya Bosetšhaba (NHI), gomme re tsenya tirišong mekgwa ya gore e phethagatšwe ka morago ga go phethwa ga Tshepedišo ya ka Palamenteng.
Ge re lokišetša NHI, re šetše re ngwadišitše batho ba go feta ba 44 milione ka dikliniking tša go feta tše 3 000 ka Lenaneong la Ngwadišo ya Balwetši ba tša Maphelo, gomme mo lebakeng le re tsenya tirišong lenaneo le ka dipetlele.
Ke hlomile Sehlophatšhomo sa Mopresidente ka ga Bogolofadi go eletša kantoro ya ka mabapi le magato a go tšwetša pele maatlafatšo ya bagolofadi ge mmušo o lokišetša, o dira ditekanyetšo le go phethagatša mananeo a sona.
Ka morago ga gore Kgoro ya Thuto ya Motheo e dumelele Polelo ya Diatla ya Afrika Borwa ka 2018 bjalo ka polelo ya gae le ditšhišinyo tšeo di dirilwego ke Komiti ya Tekodišišo ya Molaotheo ya ka Palamenteng gore e be polelo ya semmušo ya bo 12, bjale re lokile go feleletša taba ye.
MaAfrika Borwa a a rategago,
Pejana mo bekeng ye, ke boile Addis Ababa ka Ethiopia, fao Afrika Borwa e thomilego go ba Modulasetulo wa Mokgatlo wa Selekane sa Afrika (AU) mo ngwageng wa 2020.
Re tšea maikarabelo a ka nako ye bohlokwa ya ka khonthinenteng ya rena.
Mo ngwageng wo, Lefelo la Kgwebišano ya go se Lefelwe la ka Khonthinenteng ya Afrika (AfCFTA) le tla thoma go šoma.
Ye ke nako ya rena, bjalo ka batho ba ka mo khonthinenteng, go phethagatša ditoro tša bahlomi ba selekane sa Afrika.
Afrika Borwa e tla ba monggae wa Seboka seo se Kgethegilego sa AU ka Mopitlo mo ngwageng wo go feleletša mekgwatshepetšo ya AfCFTA pele ga ge e tla phethagatšwa ka la 1 Mosegamanye 2020.
Mo re tla feleletša melawana yeo e hlalošago setšweletšwa sa ‘E Dirilwe Afrika’, e lego melawana ya tefišo yeo e tlago fokotšwa go fihla go lefela mo mengwageng ye e tlago ye mehlano, le Makala a ditirelo ao a tlago bulwa go ralala le khonthinente ye.
Ntumeleleng go tšea sebaka se go lebogiša mogagaborena, Morena Wamkele Mene, yo mo mafelelong a beke ye e fetilego a kgethilwego bjalo ka Mongwaledipharephare wa mathomo wa AfCFTA, gomme re mo netefaletša gore re tla mo fa thekgo ge a thomiša ka ga mošomo wo o sego wa ka wa dirwa peleng le wo o nago le ditlhohlo.
Afrika Borwa, ka fao, e beile pele maatlafatšo ya ekonomi ya basadi ba Afrika mo nakong ye ge e le Modulasetulo wa AU, ka go šoma le dinagamaloko ka ga magato a go tšwetša pele go akaretšwa ka ditšheleteng, ka dipholising tša dikgwebo tše di rekago dihlagišwa goba ditirelo tše di hlokwago ke Makala a mmušo dikgwebong tše mo malobeng beng ba tšona ba bego ba sa fiwe ditšhono tšeo gomme di beile basadi pele.
Dihlogo tša Mebušo tša AU di fane ka thekgo go magato a go fediša GBV ka khonthinenteng, gomme di tla šomela go amogela Kwano ya AU ka ga Dikgaruru kgahlanong le Basadi mo ngwageng wo.
Ka go Diriša Mokgwa wa Tekodišišo ya Sethaka ka Afrika, Afrika Borwa e tla šoma le dinaga tše dingwe go tšwetša pele pušo ye kaone le temokrasi.
Re tla šomiša mekgwa ka moka ye re nago le yona – go akaretšwa maloko a Lekgotla la Tšhireletšo la Mokgatlo wa Dinagakopano (UN) – go tšwetša pele khutšo le tšhireletšo ka khonthinenteng.
Maloko a a hlomphegago,
MaAfrika Borwa a a rategago,
Se sengwe le se sengwe seo re se dirago se swanetše go thekgwa ke phethagatšo ye e šomago gabotse.
Ke ka lebaka leo re hlomilego DDM, mokgwa wo o swanago o nnoši wa tumelelano ya setšhaba wo o akaretšago bakgathatema ba bohlokwa ka seleteng se sengwe le se sengwe gore re kgone go kgontšha tlhabollo le dibaka tša ekonomi.
E aga bokgoni bja Mmušo fao bo senyegilego gona.
Ka SoNA ya Dibokwane ka 2019, ke boletše ka ga mešomo ye mehlano ya tšhoganetšo kudu ya mo lebakeng le, gomme ye bohlokwa gareng ga yona e bile tlhokego ya go maatlafatša bokgoni bja Mmušo bja go rarolla dinyakwa tša batho.
Mehutahuta ye mentši ya mošomo o bohlokwa e a dirwa go ralala le mmušo ka nepo ya go maatlafatša bokgoni bja mebušo ya selegae, ka ge e le lekala la mmušo leo le lego kgauswi le batho, go fihlelela mošomo wa lona wa tlhabollo wa go hwetša mekgwa ya go ya go ile ya go fihlelela dinyakwa tša setšhaba, tša ekonomi le tša dithototo tša setšhaba le go kaonafatša boleng bja maphelo a bona.
Mebušo ya diprofense le wa bosetšhaba e tla oketša gabedi leswa maitapišo a yona a go thekga le go maatlafatša bokgoni bja mebasepala ka ge go nyakwa ke Karolo ya 154 ya Molaotheo le go hlagišetša go hlokomela le go thekga mebasepala.
Ke fela ge thekgo ye e tšwago go Makala fao e lego gore khuduthamaga ya profense goba ya mmušo wa bosetšhaba o tlago phethagatša tsenogare ya Karolo ya 139 go maatlafatša mmušo wa selegae.
Mo lebakeng le go na le mebasepala ye 40 ka mo nageng yeo e lego ka fase ga tsenogare ye.
Magato ao a tlago tšewa a tla sepelelana le maikemišetšo a mokgwa o moswa wa dilete wa tlhabollo, wo o nyakago go šomiša mokgwa wo o kopantšwego wa kabo ya ditirelo
Badudi ba Masepala wa Mamusa ka Leboa Bodikela ba šetše ba bone mokgwa wo o phethagatšwa, fao DDM e dirišitšwego gabotse ka nepo ya go hlwekiša mafelo a go lahlela ditlakala ao a sego molaong, go lokiša leswa diteše tša go pompa meetse go thibela go dutla ga disoretšhe mebileng, go aga ditsela le go tsenya diphaephe tša meetse, le go fana ka meetse le dintlwana tša boithomelo go dikolo tša kgauswi.
Mo ngwageng wo, re beakanya go katološa DDM go ya go dilete tše diswa tše 23, re ithuta go tšwa go dilete tše tharo tšeo lenaneo le le phethagaditšwego gona – Masepala wa Selete wa OR Tambo, Masepala wa Ethekwini le Masepala wa Selete wa Waterberg.
Go maatlafatša bokgoni bja Mmušo le go oketša boikarabelo, ke tlo saena ditumelelano tša phethagatšo ya mošomo le Ditona ka moka pele ga ge kgwedi ye e fela.
Ditumelelano tše – tšeo di theilwego go dinepišo tšeo di lego ka gare ga Tlhako ya Togamaano ya Lebaka la Magareng (MTSF) – di tla tsebišwa setšhaba gore batho ba Afrika Borwa ba kgone go rweša bao ba kgethilwego maikarabelo.
Re bona ditumelelano tše tša phethagatšo ya mošomo bjalo ka motheo wa setlwaedi se seswa sa go hloka sephiri le go rwešana boikarabelo, fao bao ba fiwago boikarabelo bja go direla setšhaba – e ka ba bjalo ka bašomi bao ba kgethilwego goba badiredi ba setšhaba – ba dire seo se emetšwego go bona.
Ke setlwaedi seo go sona bomenetša, tsogolekobong le go thwala batho ka sepitša di sa kgotlelelwego, le gore magato a tšewe kgahlanong le bao ba šomišago maatla a bona bošaedi go utswa tšhelete ya setšhaba.
Go tloga mola ke thomago go šoma ka kantorong ye, re agile bokgoni ka Kantorong ya Mopresidente le go gongwe ka Mmušong ka nepo ya go akgofiša kgatelopele ka go lenaneo leo le kwagalago gabotse la dipeakanyoleswa tša tšhoganetšo.
Re hlomile Kantoro ya Taolo ya Diprotšeke, Lekala la Mananeokgoparara le Dipeeletšo le Ditirelo tša Melawana le Dinyakišišo ka nepo ya go rarolla mapheko a go fetoša le go kaonafatša kabo ya ditirelo ka mmušo.
Makala a a šoma gotee le Khomišene ya Mopresidente ya Kgokaganyo ya Mananeokgoparara, InvestSA le Sehlophatšhomo sa Bonolo bja go Dira Kgwebo ka nepo ya go tloša mapheko a peeletšo le kgolo le go netefatša gore mmušo o laetša kgatelopele ye e bonagalago ka pela.
Ka lenaneo leo le šomago gabotse le maatla leo le hlomilwego ka gare ga mmušo, re tla nepiša kudu dipeakanyoleswa tše di lego tša tšhoganetšo gomme ra tsena gare fao go hlokagalago go netefatša gore go ba le phethagatšo ya mošomo.
MaAfrika Borwa ao a rategago,
Re ikhwetša re le nakong ya gore re tšeye diphetho ka historing ya rena.
Ke nako ya boima le kgakanego ye kgolo, le gape nako yeo e tletšego ka dikgonagalo tše ntši.
Mo mengwageng ye e fetilego ye mebedi, re šomile mmogo go aga motheo wa kgatelopele.
Bjale ke nako ya gore re age go motheo wo, re kopane, re šome, re lote.
Re ka se tlogele bokamoso bja rena go kgakanego, go go hloka kholofelo, go karogano goba go bao ba dulago ba na le maikutlo a go se loke go ya go ile go dilo ka moka tšeo di dirwago go kaonafatša maphelo a batho ba rena.
Re tla tšwetša pele leeto la rena la go kaonafatša maphelo a batho ba rena.
Re tla amogela phetogo.
Re tla hlokomela bophelo.
Re ka se tšhoge selo.
Ge re dira bjalo, re tla gopola mantšu a tlhohleletšo a yo mongwe wa borammino ba bohlokwa kudu ba Afrika Borwa, Papa Joseph Shabalala, mohlomi wa Ladysmith Black Mambazo, yo go hlokofala ga gagwe re go llelago mo bekeng ye.
Le ge a a ngwadile ka nakong ye e fapanego le ye, mantšu a gagwe a sa na le nnete:
“Re ka lebana le dithaba tše ditelele,
Re swanetše go putla mawatle a šoro,
Re swanetše go tšea sebaka sa rena ka historing,
Re phele ka seriti,
Ge re namela go fihlelela leeto la rena
Nako ye mpsha e fihlile.”
Ke a leboga.


c: text/html

text:
HOCKEYGODS IMAGESUPLOAD
over 8 years ago
Lego, Slap Shot Lego, Lego Hockey, Lego Street Hockey, Lego Puck, Lego Game, Lego Hockey Game, Custom Lego, Lego Hockey Player, Never Lego of the Puck
over 9 years ago
Lego, Lego Hockey, Lego Street Hockey, Lego Game, Lego Hockey Player, Lego Elvis, Elvis on Hockey Skates
over 9 years ago
Lego, 2010, Lego Hockey, Lego Street Hockey, Lego Game, Lego Hockey Player, Hockey Groom
over 9 years ago
Lego, 2004, Lego Hockey, NHL Street Hockey, Vintage Lego, Lego Street Hockey
All 4 images

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
331Ge Jeremia a sa golegilwe ka kgorong ya mošate, Morena a buša a bolela naye a re: 2“Nna, Morena, yo ke dirilego lefase, nna, Morena, yo ke le bopilego ka le bea madulong, nna, yo leina la ka e lego Morena, ke re: 3Ntlhaeletše, mme ke tla go araba; ke tla go botša dilo tše dikgolo le tše o sa di kwešišego, tše o sa di tsebego. 4Mabapi le dintlo tša motse wo le tša magoši a Juda tšeo di lego kgauswi le go hlahlamollwa gore go agwe merako ka tšona ya go le šireletša go bahlasedi ba ba le hlaselago ba le dintotomeng tša mobu,33:4 “gore go agwe ... mobu” Seheberu ga se kwagale gabotse. nna, Morena Modimo wa Israele, ke re: 5Bahlabani ba go lwa le Bababilonia ba etla, gomme dintlo tše di tla tlala33:5 “Bahlabani ... tlala” Seheberu ga se kwagale gabotse. ditopo tša bao ke yago go ba bolaya ke befetšwe, ke galefile, gobane motse wo ke o furaletše ka lebaka la tše mpe tše badudi ba wona ba di dirilego. 6Fela ke tla alafa motse wo le badudi ba wona ka ba fodiša. Ke tla ba tlišetša boiketlo bja mmakgonthe le polokego. 7Ke tla atla batho ba Juda le ba Israele gape, gomme ka ba tsošološa ba swana le pele. 8Ke tla ba hlatswa dibe tše ba mphošeditšego ka tšona, ka ba swarela makgopo ohle a ba nkgopišitšego ka ona ba nthumola. 9Jerusalema e tla ba felo mo go nthabišago le mo ke retwago gona, le mo ke ikgantšhago ka gona, gomme seo se tla tsebja ke ditšhaba tšohle tša lefase; di tla boifa tša thothomela ge di ekwa ka tšohle tše dibotse tše ke di direlago batho ba Jerusalema, le ka katlego ye ke e tlišetšago motse wo.”
10Morena o re: “Lena le re felo mo go swana le lešoka, ga go batho goba diphoofolo tše di phelago gona. Eupša nna ke re metseng ya Juda le mekgotheng ya Jerusalema ye e se nago selo, go sego batho goba diphoofolo, go sa tlilo kwala 11
2 Dikr. 5:13
7:3
Esra 3:11
Pes. 100:5
106:1
107:1
118:1
136:1
mekgolokwane ya lethabo le tlhalalo, le ya menyanya ya manyalo, gwa kwala le mantšu a baopedi ba tliša dikabelo tša tebogo Tempeleng ya ka. Ba tla be ba opela ba re:
“ ‘Retang Morena Ramaatlaohle,
gobane ke yo botho,
gomme lerato la gagwe ke la go ya go ile.’
Ke tla atla naga ye bjalo ka mohlamonene.
Ke realo, nna, Morena!”
12Morena Ramaatlaohle o re: “Mo nageng ye ya go swana le lešoka ya go se dulwe ke batho le diphoofolo, le metseng yohle ya gona go tla buša gwa ba le mafulo mo badiša ba ka robatšago dihuswane tša bona gona. 13Kua metseng ya dithabeng, le go ya nagatlase, le go ya seleteng sa ka borwa se se omilego, le seleteng sa Benjamene, le metseng ya kgauswi le Jerusalema le go ya Juda badiša ba tla buša ba bala dihuswane tša bona. Ke realo, nna, Morena.”
14
Morena o re: “Nako e etla mohla ke tlago phethagatša se ke se holofeditšego batho ba Israele le ba Juda. 15Mehleng yeo kgoši ke tla bea setlogolo sa Dafida se se lokilego. Kgoši yeo e tla dira tše di swanelago le tše di lokilego mo nageng. 16Batho ba Juda ba tla phološwa, ba Jerusalema le bona ba tla phela ba bolokegile. Motse wo o tla bitšwa ‘Morena Morephološi’. 17
1 Dikg. 2:4
1 Dikr. 17:11-14
Nna, Morena, ke holofetša gore ka mehla go tla dula go na le setlogolo sa Dafida se se tlago ba kgoši ya Israele, 18
gape go tla dula go na le baprista ba Balefi ba ba ntlhankelago gape ba dirago dihlabelo tša go tšhungwa ka moka, le dikabelo tša bupi, le dihlabelo tše dingwe.”
19Morena a re go Jeremia: 20“Nna, Morena, ke re: Ge eba le ka senya kgwerano ye ke e dirilego le letšatši goba ye ke e dirilego le bošego, gore letšatši le bošego di se sa ba gona ka nako ya tšona, 21gona le kgwerano ye ke e dirilego le Dafida, mohlanka wa ka, e ka senyega, mme yena a se be le setlogolo sa go mo hlatlama bogošing, kgwerano ye ke e dirilego le baprista ba Balefi ba ba ntlhankelago le yona e ka senyega. 22Ke tla atiša ditlogolo tša mohlanka wa ka, Dafida, le Balefi ba go ntlhankela, gore go se kgonege go ba bala bjalo ka ge go sa kgonege go bala dinaledi tša legodimo, goba dithorwana tša lešabašaba la lebopo la lewatle.”
23Morena a re go Jeremia: 24“Afa o lemogile ka mo batho ba ba rego nna ke ngadile Baisraele le Bajuda, yona meloko ye mebedi ye ke ikgethetšego yona? Ka gona ba nyatša setšhaba sa ka, gomme ga ba sa se tšea e le setšhaba. 25Nna, Morena, ke re ge nkabe ke se ka dira kgwerano le letšatši le bošego, ke se ka bea melao ye e laolago leratadima le lefase, 26gona ke be nka lahla ditlogolo tša Jakobo le tša mohlanka wa ka, Dafida, ka se kgethe yo mongwe wa ditlogolo tša gagwe gore a buše ditlogolo tša Abrahama le tša Isaka le tša Jakobo. Ke tla šokela setšhaba sa ka, ka se atla gape.”


text:
21
Pele le be le hwile moyeng ka lebaka la go tshela molao wa Modimo ga lena le ka lebaka la dibe tša lena. 2Le be le phela bjalo ka batho ba babe ba mo lefaseng; le be le theeletša molaodi wa meoya ye e bušago lefaufaung, e lego yona meoya ye bjale e hlohleletšago ba ba nyatšago Modimo go dira tše mpe. 3Gabotse bohle re be re swana le bona, mme re phela go ya ka ditumo tša rena tša nama, re dira se se nyakwago ke nama ya rena goba menagano ya rena. Re be re le batho ba nama mme, bjalo ka mang le mang, go se ka mo Modimo a ka se re otlelego dibe tša rena ka gona.
4Eupša kgaugelo ya Modimo ke ye kgolo kudu, le go re rata ga gagwe ke mo gogolo, 5mo e lego gore mola re sa hwile moyeng ka lebaka la dibe tša rena o ile a re tsoša le Kriste ra phela. Modimo o le phološitše ka kgaugelo ya gagwe. 6Le rena, ka ge re le ba tee le Kriste Jesu, Modimo o re tsošitše naye gore re tle re dule naye legodimong. 7O be a direla gore ka moso, ka lerato le a re ratago ka lona ka Kriste Jesu, a bonagatše kgaugelo ya gagwe ye e se nago kelo. 8Gobane ke ka kgaugelo ya Modimo mo le phološitšwego ka tumelo; ga se la iphološa. Go phološwa ga lena ke mpho ya Modimo, 9ga se maitekelo a lena. Ke ka lebaka leo go sego yo a kago itheta. 10Modimo o re dirile se re lego sona, gomme ka Kriste Jesu o re hlodile gore re tle re phele re dira mediro ye mebotse ye a šetšego a e lokišeditše gore re tle re e dire.
11Le gopole gore pele le be le le baditšhaba ka tswalo, lena bao Bajuda ba le bitšago “mašoboro” mme bona ba ipitšago “babolli” ka lebaka la leswao leo ba le swaiwago mebeleng ya bona. 12Ka nako yeo lena le be le arogane le Kriste. Le be le se ba setšhaba sa Israele. Le be le se ba dikgwerano tše Modimo a di dirilego le setšhaba sa gagwe e le tše a bego a ba holofeditše tšona pele; le be le phela mo lefaseng le se na se le se letetšego, le sa tsebe Modimo. 13Eupša bjale le ba tee le Kriste Jesu. Lena pele le bego le le kgole le Modimo bjale le batameditšwe ka madi a Kriste. 14Gobane Kriste ka boyena o re dirile gore re phedišane ka khutšo, yena yo a dirilego Bajuda le baditšhaba selo se tee. Ka lehu la gagwe sefapanong o fedišitše bonaba bjo bo bego bo itirile leboto la go ba kgaogantšha. 15
O fedišitše melao ya Moshe le ditaelo tša yona le melawana ya yona, gore merafe ye mebedi yeo e bope setšhaba se tee se sefsa se se kopanego mo go yena, gomme ka tsela yeo a hlola khutšo. 16
Kriste, ka lehu la gagwe sefapanong, o fedišitše bonaba bja bona; ka lona o kopantše merafe ye ka mebedi a e dira selo se tee mme a e boelanya le Modimo. 17
Ka gona, Kriste o tlile a begela batho Taba ye Botse ya khutšo – a begela lena le bego le le kgole le Modimo, a begela le bona ba bego ba le kgauswi le yena. 18Ke ka Kriste mo rena, Bajuda le baditšhaba, re kgonago go tla go Tatagorena ka Moya o tee.
19Ge go le bjalo ge, ga le sa le bašele le bafaladi; ke lena badudi ba tee le badumedi, gomme ke lena ba lapa la Modimo. 20Le agilwe motheong wo o beilwego ke2:20 “motheong wo o beilwego ke” goba “motheong wo e lego” baapostola le baprofeta, motheo woo leswika la wona la sekhutlo e lego Kriste Jesu ka sebele. 21Ke yena yo a thekgilego moago wohle mme a o godišago ya ba tempele ye kgethwa ye e neetšwego Morena. 22Mo go yena le ageletšwe le ba bangwe la ba moago woo go ona go dulago Modimo ka Moya wa gagwe.


text:
11Tše Morena a di boditšego Joele, morwa wa Petuele, šedi:
2Theeletšang, lena bagolo ba setšhaba;
hlwayang tsebe, lena badudi bohle ba naga.
Na tiragalo ya mohuta wo e kile ya hlaga mehleng ya lena goba mehleng ya botatagolena?
3Le e anegele bana ba lena;
le bona ba e anegele bana ba bona,
mme bao le bona ba e anegele ba bona bana.
4Dimelana tša go šadišwa ke mogokong di lewa ke bojane;
tša go šadišwa ke bojane di lewa ke segongwane;
tša go šadišwa ke segongwane di lewa ke maphatakalala.
5Tsogang, le lleng, matagwa tenang!
Gololang, lena bomagampelabeine,
ka ge beine ye mpsha le ka se sa e latswa.
6
Naga ya gaborena e hlasetšwe ke tšie,
tšie ye maatla, ye e sa balwego,
ya meno a nkego a tau,
ya mehlagare o ka rego ya taugadi.
7E hlobotše merara ya rena,
ya rothotha le mego ya rena.
E e humolotše matswamati ya a lahlela fase,
dikala tša šala di šweufetše.
8Gololang, le etše monyadiwa yo a iletšego monyadi wa gagwe.
9Ka ge go se sa išwa kabelo ya bupi goba ya dino ka Tempeleng,
baprista, bahlanka ba Morena, ba a lla.
10Mašemo a hloboletše,
naga e kwa bohloko ka ge e lobile mabele;
diterebe di šwabile,
le mehlware e ponne.
11Felang maatla, lena balemi;
gololang, lena bahlokomedi ba merara,
gobane le mabele le garase le dibjalo tše dingwe di lobile.
12Merara e omeletše, le mego e ponne;
megarenate le mepalema le meapola le mehlare yohle ya naga e omeletše.
Lethabo lela la batho le ile.
13Lena baprista, aparang tša go ilela, le lleng!
Gololang, lena le hlankelago Morena aletareng!
Etlang, le lale le apere tša go ilela,
lena bahlankedi ba Modimo wa ka,
gobane ga go sa na kabelo ya bupi goba ya dino
ya go neelwa ka Tempeleng ya Modimo wa lena.
14Beang letšatši la go ikona dijo,
le rapeng pitšo!
Kgoboketšang bagolo ba setšhaba le badudi bohle ba naga
ka Tempeleng ya Morena Modimo wa lena, le mo lleleng.
15
Joo, letšatši la go tla ga Morena le batametše,
lona letšatši le Ramaatlaohle a tlago lobiša naga ka lona!
16Re loba dibjalo re lebeletše.
Ka Tempeleng ya Modimo wa rena ga go sa na lethabo le tlhalalo.
17Peu e boletše ka fase ga makwate,
matlolo ga a ne selo,
le dišego di hlagatšwa ke go hloka mabele.
18Diruiwa di bokoledišwa ke tlala le lenyora;
mehlape ya dikgomo e gerema le naga ka go hloka mafulo;
mehlape ya dihuswane le yona e a hlaka.
19Morena, ke llela wena,
ka ge mafulo le dihlare lešokeng di swele mo nkego di tšhumilwe ke mollo.
20Le diphoofolo tša lešoka di llela wena,
gobane dinokana di pšhele.


text:
61Ke moo Morena a rilego go Moshe: “Bjale ke gona o tlago bona se ke tlago se dira kgoši. Ke tla mo gapeletša go lesa setšhaba sa ka gore se sepele. Ee, ke tla mo gapeletša go ba raka nageng ya gagwe.”
2
28:3
35:11
Eks. 3:13-15
Modimo a re go Moshe: “Ke nna Morena. 3Ke iponagaditše go Abrahama le Isaka le Jakobo ke le Modimo Ramaatlaohle, fela ga ka itsebiša bona ka leina la ka la Morena.6:3 “Morena” Lebelela Eks. 3:14. 4Gape ke dirile kgwerano ya ka le bona, ke ba holofetša naga ya Kanana, naga yeo ba bego ba falaletše go yona. 5Bjale nna ke kwele metsetlo ya Baisraele bao Baegepeta ba ba dirilego makgoba, gomme ke gopotše kgwerano ya ka. 6Ka gona botša Baisraele gore ke re go bona: ‘Ke nna Morena; ke tla le ntšha mešomong ye boima, ka le lokolla bokgobeng bja lena go Baegepeta. Ke tla emiša letsogo la ka le le maatla ba welwa ke kotlo ye šoro, gomme lena ka le phološa. 7Ke tla le dira setšhaba sa ka, mme nna ka ba Modimo wa lena. Le tla tseba gore ke nna Morena Modimo wa lena ge ke le ntšha mešomong ye boima ya Baegepeta. 8Ke tla le goroša nageng ye ke e enetšego Abrahama le Isaka le Jakobo; ke tla le fa yona ya ba bohwa bja lena. Ke nna Morena.’ ” 9Moshe o ile a botša Baisraele taba tše, eupša bona ba gana go mo theeletša ka ge ba be ba nolegile moko ka lebaka la bošoro bja bokgoba.
10Morena a napa a re go Moshe: 11“Sepela o botše kgoši ya Egepeta gore a lese Baisraele ba tloge mo nageng ya gagwe.”
12Fela Moshe a mo fetola a re: “E ka re le Baisraele ba sa ntheeletše, kgoši yena a ntheeletša bjang? Nna polelo e a mpalela.”
13Morena o laetše Moshe le Arone go ya go Baisraele le go kgoši ya Egepeta gore ba ete Baisraele pele ba ba ntšhe Egepeta.
14Dihlogo tša malapa a bona ke tše: Rubene, leitšibolo la Jakobo, o bile le barwa ba: Enoko, Palu, Hetserone le Karmi. Bona e bile borakgolokhukhu ba dikgorwana tša Rubene. 15Simeone yena o bile le barwa ba: Jemuele, Jamine, Ohade, Jakine, Tsohare le Shaulo, morwa wa mosadi wa Mokanana. Bona e bile borakgolokhukhu ba dikgorwana tša Simeone. 16
26:57-58
1 Dikr. 6:16-19
Lefi yena o bile le barwa ba: Gershone, Kehate le Merari. Bona e bile borakgolokhukhu ba dikgorwana tša Lefi. Lefi o phetše mengwaga ye 137. 17Gershone o bile le barwa ba: Libni le Shimi, gomme le bona ba bile le magorwanagorwana. 18Kehate o bile le barwa ba: Amramo, Jitsara, Hebrone le Usiele. Kehate o phetše mengwaga ye 133. 19Merari o bile le barwa ba: Magli le Mushi. Tše ke tšona dikgorwana tša Lefi le ditlogolo tša ona.
20Amramo o ile a nyala rakgadiagwe yo a bitšwago Jogobede, gomme yena a mmelegela Arone le Moshe. Amramo o phetše mengwaga ye 137. 21Jitsara o bile le barwa ba: Korage, Nefege le Sikri. 22Usiele le yena o bile le barwa ba: Mishaele, Elitsafane le Sitri.
23Arone o nyetše Elisheba, morwedi wa Aminadaba, kgaetšedi ya Nagshone. Elisheba o mmelegetše Nadaba, Abihu, Eleasara le Ithamara. 24Korage o bile le barwa ba: Asire, Elkana le Abiasafo; bona e bile borakgolokhukhu ba dikgorwana tša Korage. 25Eleasara, morwa wa Arone, yena o ile a nyala morwedi yo mongwe wa Putiele, gomme yena a mmelegela Finease. Ba e bile bona dihlogo tša malapa le dikgorwana tša kgoro ya Lefi.
26Ge e le Moshe le Arone ke bona bao Morena a rilego go bona: “Ntšhang dikgoro tša Baisraele nageng ya Egepeta ka go hlatlamana ga tšona.” 27Gomme Moshe le Arone e bile bona ba go bolela le kgoši ya Egepeta gore a lokolle Baisraele.
28Mola Morena a bolela le Moshe nageng ya Egepeta, 29o ile a re: “Ke nna Morena. Botša kgoši ya Egepeta tšohle tše ke go botšago tšona.”
30Eupša Moshe a mo fetola a re: “Hle, Morena, o a tseba gore nna polelo e a mpalela; kgoši o tla be a ntheetša a ekwa eng?”


text:
Mmoto yo, wa go makatša, wa tora wa tlhago, o ile wa tiiša ka dikarolo ka leswika la go oma la masonry walling, ke senthara ya mathomo ya go tsebega e le mmušo sa mo Afrika Borwa.
Sefoka sa Mapungubwe se ile sa atlega bjalo ka mmušo wa kgwebo ye bohlokwa ya go bapatša mo hlakanong ya dinokeng tša Limpopo Shashe (mo Afrika Borwa, Botswana le Zimbabwe di kopanago) go tloga ka 1220 go fihla 1290, eupša e ile ya hwetšagala ka ngwaga wa 1930. Diripa tša gauta di ile tša epiwa go tšwa Sefoka sa Mapungubwe, tšeo di lego karolo ya bohwa bja bosetšhaba, bjale di tšewa bjalo ka tshipi ye e lego mašaledi a Afrika Borwa.
Le ge e le gore dilo tša go kgabiša tša Sefoka sa Mapungubwe, gauta, sceptre le sejana, di bontšha kua Yunibesithing ya Pretoria, o setše o kgona go tšea leeto la nyakišišo mafelong a go fapafapana a Sefoka sa Mapungubwe sa setšhaba – gonabjale a tla be e le karolo ya Limpopo- Shashe Phaka ya Transfrontier.
UNESCO e tšea lefelo bjalo ka mohola wa lefase wo bohlokwa'. Ya kgahlego ke mmoto wa aandstone yoo o fago lefelo leo leina la yona, e bile e šomile bjalo ka letlotlo la kgwebo ya Mmušo yeo e atlegilego mengwaga ye 1000 ye e fetilego.


text:
141Se le swanetšego go se bea pele ke lerato, le dimpho tša Moya le di fišegele, gagolo mpho ya go bega molaetša wa Modimo. 2Gobane yo a bolelago ka mantšu a a sa kwešišwego ga a bolele le batho, o bolela le Modimo, ka gobane ga a kwešišwe ke motho. Ka maatla a Moya wa Modimo o bolela tše di sa kwešišwego. 3Eupša yo a begago molaetša wa Modimo o bolela le batho ka tša go ba hola moyeng, le tša go ba kgothatša, le tša go ba homotša. 4Yo a bolelago ka mantšu a a sa kwešišwego go ikhola yena mong fela, kganthe yo a begago molaetša wa Modimo yena o hola phuthego yohle.
5Ke duma ge bohle le ka be le ka bolela ka mantšu a a sa kwešišwego; eupša gagolo ke duma ge le ka be le na le mpho ya go bega molaetša wa Modimo. Gobane motho yo a begago molaetša wa Modimo o na le mohola go fetiša yo a bolelago ka mantšu a a sa kwešišwego, ge e se ge a ka hlatholla se a se bolelago, gore phuthego e holege. 6Ka gona, banabešo, ge nka tla go lena ke bolela ka mantšu a a sa kwešišwego, ke tla le holang, ntle le ge e le gore ke le botša taba ye ke e utolletšwego ya Modimo, goba ye le sa e tsebego, goba molaetša wa Modimo, goba ke le ruta se sengwenyana?
7Ge ešita le diletšo tše di sa phelego – e ka ba naka goba harepa – ge di sa letšwe gabotse, motho a ka lemoga bjang koša ye e letšwago? 8Le phalafala ge e sa lle go kwalagala, ke mang yo a ka itokišetšago ntwa? 9Le go lena go bjalo. Ge tše le di bolelago ka mantšu a a sa kwešišwego di sa kwešišege, le ka kwešišwa ke mang? Gape tše le di bolelago di tla tšewa ke phefo. 10Mo lefaseng go na le maleme a mehutahuta, fela ga go le le sa kwešišwego. 11Eupša ge ke sa kwešiše leleme le le bolelwago, ke tla ba o šele go mmoledi wa lona, le yena a ba o šele go nna. 12Le go lena go bjalo. Ka ge le fišegela go ba le dimpho tša Moya, le leke gore le atelwe ke tše di holago phuthego.
13Yo a bolelago ka mantšu a a sa kwešišwego a rapele gore a fiwe mpho ya go kgona go hlatholla se a se bolelago. 14Gobane ge ke rapela ka mantšu a a sa kwešišwego, go rapela moya wa ka fela, tlhaologanyo yona ga e dire selo. 15Bjale ke swanetše ke direng? Ke swanetše ke rapele ka moya, ke be ke rapele le ka tlhaologanyo; ke swanetše ke opele ka moya, ke be ke opele le ka tlhaologanyo. 16Go sego bjalo, ge o ka leboga Modimo ka moya fela, mothofela yo a lego moo thapelong a ka araba bjang thapelo ya gago ya tebogo a re “Amene”, ge a sa kwešiše se o se bolelago? 17Le ge eba thapelo ya gago ke ye botse, yo mongwe yena ga e mo hole.
18Nna ke leboga Modimo ge ke le fetiša bohle ka go bolela ka mantšu a a sa kwešišwego. 19Eupša ge ke le phuthegong ke bona go le kaone gore ke bolele mantšu a mahlano a a kwešišwago, gore ke rute ba bangwe se sengwenyana, go na le gore ke bolele ka mantšu a diketekete a a sa kwešišwego.
20Banabešo, le se ke la nagana bjalo ka bana; le be bana ka thokong ya bobe, eupša monaganong le be batho ba bagolo. 21
Ka melaong ya Moshe go ngwadilwe gwa thwe:
“Ke tla bolela le setšhaba se ka batho ba go bolela maleme a šele le ka melomo ya bašele,
le ge go le bjalo ba ka se ntheeletše,”
o realo, Morena.22Ka gona, go bolela ka mantšu a a sa kwešišwego ke sešupo go bao ba sa dumelego, e sego go bao ba dumelago, kganthe go bega molaetša wa Modimo gona ke sešupo go bao ba dumelago, e sego go bao ba se dumelego.
23Bjale, ge e ka re ge phuthego yohle e kgobokane mme bohle ba bolela ka mantšu a a sa kwešišwego, gwa tsena bathofela goba batho ba ba sa dumelego, na ba ka se re le a gafa? 24Eupša ge e ka re mola bohle ba bega molaetša wa Modimo gwa tsena yo a sa dumelego goba mothofela, o tla kokonelwa ke tšohle tše di bolelwago; o tla ahlolwa ke bohle ba a ba kwago. 25Diphiri tša pelo ya gagwe di tla utologa; o tla itahlela fase ka sefahlego, a khunamela Modimo a bega a re: “Ruri, Modimo o mo go lena!”
26Bjale go ka thweng, banabešo? Ge le kopane le le phuthego, yo mongwe o na le sefela, mongwe o na le se a ka se rutago ba bangwe, mongwe o na le se a se utolletšwego ke Modimo, mongwe o na le molaetša wo a ka o botšago ba bangwe ka mantšu a a sa kwešišwego, mongwe gape o kgona go hlatholla seo se bolelwago; tšohle e be tša go hola phuthego. 27Ge go na le ba go bolela ka mantšu a a sa kwešišwego, a e be ba babedi goba ba bararo, e sego go feta fao, le gona ba šielane, gomme go be le wa go hlatholla tše di bolelwago. 28Eupša ge go se na wa go hlatholla, gona yo a bego a rata go bolela ka mantšu a a sa kwešišwego mo phuthegong a homole, a bolele ge a le noši le Modimo gae. 29Go ba ba begago molaetša wa Modimo go bolele ba babedi goba ba bararo, ba bangwe e be ba go sekaseka tše di bolelwago. 30Ge yo mongwe wa ba ba dutšego phuthegong a ka utollelwa se sengwe ke Modimo, yo a bolelago a nape a homole. 31Bohle le ka no bega molaetša wa Modimo ka go šielana, gore bohle ba ithute se sengwenyana, ba kgothatšege. 32Babegi ba molaetša wa Modimo ba kgona go itshwara, ba homola, 33gobane Modimo ga se Modimo wa tlhakatlhakano, ke Modimo wa molao.
Bjalo ka ge e le setlwaedi diphuthegong tšohle tša badumedi, 34ge le kopane le tlilo rapela, basadi ba homole. Ga ba dumelelwe go bolela; ba swanetše go bušwa, ba phethe molao wa Moshe. 35Ge ba na le taba ye ba nyakago go e tseba, ba botšiše banna ba bona gae. Ke taba ya dihlong ge mosadi a bolela phuthegong.
36Kgane lentšu la Modimo le thomile moo go lena, goba le tletše lena fela? 37Ge motho a ka ikwa a na le mpho ya go bega molaetša wa Modimo goba mpho ye nngwenyana ya Moya, a tsebe gore tše ke le ngwalelago tšona di laetšwe ke Morena. 38Ge a ka se be le taba natšo, Modimo le yena a ka se be le taba naye.
39Ka gona, banabešo, le fišegele go bega molaetša wa Modimo, gomme le ba ba bolelago ka mantšu a a sa kwešišwego le se ke la ba thibela. 40Fela tšohle di dirwe ka maleba le ka molao.


text:
POLOKWANE:Tonakgolo ya Limpopo, Chupu Mathabatha, gammogo le Meyaphethiši wa Masepala wa Selete sa Capricorn ba tsogile ba bula panka ya dijo lepatlelong la dipapadi la Peter Mokaba lehono ka Laboraro la 22 Moranang 2020.
PANKA YA DIJO E BUTŠWE!
“Panka ye e šoma bjalo ka panka e nngwe le e nngwe ntle le gore yona e tla ba e amogela le go neelana dijo. Re ya go diriša bahlankedi bao ba nago le boitemogelo bja go laola setoko go laola panka ye. Go swana le panka ya tšhelete, bahlankedi ba tla ngwala ditlabakelo tša batho bao ba nyakago thušo gomme le batho bao ba saena go laetša gore ba humane thušo ya dijo. Mafelelong a letšatši le lengwe le le lengwe, bahlankedi ba swanetše go tseba gore naa go tšwele setoko se sekaakang, go šetše se sekaakang go no swana le ka fao go dirwago ka tšhelete,” gwa realo Meyaraphethiši wa Selete, Cllr Makoro Mpe, nakong ya pulo.
“Dijo tše di nepilwe go thuša bahloki. Re ya go diriša diretšisetara tša rena tša bahloki bao re bego re dutše re ba abela mohlagase le meets a mahala go aba dijo dimasepaleng ka moka tše nne tša selete. Re ya go diriša gape maina a Kgoro ya Tlhabollo ya Leago le a Sassa go hlaola bao ba nago le maswanedi a go humana dijo. Batho ba bohlokwahlokwa kudu mo morerong wo ke makhanselara a diwate. Re dumela gore makhanselara a a tseba batho bao e lego bahloki diwateng tša wona. Gape re ya go dirišana le mantona le baruti go hlaola batho bao ka kgonthe e lego bahloki.
“Re na le diwate tše 113 mo seleteng gomme dijo tše di ya go phatlalatšwa diwateng ka moka. Dijo tše di ya go fiwa modudi ofe goba ofe yo a nago le tshwanelo, go sa kgathalege gore na o thekga mokgatlo ofe wa dipolitiki ka gore re a kwešiša gore tlala ga e tsebe mokgatlo wa dipolitiki. Re rata gore morero wo o sepetšwe ka botshepegi le ponagalo gomme fao mang goba mang a bonago bomenetša, re kgopela gore a begele maphodisa ntle le tikatiko. Dijo tše di ya go phatlalatšwa go thoma gosasa,” Mpe a realo ge a hlalosa tshepetšo ya kabo ya dijo.
Mpe o ile a leboga khansele ya taolo ya profense ya go šogana le twatši ya Covid-19 yeo e dirilego gore go hlongwe dipanka tša dijo dileteng ka moka. O laeditše gore mola dijo di gorogago ka pankeng ya selete, khansele ya taolo ya selete e tla bona gore dilo di sepela ka thelelo le go hlopha dipego tša maleba tša beke ka beke. O lebogile dikhamphani tšeo di neelanego ka dijo mme a dira boipiletšo go tše dingwe gammogo le maloko a setšhaba ao a kgonago go tšwela pele go thekga panka ye go tiišetša gore batho ga ba bolawe ke tlala.


text:
131Dulang le ratana ka mo Bakriste ba swanetšego go ratana ka gona. 2
19:1-3
Le hlokomele go amogela baeng, le etše ba bangwe ba ba kilego ba amogela barongwa ba sa tsebe. 3Le gopole ba ba lego kgolegong bjalo ka ge nke le golegilwe le bona. Le gopole ba ba tlaišwago, mme le dire tše nkego le lena le tlaišwa nabo.
4Bohle le hlomphe lenyalo, gomme motho a se ke a otswa, gobane Modimo o tla otla digwebakathobalo le diotswa.
5
Josh. 1:5
Le se ke la ba le marato tšheleteng, le gona le kgotsofale ka se le nago le sona. Gape Modimo o rile: “Nka se tsoge ke le tlogetše, ebile nka se tsoge ke le lahlile.” 6
Ka gona, a re boleleng re holofetše re re:
“Morena ke mothuši wa ka,
nka se boife selo;
motho wa nama yena a ka ntirang?”
7Gopolang baetapele bale ba lena ba pele, bale ba bego ba le botša molaetša wa Modimo. Gopolang ka mo ba ilego ba phela ka gona go fihlela ba ehwa, gomme le be le tumelo ya go swana le ya bona. 8Jesu Kriste o a swana maabane le lehono le go ya go ile.
9Le se ke la kgelošwa ke dithutwanathutwana di šele. Ke mo gobotse go maatlafatšwa moyeng ka kgaugelo ya Modimo, e sego ka melawana ya dijo, yona e sa holego ka selo bao ba e phethago.
10Re na le aletare yeo baprista ba ba direlago ka Tempeleng ba se nago tokelo ya go ja sehlabelo se se dirwago mo go yona. 11
Moprista yo Mogolo o tliša madi a diphoofolo ka Tempeleng gore setšhaba se swarelwe dibe; ge e le ditoto tša diphoofolo tšeo tšona di tšhungwa ka ntle ga mešaša. 12Ke ka lebaka leo Jesu le yena a bolailwego ka ntle ga motse, gore a tle a hlatswe setšhaba dibe ka madi a gagwe. 13Ka gona, a re yeng go yena ka kua ntle ga mešaša, re mo rwadiše go gobošwa ga gagwe. 14Gobane mo lefaseng ga re na motse wo o duletšego ruri; wo re o letetšego o se tla. 15Ka ge Jesu a re hwetše, bjale a re duleng re tumiša Modimo, e be sona sehlabelo sa rena sa go dirwa ka melomo ye e begago gore Jesu ke Morena. 16Le se ke la lebala go dira tše di lokilego le go ngwathelana le ba bangwe tše le nago le tšona, ka gobane ke tšona dihlabelo tša lena tše di kgahlago Modimo.
17Le theeletše baetapele ba lena, le ikokobetše go bona, gobane ke bona ba ba le hlokometšego, ka ge e le bona ba swanetšego go tlo ikarabela go tše ba le diretšego tšona. Ge le dira bjalo, ba tla dira modiro wa bona ba thabile, ba sa ngongorege, gobane ge ba ngongorega, seo se ka se le hole ka selo.
18Le re rapelele. Re tloga re sa itshetshengwe, ka ge ka mehla re rata go dira tše di lokilego. 19Ke le kgopela ke tiišitše ke re le rapeleng gore Modimo a mpušetše moo go lena kgauswinyana.
20-21Modimo o tsošitše Morena wa rena, Jesu, bahung, yena e lego Modiša yo Mogolo wa dinku, ka madi a gagwe ao kgwerano ya go ya go ile e tiišitšwego ka ona. Modimo wa khutšo a le fe tšohle tše dibotse tše le di nyakago, gore le tle le phethe thato ya gagwe; nke a re dire se se mo kgahlago ka Jesu Kriste. A Kriste a tumišwe go ya go ile! Amene.
22Banabešo, ke le kgopela gore molaetša wo wa go le kgothatša le o amogele, gobane lengwalo le ke le ngwaletšego lona le ga se gore ke le letelele. 23Tsebang gore ngwanaborena, Timotheose, o lokolotšwe kgolegong. Ge a ka tla ka pela ke tla tla naye ge ke etla go le bona.
24Le dumediše baetapele ba lena ka moka le badumedi bohle. Bana ba borena ba go tšwa Italia ba a le dumediša.
25Nke Modimo a le gaugele ka moka ga lena.


text:
Mokhanselara wa Ward 96, Matome Mafokwane o boletše gore ba ema kgahlanong ya kgethologanyo go batšwantle mabapi le kabelo ya diphuthelwana tša dijo. Mafokwane o boletše gore gona le maloko a setšhaba ao a thibelago batšwantle go humana diphuthelwana tša dijo. ‘’ Ge mopresidente wa naga abe a thibela kiletšo ya mesepelo, obe asa bolele le badudi ba Afrika Borwa fela eupša leba dinagamabapi. Batho ka moka bana le maloka ago humana diphuthelwana tša dijo gosa kgathelege gore batšwa kae.’’
Mafokwane o boletše gape gore ba tšere sephetho sa goiša diphuthelwana tša dijo ntlo ka ntlo ele ge ba leka go hefola phetetšo ya bolwetši. ‘’ Gola Kyasand re šomisane le baethaopi mmogo le mekgatlo ya mmušo go netefatša gore dijo di fiwa batho ba maleba ele ge re leka gose tšhele melao yeo e beilwego ke mopresidente wa naga.’’
Re ipiletša go maloko a setšhaba go abelana le maloko ka moka a setšhaba diphuthelwana tša dijo gosa kgathalege gore batšwa kae.


text:
131“Tšohle tše ke šetše ke ile ka di bona ka a ka mahlo,
ka di kwa ka tša ka ditsebe, ka di kwešiša.
2Tše le di tsebago le nna ke a di tseba.
Ga le mphale ka selo.
3Yo ke ratago go bolela naye ke Ramaatlaohle.
Ke nyaka go ngangišana le yena Modimo ka taba ye ya ka.
4Lena le bipa go se tsebe selo ga lena ka maaka.
Le etša dingaka tše di sa kgonego go alafa.
5Etse ge le ka ikhomolela motho a ka no re le hlalefile.
6“Nke le ntheeletše ge ke ala taba ya ka,
le ele hloko se ke se bolelago.
7Na le re le bolelela Modimo ka go bolela tše kgopo?
Kgane le re maaka a lena a tla mo hola?
8Kgane le leka go mo emelela ka go mo rerelela tshekong?
9Na ge Modimo a ka le sekiša le ka loka?
Kgane le gopola gore le ka fora Modimo,
go etša ge le fora batho?
10O tla le kgalema gabohloko,
ge eba le kgetholla ka sephiring.
11Na bogoši bja gagwe bo ka se le tšhoše?
Go tšhabega ga gagwe gona a go ka se le boifiše?
12Maele a lena ke matlakala fela;
boitšhireletšo bja lena bo nyaoga bjalo ka letsopa.
13Bjale homolang, go bolele nna,
gomme se se ntlhagelago se ntlhagele.
14“Ke ikemišeditše13:14 Phetolelo ye nngwe ya kgale e re “Ke ikemišeditše” Seheberu se re “Ke reng ke ikemišeditše”. go tshela ka tswati,
ka ipea kotsing ya lehu.
15Le ge Modimo a mpolaya ke tla no mmota;13:15 “Le ge Modimo ... mmota” goba “Ke itlhobogile, Modimo a ka no mpolaya”.
boitshwaro bja ka ke tla bo emela mo go yena.
16Seo ke se se tlago mphološa,
gobane yo kgopo a ka se lebane le yena.
17Theeletšang gabotse tše ke le botšago tšona,
gomme tlhalošo ya ka le e ele hloko.
18Ke itokišeditše go bega taba ya ka,
gobane ke tseba ge ke tla hwetšwa ke se ne molato.
19“Ke mang yo a nyakago go sekišana le nna?
Ge eba o gona, ke tla homola, ka ikhwela.
20Modimo, ke taba tše pedi tše ke kgopelago gore o se ntire tšona;
ke mo nka se lekego go go khutela.
21Tšona ke gore o lese go nkotla,
le gona o se sa ntšhoša.
22“Mpee molato,
mme ke tla iphetolela;
goba a go bolele nna,
mme wena o mphetole.
23Melato ya ka le dibe tša ka ke tše kae?
Mpotše diphošo le dibe tše ke di dirilego.
24“O reng o nkgerula?
Ke eng o ntshema lenaba?
25Kgane o nyaka go ntšhoša?
Nna ke dio ba letlakala la go tšewa ke phefo.
Na o nyaka go ntlhomara ke le serite sa go omelela?
26“O mphara ka melato ye boima,
o nkotlela dibe tša bofseng bja ka,
27
o mpataganya maoto ka dikota,
o diša tšohle tše ke di dirago,
o lekola le mesepelo ya ka.
28Ka gona, ke senyega bjalo ka kota ye e bodilego,
ke etša seaparo se se llwego ke tšhwele.”


text:
Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci o belegwe ka 1452 Mosegamanye 15, gola (Anchiano?) Vinci, Republic of Florence obe a tsebega kudu ka talente ya gagwe ya tša matsogo mola ele mothupi mogolo gotša mekgabišo le tše dingwe karolong tša go fapanafapana gotša thekinolotši le tša bokgaba.
Leonardo da Vinci oithutetše tšeo abego a tumme ka tšona Studio of Andrea del Verrocchio.
Le ge abe asena mangwalo a thuto a semmušo ,Ke sethakga kudu ge etla gotša matsogo otsebega kudu ka seswantšho sa Monalisa moo ailego a penta Mosadi tsoko you abego a bitšwa Mona Lisa yo mošweu ka mmala.otsebega gape leka tše dingwe tša go swana le bo Virgin of the Rocks ( c. 1483–1493) Lady with an Ermine ( c. 1489–1491) The Vitruvian Man ( c. 1490) The Last Supper ( c. 1492–1498) Mona Lisa ( c. 1503–1516).


text:
Thapelo ya Morena
Tatawešo wa magodimong!
Leina la gago a le kgethwe,
mmušo wa gago a o tle.
Thato ya gago a e dirwe mo lefaseng bjalo ka ge e dirwa legodimong.
O re fe lehono bogobe bja rena bjaka mehla,
O re swarele melato ya rena bjale ka ge le rena re Swarela ba ba re phošetšago.
O se re iše molekong, gomme o re phološe bobeng.
Gobane mmušo ke wa gago, le maatla le letago, ka go sa felego.
Amene.
Tata rena wa magodimong.
Leina la gago a le kgethwe.
Mmuso wa gago a o tle.
Thato ya gago a e dirwe mo lefaseng,
bjaloka ge e dirwa legodimong.
O re fe lehono bogobe bja rna bja tsatsi le lengwe le le lengwe.
O re swarele diphoso tsa rena
bjaloka ge le rena re swarela ba ba re foseditsego.
O se re ise molekong,
eupsa o re pholose bobeng.
Amen.
Tatawešo wa magodimong!
Leina la gago a le kgethwe;
mmušo wa gago a o tle;
thato ya gago a e dirwe mono
lefaseng bjalo ka ge e dirwa legodimong;
re fe lehono bogobe bja rena bja ka mehla;
re lebalele melato ya rena bjalo ka ge re lebalela ba ba nago le melato go rena;
o se re iše molekong;
gomme o re phološe bobeng;
gobane mmušo ke wa gago,
le maatla, le tumišo, ka go sa felego.
Amene.
Lukas 11.2-4
[1]
Tatawešo wa magodimong!
Leina la gago a le kgethwe; mmušo wa gago a o tle;
thato ya gago a e dirwe mono lefaseng
bjalo ka ge e dirwa legodimong;
O re fe lehono bogobe bja rena bja ka mehla.
Re lebalele melato ya rena,
gobane le rena re lebalela ba ba nago le melato go rena.
O se re iše molekong;
gomme o re phološe bobeng.
Mattheus 6.9-12
Mattheus 6
Tatawešo wa magodimong!
Leina la gago a le kgethwe;
mmušo wa gago a o tle;
thato ya gago a e dirwe mono lefaseng
bjalo ka ge e dirwa legodimong;
re fe lehono bogobe bja rena bja ka mehla;
re lebalele melato ya rena
bjalo ka ge re lebalela ba ba nago le melato go rena;
o se re iše molekong;
gomme o re phološe bobeng;
gobane mmušo ke wa gago, le maatla, le tumišo, ka go sa felego.
Amene.


text:
Rena, batho ba Afrika-Borwa, Re elelwa ditlhokatoka tša rena tša maloba;
Re tlotla bao ba ilego ba hlokofaletšwa toka le tokologo nageng ya gaborena;
Re hlompha bao ba ilego ba katanela go aga le go hlabolla naga ya gaborena; ebile
Re dumela gore Afrika-Borwa ke ya batho bohle ba ba dulago go yona; re le ngata e tee le ge re
fapana ka ditšo;
Ka fao, ka baemedi ba rena bao ba kgethilwego ntle le kgapeletšo, re amogela molaotheo wo
bjalo ka molaomogolo wa Repabliki gore re tlo –
Fodiša diphapano tša kgale mme re bope setšhaba seo se theilwego godimo ga dikelo tša
temokrasi, toka setšhabeng le ditokelomotheo tša batho;
Aga motheo wa setšhaba se se lokologilego sa temokrasi moo mmušo o theilwego godimo ga
thato ya batho gomme moagi yo mongwe le yo mongwe a šireleditšwego ke molao;
Kaonafatša khwalithi ya bophelo bja baagi ka moka le go lokolla bomakgoni bja motho yo
mongwe le yo mongwe; le go
Aga Afrika-Borwa ye e kopanego ya temokrasi yeo e ka kgonago go tšea maemo a yona a
maswanedi bjalo ka setšhaba se se ikemetšego ka noši ditšhabeng tša lefase ka bophara.
E ke Morena a ka boloka setšhaba sa gešo.
Nkosi Sikelel’ iAfrika. Morena boloka setjhaba sa heso.
God seën Suid-Afrika. God bless South Africa.
Mudzimu fhatutshedza Afurika. Hosi katekisa Afrika.


text:
Kanegelo ya Tshegišo Ya Lapa la Divamphaya Ya ya Kgale
ka
Owen Jones
Fetolela:
Matlakala Kganyago
E-BOOK – ISBN: 9788835425564
Heng Lee o thoma go ikwa amakatšega ka bjako, ka fao o ya go bona sedupe sa selegae, seo go diregago gore e be mmane wa gagwe. O dira diteko tše mmalwa gomme a akanya gore Heng ga a na madi, efela o ile go botša ba lapa la gagwe bjang, gomme bona ba tla dira eng ka seo?
Heng Lee ke modiši wa dipudi dithabeng tša kgole ka leboa Bohlabela bja Chiang Rai ka leboa la Thailand, kgauswi le mollwane wa Laos. Ke setšhaba seo se kwanago kudu mo mongwe le mongwe a tsebago yo mongwe. Heng o thoma go lwala ka bjako, e sego go lwala mo a ka palelwago ke go diša pudi, go fihlela ge ka letšatši le lengwe a eya go sedupe sa selegae, ka gore o be a thomile go idibala.
Shaman Rakgadi Da
Ga go dingaka tša kalafo kgauswi gomme Sedupe se be se loketše kudu bontši bja batho ba fao mengwaga ye makgolokgolo. Sedupe se tšea diteko gomme sa phetha ka gore dipshio tša Heng di emišitše go šoma gomme ka fao o šaletše ke nako ye nnyane ya go phela. Ntwa e thomile ya go phološa bophelo bja Heng, efela maatla a mangwe a mošomong le ona. Go tla direga eng ka Heng, lapa la gagwe le setšhaba ka bophara, ge a ka tšea keletšo ya Sedupe?
Diiletšwa e fumaneha mabenkeleng ohle a matle a libuka ho kenyeletsoa le Tektime


text:
Kanegelong ye, ngwana o itekanya diaparo tšeo e lego tše dikgolo, tše nnyane le tšeo di nyakilego go mo lekana. Kanegelo ye ke ya ‘School Cothes’ (Kanegelo ya SEED ya Yunibesithi ya Kwazulu-Natal) yeo e ngwetšwego leswa.
Ye ke kanegelo kopana ka ya mosemane wa go rata go bala dikanegelo. O rata go bala kudu ka fao a rata go anegela ba le lapa la gabo ka kanegelo yeo a e badilego.
Kanegelo ye e bolela ka monna yoo botelele bja gagwe bo bego bo dira gore selo se sengwe le se sengwe e be se se kopana goba se sennyane go yena. O rarolla bothata bjo ka go itirela dilo tšeo di mo lekanago.
Naga e omile. Tšhošwane e swerwe ke lenyora. E leba nokeng go yo nwa meetse efela e rwalwa ke meetse. Leeba le ile la phološa bophelo bja Tšhošwane. Na Tšhošwane e tla leboga Leeba bjang?
Mmutla o rile o robetše ka tlase ga mohlare wa moapola, apola ya wela fase. Ka yona nako yeo, Mmutla wa kwa lentšu le goeletša le re, “Tšhaba Mmutla, tšhaba!”
Nonkungu o be aeya go etelamalomewagagwe. Mmagwe o moapešitšesekhethe se sebotsesa go ba le dipheta. Mo tselengya go yagamalomewagagwe, Nonkungu o kopana le mosetsanayoo a mokgopetšego go itekanyasekhethesagagwe se sebotse. Ge Nonkunguae fa mosetsanadiaparotšagagwe gore a di apare, Nonkungu o lemoga gore mosetsanayoo o na le mosela le gonakeimbulu.


text:
E be e le letšatši la go fiša kudu kua molaleng wa Afrika ge Mmutla a tšea sephetho sa go theogela moleng go yo nwa meetse. O be a tlola ka go nanya ka gare ga phišo tseleng ya lerole ge a bona seipone se bekenya mahlaseding a letšatši. Mmutla o be a sa ka a bona seipone gomme a makala gore phoofolo e šele ye ke efe. Ge a batamela, sa go mo makatša, o bone naga ka gare ga sona le mmutla o monnyane o mošweu wa go swana le yena o mo lebeletše. Mmutla o ile a kitima ka lebelo ka mo a kgonago a eya go nyaka thušo.
“Thušang! Nthušeng hle!” a goeletša.
Phukubje o be a ikhuditše moriting wa mohlare o mogolo morago ga go tsoma. O rile ge a ekwa Mmutla o kgopela thušo, a itira eke ga a kwe selo gape a holofela gore diphoofolo tše dingwe di tla mo thuša ka ge yena a lapile. Efela ka nakwana, Mmutla o ile a kitimela fao a bego a khuditše gona.
“Phukubje, thuša! Ntatauwane, ntatauwane!” gwa goeletša mmutla o monnyane o mošweu.
“Ntatauwane? Kae?” gwa botšiša Phukubje, a edimola.
“Tlase kua tseleng ya go ya nokeng. E meditše lefase ka moka le mmutla o monnyane o mošweu wa go swana le nna,” gwa lla Mmutla.
La mathomo Phukubje o kobile Mmutla ka ge a be a sa tshepe gore selo se sebjalo se diregile. “Ge e le gore ntatauwane e meditše naga, nkane re le fa re se ka gare ga ntatauwane?”
Mmutla o paletšwe ke go araba potšišo, efela a tšwela pele go kgopela thušo. Phukubje o ile a ya go bitša Nkwe gore ka boraro ga bona ba ye go bona ntatauwane ya go makatša.
Phukubje le Nkwe ba ile ba latela Mmutla go ya lefelong la ntatauwane. Ka go nanya, ba ile ba khukhuna go ya seiponeng. Ba rile go batamela, ba bona diphoofolo tše tharo di ba lebeletše. Diphoofolo tša ka gare ga mpa ya ntatauwane di be di swana le bona! Ba goeleditše ka letšhogo gomme ba kitimela nokeng go bitša Kubu.
“Kubu, etla o re thuše hle. Ntatauwane e meditše naga le diphoofolo tše tharo tša go swana le rena!” a realo Phukubje, a bolela ka lebelo.
Kubu ga se a ba le taba le bona gomme a tšwela pele go ipshina ka go rutha ka gobane o be a nagana gore diphoofolo di be di leka go mo fora. Efela o rile go bona ka fao ba tšhogilego ka gona, a tšwa ka meetseng. Gomme Kubu, Nkwe, Phukubje le Mmutla ba kitimela lefelong la seipone.
Ba rile ge ba fihla fao, Mmutla le Phukubje ba šalela morago ka ge ba be ba tšhoga gore phoofolo ya go makatša e tlo ba metša le bona. Nkwe le Kubu ba ile ba kitimela pele gore ba hlasele phoofolo ya go makatša … efela ba rile ge ba bona kubu ye nngwe le nkwe di kitima di ba lebile, ba tšhaba ba goeletša, “Ntatauwane! Ntatauwane!”
Diphoofolo tše nne di ile tša ya go Tau gomme tša mmotša ka phoofolo ya go makatša.
“E meditše mmutla, phukubje, nkwe le kubu,” gwa hlaloša diphoofolo ebile di bolela sammaletee.
“E meditše le naga yohle,” gwa tlaleletša Mmutla.
“Gomme diphoofolo tša ka mpeng ya yona di be di nyaka go re hlasela!” a realo Kubu.
Tau ga se ya ka ya kwa ka selo sa go swana le seo, gomme ya bitša seboka sa ditau tša kitima go ya go hlasela ntatauwane. Mmutla, Phukubje, Nkwe le Kubu ba ile ba latela ka morago.
Mo tseleng, ba kopane le Kgabo, yo a bego a bonala a nyakana le se sengwe. O ile a fofela pele ga Tau.
“Ijoo Tau, ke thabetše go go bona,” a realo. “Ke kgopela gore o nthuše go hwetša seipone sa ka. Ke nagana gore go na le yo a se utswitšego.”
“Tloga tseleng Kgabo. Re na le selo sa bohlokwa seo re swanetšego go se dira. Re ihlaganetše go ya go hlasela ntatauwane ye e meditšego diphoofolo le naga,” a realo Tau ka go fela pelo.
Kgabo o tlogile tseleng efela a šala diphoofolo morago ka ge a be a nyaka go bona gore ntatauwane yeo e bjang.
E rile ge diphoofolo di fihla kgauswi le fao go bego go le seipone, ditau, Kubu le Nkwe ba ema gomme ba itokišetša go hlasela. Ba ile ba kitimela seiponeng! Efela ba rile ge ba bona sehlopha sa diphoofolo tša go befelwa se kitimela go bona, ka moka ba phatlalala ka bjangeng bjo botelele. Ba bangwe ba bona ba ile ba patlama fase, ba bangwe ba khutile ka morago ga dithokgwa gomme ba bangwe ba nametše mehlare.
E rile ge Kgabo a lemoga gore diphoofolo di be di tšhošwa ke seipone sa gagwe, a oma ka disego. O ile a kitimela go sona gomme, a itebeletše ge a sega, a re, “Ke hlwele ke go nyaka letšatši lohle, seipone sa ka.”
E rile ge diphoofolo tše dingwe di bona Kgabo a eme pele ga phoofolo ya go makatša le ka fao ntatauwane e bego e mo swere gabotse, ba tšwa fao ba bego ba khutile gona ba thoma go botšiša Kgabo dipotšišo ka ga phoofolo yeo ya go makatša.
“Se ke seipone, ga se phoofolo. O itebelela ka gare ga sona. Le a bona, ke nna ka seiponeng,” gwa hlaloša Kgabo, a swere seipone.
Diphoofolo di rile go kwa se, tša oma ka disego, gomme tša fetša nako ye telele di itebeletše ka seiponeng