text:
KGAOLO YA LESOMETEE
Ke ka Baka la Eng go na le Tlaišego e Kaakaa?
1, 2. Batho ba bantši ba ipotšiša eng?
TSUNAMI e senya motse. Motho yo a swerego sethunya o thunya batho ka kerekeng, a gobatša le go bolaya ba bantši. Kankere e bolaya mma, gomme o tlogela bana ba bahlano.
2 Ge dikotsi goba masetlapelo a go swana le a go boletšwego ka ona ka mo godimo a direga, batho ba bantši ba ipotšiša gore: “Ka baka la’ng?” Batho ba bantši ba ipotšiša gore ke ka baka la eng lefase le tletše ka lehloyo le tlaišego. Na le wena o kile wa ipotšiša potšišo yeo?
3, 4. (a) Ke dipotšišo dife tšeo Habakuku a ilego a di botšiša? (b) Jehofa o ile a mo araba bjang?
3 Ka Beibeleng, re ithuta gore banna bao ba bego ba na le tumelo e tiilego go Modimo le bona ba ile ba botšiša dipotšišo tše bjalo. Ka mohlala, moporofeta Habakuku o ile a botšiša Jehofa gore: “Ke ka baka la’ng o ntesa ke bona tše di kwešago bohloko gomme wena o dula o lebeletše bokgopo? Ke ka baka la’ng ke lebane le bohlakodi le bošoro? Ke ka baka la’ng go ngangišanwa le gona ke ka baka la’ng go dirwa bošoro?”
4 Go Habakuku 2:2, 3, re bala karabo yeo Modimo a ilego a e nea Habakuku ya dipotšišo tša gagwe le kamoo A ilego a mo holofetša gore o tla lokiša boemo bjoo. Jehofa o rata batho ka mo go tseneletšego. Beibele e re: “O a [re] hlokomela.” (1 Petro 5:7) Ge e le gabotse, Modimo o hloile go bona tlaišego go feta rena. (Jesaya 55:8, 9) Ka gona, anke re ahlaahleng potšišo ye e rego: Ke ka baka la’ng go na le tlaišego e kaakaa mo lefaseng?
KE KA BAKA LA ENG GO NA LE TLAIŠEGO E KAAKAA?
5. Ke’ng seo baruti ba bantši ba se bolelago ka tlaišego? Beibele e ruta’ng?
5 Baruti gantši ba bolela gore ge batho ba tlaišega ke thato ya Modimo. Ba bangwe ba bolela gore selo se sengwe le se sengwe seo se diragalelago motho, go akaretša le masetlapelo, se rerilwe ke Modimo gomme le ka mohla re ka se kwešiše gore ke ka baka la eng se direga. Ba bangwe ba re lebaka la gore batho ba hwe, go akaretša le bana, ke gore ba be le Modimo kua legodimong. Eupša seo ga se therešo. Le ka mohla Jehofa ga a dire gore dilo tše mpe di direge. Beibele e re: “Go dira tše kgopo a go be kgole le Modimo wa therešo, le go dira ka go hloka toka a go be kgole le Ramatlaohle!”
6. Ke ka baka la’ng batho ba bantši ba bea Modimo molato bakeng sa tlaišego ka moka e diregago mo lefaseng?
6 Batho ba bantši ba bea Modimo molato bakeng sa tlaišego ka moka e diregago mo lefaseng ka gobane ba nagana gore ke yena a bušago lefase. Eupša ka ge re ithutile go Kgaolo 3, mmuši wa kgonthe wa lefase le ke Sathane Diabolo.
7, 8. Ke ka baka la’ng go na le tlaišego e kaakaa mo lefaseng?
7 Beibele e re botša gore “lefase ka moka le rapaletše matleng a yo kgopo.” (1 Johane 5:19) Mmuši wa lefase le, e lego Sathane, o bogale e bile o sehlogo. O ‘timetša lefase ka moka.’ (Kutollo 12:9) Batho ba bantši ba a mo ekiša. Ka gona le ke le lengwe la mabaka ao lefase le tletšego ka maaka, lehloyo le bošoro.
8 Go na le mabaka a mangwe ao ka ona go nago le tlaišego e kaakaa mo lefaseng. Ka morago ga gore Adama le Efa ba se kwe Modimo, ba ile ba fetišetša sebe go bana ba bona. Le gona ka baka la sebe, batho ba dira gore batho ba bangwe ba tlaišege. Gantši ba nyaka gore ba be bohlokwa kudu go feta ba bangwe. Ba alwa, ba ya ntweng gomme ba gatelela ba bangwe. (Mmoledi 4:1; 8:9) Ka dinako tše dingwe batho ba tlaišega ka baka la “nako le ditiragalo tšeo di sa letelwago.” (Mmoledi 9:11) Ge ba le lefelong le le fošagetšego ka nako e fošagetšego, ba ka welwa ke dikotsi le go diragalelwa ke dilo tše dingwe tše mpe.
9. Ke ka baka la’ng re ka kgodišega gore Jehofa o na le lebaka le le kwagalago la go dumelela tlaišego gore e tšwele pele e le gona?
9 Jehofa le ka mohla ga a dire gore go be le tlaišego. Ga se ra swanela go mmea molato ka dintwa, bosenyi le ka tsela yeo batho ba swarwago gampe. Modimo ga a dire gore dikotsi tše bjalo ka ditšhišinyego tša lefase, madimo le mafula di be gona. Eupša o ka ipotšiša gore: ‘Ge e ba Jehofa e le Modimo yo matla legohleng, ke ka baka la’ng a sa thibele dilo tšeo tše mpe gore di se direge?’ Re a tseba gore Modimo o tloga a na le taba le rena, ka gona o swanetše go ba a na le lebaka le le kwagalago la go dumelela tlaišego gore e tšwele pele e le gona.
LEBAKA LEO MODIMO A DUMELELAGO TLAIŠEGO
10. Sathane o ile a latofatša Jehofa ka’ng?
10 Kua serapeng sa Edene, Diabolo o ile a fora Adama le Efa. Sathane o ile a latofatša Modimo ka gore ke Mmuši yo mobe. O ile a bolela gore Modimo o be a tima Adama le Efa selo se itšego se sebotse. Sathane o be a nyaka gore ba dumele gore yena o be a tla ba mmuši yo kaone go feta Jehofa le gore ga ba hloke Modimo.
11. Ke potšišo efe yeo re swanetšego go e araba?
11 Adama le Efa ba ile ba se kwe Jehofa le go rabela go yena. Ba be ba nagana gore ba na le tshwanelo ya go ikgethela se se lokilego le se se fošagetšego. Jehofa o be a tla hlatsela bjang gore marabele a a be a bolela maaka le gore yena o tseba seo se tlago go re hola?
12, 13. (a) Ke ka baka la’ng Jehofa a se a ka a fediša marabele le semeetseng? (b) Ke ka baka la’ng Jehofa a ile a dumelela Sathane gore e be mmuši wa lefase le le gore batho ba ipuše?
12 Jehofa ga se a ka a fediša Adama le Efa le semeetseng. Go e na le moo, o ile a ba dumelela gore ba be le bana. Ke moka Jehofa o ile a dira gore bana ba Adama le Efa ba kgone go ikgethela yoo ba nyakago e e ba mmuši wa bona. Morero wa Jehofa e be e le gore lefase le tlale ka batho bao ba phethagetšego, gomme seo se be se tla direga go sa šetšwe seo Diabolo a lekago go se dira.
13 Sathane o ile a belaela tsela ya Jehofa ya go buša pele ga barongwa ba dimilione. (Jobo 38:7; Daniele 7:10) Ka gona Jehofa o ile a nea Sathane nako ya go hlatsela ge e ba seo a se bolelago e le therešo. Le gona Modimo o ile a nea batho nako ya go ipuša ka tlase ga taolo ya Sathane gore ba bone ge e ba ba tla atlega ntle le thušo ya Modimo.
14. Nako yeo batho ba e feditšego ba ipuša e hlatsetše’ng?
14 Batho ba lekile go ipuša ka mengwaga e dikete, eupša ba paletšwe. Go bonagetše gore Sathane o bolela maaka. Batho ba hloka thušo ya Modimo. Moporofeta Jeremia o be a nepile ge a be a re: “Ke tseba gabotse, wena Jehofa, gore tsela ya motho ga e matleng a gagwe. Ga go matleng a motho yo a sepelago gore a laole dikgato tša gagwe.”
KE KA BAKA LA ENG JEHOFA A TŠEA NAKO E KAAKAA?
15, 16. (a) Ke ka bala la’ng Jehofa a dumeletše tlaišego gore e be gona ka nako e telele gakaakaa? (b) Ke ka baka la’ng Jehofa a se a lokiša mathata ao a bakilwego ke Sathane?
15 Ke ka baka la’ng Jehofa a dumeletše tlaišego gore e be gona ka nako e telele gakaakaa? Ke ka baka la’ng a sa thibele dilo tše mpe gore di se direge? Go tšere nako go hlatsela gore pušo ya Sathane e paletšwe. Batho ba lekile mehuta ka moka ya go buša, eupša ga se ba atlega. Le ge ba dirile tšwelopele ya thutamahlale le thekinolotši, eupša go hloka toka, bodiidi, bosenyi le dintwa di oketšegile go feta le ge e le neng pele. Re ka se kgone go ipuša ntle le Modimo.
16 Lega go le bjalo, Jehofa ga se a lokiša mathata ao a bakilwego ke Sathane. Ge a be a ka a lokiša, se se be se tla bolela gore o thekga bogoši bja Sathane. Modimo a ka se tsoge a thekga bogoši bja Sathane. Le gona, batho ba be ba tla nagana gore ba ka kgona go ipuša. Eupša ao ke maaka, e bile Jehofa a ka se a thekge. Ga a ke a bolela maaka.
17, 18. Jehofa o tla dira’ng ka dilo ka moka tšeo Sathane a di sentšego?
17 Na Jehofa a ka lokiša dilo tšeo di sentšwego ke borabele bja Sathane le batho? Ee. Go Modimo, dilo ka moka di a kgonega. Jehofa o a tseba gore o tla araba neng ka mo go kgotsofatšago dilo ka moka tšeo Sathane a mo latofaditšego ka tšona. Ke moka o tla dira lefase gore e be paradeise, ka ge a be a rerile bjalo. Bohle “bao ba lego mabitleng” ba tla tsošwa. (Johane 5:28, 29) Le ka mohla batho ba ka se babje goba go hwa. Jesu o tla lokiša dilo ka moka tšeo Sathane a di sentšego. Jehofa o tla diriša Jesu go “fediša mediro ya Diabolo.” (1 Johane 3:8) Re leboga Jehofa gore gona bjale ga a re felele pelo e le gore re kgone go mo tseba le go mo kgetha gore e be Mmuši wa rena. (Bala 2 Petro 3:9, 10.) Le ge re tlaišega, o re thuša gore re kgotlelele.
18 Jehofa ga a re gapeletše gore re kgethe yena gore a re buše. O file batho mpho ya tokologo ya boikgethelo. Anke re ahlaahleng seo mpho ye ya bohlokwa kudu e se bolelago go rena.
O TLA DIRIŠA BJANG MPHO YA TOKOLOGO YA BOIKGETHELO?
19. Ke mpho efe e kgahlišago yeo Jehofa a re filego yona? Ke ka baka la’ng re swanetše go leboga mpho ye?
19 Mpho ye e kgahlišago ya tokologo ya boikgethelo yeo Jehofa a re filego yona e re dira gore re fapane le diphoofolo. Gantši diphoofolo di dira dilo ka tlhago, eupša rena re kgona go kgetha kamoo re nyakago go phela ka gona le go kgetha ge e ba re nyaka go kgahliša Jehofa. (Diema 30:24) Le gona, ga re swane le metšhene yeo e dirago feela dilo tšeo e hlametšwego go di dira. Re na le tokologo ya go ikgethela seo re nyakago go ba sona, go ikgethela bagwera le go ikgethela seo re nyakago go se dira ka maphelo a rena. Jehofa o nyaka gore re thabele bophelo.
20, 21. Ke kgetho efe e kaone yeo o ka e dirago gona bjale?
20 Jehofa o nyaka gore re mo rate. (Mateo 22:37, 38) O swana le tate yo a thabelago go kwa ngwana wa gagwe a bolela go tšwa pelong e sego ka go gapeletšwa gore: “Ke a go rata.” Jehofa o re file tokologo ya go kgetha ge e ba re tla mo hlankela goba go se bjalo. Sathane, Adama le Efa ba ile ba kgetha go se kwe Jehofa. Wena o tla diriša bjang mpho ya gago ya tokologo ya boikgethelo?
21 Diriša tokologo ya gago ya boikgethelo go hlankela Jehofa. Go na le batho ba bangwe ba dimilione bao ba kgethilego go thabiša Modimo e sego Sathane. (Diema 27:11) O ka dira’ng gona bjale gore o tle o phele lefaseng le lefsa la Modimo ge a fedišitše tlaišego ka moka? Kgaolo e latelago e tlo araba potšišo yeo.


c: text/html

text:
Beibele Inthaneteng | PHETOLELO YA LEFASE LE LEFSA YA MANGWALO A MAKGETHWA
O ka rata go bala sehlogo se ka leleme lefe? %%
Baahlodi 7:1-25
7 Jerubaali,+ e lego Gideone,+ le batho ka moka bao ba bego ba na le yena ba tsoga ka masa ba hloma mešaša sedibeng sa Harode; mešaša ya Bamidiane e be e le ka leboa la moo ba bego ba le gona, e le mmotong wa More wo o lego moeding.2 Bjale Jehofa a re go Gideone: “Batho bao o nago le bona ke ba bantši kudu gore nka gafela Bamidiane diatleng tša bona.+ Mohlomongwe Baisiraele ba ka ikgantšhetša nna,+ ba re: ‘Re iphološitše ka diatla tša rena.’+3 Hle goeletša o le moo batho ba go kwago, o re: ‘Ke mang yo a boifago e bile a thothomela? Gona a a boele morago.’”+ Ka gona, Gideone a ba leka ka mantšu ao. Ka go dira bjalo, banna ba dikete tše masomepedi-pedi (22 000) ba boela morago gomme gwa šala ba dikete tše lesome (10 000).4 Le gona moo Jehofa a re go Gideone: “Batho e sa dutše e le ba bantši kudu.+ Ba theošetše meetseng gore ke go lekele bona moo. E tla re mang le mang yo ke go botšago ka yena gore: ‘Yo o tla ya le wena,’ ke yena yo a tlago go ya le wena, eupša yo mongwe le yo mongwe yo ke go botšago ka yena gore: ‘Yo a ka se ye le wena,’ yena yoo a ka se ye le wena.”5 Ka gona Gideone a theošetša batho meetseng.+Ke moka Jehofa a re go yena: “Yo mongwe le yo mongwe yo a kgaphetšago meetse lelemeng go etša mpša ge e hlaputla meetse ka leleme, o mmeele ka thoko, le gona o dire bjalo le ka mang le mang yo a khunamago ka matolo ge a enwa.”+6 Palo ya bao ba bego ba kgaphetša meetse melomong ya bona ka diatla ya ba banna ba makgolotharo. Ge e le batho ba bangwe bona ba ile ba khunama ka matolo ge ba enwa meetse.7 Jehofa a re go Gideone: “Ke tla le phološa ka banna ba makgolotharo bao ba kgapheditšego meetse, gomme ke tla gafela Bamidiane diatleng tša lena.+ Ge e le batho ba bangwe ka moka, anke yo mongwe le yo mongwe a ye motseng wa gagwe.”8 Ka gona ba tšea mefago ya batho bale ba bangwe ka moka le manaka+ a bona gomme Gideone a gomišetša banna ka moka ba Isiraele morago, yo mongwe le yo mongwe a ya motseng wa gagwe; yena a šala le banna ba makgolotharo. Mešaša ya Bamidiane yona e be e le moeding ka tlase ga moo a bego a le gona.+9 Bošegong bjoo+ Jehofa a re go yena: “Tsoga o theogele mešašeng, ka gobane ke e gafetše seatleng sa gago.+10 Eupša ge e ba o boifa go theogela mešašeng,+ gona theoga le mohlanka wa gago, Pura.11 O theetše seo ba tlago go se bolela,+ ke moo diatla tša gago di tlago go tia matla+ gomme wa theogela mešašeng.” Ka morago ga moo yena le mohlanka wa gagwe, Pura, ba theogela kgauswi le bao ba bego ba le mešašeng bao ba bego ba itlhametše ntwa.12 Bamidiane le Baamaleke gotee le batho ka moka ba tšwago ka Bohlabela+ ba be ba tletše molaleng ka bontši kudu bjalo ka ditšie;+ dikamela tša bona+ di be di se na palo, e le tše dintši kudu bjalo ka lešabašaba leo le lego lešing la lewatle.13 Gideone a tla gomme a kwa monna yo mongwe a laodišetša mogwera wa gagwe toro, a re: “Toro yeo ke e lorilego+ še. Ke bone senkgwa sa garase* sa nkgokolo se kgokologela mešašeng ya Bamidiane. Sa fihla tenteng sa e otla kudu moo e ilego ya wa,+ sa phethola tente gomme ya burama.”14 Ke moka mogwera wa gagwe a mo fetola a re:+ “Ga se se sengwe ge e se tšhoša ya Gideone+ morwa wa Joashe, monna wa Isiraele. Modimo wa therešo+ o gafetše Bamidiane le mešaša ya bona ka moka seatleng sa gagwe.”+15 Ya re ge Gideone a kwele go laodišwa ga toro le go hlaloswa ga yona,+ a rapela.+ Ka morago ga moo a boela mešašeng ya Baisiraele gomme a re: “Tsogang,+ gobane Jehofa o gafetše mešaša ya Bamidiane diatleng tša lena.”16 Ke moka a arola banna ba makgolotharo ka mephato e meraro ya madira, a ba swariša manaka+ diatleng tša bona ka moka le dibjana tše dikgolo tšeo di se nago selo gomme a tsenya dirumula ka dibjaneng tše dikgolo.17 A re go bona: “Le ithuteng ka go ntšhetša, gomme le dire bjalo. Ge ke fihla moo mešaša e gomago gona, gona le dire kamoo ke tlago go dira ka gona.18 Ge nna le bohle bao ke nago le bona re letša manaka, le lena le letše manaka go dikologa mešaša+ ka moka, le re: ‘Tšhoša ya Jehofa+ le ya Gideone!’”19 Ka morago Gideone a tla le banna ba lekgolo bao ba bego ba na le yena moo go gomago mešaša ge go be go thoma nako ya bošegogare ya go hlapetša.+ Bahlapetši ba be ba sa tšwa go šuthelelana. Gideone le banna ba gagwe ba letša manaka,+ ba pšhatlaganya dibjana tše dikgolo tša meetse tšeo ba bego ba di swere diatleng tša bona.+20 Ke moka mephato e meraro ya madira ya letša manaka,+ ya pšhatlaganya dibjana tše dikgolo, ya swara dirumula ka diatla tša le letshadi gomme ka diatla tša le letona ya swara manaka gore e a letše, ya goeletša, ya re: “Tšhoša ya Jehofa+ le ya Gideone!”21 Nakong ye ka moka yo mongwe le yo mongwe o be a eme lefelong la gagwe, ka moka ba dikologile mešaša gomme batho ka moka bao ba bego ba le mešašeng ba kitima, ba goeletša ba tšhaba.+22 Banna ba makgolotharo+ ba dulela go letša manaka+ gomme Jehofa a dira gore bohle bao ba lego mešašeng+ ba hlabane ka ditšhoša; bona bao ba tšhaba ba yo fihla Bethe-shitha, ba lebile Tserara go fihla ka ntle ga Abele-mehola+ kgauswi le Tabathe.23 Ka nako yeo banna ba Isiraele ba kgoboketšwa go tšwa go bana ba Nafutali,+ ba Ashere+ le ba Manase+ ka moka gomme ba rakediša+ Bamidiane.24 Gideone a romela baromiwa dithabeng ka moka tša Efuraime,+ a re: “Theogang le yo gahlanetša Bamidiane le ba ete pele, le thope matšibogo a Noka ya Jorodane le dinokana tšeo di elelago ka go yona go fihla ka Bethe-bara.” Ka gona banna ka moka ba Efuraime ba kgoboketšwa, ba thopa matšibogo+ a Noka ya Jorodane le dinokana tšeo di elelago ka go yona go fihla ka Bethe-bara.25 Ba thopa le dikgošana tše pedi tša Midiane e lego Orebe le Seebe;+ ba bolaela Orebe leswikeng la Orebe,+ gomme Seebe ba mmolaela segatelong sa beine. Ba rakediša Bamidiane,+ gomme ba tliša hlogo ya Orebe le ya Seebe go Gideone seleteng sa Noka ya Jorodane.+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Na Beibele e re Botša Ditaba ka Moka Mabapi le Jesu?
Na go ka direga gore mohlomongwe Jesu ga se a hwela Gologotha, bjalo ka ge Beibele e bolela, gomme o ile a phologa? Na go ka direga gore o nyetše Maria Magdalena le go ba le bana le yena? Goba na e ka ba e be e le modira-mehlolo yo a bego a gana boithabišo bjohle bja lefase le? Na a ka ba a be a ruta dithuto tšeo di fapanago le seo re se balago ka Beibeleng?
DIKAKANYO tše bjalo di tšweletše ka bontši nywageng ya morago-bjale, ka gobane dipuku le difilimi tše di tumilego di phatlaladitše dikgopolo tšeo. Ka ntle le dinonwane tše ipiletšago, go bile le dipuku tše dintši le dihlogo tšeo di lebišago tlhokomelo mangwalong a apokrifa a lekgolong la bobedi le la boraro la nywaga C.E., ao a bolelago gore a utolla ditherešo tša mabapi le Jesu tšeo Diebangedi di di tlogetšego. Na dipolelo tše bjalo e ka ba e le therešo? Na re ka kgodišega gore Beibele e re botša therešo e feletšego ka Jesu?
Gore re arabe dipotšišo tšeo, re ka thušwa ke go hlahloba dintlha tše tharo tše bohlokwa tša motheo. Ya pele, re swanetšego go tseba taba e bohlokwa mabapi le banna bao ba ngwadilego Diebangedi le gore ba di ngwadile neng; ya bobedi, re swanetše go hlahloba gore ke mang yo a kopantšego dipuku tša Beibele le gona bjang; ya boraro, re swanetše go tseba gore dipuku tša apokrifa di thomile kae le gore di fapana bjang le dipuku tša kgonthe tšeo di amogelwago e le tše kgethwa. *
Mangwalo a Bakriste a Segerika a Ngwadilwe Neng, Gona ke Mang?
Go ya ka methopo e mengwe, Ebangedi ya Mateo e ngwadilwe ngwageng wa seswai ka morago ga lehu la Kriste, ke gore, mo e ka bago ka 41 C.E. Diithuti tše dintši di nagana gore e ngwadilwe ka morago ga moo, eupša ka kakaretšo go dumelwa gore dipuku tša Mangwalo a Bakriste a Segerika di ngwadilwe lekgolong la pele la nywaga C.E.
Dihlatse tše di bonego bophelo bja Jesu, lehu la gagwe le go tsošwa ga gagwe di be di sa phela ka nako yeo; di be di ka kgonthišiša dipego tšeo tša Ebangedi. Le gona di be di ka pepentšha diphošo le ge e le dife gabonolo. Moporofesara F. F. Bruce o re: “E nngwe ya dintlha tše di kwagalago mokgweng wa baapostola wa go ruta ke go kgodiša bao ba bego ba e-kwa; ga se ba fo bolela gore, ‘Re dihlatse tša dilo tše,’ eupša ba boletše le gore, ‘Ka ge le lena le tseba’ (Ditiro 2:22).”
Mangwalo a Bakriste a Segerika a ngwadilwe ke bomang? Ba be ba akaretša ba bangwe ba baapostola ba 12 ba Jesu. Bona gotee le bangwadi ba bangwe ba Beibele, ba bjalo ka Jakobo, Juda mohlomongwe le Mareka, ba be ba le gona letšatšing la Pentekoste ya 33 C.E. ge phuthego ya Bokriste e be e hlongwa. Bangwadi ka moka go akaretša le Paulo, ba be ba dirišana le sehlopha se bušago sa mathomo sa phuthego ya Bokriste ya lekgolong la pele la nywaga, seo se bego se akaretša baapostola le bagolo kua Jerusalema.—Ditiro 15:2, 6, 12-14, 22; Bagalatia 2:7-10.
Jesu o ile a laela balatedi ba gagwe gore ba tšwele pele ka modiro wa boboledi le wa go ruta woo a o thomilego. (Mateo 28:19, 20) O ile a ba a bolela gore: “Yo a le theetšago, o theetša le nna.” (Luka 10:16) Go feta moo, o ile a ba holofetša gore moya o mokgethwa wa Modimo, goba matla a šomago, o be o tla ba nea matla ao ba a nyakago bakeng sa go dira modiro woo. Ka gona, ge mangwalo a be a e-tšwa go baapostola goba go badirišani ba bona—banna bao ba neilego bohlatse bjo bo kwagalago bja gore ba šegofaditšwe ka moya o mokgethwa wa Modimo—Bakriste ba peleng ka ntle le pelaelo ba ile ba amogela dipuku tše bjalo e le tša kgonthe.
Bangwadi ba bangwe ba Beibele ba ile ba hlatsela gore seo bangwadi ba bangwe ba se ngwadilego ke therešo e bile se buduletšwe ke Modimo. Ka mohlala, moapostola Petro o ile a tsopola mangwalo a Paulo gomme a bolela ka ona e le karolo ya “Mangwalo a mangwe ka moka.” (2 Petro 3:15, 16) Paulo o be a lemoga gore baapostola le baporofeta ba bangwe ba Bakriste ba be ba buduletšwe ke Modimo.—Baefeso 3:5.
Ka gona, dipego tša Ebangedi di bontšha ka mo go kwagalago gore ke tša therešo le gore di ka botwa. Ga se feela dinonwane. Ke dihistori tšeo di begilwego ka kelohloko ke banna bao ba bonego ka mahlo bao ba bego ba buduletšwe ka moya o mokgethwa wa Modimo.
Ke Mang yo a Kgethilego Lelokelelo la Dipuku tša Beibele?
Bangwadi ba bangwe ba boletše gore lelokelelo la dipuku tša Mangwalo a Bakriste a Segerika le kgethilwe nywaga-kgolo e mentši ka morago ke kereke yeo e nago le matla yeo e laetšwego ke Mmušiši Constantine. Lega go le bjalo, bohlatse ga bo bontšhe bjalo.
Ka mohlala, ela hloko seo Oskar Skarsaune, Moporofesara wa Histori ya Kereke a se bolelago: “Phetho ya gore ke mangwalo afe ao a bego a swanetše go ba karolo ya Testamente e Mpsha, le gore ke afe ao a bego a se a swanela go ba karolo ya yona, ga se ya dirwa ke lekgotla la kereke goba ke motho le ge e le ofe . . . Go dirišitšwe mokgwa o bonolo le o bohlale: Dingwalwa tša lekgolong la pele la nywaga C.E. tšeo di bego di tšewa e le tše ngwadilwego ke baapostola goba bašomi-gotee le bona di be di lebelelwa e le tše ka botwago. Dingwalwa tše dingwe, mangwalo, goba ‘diebangedi’ tšeo di ilego tša ngwalwa ka morago di be di sa akaretšwe . . . Mokgwa wo o be o šetše o phethilwe lebaka le letelele pele Constantine a e-ba gona le lebaka le letelele pele ga ge kereke ya gagwe ya matla e ka hlongwa. E be e le kereke ya bahwela-tumelo, e sego kereke ya matla, yeo e re neilego Testamente e Mpsha.”
Ken Berding, moporofesara-gotee yoo thuto ya gagwe e lego Mangwalo a Bakriste a Segerika, o hlalosa kamoo lelokelelo la dipuku tša Beibele le tšweletšego ka gona, ka gore: “Kereke ya ga se ya ikgethela dipuku tšeo di bego di swanetše go ba karolo ya Beibele; ke mo go swanetšego go bolela gore kereke e ile ya lemoga dipuku tšeo Bakriste ba bego ba di lebelela e le Lentšu la Modimo.”
Lega go le bjalo, na e be e le Bakriste bao ba ikokobeditšego ba lekgolong la pele la nywaga bao ba ilego ba kgetha lelokelelo la dipuku tša Beibele? Beibele e re botša gore selo se sengwe se bohlokwa—le se matla—se be se šoma.
Go ya ka Beibele, e nngwe ya dimpho tša mehlolo tša moya tšeo di ilego tša newa nywaga-someng ya peleng ya phuthego ya Bokriste e be e le ya “go lemoga dipolelo tše di buduletšwego.” (1 Bakorinthe 12:4, 10) Ka gona, ba bangwe ba Bakriste bao ba ile ba newa bokgoni bjo bo phagametšego bja batho bja go lemoga phapano magareng ga dipolelo tšeo di bego di buduletšwe ke Modimo le tšeo di bego di se tša budulelwa. Ka gona, Bakriste lehono ba ka kgodišega gore Mangwalo ao a akareditšwego ka Beibeleng a be a lebelelwa e le ao a buduletšwego.
Ka gona, go molaleng gore lelokelelo la dipuku tša Beibele le ile la kgoboketšwa mathomong ka tlhahlo ya moya o mokgethwa. Go tloga mafelelong a lekgolo la bobedi la nywaga C.E., bangwadi ba bangwe ba ile ba bolela ka go nepagala ga dipuku tša Beibele. Lega go le bjalo, bangwadi ba ga se ba ka ba dira phetho ya gore ke mangwalo afe ao a bego a swanetše go ba karolo ya Beibele; ba be ba fo ba ba hlatsela seo Modimo a bego a šetše a se amogetše ka baemedi ba gagwe, bao ba bego ba hlahlwa ke moya wa gagwe.
Dingwalwa tša bogolo le tšona di nea bohlatse bja go thekga lelokelelo la dipuku tša Beibele leo le amogelwago lehono. Go na le dingwalwa tše fetago 5 000 tša Mangwalo a Segerika ka leleme la mathomo, go akaretša le tše dingwe tša lekgolong la bobedi le la boraro la nywaga. Ke dingwalwa tše, e sego tša apokrifa, tšeo di bego di lebelelwa e le tša kgonthe lekgolong la pele la nywaga C.E. le gona ke tšona tšeo di ilego tša ngwalollwa le go phatlalatšwa ka boati.
Lega go le bjalo, bohlatse bjo bo lego go tšona ke bjo bohlokwa kudu bja gore lelokelelo la dipuku tša Beibele ke la kgonthe. Lelokelelo la dipuku tša Beibele le dumelelana le “mantšu a phedišago” ao re a hwetšago ka Beibeleng ka moka. (2 Timotheo 1:13) A kgothaletša babadi go rata, go rapela, le go hlankela Jehofa, le gona a lemoša batho kgahlanong le ditumela-khwele, botemona le go rapela diphoofolo. A hlalosa histori ka go nepa le gona a na le boporofeta bja kgonthe. Le gona a kgothaletša babadi go rata batho ba bangwe. Dipuku tša Mangwalo a Bakriste a Segerika di na le dintlha tše bjalo tše di kgahlišago kudu. Na dipuku tša apokrifa di bjalo?
Dipuku tša Apokrifa di Fapane Bjang?
Dipuku tša Apokrifa di fapana kudu le lelokelelo la dipuku tša Beibele. Dipuku tše tša Apokrifa ke tša go tloga bogareng bja lekgolo la bobedi la nywaga, nako e telele ka morago ga ge dipuku tša Beibele di ngwadilwe. Di hlalosa Jesu le Bokriste ka tsela yeo e sa dumelelanego le Mangwalo a buduletšwego.
Ka mohlala, Ebangedi ya Thomas ka go Apokrifa e bolela ka dilo tše dintši tše makatšago tšeo e rego di boletšwe ke Jesu, tše bjalo ka taba ya gore o tla fetoša Maria monna gore a tle a kgone go tsena Mmušong wa legodimo. Ebangedi ya Thomas ya Bosea e hlalosa Jesu yo monyenyane e le ngwana yo kgopo yoo ka boomo a ilego a dira gore ngwana yo mongwe a hwe. Ditiro tša Paulo le Ditiro tša Petro ka go Apokrifa di gatelela gore motho a se be le dikopano tša botona le botshadi le gona di kgothaletša basadi gore ba kgaogane le banna ba bona. Ebangedi ya Juda e hlalosa Jesu a be a sega barutiwa ba gagwe ge ba be ba rapelela dijo. Dikgopolo tše bjalo di thulana le seo se hwetšwago ka dipukung tša Beibele.—Mareka 14:22; 1 Bakorinthe 7:3-5; Bagalatia 3:28; Baheberu 7:26.
Dingwalwa tše dintši tša Apokrifa di bontšha ditumelo tša ma-Gnostic, ao a dumelago gore Mmopi, Jehofa, ga se Modimo yo a lokilego. Le gona a dumela gore tsogo ga se ya kgonthe, le gore dilo ka moka tše di bonagalago ke tše mpe, le gore Sathane e be e le mothopo wa lenyalo le go ba le bana.
Dipuku tše dintši tša Apokrifa di bitšwa ka maina a batho ba ka Beibeleng eupša ga se tša ngwalwa ke bona. Na ke ka boradia ge dipuku tše di ile tša se akaretšwe ka Beibeleng? Setsebi se sengwe sa apokrifa, M. R. James, se re: “Ga se taba ya ge e ba motho yo mongwe a di ntšhitše ka Testamenteng e Mpsha: tšona ka botšona di ikarotše.”
Bangwadi ba Beibele ba Ile ba Lemoša ka Bohlanogi Bjoo bo Bego bo tla tla
Ka dipukung tša Beibele, re hwetša ditemošo tše mmalwa mabapi le bohlanogi bjoo bo bego bo tla ba gona gomme bja senya phuthego ya Bokriste. Ge e le gabotse, bohlanogi bjo bo be bo šetše bo thomile lekgolong la pele la nywaga, eupša baapostola ba ile ba bo šitiša go phatlalala. (Ditiro 20:30; 2 Bathesalonika 2:3, 6, 7; 1 Timotheo 4:1-3; 2 Petro 2:1; 1 Johane 2:18, 19; 4:1-3) Ditemošo tše bjalo di dira gore re kwešiše lebaka leo ka lona dipuku tšeo di ilego tša tšwelela ka morago ga go hwa ga baapostola, e lego dipuku tšeo di ilego tša thulana le dithuto tša Jesu.
Ke therešo gore go diithuti tše dingwe le go bo-radihistori ba bangwe, dipuku tše di ka bonala e le tša kgale e bile di hlomphega. Eupša ela hloko: Go ka thwe’ng ge e ba diithuti di ka kgoboketša dipuku tše dintši tšeo di se nago tsebišo ya therešo tšeo di gatišitšwego lehono, mohlomongwe ba di tšea dimakasineng tša mabarebare le dikgatišong tša ditirelo tša madumedi, gomme ba di boloka ka legageng? Na go feta ga nako go be go ka dira gore dipuku tšeo e be tša therešo le tše ka botwago? Ka morago ga nywaga e 1 700, na maaka le ditaba tše sa kwagalego ka matlakaleng ao di tla fetoga therešo, e le feela ka gobane dikgatišo tšeo e le tša kgale?
Ga go bjalo le gatee! Go a swana le ka dipolelo tša gore Jesu o be a nyetše Maria Magdalena le ka dipolelo tše dingwe tše makatšago tšeo di hwetšwago ka dipukung tša apokrifa. Ke ka baka la’ng o ka bota methopo e sa botegego, kudu-kudu ge e ba tšeo di botegago di hwetšwa gabonolo? Selo se sengwe le se sengwe seo Modimo a nyakago re se tseba mabapi le Morwa wa gagwe se ka Beibeleng—pego yeo re ka e botago.
^ ser. 4 Go na le dipuku tše 66 tšeo ka kakaretšo di amogelwago e le lelokelelo la dipuku tša Beibele tšeo di neago bohlatse bjo bo kgodišago bja gore di buduletšwe ke Modimo le gore ke karolo ya Lentšu la Modimo leo le feletšego le le bohlokwa.


text:
Beibele Inthaneteng | PHETOLELO YA LEFASE LE LEFSA YA MANGWALO A MAKGETHWA
O ka rata go bala sehlogo se ka leleme lefe? %%
Mateo 7:1-29
7 “Tlogelang go ahlola+ gore le se ahlolwe,2 gobane kahlolo ye le ahlolago ka yona, le tla ahlolwa ka yona;+ kelo yeo le elago ka yona, ba tla le elela ka yona.+3 Ka gona, ke ka baka la’ng o lebelela lehlokwa le le lego ka leihlong la ngwaneno eupša o sa šetše kota ye e lego ka leihlong la gago?+4 Goba o ka botša bjang ngwaneno wa re: ‘Anke ke ntšhe lehlokwa le le lego ka leihlong la gago,’ mola wena o na le kota ka leihlong la gago?+5 Wena moikaketši! Ntšha pele kota ka leihlong la gago, ke moka o tla bona gabotse kamoo o ka ntšhago lehlokwa ka leihlong la ngwaneno.6 “Le se ke la nea dimpša se sekgethwa,+ le ge e le go lahlela diperela tša lena pele ga dikolobe, gore di se ke tša di gataka+ ka ditlhako tša tšona tša retologa tša le gobatša.7 “Tšwelang pele le kgopela,+ le tla newa; tšwelang pele le tsoma, le tla hwetša; tšwelang pele le kokota,+ le tla bulelwa.8 Gobane yo mongwe le yo mongwe yo a kgopelago o a amogela,+ gomme yo mongwe le yo mongwe yo a tsomago o a hwetša, le yo mongwe le yo mongwe yo a kokotago o tla bulelwa.9 Ruri motho ke mang mo gare ga lena yo ge morwa wa gagwe+ a mo kgopelago senkgwa a ka mo fago leswika?10 Goba mohlomongwe ge a kgopela hlapi, a ka mo fago noga?11 Ka gona, ge e ba lena gaešita le ge le le kgopo+ le tseba go nea bana ba lena dimpho tše dibotse, gona Tatago lena yo a lego magodimong o tla nea gakaakang dilo tše dibotse+ go bao ba mo kgopelago!12 “Ka baka leo, dilo tšohle tše le nyakago batho ba le dira tšona,+ le lena le ba dire tšona. Se ge e le gabotse, ke seo se bolelwago ke Molao le Baporofeta.*+13 “Tsenang ka kgoro e tshesane+ gobane tsela e išago tshenyegong e petleke e bile e phatlaletše gomme bao ba tsenago ka yona ke ba bantši;14 anthe kgoro e išago bophelong ke e tshesane gomme tsela ya yona e pitlagane, le gona ke ba sego kae ba ba e hwetšago.+15 “Phafogelang baporofeta ba maaka+ bao ba tlago go lena ba apere matlalo a dinku+ eupša ka gare e le diphiri tše di gagolago.+16 Le tla ba tseba ka dienywa tša bona.+ Na batho ba ke ba fule diterebe meetlweng goba mago dimeleng tše di hlabago?+17 Ka mo go swanago, sehlare se sengwe le se sengwe se sebotse se enywa dienywa tše dibotse, eupša sehlare se sengwe le se sengwe se se bodilego se enywa dienywa tše di hlokago mohola.+18 Sehlare se sebotse se ka se enywe dienywa tše di hlokago mohola; le sehlare se se bodilego se ka se enywe dienywa tše dibotse.19 Sehlare se sengwe le se sengwe se se sa enywego dienywa tše dibotse se a rengwa sa lahlelwa mollong.+20 Ka gona, ruri batho bao le tla ba tseba ka dienywa tša bona.+21 “Ga se yo mongwe le yo mongwe yo a rego go nna: ‘Morena, Morena,’ a tlago go tsena Mmušong wa magodimo, eupša go tla tsena yo a dirago+ thato ya Tate yo a lego magodimong.+22 Ba bantši ba tla re go nna letšatšing leo: ‘Morena, Morena,+ na ga se ra ka ra porofeta ka leina la gago, ra leleka batemona ka leina la gago, ra dira mediro e mentši e matla ka leina la gago?’+23 Lega go le bjalo, ke tla ba botša ka re: Ga se ka ka ka le tseba!+ Tlogang go nna lena ba go hloka molao.+24 “Ka gona, yo mongwe le yo mongwe yo a kwago dipolelo tše tša ka gomme a di dira o tla swantšhwa le monna yo a nago le temogo, yo a agilego ntlo ya gagwe godimo ga leswika.+25 Pula ya tšhologa le meetsefula a tla le diphefo tša tšutla tša wela ntlo yeo, eupša ya se buragane, gobane e be e theilwe godimo ga leswika.26 Go feta moo, yo mongwe le yo mongwe yo a kwago dipolelo tše tša ka gomme a sa di dire+ o tla swantšhwa le monna wa lešilo,+ yo a agilego ntlo ya gagwe lešabašabeng.27 Pula ya tšhologa le meetsefula a tla le diphefo tša tšutla tša wela ntlo+ yeo gomme ya buragana, go wa ga yona ya ba mo gogolo.”+28 Bjale ge Jesu a feditše dipolelo tše, mafelelo ya ba gore mašaba a ile a tlabja kudu+ ke tsela ya gagwe ya go ruta,29 gobane o be a ba ruta bjalo ka motho yo a nago le matla,+ e sego bjalo ka bamangwalo ba bona.
Mengwalo ya tlase
^ Polelwana “Molao le Baporofeta” e šupa go Mangwalo ka moka a Seheberu.


text:
Translation of century in Northern Sotho
century
ngwagakgolo
nounPlural centuries
1ngwagakgololekgolo la mengwaga‘My grandfather was born at the beginning of the 20th century’ — Rakgolo o belegwe mathomong a ngwagakgolong wa 20‘During the 18th century, authors started writing about the heroes of this country’ — Ka ngwagakgolo wa bolesomeseswai bangwadi ba ile ba thoma go ngwala ka bagale ba naga ye
2Sportsentšhwari‘He scored his first century in test cricket today’ — O korile sentšhwari ya gagwe ya mathomo mo tekong ya khrikhete lehono
- 100 runs scored by a batsman in cricket


text:
Phetolelo ya understanding ka go Sesotho sa Leboa
understanding
kwešišo
leinaPlural understandings
1kwešišotemogo‘You must have an understanding of this paragraph that we are reading so that you can answer the following questions’ — Le swanetše go ba le kwešišo ka ga temana ye re e badilego gore le tle le kgone go araba dipotšišo tše di latelago‘Demonstrate your thorough understanding of what you have learnt in this lesson’ — Bontšha temogo ya go tsenelela ya se o se rutilwego thutwaneng ye
2tlhaologanyotlhaloganyo‘What is needed for us to solve this matter is only understanding and intelligence’ — Seo se nyakegago mo tabeng ye ke fela tlhaologanyo le bohlale gore re kgone go e rarolla‘I'm telling you because I know you will have an understanding of what I'm talking about’ — Ke botša wena ka gore ke a tseba gore o tla ba le tlhaloganyo ya se ke se bolelago


text:
Leboga Jehofa Mmopi wa Rena
“Wena Jehofa, . . . o Mmopi wa rena; ka moka ga rena re modiro wa seatla sa gago.”
DIKOPELO: 89, 26
1. Ke ka baka la’ng go se na Mmopi yo a swanago le Jehofa?
KA November 2010, sebjana sa letsopa sa kgale kudu sa China se ile sa rekišwa ka ditolara tše e ka bago tše 70 milione kua Engelane. Go a makatša gore motho a ka diriša letsopa la go se re selo go bopa sebjana se sebotse le sa go tura. Jehofa, yena Mmopi wa rena, o phala kgole mmopi le ge e le ofe. Beibele e re Jehofa o bopile motho yo a phethagetšego “ka lerole la mmu,” ke gore, ka letsopa. (Genesi 2:7) Motho yoo, e lego Adama, e be e le “morwa wa Modimo” e bile o be a bopilwe a na le bokgoni bja go ekiša dika tša Modimo.
2, 3. Re ka ekiša bjang Baisiraele bao ba bego ba itshola?
2 Ge Adama a be a hlanogela Mmopi wa gagwe, o ile a se sa ba morwa wa Modimo. Eupša bana ba bantši ba Adama ba kgethile Jehofa gore e be Mmuši wa bona. (Baheberu 12:1) Ka go mo kwa ka boikokobetšo, ba bontšhitše gore ba nyaka gore Jehofa e be Tatago bona le Mmopi wa bona, e sego Sathane. (Johane 8:44) Go botegela ga bona Modimo go re gopotša ka seo Baisiraele bao ba itsholago ba se boletšego ge ba be ba re: “Wena Jehofa, o Tatago rena. Re letsopa gomme wena o Mmopi wa rena; ka moka ga rena re modiro wa seatla sa gago.”
3 Barapedi ba Jehofa ba therešo lehono le bona ba leka ka matla go ikokobetša le go kwa. Ba lebelela go bitša Jehofa gore ke Tatago bona e le tokelo, e bile ba nyaka gore a ba bope. Na re ikemišeditše go ba letsopa le boleta leo Modimo a ka bopago sebjana se sebotse ka lona? Na re lebelela bana babo rena ka moka le dikgaetšedi e le batho bao ba lekago go dira se se nepagetšego, e le bao ba sa dutšego ba bopša ke Modimo? E le go re thuša go ba le pono e botse tabeng ye, re tlo ahlaahla kamoo Jehofa a kgethago batho bao a ba bopago, lebaka leo ka lona a ba bopago le kamoo a ba bopago ka gona.
JEHOFA O KGETHA BAO A BA BOPAGO
4. Jehofa o kgetha bjang batho bao a ba gogelago go yena? Nea mehlala.
4 Jehofa ga a lebelele batho go swana le rena. Go e na le moo, o bona dipelo le seo yo mongwe le yo mongwe wa rena a lego sona. (Bala 1 Samuele 16:7b.) Bohlatse bja seo ke bja ge a be a bopa phuthego ya Bokriste. O gogetše go yena le go Morwa wa gagwe batho ba bantši bao ba bangwe ba ba lebelelago e se selo. (Johane 6:44) Ka mohlala, yo mongwe wa batho bao e be e le Mofarisei yo a bitšwago Saulo, yo e bego e le “morogaki, motlaiši le motho wa mereba.” (1 Timotheo 1:13) Eupša Jehofa o ile a hlahloba pelo ya Saulo gomme a se mo lebelele e le letsopa la go hloka mohola. (Diema 17:3) Go e na le moo, Jehofa o ile a bona gore Saulo a ka bopega gomme ya ba ‘sebjana seo a se kgethilego’ seo se bego se tla bolela ditaba tše dibotse “ditšhabeng gotee le go dikgoši le go bana ba Isiraele.” (Ditiro 9:15) Le gona Jehofa o kgethile batho ba bangwe bao a bego a ka ba bopa “bakeng sa tirišo e hlomphegago,” go akaretša bao e kilego ya ba matagwa, bao ba kilego ba itshwara ka tsela e gobogilego le mahodu. (Baroma 9:21; 1 Bakorinthe 6:9-11) Ge ba dutše ba ithuta Mangwalo, ba ile ba ba le tumelo e tiilego go Jehofa gomme ba mo dumelela gore a ba bope.
Ga se ra swanela go ahlola batho ba tšhemong ya gabo rena goba ka phuthegong
5, 6. Ge re dumela gore Jehofa ke Mmopi wa rena, re tla lebelela bjang (a) batho ba tšhemong ya gabo rena? (b) bana babo rena le dikgaetšedi?
5 Re kgodišegile gore Jehofa o kgona go kgetha batho ba go loka le go ba gogela go yena. Ke ka baka leo re sa swanelago go ahlola batho ba tšhemong ya gabo rena goba ka phuthegong. Ka mohlala, ekwa kamoo monna yo a bitšwago Michael a bego a arabela ka gona ge Dihlatse tša Jehofa di be di mo etela. O re: “Ke be ke di hlokomologa, ke dira tše nkego ga ke di bone. Ke be ke di swara makgwakgwa! Ge nako e dutše e eya, ke ile ka kopana le lapa le lengwe leo ke bego ke le rata kudu ka baka la boitshwaro bja lona bjo bobotse. Ke moka ka letšatši le lengwe ke ile ka makala kudu
6 Ge re dumela gore Jehofa ke Mmopi wa rena, tsela yeo re lebelelago bana babo rena le dikgaetšedi le yona e tla fetoga. Re tla lebelela yo mongwe le yo mongwe wa bona e le yo a sa phethagalago le yo a lekago go dira se se nepagetšego. Ye ke tsela yeo Jehofa a ba lebelelago ka yona. O bona seo ba tlogago ba le sona ka gare e bile o a tseba gore e se kgale ba tlo phethagala. Le gona o tseba seo yo mongwe le yo mongwe wa bona a ka bago sona. (Psalme 130:3) Re ka ekiša Jehofa ge e ba le rena re lebelela bana babo rena ka tsela e botse. Le gona re ka thušana le Mmopi wa rena go thuša bana babo rena le dikgaetšedi go dira tšwelopele moyeng. (1 Bathesalonika 5:14, 15) Bagolo ka phuthegong ba swanetše go bea mohlala tabeng ye.
KE KA BAKA LA ENG JEHOFA A RE BOPA?
7. Ke ka baka la’ng o leboga gore Jehofa o a re laya?
7 Batho ba bangwe ba ka re: ‘Ke be ke nagana gore batswadi ba ka ba a ntshwenya ge ba be ba nkeletša, go ba go fihla le nna ke eba le bana.’ Ge re gola, re thoma go tšeela keletšo godimo ka gobane re tla ba re bona gore ge motho a re eletša go ra gore o a re rata. (Bala Baheberu 12:5, 6, 11.) Ee, Jehofa o a re rata ka gobane re bana ba gagwe. Ke ka baka leo a re layago ka go se fele pelo, goba go re bopa. Ka ge e le Tatago rena, o nyaka re hlalefa, re thaba le go mo rata. (Diema 23:15) Ga a nyake go bona re hlaka, e bile ga a nyake gore re hwe re le badiradibe bao ba sa itsholego.
Jehofa o a re rata ka gobane re bana ba gagwe.
8, 9. Ke tokišetšo efe yeo Jehofa a e dirišago lehono go re ruta, gona thuto ye e tlo oketšega gakaaka’ng lefaseng le lefsa?
8 Pele re tseba Jehofa, go ka direga gore re be re na le mekgwa e mentši e mebe. Eupša Jehofa o ile a re bopa gomme a re thuša go fetoga. Ka go re’alo, ga bjale re na le dika tše dibotse. (Jesaya 11:6-8; Bakolose 3:9, 10) Re phela paradeiseng ya moya. Ye ke tokišetšo e kgethegilego yeo Jehofa a e dirišago mehleng yeno go re bopa. Paradeiseng ye ya moya, re ikwa re šireletšegile gaešita le ge lefase leo re phelago go lona le tletše bokgopo. Bao ba goletšego malapeng ao go se nago lerato, ga bjale ba ikwa ba ratwa kudu ke bana babo bona le dikgaetšedi paradeiseng ye ya moya. (Johane 13:35) Le gona re ithutile go ratana. Eupša sa bohlokwa kudu ke gore re tseba Jehofa gomme ga bjale re thabela lerato la gagwe bjalo ka tate.
9 Lefaseng le lefsa, re tlo holega ka botlalo paradeiseng ya moya. Le gona re tlo ipshina ka bophelo paradeiseng ya kgonthe moo go tla bego go buša Mmušo wa Modimo. Ka nako yeo, Jehofa o tlo tšwela pele a re bopa le go re ruta ka tsela yeo ga bjale re ka se kgonego le go e nagana. (Jesaya 11:9) E bile Jehofa o tlo dira gore re phethagale monaganong le mmeleng. Seo se tlo re thuša go kwešiša ditaelo tša gagwe le go di kwa ka mo go feletšego. Ka gona anke re tšweleng pele re dumelela Jehofa gore a re bope, le gona anke re mmontšheng gore re leboga bohlatse bjo bja gore o a re rata.
KAMOO JEHOFA A RE BOPAGO KA GONA
10. Jesu o ile a ekiša bjang go se fele pelo le bokgoni bja Mmopi wa rena yo Mogolo?
10 Go etša ge mmopi wa letsopa a tseba mohuta wa letsopa leo a bopago dilo ka lona, Mmopi wa rena e lego Jehofa, o re tseba gabotse kudu. O tseba diphošo tša rena, mafokodi a rena, le tšwelopele yeo re šetšego re e dirile. Ka gona o bopa yo mongwe le yo mongwe wa rena a naganne ka dilo tšeo. (Bala Psalme 103:10-14.) Re ka tseba kamoo Jehofa a re lebelelago ka gona ka go lebelela tsela yeo Jesu a bego a arabela ka yona mafokoding a baapostola ba gagwe. Ka dinako tše dingwe, baapostola ba be ba ngangišana ka gore yo mogolo ke mang gare ga bona. Ge nkabe o phetše le bona, o be o tla lebelela boitshwaro bja bona bjang? Mohlomongwe nkabe o ile wa nagana gore ga ba swane le letsopa le boleta. Eupša Jesu o be a tseba gore ba be ba ka bopega ge ba be ba ka theetša keletšo e botho yeo a bego a ba nea yona a sa fele pelo le go ekiša boikokobetšo bja gagwe. (Mareka 9:33-37; 10:37, 41-45; Luka 22:24-27) Ka morago ga tsogo ya Jesu, baapostola ba ile ba amogela moya o mokgethwa wa Modimo gomme ba se sa tshwenyega ka gore yo mogolo ke mang gare ga bona. Go e na le moo, ba ile ba swarega kudu ka mošomo wo Jesu a bego a ba neile wona.
11. Dafida o bontšhitše ka ditsela dife gore o be a swana le letsopa le boleta, gona re ka mo ekiša bjang?
11 Lehono, Jehofa o diriša Beibele, moya wa gagwe o mokgethwa le phuthego go re bopa. Beibele e ka re bopa bjang? Re swanetše go e bala, re naganišiše ka seo re se balago, gomme re kgopele Jehofa gore a re thuše go diriša seo re ithutilego sona. Kgoši Dafida o ngwadile gore: “Ge ke go gopotše ke le malaong, ke naganišiša ka wena dinakong tša bošego tša go hlapetša.” (Psalme 63:6) O ngwadile gape gore: “Ke tla reta Jehofa, yena yo a nkeleditšego. Bošego dipshio tša ka di mphošolotše.” (Psalme 16:7) Ee, Dafida o be a naganišiša ka keletšo ya Jehofa gomme a e dumelela gore e bope dikgopolo tša gagwe le maikwelo a gagwe, le ge keletšo yeo go be go le thata go e amogela. (2 Samuele 12:1-13) Dafida o re beetše mohlala o mobotse kudu wa boikokobetšo le go kwa. Ka gona ipotšiše gore: ‘Ge ke bala Beibele, na ke naganišiša ka seo ke se balago gomme ka dumelela keletšo ya Modimo e bopa dikgopolo tša ka le maikwelo a ka? Na nka dira seo gantšinyana?’
12, 13. Jehofa o re bopa bjang ka moya o mokgethwa le ka phuthego ya Bokriste?
12 Moya o mokgethwa o ka re bopa ka ditsela tše mmalwa. Ka mohlala, o ka re thuša go ekiša Jesu le go bonagatša dika tše di fapafapanego tšeo di enywago ke moya wo. (Bagalatia 5:22, 23) Se sengwe sa dika tšeo ke lerato. Re rata Modimo e bile re nyaka go mo kwa le go bopša ke yena ka gobane re a tseba gore melao ya gagwe e hola rena. Go oketša moo, moya o mokgethwa o ka re nea matla a go gana go bopša ke lefase le le kgopo. (Baefeso 2:2) Ge moapostola Paulo e sa le mofsa, o be a ekiša baetapele ba bodumedi ba Bajuda bao ba bego ba ikgantšha. Eupša moya o mokgethwa o ile wa mo thuša go fetoga. Ka morago o ile a ngwala gore: “Dilong tšohle ke na le matla ka baka la yo a mphago matla.” (Bafilipi 4:13) Le rena re swanetše go kgopela Jehofa gore a re nee moya o mokgethwa, re tseba gore o tla araba dithapelo tše bjalo tše di tšwago pelong.
13 Le gona Jehofa o diriša phuthego le bagolo go bopa yo mongwe le yo mongwe wa rena. Ka mohlala, ge bagolo ba lemoga gore re na le bofokodi bjo itšego, ba a re thuša. Lega go le bjalo, ga ba re eletše ka dikgopolo tša bona. (Bagalatia 6:1) Go e na le moo, ka boikokobetšo ba rapela Jehofa gore a ba nee kwešišo le bohlale. Ke moka, ba dira nyakišišo ba diriša Beibele le dikgatišo tša rena e le gore ba hwetše boitsebišo bjo bo tlago go re thuša. Ge bagolo ba etla go wena gomme ba go nea keletšo e lerato, mohlomongwe ba go eletša ka moaparo wa gago, gopola gore seo ke bohlatse bja gore Modimo o a go rata. Ge o diriša keletšo yeo, o tla swana le letsopa le boleta leo Jehofa a kgonago go le šomiša, gomme o tla holega.
14. Le ge Jehofa a na le matla a go re laola, ke ka baka la’ng a sa re gapeletše go dira seo a se nyakago?
14 Ge e ba re kwešiša kamoo Jehofa a re bopago ka gona, re tla ba le ditswalano tše dibotse le bana babo rena le dikgaetšedi. Le gona re tla lebelela batho ba tšhemong ya gabo rena gabotse, go akaretša le dithuto tša rena tša Beibele. Mehleng ya Beibele, pele motho a bopa selo ka letsopa, o be a le hlwekiša e bile a le ntšha maswikana le ditšhila tše dingwe. Mmopi yo Mogolo e lego Jehofa, o thuša batho bao ba nyakago go bopega. Ga a ba gapeletše go fetoga, go e na le moo, o ba ruta ditekanyetšo tša gagwe tše di hlwekilego. Ke bona ba swanetšego go kgetha ge e ba ba tla dira diphetogo tšeo di nyakegago.
15, 16. Batho bao re ithutago Beibele le bona ba bontšha bjang gore ba nyaka go bopša ke Jehofa? Nea mohlala.
15 Nagana ka seo se ilego sa diragalela kgaetšedi yo a bitšwago Tessie kua Australia. O ithutile Beibele gabonolo kudu. Lega go le bjalo, o be a sa dire tšwelopele e bile a sa ye dibokeng. Kgaetšedi yo a bego a bala le yena o ile a rapela Jehofa gomme a dira phetho ya go kgaotša thuto. Ke moka go ile gwa direga mohlolo. Ka letšatši le lengwe ka morago ga thuto, Tessie o ile a botša kgaetšedi yoo seo se bego se mo šitiša go dira tšwelopele. Tessie o re o be a ipona e le moikaketši ka gobane o be rata go petšha. Eupša mo lebakeng le o be a feditše le pelo gore a ka se sa petšha.
16 Go se go ye kae, Tessie o ile a thoma go ya dibokeng le go bonagatša dika tša Bokriste gaešita le ge ba bangwe ba bao e kilego ya ba bagwera ba gagwe ba be ba mo kwera. Ge nako e dutše e eya, Tessie o ile a kolobetšwa gomme a ba mmulamadibogo wa ka mehla, gaešita le ge a be a na le bana ba banyenyane. Go molaleng gore ge barutwana ba Beibele ba dira diphetogo gore ba kgahliše Modimo, yena o tla ba batamela le go ba bopa gore e be dibjana tša bohlokwa kudu.
17. (a) Ke’ng se se go thabišago ka taba ya gore Jehofa o a go bopa? (b) Re tlo ahlaahla ditaba dife sehlogong se se latelago?
17 Lehono, batho ba bangwe ba sa kgona go bopa dilo tše dibotse kudu ka diatla le ka kelohloko. Ka go se fele pelo, Jehofa le yena o diriša keletšo go re bopa, e bile o re lebelela ka kelohloko e le gore a bone kamoo re tlago go arabela ka gona. (Bala Psalme 32:8.) Na o a bona gore Jehofa o na le taba le wena? Na o bona kamoo a go bopago ka gona ka kelohloko? Ge e ba go le bjalo, ke dika dife tšeo di tlago go go thuša go dula o swana le letsopa le boleta ka diatleng tša Jehofa? Ke mekgwa efe yeo o swanetšego go e phema e le gore o se be letsopa le thata leo le sa bopegego? Le gona batswadi ba ka šomišana bjang le Jehofa go bopeng bana ba bona? Sehlogo se se latelago se tla araba dipotšišo tše.


text:
Beibele Inthaneteng | PHETOLELO YA LEFASE LE LEFSA YA MANGWALO A MAKGETHWA
O ka rata go bala sehlogo se ka leleme lefe? %%
Psalme 33:1-22
33 Lena baloki, goelelang ka lethabo ka baka la Jehofa.+Go a swanela ge baloki ba nea tumišo.+2 Lebogang Jehofa ka harepa;+Mo opeleleng ka seletšo sa metato e lesome.+3 Mo opeleleng koša e mpsha;+Le ntšhe bothakga bja mafelelo ge le letša diletšo tša metato e bile le goelela ka go hlalala.+4 Gobane lentšu la Jehofa le lokile,+Mediro ya gagwe ka moka e a botega.+5 O rata toko le toka.+Lefase le tletše botho bja Jehofa.+6 Magodimo ona a dirilwe ka lentšu la Jehofa,+Gomme makoko a ona ka moka a dirilwe ka moya wa molomo wa gagwe.+7 O kgoboketša meetse a lewatle go etša ge eka a ageletšwa ke letamo,+Meetse a bilogago a a tsenya ka dintlong tša polokelo.8 Anke bohle ba lefaseng ba boife Jehofa.+Anke badudi ka moka ba lefaseng ba mmoife.+9 Gobane yena ka noši o boletše, gwa ba bjalo;+Yena ka noši o laetše, gwa ema go le bjalo.+10 Jehofa yena o sentše morero wa ditšhaba;+O thibetše menagano ya merafo.+11 Morero wa Jehofa wona o tla ema go iša mehleng ya neng le neng;+Menagano ya pelo ya gagwe ke ya go tloga molokong o mongwe go ya go o mongwe.+12 Go thaba setšhaba seo Modimo wa sona e lego Jehofa,+Batho bao a ba kgethilego gore e be bohwa bja gagwe.+13 Jehofa o lebeletše a le magodimong,+O bone bana ka moka ba batho.+14 A le lefelong la gagwe le le tsepamego mo a dulago gona+O tsepeletše bohle bao ba dulago lefaseng.15 O bopa dipelo tša bona ka moka;+O šetša mediro ya bona ka moka.+16 Ga go na kgoši yeo e phološwago ke go ata ga madira;+Le mogale ga a hlakodišwe ke go atelwa ke matla.+17 Pere ga se selo ge go tliwa tabeng ya phološo,+Ga e hlakodiše ka baka la go atelwa ke matla.+18 Bonang! Leihlo la Jehofa le lebeletše bao ba mmoifago,+Le go bao ba letetšego botho bja gagwe,+19 E le gore a hlakodiše moya wa bona lehung,+Le go ba phediša mohlang wa tlala.+20 Moya wa rena o be o dutše o letetše Jehofa.+Ke yena mothuši wa rena le kotse ya rena.+21 Gobane dipelo tša rena di a mo thabela;+Gobane re botile leina la gagwe le lekgethwa.+22 Hle Jehofa, anke botho bja gago bo be godimo ga rena+Go fihla bokgoleng bjoo re bego re dutše re go letetše.+


text:
Šetulo ya 5: Makalatirišwa ao a Amago Fela Bolaodi bja Lekgotlapeamelao la Profense
Karolo ya A
- Maselagapane/Bohlabelo
- Ditirelo tša diampulense
- Diakhaebe, ka ntle le diakhaebe tša setšhaba
- Makgobapuku, ka ntle le makgobapuku a setšhaba
- Dilaesense tša bjala
- Dimuseamo, ka ntle le dimuseamo tša setšhaba
- Peakanyo ya profense
- Merero ya setšo ya diprofense
- Boitapološo le boithabišo profenseng
- Dipapadi tša diprofense
- Ditsela le sephethephethe ya diprofense
- Ditirelo tša malwetši a diphoofolo ka ntle le taolo ya profešene
Karolo ya B
Ditaba tše di latelago tša pušoselegae go fihla ka moo go laeditšwego ka go karolo ya 155 (6)(a) le ya (7):
- Mabopo a lewatle le ditlabakelo tša go ithabiša
- Diboroto tša papatšo le go bewa pepeneneng ga dipapatšo mo mafelong a batho ka moka
- Mabitla, malotabahu le a phišo ya ditopo
- Tlhwekišo
- Taolo ya disenyi setšhabeng
- Taolo ya mafelo ao a rekišetšago batho mabjala
- Ditlabakelo tša go dula, tlhokomelo le poloko ya diphoofolo
- Go ageletša le magora
- Dilaesense tša dimpša
- Dilaesense le taolo ya mafelo ao a rekišetšago batho dijo
- Ditlabakelo tša boithabišo tša selegae
- Ditlabakelo tša dipapadi tša selegae
- Mebaraka
- Maselagapane a bommasepala
- Diphaka tša mmasepala le boitapološo
- Ditsela tša bommasepala
- Tšhilafatšo ya lešata
- Phaonteng
- Mafelo a batho ka moka
- Tlošo ya matlakala, mekgobo ya matlakala le dilahlwa tše thata
- Kgwebo ya mekgotheng
- Mabone a mebileng
- Sephethephethe le go phaka


text:
O se ke wa Lebelela Feela Ponagalo ya Motho ya ka Ntle!
DON, e lego yo mongwe wa Dihlatse tša Jehofa kua Canada, o leka ka gohle go botša batho bao ba dulago diterateng ditaba tše dibotse. Ge Don a bolela ka yo mongwe wa batho bao o re: “Monna yo a bitšwago Peter, yoo a bego a dula seterateng, e be e le yo mongwe wa banna ba ditšhila-tšhila bao nkilego ka ba bona bao ba dulago diphasetšing tša meago. O be a sa kgahliše e bile a na le tsela ya go dira gore batho ba ralokele kgole le yena. O be a dula a gana ge batho ba leka go mo thuša.” Lega go le bjalo, ka go se fele pelo Don o ile a fetša mengwaga ya ka godimo ga e 14 a leka go thuša monna yo ka botho.
Ka letšatši le lengwe, Peter o ile a botšiša Don a re: “Go re’ng o itshwenya ka nna? Batho ba bangwe ga ba sa na taba le nna. Go re’ng wena o tshwenyega ka nna?” Ka bohlale, Don o ile a diriša mangwalo a mararo go leka go kgoma pelo ya Peter ka molaetša wa Beibele. Sa pele, Don o ile a botšiša Peter ge e ba a tseba leina la Modimo, gomme a mo kgopela gore a le bale ka Beibeleng go Psalme 83:18. Sa bobedi, Don o ile a bontšha Peter gore o tshwenyegile ka yena ka go mo kgopela gore a bale Baroma 10:13, 14, yeo e bontšhago gore “yo mongwe le yo mongwe yo a bitšago leina la Jehofa o tla phološwa.” Mafelelong, Don o ile a bala Mateo 9:36, ke moka ka morago ga moo a kgopela Peter gore a le bale ka boyena. Temana yeo e re: “Ge [Jesu] a bona mašaba a a šokela, gobane a be a šokiša gomme a gašane go swana le dinku tše di se nago modiši.” Ka yona nako yeo, Peter o ile a thoma go lla gomme a botšiša Don a re: “Na le nna ke yo mongwe wa dinku tše?”
Peter o ile a thoma go fetoša bophelo bja gagwe. O ile a thoma go hlapa, a kota ditedu tša gagwe gomme a apara diaparo tša go hlweka tšeo Don a ilego a mo nea tšona. Go tloga ka yona nako yeo, Peter o ile a dula a hlwekile.
Peter o be a na le pukwana yeo a bego a ngwala ditaba tša gagwe ka go yona. Matlakaleng a mathomo o be a ngwadile ditaba tše di sa kgahlišego, eupša ditaba tšeo a di ngwadilego malobanyana mo di a kgahliša. Letlakaleng le lengwe o ngwadile gore: “Lehono ke rutilwe leina la Modimo. Gona bjale ge ke rapela, ke a tseba gore ke rapela Jehofa. Go a kgahliša go tseba leina la Modimo. Don o mpoditše gore Jehofa e ka ba Mogwera wa ka, le gore a ka dula a ntheetša ka dinako tšohle.”
Mantšu a mafelelo ao Peter a a ngwadilego o be a a ngwaletše bana ba gabo. O ngwadile gore:
“Ga se ka tsoga botse lehono. Ke nagana gore ke tšofetše kudu. Eupša le ge nka hwa lehono, ke a tseba gore ke tlo kopana gape le mogwera wa ka [Don] Paradeiseng. Ge le ka ikhwetša le bala lengwalo le, le tsebeng gore ga ke sa phela. Eupša ge polokong ya ka le ka bona monna yo le sa mo tsebego, le boleleng le yena, e bile ke a le kgopela hle, le baleng pukwana ye e talalerata [o bolela ka puku yeo e rego, “Therešo ye Išago Bophelong bjo bo sa Felego,” yeo a bego a e hweditše mengwageng e mentši pele ga mo]. * Pukwana ye e bolela gore ke tlo bona mogwera yoo wa ka gape Paradeiseng. Ke dumelelana le yona ka pelo ka moka. Ngwanabo lena, Peter.”
Ka morago ga poloko ya Peter, sesi wa gagwe e lego Ummi o hlalositše ka gore: “Mo e ka bago mengwageng e mebedi e fetilego, Peter o ile a boledišana le nna. E be e le la mathomo ka morago ga mengwaga e mentši ke mo kwa a thabile. O ile a ba a myemyela.” Ummi o ile a botša Don gore: “Ke tlo bala puku yeo, ka gobane selo seo se kgomilego pelo ya kgaetšedi ye ya ka e swanetše go ba e le sa bohlokwa.” Go oketša moo, Ummi o dumetše gore Hlatse ya Jehofa e ithute Beibele le yena ba diriša puku ya Ke Eng Seo ge e le Gabotse Beibele e se Rutago?
Le rena ga se ra swanela go lebelela ponagalo ya motho ya ka ntle. Re swanetše go bontšha batho ba mehuta yohle lerato la kgonthe le go se ba felele pelo ge re ba thuša. (1 Tim. 2:3, 4) Ge re dutše re dira bjalo, re ka kgoma dipelo tša batho ba go swana le Peter, bao ka ntle ba ka bonagalago ba sa kgahliše, eupša ba na le dipelo tše dibotse. Re ka kgodišega gore Modimo, yoo ‘a bonago dipelo,’ o tla dira gore therešo e mele ka dipelong tša batho bao ba ratago go loka.—1 Sam. 16:7; Joh. 6:44.
^ par. 7 Puku ye e gatišitšwe ke Dihlatse tša Jehofa, eupša gona bjale ga e sa gatišwa.


text:
Beibele Inthaneteng | PHETOLELO YA LEFASE LE LEFSA YA MANGWALO A MAKGETHWA
O ka rata go bala sehlogo se ka leleme lefe? %%
2 Samuele 2:1-32
2 Ka morago ga moo Dafida a botšiša Jehofa+ a re: “Na ke rotogele go o mongwe wa metse ya Juda?” Jehofa a re go yena: “Rotogela.” Dafida a buša a re: “Ke rotogele kae?” Modimo a re: “Rotogela Heburone.”+2 Ke moka Dafida a rotogela moo a na le basadi ba gagwe ba babedi, e lego Ahinoama+ wa Jeseriele le Abigaile+ mosadi wa Nabala wa Karamele.3 Dafida a tloga le banna+ bao ba bego ba na le yena, yo mongwe le yo mongwe wa bona a na le lapa la gagwe; ba dula metseng ya selete sa Heburone.4 Banna ba Juda+ ba tla moo ba tlotša+ Dafida gore e be kgoši ya ntlo ya Juda.+Ba tla ba re go Dafida: “Banna ba Jabeshe-gileada ke bona bao ba bolokilego Saulo.”5 Dafida a roma baromiwa go banna ba Jabeshe-gileada+ a re go bona: “Anke Jehofa a le šegofatše+ ka gobane le bontšhitše mong wa lena Saulo botho+ ka gore le mmoloke.+6 Bjale anke Jehofa a le bontšhe botho+ le go le botegela gomme le nna ke tla le bontšha botho bjo ka ge le dirile se.+7 Bjale tiišang diatla tša lena gomme le itlhatsele le le bagale,+ ka gobane mong wa lena Saulo o hwile, le gona ke nna yoo ba ntlo ya Juda ba ntloditšego gore ke be kgoši+ ya bona.”8 Abenere+ morwa wa Nere molaodi wa madira a Saulo a tšea Ishi-boshethe+ morwa wa Saulo a mo tliša Mahanaime,+9 a mo dira kgoši ya Gileada+ le ya Baashuri le ya Jeseriele+ le ya Efuraime+ le ya Benjamini+ gotee le ya Isiraele ka moka.10 Ishi-boshethe morwa wa Saulo o be a na le nywaga e masomenne ge a eba kgoši ya Isiraele, gomme a buša ka nywaga e mebedi. Ke ba ntlo ya Juda+ feela bao e ilego ya ba balatedi ba Dafida.11 Palo ya matšatši ao Dafida e bilego kgoši ka wona kua Heburone ntlong ya Juda ya ba a lekanago nywaga e šupago le dikgwedi tše tshelelago.+12 Abenere morwa wa Nere le bahlanka ba Ishi-boshethe morwa wa Saulo ba tloga Mahanaime+ ba ya Gibeoni.+13 Joaba+ morwa wa Tseruya+ le bahlanka ba Dafida ba tšwa gomme ka morago ba gahlana bodibeng bja Gibeoni; ba dula moo, ba bangwe ba le ka thoko e nngwe ya bodiba mola ba bangwe ba le ka thoko e nngwe ya bjona.14 Mafelelong Abenere a re go Joaba: “Hle e re masogana a eme gomme a lwe pele ga rena.” Joaba a re: “A a eme.”15 Masogana ao a ema ka palo ya ona a tshelela ka mošola, a lesomepedi a ona e be e le a Benjamini le Ishi-boshethe+ morwa wa Saulo, mola a mangwe a lesomepedi a etšwa go bahlanka ba Dafida.16 Ba swarana ka meriri ya bona ba hlabana gomme ba wela fase gotee. Lefelo leo la bitšwa Helekathe-hatsurimi ya Gibeoni.+17 Ntwa ya ba e šoro kudu letšatšing leo, Abenere+ le banna ba Isiraele ba fenywa ke bahlanka ba Dafida.18 Barwa ba bararo ba Tseruya+ ba be ba le moo, e le Joaba,+ Abishai+ le Asahele;+ Asahele o be a na le lebelo go etša tshepe+ ya lešoka.19 Asahele a rakediša Abenere, a mo leba thwii.20 Abenere a lebelela morago gomme a re go Asahele: “Na ke wena Asahele?” Yena a re: “Ee, ke nna.”21 Abenere a re go yena: “Fapogela ka go le letona goba ka go le letshadi o sware le lengwe la masogana o tšee tšeo e lego tša lona.”+ Asahele yena a se ke a rata go mo gomela.22 Abenere a buša a re go Asahele: “O se ke wa ntatela. O re’ng o mpakela gore ke go bolaye?+ Ke tla re’ng go Joaba ngwaneno?”23 Eupša a gana go goma; Abenere a mo hlaba mpeng+ ka lerumo la phuleletša mokokotlong; Asahele a wa ke moka a hwela mo a bego a le gona. Bohle bao ba bego ba etla mo Asahele a hwetšego gona ge a ewa, ba be ba ema moo.+24 Joaba le Abishai ba rakediša Abenere. Ge letšatši le sobela ba fihla mmotong wa Ama yeo e lego pele ga Gia tseleng yeo e yago lešokeng la Gibeoni.+25 Bana ba Benjamini ba kgobokanela Abenere, ya ba sehlopha setee seo se emego godimo ga mmoto.26 Abenere a goeletša Joaba a re: “Le tla hlabana ka ditšhoša go fihla neng?+ Na ga o tsebe gore se se tla baka lehloyo le legolo?+ Ke ka baka la’ng o sa botše batho ba gore ba lese go lwa le bana babo bona?”+27 Joaba a re: “Ke ikana ka Modimo yo a phelago+ gore ge nkabe o sa ka wa bolela,+ batho ba be ba tla tlogela go lwa gosasa gomme ba lesa go lwa le bana babo bona.”28 Joaba a letša naka+ gomme batho ka moka ba ema, ba se hlwe ba sa rakediša Isiraele, ba se sa tsoša ntwa gape.29 Abenere le banna ba gagwe ba sepela bošego ka moka nageng ya Araba,+ ba tshela Noka ya Jorodane,+ ba sepela leopeng gomme ba fihla Mahanaime.+30 Joaba yena a lesa go rakediša Abenere gomme a kgobokanya batho ka moka. Go bahlanka ba Dafida gwa hlokwa banna ba lesomesenyane gotee le Asahele.31 Bahlanka ba Dafida bona ba be ba bolaile banna ba Benjamini le ba Abenere ba makgolotharo-masometshela (360).+32 Ba rwala Asahele+ ba mmoloka lebitleng la tatagwe+ leo le bego le le Betlelehema.+ Joaba le banna ba gagwe ba sepela bošego ka moka gomme ge go esa ba tsena Heburone.+


c: application/epub+zip

text:
Affiliation: 1Department of African Languages, University of Pretoria, South Africa
Correspondence to: Jerry Mojalefa
Email: jerry.mojalefa@up.ac.za
Postal address: Private Bag X20, Hatfield, Pretoria 0028, South Africa
Dates: Received: 15 Nov. 2010; Accepted: 11 May 2011; Published: 01 Nov. 2011
How to cite this article: Mojalefa, M.J., 2011, ‘Ngwaga wa Mopedi: seka sa ngwaga wa merafe ye mengwe ya Bibele’, Verbum et Ecclesia 32(1), Art. #478, 8 pages. doi:10.4102/ve.v32i1.478
Copyright Notice: © 2011. The Authors. Licensee: AOSIS OpenJournals. This work is licensed under the Creative Commons Attribution License.
ISSN: 1609-9982 (print)
ISSN: 2074-7705 (online)
The investigation grounds arguments on facts that there is correlation between Sepedi and Hebrew calendars particularly in relation to similarity as well as difference between the two nations’ beliefs which are related to the number (twelve months) of the months of the year. This means that Sepedi and Hebrew believe that the year comprised twelve months. Adding to this, the four Hebrew’s early names of the months of the year, namely Abib, Ziv, Ethanim and Bul, of uncertain meaning, differ from the contemporary Hebrew calendar months. This featuristic phenomenon appears also in the Sepedi naming of the months of the year where a month is named after two or more names, such as Dibokwane (February), Hlakola (March), Mopitlo (May), Phupu (June) and Ngwatobošego (June) as well as Mosegamanye (July). The arrangement of the months of the year brings forth certain similarity to the two calendars of these two languages. However, there is difference between the two calendars in relation to the number of the days of the week.
Furthermore, Mopedi believes that a year comprised twelve months that are related to the moons which make their regular appearance in the unirverse. Observably he or she does not differentiate the planets and the stars because to him or her there is no difference. He or she has given these stars names: Mahlapolana (Mars), Kgogamašego (Vernus), Dithutlwa (Southern Stars), Selemela (Constalation), mošošonono (comet), etc.
On the other hand, according to Kings 4:7 and 1 Chronichles 27:1–15, the Hebrew year followed the W Semitic Calendar with a year of twelve lunar months. However, it is not certain whether the start of the year in spring (Nisan) was for use only, because there is some evidence for the year for civil purposes being sometimes reckoned from the autumn month of Tishri as it is stated in the Chronology of the Old Testament.
The investigation grounds arguments on facts that there is correlation between Sepedi and Hebrew calendars particularly in relation to similarity as well as difference between the two nations’ beliefs which are related to the number (twelve months) of the months of the year. This means that Sepedi and Hebrew believe that the year comprised twelve months. Adding to this, the four Hebrew’s early names of the months of the year, namely Abib, Ziv, Ethanim and Bul, of uncertain meaning, differ from the contemporary Hebrew calendar months. This featuristic phenomenon appears also in the Sepedi naming of the months of the year where a month is named after two or more names, such as Dibokwane (February), Hlakola (March), Mopitlo (May), Phupu (June) and Ngwatobošego (June) as well as Mosegamanye (July). The arrangement of the months of the year brings forth certain similarity to the two calendars of these two languages. However, there is difference between the two calendars in relation to the number of the days of the week.
Mopedi o holofela gore go na le dingwedi (dikgwedi) tše lesomepedi tšeo di bonalago nako le nako mo leratadimeng mo bophelong bja gagwe. Eupša taba ye bohlokwa ke gore ga a farologantšhe dipolanete le dinaledi ka gobane go yena ka moka ke dinaledi fela. Ebile o fele dinaledi tšeo maina: mahlapolana, kgogamašego, dithutlwa, selemela, bjalobjalo. Go ya ka Mönnig (1988:148) kakanyo ye bjalo e fetotšwe kutšwana ke thuto ye mpsha, le ge e se e fetole kudu tumelo ya gore letšatši, kgwedi le dinaledi di lebane le semoya (seriti), le gore seriti sa dihlolwa tša legodimo se na le khuetšo ye maatla bophelong bja Mopedi, gagologolo ge go hlokometšwe merero ya tlhago ka kakaretšo. Mohlala, (1) ge ngwedi o ka balama o kekemile, o bolela gore kgwedi yeo ke ya komelelo ka gobane go thwe ngwedi o tla o se o ge selo (meetse), (2) ge letšatši/ngwedi le ka swiswala, gona taba yeo e lebane le seka sa lehu la kgoši (ye kgolo) le (3) ge mahlapolane o ka dula ka thokong ya bodikela, o bontšha ngwaga wa pula, mola ge o ka dula ka bohlabela o laetša ngwaga wa kgwakgwa/komelelo, bjalobjalo.
Ka lehlakoreng le lengwe, go ya ka 1 Dikgoši 4:7 le 1 Dikronika 27:1–15, tšhupamabaka ya kgwedi ya Seheberu e theilwe godimo ga ya W Semitic Calendar, moo ngwaga o hlalošwago go ba le dikgwedi tše lesomepedi. Le ge go le bjalo ga go kgonthišo yeo e tiišago gore go thongwa ga ngwaga woo go lebane le nako ya seruthwane (Nisan) ka ge seo e be e le tiragatšo ya tirelo (ritual activity) ya Baheberu, ka lebaka la gore go na le bohlatse bja go thewa godimo ga paka ya go thongwa ga ngwaga, bjoo bo hlalošago maikemišetšo a setšhaba ka go a akanya go lebeletšwe kgwedi ya lehlabula, e lego Tishri; gomme yona taba yeo e lebane le tatelano ya mabaka a Testamente ye Tala.
Go ya ka polelo ya ka godimo go bonagala gabotse gore go na le kwano ye e rilego ya go ba magareng ga tumelo ya Bapedi le Baheberu, ya go lebana le palo ya dikgwedi tše lesomepedi tša ngwaga. Ke go re bobedi merafe ye e dumela gore ngwaga o na le dikgwedi tše lesomepedi. Bjale ge, nyakišišo ye e yo tsinkela kgonthe ya taba yeo go bona ge go le kwano goba phapano magareng ga tirišo ya mabaka a morafe wa Bapedi le merafe yeo ya paka ya Bibele. Ge ditaba tše di nyakišišwa go yo latelwa lenaneo le:
• Dikgwedi tša ngwaga wa Sepedi
• Dikgwedi tša ngwaga wa Seheberu
• Thulaganyo ya dikgwedi
• Dihla tša ngwaga wa Sepedi
• Dihla tša ngwaga wa Seheberu
• Tlhalošo ya maina a dikgwedi tša ngwaga wa Sepedi.
The Pedi know many planets, stars and constellations by name, but have a number of misconceptions regarding the universe. Every day is believed to bring a new sun (letšatši) and it is maintained that there are twelve moons (dikgwedi) which make their regular, appointed appearance. (Mönnig 1988:148)
Maina a dikgwedi tšeo tša ngwaga a reetšwe go ya ka bohlokwa bja ditiragalo tša ngwaga tše di lebanego le tšona. Go feta fao maina a dikgwedi gammogo le tlhalošo ya ona, go akaretšwa le mešomo ya paka ya sehla ya go amana le dikgwedi tšeo tše lesomepedi, a magareng ga merero ye bohlokwahlokwa ya thuto ya bafsa ba Bapedi. Kgwedi ye nngwe le ye nngwe e na le leina la go feta le tee, leo le amanywago le ditiragalo tše di itšego tša tlhago, tšeo di diregago pakeng ya kgwedi yeo. Go ya ka Mönnig (1988):
The most important of these names have been chosen for the translation of the names of months with which they have now become associated, and under which headings they may be profitably discussed. (Mönnig 1988:149)
Se se swanetšego go šetšwa kudu dipolelong tša ka godimo ke gore go tlo lemogwa gore taba ye e ka hlolago kgakanego malebana le maina a a dikgwedi ke ya go lebana le gore kgwedi ye nngwe le ye nngwe e na le leina la go feta le tee.
Maina a dikgwedi tša ngwaga ke ye nngwe ya dikarolo tše bohlokwa mo setšong sa Sepedi. Ge go lebelelwa dikgwedi tša ngwaga ka semmotwana sa Sehlakwana (sehlopha sa Bahlako/Bahlakwana ba semmotwana sa Sepedi), Mopedi wa bogologolo o hlaloša gore ngwaga o thongwa ka kgwedi ya Mopitlo ka gobane ke kgwedi yeo go yona go thongwago karolo ya mathomo ya koma ya banna, e lego ya ‘go kgotha’ (first session of the initiation) ga babolodi. Ka fao Mopitlo ke kgwedi ye go thwego ke mollwane wa go aroganya dipaka (sessions). Ke go re go thongwa go balwa go tloga ka yona paka yeo go aroganya mengwaga. Mohlomongwe taba ye e tla hlalošega gabotse ge go tsinkelwa tšhupamabaka ya merafe ye mengwe ya Bibele go hlokometšwe dikgwedi tša ngwaga.
Fela ge go lebeledišišwa gape thulaganyo ya dikgwedi tša ngwaga ka Seheberu go tlo lemogwa gore ngwaga wa Seheberu, ‘sûaµnaÆ’, wo o bitšwago bjalo ka lebaka la phetogo goba tatelano ya dihla tša ngwaga, mathomong go be go akanywa gore o thongwa ka kgwedi ya bošupa ya lehlabula ya go bitšwa Tishri Eks. 23:16 le 34:22. Ge Lef. 25:8–10 e tiiša taba yeo e re gape nako yeo e be e lebantšhwa le mathomo a ngwaga wa Sabatha. Ka lehlakoreng le lengwe, Eks. 13:4; 23:15 le kgaolo ya 12 34:18 le Dit. 16:1 di bolela gore leina la kgwedi ya mathomo ya ngwaga wa pele ga bothopša ke Abib. Ka fao ge, go ya ka The New Bible Dictionary (1962:158), go ka hlalošwa tšhupamabaka ya Seheberu ka go re ngwaga wa Seheberu o be o thongwa ka dipaka tše pedi tša go fapana, e lego paka ya seruthwane le ya lehlabula.
Tšhupamabaka ya ngwaga wa Seheberu e theilwe godimo ga dikgwedi tša ngwaga tšeo di bego di thoma ge lebalana le lesesane la ngwedi le be le thoma go bonagala ka bodikela. Letšatši la ngwedi wo mofsa mathomong le be le bonwa bjalo ka seka sa kgethego goba boModimo. Kgwedi (yerah) ye e bolelago ngwedi, e be e akanywa gore e na le matšatši a masomepedisenyane (29) goba a masome a mararo (30) fela. Ke ka fao ngwaga o bego o na le dikgwedi tša ka fase ga tše lesometee (11) ge go bapetšwa le ngwaga wa lehono. Ke ka wona mokgwa woo ngwaga wa Baheberu o bego o na le dikgwedi tše lesometharo ka gona gore letšatši la ngwaga wo mofsa le se tle pele ga seruthwane sa ngwaga, e lego paka ye e lego magareng ga dikgwedi tša Hlakola le Moranang. Le ge go le bjalo ga go mabaka a a hlamatsegilego a saense, ao a tsebegago ao a ka kgonthišago gore go na le mokgwa woo o rilego, woo o bego o dirišwa ke Baheberu go nyalanya tšhupamabaka ya temo le lenaneo la tsela ya lefase le dinaledi ya go dikologa letšatši. Go a kgonega gape gore Baheberu ba ka be ba ile ba diriša se go thwego ke ‘Adar ya bobedi’ (kgwedi ya lesomepedi) goba ‘Elul ya bobedi’ (kgwedi ya boselela) mo lenaneong la lefase le dinaledi la go dikologa letšatši la mengwaga ye 3, 6, 11, 14, 17 goba 19. Eupša le ge go le bjalo go na le bohlatse bja gore Baheberu ba dirišitše tsela ya go tlaleletša ngwaga ka dikgwedi tše di itšego morago ga Adar (Nu. 9:11; 2 Ch. 30:2–3; bona gape le 1 Dikg. 12:23–33), le ge e le gore morago ga Nisan (bona 2 Ch. 30:2 le ditemana tša go latela), go dirilwe taba yeo go ekiša ka fao go bego go dirwa ka gona kua Mesopotamia. Go ka kgonthišwa gore tšhupamabaka ya go nepagala e dirišitšwe ka mo pukung ya Jubilees (c. 105 bc) le ya 1 Enoch 72–82.
Go ka gatelelwa gore go lemogwa gore tekananako (equinox) ya lehlabula, e lego se se bitšwago ‘go selaganywa ga ngwaga’ goba gona ‘go hwa ga ngwaga’ (bona mo go Eks. 23:16), le tekananako ya seruthwane, se se bitšwago ‘go tsošološwa ga ngwaga’ (1 Dikg. 20:26; Ch. 36:10) go bile bohlokwa taolong ya tšhupamabaka, gomme bohlokwa bjoo morago bo akaretšwa le mehla ya menyanya ya setšhaba. Ka go realo ngwaga o be o thongwa ka ngwedi wo mofsa wa go ba kgauswi le tekananako ya seruthwane ge letšatši le le ka Aries (Jos., Ant. 3. 201), gammogo le phethagatšo ya Paseka ya letšatši la lesomenne la Nisan gape gammogo le go welana ga go tšwelela ga ngwedi wo o tletšego wa mathomo (bona Eks. 12:2–6).
Godimo ga moo ge go balwa magareng ga Ditestamente go lemogwa gore ‘ngwaga wa pušo ya Bagerike’ (bona 1 Macc. 1:10) o lebane le paka ya Seleucid yeo, semmušo, e tšwelelago go tloga go letšatši la mathomo la kgwedi ya Macedonia ya go bitšwa Dios ye e lebanego le kgwedi ya Lewedi goba Diphalane mo ngwageng wa 312 Pele ga Kriste. Paka yeo e hlalošwa ka go hlompšha ka botlalo goo go bolelwago mo go 1 Macc., le ge e le gore mo methopong ye mengwe ya go dirišwa mo pukung yeo, e (paka yeo) bolela gore e lebane le kgwedi ya Hlakola goba Moranang go ya ka fao go bego go le ka gona ka ngwaga wa 311 Pele ga Kriste, go fapana le kgwedi yeo ya Lewedi goba Diphalane. Taba yeo e gatelela gore ke khuetšo ya Bababilone yeo e hlotšego gore go akanywe gore Nisane fetoge kgwedi ya mathomo ya ngwaga.
Gape go tlo hlokomelwa go ya pele gore ge go balwa Testamente ye Mpsha gona go tlo itemogelwa gore dinako gantši di fele di akanywa ka go lebanywa le babuši ba Baditšhaba. Mohlala wo mobotse wa go nyalelana le ditaba tše o hwetšwa mo pukung ya Lk. 3:1 le ditemana tša go latela, moo mathomo a thomo ya Johanne Mokolobetše, yeo paka ya yona e hlalošwago, e sego fela ‘mo ngwageng wa bolesometlhano wa pušo ya Tiberiase Kesare’ (ge go oketšwa ka ditemana tša 27 le 28), a nepišwago le kakanyo ya go humanwa mo go pušo ya peleng ya Seleucid, moo ngwaga wa pušo ye mpsha o nyantšwego go tloga ka kgwedi ya Lewedi goba Diphalane. Ditaba tšeo di kgonthišwa gape ke go bolelwa ka babuši ge bjale ba le maemong a pušo, e ka ba ya sehetene goba ya sedumedi mo nageng ya Jutea le ditikologong tša kgauswi le yona. Godimo ga moo go sa le le dipaka tše dingwe tša go hlagišwa ke babuši ba go swana le Agostose (Lk. 2:1) le Klaudiase (Ditiro 11:28), babušiši ba dilete bjalo ka Khwiriniase (Lk. 2:2) le Galio (Ditiro 18:12), le Herote kgoši ya Bajuta (Mt. 2:1; Lk. 1:5).
Mo dikarolong tše kgolo tša Testamente ye Mpsha, bangwadi ba gona ba ngwadile kudu ka tsela ya go akanya nako go ya ka tšhupamabaka (goba ditšhupamabaka) ya bjale ya Bajuta. Dipaka tšeo di hlalošwa go ya ka menyanya le meletlo ye mengwe ya semoya ya Bajuta, gagologolo ge go balwa Ebangedi ya Bone (bona Jn. 2:13, 23 (Paseka); 5:1 (mohlomongwe gape le Ngwaga wo Mofsa); 6:4 (Paseka); 7:2 (Dikgwerano; mo go temana ya 37 ‘letšatši la mafelelo, letšatši le legolo la monyanya’ ke letšatši la boseswai; bona Lef. 23:36; Nu. 29:35; Ne. 8:18); 10:22; (Kabelo/Boikgafo, ka la 25 Kislew; bona gape 1 Macc. 4:59); 11:55 le ditemana tša go latela. (Paseka), bona gape Mt. 26:2; Mk. 14:1; Lk. 22:1 (Paseka le Senkgwa sa go hloka komelo); Ditiro 2:1 (Tšhologo ya Moyamokgethwa); 12:3 le temana ya go latela. (Paseka le Senkgwa sa go hloka komelo); 18:21, (mohlomongwe gape le Paseka); 20:6 (Senkgwa sa go hloka komelo); 20:16 (Tšhologo ya Moyamokgethwa); 27:9 (moo go itima dijo e lego Letšatši la Kgwerano, paka yeo e amanywago le go sesa ka lewatleng la Medithereniene, yeo e amanago le go fela ga marega); 1 Dikron. 16:8 (Tšhologo ya Moyamokgethwa).
Magareng ga matšatši a beke, letšatši leo go bolelwago kutšwana ka ga lona ke Sabatha. Sabatha sa mathomo sa bobedi (Lk. 6:1), go bonagala e le kgopolo yeo tlhalošo ya yona e sa hlwego e kgonagala go hlathollwa ka kgotsofalo. Labohlano ke ‘letšatši la Tokišo’, ka Segerike e lego gore paraskeueµ, ke go re letšatši pele ga Sabatha, seo ka Segerike se bolelago gore prosabbaton (Mk. 15:42; bona gape le Jn. 19:31). ‘Letšatši la Tokišo ya Paseka’ (Jn. 19:14) le hlaloša ‘Labohlano la beke ya Paseka’, seo ka Segerike go thwego ke paraskeueµ tou pascha. ‘Letšatši la mathomo la beke’ leo le bitšwago mia sabbatou or mia toµn sabbatoµnka Segerike, ke go re letšatši le tee ka morago ga Sabatha. Letšatši le le fiwa seka sa tlhompho ka lebaka la gore ke letšatši la tsogo; bona gape le tlaleletšo ya dikanegelo tša tsogo mo dipukung tša Baebangedi (Ditiro 20:7; 1 Bakor. 16:2); gape le ‘Letšatši la Morena’ leo ka Segerike le bitšwago kyriakeµ heµmera (bona Kut. 1:10).
Ka kakaretšo, tšhupamabaka ya ngwaga wa Bajuta dinakong tša Testamente ye Mpsha (bonnyane morago pele ga 70 AD), e latela kakanyo ya Basatusei, ka gobane ka kakanyo yeo go dirilwe gore ditirelo tša Tempele di sepetšwe ka tshwanelo ka tsela ya molao. Ka tsela yeo letšatši la Tšhologo ya Moyamokgethwa le ile la bewa bjalo ka letšatši la bohlano morago ga tlhagišo ya mathomo ya monyana wa dithakangwaga wa puno ya ngatana ya garase. Taba yeo e bolela gore letšatši la bohlano go tšwa go Lamorena la mathomo morago ga Paseka (bona Lef. 23:15); ke la monyanya woo wa Paseka, woo ka mehla o swanetšego go lebana le letšatši la Lamorena, bjalo ka ge go le bjalo mo tšhupamabakeng ya Sekriste. Kakanyo ya Bafarasei yona, yeo e bilego setlwaedi morago ga AD 70, e hlatholla kgopolo ya ‘sabatha’, bjalo ka ge go hlalošwa mo go Lef. 23:15 bjalo ka letšatši la monyanya wa Senkgwa sa go hloka komelo, eupša e sego Sabatha sa beke ka beke. Ka wona mokgwa woo letšatši la Tšhologo ya Moyamokgethwa ka mehla le wela letšatšing la go swana mo kgweding (kakanyo ye bohlokwa go bao mahlo a bona e lego leswao la tiragalo ya molao ye e diregago ngwaga ka ngwaga) eupša e sego letšatšing la go swana la beke.
Se bohlokwahlokwa ke go lemoga diphapano tše nnyane tša tšhupamabaka magareng ga Basatusei le Bafarasei tšeo e bilego karogano magareng ga Basatusei le Bafarasei ka lehlakoreng le, le baganyetši ba go tsebega kudu mo go puku ya Jubilees ba go latela tšhupamabaka ya boganyetši, go sa lebalwe gape le dikgopolo tša bjale tša go thewa godimo ga dingwalo tša Khumran, ka go le lengwe. Ge Jesu le barutiwa ba gagwe ba ile ba latela tšhupamabaka ye ya ‘boganyetši’ go ka be go ile gwa hlathollwa ka fao ba ka bego ba ile ba swara Paseka ka gona pele Jesu a swarwa. Taba yeo e tiišwa ke ge go lemogwa gore baprista ba bagolo le balatedi ba bona ga se ba ka ba latela tšhupamabaka yeo go fihlela morago ga ditlhokofatšo tša gagwe (Jesu) (Jn. 18:28).
Go tlo lemogwa gore taba ya peakanyo ya dikgwedi tša ngwaga ka Sepedi, e hlola mathata a thulaganyo ya dikgwedi tša ngwaga ka gobane mebotwana ye mengwe ya go swana le Sekoni le Seroka e na le thulaganyo ye nngwe ya dingwedi tša ngwaga. Bjalo ka ge Sepedi se na le dimmotwana tše ntši, ga se se se makatšago go ba le maina a dikgwedi tša ngwaga a go fapana go ya ka dimmotwana tšeo. Ka go realo, yona taba yeo ya go fapana ga dimmotwana e bolela gore go tlo ba le mathata a go reelwa ga maina a mangwe a dikgwedi tšeo di ka bago le maina a go feta le tee, go ya ka fao go šetšego go boletšwe ka gona ka godimo, go swana le maina a go fapana a dikgwedi tša ngwaga bjalo ka Dibokwane, Hlakola, Mopitlo, Mosegamanye, Phupu le Ngwatobošego, go ya ka tsela yeo dikgwedi tše di sa bitšwego ka go swana go ya ka dimmotwana tša Sepedi. Ke ka yona tsela ye maina a dikgwedi tšeo di selelago, di bontšhitšwego ka godimo, a bitšwago ka go fapana go ya ka dimmotwana tša go fapafapana. Ke go re mebotwaneng ye mengwe ga go dirišwe, mohlala, Ngwatobošego eupša go dirišwa leina la kgwedi ye nngwe bjalo ka Phupu, go bjalo le go maineng a dikgwedi tše dingwe tša ngwaga (Hlakola, Mopitlo le Mosegamanye).
Bothata bjoo bja go reela maina a dikgwedi ka ditsela tša go fapana bo tšwelela gape le go merafe ye mengwe ya Bibele bjalo ka Baheberu. Bjale go yo lekolwa ka fao bona ba rulagantšego maina a kgwedi tša ngwaga wa bona ka gona go ya ka tšhupamabaka (ye e fetotšwego gannyane = monyakišiši) ya Seheberu (NBD letl. 158):
Mopedi o aroganya dihla tše nne tša ngwaga ka go latelana, e lego marega, seruthwane, selemo le lehlabula. Tatelano yeo e bohlokwa ka gobane sehla sa marega se lebane le mathomo a ngwaga wa Sepedi. Go thongwa ka sehla sa marega ka gobane ke nako ya leeto la go thongwa ga go hwa (ga diphedi tša tlhago) le bophelo. Ke go re ke ka nako ya sehla sa marega yeo bophelo bja Mopedi bo fenywago ke lehu.
Le ge maina a dihla tšeo go bonala o ka re a tswalane le maina a dihla tša merafe ye mengwe go swana le Maisimane (marega a lebane le Mopitlo, Moranang le Mosegamanye; seruthwane se lebane le Ngwatobošego, Phupu le Phato, selemo se hlalošwa ke dikgwedi tša Lewedi, Dibatsela le Nthole/Manthole, mola ka lehlakoreng le lengwe ka lehlabula go bolelwa ka dikgwedi tša Dibokwane, Pherekgong le Hlakola), dipaka tšeo di fapana kudu go ya ka tlhalošo ya setšo sa tšona. Nakong ya marega go ntšhwa dikoma go ya ka fao re šetšego re boletše ka gona ka godimo; seruthwane sona se lebane le paka ya go buna le go fola mabele; ka nako ya selemo gona go a lengwa ka ge dipula di ena, mola lehlabula go ipshinwa ka dithakangwaga le lehlabula ka kakaretšo – ke sehla sa menyanya. Thulaganyo ye ya dihla e thuša Mopedi go beakanya mediro ya diatla le ye mengwe mo bophelong.
Ditšhupetšo di bontšha gore baagi ba tikologo goba selete ke bona bathei ba maina a dikgwedi. Mohlala, puno ya korong (Gn. 30:14; Baahl. 15:1) goba garase (barley) (2 Sa. 21:9; Ru. 1:22) e bontšha kgwedi ya Hlakola – Moranang, nakong ya nyooka (earing time) (Eks. 34:21) e ka ba kgwedi ya Hlakola; mola ‘dithakangwaga tša morara’ (Nu. 13:20) e le kgwedi ya Tammuz ye e amago Phupu – Mosegamanye. Tsheola (pula ya mathomo) (ya go thewa godimo ga tšhupamabaka ya selegae/semmušo ya go thoma ka kgwedi ya Tishri) e na ka dikgwedi tša Lewedi - Diphalane, gomme dipula tša mafelelo di na ka dikgwedi tša Hlakola – Moranang. Seenywa sa selemo, e lego qaµyissa dikgwedi tša Phato – Lewedi - leina leo le tšwa go lentšu la ‘selemo’, gomme gape (leina leo) le tšwa go lentšu la ‘phišo’. Digwedi tša T\ebet le Sðebat\ di bonwa bjalo ka dikgwedi tša go tonya (marega).
Go ya ka methopo ya Testamente ye Tala, thulaganyo ye bjalo ya mabaka e ka bapetšwa le tšhupamabaka ya temo ya go thalwa leswikeng, ya go humanwa kua Getser ka ngwaga wa 1908, yeo go dumelwago gore sethalwa seo se thadilwe ke mošemanyana wa sekolo mo ngwagakgolong wa bolesome Pele ga Kriste. Phetolelo ya gona ga e tsebege, eupša e tšweletša ditshepedišo tša temo tša dikgwedi tša ngwaga tše lesomepedi tša go thoma ka sehla sa lehlabula:
Two months of storage. Two months of sowing. Two months of spring growth. Month of pulling flax. Month of barley harvest. Month when everything (else) is harvested. Two months of pruning (vines). Month of summer fruit. (cf. DOTT 201–203)
Tšhupamabaka yeo e gatelela bohlokwa bja dikarolo tša ngwaga tše seswai, e lego dikgwedi tše pedi tša go boloka ka dišegong, tše pedi tša puno ya garase, tše pedi tša go bjala, e tee ya go fetša go buna, tše pedi tša go thenela mehlare le e tee ya seenywa sa selemo.
Go ka rungwa ka go re ditsela tše dingwe tša go bontšha mabaka le dihla di akaretšwa ke mantšu a go nepiša ‘paka’ goba monyanya (Ôiddaµn, Dn. 7:25; moµÔeµd, Dn. 12:7; zemaµn, Mmol. 3:1; Ne. 2:6), bona gape le Ps. 104:27. Gantši ditiragalo tša histori le tšona di rulaganywa go ya ka mengwaga ya pušo ya babuši goba ka tsela ya go nyalanya le tiragalo ya go tuma ya setšhaba le mabaka, bjalo ka leeto la Baisraele la go tloga Egipeta go leba Kanana, go dula ga Baisraele kua Egipeta (Eks. 12:40); go agwa ga Ntlokgethwa ya mathomo (1 Dikg. 6:1); goba mengwaga ye masomešupa ya Bothopša kua Babeloni (Esk. 33:21); goba tšhišinyego ya lefase nakong ya pušo ya Usia (Am. 1:1; Sk. 14:5).
Godimo ga moo maina a a dikgwedi a a retwa ka gobane a bohlokwa mo setšong le bophelong bja Mopedi. Mopedi o tšweletša se sengwe le se sengwe ka theto, gagolo ge e le se bohlokwahlokwa bophelong bja gagwe. Bjale go yo hlokomelwa tlhalošo yeo ya maina a dikgwedi tša ngwaga go ya ka Mokgalabje Lethole Tau le Mokgekolo Mologadi NgwanaMagolego.
Mopitlo ke kgwedi ye ka yona Naka e hlabago. Batho ba tsoga bošego go emela Naka ge e hlaba ka gobane go na le mmolelo le tumelo ya go re motho wa mathomo wa go bona Naka e hlaba o ba le mašoto. Ge Naka e seno hlaba, motho wa go e bona pele o begela kgoši ka ge Naka e le sešupo sa mmakgonthe sa go eletša kgoši go ntšha koma, le gore kgoši e thome sehla se sefsa sa ngwaga ka mafolofolo. Ge e retwa go thwe:
Mopitlo nka putlaganya selemo le marega,
Ke Mopitlo mopitla a putla,
O putla marega le lehlabula.
Ke Phato phatola dihlare,
Ke Mangwetši ’a Mogale,
Ke Phato kgwedi ’a selemomarega.
Mankgodi a manong a ile phupu,
Phupu e fuputša dipeu tša selemo,
Manong a boa ka lela ka lenaka la kgoši,
Go thwe a be a ile phupu.
Ke manong maremane,
Maremane wa pelo tša balemi.
Mosegamanye segamanya di je taleng,
Masegamanye ’a Sehuele!
Mosegamanye hlakola dihlare,
Mehlare e gwagwaletše,
Hlare tša thoma go khukhuša.
Ke Lewedi la dikhukhwanyane,
Ngwetabošego ke a foafoa;
Ke Lewedi ’a dibatsela a di phalale.
Ke Diphalane tša madikaphalana,
Ke Diphalane tša phalana,
Ke Diphalane tša matšema,
Matšema a rerwa sentsokela.
Dibatsela kgwedimmamoratwa,
Dibatsela di phalala lephalalo,
Legohle phamphangmeetsemagakwa,
Mo go tlago Dibatsela’ tholwana.
Mme nthole maraka,
Kgwedi ke ile ke fetile’.
Mmolelwana (Temanatheto) wo o gatelela gore nakong ye go lewa lehlabula. Ka tsela yeo nthole ye e nepiša go rolwa dintsho, mahea, dinawa, maraka le tše dingwe tša ka mašemong. Basadi ba rola barwedi ba bona merwalo ya lehlabula.
Godimo ga moo, Pherekgong e sepelelana le puno ya dinawa. Nako ya kgwedi ye ke ya go bunwa ga dinawa. Ka fao e tsebega ka mokhora ka gobane ke nakong yeo dijo (sa go šeba e lego setopša le semotwane) di sa hlokwego. Ka lehlakoreng le lengwe le maeba a iphepa ka dinawa tšeo. Dinawa ke se sengwe sa dijo tše bohlokwa maphelong a Bapedi. Ka fao Pherekgong le dinawa ke kgeswa le šago. Ke ka fao Mopedi a nyalanyago Pherekgong le mokhora; a be a fetše ka go e reta ka go re:
Pherekgong ’a dinawa
Ke balame Ngoato ’a Ngoatwana,
Ke šuthela dibokwane tša morula.
Ke dibokwana tša marula,
Se mphe ke khoše.
Hlakola ke kgwedi ya go tuma ka diila le dibeela. Ga go meletlo yeo e swarwago go swana le koma, manyalo le dikgoro tša kahlolo. Ge madira a ka romelwa ntweng nakong ye, go letetšwe gore a ka se fenye, eupša a tlo fenywa ke manaba a ona.
Ge kgwedi ye e retwa go thwe:
Ke Hlakola’ Matsepe,
Ba re mogolo o raga ka sefularo,
Hlakola ke mogale,
Mogale o raga ka sefularo.
Ke Hlakola mohlakolane wa matšepe,
Mogale o raga ka sefularo,
Hlakola hlakola dihlare,
Ke hlakotše mogatša’ kgoši ditšwalo.
Moranang wa kgomo (pelo) tša badiši,
O a fiša, o borutho;
Kgwedi a o maruru,
A o marutho?
Go a fiša go a tonya. Nakong ye go dijo di se kae fela tše di ka kgewago bjalo ka ge e le lehlabula, goba tša bunwa le go lotwa ka dišegong.
Le ge go le bjalo tharollo ya taba yeo ya maina a go fapana a dikgwedi tša Sepedi e tla thewa godimo ga motheo wa tekanyetšo (standardisation) ya maina a dikgwedi tša ngwaga go ya ka mebotwana ya go fapafapana. Tekanyetšo ye bjalo e tlo dirwa go ya ka bokgafetšakgafetšo (frequency) bja tirišo ya maina a dikgwedi magareng ga mebolelwana ya go fapana ya Sepedi.
Bickerman, E.J., 1968, Chronology of the ancient world, Cornell University Press, New York.
Dancy, J.C., 1954, Commentary on I Maccabees, Blackwell, Oxford, UK.
Geldenhuys, N., 1950, Commentary on the Gospel of Luke: the English text with introduction, exposition and notes, Eerdmans, Grand Rapids, MI.
Finegan, J., 1964, Handbook of Bible chronology: principles of time reckoning in the ancient world and problems of chronology in the Bible. N.J. Princeton University Press, Princenton.
Jaubert, A., 1957, ‘La Date de la Cène, and ‘‘Jesu et le calendrier de Qumrân’’’ NTS 7, 1960–1961, pp. 1ff.
Milik, J.T. (ed.), 1976, The Books of Enoch: Aramaic Fragments of Qumran Cave 4, Library of Congress, Oxford, UK.
Mönnig, H.O., 1988, The Pedi, J.L. van Schaik, Pretoria.
O’Neil, W.M., 1975,Time and the Calendars, Sydney University Press, Sydney, N.S.W.
Segal, J.B., 1963, The Hebrew Passover from the earliest times to AD,Oxford University Press, New York.
Van Goudoever, J., 1959, Biblical Calendars, Brill, Leiden.
Wiesenberg, E.J., 1971, ‘Calender’, in C. Roth (ed.), Encyclopadia Judaica, n.p., MacMillan, New York.
Wiesenberg, E.J., 2008, Bibele (ya Mangwalo a Makgethwa a Testamente ye Tala le a Testamente ye Mpsha), Bible Society of South Africa, Bellville.
Wiesenberg, E.J., 1962, The New Bible Dictionary, Tyndale House Publishers, Inc., Wheaton, IL.


text:
Translation of friendship in Northern Sotho
friendship
kgwerano
nounPlural friendships
1kgweranosegwerasetswallebogwera‘Their friendship started while they were still at school’ — Kgwerano ya bona e thomile ba sa le sekolong‘I want our friendship to grow until we die’ — Ke nyaka gore segwera sa rena se gole go fihlela re ehwa‘Lekope and Moloto's friendship was ruined when Lekope got married’ — Setswalle sa Lekope le Moloto se ile sa senywa ke ge Lekope a nyala mosadi‘Our friendship started while we were still young’ — Bogwera bja rena bo sa le bo thoma re sa le ba bannyane


text:
NA O HLAMILWE?
Sebopego sa Dikgapetla tša ka Lewatleng
DIKGAPETLA tša ka lewatleng di dira gore dikgopa di kgone go phela ka tlase ga maemo a thata kudu le botlaseng bja lewatle. Bokgoni bja dikgapetla bja go šireletša dikgopa bo tutueditše baentšeneare gore ba ithute ka sebopego le kagego ya dikgapetla tšeo. Morero e le gore ba kgone go hlama dikoloi le meago tšeo di ka kgonago go šireletša batho bao ba lego ka gare ga tšona maemong a thata.
Ela hloko: Baentšeneare ba hlahlobile dibopego tša mehuta e mebedi ya dikgapetla tša ka lewatleng, e lego dikgapetla tša sebopego sa go bula le go tswalela (bivalve) gotee le tša sebopego sa go tatagana sa go swana le sekurufu (spiral).
Sebopegong sa kgapetla yeo e bulago le go tswalela, go ile gwa hwetšwa gore go na le mesehlo yeo e lebišago matla moo dikarolo tša yona tše pedi di kopanago gona gotee le merumong ya yona. Ka go se swane le yona, karolo e kgopamego ya kgapetla ya sebopego sa go tatagana e iša matla bogareng bja yona le bokagodimong bja yona bja sephara. Dibopegong ka bobedi tša dikgapetla, matla a lebišwa dikarolong tše tiilego kudu tša dikgapetla tšeo, e lego seo se bolelago gore ge dikgapetla tšeo di ka welwa ke kotsi, dikgopa di tla šireletšega.
Gape banyakišiši ba dirile diteko tše di swanago tša go lekola matla dikgapetleng tša tlhago gotee le dikgapetleng tša maitirelo le dikhouno (tšeo di tšweleditšwego ka motšhene) tšeo go tšona ba bego ba ekišeditše sebopego le kagego tša dikgapetla. Go ile gwa hwetšwa gore sebopego se se raraganego sa kgapetla ya ka lewatleng se dira gore e kgone go lebeletšana le maemo a thata go feta dibopego tše dingwe tša maitirelo.
Ge makasine wa Scientific American o bolela mabapi le go dirišwa ga nyakišišo ye, o re: “Ge e ba o ka ikhwetša ka letšatši le lengwe o otlela koloi ya sebopego sa kgapetla, gona koloi yeo e tla be e le ya sebjalebjale le yeo e hlamilwego ka tsela ya gore e šireletše bao ba e nametšego.”
O nagana eng? Na sebopego sa dikgapetla tša ka lewatleng se bile gona ka go itiragalela? Goba na se hlamilwe?