text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, May 21, 2011
LAST UPDATED: 06:26 p.m. HST, Aug 05, 2011
Synopsis: Lance Waiokeola Ka'owili disappeared at Sandy Beach Park.
Aloha e nā luna ho'oponopono o ke kolamu Kauakūkalahale. E 'olu'olu, e ho'okomo i kēia i ke kolamu i aloha 'ia e nā kānaka o nēia ao.
He kanaka 'olu'olu loa 'o Lance Ka'owili a aloha nui 'ia 'o ia e nā kānaka like 'ole o ka 'āina. Inā paha i loa'a kahi mea iā ia, a 'a'ole ho'i i loa'a i kekahi, hā'awi wale 'o ia nei i ia mea me ka no'ono'o i ka pōmaika'i o ia kanaka. A he mea mau ia hana āna i nā kānaka like 'ole. Me he mea lā, 'o kahi Pahia (ka mea nāna ka 'ōlelo "aia nō i 'ō") nā kānaka a pau. No laila, ua hele a kaulana 'o ia i ka pōmaika'i a me ka 'olu'olu.
Noho 'o ia i Hau'ula, eia kā, he mea ma'amau kona holo 'ana i ke awāwa o Kalama no ka mālama 'ana i kona makuahine. 'O ka hapanui o ka manawa ke hele 'o ia i laila, noho 'o ia a pō ke ao a ao ka pō. A ma muli o kona pipili a akamai nō ho'i i ke kai, 'oiai 'o kāna mea walea a mea nanea ho'i ka lawai'a, ka lu'u kai, ka he'enalu, ke kahanalu, a me ia mea aku, ia mea aku, iho 'o ia i kai o Ka'iwi (Sandy’s) i nā lā a pau, i ke kakahiaka a me ka 'auinalā, a lilo wikiwiki 'o ia i hoaaloha no nā kānaka o ia kahakai. E like me ka ma'amau o ka pā 'ana mai o ka makani Ho'olua ma laila, pēlā pū ka 'ike 'ana i kona kalaka e kū ana ma ua kahakai nei.
'O ke kakahiaka nui o kahi Pō'ahā i hala akula, ma mua ho'i o ka hō'ea 'ana mai o nā luna kia'i ola, ka lā hope o ka 'ike 'ana o Ha'i i ko Lance maka u'i e kahanalu ana. He lā nalu nui, he au nui, a he makani ikaika ko ia lā. He lā e kau ai ka weli i ka hapanui o nā kānaka noho 'āina. 'A'ole pēlā nona. Mino'aka nui me ke komo pū 'ana iho i ke kai me kona hoa. A li'uli'u, hiki mai ka hola e pae ai no kona hoa, ka mea nāna e nānā ana i ko Lance he'e 'ana i ka nuku, ho'i ana i ka lala. Pae kona hoa a ha'alele. Ua pō ia ao. I ke ao 'ana a'e o ka Pō'alima, mau ana nō kona kalaka i kahi like me ka lā ma mua pono, eia kā, he mea 'ole i nā kānaka kama'āina ma muli o kona holo mau 'ana i ke kahanalu. A pō ia ao. I ke ao 'ana ho'i o ka Pō'aono, i nānā aku ka hana, mau ana kona kalaka i kahi like. Ua 'ano 'ē kēia, eia kā, 'a'ole i no'ono'o nui 'ia. I ke kū 'ana o ka lā i ka lolo me ka 'ike 'ole 'ia 'ana o kona maka u'i e nā hoa, ua lilo i mea ho'opāha'oha'o. Wehe 'ia maila ka puka kalaka, aia ho'i, aia nō kona kalipa, kelepona, kī ka'a, mea'ai i hele a palahū, a me nā mea 'ē a'e i waiho 'ole 'ia i ke ka'a ke hele i kahi 'ē, koe na'e ka holo 'ana i ka 'au'au kai.
'O ke kāhea 'ana akula nō ia i kona makuahine me ka nīnau, inā paha i 'ike 'ia 'o ia. Hō'ole 'ia me ka 'ōlelo, ua hala 'elua lā, a 'a'ole i 'ike a lohe 'ia 'o ia. Ha'i akula i nā luna kia'i ola, a kāhea akula iā 911. Holo maila nā ka'a kinai ahi a me ka pinao huli a loa'a, a ho'omaka e huli iā ia ma ke kai. Ma ia wā like, ho'omaka pū nō kānaka o Ka'iwi e huli kekahi ma o ka lu'u 'ana i kai, a me ka holo wāwae 'ana i ka 'ae kai mai kahi e kahanalu ai, a i Hanauma, a mau ana i Kawaihoa. 'A'ole na'e i loa'a ma ia lā. ('A'ole i pau.)
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by the Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.


c: text/html

text: 1I aki inaomata? Tiaki te tia tuatua ngai? I tuai noora Iesu are ara Uea? Ao tiaki ngkami kanoani mwiin au mwakuri ibukin te Uea? 2Ngkana a aki kinai tema’ngina bwa te tia tuatua ngai, ma kam boni kinai bwa te tia tuatua ngai nakoimi; bwa boni kakoauaan nakoau ngkami bwa te tia tuatua ngai ibukin te Uea. 3Ao aio au taeka nakoia akana nenera arou: 4Akea ara riai bwa ti na amwaamwarake ma ni momooi? 5Akea ara riai bwa ti na kaiririia buura aika Kristian, n ai aroia taan tuatua ake tabemwaang, ma tarin nako te Uea, ma Keebwa? 6Ke ti ngai ma Bwarenaba aika ti na mwakuri ni karekei baika ti kainnanoi ibukini maiura? 7Antai te tautia ae boni kabwakai booni mwiin ana kabane mwane i nanon ana tai ni mwakuri n tautia? Antai ae e uniki kureebe ni nneia ae e na aki kang uaana? Antai te tia kaawakin-tiibu ae e aki karekea nimana n rannimammaia tiibu? 8I aki taekini baikai man te iango n aomata. Tiaki bwa aei naba ae e taekinna te Tua? 9Bwa e koreaki ae e kaangai n ana Tua Mote: Ko na tai kabaea wiin te kkao ngkana e toutoua te uiitani kaaki kunna; 10ke tiaki ana taeka anne i bukira? E boni koreaki i bukira: bwa te aomata ae e katauraoa raoi tanon ana tabo n unuuniki e mwakuri ma kaantaningaan reken tibwangana man uaan arokana; ao te aomata are e kaaki kunin uaan uiita e kaantaninga naba reken tibwangana man uaan uiita. 11Ngkana ti a tia ni kamaae n uniki koraa i nanomi ni baika a reitaki ma ana kaantaninga te Atua, ao e na iai te nako-buaka iroumi ngkana ti karekei mai iroumi uaani mwiin ara mwakuri, aika bwain te maiu aei? 12Ngkana iai aia riai temwaangina ni karekei tibwangaia n ami bwai, ao tiaki e a moamoa riki ara riai ni karekei tibwangara n ami bwai? Ma e boni ngae n anne, ma ti a tia n aki bwaina arora aei nakoimi; ma ti taotaon nanora nakoni bwaai nako bwa ti aonga n aki tuutuuka kawain te euangkerio. 13Kam aki ataiia ake a kaakarao taromauri n te umwantabu bwa a karekei kanaia man te umwantabu, ao te koraki ake a karao taromauri n angakarea bwa iai tibwangaia ni baike a kareanaki? 14Ao ai arona naba nakoia te koraki ake a tataekina te euangkerio, bwa E tua te Uea bwa a riai ni kareke baika a kainnanoi ibukini maiuia man aia mwakuri n tataekina te euangkerio. 15Ma I tuai mani bwaina teuana mani baikai, ao I aki koroi naba taeka aikai bwa a aonga n reke nakoiu. E raoiroi riki i bukiu bwa N na mate nakon ae e anaaki mai irouu iroun temanna te bwai ae I kakatonga iai. 16Bwa ngkana I tataekina te euangkerio, ao bon akea bukin ae N na kamoamoa iai, bwa I katabeaki iai bwa I bon riai n tataekinna. E na reke kaiu ngkana I aki tataekina te euangkerio! 17Bwa ngkana I karaoa aei ibukin ae I boni kani karaoia, ao e na reke iai boon au mwakuri; ma ngkana I karaoia ibukina bwa tiaki oin nanou, ao I karaoia bwa bon au mwakuri ae I anganaki bwa N na karaoia. 18Tera ngkanne kaniwangau iai? Bon te tataekina te euangkerio n akea boona, ao te aki bwaini baike a bon riai n reke nakoiu n au mwakuri ibukin te euangkerio. 19Bwa e ngae ngke I inaomata bwa akea ae I toro irouna, ma I karikai bwa te toro ngai nakoia aomata ni kabaneia bwa N na kabatiaia konau. 20Ngkana I mwakuri i buakoia I-Iutaia, ao I riki n ai aroia I-Iutaia, bwa a aonga n riki ni Kristian; ao e boni ngae ngkana I aki mena i aan te Tua, ma I riki n ai aron ae I mena i aan te Tua, bwa a aonga n riki ni Kristian te koraki ake a mena i aan te Tua. 21Ao ngkana I mwakuri i buakoia aomata ake aki tautaekanaki n te tua, ao I riki n ai aroia n aki tautaekanaki n te tua, bwa a aonga n riki bwa Kristian; ma tiaki nanona bwa aongkoa akea ana tua te Atua irou, bwa I boni mena i aan ana tua Kristo. 22Ao ngkana I mwakuri i buakoia aika a mamaara n te onimaki, ao I riki n ai aroia ni mamaara, bwa a aonga n riki ni Kristian. I a tia n riki n aekaia aomata nako n aroia nako, ao I karaoi bwaai ni kabane aika I konai, bwa a aonga ni kamaiuaki temwaangina mai buakoia irou. 23I bane ni karaoi baikai ibukin te euangkerio, bwa e aonga n reke irouu tibwangau mani kabwaia ake iai. 24Kam aki ataia bwa mai buakoia aomata ni kabaneia ake a ira te kaboo biri mwaaka n te tabo ni biri, ao bon ti temanna ae e na reke irouna te kaniwanga? Kam na biri bwa e aonga n reke iroumi. 25Aomata ni kabaneia aika a na ira te kaboo n te takaakaro a rangi n tabutabui aroia nakoni bwaai nako. A karaoa aei bwa e aonga n reke irouia te bau ae e kai mka, ma ngaira te bau ae e aki konaa ni mka. 26Ma ngaia ae I aki biri n aki akaka, ao I aki itau n ai aron temanna ae e orea te akea; 27ma I kataneiaia rabwatau n te aro bwa e aonga ni matoatoa, ao I taua taekan arou bwa kaanga te toro, bwa e kaawa n aki reke arou i mwiin tataekinan te euangkerio nakoia temwaangina.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
E ti‘a ia tatou ia faatupu i te aravihi ia hi‘o i te mau taea‘e, eiaha mai te taata ta ratou e faaite ra, ei taata râ ta ratou e nehenehe e riro mai.
E au mau taea‘e here, piti taime i te matahiti, ua î roa teie pû amuiraa i te autahu‘araa a te Atua a haaputuputu ai tatou no te faaroo i te mau poroʻi faaûru. E varua faahiahia mau e parahi nei i roto i te Pureraa Autahu‘araa rahi a te Ekalesia. Mai te pû amuiraa, e parare teie varua e e tomo ho‘i i te mau fare atoa i reira te mau tamaiti a te Atua e putuputu nei. Ua putapu mau tatou i teie varua i teie pô.
Tau matahiti i ma‘iri, na mua a‘e i te paturaa o teie pû amuiraa nehenehe, te tere mata‘ita‘i ra te hoê taata i te aua o te hiero no Roto Miti e ua haere roa mai i te hoê tuhaa pureraa no te amuiraa rahi i roto i te fare menemene. Ua faaroo oia i te a‘oraa a te mau Taea‘e. Ua faaroo oia i te mau pure. Ua faaroo oia i te himene nehenehe a te pŭpŭ himene no te fare menemene. Ua faahiahia oia i te nehenehe o te piana rahi o te fare menemene. I te faaotiraa te pureraa, ua faaroohia to’na reo i te parauraa e, « E horo‘a vau i ta’u atoa e fana‘o nei ahani ua ite au e, e parau mau ta teie mau taata a‘o i parau i teie mahana ». Oia ho‘i ta’na e parau nei, « Ahani pai e iteraa papû to’u no ni‘a i te evanelia ».
Aita hoê a‘e mea i teie nei ao e horo‘a mai i te tamahanahanaraa e te oaoa rahi a‘e i te hoê iteraa papû i te parau mau. Noa’tu â to tera faito e to tera faito, te tiaturi nei au e, e iteraa papû i roto i te tane e te tamaroa tata‘itahi i ô nei i teie pô. Mai te mea te mana‘o ra outou e, aita â te hohonu o to outou iteraa papû i ti‘a i te faito te hiaai ra outou, te a‘o nei au ia outou ia rohi no te farii i taua iteraa papû ra. Ua papû e ua hohonu ana‘e te reira, a haa ïa no te tape‘a i te reira. Auê ïa haamaitairaa ta tatou ua vai ana‘e ia tatou te ite no te parau mau.
Ta’u nei poro‘i i teie pô, te mau taea‘e, o teie ïa, aita e roaa i te tai‘o i te taata ua iti te iteraa papû e aore râ aita e iteraa papû i teie â taime, o te mau taata ïa e farii i taua iteraa papû ra ahani a‘e tatou ua hinaaro ia faaite atu ma te tutava i to tatou iho nei no te tauturu ia ratou ia taui mai. Te tahi mau taime, e nehenehe ta tatou e faatupu i te itoito no te taui mai. E parau vau na mua roa no te mau melo aita i fafau hope ia ratou i te evanelia.
A rave rahi matahiti i teie nei, i te hoê amuiraa area i Helsinki, i Finelani, ua faaroo vau i te hoê a‘oraa puai, o te riro i te haamana‘o-noa-hia e o te horo‘a nei i te faaitoitoraa rahi, tei te hoê pureraa na te mau metua vahine e te mau tamahine. Aita i mo‘e ia’u tera a‘oraa, noa’tu â fatata a 40 matahiti i teie nei ua faaroo vau i te reira. Teie rii te tahi parau mau i parauhia e te taata i a‘o mai, ua parau oia e, hinaaro te hoê vahine ia parauhia e, ua nehenehe oia. Ua hinaaro oia ia parau-faufaa-hia oia. Ua hinaaro oia ia tau‘ahia oia.
E te mau taea‘e, ua ite au e, ua tu‘ati rii te tane e te vahine i teie mea. Ua hinaaro tatou ia parauhia e, te vai ra to tatou faufaa, te vai ra to tatou aravihi e te tau‘ahia ra tatou. Ua hinaaro tatou ia fana‘o i te taime no te tavini. No te mau melo ua faaea i te rohi mai e aore râ ua otohe no te hi‘o noa mai, e nehenehe ta tatou e imi na roto i te pure i te rave‘a no te tauturu ia ratou. Peneia‘e ia ani tatou ia ratou ia tavini i te tahi rii vahi, e riro mai te reira ei tururaa i to ratou hinaaro ia ho‘i mai i te ohipa. Tera noa râ, te feia faatere e nehenehe e tauturu’tu, ua haapae rii paha ia na reira. E ti‘a ia tatou ia haamana‘o noa e, e nehenehe i te taata e taui. E nehenehe ta ratou e faarue i te peu hape. E nehenehe ta ratou e tatarahapa i ta ratou mau hape. E nehenehe ta ratou e mau i te autahu‘araa ma te parau-ti‘a. E e nehenehe ta ratou e tavini maite i te Fatu. E horo‘a’tu vau i te tahi mau faahi‘oraa.
I te taime matamua ua riro vau ei melo no te Pŭpŭ no te Tino Ahuru Ma Piti Aposetolo, ua horo‘ahia mai ia’u ia apee i te peresideni N. Eldon Tanner, e tauturu na te peresideni David O. McKay, i te hoê amuiraa tĭtĭ i Alberta, i Canada. I roto i te pureraa, ua tai‘o te peresideni tĭtĭ i te i‘oa o na taea‘e e maha e ti‘a ia faatoro‘ahia ei peresibutero. E mau taea‘e te reira ua mâtau te peresideni Tanner, no te mea ua ora na oia i tera vahi. Te mea râ ta te peresideni Tanner i ite e i haamana‘o na, o to ratou ti‘araa tahito ïa, e aita oia i ite e, ua taui ratou i to ratou oraraa e ua faaineine maitai no te riro mai ei peresibutero.
Ua tai‘o te peresideni tĭtĭ i te i‘oa o te taea‘e matamua e ua ani ia’na ia ti‘a mai. Parau mărû mai nei te peresideni Tanner, « A hi‘o na ia’na. Aita vau i mana‘o e, e maraa ia’na ». Tai‘o atura te peresideni tĭtĭ i te piti o te i‘oa, e ua ti‘a mai. Tupa‘i rii faahou mai nei te peresideni Tanner ma te faaite i to’na maere. E na reira noa e ua pau na taea‘e e maha.
I muri mai i te pureraa, ua fana‘o maua te peresideni Tanner ia haamauruuru i teie na taea‘e e maha. E faaiteraa ratou i te mea e, e nehenehe ta te taata e taui.
I roto i te mau matahiti 1940 e 1950, ua mâtau maitai te taata i te hoê upoo faatere fare tape‘araa, o Clinton Duffy, ua tutava oia no te haamaitai i te oraraa o te mau taata i roto i ta’na fare tape‘araa. Ua parau te tahi taata faahapa e, « Aita oe i ite e, e nemera (léopard) noa ihoa te nemera ! »
Ua pahono atura te upoo faatere Duffy e, « Ia ite oe e, aita vau e ohipa nei e te nemera. Te ohipa ra vau e te taata, e i te mahana atoa e taui te taata ».1
A rave rahi matahiti i teie nei, ua horo‘ahia mai ia’u ia tavini ei peresideni no te misioni no Canada. E amaa ta matou i ô, aore re‘a autahu‘araa. Na te misionare noa e peresideni i te amaa. Puai roa to’u mana‘o e, e mea ti‘a ia tuu i te hoê melo o te amaa ei peresideni i reira.
Te vai ra te hoê taata paari, e melo no te amaa e e diakono ho‘i i roto i te Autahu‘araa a Aarona, aita râ oia e haere nava‘i nei e aita atoa e ohipa nava‘i nei no te faanuu ia’na i roto i te autahu‘araa. Ua tae mai te faaûruraa ia’u e pii ia’na ei peresideni amaa. E haamana‘o noa vau i te mahana ua uiui au ia’na. Ua parau vau ia’na, ua faaûru mai te Fatu ia’u ia pii ia’na ei peresideni amaa. Faahiti pauroa mai nei i ta’na mau pato‘iraa e i piha‘i iho, ua faaitoito noa mai ta’na vahine, e ia oti, ua faaite mai oia e, e tavini oia. Faatoro‘a atura vau ia’na ei tahu‘a.
E mahana apî teie no taua taea‘e ra. Oioi to’na oraraa i te faatitiaifarohia, e ua haapapû roa mai oia e, e ora oia i te mau faaueraa ia au i tei titauhia. Maa ava‘e i muri mai, ua faatoro‘ahia oia ei peresibutero. I te hopearaa, ua haere oia e ta’na vahine e to’na utuafare i te hiero e ua taatihia. Ua tavini ta raua na tamarii i te misioni e ua faaipoipo i roto i te fare o te Atua.
Te tahi taime, ia ite te mau taea‘e e, ua hinaarohia ratou e e mea faufaa hoʻi ratou, e roaa ia ratou ia rave i tera taahiraa no te fafau papû ia ratou iho e no te ho‘i roa mai. E parau mau te reira na te taata atoa e mau nei i te autahu‘araa noa’tu to’na matahiti. Na tatou te hopoi‘a e horo‘a ia ratou i te rave‘a ia ora i te faito e ti‘a ia ratou ia ora. E nehenehe ta tatou e tauturu atu no te upootia i ta ratou mau hapehape. E mea ti‘a ia tatou ia faatupu i te aravihi ia hi‘o i te mau taea‘e eiaha mai ta ratou e faaite ra i teie nei, ei taata râ ta ratou e nehenehe e riro mai ahani ratou ua farii i te mau iteraa no te evanelia a te Mesia.
I te hoê mahana, ua haere au i te hoê pureraa i Leadville, i Colorado. Tei te hoê vahi 10.000 avae (3000 metera) i te teitei te oire no Leadville. Te haamana‘o nei au i tera pureraa no te teitei o tera vahi, te haamana‘o atoa nei râ vau i te reira no te ohipa i tupu i taua pô ra. Maa taea‘e noa e mau nei i te autahu‘araa i reira. Mai tera amaa i roto i te misioni no Canada, na te misioniare e peresideni i taua amaa ra mai mutaa mai â.
I tera pô, ua tupu maitai ta matou pureraa, e te himene ra matou i te himene hopea, tae mai nei te faaûruraa ia’u e, ua ti‘a roa ia piihia te hoê taata no tera iho vahi ei peresideni. Ua fariu vau i te peresideni misioni ma te ani ia’na, « Aita anei e taata i ô nei e nehenehe e peresideni—hoê taata no ô nei ? »
Pahono mai nei oia e, « aita vau e ite ra ».
I te roaraa o te himene, ua hi‘o maite au i te mau taea‘e te parahi ra i mua roa i na parahiraa e toru i mua. Ua mau to’u mana‘o i ni‘a i te hoê o te mau taea‘e. Ua parau vau i te peresideni misioni, « Ua nehenehe anei ta’na e tavini ei peresideni amaa ? »
Pahono mai nei oia e, « aita vau i ite. Peneia‘e paha ».
Parau atura vau, « Peresideni, e rave au ia’na i roto i te tahi piha e e uiui au ia’na. Na oe e paraparau i muri mai i te himene hopea no te tia‘i ia maua ia ho‘i mai ».
I to maua ho‘iraa mai i roto i te pureraa, ua faaoti atura te peresideni i ta’na iteraa papû. Ua tuu atura vau i te i‘oa o te taea‘e ia paturuhia ei peresideni amaa apî. Mai te reira â mahana, e taata tumu e arata‘i nei i te amuiraa i ô ; i Leadville, i Colorado.
Te mau taea‘e, e tano atoa teie raveraa i te feia aita â i riro mai ei melo. E ti‘a ia tatou ia faatupu i te aravihi ia hi‘o i te mau taea‘e, eiaha mai te taata ta ratou e faaite ra, ei taata râ ta ratou e nehenehe e riro mai ahani ua melohia ratou i roto i te Ekalesia, ua farii i te hoê iteraa papû no te evanelia e ua faatu‘ati i to ratou oraraa i ni‘a i te reira mau haapiiraa.
Ia hoʻi tatou i te matahiti 1961, ua faatupuhia te hoê amuiraa rahi na te ao nei na te mau peresideni misioni, no reira ua faahaere-pauroa-hia mai te mau peresideni misioni o te Ekalesia i Roto Miti no taua apooraa ra. Ua haere atoa mai au mai ta’u misioni i Toronto, i Canada.
I te hoê pureraa, no hoʻi noa mai ra o N. Eldon Tanner mai ta’na piiraa matamua ei peresideni misioni no te mau misioni no Peretane e no Europa Tooa o te râ, e ua piihia oia i tera ra tau ei Tauturu no te Pŭpŭ no te Tino Ahuru Ma Piti. Ua faati‘a mai oia no te misionare manuia roa a‘e ta’na i farerei i roto i ta’na mau uiuiraa. Ua parau mai oia e, i to’na uiuiraa i tera misionare, ua parau oia ia’na e, « Ahani na, te mau taata atoa ta oe i bapetizo, e mau i‘oa ana‘e paha ïa ta te mau melo i horo‘a mai e ua tomo roa i roto i te Ekalesia ».
Pahono mai nei te misionare e, « Aita roa’tu, na maua iho i patoto ia ratou ».
Ani atura te taea‘e Tanner ia’na eaha ïa te taa-ê-raa o ta’na reni arata‘i—no te aha ïa ua rahi roa ta’na manuiaraa i ta vetahi mau puʻeraa. Ua parau te misionare e, ua tamata oia i te bapetizo i te mau taata atoa ta’na i farerei. Ua parau oia e, mai te peu e patoto oia i te uputa e e taata pupuhi avaava te faura mai ma te ahu tahito e te huru tauʻa ore i te mau mea atoa—te ohipa faaroo ihoa râ—e feruri oia i roto ia’na i te hoho‘a o tera taata ahani e ua taa ê rii to’na oraraa. I roto ia’na, e hi‘o oia ia’na ei taata mâ tei hahu ia’na e ma te ahu uouo e te piripou uouo atoa. E e roaa roa i teie misionare ia hi‘o ia’na iho e te arata‘i ra i tera taata i roto i te pape no te bapetizoraa. Ua parau oia, « Ia hi‘o vau i te taata mai teie te huru, e roaa roa ia’u i te puai ia faaite i to’u iteraa papû ia’na i te huru e, e putapu to’na aau ».
Tei ia tatou ra te hopoi‘a ia hi‘o i to tatou mau hoa, to tatou mau hoa ohipa, te taata e ora ra i pihaʻi iho i to tatou fare mai teie te huru. Faahou â, tei ia tatou ra te hopoi‘a ia hi‘o i te taata eiaha mai ta’na e faaite ra, ei taata râ ta’na e nehenehe e riro mai. Te taparu nei au ia outou ia feruri ia ratou mai teie te huru.
E te mau taea‘e, ua parau mai te Fatu i te hoê mea no ni‘a i te faufaa o teie autahu‘araa ta tatou e mau nei. Ua parau mai oia e, ua farii tatou i te reira ma te tăpŭraa e te fafauraa. Ua horo‘a mai Oia ia tatou i te arata‘iraa e, e farii tatou i te mau mea atoa ma te faaroo e te parau mau, e, tei ia tatou ra te hopoi‘a ia haapa‘o i ta’na faaueraa e tae noa’tu i te hopea. Ei reira, e horo‘ahia mai ia tatou te mea atoa a te Atua.2
O te itoito te parau e ti‘a ia tatou ia faaroo e ia tape‘a noa i to tatou aau—te itoito ia fariu ê i te faahemaraa, te itoito ia faateitei i to tatou reo ei iteraa papû na te taata atoa ta tatou e farerei nei, ma te haamana‘o noa e, e mea ti‘a i te mau taata atoa ia farii i te rave‘a ia faaroo i te poro‘i. E ere i te mea ohie no te rahiraa o te taata ia rave i te reira. Atira noa’tu, e nehenehe ta tatou e tiaturi i te mau parau a Paulo ia Timoteo :
« E ere hoi i te aau tauâ ta te Atua i horo‘a mai no tatou, i te aau itoito râ, e te aroha, e te haapa‘o maitai.
« Eiaha oe e haama i te parau o to tatou Fatu ».3
I te avaʻe no me 1974, tei te mau motu no Tona maua te taea‘e John H. Groberg. E farereiraa ta maua e te arii no Tona, e ua farerei maua ia’na ma te tura rahi. Ua rave matou ia au i te mau peu. Tera râ, na mua maua a reva ai, ua parau o John Groberg i te hoê mea taa ê rii. Ua na ô oia e, « E te Arii, ahani mau oe i riro ei Momoni na reira atoa to oe nunaa, ua oti a‘ena paha ïa ta oe fifi e ta ratou i te faaafarohia ».
Pahono mai nei te arii ma te mata ataata e, « E pai John Groberg, peneiaʻe ua tano oe ».
Ua mana‘o atura vau i te aposetolo Paulo i mua ia Ageripa. Ua mana‘o vau i te pahonoraa a Ageripa i te iteraa papû a Paulo : « Ua fatata vau i te riro ei [Keresetiano] ia oe ».4 Ua itoito te taea‘e Groberg i te faaiteraa i to’na iteraa papû i mua i te arii.
I teie pô, e rave rahi tauasini o tatou e tavini tamau nei i te Fatu ei misionare Na’na. No te pahono i te hoê piiraa, ua faarue ratou i te fare, te utuafare, te mau hoa e te haapiiraa e ua haere i mua ra ma te tavini. Te vai ra aita e maramarama maitai nei, e te ui nei ratou : « No te aha ra ratou e pahono ohie nei e no te aha ra ratou e horo‘a rahi nei ? »
E tano i ta tatou mau misionare ia pahono ia au i te mau parau a Paulo, tera misionare no mutaa ra : « Parau noa hoi au i te evanelia, aita o’u arueraa : eita hoi au e ti‘a ia ore ; e ati hoi to’u ia ore au ia parau i te evanelia ! »5
I roto i te mau papa‘iraa mo‘a, aita e poroʻi tano a‘e, aita e hopoi‘a e taamu rahi a‘e, aita e arata‘iraa afaro a‘e i te faaueraa tei horo‘ahia e te Fatu tei ti‘a faahou a fâ ai Oia i Galilea i mua i na pĭpĭ e ahuru ma hoê. Ua na ô Oia :
« O te mana atoa i te raʻi e te ao atoa nei ua pûpûhia mai tei ia’u ana‘e.
« E teie nei, e haere outou e faariro i te mau fenua atoa ei pĭpĭ, a bapetizo atu ai ia ratou i roto i te i‘oa o te Metua, e no te Tamaiti, e no te Varua Maitai ;
« ma te haapii atu ia ratou i te haapa‘o i te mau mea atoa ta’u i parau atu ia outou na : e inaha, tei pihai atoa iho ïa vau ia outou, e tae noa’tu i te hopea o teie nei ao ».6
Teie faaueraa hanahana, apitihia ta’na fafauraa hanahana, o te parau arata‘i ïa no to tatou anotau, mai tei riro na i te afa ti‘a o te mau tau ra. E ohipa tumu te ohipa misionare na Te Ekalesia a Iesu Mesia i te Feia Mo‘a i te Mau Mahana Hopea Nei. I riro noa na ; e e riro noa’tu. Mai ta te peropheta Iosepha Semita i parau, « I muri a‘e i te mau mea ato‘a tei parauhia, te ohipa rahi roa‘e e tei hau atu i te faufaa o te pororaa ïa i te Evanelia ».7
E Piti a‘e matahiti poto, e ua oti ta to tatou mau misionare rave tamau taviniraa i roto i te nuu faehau rahi a te Atua, ua oti ta ratou haaraa rave tamau e ua hoʻi ratou i to ratou fare i tei herehia. Teie to ratou mau mono i ô nei i teie pô, i rotopu i te nuu no te Autahu‘araa a Aarona a te Ekalesia. E te feia apî tamaroa, ua ineine anei outou no te pahono mai ? Ua hinaaro anei outou e rave i te ohipa ? Ua faaineine anei outou no te tavini ?
Ua tatara te peresideni John Taylor i te mau titauraa : « Te huru taata ta tatou e hinaaro nei no te ta‘ita‘i i teie evanelia, o te mau taata ïa e faaroo to ratou i te Atua; te mau taata e faaroo to ratou i ta ratou haapa‘oraa; te mau taata e faatura ratou i to ratou autahu‘araa… te mau taata tei î i te Varua Maitai e i te mana o te Atua[;]… ei mau taata hi‘oraa tura, te haavare ore, te viivii ore e te aau mâ ».8
E te mau taea‘e, tei ni‘a ia tatou tata‘itahi te faaueraa ia faaite i te evanelia a te Mesia. Ia tuʻati to tatou oraraa i te faatureraa iho a te Atua, eita atura ïa te taata e farii nei i to tatou anaana e parau mai ma te oto e : « Ua ore a‘enei te auhune, ua nuu te tau ; aita râ tatou i ora ».9
Ua horo‘a mai te Tia‘i mamoe maitai roa o te mau varua, te misionare i faaora i te taata nei, i Ta’na haapapûraa hanahana e :
« E mai te mea e hope to orua pue mahana i te pororaa i te parau tatarahapa i teie nei mau taata, e ia arata‘i mai orua, i te hoe noa a‘e varua taata ia’u nei, aue hoi to orua oaoa rahi i pihai iho ia’na i roto i te basileia o to’u Metua !
« E i teie nei, mai te mea ua rahi to orua oaoa i te varua taata hoe a‘e o tei arata‘ihia mai e orua ia’u nei i roto i te basileia o to’u Metua, eaha’tura â ïa te huru o to orua oaoa rahi ia rahi noa’tu â ta orua varua taata e arata‘i mai ia’u nei ! »10
No’na i faahiti i teie mau parau, te horo‘a nei au i to’u iho nei iteraa papû. O oia te Tamaiti a te Atua, to tatou Faaora e to tatou Ora.
Te pure nei au ia noaa mai ia tatou te itoito no te hohora i te rima no te faahoaraa, te tuutuu ore no te tamata e tamata faahou, e te haehaa titauhia no te imi i te arata‘iraa no ô mai i to tatou Metua i te Ao ra no te haapa‘o faaoti i ta tatou faaueraa ia faaite i te evanelia. Tei ni‘a ia tatou te hopoi‘a, e te mau taea‘e. I te i‘oa o Iesu Mesia, amene.
Show References
-
1. I roto Bill Sands, The Seventh Step (1967), 9.
-
-
3. 2 Timoteo 1:7–8.
-
4. Te Ohipa 26:28.
-
5. 1 Korinetia 9:16.
-
6. Mataio 28:18–20.
-
7. Te Mau Haapiiraa a te Mau Peresideni o te Ekalesia : Iosepha Semita (2007), 376.
-
8. Te Mau Haapiiraa a te Mau Peresideni o te Ekalesia : John Taylor (2001), 82–83.
-
9. Ieremia 8:20.
-


text:
For Saturday, March 9, 2013
POSTED: 01:30 a.m. HST, Mar 09, 2013
Synopsis: Some lawmakers want to decriminalize pakalōlō.
———
Welina e nā makamaka heluhelu mai ka puka 'ana mai a ka lā i Ha'eha'e a i kona welo 'ana i ka mole 'olu o Lehua. 'O ia po'o mana'o e kau a'ela i luna, he 'ōlelo no'eau ia no kahi kanaka e wala'au wale, 'a'ohe hana, 'o ia ho'i, 'a'ole i pa'a kēia 'ōlelo no'eau iā ia, “Ma ka hana ka 'ike.” A 'o ke kumu i koho 'ia ai ua 'ōlelo no'eau lā i po'o mana'o no kēia lā, no ka mea, 'o ia ka hana a nā luna kau kānāwai. I kēlā pule aku nei, ua ku'i ka lono no kahi pila e kama'ilio 'ia ana ma ke Kapikala, e ho'ēmi ana i ka ho'opa'i no ka loa'a 'ana o ka pakalōlō, 'o ia ho'i, inā he 'aunaki pakalōlō kāu, i kou wā e loa'a ai i ka māka'i, 'a'ole nō ka ho'opa'i he ho'opa'ahao. He uku kālā ka ho'opa'i. Ua hāpai 'ē 'ia a'e ia mana'o i ka makahiki 2011.
'O ka mea 'āpiki na'e, e nā makamaka heluhelu, 'o ka mea e kūkākūkā 'ia ana, he kanono maoli ka ho'opa'i, he $1,000 ia. Pohā ka lae! 'O ka makani wale nō paha ka mea e puhi ai.
Kainō he makemake ko nā luna kau kānāwai e hana pono i nā kānaka puni pakalōlō, eia kā, he hana 'ino 'i'o nō ia. 'Ehia lā kanaka puhi pakalōlō i nui loa ke kālā e uku ai i ia ho'opa'i ke loa'a pono i ka māka'i. A pehea lā e uku ai i ka lua o ka manawa? He $1,000, 'o ka hapalua like ia o ka uku ho'olimalima hale, inā he hale li'ili'i a he ke'ena noho li'ili'i paha.
Inā e 'ōlelo pū ana ia pila, 'a'ole e pilikia ke kanaka ke uku 'ole 'o ia i ka ho'opa'i, 'a'ohe hewa o ia. 'A'ole paha pēlā. A no laila, ua like paha nā luna kau kānāwai me ia mau ali'i o Ka'ū, 'o ka ho'oluhi wale i kānaka.
A no ke aha lā e pāpā 'ia nei, 'a'ole e puhi pakalōlō? 'Ehia lā kanaka i make i ka pakalōlō i kēia makahiki nei? I kēlā makahiki aku nei? 'Ehia lā kanaka i make i ka pakalōlō i nā makahiki he 'umi i hala? He kāka'ikahi paha. A pehea ka wai 'ona? 'Ehia lā kanaka i make i ka wai 'ona? He nui nō i make i ka pākela inu a ma nā alanui nō ho'i o kēia pae 'āina nei. 'A'ole na'e i pāpā 'ia ka inu wai 'ona. Inā i pāpā 'ia ka inu wai 'ona i nā makahiki i hala, inā 'a'ole i make ka nui o nā kānaka i ka pākela inu a i ke kanaka kalaiwa 'ona paha.
A pehea lā ka puhi paka 'ana? 'O ka paka, he mea ia i make ai nā kānaka he nui lehulehu, 'a'ole na'e i pāpā 'ia kona puhi 'ia 'ana iho. No ke aha lā?
'O ko 'oukou mea kākau, 'a'ole 'o ia puhi i ka pakalōlō. 'Eā, mai nō a poina ka 'ōlelo a kahiko, “I ka 'ōlelo nō ke ola; i ka 'ōlelo nō ka make.” He mea ia inoa e pau ai ka makemake e ho'ā'o. Akā, 'o ka po'e puni pakalōlō, no ke aha lākou e ho'oluhi hewa 'ia ai. E kū ka puhi pakalōlō i ke kānāwai, 'o ia ka mea e pono ai. E like a like kona kūlana ma ke kānāwai me ka wai 'ona a me ke kikaliki. 'A'ole ho'i e hihi, ua ho'opio 'ia iho ua pila nei ma ka Hale o nā Lunamaka'āinana. I kēia makahiki a'e paha kākou e 'ike hou ai i kahi pila, akā, e pau ka ho'opa'i no ia hana.
'O ia ihola kahi mana'o. Ke ho'i aku nei ke keiki o Mānoa, ua ahiahi. Ke aloha.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Na roto râ i te raveraa, e nehenehe ta tatou tata‘itahi e riro mai te Faaora a tavini ai tatou i te mau tamarii a te Atua.
Te hoê o te mau haapapûraa rahi roa a‘e no tatou e, e tavini ma‘itihia to tatou peropheta here, te peresideni Thomas S. Monson, e te Fatu, o te mea ïa e, ua haapii oia i te pee i te hoho‘a o te Faaora—te taviniraa i te taata tata‘itahi. O tatou tei tomo i roto i te pape no te bapetizoraa ua fafau tatou ia na reira atoa. Ua fafau tatou « i te haamana‘o â [te Faaora] e amuri noa’tu, ma te haapao maitai i ta’na mau faaue »,1 e ua parau Oia « Teie ta’u parau, ia aroha outou ia outou na, mai ia’u e aroha’tu ia outou na ».2
A hi‘o na i teie â aniraa i roto i te mau parau a te peresideni Monson : « Te haatihia nei tatou e te feia e hinaaro nei ia haapa‘o tatou ia ratou, ia faaitoito, ia paturu, ia tamahanahana e ia faaite i te maitai… O tatou te rima o te Fatu i ni‘a i te fenua nei, tei faauehia ia tavini e ia tauturu i Ta’na mau tamarii. Te ti‘aturi nei oia i ni‘a ia tatou tata‘itahi ».3
Ua faaroo anei outou i te reira—te aniraa ia here te tahi i te tahi ? No te tahi mau taata, e ere ïa i te mea ohie ia pee i te hoho‘a o te Faaora i te taviniraa aore râ i te atuaturaa i te taata tata‘itahi. Na roto râ i te raveraa, e nehenehe ta tatou tata‘itahi e riro mai te Faaora a tavini ai tatou i te mau tamarii a te Atua. No te tauturu ia tatou ia here maitai a‘e i te tahi e te tahi, te hinaaro nei au e horo‘a’tu teie mau parau ia haamana‘o : A hi‘opo‘a na mua e a tavini i muri iho ».
Fatata a 40 matahiti i teie nei, ua haere atu vau e ta’u tane faaipoipo i te hiero no ta maua farereiraa no te pô faraire. Aita i maoro roa to maua faaipoiporaahia e ua haape‘ape‘a vau no te mea teie noa te pitiraa o to’u haereraa ei vahine faaipoipo-apî-hia. Ua ite mai paha te hoê tuahine tei parahi i pihai iho ia’u. Ua pi‘o mai oia e ua parau mărû mai ma te tura, « Eiaha e haape‘ape‘a. E tauturu vau ia oe ». Ua mărû to’u mana‘o taiȃ e ua nehenehe ia’u ia oaoa i te toe‘a o te oro‘a hiero. Ua hi‘o oia na mua e ua tavini i muri iho.
Ua ani-paatoa-hia tatou ia pee i te mau haapiiraa a Iesu e ia atuatu ia vetahi ê. E ere teie aniraa no te mau tuahine melahi ana‘e. A faaite ai au i te tahi mau hoho‘a o te mau melo tei haapii i te hi‘opo‘a na mua e i te tavini i muri iho, a faaroo na i te mau haapiiraa a Iesu ta ratou e faaite nei.
Ua parau te hoê tamarii Paraimere e ono matahiti : « I to’u ma‘itiraahia ei tauturu no te piha, ua nehenehe ia’u ia ma‘iti i te hoê hoa no te ohipa ma muri ia’u. Ua ma‘iti au [i te hoê tamaroa faahuehue] no te mea e ore roa oia e ma‘itihia e vetahi ê. Ua hinaaro vau ia oaoa oia ».4
Eaha ta teie tamarii i hi‘opo‘a ? Ua ite oia e eita roa te tamarii faahuehue e ma‘iti-noa‘e-hia. Eaha ta’na i rave no te tavini ? Ua ma‘iti oia ia’na ia riro ei hoa tauturu no’na i roto i te piha. Ua haapii Iesu, « E aroha’tu i to outou enemi; e faaora’tu i tei tuhi mai ia outou, e hamani maitai atu i te feia i riri mai ia outou ».5
I roto i te hoê paroita, na mua roa, ua hi‘opo‘a te feia tei mau i te Autahu‘araa a Aarona e i teie nei te tavini maitai nei ratou. I te mau hebedoma atoa e tae oioi mai te feia apî tane e e ti‘a ratou i rapae‘au i te fare pureraa i roto i te ua, te hiona aore râ te ve‘ave‘a rahi, no te tia‘i i te taeraa mai o te mau melo paari e rave rahi i roto i ta ratou paroita. E amo mai ratou i te mau pereoo tura‘i e te mau turutootoo i rapae‘au i te mau pereoo uira, e horo‘a i te rima etaeta, e ma te faaoroma‘i rahi e apee ratou i te feia paari rouru hinahina i roto i te fare pureraa. Te rave mau nei ratou i ta ratou hopoi‘a i te Atua. A hi‘opo‘a’i ratou e a tavini ai i muri iho, ua riro ratou ei mau hoho‘a oraora no te haapiiraa a te Faaora : « O outou i na reira i te hoê taeae iti haihai roa i roto i tau mau taeae nei, ua na reira mai ïa outou ia’u ».6 A faaohipahia’i te faanahoraa haapiiraa apî na te feia apî, e noaa ïa i teie feia apî te tahi atu â mau rave‘a no te tavini mai te Mesia ra te huru.
I te tahi mau taime e titau te hi‘opo‘araa e te taviniraa i te hoȇ tutavaraa rahi. Ua ite te hoê tamahine apî o Alexandria e eita to’na tuahine fetii, o Madison, e nehenehe e faaoti i te mau titauraa a ta’na faanahoraa Haereraa i mua (Progrès personnel) no te mea e ma‘i hiparoto to’na (autisme). Ua haaputuputu Alexandria i te feia apî tamahine i roto i ta’na paroita, ua tauaparau e to’na feia faatere e ua faaoti i te rave i te tahi mea e ore e noaa ia Maddy i te rave. Ua rave faaoti te feia apî tamahine tata‘itahi i te hoê tufaa o te mau titauraa e ohiparaa o te Haereraa i mua ia nehenehe ia Maddy ia farii i ta’na iho feti‘a.7
E haere papû ïa teie feia apî tamahine i mua i roto i te mau ti‘araa metua vahine e i roto i te Sotaiete Tauturu no te mea ua haapii ratou i te hi‘opo‘a na mua e i te tavini i muri iho na roto i te mau rave‘a aroha.
Ua faahaamana‘o mai te peresideni Monson ia tatou e, o te aroha, « o te hinaaro mau ïa i te Mesia »8—aore râ te hi‘opo‘araa e te taviniraa—« e itehia te reira ia haamana‘ohia te hoê vahine ivi paari e ia afa‘ihia oia i te mau faanahoraa a te paroita » e « ia farii ana‘e te tuahine o te parahi ra ona ana‘e i roto i te Sotaiete Tauturu i te aniraa, ‘A haere mai—e parahi i piha‘i iho ia matou’ ».9 E faaohipahia te ture auro i ô nei « E te mau mea atoa ta outou i hinaaro ïa vetahi ê ra, e na reira atoa’tu outou ia ratou ».10
Ua tavini te hoê tane faaipoipo tei hi‘opo‘a i roto i na rave‘a faufaa rahi e piti. Ua parau oia :
« I te hoȇ Sabati, te tauturu ra vau i ta’u vahine faaipoipo i roto i ta’na piha Paraimere tei î i te mau tamarii oraora maitai e hitu matahiti. A haamata ai te taime faaiteiteraa a te Paraimere, ua ite au i te hoê tamarii i te haafeferaa i ni‘a i to’na parahiraa e eita oia i te mea maitai. Ua muhumuhu mai te Varua ia’u e te hinaaro nei oia i te tamahanahanaraa, ua parahi au i piha‘i iho ia’na e ua ani ma te mărû eaha te fifi. Aita oia i pahono mai… no reira ua haamata vau i te himene mărû atu ia’na.
« Te haapii ra te Paraimere i te hoê himene apî e a himene ai matou, ‘Te reo o te Faaora ta’u e faaroo’, ua haamata vau i te ite i te maramarama e te mahanahana maere rahi i te faaîraa i to’u varua… Ua farii au i te hoê iteraa papû no te here o to tatou Faaora ia’na… e ia’u nei… Ua haapii mai au e o tatou [te] mau rima [o te Faaora] ia tavini ana‘e tatou i te taata tata‘itahi ».11
Aita teie taea‘e i ite noa i te hinaaro i te tauturu i ta’na vahine faaipoipo i roto i te hoê piha tei î i te mau tamarii oraora maitai e hitu matahiti, ua tavini atoa râ oia i te hoê tamarii i roto i te fifi. Ua pee oia i te Faaora, tei haapii e « o ta’u ho‘i ohipa i rave i to outou hi‘oraa ra, o ta outou ïa e rave ».12
Ua iriti iho nei te hoê pape pu‘e e rave rahi mau rave‘a na te mau pĭpĭ a Iesu Mesia ia hi‘opo‘a na mua e ia tavini i muri iho. Ua ite te mau tane, te mau vahine, te mau taure‘are‘a e te mau tamarii i te mau pû raveraa ohipa e te mau fare tei tu‘inohia e ua vaiiho ratou i te mau mea atoa no te tauturu i te tamȃ e i te tâtaî i te mau vahi paparari. Ua hi‘opo‘a te tahi i te hinaaro ia tauturu i te pu‘araa i te ahu. Ua tamarȏ te tahi ma te haapa‘o maitai i te mau hoho‘a, te mau parau mana, te mau rata e te tahi atu mau parau faufaa rahi, e ua faatautau i te reira no te haamarȏ ia faaora mai i te mea e noaa ia ratou i te faaora. Te hi‘opo‘araa e te taviniraa eita ïa e noaa i te haapa‘ohia i te mau taime atoa e eita ho‘i e afaro e ta tatou iho tarena ohipa.
Eaha’tu â ïa te vahi maitai a‘e no te hi‘opo‘a na mua e no te tavini i muri iho maori râ i roto i te utuafare iho ? E faaite mai te hoê hi‘oraa no roto mai i te oraraa o Elder Richard G. Scott i te reira :
« I te hoê pô ua ara e ua ta‘i ta maua tamaiti iti o Richard, e fifi to’na i roto i te mafatu… Mai tei matauhia, e ti‘a ihoa ta’u vahine no te aupuru i te hoê aiû e ta‘i ra, i taua taime ra rȃ ua parau vau ‘vaiiho na’u e aupuru ia’na’.
« No to’na fifi, ia haamata ana‘e oia i te ta‘i, e tupa‘i vitiviti roa to’na mafatu iti. E piha‘e oia e ha‘iriri roa te tapo‘i ro‘i. I taua pô ra, ua tape‘a vau ia’na i roto ia’u no te tamata i te tamărû i to’na mafatu e ia faanâ ia’na, a taui ai au i to’na ahu e i te tapo‘i ro‘i. Ua hii noa vau ia’na e tae noa’tu ua ta‘oto oia. Aita vau i ite i taua taime ra e, tau ava‘e noa i muri mai e pohe oia. E haamana‘o tamau noa vau i to’u mauraa ia’na i roto i to’u na rima i taua pô ra ».13
Ua parau Iesu e, « o te hinaaro râ i te faarahi i roto ia outou na, ia riro ïa oia ei tavini no outou e ti‘a’i ».14
I te tahi mau taime, e faahemahia tatou ia tavini mai te au i ta tatou e hinaaro i te tavini eiaha râ mai te au i te rave‘a e hinaarohia i taua taime ra. I to Elder Robert D. Hales haapiiraa i te ture no te oraraa tarani, ua faaite mai oia i te hoho‘a no te ho‘oraa i te hoê tao‘a aroha no ta’na vahine faaipoipo. Ua ui oia, « te hoo ra anei oe i te reira no’u e aore râ no oe ? »15 Mai te mea e faaau tatou i taua uiraa ra ia tatou iho a tavini ai tatou ma te feruri, « Te rave nei anei au i teie ohipa no te Faaora, aore râ te rave ra vau i teie no’u nei ? » e riro ïa ta tatou taviniraa mai te taviniraa a te Faaora. Ua ui te Faaora e ia na reira atoa tatou e ti‘a’i, « Eaha to orua hinaaro ia’u ? »16
Tau hebedoma i ma‘iri a‘enei, ua rû vau e ua pe‘ape‘a vau no te rahiraa ohipa e ti‘a ia’u ia rave i ni‘a i ta’u tabula. Ua hinaaro vau i te haere i te hiero i taua mahana ra mea rahi roa rȃ ta’u ohipa. I te taime ihoa a tomo mai ai taua mana‘o ra ia ore ia haere i te hiero no te rahi o te ohipa, ua haamana‘o vau i te mea ta’u e ti‘a roa ia rave. Ua vaiiho vau i ta’u piha ohipa no te haere ti‘a’tu i te hiero no Roto Miti, ma te mana‘ona‘o e nahea rȃ vau i te faaho‘i i te taime ta’u e haamau‘a nei. Aua‘e râ, mea faaoroma‘i e e mea aroha te Fatu e ua haapii mai ia’u i te hoê haapiiraa nehenehe roa i taua mahana ra.
A parahi ai au i roto i te piha no te oro‘a, ua tapiri mai te hoê tuahine apî e ua parau mărû mai ma te tura, « Te hepohepo nei au. Teie noa te pitiraa o to’u taime i roto i te hiero. E nehenehe anei ta oe e tauturu ia’u ? » Nahea ho‘i oia i ite ai e o taua ihoa mau parau ra o ta’u i hinaaro ia faaroo ? Aita oia i ite, ua ite râ te Metua i te Ao ra. Ua ite oia i to’u hinaaro rahi. E ti‘a ia’u ia tavini. Ua faaûru oia i teie tuahine apî haehaa ia tavini ia’u ma te aniraa mai ia’u ia tavini ia’na. Te haapapû nei au ia outou e o vau tei fana‘o rahi.
Te ite nei au ma te mauruuru rahi i te mau taata e rave rahi mai te Mesia ra te huru tei tavini i to matou nei utuafare i te roaraa o te mau matahiti. Te haamauruuru nei au ma to’u aau atoa i ta’u tane faaipoipo here e to’u utuafare, o te tavini nei ma te haapa‘o ore ia ratou iho e ma te here rahi.
Ia tutava paatoa tatou i te hi‘opo‘a na mua e i te tavini i muri iho. Mai te mea e na reira tatou, e haapa‘o ïa tatou i te mau fafauraa, e e riro ïa ta tatou taviniraa mai ta te peresideni Monson ei tapa‘o papû no to tatou ti‘araa pĭpĭ. Ua ite au te ora nei te Faaora. Na roto i Ta’na Taraehara e ti‘a‘i ia tatou ia haapa‘o i Ta’na mau haapiiraa. Ua ite au e, o te peresideni Monson to tatou peropheta i teie mahana. I te i‘oa o Iesu Mesia, amene.
Show References
-
-
2. Ioane 15 :12.
-
3. Thomas S. Monson, « Eaha ta’u i rave no te hoê taata i teie mahana ? » Liahona, novema 2009, 85.
-
4. Canyon H., « A Good Choice », Friend, tenuare 2012, 31.
-
5. Mataio 5 :44.
-
6. Mataio 25 :40.
-
7. Hi‘o « For Madison », lds.org/youth/video/for-madison.
-
8. Moroni 7 :47.
-
9. Thomas S. Monson, « E Ore roa te Aroha e Mou », Liahona, novema 2010, 125 ; hi‘o atoa E mau Tamarii Tamahine i roto i To’u Basileia : Te aamu e te ohipa a te Sotaiete Tauturu (2011), 113.
-
10. 3 Nephi 14 :12.
-
11. Al VanLeeuwen, « Serving the One », Liahona, atete 2012, 19 ; hi‘o atoa Sally DeFord, « Te reo o te Faaora ta’u e faaroo », Taime faaanaanataeraa no te matahiti 2011, 28.
-
12. 3 Nephi 27 :21.
-
13. Richard G. Scott, « Te mau haamaitairaa mure ore o te faaipoiporaa », Liahona, me 2011, 96.
-
14. Mataio 20 :26.
-
15. Robert D. Hales, « Te riroraa ei mau taata imi ora tarani i te pae tino e te pae varua », Liahona, me 2009, 9.
-
16. Mataio 20 :32.


text:
Nau mai, piki mai ki te i-papakupu, e kitea ai etahi kupu e 8,000 kua whakamaoritia mo He Pataka Kupu, te papakupu reo Maori hou a Te Taura Whiri ka puta a te Mahuru 2008. He tipakonga kupu noa iho tenei – he takahanga tuatahi; a tona wa ka utaina mai nga kupu katoa o He Pataka Kupu ki te pae tukutuku nei.
Kua eke tenei ki te wa e riro ai ma te reo Maori tonu e whakaahua tona ao, me tana titiro ki tona ao. Ko He Pataka Kupu te papakupu Maori tuatahi ma te hunga kua maro haere te takahi i te huarahi whai i te reo, ko ona korero katoa kei to tatou reo rangatira. E tata ana ki te 24,000 nga kupu, nga aronga kupu ranei o te ao tawhito, o te ao hou, o te ao Maori, o te ao nui tonu, e whakamaramatia ana i te papakupu nei. Kua takoto ano he tauira ki te nuinga, e kitea ai te noho mai o te kupu ki te karero.
- E watea ana nga putanga mangohe, maro hoki o He Pataka Kupu mai i nga toa pukapuka matua.
- $65 te utu mo nga kape maro te uhi (kua tapirihia te take hokohoko). $40 te utu mo nga mea mangohe te uhi (kua tapirihia te take hokohoko).
- Ka taea te hoko i nga papakupu i nga toa pukapuka matua, ma te i-mera ranei ki a Unity Books: books@unitybooks.co.nz .
- Ka taea e nga kaihoko o waho o Aotearoa te hoko i te papakupu nei ma tenei hono: nzbooksabroad.com
- E taea ana e nga toa pukapuka katoa te ota hangai mai i te kaita i te papakupu. Tera pea me tono koe i te toa pukapuka kia whakaritea e ratou. Ko te tikanga kaore e nui ake te utu.


text:
Kua whakahahanitia e te Kāwanatanga te oranga ō te mita ō Taranaki i te whakakorenga ō ngā akoranga reo mā te hunga Kaumatua.
Hei tā te Tohunga Reo ā Ahorangi Huirangi Waikerepuru i whakahahani ngā mahi ā Te Amorangi Mātauranga Matua, me tā rātou whakatau kia heke iho te nui ō te pūtea mō te taumata tuatahi me te taumata tuarua mā ngā akoranga reo ki Te Kura Matatini.
I te marama kua pahure ake rā i rongo kōrero te Kaiwhakahaere ō Te Kura Matatini ō Taranaki ā Richard Hadley kua whakaheke iho te pūtea mō ēnei akoranga reo e Te Amorangi Mātauranga Matua.
Mā Te Kura Matatini anake te mita ō Taranaki e whakaako.
Hei tā te Ahorangi Huirangi Waikerepuru kua eke iho te āhei ō te hunga Māori ō roto ō Taranaki ki te pupuri ki tō rātou mita.
He tāna anō Mei kore ko te reo ka noho tūwhera te oranga ō te mita ō Taranaki.


text:
Erueti Te Whiti Te Whiti-o-Rongomai III (?–1907), born during the turmoil of the 'musket wars', was of the Taranaki tribe Te Āti Awa.
It is said he was identified as a teacher and prophet early in life, and much care was taken to ensure his safety. His stature in the Māori traditional world was enhanced by his deep knowledge of Christian doctrine.
Te Whiti was said to have taken part in the Taranaki wars of the 1860s, but by the mid-1860s he had decided to pursue peaceful resistance to European incursion and the loss of land.
One tradition has it that Te Whiti and his people first moved to the inland village later known as Parihaka in the 1840s, to escape the social and economic pressures of coastal life. Other sources say he began living there in the 1860s after the Taranaki wars and subsequent land confiscations. In any event Parihaka became a centre of peaceful resistance and a rallying point for many Māori. Parihaka was led by Te Whiti and his relative and fellow prophet Tohu Kākahi. The main focus of Māori discontent was land confiscation and the government's failure to set aside promised reserves.
In 1879 the government began to survey 16,000 acres of the confiscated Waimate Plain without setting aside Māori reserves. In response, Māori, led by Te Whiti and Tohu, began ploughing land occupied by settlers. Arrests followed, but the pace of protest continued to grow. Parihaka became a symbol for many Māori, and its people received food and other supplies from many tribes throughout the country – including those as far away as the Chatham Islands.
On 5 November 5 1881 a force of almost 1,600 Armed Constabulary and volunteers, led by Native Minister John Bryce, invaded Parihaka. The Māori inhabitants, numbering about 2,000, put up no resistance. Instead they greeted Bryce and his men with bread and song. They were dispersed and Te Whiti and Tohu were arrested. The soldiers then systematically wrecked the settlement, and Māori tradition speaks of brutality and rape.
Te Whiti was charged with 'wickedly, maliciously, and seditiously contriving and intending to disturb the peace'. Held without trial, he was not released until 1883, when he returned to the ruined Parihaka settlement. Te Whiti and Tohu continued to lead peaceful Māori protest, and Te Whiti was imprisoned again for six months in 1886. In 1892 the West Coast Settlement Reserves Act brought in a system of renewable leases to settlers on over 200,000 acres of Māori land. Māori persisted with the ploughing campaigns in protest at the Act. In 1897, 92 Māori were arrested for ploughing in protest at delays in resolving the grievances over the Native Trustee's management of these leases.
Te Whiti and Tohu died in 1907 within a few months of each other. The white albatross feather, which Te Whiti’s followers adopted as a symbol protecting the mana of the Parihaka settlement, remains an enduring emblem among Te Āti Awa.
Adapted from the DNZB biography by Danny Keenan
Te Whiti-o-Rongomai
Ka whānau mai a Te Whiti (?-1907) i te wā o ngā pakanga mau pū i waenganui i ngā iwi. Ko tōna iwi ko Te Āti Awa o Taranaki. E ai ki ngā kōrero, e tamariki tonu ana a Te Whiti ka puta i a ia ngā tohu o te matakite, o te poropiti. I āta manaakitia ia e tōna iwi. I tua atu, he tangata matatau ia ki te whakapono Karaitiana; kātahi ka nui atu ngā rongo kōrero mōna i te ao Māori. E ai ki te kōrero, i roto a Te Whiti i ngā riri ki Taranaki i te tekau tau atu i 1860. Heoti, tae rawa ki te pokapū o taua tekau tau, kua huri kē ia ki te mautohe mārie ki te tomo mai o te Pākehā me te rironga o ngā whenua.
Tērā tētahi kōrero e mea ana i whakatūria te kāinga o Parihaka e Te Whiti mā i te tekau tau atu i 1840, hei wāhi haumaru i ngā whakararu ki takutai. Tērā tētahi atu kōrero e mea ana, nō muri rawa i ngā riri me te raupatunga whenua o te tekau tau atu i 1860, ka tū tōna kāinga i Parihaka. Ahakoa he aha, ka tipu a Parihaka hei pokapū mō ngā mautohe mārie a te iwi Māori. Ko Te Whiti rāua ko tōna pāpā a Tohu Kakahi ngā kaiārahi. Rite a Tohu rāua ko Te Whiti, he matakite. Ko te take nui ki te iwi Māori ko ngā whenua i raupatutia me te kore tutuki i te kāwanatanga tana kī taurangi mō ngā whenua ka rāhuitia mō te Māori.
I te tau 1879 ka tīmata te kāwanatanga ki te rūri i te whenua raupatu e 16,000 eka te rahi i ngā mānia o Waimate. Kāore i rāhuitia he wāhanga o tēnei whenua mō te Māori. Hei utu mō tēnei, ka tīmata a Te Whiti rātou ko Tohu, ko te iwi ki te parau i ngā whenua kei te nōhia e te Pākehā. Ka mauherea ētahi. Hāunga tērā, ka nui haere ngā mautohe, ka tū a Parihaka hei tohu whakakaha i te tini o te iwi Māori. Ka tukua mai e tēnā iwi, e tēnā iwi he kai, tae rawa ki Wharekauri.
I te rā 5 o Nōema o te tau 1881 ka whakaekea a Parihaka e ngā Pirihimana Mau Pū me ngā tūao e 1600 te rahi; ko tō rātou kaiārahi ko te Minita mō ngā Take Māori, a Te Paraihe (John Bryce). Kāore i ātetetia tō rātou kuhu e te iwi o Parihaka e 2000 pea te tokomaha. Ka horahia ngā kai mā Te Paraihe me tōna ope, ka waiatatia rātou. Kia ahatia. Whakamararatia ana te iwi, mauheretia ana a Te Whiti rāua ko Tohu. Wāwāhia ana te kāinga o Parihaka. Kei te mau tonu ngā kōrero tuku iho mō ngā mahi whakarihariha a ngā hōia, tā rātou tūkino i ngā wāhine.
Ka ūhia ngā whakapae ki runga i a Te Whiti mō te "whakatutū i te puehu i runga i te kino, i te ngākau waniwani". Ka mauherea ia, hāunga te mea kāore anō kia tū he whakawākanga. Nō te tau 1883 ka tukua ia. I tana hokinga kua pākarukaru katoa a Parihaka. Ka ārahi tonu a Te Whiti rāua ko Tohu i ngā mautohe mārire, whai anō i te tau 1886 ka whiua anōtia a Te Whiti ki te whare herehere mō te ono marama. Nā te Ture Whakatau Papa Rāhui o te Tai Hauāuru o te tau 1892, ka tareka e ngā tāngata whai te whakahou i ā rātou rīhi i runga i ngā whenua Māori e 200,000 eka. Hei ātete i te ture nei, ka haere tonu ngā mautohe mārire a ngā Māori. I te tau 1897, e 92 ngā tāngata Māori i mauherea mō te parau whenua; i mautohe nā te takaroa o te whakatau i ō rātou nawe mō ngā whakahaere a te Kaitiaki Māori i ngā rīhi nei.
Nō te tau 1907 i mate ai a Te Whiti rāua ko Tohu. Ko te raukura toroa te tohu a ngā pononga o Te Whiti e whakaū ana i te mana o Parihaka, e mau tonu nei i roto o Te Āti Awa i ēnei rā.
How to cite this page
'Te Whiti', URL: http://www.nzhistory.net.nz/people/erueti-te-whiti-o-rongomai-iii, (Ministry for Culture and Heritage), updated 21-Aug-2014


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Oct 22, 2011
Synopsis: References a speech by J. Kahinu in 1871, that relates to us in the present time. We should heed his words.
Welina 'oukou e nā makamaka heluhelu e 'alo like aku nei i nā 'īnea o kēia ao nei. 'O ia po'omana'o e kau a'ela i luna, no kekahi ha'i'ōlelo ia a J. Kahinu. 'O kāna ha'i'ōlelo ia no ka puka 'ana mai ke Kulanui o Lahainaluna. A pa'i 'ia nō ho'i i Ka Nupepa Kuokoa i ka lā 27 o Mei o ka makahiki 1871. 'O kekahi mea nani o ia ha'i'ōlelo, he mau mana'o kona i hiki ke ho'opili 'ia iā kākou i kēia mau lā e ne'e nei.
Ma kinohi, hō'ike mai 'o Kahinu i ka mea i ulu mai ai ua wahi 'ōleloa'o nei, 'o ia ho'i, no ka maka'u iā Pele, a no laila i a'o ai ka po'e kahu Pele "i ka poe e pii ana i ka lua o Pele, oia hoi i ka uka o Puna. Mai ako i ka pua o ka lehua, aole hoi e ai i ka hua o ka ohelo, o puni i ka ino, ka ua a me ka ohu." A wehewehe mai nō ho'i ua kanaka ha'i'ōlelo lā, ua "hoopili pinepineia i kela mea keia mea, e hele ana a pili pono ka la i Papaenaena," 'o ia ho'i, kahi kanaka e pi'i ana kona kai, i 'ole paha e hana na'aupō ma muli o ka inaina. A ma hope mai ma ka ha'i'ōlelo, kau leo 'o ia ala i mua o ke anaina, e nihi ka hele ma kekahi mau hana i 'ole lākou e pilikia.
"E nihi kakou ma ka ai ana a me ka inu ana," 'o ia kā ia ala 'ōlelo mua. A he kūpono nō ia 'ōlelo, he 'ōleloa'o iā kākou i kēia mau lā kekahi, 'oiai, he nui nō nā kānaka pākela 'ai. 'O ka mea nui, he nui ho'i nā kānaka e naue aku nei i ke ala hele o ka 'ai pono 'ana. Akā, eia nō ko 'oukou mea kākau ke kau leo aku nei iā 'oukou, "E nihi ka hele ma ka 'ai 'ana, e 'ai pākiko ho'i i nā mea nui o ke kōpa'a, a e ho'opau paha, i 'ole kākou e loa'a i ka ma'i mimikō. He mau 'ohana ko kēia mea kākau nei i ha'alele mai i kēia ola honua 'ana ma muli o ia ma'i mimikō. A 'o ka pākela inu wai lohi o Maleka ho'i kekahi mea e ho'opau 'ia. Eia mai kahi 'ōleloa'o nani a Kahinu, "e nihi hele iho oe me ka liko lehua i Mokaulele, a eena aku hoi me he Oo hulu melemele la no ka uka lipolipo i ka waokele, i pili mua i ke kepau a ke keiki kia-manu o ka uka i Olaa, alaila, ua pau ka wa e pilikia ai, nele ka poino." A he 'oia'i'o nō ho'i ia 'ōlelo, inā kākou e 'e'ena aku i ia wai hu'ihu'i o ke aniani, 'a'ole nō kākou e kū i ka pilikia. A pēlā pū nō me ka lā'au 'ona, e like ho'i me ia mea 'o ka "pōhaku a'ia'i" a 'o ka "hau" paha kekahi inoa ona. 'A'ole e ho'okokoke iki aku i ua lā'au 'ona lā (a me nā lā'au 'ona like 'ole paha).
(E ho'omau 'ia.)
['Ano 'ē ka waha ko'u o kekahi ma ka namunamu 'ana he ho'okae 'ili kā ka mea kākau o kēlā pule aku nei. 'Eā, 'a'ole paha e ho'ohuikau aku i ke Aloha Lāhui, he ho'okae 'ili ia, o launa pū auane'i 'oe me ke ali'i nui o O'ahu nei me Kākuhihewa. 'O ka makemake 'ana e paipai i nā kānaka o kou lāhui, 'a'ole ia he ho'okae 'ili. A he wahi ka'awale nō ho'i ko Kauakūkalahale no nā kānaka a pau e mana'o e hō'ike 'ia ko lākou mana'o ma ka 'ōlelo Hawai'i. LH]
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Ngā Hōtaka Kura Kaupapa
Kōanga
Te Kaupapa:“Kāore te kūmara e kōrero mō tōna ake reka”
Te Whakatō: (He hui ā-ataata tēnei, e 45 mēneti–1 hāora te roa)
He iwi auaha te Māori, ā, i huri tōna aro ki te taiao i tōna hekenga mai ki Aotearoa. Ka kōrero mātou mō te whakahou tikanga i tēnei whenua hou. Ka rerekē te tirohanga ki te taiao, ki āna mahi, ki āna kai, me tōna oranga.
Te Whakatipu:(Tau mai ki Te Papa 10am – 2pm)
Ka aro atu ki ngā momo hangarau pērā i ngā pūkenga hanga whare me te whakatō kai.
Kātahi ka aro atu ki te taonga nei, ki te kūmara. Arā noa atu ngā pūrākau e pā ana ki te kūmara, ā, tae atu ki ngā tikanga me ngā taputapu mō te whakatipu kūmara hoki. Anei ētahi pātai hei whakaaro mā koutou:
- He aha te whakapapa o te kūmara?
- I ahu mai te kūmara i hea?
Ka wehe atu tō kura, ka tau tētahi wero mā koutou. Ka aro atu ngā ākonga ki te whakahoahoa i tētahi momo hangarau whakatipu kūmara, pērā ki te timo. Kia hangaia katoatia ki te rauemi hangarua.
Te Hauhake: (He hui ā-ataata tēnei, e 45 mēneti–1 hāora te roa)
Ka hui ā-ataata anō tātou ki te aromatawai i te wero i whakatakotohia e mātou. Otirā, ka titiro ki ā koutou whāinga me ngā momo taputapu nā koutou i waihanga ki te kura.
Te wā tuku: Pipiri–Hereturikōkā
Ngā hononga ki te Marautanga:
- Tikanga ā-Iwi; Te Ao Hurihuri, Te Wāhi me te Taiao,Ngā Mahinga Ohaoha
- Hangarau; Ngā Āhuatanga o te Hangarau, Te Whakaharatau Hangarau
Ngā Tau:0 – 8
Te utu: $3 te utu mō te hōtaka katoa, mō ia tauira. (kāore he utu mā ngā kaiako me ngā mātua/kaiāwhina)
Pātai mai reservations@tepapa.govt.nz


text:
Ka Ipu Kōpa'a
Laiana Wong
Synopsis: There could be almost as many UH fans at the Sugar Bowl this year as there were at some of UH's home games in years past. What's up with that?
Aloha mai kākou e nā hoa māka'ika'i i nā pā'ani pōpeku o ke Kulanui o Hawai'i ma Mānoa. E kū ho'i ka lau lama no Nā Koa a me ko lākou puka mai ma nā helu o nā kime pōpeku ikaika loa o ka NCAA i ka makahiki 2007 e hala aku nei. I ka lā mua o kēia makahiki a'e, e hō'ike hou mai ana lākou, no ka manawa hope loa, i ko lākou akamai a me ka ikaika ho'i i ia mea he pā'ani pōpeku.
Ma hope o ka lanakila 'ana ma luna o nā Husky o Wakinekona, ua kono 'ia mai Nā Koa e hele i New Orleans no ka pā'ani 'ana ma loko o ka Ipu Kōpa'a, kahi e kū'ē ai i nā 'lio Pulu o Georgia. 'Akahi nō a kau ka polokalamu pōpeku o UH ma ka hano, a āhea lā ho'i e kau hou ai?
I kēia kau pōpeku, ho'okahi wale nō kime i hemolele ka mo'omō'ali, 'o Nā Koa ho'i. 'A'ohe wahi eo i kahi hoa paio i loko o nā pā'ani he 12. 'O ia ihola ke kumu i puka ai i ka helu 10 ma ka papa BCS o nā kime ikaika loa o ka 'āina. Āhea lā ho'i e hemolele hou ai?
'O ke akamai loa o Colt Brennan, ke 'alihi kūlele o Nā Koa, i ke kīloi pōpō, ua wae 'ia e ke kōmike nāna e hā'awi i ka makana Heisman e hele i Nū Ioka ma ke 'ano 'o ia kekahi o nā moho 'ehā e paio ana no ia makana. I loko nō o ka lilo 'ana o ia makana iā Tim Tebow o Florida, he mea nō kona wae 'ia e hau'oli ai ko Hawai'i nei a pau, a pau pū ho'i me nā po'e o Hawai'i e noho ala ma Loko. 'Akahi a wae 'ia kekahi o Nā Koa a 'akahi nō ho'i a puka kekahi 'ālapa ma waho mai o nā kime BCS i ka helu 'ekolu o ka makana Heisman. Āhea lā ho'i e puka hou ai?
'O ia ka mea e huliāmahi nei a e kūpa'a nei ka po'e o Hawai'i ma hope o kēia kime. A 'o ia ihola ke kumu i kū'ai lilo 'ia ai nā likiki no ia pā'ani 'ana. 'A'ohe nō a he wā, ua pau ihola. 'A'ole ho'i i lawa e kō ai ka 'i'ini o nā kānaka a pau e ake ana e hele i New Orleans no ka noho 'ana ma loko o ia Ipu Kōpa'a. Eia hou, no ka hāiki o ka manawa, ua hele a pipi'i nā likiki mokulele, a aia ka hō'ea 'ana o kahi po'e māka'ika'i i New Orleans a hele i Kalalau!
Eia ka mea 'āpiki. I loko o nā kau pōpeku o kēlā mau makahiki aku nei he 'elua a 'ekolu paha, ho'omaopopo a'ela au i ka 'ike 'ana iā June Jones ma luna o ke kīwī e kani'uhū ana i ka nui o nā noho hakahaka ma ke kahua pā'ani 'o Aloha. A ua ikaika nō nā kime pōpeku o UH i loko o ia mau kau. Aloha nō!
'Auhea 'oukou, e ka po'e māka'ika'i i nā pā'ani o Nā Koa. Pehea lā e ikaika ai ka polokalamu pōpeku inā 'o ke kau hemolele wale nō ke kau e piha ai nā noho o ua kahua pā'ani lā? Pehea ho'i e helu 'ia ai 'o UH ma ka papa o nā polokalamu ikaika loa i kēlā me kēia makahiki? Aia wale nō a kūpa'a maoli kākou ma hope o ke kime ma nā kau a pau. A pau pū ho'i me nā kau emi o nā lanakila 'ana!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
Ka Ipu Köpa'a
Laiana Wong
Synopsis: There could be almost as many UH fans at the Sugar Bowl this year as there were at some of UH's home games in years past. What's up with that?
Aloha mai käkou e nä hoa mäka'ika'i i nä pä'ani pöpeku o ke Kulanui o Hawai'i ma Mänoa. E kü ho'i ka lau lama no Nä Koa a me ko läkou puka mai ma nä helu o nä kime pöpeku ikaika loa o ka NCAA i ka makahiki 2007 e hala aku nei. I ka lä mua o këia makahiki a'e, e hö'ike hou mai ana läkou, no ka manawa hope loa, i ko läkou akamai a me ka ikaika ho'i i ia mea he pä'ani pöpeku.
Ma hope o ka lanakila 'ana ma luna o nä Husky o Wakinekona, ua kono 'ia mai Nä Koa e hele i New Orleans no ka pä'ani 'ana ma loko o ka Ipu Köpa'a, kahi e kü'ë ai i nä 'lio Pulu o Georgia. 'Akahi nö a kau ka polokalamu pöpeku o UH ma ka hano, a ähea lä ho'i e kau hou ai?
I këia kau pöpeku, ho'okahi wale nö kime i hemolele ka mo'omö'ali, 'o Nä Koa ho'i. 'A'ohe wahi eo i kahi hoa paio i loko o nä pä'ani he 12. 'O ia ihola ke kumu i puka ai i ka helu 10 ma ka papa BCS o nä kime ikaika loa o ka 'äina. Ähea lä ho'i e hemolele hou ai?
'O ke akamai loa o Colt Brennan, ke 'alihi külele o Nä Koa, i ke kïloi pöpö, ua wae 'ia e ke kömike näna e hä'awi i ka makana Heisman e hele i Nü Ioka ma ke 'ano 'o ia kekahi o nä moho 'ehä e paio ana no ia makana. I loko nö o ka lilo 'ana o ia makana iä Tim Tebow o Florida, he mea nö kona wae 'ia e hau'oli ai ko Hawai'i nei a pau, a pau pü ho'i me nä po'e o Hawai'i e noho ala ma Loko. 'Akahi a wae 'ia kekahi o Nä Koa a 'akahi nö ho'i a puka kekahi 'älapa ma waho mai o nä kime BCS i ka helu 'ekolu o ka makana Heisman. Ähea lä ho'i e puka hou ai?
'O ia ka mea e huliämahi nei a e küpa'a nei ka po'e o Hawai'i ma hope o këia kime. A 'o ia ihola ke kumu i kü'ai lilo 'ia ai nä likiki no ia pä'ani 'ana. 'A'ohe nö a he wä, ua pau ihola. 'A'ole ho'i i lawa e kö ai ka 'i'ini o nä känaka a pau e ake ana e hele i New Orleans no ka noho 'ana ma loko o ia Ipu Köpa'a. Eia hou, no ka häiki o ka manawa, ua hele a pipi'i nä likiki mokulele, a aia ka hö'ea 'ana o kahi po'e mäka'ika'i i New Orleans a hele i Kalalau!
Eia ka mea 'äpiki. I loko o nä kau pöpeku o këlä mau makahiki aku nei he 'elua a 'ekolu paha, ho'omaopopo a'ela au i ka 'ike 'ana iä June Jones ma luna o ke kïwï e kani'uhü ana i ka nui o nä noho hakahaka ma ke kahua pä'ani 'o Aloha. A ua ikaika nö nä kime pöpeku o UH i loko o ia mau kau. Aloha nö!
'Auhea 'oukou, e ka po'e mäka'ika'i i nä pä'ani o Nä Koa. Pehea lä e ikaika ai ka polokalamu pöpeku inä 'o ke kau hemolele wale nö ke kau e piha ai nä noho o ua kahua pä'ani lä? Pehea ho'i e helu 'ia ai 'o UH ma ka papa o nä polokalamu ikaika loa i këlä me këia makahiki? Aia wale nö a küpa'a maoli käkou ma hope o ke kime ma nä kau a pau. A pau pü ho'i me nä kau emi o nä lanakila 'ana!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
By Keʻalaanuhea Ah Mook Sang
POSTED: 01:30 a.m. HST, Apr 27, 2013
~~  Synopsis: Some things in life might be irritating and troublesome, but with trials and tribulations come time for learning and growth.
Synopsis: Some things in life might be irritating and troublesome, but with trials and tribulations come time for learning and growth. ——— Welina mai e nā hoa makamaka heluhelu o Kauakūkalahale. E ha'i mai i ku'u nane, ku'u wahi holoholona 'āhiu hele pū me ke kanaka, a inā nō e loa'a, e pepehi 'ia ana a make, a inā nō na'e 'a'ole e loa'a, e ho'iho'i 'ia i ka hale e noho pü ai. Na ka 'eleu nō ia e ho'omaopopo. 'O wai lā ho'i 'oukou e nā keiki o Kalae mai?
I kēlā pule aku nei, ua pū'iwa maila ko 'oukou wahi mea kākau. I ke kalaiwa 'ana i kekahi pā'ina, nānā akula au i ke aniani kïlohi. 'O ko'u 'ike akula nō ia i nā hoa li'ili'i he nui hewahewa e mana'o nei paha e hele pū mai me a'u i ka pā'ina. I ia 'ike 'ana i ua mau hoa li'ili'i nei, pau ihola ko'u 'i'ini e hele i ka pā'ina. 'O ka huli koke akula nō ia a ho'i aku i kauhale. 'A'ole i kono 'ia ua po'e hoa nei e hele i ka pā'ina a 'a'ohe po'e ma ka pā'ina e hau'oli i ka 'ike mai i kēia 'ano hoa li'ili'i. Login for more...


text:
Consulate of Tonga in San Francisco
Comments on this Consulate
the Consulate General of the Kingdom of Tonga in San Francisco is now located at 1350 Bayshore Highway Suite 610
Burlingame CA 94010
tel +1 650 685 1001
fax +1 650 685 1003
I don't know who or why they have the people that they do at the Tonga embassy here in the USA; if 1. The phones are disconnected and no response to emails. Getting paid to have a title versus guiding people on where to get the information needed to get things done. Maybe I need to make a formal complaint to the senators office here in my state about the services in order to get someones attention. Trust me I will let the senators office know.
Ko e kau taki kai pa'anga 'o Tonga, mo e hou'eiki kai pa'anga kaka fufu e pa'anga 'a e pule'anga tonga 'i muli ni. Pea ko e pule'anga vale pe pea ma'ulalo 'o tonga ko 'enau falala ki he kakai kakaa kaiha'a pa'anga mo fufu pa'anga, kae 'omai ke nau ngaue ko e konisela 'i 'amelika ni hooooiii 'ilo mei langi e kau kaka kai pa'anga e kau konisela tonga 'i 'amelika ni.
Ne fai e fanongonongo ki he Community Reno Nevada, 'e 'iheni 'ae Konisela pea 'oku fai ai foki moe ngaue ki he ngaahi paasipooti Tonga 'oku expire mo fakafo'ou foki. Koe ki'i tokoni pe ki hotau kainga 'ihe fa'ahi ko'eni ofi ki Reno koe ngaue ko'eni 'e fai ia 'ihe 'aho Tusite aho 19 'oe Akosi aia koe uike kaha'u, Mahalo na'a koha me'a 'eni ke si'i lava ai 'etau Passport ke nau ngaue kiai. koe fika telefoni keke fetu'utaki mai kiai koe 775 354 6566 Fatai Langi. Koe me'a lelei si'etau fietokoni kiakitautolu Tonga.
Hoii fkmamahi koetau fiemau ha tokoni mei hotau kau fofonga I muli ni mei hotau kii motu oku hala ha kii mei ofiofi mai a kao ia. Talu sieku feinga meihe mahine ko Sune kihe ofisini ke fai mai ha tokoni ke fkfoou siete ki passport tonga mo e ikai tali e telefoni. Pea fai e kii fktotolo mau e fika cell ph# he kii fefine oku ngaue e ofisi. Ne fai ema polave ki sii uhinga e feinga nae ikai omi ha tali oku fkfiemalie o fktatau ki he fuu kuonga maama mo fonu tekinolosia ko eni. Nae fai eku feinga ke fetaulaki ema talanoa mo ai ha kii maama ke lava solova e palopalema mo e ikai.He ko e passport oku I tonga ia pea ko e falei a tonga keu alu kihe ofisi heni fkmooni tohi, show eku DL or state ID its truely me. Nae fai atu ema talanoa mo e fefine ngaue ofisi consulate san francisco mo e ikai ha utu ehakae. ko ia kainga tonga mou aa o kii ngelengele ke fai ha feinga ki hotau kii motu ke vakaii mua kau ngaue e ofisi o tonga I san francisco pe ko e univesiti fe nae ako ai e ofisa ni...??? LOL MOONI KANANGA OKU TAKA...MEA KO E TONOUNOU FKVESITAPOLO EE...!!
Mani e, te'eki keu sio he ma'ulalo mo'oni koe service ia 'ae 'ofisi ko eni TONGA CONSULATE IN SAN FRANCICO! Hange koe ng complaints 'i mu'a atu, 'osi e 'aho moe ta atu ki he fu'u fika contact office number 'oku pulusi mai, hala 'ataa ke ta mai ha taha 'o fkfoki e tuku atu e ng msgs. Koe ha ko a homou taimi ngaue? Pea ka fai atu ha feinga pe fetu'utaki, mou 'ofa a 'o tali mai pea 'omai ha tali fkfiemalie moe fkpiko! Me'ani 'oku mou fu'u mo'ua lahi pehe fau ? How many tongan people here in the US are requesting passports daily? Mou matamova'e pe ki he tanaki e koloa kae 'ikai ke mou tokanga ke fai e ngaue na'a mou lele mai ai ki heni....Ko hai 'oku totonu ke fai ki ai e launga'i e ngaue 'ae 'ofisi ko eni? Ko ia ai, koe fk'osi pe eni ha'ate fetu'utaki ki he 'ofisi ma'ulao pehe ni, pea sai ke fai mo 'ai a 'ete US passport he koe vave atu......a very disappointed tongan passport holder...
This is so annoying and irritated when you keep calling and no answer.I think i should call straight to Tonga and talk to them and tell them about what going on in the USA...
Hoiii pea fkpiko mooni ko haate feinga atu kae ikai tali mai e telefoni.Ha hono aonga e ngaue kae ikai fai hi fatongia...mooni e lea ae palangi You get paid for NOTHING?
What a waste of money to paid for this branch/embassy 1.never answer their phone, 2. pretty sure any other embassy will be available to answer question or at least return a simple phone call.
I've called now for two weeks every day. but no answer. did you move or did you not pay your phone bill. hoi mea'. i've been wanting to find out how much it will coast to renew my Royal Tonga Passport seeing that its been way over due like 35 yrs.
I'm wanting information inregarding to how much does it cost to renew my passport. I would like a reply or a phone call. You could contacte me at Theresa.kula02@gmail.com or at 925-305-7448. Thank you very much for your time and consideration.
Sincerely,
Elenoa
Post a comment on this page
We invite you to share your experiences with the Tongan Consulate — obtaining visas and other services, locating the building, and so on. Your comments may be seen by the public, so please do not include private information.
This web site is not operated by the Consulate and your comments and questions will not necessarily be seen by its staff. Please note that this is not a forum for broad debate about the foreign policy of Tonga, and such topics will be deleted.


text:
1:1 ¶ Ko te kupu a Ihowa i puta mai ki a Mika Morahati i nga ra o nga kingi o Hura, ara o Iotama, o Ahata, o Hetekia, ko tana i kite ai mo Hamaria raua ko Hiruharama.
1:2 Whakarongo e nga iwi, e koutou katoa; kia whai taringa mai, e te whenua, me nga mea katoa i roto i a koe: ko te Ariki, ko Ihowa hei whakaatu i to koutou he, ko te Ariki mai i tona temepara tapu.
1:3 No te mea, nana, kei te puta mai a Ihowa i tona wahi, ka heke iho ia, ka takahi ki runga ki nga wahi tiketike o te whenua.
1:4 A ka rewa nga maunga i raro i a ia, ka ngatata nga raorao, ka rite ki te waki i mua i te ahi, ki nga wai i ringihia ki te wahi paripari.
1:5 Mo te he o Hakopa tenei katoa, mo nga hara o te whare o Iharaira. He aha te he o Hakopa? he teka ianei ko Hamaria? He aha ano hoki nga wahi tiketike o Hura? he teka ianei ko Hiruharama?
1:6 Mo reira ka meinga e ahau a Hamaria kia rite ki te puranga o te mara, ki nga whakatokanga hoki o te mara waina; ka ringihia iho ano e ahau ona kohatu ki raro ki te raorao, a ka hurahia e ahau ona turanga.
1:7 A ka wawahia ana whakapakoko, mongamonga ana, ka tahuna hoki ona utu katoa ki te ahi, a ka takoto kau i ahau ana whakapakoko katoa: he mea amene hoki nana ki te utu a te wahine kairau, a ka hoki atu ano hei utu ki te wahine kairau.
1:8 ¶ Mo reira ka tangi ahau, ka aue, ka haere ahau, tihore rawa nga kakahu, tahanga kau: ka rite taku tangi ki ta nga kuri mohoao, taku uhunga ki ta nga otereti.
1:9 No te mea ko ona patunga e kore e mahu; kua tae rawa nei hoki ki a Hura; kua tae ki te kuwaha o taku iwi, ara ki Hiruharama.
1:10 Kaua e whakaaturia ki Kata, kaua rawa e tangi: kua okeoke ahau i roto i te puehu i Petere Apara.
1:11 Haere atu korua, e te wahine e noho ana i Hapiri, i te takoto tahanga, i te whakama: kahore ano te wahine e noho ana i Taanana i puta mai; ka tangohia atu i a koutou e te tangihanga o Peteetere tona turanga.
1:12 I tatari hoki te wahine e noho ana i Maroto ki te pai, me te manukanuka ano; no te mea kua heke iho te kino i a Ihowa ki te kuwaha o Hiruharama.
1:13 Whakamaua te hariata ki te hoiho tere, e te wahine e noho ana i Rakihi: ko ia te timatanga o te hara o te tamahine a Hiona; kua kitea na hoki nga he o Iharaira i roto i a koe.
1:14 Mo reira ka hoatu e koe he hakari poroporoaki ki Morehetekata: hei mea teka nga whare o Akatipi ki nga kingi o Iharaira.
1:15 Tenei ake ka kawea atu e ahau ki a koe, e te wahine e noho ana i Mareha, te tangata e whiwhi ki a koe: ka tae te kororia o Iharaira ki Aturama ra ano.
1:16 Moremorea tou mahunga, kutikutia hoki, mo au tamariki i ahuareka ai; whakanuia tou pakira kia rite ki to te ekara; kua mawehe atu hoki ratou i a koe, kua whakaraua.
2:1 ¶ Aue, te mate mo te hunga e whakaaro na ki te he, e mahi na i te kino i runga i o ratou moenga! takiri rawa ake te ata kua mahia e ratou, no te mea kei roto i te kaha o to ratou ringa.
2:2 E hiahia ana ratou ki nga mara, tangohia ake; ki nga whare hoki riro tonu i a ratou: e whakatupuria kinotia ana e ratou tetahi tangata me tona whare, te tangata rawa nei me tona wahi tupu.
2:3 Mo reira ko te kupu tenei a Ihowa: Nana, ka whakaaroa e ahau he kino mo tenei hapu, e kore ai e whakawateatia e koutou o koutou kaki i reira, e kore ano koutou e haere whakapehapeha; he kino hoki tenei wa.
2:4 I taua ra ka ara i a ratou tetahi whakatauki mo koutou, ka tangi hoki i tetahi rangi mamae nui, a ka mea, Kua pahuatia rawatia tatou; kua puta ke i a ia te wahi o taku iwi. Aue, tana wehenga atu i ahau! wehea ana e ia a tatou mara ma te hunga wha kakeke.
2:5 Mo reira kahore he tangata mau hei maka i te taura a te rota i roto i te whakaminenga a Ihowa.
2:6 ¶ Kaua koutou e poropiti: ko ta ratou poropiti tenei. E kore ratou e poropiti ki ena: e kore nga taunu e haere atu.
2:7 E kiia ianei, e te whare o Hakopa, Kua kuiti te wairua o Ihowa? ko ana mahi ianei enei? He teka ianei he mahi pai ta aku kupu ki te tangata e tika ana te haere?
2:8 Otiia no enei ra nei ano ka whakatika ake taku iwi ano he hoariri: e tihorea atu ana e koutou te koroka i te kakahu o te hunga e haere kore wehi noa atu ana ano he tangata e ngakaukore ana ki te whawhai.
2:9 Kua oti nga wahine o taku iwi te pei e koutou i roto i o ratou whare ahuareka; kua tangohia e koutou toku kororia i a ratou tamariki nonohi a ake ake.
2:10 Whakatika, haere; ehara hoki tenei i to koutou okiokinga; he mea hoki mo te poke e whakangaro ana, e whakangaro kino rawa ana.
2:11 Ki te korero teka tetahi tangata e haere ana i te hau, i te teka, ki te mea, Ka poropiti ahau ki a koe mo te waina, mo te wai kaha; ko ia rawa ano hei poropiti mo tenei iwi.
2:12 ¶ He pono ka kohikohi ahau i a koe katoa, e Hakopa; he pono ka whakawhaititia e ahau nga morehu o Iharaira; ka huihuia ratou e ahau, ka peratia me nga hipi o Potora: ka rite ki te kahui i waenganui o to ratou taiepa, ka nui to ratou nge i te tini hoki o te tangata.
2:13 Kua tae ake te kaiwahi i to ratou aroaro: kua pakaru mai ratou ki waho, kua tika i roto i te kuwaha, kua puta atu ma reira: kua haere atu to ratou kingi i mua i a ratou, a Ihowa i to ratou upoko.
3:1 ¶ A i mea ahau, Whakarongo mai, e nga upoko o Hakopa, e nga ariki o te whare o Iharaira: He teka ianei mo koutou te matauranga ki te whakawa?
3:2 E kino na ki te pai, e aroha na ki te kino; e tihore na i to ratou kiri i o ratou tinana, i to ratou kikokiko i o ratou wheua;
3:3 E kai na hoki i nga kikokiko o taku iwi; e tihore na i to ratou kiri i o ratou tinana, e wawahi na i o ratou wheua: ae ra, e tapatapahia rawatia ana e ratou, ano he mea mo te kohua, ano he kikokiko i roto i te kohua nui.
3:4 Ko reira ratou karanga ai ki a Ihowa, heoi e kore ia e whakahoki kupu ki a ratou: ae ra, ka huna e ia tona mata ki a ratou i taua wa, ka rite ki to ratou kino i mahia e ratou.
3:5 Ko te kupu tenei a Ihowa mo nga poropiti e whakapohehe nei i taku iwi, e ngau nei o ratou niho, me te karanga, He rongo mau! a ki te kahore e komotia e tetahi he mea ki o ratou mangai, ka tino anga ratou ki te whakataka whawhai ki a ia.
3:6 Mo reira ko te po mo koutou, e kore ai he kite ki a koutou; a ka pouri ki a koutou, e kore ai koutou e kite tikanga; a ka to te ra ki nga poropiti, a ka mangu te awatea ki runga ki a ratou.
3:7 A tera e whakama nga matakite, e numinumi hoki nga tohunga tuaahu; ae ra, tera ratou katoa e arai i o ratou ngutu; no te mea kahore he kupu whakahoki a te Atua.
3:8 ¶ Otiia he pono, kua ki ahau i te kaha, he mea na te wairua o Ihowa, i te whakawa hoki, i te mana, kia whakaaturia ai e ahau ki a Hakopa tona poka ke, ki a Iharaira tona hara.
3:9 Tena ra, whakarongo ki tenei, e nga upoko o te whare o Hakopa, e nga ariki hoki o te whare o Iharaira, e whakarihariha na ki te whakawa, e whakapeau ke na i te tika katoa.
3:10 E hanga ana ratou i Hiona ki te toto, i Hiruharama ki te he.
3:11 E whakawa ana ona upoko, he mea na te patipati, e whakaako ana ona tohunga, he mea na te utu; ko ona poropiti na te hiriwa i kite tikanga ai; otiia kei te whakawhirinaki ratou ki a Ihowa, kei te mea, He teka ianei kei roto a Ihowa i a tatou? e k ore tetahi he e pa ki a tatou.
3:12 Mo reira ka parautia a Hiona, ano he mara, he mea mo koutou, a ka waiho a Hiruharama hei puranga, ka rite hoki te maunga o te whare ki nga wahi tiketike o te ngahere.
4:1 ¶ Otiia tenei ake kei nga ra whakamutunga ka whakapumautia te maunga i to Ihowa whare ki te tihi o nga maunga, a ka hikitia ki runga ake i nga pukepuke, a ka rere nga iwi ki reira.
4:2 A he maha nga iwi e haere, e mea, Haere mai koutou, tatou ka haere ki runga ki te maunga o Ihowa, ki te whare o te Atua o Hakopa, a mana tatou e whakaako ki ana ara, ka haere hoki tatou i ana huarahi; no te mea ka puta mai te ture i Hiona, te kup u hoki a Ihowa i Hiruharama.
4:3 A ka whakarite whakawa ia i waenganui i nga iwi maha, ka riria hoki e ia te he o nga iwi kaha i tawhiti; a ka patupatua e ratou a ratou hoari hei hea parau, a ratou tao hei mea tapahi manga; e kore tetahi iwi e hapai hoari ki tetahi iwi, a heoi a no ta ratou ako ki te whawhai.
4:4 Engari ka noho ratou, ia tangata, ia tangata, i raro i tana waina, i raro i tana piki; a kahore he tangata hei whakawehi i a ratou: na te mangai hoki o Ihowa o nga mano te korero.
4:5 Ka haere hoki nga iwi katoa, ia tangata, ia tangata, i runga i te ingoa o tona atua, a ka haere tatou i runga i te ingoa o Ihowa, o to tatou Atua a ake ake.
4:6 A taua ra, e ai ta Ihowa, ka huihuia e ahau te wahine e totitoti ana, ka whakaminea te wahine i peia atu, me ia ano i whakatupuria kinotia e ahau;
4:7 A ka meinga e ahau te wahine e totitoti ana hei morehu, me te wahine i maka atu ki tawhiti hei iwi kaha: a ka kingi a Ihowa ki a ratou ki Maunga Hiona aianei a ake tonu atu.
4:8 ¶ Na ka tae mai ki a koe, e koe, e te pourewa o te kahui, e te taumaihi o te tamahine a Hiona; ae ra, ka tae mai ki a koe te kingitanga o mua ra, te kingitanga o te tamahine a Hiruharama.
4:9 Na, he aha koe i hamama ai? Kahore ianei he kingi i roto i a koe, kua ngaro ranei tou kaiwhakatakoto whakaaro, i mau pu ai koe i te mamae me te mea he wahine e whanau ana?
4:10 Whakamamae, e ngana kia puta ki waho, e te tamahine a Hiona, kia rite ki te wahine e whanau ana: no te mea ko aianei koe puta ai i roto i te pa, a ka noho ki te parae, a ka tae ki Papurona ra ano; hei reira koe ka whakaorangia; hei reira a Ihowa hoko ai i a koe i te ringa o ou hoariri.
4:11 Na, tona maha o nga iwi kua huihui ki te whawhai ki a koe, e mea ana, Tukua ia kia whakapokea, kia kite atu to tatou kanohi i tana koronga i runga i Hiona.
4:12 Otira kahore ratou e matau ki nga whakaaro o Ihowa, kahore hoki e mohio ki tana i whakatakoto ai: kua kohikohia hoki ratou e ia ano he paihere ki te patunga witi.
4:13 Whakatika ki te patu witi, e te tamahine a Hiona: ka meinga hoki e ahau tou haona hei rino, ka meinga hoki e ahau ou paua hei parahi: a he maha nga iwi e patupatua e koe a mongamonga noa: a mau e whakatapu ma Ihowa nga mea i apohia mai e ratou, o ratou rawa ma te Ariki o te whenua katoa.
5:1 ¶ Na inaianei ka whakahuihui a ropu koe i a koe, e te tamahine a nga ropu: kua oti tatou te whakapae e ia: ka patua e ratou ki te rakau te paparinga o te kaiwhakawa o Iharaira.
5:2 Na ko koe, e Peterehema Eparata, he iti nei i roto i nga mano o Hura, e puta mai i roto i a koe tetahi maku hei kawana mo Iharaira: ko ona putanga nonamata, no nga ra o tua iho.
5:3 Mo reira ratou ka tukua atu ai e ia, kia tae ra ano ki te wa e whanau ai tenei e whakamamae nei: hei reira nga toenga o ona tuakana hoki ai ki nga tama a Iharaira.
5:4 A ka tu ia, ka whangai i tana kahui i runga i te kaha o Ihowa, i runga hoki i te nui o te ingoa o Ihowa, o tona Atua; a ka noho ratou; no te mea akuareiia ka nui, ki nga pito ra ano o te whenua.
5:5 A ko tenei tangata hei maunga rongo mo tatou: ina tae mai te Ahiriana ki to tatou whenua, a ka takahi ki o tatou whare kingi, hei reira ara ai i a tatou hei whawhai ki a ia etahi hepara tokowhitu me etahi tangata rangatira tokowaru.
5:6 A ka whakamotitia e ratou te whenua o Ahiria ki te hoari, te whenua hoki o Nimiroro i ona tomokanga: na ka whakaorangia tatou e ia i te Ahiriana, ina haere mai ia ki to tatou whenua, ina takahi ia i roto i o tatou rohe.
5:7 ¶ A ka rite nga toenga o Hakopa i roto i nga iwi maha ki te tomairangi a Ihowa, ki nga kouaua i runga i te tarutaru; e kore nei e whanga ki te tangata, e kore ano e tatari ki nga tama a te tangata.
5:8 Na ka waiho te toenga o Hakopa i roto i nga tauiwi, i roto i nga iwi maha; ka rite ki te raiona i roto i nga kararehe o te ngahere, ki te kuao raiona i roto i nga kauhui hipi: na ki te tika atu ia i waenga, ka takatakahia e ia, ka haehaea, kahore hoki he kaiwhakaora.
5:9 Whakaarahia tou ringa ki runga ake i ou hoariri, hatepea atu hoki ou hoariri katoa.
5:10 Na i taua ra, e ai ta Ihowa, ka hatepea atu e ahau au hoiho i roto i a koe, ka kore ano i ahau au hariata;
5:11 A ka whakakorea atu e ahau nga pa o tou whenua, ka wawahia ano e ahau ou pa kaha katoa;
5:12 Ka hatepea atu hoki e ahau nga makutu i roto i tou ringa, a ka kore nga tohunga maori i roto i a koe:
5:13 Ka hatepea atu hoki e ahau au whakapakoko, me au pou whakaahua i roto i a koe: a e kore koe e koropiko i muri nei ki te mahi a ou ringa.
5:14 Ka hutia ano e ahau Aherimi i roto i a koe: a ka huna e ahau ou pa.
5:15 Ka rapua hoki e ahau he utu i nga tauiwi i runga i te riri, i te weriweri, kihai nei ratou i whakarongo.
6:1 ¶ Whakarongo koutou inaianei ki te kupu i korerotia e Ihowa: Whakatika, totohe ki nga maunga, kia rangona hoki tou reo e nga pukepuke.
6:2 Whakarongo, e nga maunga nei, ki ta Ihowa totohe, e koutou hoki, e nga turanga kaha o te whenua: he totohe hoki ta Ihowa ki tana iwi, a ka riria e ia te he o Iharaira.
6:3 E taku iwi, i aha ahau ki a koe? he ahatanga naku i hoha ai koe? whakaaturia mai toku he.
6:4 Naku na hoki koe i kawe mai i te whenua o Ihipa, naku ano koe i hoko i roto i te whare pononga; a i unga atu e ahau a Mohi, a Arona, a Miriama ki mua i a koe.
6:5 Kia mahara, e taku iwi, ki te whakaaro i whakatakotoria e Paraka kingi o Moapa, ki te kupu hoki i whakahokia ki a ia e Paraama tama a Peoro; maharatia i Hitimi tae noa ki Kirikara, kia mohio ai koutou ki nga mahi tika a Ihowa.
6:6 ¶ He aha taku e haere ai ahau ki te aroaro o Ihowa, e piko ai ki te Atua i runga? he patunga tapu ranei te mea e haere ai ahau ki tona aroaro, he kuao tautahi ranei?
6:7 E manako ranei a Ihowa ki nga mano o nga hipi toa, ki nga mano kotahi tekau ranei o nga awa hinu? me hoatu ranei e ahau taku matamua hei utu mo taku poka ke, te hua o toku kopu mo te hara o toku wairua?
6:8 Kua whakaaturia e ia ki a koe, e te tangata, te mea pai; a he aha ta Ihowa e rapu nei ki a koe, heoi ano ko te whakawa tika, ko te pai ki te tohu tangata, ko te whakaiti me te haere tahi i tou Atua?
6:9 ¶ E karanga ana te reo o Ihowa ki te pa, a ka kite te tangata whakaaro nui i tou ingoa; whakarongo ki te whiu, ki a ia hoki nana i whakarite.
6:10 Tera ano ranei nga taonga o te kino kei roto i te whare o te tangata kino, me te mehua iti, whakarihariha ano?
6:11 Ka ma ranei ahau ki te kino nga pauna, ki te tinihanga nga weti i roto i te putea?
6:12 Ki tonu na hoki i te tutu ona tangata taonga, a kua korero teka ona tangata, kei te tinihanga hoki o ratou arero i roto i o ratou mangai.
6:13 Mo reira kua whiua hoki koe e ahau ki te mate taimaha: kua meinga koe e ahau kia mokemoke, hei utu mo ou hara.
6:14 Ka kai koe, a kahore e makona; ka waiho ano tou whakaitinga i waenganui i a koe; ka tangohia atu ano e koe, heoi e kore e haere ora i a koe; ko te mea hoki e mauria atu e koe ka hoatu e ahau ki te hoari.
6:15 Ka whakato koe, a e kore e kokoti; ka takahi koe i te oriwa, a e kore e whakawahi i a koe ki te hinu; i te waina hou, a e kore e inu i te waina.
6:16 No te mea e mau ana nga tikanga a Omori, me nga mahi katoa a te whare o Ahapa, a e haere ana koutou i runga i o ratou whakaaro; kia meinga ai koe e ahau kia ururua, a ko nga tangata o kona hei whakahianga atu; a ka mau ki a koutou te ingoa kino o taku iwi.
7:1 ¶ Aue, te mate i ahau! he rite hoki ahau ki nga kohikohinga o nga hua raumati, ki nga hamunga i te wa e whawhaki karepe ana: kahore he tautau hei kai; e hiahia ana toku wairua ki te hua piki matamua.
7:2 Kua ngaro te tangata tapu i runga i te whenua, kahore hoki he tangata tika i roto i nga tangata: kei te whanga katoa ratou ki te toto; kei te whai ratou i tona hoa, i tona hoa ki te kupenga.
7:3 Kei runga o ratou ringa i te mea kino kia mahia marietia e ratou; ka tono te rangatira, kei te tatari hoki te kaiwhakawa kia utua; a ko te tangata nui, e puaki ana i a ia te nanakia o tona wairua: na, whiria tahitia ake e ratou.
7:4 Ko te tangata pai o ratou, rite tonu ki te tumatakuru: ko te mea tino tika, kino atu i te taiepa tataramoa: kua tae mai te ra o au tutei, ara te ra e whiua ai koe; ko aianei ratou pokaikaha ai.
7:5 Kaua e whakapono ki te hoa, kaua e whakawhirinaki ki te kaiarahi: kaiponuhia nga tatau o tou mangai ki te wahine e takoto na i tou uma.
7:6 E whakaiti ana hoki te tama ki te papa, e whakatika atu ana te kotiro ki tona whaea, te hunaonga ki tona hungawai wahine; ko nga hoariri o te tangata ko nga tangata o tona whare.
7:7 ¶ Tena ko ahau, ka titiro ahau ki a Ihowa; ka tatari ahau ki te Atua o toku whakaoranga: tera toku Atua e rongo ki ahau.
7:8 Kei whakamanamana ki ahau e toku hoariri; ki te hinga ahau, ka ara ano ahau; ki te noho ahau i te pouri, ko Ihowa hei whakamarama moku.
7:9 Maku e waha te riri o Ihowa, kua hara nei hoki ahau ki a ia; kia tohe ra ano ia i taku tohe, kia whakarite ra ano i taku whakawa, ka whakaputaina ahau e ia ki waho ki te marama, a ka kite ahau i tona tika.
7:10 Katahi toku hoariri ka kite, a ka taupokina e te whakama; i ki mai ra hoki ia ki ahau, Kei hea a Ihowa, tou Atua? Ka kite oku kanohi i taua wahine; akuanei ia takahia ai, peratia ai me te paru o nga ara.
7:11 He ra hei hanganga mo ou taiepa! a taua ra ka matara rawa atu te tikanga i whakatakotoria.
7:12 A taua ra ka haere mai ratou ki a koe, mai i Ahiria me nga pa o Ihipa, mai i Ihipa ki te awa, mai i tetahi moana ki tetahi, i tetahi maunga ki tetahi maunga.
7:13 Otiia ka ururuatia te whenua, he mea mo te hunga e noho ana i reira, mo nga hua hoki o a ratou mahi.
7:14 ¶ Whangaia tau iwi ki tau rakau, nga hipi o tou kainga tupu, e noho mokemoke nei i te ngahere i waenganui o Karamere: kia kai ratou ki Pahana, ki Kireara, kia pera me nga ra o mua,
7:15 Ka rite ki nga ra i haere mai ai koe i te whenua o Ihipa, ka whakaaturia e ahau ki a ia nga mea whakamiharo.
7:16 Ka kite nga iwi, ka whakama ki to ratou marohirohi katoa: ka kopania to ratou mangai ki to ratou ringa, a ka turi o ratou taringa.
7:17 Ka mitimiti ratou i te puehu, ano he nakahi; ka oho wiri mai ratou i o ratou piringa kopiri, ano ko nga mea ngokingoki o te whenua: ka haere wehi mai ratou ki a Ihowa, ki to tatou Atua, a ka mataku ki a koe.
7:18 Ko wai he Atua hei rite mou, e muru nei i te he, e whakarere noa nei i te poka ke o nga morehu o tona wahi tupu? E kore ia e kawe tonu i tona riri a ake ake, no te mea e ngakau nui ana ia ki te tohu tangata.
7:19 Tera ia e tahuri ano, ka aroha ki a tatou; ka pehia e ia o tatou kino ki raro ki ona waewae; ka panga ano e koe o ratou hara ki nga rire o te moana.
7:20 Ka whakatutukitia e koe te mea tika ki a Hakopa, te aroha ki a Aperahama, ko tau i oati ai ki o matou matua i nga ra o mua.


text:
Āheitanga
Mō te katoa te pae o Papers Past. Mē he pātai aū mō te whakaahei, he whakaaro rānei kia pai ake ai te whakaahei o te pae tukutuku, whakapā mai koa.
Whakapā mai mō te āwhina whakaaheitanga ki tēnei pae tukutuku
Pātuhi whakaahei
Ko te pātuhi whakaahei he pokatata papapato kua tāpirihia hei ara whakatere ki ngā hononga pae tukutuku, āhuatanga pae hoki. Kei tēnei pae tukutuku ēnei pātuhi whakaahei:
1 — kāinga
2 — mahere pae
3 — rapu
4 — mō tēnei pae
5 — tirotiro
6 — kupu whakataki
9 — whakapā mai
[ — tīpoka hononga kia peke ki te tīmatatanga o te ihirangi tinana
/ — ārahina ki newzealand.govt.nz
Hei whakamahi i ēnei pātuhi pokatata pēhia tonutia te pātuhi ALT (PC), te pātuhi MANA rānei (Apple Macintosh) kātahi ko tētahi o ērā o te rārangi o runga ake nei. Ki ētahi kaitiro mā te pēhi i te TĀURU tō kōwhringa e tautokona. Mō te kaitiro Opera 7 pēhia SHIFT-ESC, ka tukua aua pātuhi, kātahi ka pēhia tō kōwhiringa pātuhi whakaahei.
Whakarahi momotuhi anō
He pokatata noa o te papa pātuhi hei whakarahi ake i tō tuhinga kupu ki tō kaitiro.
Whakatere Ipurangi
1. Hiakina te Tirohanga tahua mā te pēhi i te ALT + V.
2. Tīpakohia te Rahi tuhinga mā te pēhi i te X.
3. Ki te Rahi Tuhinga rārangi, haere ki te kōwhiringa rahi tuhinga e hiahiatia ana mā te pēhi i te pātuhi PERE KI RUNGA, PERE KI RARO rānei.
4. Pēhia te TĀURU.
Mozilla Firefox
Whakarahia ake te rahi o te momotuhi mā te pēhi i te CTRL +
Whakaititia iho te rahi o te momotuhi mā te pēhi i te CTRL —
Whakaahei ki te tuhinga katoa
Nā te taunoa, ka whakaaturia ngā whārangi niupepa me ngā tuhinga kōrero hei āhua GIF. Ka matawaitia hei āhua mā te whakaamati. Ko ngā tuhi pānui kei te wātea hoki hei kuputuhi. Ka whakaaheitia tēnei tuhinga kupu mai i ngā whārangi tuhinga kōrero mā te whai i te hononga ki "Tiro i te tuhinga kupu ā-rorohiko".
Kua mahia aunoatia tēnei tuhinga kupu e te pūmanawa Optical Character Recognition (OCR). Kāore anō kia arotakengia, i whakatikangia ā ringatia. Mā te OCR te rapu i te nuinga o ngā raraunga tuhinga kupu-katoa, ēngari kāore ite tōtika 100%. Ko tōna tika mai i te kounga o te tuhinga ki te niupepa tūturu me tōna āhua i te whakakiriata moroititanga. Kāore pea e pai te OCR o te niupepa kāore te kounga o te pepa e pai, he iti rawa rānei te tuhituhinga, he maha rawa ngā momotuhi, ngā whakatakotoranga tīwae hoki, he whārangi kua tūkinotia rānei.
Te whakamahi i te tae hei tautuhi kupumatua rapu
Ki ngā whārangi hua rapu, me ngā whārangi tuhinga kōrero, mā te papamuri kōwhai kua miramiratia te tautuhi kia kitea ngā ōritetanga kupumatua. Kāore te pūmanawa whakahaere i tēnei pae tukutuku e whai tikanga kē atu kia kawea tēnei mōhiohio me te kore o te tae. Mē he pātai āu mō tēnei whakaratonga whakapā mai koa.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jul 09, 2011
Synopsis: Perhaps more water catchments are necessary.
Ua pōmaika'i nō ko 'oukou mea kākau i kona kipa 'ana a me kona ho'omāka'ika'i 'ia 'ana ma Pūnana'ula. Aia nō ma uka o Wai'anae. He heiau nō ko laila i kapa 'ia 'o Pūnana'ula, a he pūnāwai nō ho'i ko laila. 'O kahi mea minamina, ma ia lā, he kulu li'ili'i wale nō ka wai e pua'i mai ana. Wahi a kekahi kanaka o ka 'Oihana Wai, ma muli ia o ka lawa 'ole o ka wai ma ka lua wai. No laila, 'o kahi mea nui, ‘eā, 'o ia ka ho'iho'i 'ia 'ana o ka wai i mea e nui hou ai ka wai ma nā kahawai a ola ai ho'i nā i'a o laila a me ka 'āina nō ho'i.
Akā, 'o kekahi mea a ko 'oukou mea kākau e mana'o nei, e nui hou ai ka wai ola a Kāne, 'o ia ka māhuahua 'ana o kahi mea i loa'a 'ē i kekahi mau hale a puni kēia pae'āina nei 'o Hawai'i. A i loa'a paha i ka nui o ia mau hale ma muli o ka loa'a 'ole o ka paipu e holo ana ka wai mai 'Oihana Wai mai ma ia mau 'āina. 'O ia mea e kama'ilio 'ia nei, 'o ia ho'i ka pahu mālama wai ua (catchment).
Ho'omana'o ihola ko 'oukou mea kākau i kona wā e kamali'i ana, e noho ana kona mau kūpuna ma 'Āinaloa ma ka mokupuni 'o Hawai'i ma mua, a he pahu mālama wai ua ko ka hale, 'oiai, 'a'ohe paipu wai mai ka 'Oihana Wai mai. A no ka loa'a wale nō o ka wai ua, 'a'ohe make e ho'omāunauna i ka wai, o pilikia auane'i.
'O ka mana'o e hāpai 'ia nei, e kūkulu 'ia ka pahu mālama wai ua ma nā hale a pau paha, 'a'ole wale nō ma nā hale e holo 'ole nei ka wai mai ka 'Oihana Wai mai.
E hao mai ana kahi nīnau, inā e holo ana ka wai mai ka 'Oihana Wai mai a i ka hale, no ke aha lā e kūkulu 'ia ai ka pahu mālama wai ua? Ua lako 'ē ka hale. He ho'opau kālā paha ia.
'Eā, 'a'ole ia he ho'opau kālā. Ua like paha ia me ia mau papa e kau ana ma nā kaupaku hale nāna e ho'olilo ana i ka wela o ka lā i uila. He mea ia e mālama 'ia ai ke kālā o ka pākeke. A 'o ka pahu mālama wai ua, 'a'ole wale nō 'o ka mālama kālā ka pōmaika'i e loa'a ana, akā 'o ka mālama nō ho'i i ka wai ola a Kāne kekahi mea nui. 'O ia wai ua e mālama 'ia ana, 'o ia ka mea mua e ho'ohana 'ia no ka ninini 'ana i nā mea ulu ma ka pā hale, no ka holoi 'ana aku i ka lole a me ia hana aku ia hana aku e pono ai ka wai.
'O kekahi pōmaika'i, a 'o ka pōmaika'i ia o ka pōmaika'i, 'o ia ka nui hou 'ana o ka wai o nā lua wai a puni kēia pae 'āina.
A 'o ia pūnāwai o Pūnana'ula, e pua'i ikaika auane'i paha e pono ai ia 'āina a me nā kānaka o laila.
Nui ko'u mahalo i nā kānaka i alaka'i mai iā mākou i ia pi'i 'ana i uka o Wai'anae, 'o ia ho'i, 'o nā kānaka o Ka'ala Farm, MA'O Farm, ke Kulanui o Hawai'i ma O'ahu Komohana, ke Ke'ena 'Āina me Waiwai Pili 'Āina, a me nā kānaka a pau i hele pū a kūkākūkā pū ma laila. A mahalo ho'i iā Maile Keli'ipio-Acoba me ke Kula 'o Kamehameha no ke kono 'ana mai iā mākou.
Ke ho'i aku nei ko Mānana keiki, ua ahiahi. Aloha.
E ho'ouna 'ia mai n leka i mua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Manoa.


text: 1Muri e Isu i gale palupu e huriki a murimuri vona ala ravulu a polona i rua, i habi a nitora ne ria ni lili vuroki a hanitu, ni vakamahuri e huriki ri giloa. 2A rana e huriki a apostolo ala ravulu a polona i rua ra nga: e Simon (a rana tara e Petrus), e tarina e Andreas. E Iakop e Ioanes, rua e tune Sebedi. 3E Pilip rua e Bartolemeus. E Tomas rua e Mateo (a bakovi ni bole a takis). E Iakop e tune Alpius, e Tadeus. 4E Simon a hamone Silot, e Iudas Iskariot, ra viri i habi e Isu na limane huriki a bakovi hale. 5E Isu i rudu tala a apostolo nga ala ravulu a polona i rua, i taki tora ria, i ta maea, “Naha ni lakea mai e huriki i uka ma ria a Iuda. Naha ni dili na tanga ne huriki a Samaria. 6Mu lakea mai kunana e huriki a kabu ne Israel. Ri manga a kabuna sipsip ri velu na robo. 7Mu vara maea, ‘A harikianga na hunu i valai tabukoi pali.’ 8Mu vakatavaga e huriki ri giloa, mu vakamahuri mule e huriki ri mate, mu vakamatapado e huriki ri tahoka a patala, mu lili tala e huriki a hanitu. A habi tavula a nitora ne mua, lakea mua ranga, mu kori tavula e huriki. 9Na tahuna mu vano, naha ni bole a gol, a silva, a moni. 10Naha ni bole a hole. Naha ni bole a varakia ge rua. O bole ge taku kunana. Naha ni bole a vahapolo, a kodo. Mu laho pa, a vuhuna a vora bara ni vakani. 11“E rei a tanga dagi o a tanga kiroko mu dili vona, mu matakanea tara bakovi kamumu. Mu made turana bakovi iea kunana, i vano i harena na tahuna mu pea a tanga iea. 12Na tahuna mu bele na ruma, mu tagui e huriki vonga. 13A tahona ruma ge rata kamumu mua, mu nanea a Vure ge rata kamumua. Pali a tahona ruma i uka ma ge rata kamumu mua, a Vure i uka ma ge rata kamumua. 14E rei a tanga i uka ma i tagui mua, i uka ma ri longo a ngavane mua, mu pe a tanga iea, mu biua, mu kurudu pasi a habulo na vahane mua, a vuhuna ri biu mua. 15A taki mua, na tahuna a Vure i pelekado e huriki, a nimadihi bara i bolea e huriki na tanga iea bara i dagi hateka na nimadihi i bolea e huriki na tanga e Sodoma, e Gomora. 16“A rudu tala mua manga a tuna sipsip ri laho na kurukuruna kabu na kaugara. I mavonga, mu mamata, mu made madoru manga a balu. 17Mu matadoko ne huriki a bakovi. Bara ri vakapesi mua na ngava. Bara ri hotu mua pololilo na maka roho na vaponga. 18Bara ri turari mua mu pesi na matane huriki a matakari, a hariki a vuhuna mu ramai iau. I mavonga e huriki nga, turana e huriki i uka ma ria a Iuda, bara mu vakalongo ria vona a maki mu matai iau a rata, a ngava a taki. 19Na tahuna ri lakavu mua, naha ni loho lege lae na maki mu gu taki o mu gu ta navai. A Vure bara i habi ne mua a ngava bara mu taki na tahuna iea, 20a vuhuna a ngava mu gu taki, i uka ma ga ngavane mua. A Hanune Tamane mua bara i ta polo ne mua. 21“E maki tari rua, a viri tara bara i habi e turana na limane huriki a pile, ri gi rabalakia. A bakovi bara i lohopilea e tuna. E huriki a koma bara ri lohopile e tamane ria, e kinane ria, bara ri rudu ni gi rabalaki. 22E huriki a bakovi a ngatavine bara ri marikoi ne mua, a vuhuna mu ramai iau. Pali e rei a viri i pesi tora mavonga ni ramai iau, a Vure bara i korimulea. 23Na tahuna a tanga tara i vakamadihi mua, mu ha taroa, mu lakea na tanga tara. A taki muholi mua, i uka ma mu gu paha lobo ma a tanga o Israel, a Tuna Bakovi bara i valai pali. 24- 25“A murimuri i uka ma ge rangia a viri i tovoa. A ra maki i bele vona a mari ni tovo, bara i bele na murimuri vona. A vora tara, i uka ma i rangia a matakari vona. A ra maki i bele na matakari, bara i bele na vora vona. I mavonga, na tahuna e huriki ri taki iau, a tahona ruma, ta iau e Belsabub, mua ranga, bara ri taki mua a kabu nau, ta mua e Belsabub. 26“Naha ni mangenge ne ria. A maki lobo ni rata kapiloho bara i bele kavakava. A maki lobo ni ruhulolo bara ni taki tala. 27A ngava a taki mua na uvo, mu vakalongo na hini palala. A ngava ni reme mua vona, mu pesi na mapana roho mu vakalongo e huriki vona. 28Naha ni mangenge ne huriki a bakovi. Ria bara ri rabalaki kunana a kakaine mua. Pali a hanune mua, ri keri ni rabalakia. A viri bara mu mangenge vona, a Vure, a vuhuna i kara ia ge ratapile a kakaine mua, a hanune mua na imperno. 29A tuna sisiu i rua bara ni habi ni gi kona na 10 toea kunana. Pali ri mate na tahuna e Tamane mua i taki ri gi mate vona. 30Mua ranga, i gi lobo pali a lilina vune mua. 31Naha ni mangenge. A Vure i ngaru hateka mua na maka sisiu i kupo. 32“I mavonga, e rei a viri i taki e huriki a bakovi ne ia a murimuri nau, iau tara bara taki tala na matane Tata, ne ia a murimuri nau. 33Pali e rei a viri i lavuni nau na matane huriki a bakovi, iau tara bara lavuni vona na matane Tata na hunu. 34“Naha ni luhoi a valai ga rata e huriki ri gi valemu. Iau a valai i uka ma ga habi a nivalemu. A valai ga rata e huriki ri gi vaubi. 35A valai ga rata: ‘A bakovi ge gimana e tamana. A ngatavine ge gimana e kinana. A ngatavine ge gimana e kana ngatavine. 36E huriki a kabu kabu bara ri vagima.’ 37“E rei a viri i ngaru e tamana e kinana, a ningaru vona i dagi hateka na hini i ngaru iau, i uka ma i kara ia ge ia a murimuri nau. A viri i ngaru hatekea e tuna, a ningaru vona i dagi hateka na hini i ngaru iau, i uka ma i kara ia ge ia a murimuri nau. 38Pali e rei a viri i uka ma i kalohoa a kai tavalavala vona, i uka ma i ramai iau, i keri ge ia a murimuri nau. 39E rei a viri i ha taro iau, ne vona ni korimule a kulina, bara i velu. Pali e rei a viri i mate a vuhuna i ramai iau, bara i bole a nimahuri vakaroro. 40“E rei a viri i tagui mua, i tagui iau. E rei a viri i tagui iau, i taguia a viri i rudu iau a valai. 41E rei a viri i taguia a propet, a vuhuna ia a propet, a Vure bara i habia vona a mapana propet. E rei a viri i taguia a bakovi malamala, a vuhuna ia a bakovi malamala, a Vure bara i habia vona a mapana bakovi malamala. 42E rei a viri i vakaninu na naru piu e huriki a murimuri tavula nau, a taki muholi mua, a Vure bara i rata kamumua.”