text:
He pua'a 'imi ali'i
Kauakūkalahale / Laiana Wong
Synopsis: This excerpt from the story of Kawelo is a continuation from last week. Kawelo is identified as a chief of high rank.
I lawa nō a 'ike ka po'e kama'āina o Wai'anae e muia ana i laila i ko lākou kanaka ikaika e waiho ana i loko o ke kai, kupu a'ela ka mana'o e lele po'i pū i luna o Kawelo. I ia wā na'e, hō'ea maila ke kahuna a ke ali'i, a Ka'ihikapu, me ka pa'a pū mai o kahi pua'a hiwa i ka lima. Kainō a e kauoha ana ua kahuna nei e hopu 'ia 'o Kawelo a e lawe 'ia aku i mua o ke ali'i, 'a'ole kā! Iā ia nō a hō'ea aku ma kahi kokoke, oli a'ela ia i kahi mele pule no Kawelomahamahai'a, ke kupuna kāne o Kawelo, a laila, ho'oku'u ihola 'o ia i kahi pua'a i lalo. 'O ka holo pololei akula nō ia o ua pua'a hiwa nei a hiki i mua o ka wāwae o Kawelo, a moe ihola ho'i ia i lalo me ka 'oni'oni hou 'ole a'e. I ia wā i 'ike ai nā mea a pau he ali'i nui kēia i hō'ea mai i ko lākou wahi.
A 'ike ke kahuna i kēia hana a ka pua'a, 'o kona kukuli ihola nō ia i mua o Kawelo me ka hā'awi 'ana mai i kahi pua'a i 'alana na Kawelo a me ke kono pū mai nō ho'i "e kipa i ka hale, he 'ai, he i'a, he kapa, a he nohona ko ke ali'i". 'Ae akula ua 'o Kawelo a ho'i pū akula lākou a ka hale ali'i o Ka'ihikapu-a-Kākuhihewa ma Lualualei.
I kekahi lā, iā Kawelo e noho ana ma ka hale o ke ali'i, kupu maila ka mana'o o Ka'ihikapu e mālama i kekahi 'aha mokomoko a kulakula'i ho'i ma Mā'ili no kāna po'e kānaka ikaika. 'Ākoakoa maila nā kānaka ikaika o O'ahu a puni, a mākaukau lākou, ho'omaka a'ela ka mokomoko mua ma waena o ke kanaka ikaika o Wai'anae a me ko 'Ewa. Hina ihola ko 'Ewa kanaka 'o'ole'a a kū hou maila ke kanaka o Wai'anae i ka mokomoko me ke kanaka o Waialua. 'O ia mokomoko aku nō o nā kānaka ikaika o nā wahi like 'ole o O'ahu a kū mai kekahi kanaka nunui no ka ululehua o Halemano. He kanaka maka'u loa 'ia kēia e ka po'e ikaika o nā wahi a pau a 'a'ohe mea ho'okahi i mana'o mai e 'a'a aku iā ia. Kaena maila kēlā 'o ke koa lau kihikihi nō ia o Halemano, 'a'ohe makani Kona nui e hina ai.
I ia wā, hāwanawana maila 'o Ka'ihikapu iā Kawelo, "Pehea 'oe, e nei kuahiwi o Kaua'i?" Pane akula 'o Kawelo, "E ho'ā'o wale aku nō ho'i ke kuahiwi o Wai'ale'ale i ke kuahiwi o Ka'ala. Mali'a ho'i, he nui kuahiwi wale iho nō, 'a'ohe e pau ke aho o kamahele i ka pi'i 'ana." Kū a'ela nō 'o Kawelo i luna me ka wehe pū a'e i kona 'ahu'ula. 'O ia ka wā i kūkala aku ai ka ilāmuku i ka mokomoko 'ana o kēia ali'i o Kaua'i me ke kanaka ikaika o Halemano. Ho'ōho a'ela nā kānaka a pau. 'Akahi ka ho'ōho, 'alua ka ho'ōho, 'akolu a ho'ola'i ihola ka mālie. 'O ka wā nō ho'i ia e pili ai i ka waiwai.
Eia ka mea 'āpiki. No ka 'ike 'ole 'ia o kēia malihini i ka mokomoko, aia ka waiwai o ka hapanui o nā kānaka ua pili 'ia ma hope o ke ali'i kama'āina. He kāka'ikahi wale nō ka po'e ma hope o Kawelo.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
He pua'a 'imi ali'i
Kauakükalahale / Laiana Wong
Synopsis: This excerpt from the story of Kawelo is a continuation from last week. Kawelo is identified as a chief of high rank.
I lawa nö a 'ike ka po'e kama'äina o Wai'anae e muia ana i laila i ko läkou kanaka ikaika e waiho ana i loko o ke kai, kupu a'ela ka mana'o e lele po'i pü i luna o Kawelo. I ia wä na'e, hö'ea maila ke kahuna a ke ali'i, a Ka'ihikapu, me ka pa'a pü mai o kahi pua'a hiwa i ka lima. Kainö a e kauoha ana ua kahuna nei e hopu 'ia 'o Kawelo a e lawe 'ia aku i mua o ke ali'i, 'a'ole kä! Iä ia nö a hö'ea aku ma kahi kokoke, oli a'ela ia i kahi mele pule no Kawelomahamahai'a, ke kupuna käne o Kawelo, a laila, ho'oku'u ihola 'o ia i kahi pua'a i lalo. 'O ka holo pololei akula nö ia o ua pua'a hiwa nei a hiki i mua o ka wäwae o Kawelo, a moe ihola ho'i ia i lalo me ka 'oni'oni hou 'ole a'e. I ia wä i 'ike ai nä mea a pau he ali'i nui këia i hö'ea mai i ko läkou wahi.
A 'ike ke kahuna i këia hana a ka pua'a, 'o kona kukuli ihola nö ia i mua o Kawelo me ka hä'awi 'ana mai i kahi pua'a i 'alana na Kawelo a me ke kono pü mai nö ho'i "e kipa i ka hale, he 'ai, he i'a, he kapa, a he nohona ko ke ali'i". 'Ae akula ua 'o Kawelo a ho'i pü akula läkou a ka hale ali'i o Ka'ihikapu-a-Käkuhihewa ma Lualualei.
I kekahi lä, iä Kawelo e noho ana ma ka hale o ke ali'i, kupu maila ka mana'o o Ka'ihikapu e mälama i kekahi 'aha mokomoko a kulakula'i ho'i ma Mä'ili no käna po'e känaka ikaika. 'Äkoakoa maila nä känaka ikaika o O'ahu a puni, a mäkaukau läkou, ho'omaka a'ela ka mokomoko mua ma waena o ke kanaka ikaika o Wai'anae a me ko 'Ewa. Hina ihola ko 'Ewa kanaka 'o'ole'a a kü hou maila ke kanaka o Wai'anae i ka mokomoko me ke kanaka o Waialua. 'O ia mokomoko aku nö o nä känaka ikaika o nä wahi like 'ole o O'ahu a kü mai kekahi kanaka nunui no ka ululehua o Halemano. He kanaka maka'u loa 'ia këia e ka po'e ikaika o nä wahi a pau a 'a'ohe mea ho'okahi i mana'o mai e 'a'a aku iä ia. Kaena maila këlä 'o ke koa lau kihikihi nö ia o Halemano, 'a'ohe makani Kona nui e hina ai.
I ia wä, häwanawana maila 'o Ka'ihikapu iä Kawelo, "Pehea 'oe, e nei kuahiwi o Kaua'i?" Pane akula 'o Kawelo, "E ho'ä'o wale aku nö ho'i ke kuahiwi o Wai'ale'ale i ke kuahiwi o Ka'ala. Mali'a ho'i, he nui kuahiwi wale iho nö, 'a'ohe e pau ke aho o kamahele i ka pi'i 'ana." Kü a'ela nö 'o Kawelo i luna me ka wehe pü a'e i kona 'ahu'ula. 'O ia ka wä i kükala aku ai ka ilämuku i ka mokomoko 'ana o këia ali'i o Kaua'i me ke kanaka ikaika o Halemano. Ho'öho a'ela nä känaka a pau. 'Akahi ka ho'öho, 'alua ka ho'öho, 'akolu a ho'ola'i ihola ka mälie. 'O ka wä nö ho'i ia e pili ai i ka waiwai.
Eia ka mea 'äpiki. No ka 'ike 'ole 'ia o këia malihini i ka mokomoko, aia ka waiwai o ka hapanui o nä känaka ua pili 'ia ma hope o ke ali'i kama'äina. He käka'ikahi wale nö ka po'e ma hope o Kawelo.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


c: text/html

text:
Te mau faito teitei no te paturaa i te hiero ta teie Ekalesia e faaohipa nei, e hoho‘a e e tapa‘o ïa no te huru e ti‘a ia tatou ia ora i to tatou iho mau oraraa.
A tere ai au e mata‘ita‘i i te hiero nehenehe no Brigham City Utaha, ua haamana‘o vau i te hoê ohipa tei tupu a tavini ai au ei taata haapa‘o i te opani iriti no te haamo‘a-faahou-raa-hia e te faaoaoaraa peu tumu no te hiero tahito no Laie Hawaii.
Tau ava‘e hou te otiraa o te ohipa rahi faaapîraa, ua anihia vau ia tere hi‘opo‘a i te hiero na muri ia Elder William R. Walker, te faatere no te Tomite Hiero e to’na mau tauturu. Ua tae atoa mai te mau melo no te taiete paturaa. Te tumu no taua tere hi‘opo‘a ra, no te hi‘oraa ïa i te tereraa e te maitai o te ohipa i ravehia. I taua taime ra fatata te 85 i ni‘a i te hanere te ohipa tei oti.
A tere ai matou na roto i te hiero, ua hi‘o e ua faaroo vau ia Elder Walker e to’na mau tauturu a hi‘opo‘a’i ratou i te ohipa e a tau‘aparau ai ratou e te tamuta rahi. I te tahi mau taime, ua ite au i te hoê taata i te faahaereraa i to’na rima na ni‘a i te papa‘i a haere atu ai matou mai tera piha e i tera piha. I muri a‘e i to’na na reiraraa, e uiui oia i to’na manimani rima e haafatata’tu i te tamuta ma te parau atu e, « te ite nei au i te taratara i ni‘a i teie papa‘i. E ere te taratara i te faito tano no te hiero. E ti‘a ia outou ia haamanina faahou i teie papa‘i—Ua papa‘i maitai te tamuta i te mau parau atoa.
I to matou haafatataraa’tu i te hoê area i roto i te hiero e mea iti roa te taata o tei ite, ua tape‘a faahou taua iho â taata ra ia matou e ua faahaere i to matou mata i ni‘a i te hoê hi‘o haamaramarama nehenehe tei tamau-apî-hia. E 0.6 metera teie haamaramarama i te aano e e 1,80 metera te teitei e te vai nei te hoê hoho‘a hi‘o orapa maha. Ua faatoro oia i ni‘a i te hoê hoho‘a hi‘o e 5 tenetimetera te rahi e tufaa ho‘i no te hoho‘a e ua parau mai, « ua fefe taua orapa maha ra—Ua hi‘o a‘era vau i te orapa maha, e i to’u hi‘oraa e aura e mea afaro te reira. Area râ, a faaohipa ai au i te hoê tao‘a metera, ua nehenehe ia‘u ia ite e te vai nei te hoê hape e ua fefe teie orapa maha e 3 milimetera te roa. Ua faauehia te tamuta ia taui i teie haamaramarama no te mea aita i tano i te faito no te hiero.
Ua maere roa vau e e ti‘a ia tauihia te taato‘araa o te hoê haamaramarama no teie noa hape ha‘iha‘i roa. Oia mau, e mea papû roa eita te tahi taata e ite e aore râ e tau‘a i teie haamaramarama no te mea tei te hoê vahi eita te taata e ite.
A ho‘i ai au i te fare i taua mahana ra mai te hiero atu, ua feruri noa vau i te mea ta’u i haapii mai roto mai i teie ohipa—e aore râ ta’u i mana‘o e ua haapii mai au. E rave rahi mau hepedoma i muri iho, i to’u aniraahia ia tere e hi‘opo‘a i te hiero tei oti i teie nei, i reira noa ïa to’u maramaramaraa no ni‘a i te tere hi‘opo‘a matamua.
A tomo atu ai au i roto i te hiero no Laie Hawaii tei oti i te faaapîhia, ua faahiahia vau i to’na nehenehe e te maitai o te ohipa. E taa ïa ia outou i to’u hinaaro rahi ia haafatata’tu i te mau papa‘i « taratara » e te haamaramarama « fefe ». Ua haaafaro e ua haamanina anei te tamuta i te mau papa‘i. Ua mono-mau-hia anei te haamaramarama. A piri atu ai au i te mau papa‘i taratara, ua maere au i te iteraa’tu e ua tapirihia te mau papa‘i atoa i te api parau tapo‘i papa‘i. To’u mana‘o matamua, « Mai teie ïa ta te tamuta faatiti‘aifaroraa i teie taratara—ua tapo‘i oia i te reira ». Aita râ, ua parauhia vau e tera ihoa te opuaraa ia tapirihia teie mau papa‘i i te api parau tapo‘i. Ua maere au no teaha te hoê taratara riirii i riro ai ei ohipa faufaa rahi mai te mea e tapo‘ihia te papa‘i e te api parau ? I muri iho ua haafatata’tu vau i te vahi tei reira te haamaramarama fefe e ua maere au i te iteraa’tu i te hoê raau iti i roto i te vairaa tei tuuhia i mua noa’tu i te haamaramarama. Faahou â ua mana‘o vau, « teie ïa te raveraa a te tamuta no te faatiti‘aifaroraa i te orapa maha fefe—ua huna oia i te reira ». A tapiri atu ai au, ua tura‘i au i te mau rau‘ere i te hiti e ua ata vau a ite ai au e ua mono-mau-hia te haamaramarama. Ua afaro maitai te orapa maha fefe matamua e ua tano maitai i roto i te hoho‘a. Ua ite au e e tufaa ihoa no te faanaheneheraa i roto ia vai mai te hoê raau iti i mua i teie haamaramarama.
No teaha te mau papa‘i taratara rii e te hoê haamaramarama tei fefe rii i titau ai e ia tata‘ihia e ia monohia, eita ho‘i te mau rima taata e te mata e ite ? No teaha te tamuta i titauhia’i ia haapa‘o i taua mau huru faito teitei ra ?
A haere atu ai au i rapae i te hiero ma te feruri hohonu, ua itehia ia‘u te pahonoraa a hi‘o ai au i teie mau parau i te pae ni‘a o te papa‘i i rapae‘au, « Haamo‘ahia i te Fatu, Te Fare o te Fatu ».
O tera mau ihoa te tumu o te mau hiero a teie Ekalesia. Ua patuhia teie mau fare mo‘a ia faaohipa no tatou, e i roto i to ratou mau papa‘i e ravehia’i te mau oro‘a mo‘a no te faaoraraa. Area râ eiaha ia mo‘ehia e no vai mau teie fare. Na roto i te titauraa i te mau faito ti‘a no te paturaa e tae noa’tu i te mau mea ha‘iha‘i roa, aita ïa tatou e faaite noa i to tatou here e to tatou faatura i te Fatu ia Iesu Mesia, te faaite atoa nei rȃ tatou i te feia mata‘ita‘i atoa e te faatura nei e te haamori nei tatou Ia’na, no’na ho‘i te fare.
I roto i te heheuraa tei horo‘ahia i te peropheta Iosepha Semita ia patu i te hoê hiero i Nauvoo, ua faaue te Fatu :
« A haere mai outou, ma te taatoaraa o ta outou auro, e ta outou ario, e ta outou mau ofai tao‘a rahi, e i ta outou mau mea tao‘a tahito ra… e e afai mai… te mau tumu raau faufaa rahi atoa o te ao nei ;
« … E ia hamani i te hoe fare i to’u nei i‘oa, ei parahiraa no Tei Teitei Roa ra ».1
Te pee nei te reira i te hoho‘a tei haamauhia e te Arii Solomona i roto i te Faufaa Tahito a patu ai oia i te hoê hiero no te Fatu, ma te faaohipa i te mau materia e te raveraa maitai roa‘e.2 I teie mahana, te tamau nei tatou i te pee i teie hoho‘a, ma te rave maitai a patu ai tatou i te mau hiero a te Ekalesia.
Ua haapii mai au e noa’tu eita roa paha te mata e te rima taata e ite i te hoê hape, te ite nei te Fatu i te faito o ta tatou mau tautooraa e mai te mea ua rave maitai anei tatou. Mai te reira atoa no ni‘a i ta tatou iho mau tutavaraa no te ora i te hoê oraraa e noaa’i ia tatou te mau haamaitairaa no te hiero. Ua a‘o te Fatu :
« E mai te mea e faatia mai ta’u mau taata i te hoe fare ia‘u nei i roto i te i‘oa o te Fatu, e e ore roa hoi e faatia i te hoe mea viivii ia tomo i roto i te reira, ia ore hoi te reira ia haaviiviihia ra, e faaea to’u hanahana i nia i te reira ;
« Oia ïa, e e vai hoi to’u aro i reira, no te mea e tomo mai au i roto i te reira, e o ratou atoa o tei mâ te aau o te tomo i roto i te reira e ite ïa i te Atua.
« Tera râ mai te mea e haaviiviihia te reira e ore roa vau e tomo i roto i te reira, e e ore roa to’u hanahana e vai i reira ; no te mea e ore roa vau e tomo i roto i te mau hiero mo‘a ore ».3
Mai te taata tamuta, ia ite ana‘e tatou i roto i to tatou iho mau oraraa i te mau tufaa e aita e tu‘ati ra i te mau haapiiraa a te Fatu, ia iti ana‘e mai ta tatou mau tautooraa i te faito maitai, e ti‘a ïa ia tatou ia haavitiviti i te faatiti‘aifaro i te mea hape, ma te iteraa e eita e nehenehe ia tatou ia huna i ta tatou mau hara i te Fatu. E ti‘a ia tatou ia haamana‘o e ia « tamata tatou i te tapoi mai i ta tatou mau hara… inaha, e faananaue atu te mau ra‘i ia ratou iho ; [e] e oto te Varua o te Fatu ».4
Ua haapii atoa mai au e te mau faito teitei no te paturaa i te hiero ta teie Ekalesia e faaohipa nei, e hoho‘a e e tapa‘o ïa no te huru e ti‘a ia tatou ia ora i to tatou iho mau oraraa. E nehenehe ta tatou e faaohipa tata’itahi i te mau haapiiraa a te Aposetolo Paulo, tei horo‘ahia i te Ekalesia i mutaa ihora a parau ai oia :
« Aita outou i ite e, o te hiero outou o te Atua, e te parahi ra te Varua o te Atua i roto ia outou na ?
« E ia haaviivii te hoê taata i te hiero o te Atua ra, e pohe oia i te Atua ; e mo‘a hoi to te hiero o te Atua, e taua hiero ra o outou ïa ».5
Ua hamani-tata‘itahi-hia tatou e te mau materia maitai roa‘e, e e hotu semeio tatou no te hamaniraa a te Atua. Area râ a tae ai tatou i te faito matahiti no te tiaauraa e a taahi atu ai tatou i ni‘a i te tahua aroraa no te hara e no te faahemaraa, e riro to tatou iho hiero i te hinaaro i te faaapîraa e te tata‘iraa. Peneia‘e te vai nei te mau papa‘i taratara i roto ia tatou o te ti‘a ia haamaninahia, e aore râ te mau haamaramarama o to tatou mau varua ia monohia, ia nehenehe ia tatou ia ti‘a’tu i te mau vahi mo‘a. Aua‘e râ, te faito no te hiero tei anihia ia tatou ia haapa‘o e ere ïa te faito no te maitai-roa-raa, noa’tu e te tutava nei tatou i te reira, ia haapa‘o râ tatou i te mau faaueraa e ia itoito tatou i te oraraa ei mau pĭpĭ na Iesu Mesia. Te pure nei au, e ia tutava paatoa tatou ia ora i te hoê oraraa e noaa’i ia tatou te mau haamaitairaa no te hiero na roto i te rave-maitai-raa, na roto i te raveraa i te mau faatitia‘ifaroraa e titauhia e te faaoreraa i te mau hape e te mau paruparu ia nehenehe te Varua o te Atua ia parahi noa mai i roto ia tatou. I te i‘oa o Iesu Mesia, amene.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ia ma‘iti outou ia rave e aore râ ia haapa‘o i te hoê fafauraa i mua i te Atua, te ma‘iti ra ïa outou ia vaiiho i te tahi tuhaa aiʻa no te tia‘iraa, ia ratou te riro i te pee i to outou hi‘oraa.
E au mau taea‘e, e au mau tuahine here, te vai nei te tahi o outou tei ani-manihini-hia na te mau misionare no Te Ekalesia a Iesu Mesia i te Feia Mo‘a i te Mau Mahana Hopea Nei ia haere mai i teie pureraa. Ua ani a‘ena paha ratou ia outou ia ma‘iti ia rave i te fafauraa i mua i te Atua na roto i te bapetizoraa.
Vetahi o outou te faaroo nei, no te mea ua farii outou i te ani-manihini-raa a te hoê metua, hoê vahine faaipoipo e aore râ peneia‘e a te hoê tamarii, e na’na te tia‘iraa e, e riro outou i te ma‘iti ia tuu faahou â i te mau fafauraa ta outou i fafau a‘enei e te Atua i te pû o to outou oraraa. Te vai ra o outou te faaroo nei, ua rave a‘ena outou i te ma‘itiraa ia hoʻi mai i te Faaora ra e te oaoa nei outou i To’na maevaraa ia outou.
Noa’tu â o vai outou, e noa’tu â te vahi tei reira outou, tei roto i to outou na rima te oaoaraa no te tahi mau taata e rave rahi, e mea rahi atu â i ta outou e mana‘o ra. I te mau mahana atoa e i te mau hora atoa, e nehenehe ta outou ia ma‘iti ia rave e aore râ ia haapa‘o i te hoê fafauraa i mua i te Atua.
Noa’tu â te vahi tei reira outou i ni‘a i te eʻa no te aporaa i te horo‘a no te ora mure ore, tei roto i to outou na rima te rave‘a no te faa‘iteraa i te mau taata e rave rahi i te rave‘a no te oaoa rahi atu â. Ia ma‘iti outou ia rave e aore râ ia haapa‘o i te hoê fafauraa i mua i te Atua, te ma‘iti ra ïa outou ia vaiiho i te tahi tuhaa aiʻa no te tia‘iraa, ia ratou te riro i te pee i to outou hi‘oraa.
Outou e o vau atoa nei, ua haamaitaihia e ua parau-fafau-hia mai te hoê tuhaa aiʻa mai te reira te huru. Te oaoa i roto i to’u oraraa, auaʻe atoa ïa te hoê taata ta’u i ore i mâtau i roto i teie oraraa tahuti nei. E tamaiti otare oia, ua riro mai oia ei metua tupuna no’u. E tuhaa aiʻa faito ore no te tia‘iraa ta’na i vahiio mai ia’u. E faati‘a’tu vau i te tahi o te mea ta’na i rave e tei riro mai ei tuhaa aiʻa no’u.
To’na i‘oa o Heinrich Eyring. Ua fanauhia oia i roto i te oraraa fanaʻo, e mea moni ratou. To’na papa, o Edward, e fenua rahi to’na i Coburg, tei riro mai i teie nei te fenua Helemani. To’na metua vahine, o Charlotte Von Blomberg, e vahine hui arii. E tiaau te metua tane o teie vahine i te mau fenua o te arii rahi no Purusia.
O Heinrich te tamaiti matahiapo a Charlotte raua Edward. Ua pohe Charlotte i te 31raa o to’na matahiti, a fanau ai oia i te toru o te tamarii. Aita i maoro roa, ua pohe atoa Edward, e ua ere oia i to’na mau fenua atoa e ta’na moni i roto i te tahi ohipa moni. E 40 matahiti noa to’na. Vaiiho mai nei oia i teie na tamarii otare e toru.
Ua ere atoa’tura Heinrich, to’u nei metua tupuna, i to’na na metua e te hoê tuhaa aiʻa rahi i te pae tino nei. Aita ta’na e moni. Te faati‘a nei oia i roto i to’na aamu e, ua mana‘o oia ei tia‘iraa maitai roa a‘e na’na te haereraa ïa i te fenua Marite. Noa’tu â aita e fetii i ô, e aita atoa e hoa, ua puai roa to’na mana‘o e, e tia‘iraa rahi e vai ra i te fenua Marite. Ua tapae na mua oia i New York City. I muri iho, ua pou mai oia i St. Louis, i Missouri.
I St. Louis, e melo feia mo‘a te hoê o to’na mau hoa ohipa. Mai roto mai ia’na, ua roaa te hoê buka naʻinaʻi tei papa‘ihia e Elder Parley P. Pratt. Ua tai‘o oia i te reira e ua tuatapapa i te parau atoa i noaa mai no te feia mo‘a i te mau mahana hopea nei. Ua pure oia no te ite e, e mau melahi anei ihoa tei fâ i te taata nei, e peropheta ora anei e e haapa‘oraa faaroo mau anei tei heheuhia teie ta’na i ite mai.
I te maʻiriraa e piti avaʻe no te tuatapapa-maite-raa ma te pure, ua farii Heinrich i te hoê orama, e ua parauhia oia ia bapetizo ia’na. Na te taea‘e ra, o Elder William Brown, i rave i te oro‘a, e vai noa to’na i‘oa e to’na autahu‘araa i roto i to’u aau. Ua bapetizohia Heinrich i roto i te hoê vairaa pape ua, i te 11 no mati 1855, i te hora 7:30 i te poʻipoʻi.
Te ti‘aturi nei au e, ua ite a‘ena o Heinrich Eyring i te mea ta’u e haapii nei ia outou i teie mahana. Ua ite oia e, e tae mai te oaoa no te ora mure ore na roto i te taamuraa utuafare e vai noa e a muri noa’tu. Noa’tu e, aita i maoro roa to’na haapiiraa i te faanahoraa a te Fatu no te oaoa, ua ite râ oia e, te tia‘iraa i te popou mure ore, tei te huru ïa i te ma‘itiraa a te tahi atu mau puʻeraa i te peeraa i to’na hi‘oraa. Ta’na tia‘iraa i te oaoa mure ore, tei te huru ïa i te taata tei ore â i fanauhia mai.
Teie hoê tuhaa aiʻa no to matou utuafare no ni‘a i te tia‘iraa, ua vaiiho mai oia i te hoê aamu i to’na huaai.
I roto i te reira aamu, e ti‘a roa ia’u ia putapu i to’na here ia matou nei tei pee atu ia’na. I roto i ta’na mau parau, te ite nei au i ta’na tia‘iraa ia ma‘iti to’na huaai ia pee mai ia’na i ni‘a i teie eʻa hoʻiraa i to tatou utuafare i te raʻi. Ua ite oia e, e ere te reira i te hoê ma‘itiraa rahi, e mau ma‘itiraa naʻinaʻi râ. Teie ta’na mau parau no roto mai i to’na aamu :
« Mai te taime a faaroo matamua ai au ia Elder Andrus i te paraparauraa … ua haere noa vau i te pureraa a te feia mo‘a i te mau mahana hopea nei e e mea varavara roa te taime ua maʻiri au, e hopoi‘a atoa hoʻi te reira na’u ia na reira.
« Te faahiti nei au i te reira i roto i to’u aamu, ia pee mai ta’u mau tamarii i to’u hi‘oraa i roto i teie hopoi‘a rahi ia amui i te feia mo‘a ».1
Ua ite Heinrich e, i roto i te mau pureraa oro‘a e ti‘a ai ia matou ia faaapî i ta matou parau fafau no te haamana‘o-noa-raa i te Faaora, ia vai noa To’na Varua i roto ia matou.
Na te Varua i turu ia’na i roto i ta’na misioni, tei piihia ia’na ia rave maa avaʻe noa i muri mai i to’na fariiraa i te fafauraa no te bapetizoraa. E tuhaa aiʻa ta’na i vaiiho mai, oia hoʻi, to’na hi‘oraa ia vai haapa‘o maitai i roto i ta’na misioni e ono matahiti te maoro, i tera mau vahi tei piihia te mau fenua a te Initia. No te farii i to’na haamauruururaa no ta’na misioni, e mea na raro noa oia i te haereraa e ua rave oia i te hoê pereoo auauahi, mai Oklahoma e tae atu i te oire no Roto Miti, fatata 1 700 km.
Ei reira, ua piihia oia e te peropheta a te Atua ia haere e noho i te mau pae apatoʻa no Utah. I reira, ua farii mai oia i te tahi faahou piiraa ia tavini i te hoê misioni i to’na fenua aiʻa, i Helemani. I muri iho, ua farii oia i te titau-manihini-raa a te hoê aposetolo a te Fatu o Iesu Mesia, ia tauturu i te faaparahiraa i te feia mo‘a i te mau mahana hopea nei i te pae apatoʻerau no Mehiko. Mai reira mai ua piihia oia ei misionare rave tamau faahou i te oire ra no Mexico City. Ua rave maitai oia i teie mau piiraa. Te vai nei to’na tino i te vahi hunaraa maʻi i Colonia Juárez, Chihuahua, i Mehiko.
Aita vau e faahiti nei i teie mau ohipa no te faatietie ia’na e te mea ta’na i rave no to’na huaai. Te faahiti nei râ vau i teie mau ohipa i tupu no te faahanahana i to’na hi‘oraa no te faaroo e no te tia‘iraa tei vai i roto i to’na aau.
Ua farii oia i teie mau piiraa no to’na faaroo e, ua fâ mai te Mesia tei ti‘afaahou mai e to tatou Metua i te Ao ra ia Iosepha Semita i roto i te hoê uru raau i te tuhaa fenua no New York. Ua farii oia i te reira no te mea ua vai to’na faaroo e, te mau taviri o te autahu‘araa tei faaho‘i-faahou-hia mai i roto i te Ekalesia a te Fatu, e te mana no te taatiraa i te mau utuafare e a muri noa’tu, maoti ra ia navaʻi to ratou faaroo no te haapa‘o i ta ratou mau fafauraa.
Mai ia Heinrich Eyring, to’u tupuna, o outou paha te taata matamua i roto i to outou utuafare tei iriti i te rave‘a no te ora mure ore, te eʻa o te mau fafauraa moʻa e rave e e haapa‘o ma te itoito e te faaroo. Tera fafauraa, ta’na mau hopoi‘a e mau parau fafau. No tatou paatoa, mai te reira atoa no Heinrich, ua riro teie mau hopoi‘a i te tahi taime e mea ohie, e mea pinepine râ, e mea paari. A haamana‘o râ, e mea ti‘a i te mau hopoi‘a i te tahi taime e mea paari, no te mea ta ratou fâ, o te faahaereraa ïa ia tatou i ni‘a i te eʻa no te ora mure ore i piha‘iho i te Metua i te Ao ra e i Ta’na Tamaiti Here, o Iesu Mesia.
Te haamana‘o ra outou i te mau parau i roto i te buka a Aberahama :
« E te ti‘a noa ra te hoê i rotopu ia ratou mai te Atua te huru, e ua na ô atura oia ia ratou i piha‘i iho ia’na ra : e haere tatou i raro, te vai ra hoʻi te area i reira, e e rave tatou i teie mau materia, e hamani tatou i te hoê ao ei parahiraa no ratou ;
« E e tamata tatou ia ratou i reira, ia ite tatou e, e haapa‘o anei ratou i te mau mea atoa ta te Fatu to ratou Atua e faaue ia ratou ra ;
« E o ratou o te haapa‘o i to ratou aiʻa matamua, e faarahihia ta ratou ; e o te ore e haapa‘o i to ratou aiʻa matamua, e ore ïa e farii i te hanahana i roto i te basileia tei reira ratou o tei haapa‘o i to ratou aiʻa matamua, e ore ïa e farii i te hanahana i roto i te basileia tei reira ratou o tei haapa‘o i to ratou aiʻa matamua, e o ratou te haapa‘o i te piti o to ratou aiʻa, e faarahihia to ratou hanahana a muri, e a muri noa’tu ».2
Te tape‘araa i te piti o to tatou huru, tei te huru ïa to tatou raveraa i te mau fafauraa e o te Atua e te rave-haapa‘o-maitai-raa i te mau hopoi‘a ta te reira e titau ia tatou. Titauhia te faaroo ia Iesu Mesia, ei Faaora no tatou, no te haapa‘oraa i te mau fafauraa mo‘a i te roaraa o te oraraa.
No te mea ua hiʻa Adamu e o Eva, e farii tatou i te faahemaraa, te mau tamataraa e te pohe ei faufaa ai‘a i te ao nui na tatou. Teie râ, ua horo‘a mai to tatou Metua here i te Ao ra ia tatou te horo‘a no Ta’na Tamaiti Here, o Iesu Mesia, ei Faaora no tatou. E hopoi mai teie horo‘a rahi e te haamaitairaa o te Taraehara a Iesu Mesia i te hoê faufaa aiʻa i te ao nui : te parau fafau no te Ti‘a-faahou-raa e te rave‘a no te ora mure ore no te taatoa o tei fanauhia mai.
Te haamaitairaa rahi roa a‘e o te mau haamaitairaa atoa a te Atua, te ora mure ore, e tae mai ïa ia tatou mai te peu e rave tatou i te mau fafauraa ta te Ekalesia mau a Iesu Mesia e horo‘a mai, na roto i Ta’na mau tavini tei haamanahia. No te hiʻaraa, titauhia ia tatou paatoa te huru tamâraa o te bapetizoraa e o te tuuraa rima no te farii i te horo‘a o te Varua Maitai. E ti‘a i teie mau oro‘a ia ravehia e te feia tei mau i te haamanaraa ti‘a no te autahu‘araa. Ei reira, na roto i te tautururaa a te Maramarama o te Mesia e a te Varua Maitai, e ti‘a ai ia tatou ia haapa‘o i te mau fafauraa atoa ta tatou i rave e te Atua, tera ihoa râ tei pûpûhia i roto i Ta’na mau hiero. Na roto ana‘e i te reira rave‘a, e i te reira tauturu, e ti‘a ai i te hoê taata ia titau i ta’na faufaa aiʻa mau ei tamarii na te Atua i roto i te hoê utuafare e a muri noa’tu.
No te tahi e faaroo mai nei ia’u, e au ra te reira i te hoê moemoea aita to’na e ananahi.
Ua ite na outou i na metua haapa‘o maitai tei oto no te mau tamarii tei pato‘i e aore râ tei ma‘iti i te ofati i ta ratou fafauraa e te Atua. E ti‘a râ i teie mau metua ia vai noa te aau itoito e te tia‘iraa na roto mai te mau iteraa o te tahi atu mau metua.
Ua hoʻi roa mai te tamaiti a Alama e te mau tamaiti a te arii Mosia, mai to ratou ti‘araa orure hau, i te mau fafauraa e te mau faaueraa a te Atua. Ua hi‘o Alama tamaiti i ta’na iho tamaiti, o Korianotona, i te fariu-ê-raa i te hara faufau, no te taviniraa haapa‘o. Te faati‘a atoa nei te Buka a Moromona i te semeio o te mau ati Lamana tei tuu i te hiti te mau peu tahoo ti‘a, no te fafau mai ia pohe ia vai noa no te hau.
Ua tonohia te hoê melahi ia Alama tamaiti e i te mau tamaiti a Mosia. Ua haere mai te melahi maoti te faaroo e te mau pure a to ratou metua tane e a te nunaa o te Atua. Mai roto mai i teie mau hi‘oraa no te mana o te Taraehara, e ohipa i roto i te aau o te taata nei, e ti‘a ia outou ia farii i te itoito e te tamahanahana.
Ua horo‘a mai te Fatu ia tatou atoa i te puna no te tia‘iraa, e ia tutava tatou i te tauturu a te feia ta tatou i here e farii i ta ratou faufaa aiʻa mure ore. Ua fafau mai Oia ia tatou, e ia tamata noa tatou i te haaputuputu i To’na nunaa, noa’tu â e pato‘i ratou i Ta’na aniraa manihini ia na reira. E oto Oia no ta ratou pato‘iraa, eita râ Oia e faaru‘e, eiaha atoa tatou e faaru‘e. Ua horo‘a mai oia i te hi‘oraa maitai roa‘e e To’na here tamau hoʻi : « Oia mau, e rave rahi ta’u haaputuputuraa ia outou, mai te moa e haaputu i to’na fanauʻa i raro a‘e i to’na pererau ra ; e te feia no te utuafare no Iseraela i pau ra e ; e te feia no te utuafare no Iseraela tei parahi i Ierusalema, e tei pau ra hoʻi e ; oia mau, e rave rahi ta’u haaputuputuraa ia outou mai te moa e haaputu i to’na fanauʻa ra, aita râ i ti‘a ia outou ».3
E nehenehe ta tatou ia turuʻi i ni‘a i teie hiaai papû roa a te Faaora ia faahoʻi i te mau tamarii varua atoa a te Metua i te Ao ra i to ratou fare i piha‘iho Ia’na. Te amui nei te metua haapa‘o maitai atoa, te papa ruau e te metua tupuna i roto i teie hiaai. O te Metua i te Ao ra e te Faaora to tatou mau hi‘oraa maitai roa‘e no te mea ta tatou e nehenehe e te ti‘a ia rave. Aita Raua e faahepo nei i te parau-ti‘a no te mea, ua titauhia ia ma‘iti i te parau-ti‘a. Te haa nei Raua ia ite-maitai-hia te parau-ti‘a e tatou, e te faaite nei Raua ia tatou i to te reira mau hotu au.
E farii te taata atoa tei fanauhia i teie nei ao i te Maramarama o te Mesia, na te reira e tauturu ia tatou ia hi‘o mata e ia ite ma te aau, te mea maitai e te mea ino. Ua tono mai te Atua i te tahi mau tavini tahuti, o te nehenehe, na roto i te Varua Maitai, e tauturu ia tatou ia ite mai i te mea Ta’na e hinaaro ia tatou ia rave e te mea Ta’na e opani ia tatou ia rave. E faariro te Atua i te ma‘itiraa i te maitai ei mea hinaarohia na roto i te vaiihoraa ia tatou ia ite i te hopearaa o ta tatou mau ma‘itiraa. Ia ma‘iti tatou i te maitai, e ite tatou i te oaoa—ia tae te taime. Ia ma‘iti tatou i te ino, e tae mai te oto e te tatarahapa—ia tae te taime. E mea papû teie mau faahopearaa. Teie râ, e faataimehia te reira i te rahiraa taime, no te hoê fa taa ê. Ahani pai e tae vave mai te mau haamaitairaa, eita ïa te ma‘itiraa i te maitai e faatupu i te faaroo. E no te mea, e faataime-rahi-hia te oto i te tahi taime, titauhia te faaroo ia tae te mana‘o i te imi-oioi-raa i te faaoreraa hara, eiaha râ i muri mai i te iteraa i te oto rahi e te mauiui.
Ua oto te metua ra o Lehi i te mau ma‘itiraa a te tahi o ta’na mau tamaiti e to ratou fetii. E taata rahi oia e te maitai—hoê peropheta na te Atua. Pinepine oia i te faa‘ite papû ia ratou, no to tatou Faaora, o Iesu Mesia. E hi‘oraa oia no te haapa‘o e te taviniraa ia pii te Fatu ia’na ia faaruʻe i ta’na mau taoʻa tahuti nei no te paruru i to’na utuafare i te haamouraa. I te hopea o to’na oraraa, ua tamau noa oia i te faa‘ite papû i ta’na mau tamarii. Mai te Faaora—e noa’tu to’na mana no te haroʻaroʻa i to ratou aau e no te ite i te ananahi, o te mea oto e te mea faahiahia—ua vai matara noa te rima o Lehi no te ume mai i to’na utuafare i te faaoraraa.
I teie mahana, milioni e milioni huaai o te metua Lehi e rave faaoti nei i ta’na tia‘iraa ia ratou.
Eaha ta outou e ta’u e ti‘a e rave no te pee i te hi‘oraa o Lehi ? E ti‘a ia tatou ia apo na roto mai i to’na hi‘oraa, na roto i te tuatapaparaa ma te pure i te papa‘iraa mo‘a e na roto i te haapa‘oraa.
Te ani nei au ia rave outou i te hi‘oraa poto e te hi‘oraa atea a tamata ai outou i te horo‘a i te hoê faufaa aiʻa no te tia‘iraa i to outou utuafare. I roto i te hi‘oraa poto, e tupu mai te fifi e e uuru mai o Satane. E te vaira te mau mea ia tia‘ihia ma te faaoroma‘i, na roto i te faaroo, ma te ite e, te ohipa nei te Fatu ia au i To’na iho taime e Ta’na iho haerea.
Te vai nei te mau mea e ti‘a ia outou ia rave oioi, i te taime te apî noa ra ia te feia ta tatou i here. A haamana‘o e, e mea ohie e e mea manuïa a‘e, te pure utuafare i te mau mahana atoa, te tuatapaparaa papa‘iraa mo‘a utuafare e te faa‘iteraa i to tatou iteraa papû i roto i te pureraa oro‘a, i te taime e te apî noa ra â te mau tamarii. E mea putapu a‘e te mau tamariirii i te Varua i ta tatou e mana‘o ra.
Ia paari mai ratou, e haamana‘o mai ratou i te mau himene ta outou i himene. E hau atu i te haamana‘oraa i te pehe, e haamana‘o mai ratou i te mau parau o te papa‘iraa mo‘a e te iteraa papû. E ti‘a i te Varua Maitai ia faahaamanaʻo ia ratou i te mau mea atoa, e vai maoro a‘e râ te mau parau o te papa‘iraa mo‘a e o te mau himene. E riro teie mau haamanaʻoraa i te ume mai ia ratou ia hoʻi mai i te taime e haere ê atu ratou, tau matahiti paha, i te eʻa no te fare e te ora mure ore.
Titauhia te hi‘oraa atea i te taime e umehia te feia ta tatou i here e teie nei ao e e tapoʻi roa mai te mau ata no te feaa i to ratou faaroo. Te vai nei to tatou faaroo, te tia‘iraa e te aroha no te arata‘i ia tatou e no te haapuai ia ratou.
Ua ite au i te reira, ei tauturu no e piti peropheta ora na te Atua. E taata taa ê raua e te huru taa ê atoa. Noa’tu râ, e au e, hoê â mana‘o anaanatae to raua e te tamau noa. Ia hiti mai te tahi ohipa ru no te tahi mea i roto i te Ekalesia, te pahonoraa e matara pinepine mai oia hoʻi, « Aita e fifi, e afaro mai ihoa te reira ». E mea ite rahi a‘e raua no ni‘a i te fifi i tera mau taata tei ti‘a mai no te faaara mai.
Ua ite atoa raua i te haerea o te Fatu, e no reira, e mea puai tamau noa ta raua tia‘iraa i roto i To’na basileia. Ua ite raua e, tei te upoo Oia. E mana hope To’na e te haapa‘o maite nei Oia. Mai te peu e vaiiho outou Ia’na ia riro ei arata‘i no to outou utuafare, e afaro mai ihoa te reira.
Ua haere ê rii te tahi o te huaai o Heinrich Eyring. E rave rahi râ i roto i te mau hinarere te haere nei i te hiero o te Atua i te hora 6:00 i te poʻipoʻi no te rave i te mau oro‘a no te mau tupuna ta ratou i ore i mâtau. Te haere nei ratou no te faufaa aiʻa no te tia‘iraa ta’na i vaiiho mai. Ua vaiiho mai oia i te hoê faufaa aiʻa ta to’na mau huaai e rave rahi e titau nei.
Ia hope te mau mea atoa ia tatou i te ravehia na roto i te faaroo, e riro te Fatu i te faati‘a i ta tatou ti‘araa no te mau haamaitairaa rahi atu â no to tatou utuafare o ta tatou i mana‘o na. Ua hinaaro Oia i te maitai roa a‘e no ratou e no tatou, ei mau tamarii Na’na.
E tamarii tatou paatoa no te hoê Atua ora. Ua riro Iesu no Nazareta ei Tamaiti Here Na’na e ei Faaora tei ti‘a faahou no tatou. O teie Ta’na Ekalesia. Tei roto i reira te mau taviri o te autahu‘araa, e e ti‘a ai i te mau utuafare ia vai e a muri noa’tu. O teie ta tatou faufaa aiʻa faito ore no te tia‘iraa. Te faa‘ite papû nei au i te reira, e parau mau te reira na roto i te i‘oa o te Fatu o Iesu Mesia, amene.
Faa‘ite i te mau faahororaa
Tahua Itenati mana a te Ekalesia a Iesu Mesia i te Feia Mo‘a i te Mau Mahana
Hopea Nei
© 2015 Intellectual Reserve, Inc. Faturaa paruruhia


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Oct 05, 2013
Synopsis: Three men from Hawai'i win top prize in a nationwide contest.
———
Welina e nā makamaka heluhelu. 'O ke Pā Mea 'Ai Piha Aloha, 'o ia ka inoa o ka hui nāna i kā'ili iho nei i ka lanakila ma ke kau 'ehā o ka Heihei Kalaka Kū'ai Pā Mea 'Ai. 'O ke kau 'ehā ia o ua heihei lā, 'akahi nō na'e a lohe ko 'oukou mea kākau no ia polokalamu kīwī. A 'o ka mea i ulu ai ka hoi i kēia kau 'ehā, 'o ia ke komo 'ana aku o kekahi mau keiki o Hawai'i nei i loko o ia heihei.
'O kēia heihei, he 'ano ho'okūkū ia i ka 'ono o ka mea 'ai a nā hui e ho'omākaukau ai. Kū'ai ia mau hui i kā lākou mau pā mea 'ai, a 'o nā hui nāna ka pu'u kālā nui loa i ka hopena o ka manawa i ho'oka'awale 'ia, 'o lākou ke holo mua i kekahi pule aku. A 'o ka hui li'ili'i o ke kālā, 'o ia ke hā'ule. A pēlā nō lākou e ho'okūkū ai a kū ho'okahi 'oi kelakela. A lilo i ia hui 'oi kelakela he $50,000 a me ke kalaka kū'ai pā mea 'ai.
He 'ewalu hui o ke kau 'ehā, e ake ana e lilo ka makana helu 'ekahi iā lākou. A 'o kekahi o lākou hui 'ewalu, 'o ia ka hui no Hawai'i, 'o ke Pā Mea 'Ai Piha Aloha. He 'ekolu lākou, 'o ia 'o Lanai Tabura, kona kaikaina, 'o Adam, a me Shaun Felipe.
'O kēia kau, ua ho'omaka ma ke Kūlanakauhale o nā 'ānela, a hele akula nā kalaka i 'ō a i 'ane'i o 'Amelika a hiki aku i kahi pahu hope, 'o ia ho'i ke Kapikala o 'Amelika, 'o Wakinekona, D. C. Aia aku aia mai, he pu'u nui kai kūkulu 'ia i ke alo o lākou. I kekahi pule, ua hā'awi 'ia aku ka i'a 'eli hohonu (geoduck) iā lākou, he 'ano 'ōlepa ia. I kekahi pule, he pono ke lilo ka 'uala, 'o ia ka mea nui i loko o nā pā mea 'ai a pau. Ua pōmaika'i nā keiki o Hawai'i i kekahi mau pule, he pu'u iki wale nō ke kū ana i mua o lākou, 'oiai, he wai 'au'au nō ia. I ka pule 'elima, na kēlā me kēia hui e 'oki'oki i ka pipi kuapu'u i pau i ka lole 'ia. 'O ia mau kua'āina o Hawai'i, ua ma'a lākou i ka 'oki'oki kao, a no laila, ua pau koke ihola kā lākou hana. I ka pule 'eono, 'o ka SPAM ke ho'omākaukau 'ia, 'oiai, aia lākou ma 'Aukina, Minekoka, kahi e hana 'ia ai ka SPAM. He hiki wale ia hana i nā keiki o Hawai'i no ka mea, puni ka hapanui o Hawai'i i ia 'i'o kini.
'O ka mea maika'i a i hau'oli ai ka na'au o ko 'oukou mea kākau, 'o ia ka hana like 'ana o ia mau keiki 'ekolu o Hawai'i, 'a'ole paha i ho'opa'apa'a iki kekahi me kekahi. 'A'ole na'e pēlā nā hui a pau. 'O kekahi hui, mai ho'olei 'ia ka pu'upu'u. A he mea minamina, 'oiai, he ho'omākaukau mea 'ai ka hana.
A 'o lākou nei nā mea e lei ana i ka lei o ka lanakila i ka hopena o ia heihei. Wahi a Lanai Tabura, 'o ko lākou mea i lanakila ai, 'o ia ka mākaukau o kona kaikaina i ke kuke 'ana a me ke Aloha. 'O ka mea minamina, 'a'ole e ho'iho'i 'ia mai ana ke kalaka hou o lākou nei i Hawai'i nei. E ho'ohana 'ia aku ana ma 'Amelika. He mana'o ko lākou, e ho'omāhuahua i kā lākou hana mea 'ai ma 'Amelika a puni.
He mea maika'i ko lākou lanakila 'ana e ha'aheo ai ko Hawai'i.
———
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Ia manawa, kahea aku la ka Makaula ia Aiwohikupua, “Mai hoahewa aku i kou mau Luna, aole wau na lakou i hookuu mai kahi paa mai, na kuu akua i lawe mai ia’u mai kuu pilikia mauwale ana, a kuu Haku.
“He oiaio ka’u olelo ia oe, he kaikamahine ka’u, kuu Haku hoi a’u i imi ai, ka mea nana keia mau iwi.”
A no ka ike maopopo ana aku o Aiwohikupua ia Laieikawai, he mea e hoi ka haalulu o kona puuwai, a waiho aku la i ka honua me he mea make la.
A mama ae la ke Alii, kauoha ae la oia i kona Luna e lawe mai i ka Makaula me na kaikamahine pu mai, i pani ma ka hakahaka o Poliahu, a me Hinaikamalama.
Hele aku la ka Luna a kahea aku la i ka Makaula, iluna o na waa, me ka hai aku i ka olelo a ke Alii.
A lohe ka Makaula i keia mea, hai aku la oia i kana olelo i ka Luna, “E hoi oe a ke Alii, kuu Haku hoi, e olelo aku oe, aole e lilo kuu kaikamahine Haku i wahine nana, aia he Alii aimoku, alaila, lilo kuu kaikamahine.”
Hoi aku la ka Luna, hoi aku la no hoi ka Makaula me kana mau kaikamahine, aole nae i ike houia ma ia hope iho i Wailua, hoi aku la lakou a noho i Honopuwaiakua.
MOKUNA XXVII
Ma keia Mokuna, e kamailio kakou no ke kii ana o Kahalaomapuana ia Kaonohiokala i kane hoopalau na Laieikawai, a me kona hoi ana mai.
A pau ke kauoha a Kahalaomapuana i kona mau kaikuaana, a makaukau hoi kona hele ana.
Ma ka puka ana o ka la, komo ae la o Kahalaomapuana iloko o Kihanuilulumoku, a au aku la ma ka moana a hiki i Kealohilani, eha malama me ke anahulu, hiki keia iloko o Kealohilani.
Ia laua i hiki aku ai, aole laua i ike ia Mokukelekahiki ke kiai nana e malama ko Kaonohiokala waiwai, kona Kuhina Nui hoi iloko o Kealohilani, elua anahulu ko laua kali ana, hoi mai o Mokukelekahiki mai ka mahina mai.
Hoi mai la o Mokukelekahiki, e moe ana keia moo iloko ka hale, i ke poo no piha o loko o ua hale nui nei o Mokukelekahiki, o ke kina no a me ka huelo o ua moo nei, iloko no o ke kai.
He mea weliweli ia Mokukelekahiki ka ike ana i ua moo nei, lele aku la oia a hiki iluna o Nuumealani, ilaila o Kaeloikamalama ke kupua nui nana e pani ka puka o ka pea kapu o kukulu o Tahiti, kahi i hunaia’i o Kaonohiokala.
Hai aku la o Mokukelekahiki ia Kaeloikamalama i kona ike ana i ka moo. Ia manawa, lele aku la o Kaeloikamalama me Mokukelekahiki, mai luna mai o Nuumealani, he aina aia i ka lewa.
Ia hiki ana mai o Mokukelekahiki ma ma ka hale e moe nei ka moo.
Ia manawa, olelo aku la o Kihanuilulumoku (ka moo) ia Kahalaomapuana, “I hiki mai auanei keia mau kanaka e lele mai nei i o kaua nei, alaila, e luai aku wau ia oe a kau ma ka a-i o Kaeloikamalama, a i ninau ae ia oe, alaila, hai aku oe, he kama oe na laua, a i ninau mai i ka kaua hana i hiki mai ai, alaila, hai aku oe.”
Aole i upuupu iho mahope iho o ka laua kamailio ana, halulu ana o Mokukelekahiki laua me Kaeloikamalama ma ka puka o ka hale.


text:
Whakatau ai a Te Papa i te hunga hauā, i te hunga mate motuhake. Ka taea e ēnei momo tāngata ngā wāhi whakaatu matua, me ētahi tino whakawaitanga, ā, ka taea anō e rātou te nuinga o ngā wharepaku.
Kei te tuku anō mātou i ngā tūranga waka, ngā haere arahina, ngā kaupapa mātauranga kua āta whakaritea, ngā tūru wīra me tētahi kūtā, ngā reo ārahi, te tapa i ngā ataata me ngā koropiko-whakarongo.
I mua i tō haerenga mai, ka taea te waea ki te Enquiries Centre +64 (0)4 381 7000 me te whakaatu mai i ō hiahia. I a koe i konei, ki te hia āwhina koe, hia mōhio rānei, uia atu ā mātou kaiāwhina ahakoa te wā. He tikanga ā mātou hei āwhina manuhiri runga tūru wīra, pērā anō mō ērā he mate kē atu, mehemea ka whakarērea te whare.
Ngā tūranga waka
E rima ngā tūranga hauā: e rua kei te taha mauī o te kuhunga ki te tūranga waka, e toru kei te taha mauī ka uru atu ai koe i raro i te tuanui. Ka āhei te hou ki roto i te whare mā te papa tonu kei te tomokanga matua.
He kōrero anō mō te tūranga waka ki Te Papa.
Ngā haere arahina me ngā kaupapa mātauranga
Ka taea ā mātou haere arahina te whakarite mō te hunga hauā, ā, he hāereere ake tā mātou mō ngā tāngata he āhua kāpō. Ka taea anō te whakarite i ā mātou kaupapa mātauranga.
Tirohia te rārangi mō ngā haere arahina.
Pānuitia ā mātou kaupapa mātauranga.
Tūru wīra, kūtā, me te nohanga – uaua te hūnuku
Kei Papa 1 kei Coats, Bags | Koti, Pēke, ngā tūru wīra ā-ringa, ā, he kūtā kei te wātea i te Information Desk | Tēpu Pārongo kei Papa 2. Ka taea e koe ēnei mea te whakatau mā te waea ki Te Papa +64 (0)4 381 7000.
He nohanga kei te nuinga o ngā whakaaturanga, ngā wharekai, me ngā ara hīkoi puta noa i te Muhiama.
Reo ārahi – mō te kāpō
Kei te reo ārahi he kōrero mō ētahi whakaaturanga me ētahi mea ake. Kei te wātea i te reo Ingarihi, Māori, Tiamana mō te $5. He maha ngā whakaaturanga he reo tonu kei te whakaatu i ngā pārongo.
Ngā tapanga me ngā piko-whakarongo – mō te turi
He tapanga kei te nuinga o ngā ataata o te Muhiama. Kei te wātea i ētahi wāhi ngā koropiko-whakarongo, e piri ana te tohu oko-whakamāroto.
Ngā rōpū
Mehemea he rahi tō rōpū hauā, tēnā koa tono mai mō te whakaaturanga Golden Days (pakeke) me StoryPlace (tamariki).
Kikī ana ngā Discovery Centres e whā o Te Papa i te tākaro pāhekoheko, i te rorohiko, i te pukapuka, ā, ka taea te whakanoho i te tini rōpū tamariki whai mate motuhake.
Rapua ētahi atu kōrero mō ngā wāhi tamariki.


text:
For Saturday, July 27, 2013
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jul 27, 2013
Synopsis: There is a certain responsibility one has when carrying a firearm. George Zimmerman and Christopher Deedy should not have been able to carry a firearm or be able to in the future.
———
Aloha nō ka 'ohana o Trayvon Martin i ka lohe 'ana aku i ka 'ōlelo ho'oholo a ke Kiure e hō'ike ana, 'a'ole i pili 'o George Zimmerman i ka hewa ma ke kī 'ana aku iā Trayvon i ka pū a make. He mea minamina nō ka make 'ana o Trayvon, no ka mea, ua hiki ke hō'alo 'ia. Ke 'ole e kuhihewa ko 'oukou mea kākau, i ke kāhea 'ana aku o Zimmerman i ke Ke'ena Māka'i o Kanapola, ua ha'i 'ia 'o ia, 'a'ole e hahai aku i ke kanaka (Trayvon). Akā, ua ho'okō 'o Zimmerman i ia 'ōlelo? 'A'ole. 'O kona hahai akula nō ia iā Trayvon, a 'o ka hopena, 'o ke kino make nō o Trayvon me ka 'ōlelo 'ana o Zimmerman, ua kī aku 'o ia i ka 'ōpiopio no ka mea, ua maka'u 'o ia o pepehi 'ia 'o ia e ka 'ōpiopio a make. Inā i maka'u kahi kanaka makua e pa'a ana ka pū ma kona lima i kahi 'ōpiopio pīlahilahi, pehea lā ka maka'u o ia 'ōpiopio i ke kanaka makua pu'ipu'i e pa'a ana ka pū ma kona lima?
A 'o kekahi, inā 'a'ole i hahai 'o Zimmerman iā Trayvon, inā 'a'ole i kau kona weli i kahi 'ōpiopio a 'a'ohe wahi ola i pō'ino. No laila e kau nei ka nīnau, “No ke aha lā i ho'okuli ai 'o Zimmerman i ka 'ōlelo a ka māka'i, 'a'ole e hahai aku i ke kanaka?” 'Eā, 'a'ole paha 'o ia i a'o i ka 'ōlelo kahiko, 'o ia ho'i, a'o i ke koa, a'o nō i ka holo. A ua a'o nō paha 'o ia a pa'a ia ha'awina, akā, 'a'ohe mea e holo ai ke pa'a ka pū ma ka lima. A 'o ia nō ke kumu e kau a'ela ia po'omana'o i luna, 'o ia ho'i, i koa nō paha i ka pū. Inā 'a'ohe pū a Zimmerman, inā 'a'ole 'o ia i hahai aku iā Trayvon. 'A'ole ho'i e hihi, he pū kā Zimmerman a ua make nō 'o Trayvon iā ia.
I kēia manawa, ke ho'okolokolo 'ia nei kahi hihia 'ane like ma Hawai'i nei. 'O ka hihia ia o Christopher Deedy no kona kī 'ana aku iā Kollin Elderts a make. 'O Deedy, he 'ākena pekelala 'o ia a kohu mea lā, he hiki nō ke pa'a ka pū me ia ma nā wahi a pau āna e hele ai. Akā, ke hana ke kanaka pēlā, he kuleana nui nō kona, a kohu mea lā, 'a'ole i maopopo ia kuleana iā Deedy. Ua holoholo 'o Deedy me ka pa'a nō o ka pū, a inu pū 'o ia i ka wai 'ona i ia ahiahi a nui loa ke koa (i ka pū a i ka wai 'ona nō ho'i). A 'o ka hopena, ua make nō 'o Kollin Elderts i ia pō. 'Eā, inā 'a'ohe pū a Deedy i ia ahiahi, inā e ola mau ana 'o Kollin i kēia manawa.
Pehea ana lā ka hopena o ka hihia o Deedy? E ho'oku'u 'ia ana paha 'o ia e like me Zimmerman? 'O ka pono, e kanono ka ho'opa'i o Zimmerman lāua 'o Deedy. 'A'ole hiki i ke kanaka ke ho'ohana aku i ka pū e like me kona makemake. He kuleana nō ko ke kanaka ke pa'a ka pū ma kona kino. A ma muli o ka maopopo 'ole o ia kuleana iā Zimmerman lāua 'o Deedy i make hewa ai 'elua mau kānaka i aloha nui 'ia, 'o ia ho'i 'o Trayvon Martin lāua 'o Kollin Elderts. A 'o kahi mea maopopo, ma kēia hope aku, 'a'ole e 'ae 'ia ka pa'a 'ana o ka pū iā lāua, o make hou kekahi.
Ke hā'awi aku nei ko 'oukou mea kākau i kona aloha i nā 'ohana o Trayvon Martin a me Kollin Elderts.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text: 1N taai ake ngkoangkoa ao te Atua E taetae nakoia ara bakatibu irouia buraabeti n te tai teuana ma teuana, ao n aaro aika a bati; 2ao ni boong aikai aika kabaneani boong, E taetae nakoira iroun Natina, are E a tia n rineia bwa te tia bwaibwai ni bwaai ni kabane, ao are E karaoa te aonnaba ae e bwanin irouna; 3Ngaia raneaneani mimitongin te Atua, ao katootoongan arona ni koaua; ao E kateimatoai bwaai ni kabane aika a karikaki bwa a na waaki n aroia n ana taeka ae e mwaaka. Ngke E a tia ni kaitiaki buure, ao E tekateka i angaatain te Atua are e Mwaaka i eta; 4ngkae E a tia n riki ni kakannato riki nakoia anera n ai aron arana are E bwainna ngkae e rine riki nakon araia. 5Bwa te anera ra ae E kaangai te Atua nakoina ngkoa, Bon Natiu Ngkoe I karikiko n te bong aei? Ke ni kaangai, N na riki bwa Tamana Ngai ao Ngaia E na riki bwa Natiu? 6Ma ngke E nang kanakoa ana moa n Nati te Atua nako aon te aba, ao E kaangai, Ao a bane ana anera te Atua n taromauriia. 7Ao E taekinia anera te Atua ni kaangai: E karaoiia ana anera bwa aang, ao ana tia mwakuri bwa uran te ai; 8ma E taekina Natina ni kaangai: Ueam, te Atua, e na teimatoa n aki tootoki; ao Ko na tautaeka ma te eti i aoia am aomata. 9Ko tangira karaoan nanon te Atua, ao Ko ribaa riaoakin nanona. Ma ngaia ae E kabiriko te Atua, ae Atuam, ni bwaan te kimwaareirei bwa Ko aonga ni kimwaareirei riki i aoia raom. 10Ao E kaangai naba, Ngkoe, te Uea, Ko kawenea aan aonnaba i mwaain rikini bwaai, ao Ko karaoa karawa ni baim. 11A na mauna, ma Ko tei matoa; A na bane ni mane n ai aron te kunnikai; 12Ao ane ko na rukum n ai aron te niiniira, ao a na onikaki naba n ai aron te kunnikai: ma ai uauam nako naba Ngkoe, ao a na akea tokin am ririki. 13Ao te anera ra ae E kaangai te Atua nakoina n te tai teuana,: Ko na tekateka i angaataiu, ni karokoa I kaakiia am kairiribai bwa nneni katokaani waem? 14Tiaki bon taamnei ni kabaneia anera, aika taani mwakuri aika a kanakoaki bwa a na buokiia te koraki akana a nang karekea te kamaiuaki?


text:
Kua tupu te tūmanako ō te Kaunihera Māori ka whai hua rātou i te tautohetohe mō ngā rawa hiko whai muri i ngā kōrero ā tētahi ō ngā pou ō te ture Pākeha.
Hai tā Kaiwhakawā Matua ā Kahurangi Sian Elias, mehemea ki te hoko atu i tētahi porohanga ō ngā kamupene hiko, ka haukoti i te āhei ō te Kāwanatanga ki te whai puretumu e pā ana ki ngā mōtika Māori.
Ko te tirohanga ā te Karauna e kore aua mōtika e whakaitingia.
Kāti e tūmanako ana te Kāwanatanga kia puta te whakatau ā te Kooti ākuanei.
Copyright © 2013, Uma Broadcasting Ltd


text:
1:1 ¶ Ko nga kupu a Amoho, a tetahi o nga kaitiaki hipi o Tekoa, ko tana i kite ai mo Iharaira i nga ra o Utia kingi o Hura, i nga ra hoki o Ieropoama tama a Ioaha, kingi o Iharaira, e rua nga tau i mua ake o te ru.
1:2 A i mea ia, Ka hamama a Ihowa i Hiona, ka puaki hoki tona reo i Hiruharama; a ka tangi nga haerenga hipi a nga hepara, ka maroke hoki te tihi o Karamere.
1:3 ¶ Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka toru nei nga pokanga ketanga o Ramahiku, ae ra, ka wha, na e kore e whakatahuritia atu e ahau te whiu mona; kua patua a wititia hoki e ratou a Kireara ki nga patu rino:
1:4 Engari ka tukua atu e ahau he ahi ki te whare o Hataere, a ka pau i reira nga whare kingi o Peneharara.
1:5 A ka whati i ahau te tutaki tatau o Ramahiku, ka hatepea atu hoki te tangata noho o te raorao o Awene, me te kaipupuri hepeta o te whare o Erene: ka whakaraua atu ano te iwi o Hiria ki Kiri, e ai ta Ihowa.
1:6 Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka toru nei nga pokanga ketanga o Kaha, ae ra, ka wha, na e kore e whakatahuritia atu e ahau te whiu mona: no te mea i whakaraua e ratou te iwi katoa, hei tuku atu ma ratou ki Eroma.
1:7 Engari ka tukua atu e ahau he ahi ki te taiepa o Kaha, a ka pau i reira ona whare kingi.
1:8 A ka hatepea atu e ahau te tangata noho o Aharoro, me te kaipupuri hepeta i Ahakerono; ka tahuri hoki toku ringa ki Ekerono, a ka ngaro te morehu o nga Pirihitini, e ai ta te Ariki, ta Ihowa.
1:9 Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka toru nei nga pokanga ketanga o Taira, ae ra, ka wha, na e kore e whakatahuritia atu e ahau te whiu mona; no te mea i tukua e ratou te iwi katoa ki Eroma, a kihai i mahara ki te kawenata a te tuakana ki te teina.
1:10 Engari ka tukua atu e ahau he ahi ki te taiepa o Taira, a ka pau i reira ona whare kingi.
1:11 Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka toru nei nga pokanga ketanga o Eroma, ae ra, ka wha, na e kore e whakatahuritia atu e ahau te whiu mona; no te mea i whaia e ia tona teina ki te hoari, a maka atu ana e ia te aroha katoa, heoi haehae tonu tona riri, rongoa tonu ia i tona riri a ake ake.
1:12 Engari ka tukua e ahau he ahi ki Temana, a pau ake i reira nga whare kingi o Potora.
1:13 Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka toru nei nga pokanga ketanga o nga tama a Amona, ae ra, ka wha, na e kore e whakatahuritia atu e ahau te whiu mona; no te mea kua pipiripia e ratou nga wahine hapu o Kireara, he mea kia nui ake ai te rohe ki a ratou.
1:14 Engari ka ngiha i ahau he ahi ki runga ki te taiepa o Rapa, a ka pau i reira ona whare kingi, i runga i te hamama i te ra o te whawhai, i te paroro i te ra o te tukauati.
1:15 A ka riro to ratou kingi i te whakarau, ratou tahi ko ana rangatira, e ai ta Ihowa.
2:1 ¶ Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka toru nei nga pokanga ketanga o Moapa, ae ra, ka wha, na e kore e whakatahuritia atu e ahau te whiu mona; no te mea nana i tahu nga wheua o te kingi o Eroma hei kotakota.
2:2 Engari ka tukua atu e ahau he ahi ki Moapa, a ka pau i reira nga whare kingi o Kirioto; a ka mate a Moapa i runga i te ngangau, i te hamama, i te tangi o te tetere.
2:3 A ka hatepea atu e ahau te kaiwhakawa i roto i a ia, ka patua ratou tahi ko nga rangatira katoa o reira, e ai ta Ihowa.
2:4 Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka toru nei nga pokanga ketanga o Hura, ae ra, ka wha, na e kore e whakatahuritia atu e ahau te whiu mona; no te mea kua whakahawea ratou ki te ture a Ihowa, kihai hoki i pupuri i ana tikanga, a kua meinga ratou e a rato u korero teka kia kotiti ke, i whaia nei e o ratou matua.
2:5 Engari ka tukua e ahau he ahi ki a Hura, a pau ake i reira nga whare kingi o Hiruharama.
2:6 Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka toru nei nga pokanga ketanga o Iharaira, ae ra, ka wha, na e kore e whakatahuritia atu e ahau te whiu mona; no te mea kua hokona e ratou te tangata tika ki te hiriwa, te rawakore ki nga hu e rua.
2:7 E minamina ana ratou ki te puehu o te whenua i runga i te mahunga o nga ware: a whakaparoritia ake e ratou te ara o te hunga mahaki: a ka haere te tangata raua ko tona papa ki te kotiro kotahi hei whakapoke i toku ingoa tapu.
2:8 Na takoto ana ratou ki te taha o nga aata katoa i runga i nga kakahu i homai hei taunaha, a i roto i te whare o to ratou atua kei te inu ratou i te waina a te hunga i whakataua nei te he ki a ratou.
2:9 ¶ Otiia i whakangaromia e ahau te Amori i to ratou aroaro, ko tona roa koia ano kei te roa o te hita, a he kaha ia, pera i nga oki: heoi whakangaromia ana e ahau ona hua i runga, ona pakiaka i raro.
2:10 I kawea mai ano hoki koutou e ahau i te whenua o Ihipa, a e wha tekau nga tau i arahina ai koutou i te koraha, he mea kia riro mai ai te whenua o te Amori.
2:11 A i whakaarahia ake e ahau etahi o a koutou tama hei poropiti, etahi hoki o a koutou taitama hei Natari. He teka ianei tena, e nga tama a Iharaira? e ai ta Ihowa.
2:12 Heoi i whakainumia e koutou nga Natari ki te waina, a i ako hoki ki nga poropiti, i mea, Kaua e poropiti.
2:13 Nana, ka pehia koutou e ahau ki to koutou wahi, ka pera i te pehanga a te kata e ki ana i nga paihere.
2:14 Na ka kore te oma i te tangata tere, e kore e nui ake te kaha o te tangata kaha, e kore hoki te marohirohi e mawhiti i te mate:
2:15 E kore ano te kaipupuri o te kopere e tu; e kore hoki te wae tere e whakaora i a ia ano: e kore ano hoki te tangata eke hoiho e mawhiti i te mate.
2:16 A, ko te tangata maia i roto i nga marohirohi, ka rere tahanga atu i taua ra, e ai ta Ihowa.
3:1 ¶ Whakarongo ki tenei kupu i korerotia e Ihowa mo koutou, e nga tama a Iharaira, mo te kapu katoa i kawea mai e ahau i te whenua o Ihipa, i mea ahau,
3:2 Ko koutou anake taku i mohio ai o nga hapu katoa o te ao: mo reira ka whiua koutou e ahau mo o koutou he katoa.
3:3 E haere tahi ano ranei te tokorua, ki te kore e whakaae ki a raua?
3:4 E hamama ranei te raiona i te ngahere i te mea kahore ana tupapaku? e tangi ranei te reo o te kuao raiona i tona kuhunga, ki te kore tetahi mea e mau i a ia?
3:5 E taka ranei te manu ki roto ki te mahanga i runga i te whenua i te mea kahore he ahere mona? e mokowhiti ake ranei te mahanga i te oneone, a hore rawa he mea e mau?
3:6 E tangi ranei te tetere i roto i tetahi pa, a kahore te iwi e wehi? e puta ranei he kino ki te pa, a ehara i a Ihowa nana i mahi?
3:7 He pono e kore te Ariki, a Ihowa, e mahi i tetahi mea, engari ka whakakitea e ia tona whakaaro huna ki ana pononga, ki nga poropiti.
3:8 Kua hamama te raiona, ko wai e kore e wehi? kua korero a Ihowa, te Ariki, ko wai e kore e poropiti?
3:9 ¶ Panuitia atu i roto i nga whare kingi i Aharoro, i nga whare kingi hoki i te whenua o Ihipa, mea atu, Whakamine i a koutou ki runga ki nga maunga o Hamaria, ka matakitaki ki nga ngangau nui i waenga o reira, ki nga tukinotanga hoki i waenga o rei ra.
3:10 Kahore hoki ratou e mohio ki te mahi i te tika, e ai ta Ihowa, e rongoa nei ratou i te mahi tutu me te pahua i roto i o ratou whare kingi.
3:11 Mo reira ko te kupu tenei a te Ariki, a Ihowa: He hoariri tera, ka karapotia e ia te whenua: a ka riro iho i a ia tou kaha, ka pahuatia hoki ou whare kingi.
3:12 Ko te kupu tenei a Ihowa: Ka rite ki te hepara e tango mai nei i nga waewae e rua i te mangai o te raiona, i tetahi wahi ranei o te taringa; ka pena ano te tangohanga mai o nga tama a Iharaira e noho ra i Hamaria i te pito o te moenga, i runga h oki i nga urunga o tetahi moenga.
3:13 Whakarongo koutou, whakaaturia hoki he he mo te whare o Hakopa, e ai ta te Ariki, ta Ihowa, ta te Atua o nga mano.
3:14 No te mea hei te ra e pa ai taku ki a Iharaira mo ona poka ke, ka pa ano hoki taku ki nga aata o Peteere, a ka poutoa nga haona o te aata, ka taka ki te whenua.
3:15 Ka patua ano e ahau te whare hotoke me te whare raumati; a ka moti nga whare rei, ka kore nga whare nunui, e ai ta Ihowa.
4:1 ¶ Whakarongo ki tenei kupu, e nga kau o Pahana, i te maunga o Hamaria, e whakatupu kino na i nga ware, e kuru na i nga rawakore, e mea na ki o ratou ariki, Kawea mai, kia inu tatou.
4:2 Kua oatitia tona tapu e te Atua, e Ihowa, nana, kei te haere mai nga ra ki a koutou e mauria ai koutou e ratou ki te matau, o koutou whakamutunga ki te matau ika.
4:3 Ka haere atu ano koutou na nga pakaru, na nga wahi e hangai mai ana ki tenei, ki tenei; a ka akiri koutou i a koutou ki Haramona, e ai ta Ihowa.
4:4 Haere mai ki Peteere, ki reira poka ke ai; ki Kirikara whakanui ai i te poka ke; kawea mai ano a koutou patunga tapu i tenei ata, i tenei ata, a koutou whakatekau, i te toru o nga ra.
4:5 Tapaea ano he whakahere whakawhetai, he mea kinaki ki te rewena, kauwhautia hoki, karangarangatia nga whakahere noa ake: ko ta koutou hoki tenei i pai ai, e nga tama a Iharaira, e ai ta te Ariki, ta Ihowa.
4:6 ¶ I tukua ano e ahau he parakore mo nga niho ki a koutou i roto i o koutou pa katoa, he tarokore ki o koutou wahi katoa; heoi kihai koutou i tahuri ki ahau, e ai ta Ihowa.
4:7 I kaiponuhia ano e ahau te ua ki a koutou i te mea kia toru ake marama ko te kotinga witi: i meinga ano e ahau kia ua ki runga ki tetahi pa, a ki tetahi pa i mea ahau kia kaua e ua: ko tetahi wahi i uaina, a ko te wahi kihai i uaina, maroke noa i ho.
4:8 Na kopiko atu ana etahi pa e rua, e toru, ki te pa kotahi ki te inu wai, a kore ake i makona; otiia kihai koutou i hoki mai ki ahau, e ai ta Ihowa.
4:9 Kua patua koutou e ahau ki te ngingio, ki te koriri: nui noa a koutou kari, a koutou mara waina, a koutou piki, a koutou oriwa, pau ake i te whangawhanga: heoi kihai koutou i hoki mai ki ahau, e ai ta Ihowa.
4:10 I tukua e ahau te mate uruta ki a koutou, he pera tonu me to Ihipa: ko a koutou taitama he mea patu naku ki te hoari, ko a koutou hoiho riro ana i ahau, a meinga ana e ahau te piro o to koutou puni kia kake ake ki o koutou ihu rawa; heoi kihai k outou i hoki mai ki ahau, e ai ta Ihowa.
4:11 I hurihia etahi o koutou e ahau ki raro, i peratia me ta te Atua hurihanga i Horoma, i Komora, a rite tonu koutou ki te mounga i kapohia mai i roto i te weranga: heoi kihai koutou i hoki mai ki ahau, e ai ta Ihowa.
4:12 Mo reira ka meatia tenei e ahau ki a koe, e Iharaira, Ka meinga nei tenei e ahau ki a koe, na kia rite ou mea mo tou tutaki ki tou Atua, e Iharaira.
4:13 No te mea, na, ko te kaiwhakaahua o nga maunga, e hanga nei i te hau, e whakaatu nei ki te tangata i tana i whakaaro ai, e mea nei i te ata kia pouri, a e haere ana i runga i nga wahi tiketike o te whenua; ko Ihowa, ko te Atua o nga mano tona in goa.
5:1 ¶ Whakarongo ki tenei kupu, kua maranga nei i ahau hei tangi ki a koutou, e te whare o Iharaira.
5:2 Kua hinga te wahine a Iharaira; e kore ia e ara i muri: kua whakataka ia ki runga ki tona oneone; kahore he mea hei whakaara ake i a ia.
5:3 No te mea ko te kupu tenei a te Ariki, a Ihowa; Ko te pa kotahi nei te mano i te haerenga atu, kotahi rau e toe, a ko tera kotahi nei te rau i te haerenga atu, kotahi tekau e toe ki te whare o Iharaira.
5:4 ¶ Ko te kupu hoki tenei a Ihowa ki te whare o Iharaira, Rapua ahau, kia ora ai koutou.
5:5 Otiia kaua e rapu i Peteere, kaua e haere ki Kirikara, kaua ano e haere ki Peerehepa: no te mea tera a Kirikara ka riro i te whakarau, a hei kore noa iho a Peteere.
5:6 Rapua a Ihowa, a ka ora koutou; kei toro atu ia, ano he ahi, i roto i te whare o Hohepa, a pau noa, a kore noa iho he kaitinei i roto i Peteere.
5:7 E te hunga i puta ke ai te whakawa hei taru kawa, i taia ai te tika ki te whenua;
5:8 Rapua te kaihanga o matariki, o Tautoru; e riro ke ana i a ia te atarangi o te mate hei ata, e whakapouritia ana e ia te ra hei po; e karangatia ana e ia nga wai o te moana, a ringihia ana e ia ki runga ki te mata o te whenua: ko Ihowa tona ingoa:
5:9 Nana i whakaputa ohorere te whakangaromanga ki te hunga kaha, i tae ai te whakangaromanga ki te pa kaha.
5:10 E kinongia ana e ratou te kairiri he i te kuwaha, a he mea whakarihariha ki a ratou te tangata korero tika.
5:11 Na, i te mea he takahi ta koutou i te ware, he tango i te takoha witi i a ia; he whare kohatu tarai ta koutou i hanga ai, na e kore e nohoia e koutou; he mara waina e minaminatia ana ta koutou i whakato ai, otiia e kore te waina o aua mara e inu mia e koutou.
5:12 E mohiotia ana hoki e ahau te maha o o koutou poka ke, me te kaha o o koutou hara: o koutou, e whakatupu kino nei i te tangata tika, e tango nei i te utu whakapati, e whakangau ke nei i ta te rawakore i te kuwaha.
5:13 Mo reira ka whakarongo puku te tangata tupato i taua wa; no te mea he wa kino.
5:14 Rapua te pai, kauaka hoki te kino, kia ora ai koutou: penei ko Ihowa, ko te Atua o nga mano hei hoa mo koutou, hei pena ano me ta koutou e ki na.
5:15 Kinongia te kino, arohaina te pai, whakapumautia te whakawa ki te kuwaha: tera pea a Ihowa, te Atua o nga mano, ka aroha ki te toenga o Hohepa.
5:16 ¶ Mo reira tenei kupu a Ihowa, a te Atua o nga mano, a te Ariki, I nga waharoa katoa ko te tangi; ko ta ratou kupu i nga huarahi katoa, Aue! aue! ka karangatia te kaingaki whenua ki te tangi, me te hunga matau ki te uhunga, hei aue.
5:17 A he aue i nga mara waina katoa: ka tika atu hoki ahau i waenganui i a koe, e ai ta Ihowa.
5:18 Aue, te mate mo koutou e hiahia nei ki te ra o Ihowa! Hei aha ma koutou te ra o Ihowa? he pouri hoki, ehara i te marama.
5:19 Ka pera me te tangata i rere atu i te aroaro o te raiona, a ka tutaki te pea ki a ia; i haere ranei ki roto ki te whare, a okioki atu ana tona ringa ki te pakitara, na ngaua iho ia e te nakahi.
5:20 He teka ianei tera e pouri te ra o Ihowa, e kore e marama? tera e pouri kerekere, kahore hoki he marama i roto?
5:21 ¶ E kino ana ahau, e whakarihariha ana ki a koutou hakari, a e kore ahau e ahuareka ki a koutou huihui nunui.
5:22 Ae ra, ahakoa whakaeke noa koutou i nga tahunga tinana, i a koutou whakahere totokore ki ahau, e kore e manakohia e ahau: e kore ano e tirohia e ahau nga whakahere mo te pai, ara a koutou mea momona.
5:23 Maua atu kia matara i ahau te ngangau o au waiata; e kore hoki ahau e whakarongo ki te rangi o au hatere.
5:24 Engari kia huri mai te whakawa ano he wai, te tika ano he awa nui.
5:25 I kawea mai koia e koutou ki ahau he patunga tapu, he whakahere totokore, e te whare o Iharaira, i te koraha, i nga tau e wha tekau?
5:26 Ae ra, kua maua e koutou a Hikutu, to koutou kingi, a Kiunu hoki, a koutou whakapakoko, te whetu o to koutou atua, i hanga nei e koutou ma koutou.
5:27 Na ka whakaraua koutou e ahau ki ko atu i Ramahiku, e ai ta Ihowa nona nei te ingoa, Ko te Atua o nga mano.
6:1 ¶ Aue, te mate mo te hunga e noho humarie ana i Hiona, mo te hunga hoki e whakawhirinaki ana ki te maunga o Hamaria, nga tangata whai ingoa o te tuatahi o nga iwi, i tae atu nei te whare o Iharaira ki a ratou.
6:2 Haere tonu ki Karane titiro ai, haere atu i reira ki Hamata nui; haere tonu atu ki Kata o nga Pirihitini: he pai atu ranei i enei kingitanga? nui atu ranei to ratou rohe i to koutou rohe?
6:3 E te hunga e whakamatara atu na i te ra kino, e mea na i te nohoanga o te tutu kia tata mai;
6:4 E takoto na i runga i te moenga rei, e wharoro na i runga i o ratou takotoranga, e kai na i nga reme o te kahui, i nga kuao kau o waenganui i te turanga kau;
6:5 E waiata na i nga waiata poauau ki te rangi hatere; e whakaaroa ana hoki e ratou nga mea whakatangi, e pera ana me Rawiri;
6:6 E inu ana i te waina o nga peihana, a e whakawahi ana i a ratou ki nga hinu pai rawa; kahore ia o ratou pouri mo te aitua o Hohepa.
6:7 Na aianei ko ratou ki mua ka whakaraua atu o te hunga e whakaraua ana, a ka kore te hakari a te hunga i wharoro ra.
6:8 ¶ Kua oatitia te Ariki, a Ihowa, e ia ano, e ai ta Ihowa, ta te Atua o nga mano, E whakarihariha ana ahau ki ta Hakopa e whakai na, e kino ana ki ona whare kingi: mo reira ka tukua atu e ahau te pa me nga mea i roto.
6:9 Na, ki te toe nga tangata kotahi tekau i roto i te whare kotahi, ka mate ratou.
6:10 A, ki te tangohia ake tetahi e tona matua keke, ara e te kaitahu mona, kia maua mai ai nga wheua i roto i te whare, a ka mea ia ki te tangata i roto rawa i te whare, He tangata ano ranei tena kei a koe na? a ka mea ia, Kahore; katahi ia ka mea, Whakarongoa; e kore hoki tatou e whakahua i te ingoa o Ihowa.
6:11 No te mea, nana, kei te whakahau a Ihowa, a ka patua te whare nui ki nga pakaru, te whare iti ki nga ngatata.
6:12 E rere ranei te hoiho i runga i te kamaka? e parautia ranei a reira ki te kau? i whakaputaina ketia ai e koutou te whakawa hei au, nga hua hoki o te tika hei taru kawa.
6:13 E koa na hoki koutou ki te kahore noa iho, e mea na, He teka ianei kua riro mai he haona i a tatou, he mea na to tatou uaua?
6:14 Otiia, nana, ka ara i ahau tetahi iwi ki a koutou, e te whare o Iharaira, e ai ta Ihowa, ta te Atua o nga mano, a ka whakatupuria kinotia koutou e ratou i te haerenga atu ki Hamata a tae noa ki te awa o te Arapa.
7:1 ¶ Ko ta te Ariki, ko ta Ihowa tenei i whakaatu ai ki ahau; nana, i hanga e ia he mawhitiwhiti i te timatanga o te pihinga ake o to muri tupu; nana, ko to muri tupu ia i muri iho i a te kingi tapahanga.
7:2 Na ka poto te tarutaru o te whenua te kai, ka mea ahau, E te Ariki, e Ihowa, tena ra, murua te he: ma te aha oti a Hakopa ka ara ai? he iti nei hoki ia.
7:3 I puta ke to Ihowa whakaaro mo tenei; E kore e meatia, e ai ta Ihowa.
7:4 Ko ta te Ariki, ko ta Ihowa tenei i whakakite ai ki ahau: na kua karangatia e te Ariki, e Ihowa, he whawhai, he mea ahi, a ka pau te rire nui, a ka mea kia kainga te whenua.
7:5 Na ka mea ahau, Kati ra, e te Ariki, e Ihowa, ma te aha oti a Hakopa ka ara ai? he iti nei hoki ia.
7:6 I puta ke to Ihowa whakaaro mo tenei, E kore ano tenei e meatia, e ai ta te Ariki, ta Ihowa.
7:7 I whakakitea tenei e ia ki ahau: na, ko te Ariki e tu ana i runga i te taiepa, he mea paramu ki te aho, me te aho paramu i tona ringa.
7:8 Na ka mea a Ihowa ki ahau, Ko te aha e kitea ana e koe, e Amoho? Ano ra ko ahau, He aho paramu. Katahi te Ariki ka ki mai, Nana, ka iri i ahau he aho paramu i waenganui i taku iwi, i a Iharaira: e kore e whakarerea noatia iho ta ratou e ahau a mu ri ake nei.
7:9 A ka ururuatia nga wahi tiketike o Ihaka, ka tuheatia nga wahi tapu o Iharaira; ka whakatika atu ano ahau, me te hoari ki te whare o Ieropoama.
7:10 ¶ Na ka unga tangata a Amatia tohunga o Peteere ki a Ieropoama kingi o Iharaira hei ki atu, Kua whakatakotoria e Amoho he he mou i roto i te whare o Iharaira; kahore e taea e tenei whenua te waha ana kupu katoa.
7:11 Ko te kupu hoki tenei a Amoho, Ka mate a Ieropoama i te hoari, a ka whakaraua rawatia atu a Iharaira i to ratou oneone.
7:12 I mea ano a Amatia ki a Amoho, E te matakite, haere, e rere ki te whenua o Hura, ki reira kai ai i te taro mau, ki reira poropiti ai.
7:13 Engari kati tau poropiti ki Peteere: ko to te kingi wahi tapu hoki ia, he whare hoki no te kingitanga.
7:14 Na ka whakahoki a Amoho, ka mea ki a Amatia, Ehara ahau i te poropiti, ehara ano i te tama na te poropiti; engari he kaitiaki kahui ahau, he kaikikini hikamora:
7:15 I tikina ake hoki ahau e Ihowa i te mea e whai ana i nga hipi, i ki mai ano a Ihowa ki ahau, Haere, poropiti ki taku iwi, ki a Iharaira.
7:16 Na whakarongo ki te kupu a Ihowa, E mea na koe, Kaua e poropiti ki a Iharaira, kei maturuturu iho ano tetahi kupu au hei whakahe mo te whare o Ihaka.
7:17 No reira ko te kupu tenei a Ihowa, Tera tau wahine e kairau i roto i te pa, a ka hinga au tama me au tamahine i te hoari, ka wehewehea tou oneone, mea rawa ki te aho; ka mate koe i runga i te oneone poke, ka whakaraua rawatia atu hoki a Iharaira i tona oneone.
8:1 ¶ I whakakitea ano tenei e te Ariki, e Ihowa, ki ahau; na, he kete hua raumati.
8:2 Na ka mea ia, Ko te aha te kitea ana e koe, e Amoho? Ano ra ko ahau, He kete hua raumati. Ano ra ko Ihowa ki ahau, Kua tae mai te mutunga ki taku iwi, ki a Iharaira: e kore ta ratou e whakarerea noatia e ahau a muri ake nei.
8:3 He aue ano nga waiata o te temepara i taua ra, e ai ta te Ariki, ta Ihowa; ka maha nga tinana mate i nga wahi katoa; ka akiritia pukutia atu.
8:4 ¶ Whakarongo ki tenei, e te hunga i horomia ai te rawakore, i meinga ai te hunga iti o te whenua kia ngohe;
8:5 E ki ana koutou, A hea pahemo ai te kowhititianga marama, kia hoko witi ai tatou? te hapati hoki, kia whakaputaia atu ai te witi e tatou? ka meinga te epa kia iti, te hekere kia nui, me te teka ki nga pauna tinihanga;
8:6 Kia hokona ai e tatou nga ware ki te hiriwa, te rawakore ki nga hu e rua; na, ko te witi rukenga me hoko atu.
8:7 Kua oatitia e Ihowa te nui o Hakopa, E kore ahau e wareware ki tetahi o a ratou mahi a ake ake.
8:8 E kore ianei te whenua e wiri ki tenei? e kore ianei te hunga katoa e noho ana i reira e tangi? ae ra, ka pari katoa ake nei hoki ano ko te awa; ka akina e te hau, ka hoki iho ano, ka pera me te awa o Ihipa.
8:9 Na i taua ra, e ai ta te Ariki, ta Ihowa, ka meinga e ahau te ra kia toene i te awatea, a ka pouri i ahau te whenua i te mea e marama ana ano te ra:
8:10 Ka puta ke ano i ahau a koutou hakari hei tangihanga, a koutou waiata katoa hei apakura; he taratara taku kakahu mo nga hope katoa; mo nga mahunga katoa he pakira; ka rite i ahau ki te tangihanga ki te huatahi, a ko tona mutunga hei ra mamae.
8:11 ¶ Nana, kei te haere mai nga ra, e ai ta te Ariki, ta Ihowa, e tukua ai e ahau he hemokai ki te whenua, ehara i te hemokai taro, ehara ano i te matewai; engari he hiahia kia rongo i nga kupu a Ihowa.
8:12 A ka atiutiu atu ratou i tetahi moana ki tetahi moana, i te raki ki te rawhiti; ka kopikopiko, he rapu i te kupu a Ihowa; heoi e kore e kitea.
8:13 I taua ra ka hemo nga wahine ataahua, me nga taitama, i te matewai.
8:14 Na, ko te hunga e oati ana i te he o Hamaria, e ki ana, Kei te ora tou Atua, e Rana; me tenei, Kei te ora te tikanga o Peerehepa; ka taka rawa ratou, e kore ano e ara a muri ake nei.
9:1 ¶ I kite ahau i te Ariki e tu ana i te taha o te aata. Na ka mea ia, Taia nga puku whakapaipai, kia ngarue ai nga paepae: akina kia pakaru rikiriki ki runga ki te mahunga o ratou katoa; a ka tukitukia e ahau nga whakamutunga o ratou ki te hoari: e kore rawa tetahi kotahi o ratou e rere, e kore hoki tetahi kotahi mawhiti.
9:2 Ahakoa keri noa ratou, a tae noa ki te reinga, ka tikina atu ratou e toku ringa i reira; ahakoa kake ki te rangi, ka riro iho ano i ahau i reira.
9:3 Ahakoa piri ratou ki te tihi o Karamere, ka rapua e ahau, ka tangohia mai i reira; ahakoa i huna atu ratou, kei kitea e ahau, ki te takere o te moana, ka whakahaua e ahau te nakahi i reira, a ka ngau ia i a ratou.
9:4 Ahakoa haere ratou he parau i te aroaro o o ratou hoariri, ka whakahaua e ahau te hoari i reira hei tukituki i a ratou: a ka u atu oku kanohi ki a ratou mo te kino, kahore hoki mo te pai.
9:5 Ko te Ariki hoki, ko Ihowa o nga mano, ko ia te pa ana ki te whenua, rewa tonu iho, tangi ana nga tangata katoa o reira: a ka pari katoa ake ano ko te awa; ka hoki iho ano, ka pera me te awa o Ihipa.
9:6 Ko ia te hanga nei i ana ruma ki runga ki te rangi, tu ana i a ia tana rua ki te whenua; ko ia te karanga nei ki nga wai o te moana, a ringihia ana e ia ki runga ki te mata o te whenua: ko Ihowa tona ingoa.
9:7 He teka ianei, ki taku, he rite koutou ki nga tama a nga Etiopiana, e nga tama a Iharaira? e ai ta Ihowa. He teka ianei naku a Iharaira i kawe mai i te whenua o Ihipa? nga Pirihitini i Kapatoro? me nga Hiriani i Kiri?
9:8 Nana, kei runga nga kanohi o te Ariki, o Ihowa, i te kingitanga hara, a ka poto atu i ahau i runga i te mata o te whenua; e kore ia e poto rawa i ahau te whare o Hakopa, e ai ta Ihowa.
9:9 No te mea, tenei ahau te whakahau nei, a ka tataria e ahau te whare o Iharaira ki roto ki nga iwi katoa, ka peratia me te witi e tataria ana ki te tatari, e kore ano tetahi pata ririki e taka ki te whenua.
9:10 Ka mate i te hoari te hunga hara katoa o taku iwi, ena e ki na, E kore tatou e mau, e kore ano e haukotia e te kino.
9:11 ¶ I taua ra ka ara i ahau te tapenakara o Rawiri kua hinga nei, ka tutakina ano e ahau ona wahi pakaru; ka ara ano i ahau ona wahi i whakahoroa, ki hanga ano e ahau kia rite ki nga ra o mua:
9:12 Kia riro ai i a ratou te toenga o Eroma, o nga iwi katoa ano kua oti toku ingoa te whakahua mo ratou, e ai ta Ihowa, nana nei tenei mahi.
9:13 Nana, kei te haere mai nga ra, e ai ta Ihowa, e mau ai te kaikokoti i te kaiparau, e mau ai hoki te kaiwhakato purapura i te kaitakahi karepe; ka maturuturu ano te waina hou o nga maunga, a ka rewa nga pukepuke katoa.
9:14 Ka whakahokia mai ano e ahau taku iwi, a Iharaira, i te whakarau, a ka hanga e ratou nga pa kua ururuatia, nohoia iho; ka whakato mara waina ano ratou, ka inu i te waina o aua mara: ka mahi kari ano ratou, a ka kai i nga hua o reira.
9:15 Ka whakatokia ano ratou e ahau ki to ratou oneone; e kore ano ratou e unuhia atu i muri ake nei, i to ratou oneone i hoatu e ahau ki a ratou, e ai ta Ihowa, ta tou Atua.


text:
Ia rahi ana‘e to tatou horo‘araa ia tatou iho no te imi i te mo‘araa e te oaoa, eita ïa tatou e haere na ni‘a i te hoê e‘a e arata‘i atu i te tatarahaparaa.
Te mau tatarahaparaa
E te peresideni Monson, ua here matou ia oe. Mauruuru no te faaararaa faaûruhia e te faahiahia no te paturaa o te mau hiero apî e te tavini misionare. No te reira, ua papû ia’u e e tae mai te mau haamaitai rarahi ia tatou nei e i te mau u‘i e rave rahi i mua nei.
E to’u mau taea‘e e mau tuahine here, to’u mau hoa here ! E mea tahuti pau roa tatou. Te ti‘aturi nei au e eita tatou e maere i te reira.
Eita te hoê a‘e o tatou e faaea maoro roa mai i ni‘a i te fenua nei. Te vai nei ia tatou te tahi mau matahiti faufaa rahi i ni‘a i te fenua nei tei riro, ia faaauhia i te hi‘oraa mure ore, i te hoê ămoraa mata.
E i muri iho e reva’tu tatou. E « afaihia ïa [to tatou mau varua] i taua Atua ra o tei horoa mai i te ora ia [tatou] ra ».1 E vaiiho tatou i to tatou mau tino i raro e e vaiiho tatou i muri te mau mea no teie ao, a haere atu ai tatou i te vahi i muri mai no to tatou oraraa.
I to tatou vai-apî-raa, e au ra e e ora tatou e a muri noa’tu. Ua mana‘o tatou e ore te mau mahana e hope i roto i to tatou oraraa e ua riro to tatou ananahiraa mai te hoê puromu paparari ore e tarava ra i mua ia tatou e aita e hopearaa.
Area râ, ia paari tatou, e rahi to tatou hinaaro ia hi‘o i muri e ia ite e mea poto mau taua puromu ra. E uiui tatou e nahea te mau matahiti i te tere vitivitiraa. E e haamata tatou i te feruri i te mau ma‘itiraa e te mau ohipa ta tatou i rave. A na reira ai tatou, e haamana‘o ïa tatou e rave rahi mau taime maitai o tei faaanaanatae i to tatou mau varua e tei faaoaoa i to tatou mau aau. E haamana‘o atoa râ tatou i te mau tatarahaparaa—te mau mea ta tatou e hinaaro ia ho‘i i muri e ia taui.
Ua parau te hoê tuati vahine ma‘i o te atuatu nei i te feia ma‘i te fatata ra i te pohe, e ui pinepine na oia i teie uiraa i ta’na feia ma‘i a faaineine ai ratou i te faaru‘e mai i teie oraraa.
« Te vaira anei to outou tatarahapa i te tahi mea ? ».2
Ia piri roa ana‘e i taua mahana hopea ra e maramarama ïa te feruriraa e e noaa te iteraa hohonu. No reira i te uiraahia teie mau taata no ni‘a i te mau mea ta ratou i tatarahapa, ua faite mai ratou i to ratou mau mana‘o. Ua feruri ratou i te mau mea ta ratou e taui ahani e ua nehenehe ia ratou ia ho‘i faahou i muri.
I to’u feruriraa i ni‘a i te mea ta ratou i parau, ua maere au e nahea te mau ture tumu no te evanelia a Iesu Mesia e nehenehe ai e arata‘i i to tatou oraraa i te maitai, mai te mea e faaohipa tatou i te reira.
Aore roa e parau aro no ni‘a i te mau parau tumu o te Evanelia. Ua haapii tatou i te reira i roto i te mau papa‘iraa mo‘a, ua tuatapapa tatou i te reira i roto i te Haapiiraa Sabati e ua faaroo tatou i te reira i roto i te mau pureraa e rave rahi mau taime. Teie mau parau tumu e teie mau faufaa hanahana mea afaro e e mea maramarama maitai ïa ; mea nehenehe, mea hohonu, e mea puai ; e e nehenehe te reira e tauturu papû ia tatou ia ăpe i te mau tatarahaparaa i muri a‘e.
Ahani ihoa pai au i horo‘a i te tahi atu â taime no te feia ta’u i here
Teie te tatarahaparaa rahi roa‘e ta te taato‘araa o te feia ma‘i e pohe ra i parau e ahani ihoa pai ratou i horo‘a i te tahi atu â taime no te feia ta ratou i here.
O te mau tane ihoa râ tei faaite i teie nei mana‘o oto : ua « tatarahapa hohonu ratou i te rave-rahi-raa i te taime o to ratou oraraa no te faananea i to ratou toro‘a ohipa ».3 Ua ere e rave rahi i te mau haamana‘oraa maitai e noaa na roto i te raveraa i te taime no te parahi i piha‘iho i te utuafare e te mau hoa. Ua ere ratou i te faatupuraa i te hoê auraa hohonu e te feia faufaa rahi roa no ratou.
E ere anei i te parau mau e te ohipa pinepine roa nei tatou ? Mea oto ia parau i teie mana‘o e, ia rahi ana‘e ta tatou ohipa e mea hanahana ïa e e tapa‘o ïa no te manuïa e aore râ no te hoê oraraa teitei a‘e.
E ere anei ?
Te mana‘o nei au i to tatou Fatu e Hoho‘a, o Iesu Mesia e To’na oraraa poto i rotopu i te mau taata no Galilea e Ierusalema. Ua tamata vau i te faahoho‘a Ia’na i te rû-haere-raa i tera e tera apooraa e aore râ i te raveraa e rave rahi mau ohipa i te hoê â taime no te faaoti i te hoê tabula o te mau mea rû e ti‘a ia ravehia.
Aita e nehenehe ia’u.
E ite râ vau i te Tamaiti aroha e te atuatu a te Atua i te oraraa i te mahana tata‘itahi e te hoê fâ. I to’na haaraa i piha‘iho i te feia e haati ra ia’na, ua ite ratou i to ratou faufaa e ua herehia ratou. Ua ite oia i te faufaa mure ore o te feia Ta’na i farerei. Ua haamaitai Oia e ua atuatu ia ratou. Ua faati‘a Oia e ua faaora ia ratou. Ua horo‘a Oia ia ratou, te horo‘a faufaa rahi o To’na taime.
I to tatou nei tau, mea ohie ia faahua i te horo‘a i te taime no vetahi ê. Ma te pataraa noa i te « iore » e nehenehe ta tatou e « tu‘ati » atu i te mau tauasini « hoa » ma te ore e ti‘a tino atu i mua i te hoê noa‘e o ratou. Mea faahiahia paha te mau tauihaa apî, mai te mea ihoa râ e aita tatou i piha‘iho i te mau taata ta tatou e here nei. Mea atea roa maua ta’u vahine faaipoipo i te mau melo faufaa rahi no te utuafare ; ua ite maua i te huru o te reira. Area râ, te mana‘o nei au e ei taata tata‘itahi e ei sotaiete, aita tatou e haere ra i te e‘a afaro, mai te mea te rave‘a ta tatou e faaohipa rahi nei no te tu‘ati ia tatou i te utuafare e te mau hoa, mea na roto ïa i te piaraa i te mau hoho‘a arearea, te faahaereraa i te mau mea faufaa ore e aore râ te tu‘atiraa’tu i tei herehia i te mau tahua i ni‘a i te Itenati. Te mana‘o nei au e te vai nei te hoê vahi tano no teie huru ohipa, eaha râ te rahiraa taime ta tatou e hinaaro i te horo‘a no te reira ? Mai te mea eita tatou e horo‘a ia tatou iho e i to tatou taime i te feia tei riro ei mea faufaa rahi no tatou, e tatarahapa ïa tatou i te hoê mahana.
E faaoti na tatou i te here i te mau taata ta tatou e here nei ma te horo‘araa i te taime au mau no ratou, te rave-amui-raa i te mau mea e te faatupuraa i te mau haamana‘oraa faufaa rahi.
Ahani ihoa pai au i ora mai te au i to’u ti‘araa mau
Te tahi atu tatarahaparaa ta te taata i faaite o to ratou ïa manuïa-ore-raa i te riroraa ei taata ta ratou i mana‘o e nehenehe e e ti‘a ia ratou ia riro mai. Ia hi‘o ana‘e ratou i to ratou mau oraraa, ua ite ratou e aita roa‘e ratou i ora mai te au i to ratou ti‘araa mau, e ua rahi roa te mau ohipa tei ore i oti i te ravehia.
Aita vau e parau nei i ô nei i te haereraa i mua e te manuïaraa i roto i to tatou mau toro‘a huru rau. Taua haereraa i mua ra, noa’tu te manuïaraa rahi i ni‘a i te fenua nei, e mea faufaa ore ïa i roto i te tere mure ore hanahana e tia’i nei ia tatou.
Te parau nei râ vau no ni‘a i te huru taata ta te Atua, to tatou Metua i te Ao ra i opua ia riro mai tatou.
Ua tae mai tatou i teie ao, mai ta te papa‘i rohipehe i parau, « ma te mau ata hanahana na muri mai »4 mai roto mai i te hoê ao matamua.
Ua ite to tatou Metua i te Ao ra i to tatou ti‘araa mau. Ua ite oia i te mau mea no ni‘a ia tatou e aita roa tatou i ite. Te faaitoito nei Oia ia tatou i roto i to tatou oraraa ia faatupu i te faito no to tatou hamaniraahia, ia ora i te hoê oraraa maitai e ia ho‘i atu i mua i To’na ra aro.
No reira, no teaha ïa tatou e haamau‘a ai i te rahiraa o to tatou taime e te puai no te mau mea poto noa, faufaa ore e te papa‘u. Te pato‘i ra anei tatou i te tapapa i te mau mea maamaa e te faufaa ore ?
E ere anei i te mea paari a‘e no tatou ia « haapue râ i te tao‘a na [tatou iho] i nia i te ra‘i, i te vahi e ore e pau ai i te huhu e te pe, e ore hoi te eiâ e tomo i reira e eiâ ai ? »5
Nahea tatou ia rave i te reira ? Na roto i te peeraa i te hoho‘a o te Faaora, ma te faaohipa i Ta’na mau haapiiraa i roto i to tatou mau oraraa i te mau mahana atoa, e te here-mau-raa i te Atua e to tatou taata tupu.
E mea papû roa e eita tatou e riro ei mau pǐpǐ mai te mea e faataere noa, e amuamu noa e e mutamuta noa i te mea e ti‘a ia tatou ia rave.
No te oraraa i te evanelia, eita e ti‘a ia tatou ia riro mai te tamaiti o tei patia i to’na ma‘iuu avae i roto i te pape e ma te parau i muri iho e ua haere oia e ău. Ei mau tamaroa e ei mau tamahine a to tatou Metua i te Ao ra, e nehenehe ia tatou ia rave i te mau mea rahi atu â. No te reira, eita te mau mana‘o maitai noa e nava‘i. E ti‘a ia tatou ia haa. Hau atu i te faufaa rahi, e ti‘a ia tatou ia riro mai ta te Metua i te Ao ra e hinaaro ia tatou ia riro.
E mea maitai te faaiteraa i to tatou iteraa papû no ni‘a i te evanelia, e mea maitai a‘e râ ia riro ei hi‘oraa ora no te evanelia tei faaho’ihia mai. E mea maitai te hinaaroraa ia haapa‘o rahi atu â i ta tatou mau fafauraa ; e mea maitai a‘e ra te haapa‘o-maitai-raa i te mau fafauraa mo‘a—mai te oraraa i te hoê oraraa mâ, te aufauraa i ta tatou mau tuhaa ahuru e te mau ô, e te taviniraa i te feia i roto i te ati. E mea maitai te faaiteraa e e haamo‘a rahi tatou i te taime no te pure utuafare, te tai‘oraa i te papa‘iraa mo‘a, e te mau faaoaoaraa utuafare maitai; na te rave-tamau-raa râ i teie mau mea atoa e afa‘i mai i te mau haamaitairaa no te ra‘i mai i roto i to tatou mau oraraa.
Te ti‘araa pĭpĭ o te tapaparaa ïa i te oaoa e te poupou. O te e‘a ïa i to tatou maitai-roa-raa e to tatou oaoa-roa-raa.
E faaoti na tatou, i te pee i te Faaora e ia haa itoito no te riro ei taata tei opuahia ia riro mai tatou. E faaroo na e e haapa‘o na tatou i te parau riirii a te Varua Mo‘a. A na reira ai tatou, e heheu mai ïa te Metua i te Ao ra ia tatou te mau mea no ni‘a iho ia tatou tei ore roa e itehia e tatou. E faaite Oia ia tatou te e‘a e e tauturu oia ia tatou ia ite i to tatou mau taleni ite-ore-hia e peneia‘e o te ore roa i mana‘ohia.
Ia rahi ana‘e to tatou horo‘araa ia tatou iho no te imi i te mo‘araa e te oaoa, eita ïa tatou e haere na ni‘a i te hoê e‘a e arata‘i atu i te tatarahaparaa. Ia rahi ana‘e to tatou ti‘aturiraa i te maitai o te Faaora, e rahi ïa to tatou iteraa e, tei ni‘a tatou i te e‘a ta to tatou Metua i te Ao ra i opua no tatou.
Ahani ihoa pai au i vaiiho ia’u iho ia oaoa a‘e.
Te tahi atu tatarahaparaa a te mau taata tei ite e te pohe ra ratou e mea huru maere ïa. Ahani ihoa pai ratou i vaiiho ia ratou ia oaoa a‘e.
Mea pinepine tatou i te topa i roto i te mana‘o hape e te vai nei te tahi mea eita e noaa ia tatou o te afa‘i mai ia tatou te oaoa : te hoê utuafare maitai a‘e, te hoȇ oraraa pae faufaa maitai a‘e, e aore râ te hopearaa o te hoê tamataraa fifi.
Ia paari noa’tu â tatou, e rahi noa’tu â ïa to tatou hi‘oraa i muri e te iteraa e e ere te mau mea no rapae i te mea faufaa e eita hoi e faatupu i to tatou oaoa.
E faufaa rahi to tatou. Na tatou e faatupu i to tatou oaoa.
O outou e o vau iho te ti‘aau o to tatou iho oaoa.
Mea au roa na maua ta’u vahine faaipoipo o Harriet i te taahi i te pereoo taataahi. Mea au roa ia haere i rapae e ia oaoa i te mau mea nehenehe o te natura. Te vai nei te tahi mau poromu ta maua e au i te taahi atu ma te ore e tau‘a i te atearaa e te vitivitiraa o te taahiraa.
I te tahi râ mau taime ua mana‘o vau e mea ti‘a ia maua ia tata‘u rii. Te mana‘o atoa nei au e nehenehe ia maua ia tere vitiviti a‘e mai te mea e haapuai a‘e â maua. E i te tahi mau taime ua hape to’u faaiteraa i teie mana‘o i ta’u vahine maitai.
E pahono ti‘a mai ihoa oia i taua huru mana‘o ra na roto i te maru e te maramarama mau. E ataata oia e e parau mai e, « Dieter, e ere teie te hoê tata‘uraa; e tere ori haereraa noa râ. A oaoa na i te tere. »
Ua tano mau oia !
I te tahi mau taime, i roto i te oraraa, no te mea ua faatumu tatou i ni‘a i te reni tapaeraa, ore atura tatou i ite i te oaoa i roto i te tere. Aita vau e haere e taataahi e to’u hoa faaipoipo no te mea e oaoa vau i te tapaeraa. E haere au no te mea e mea au roa e te mea oaoa te haereraa na muri ia’na.
Eita anei i te mea maamaa ia haamau‘a i te mau mea maitai e te oaoa no te mea ua tamau noa tatou i te hi‘o atu i te taime e oti ai teie mau mea ?
Ia faaroo ana‘e tatou i te pehe nehenehe e tia‘i anei tatou i te nota hopea no te au maitai i taua pehe ra ? Eita. E faaroo e e tu‘ati tatou i te pehe, i te tupairaa e te navenave o te hamaniraa.
E pure anei tatou ma te « amene » ana‘e e aore rȃ te hopearaa ana‘e i roto i to tatou feruriraa ? Eita roa ïa. E pure tatou ia piri atu i to tatou Metua i te Ao ra, ia farii i To’na ra Varua e ia ite i To’na here.
Eiaha tatou e tia‘i ia tae roa i te hoê tau i mua nei i reira ïa tatou e oaoa ai, e i reira ïa e ite ai e ua vai noa na ho‘i te oaoa i te mau taime atoa ! Aita te oraraa i opuahia no te oaoa noa i te mau mea tahito. Ua papa‘i te Salamo, « O te mahana teie i faataahia e Iehova. E oaoa tatou, e e fana‘o i teie nei mahana ».6
Te mau taea‘e e te mau tuahine, noa’tu to tatou mau huru oraraa, noa’tu to tatou mau fifi eaore râ mau tamataraa, te vai ra te tahi mea i te mahana tata‘itahi ia oaoa e ia here mau. Te vai ra te tahi mea i te mahana tata‘itahi o te nehenehe e faatupu mai i te mana‘o mauruuru e te oaoa ahani noa e ite e e mauruuru tatou i te reira.
Peneia‘e e ti‘a ia iti mai to tatou hi‘oraa na roto i to tatou mau mata e ia rahi atu ra na roto i to tatou aau. Mea au na’u te faahitiraa parau : « E ite maramarama te taata ma te aau ana‘e. Eita te mau mea faufaa rahi e itehia e te mata ».7
Ua faauehia tatou « ia haamaitai atu i te Atua i te mau mea atoa ».8 No reira e ere anei i te mea maitai a‘e ia hi‘o na roto i to tatou mau mata e to tatou mau aau oia’toa te mau mea ha‘iha‘i ta tatou e ti‘a e mauruuru, eiaha râ ia faatumu i ni‘a i te mea tano ore i roto i to tatou huru oraraa i teie nei ?
Ua fafau te Atua e, « e o oia o te farii mai i te mau mea atoa mai te mauruuru e faahanahanahia ïa; e e amuihia te mau mea no teie nei ao ia’na ra, e ia hanere a‘e te tufaa apî ».9
E mau taea‘e e mau tuahine, no te mau haamaitairaa rahi a to tatou Metua i te Ao ra, Ta’na opuaraa maitai no te faaoraraa, te mau parau mau hanahana no te evanelia tei faaho‘ihia mai e te mau mea nehenehe e rave rahi o teie tere tahuti « Eita anei e ti‘a ia tatou ia oaoa ? »10
Ia faaoti na tatou e oaoa noa, noa’tu te huru o te oraraa.
Te mau faaotiraa
Ia tae i te hoê mahana e pohe ïa tatou. E feruri ïa tatou i ni‘a i to tatou mau oraraa e e uiui ïa tatou e ua riro anei tatou ei taata maitai a‘e, ua rave anei i te mau faaotiraa maitai a‘e, e aore râ ua faaohipa maitai a‘e nei i to tatou taime.
No te ăpe i te tahi o te mau tatarahaparaa hohonu roa no te oraraa, e mea maitai ïa ia ravehia te tahi mau faaotiraa i teie mahana. No reira :
- •
A faaoti i te faarahi i te taime i piha‘iho i te feia ta tatou e here nei.
- •
Ia faaoti i te tutava u‘ana ia riro ei taata ta te Atua e hinaaro ia tatou ia riro.
- •
A faaoti i te imi i te oaoa, noa’tu eaha to tatou mau huru oraraa.
O to’u iteraa papû teie e e nehenehe te mau tatarahaparaa hohonu no ananahi e ăpehia na roto i te peeraa i te Faaora i teie mahana. Mai te mea, ua hara e aore râ ua hape tatou—mai te mea ua rave tatou i te mau ma‘itiraa ta tatou e tarahapa nei i teie nei—te vai nei ïa te horo‘araa faufaa rahi a te Taraehara a te Mesia, na roto i te reira e nehenehe ai ta tatou mau hara e faaorehia. Eita e nehenehe ia tatou e ho‘i i muri i roto i te tau e ia taui i te mea i ma‘iri, e nehenehe râ tatou e tatarahapa. E nehenehe ta te Faaora e tamarȏ i to tatou roimata tatarahapa11 e ia iriti ê i te teiaha o ta tatou hara.12 E faati‘a Ta’na Taraehara ia tatou ia vaiiho i te mea tahito i muri e ia nuu atu i mua ma te rima mâ, te aau maitai,13 e te hoê faaotiraa ia rave maitai a‘e e ia riro ei taata taa ê maitai a‘e.
Oia, te tere vitiviti nei teie oraraa; e au ra te mo‘e o‘io‘i atura to tatou mau mahana ; e e mea huru ri‘ari‘a te pohe i te tahi mau taime. Area râ, e tamau noa â to tatou varua i te ora e e taatihia’tu i to tatou tino tei ti‘afaahou no te farii i te hanahana tahuti ore. Te faaite papû nei au e maori te aroha o to tatou Mesia e ora faahou tatou paatoa e a muri noa’tu. Ia tae i te hoȇ mahana, maoti to tatou Faaora e Taraehara, e maramarama e e oaoa mau ïa tatou i te auraa o te mau parau « te tara o Hade, ua horomiihia ïa i te Mesia ra ».14
Te e‘a no te faatupu i to tatou fâ hanahana ei mau tamaroa e ei mau tamahine a te Atua e e‘a mure ore ïa. E to’u mau taea‘e e mau tuahine, e te mau hoa here e, e ti‘a ia tatou ia haamata i te haere i taua e‘a mure ore ra i teie mahana ; eita e nehenehe ia tatou ia haamau‘a i te hoê noa‘e mahana. Te pure nei au e eita tatou e tia‘i ia fatata tatou i te pohe e haapii ai i te ora. I te i‘oa mo‘a o Iesu Mesia, amene.
Show References
-
1. Alama 40:11.
-
2. Hi‘o Susie Steiner, « Top Five Regrets of the Dying », Guardian, 1 no fepuare 2012, www.guardian.co.uk/lifeandstyle/2012/feb/01/top-five-regrets-of-the-dying.
-
3. Bronnie Ware, i roto Steiner, « Top Five Regrets of the Dying.”
-
4. « Ode: Intimations of Immortality from Recollections of Early Childhood », The Complete Poetical Works of William Wordsworth (1924), 359.
-
5. Mataio 6:20.
-
6. Salamo 118:24.
-
7. Antoine de Saint-Exupéry, Le petii prince, trans. Richard Howard (2000), 63.
-
8. Mosia 26:39; hi‘o atoa Te Parau Haapiiraa e te Mau Parau Fafau 59:7.
-
-
10. Alama 26:35.
-
11. Hi‘o Apokalupo 7:17.
-
12. Hi‘o Mataio 11:28–30.
-
13. Hi‘o Salamo 24:4.
-
14. Mosia 16:8 ; hi‘o atoa 1 Korinetia 15:54.