text: 1Ngke E oki Iesu man te karaanga are te Ioretan ao E kaonaki n te Taamnei are e Raoiroi. E kairaki iroun te Taamnei nakon te rereua. 2Ao E tiku ikekei abwi te bong ni kariiriiaki iai iroun te riaaboro. Akea te baeE kanna i nanoni boong akanne; ao ngke a bane boong akanne, ao E rootaki n te baki. 3E taku te riaaboro nakoina, Ngkana Natin te Atua Ngkoe, ao taetae bwa e na riki n amwarake te atiibu aei. 4Ao Iesu E kaeka ni kaangai, E koreaki ae e kaangai, E aki maiu te aomata n ti te amwarake. 5Ao te riaaboro e kaira rake Iesu nakon te tabo ae e rietaata, ao e kaoti nakoina n te tai ae e waekoa aaba nako n te aonnaba, 6Ao e taku nakoina, N na anganiko aaba akekei ma tamaaroaia; bwa I a tia n anganaki, ao I konaa n anga nakon ane I kan anganna. 7Am bwai baikekei ni kabane ngkana Ko bobaraaki n taromauriai. 8Ao Iesu E kaeka ni kaangai, E koreaki ae kaangai, Ko na taromauriia te Uea ae Atuam, ao ko na toro irouna n ti Ngaia. 9Ao e kaira Iesu te riaaboro nako Ierutarem, ao e kateia i aon te tabo ae te kabanea n rietaata i taubukin te umwantabu, ao e taku nakoina, Ngkana Natin te Atua Ngkoe, ao Ko na ewe nako maikai; 10bwa e koreaki ae e kaangai, Ane E na tuangiia ana anera bwa a na kaawakiniko, 11ao ane a na uotiko i aoni baiia, bwa e kaawa n toki waem n te atiibu. 12Ao Iesu E kaeka ni kaangai, E atongaki ae e kaangai, Ko na aki kataa te Uea ae Atuam. 13Ao ngke a bane ana mwakuri ni kariirii te riaaboro, ao e kiitana Iesu ni karokoa manga reken ana tai ae e na angaraoi. 14Ao E okira Kariraia Iesu ni mwaakan ana kairiiri te Taamnei, ao e buta nako rongorongona i aoni Kariraia ao n taabo ake i rarikina. 15Ao E reirei ni mwaneabaia I-Iutaia, ao a bane aomata ni kamoamoaa. 16Ao E roko i Natareta, are te tabo are E kaikawaaki iai; ao n aron are E kaakaraoia, E nako ni mwaneabaia I-Iutaia, n te bong ae te taabati, 17ao E anganaki ana boki te buraabeti are Itaia. E kabwaraa te niira ni boki, ao e reke irouna te tabo are e koreaki iai ae e kaangai, 18E mena Taamnein te Uea i aou, ibukina bwa e a tia n rineai bwa N na tataekina te rongorongo ae e raoiroi nakoia akana aki kaubwai. E kanakoai bwa N na tuangiia ake a riki bwa taenikai kainaomataaia, ao ake a mataki bwa a na manga nooraaba, ao bwa N na buokiia ake a karawaawataaki bwa a na tokanikai i aoni baike a karawaawataaki iai, 19ao N na katanoataa ae e kaangai bwa n te ririki aei ao E na kaota ana aakoi te Atua nakoia aomata. 20E niira te boki Iesu, ao E a manga angan te tia kaawakinna, ao E tekateka; ao aomata ake a mena ikekei a bane ni katokai mataia n taraia. 21Ao ngkanne E taku nakoia, N te bong aei, ao e a kakoroaki iai nanon taeka aika koreaki n te mwakoro ni Baibara aei n aron are kam a tia n ongo iai ngke e warekaki. 22A bane aomata ni kaoti kukurein nanoia irouna n aia taeka, ao a miimii n taeka aika nako mai wiina bwa a kamaiu nano; ao a taku, Tiaki natin Iotebwa Teuaei? 23Ao E taku nakoia, ane kam na bon tabeki nakoiu mwanewen te taeka n rabakau ae e kaangai, Te tia katoki aoraki, kamaiuko; te baere ti ongo bwa Ko karaoia i Kaberenaum, ao Ko na karaoia naba ikai i abam. 24E a manga taku riki nakoia, E koaua ae I taku nakoimi, bwa akea te buraabeti ae e butimwaaeaki raoi n oin abana. 25Bon te koaua ae I tuangkami, bwa a mwaiti aine ake a mate buia i aon Iteraera n ana tai Eria, ngke e aki bwaka te karau i nanon tenua te ririki ao onoua namwakaina, ao e roko te rongo ae e korakora i aon te aba ni kabutaa; 26ao e kanakoaki Eria tiaki nakoia ni kabaneia ma ti nakon te aine are e mate buuna are e maeka i Tarebwata n te aba are Titon. 27Ao a mwaiti reebera i aon Iteraera n ana tai te buraabeti are Eritai, ma e kamaiuaki ti temanna mai buakoia bwa Naaman mai Turia. 28A rangi n un aomata ake a mena ni mwaneabaia I-Iutaia, ngke a ongo ana karaki aikai. 29Ao a tei rake, ao a kanakoa Iesu man te kaawa. A kairia nakon te tabo ae e katati ae rarikin te tabuki are e tei i aona aia kaawa, bwa a na karenakoa maiai. 30Ma E ri buakoia Iesu ao E nako. 31Ao E nako Kaberenaum are kawaani Kariraia, ao E reireia aomata iai n te taabati; 32ao a miimii n ana reirei, bwa e mwaaka ana taeka. 33Ao i nanoni mwaneabaia I-Iutaia, iai te aomata ae e reke irouna taamnein te taimonio ae e kamwaraa. E takaarua n te bwanaa ae e korakora ni kaangai: 34A! Tera am bwai iroura, Iesu ae te I-Natareta? Ko nako mai bwa Ko na uruira? I kinako bwa Teuare e Raoiroi, are mai iroun te Atua. 35Ma Iesu E takuia ao E taku, Tai karongoaa, ao oti nako mai irouna! Ao ngke e a tia te taimonio ni bouaa teuarei i mataia aomata ake a mena ikekei, ao e oti nako mai irouna n aki kaikoakia. 36A bane ni miimii aomata ao a i taetae irouia ni kaangai, Te aeka n taeka tera te baei? Bwa n ana konaa ao ni mwaakana, ao E tuangiia anti aika kamwaraa bwa a na oti nako, ao a ongo irouna. 37Ao e buta nako taekan Iesu ni kaawa ake i rarikini Kaberenaum. 38Ao E tei rake Iesu ao E kiitana mwaneabaia I-Iutaia, ao E rin n ana auti Timon. E aoraki tinani buun Timon n te kabuebue ae e korakora, ao a tuangnga bwa E na buokia. 39E tei Iesu ni kaan ma rarikina ao E taetae ma bwanaana ae e matoatoa nakon te kabuebue, ao e toki kabuebuen neierei; ao e tei rake naba ngkekei ao e touati irouia. 40Ngke e a bungi taai, ao a bane aomata ake iai irouia aia aoraki n uotiia nakoina; ao E katokai baina i aon temanna ma temanna ao a kamaiuaki. 41A oti nako naba taimonio mai irouia aomata aika bati, ao a takaarua ni kaangai: Bon Natin te Atua Ngkoe! Ma E takuia bwa a na akea te bwai ae a na taekinna, ibukina bwa a ataia n ae te Kristo Ngaia. 42Ngke e a ngaina, ao E nako Iesu nakon te tabo ae akea te maeka iai. A kakaaea aomata, ao ngke a roko irouna, ao a kan taua bwa E na aki nako mai irouia. 43Ma E taku nakoia, I riai n taekina te rongorongo ae e raoiroi ae taekan uean te Atua nakoni kaawa nako; bwa aei bukini kanakomaiakau. 44Ao E waakina taetaekinan ana taeka te Atua i nanoni mwaneabaia nako I-Iutaia i nanoni kaawa nako.


c: text/html

text:
'O vai rä 'o Ietu ?
Uira'a : 'O vai rä 'o Ietu ?
Pähonora'a : 'Aita e rave rahi mau ta'ata e fa'ahapa nei ë, 'ua ora änei ihoa o Ietu Tirito 'aore rä 'aita roa atu. Inaha, e rave rahi mau ta'ata e ti'aturi 'ua ora ihoa o Ietu, e ta'ata ihoa 'öna 'o tei ora iho ra i te fenua ra o Itera'era 2000 matahiti i mua ra. E ha'amata rä te ta'ata i te märö 'ia fa'ahiti ana'e hia tö Ietu iho hïro'a ta'ata. I roto i te rahira'a o te mau Etaretia rärahi ato'a, e ha'api'i hia te parau o Ietu : e perofeta 'öna, e 'orometua maita'i 'öna 'e te vairua mo'a. Teie rä te fifi, të ha'api'i nei te Pïpïria ia tätou ë, 'ua hau atu o Ietu i te perofeta, te 'orometua maita'i 'e te vairua mo'a.
I roto i täna puta Mere Christianity, të nä'ö mai nei o C.S Lewis ë, "të tämata nei au i te päto'i i te parau ti'a 'ore a te ta'ata i ni'a iäna (Ietu Tirito) : 'Ua ineine au nö te färi'i ia Ietu, 'o tei riro 'ei 'orometua maita'i i te pae o te peu, noa atu rä e'ita vau e färi'i i töna nei parau ë, 'öna te Atua. 'Eiaha tätou 'ia parau i te reira. Te ta'ata 'o tei parau i teie mau huru parau o tä Ietu i parau iho ra, mai te mea e ta'ata ihoa 'oia, e'ita 'öna i te hö'ë 'orometua maita'i. Terä ta'ata, e ta'ata mana'o nevaneva - 'ia parau hia e ta'ata noa, e parau ïa e huero tunu pape 'oia - 'aita ana'e, 'öna te vairua 'ino o te 'ëtene. E ti'a 'ia mä'iti 'oe. 'O te Tamaiti a te Atua änei 'oia, 'aore rä e ma'ama'a änei, 'e aha ana'e atu ä. E nehenehe 'oe ha'amämü iäna nö töna mana'o ma'au, tütuha i ni'a iäna, 'e ha'amate iäna, 'oia ho'i te vairua 'ino ; 'aore rä, e nehenehe ato'a 'oe tähopu i mua iäna 'e e pi'i 'oe iäna te Fatu 'e te Atua. 'Eiaha rä tö tätou mana'o 'ia hepohepo i mua i teie nei parau ti'a 'ore e ta'ata 'orometua maita'i 'oia. E'ita 'oia i vai iho ia tätou i teie parau. E'ere noa a'e i töna ra hina'aro te reira."
Inaha, 'o vai Ietu i parau 'o vai 'öna ? 'O vai tä te Pïpïria e parau 'o vai 'Öna ? 'A tai'o tätou i te parau a Ietu i roto ia Ioane 10:30 "'o vau 'e te Metua, hö'ë roa ä ïa." 'Ia tai'o hia, e'ita te reira e fa'a'ite ia tätou e parau 'oia 'öna te Atua. Terä rä, a hi'o na e aha tä te 'Äti Iuta e pü'oi mai, "e 'ore mätou e pëhi ia 'oe nö te hö'ë 'ohipa maita'i, nö te hö'ë rä parau fa'ainaina Atua" (Ioane 10:33). Nö te 'Äti Iuta, 'ua riro teie mana'o 'ei parau fa'a'ite 'ua parau Ietu 'öna te Atua. I muri iho, 'aita noa a'e Ietu e fa'a'äfaro i te parau a te 'Äti Iuta ma te parau ë, "e'ita vau e parau 'o vau te Atua." Te aura'a ïa, 'ua parau ihoa ïa Ietu 'Oia te Atua i te nä'öra'a ë, "'o vau 'e te Metua, hö'ë roa ä ïa (Ioane 10:30). I roto ia Ioane 8:58 : 'ua parau Ietu "'ämene, 'ämene, të parau atu nei au ia 'outou, hou Aparahama 'a fänau hia ai, te vai nei au!" Pü'oi atu ra te 'Äti Iuta, ma te 'ohi i te 'öfa'i nö te tämata i te pëhi ia Ietu (Ioane 8:59). Tä Ietu parau "e vai nei au, 'o te i'oa tahito o te Atua i roto i te Faufa'a Tahito ('Ëtoto 3:14). Nö te aha i hina'aro fa'ahou te 'Äti Iuta e pëhi ia Ietu mai te peu i 'ore 'öna e parau i te tahi parau fa'ainaina Atua, 'oia ho'i, te fa'a'itera'a ë, 'Oia te Atua ?
Ioane 1:1, "'o te Atua ho'i te parau." Ioane 1:14 "'e 'ua riro mai te parau 'ei ta'ata." Të ha'apäpü nei teie parau ë, Ietu, te Atua i roto i te ta'ata. 'Ua parau Tömä, te pipi, ia Ietu ë, "e tä'u Fatu, e tä'u Atua ë" (Ioane 20:28).
E'ita noa a'e Ietu e fa'a'äfaro i täna parau. Të nä'ö nei o Pauro, te 'Äpotoro ia Ietu, "tö tätou Atua Nui ra, tö tätou fa'aora, 'o Ietu Tirito (Tito 2:13). Hö'ë ä parau mai roto mai i te 'Äpotoro Pëtero, "Ietu Tirito tö tätou Atua 'e tö tätou fa'aora" (2 Pëtero 1:1). 'Ua 'ite ato'a te Metua Atua i tö Ietu iho hïro'a ta'ata, "tö 'oe teröno, e te Atua ë, e ti'a ïa i te vai-mäite-ra'a, 'e 'a tau 'e 'a hiti noa atu, 'e teie ato'a ho'i, te tepeta 'o tö 'oe ra hau, e tepeta parau ti'a ïa." 'Ua nä'ö te tohura'a a te Tirito ë, 'ua fänau ho'i te hö'ë tama nö tätou, 'e 'ua höro'a hia mai te hö'ë tamaiti nö tätou ; 'e i ni'a i töna tapono te hau vai ai. E ma'iri hia töna i'oa, 'o tei Maere hia, e a'o, te Atua, te Püai, te Metua nö te u'i 'a muri a'e, te ari'i nö te hau" (Itaia 9:6).
Inaha, mai tä C.S. Lewis i parau ra, e'ita e nehenehe noa mana'o e 'orometua maita'i ana'e 'o Ietu. 'Ua ha'apäpü maita'i Ietu ë, 'Oia te Atua. 'Ähani 'aita, e ta'ata ha'avare ïa 'oia, e'ita ïa 'oia i te Perofeta, 'e te 'orometua maita'i 'e te ta'ata vairua mo'a. Nö te tämata i te tätara i te parau a Ietu, 'ua parau mai te tahi mau pïehi 'äpï 'ua 'ape'ape hia näho'a rahi parau i roto i te Pïpïria nö ni'a iäna. 'O vai tätou nö te märö i te parau o te mea i rave hia e Ietu ? I mua i nä 2000 matahiti, nähea e nehenehe i te hö'ë pïehi e 'ite maita'i a'e i te 'ohipa o tä Ietu i parau iho ra, mäori rä tö tei pe'e iäna, tö tei tävini iäna, tö tei ha'api'i hia e Ietu iho (Ioane 14:26) ?
Nö te aha mea faufa'a roa te iho hïro'a ta'ata o Ietu ? E aha te faufa'a 'ia 'ite hia 'o Ietu änei te Atua, 'aore rä 'aita ? Teie te pähonora'a mätämua : Mai te peu e'ita 'Öna i te Atua, e'ita ato'a töna pohe e tano au noa nö te utu'a nö te hara o te ao ato'a nei (1 Ioane 2:2). 'O te Atua ana'e o te nehenehe amo i tä tätou utu'a. Nö Ietu 'ia pohe, e ta'ata ïa 'Oia. Nö te fa'aora ia tätou, hö'ë noa räve'a, 'a fa'aro'o ia Ietu Tirito. Te Atuara'a o Ietu, 'o te tumu ïa 'oia ana'e e nehenehe fa'aora ia tätou. Te Atuara'a o Ietu, 'o te tumu 'Öna i parau mai ai "'o vau te 'ë'a, te parau mau e te ora. 'Aore ta'ata e tae i te Metua, mäori rä nä roto iä'u" (Ioane 14:6).
Ho'i i te 'api pü nä roto i te Reo Tahiti
'O vai rä 'o Ietu ?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mark
Riwana Ahiahina Mark i girugirumiya
Pariverena
Wei bukana, yamna giruma etaetana Yesu ana bagibagi ma ana viharaharamana tuyaeghana. Aiyai da wei bukana i girumi yamna egha wavana itavi hegheta. Numa taparoro babadahi waduwadubohi he notanotai da Mark i girumi. Mark egha tauna tauvotahotagho; wate tauharaharamana maghamaghauhi he notamotai da Peter maiteni au Rome hi ma'ae. Ma Peter, Yesu ana kauwa ma ana viharaharamana anatapuna Mark i riwana pahiyei. Anina ma Mark wei raurautuwahi i girumi da tauvi tumaghana anatapuhi au Rome hita haramanei Yesu i yai aiwai i kauwei. Riwa etaetana evivi hegheta da wei yamna Tuyegha Ahiahina Yesu Keriso God Natuna aubaina. Wei bukana au horana ta inainai Yesu auwarina riwapana e ma'ama'ae da kauwa maghamaghauhi ina kauwei. Tana inanai marainana rava evivi haraharamanihi, aruwa-apoapoehi evivi yaghaghana hopunehi ma rava doridoriahi evivi yawahanihi ma ghoha apoapoe ravahi ahi e notanota-tawanei. Mark, Yesu ana kauwa maghamaghauhi i girumi ma ana viharaharamana egha ghaeghaenana ita riweta. Mark ivi hegheta menana'arena Yesu i hiraghenei au korosi da rava ita gagayowehi ma menana'arena God, Yesu i taravainaghaiyei au mara.
1
John Taubabataito, Yesu ana aninae ivo kaukauwei
(Mat 3:1-12; Luk 3:1-18; Jhn 1:19-28)
1 We'i yamna God natuna Yesu Keriso Tuyeghana Ahiahina me ivi karenanei.
2 Warihagha peroveta Aisaiya, wenana'arena God ponana i girumi:
“Ona rau-tanighana! Taupariverena ana aipari-tawane'i
da am etanai inavo kaukauwei.” (Mal 3:1)
3 “Taupariverena au mutuyuwa evivi ghoreghore,
‘Taumi ana aninae ona vokaukauwei,
ana eta ona vovai-didimani.’ ” (Isa 40:3)
4 Anina ma taupariverena John i ne'i au mutuyuwa da rava i bababataitohi ma God riwana i dimedimei ipa, “Ghoha'apoapoe kauwana ona voterei ma ona wanavira-meyemi God awarina. Maranai ana babataitomi, yamna inavi matakiraha da taumi, God ami ghoha'apo'apoe ina nota-tawane'i.” 5 Ma rava anatapuhi, Judiya au paratana ma mai Jerusalem hi nae da John hita rau-tanighanei. Na'i marana ahi apoapoe hivi heghai ma tauna, Jordan wairana au horana i babataitohi.
6 Ma John, ghamoghamo ana wava kamel aparana metametanana i oteoteni ma ana tairoro ghamoghamo opina. Tauna ana yam kapa'u ma tawaya. 7 Ma tauna, rava i ririwehi ipa, “Muriyai rava ghehauna e nene'i, tauna i ghe vavahagha, egha me tau. Tau egha tagotagogiu da ana aehuma ghuravana ata rupeni. 8 Tau wairei a bababataitomi ma tauna, Aruwa Vivivireinei ina babataitomi.”
John, Yesu i babataitoi
(Mat 3:13-17; Luk 3:21-22)
9
Na'i maranaina Yesu Nasaretei, Galili
ana au parata i voterei ma i gha'ira, mepa John i bababataito-yana. Ma John au waira Jordan, Yesu i babataitoi. 10
Ma maranaina Yesu wairei i ghe'eghe'eta, i inana da mara i wana-tawane'i*
ma Aruwa Vivivireina
me gabubu i gha'ira'i ma horana ivi howai. 11
Ma God ponana marei i hopui ma i riwa ipa, “Tam, tau natu'u au nuwavaina ma uvi nuwa-ahiahiniu.”
Satan, Yesu i raudadani
(Mat 4:1-11; Luk 4:1-13)
12 Ma yamna au murina God Aruwana Vivivireina, Yesu i pari-tawanana hopune'i au mutuyuwa. 13 Ma maratom 40 Yesu au mutuyuwa i ma'ae ma Satan, tauna i rau-dadani. Tauna, ghamoghamo moduwei maitehi nai au dobuna hi ma'ae ma God ana aneya marei, tauna hi pa'ini.
Yesu, oroto yebayebaghahi 4 i ghorehi
(Mat 4:12-22)
14
Ma Guyau Herod, John i pani da deri au numana i terei.†
Ma au murina Yesu i nae au Galili
ma rava auwarihi, God Riwana Ahiahina
i dimei. 15
Ma Yesu i ririwa ipa, “God ana mara i ririweiya i ghe'etai. God ana vibadana vouna,
rava aubaihi yamna i turiyai. Ami ghoha'apoapoena ona rupeni ma riwana ahi'ahina onavi tumaghanei.”
16 Ma mara tagogi maranaina Galili topana au gerahana i bababara nae; ma tauyebagha ruwagha i inanahi. Simon ma ana tevera Andrew, ahi hagida hita yetayei au boga. 17 Yesu i riwehi ipa, “Ona nei ma ona votaghou. Ma me marina o yebayebagha; nana'arena anavi haraharamanimi da rava ona tuaruhi da hinavi tumaghaneu!” 18 Ma maratagogi ahi hagida hi voterei ma Yesu hivo taghotaghoi. 19 Ma tauhi gerahei hi veraunae ma Yesu, Zebedi natunatuna i inanahi James ma John ahi auwaga; ahi hagida wanawana-rorona hi yaruyarumi. 20 Ma maratagogi tauhi i ghorehi ipa, “Taumi ona ne'i ma ta'u ona votaghou!” Ma tauhi, amahi Zebedi ana taunoya maitehi hivo terehi ma Yesu hivo taghotaghoi.
Yesu, aruwa-apoapoena oroto au horana i viyaghaghana hopunei
(Luke 4:31-37)
21
Yesu, ana tauvotaghotagho
maitehi hi nae au Kapernaum
. Ma Sabate
au marana i ruipari au numana
ma God Tuyeghana Ahiahina, viharaharamanana ivi kareni. 22
Ma taurautanighana, tauna ana viharaharamana hi bahei; aubaina tauna ana riwapane'i ivi haraharamana, egha me Raugagayo Tauviharaharamanahi
.‡
23 Maranai Yesu, pari au numana ivivi haraharamana ma oroto aruwa-apoapoena horana i ruiruiniya i garara 24 ipa, “Yesu Nasaretei! Am ghohana awari'ai aiwa'i? Tam weka u ne'i da ma rau-ivi'apoapoye'ai bo? Tau, a haramanei tam aiya'i; tam, tagogi vivivireim Godei!”
25 Ma Yesu i rau-gamopotai, “Ma genuwana! Na orotona ma hopu-tawane'i.”
26 Aruwa-apoapoena, orotona ivo vaitatatavi ma ana gararana i hopu tawanei. 27 Ma rava anatapuhi hi bahei ma tauhi hivi tarapirivivira, “Aiwa'i kauwana e tuputupuwa? We'i vihegha vouna, ravana ana rewapana e ma'ama'ae. Yamna aubaina aruwa-apoapoehi e ririwehi ma hevivi ponavowei!”
28 Yesu ana vighegha vouna tuyeghana, maratagogi Galili dobuna i howai.
Yesu, rava maghamaghauhi i viyawahanihi
(Mat 8:14-17; Luk 4:38-41)
29 Ma pari au numana hivo tere'i. Yesu ana tauvotaghotagho maitehi hi nae Simon ma Andrew ahi au numa; James ma John maitehi hi nae. 30 Simon pohiyana wavinena ana gaugaururuna ana au anieno i enoeno. Maranaina Yesu i ne'i; numana ravahi, doria tuyeghana hi pari-verei. 31 Tauna i nae wavine i enoeno yana; ma nimana i vaini, ivo hagu'i da ivo mahiri. Maratagogi gaugaururu i voterei ma wavinena, tauhi i inana vaitetehi.
32
Madegha i harere ma raviraviyai, tauhi ahi rava doridoriahi ma tauhi aruwa-apoapoena i ruiruinihi, hi neiyahi ma'i Yesu awarina.§ 33
Meyagai ghaeghaena ravahi anatapuhi, numana au naona hivi tagogiyehi. 34
Rava maghamaghauhi ahi doria tapuna da tapuna ivi yawahanihi ma aruwa-apoapoehi rava i ruiruinihi ivi hopunihi. Ma aruwa-apoapoehi hi haramane'i da tauna aiya'i. Yamna aubaina i rau-gamopotahi.*
Yesu au Galili i rau-guguya
(Luk 4:42-44)
35 Au maratomtom, Yesu enowei ivo mahiri; numa i hoputawane'i ma i nae gabu au rauraugovaghana. Ma kampa, God maiteni hi dedede. 36 Ma muriai, Simon varevarehina maitehi hi nae da hi baihei. 37 Ma maranai Yesu hi tuhaghai; hi riwei hipa, “Rava anatapuhi he baibaihem.”
38 Yesu i pari-beyehi ipa, “Tana nae meyagai ghehauhi au ghereghere. Ma kampa, God Tuyeghana Ahiahina ana rau-guguyei. Ta'u yamna aubaina a ne'i.”
39 Ma Galili meyagaihi anatapuna i naenihi ma pari au numahi, God tuyeghana i rau-guguyehi ma aruwa-apoapoehi rava au horahi ivi hopunihi.
Yesu, oroto ivi yawahani
(Mat 8:1-4; Luk 5:12-16)
40
Maratagogi oroto opina pagapagana
i nae Yesu awarina, au naona i pe'u, i rau-duneyei ma hagu ivi baghei ipa, “Inapa am ghohaghohana; yamna mavi ahiahiniu.†
”
41
Yesu, orotona ivi nuwaboyei da urana ivi yoyoi ma ivo dadani ma i riwei ipa, “A ghohei. Ma ahi!” 42
Ma maratagogi, paga doriana orotona i voterei ma tauna i yawahana. 43
Yesu ivi gha'ana guratei ma i pari-tawane'i, 44
“Tam, aiwa'i i tuputupuwa awarim; rava egha mavi heghehi! Didimanim ma nae da metauna pirisina.
God, rava ahi puyo e am'amverenei, tauna awarina mavi atataiyana meyem! Ma Moses yawahana puyona i ririweiya, ma ghohai da yamna inavi heghehi da tam u ahi.‡
”
45 Ma orotona i nae da ana viyawahana tuyeghana, meyagai ravahi anataputapuhi i pari-verenaiyehi. Yamna aubaina, Yesu egha au meyagaihi ita rui ma i nae da au mutuyuwa i ma'ama'ae. Wate meyagai ravahi hi naenae awarina.


text:
A hiki lakou i ke awa pae waa ma Kauhola, ninau aku la ke Alii i ke kumu o ka akoakoa lehulehu ana o na kanaka, alaila, hai mai la na kamaaina, he aha mokomoko ke kumu o ia lehulehu ana.
Ia manawa, okalakala koke ae la o Aiwohikupua e hele e makaikai i ka aha mokomoko, a hekau iho la na waa o lakou, pii aku la o Aiwohikupua, a me kona Kuhina, a me na hookele elua, eha ko lakou nui o ka pii ana.
A hiki lakou i Hinakahua i ke kahua mokomoko, ia manawa, ike mai la ka aha mokomoko i ke keiki Kauai, no ka oi o kona kanaka maikai mamua o na keiki kamaaina, a lilo iho la ka aha i mea haunaele.
Mahope iho o keia haunaele ana, hoomaka hou ka hoonoho o ke kahua mokomoko, ia manawa, pili aku la o Aiwohikupua ma ke kumu laau milo, e nana ana no ka hoouka kaua.
Ia Aiwohikupua nae e ku ana ma kona wahi, puka mai la o Ihuanu a ku iwaena o ke kahua mokomoko, e hoike ana ia ia iho imua o ke anaina, a kahea mai la me ka leo nui, “Owai ka mea ma kela aoao mai e hele mai e mokomoko?” Aka, aole e hiki i kekahi mea ke aa mai e ku imua o Ihuanu, no ka mea, o ko Kohala oi kelakela no ia ma ka ikaika i ke kuikui.
Ia Ihuanu e hoike ana ia ia iho, huli ae la oia, a ike ia Aiwohikupua, kahea mai la, “Pehea oe e ka malihini? E pono paha ke lealea?”
A lohe o Aiwohikupua i keia leo kahea a Ihuanu, hele aku la a ku imua o ke kahua kaua, e hawele ana me kona aahu pukohukohu, i like me ke ano mau o na Puali o ke Alii. Pane aku la oia imua o kona hoa hakaka.
“E ke kamaaina, ua noi nai oe ia’u e lealea kaua, a eia hoi ka’u noi ia oe, i elua mai ma kou aoao, huipu me oe, akolu oukou, alaila mikomiko iki iho ka malihini.”
A lohe o Ihuanu i keia olelo a Aiwohikupua, i mai la oia, “He oi oe o ke kanaka nana i olelo hookano iho nei wau imua o keia aha a pau, owau no ka oi mamua o na kanaka a pau, a ke olelo mai nei hoi oe i ekolu aku ma keia aoao, a heaha la oe i mua o’u?”
Olelo mai la o Aiwohikupua, “Aole au e aa aku e hakaka me oe ma kau noi, ke ole oe e ku mai me na mea e ae ma kou aoao, a heaha hoi oe imua o’u! Nolaila, ke olelo paa nei wau ano, he hiki ia’u ke hoolilo i keia Aha i mea ole iloko o kuu lima.”
A no keia olelo a Aiwohikupua, hele mai la kekahi o na puali ikaika a ma ke kua o Aiwohikupua, olelo mai la. “E! mai olelo aku oe ia Ihuanu, o ko Kohala oi no kela; aohe puko momona o Kohala nei i kela kanaka.”
Ia manawa, huli ae la o Aiwohikupua, a pale ae la i ka mea nana i olelo mai ma kona kua, haula aku la ilalo a make loa.
MOKUNA V
A ike mai la ka aha kanaka a pau o ke kahua mokomoko i ka oi ana o ka ikaika o Aiwohikupua, no ka make loa ana o ke kanaka ma ke pale wale ana no.


text:
Ngā Puhi
Ko Ngāpuhi he iwi nui, nō Te Tai-tokerau, Te Ika-a-Māui, Aotearoa. Kua tae ki te 103,000 ngā mema i te 2001. Ko ngā waka ko Māhūhū, ko Māmari, ko Mataatua, ko Ngātokimatawhaorua, ko Ruakaramea.
Te whare o Ngāpuhi[edit | edit source]
Ko te Whare o Ngāpuhi: Tāmaki-makau-rau ki Te Rerenga Wairua. Ko ngā pānga atu ko Ngāti Whatua, Te Rarawa, Te Aupouri, Ngāti Kahu, Ngāpuhi ki roto. Ko ngā rārangi maunga ngā poutokomanawa i hikia te tāhūhū o te whare o Ngāpuhi.
- Ko Ngāpuhi-nui-tonu te Iwi.
- Ko Ngātoki-mata-whaorua te waka.
- Ko Ngāti Hine te hapū.
- Ko Rahiri rāua ko Ahuaiti te pūtake.
Ka matakitaki atu ki te mōwhitinga mai o te rā, kia pā mai ki ngā pāpāringa o taku maunga tapu o Hikurangi e heke ai ana roimata mā te tonga, ko Hikurangi te awa. Ka rere taku awa kua pahure mai i Te Hoanga, te kohatu i whakamahia ai e ngā tūpuna hei whakakoi i ā rātou toki, ka heke. Kia titiro ake ki te whare tupuna ki a Eparaima Makapi e tū mai rā me te wharekai a Te Kauta i runga i te marae I a Kaikou. Ka rere tonu taku awa kia pahure ake i te marae o Rōma i whakaritea ai e ngā tūpuna hei tūnga whare hui e tū mokemoke tonu ana i tēnei wā. Ka rere tonu taku awa, kua pahure i te tupuna whare nei i a Tau Henare me Ngā Tau e Toru te whare tawhito, ki te wharekai ki a Pipiwai e tū mai rā ki runga o te marae o Te Horo. Ka heke atu i konā kia tae ki Tiiti ki te Apunga ki te hononga o te awa ki tō Mangakahia, e heke atu ai ki Tītoki ko Korokota e tū mai rā ki te taha mauī. Ka rere atu taku awa, kia tae atu ki Tangiterōria ko Tirarau e tū mai, ka noho.
- Ko Ngāti Hau te Hapū.
- Ko Rahiri rāua ko Whakaruru te putake.
Kia titiro atu ki te rāwhiti ki taku pā, ki a Te Ruapekapeka, e kōrerohia nei e te nuinga, te pūtakenga mai o te awa o Te Wairua. E pahure mai ai i te tupuna whare i a Te Ruapekapeka e tū mai rā i runga o tana marae I a Akerama (Ngāruahine), ka heke atu i konā kia pahure ake i te whare tupuna I a Iho o Nehua, ko te marae ko Whakapara, ko Huruiki te maunga, ka rere tonu taku awa kia titiro tahanga ake ki tērā o aku whare tupuna, ki Te Reo o te Iwi e tū mai rā ki runga o te marae o Pehiaweri, ko Maruata te maunga ka heke atu kia pahure atu ite tupuna whare i a Te Maungarongo e tū mai rā ki Poroti, i raro iho o tana maunga tapu i a Whatitiri, kia pahure atu mā te taha atu o Korokota kia tae atu ki Tangiteroria kia hono atu ki a Hikurangi awa, kia whakataka atu ki te awa o te Wairoa, ki te Kaipara, kia huihui atu ai ki ngā tini marae o te rohe o Ngāti Whātua ki te Kaipara. Kua titiro atu rā ki te pūaha ki te Moana-nui-a-Kiwa.


text: 1Ngke e a roko ara tai ni kiitaniia ao ti borau ni kaeta Koto, ao ti roko iai; ao ngke e a ingabong ao ti roko i Roriti, ao ti kiitanna n nako Batara. 2Ti noora iai te kaibuke tewaana are e na nako Boinike; ma ngaia are ti toka iai ao ti borau. 3Ngke e ria Kubero, ao ti kiitanna n ri maiakina ni borau nako Turia, ao ti aerake i Turo: bwa a kaerakeaki iai kaakoo. 4Ti kuneiia aomata aika a onimakina Iesu i Turo, ma ngaia are ti tiku iai itibong; ao a tuanga Bwauro, n aron tuangaia iroun te Taamnei are e Raoiroi, bwa e na aki waerake nako Ierutarem. 5Ao ngke a bane ara bong i Turo, ao ti mwananga n nako. A bakaborauiia te koraki arei ma buiia ma natiia nako tinanikun te kaawa; ao ti katorobubua i aon te bike, ao ti tataro. 6Ti kaboo ngkanne ma ngaiia, ao ti toka i aon te kaibuke; ao ngaiia a okiri mwengaia. 7E roko n tokina mwanangara mai Turo ngke ti roko i Betoremai, ike ti kamauriia iai taari, ao ti tiku irouia tebongina. 8Ao n te bong are i mwiina, ti nako ao ti roko i Kaitareia; ti rin n ana auti Biribo are te tia tataekina te euangkerio, are temanna i buakoia uaake itiman ngkoa; ao ti tiku irouna. 9Iai aman natina aine aika a tuai n iein, aika a tataetae ni buraabeti. 10Ao ngke ti tiku ikekei tabebong, ao e wairio te buraabeti temanna mai Iutaia, ae arana Akabo. 11Ngke e roko iroura, ao e anaa kabaean nuukani Bwauro, ao e kabae baina ma waena i bon irouna iai, ao e taku, Aikai ana taeka te Taamnei are e Raoiroi, Ane a na kabaea te aomata ae ana bwai te kabaea n nuuka aei I-Iutaia ake i Ierutarem, ao a na anga nako nanoni baiia aomata aika tiaki I-Iutaia. 12Ngke ti ongo taeka akanne ao ti kabanea ara buubuti nakoni Bwauro, ngaira ma aomata n te tabo arei, bwa e na aki waerake nako Ierutarem. 13E taku ngkanne Bwauronakoia, Tera ae kam karaoia ngkai kam kaatuumaua te tang, ma n urua nanou? Bwa I a tauraoi nakon tiaki ti te kabaeaki, ma nakon naba te mate i Ierutarem ibukin aran te Uea are Iesu. 14Ao ngke e aki iri nanora Bwauro, ao ti aki manga karongoaa i mwiin are ti kaangai, E na tauaki ana taeka te Uea. 15Ao i mwiini boong akekei, ngke ti a tauraoi, ao ti a waerake nako Ierutarem. 16A iriira tabemwaang mai buakoia reirei ake i Kaitareia, ao a kaira temanna ae Mwanaton ae te I-Kubero, ae te reirei nikawai, are ti na maeka irouna. 17Ao ngke ti roko i Ierutarem, ao ti mwaneaki n aakoaki ma te kukurei irouia taari ake a mena iai. 18N te bong are i mwiina ao ti airi ma Bwauro n nako ni kawara Iakobo; ao a bane n roko unimwaane iai. 19Ngke e tia ni kamauriia Bwauro, ao e a karakina ngkanne taekan te bwai teuana i mwiin teuana ni baike E karaoi te Atua ri nanon ana mwakuri ni mitinare i buakoia aomata aika tiaki I-Iutaia. 20Ao ngke a ongo, ao a karaoiroa te Atua, ao a takunakoina, Tarira, ko nooria bwa nga ma nga I-Iutaia aika a tia n rairaki, aika a rangi ni korakora nanoia n tangira te Tua; 21ao a a tia ni kaongoaki taekam bwa ko reireiia I-Iutaia ni kabaneia ake a maeka i tinanikun Iuta bwa a na kaaki taekan ana Tua Mote, ao ko tuangiia bwa a na aki koroberoaki aia ataei, ao a na aki iri nanon aia katei. 22Tera ngkanne ae e riai ni karaoaki? Ane a na bon ongo ae ko a roko. 23Ma ngaia are aei te bae ti na tuangko bwa ko na karaoia, Aman te aomata iroura aika a bae n aia taeka ni bau teuana; 24ko na kairiia ni kaitiakiko ma ngaiia, ao ko na kabwakai booni karea i bukiia, bwa a aonga ni korobuatauia; ao ane a na bane n ataia iai aomata bwa akea koauan taekam ake a a tia n tuangaki, ma ko bon nakonako naba i nanoni kaawakinan te Tua. 25Ma ti a tia ni korea ara reta nakoia aomata ake tiaki I-Iutaia, ake a tia n onimaki, ni kaota ara baaire bwa a na kaawakiniia mani kanakin amwarake ake a tia ni kareanaki nakoni bouananti; ao a na kaawakiniia naba man te kangi raraa, ao mani kanakiia maan aika a mate bwa a koonaki roroaia, ao man te wene ni bure. 26E anaiia ngkanne aomata akekei Bwauro, ao n te bong are i mwiina, ngke e tia ni kaitiakia ma ngaiia, ao e rin n te umwantabu n anga taekani kaitiakaia bwa te bongi ra are e na toki iai, are a na bane naba iai n anga karea ibukin temanna ma temanna irouia uaakekei. 27Ngke a a kaani koro boong ake itibong, ao a noora Bwauro I-Iutaia ake kaain Atia i nanon te umwantabu. A kakiriweeia aomata ni kabaneia, ao a tauua Bwauro; 28ao a takaarua ni kaangai, Mwaane aika Iteraera, buokira! Aio te aomata are e reireiia aomata n taabo nako bwa a na ekiia nako ara aomata aika Iteraera, ma te Tua, ma te tabo aei; ao e kairiia naba I-Erene ni kariniia n te umwantabu, ao e kamwaraaea te tabo ae tabu aei. 29Bwa a a kaman noora Terobimo are te I-Ebeto bwa raoni Bwauro i nanon te kaawa, ao a taku i nanoia bwa e a tia Bwauro ni kairia nako nanon te umwantabu. 30A bane ni kiriwe kaain te kaawa, ao a biri ni bootaki aomata ao a tauua Bwauro ni katikia nako mai nanon te umwantabu; ao a bonotaki naba ngkekei mataroa. 31Ngke a iangoia bwa a na kamatea, ao e roko te rongorongo irouni mataniwiin te taanga ni buaka, bwa e kiriwe aon Ierutarem. 32Ao ngaia e a kairiia ngkekei naba tautia ma mataniwi n taanga ni buaka ake kaka tebubua kaaia, ao a biri rio nakoia aomata; ao ngaiia, ngke a noora aia mataniwi tautia ma tautia, ao a katoka oreani Bwauro. 33E kaniia Bwauro ngkanne teuare aia mataniwi tautia n tauua, ao e tua bwa e na kabaeaki n taurekereke aika uaai; ao e titiraki bwa antai ngaia, ao tera ae e karaoia. 34A takaaruaea te bwai teuana temwaangina i buakon te koraki arei, ao temwaangina te bwai teuana; ma ngaia are ngke e aki konaa n ataa te koaua ibukini mangaoia aomata, ao e tua bwa e na kairaki Bwauro nakoni nneia tautia are e matoatoa. 35Ngke e roko i aon te tabo n nakonako ni waerake, ao e a uotaki ngkanne irouia tautia ibukin iowawaia aomata; 36bwa a iriia aomata aika a bati n rimwiia, ao a takaarua ni kaangai, Kamatea! 37Ngke e nang kairaki ni karinaki Bwauro i nanoni nneia tautia are e matoatoa, ao e taku nakon aia mataniwi tautia, E kariaiaki bwa N na taetaenakoim, ke e aki? Ao ngaia e kaangai, Ko rabakau n taetae n Erene? 38Tiaki te I-Aikubita arei ngkoe, are e kateirakea te kiriwe i nanon taai aika a bwaka nako, ao e kairiia angaa te aomata aika taan tiritiri n te biti nakon te rereua? 39Ao e taku Bwauro, Te aomata ae te I-Iutaia ngai, ae te I-Tareto are i Kirikia, ae kaain te kaawa ae e aki mangori; I butiiko bwa ko na kariaia bwa N na taetae nakoia aomata. 40Ao ngke e kariaia, ao e tei Bwauro n te tabo n nakonako ni waerake, ao e taotaona baina nakoia aomata. Ngke ai bon akea naba teutana te karongoaa, ao e taetaenakoia n te taetae n Ebera, ao e kaangai.


text:
E lohe 'ia nā leo
Kūpopou
Synopsis: There seems to be so many stories and voices of our kūpuna that have been silenced and/or hardly heard, or maybe never heard. We need to share those stories through Kauakūkalahale or through video, etc.
He nui nō paha nā mo'olelo o ke au i hala, kahi i 'ike 'ia ai ka ho'ohoka 'ia a me ka ho'opilikia 'ia ho'i o ko kākou po'e kūpuna. I ka nui paha o ka manawa, ua ho'onalonalo 'ia ia mau mo'olelo, i 'ole e laha aku i ka nui manu. I kekahi lā, e pa'i 'ia paha ka mo'olelo a Mary Kaleikoa i ha'i ai e pili ana i ka hana a Damona i kona kupunakāne. Akā i kēia Lāpule, e pa'i 'ia kahi mo'olelo mai ka nūpepa Ka Hoku o Hawaii i ka makahiki 1916. He mo'olelo kēia e 'ike 'ia ai ka ho'ohoka 'ia o ka Hawai'i a e holo ai ho'i ia 'ōlelo kahiko, 'o ia ho'i, "iā kākou ka puapua." 'O ke po'omana'o o nei mo'olelo, 'o ia, 'o "Ka Nīnau Kahu Waiwai O Kamehameha." 'Akahi nō a loa'a mai kēia mo'olelo ma nā lā i ka'ahope a'e nei, a he mea kēia e 'ike 'ia ai ka hana 'u'umi i ka holomua o ka Hawai'i. Penei ka mo'olelo.
I kēia mau lā, ke 'ike maopopo loa 'ia nei ka ho'ā'o 'ole 'ia e hāpai i kekahi Keiki Hawai'i o ka 'āina ma ke kūlana Kahu Waiwai no ke Kula Kamehameha, a 'o ke kula ho'i a ke Ali'i wahine Pauahi i waiho iho ai i ka waiwai o nā Kamehameha, i mea e ho'ona'auao ai i nā Kaikamāhine me nā Keikikāne o ka Lāhui o nā Kamehameha.
'A'ole loa mākou i 'ike i kekahi kumu kūpono ma ka 'ao'ao o nā Kahuwaiwai mua e 'āke'ake'a nei i ka ho'okohu 'ia o kekahi 'Ōiwi Hawai'i i ho'ona'auao 'ia ma kēlā Kula o Kamehameha, a i ho'ouna loa 'ia aku ho'i i nā 'āina 'ē, e ho'omāhuahua loa 'ia aku ai kona na'auao, 'o ia ho'i 'o Chas. E. King. 'A'ole loa he kumu kūpono ma ka 'ao'ao o kēia mau Kahuwaiwai mua e 'āke'ake'a nei i ka po'e i 'oi loa aku ke kuleana i ka waiwai o ke Ali'i Hawai'i a koe wale nō paha ka makemake 'ole maoli nō o kēia mau Kahuwaiwai mua, e noho pū aku i waena o lākou kekahi 'Ōiwi Hawai'i o ka 'āina, a i 'ole ia, ma muli nō paha o ka makemake 'ole e holo a'e kahi pōmaika'i i ka Hawai'i, 'oiai, he loa'a ki'eki'e paha ka uku komisina e uku 'ia nei i kēia mau Kahuwaiwai i kēlā a me kēia makahiki, a ua makemake 'ole maoli nō lākou e holo kēia pōmaika'i i kekahi 'Ōiwi Hawai'i kūpono o ka 'āina.
A 'o ia a'ela ka mo'olelo. Ua lohe 'ia a heluhelu 'ia paha ma mua? 'A'ole i maopopo iki i ko 'oukou mea kākau ma mua, ua 'āke'ake'a nā Kahuwaiwai o ke Kula Kamehameha i ke kau 'ana o kekahi 'Ōiwi Hawai'i ma ka papa Kahuwaiwai o ia kula. 'A'ole i maopopo ma mua, akā, 'a'ole nō i pū'iwa iki ka no'ono'o i ka ho'omaopopo 'ana mai. 'Eā, he nui lehulehu nā mo'olelo i ho'onalonalo 'ia. A inā he mo'olelo kāu, e ho'ouna mai paha iā Kauakūkalahale, a e pa'i 'ia nō. A 'a'ole ma Kauakūkalahale wale nō e ho'olaha 'ia ai ka mo'olelo, e hana paha i wikiō, a i puke paha a i mea 'ē a'e paha. 'O ka mea nui, 'o ia ka lohe nui 'ia 'ana o kahi mo'olelo i ho'o nalonalo 'ia.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
E lohe 'ia nä leo
Küpopou
Synopsis: There seems to be so many stories and voices of our küpuna that have been silenced and/or hardly heard, or maybe never heard. We need to share those stories through Kauakükalahale or through video, etc.
He nui nö paha nä mo'olelo o ke au i hala, kahi i 'ike 'ia ai ka ho'ohoka 'ia a me ka ho'opilikia 'ia ho'i o ko käkou po'e küpuna. I ka nui paha o ka manawa, ua ho'onalonalo 'ia ia mau mo'olelo, i 'ole e laha aku i ka nui manu. I kekahi lä, e pa'i 'ia paha ka mo'olelo a Mary Kaleikoa i ha'i ai e pili ana i ka hana a Damona i kona kupunakäne. Akä i këia Läpule, e pa'i 'ia kahi mo'olelo mai ka nüpepa Ka Hoku o Hawaii i ka makahiki 1916. He mo'olelo këia e 'ike 'ia ai ka ho'ohoka 'ia o ka Hawai'i a e holo ai ho'i ia 'ölelo kahiko, 'o ia ho'i, "iä käkou ka puapua." 'O ke po'omana'o o nei mo'olelo, 'o ia, 'o "Ka Nïnau Kahu Waiwai O Kamehameha." 'Akahi nö a loa'a mai këia mo'olelo ma nä lä i ka'ahope a'e nei, a he mea këia e 'ike 'ia ai ka hana 'u'umi i ka holomua o ka Hawai'i. Penei ka mo'olelo.
I këia mau lä, ke 'ike maopopo loa 'ia nei ka ho'ä'o 'ole 'ia e häpai i kekahi Keiki Hawai'i o ka 'äina ma ke külana Kahu Waiwai no ke Kula Kamehameha, a 'o ke kula ho'i a ke Ali'i wahine Pauahi i waiho iho ai i ka waiwai o nä Kamehameha, i mea e ho'ona'auao ai i nä Kaikamähine me nä Keikikäne o ka Lähui o nä Kamehameha.
'A'ole loa mäkou i 'ike i kekahi kumu küpono ma ka 'ao'ao o nä Kahuwaiwai mua e 'äke'ake'a nei i ka ho'okohu 'ia o kekahi 'Öiwi Hawai'i i ho'ona'auao 'ia ma këlä Kula o Kamehameha, a i ho'ouna loa 'ia aku ho'i i nä 'äina 'ë, e ho'omähuahua loa 'ia aku ai kona na'auao, 'o ia ho'i 'o Chas. E. King. 'A'ole loa he kumu küpono ma ka 'ao'ao o këia mau Kahuwaiwai mua e 'äke'ake'a nei i ka po'e i 'oi loa aku ke kuleana i ka waiwai o ke Ali'i Hawai'i a koe wale nö paha ka makemake 'ole maoli nö o këia mau Kahuwaiwai mua, e noho pü aku i waena o läkou kekahi 'Öiwi Hawai'i o ka 'äina, a i 'ole ia, ma muli nö paha o ka makemake 'ole e holo a'e kahi pömaika'i i ka Hawai'i, 'oiai, he loa'a ki'eki'e paha ka uku komisina e uku 'ia nei i këia mau Kahuwaiwai i këlä a me këia makahiki, a ua makemake 'ole maoli nö läkou e holo këia pömaika'i i kekahi 'Öiwi Hawai'i küpono o ka 'äina.
A 'o ia a'ela ka mo'olelo. Ua lohe 'ia a heluhelu 'ia paha ma mua? 'A'ole i maopopo iki i ko 'oukou mea käkau ma mua, ua 'äke'ake'a nä Kahuwaiwai o ke Kula Kamehameha i ke kau 'ana o kekahi 'Öiwi Hawai'i ma ka papa Kahuwaiwai o ia kula. 'A'ole i maopopo ma mua, akä, 'a'ole nö i pü'iwa iki ka no'ono'o i ka ho'omaopopo 'ana mai. 'Eä, he nui lehulehu nä mo'olelo i ho'onalonalo 'ia. A inä he mo'olelo käu, e ho'ouna mai paha iä Kauakükalahale, a e pa'i 'ia nö. A 'a'ole ma Kauakükalahale wale nö e ho'olaha 'ia ai ka mo'olelo, e hana paha i wikiö, a i puke paha a i mea 'ë a'e paha. 'O ka mea nui, 'o ia ka lohe nui 'ia 'ana o kahi mo'olelo i ho'o nalonalo 'ia.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text: 1Mai irouni Bwauro ma Timoteo, aika ana toro Kristo Iesu, nakoia ake a itiaki ni kabaneia, ake a nim ma Kristo Iesu, ake a mena i Biribi; ao nakoia naba ake mataniwi ma taani buobuoki: 2Ami bwai te aakoaki ma te raoi mai iroun te Atua are Tamara ma te Uea are Iesu Kristo. 3I katituaraoa Atuau n taai ni kabane aikai I uringngkami iai, 4ao n taai ni kabane ake I tataro iai i bukimi ni kabane, ao I tataro ma te kimwaareirei, 5ibukin aromi ni buokanibwai n te mwakuri ibukin te euangkerio man te bong are kam moa n ongo iai ni karokoa ngkai; 6ao I koaua raoi n aei, bwa Teuare e moana te mwakuri ae e raoiroi i nanomi, E na boni waakina karaoana ni karokoa ae e tia n ana bong Kristo Iesu. 7E bon riai reken te namakin aei irou i bukimi ni kabaneingkami, bwa kioina ngkai kam meemena i nanou. Bwa kam a tia ni bane ni buokanibwai ma ngai n te mwakuri are I anganaki iroun te Atua, n arou ngkai I kabaeaki ao ngke I kakaaitarai taeka aika a eekaanako te euangkerio, ma ni karina te euangkerio i nanoia aomata bwa e na tiku ni matoatoa. 8Bwa au tia kakoaua te Atua, bwa I tangiringkami ni kabaneingkami n ai aron tangirami irouni Kristo Iesu. 9Ao bon aei au tataro bwa e na ririki rake ni kabatiaaki ami tangira, n te aro n rabakau ma n atatai. 10Bwa kam aonga ni konaa n rinei baika a moa n raraoi, ao kam na itiaki ma n aki kabuaakakaaki n te bong are E na roko iai Iesu, 11ngkai a kaonaki maiumi ni baika a reitaki ma ana kaantaninga te Atua, aika baika mai iroun Iesu Kristo, are E neboaki te Atua iai ma ni karaoiroaki. 12Taari, I tangiringkami bwa kam na atai bwaai aika a riki irou, bwa a riki bwa buokani waakin te euangkerio. 13Ma ngaia ae e ataaki bukini kabaeakiu irouia tautia ni kabane n te Beritorium, ma aomata nako, bwa I kabureaki ibukini Kristo. 14Ao e riki kabaeakiu bwa kakorakoraan aia kaantaninga mwaitiia taari n aroia n reitaki ma te Uea, ao a rikirake n rangi n ninikoria n taekina ana taeka te Atua. 15Bon iai temwaangina aika a tataekina Kristo ibukin nanoia n nanonibwi ma ni kani kakauntaeka; ma iai naba tabemwaang aika a tataekinna ma nanoia ae e raoiroi; 16a karaoa aei te koraki aikai ma te nano n tangira, ngkai a ataai bwa I a tia n rineaki bwa N na tei ibukin te euangkerio; 17ao te koraki ake a kani kauntaeka a tataekina Kristo ma te nano ae e aki itiaki; ao a iangoia bwa a na kariki riki kaangaanga nako iu ngkai I kabaeaki. 18Ao tera ngkanne? Te bwai ae e kakaawaki bwa E taekinaki Kristo n aaro nako, tao man te kaantaninga ae e aki raoiroi ke ae e raoiroi; ao I kimwarerei iai, eng, N na boni kimwaareirei. 19Bwa I ataia bwa man ami tataro ao n ana buobuoki Taamnein Iesu Kristo, ao e na riki aei nako iu ae N na boni kainaomataaki, 20n ai aron nanou ae e korakora ma au kaantaninga bwa N na aki maamaa n te bwai teuana, ma N na rangi n ninikoria n taetae n ai aron aroarou n taai nako ao ngkai naba, ni kaota neboakini Kristo n rabwatau, tao ni maiuu ke ni mateu. 21Bwa maiuu bon ibukini Kristo, ao mateu boni kakabwaiau. 22Ma ngkana e na anganai au tai ni karaoi mwakuri riki aika a manena maiu n te rabwata, ao I aki ataa ngkanne ae N na rineia. 23Ma e katikaki nanou ni baika uoua, bwa I kan nako ni mena irouni Kristo; bwa moan te raoiroi aei. 24Ma e manena riki iroumi tiku ni maiu. 25I aki nanokokoraki n aei, ao I ataia bwa N na bon tiku ni maiu, ao N na reitaki ma ngkami ni kabane bwa a aonga n rikirake ami onimaki ma ami kimwaareirei iai. 26Ao bwa e aonga ni kabatiaaki kakatongami irou, ngkai kam katiteuanaaki ma Kristo Iesu ni maiumi, ni manga rokou iroumi. 27Kam na ti kaakaraoa ae e booraoi ma nanon ana euangkerio Kristo; bwa ngkana I roko n nooringkami, ke ngkana tao I mena n te tabo teuana, ao I kan ongo rongorongomi, bwa kam tei matoa n aromi ni maiu bwa kaanga te taamnei ae ti teuana, ni kakorakoraingkami bwa kaanga te aomata ae ti temanna, ibukin te onimaki are e reke man te euangkerio; 28ao kam na tai maaku n te bwai teuana irouia ake a ekiingkami nako. Aromi aei bon te bwai ni kakoaua nako ia bwa a na boni konaaki, ao nakoimi bwa kam na bon tokanikai, bwa te baei boni mai iroun te Atua. 29Bwa kam anganaki ibukini Kristo tiaki ti te onimakinna, ma te bwainikiriinaki naba ibukina. 30Kam a rin ngkai n te buaka ae ti te bo ma are kam a tia n noorai iai ngkoa, ao n aron ae kam ongo iai ngkai bwa ae I mena naba i nanona.


text:
Tianjin
Ko Tianjin (reo Hainamana: 天津; Pinyin: Tiānjīn) he tāone o Haina. E 5,066,129 te taupori i te 2010. E 11760 km² tōna rahinga whenua.
Te whenua te wahi i hanga Tianjin he i tenei ra i roto i te mau taime onamata i te parataiao o te maha awa ki te moana i roto i te Moana o Bohai, tae atu ki te awa Kōwhai, i haere mai ki te moana i roto i tenei rohe mahana.
Ko te whakatuwheratanga o te Grand Canal o Haina i roto i te Sui whare ue'i te whanaketanga o Tianjin i roto i te mall. Tae noa ki 1404, i huaina Tianjin na'e "Zhigu" (直沽) e te tikanga tauranga tika. I roto i taua tau, whakaingoatia Emperor Yongle te pa kia rite ki Tianjin, uhingá ko e "mōkihi te rangi 'ki te korero ki (te Tama a te rangi) whitinga o te awa i taua wāhi i te Hiha. I muri whakapumautia he pa i roto i Tianjin, e mohiotia ana ko "Tianjin Wei" (天津 卫), te 'Fort o Tianjin'.
Kua i roto i te rau tau tekau, e korero ana o Tianjin hei nui ki te rokiroki taonga i ētahi atu wāhi takutai. I roto i te 1604 i te taiepa a tawhio noa te pa, i tukua ki a ia kia haere tonu i hanga ki te kake.
I whakatairangatia ana Tianjin ki te prefecture i roto i te 1725. Tianjin County i whakapumautia i raro i te prefecture i roto i te 1731.
I roto i te Pakanga Tuarua o te mua i te tau 1858, ka riro te pa i te hōia Franco-Ingarangi. I te tau 1901, e tika ana ki te wawaotanga o te Boxer whakatikanga ake, ka kingi te pa i ngā māngai o te iwi noho (Russia, UK, Japan, Tiamana, France, EE. Uu., Austria-Hungary me Itari). Ahakoa pa te pa kia pule'i i 1902 e Qing mana tae noa ki te mutunga o te Pakanga II o te Ao. nga iwi e noho ana e kore e tukuange ōkawatia mana o nga whārangi o 1901; hei tauira Italy pai i roto i te tau 1947 ki te Tiriti o Paris.
I te 1945, ka Tianjin he turanga mo hōia US. I roto i te Hakihea 1946, meinga te rape i te hoia i roto i te mautohe ākonga Beijing nga tangata o te pa i arahina ki te withdrawal o ngā hōia i roto i te tau 1947.
Tomo ngā hōia Kominiusi te pa i runga i te 15 o Hānuere 1949. Mai ka, kua Tianjin kua he municipality anake i roto i te wā i waenganui i 1958 me 1967, ka hanga e ia tetahi wahi o Hebei Province.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- www.tj.gov.cn (reo Pākehā)


text:
I te tau 1991 i tukuna atu tētahi kerēme ki te Te Rōpu Whakamana i te Tiriti o Waitangi. Tokoono ngā iwi e kawe nei i tēnei take, ko Ngāti Kuri, ko Ngāti Wai, ko Te Rarawa, ko Ngāti Porou, ko Ngāti Kahungunu rātou ko Ngāti Koata. E kīa ana, kāore he kerēme i tua […]
Archive for July, 2010
Ki tā ia iwi, he mōhiotanga e pā ana ki te ao me ngā āhua a Papatūānuku rāua ko Ranginui. Ko te whakatō, ko te hauhake māra kai, ko te hī ika, ko te kohi kai hoki, ko te raranga me te wānanga; e hāngai ana ēnei mahi ki ngā āhuatanga o ngā atua Māori. […]
Extending the 90-day trial period to all employers was one of many proposed changes to the Employment Relations Act announced by Prime Minister John Key at the recent National Party Conference. The proposed changes, which have received both criticism and support since their introduction just over a week ago, also include limiting union access to […]
Kūmara Taūmu (Kumara Bake) Momo kai Kūmara—600 kerēme, kua waruhia,tapahia, ngakungakutia Rīwai—4 rahi tauwai (medium), waruhia, tapahia, ngakungakutia Paukena—250 kerēme, waruhia, tapahia, ngakungakutia Pēkene—4 poroangi, tapahia, ngakungakutia Aniani—1 rahi tauwai, tapahia, ngakungakutia Tōmato—2 rahi tauwai, taphia, ngakungakutia Titiwai—1 peka, horoia, tapahia, ngakungakutia Hua manu—3, kōhua mārōtia, whakangakungakutia Hinu Oriwa (Pata rānei)—1 koko rahi Pepa kaene—1 […]
I ēnei rā kua tāpiri te maha o ngā kupu pukapuka ki te ipurangi kia āhei ngā tauira ki te pānui i ngā kōrero ki te kāinga, ki te rūma rorohiko rānei. Engari, ka manawa rau te tauira i te pouaka whakaata, te pukapuka kanohi rānei, ko te hua, kāore te tauira e rongo i […]
“Whakapapaina te kupenga Kia kaha roa tana puta” Ko tēnei whakatauki he whakatauki e hāngai tonu ki te rōpū Ngā Rangahautira, me ngā mahi kei te whakahaerehia e mātou. Ko te tikanga o taua kōrero, he kōrero mō te noho ngātahi me te mahi ngātahi o tērā, o tērā, kia puta kaha roa ngā hua. […]
He mea nui te kai ki ngā Māori i ngā rā o mua, koirā pea i puta ai ngā kōrero pēnei nā, “Tohea i te tohe ki te kai”, ka mutu he kaha rātau o aua wā rā ki te whakatika i ā rātau māra kai, ki te kohi kai, ahakoa ki rō ngahere, ki […]
Growing tired of the culinary delights of Mount Street Cafe? Too cold to wait for Hare Krishna? Flat broke? Wagamama, in the Meridian Building on Customhouse Quay, has a healthy solution for your dining difficulties… and it’s FREE! On Tuesday the 27 July, Wellington noodle house Wagamama is offering customers free lunch for ‘National Noodle […]
E kīa nei, ko te reo Māori te mauri o te mana Māori nō reira he mihi maioha ki a rātou ngā rōpū whakaora i tō tātou reo rangatira i ngā piki i ngā heke kua eke rātou hei toa o te ao Māori kei mate tarakihi tēnei reo, he reo kia tika he reo […]


text: 1Ao E taekina te rongorongo ni kabootau Iesu nakoia ana reirei, ma te kaantaninga bwa a riai n taatataro n taai nako, ao a na aki bwara nanoia. 2Ao E kaangai, Iai n te kaawa teuana temanna te tia moti ae e aki maamaaka te Atua, ao akea naba kubaraia aomata irouna; 3ao iai temanna te aine ae e mate buuna n te kaawa arei, ae e aki toki n rooroko iroun te tia moti, ni buubuti buokana, ni kaangai, Buokai mai iroun au kairiribai. 4Ao ngaia e kamaanna n rawa; ma rimwi, ao e taku i nanona, I maaka te Atua ao I aki kubariia aomata, 5ma ngkae e aki karauai te aine ae e mate buuna aei, ao N na ira taangana bwa e aonga n aki kaboraai n roorokona. 6Ao E taku te uea, Kam ongo ana taeka te tia moti are e buaakaka. 7Ao te Atua, tiaki E na iri taangaia ake a rineaki irouna, ake a tangitangira buokaia ni ngaina ao ni bong? E na kamaanna n aki kaekai tangitangiia? 8I tuangkami bwa ane E na iri taangaia ni waekoa. Ma ngkana E roko Natin te Atua, E na kunea te onimaki i aon te aba? 9E taekina naba te rongorongon ni kabootau aei Iesu nakoia tabemwaang ake a taku i nanoia bwa a raoiroi, ao a kaakeai boonganaia aomata nako: 10A waerake aomata aika uoman nakon te umwantabu bwa a na tataro iai; temanna te Bwaritaio, ao temanna te tia anai taekiti. 11E tei te Bwaritaio n tataro irouna ni kaangai, Te Atua, I kaaitauko bwa tiaki aroia aomata nako ngai, aika a anai bwaai n te aro ni baabakanikawai, a aki bwaina te eti, ao taani wene ni bure, ao tiaki naba aron te tia anai taekiti aei ngai. 12I aki mamatam uoua te tai n te wiiki, ao I angaanga teuana te katebwina ni mwakoro mani bwaai ni kabane aika a reke irou. 13Ma te tia anai taekiti, e tei ni kararoaa, ao e aki kan tabeki naba matana teutana nako karawa, ma e orea bwaabwaana ao e kaangai, Te Atua nanoangaai bwa te tia bure ngai! 14I tuangkami bwa e nako teuaei nakon ana auti ma raun nanona bwa a kabwaraaki ana bure, ma e aki reke aei iroun teuare temanna; bwa ane e karietaataa ao e na kamangoraki; ao ane e kamangoria ao e na karietaataaki. 15Ao a uotiia naba ataei aika uarereke nakon Iesu bwa a aonga ni kakabwaiaaki irouna; ao ngke a noora aei ana reirei, ao a takuia aomata ake a uotiia ataei. 16Ma E weteia ataei Iesu bwa a na nakoina, ao E taku, Kanakomaia ataei akana uarereke nakoiu, ao tai tukiia; bwa aomata aika ai aroia ataei aikai bon aia bwai uean te Atua. 17E koaua ae I tuangkami, bwa ane e aki butimwaaea uean te Atua n ai aron te teei ae e uarereke, ao e na bon aki konaa n rin iai. 18Ao E titirakina Iesu temanna te tia tau-taeka, ni kaangai, Te Tia Reirei ae Ko raoiroi, tera te bwai ae I riai ni karaoia bwa e aonga n reke irou te maiu are e aki toki iai? 19E taku Iesu nakoina, E aera ngkai ko atongai bwa I raoiroi? Akea ae e raoiroi bwa ti te Atua n ti Ngaia. 20Ko atai taian tua ake a kaangai, Ko na aki wene ni bure ma te ainenumwa, Ko na aki kamateia aomata, Ko na aki kimoa, Ko na aki anga am kaotioti ae e kaairua bwa taekan temanna, Ko na karinea tamam ma tinam. 21Ao ngaia e kaangai, I tou mwiin akanne ni kabane ma ngke te kairake ngai. 22Ngke E ongo aei Iesu, ao E taku nakoina, Teuana te bwai ae akea iroum, Kabooi nako am bwai ni kabane akana iai iroum ao tibwatibwai booia nakoia aomata akana akea aia bwai, ao ane e na reke iroum iai am bwai i karawa; ao nako mai, iriirai. 23Ma ngke e ongo aei teuarei, ao e taonaki n te nanokaawaki, bwa e rangi ni kaubwai. 24E taraia Iesu ao E taku, Ai kaangaanga ra irouia aomata akana kaubwai bwa a na rin n uean te Atua! 25Bwa e kai rin riki te kaamero ni bwangabwangan te neiran nakon te aomata ae e kaubwai ngkana e na rin n uean te Atua. 26Ao a kaangai aomata ake a ongo, Ao antai ngkanne ae na konaaki ni kamaiuaki? 27Ao Ngaia E taku, Te bwai ae e aki konaaki irouia aomata, ao e boni konaaki iroun te Atua. 28Ao e taku Betero, Noria, ti a tia ni kiitan ara bwai nako ao ti iriiriko. 29Ao Ngaia E kaangai nakoia, E koaua ae I tuangkami, bwa ane e kiitana mwengana ke buuna, ke tarina, ke ana karo, ke natina ibukin te Atua, 30ae e na reke nakoina baika a mwaiti riki n te tai aei, ao e na reke naba irouna te maiu are e aki toki n te tai ae e na roko. 31Ao E bootiia ni kaokoroia ana reirei ake tengauni ma uoman Iesu, ao E taku nakoia, Noria, ae ti nangi nako Ierutarem, ao bwaai ni kabane ake a koreaki bwa taekan Natin te Aomata irouia buraabeti, a nang kakoroaki nanoia. 32Bwa ane a na anga nakoia Tientaire, ao ane a na kakanikoa, ao a na iowawa nakoina, ao a na bawareia; 33ane a na kataerea, ao a na kamatea, ao E na manga maiu n te kateni bong. 34Ma akea irouia ana reirei ae e atai nanon taeka akekei; bwa a karabaaki nanon taeka akekei nakoia, ao a aki ataa te bwai are E taekinna Iesu. 35Ngke E a kan roko i Ieriko Iesu, ao e tekateka te mataki temanna i rarikin te kawai ni bubuubuti; 36ao ngke e ongo bwanaaia aomata aika bati ake a ri kekei, ao e titirakiniia ake a kaani ma ngaia bwa tera te bwai ae e riki. 37A tuangnga ni kaangai, E ri rarikim Iesu are te I-Natareta. 38Ao ngaia e takaarua ni kaangai, Iesu ae Natin Tawita, Ko na nanoangai! 39Ao aomata ake a ri moa, a takuia ao a tuangnga bwa e na aki karongoaa; ma e a kanenea riki bwanaana n takaarua ni kaangai, Natin Tawita, Ko na nanoangai! 40Ao E tei Iesu, ao E tua bwa e na kairaki nakoina; ao ngke e a kaan, ao E titirakinna Iesu, ni kaangai, 41Tera ae ko tangirai iai bwa N na karaoia i bukim? E taku, Te Uea, I kan nooraaba! 42Ao E taku Iesu nakoina, Ko na nooraaba; e kamaiuko am onimaki. 43Ao e a nooraaba naba, ao e ira Iesu, ni karaoiroa te Atua; ao aomata ni kabaneia, ngke a nooria, ao a kamoamoaa te Atua.


text: Kei te whakatangihia te pūtātara hei tohu whakaeke mō te manuhiri ki te marae, hei whakaatu rānei kua whānau he pēpi. Kei te whakatangihia anō hoki hei whakahuihui tāngata mō ngā akoranga whai take, ki te whawhai rānei. He tino taonga te pūtātara. Tata kore tēnei momo kota e kitea i Aotearoa, heoi anō pea kia pae mai ki ngā one o te raki o Te Tai Tokerau. Nā reira, kei te tohua he taonga takoha nā Tangaroa, te atua o te moana. Nā Brian Flintoff i whakairo te ngutu pūtātara e whakaahuatia nei. Ka takohatia ki Te Papa i te tau 1997, hei wāhanga o te kohinga Haumanu.


text: 1N te tai arei, ao uean te Atua ai aroia tengaun ateiaine, ake a anai aia taura ao a oti nako ni butimwaaea teuare e te tia iein. 2A nanobaba niman, ao a wanawana niman. 3Bwa ngke a uoti aia taura naake a nanobaba, ao a aki ua bwa; 4ma naake a wanawana iai aia bwa ake a uoti i nanoni nneia. 5E iremwe n roko te tia iein, ma ngaia are e a roko irouia te kani matuu, ao a matuu. 6Ma ngke e a nuukanibong, ao iai te bwanaa n takaarua ae e kaangai, Noria, te tia iein! kam na oti nako ni butimwaaia. 7A bane n tei rake ngkanne ateiaine akekei, ao a kauraamwaakai aia taura. 8Ao a taku naake a nanobaba nakoia naake a wanawana, Kamai teutana n ami bwa, bwa a kaani mate ara taura. 9Ao a kaekaia naake a wanawana ni kaangai, Tao e na aki tau nakoimi ao nakoira; ma kam na nako nakoia taani kaboo bwa ni kabooami bwa i bukimi. 10Ao ngke a nako ni kabooa te bwa, ao e roko te tia iein, ao naake a tauraoi a rini ma ngaia nakon te amwarake ni baka ibukin te mare, ao e kainaki te mataroa. 11Ao rimwi a roko ateiaine ake raoia, ao a taku, Teuae karineaki, teuae karineaki, ko na kaukia nakoira. 12Ma e kaekaia ni kaangai, E koaua ae I a tuangkami bwa I aki kinaingkami. 13Ma ngaia ae kam na tantani, bwa kam aki ataa te bong ke te aoa arei. 14N te tai arei ao uean te Atua ai aron te aomata temanna ae kan nako n te aba teuana; e weteiia ana toro ao e anganiia taekan ana bwai nako bwa a na tararuai. 15E angan temanna nimaua te taarena, ao temanna uoua, ao temanna teuana; e anganiia nako n ai aron aia konabwai. 16Teuare e angan aki nimaua te taarena e aki tabwara ma e a nako naba ni kamwakuria, ao e karekea rakana ae nimaua riki te taarena. 17Ao ai aron naba teuare e anganaki uoua te taarena, bwa e karakaa riki uoua te taarena. 18Ma teuare e anganaki teuana te taarena, e nako ni kena aontano ao e karabaa iai ana mwane ana toka. 19Ao i mwiini boong aika a bati, ao e roko aia toka tooro akekei; ao e kaeti mwiin ana bwai nako ma ngaiia. 20Ao e roko teuare e anganaki nimaua te taarena, ao e uoti riki nimaua te taarena, ao e taku, Te toka, ko anganai nimaua te taarena; nooria, aikai nimaua riki te taarena aika I a tia ni karekei. 21E taku ana toka nakoina, Ko a tia ni mwakuri raoi, te toro ngkoe ae ko raoiroi ae ko kakaonimaki: ko a tia ni kakaonimaki nakon te bwai ae e uarereke, N na karaoiko bwa ko na mataniwi i aoni baika a bati; ko na rin i nanoni kimwaareirein am toka. 22Ao e roko teuare e anganaki uoua te taarena, ao e taku, Te toka, ko anganai uoua te taarena; nooria, aikai uoua riki te taarena aika I a tia ni karekei. 23E taku ana toka nakoina, Ko a tia ni mwakuri raoi, te toro ngkoe ae ko raoiroi ae ko kakaonimaki: ko a tia ni kakaonimaki nakon te bwai ae e uarereke, N na karaoiko bwa ko na mataniwi i aoni baika a bati; ko na rin i nanoni kimwaareirein am toka. 24Ao e roko teuare e anganaki teuana te taarena, ao e taku, Te toka, I ataiko bwa te aomata ngkoe ae ko matoatoa: ko bobooti uaa n taabo ake ko aki unuuniki iai, ao ko ikoikoti ike ko aki kamrarai iai koraa; 25ma ngaia are I maaku, ao I nako ni karabaa am taarena i aantano. Noria, ao aei am bwai. 26Ma e kaeka ana toka ao e taku nakoina, Te toro ae ko buaakaka, ae ko taningaroti! Ko ataai bwa I bobooti uaa n taabo ake I aki unuuniki iai, ao I ikoikoti ike I aki kamrarai iai koraa. 27Ko riai ngkanne ni karina au mwane n te bangke, ao n rokou ao I a anaia ma rakana. 28Ma ngaia ae kam na anaa te taarena mai irouna, ao angan teuare iai irouna tebwina te taarena. 29Bwa ane iai ana bwai ao e na anganaki riki, ao ane a na rangi ni mwaiti iai ana bwai. 30Ao kam na tewea nako te toro ae akea manenana aei nako nanon te roo are i moone, are te tabo ike a na tanginiwenei iai aomata ao a na tenai riaia bwa kaotan ae a rootaki n te maraki ae e korakora. 31Ngkana E roko Natin te Aomata ma mimitongina, ma anera ni kabaneia i rarikina, ao ane E na tekateka i aon ana kaintokanuea ae e mimitong. 32Ane a na bane ni bootaki bootanaomata ni kabaneia i matana, ao E na kaokoroia tekorakina mai irouia tekorakina, n ai aron te tia kaawakin-tiibu ngkana e kaokoroia tiibu ma kooti: 33ao E na kaakiia tiibu i angaataina, ao kooti i angamaingina. 34Ao ane E na kaangai te Uea nakoia ake i angaataina, Nako mai ngkami akana kam kakabwaiaaki iroun Tamau; kam na bwaina uean te Atua are a tia ni katauraoaki i bukimi mani moani karikan aonnaba: 35bwa I baki ao kam anganai kanau; I taka ni kani mooi, ao kam anganai te mooi; te iruwa Ngai, ao kam aakoai; 36akea kunnikaiu, ao kam karekea kunnikaiu; I aoraki, ao kam kawarai; I mena i nanon te karabuuti, ao kam kawarai. 37Ao ane a na kaeka ngkanne ake a raoiroi ni kaangai: Te Uea, ti nooriko n ningai ngke Ko baki ao ti kaamwarakeko, ao ngke Ko kani mooi ao ti anganiko nimam? 38Ao n ningai are ti nooriko iai bwa te iruwa ao ti akoiko, ke ngke akea kunnikaim ao ti karekea kunnikaim? 39Ao n ningai are ti nooriko iai bwa Ko aoraki, ke ngke Ko mena n te karabuuti, ao ti kawariko? 40Ao E na kaekaia te Uea ni kaangai: E koaua ae I a tuangkami, bwa are kam karaoia nakon temanna ae e mangori riki i buakoia tariu aikai, ao kam karaoia naba nakoiu. 41Ao ane E na kaangai nakoia ake i angamaingina, Naako mai irou, ngkami akana a nangi reke kaimi, nakon te ai are e aki maamate are e katauraoaki ibukin te riaaboro ma ana anera: 42bwa I baki, ao akea te amwarake ae kam anganai; I taka ni kani mooi, ao akea te mooi ae kam anganai; 43te iruwa Ngai, ao kam aki aakoai; akea kunnikaiu, ao kam aki karekea kunnikaiu; I aoraki ao I mena i nanon te karabuuti, ao kam aki kawarai. 44Ao ane a na kaeka naba ni kaangai: Te Uea, ti nooriko n ningai ngke Ko baki, ke ngke Ko taka ni kani mooi, ke ngke te iruwa Ngkoe, ke ngke akea kunnikaim, ke ngke Ko aoraki, ke ngke Ko mena i nanon te karabuuti, ao ti aki tabeakiniko? 45Ao Ngaia E na kaangai nako ia: E koaua ae I a tuangkami, bwa ngke kam aki karaoi baikai nakon temanna ae e mangori riki i buakoia aikai, ao kam aki karaoi naba nakoiu. 46Ao ane a na bane n nako nakon reken te kai are e aki toki; ma ake a raoiroi a na nako nakon te maiu are e aki toki.


text:
I mai la kona kaikuahine, “Aole na he wahine e, o ka moopuna na a Waka, o Laieikawai, ua haawi ae la ke kupunawahine i ke Alii nui o Kauai, popo hoao. Nolaila, a e like me kou makemake, e hoi nae oe a kou wahi, a ma ke ahiahi poeleele pii hou mai, a mauka nei kaua e moe ai, oia ka manawa o kaua e ike ai i ko nele a me ka loaa.”
Mamuli o ke kauoha o Malio i kona kaikunane, hoi mai la o Halaaniani a ma kona hale noho ma Kula.
A hiki i ka manawa i kauohaia nona e hele aku i kahi o kona kaikuahine.
Mamua o ko laua manawa hiamoe, olelo aku la o Malio ia Halaaniani, “Ina e moe kaua i keia po, a i loaa ia oe ka moeuhane, alaila, hai mai oe ia’u, a pela no hoi wau.”
Ia laua e moe ana, a hiki paha i ka pili o ke ao, ala ae la o Halaaniani, aole i loaa he moe ia ia, a ala mai la no hoi o Malio ia manawa no.
MOKUNA XXI
Ninau aku o Malio ia Halaaniani, “Heaha kau moe?”
I aku la o Halaaniani, “Aole a’u wahi moe, i ka hiamoe ana no, o ke oki no ia, aole wau i loaa wahi moe iki a puoho wale ae la.”
Ninau aku la hoi o Halaaniani i kona kai kuahine, “Pehea hoi oe?”
Hai mai la kona kaikuahine, “Owau ka mea moe; ia kaua no i moe iho nei, hele aku nei no kaua a ma nahelehele, moe oe i kou puhalaau, a owau no hoi ma ko’u puhalaau; nana aku nei ko’u uhane i kekahi wahi manu e hana ana i kona punana, a pau, lele aku nei no ua manu nei ana i kona punana a pau, lele aku nei no ua manu nei nana ka punana a nalowale. A mahope, he manu okoa ka manu nana i lele mai a hoomoe i ua punana nei, aole nae wau i ike i ka lele ana’ku o ka manu hope nana i hoomoe ua punana nei, a puoho wale ae la wau, aole no hoi i ikeia ka hoi hou ana mai o ka manu nana ka punana.”
A no keia moe, ninau aku la o Halaaniani, “A heaha iho la ke ano o ia moe?”
Hai aku la kona kaikuahine i ke ano oiaio o ua moe la, “E pomaikai io ana no oe, no ka mea, o ka manu mua nona ka punana, o Kekalukaluokewa no ia, a o ka punana, o Laieikawai no ia, a o ka manu hope nana i hoomoe ka punana, o oe no ia. Nolaila, ma keia kakahiaka, e lilo ana ka wahine a olua ia oe. Ia Waka e hoouna ae ai ia Laieikawai maluna o ka eheu o na manu, no ka hoao me Kekalukaluokewa; uhi mai auanei ka noe a me ke awa, a mao ae, alaila, ikeia’ku ekolu oukou e ku mai ana ma kuanalu, alaila, e ike auanei oe he mana ko’u e uhi aku maluna o Waka, a ike ole oia i ka’u mea e hana aku ai nou; nolaila, e ku kaua a hele aku ma kahi e kokoke aku ana i kahi e hoao ai o Laieikawai.”
A pau ka hoike ana a Malio i ke ano o ke ia mau mea, iho aku la laua a ma kahi kupono ia laua e noho ai.
O malio nae, he hiki ia ia ke hana i na hana mana; a oia wale no kona kumu i hoano ai.
Ia laua i hiki aku ai ma Keaau, ike aku la laua ia Kekalukaluokewa e au ae ana i ka heenalu.


text:
Malo e laumalie 'a Hou'eiki moe lelei 'ae Tonga kotoa. Koe toki fuofua taimi eni keu 'a'ahi mai ai ki he peesi ni pea 'oku ou fiefia he mahino mai 'oku kei 'iai pe si'a ni'ihi 'oku nau kei mateaki'i e Painimutu, 'a e kolisi na'a ne tatala atu hoto valekukua matolu
...
Mou fefe hake kautama? Ko Telingatoni eni 'oku lelei pe pea 'oku kei tu'u pe moe lau e kolomu'a 'o Aotearoa koe me'a pe 'oku ongo koe nofo 'a Loti ia 'i Auck kau tekefili atu au mei heni
...hoiiii, 'ikai pe si'i liliu koe fo'i formula tatau ai pe
....
Kou lau hifo 'etau me'a 'oku fakaangaanga koa ha'atau ki'i get together ki Dec? Kapau koia pea fakapapau'i mai kau fai mou tu'u au ki hala 'o tataa'i e puha sipi koe'uhi ka a'u ki ha foki atu 'i Dec kuo maau. Sai he ko eni 'oku ma toko2 heni mo Miki pea koe me'a fakafiefia taha kuo paasi foki e fo'i lao tu'utu'u he hala pule'anga 'i NZ ni
...manuzzzz
'Oku 'ikai pe ke fu'u loko 'iai ha me'a 'e hoko heni, koau pe teu 'osi atu he ta'u ni pea ko Teresa Koloi pe na'e 'i Wellington ni he mahina 'e 2 kuo'osi pea ko Manu Mailau pe mo Victor Taumoepeau 'oku ou fa'a sio kiai he to'u 'i heni...koe 'atunga e ho'omou fakamaahuahu kuo fu'u tangata e tamasi'i ko Manu pea 'i he'ene pehe....tokaange ha taha ia kuo ne puka e tamasi'i
Ko ha ki'i veesi pe eni kou fie vahevahe atu....Filipai 4: 6&7 Neongo pe koe ha ha me'a 'oua te mou lotomo'ua ai ka 'i he me'a kotoa pe tuku ke ha ki he 'Otua ho'omou ngaahi kole 'i he lotu moe hufia pea fai moe fakafeta'i. Pea koe nonga 'a e 'Otua 'aia 'oku tatae 'i he 'atamai kotoa pe te ne malu'i homou ngaahi loto mo ho'omou ngaahi fakakaukau 'ia Kalaisi Sisu.
Fakamanatu atu pe 'etau moto ke hoko ia ko ha kaveinga 'i he ngaue kotoa pe 'oku tau fai, pea hange koe lau 'a Kolose 3:23, ko 'etau ngaue 'oku fai he mamani ko eni 'oku 'ikai ma'ae tangata ka 'oku ma'ae 'Otua. 'Oku tau fakakata holo pe ka koe fu'u ngutu laulaunoa pe ia...ka 'oku ou tui 'oku 'i he tokotaha kotoa pe 'a 'ene a'usia fakafo'ituitui e palani fisifisimu'a 'a e 'Otua ki he'ene mo'ui...
Tau fai holo pe 'etau ako moe ngaue mo tau manatu'i pe 'oku mo'ui hotau 'Otua. Mou kataki pe na'a kuo u fie akonaki ka koe ki'i vahevahe atu pe 'ae fiefia moe a'usia kuo u a'u kiai he ngaahi 'aho ni pea 'oku ou lea fakataha moe Same, koe 'Eiki pe
Kou 'ofa lahi atu kia kimoutolu kotoa pe 'i ha tapa pe 'o mamani 'oku mou 'iai, he neongo 'etau vamama'o ka 'oku 'ikai ngalo homou ngaahi fofonga. Kiate kimoutolu 'oku kei ako, talamonu atu ki he ngaahi sivi kotoa pe pea kiate kimoutolu kuo 'osi ngaue, tautefito ki he kautama ko ena 'i Tonga, mou ngaue pe mo save ke kumi'aki ha'atau fo'i ice-cream 'i Dec he koe foki atu ia ko eni 'oku faka'ofa ange ia he mole 'a e Tokomea....
Mou nofo a ka tau toki fe'iloaki he kaha'u.....
'Akanesi Tu'ifua Toa'ila Palu


text: 1I atongi baikai nakoimi bwa a aonga n aki bua ami onimaki. 2Ane kam na tuukaki bwa kam na aki manga roko ni mwaneabaia I-Iutaia, ao e na roko te aoa are e na taku iai ane e kamateingkami bwa ngke e karaoa aei, ao e karaoia ibukin neboan te Atua. 3A na karaoi baikai nakoimi aomata ibukina bwa a aki ataa Tamau, ao a aki ataai naba. 4Ma I atongi baikai nakoimi bwa ngkana e roko te aoa are a karaoi iai baikai nakoimi aomata, ao kam na uringnga bwa I a kaman taekin nakoimi. 5I aki taekini baikai nakoimi ngkoa, ibukina ngke I meemena iroumi. Ma ngkai N nangi nako nakon Teuare e kanakomaiai, ao akea naba iroumi ae e titirakinai ni kaangai, Ko na nakea? 6Ma ngkai I a tia n taekini baikai nakoimi, ao kam a taonaki n te nanokaawaki. 7Ma I tuangkami te koaua: e manen riki i bukimi nakou; bwa ngkana I aki nako, ao E aki roko iroumi te Tia Buobuoki. Ma ngkana I nako, ao N na kanakomaia nakoimi. 8Ao ngkana E roko, ao E na kaotia nakon te aba bwa e bure ootana n aron te bure ao te raoiroi, ao e bure naba ootana n aron ana motiki-taeka te Atua. 9E bure ootana n aron te bure ibukina ngkai e aki onimakinai; 10e bure ootana n aron te raoiroi ibukina ngkai N nangi nako n te Tama, ao kam na aki manga noorai; 11ao e bure ootana n aron ana motiki-taeka te Atua ibukina ngkai e a kaman tia ni motikaki taekan te tia taua taekan te aonnaba aei. 12A bati baika I kan taekin riki nakoimi, ma kam aki konaa n oota iai ngkai. 13Ma ngkana E roko te Taamnei ibukin te koaua, ao E na kairingkami nakon te koaua ni kabanea: bwa E na aki taekina are oin nanona, ma E na taekina are E ongo, ao E na tuangkami baika a na roko. 14Ane E na neboai, bwa E na anai au taeka ao E na taekin nakoimi. 15Bon au bwai bwaai ni bane ake iroun te Tama; ao aei bukin are I kaangai iai, bwa E na anai au taeka ao E na taekin nakoimi. 16Ai ti teutana, ao kam na aki noorai; ao ai manga ti teutana riki i mwiina, ao kam na manga noorai. 17A i titiraki i bon irouia ana reirei Iesu ake tabemwaang, ao a kaangai, Tera nanon ana taeka ngke E kaangai nakoira, Ai ti teutana, ao kam na aki noorai; ao ai manga ti teutana riki i mwiina, ao kam na manga noorai? Ao tera naba nanon ana taeka are e kaangai, I bukina bwa N na nako n te Tama? 18Tera nanon ae e kaangai, Ai ti teutana? Ti aki ataa ae E nanonna iai. 19E atai nanoia Iesu ae a kan titirakinna, ma ngaia are E taku nakoia, E kaangai au taeka, Ai ti teutana, ao kam na aki noorai; ao ai manga ti teutana riki i mwiina, ao kam na manga noorai. Ngaia aei ae kam i titiraki iai iroumi bwa kam kan ataa nanona? 20Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami bwa ane kam na tang ma n tanginiwenei, ma ane e na kimwaareirei te aba; ane kam na nanokaawaki, ma ane e na oneaki nanokaawakimi nakon te kimwaareirei. 21Ngkana e a kaani bung te aine, ao e nanokaawaki, bwa e a roko ana aoa ni maraki; ma ngkana e a tia ni bungia natina, ao e mwaninga taekani marakina, ibukini kukureina bwa e a bungiaki te aomata nako aon te aba. 22Ao ai aromi naba: bwa kam nanokaawaki ngkai, ma N na manga nooringkami, ao ane a na kaonaki nanomi n te kimwaareirei, ao akea temanna ae e na anaa kimwaareireimi mai iroumi. 23Ao n te bong arei, ao akea ami titiraki ae kam na manga titirakinai iai. Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami bwa ngkana kam butiia te Tama te bwai teuana n arau, ao E na anganingkami. 24Kam tuai ni buubuti te bwai teuana n arau ni karokoa ngkai: kam na buubuti, ao ane kam na anganaki, bwa e aonga ni koro raoi kimwaareireimi. 25I a tia ni kaboonganai taeka aika a kaangaanga iroumi bwa kam na oota iai ngke I atongi baikai nakoimi; ma e na roko te aoa are N na aki manga taekina iai te Tama nakoimi n taeka aika a kaangaanga iroumi bwa kam na oota iai, ma N na taekinna nakoimi n te aro ae kam na oota raoi iai. 26N te bong arei ao kam na butiia te Tama n arau; ao I aki taku nakoimi bwa N na butiia i bukimi; 27bwa E bon tangiringkami te Tama ibukina ngke kam tangirai ao kam kakoauaa ae I nako maai mai iroun te Atua. 28I nako mai mai iroun te Tama, ao I roko i aon te aba; ao ngkai, N nang kiitana te aba n nako n te Tama. 29A taku ana reirei nakoina, Noria, ti a oota raoi ngkai n am taeka, bwa Ko a aki kaboonganai taeka aika ti aki oota iai. 30Ti a ataiko ngkai bwa Ko atai bwaai ni kabane, ao Ko a aki tangira temanna bwa e na titirakiniko; ti a kakoauaa iai bwa ngaia Ko nako mai mai iroun te Atua. 31E kaekaia Iesu ao E taku, Kam a tibwa kakoauaa iai ngkai? 32Noria, e a roko te aoa, ao e a boni kaman roko, are kam na kauamaeaki nako iai nakoni mwengami nako, ao kam na kiitanai ni katukai n ti Ngai; ma iai raou bwa Tamau. 33I atongi baikai nakoimi bwa e aonga n reke iroumi te rau ngkana kam reitaki ma Ngai. Ami bwai i aon te aba te rawaawata; ma kam na ninikoria, bwa I a tia ni kataea ana kai te aba.


text:
20
Pol Ke Loa Tae Masaronia Bae Girik
1 Ngarume, ka ina kalingragina laeala ngae Epesus rongo tapu, nae Pol ke kiukinunge ra lopatokonakana. Ba ka ine pagingginge lorea, na i ke ka rea ba ke kutapu tae Masaronia. 2 Na i ke taopale ina nginngina ba ke umma ta pangagingginge ra lopatokonakana loreame ka pangamologangana papatu, na ngarume na i ke lele ngae Girik. 3 Nae Pol ke mommo ngae Girik ka inname ka ri mologi. Ba ka ine bai ta taengapatae nga mono te ta i loanga tae Siria, na i ke longe pangamologa ina Iurame ke potolulu kana ta ri balinge. Minmina na i ke pulia lona ta i kangagaliu ka taongapalangana ngae Masaronia. 4 Ba i ke tao kala nge Sopater e ngae Beria a i ae Pairus tuna; ba ke tao kala nge Aristarakus bae Sekunras re ngae Tesalonaika; bae Gaius e ngae Rereve, bae Timoti; kala nge Tikikus bae Tropimus re ngae Esia. 5 Ra nginngina keke tao pala nge iau ae Luk bae Pol, ba keke momalla mangng ngae Troas. 6 Na ngarume, ka ina kae re ngae Kaning E Bollau E Nga Berete A Sana Kana Isi ke rongo tapu, nae omua Pol ka tae nga mono te ngae Pilipai, na mangng ka kutapu. Ba ka ina kae lima ke rongo tapu, na mangng ka lele nge ri ngae Troas. Na mangng ka momo nga inaeala ka kaeme ka ri lima ba lua.
Pol Ke Pasigipage Iutikus Nga Mateng
7 Na ka kae e nga pannang, ka inae mangng katukala kinung ta kaning, nae Pol ke pamolloga ta ragau. Na i ka lonangana ta i kanga rea ka kae e ngarume, ka baina pangamologangana ke gavili raumana ta ka rigo luana. 8 Ba ka olamana papatu keke toto nga bale ine ngailu nga malle a mangng katukala ngia. 9 Minmina na goe te a i a taulai a giana nge Iutikus ke tattarapai nga binrua. Na ka inae Pol pamolloga ta kallu, nae Iutikus ke paturu ta matulang ta ke kenrau suru. Ba ka ina kannuna marale, na i ke pupu nga bale bilingana e ngailu lagape ta mogalo. Na ragau keke lolopage ka matengana. 10 Avae Pol ke sopisigi, na ke ballapite ka rolengana kerea roma, “Ka sana nga lomiausoali ta i ke mauli.” 11 Ngarume na i ke taogaliupatae ta bale bilingana e ngailu ba ke rave beret, na ke kani. Ba ka ine pamolloga te pamolloga ta ka sinro na i ke ka rea. 12 Na keke loa ka goe laeala a taulai ka maulingngana ta bale ae i, ba ka loreamannmanna raumana.
Pol Pangamologangana A Ronga Ta Reke Taoamugmuga Ka Ra Lopatokonakana Re Ngae Epesus
13 Nae mangng ka loa pala ba ka taepatae nga mono te, ta baina mangng kulungtapu tae Asos a i a maga a mangng la ravunge Pol ngia. I ke role kamangng ta kumangng minmina, ava i ka lonangana ta i taonga ngape nga mogalo. 14 Ka ine lele nge mangng tapu ngae Asos, na mangng ka pataea nga mono ba mangng kinung ka loa tae Mitilini. 15 Ka kae tetoto, na mangng ka kaꞌe inaeala ka mono ba mangng ka manpalalau ngae Kios. Ba ka kae tetoto, na mangng ka piratoto tae Samos; ba ka kae tetoto muni na mangng ka lele ngae Miletus. 16 Nae Pol ke sane matea ta i loanga ba momong ngae Esia. Minmina na i ke pulia lona tapu ta kavesinge Epesus ka mono. Ba i ke lola bolvole ta i ka lonangana ta leleng ngae Ierusalem pala nga kae e ngae Pentekos.
17 Ka ine lele ngae Miletus, nae Pol ke ba ka pangamologa tae Epesus ta reke taoamugmuga ka ra lopatokonakana nga inaeala ngeke atu te i. 18 Ba ka ineke lele nae Pol ke role kerea roma,
“Miau ka lomiaumatana tapu ka momongau ina iau momo kala nge miau. Ka kae e kapunu a iau lele nga porovins e ngae Esia ba ka kaeme kinung ra iau momo kala nge miau, 19 na iau ka sana kinpataetaea iau muni giau ina iau kumkuma ka kumangng ae Iesus Avolau kanna ka mataukanna mena songana. Bae Iurame keke amva iau raumana ka potongolu ngareangana kau. 20 Ka lomiaumatana roma, iau ka tunge pangamologame kinung onreke la kalaunga miau, ba ka sana bolo ka inte bavakena. Ba ka sana matautaue ragau ina iau palomatantana miau nga ragau ragurea ba ngallo nga bale ngae miau. 21 Iau ka role gingging ta Iurame ba ta ra sana ri ra Iura bole ta ri ngeke kamopiliu te Nutu ba ngeke pulivalakale baingarea reke sosoali, ba ta ri nga loreapatokona te Iesus A Avolaukita.
22 “Sonrau nae iau ala la longa te Kannu E Tupu na nga loa tae Ierusalem. Ba ka sana laumatana ka taru e la leleng nge iau naꞌina. 23 Ava ka laumatana ka otte tapu. Kannu E Tupu ke tuturu te iau roma, ragau keke la ulongo iau nga pulangkala, ba maenangme keke la leleng nge iau nga maga kunna reke bollau kinung. 24 Ava iau sana la kamongpitange maulingau nga mogalo laekia e ngape ta iau ka bai ta rongamasi ka pirang laekia a iau pirpira kia. Ba ka bai ta kumangngmasi ka kumangng laekia orae Iesus Avolau tunge te iau ine role ta iau turunge pangamologa e pe e ta Nutu ravunglelengana ka ragau ka lonana ae i.
25 “Ba sonrau nae iau ka laumatana tapu roma, miau ra iau tao ngaliua nge miau ta pulingmalagange pangamologa e ta Nutu kelangpatalingana sana ka la kelange ragugu muni. 26 Minmina na iau nga role pakamiau sonrau roma, ngaroma te e nge miau nge sanrea, na i sane nge ulopaia kannuna matengana nge iau. 27 Ta iau ka tunge pangamologame kinung onreke rorolea pangamologa e ta oru rae Nutu kuma ki ta ravunglelenge ragau. Ba iau ka sana bolo ka inte bavakena. 28 Ngaka ella te miau masi ba ngaka ella masi ta ra lopatokonakana rae Kannu E Tupu tungu rea ta miau kelangpatali te ri. Ngaka ella masi ta re nga ginunga ae Nutu onra i koli rea ka i muni totona. Ngaka ella masi te ri ma agau e ella masi ta sipsip rae i. 29 Ka laumatana tapu roma ngarume nga loangau, na ragau ra baingarea ma gaune onra saililikerea keke la atung ta ri momong ngaliua nge miau. Ba ri ke sane ke la loreananange ra lopatokonakana ra ri ra sipsip rae Nutu. 30 Ba ragau palu re nge miau muni keke la leleng bole, na keke la rolenge pangamologa nge nga taopang, ta baina ri taongamuga ka ra lopatokonakana kurume rea. 31 Minmina na ngaka ella miau masi mannangana. Ngaka rolepage lomiaume ta ina iau sana panna, ava ka potangga miau palimule ka matau kanna mena songana ka kae ba ka rigo ka pesingmataname ka ri mologi.
32 “Iala nae iau ala nga ulo miau nga Nutu kamana. Ba pangamologa ore ta Nutu tungnganamana ka lopengana ae i te miau ke la kelanga masi te miau. Pangamologa laeala ka kana ka gingginga ta pangagingginge kannumiaume ta baina miau ravunge oru rae Nutu la tungnga rea ta ragau ra i toro rea te i. 33 Iau ka sana kelalelea siliva o gol o lungapagame onra agau tetoto kanna. 34 Ba miau muni ka lomiaumatana kau roma, iau ka kumkuma ka kamaume ta ravunge oru nga kanau ba oru nga ragau reke tatao kala nge iau kanrea. 35 Ka kumangngaume kinung iau ka papanau miau roma, miau ngaka kalaulaue ragau ra sana liki rea ka kumangng matana laeala ora iau kuma kia ina iau omogu raumana. Ba nga lomiaugaliu ta pangamologa rae Iesus Avolau kanna ine role roma, ‘Kavingtulu e nga bainga ore nga tunga ke pe raumana nga kavingtulu e nga bainga ore nga ravung.’ ”
36 Ka inae Pol role minmina tapu, na ri kinung keke parovanu ba keke kave Nutu. 37 Na ri kinung keke tantani ineke laupitpite Pol ka kamareame ba keke umma ta tagungkama kia. 38 Ba pangamologangana ine role kerea pala roma, ri ke sane ke la kelange raguna muni ke pamatea ragurea raumana. Ngarume na keke tao kala nge i ta ulonge nga mono.


text:
Welina mai e ka poe puni mele o Hawaii nei. Ua pii ka hoihoi i loko ou no na mea himeni mai na makahiki i hala aku? Ua hoalaia anei na pepeiao? Ua hoalaia no ko'u i na leo nahenahe i loheia i kela poaono aku nei. I ia po ua hookani pila na mea hookani he nui ma ke kula nui o Hawaii ma Manoa. Oiai aneane pau ke kula, o keia ka aha mele hope loa no keia kau, kai kapaia o Hookani Manoa. Ina ua hele oukou i keia hanana maikai loa, a ua lealea no, aoia! O ka hookani hope loa ma Manoa ka'u hookani punahele e hele aku ai. He hanana ia no na kumu, no na haumana, no na hoa, a no ka ohana kekahi. No'u iho, he mea ia no ka hoona ana i ka loohia i kau iho la iluna o kakou mamuli o ke kula.
O na mea hookani i kipa mai ia kakou, oia no o Robi Kahakalau ame kona mau hoa. Ua hookani pila o Aaron Mahi, Martin Pahinui ame George Kuo, o Weldon Kekauoha, o Chad Takatsugi ame Kama Hopkins. Ua kipa mai la ka ohana Lim mai ka moku o Keawe a o Anakala Ainsley Halemanu ame kona mau hoa kekahi. O Kimo Alama Keaulana, o Jeff Teves a o Paul Kim kekahi i kipa mai la ia kakou. Ua hookani pila nohoi o Wehilani Ching, Nickie Hines, Wainani Kanealii ame Ihilani Miller. Ua hoike mai la nohoi ka papa mele (olelo Hawaii 284) i ka lakou hana i keia kau.
No'u iho, aole kamaaina au me kekahi o ia mau mea hookani pila. O kekahi o lakou, ua kaulana loa i ko lakou wa opio i ka lakou hana aka nae he wa okoa keia a aole maopopo i ka opio o keia wa, owai keia poe. A nolaila, oia ke kumu i makemake ai au e hoike i kekahi mau mea hoihoi e pili ana i kekahi o na mea hookani i helu papa ia maluna ae.
Ua laki hoi au no ka mea, ua hai moolelo mai o Anake Ihilani Miller laua o Anake Nickie Hines, a hoolohe au. He mau wahine loea oluolu laua, me he manu la, hemolele na leo ke lohe aku. O keia mau manu laha ole, piha no ko laua naau i ke aloha no ka poe Hawaii a no na mele Hawaii kekahi. Eia kahi moolelo.
Ua hoomakaia ko Anake Ihilani hookani pila ana i kekahi puulu i kapaia o Menehune Maidens. I ia manawa, he umikumamaha wale no ona makahiki, aka nae, ua hookani pila o ia me kona mau hoa i na hale hulahula. Oiai he mau opio no lakou, ua hoololi na hale hulahula i ka lakou mau lula no Anake ma, i hiki ai ia lakou ke hookani ilaila. O kekahi mau mele kaulana ana i haku ai, oia no o Kuhio Beach ame Pakalana. Ua kaulana no keia mau mele elua i kona wa opio a mau no ko laua kaulana i keia mau la. Wahi ana, hookaniia kana mele o Kuhio Beach ma ka Old Lahaina Luau ma ka mokupuni o Maui. Oiai hoololiia ka hoike a lakou i kekahi mau mahina, ua paa mai la ia mele i ka lakou hoike. Ua kipa aku la o ia i kela me keia ano wahi elike me Kapalakiko, Kina, Iapana a pela aku no ka hookani pila ana. No kanakolukumamalua mau makahiki, he lala no oia no ka Royal Hawaiian Band. A mau no kona himeni a hookani ana me ia hui.
O Anake Nickie, ua hoomakaia kona hookani pila ana i kona makahiki eiwa. He mau manu kupanaha laua, ea? He umikumamakahi mau keiki a kona mau makua, a oia wale no ka mea hookani i kona ohana. No ka mokupuni o Keawe mai oia, a nui kona iini i na mele Hawaii kekahi. Elike me Anake Ihilani, ua kipa aku oia i na wahi like ole no ka hookani pila ana. Nana i hoomaka aku i ka papahana kokua ma ka halepule o St. Matthews i ka makahiki umikumamaiwa kanawalukumamaha. Ua kapaia ia papahana kokua o Kokua Food Basket. Nui kona iini e kokua i ka poe Hawaii a e haawi ia lakou i na mea e pono ai ka noho ana i anei.
Wahi a keia mau manu kamahao, ua maikai loa no ka hookani ma Manoa. I ko laua manao, he mea ia e pono ai no ka hoomanao ana o kakou apau i na mea waiwai a ka poe Hawaii. Wahi a laua, kupono nohoi ka hoomau ana i ia papahana. Aole hiki ke poina ia kakou ka hana maikai a na kupuna ina oia ka hana maamau. Iau i kamailio ai me laua, ua aoia mai la laua e paa ka waha a hoolohe ka pepeiao. He haawina waiwai no ia. Nui ko laua anoi e hai i ko laua moolelo i ike na opio i ka waiwai o keia mau hana.
Lana ka manao o keia wahi mea kakau, na keia moolelo i kanu i kahi hua i loko ou, e ka mea heluhelu, a e ulu ana kela hoihoi ame ka iini e hele a kamaaina me na leo Hawaii makamae o keia aina hiwahiwa. Ilaila no ka waiwai o ke ao ana mai, ma na mele a ma na moolelo i haiia, i himeniia a i hookaniia e lakou. He mea minaminaia ka wai a ka manu alamea.
© 2007 . Ilikea Afong


text: 1Bon iai tuua n te moani booraraoi ibukin te taromauri, ao te tabo naba n taromauri ae e bwain aon te aba. 2Bwa e kateaki te umwanrianna, ae iai i nanona te moa n ru ae e aranaki bwa te tabo ae e tabu, are e mena i nanona nnen te taura n tei ao te taibora ma kariki aika a katabuaki ibukin te Atua. 3Ao i akuun te roki are te kauoua bon te ru ae e aranaki bwa te tabo ae moanibaan te tabu; 4are kanoana te baonikarea ae te koora ibukini kabuokani karea aika a boiarara, ma atin te berita are e kanimwaki te koora iai ni kabutaa, are e mena i nanona te bwaati ae te koora are kanoana te manna, ma te kai are okon Aaron are a bwebwe baanikai maiai, ma baban te booraraoi ake atiibu. 5Ao a mena i aon te ati ni booraraoi kerubim aika a mimitong, ma baiia ni kiba aika a taangaki nako n rabuna aon te nne ni kabwaraa buure. Ma tiaki taiia ngkai ni kabaneaki raoi aroia ni kabwarabwaraaki. 6Ma aei aroni baikekei ni baireaki. A rin ibonga i nanon te moa n ru n te umwanrianna ni karaoi aia mwakuri ni katoa bong; 7ma ti te ibonga ae e kakannato ae e rin nako n te tabo are moanibaan te tabu; ao ti teuana ana tai ni karaoa aei n teuana te ririki, ao uotana ni katoa tai te raraa ae e na anga bon ibukina, ao ibukin naba aia bure aomata. 8Ao te Taamnei are e Raoiroi E kaota man aroni baikai ni baaireaki bwa e tuai n uki te kawai nako nanon te tabo are moanibaan te tabu, ngkae e bon teimatoa n tei te ru are te moa n ru. 9Ao te ru aei bon te bwai ni kabootau ibukin taai aikai. Ao bwaintituaraoi ma karea aika a anga aomata ngkai, a aki konaa ni kakororaoa karaoiroani mataniwiin nanon te tia taromauri, 10ngkai baikai, a tabe ma taekan ti taian amwarake ma ninima ma taian teboka nako, aika tuua ibukin te rabwata aika a na karaoaki ni karokoa te bong are a na oneaki iai nakon aika a raraoi riki. 11Ma E a tia n roko Kristo bwa te Ibonga ae e Kakannato ibukini baika a raraoi aika a kamani mena ikai, ao E nako n ri nuukan te umwanrianna ae e kakannato riki ma n raoiroi riki, ae e aki karaoaki ni bain te aomata, ao tiaki bwain aon te aba; 12ao E rin n te tabo are moanibaan te tabu ti teuana te tai ao akea riki, ao E aki uoti raraaia kooti ma buniia kaao, ma E uota oin raraana ao E karekea kamaiuara ae e aki tootoki. 13Bwa ngkana a kaitiakaki aomata mani kamwaraaia n raraaia kooti ma kao-mwaane ma mannangin te kao-aine te tei, aika a katimwaki i aoia; 14ao ai bati ra riki kaitiakani mataniwiin nanora mani mwakuri aika akea uaaia n raraani Kristo are e anga Ngaia iroun te Taamnei are e maiu n aki tootoki bwa te karea ae akea buaakakana nakon te Atua, bwa kam aonga n toro iroun te Atua ae maiu! 15I bukin aei ngkanne, ao Kristo boni Ngaia ae e buoka reken te booraraoi ae e boou, are a konaa iai te koraki ake a weteaki iroun te Atua ni kabwaibwaiaki n te kabwaia ae akea tokina, are E a tia te Atua n taekinna n ana taeka n akoi. E konaa ni karaoaki aei ibukina bwa iai te mate are e kainaomataia aomata man taiani bure ake a karaoi ngke bon iai te moani booraraoi. 16Bwa ike e mena iai te kaburebwai, ao e bon riai ni kakoauaaki bwa te aomata are e karaoa te kaburebwai e a bon tia ni mate; 17bwa akea nanon te kaburebwai ngkana e maiu te aomata are e karaoia; e a tibwa boongana ngkana e a tia ni mate are e karaoia. 18Ma ngaia ae e a tibwa boongana te moani booraraoi ngke e kaboonganaaki te raraa. 19Ngke e a tia Mote n tuangiia aomata ni kabaneia bwaai ni kabane ake a taekinaki n te Tua, ao e anaa te burae ae e uraroo ae buraen te tiibu ma te kaibwaabwaa ae te utobwa ao e kamanenaai ni katimtimwa iai raraaia bun ni kaao ma kooti, ma te ran i aoia aomata ni kabaneia ma te niira-ni-boki; 20ao e taku, Te raraa aei boni kamatoaan te booraraoi ae E a tia te Atua n tua bwa e na karaoaki ma ngkami. 21Ao e katimtimwa naba te raraa Mote n te aro naba arei i aon te umwa ao i aoni bwaai nako ake bwain te taromauri. 22Ao n aron taekan te Tua, a kuri ni bane bwaai ni kaitiakaki n te raraa; ao ngkana akea katuutuuan te raraa, ao akea naba kabwaraani buure. 23Ma ngaia ae e riai bwa a na kaitiakaki baike katootoon oi ni bwai ake i karawa n te aro anne. Ma bwaini karawa a tangiri aaro n angakarea aika a raraoi riki nakon aikai. 24Bwa Kristo E aki rin nako nanon te tabo are e tabu, are e karaoaki ni bain te aomata, ao are katootoongan te oi ni bwai ni koaua; ma E bon rin i karawa, bwa E aonga ni kaoti i matan te Atua i bukira. 25Ao E aki rin iai bwa E na okioki n angaanga Ngaia bwa te karea, n ai aron te ibonga ae e kakannato are e rin n te tabo are moanibaan te tabu n te ririki ae koraki ma uotana ae te raraa ae tiaki raraana. 26Bwa ngke aroni Kristo anne, ao e na bon okioki marakina ni moa mani karikan aonnaba. Ma ngkai, ngkai e nangi roko tokin te tai ao E a ti kaoti ti te teuana te tai ao akea riki, ibukina bwa E na kamauna te bure n arona n anga Ngaia bwa te karea. 27Ao ngkai e katauaki nakoia aomata bwa ti teuana mateia ao i mwiina motikan taekaia; 28ao ai aron naba Kristo: bwa ti teuana te tai are E riki iai bwa te karea Ngaia ni kamaunai aia bure aomata aika a bati. E na kaoti te kaua tai nakoia ake a kaantaningaia ibukini kamaiuaia, ma E na aki katabea n te bure.


text: 1Toahiya iraiti xakaisaseharenae metalahare kaotyaka halitinae koni. Nikare tehitiya ite kaotyaka xinekoni xaotyakisatiye metalaharenae. Aotyakisaha ite xiso hawareharexe xaotyakiyaho, mawenekoaretyaraho, maoserare kakoa. Maisaite aokaha xaotyakisatiye haiyaseharehenahitaha hiye, hoka hatyohare hiyeta ite haxerore kamawenekoaretyakaha. 2Kahare haliti ite iniyalahare enómaneha xema tyaona. Hoka hatyo halitinae hiyeta ite wenatyaho waiyexe kairaeharetyaka kahare. 3Hoka olo haxawaiyeraha hiyeta ite hatyo iraiti xakaisaseharenae metalaharenae maoserahenaha xiso kaoloxere tyaonaha maheta xihenota. Xakaihakahenaha xihiye haxahekolitaha. Xakore hoka toahiyita atyo iniyalahare maniya exomokasehareha wahakoita enomanaha, emawenekoaretyaseha maisa nemakare. 4Hiyaiya, Enore atyo maisa halakijita anjonae iniyalahare tyomehenerenae. Xawatyahene toloko hatekoakore ako hoka kamatiherahi kakoa olatyoare halakisahene makaliroti koni Xaxalisati Ferakene kijiya niyahare. 5Enore maisa halakijita toahiyereharenae hoka one kaloxere axikatya iniyalahare nomaseharenae ana hoka waini tyotyaha. Noé taita atyo iyeheta, 7-hare ihinaeharenae kakoa. Noé atyo wenati waiyexe xakaihenere. 6Nikare Enore irikati kakoa mawenekoaretya wenakalatinae Sodoma, Gomorra xoaha. Hoka hatyo atyo hotikijita iniyalahare nomaseharenae xomokaka naheta maniya. 7Hoka iyeheta Ló enalita, haliti waiyexe hoka kalore amaikohareta hatyo halitinae nawenane iniyalahare kakoa. 8Hatyo haliti waiyexe tyaonitere enekoniha amaikohareta, waiyehena, semehena xoaha hatyo halitinae nómane iniyalahare ferakiti nihatyaka hoka. 9Nikare Enore waiyita haliti waiyexeharexenae, hoka waiyoreta atyo waiye maniya haxomokarehenahitene kakoa ehasakaharetyakaha nonitata. Nikare tehitiya waiyore mokita iniyalahare nomaseharenae iniyalahare kaxomokaka maheta, Xaxalisati Ferakene niyahare maheta. 10Enore ite masakare iniyalahare moka ewaxirahare kaxawaiyityakitere xema tyaonitereharenae, exahe hoka xekohasetinae nerore maxaiminiritere harenae. Exe xaotyakisatiyenae metalaharenae tyakekohatiyenae koni tyaonitereharenae maisa semaxematyahatiyeha, ahinityaliha, maisa ini hekoti aiminisareha anjonae. Iniyalahare iraetaha exaokakaha. 11Hiyaiya, anjonae xakore exe xaotyakisatiye metalaharenae xahehare niyatere hoka maisa iraeharetyarahene Xekohaseti nahalakoa. 12Hoka exe halitinae atyo hamaxahekolahareneta tyomahitaha iniyalahare. Kirakaharenae tyaona hoka katawakaha hoka kaxaisakitere akereta atyo. Iraehekoatyahitataha atyo xoalini hare mawaiyekehalakitere hare enomanaha tahi. Hatyo hiyeta ite kamawenekoaretyakaha kirakaharenae akereta. 13Iniyalahare ite kaxomokakaha, haiyanae emakawatihalikihenahere hiyeta. Hiyaiya, ferakoita atyo tyomahitaha iniyalahare ahekotyahiterehareha. Ahohisakoatyoahenaha xikakoa kanakairaha maheta hoka ehaihalikisareha, akomaniyatyakisareha, nikare atyo tyaonahitaha hamaoseralaha kakoa. 14Ohiro waiyehenaha hoka maisa iniyalahare hamaxahekoreneha kakoa waiyareha. Maisa maxaharexeha iniyalahare háomaneha. Maoseratyahitaha ininae tyakekohenerenae. Olo haomanaha aokahitere tahi kahare ahekotyahitaha. Hoka Enore ite iniyalahare mokahene. 15Hehanahitaha halakihenahere wenati waiyexe hiyeta. Beor ityani Balaão tyaohenere akere tyaonahitaha. Balaão atyo iniyalahare tyoma hoka ihiyeta kaoloxere tyaona aokowita. 16Hoka kawatyalisaka iniyalahare enómane hiyeta. Burro irae ekakoa haliti xako hoka hatyo iraiti xakaisasehare hatyaharene miyatya. 17Hatyo halitinae atyo toloko sekaka maonexahare akereta, kaiminiti kinatyawiniti hoholatitere akereta tyaonahitaha. Enore atyo toloko hatekoakore makakore memere mokita enomanaha. 18Kahare iraetaha, ahinityahitaha, aokowiharetyoahitaha. Hatyaharahitaha, haxahekolaha iniyalahare kaxawaiyityakitere kakoa maoseratyahitaha haiyanae komitehena iniyalahare halakijiterenae. 19Wenati waiyexe xakore hotikisa aokowiyahitaha hoka iniyalahare tyomahitere wakanehareha atyo. Hiyaiya, xoare xamani atyo jiyahaotya haliti hoka hatyo wakanehare atyo tyaonita. 20Hatyo hiyeta haiyanae Xekohaseti, exahe isekohaliti Niyasehare Jesus Cristo xema tyaohenerenai hoka emawenekoaretyakahoha nonitata kaiyakehenahitaha. Xakore hoka hatyo najikinita iniyalahare ehaikoakihenahitene hoka hatyo ximita tyaohititerenai atyoite hetatiye hawenaneha xahehare howitiharene axomokanikihenaha imiyanaose xowakehena hoka. 21Hiyaiya, waiye kaiserehare eneya atyo maisa Iraiti Waiyexe semahitaha hoka semaha najikinita atyo haikoahenahitaha hajikiniha hoka waiyexe wenati nonitata halakisahitaha waiyexe xaotyakisati kaxekakehenere enomanaha. Hetatiye xahehare nowaxirahare enawenaneha tyaona. 22Hatyo nikare tyaohenahere hiyeta exe iraiti nika aliterexe: “Kajolo xaneheta hajiratene anita, boloko katihalisakehetehenere xane tomololisoaheta olowihiti koni”.


text: 1I mwiin te bwai are E karaoia Iesu, ao E nako Ierutarem ibukin aia bootaki teuana ae e kakaawaki I-Iutaia. 2Iai i Ierutarem, i rarikin aia mataroa tiibu, te nei ae e aranaki n te taetae n Ebera bwa Beteteta ae iai taabo aika nimaua iai aika a rabunaki aoia ibukin te katantan. 3A wene n taabo aikai aoraki aika a bati; iai naba i buakoia aika a mataki ma aika a mwauku, ao aika a mate bwain rabwataia. 5Iai temanna i buakoia aoraki akekei ae ai tenibwi ma wanua ana ririki n aoraki. 6E nooria Iesu ni wene ikekei, ao E ataia bwa e a tia ni weneakina aorakina n te tai ae e rangi ni maan; ma ngaia are E taku nakoina, Ko kani kamaiuaki? 7E kaeka teuarei ao e taku, Teuaei, Akea ikai te aomata ae e na karuoai i nanon te nei ngkana e kakoburakeaki te ran; bwa ngkana N nangi roko iai, ao e ruo temanna n ri moau. 8E taku Iesu nakoina, Tei rake, tabeka nnem ni wene, ao nakonako. 9E kamaiuaki naba ngkekei te aomata arei; e tabeka nnena ni wene, ao e nakonako. Bon te taabati te bong arei. 10Ma ngaia are a taku I-Iutaia nakon teuare e kamaiuaki, Te taabati aei, ao e aki riai bwa ko na tabeka nnem ni wene. 11Ao e kaekaia ni kaangai, E tuangai Teuare e kamaiuai ni kaangai, Tabeka nnem ni wene ao nakonako. 12Ao a titirakinna ni kaangai, Antai te aomata ane e kaangai nakoim, Tabeka nnem ni wene, ao nakonako? 13Ma teuare e kamaiuaki e aki ataia bwa antai Teuare E kamaiua, bwa a bati aomata n te tabo arei, ao E a kamani buutaki nako Iesu mai buakoia. 14E aki rangi ni maan i mwiin arei, ao Iesu E noora teuarei n te umwantabu, ao E taku nakoina, Noria, ko a tia ni kamaiuaki, ma ngaia are ko na aki manga bure, bwa e kaawa n riki nakoim te bwai ae e buaakaka riki. 15E nako teuarei, ao e tuangiia I-Iutaia bwa ngaia Iesu are E kamaiua. 16Ma ngaia are a bwainikiriina Iesu I-Iutaia ibukina ngke E karaoa te mwakuri ni kamaiu n te taabati. 17E kaekaia Iesu ao E taku, E mwamwakuri nako naba Tamau, ao Ngai I riai naba ni mwakuri. 18Ana taeka Iesu aikai, e a kakorakoraa riki kani kamateana irouia I-Iutaia: bwa E aki ti urua tuan te taabati, ma E atonga te Atua bwa Tamana, ao n te aro aei E a karaoia iai bwa ti te bo Ngaia ma te Atua. 19E kaekaia Iesu ngkanne ao E taku nakoia, Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami, bwa akea te bwai ae E konaa ni karaoia te Nati i bon irouna, ma ti are E nooria bwa E karaoia te Tama; bwa bwaai ake E karaoi te Tama, ao E karaoi naba te Nati. 20Bwa E tangira te Nati te Tama, ao E kaoti ana mwakuri ni kabane nakoina, ao ane E na kaoti riki nakoina mwakuri aika a abwaabwaki riki bwa kam aonga ni miimii. 21Bwa aron te Tama ngkae E a manga kamaiuiia aika a mate, ao E angania te maiu, ao ai aron naba te Nati, E anga te maiu nakon ane E bon taku. 22Bwa akea ae e motika taekana te Tama, ma E angan te Nati te motiki-taeka ni kabane; 23bwa a aonga ni bane aomata nako ni karinea te Nati, n ai aroia ngkai a karinea te Tama. Ane aki karinea te Nati, ao e aki karinea naba te Tama are e kanakomaia. 24Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami, bwa ane e ongo au taeka ao e onimakina Teuare e kanakomaiai, ao e na reke irouna te maiu are e aki toki. E na aki motikaki taekana; e a tia ni kiitana te kawai are e na mate iai, ao e a toua te kawai are e na maiu iai. 25Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami bwa e a roko te tai, ma e a boni kaman roko, ae a na ongo iai bwanaan Natin te Atua maate; ao a na maiu akana a ongo. 26Bwa aron te Tama ngkai Ngaia oin te maiu, ao ai aron naba te Nati: bwa E a tia te Tama ni karaoia bwa oin te maiu, 27ao E a tia n anganna te mwaaka ni motiki-taeka ngkai Natin te Aomata Ngaia. 28Kam na aki miimii n aei: bwa ane e na roko te tai ae a na bane iai n ongo bwanaana aomata ake a tia ni mate, 29ao a na oti nako mani nneia ni mate: akana a tia ni karaoa ae e raoiroi nakon te maiu, ao akana a tia ni karaoa ae e buaakaka nakon te rekenikai. 30Akea te bwai ae I konaa ni karaoia n aron te mwaaka ae iai irou. I motiki-taeka n ai aron tuangau iroun Tamau, ao e eti au motiki-taeka ibukina bwa I aki ukoukora are oin nanou, ma I ukoukora nanon Tamau are e kanakomaiai. 31Ngkana I kaotioti i bon i bukiu, ao te bwai ae I taekinna e na aki butimwaaeaki bwa te bwai ni kakoaua. 32Ma iai Tamau ae e kaotioti naba i bukiu, ao I ataia bwa ana kaotioti e boni koaua. 33Kam kanakoia taani kareke-rongorongo nakon Ioane, ao ngaia e taekini baika a koaua i bukiu. 34Tiaki bwa aongkoa I kainnanoa aia kaotioti aomata i bukiu; ma I taekina ana kaotioti Ioane bwa kam aonga ni kamaiuaki. 35Ai aron te taura Ioane are e ura ao e oota nako urana, ao kam a tia ni kariaia bwa kam na kimwaareirei n ootana i nanon tabeua te bong. 36Ma iai te bwai ni kakoaua i bukiu ae moamoa riki nakon are e kaotiotia Ioane: boni baika I karaoi, aika a mwakuuri ake E anganai te Tama bwaN na karaoi; a riki bwa bwai ni kakoaua i bukiu, ao a kaotia bwa E kanakomaiai te Tama. 37Ao te Tama are e kanakomaiai boni Ngaia naba te Tia Kakoaua i bukiu. Kam tuai n ongo bwanaana ao n nooria bwa aekara tein rabwatana; 38ao kam rawa ni butimwaaea ana taeka, ibukina bwa kam aki onimakina Teuare E kanakomaia. 39Kam ukeuke n te Baibara bwa kam taku bwa e na reke maiai iroumi te maiu are e aki toki; ao boni ngaia are e kaotioti i bukiu; 40ma kam aki kan nako Iu bwa e kaawa n reke iroumi te maiu are e aki toki. 41I aki kakaaea te kamoamoaaki mai irouia aomata. 42Ma I ataingkami bwa akea tangiran te Atua i nanomi. 43I nako mai n aran Tamau, ao kam rawa ni kan reitaki ma Ngai; ma ngkana e roko temanna bon ibukina, ao kam kan reitaki ma ngaia. 44Kam na kangaa ni konaa n onimakinai ngkai kam butimwaaea te kamoamoaaki mai iroun temanna ma temanna, ao kam aki ukoukora te kamoamoaaki mai iroun Temanna are bon ti Ngaia te Atua? 45Tai taku n ami iango bwa N na kabuaakakaingkami nakon Tamau; boni Mote are e mena ami kaantaninga irouna ae e kabuaakakaingkami. 46Ngke arona bwa kam onimakina Mote, ao kam na bon onimakinai naba, bwa ngaia ae e korea taekau. 47Ma ngkana kam aki kakoauai baike e korei, ao kam na kangaa ni kakoauai au taeka?