text:
Ia faarue tatou i ta tatou mau hara atoa, te mea na‘ina‘i e te mea rahi, no te utu‘a o te ora mure ore a te Metua.
I te hoê taime, ua ui te Faaora i Ta’na na pĭpĭ i teie uiraa : « Eaha hoi ta te taata e ore e horoa ei hoo i to’na iho ora ? »1
E uiraa teie ta to’u metua tane i haapii ia’u ia feruri maite e rave rahi matahiti i teie nei. A paari ai au, ua horo‘a mai to’u na metua i te tahi ohipa i te fare ia’u e e aufau mai ratou i te tahi moni rii no taua ohipa ra. E faaohipa noa vau i tera moni iti, te tahi 50 rii toata i te hepetoma hoê no te haere i te teata. I tera ra tau, 25 toata te titeti no te tamarii 11 matahiti. E 25 ïa toata toe no te tahi monamona, e 5 toata hoê. Hoê hoho‘a e pae monamona ! Ua hope te au.
Mai te reira noa e ua 12 atura to’u matahiti. Tei roto vau i te reni tia‘iraa i te hoê avatea e ua ite atura vau e, 35 toata no te tamarii 12 matahiti, te auraa ra, e iti mai ïa ta’u mau monamona. No to’u ineine ore i teie pau, ua feruri au i roto ia’u, « Aita to oe hoho‘a i taui mai te hepetoma i ma‘iri ». Ti‘a’tura vau i mua i te vahi titeti no te ani i te titeti 25 toata. Aita te taata hoo i tau‘a a‘e e roaa mai nei atoa ta’u na monamona e pae, eiaha râ e toru.
Oaoa roa vau i to’u na-reira-raa, i muri a‘e, ua horo vau i te fare no te faati‘a i to’u metua tane i teie apî ta’u. A faati‘a noa ai au i ta’u aamu, ua vai mû noa oia. Ia oti a‘era ta’u parau, ua hi‘o mai oia ia’u e ua parau mai, « Tamaiti, e hoo anei oe i to oe ora no te hoê toata ? » Puta roa to’u aau 12 matahiti i teie mau parau. E haapiiraa teie aita roa i mo‘e ia’u.
Tau matahiti i muri mai, ua hitimahuta vau i te uiraa i taua uiraa ra a te hoê melo paruparu no te Autahu‘araa a Melehizedeka. E taata maitai, ua here i to’na utuafare. Aita râ oia i haere i te pureraa e rave rahi matahiti i teie nei. E tamaiti ta’na e ha‘uti ra i roto i te hoê pŭpŭ aito o te revareva noa, e haapiipii e e ha‘uti atoa ratou i te mahana sabati. Ua rê teie pŭpŭ e rave rahi tata‘uraa rahi. I to maua farereiraa, ua faahaamana‘o vau ia’na e, te mau nei oia i te autahu‘araa, e ua fafau oia e, mai te mea e faaohipa oia i te tăpŭraa e te fafauraa o to’na autahu‘araa, e farii oia i « te mau mea atoa [a to tatou] Metua ra » .”2 Ua ui atura vau ia’na, « E hoona anei te hoê tata‘uraa rahi o te fenua i te mau mea atoa a te Metua ? » Parau mărû mai nei, « Te taa ra vau i ta oe e parau nei », e haere au e farerei i te episekopo.
I teie mahana, ohie roa no tatou ia haru mai i te navenave o teie nei ao—noa’tu to tatou hinaaro maitai. Te tura‘i nei te ao ia tatou « no te [hi‘o] i te mea aore i tia ia ratou ia rave ».3 Aita i maoro a‘enei, ua ui mai te tahi taata, « e hape anei te hoê noa inuraa iti ? » Te ite ra anei outou i te huru uiraa a te enemi ? Ua ui Kaina, « O vai hoi te Atua e ite ai au ia’na ? »4 ei reira mo‘e atura to’na varua. Ia imi ana‘e tatou i te farii-noa-raa i te mau hara rii na‘ina‘i, ua upootia ïa Satane. No te hoê mohina û,5 te hoê papa‘iraa hape o te i‘oa,6 te hoê maa uteute,7 ua hoohia te tufaa matahiapo e te mau faufaa.
Ia feruri tatou i te toata e aore râ te tata‘uraa rahi o te fenua i aitauihia i to tatou oraraa, e nehenehe ta tatou e faatano noa iho i ta tatou mau ohipa, mai ia Kaina, e aore râ e imi i te auraro i te hinaaro o te Atua. Te uiraa te ti‘a ia tatou ia ui, e ere ïa e, e rave anei tatou i te ohipa e ti‘a e faatitiaifaro, no te mea te na reira noa nei ihoa tatou. E ui râ tatou e, e « oriorio » anei tatou e aore râ, e « faaoti » anei tatou i te piiraa o to tatou varua ia rave i te hinaaro o te Metua ?8
Ua here te Fatu i to tatou parau-ti‘a tera râ, te ani atoa mai nei Oia ia tatou i te tatarahapa e te auraro tamau. I roto i te Bibilia, te tai‘o nei tatou e, e taata apî tei tuturi i mua i te Faaora, e taata haapa‘o e te mea tao‘a atoa ra, ua ani mai oia e, eaha atu â ïa ta’na e ti‘a ia rave no te farii i te ora mure ore. Ua haere ê atura râ ma te oto i to te Faaora na ôraa e, « Te toe ra te hoê mea ia oe : a hoo atu i ta oe ra ».9
Teie nei râ, e taata tao‘a atoa e te mea haapa‘o ore, te arii raatira o te ati Lamana, te metua tane o Lamoni, tei ui i taua iho uiraa ra no ni‘a i te ora mure ore, ua na ô oia : « E nahea’tu hoi au ia fanau-faahou-hia vau i te Atua, e ia mahiti-tumu-ê-hia teie nei varua ino i roto i to’u nei aau, ia roaa to’na ra Varua [?]… e faarue atu vau i to’u nei basileia, ia roaa ïa ia’u teie oaoa rahi ra ».10
Te haamana‘o ra anei outou i te pahonoraa a te Fatu tei tae mai i te arii na roto ia Aarona ? « Ia tatarahapa i ta oe mau hara, e ia pio i raro i mua i te Atua, e ia pii atu i to’na ra i‘oa i te faaroo, ma te mana‘o e, e roaa ïa, ei reira oe e roaa’i te tiai ta oe i hinaaro nei ».11
I to te arii haro‘aro‘araa i te tusia e titauhia, ua faahaehaa oia ia’na e ua tipăpă atura ma te pure e, « E te Atua… e haapae atu vau i ta’u atoa ra hara ia ite au ia oe na ».12
Teie te aitauiraa ta te Faaora e ani ra ia tatou : ia faarue tatou i ta tatou mau hara atoa, te mea na‘ina‘i e te mea rahi, no te utu‘a o te ora mure ore a te Metua. E ti‘a ia tatou ia haapae i te mau faatano-noa-raa, te mau pari-haere-raa, te mau taoti‘araa mana‘o, te mau otoheraa, te mau faataimeraa, te mau faaetaraa, te te‘ote‘o, te mau mana‘o haavâ e te raveraa i te mau mea ia au i to tatou iho hinaaro. Titauhia tatou ia faataa ê ia tatou i te mau ohipa atoa o te ao e ia rave i te hoho‘a o te Atua i ootihia i ni‘a i to tatou mata.13
Te mau taea‘e e te mau tuahine, a haamana‘o e, ua hau atu â teie titauraa i te rave-ore-raa i te mau ohipa ino. No te enemi e ta‘iri ra, e mea ti‘a roa ia tatou ia ohipa e ia ore e parahi i roto i te « vai-mana‘o-ore-raa ».14 Te raveraa i te hoho‘a o te Atua i ni‘a ia tatou, te auraa ra, e tavini i te tahi e te tahi. Te vai nei te mau hara raveraa i te ino e te mau hara rave-ore-raa i te maitai, titauhia ia tatou ia ti‘a na ni‘a’tu i teie na mea toopiti.
I to’u taviniraa ei peresideni misioni i Afirita, ua haapiihia mai au i teie parau mau rahi mure ore. Te haere ra vau i te hoê apooraa e, ua ite atura vau i te hoê tamaiti apî o’na ana‘e, te tutuô ra i te pae puromu. Ua parau mai te hoê reo i roto ia’u, « tape‘a, tauturu i teie tamaiti ». I te taeraa mai teie reo, oioi atoa mai, te hoê afa setoni noa paha, ua taoti‘a vau i to’u mana‘o : « Eiaha e tape‘a. E taere oe. Na oe e peresideni e eita e nehenehe e tae na muri mai ».
I to’u tapaeraa i te fare pureraaa, ua faaroo faahou vau i taua reo ra i te na-ô-raa e : « A haere e tauturu i tera tamaiti ». Ua horo‘a atura vau i te taviri o te pereoo i te hoê melo o te Ekalesia, o Afasi, ma te ani ia’na ia haere e tii i tera tamaiti. E 20 minuti i ma‘iri mai, te tape‘a mai nei i to’u tapono. Tei rapae te tamaiti.
E 10 matahiti to’na. Ite mai nei matou e, ua pohe to’na metua tane e tei te fare tape‘araa to’na metua vahine. Te ora ra oia i ô i te mau utuafare apaapa (bidonville) i Accra, te vai ra te tahi taata tia‘i, na’na e horo‘a i te maa e te vahi taotoraa. E no te fana‘o i te reira, e hoo oia i te i‘a tara‘i na ni‘a i te puromu. I te otiraa râ ta’na mahana hooraa, patia a‘enei i te rima i roto i te pute, ua apoo. Mo‘e pauroa te apî. Taa oioi atura maua Afasi e, ia ho‘i o’na aita e moni, e parihia oia e taata haavare, e taparahihia paha e e tiahihia i ni‘a i te puromu. Tera ïa to’na ri‘ari‘a rahi i to’u iteraa ia’na i te taime matamua. Ua tamărû maua i to’na măta‘u, horo‘a’tura i te tahi moni e faaho‘i atura ia’na i te fare o te taata tia‘i.
I to’u ho‘iraa i te fare i tera ra pô, e piti parau mau tei puta mai ia’u. A tahi, ua ite roa vau e, ua aroha te Atua ia tatou tata‘itahi e eita oia e faarue ia tatou ; te piti, ua ite au e mea ti‘a ia tatou ia faaroo i te reo o te Varua i roto ia tatou e ia haere « oioi atu »15 i te vahi o ta’na e afa‘i ia tatou, ma te haafifi ore i to tatou taiâ e aore râ i te mau taupupuraa atoa.
I te hoê mahana, ua ui te mau pĭpĭ i te Faaora, o vai te rahi roa a‘e i roto i te basileia o te ra‘i. Ua pahono oia ia ratou e, ia faafariu ratou, e ia faahaehaa e ia auraro mai te mau tamarii rii ra. Parau faahou atura e, « I haere mai hoi te Tamaiti a te taata e imi e faaora i tei moe ra ».16 Na teie pereoda e faataa i ta tatou misioni. Titauhia ia tatou ia haere e faaora—i tei mo‘e, tei na muri mai e te mea iti a‘e. Aita e nava‘i ia haapae i te ino ; e ti‘a ia tatou « ia faaoromai i to’na satauro »17—e « ia rave rahi na roto i to ratou iho hinaaro »,”18 te tautururaa ia vetahi ê ia faafariuhia. Ma te aroha e te here ua haapii mai tatou i te tamaiti tei haere i te fenua roa,19 ia pahono i te ta‘i o te mau otare, i te taparuraa o ratou i roto i te poiri e te haamouraa,20 e te mau piiraa mauiui o te utuafare i roto i te ati. « Aita e faufaa na Satane ia riro mai ia Kaina ra e aore râ mai ia Iuda te huru… », te parau ïa a Elder Neal A. Maxwell. « Hinaaro noa oia i te mau tane aravihi… ia hi‘o ia ratou iho ei tino piri pae ore »21
I muri iho, i te hoê amuiraa tĭtĭ i tupu iho nei, ua tapiri mai te hoê feia apî tamaroa ia’u e ua ui mai, « ua here anei te Atua ia’u ? ». Ia faaite papû noa to tatou oraraa tavini e e ore roa te hoê taata e mo‘ehia i te Atua.
I te uiraa ra, « e eaha ta te taata nei e ore e horo‘a ei hoo i to’na iho ora ? » E titau Satane ia hoo tatou i to tatou oraraa no te tahi monamona e te tahi tata‘uraa aito no teie nei ao. Teie ra, te pii nei te Faaora, ma te tao‘a ore no te aitaui i ta tatou mau hara, ia rave i To’na hoho‘a i ni‘a ia tatou e ia hopoi atoa i te reira i te aau o te feia na piha‘i iho ia tatou. Ei reira, e farii i te mau mea atoa a te Atua, tei parauhia mai e, ua hau i te mau tao‘a atoa o teie ao.22 Ua mana‘o a‘enei outou i te reira ?
Aita i maoro a‘enei, te tere ra vau i Nicaragua e ua haru to’u mata i te hoê papa‘iraa i roto i te fare ha‘iha‘i o te utuafare ta matou e hahaere ra. Te parau ra te reira, « O to’u iteraa papû ta’u tao‘a rahi roa a‘e ». Mai te reira atoa no’u nei. O to’u iteraa papû te tao‘a rahi o to’u varua, e ma te parau-ti‘a atoa o to’u aau, te vaiiho nei au i to’u iteraa papû e, o teie te Ekalesia, te Ekalesia mau a te Atua, o te Faaora te upoo e te faatere nei Oia na roto i Ta’na peropheta ma‘itihia. Na roto i te i‘oa o Iesu Mesia, amene.
Show References
-
1. Mataio 16:26.
-
-
3. Iakoba 4:14.
-
4. Mose 5:16.
-
5. Ua riro te hoê mohina û e to te reira hinu (te paa û) ei manianiaraa i rotopu i te vahine a Thomas B. Marsh e te tuahine Harris, tei faaau na mua a‘e e tahoê i ta raua û no te hamani i te pata paari. I to te tuahine Harris iteraa e, aita te tuahine Marsh i vaiiho i te hinu o te û, e ua tape‘a na’na, ua amuamu atoa mai te tuahine Harris, e ua maniania na tuahine. Ua afa‘i Thomas Marsh i te ohipa i mua i te episekopo, tei farii i te parau a te tuahine Harris. Mai te episekopo, i te apooraa teitei e i te Peresideniraa Matamua, ua farii pauroa ratou e, ua hape te tuahine Marsh. Ua ŏhia te hoê apoo i rotopu ia Thomas Marsh e te mau taea‘e. Aita i maoro roa i muri iho, ua parau Thomas Marsh i mua i te tahi taata faatere no Missouri e, te orure hau ra te mau Momoni. (Hi‘o George A. Smith, « Discourse », Deseret News, 16 no eperera 1856, 1856, 44.)
-
6. I to te peropheta Iosepha Semita horo‘araa i te piiraa ia Simonds Ryder no te taviniraa ei misionare, ua ite Ryder i te hoê hape i roto i te papa‘iraa o to’na i‘oa, ua papa‘ihia « Rider » i roto i te heheuraa. Inoino a‘era e taiva e rave atoa’tura oia i te ohipa ino i ni‘a i te peropheta ma te târaa ia’na i te huruhuru mo‘a. Aita o Ryder i ite e, e parau vaha noa Iosepha Semita i te mau heheuraa e te papa‘i parau e papa‘i. (Hi‘o Milton V. Backman Jr., The Heavens Resound: A History of the Latter-day Saints in Ohio, 1830–1838 [1983], 93–94; Donald Q. Cannon and Lyndon W. Cook, eds., Far West Record: Minutes of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, 1830–1844 [1983], 286.)
-
7. I roto i te Genese 25, te haapii mai nei tatou e ua hoo o Esau i to’na tufaa matahiapo ia Iakoba no « te pane e te pipi tunu » (te irava 34).
-
-
9. Hi‘o Mareko 10:21–22.
-
10. Alama 22:15.
-
11. Alama 22:16.
-
12. Alama 22:18.
-
13. Hi‘o Alama 5:14–19.
-
14. Alama 60:7.
-
15. Mareko 1:18.
-
16. Mataio 18:11.
-
17. Iakoba 1:8.
-
-
19. Hi‘o Luka 15:11–32.
-
20. Hi‘o Iosepha Semita—Aamu 1:15–16.
-
21. Neal A. Maxwell, Deposition of a Disciple (1976), 88
-


c: text/html

text:
For Saturday, August 25, 2012
POSTED: 01:30 a.m. HST, Aug 25, 2012
Synopsis: Is it going to come down to rail transit for the mayoral race?
———
Welina e nā makamaka heluhelu o Kauakūkalahale. Ua hala iho nei ka lā koho wae mua i kēlā mau pule i ka'a hope aku nei. A i ka hopena o ia lā, ua hau'oli ka na'au o kekahi po'e manakoho, a kaumaha ihola paha ka na'au o kekahi. A 'o kekahi po'e kānaka, ua pū'iwa loa paha ka no'ono'o i ka nui loa o ka pāloka o kekahi mau moho. 'Akahi nō a waiho aku nei kekahi i ho'opi'i i mua o ka 'Aha Ho'okolokolo Ki'eki'e o Hawai'i, e kuhikuhi ana i ka 'a'e 'ana aku o kekahi i nā kānāwai paipai kālai'āina. 'O ia ho'i, ua kau aku nei nā hō'ailona a kekahi moho Luna 'Aha Kūkā o Honolulu ma kahi kokoke i kahi koho pāloka. A 'o ia moho ka mea nāna ia mau hō'ailona, 'o ia kai lanakila. Ua kū paha ka hewa iā ia, 'a'ole paha. Koe aku ia. Na ka luna kānāwai ia e ho'oholo.
'Eā, ua pa'a ihola nā moho o ka lā koho ma Nowemapa. A e hiki koke mai ana ia lā.
'O kekahi alualu 'ana e nūnēnūnē 'ia nei, 'o ia nā moho e alualu ana i ke kūlana meia. E kū ha'aheo ana 'o Peni Kaeakano lāua 'o Kiliki Kakawela, he mau Kemokalaka lāua 'elua.
Pehea lā e koho ai ka Lepupalika? 'A'ohe moho o ia 'ao'ao. A pehea lā ho'i e koho ai ke Kemokalaka? He 'elua moho o ia 'ao'ao. A 'o ka 'ao'ao Kū'oko'a, aloha nō, 'a'ohe ona moho, ua pau ihola paha ua moho lā ma muli o ke komo 'ana aku o Kaeakano i ke alualu 'ana. A he aha kona kumu e alualu nei i ia ke kūlana meia? Aia nō ke kumu e kau a'ela i luna, 'o ke ka'a uila kau i ka lewa. Inā 'a'ole i hāpai 'ia ua ka'a uila kupanaha lā, inā 'a'ole 'o Kaeakano i komo aku, a 'o ia mau nō ke alualu 'ana o ka moho Kū'oko'a.
I kēia manawa, he 'elua moho Kemokalaka, 'o kekahi, he makemake nō i ke ka'a uila kau i ka lewa, a 'o kekahi, he kū'ē i ke kūkulu 'ana a'e i ua ka'a lā. Pehea, inā he makemake kou iā Kaeakano, akā, he nui ka makemake i ke ka'a uila kau i ka lewa? A pēia pū no Kakawela. Inā he makemake kekahi iā ia, akā, 'a'ole na'e kāko'o i ua ka'a uila lā, he aha ka mea e hana ai?
Mai nānā iki i ia nīnau ma ke koho 'ana i ka moho kūpono nāna e kū i ka moku. Ke kū ia moho kūpono i ka moku, e noke aku i kāu hana kāko'o a kū'ē paha. 'Eā, inā 'o Kakawela ke kū i ka moku, “e alu ka pule i Hakalau.” 'O ia ho'i, e alu like ka nui lehulehu e kū'ē ana i ke ka'a uila ma kahi ho'okahi me ke kū'ē 'ana, 'a'ole e hiki ana iā ia ke hō'alo. 'O ia 'ōlelo kahiko, no loko mai ia o kekahi mo'olelo no kekahi kahuna ikaika loa i hana 'ino i nā kānaka a pau. Ua ho'ā'o akula kekahi po'e kāhuna e ho'iho'i aku i kāna pule 'ana, 'a'ole na'e i hiki. A hiki maila kekahi kahuna, a a'o maila i nā kāhuna, e alu like lākou ma ka pule 'ana i pau ua kahuna kolohe lā. A 'o ia ihola ka mea i pau ai 'o ia i ka make.
Ua ho'omaka aku nei ka hana. Ua pau ka pou mua i ke kūkulu 'ia. A wahi a ka Meia Kalalaio, e ho'omau ana 'o ia i ke kūkulu 'ana a pau kona wā e kū ana i ka moku. 'Eā, 'a'ohe pilikia o ia, 'o ka mea nui, 'a'ole e poina ka 'ōlelo mai kahiko mai, 'o ia ho'i, “E alu ka pule i Hakalau.”
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1:1 ¶ Ko te mea o te timatanga, ko ta matou i rongo ai, ko ta o matou kanohi i kite ai, ko ta matou i titiro atu ai, ko ta o matou ringaringa i whawha atu ai, ko nga mea o te Kupu o te ora;
1:2 I whakakitea mai hoki te ora, a kite ana matou, na ka whakaatu nei, ka kauwhau nei ki a koutou i te ora tonu, i tera i te Matua i mua, a kua whakakitea mai nei ki a matou;
1:3 Ko ta matou ra i kite ai, i rongo ai, e kauwhautia atu nei e matou ki a koutou, kia whakahoatia ai koutou ki a matou: na, ko to tatou whakahoanga kei te Matua, kei tana Tama hoki, kei a Ihu Karaiti.
1:4 Na ka tuhituhia atu nei enei mea e matou ki a koutou, kia tino nui ai to koutou hari.
1:5 ¶ Ko te korero ano tenei i rongo ai matou ki a ia, a ka korerotia atu nei e matou ki a koutou, na, he marama te Atua, kahore rawa hoki he pouri i a ia.
1:6 Ki te mea tatou e whakahoa ana tatou ki a ia, me te haere ano tatou i te pouri, e korero teka ana tatou, ehara hoki i te pono ta tatou e mahi nei;
1:7 Ki te haere ia tatou i te marama, me ia hoki e noho nei i te marama, na ka whakahoa tatou tetahi ki tetahi, e horoia ana ano o tatou hara katoa e nga toto o tana Tama, o Ihu Karaiti.
1:8 ¶ Ki te mea tatou kahore o tatou hara, e whakapohehe ana tatou i a tatou ano, a kahore te pono i roto i a tatou.
1:9 Ki te whaki tatou i o tatou hara, e pono ana ia, e tika ana, a ka murua e ia o tatou hara, ka horoia atu hoki o tatou he katoa.
1:10 Ki te mea tatou kahore tatou i hara, ka meinga ia he kaikorero teka, kahore hoki tana kupu i roto i a tatou.
2:1 ¶ E aku tamariki nonohi, ka tuhituhi atu nei ahau i enei mea ki a koutou, kia kaua ai koutou e hara. A ki te hara tetahi, he kaikorero mo tatou kei te Matua, ko Ihu Karaiti, ko te tika:
2:2 Ko ia ano te whakamarie mo o tatou hara: ehara i te mea mo o tatou anake, engari mo o te ao katoa.
2:3 ¶ Ma konei hoki tatou ka matau ai kua matau tatou ki a ia, ki te puritia e tatou ana ture.
2:4 Ki te mea tetahi, Kua matau ahau ki a ia, a kahore e pupuri i ana ture, he tangata teka ia, kahore hoki te pono i roto i a ia.
2:5 Ko te tangata e pupuri ana i tana kupu, kua tino rite pu i a ia te aroha o te Atua: ma konei tatou ka matau ai kei roto tatou i a ia:
2:6 Ko te tangata e mea ana e noho ana ia i roto i a ia, ko te tikanga tenei mana, kia rite tana haere ki ta tera.
2:7 ¶ E oku teina, ehara i te ture hou taku e tuhituhi atu nei ki a koutou, engari he ture tawhito, ko tera i a koutou o te timatanga iho ra ano: ko te ture tawhito ko te kupu kua rongo ra koutou.
2:8 Na, he ture hou taku e tuhituhi atu nei, he mea pono i a ia, i a koutou hoki, e mahea atu ana hoki te pouri, a kua whiti ke mai te marama pono.
2:9 Ko te tangata e mea ana kei te marama ia, a e mauahara ana ki tona teina, kei roto ia i te pouri a tae noa mai nei.
2:10 Ko te tangata e aroha ana ki tona teina, e noho ana ia i roto i te marama, kahore hoki he tutukitanga waewae i roto i a ia.
2:11 Ko te tangata ia e mauahara ana ki tona teina, kei te pouri ia, e haere ana ia i roto i te pouri, kahore hoki ona matauranga e haere ana ia ki hea, no te mea kua matapotia ona kanohi e te pouri.
2:12 ¶ Ka tuhituhi atu nei ahau ki a koutou, e nga tamariki nonohi, no te mea kua murua o koutou hara, he whakaaro hoki ki tona ingoa.
2:13 Ka tuhituhi atu nei ahau ki a koutou, e nga matua, no te mea kua matau koutou ki a ia, ara ki to te timatanga. Ka tuhituhi atu ahau ki a koutou, e nga taitamariki, no te mea kua hinga i a koutou te wairua kino. Ka tuhituhi atu ahau ki a koutou, e nga tamariki nohinohi, no te mea kua matau koutou ki te Matua.
2:14 I tuhituhi atu ai ahau ki a koutou, e nga matua, no te mea kua matau koutou ki a ia, ara ki to te timatanga. I tuhituhi atu ai ahau ki a koutou, e nga taitamariki, no te mea he kaha koutou, e mau ana hoki te kupu a te Atua i roto i a koutou, a k ua hinga i a koutou te wairua kino.
2:15 Kaua e aroha ki te ao, kaua ano hoki ki nga mea o te ao. Ki te aroha tetahi ki te ao, kahore te aroha o te Matua i roto i a ia.
2:16 Ko nga mea katoa hoki i te ao, te hiahia o te kikokiko, te hiahia o nga kanohi, me te whakapehapeha ki o te ao mea, ehara i te Matua, engari no te ao.
2:17 E pahemo atu ana hoki te ao, me tona hiahia: tena ko te tangata e mea ana i ta te Atua e pai ai, e noho tonu ana ia a ake ake.
2:18 ¶ E nga tamariki nonohi, ko te haora whakamutunga tenei: ka rite hoki ki ta koutou i rongo ai, e haere mai ana te anatikaraiti; na, kua tokomaha nei nga anatikaraiti; ma konei tatou ka matau ai ko te haora whakamutunga tenei.
2:19 I haere atu ratou i roto i a tatou, ehara ia i te mea no tatou ratou; mehemea hoki no tatou ratou, kua noho tonu ki a tatou: otiia kua haere atu ratou kia whakakitea ai ehara ratou katoa i a tatou.
2:20 ¶ Na he whakawahinga ano to koutou na te Mea Tapu; e matau ana ano hoki koutou ki nga mea katoa.
2:21 Ehara i te mea i tuhituhi atu ai ahau ki a koutou no te mea kahore koutou e matau ki te pono, engari no te mea e matau ana koutou, no te mea hoki kahore he teka i puta ake i te pono.
2:22 Ko wai koia te tangata teka? he teka ianei ko te tangata e mea ana, Ehara a Ihu i te Karaiti? Ko te anatikaraiti tenei, ko te tangata e whakakahore ana ki te Matua, ki te Tama.
2:23 Ko nga tangata katoa e whakakahore ana ki te Tama, kahore te Matua i a ratou: ko te tangata e whakaae ana ki te Tama, kei a ia ano hoki te Matua.
2:24 Na, kia mau ki roto ki a koutou ta koutou i rongo ai no te timatanga ra ano. Ki te mea ka mau i roto i a koutou ta koutou i rongo ai no te timatanga ra ano, e mau ano koutou i roto i te Tama, i roto ano hoki i te Matua.
2:25 Ko te mea ano hoki tenei i whakaaria mai nei e ia ki a tatou, ko te ora tonu.
2:26 I tuhituhia atu e ahau enei mea ki a koutou, mo te hunga e mea ana ki te whakapohehe i a koutou.
2:27 Otiia e mau ana ano i roto i a koutou tana whakawahinga kua riro na i a koutou: kahore hoki o koutou mea e whakaakona ai koutou e tetahi: ko tana whakawahinga ia e whakaako na i a koutou ki nga mea katoa, he pono tonu, kahore hoki he teka, kia r ite ra ki tana i whakaako ai i a koutou to koutou mau ki roto ki a ia.
2:28 ¶ Na inaianei, e nga tamariki nohinohi, kia mau ki roto ki a ia; kia whai maiatanga ai tatou ina puta mai ia, kei whakama hoki ki a ia ina tae mai ia.
2:29 Ki te matau koutou he tika ia, ka matau koutou he mea whanau nana nga tangata katoa e mea ana i te tika.
3:1 ¶ Kia kite koutou i te tikanga o te aroha i homai nei e te Matua ki a tatou, ara kia huaina tatou he tamariki na te Atua! he pera hoki tatou, koia te ao te matau ai ki a tatou, kahore hoki i matau ki a ia.
3:2 E nga hoa aroha, he tamariki tatou na te Atua inaianei; a kahore ano i kitea noatia he aha ranei tatou a mua: ia, ka rite tatou ki a ia; ka kite hoki tatou i a ia, i tona ahua ake ano.
3:3 Na ki te mea kei tetahi tenei tumanako ki a ia, ka tahia atu e ia ona he, kia rite ai ki a ia kahore nei he he.
3:4 ¶ Ko te tangata e mea ana i te hara, he takahi tana i te ture: he takahi hoki te hara i te ture.
3:5 E matau ana ano koutou i whakakitea mai ia hei waha atu i o tatou hara; kahore ano hoki he hara i roto i a ia.
3:6 Ko te tangata e mau ana i roto i a ia e kore e hara: ko te tangata e hara ana, kahore i kite i a ia, kahore ano i matau ki a ia.
3:7 E aku tamariki nonohi, kei whakapohehetia koutou e etahi: ko te tangata e mea ana i te tika, he tika ano ia, pera hoki me tera e tika ana.
3:8 Ko te tangata e mea ana i te hara, no te rewera ia; he hara hoki to te rewera no te timatanga ra ano. Mo konei te Tama a te Atua i whakakitea mai ai, kia whakakahoretia ai e ia nga mahi a te rewera.
3:9 Ko te tangata kua whanau i te Atua e kore e mea i te hara; no te mea e mau ana tana purapura i roto i a ia; e kore hoki e ahei i a ia te hara, no te mea kua whanau ia i te Atua.
3:10 Ma konei ka kitea ai nga tamariki a te Atua me nga tamariki a te rewera: ko te tangata e kore e mahi i te tika, ehara ia i te Atua, me ia ano hoki e kore e aroha ki tona teina.
3:11 ¶ Ko te korero hoki tenei i rongo ai koutou no te timatanga, kia aroha tatou tetahi ki tetahi.
3:12 Kaua ra e pera me Kaina; no te wairua kino nei ia, a kohurutia ana e ia tona teina. Na te aha hoki ia i kohuru ai i a ia? No te mea he kino ana mahi, ko a tona teina ia he tika.
3:13 Kaua e miharo, e oku teina, ki te kino te ao ki a koutou.
3:14 ¶ E matau ana tatou kua whiti tatou i te mate ki te ora, no te mea e aroha ana tatou ki nga teina. Ko te tangata kahore e aroha ki te teina, e noho ana ia i roto i te mate.
3:15 Ko te tangata e mauahara ana ki tona teina, he kaipatu tangata ia: ka matau hoki koutou, ko te kaipatu tangata kahore he ora tonu e mau ana i roto i a ia.
3:16 Na konei tatou i matau ai ki te aroha, i tuku atu hoki ia i a ia kia mate mo tatou: he tika ano kia tukua tatou e tatou ano ki te mate mo nga teina.
3:17 Ko te tangata ia ia ia nei nga oranga o tenei ao, a ka kite e matea ana tetahi mea e tona teina, na ka tutakina iho e ia tona ngakau aroha ki a ia, e mau pehea ana te aroha o te Atua i roto i a ia?
3:18 E aku tamariki nonohi, kaua e waiho ma te kupu, ma te arero te aroha; engari ma te mahi, ma te pono.
3:19 Ma konei hoki tatou ka matau ai no te pono tatou, ka whakau ai hoki i o tatou ngakau i tona aroaro.
3:20 ¶ Ki te mea ka whakahe mai o tatou ngakau i a tatou, nui atu te Atua i o tatou ngakau; e matau ana ano ia ki nga mea katoa.
3:21 E nga hoa aroha, ki te kore o tatou ngakau e whakahe i a tatou, ka maia tatou ki te Atua;
3:22 A, ko te mea e inoia ana e tatou, ka homai e ia ki a tatou, no te mea e pupuri ana tatou i ana ture, e mea ana hoki i nga mea e ahuareka ana ki tana titiro.
3:23 ¶ Ko tana ture ano tenei, kia whakapono tatou ki te ingoa o tana Tama, o Ihu Karaiti, kia aroha ano tetahi ki tetahi, kia rite ano ki te ture i homai e ia ki a tatou.
3:24 Na, ko te tangata e pupuri ana i ana ture, e mau ana i roto i a ia me ia ano i roto i a ia. na konei ano tatou i matau ai e mau ana ia i roto i a tatou, na te Wairua kua homai nei e ia ki a tatou.
4:1 ¶ E nga hoa aroha, kaua e whakapono atu ki nga wairua katoa, engari me whakamatau nga wairua no te Atua ranei; he tokomaha hoki nga poropiti teka kua haere mai ki te ao.
4:2 Ma konei koutou ka matau ai ki te Wairua o te Atua: ko nga wairua katoa e whakaae ana i haere mai a Ihu Karaiti i te kikokiko, no te Atua era:
4:3 Ko nga wairua katoa hoki kahore e whakaae i haere mai a Ihu Karaiti i te kikokiko, ehara i te mea no te Atua: ko to te anatikaraiti wairua ano tenei, i rongo nei koutou e haere mai ana; a tenei ano kei te ao nei inaianei.
4:4 ¶ No te Atua koutou, e aku tamariki nonohi, kua kaha ano koutou i a ratou: no te mea nui atu tenei i roto i a koutou, i tera i roto i te ao.
4:5 No te ao ratou: na reira no te ao nei ano a ratou korero, a e whakarongo ana te ao ki a ratou.
4:6 No te Atua tatou: ko te tangata e matau ana ki te Atua, e whakarongo ana ia ki a tatou; ko te tangata ehara nei i ta te Atua, e kore ia e whakarongo ki a tatou. Ma konei tatou ka matau ai ki te wairua o te pono, ki te wairua o te he.
4:7 ¶ E nga hoa aroha, kia aroha tatou tetahi ki tetahi: no te Atua hoki te aroha; ko te hunga katoa hoki e aroha ana, kua whanau i te Atua, e matau ana hoki ki te Atua.
4:8 Ko te tangata kahore e aroha, kahore ia e matau ki te Atua; he aroha hoki te Atua.
4:9 Na konei i kitea mai ai te aroha o te Atua ki a tatou, na te mea kua tonoa mai e te Atua tana Tama kotahi ki te ao, kia ora ai tatou i a ia.
4:10 Ko te aroha tenei, ehara i te mea ko tatou kua aroha ki te Atua, engari ko ia kua aroha ki a tatou, a tonoa mai ana e ia tana Tama hei whakamarie mo o tatou hara.
4:11 E nga hoa aroha, ki te mea i penei te aroha o te Atua ki a tatou, he tika ano hoki kia aroha tatou tetahi ki tetahi.
4:12 Kahore he wa i kite ai tetahi i te Atua. Ki te aroha tatou tetahi ki tetahi, e noho ana te Atua i roto i a tatou, kua rite pu ano tona aroha i roto i a tatou.
4:13 Na konei tatou i matau ai e noho ana tatou i roto i a ia, me ia i roto i a tatou, na te mea kua homai e ia ta tona Wairua ki a tatou.
4:14 ¶ Kua kite ano matou, ka whakaatu nei ano hoki, i tonoa mai te Tama e te Matua hei Kaiwhakaora mo te ao.
4:15 Ko te tangata e whakaae ana ko Ihu te Tama a te Atua, e noho ana te Atua i roto i a ia, me ia ano hoki i roto i te Atua.
4:16 Kua matau nei ano hoki tatou, kua whakapono ki te aroha o te Atua ki a tatou. He aroha te Atua, ko te tangata hoki e noho ana i runga i te aroha e noho ana i roto i te Atua, me te Atua ano hoki i roto i a ia.
4:17 ¶ Na konei te aroha i roto i a tatou i rite pu ai, a ka whai maiatanga ano tatou a te ra whakawa: na te mea e rite ana ki a ia tatou e noho nei i tenei ao.
4:18 Kahore he mataku i roto i te aroha: engari ka maka te mataku ki waho e te aroha ina tino rite; no te mea he mamae to te mataku. Ko te tangata hoki e mataku ana, kahore ia i tino rite i roto i te aroha.
4:19 E aroha ana tatou ki a ia, no te mea ko ia kua matua aroha ki a tatou.
4:20 Ki te mea tetahi, E aroha ana ahau ki te Atua, a e mauahara ana ki tona teina, he tangata teka ia: ko te tangata hoki kahore e aroha ki tona teina i kitea nei e ia, me pehea ka aroha ai ia ki te Atua kahore nei i kitea e ia?
4:21 Kei a tatou ano hoki tenei ture, he mea nana, Ko te tangata e aroha ana ki te Atua, kia aroha hoki ki tona teina.
5:1 ¶ Ko nga tangata katoa e whakapono ana ko Ihu te Karaiti, kua whanau i te Atua: ko nga tangata katoa ano hoki e aroha ana ki te papa, e aroha ana ano ki tana whanau.
5:2 Ma konei tatou ka matau ai e aroha ana tatou ki nga tamariki a te Atua, ma te mea ka aroha tatou ki te Atua, ka pupuri ano i ana ture.
5:3 Ko te aroha hoki tenei ki te Atua, kia pupuri tatou i ana ture: ehara hoki ana ture i te mea taimaha.
5:4 Ko nga mea katoa hoki kua whanau i te Atua e kaha ana i te ao: ko te wikitoria hoki tenei e taea ai te ao, ko to tatou whakapono.
5:5 Ko wai i kaha i te ao? ehara ianei i te tangata e whakapono ana ko Ihu te Tama a te Atua?
5:6 ¶ Ko ia tenei i haere mai nei i runga i te wai, i te toto, ko Ihu Karaiti; ehara i te mea i runga i te wai anake, engari i runga i te wai, i te toto. Ko te Wairua hoki te kaiwhakaatu, he pono hoki te Wairua.
5:7 Tokotoru hoki nga kaiwhakaatu i te rangi, ko te Matua, ko te Kupu, ko te Wairua Tapu: kotahi ano enei tokotoru.
5:8 Tokotoru hoki nga kaiwhakaatu, i te whenua, ko te Wairua, ko te wai, ko te toto: kotahi ano to ratou tokotoru.
5:9 Ki te whakaae atu tatou ki ta nga tangata whakaatu, he nui ke ta te Atua whakaatu: ko ta te Atua whakaatu hoki tenei, kua whakaaturia nei e ia mo tana Tama.
5:10 ¶ Ko te tangata e whakapono ana ki te Tama a te Atua, kei roto i a ia te whakaatu: ko te tangata kahore e whakapono ki te Atua, he whakateka tana ki a ia; no te mea kahore ia i whakapono ki te whakaatu i whakaaturia mai nei e te Atua mo tana Tama.
5:11 Ko te whakaatu hoki tenei, ara kua homai e te Atua ki a tatou te ora tonu; kei roto ano i tana Tama tenei ora.
5:12 Ko te tangata kei a ia te Tama, kei a ia ano te ora; ko te tangata kahore nei i a ia te Tama a te Atua, kahore i a ia te ora.
5:13 I tuhituhia atu ai e ahau enei mea ki a koutou, kia matau ai koutou kei a koutou te ora tonu, ara ki a koutou e whakapono nei ki te ingoa o te Tama a te Atua.
5:14 ¶ Ko to tatou maia ano tenei ki a ia, na ki te inoia e tatou tetahi mea i a ia, tana i pai ai, ka whakarongo mai ia ki a tatou:
5:15 Ki te mea hoki ka matau tatou e whakarongo ana ia ki ta tatou e inoi ai, ka matau tatou kei a tatou nga mea i inoia e tatou i a ia.
5:16 Ki te mea ka kite tetahi i tona teina e hara ana, haunga te hara e mate ai ia, me inoi ia, a e homai he ora ki a ia mo te hunga ehara nei to ratou i te hara e mate ai. Tera ano te hara e mate ai: e kore ahau e mea kia inoi ia mo tera.
5:17 He hara nga he katoa: tenei ano tetahi hara ehara nei i te mea e mate ai.
5:18 ¶ E matau ana tatou, na, ko te tangata kua whanau ai te Atua kahore e hara; engari ka tiaki te tangata kua whanau i te Atua i a ia ano, e kore hoki te wairua kino e pa ki a ia.
5:19 E matau ana tatou no te Atua tatou, kei te takoto hoki te ao katoa i roto i te wairua kino.
5:20 Na e matau ana ano tatou kua tae mai te Tama a te Atua, kua homai e ia ki a tatou he matauranga, kia mohio ai tatou ki a ia, ki te mea pono; kei roto ano hoki tatou i a ia, i te mea pono, ara i tana Tama, i a Ihu Karaiti. Ko te Atua pono tenei, ko te ora tonu.
5:21 E aku tamariki nonohi, kia tupato koutou ki nga whakapakoko. Amine.


text:
1:1 ¶ Ko nga kupu a te Kaikauwhau, ara a te tama a Rawiri, i kingi nei ki Hiruharama.
1:2 He tino horihori rawa, e ai ta te Kaikauwhau, he tino horihori rawa; he horihori katoa.
1:3 He aha te pai ki te tangata o tona mauiui katoa e mauiui ai ia i raro i te ra?
1:4 ¶ Ko tenei whakatupuranga e haere atu ana, ko tera whakatupuranga e haere mai ana: ko te whenua ia, mau tonu.
1:5 E whiti ana hoki te ra, e heke atu ana te ra, hohoro tonu atu ki tona wahi whiti mai ai.
1:6 E anga ana te hau ki te tonga, na ka taka ki te raki; he hanga takataka tonu tana i tona ara, a ka hoki mai ano te hau ki ona takatakanga.
1:7 E rere ana nga awa katoa ki te moana, heoi kahore e ki te moana: ko te wahi i rere mai ai nga awa, ka hoki atu ano ratou ki reira.
1:8 Mauiui rawa nga mea katoa, e kore e taea e te tangata te korero: e kore te kanohi e ngata i te matakaitaki, e kore te taringa e ki i te whakarongo.
1:9 ¶ Ko to mua mea koia ano hei mea aianei; a ko te mea i mahia i mua ka mahia ano aianei; kahore hoki he mea hou i raro i te ra.
1:10 Tera ano ranei he mea e ki ai tetahi, Titiro, he mea hou tenei? He mea ia no nga wa o mua, no era i mua atu i a tatou.
1:11 Kahore he mahara ki nga whakatupuranga o mua; kahore hoki e maharatia nga whakatupuranga e haere mai a muri nei e te hunga o muri atu.
1:12 ¶ Ko ahau, ko te Kaikauwhau, te kingi o Iharaira i Hiruharama.
1:13 Na ka whakaangahia e ahau toku ngakau ki te whakaaro nui hei rapu, hei kimi i nga mea katoa e mahia ana i raro i te rangi: na te Atua tenei whakararuraru kino i homai ki nga tama a te tangata hei whakararu i a ratou.
1:14 Kua kite ahau i nga mea katoa e mahia ana i raro i te ra. Nana, he horihori katoa, he whai hoki i te hau.
1:15 Ko te mea piko e kore e taea te whakahangai: ko te mea koha e kore e taea te tatau.
1:16 I korerorero ahau ki toku ngakau, i mea, Nana, kua whiwhi rawa ahau i te whakaaro nui ki runga ake i o te hunga katoa i mua atu i ahau i Hiruharama: ae ra, he maha nga mea kua kitea e toku ngakau o te whakaaro nui, o te matauranga.
1:17 Na ka whakaangahia e ahau toku ngakau kia mohio ki te whakaaro nui, kia mohio ki te haurangi, ki te wairangi: a kua kite ahau he whai ano hoki tenei i te hau.
1:18 Ma te nui hoki o te whakaaro ka nui ai te pouri: a ko te tangata e whakaneke ake ana i te matauranga e whakaneke ake ana i te mamae.
2:1 ¶ I mea ahau i roto i toku ngakau, Tena ra, ka whakamatauria koe e ahau ki te koa; na, te ahuareka mau. Heoi, he horihori ano hoki tenei.
2:2 Ko te kata, kiia iho e ahau he haurangi; ko te koa, He mahi aha tana?
2:3 I whai ahau i roto i toku ngakau me pehea te whakaahuareka i toku kikokiko ki te waina, me te whakahaere ano ia a toku ngakau i ahau i runga i te whakaaro nui; a me pehea taku hopu i te wairangi, kia kitea ra ano e ahau he aha ra tena mea pai a n ga tama a te tangata e mahia nei i raro i te rangi i nga ra katoa e ora nei ratou.
2:4 I mahia e ahau etahi mahi nunui maku; i hanga e ahau etahi whare moku; i whakatokia e ahau etahi mara waina maku;
2:5 I hanga e ahau etahi kari maku, me etahi mara rakau, whakatokia iho e ahau ki reira nga tu rakau katoa e whai hua ana.
2:6 I hanga e ahau he poka wai maku hei whakamakuku mai i reira i te ngahere, i te wahi i whakatupuria ai nga rakau.
2:7 I hokona e ahau he pononga tane, he pononga wahine, a he pononga ano i whanau ki toku whare; he tini hoki aku kahui kau, aku kahui hipi, maha atu i a te hunga katoa i mua atu i ahau i Hiruharama.
2:8 I amenea mai ano e ahau he hiriwa, he koura, me te taonga i rawe ki nga kingi, ki nga kawanatanga; i meatia ano e ahau he kaiwaiata tane, he kaiwaiata wahine, me nga ahuareka ano a nga tama a te tangata, te tini o te wahine iti.
2:9 Heoi kua nui ahau, neke noa ake ana aku i a te hunga katoa i mua ake i ahau i Hiruharama, me te mau ano hoki toku whakaaro nui.
2:10 Ko nga mea katoa ano hoki i hiahiatia e oku kanohi, kihai i kaiponuhia e ahau i a raua, kihai ano i pehia e ahau toku ngakau i te meatanga atu ki tetahi whakahari; i hari hoki toku ngakau i oku ruhatanga katoa; a ko te wahi tenei maku o oku ruha tanga katoa.
2:11 Katahi ahau ka titiro ki nga mahi katoa i mahia e oku ringa, ki te ruhatanga hoki i ruha ai ahau i te mahinga; nana, he horihori katoa, he whai kau i te hau, a kahore he hua pai i raro i te ra.
2:12 ¶ I anga ano ahau ki te matakitaki ki te whakaaro nui, ki te haurangi, ki te wairangi: he aha koia te mea e taea e te tangata e haere mai ana i muri i te kingi? heoi ano ko te mea kua oti noa ake.
2:13 Katahi ahau ka kite, hira ake te whakaaro nui i te wairangi; he pera hoki me te marama e hira ake ana i te pouri.
2:14 Ko te tangata whakaaro nui, kei tona mahunga ona kanohi, a kei te pouri te wairangi e haere ana: otiia i kite ano ahau kotahi tonu te mea e pa ana ki a ratou katoa.
2:15 Katahi ahau ka ki ake i roto i toku ngakau: Ko te mea i pa ki te wairangi ka pa ano ki ahau nei ano hoki; he aha hoki oku whakaaro i nui ake ai? Na ko taku kianga ake i roto i toku ngakau, he horihori ano hoki tenei.
2:16 No te mea kahore he maharatanga ki te tangata whakaaro nui, pera ano i te kore ki te wairangi a ake ake; ina hoki i nga ra e haere ake nei kua wareware noa kae nga mea katoa. Na, ko to te tangata whakaaro nui tona matenga, pera ano i to te waira ngi!
2:17 ¶ Na kua kino ahau ki te ora; no te mea he he ki ahau te mahi e mahia ana i raro i te ra: he horihori katoa hoki, he whai kau i te hau.
2:18 I kino ano hoki ahau ki toku mauiui i mauiui ai ahau i raro i te ra: ina hoki me waiho iho e ahau ma te tangata i muri i ahau.
2:19 Ko wai hoki e mohio ana hei tangata whakaaro nui ranei ia, hei wairangi ranei? otiia hei a ia te tikanga mo oku mauiui katoa i mauiui ai ahau, i nui ai ano hoki oku whakaaro i raro i te ra. He horihori ano hoki tenei.
2:20 Na ka anga ahau, ka mea kia whakaparahako toku ngakau ki te mauiui katoa i mauiui ai ahau i raro i te ra.
2:21 Tenei hoki tetahi tangata kei runga nei i te whakaaro nui tana mahi, kei runga i te matauranga, kei runga i te mohio; otiia ka waiho e ia hei wahi ma te tangata kihai nei i mahi. He horihori ano tenei, he he nui.
2:22 He aha oti te tukunga iho ki te tangata o tona mauiui katoa, o te ngana o tona ngakau i mauiui ai ia i raro i te ra?
2:23 He pouri kau hoki ona ra katoa, he ngakau mamae tona raruraru, e kore ano hoki tona ngakau e okioki i te po. Na he horihori ano hoki tenei.
2:24 Kahore he mea pai ma te tangata i tua atu i te kai, i te inu, i te mea kia whiwhi tona wairua i te pai i roto i tona mauiui. I kite ano hoki ahau i tenei, no te ringa o te Atua tenei.
2:25 Ko wai oti e nui atu tana kai, ko wai e reka ake i ahau?
2:26 Ki te tangata hoki e pai ana ki to te Atua aroaro e homai ana e ia he whakaaro nui, he matauranga, he koa; ki te tangata hara ia e homai ana e ia he raruraru, ki te kohikohi, ki te amene mea mai, hei hoatutanga mana ki te tangata e pai ana ki to te Atua aroaro. He horihori ano hoki tenei, he whai i te hau.
3:1 ¶ He taima ano kua takoto mo nga mea katoa, me te wa mo nga meatanga katoa i raro i te rangi:
3:2 He wa e whanau ai, he wa e mate ai; he wa e whakato ai, he wa e hutia ai te mea i whakatokia;
3:3 He wa e patu ai, he wa e rongoa ai; he wa e wawahi iho ai, he wa e hanga ake ai;
3:4 He wa e tangi ai, he wa e kata ai; he wa e aue ai, he wa e kanikani ai;
3:5 He wa e akiritia atu ai nga kohatu, he wa e kohikohia ai nga kohatu; he wa e awhi ai, he wa e kore ai e awhi;
3:6 He wa e rapu ai, he wa e ngaro ai; he wa e tiaki ai; he wa e akiri atu ai;
3:7 He wa e haehae ai, he wa e tuitui ai; he wa e whakarongo puku ai, he wa e korero ai;
3:8 He wa e aroha ai, he wa e mauahara ai; he wa e whawhai ai, he wa e mau ai te rongo.
3:9 He aha te pai ki te kaimahi i tana mea i mauiui ai ia?
3:10 Kua kite ahau i te raruraru e homai ana e te Atua ki nga tama a te tangata hei whakararu i a ratou.
3:11 ¶ I hanga e ia nga mea katoa kia ataahua i tona wa ano: a i whakanohoia e ia te ao ki o ratou ngakau, engari kia kaua te tangata e kite i ta te Atua mahi i mahi ai, mai i te timatanga a taea noatia te mutunga.
3:12 E mohio ana ahau kahore he mea pai atu mo ratou i te ngakau hari, i te mahi i te pai i a ratou e ora ana.
3:13 A he mea hoki na te Atua kia kai nga tangata katoa, kia inu, kia kite ano hoki i te pai o to ratou mauiui katoa.
3:14 E mohio ana ahau ko nga mea katoa e hanga ana e te Atua, ka mau tonu a ake ake: e kore tetahi mea e honoa mai, e kore ano hoki tetahi wahi e tangohia atu: i meatia hoki e te Atua kia wehi ai nga tangata i tona aroaro.
3:15 Ko to mua mea koia ano tenei inaianei; na, ko te mea e puta mai a mua kua puta noa ake; e rapua ana ano e te Atua te mea onamata.
3:16 ¶ Na i kitea ano e ahau i raro i te ra, ko te wahi o te whakawa i reira ia te kino; a ko te wahi o te tika ko te kino i reira.
3:17 Ka mea ahau i roto i toku ngakau, Tera e whakawakia e te Atua te tangata tika raua ko te tangata kino: no te mea kua takoto te wa i reira mo nga meatanga katoa, mo nga mahi katoa.
3:18 I mea ahau i roto i toku ngakau, Na te mea mo nga tama a te tangata, he mea na te Atua hei whakaatu i a ratou, kia kite ai ratou he pera noa iho ratou i te kararehe.
3:19 Ko te mea hoki e pa ana ki nga tama a te tangata, e pa ana ki nga kararehe; kotahi tonu te mea e pa ana ki a ratou; ko te matenga o tetahi rite tonu ki te matenga o tetahi; ae ra, kotahi tonu ano manawa o ratou katoa; kihai hoki te tangata i hip a ake i te kararehe; he horihori hoki te katoa.
3:20 E haere ana te katoa ki te wahi kotahi; no te puehu nei te katoa, ka hoki ano te katoa ki te puehu.
3:21 Ko wai e matau ana ki te wairua o te tangata, e haere ana ranei ki runga, ki te wairua ranei o te kararehe, mehemea ranei e heke iho ana ki raro ki te whenua?
3:22 Na ka kite ahau kahore he pai nui atu i tenei, ara kia koa te tangata ki ana mahi; ko te wahi hoki tera mana: ma wai ia e whakahoki mai, e mea kia kite i nga mea e puta mai i muri i a ia?
4:1 ¶ Na ka tahuri ahau, a ka titiro ki nga tukinotanga katoa e mahia nei i raro i te ra: na ko nga roimata o te hunga i tukinotia, kahore hoki o ratou kaiwhakamarie; a he kaha kei te ringa o o ratou kaitukino, otiia kahore o ratou kaiwhakamarie.
4:2 Na, ko taku whakamoemiti ki te hunga mate kua mate noa ake, nui atu i taku ki te hunga ora e ora nei.
4:3 Engari ia pai atu i a raua te tangata kahore ano i whanau noa, kahore ano i kite noa i te mahi he e mahia nei i raro i te ra.
4:4 ¶ Na ka kite ahau i te mauiui katoa, i nga mahi tohunga katoa, he mea hoki tenei e hae ai te tangata ki tona hoa. He horihori ano hoki tenei, a he whai kau i te hau.
4:5 Ko te wairangi, kei te kotui i ona ringa, a kainga ana e ia ona kikokiko ake.
4:6 He pai ke te ringa ki i runga i te ata noho, i nga ringa ki e rua, ki te mea he ruha, he whai noa i te hau.
4:7 ¶ Katahi ahau ka tahuri, a ka kite i te horihori i raro i te ra.
4:8 He tangata tera, ko ia anake, kahore hoki ona tokorua; ae ra, kahore ano hoki ana tama, ona tuakana, teina ranei; heoi kahore he mutunga o tana mahi katoa, e kore ano hoki ona kanohi e makona i nga taonga. Na ka mea ia, Ki a wai toku whakaaro i a hau ka mahi nei, ka whakatiki nei i toku wairua ki te pai? He horihori ano tenei, he raruraru kino.
4:9 Erangi te tokorua i te kotahi; no te mea ka whiwhi raua ki te utu pai i ta raua mahi.
4:10 Ki te hinga hoki tetahi, ma tona hoa ia e whakaara: aue, te mate mo te kotahi, ina hinga, ki te kahore te whakatokorua hei whakaara i a ia!
4:11 Ki te takoto tahi ano nga tokorua, ka mahana raua; he tangata kotahi ia, ma te aha ka mahana ai tona kotahi?
4:12 Ki te kaha tetahi i a ia kotahi nei, ka maia te tokorua ki a ia; e kore hoki te aho takitoru e motu wawe.
4:13 ¶ Pai ake te tamaiti rawakore, whakaaro nui i te kingi kua koroheketia, kua wairangi, kua kore nei ona mohio ki te whakarongo ina whakatupatoria.
4:14 I puta mai hoki tera i roto i te whare herehere, hei kingi; ae ra, ahakoa i roto i tona whenua i kingi ai, i whanau rawakore mai ia.
4:15 I kite ahau i te hunga ora katoa e haere nei i raro i te ra, kei te tama ratou, kei te tuarua, kua tu nei i te tunga o tera.
4:16 Kahore he mutunga o te iwi katoa, ara o te hunga ko ia nei to ratou ariki; na e kore o muri iho i a ia e koa ki a ai. He pono, he horihori ano hoki tenei a he whai kau i te hau.
5:1 ¶ Tiakina tou waewae ina haere koe ki te whare o te Atua; he pai ke te whakatata ki te whakarongo i te hoatu i te patunga tapu a nga wairangi: kahore hoki ratou e mohio he mahi kino ta ratou.
5:2 Kei porahurahu tou mangai, kei hohoro hoki te puaki o tetahi kupu a tou ngakau i te aroaro o te Atua; no te mea kei te rangi te Atua, a ko koe kei runga i te whenua: mo reira kia torutoru au kupu.
5:3 Ka puta mai hoki te rekanga kanohi ina nui te raruraru; me te reo o te wairangi ki te maha o nga kupu.
5:4 ¶ Ki te kiia taurangitia e koe tetahi mea ma te Atua, kei whakaroa koe ki te whakamana; e kore hoki ia e pai ki nga wairangi: whakamana e koe tau i ki taurangi ai.
5:5 He pai ke ki te kore au ki taurangi, i te puta i a koe o te kupu taurangi a kahore i whakamana e koe.
5:6 Kei tukua e koe tou mangai kia mea hara mo ou kikokiko; kaua hoki e ki ki te aroaro o te anahera, he pohehe; kia riri te Atua ki tou reo hei aha, a he iho i a ia te mahi a ou ringa?
5:7 Na konei tenei mea, na te maha o nga rekanga kanohi, o nga horihori, o nga korero maha; ko koe ia kia wehi i te Atua.
5:8 Ki te kite koe i te rawakore e tukinotia ana, a e kahakina ketia ana te whakawa raua ko te tika i te kawanatanga, kaua e miharo ki taua mea: no te mea e maharatia ana e tetahi, he tiketike ake nei i te mea tiketike; tenei ano hoki tetahi e tiketi ke ake ana i a ratou.
5:9 ¶ Ma te katoa ano hoki nga hua o te whenua; a ko te kingi hoki na, e mahia ana e te mara he mea mana.
5:10 Ko te tangata e aroha ana ki te hiriwa e kore e makona i te hiriwa; a e kore hoki te tangata e whai ana ki nga mea maha, ki nga hua. He horihori ano tenei.
5:11 Ki te maha nga rawa, ka tokomaha ano nga tangata hei kai: he aha hoki te pai ki te tangata nana aua mea? Ko te matakitaki kau atu a ona kanohi.
5:12 Ka reka tonu te moe a te tangata mahi, ahakoa iti tana kai, nui ranei; ko te tangata taonga ia, e kore e tukua e ana mea maha kia moe.
5:13 Tera tetahi he ngau kino i kitea e ahau i raro i te ra, ara, he taonga e puritia ana e te tangata nana, hei whakamamae ano i a ia:
5:14 A ka pau aua taonga i te raruraru kino: na, ka whanau he tama mana, kahore he mea i tona ringa.
5:15 Ka rite ki tona haerenga mai i te kopu o tona whaea, ka hoki tahanga atu ano ia, ka pera i tona haerenga mai, e kore ano e riro i a ia tetahi wahi mo tana mahi hei maunga atu ma tona ringa.
5:16 A he he ngau kino ano hoki tenei, ara ko tona haerenga atu ka rite i nga mea katoa ki tona haerenga mai: he aha oti te pai ki a ia? ko tana i mahi ai ma te hau.
5:17 A i ona ra katoa ka kai ia i roto i te pouri, ka pororaru tona ngakau, ka pangia e te mate, ka pukuriri.
5:18 ¶ Nana, ko taku i kite ai, he mea pai, he mea ataahua, kia kai te tangata, kia inu, kia kite hoki i te pai o tona mauiui katoa i mauiui ai ia i raro i te ra i nga ra katoa e ora ai ia, e homai nei e te Atua ki a ia; nana hoki tena wahi.
5:19 Ko nga tangata katoa hoki i homai ai e te Atua he taonga, he rawa, i tukua mai ai ki a ratou te tikanga mo te kai i tetahi wahi o aua mea, mo te tango i te wahi ma ratou, a kia koa ratou i to ratou mauiui; he mea homai tenei na te Atua.
5:20 E kore hoki e nui tona mahara ki nga ra i ora ai ia; no te mea he koa mo tona ngakau ta te Atua i whakahoki ai ki a ia.
6:1 ¶ Tera tetahi he i kitea e ahau i raro i te ra, he mea taimaha ano ki runga ki nga tangata:
6:2 He tangata i homai nei e te Atua ki a ia he taonga, he rawa, he kororia, a kihai tona wairua i hapa ki tetahi mea i hiahia ai ia, otiia kihai i tukua e te Atua ki a ia te tikanga mo te kai i tetahi wahi o aua mea, engari kainga ana e te tangata k e. He horihori tenei, he mate kino.
6:3 Ki te kotahi rau nga tamariki a tetahi tangata, a he maha nga tau e ora ai ia, maha atu nga ra o ona tau, a kahore tona wairua i ngata i te pai, kahore hoki ia e whai tanumanga; e mea ana ahau tera noa atu te pai o te materoto i a ia.
6:4 I haere mai hoki tera i runga i te horihori, a haere atu ana i runga i te pouri, a ka taupokina tona ingoa e te pouri.
6:5 Kihai hoki ia i kite i te ra, kihai ano i mohio ki a ia; nui atu to tenei okioki i to tera;
6:6 Ae, ahakoa kotahi mano topu nga tau i ora ai ia, heoi kahore he pai i kitea e ia. He teka ianei e haere ana te katoa ki te wahi kotahi?
6:7 ¶ Ko nga mea katoa i mauiui ai te tangata hei mea ano mo tona mangai, otiia e kore tona wairua e makona.
6:8 He aha oti ta te tangata whakaaro nui e hira ake ana i ta te wairangi? He aha hoki ta te ware, e mohio nei ki te haere i te aroaro o te hunga ora?
6:9 He pai ke te kite o nga kanohi i te kaipaowe o te hiahia: he horihori ano tenei, a he whai i te hau.
6:10 Ko nga mea katoa o mua kua oti noa ake te hua ki te ingoa, a e mohiotia ana ko te tangata: e kore hoki ia e tau hei totohe ki te mea e kaha atu ana i a ia.
6:11 ¶ Ka maha nei nga mea hei whakanui i te horihori, he aha te painga ki te tangata?
6:12 Ko wai hoki e mohio ana he aha te mea pai ki te tangata i a ia nei i te ora, i nga ra katoa o tona oranga horihori, e rite nei ki te atarangi i a ia e mahi nei? Ko wai hoki hei whakaatu ki te tangata ko te aha e puta mai i muri i a ia i raro i t e ra?
7:1 ¶ Ko te ingoa pai, pai atu i te hinu utu nui; ko te ra o te matenga, pai atu i te ra o to te tangata whanautanga.
7:2 Ko te haere ki te whare tangihanga, pai atu i te haere ki te whare hakari; ko te mutunga hoki ia o nga tangata katoa; a ka rongoatia e te tangata ora ki roto ki tona ngakau.
7:3 Ko te ngakau mamae, pai atu i te kata; ma te pouri hoki o te mata ka pai ai te ngakau.
7:4 Kei te whare tangihanga te ngakau o te hunga whakaaro nui; kei te whare ia o te kata te ngakau o nga wairangi.
7:5 Ko te whakarongo, ina riria te he e te tangata whakaaro nui, pai atu i ta te tangata whakarongo ki te waiata a nga wairangi.
7:6 Rite tonu hoki ki te papatanga o nga tataramoa i raro i te kohua te kata a te wairangi. He horihori ano tenei.
7:7 ¶ He pono ma te pahua ka wairangi ai te tangata whakaaro nui, ma te mea homai noa hoki ka kore ai te ngakau mahara.
7:8 Ko te mutunga o te mea, pai atu i tona timatanga: pai atu te wairua manawanui i te wairua whakakake.
7:9 Kei hohoro tou wairua ki te riri: kei te uma hoki o nga wairangi te riri e noho ana.
7:10 Kaua e mea, He aha nga rangi o mua i pai ake ai i enei? Kahore hoki he whakaaro nui ou i ui ai koe ki tena.
7:11 ¶ He pai tonu te whakaaro nui, ano he taonga tuku iho: ae ra, he pai rawa ake ki te hunga e kite ana i te ra.
7:12 Hei whakamarumaru iho te whakaaro nui, hei pera hoki i te moni te whakamarumaru: ko te pai ia o te matauranga koia tenei, ka ora i te whakaaro nui nga tangata nana.
7:13 Whakaaroa ta te Atua mahi: ko wai hoki hei mea kia tika tana i mea ai kia hape?
7:14 I te ra pai kia koa, a i te ra kino whakaaro: kua mahia nei hoki e te Atua tetahi kia takoto tahi me tetahi, he mea kia kaua ai e kitea e te tangata tetahi mea i muri i a ia.
7:15 Kua kite ahau i tenei katoa i nga ra oku i te horihori; he tangata tika tetahi, ngaro iho ia i runga i tona tika; he tangata kino tetahi, roa noa iho ia i te ao i runga i tona kino.
7:16 Kaua e whakanuia rawatia tou tika; kaua hoki e whakanuia rawatia ou whakaaro: he aha koe i whakangaro ai i a koe?
7:17 Kaua e whakanuia rawatia tou kino, kaua ano hoki e wairangi: kia mate koe hei aha, i te mea kahore ano tou wa kia rite noa?
7:18 He pai ki te puritia tenei kupu e koe; kaua hoki tou ringa e unuhia mai i tera; ko te tangata hoki e wehi ana i te Atua ka puta mai i roto i era katoa.
7:19 Ko te whakaaro nui rahi ake tona kaha mo te tangata whakaaro i to nga rangatira kotahi tekau i roto i te pa.
7:20 Kahore hoki he tangata tika i te whenua e mahi ana i te pai, a kahore ona hara.
7:21 Kaua ano e whakarongo ki nga mea katoa e korerotia ana; kei rongo koe ki tau pononga e kanga ana i a koe;
7:22 He maha hoki nga wa, e mohio ana tou ngakau, i kanga ai koe ano i etahi.
7:23 ¶ I whakamatauria e ahau tenei katoa, he mea whakaaro marie; i mea ahau, ka whakaaro nui ahau; otiia i matara noa atu tenei i ahau.
7:24 Ko te mea onaianei he tawhiti rawa, he hohonu rawa hoki; ko wai hei kite?
7:25 I anga toku ngakau, i mea kia mohio, kia kimihia, kia rapua nga whakaaro nui me nga tikanga, kia mohio ano hoki he wairangi te kino, he porangi te wairangi:
7:26 A ka kite ahau i te mea kawa atu i te mate, ara i te wahine, he rore nei, he kupenga tona ngakau, he rahiri hoki ona ringa: ko te tangata e paingia ana e te Atua ka mawhiti i a ia; ko te tangata hara ia ka mau i a ia.
7:27 Nana, kua kitea tenei e ahau, e ai ta te Kaikauwhau, he mea whakarite tetahi mea ki tetahi, kia kitea ai te tikanga:
7:28 He mea e rapua nei ano e toku wairua, a kahore ano i kitea: kotahi te tangata i kitea e ahau i roto i te mano; na i roto i enei katoa kahore ahau i kite i tetahi wahine.
7:29 Nana, ko tenei anake i kitea e ahau, ara i tika te tangata i ta te Atua hanganga; engari he maha nga tikanga i rapua e ratou.
8:1 ¶ Ko wai hei rite mo te tangata whakaaro nui? Ko wai hoki e mohio ana ki te tikanga o tetahi mea? Ka ai te whakaaro nui o te tangata hei mea kia tiaho tona mata, ka puta ke ano hoki te taikaha o tona mata.
8:2 Ko taku tenei ki a koe, Puritia te kupu a te kingi, me whakaaro ano hoki ki ta te Atua oati.
8:3 Kei mea wawe koe ki te haere atu i tona aroaro; kaua ano hoki e tohe tonu ki te mea kino; ka oti hoki i a ia nga mea katoa e pai ai ia.
8:4 No te mea he mana to te kupu a te kingi; a ko wai hei mea atu ki a ia, E aha ana koe?
8:5 Ko te kaipupuri o te whakahau, e kore rawa e mohio ki te mea he. E mohio ana te ngakau o te whakaaro nui ki te wa, ki te tikanga.
8:6 ¶ He wa hoki to nga meatanga katoa, he tikanga ano; he nui hoki no te he o te tangata i runga i a ia.
8:7 Kahore hoki ia e mohio, ko te aha e puta a mua: ma wai hoki e whakaatu ki a ia te peheatanga o te putanga?
8:8 Kahore he tangata e whai mana ana ki te wairua, ki te pupuri i te wairua; kahore hoki he mana ki te ra o te mate: i taua pakanga hoki e kore tetahi e tukua atu; e kore ano te kino e whakaora i te mea e tukua atu ki a ia.
8:9 ¶ I kite ahau i tenei katoa, i anga ano toku ngakau ki nga meatanga katoa e meatia ana i raro i te ra; he wa ano ka whai mana tetahi tangata ki tetahi tangata hei he mona.
8:10 I kite ano ahau i reira i te hunga kino e tanumia ana, a i haere mai ratou ki te wahi o te tanumanga; a ko te hunga i mahi i te tika i haere atu i te wahi o te tapu, a warewaretia ana ratou e te pa: he horihori ano hoki tenei.
8:11 He kore i hohoro te whakaoti i te kupu whiu mo te mahi he, koia i ki tonu ai nga ngakau o nga tama a te tangata i roto i a ratou ki te tohe ki te mahi i te kino.
8:12 Ahakoa he rau nga mahi he a te tangata hara, a ka roa ona ra; heoi e mohio ana ano ahau, ka pai te tukunga iho ki te hunga e wehi ana i te Atua, e wehi nei i tona aroaro.
8:13 E kore ia e pai te tukunga iho ki te tangata kino, e kore ano e whakaroaina e ia ona ra, he atarangi nei te rite; mona kihai i wehi i te aroaro o te Atua.
8:14 ¶ He horihori tenei e mahia nei i runga i te whenua; ara he hunga tika enei, a ko te mea e pa ana ki a ratou pera tonu i te mea e pa ana ki te mahi a te hunga kino: a, he hunga kino enei, a ko te mea e pa ana ki a ratou pera tonu i te mea e pa ana ki te mahi a te hunga tika: i ki ahau he horihori ano hoki tenei.
8:15 Katahi ahau ka whakamoemiti ki te koa; no te mea kahore he mea pai ake ma te tangata i raro i te ra, ko te kai anake, ko te inu, ko te harakoa: ko tera hoki e mau ki a ia i roto i tona mauiui i nga ra o tona oranga, i homai nei e te Atua ki a ia i raro i te ra.
8:16 I taku tukunga i toku ngakau kia mohio ki te whakaaro nui, kia kite i te raruraru e mahia nei i runga i te whenua: i te ao nei hoki, i te po kahore ona kanohi e kite i te moe:
8:17 Katahi ahau ka kite i te mahi a te Atua, ara e kore e kitea e te tangata te mahi e mahia ana i raro i te ra: ahakoa mauiui noa te tangata i te rapunga, e kore e kitea e ia: ae ra, ahakoa mea noa te tangata whakaaro nui kia mohiotia e ia, e kore e taea kia kitea e ia.
9:1 ¶ Na ko tenei katoa he mea whakaaro na toku ngakau, ara kia ata tirotirohia tenei katoa; ko te hunga tika, ko te hunga whakaaro nui, me a ratou mahi, kei roto i te ringa o te Atua: e kore te tangata e mohio he aroha ranei, he kino ranei; kei to rat ou aroaro nga mea katoa.
9:2 He rite tonu te panga mai o nga mea katoa ki nga tangata katoa; kotahi tonu te mea e pa ana ki te tangata tika, ki te tangata kino; ki te pai, ki te ma, ki te poke; ki te tangata i te patunga tapu, ki te tangata kahore nei ana patunga tapu: ko te tangata pai rite tonu ki te tangata hara, ko te tangata e oati ana, ki te tangata e wehi ana i te oati.
9:3 He he tenei i roto i nga mea katoa e meatia ana i raro i te ra, kotahi tonu te mea e pa ana ki te katoa; ko te ngakau ano hoki o nga tama a te tangata ki tonu i te kino; kei roto hoki te haurangi i o ratou ngakau i a ratou e ora ana; a muri iho k a riro ratou ki nga tupapaku.
9:4 ¶ Ko te tangata hoki e tuhono ana ki te hunga ora katoa ka whai tumanakohanga: pai atu hoki te kuri ora i te raiona mate.
9:5 E mohio ana hoki te hunga ora tera ratou e mate: ko nga tupapaku ia, kahore o ratou mohio ki tetahi mea, kahore ake hoki he utu i a ratou; ka warewaretia hoki te mahara ki a ratou.
9:6 Ko to ratou aroha hoki, ko to ratou riri, ko to ratou hae, kua kore noa ake; kahore hoki he wahi i a ratou a ake ake, o nga mea katoa e meatia ana i raro i te ra.
9:7 Haere, kainga tau kai i runga i te hari, inumia hoki tau waina i runga i te ngakau hari; no te mea kua manako noa ke te Atua ki au mahi.
9:8 I nga wa katoa kia ma ou kakahu: kaua hoki e whakakahoretia te hinu mo tou mahunga.
9:9 Kia ora tou ngakau i tou hoa wahine e aroha na koe i nga ra katoa o tou oranga horihori, i homai nei ki a koe i raro i te ra, i nga ra katoa o tou horihori: ko te wahi hoki tena mou i tenei ao, i tou mauiui ano hoki e mauiui na koe i raro i te ra.
9:10 Ko nga mea katoa e kitea e tou ringa kia mahia, kia puta tou uaua ki te mahi; kahore hoki he mahi, kahore he tikanga, kahore he matauranga, kahore he whakaaro nui i te reinga, i te wahi ka haere atu na koe ki reira.
9:11 ¶ I hoki ahau, a i kite ahau i raro i te ra, ehara i te mea ko te hunga tere e puta i te oma, ko te hunga marohirohi ranei e toa i te pakanga, ko te hunga whakaaro nui ranei e whiwhi i te taro, ko te hunga mohio ranei e whiwhi i te taonga, ko te h unga tohunga ranei e manakohia, engari na te wa, na te tupono noa, i homai ki a ratou katoa.
9:12 Kahore hoki te tangata e mohio ki te wa mona: he rite ki nga ika e haoa ana ki te kupenga nanakia, ki nga manu hoki e mau ana i te mahanga, he pera ano hoki nga tama a te tangata, e mahangatia ana i te wa whakarihariha, ina puta whakarere mai ki a ratou.
9:13 ¶ I kitea ano e ahau te whakaaro nui penei i raro i te ra, a he mea nui ki ahau:
9:14 Tera tetahi pa iti, me ona tangata torutoru i roto; na ka haere mai tetahi kingi nui ki te tu i reira, whakapaea ana e ia, hanga ana e ia etahi pourewa nunui hei tatau atu ki reira.
9:15 Na i kitea tetahi tangata rawakore, whakaaro nui, i roto, a nana, na tona whakaaro nui, ka ora te pa; otiia kihai tetahi tangata i mahara ki taua tangata rawakore.
9:16 Na ko taku kianga ake, Engari rawa te whakaaro nui i te kaha: heoi whakahaweatia iho nga whakaaro nui o te rawakore, kihai hoki ana kupu i whakarangona.
9:17 Ko nga kupu a te hunga whakaaro nui, he mea ata korero, e rangona nuitia ake ana i te hamama a te rangatira o nga wairangi.
9:18 Pai ake te whakaaro nui i nga rakau o te riri: otiia kotahi noa te tangata hara, he nui tana pai e takakino ai.
10:1 ¶ Ma nga ngaro mate ka piro whakahouhou ai te hinu a te kaiwhakananu: ka pera ano te whakaaro nui me te ingoa nui, he iti noa te wairangi mana e tami.
10:2 Kei tona ringa matau te ngakau o te tangata whakaaro nui; kei tona maui ia te ngakau o te wairangi.
10:3 Ae ra hoki, ka haere te wairangi i te ara, ka taka ona mahara, a ka korero ia ki nga tangata katoa he wairangi ia.
10:4 ¶ Ki te ara te wairua o te rangatira, he riri ki a koe, kaua tou wahi e whakarerea; ka ai hoki te whakangawari hei whakamarie mo nga hara nui.
10:5 Tenei tetahi kino i kitea e ahau i raro i te ra, e rite tonu ana ki te he i puta mai i te rangatira.
10:6 Ko te wairangi e whakanohoia ana ki runga ki nga wahi tiketike rawa, a ko nga tangata taonga e noho ana i te wahi i raro.
10:7 I kite ahau i nga kaimahi i runga i te hoiho, a ko nga rangatira e haere ana, ano he kaimahi, i runga i te whenua.
10:8 Ko te tangata e keri ana i te rua, ka taka ano ki roto; ko te tangata e wahi ana i te taiepa, ka ngaua e te nakahi.
10:9 Ko te tangata e tarai ana i nga kohatu, ka mamae ano i reira; ko te tangata e tata ana i te rakau, ka ora noa ano i reira.
10:10 Ki te puhuki te rino, a kahore e whakakoia te mata, kia nui ake ano tona kaha; he pai ia nga whakaaro nui hei whakatikatika.
10:11 Ki te ngau te nakahi i te mea kiano i whakawaia, kahore hoki he painga o te kaiwhakawai.
10:12 ¶ He ataahua nga kupu a te mangai o te tangata whakaaro nui; tena ko te wairangi ka horomia a ia ano e ona ngutu.
10:13 Ko te timatanga o nga kupu a tona mangai he wairangi; ko te mutunga o tana korero, he haurangi, he he.
10:14 He maha ano hoki nga kupu a te wairangi: engari e kore te tangata e mohio ko te aha e puta mai. Na, ko nga mea e puta mai i muri i a ia, ma wai ra e whakaatu ki a ia?
10:15 Hoha iho nga wairangi i tana mahi i tana mahi: e kore nei hoki ia e matau ki te haere ki te pa.
10:16 ¶ Aue, te mate mou, e te whenua he tamaiti nei tou kingi, a e kai ana ou rangatira i te ata!
10:17 Ka hari koe, e te whenua, he tamaiti nei no nga rangatira tou kingi, a e kai ana ou rangatira i te wa e tika ai, hei mea whakakaha, ehara i te mea hei whakahaurangi.
10:18 Ma te mangere ka totohu iho ai te tuanui o te whare; ma te ngoikore ano o nga ringa ka tuturu ai te whare.
10:19 Hei mea mo te kata te hakari i tukua ai, he mea whakahari ano te waina; a ma te hiriwa ka rite ai nga mea katoa.
10:20 Kaua e kanga te kingi, kaua rawa i roto i tou whakaaro; kaua hoki e kanga te tangata taonga i roto i tou whare moenga: no te mea ka kawea te reo e tetahi manu o te rangi, ka korerotia hoki taua mea e tetahi mea whai parirau.
11:1 ¶ Maka tau taro ki te mata o nga wai; kia maha hoki nga ra ka kitea ano e koa.
11:2 Hoatu tetahi wahi ma te tokowhitu, ae ma te tokowaru ano hoki; e kore hoki koe e mohio ko tehea kino e puta mai ki te whenua.
11:3 Ki te ki nga kapua i te ua, ka ringihia ki te whenua: ki te hinga hoki te rakau ki te tonga, ki te raki ranei, ko te wahi e hinga ai te rakau, ko reira ano ia takoto ai.
11:4 Ko te tangata e whai mahara ana ki te hau, e kore e rui; ko te tangata titiro kapua e kore e kokoti.
11:5 Na, ka kore ano koe e mohio ki te huarahi o te hau, ki te tupu ranei o nga wheua i roto i te kopu o te wahine hapu; e kore ano hoki e mohiotia e koe te mahi a te Atua, a te kaimahi o nga mea katoa.
11:6 I te ata ruia tau purapura, a i te ahiahi kaua e pepeke tou ringa; kahore hoki koe e mohio ko tenei ranei e tika, ko tera ranei, ko raua ranei e rua ka pai ngatahi.
11:7 ¶ He pono he ahuareka te marama, a he mea pai ki nga kanohi te titiro ki te ra.
11:8 Ae ra, ki te maha nga tau e ora ai te tangata, kia hari ia ki aua tau katoa; engari kia mahara ia ki nga tau o te pouri, tera hoki e maha. Ko nga mea e haere ake ana he horihori katoa.
11:9 Kia koe, e te taitamariki, ki tou taitamarikitanga; kia whakahari ano hoki tou ngakau i a koe i nga ra o tou taitamarikitanga, haere hoki i nga ara o tou ngakau, i te tirohanga ano a ou kanohi: otiia kia mohio ano koe, he mea enei katoa e riro ai koe i te Atua ki te whakawa.
11:10 No reira whakawateatia atu te riri i tou ngakau, a whakanekehia atu te kino i tou kikokiko: he mea horihori nei hoki te taitamarikitanga, me te houkuratanga.
12:1 ¶ Kia mahara ra ki tou Kaihanga i nga ra o tou tamarikitanga, i te mea kahore ano kia tae noa mai nga ra o te kino, a kahore ano kia tata mai nga tau e ki ai koe, Kahore oku ahuareke ki enei tau;
12:2 I te mea kahore ano kia pouri noa te ra, te marama, te marama, me nga whetu, a kahore ano kia hoki mai nga kapua i muri i te ua:
12:3 I te ra e wiri ai nga kaitiaki o te whare, a ka piko iho nga tangata marohirohi, ka mutu ano hoki ta nga kaihuri, no te mea he torutoru ratou, ka pouri ano hoki nga mea e titiro mai nei i nga matapihi.
12:4 A ka tutakina nga tatau i te huarahi; a ka iti te haruru o te huri, a ka ara ake tetahi i te tangi o te manu, ka whakahokia iho hoki ki raro nga kotiro katoa o te waiata;
12:5 Ae ra, ka wehi ratou i te mea tiketike, kei te huarahi hoki nga mea whakamataku; a ka puawai te aramona, ka taimaha ano hoki te mawhitiwhiti, ka iti haere te hiahia: ka haere nei hoki te tangata ki tona whare tuturu, a ka haereere nga kaitangi i nga huarahi:
12:6 I te mea kahore ano kia mawheto noa te aho hiriwa, kia pakaru noa ranei te oko koura, kia pakaru ranei te haka ki te puna, kia pakaru te wira ki te poka wai;
12:7 A ka hoki te puehu ki te whenua, ki tona ahua o mua, a ka hoki te wairua ki te Atua nana nei i homai.
12:8 ¶ He horihori, he tino horihori, e ai ta te Kaikauwhau; he horihori te katoa.
12:9 Na no te mea he tangata whakaaro nui te Kaikauwhau, koia i whakaakona tonutia ai e ia te iwi ki te matauranga; ae ra, i whakaaroaro ia, i rapu, a i ata whakatakotoria e ia nga whakatauki maha.
12:10 I whai te Kaikauwhau kia kitea nga kupu huatau: he mea tika ano te mea i tuhituhia, he kupu pono.
12:11 Ko nga kupu a te hunga whakaaro nui koia ano kei nga werowero, a ko nga kupu a nga kaihuihui o nga whakaminenga kei nga whao i titia kia mau, he mea i homai e te hepara kotahi.
12:12 A kia ai enei hei whakatupato i a koe, e taku tama; ko te tuhi i nga pukapuka maha kahore he mutunga; ki te nui hoki te ako ka mauiui te kikokiko.
12:13 ¶ Ko te whakamutunga tenei o te mea katoa; kua rangona katoatia; e wehi ki te Atua, puritia ana whakahau: ko nga mea katoa hoki enei hei mahi ma te tangata.
12:14 No te mea ka whakawakia nga mahi katoa e te Atua, te mea huna ano hoki, ahakoa pai, ahakoa kino.


text:
whakarea
Te Whakaaro Tūhonohono
I tēnei kōwae ako ka tūhurangia ētahi rautaki paheko tau e whai wāhi mai ana te whakaaro tūhonohono.
Papa Whakarea (Kaupae 6)
Te Ōrau
Ko tā te kaupapa nei, he tirotiro i te hononga o te ōrau, te hautau me te .hautanga ā-ira. Ka whakaotia he rapanga e whai wāhi mai ana te whiriwhiri ōrau o tētahi rahinga
Te Hautanga O Te Hautau
Papa Whakarea (Kaupae 7)
E hāngai ana tēnei kōwae ako ki te rauemi matihiko nei, te Papa Whakarea. Ko tā te Papa Whakarea, he āwhina i ngā ākonga ki te tūhura i ngā rautaki wāwāhi tau mō te whakarea. I tēnei kōwae ako, ka whakamahia te Papa Whakarea ki te whakarea i tētahi tau mati-2 ki tētahi tau mati-2, hei whakatauira i te hātepe ōkawa mō te whakarea. E hāngai ana ki te Kaupae 7 o te Mahere Tau.
Papa Pūkeko
Ko te kaupapa nei, he ako i te whakarea. Ko te Papa Pūkeko tētahi tūtohi tukutuku hei āwhina i te ākonga ki te whakaoti whakarea, hei tirotiro i ētahi rautaki whakarea, pērā i te tatau māwhitiwhiti.
Papa Whakarea (Kaupae 5)
E hāngai ana tēnei kōwae ako ki te rauemi matihiko nei, te Papa Whakarea. Ko tā te Papa Whakarea, he āwhina i ngā ākonga ki te tūhura i ngā rautaki wāwāhi tau mō te whakarea. I tēnei kōwae ako, ka whakamahia te Papa Whakarea ki te whakarea i tētahi tau mati-2 ki tētahi tau mati-1. E rua atu anō ētahi atu kōwae ako e pā ana ki te akoranga matihiko nei, te Papa Whakarea, ko tētahi e aro ana ki te whakarea tau mati-rua ki tētahi tau mati-tahi (Kaupae 6 tonu), ko tētahi e aro ana ki te whakarea i tētahi tau mati-rua ki tētahi (Kaupae 7).


text:
E whakaae ana ngā Pirihimana ki te pūrongo Operation 8 (me te ataata)
May 22, 2013, 12:25 pm
Kua whakaae ngā Pirihimana ki ngā whakakitenga o te pūrongo a te Independent Police Conduct Authority mō Operation 8, ka mutu kua tahuri kē ngā Pirihimana ki te whakarerekē I ētahi o ā rātau mahi e hāngai ana ki te maha o ngā take i roto i te pūrongo.
Hei tā te Kaikōmihana a Peter Marshall e harikoa ana ia i whakaae te IPCA he ‘he whaitake, ka mutu he tika tonu” te hōparatanga Operation 8 hei whaiwhai ake i ngā mahi taihara e whakahaerehia.
“Ahakoa e whakahē ana te pūrongo i ētahi o ngā mahi a ngā Pirihimana, kua whakatikahia hoki ngā kōrero e pōhēhētia ana i te tika.
“Kāore ngā āpiha pirihimana mau pū i haurapa i te pahi o te kōhanga reo kī tonu i ngā tamariki o te kōhanga reo, ka mutu kāore ngā āpiha i whakatū aukati rori ki te aukatinga raupatu whenua. E tautokohia ana ēnā whakakitenga.”
Kei te whakaae a Mr Marshall ki ngā kōrero a te Authority mō ngā rori aukati i Rūātoki me Tāneatua, tae atu ki ngā haurapa i ngā kāinga e rima o ngā kāinga 41 haurapatia, me te whakaae anō kāore i āta whakaaro nuitia te pānga tērā ka tau mai ki Rūātoki me Tāneatua.
“He mea nui kia āta mōhio ki tēnei horopaki. E 300 neke atu ngā kaimahi Pirihimana puta noa i te motu i whai wāhi ki tēnei whakahaerenga. I whai muri hoki i tētahi hōparatanga kua tata ki te rua tau e haere ana, he whai i tētahi rōpū whakangungu ki ngā āhuatanga o Tū, he whakamahi pahū Molotov, pū hurihuri, he whakatumatuma ki te patu tangata me te tūkino rawa. Hei tā te Authority he ‘mahi tūturu e tūpono ai he mahi tūkino nui’, ā, ko te urupare a ngā Pirihimana ki tēnei he “whakapātaritari whakarite whakanekeneke” nui.
“Otirā, ina kōkirihia e ngā Pirihimana ngā whakamana haurapa 41 e 26 ngā pū i kitea. Tekau mā whitu ngā pū i kitea i Rūātoki, tae atu ki tētahi pītara kī i te kariri i raro i ngā mēterehi tētahi o ngā kaiwhakapae.
“Ko te ngākau pono te i ārahi i ngā āpiha puta noa i tēnei whakahaerenga. I roto i te whakakapi haere i ngā mahi he tino nui ngā tūpono mōreareatanga, ā, āta tūpato ana te haere a ngā āpiha.
“Engari kua kitea e te IPCA ētahi āhuatanga i kawea e ngā āpiha ā rātau mahi i raro i ngā mana o te ture, ā, nō muri ka kitea kāore i te ū ki te ture. I ētahi atu āhuatanga, kāore i whai mana ētahi kaimahi ki te mahi i ētahi mahi, kāore rānei i tika te mātai i te ture.
“Ka tuku whakapā ahau mō ngā āhuatanga kāore i eke ngā Pirihimana ki ngā paerewa e tūmanakohia i te kōkiritanga i ngā whakatūnga aukati roti i Rūātoki me Tāneatua, me ngā haurapa e rima o ngā haurapanga 41.”
He maha ngā rerekētanga ki ngā kaupapa here me ngā tūmahi whakahaeretanga a ngā Pirihimana mai i te tau 2007 - arā te mea nui ko te urunga mai o te ture Search and Surveillance Act 2012. Nā tēnei i whakaraupapa me te whakamārama anō i te ture e pā ana ki te āhua o te whakahaere a ngā Pirihimana i ā rātau mahi arotirotiro, te whakauru ki ngā wāhi me ngā waka, te whakahaere tūnga waka me te haurapa me te pupuri tangata, wāhi me ngā waka.
Hei tā Mr Marshall anō, kua whakaitia e te ture hōu te tūpono pānga anō o tētahi āhuatanga pēnei.
Ka āta noho ngā Pirihimana ki te wherawhera i ngā tūtohutanga a te Authority i runga i te whakaaro kia whakatinanatia. Ko ngā tūtohutanga:
1. Me tūhono atu anō me Tūhoe. He nui tonu ngā mahi e whakahaerehia ana i waenga i a Tūhoe me ngā pirihimana i roto i te rohe. I ngā whakahaere ā-motu, kua tīmata tonu te mahi, ā, mā te whakaae mai a Tūhoe ka haere tonu ngā Pirihimana ki te tūtakitaki i te iwi ki te waihanga anō i ngā whanaungatanga.
2. Te whai i tētahi rārangi whakatau i te wā whakamahere whakahaerenga nui. Ka whakaaroarohia, i runga i te wairua kia whakatinanahia te tūtohutanga.
3. Te whakatika i te kaupapa here AOS mō ngā uhi upoko Nomex. Kua oti kē ngā rerekētanga ki te kaupapa here AOS, ā, ka whakatinanahia anō e ngā Pirihimana tēnei tūtohutanga.
4. Me whakarite ngā Pirihimana ki te whakahaere i tētahi Aromatawai Pānga Hapori mō ngā whakahaerenga katoa tērā e tūpono puta pea tētahi pānga tino nui. Kua oti kē te huri i ngā kaupapa here e herea ai te AOS ki te whakatutuki i tēnei, ā, ka whakaaroarohia anō mēnā ka whakawhānuihia ki ngā whakahaerenga katoa tērā e tūpono puta pea tētahi pānga tino nui.
5.
Whakatikahia te kaupapa here mō te whakamahere mō ngā
tamariki me ngā tāngata
mōrearea ina kōkirihia ngā whakamana haurapa. Kua oti kē te huri i ngā kaupapa here me te whakaaroaro haere tonu mēnā ka whakauru rerekētanga hei whakatinana i te tūtohutanga.
6. Whakamāramahia te kaupapa here e pā ana ki ngā whakaahua i ngā aukati rori. E whakaae ana ki te tūtohutanga, ka mutu ka whakatinanahia.
7. Ka whakaatahia ngā whakatikatanga me te āta whakamārama i te kaupapa here i ngā mahi whakangungu Pirihimana.
E whakaae ana ki te tūtohutanga, ka mutu ka whakatinanahia. Ko te kī a Mr Marshall māna tonu e whakahaere te whakatinanatanga o ngā tūtohutanga me te whakapau kaha hoki kia noho kia tika ai ngā kaupapa here, tukanga me ngā whakangungu.
“Hei whakamutunga, ka aroha ki te hapori o te Whārua o Rūātoki i runga i ngā mahi a ngā tāngata i roto i te ngahere o Te Urewera i tahuri ai ngā Pirihimana ki te kōkiri whakahaerenga taihara, ā, me te mea pai anō ki a au i kitea e te IPCA ehara ngā tāngata katoa e kimihia ana i te Tūhoe, i te Māori hoki.
“I tika te mahi a ngā Pirihimana ki te
kōkiri i tēnei hōparatanga, ngā hopu i raro i te ture me
te hāmene i ērā i whai wāhi mai. Engari e pōuri ana
ahau i te pānga o te kōkiri i tēnei
hōparatanga ki ngā kainoho harakore o te Whārua o Rūātoki me ētahi atu wāhi.”
KUA MUTU
Whakamōhio pāpāho:
E wātea ana te Kaikōmihana Marshall kia uiuitia.
E wātea ana tētahi tauākītanga ataata a te Kaikōmihana Pirihimana i te paetukutuku a ngā Pirihimana www.police.govt.nz hei whakamahinga mā te hunga pāpāho.
ENDS


text:
Ko te National Services Te Paerangi te wāhanga o Te Papa mahi ai me ngā whare taonga, me ngā iwi, me ērā atu momo rōpū o Aotearoa. He Kaupapa Whakaaturanga ā-Iwi anō tā Te Papa. Tāpiri atu, ko mātou kei te kawe i te whakahokinga mai o ngā kōiwi tīpuna ki ō rātou papakāinga mā roto i te Karanga Aotearoa Repatriation Programme.
National Services Te Paerangi
Kaupapa Whakaaturanga ā-Iwi
Karanga Aotearoa Repatriation Programme
National Services Te Paerangi
Mahi ai a National Services Te Paerangi me ngā whare taonga, ngā whare whakaatu, me ngā iwi, me ērā atu momo rōpū o Aotearoa. Kei te tautoko mātou i ngā rōpū nei kia āhei rātou te whakahaere i a rātou anō, ā, mā tenei mahi tahi ka hikitia ngā whakaratonga a te whare taonga.
Tirohia he pēhea tā mātou āwhina, mā te tuku rawa me te whakaako, mā te tuku pūtea me te tohutohu, me te kimi wāhi hei mahi tahi. Kuhua ngā rawa whāiti me te maramataka mahi. Rapua mātou, me pēhea te whakapā mai. Pānuitia ngā kōrero o te wā.
He pārongo anō (English)
Kaupapa Whakaatu ā-Iwi
Whai wāhi ai ngā iwi i te Kaupapa Whakaatu ā-Iwi ki te tāpae i ā rātou taonga me ā rātou kōrero ki te motu. Ko ngā taonga nō ngā kohinga ā-iwi kei Te Papa, nō ētahi whare taonga kē rānei puta noa i Aotearoa.
Mahi tahi ai ngā iwi me Te Papa ki te hoahoa i ngā whakaaturanga mō te Iwi Gallery. Ka haere ana ngā whakaaturanga, ka noho mai ngā kaumātua i te whare taonga. Ka kawea e rātou ngā tikanga i runga i Te Marae, me ētahi atu mahi.
Anei anō ētahi kōrero mō Te Marae, te wāhi hui ai te iwi ki Te Papa.
Ko te Kaupapa Whakaatu ā-Iwi he mea hira mō te puaki i te mana o te taonga – te wāhi ki ngā hapori mō te whakamārama me te tiaki i ngā kohinga taonga. Ko tēnei whakaaro te whāriki mō te tiaki a Te Papa i ngā taonga katoa.
Whakaaturanga ā-iwi o mua
Mō Tātou: Ngāi Tahu Whānui Exhibition – 8 Hurae 2006 ki 9 Akuhata 2009
Te Awa Tupua: The Whanganui Iwi – 29 Noema 2003 ki 27 Mei 2006
Tūhoe: Children of the Mist – Noema 2001 ki Noema 2003
Te Aupouri Iwi: People of Smoke and Flame – Akuhata 1999 ki Oketopa 2001
Te Ātiawa – Pepuere 1998 ki Akuhata 1999
Karanga Aotearoa Repatriation Programme
Ko te whāinga o te Karanga Aotearoa Repatriation Programme he whakahoki mai ki ngā iwi o konei, ngā kōiwi Māori me ngā kōiwi Moriori kei ngā whare whakaatu i rāwāhi. Mahia ai tēnei mahi e Te Papa mō te Kāwanatanga nāna te pūtea. Ko te iwi tonu kei te hāpai i te kaupapa nei.
He pārongo anō


text:
Aua‘e Oia, oia ho‘i to tatou Faaora o Iesu Mesia, i horomii-roa-hia’i i te hoê mahana taua mau mana‘o oto ra, te mo‘emo‘e e te ahoaho i te îraa o te oaoa.
I to’u taviniraa i ta’u misioni i te fenua Chili, ua farerei maua to’u hoa i te hoê utuafare e hitu taata i roto i te amaa. E haere mai te metua vahine i te mau hepetoma atoa e ta’na mau tamarii. Ua mana‘o maua e, e melo tahito ratou no te Ekalesia. E rave rahi hepetoma i muri mai, ua haapii mai maua e, aita ratou i bapetizohia.
Oioi roa maua i te imiraa ia farerei i te utuafare ma te ani atu e, e nehenehe anei ta maua e haere i to ratou fare no te haapii ia ratou. E ere te metua tane i te mea anaanatae roa ia haapii mai i te evanelia, aita râ i pato‘i ia haere atu maua e haapii i to’na utuafare.
Mea apo vitiviti te tuahine Ramirez i te mau haapiiraa. Puai to’na hinaaro ia haapii mai pauroa te haapiira tumu ta maua i haapii. I te hoê pô, te paraparau ra matou no te bapetizoraa i te tamarii rii, ua haapii atu maua e, e mea ti‘amâ te mau tamarii rii e aita e titauhia te bapetizoraa. Ua ani maua ia’na ia tai‘o i te buka a Moroni :
« Inaha, te parau atu nei au ia oe, o teie ïa ta outou e haapii—te tatarahapa e te bapetizo i tei ti‘a ia ratou i te rave i te hara ; oia ïa e haapii outou i te mau metua ia tatarahapa, e ia bapetizohia, e ia faahaehaa ia ratou iho mai ta ratou mau tamarii rii e ti‘a’i, ei reira e ora atoa ratou e ta ratou mau tamarii rii
« Aita ho‘i e au te tatarahapa i ta ratou tamarii rii ra, aita atoa te bapetizo. Inaha, ua haapa‘ohia te bapetizo no te tatarahapa e au i te faati‘araa i te mau faaue no te faaoreraa i te hara.
« Ua ora râ te tamarii rii i te Mesia mai te haamauraa mai â o teie nei ao ; Ahiri aita ïa, ua riro te Atua ei Atua faati‘a pae tahi, e te faahuru ê, e te haapa‘o i te huru o te taata ; te rahi ho‘i o te tamarii rii ra i pohe na aore i bapetizohia ».1
I muri mai to’na tai‘oraa i te papa‘iraa, ua ta‘i te tuahine Ramirez. Ua pe‘ape‘a rii maua to’u hoa misionare. Ua ani au, « Tuahine Ramirez, ua parau anei e aore râ ua rave anei maua i te hoê mea i haamauiui ia oe ? »
Pahono mai nei, « Aita roa’tu Elder, aita ta oru‘a e hape. A ono matahiti i teie nei, ua fanau vau i te hoê tamaroa. Ua pohe oia na mua a‘e i te bapetizoraa. Ua parau mai to matou orometua e, no te mea aita oia i baptizohia, e vai noa oia i roto i te pô limepo e a muri noa’tu. E ono matahiti to’u amo-noa-raa i teie mauiui e teie hara. I to’u râ tai‘oraa i teie irava, ua ite roa vau na roto i te mana o te Varua Maitai e, e parau mau. Ua tatarahia te hoê mea teimaha i to’u aau, e e roimata oaoa teie ».
Ua haamana‘o atura vau i te mau haapiiraa a te peropheta Iosepha Semita, ua haapii oia i teie haapiiraa tumu tamahanahana : « E rave rahi ta te Fatu i rave ê atu, tae noa’tu i to ratou aruaruraa, ia ore ratou ia noaa i te hinaaro o te taata, e te mau oto e te mau ino no teie nei ao ; e mea mâ roa ratou, e mea haviti roa ratou, no te ora i ni‘a i te fenua nei; no reira, ia hi‘o maitai-ana‘e-hia, te vai nei te tumu no to tatou oaoa eiaha râ no te oto no te mea e faaorahia ratou i te ino, e e fatata tatou i te farii faahou ia ratou ».2
I muri a‘e to’na mamaeraa i te oto rahi e te mauiui e ono matahiti, ua tae mai te haapiiraa tumu mau, tei heheuhia mai e te Metua here i te Ao ra na roto i te peropheta ora, e ua hopoi mai i te hau tamărû i te ahoaho o teie nei vahine. Aita e faufaa e parau, ua bapetizohia te tuahine e ta’na na tamarii, te mea apî a‘e e va‘u matahiti.
Te haamana‘o ra vau i to’u papa‘iraa i to’u utuafare ma te faaite i te mauruuru i tae mai i to’u aau no teie ite e te tahi atu â parau mau papû e te faufaa rahi o te evanelia a Iesu Mesia i faaho‘i-faahou-hia mai. Aita vau i mana‘o a‘e e faura faahou mai teie parau tumu faahiahia mau i roto i to’u oraraa i te mau matahiti i muri iho e ua riro ei raau i Gileada.
Ua hinaaro vau e paraparau i te feia ua mo‘e te hoê tamarii e ua ui ratou, « No te aha vau ? » e peneia‘e paha e ere faahou to outou faaroo i te Metua here i te Ao ra i te mea papû maitai. Te pure nei au, na roto i te mana o te Varua Maitai, ia faatae mai au i te tahi faito ti‘aturi e te hau e te haro‘aro‘a. Te hinaaro nei au ia riro ei mauihaa no te faaho‘i faahou mai i to outou faaroo i to tatou Metua here i te Ao ra, o te ite i te mau mea atoa e o te faati‘a nei ia tatou ia farii i te mau tamataraa ia roaa to tatou ite e to tatou here Ia’na e ia maramarama ho‘i e, aita ana‘e Oia e mea faufaa ore tatou.
I te 4 no fepuare 1990, ua fanauhia te toru o ta maua tamaiti oia atoa ïa te ono o ta maua tamarii. Ua pii maua ia‘na o Tyson. E tamaroa iti nehenehe mau, e ua farii popou te utuafare ia’na ma to matou aau e to matou rima. Ua riro oia ei te‘ote‘oraa no to’na mau taea‘e e tuahine. No matou nei, o oia te tamaroa maitai roa a‘e i fanauhia.
I te va‘uraa o to’na ava‘e, ua horomii Tyson i te hoê « craie » ta’na i ite na raro. Ua mau te reira i roto i to’na arapo‘a e ua mau to’na aho. Ua haru to’na tuaana ia’na e pa‘i‘uma mai i ni‘a ma te tuô haere, « ua mau te aho o pepe. Ua mau te aho o pepe ». Ua haamata matou i te rave i te faanahoraa no te faaoraraa rû (RCP) e ua taniuniu i te SAMU.
Ua tae mai te mau tuati e ua faahoro ia Tyson i te fare ma‘i. I roto i te piha tia‘iraa, ua pure noa matou ma te tuutuu ore e ua taparu i te Atua i te hoê semeio. E au e, ua taere roa te hora, te haere mai nei te hoê taote i roto i te piha ma te parau e, « Ua taere roa. Aita e mea ta matou e nehenehe e rave faahou. Na outou e hi‘o i te taime tano ». Faaru‘e mai nei ia matou.
Ua haere matou i roto i te piha tei reira Tyson, ua ite matou i to matou hihi mahana, aita e ora faahou. E au râ e, te vai ra mai te hoê anapanapa tiretiera e faaati ra i to’na tino iti. E mea anaana ho‘i e te teatea.
I tera taime, e au e, ua tahuri roa to matou oraraa. Nahea pai e haere i mua i te mau tamarii no te parau e, eita Tyson e ho‘i mai i te fare ?
E parau noa vau no to’u iho pae a faati‘a ai au i te hopea o teie ohipa. Maua to’u hoa here tei faaruru i teie ati, eita roa râ e roaa ia’u ia faaite atu i te oto o te aau o te hoê metua vahine, eita atoa vau e tamata rii noa‘e.
E mea fifi roa ia faaite i te faarapuraa o to’u aau i taua taime ra o to’u oraraa. Te rahiraa o te taime e mana‘o noa vau e, e moemoea ri‘ari‘a e ua fatata roa vau i te ara mai ia oti teie taoto horiri. E rave rahi pô, aita te taoto e topa. Pinepine au i te haere i tera e tera piha na roto i te pouri no te hi‘o e, e mea maitai anei te tahi o ta maua mau tamarii.
Ua atihia to’u varua i te mana‘o hara. Auê ta’u hara e. Auê to’u ti‘a ore e. O vau ho‘i to’na metua tane ; ei ia’u te parururaa ia’na. Ahani ihoa pai ua rave au i tera e tera ohipa. Te tahi mau taime, i teie â mahana, e 22 matahiti i muri mai, te haamata nei teie mau mana‘o i te tomo i roto i to’u aau, e mea ti‘a ia’u ia faaore oioi i te reira aita ana‘e e haamou te reira ia’u.
Hoê a‘e ava‘e i muri mai i te poheraa o Tyson, e uiuiraa ta’u e o Elder Dean L. Larsen. Ua rave oia i te taime no te faaroo ia’u, e mauruuru noa vau no ta’na parau a‘o e te here. Ua parau mai oia e, « Aita vau e mana‘o ra ua hinaaro te Fatu ia faautu‘a oe ia oe iho no te pohe o ta oe tamaiti ». Ua tae mai i to’u aau te here o to’u Metua i te Ao ra na roto mai i te hoê o ta’na mau tavini.
Noa’tu râ te reira, ua tamau noa te mau mana‘o ahoaho i te haamauiui ia’u, e ua haamata atoa mai te riri. E ere i te mea tano ! Nahea e ti‘a ai i te Atua ia rave i te reira i ni‘a ia’u ? No te aha vau ? Eaha ta’u hape ? » E te tahi atoa taime, mana‘o riri atoa vau i te taata e tamahanahana nei ia matou. Te haamana‘o ra vau i te mau hoa i te parauraa mai e, « te farii atoa nei matou i to oe mauiui ». I roto ia’u e parau vau, « Aita outou e ite i te faito o to’u mauiui. A faaatea’ê atu ». Oioi roa vau i te iteraa e, e nehenehe i teie taaminoraa o te aau e haaparuparu mai. Ua haamâ roa vau, ua mana‘o ino vau i to’u mau hoa o tei tamata noa i te tauturu mai.
I to’u iteraa i te mana‘o hara, te riri e te taaminoraa o te aau i te ‘ai-haere-raa ia’u, ua pure au ia tauihia to’u aau. Na roto i te tahi iho iteraa mo‘a no’u, ua horo‘a mai te Fatu ia’u i te aau apî, e noa’tu te mo‘emo‘e e te mauiui ua taui râ to’u feruriraa. Ua tae mai te ite e, aita vau i haruhia, e haamaitairaa rahi râ tera e tia‘i ra ia’u mai te peu e faaite au i to’u haapa‘o maitai.
Ua haamata to’u oraraa i te taui e ua noaa ia’u i te haere i mua ma te ti‘aturiraa rahi, aita faahou ïa te fariuraa i muri i te ahoaho. Te faaite papû nei au e, e ere teie oraraa te hopea. Te vai nei te ao varua. Te mau haapiiraa a te mau peropheta no ni‘a i te oraraa i muri mai i te pohe, e parau mau ïa. E taahiraa noa teie oraraa i ni‘a i te e‘a no te ho‘i i to tatou Metua i te Ao ra.
Ua vai noa Tyson ei tuhaa no to matou utuafare. Na roto i te mau matahiti, ua faahiahia matou i te aroha e te maitai o te Metua here i te Ao ra tei faati‘a i to matou utuafare ia farii tino roa te anaana o Tyson. Te faaite papû nei au e, e mea rairai te paruru. Eita te parau-ti‘a, te here e te hoêraa utuafare e hope ia ma‘iri ana‘e tei herehia i te tahi a‘e pae ; hau atu â, e puai faahou mai te reira.
Te tahi taime e ui mai te taata e, « Eaha te maoro no to outou faaoroma‘iraa i te reira ? » No te faaite i te parau mau, eita te reira e ore roa, maori râ ia faatahoê-faahou-hia outou e tei herehia. Eita te îraa o to’u oaoa e tae mai maori râ ia faatahoê-faahou-hia matou i te po‘ipo‘i no te Ti‘a-faahou-raa Matamua.
« No te mea e varua te taata nei. E mea mure ore te mau mea rii tumu, e te varua e te mau mea rii tumu ra, ia vai faataa-ore-noa-hia ra, e farii ïa i te îraa no te oaoa ;
« E ia faataahia ra, e ore roa e ti‘a i te taata nei ia farii i te îraa no te oaoa ».3
Atira noa’tu, mai teie â taime, mai ta te Faaora i haapii, e nehenehe ta tatou e faaitoito noa.4
Ua haapii au e, e nehenehe i te mauiui maramara e te teimaha huru hope e riro mai ei mea mărû ia fariu tatou i to tatou Metua i te Ao ra e ia taparu tatou i te tamahanahanaraa e tae mai na roto i Ta’na opuaraa ; Ta’na Tamaiti, o Iesu Mesia ; e Ta’na Faaa‘o, oia ho‘i te Varua Maitai.
Auê ho‘i te haamaitairaa hanahana o to tatou oraraa. E ere anei i te mea ri‘ari‘a ia ore tatou e mauiui rahi no te hoê tamarii i mo‘e ? Auê to’u mauruuru i to’u Metua i te Ao ra, ua faati‘a Oia ia tatou ia here rahi e ia here i te here mure ore. Auê to’u mauruuru no te mau utuafare mure ore. Auê to’u mauruuru ua heheu faahou mai Oia na roto i Ta’na mau peropheta ora i te opuaraa no te ora.
A haamana‘o i to outou haereraa i te tanuraa o tei herehia, te mana‘o i roto i to outou aau a tere ai to outou pereoo i rapae i te vahi tanuraa ma‘i e a fariu ai outou no te hi‘o i tera afata—e te mana‘o e, e roaa anei i te aau ia faaoroma‘i.
Te faaite papû nei au e, aua‘e Oia, oia ho‘i to tatou Faaora o Iesu Mesia, i horomii-roa-hia’i i te hoê mahana taua mau mana‘o oto ra, te mo‘emo‘e e te ahoaho i te îraa o te oaoa. Te faaite papû nei au e, e nehenehe ta tatou e turu‘i i ni‘a Ia’na e ia parau Oia e :
« Eita vau e vaiiho otare noa ia outou, e ho‘i mai â vau ia outou nei.
« E ia roovau iti a‘e, e ore to te ao e hi‘o faahou mai ia’u ; e hi‘o mai râ outou ia’u ; no te mea e ora vau, e ora atoa ho‘i outou ».5
Te faaite papû nei au e, mai tei parauhia i roto Ia Poro Haere i Ta‘u nei Evanelia, « A ti‘aturi ai tatou i te taraehara a Iesu Mesia, e tauturu Oia ia tatou ia faaoroma‘i i to tatou mau tamataraa, to tatou mau ma‘i e to tatou mau mauiui. E horo‘a mai Oia i te oaoa, te hau e te tamahanahanaraa. Te mau mea’toa e ere i te mea maitai i roto i te oraraa nei, e faaupooti‘ahia ïa na roto i te taraehara a Iesu Mesia ».6
Te faaite papû nei au e, i tera po‘ipo‘i nehenehe e te hanahana no te Ti‘a-faahou-raa Matamua, e ti‘a mai to outou e to’u iho nei feia herehia mai roto mai i te menema mai tei fafauhia e te Fatu Iho e e farii tatou i te îraa o te oaoa. No te mea te ora nei Oia, ratou e tatou nei ho‘i, e ora atoa ïa. Na roto i te i‘oa o Iesu Mesia, amene.
Show References
-
1. Moroni 8:10–12.
-
2. Te Mau Haapiiraa a te Mau Peresideni o te Ekalesia : Iosepha Semita (2007), 201.
-
-
4. Hi‘o Ioane 16:33.
-
5. Ioane 14:18–19.
-
6. Ia Poro Haere i Ta‘u nei Evanelia : Te hoê arata‘i no te ohipa misionare (2004), 58.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Dec 17, 2011
LAST UPDATED: 01:49 a.m. HST, Dec 17, 2011
Synopsis: What could possibly be next? With an ever-growing GMO issue, Aqua Bounty Technology brings “Frankerfish” to the plate.
Hui! E nā hoa makamaka o Kauakūkalahale mai uka mai a i kai, mai ka hikina a ka lā puka i Ha'eha'e a i ka mole 'olu o Lehua, aloha nui kākou. Ua hele a luhi paha nā maka i ka heluhelu 'ana i nā mo'olelo no ka GMO. Eia na'e, 'a'ole kēia he mo'olelo no ke kalo.
Kainō a mā'ona ka 'ōpū o ke kanaka 'epekema i ko koā uka. Eia kā, eia hou maila ua kanaka 'epekema lā e kā'ili aku ana i ko koā kai. E ka mea heluhelu, ua lohe paha 'oe no ka Frankerfish? Na Aqua Bounty Technologies i ho'ohānau ihola i ka i'a hou. Ki'i 'ia akula 'ekolu 'ano i'a. 'O ke kāmano, he i'a ia no ka moana. 'Elua 'ano kāmano o ke ki'i 'ana. 'O ke kāmano o ka Pākīpika me ke kāmano o ka 'Akelanika. 'O ka pout, he i'a ia no ke kai hohonu. Kama'āina ke kāmano iā kākou, akā malihini paha ka i'a pout. Kohu like ke kino o ka pout me he puhi lā ke nānā aku, akā he i'a nō na'e ia.He mau pewapewa kona, a he kualā nō ho'i. Pēnei ka hana a nā kānaka 'epekema. Ki'i 'ia ka hua o ke kāmano 'Akelanika, a hou 'ia ke ēwe o ke kāmano Pākīpika me ke ēwe o ka i'a pout i loko o ua hua lā. Hānau maila ka i'a, he kāmano GMO nō ho'i.
Wahi a Aqua Bounty Tech mā, 'a'ole i lako ka moana i ka i'a. E mahu'i ana lākou, e nele ana ka moana i ka i'a 'ole i ke au e hiki mai ana. No laila, ho'ohānau 'ia ka Frankerfish no ka pono o kākou. 'Oi aku kona nui ma mua o ke kāmano maoli, a 'oi aku ka wikiwiki o kona ulu 'ana. Ua hapa maila kona wā o ka ulu 'ana a nui ma mua o ke kāmano maoli. Kū nō i ke 'ano o ka ulu wikiwiki 'ana o ke kāmano o ka Pakipika. Ma muli o kona makua, 'o ka pout, hiki i kēia i'a GMO ke ulu i kēlā kau, kēia kau. 'A'ole pēlā ke kāmano maoli.
Nui ka hopohopo o ka lehulehu i ka 'oihana GMO pili i kēia i'a. 'O kēia kāmano GMO, he maka mua wale nō paha ia. Ke 'ae 'ia kēia 'oihana GMO no nā i'a, e 'ae 'ia ana paha ka hana GMO 'ana i nā 'ano holoholona like 'ole. E akahele o ho'ohānau 'ia nō paha ka pipi GMO a i 'ole ka pua'a GMO i ka wā e hiki mai ana!
I kēia manawa, e noi ana 'o Aqua Bounty Tech mā e 'āpono 'ia e ka FDA ua Frankerfish lā me ka hō'ike 'ole 'ana i ke kūlana GMO o ua i'a hou lā, 'o ia ho'i inā 'ae 'ia ke kū'ai 'ana aku i ua i'a pupuka lā, 'a'ohe mea e hō'ike ana he i'a GMO nō ia. 'A'ole e hiki ana i ke kanaka kū'ai i'a ke wae i ka i'a maoli a i ka i'a GMO paha. 'O kēia hana ho'onalonalo a lākou, he hana malū wale ho'i ia. Me he mea lā, maopopo iā lākou, 'a'ole e kū'ai ana nā kānaka i ka i'a GMO. Ke kū'ai 'ole 'ia ka i'a, hoka! Nele loa o Aqua Bounty Tech mā i ke kālā 'ole.
E no'ono'o pono kākou no kēia 'oihana, a e maka'ala nō ho'i kākou i kona māhuahua 'ana ma kēia mua aku. Ua ki'i 'ia nā mea kanu o uka, a ke iho nei ke kanaka 'epekema i kai. E maka'ala o pau loa nā mea maoli, a 'o ka lāhui GMO ke kū i ka moku a no lākou 'o luna, no lākou 'o lalo, no lākou 'o uka, no lākou 'o kai, a no lākou nā wahi a pau.
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Te Hētana
Ko Te Hētana (Richard John Seddon, 1845-1906) he Pirimia o Aotearoa (1892-1906). Ka whānau mai ia i Ingarangi. Ka tae mai ia ki Aotearoa i te tau 1866. Ka haere ia ki ngā papa koura o Waimea kimi koura ai. Nō muri iho, he kaiwhakahaere hōtera ia ki Te Tai-poutini.
I te tau 1879 ka tū ia mō te rohe pōti o Hokitika, ā, ka wikitoria, ka haere ki te Pāremata. Ahakoa he tangata rongonui mō te roa o ana kōrero, he matatau hoki ia ki te mahi tōrangapū.
Nō te tau 1891, ka wikitoria te rōpū Rīpera, ka kuhu a Te Hētana ki te kāwanatanga. Nō te 1892 ka riro i a ia te tūranga o te Pirimia, tae rawa atu ki te tau 1906, kit e tau I mate ai ia. Ka riro anō i a ia te tūranga o Minita mō ngā Take Māori, mai i te 1893 tae atu ki te 1899. Nō te tau 1900, nā runga i ngā inoi a te rōpū Kotahitanga, ka katia e Te Hētana te hook i ngā whenua Māori. Nā Te Hētana i whakatū ngā Kaunihera Māori me ngā Poari Whenua Māori, me te aha, ka taea e te Māori te pupuri whenua me te whakapai i te hauora o te hapori. Ka riria te Kāwanatanga e ngā tāngata whaimoni, ā, i te tau 1905, ka whakarerekēngia ngā ture, ā, he nunui rawa ngā whenua ka ngaro.
Tohutoro[edit | edit source]
- Ngā Tāngata Taumata Rau URL:NZDB


text:
Kei te piripono te rōpū keri hinu ō TAG, he nui te hinu kei raro i te rohe ō Te Karaka.
Ko TAG anake te rōpū e whai hinu ana ki Tūranganui-ā-Kiwa.
Ko tā rātou wawata kia tikaro hinu ai ki Te Karaka.
Ko te manako, he kotahi piriona tāra te wariu ō te hinu i Te Karaka.
Kua wehe atu te rōpū hinu ō Apache i ngā wiki tata kua taha ake nei. Hakoa tērā, kei te aro whakamua ā TAG kia mahi ai i tā rātou mahi ki koneki.
Ki te whiwhi ā TAG i te whakaaetanga kia tikaro hinu ai ki Tūranga, ka waihanga rātou i ngā mīhini whai hinu e whā.


text:
Curriculum links
Ngā tino wāhi ako
- Tikanga ā Iwi
- Hangarau
- Ngā Toi
Ka noho i raro i ēhea whenu?
- Tikanga ā Iwi - Te Ahurea me te Tuku Ihotanga, Te Wāhi me te Taiao
- Te Hangarau - Te Hangarau me te Porihanga
- Ngā Toi - Ngā Mahi a te Rēhia, Toi Puoro, Toi Ataata
Ngā tino pūkenga
Ngā Pūkenga Whitiwhiti Kōrero, Ngā Pūkenga ā-Tinana, Ngā Pūkenga Hīraurau Hopanga, Ngā Pūkenga Mōhiohio
Ngā reanga
1-4
Ngā tau
1-8
Ki runga ano
E tautoko ana i ēhea kaupapa kōrero?
- Te Pāpori o ngā Moutere o Te Mona-nui-a-Kiwa, o Mua, o Nāianei Hoki
- Kōrero Pūrakau
- Ngā Tirohanga Hou, Ngā Taonga Hou
E hia te roa o tēnei mahi?
15-20 miniti ka pau ki te toro i PlaNet Pasifika
Ki runga ano
Ka kimihia ki hea?
- Te Papa tuawhā, Mana Pasifika - kimihia ngā rākau kokonati!
- Kua ngaro koe? Me pātai ki tētahi Kaimanaaki Manuhiri.
He aha te take me heri au i taku akomanga ki tēnei taonga?
- Ko te PlaNet Pasifika tētahi o ngā Discovery Centres e whā kei Te Papa e whakarato ana i te wāhi pāhekoheko me ngā kōrero nō Te Moana-nui-a-Kiwa.
- He huarahi rekareka ki te whakamaioha ki te Te Moana-nui-a-Kiwa o mua, o nāianei hoki.
- Ka whakaritea he kaimanaaki o Te Papa ki te tohutohu me te āwhina i a koe.
Ki runga ano
He aha ngā mahi kei taua whakaaturanga?
- Me whakamātau ki te hoahoa i tō koutou ake tatau (moko) Hāmoa.
- Titiro ki te fale rangahau mō ngā pukapuka me ngā rauemi rorohiko mō Te Moana-nui-a-Kiwa.
- Whakarongo ki ngā oro ātaahua o te puoro nō Te Moana-nui-a-Kiwa, titoa rānei tētahi waiata māu mā te whakamahi i ngā pahū o Te Moana-nui-a-Kiwa.
- Ākona ngā tūmomo kākahu o Te Moana-nui-a-Kiwa, ka whakamau ai hoki i aua kākahu.
- Titiro ki te āhua hanga i te fale Hāmoa.
- Waihangatia tō ake tauira tīvaevae Rarotonga ki runga i te pakitara.
- Tākarotia ētahi kēmu nō Te Moana-nui-a-Kiwa, kaurukuhia rānei he pikitia nō Te Moana-nui-a-Kiwa.
- Titiro ki te vaka, ka ako ki te rere moana puta noa i Te Moana-nui-a-Kiwa.
- Āta titiro ki te Treasure Chest ki te mōhio ki te āhua whakamahi a ngā tāngata o Te Moana-nui-a-Kiwa i te aumoana.
- Me whakamātau ki te hanga lei.
- Titiro ki ngā mahi toi tamariki mai i te whānuitanga o ngā kura o Aotearoa.
Ki runga ano
Me aha taku mōhio ki tēnei whakaaturanga?
- Ko te PlaNet Pasifika tētahi o ā mātou Discovery Centres e whā kei Te Papa, kei te papa tuawhā, tata ki Golden Days.
- E titiro hāngai atu ana a PlaNet Pasifika ki ētahi moutere e whitu o Te Moana-nui-a-Kiwa, arā, ko Hāmoa, Tonga, Whītī, Rarotonga, Tuvalu, Niue me Tokelau.
Ētahi kaupapa hei matapakinga pea
- Matapakia ētahi o ngā rerekētanga ahurea e kitea ana e koe i waenga i ngā ahurea rerekē o Te Moana-nui-a-Kiwa, pēnei i ngā reo, ngā kai, ngā kākahu, ngā tikanga, ngā aha, ngā aha.
- Titiro ki te āhua i hangaia ai te fale Hāmoa i PlaNet Pasifika. He pēhea te ōrite o tēnei ki te te āhua hanga whare i Aotearoa nei? Me titiro pea ki te whare nui, ki Te Hau ki Tūranga, ki te whare puni o Mākōtukutuku rānei i te whakaaturanga Mana Whenua kei te Papa Tuawhā. Whakatauritea ngā rawa hanga, te teitei o ia whare, ngā huanga whakarākei, ngā aha atu. Titiro ki ngā whakaahua o te hanga i te fale kei te fale rangahau.
- He pēhea te rerekē o tō whare ki te fale Hāmoa? He aha pea i pēnā ai?
- Tapaina ngā wahanga rerekē o te rākau kokonati. He aha ngā painga o te rākau kokonati? He aha te take i tapaina ai te rākau o te ora? He rauemi hira te kokonati mā ngā tāngata o Te Moana-nui-a-Kiwa; whakamahia ai ngā wāhanga hei kai, hei whakaruru, hei wai inu, hei wahia, hei whakamahi anō hoki i ngā kākahu, i ngā kete, i ngā whāriki, i ngā taura, i ngā taputapu hoki. Tukipū ana te rākau kokonati i ngā kōrero o Te Moana-nui-a-Kiwa - ka whai wāhi nui atu te rākau kokonati i ngā wāhanga katoa ngā ahurea o Te Moana-nui-a-Kiwa. Koinā ngā take i kīia ai te kokonati hei Rākau o te Ora. Ko ngā wāhanga o te kokonati ake ko te anga, te pakere, te kiri me te copra (te kiko kei roto i te kokonati). Kāore he kaupeka o te rakau kokonati, tipu torotika mai ngā rau i te kātua.
- Titiro ki ngā matau i ngā toroa kei te pouaka Pacific Treasure Chest, me te kimi i te maimoa tukutuku pungāwerewere. He aha te rite o ēnei matau, tētahi ki tētahi? He aha ngā rerekētanga? I hangaia ki te aha?
- Titiro ki te āhua hanga papanga tapa. Mahia ai te papanga tapa i ēhea moutere o Te Moana-nui-a-Kiwa? He rerekē te āhua mahi tapa ki ia moutere? E mahia ana te tapa i ngā moutere o Hāmoa, Tonga me Whītī. Kei Hāmoa, ko Siapo te ingoa o te tapa. Kei Tonga, ko te Ngatu te ingoa. Kei Whītī, ko te Masi te ingoa. Ahakoa he āhua ataata ahurei tō tēnā moutere, tō tēnā moutere, āhua rite te momo mahi i ia moutere. Ka tīhoretia te kiri rākau o roto i te rākau aute, kātahi ka tōpunitia, ka patua ki te kuru ki te mahi i ētahi hiti papanga taketake, i te takiwā o te 300 mm mā te 3-4000 mm te horahanga. Kātahi ka honoa aua hiti, ka whakanakonakotia i ngā āhua e tauwhāiti ana ki ia moutere.
- He aha te take i pēnei ai te hira o te vaka ki ngā tāngata o Te Moana-nui-a-Kiwa? Kua panoni haere te hiranga o te vaka puta noa i te wā? Nō neherā he tino nui te vaka nō te mea ka karapoti ngā moutere i te tahora nui o te moana, nō reira he mea tino nui ngā vaka mō te kawe tangata, kawe taonga me te hī ika. Nā te tipu mai o ngā hangarau kawe tangata me te hangarau hopu ika ka iti haere te hira o ngā vaka, engari he mea nui tonu ēnei ki ngā tāngata o Te Moana-nui-a-Kiwa.
- Kua haere kē tētahi o koutou ki tētahi moutere o Te Moana-nui-a-Kiwa? He aha ngā mea rerekē, ngā mea rite tonu rānei o taua moutere ki Aotearoa?
Ki runga ano
Ngā Kōrero Kīnaki
He Taonga Whai Pānga
- Te whakaaturanga o Mana Pasifikakei te papa tuawhā. Ka kite koe i ētahi atu taonga nō Te Moana-nui-a-Kiwa.
- Te wharenui o Te Hau ki Tūranga me te wharepuni o Mākōtukutuku kei te whakaaturanga o Mana Whenua, kei te papa tuawhā.
- Te waka o Te Aurere Iti kei te whakaaturanga o Mana Whenua kei te papa tuawhā - tētahi tauira o te momo waka hourua i whamahia ai e ngā kaumoana ki te rere mai ki Aotearoa nei.
Ki runga ano