c: text/html

text:
Set-back for Tonga Police reforms
- Read more about Set-back for Tonga Police reforms
- Log in or register to post comments
Comments
'I San Francisco 'oku ngofua
'I San Francisco 'oku ngofua pe kihe Mayor kene fili ha'ane 'Chief of Police'. Pea ko e me'a 'oku hoko, ko e fili pe 'ehe Mayor ia 'ene 'Chief of Police' 'aki ha 'uhinga faka-politikale, ke poupou'i 'ene kaveinga faka-politikale 'o 'ikai fili 'a e tangata totonu kihe 'Chief of Police'. 'I he ta'u 'e 25 ko'eni 'eku ngaue ma'ae Potungaue Polisi San Francisco, ko e fiha'i pa'ulu 'eni 'a e Potungaue Polisi San Francisco ki lalo 'i he ngaue 'a e kau politikale. 'I Tonga, 'oku fiema'u ha tokotaha Tonga 'oku ne 'ilo 'a e 'uhinga 'o e Polisi, 'ilo 'a e ngaue fakapolisi, 'ilo 'a e lao kihe polisi, 'ilo 'a e fetu'utaki fakavaha'apule'anga fekau'aki mo e tokoni'i 'a e kau polisi, tauhi va mo e kakai, pea mo ma'u 'a e faitotonu mo e loto'aki, kene fakalele 'a e Potungaue Polisi Tonga. 'Oku fiema'u ha 'qualified person, regardless of backgrounds' kene fakalele 'a e Potungaue Polisi Tonga. SAIA.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Mai irouni Bwauro, ae I weteaki iroun te Atua bwa ana tia tuatua Iesu Kristo, ao mai iroun naba Totene ae e raora n onimaki, 2nakon ana ekaretia te Atua are i Korinto, ake aomata ni kabaneia ake a kaitiakaki i nanoni Kristo Iesu, ake a rineaki bwa ana aomata te Atua, ma aomata ni kabaneia n taabo nako ake a taromauriia ara Uea are Iesu Kristo, are aia Uea ma ngaira; 3ami bwai te aakoaki, ma te raoi mai iroun te Atua are Tamara, ao mai iroun te Uea are Iesu Kristo. 4I aki toki ni kaaitaua Atuau i bukimi, ibukin ana aakoi are kam a tia n anganaki ni maiumi n reitaki ma Kristo Iesu: 5bwa kam a tia n rangi ni buokaki irouna n te aro n taetae ma te ataibwai ni kabanea; 6n ai aron naba are e a tia n unikaki raoi taekan Iesu i buakomi. 7Ma ngaia are akea te bwai n tituaraoi teuana ae akea iroumi, ngkai kam tiku ni kaantaninga kaotan ara Uea are Iesu Kristo. 8Boni Ngaia are e na kateimatoaingkami naba ni karokoa te toki, bwa kam aonga n aki kabuaakakaaki n ana bong ara Uea are Iesu Kristo. 9E bon riai n onimakinaki te Atua, are Ngaia ae E weteingkami bwa kam na i raorao ma Natina are Iesu Kristo are ara Uea. 10I bubutingkami, taari, n aran ara Uea are Iesu Kristo, bwa kam na kabooraoi nanomi. A na akea te i kaakaiwi i marenami, ma kam na reitaki n te nano ae ti te arona, ao n te kaantaninga ae ti te arona. 11Bwa I kaongoaki taekami, tariu, irouia ana aomata Koroe, bwa iai taiani kauntaeka i buakomi. 12Ae I nanonna n au taeka aei bon aei: bwa kam kaangai n tatabemaningkami nako, Raoni Bwauro ngai; ke, Raon Aboro ngai; ke, Raoni Keebwa ngai; ke, Raoni Kristo ngai. 13E tibwauaaki Kristo? E kamateaki n te kaibangaki Bwauro i bukimi? Kam bwaabetitooaki nako nanon arani Bwauro? 14I kaaitaua te Atua ngkai akea ae I bwabetitoia i buakomi bwa ti Karitebo ma Kaio; 15I karaoa aei bwa e kaawa n taku temanna bwa kam bwaabetitooaki nako nanon arau. 16I bwabetitoia naba kaain ana auti Tetebana; ao I a aki uringnga bwa iai riki ae I bwabetitoia ke akea. 17Bwa 330,1 I-KORINTO 1 e aki kanakoai Kristo bwa N na bwabwaabetiito, ma E kanakoai bwa N na tataekina te euangkerio—tiaki n te aro n rabakau n taetaenikawai, bwa e kaawa n riki ana kaibangaki Kristo bwa te bwai ae akea manenana. 18Bwa te nanobaba taekan te kaibangaki irouia akana nangi mate, ma boni mwaakan te Atua iroura ngaira aika ti kamaiuaki. 19Bwa e koreaki ae e kaangai: N na kamauna rabakauia akana rabakau, ao N na kaaki wanawanaia akana wanawana. 20E ngaa ane e rabakau? E ngaa te bwakuaku n taekan te Tua? E ngaa te tia rabakau ni kauntaeka i aon te aonnaba aei? Tiaki E a tia te Atua ni karaoa te nanobaba bwa rabakaun aonnaba? 21Bwa te Atua, n rabakauna, ao E a tia ni karaoa ae a na aki konaa n ataia aomata n oin rabakauia. Ma e ngae n aei, ao E a bon tia ni baaireia bwa E na kamaiuiia aika a onimaki n te rongorongo n nanobaba ae ti tataekinna. 22Bwa a tangiri kanikina aika a kamiimii I-Iutaia bwa a na noori, ao I-Erene a ukoukora te rabakau; 23ao ngaira ti tataekina Kristo are e kamateaki n te kaibangaki, ae te bwai ni kabwakabwaka nakoia I-Iutaia, ao te nanobaba nakoia aika tiaki I-Iutaia; 24ma, nakoia aika a rineaki iroun te Atua, aika I-Iutaia ma I-Erene, boni mwaakan te Atua ao rabakauna naba. 25Bwa e rabakau riki nanobaban te Atua nakon rabakauia aomata; ao e korakora riki mamaaran te Atua nakoni korakoraia aomata. 26Taari, kam na uringi aromi ngke kam moani weteaki iroun te Atua; bwa kam aki iangoaki irouia aomata n te aonnaba aei bwa a bati ami koraki aika a rabakau. Ti temwaangina i buakomi aika iai nakoaia aika kakannato, ao temwaangina naba aika a nako man utu aika iai karineaia ni katein te aba. 27Ma te Atua E rinei baika a atongaki n te aonnaba aei bwa a baba, bwa E na kamamaaia aomata aika a rabakau; ao E rinei bwain aon te aba aika a mamaara bwa E na kamamaai baika a korakora. 28E rinei bwain aon te aba te Atua aika a atongaki bwa a mangori ma n akea boonganaia, ma baika tiaki oi ni bwai, bwa E na kamaunai baika a atongaki bwa oi ni bwai. 29Nanona ngkanne bwa akea te aomata ae e konaa ni kamoamoa i matan te Atua. 30Ma E a tia te Atua n reitiingkami ma Kristo Iesu, ao E a tia naba ni karika Iesu bwa rabakaura. A reke reitaki ma te Atua irouna; ti a riki bwa ana aomata te Atua ngaira, ao ti a kainaomataaki irouna; 31n ai aron are e koreaki ni kaangai: Ane e kamoamoa, ao ke e kamoamoa iroun te Uea.


text:
For Saturday, July 27, 2013
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jul 27, 2013
Synopsis: There is a certain responsibility one has when carrying a firearm. George Zimmerman and Christopher Deedy should not have been able to carry a firearm or be able to in the future.
———
Aloha nō ka 'ohana o Trayvon Martin i ka lohe 'ana aku i ka 'ōlelo ho'oholo a ke Kiure e hō'ike ana, 'a'ole i pili 'o George Zimmerman i ka hewa ma ke kī 'ana aku iā Trayvon i ka pū a make. He mea minamina nō ka make 'ana o Trayvon, no ka mea, ua hiki ke hō'alo 'ia. Ke 'ole e kuhihewa ko 'oukou mea kākau, i ke kāhea 'ana aku o Zimmerman i ke Ke'ena Māka'i o Kanapola, ua ha'i 'ia 'o ia, 'a'ole e hahai aku i ke kanaka (Trayvon). Akā, ua ho'okō 'o Zimmerman i ia 'ōlelo? 'A'ole. 'O kona hahai akula nō ia iā Trayvon, a 'o ka hopena, 'o ke kino make nō o Trayvon me ka 'ōlelo 'ana o Zimmerman, ua kī aku 'o ia i ka 'ōpiopio no ka mea, ua maka'u 'o ia o pepehi 'ia 'o ia e ka 'ōpiopio a make. Inā i maka'u kahi kanaka makua e pa'a ana ka pū ma kona lima i kahi 'ōpiopio pīlahilahi, pehea lā ka maka'u o ia 'ōpiopio i ke kanaka makua pu'ipu'i e pa'a ana ka pū ma kona lima?
A 'o kekahi, inā 'a'ole i hahai 'o Zimmerman iā Trayvon, inā 'a'ole i kau kona weli i kahi 'ōpiopio a 'a'ohe wahi ola i pō'ino. No laila e kau nei ka nīnau, “No ke aha lā i ho'okuli ai 'o Zimmerman i ka 'ōlelo a ka māka'i, 'a'ole e hahai aku i ke kanaka?” 'Eā, 'a'ole paha 'o ia i a'o i ka 'ōlelo kahiko, 'o ia ho'i, a'o i ke koa, a'o nō i ka holo. A ua a'o nō paha 'o ia a pa'a ia ha'awina, akā, 'a'ohe mea e holo ai ke pa'a ka pū ma ka lima. A 'o ia nō ke kumu e kau a'ela ia po'omana'o i luna, 'o ia ho'i, i koa nō paha i ka pū. Inā 'a'ohe pū a Zimmerman, inā 'a'ole 'o ia i hahai aku iā Trayvon. 'A'ole ho'i e hihi, he pū kā Zimmerman a ua make nō 'o Trayvon iā ia.
I kēia manawa, ke ho'okolokolo 'ia nei kahi hihia 'ane like ma Hawai'i nei. 'O ka hihia ia o Christopher Deedy no kona kī 'ana aku iā Kollin Elderts a make. 'O Deedy, he 'ākena pekelala 'o ia a kohu mea lā, he hiki nō ke pa'a ka pū me ia ma nā wahi a pau āna e hele ai. Akā, ke hana ke kanaka pēlā, he kuleana nui nō kona, a kohu mea lā, 'a'ole i maopopo ia kuleana iā Deedy. Ua holoholo 'o Deedy me ka pa'a nō o ka pū, a inu pū 'o ia i ka wai 'ona i ia ahiahi a nui loa ke koa (i ka pū a i ka wai 'ona nō ho'i). A 'o ka hopena, ua make nō 'o Kollin Elderts i ia pō. 'Eā, inā 'a'ohe pū a Deedy i ia ahiahi, inā e ola mau ana 'o Kollin i kēia manawa.
Pehea ana lā ka hopena o ka hihia o Deedy? E ho'oku'u 'ia ana paha 'o ia e like me Zimmerman? 'O ka pono, e kanono ka ho'opa'i o Zimmerman lāua 'o Deedy. 'A'ole hiki i ke kanaka ke ho'ohana aku i ka pū e like me kona makemake. He kuleana nō ko ke kanaka ke pa'a ka pū ma kona kino. A ma muli o ka maopopo 'ole o ia kuleana iā Zimmerman lāua 'o Deedy i make hewa ai 'elua mau kānaka i aloha nui 'ia, 'o ia ho'i 'o Trayvon Martin lāua 'o Kollin Elderts. A 'o kahi mea maopopo, ma kēia hope aku, 'a'ole e 'ae 'ia ka pa'a 'ana o ka pū iā lāua, o make hou kekahi.
Ke hā'awi aku nei ko 'oukou mea kākau i kona aloha i nā 'ohana o Trayvon Martin a me Kollin Elderts.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text: 1Mai irouni Bwauro, ma Tirouano, ma Timoteo, nakoia kaain te ekaretia i Tetaronike, aika ana bwai te Atua ae te Tama ma te Uea are Iesu Kristo: ami bwai te aakoaki ma te raoi. 2Ti aki toki ni katituaraoa te Atua i bukimi ni kabaneingkami, ao ti mwaneweingkami n taai nako n ara tataro: 3ngkai ti aki toki, i matan te Atua are Tamara n ururinga ami mwakuri ae kanoan ami onimaki, ma ami mwakuri korakora ae kanoan ami tangira, ao ami kaantaninga ae e nene i nanon ara Uea are Iesu Kristo. 4Ti ataingkami, taari, aika kam tangiraki iroun te Atua, bwa E a tia n rineingkami; 5bwa te euangkerio are ti taekinna e aki roko iroumi n ti te taeka, ma e roko naba n te mwaaka, ao iroun te Taamnei are e Raoiroi, ao n te aki-nanokokoraki naba teutana; n ai aromi ngkai kam bon atai arora ni menara i buakomi i bukimi. 6Kam riki bwa taani kakairi iroura ma te Uea, ngke kam butimwaaea ana taeka ma te kimwaareirei are mai iroun te Taamnei are e Raoiroi, i buakon rawaawatami ae e bati: 7ao ibukin aromi aei ao kam riki bwa te banna ni kakairi nakoia ni kabaneia ake a onimaki i Mwaketonia ao i Akaia. 8Bwa e aki ti katanoataaki n aromi ana taeka te Uea i Mwaketonia ma Akaia, ma e a tia naba n tanoata taekan onimakinan te Atua iroumi n taabo ni kabane; ma ngaia ae akea te bae e kainnanoaki bwa ti na taekinna. 9A bane aomata n taekina aron rinra i buakomi, ma aromi ngke kam rairaki mani bouananti nakon te Atua, n toro iroun te Atua ae e maiu ae e koaua, 10ao ni kaantaninga Natina mai karawa are E a manga kamaiua mai buakoia maate, are Iesu, are e kamaiuira man unin te Atua are e nangi roko.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jan 28, 2012
LAST UPDATED: 08:36 p.m. HST, Feb 03, 2012
Synopsis: Race to the top. Why? Maybe we should not rush there. Taking our time might be better. The American education system had hundreds of years to get to the top. Now, we need to get there in four years.
———
Aloha mai kākou e nā hoa makamaka, ua lohe mua paha 'oukou i ia 'ōlelo kaulana e kau a'ela i luna? He 'ōlelo no'eau paha ia mai kahiko mai? A he 'ōlelo no'eau hou paha? 'A'ole, 'a'ole loa. 'A'ole ia he 'ōlelo no'eau. 'O ia “Heihei i ka nu'u,” a 'o ka “Holoholo wikiwiki i ka nu'u” kekahi 'ōlelo 'ana, he polokalamu ia e ho'omaika'i ai i ke kūlana 'ike o nā kula e pono ai nā keiki, e 'ōlelo ai lākou pākahi, ua 'ae'oia au. A ke no'ono'o a'e, he pahuhopu maika'i loa ia e noke aku ai i ka hana a pa'a mai. Akā, 'o ka nīnau a ko 'oukou mea kākau, “No ke aha lā i kapa 'ia ai kona inoa, he heihei?” E heihei ana nā kula kekahi me kekahi? 'O ke kula nāna e hiki mua aku i ka pahuhopu, 'o ia wale nō ke pōmaika'i? A 'o nā kula i hā'ule ma hope iki mai, a i hā'ule i hope loa paha i Muliwaa, a e hiki aku i ka pahuhopu, he ho'okahi a 'elua makahiki ma hope aku, 'a'ole e pōmaika'i nā haumāna o ia mau kula? 'O ka mea e hā'ule i lalo loa i o Milu lā, 'o ia wale nō paha ke pilikia. E pōmaika'i nō nā keiki ke pa'a mai ka pahuhopu i kēia manawa, a i kēia makahiki a'e nō ho'i. A pēlā pū ke hala nā makahiki he 'elima a 'eono paha. 'Eā, 'a'ole kākou e heihei. E nā hoa, “e nihi ka hele i ka uka o Puna.”
He 'ōlelo nō kai hiki mai i o kākou, mai nā kūpuna mai, a 'a'ole ia 'o kēlā po'omana'o e kau a'ela ma luna. 'O ia ka 'ōlelo a ka Mō'īwahine Kapi'olani, 'o ia ho'i, 'o “Kūlia i ka nu'u.” 'O ia ho'i, e ho'oikaika kākou me ka maika'i a me ka ikaika i hiki.
Ua 'ōlelo 'ia ma ka Hōkū Avalataisa o ka lā 24 o Ianuali nei, ua nuku mai ka papa luna a Obama, inā 'a'ole 'ike koke 'ia ka holo mua 'ana o nā kula aupuni o Hawai'i, e huki 'ia ka pu'u kālā pekelala i lilo mai iā Hawai'i. He kohu 'ole ia mana'o. Inā 'a'ole e holo mua nei e like me ka mea i makemake 'ia me ia pu'u kālā pekelala, pehea lā ka holo mua 'ana, ke lilo aku ia pu'u kālā?
'Ehia lā makahiki o nā Kenekoa a me nā Lunamaka'āinana e noho ana ma ko lākou mau kūlana ma ke Kapikala? Ua pau ihola ka 'ai'ē o 'Amelika Hui pū 'ia? 'A'ole loa, he pi'i wale nō paha i kēlā me kēia makahiki. 'Eā, inā 'a'ole e pau ka 'ai'ē o 'Amelika ke piha nā makahiki he 'elua, e ho'opau 'ia lākou a pau loa, 'a'ole hiki ke alualu hou i ke kūlana luna kau kānāwai. E nuha paha ka hapanui o lākou luna kau kānāwai ke lohe mai i ia mana'o.
'A'ole maika'i ka ho'oweliweli 'ana i ke kanaka iā ia e hana ana. 'A'ole nō e holo pono kāna mau hana, a no laila, he aha lā ke kumu e ho'oweliweli 'ia nei nā kumu aupuni o Hawai'i? He nui hewahewa ka hana a nā kumu aupuni, a oki loa nā kumu kula kaiapuni. 'A'ole lākou makemake e ho'oweliweli 'ia.
E mālama pono kākou i nā kumu a pēlā lākou e mālama pono ai a e a'o pono ai i nā pua a kākou.
Mai nō a poina, e nihi ka hele, a e kūlia kākou i ka nu'u.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Koitareke
Ko te Koitareke he manu o ngā repo o Aotearoa. He manu itiiti, whakamokeke o te repo. He āhua rite ki te Pūtoto, engari he hāura te tuara, he hina te poho, he mā he mangu ngā tāwakawaka o te puku me ngā papa. Ko ngā waewae he karikikaho. Ko te ingoa pūtaiao he Porzana pusilla affinis.
Ki ētahi, he ingoa reo Māori anō o te manu nei, arā, he Kāreke. Ko te ingoa o tēnei manu i te reo Pākehā he Marsh Crake.
Tohutoro[edit | edit source]
- BirdLife International (2004). Porzana pusilla. 2006 IUCN Rārangi whero o ngā momo mōrea. IUCN 2006. He mea kite i te 11 Haratua 2006.
- Robertson, C J R. (Etita), 1985. Reader's Digest Complete Book of New Zealand Birds. Poihākena: Reader's Digest.


text:
1:1 ¶ Na Paora, he pononga na te Atua, he apotoro na Ihu Karaiti, i runga i te whakapono o te hunga whiriwhiri a te Atua, i te matauranga hoki ki ta te pono e rite ai te karakia;
1:2 I runga ano i te tumanako atu ki te ora tonu, i whakaaria mai nei i mua atu o te ao e te Atua e kore nei e teka;
1:3 Nana nei i whakakite mai tana kupu i ona wa, ra te kupu i tukua mai ki ahau, he mea whakarite mai na te Atua, na to tatou Kaiwhakaora;
1:4 Ki a Taituha, ki taku tamaiti pono i runga i to tatou whakapono tahi: Kia tau te aroha noa me te rangimarie, he mea na te Atua Matua, na Karaiti Ihu, na to tatou kaiwhakaora.
1:5 ¶ Ko te mea tenei i waiho atu ai koe e ahau ki Kariti, kia whakatikaia ai e koe nga mea i mahue, kia whakaritea ai ano hoki he kaumatua ki ia pa, ki ia pa, kia pera ai me taku i whakatakoto atu ai ki a koe:
1:6 ¶ Ki te mea he tangata kahore e ekengia e te kupu, he tahu no te wahine kotahi, he tamariki whakapono ana, kahore e korerotia to ratou toreretanga ki te kino, kahore e tutu.
1:7 Ko te tikanga hoki mo te pihopa, kia kaua e ekengia e te kupu, kia rite ki ta te Atua tuari: ehara i te mea tohe ki tana ake, kahore ona aritarita, kahore ana kakai waina, kahore ana papatu, kahore e whai i te taonga he;
1:8 Engari e atawhai ana i te manuhiri, e aroha ana ki te pai, e whai whakaaro ana, e tika ana, e tapu ana, e pehi ana i ona hiahia;
1:9 E u ana te pupuri i te kupu pono i whakaakona atu na, kia taea ai e ia, i te mea ka tika nei tana whakaako, te whakahauhau, te turaki ano i ta te hunga e totohe mai ana.
1:10 He tokomaha hoki te hunga tutu, korero teka noa, tinihanga; nui atu ia o te hunga o te kotinga,
1:11 Me kuku o ratou waha; riro pu hoki etahi whare te whakaputa ke e ratou, e whakaako ana i nga mea e kore e tika, he whakaaro hoki ki te taonga he.
1:12 I mea tetahi o ratou, he poropiti no ratou ake, He teka tonu ta nga Kariti, he kararehe kino, he pukukai, he mangere.
1:13 Ka pono tenei korero. Na reira kia koi tau kupu riri ki a ratou; kia ora ai to ratou whakapono;
1:14 Kei tahuri hoki ratou ki nga kupu tito a nga Hurai, ki nga ture a nga tangata e whakaputa ke ana i te pono.
1:15 He ma nga mea katoa ki te hunga ma: tena ki te hunga poke, kahore nei o ratou whakapono, kahore he mea ma: heoi he mea poke o ratou whakaaro, o ratou hinengaro.
1:16 Ki ta ratou ki kua matau ratou ki te Atua; heoi ko a ratou mahi hei whakakahore ki a ia, he hunga whakarihariha ratou, he hunga tutu, e kore ano e tikangatia mo tetahi mahi pai.
2:1 ¶ Ko koe ia, korerotia nga mea e rite ana ki to te whakaako ora:
2:2 Ko nga kaumatua kia ata whakahaere i a ratou, kia tu kaumatua, kia whai whakaaro, kia ora te whakapono, te aroha, te manawanui:
2:3 Me nga wahine taikaumatua hoki, kia rite nga tikanga ki a te hunga e whakaaro ana ki te tapu, kia kaua e ngautuara, kia kaua e riro hei pononga ma te waina, kia whakaako i nga mea pai;
2:4 Kia meinga e ratou nga wahine taitamariki kia whai whakaaro, kia aroha ki a ratou tane, kia aroha ki a ratou tamariki.
2:5 Kia whai whakaaro, kia tika, kia pukumahi i te kainga, kia atawhai, kia ngohengohe ki a ratou tane, kei korerotia kinotia te kupu a te Atua.
2:6 Me whakahau atu hoki nga taitamariki kia whai whakaaro;
2:7 I nga mea katoa kia kitea koe he tauira mo nga mahi pai; ko tau whakaako kia tapatahi, kia tu kaumatua,
2:8 Kia ora te kupu, kei taea te whakahe; kia whakama ai te tangata tikanga ke, te ai he mea e korerotia kinotia ai tatou e ia.
2:9 Ko nga pononga kia ngohengohe ki o ratou rangatira, kia whakamanawarekatia ratou i nga mea katoa; kaua e whakahoki kupu;
2:10 Kaua e kaia, engari kia kitea he pai, he nui, to ratou pono; kia ai ratou i nga mea katoa hei whakapaipai i te whakaako i te Atua, a to tatou Kaiwhakaora.
2:11 ¶ Kua puta mai hoki te aroha noa o te Atua e ora ai nga tangata katoa,
2:12 Hei whakaako i a tatou, kia whakakahoretia e tatou te karakiakore me nga hiahia o te ao, kia noho whakaaro tatou, i runga ano i te tika, i te karakia pai, i tenei ao;
2:13 Me te tatari ano ki te mea whakahari e tumanakohia atu nei, ki te putanga kororia mai o to tatou Atua nui, o to tatou Kaiwhakaora ano hoki, o Ihu Karaiti;
2:14 I tuku nei i a ia mo tatou, hei hoko i a tatou i roto i nga kino katoa, hei horoi hoki i a tatou hei iwi mana ake, e ngakau nui ana ki nga mahi pai.
2:15 ¶ Korerotia enei mea, whakahaua; kia nui tou maia ki te riri i te he. Kei whakahawea tetahi ki a koe.
3:1 ¶ Whakamaharatia ratou kia ngohengohe ki nga rangatiratanga, ki nga mana, kia rongo ki nga rangatira, kia takatu ki nga mahi pai katoa;
3:2 Kia kaua e korero kino ki tetahi tangata, kia kaua e whawhai, kia ngakau ngawari, kia nui te mahaki o te ngakau e whakaputaina ki nga tangata katoa.
3:3 He whakaarokore hoki tatou i mua, he tutu, e tinihangatia ana, he pononga na nga hiahia, na nga whakaahuareka maha, e noho ana i runga i te nanakia, i te hae, he hunga whakarihariha, e mauahara ana tetahi ki tetahi.
3:4 Otira i te mea ka puta mai nei te tikanga ngawari me te aroha o te Atua, o to tatou Kaiwhakaora ki nga tangata,
3:5 Ehara i te mea na nga mahi tika i mahia e tatou, engari na tana mahi tohu i whakaorangia ai tatou e ia, he meatanga na te horoinga o te whanautanga houtanga, na te whakahoutanga a te Wairua Tapu,
3:6 I ringihia nuitia mai nei e ia ki runga ki a tatou, he mea na Ihu Karaiti, na to tatou Kaiwhakaora;
3:7 Kia whakatikaia ai tatou e tona aroha noa, kia whiwhi ai ki te taonga, ara ki te ora tonu e tumanakohia atu nei.
3:8 He korero pono tenei; e mea ana hoki ahau kia kaha tau kauwhau i enei mea, kia mahara ai te hunga kua whakapono ki te Atua ki te mahi i nga mahi pai. Ko nga mea enei e ataahua ana, e whai pai ana mo nga tangata.
3:9 ¶ Ko nga uiuinga kuware ia, me nga whakapapa tupuna, whakarerea atu, me nga totohe, me nga whawhai ki nga mea o te ture, kahore hoki he pai o aua mea, he mea hanga noa.
3:10 Ko te tangata whakapono he, ka kotahi, ka rua nga whakatupatotanga, whakarerea atu;
3:11 E matau ana hoki koe kua whakaputaia ketia taua tangata pera, kei te hara ano hoki, kua mau tona he i a ia ano.
3:12 Ka tonoa atu e ahau ki a koe a Aretema, a Tikiku ranei, kia puta tou uaua ki te haere mai ki ahau ki Nikopori: kua takoto hoki taku tikanga kia noho ki reira i te hotoke.
3:13 Kia puta tou whakaaro kia kawea mai a Hina kaiako ture, raua ko Aporo: kei hapa tetahi mea mo raua.
3:14 Me ako hoki o tatou ki te mahi i nga mahi pai mo nga wa o te rawakore kei huakore ratou.
3:15 Tenei te oha atu nei ki a koe oku hoa katoa. Oha atu ki te hunga e aroha ana ki a matou i runga i te whakapono. Kia tau te aroha noa ki a koutou katoa. Amine.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Apr 19, 2014
Synopsis: The federal government needs to take responsibility regarding the Compact of Free Association. But in the meantime, Hawai'i should not avert its eyes elsewhere and should offer paid health care benefits to Micronesians living in Hawai'i.
Welina e nā makamaka heluhelu. Aia kahi pu'u nui i ke alo o ka po'e Maikonekia e noho ihola ma Hawai'i nei. 'O ka mea e kau a'e nei ia po'o mana'o i luna, kohu mea lā, aia nō ke pāweo akula ka maka o ke aupuni pekelala. A e pāweo like ana paha nā maka o ke aupuni moku'āina o Hawai'i.
I ka lā mua o ka mahina 'o 'Apelila o kēia makahiki nei, ua kau a'e nei ka 'ōlelo ho'oholo a ka 'Aha Ho'okolokolo Ka'apuni Ho'opi'i Helu 'Eiwa o 'Amelika Hui Pū 'Ia, 'o ia ho'i, he hiki i ke aupuni moku'āina o Hawai'i ke ho'omau i ka hā'awi 'ana aku i ka po'e Maikonekia i nā pono ola kino e emi iho i ko nā kānaka 'ē a'e ma ka polokalamu Medicaid. Ua ho'opi'i 'ia aku ia 'ōlelo ho'oholo, a wahi a ka Loio Kuhina David Louie, 'oiai e kali 'ia iho ana ka 'ōlelo ho'oholo o ia hihia, e ho'omau 'ia aku ana ka lilo 'ana aku o nā pono ola kino piha i ka po'e Maikonekia.
A i ka Pō'akolu nei, ua ka'i huaka'i akula nā kānaka Maikonekia mai Kalihi a i ka hale pekelala ma Honolulu no ka hō'eu'eu 'ana i nā luna 'aha'ōlelo lāhui o Hawai'i i ka ho'oikaika 'ana i ka hana e loa'a hou ai ke kālā e pono ai ka 'inikua ola kino piha.
'O kahi mea minamina, nui ka hauwala'au a kānaka e 'ōlelo ana, 'a'ole no Hawai'i ke kuleana. No ke aupuni pekelala ia kuleana, 'o ia ho'i na ke aupuni pekelala e ho'okō i kāna 'ōlelo 'aelike i hana ai me ke aupuni o Palau, ke aupuni o Mākala 'Ailana a me nā 'Āina Maikonekia Hui Pū 'Ia. A he 'oia'i'o nō ia, no ke aupuni pekelala nō ke kuleana. Akā, 'a'ole nō 'o ia e ho'okō nei i kona kuleana. A no laila, he aha ka hana a nā luna aupuni o Hawai'i nei? E pāweo like aku nā maka, e like me ko 'Amelika? Inā e like ka hana, e pōpilikia loa auane'i ka po'e Maikonekia.
Ua nui nā kānaka Maikonekia i lo'ohia i nā ma'i like 'ole ma muli o 'Amelika Hui Pū 'Ia. 'O kekahi kumu, 'o ia ka ho'opahū 'ana aku o 'Amelika i nā pōkā pahū nukelea ma nā mokupuni pālahalaha o Mākala 'Ailana. A ma muli o kēlā, ua nui loa a'ela nā pilikia o ka po'e kānaka Maikonekia, 'o ka ma'i 'ana i ka mea nukelea, ka ne'e 'ana aku i kekahi mokupuni pālahalaha a pēlā aku. A ua māhuahua a'e nā pilikia ma ia hope mai, a 'o ke kumu ho'okahi, 'o ia nō 'o 'Amelika Hui Pū 'Ia. No laila, he mea mōakāka, no 'Amelika Hui Pū 'Ia ke kuleana, akā, i kēia wā e ho'okō 'ole nei 'o ia i ia kuleana, na Hawai'i nō e kōkua. A na nā luna 'aha'ōlelo lāhui o Hawai'i a me nā luna aupuni a pau paha o Hawai'i e kūpa'a ma hope o nā kānaka Maikonekia i mea e hō'ike aku ai i nā luna o 'Amelika Hui Pū 'Ia i ka hewa o kā lākou mau hana.
E nānā pono kākou i ka mo'olelo o ka po'e kānaka Maikonekia, a e 'ike auane'i kākou i ka 'oia'i'o. No 'Amelika Hui Pū 'Ia ka hewa a nona ke kuleana e kōkua ai.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Kua hoki te kamupene rapu hinu ō Petrobras ki tō rātou ake kāinga.
E harakoa ana te tini me te mano ki te wehenga atu ō tērā rōpū i Aotearoa.
Hei tā te māngai ō Petrobras, he iti noa iho te hinu i Raukumara, nā runga i tērā, he moumou wā ki ā rātou te whakapau kaha ki te tīkaro hinu.
Kei te matakuikui ā Meng Foon, koromatua ō Tūranga ki te wehenga atu ō Petrobras.
Hai tāna, 5 miriona tāra i utua kētia mō te tūhura ō te hinu, nā reira, kāhore rātou e hoki mai.
Ki ā ia anō, karekau he hua ka puta ki te rohe mena ka tīkaro hinu ki koneki.


text:
Maori Songs - E Noho E Ata
E Noho E Ata Lyrics, E Noho E Ata Video.
Maori Pronounciation Tutorial at Korero Maori
E Noho E Ata Lyrics
E noho e ata te hiri o Waikato
E huri tō kānohi ki te Hau-ā-uru
Ngā tai e ngünguru i waho o Te Akau
Āue hei āue! Hī āue!
Āue hei āue!
Tō pikitanga!
Tō pikitanga ko te āo o te rangi
Tō heketanga ko Kārioi maunga
Tō hoenga waka ko Whaingāroa
Āue hei āue! Hī āue!
Āue hei āue!
Takahia atu rā!
Takahia atu rā te moana i Aotea
Kia whatiwhati koe i te hua o te miro
Te tihi o Moerangi te puke okiokinga
Āue hei āue! Hī āue!
Āue hei āue!
Puia ō mata!
Puia ō mata ki Kāwhia Moana
Ki Kāwhia kai, ki Kāwhia tangata
Ko te kupu tēnā a ō tūpuna
Āue hei āue! Hī āue!
Āue hei āue!
E hoe tō waka!
E hoe tō waka ki Ngāruawāhia
Tūrangawaewae mō te Kingitanga
Ko te tongi whakamutunga a Matutāera
Āue hei āue! Hī āue!
Āue hei āue!
Tairi te aroha!
Tairi te aroha i ahā hā
Toro mai ō ringa me aroha tāua
Āue Hikitia!
Āue Hāpainga!
Āue hei āue! Hī āue!
Āue hei āue!
Aha tihei Maouri Ora Hi!


text:
Korokī
Ko Kīngi Korokī (1908/1909? - 1966) (Korokī Te Rata Mahuta Pōtatau Te Wherowhero), nō Tainui, nō Ngāti Mahuta; he Kīngi Māori. Ko ia te matua tāne o Te Atairangikaahu.
Ko Korokī te tama pakeke rawa a Te Rata, te tuawhā o ngā Kīngi Māori. Nō te matenga o tōna matua i te tau 1933, kāore a Korokī i pīrangi kia eke hei Kīngi. Kāore ia i whakapono ka tareka e ia te waha i te Kīngitanga. I tua atu, i te tino kino te rawakore o tana iwi; e kore pea e taea e te iwi te noho hei taituarā mō te Kīngi. Heoi, i te tangihanga o Te Rata ka whakaae katoa ngā rangatira o ngā iwi kia haere tonu te Kīngitanga, ko Korokī hei Kīngi.
Puta i ngā rā katoa ko ia te Kīngi, i ngana ia kia arongia te mana o te Kīngitanga. Kāore i tautokona tana tū hei kīngi e ētahi atu rangatira pērā i a Apirana Ngata. Whakahēngia e rātou ngā kaupapa kāore i raro i te mana o te Pāremata. Hei ētahi wā ka aro te kāwanatanga ki te tūranga o Kīngi Korokī, hei ētahi wā kāore ia e arongia.
I te tau 1939, kāore i whakaaetia e te kāwanatanga kia tū a Kīngi Korokī rāua ko tōna hoa wahine ki waho o ngā waeture penihana. Koirā te take kāore i haere ngā iwi o Tainui ki te hui whakanui i te rau tau o te Tiriti o Waitangi i te tau 1940.
Ka whai a Korokī kia whakataungia ngā kerēme mō ngā whenua o Waikato i raupatutia. Heoi anō, i te tutukitanga o ngā kerēme, kāore i whakaturehia te mana o Kīngi Korokī. Atu i te paunga o te tekau tau atu i 1950 ka heke haere te hauora o te Kīngi, ka whakawātea ia i ngā kaupapa tūmatanui. Nō te tau 1966 ka mate ia i Ngāruawāhia.
Tohutoro[edit | edit source]
- Ngā Tāngata Taumata Rau URL:NZDB
Pōtatau Te Wherowhero | Tāwhiao | Mahuta Tāwhiao | Te Rata | Korokī | Te Atairangikaahu | Tūheitia Paki


text:
Hōri Kerei
Ko Hōri Kerei (Sir George Grey) (1812-1898) he kāwana (1846-1853, 1861-1868), he pirimia, he kaitōrangapū nō Aotearoa. I whānau mai a Hōri Kerei i te tau 1812. Ka uru ia ki te kura mō ngā hōia, ā, ka mutu, ka eke a Kerei ki te tūranga rūtene. Roa rawa te wā i mahi ai ia hei hōia ki Airana, koia rā i pakari ai āna mōhiotanga tōrangapū. Ka hōpara haere kē a Kerei nō te 1837 tae noa ki te 1839 kei Ahitereiria. Nō muri ka tahuri ia ki te rangahau i ngā tikanga o ngā tāngata whenua o tēnā, o tēnā tōpito o te ao. Nō te tau 1840 ka tuhi reta a Kerei ki te Tari mō ngā Koroni e kōrero ana mō ana whakaaro whakawhenumi i ngā iwi. Ka aronui ngā rangatira o te Tari ki ēnei kōrero ōna, ā, ka tukuna ia hei Kāwana o te Tonga o Ahitereiria, he koroni pōhara tērā i taua wā. Nāna ka whakarahi ake te pūtea o reira, ā, ka pai te noho a ngā iwi.
Ka tohungia ko Kerei i te tau 1845 hei Kāwana o Aotearoa. He nui ngā raruraru o Aotearoa - he koroni pōhara, e riri ana ngā iwi tētahi ki tētahi, tētahi ki tētahi. Heoi anō, ka tukuna ki a Kerei ngā moni me ngā hōia kāore rā i hoatu ki te Kāwana i mua i a ia, ki a Pitiroi.
Ka toa ia ki ō Ngā Puhi rangatira, ki a Kawiti rāua ko Hone Heke. Kei Te Ūpoko o te Ika he pakanga anō, kei Te Awakairangi. I taua wā, ahakoa kāore he whakapae i runga i a ia, ka mauheretia te rangatira rongonui nei o Ngāti Toa, a Te Rauparaha. Nā Te Mākarini i hoko te nui o ngā whenua pai o te Māori. Nā konei ka tere kaha te tupu o te taupori Pākehā. Ka tohungia a Kerei ki te ‘Tā’ i te 1848. Ko Kerei te tino kaitito o te kaupapa taketake; nā tēnei ture o te tau 1852 i puea ake ai te kāwanatanga nui me ngā kāwanatanga ā-rohe.
Ka wehe i Aotearoa a Kerei i te tau 1853, ka haere hei Kāwana mō te Koroni o te Cape ki Āwherika-ki-te-tonga. Heoi, ka pakaru mai te riri ki Taranaki mō te hoko ki Waitara i te 1860. Ka tohungia tuaruatia a Kerei hei Kāwana o Aotearoa. Ko te tūmanako, e tau ai ngā riri mā tōna mana. Ka whakatūria e ia ngā rūnanga i te 1861. Ko te kaupapa o ngā rūnanga he whakawā, he whakahaere hoki, kia kaua e puta mai anō ngā riri pērā i ērā i pā mai ai i Waitara, kia tere ake te whenumi o te iwi Māori ki roto i te iwi Pākehā, kia nui ake anō hoki te hoko i ngā whenua. Kāore i tutuki ēnei o ngā whāinga o Kerei.
Ka pakanga anō ki Taranaki i te tau 1863, nā tana whakaroaroa tonu ki te whakahoki i a Waitara ki te hunga nō rātou ake aua whenua. Ka hinga i a ia a Taranaki, ka tahuri a Kerei ki a Waikato, ki te takiwā e nui ana te kino ki te hoko whenua, ki te pūtake o te Kīngitanga. Ka whakatūria a Kerei tana whakapae, kei te whakaaro ngā iwi o Waikato me Maniapoto ki te huaki i a Tāmaki-makau-rau; koia rā te take a Kerei mō te riri ki Waikato. Ka mau tonu te tautohetohe ki ēnei rā mō te tika, te hē rānei o ēnei kōrero, nā Kerei i whakamōmona ngā kōrero. Ahakoa he kaha rawa rātou ki te whawhai, ka peia i ō rātou whenua te Kīngi Māori me tōna iwi.
I te tau 1864 ka tahuri te Karauna ki te raupatu i ngā whenua i Waikato me ētahi atu wāhi, e 3 miriona eka te rahi. Heoi, i kino te ingoa a Kerei i runga i ana whakahaere ki Taranaki, e whakaaetia whānuitia ana te hē o tana urutomo ki Waikato – me te raupatu o te nui o te whenua Māori. Tae noa ki ēnei rā, ka mau tonu te riri mō ngā whenua i raupatutia e Kerei, mō hia ngā tau. He nui ngā whenua i riro mō ngā hōia, i hokona hei utu rānei. Ka whakamutua te tūranga kāwana a Kerei nō te tau 1868. Kei Ingarangi a ia mō te wā poto rawa, ka hoki ia ki Aotearoa, ki Kawau. Nō muri ka tīmata anō ngā mahi tōrangapū a Kerei, ka tū mō te Pāremata. Nō te tau 1877, ka eke a Kerei hei Pirimia. Nō muri atu, ka hoki ki Ingarangi, ka mate i te tau 1898.


text:
Tapawera
Ko Tapawera he nohanga o te takiwā o Te Tai-o-Aorere. E ai ki Toitū Te Whenua, he nohanga (he 'locality' rānei ki te reo Pākehā) he wāhi e nohoia ana e te tangata, engari kāore anō kia tae te taupori ki te nui e taea ai te kī he tāone tonu taua wāhi rā.
E ai ki te kautenui o te tau 2006, e 405 te taupori o Tapawera. Mai i te kautenui o te 2001, e 21 te pikinga ake o te tokomaha tāngata.[1]
Rārangi kōrero
Takiwā o Te Tai-o-Aorere[edit | edit source]
Ko te takiwā o Te Tai-o-Aorere kei te uru o Te Wai-pounamu; ko Whakatū te tāone nui.
Tirohia hoki[edit | edit source]
- Mahere: rohe whenua o Aotearoa (LINZ). Toitū Te Whenua (Land Information New Zealand)]. He mea kite i te 2007-09-04.
Tohutoro[edit | edit source]
- Toitū Te Whenua (Land Information New Zealand). He mea kite i te 2007-09-04.
- Ngā Pou Taunaha o Aotearoa (New Zealand Geographic Board). He mea kite i te 2007-09-04.


text:
Māui
Ko Māui te tupuna nāna te motu nei i hī ake i te moana, nō reira te ingoa i tapaia mō te motu nei, ko Te Ika-a-Māui. I whānau ia ki te ākau o te moana nui, he mea whiu ia e tōna whaea e Taranga ki te hukahuka o te tai, he mea hikihiki e te ngaru takai atu takai mai, nā Te Apuhau ia i whakahoki ki uta. Nā tōna tupuna, nā Tamanui-ki-te-rangi ia i kawe ki te whare, i whakairi ki runga noi ai, kia ngaua ake e te auahi, e te mahana, nā reira ka ora ia.
Nā Māui i whakairi te rā, te marama, me ngā whetū ki te kikorangi, nāna anō hoki te rā i here kia āta haere ai, kia roa ai te mahinga a te tangata i ētahi oranga mōna. Ka taea e Maui te whakaahua i a ia ki te āhua o ngā manu katoa me te hoki mai ki tō te tangata āhua. Ka mate a Māui, he tinihanga nōna ki tōna tupuna, ki a Hine-nui-te-pō i mate ai.
Tohutoro[edit | edit source]
- G. Grey, Nga Mahi a Nga Tupuna, te tuawhā o ngā putanga. (Reed: Te Whanga-nui-a-Tara), 1971.