text:
Te pure nei au ia tutonu tamau noa tatou i te eʻa, ia vai tuʻati noa tatou i te raʻi, ia ore te mau opape o teie nei ao ia haapainu ê ia tatou.
Te haapiipii ra te hoê tamaiti i ta’na piana, tae mai nei te tahi taata hoo tauihaa, e i to’na iteraa ia’na na roto i te maramarama, ani atura, « tei te fare anei to oe mama ? »
Pahono a‘era te tamaiti, « ia mana‘o pai oe ? »
E haʻuti ta maua na tamarii e pae i te piana, auaʻe te onoonoraa a ta’u vahine ! Ia tae te orometua i te fare, e horo ta maua tamaiti Adrián no te tapuni e no te ape i ta’na haapiiraa. I te hoê râ mahana, ua tupu te hoê ohipa maere ! Ua haamata oia i te au roa i te pehe e ua tamau a‘era oia i te haapiipii ona ana‘e.
Ahani pai tatou e nehenehe e tae atoa’tu i teie huru faito i ni‘a i te eʻa no te faafariuraa, auê ïa te faahiahia. Auê ïa te faahiahia ia roaa te hiaai hohonu i roto i to tatou aau no te haapa‘o i te mau faaueraa, aita e faufaa ia faahaamanaʻo tamau-noa-hia mai tatou e ia vai noa mai te manaʻo papû e, ia pee ana‘e tatou i te eʻa tiʻa, e farii tatou i te mau haamaitairaa i fafauhia i roto i te mau papa‘iraa mo‘a.
E rave rahi matahiti i maʻiri a‘enei, ua haere matou, ta’u vahine, ta maua tamahine o Evelin e te hoê hoa, i te vahi ra Arches National Park. Hoê o te mau apou ofaʻi tuiroo roa a‘e, e piihia nei te Delicate Arch. Ua faaoti matou e taahi e 2 kilometera, e paʻuma na ni‘a te mouʻa e tapae atu ai i te apou.
Anaanatae maitai matou i te haamataraa, aita râ i maoro roa, rohirohi mai nei te tahi. No to’u hinaaro ia tae i tera vahi, ua faaoti au e haere o vau ana‘e. Ma te hi‘o ore i te eʻa ta’u e rave, ua pee noa vau i te hoê taata i mua ia’u, e au ra e, ua papû maitai ia’na to’na eʻa. Haamata a‘era te eʻa i te huru fifi mai, e titau mai ia’u ia ouʻa mai te hoê ofaʻi i te tahi atu ofa‘i. No te faito fifi, ua papû roa ia’u, eita te mau vahine no ta’u pŭpŭ e tae. I reira, ite atura vau i te apou ofaʻi ra, Delicate Arch, to’u râ maere rahi, tei te tahi pae atea roa hoʻi te reira ia’u.
Ma te mauruuru ore, ua faaoti au e hoʻi i muri. Ua tiaʻi noa’tu ra vau ia tae mai ratou. Ta’u uiraa matamua, oia hoʻi, « ua ite anei outou i te Delicate Arch ? » Ma te oaoa, pahono mai nei ratou e, e. Faataa mai nei ratou e, ua pee noa ratou i te mau tapa‘o e faa‘ite nei i te eʻa, ma te haapa‘o maitai e te itoito, e ua tapae atura i tera vahi.
Te hape mau, ua haere au na te eʻa hape. E haapiiraa rahi ta’u i apo mai i tera ra mahana !
Nahea tatou e hape pinepine ai i ni‘a i te eʻa ti‘a, ma te vaiiho noa ia tatou ia pee i te mau peu o te ao nei ? Titauhia ia ui tamau noa tatou ia tatou iho e, e taata rave anei tatou i te mau parau a Iesu Mesia.
Te vai nei te hoê haapiiraa faahiahia i roto i te buka a Ioane :
« A ati mai ia’u, e na’u e ati atu ia outou : mai te amaa eita e hotu noa oia ana‘e ra, ia ore ia ati mai i te vine ra ; e ore atoa outou ia ore ia ati mai ia’u ra.
« O vau te vine, o outou te amaa. O te ati mai ia’u ra, e o te ati atu vau ia’na ra, oia te hotu rahi ; i taa ê atu outou ia’u ra, aore roa ïa e mea e ti‘a ia outou » (Ioane 15:4–5).
Ma te faa‘ohipa i teie faahoho‘araa, te ite nei tatou i te auraa piri roa e te teitei e vai ra i rotopu ia Iesu Mesia e te faufaa rahi Ta’na i tuu i ni‘a ia tatou tata‘itahi. O Oia te aa e te tumu e arata‘i i te pape ora ia tatou nei, te tapau e faaamu nei ia tatou, ia ti‘a ia tatou ia horo‘a i te hotu rahi. Ua haapii rahi mai Iesu Mesia ia tatou, e no reira, ei amaa—e aore râ ei taata turuʻi i ni‘a Ia’na—eiaha roa’tu tatou e haafaufaa ore i te faufaa rahi o Ta’na mau haapiiraa.
Te vai nei te mau hape teimaha, e mai te peu eita tatou e faatiti‘aifaro i te reira i te taime ti‘a, e nehenehe i te reira e arata‘i ê roa’tu ia tatou i te eʻa ti‘a. Mai te peu e tatarahapa tatou ma te farii i te faatiti‘aifaroraa, e riro te reira i te faahaehaa ia tatou, e taui i ta tatou mau raveraa e ia haafatata faahou atu i to tatou Metua i te Ao ra.
E horo‘a’tu vau i te hoê hi‘oraa no teie mana‘o, ma te faahiti i te hoê taime hâhano roa a‘e tei farereihia e te peropheta Iosepha Semita. Na roto i teie ohipa i tupu, ua horo‘a mai te Faaora i te hoê haapiiraa faufaa rahi roa no ni‘a i te mau parau tumu e ti‘a ia tatou ia tape‘a noa i roto i to tatou feruriraa, i roto i to tatou oraraa. Ua tupu te reira i te moʻeraa na api e 116 no te tuhaa matamua o te Buka a Moromona ia Martin Harris.
I muri mai i to’na tatarahaparaa no te pee-ore-raa i te aʻo a te Atua, ua farii te peropheta i te heheuraa te itehia nei i roto i te tuhaa 3 no Te Parau Haapiiraa e te Mau Parau Fafau (hi‘o Te Mau Haapiiraa a te Mau Peresideni o te Ekalesia : Iosepha Semita [2007], 81–83). Mai te irava 1 e tae atu i te 10, e haapapû atu vau e toru parau tumu e ti‘a ia tatou ia haamana‘o noa :
-
1.
Eita e ti‘a ia faaorehia te mau ohipa e te mau opuaraa a te Atua.
-
2.
Eiaha to tatou mataʻu i te taata ia rahi a‘e i to tatou mataʻu i te Atua.
-
3.
Titauhia ia tatarahapa tamau noa tatou.
I roto i te irava 13, te haapii mai nei te Fatu e maha ohipa eiaha roa’tu tatou e rave :
-
1.
Faariro i te mau aʻoraa a te Atua ei mea faufaa ore.
-
2.
Ofati i te mau fafauraa mo‘a roa tei fafauhia i mua i te Atua ra.
-
3.
Ti‘aturi i to’na iho paari.
-
4.
Te‘ote‘o i to tatou iho ite rahi.
Te pure nei au ia tutonu tamau noa tatou i te e‘a ti‘a ia vai tuʻati noa tatou i te raʻi, ia ore te mau opape o teie nei ao ia haapainu ê ia tatou.
Ia tae noa’tu outou i te faito no te faaruʻeraa i te eʻa o te Fatu—noa’tu te vahi i ni‘a i taua eʻa ra—ma te faahaparaa aau rahi e ite outou i te maramara no te faariroraa i te mau aʻoraa a te Atua ei mea faufaa ore, te ofatiraa i te mau fafauraa mo‘a roa tei fafauhia i mua i te Atua ra, te ti‘aturiraa i to outou iho paari e aore râ te teʻoteʻoraa i to outou iho ite rahi.
Mai te peu tei reira outou, te aʻo atu nei au ia outou ia tatarahapa e ia hoʻi mai i ni‘a i te eʻa ti‘a.
I te hoê taime ua niuniu te hoê mootua i to’na papa ruau no to’na mahana fanauraa. Ua ani oia e hea to’na matahiti. Pahono mai nei oia ua raʻehia te 70 matahiti. Feruri a‘era ta’na mootua e ui atura, « mai te 1 matahiti mai â oe i te haamataraa, e papaʻu ? »
I te tau tamariiraa e te taure‘are‘araa, e mana‘o te taata e, eita roa ratou e ruauhia ; eita te mana‘o no te pohe e hiti mai—na te mau taata ruhiruhia roa te reira—e mea atea roa â no’u. E tere noa te hora, te avaʻe e te tau, e tae roa e itehia te miʻomiʻo o te hoho‘a mata, e iti mai te puai, pinepine te haere i te taote, e te vai atura.
E tae mai te mahana e farerei faahou â tatou i to tatou Taraehara e to tatou Faaora, o Iesu Mesia. Ta’u ti‘aororaa no te reira taime mo‘a e te faahiahia roa, maori râ, ia ite atu tatou e, o Ona tera, no te ite ta tatou i apo mai no ni‘a Ia’na e no te peeraa tatou i Ta’na mau haapiiraa. E faa‘ite mai Oia i te mau tapa‘o i roto i To’na na rima e te avae, e e tauahi maoro tatou Ia’na, ma te roimata no te oaoa i te peeraa i To’na eʻa.
Te faa‘ite papû nei au i na poro e ha o te fenua nei, te ora nei Iesu Mesia. Te aʻo nei Oia ia tatou, « A faaroo mai na, o outou te mau nunaa’toa o te ao nei, e a faaroo hoʻi i te mau parau a te reira Atua o tei hamani ia outou na » (PH&PF 43:23). Ia noaa ia tatou te puai no te haru, no te haapa‘o, no te maramarama e no te haroʻaroʻa tano i te poro‘i a te « Atua o tei hamani ia [tatou] » ia ore tatou ia faaatea i To’na eʻa, o ta’u ïa ti‘aororaa na roto i te i‘oa o Iesu Mesia, amene.


c: text/html

text:
‘A‘ole pau ka ‘ike i ka hālau ho‘okahi
Kamoa'elehua Walk
Synopsis: The author offers up an interpretation, as taught in his hālau, of the controversial chant performed by the Ānuenue football team prior to the start of their game against Kaimukī.
I ka pō Pō'aono o kēlā pule aku nei a o ia pule akula, 'o ko 'oukou mea kākau nei kekahi ma ke anaina e paipai ana i kā mākou kime pōpeku punahele. E kū'ē ana ko Kaimukī i ko Ānuenue. Ua hā'awi akula au i ko'u mau ho'ōho ho'opaipai ma hope o ke kime kama'āina o ia pō, 'o ia ho'i, Nā Koa o Ānuenue, 'oiai he mau keiki ka'u i hele i ia kula a puka. Ua lohi ko'u hiki 'ana aku i ka pā'ani, ua 'ane'ane pau ka lua o ka hapahā. Ia'u a noho ihola ma kahi o nā 'ohana kama'āina o ia kula, nānā ana au ma ke kahua pā'ani, a i loko o ka hamamumu o nā kānaka like 'ole e kamakama'ilio ana, pū'iwa ko'u pepeiao i ka lohe aku i ka mea e kūkala 'ia ana. He hau'oli ho'i kau! Auē, e kūkala 'ia ana nā hana ma ke kahua pā'ani a mākou e nānā like aku ai - a ma ka 'ōlelo Maoli o ka 'āina!
Hō'oi aku au i ko'u ho'olohe i ka mea kūkala, he wali maika'i kona leo, a nanea ke lohe aku. Lohe 'ia nō kekahi mau hua'ōlelo hou loa, akā ma ka nānā wale aku i nā hana ma ke kahua, maopopo iho nō ka mana'o. He keu kēia a ka maika'i 'o ke kūkala ma ka 'ōlelo Hawai'i! Ma hea hou aku e lohe 'ia ai kēlā? Ma kēlā wahi wale nō i kēia manawa. A pehea lā, ma nā kahua a pau paha ma kēia hope aku. E mau ke kūkala me ka wiwo 'ole.
Eia ho'i kekahi mea i pili i ia pā'ani kū'ē iā Kaimukī, a hala kekahi mau lā, lohe au ua ho'opi'i 'ia ke kime o Ānuenue no kekahi 'aiha'a i hana 'ia ma mua iho o ka ho'omaka 'ana o ia pā'ani, a 'oiai ua lohi au, 'a'ole au i 'ike i ka 'aiha'a. Akā, lohe au he oli ia no Moloka'i, 'o "Aia i Moloka'i Ku'u 'Iwa". A he hula i kama'āina ia'u. He haumāna au ma ka Hālau Hula 'o Kukunaokalā. 'O kā mākou kumu hula, 'o John Keānuenue Ka'imikaua. 'O kāna mau mele hula a me nā oli like 'ole a pau, no Moloka'i nō. 'O kekahi o nā hula i a'o mua 'ia i nā kāne, 'o ia 'o "Aia i Moloka'i Ku'u 'Iwa". Ua 'ae maila ke po'o a alaka'i o ka hālau e wehewehe aku au i ka mana'o o ia mele e like me ia i a'o 'ia mai ai iā mākou.
He mele ia e ho'omana'o ana i kekahi mau ipo no Moloka'i i ka wā kahiko. 'O ke kāne ,'o Kūpāokalani, e noho ana ma Kepuhi. 'O ka wahine, 'o Haumea, e noho ana ma Kalaupapa (ma mua kēia o ka wā i ho'ouna 'ia ai nā ma'i lepela i laila). No kēlā ka'awale, hū mai ke aloha o Kūpāokalani a pēia pū me kona ake e 'ike a hui pū me kāna ipo. Ho'oholo 'o ia e holo ma ka wa'a, me ka nānā 'ole i nā hō'ailona e hō'ike ana iā ia, he pono 'ole kāna huaka'i i kēlā lā. Ua hele nō na'e, a ma ka hopena, ua make 'o ia. A 'o ia ihola ka mana'o nui o ia mele hula ma kā mākou hālau, a pehea ho'i ma kā kekahi. 'A'ole pau ka 'ike i ka hālau ho'okahi.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
‘A‘ole pau ka ‘ike i ka hälau ho‘okahi
Kamoa'elehua Walk
Synopsis: The author offers up an interpretation, as taught in his hälau, of the controversial chant performed by the Änuenue football team prior to the start of their game against Kaimukï.
I ka pö Pö'aono o këlä pule aku nei a o ia pule akula, 'o ko 'oukou mea käkau nei kekahi ma ke anaina e paipai ana i kä mäkou kime pöpeku punahele. E kü'ë ana ko Kaimukï i ko Änuenue. Ua hä'awi akula au i ko'u mau ho'öho ho'opaipai ma hope o ke kime kama'äina o ia pö, 'o ia ho'i, Nä Koa o Änuenue, 'oiai he mau keiki ka'u i hele i ia kula a puka. Ua lohi ko'u hiki 'ana aku i ka pä'ani, ua 'ane'ane pau ka lua o ka hapahä. Ia'u a noho ihola ma kahi o nä 'ohana kama'äina o ia kula, nänä ana au ma ke kahua pä'ani, a i loko o ka hamamumu o nä känaka like 'ole e kamakama'ilio ana, pü'iwa ko'u pepeiao i ka lohe aku i ka mea e kükala 'ia ana. He hau'oli ho'i kau! Auë, e kükala 'ia ana nä hana ma ke kahua pä'ani a mäkou e nänä like aku ai - a ma ka 'ölelo Maoli o ka 'äina!
Hö'oi aku au i ko'u ho'olohe i ka mea kükala, he wali maika'i kona leo, a nanea ke lohe aku. Lohe 'ia nö kekahi mau hua'ölelo hou loa, akä ma ka nänä wale aku i nä hana ma ke kahua, maopopo iho nö ka mana'o. He keu këia a ka maika'i 'o ke kükala ma ka 'ölelo Hawai'i! Ma hea hou aku e lohe 'ia ai këlä? Ma këlä wahi wale nö i këia manawa. A pehea lä, ma nä kahua a pau paha ma këia hope aku. E mau ke kükala me ka wiwo 'ole.
Eia ho'i kekahi mea i pili i ia pä'ani kü'ë iä Kaimukï, a hala kekahi mau lä, lohe au ua ho'opi'i 'ia ke kime o Änuenue no kekahi 'aiha'a i hana 'ia ma mua iho o ka ho'omaka 'ana o ia pä'ani, a 'oiai ua lohi au, 'a'ole au i 'ike i ka 'aiha'a. Akä, lohe au he oli ia no Moloka'i, 'o "Aia i Moloka'i Ku'u 'Iwa". A he hula i kama'äina ia'u. He haumäna au ma ka Hälau Hula 'o Kukunaokalä. 'O kä mäkou kumu hula, 'o John Keänuenue Ka'imikaua. 'O käna mau mele hula a me nä oli like 'ole a pau, no Moloka'i nö. 'O kekahi o nä hula i a'o mua 'ia i nä käne, 'o ia 'o "Aia i Moloka'i Ku'u 'Iwa". Ua 'ae maila ke po'o a alaka'i o ka hälau e wehewehe aku au i ka mana'o o ia mele e like me ia i a'o 'ia mai ai iä mäkou.
He mele ia e ho'omana'o ana i kekahi mau ipo no Moloka'i i ka wä kahiko. 'O ke käne ,'o Küpäokalani, e noho ana ma Kepuhi. 'O ka wahine, 'o Haumea, e noho ana ma Kalaupapa (ma mua këia o ka wä i ho'ouna 'ia ai nä ma'i lepela i laila). No këlä ka'awale, hü mai ke aloha o Küpäokalani a pëia pü me kona ake e 'ike a hui pü me käna ipo. Ho'oholo 'o ia e holo ma ka wa'a, me ka nänä 'ole i nä hö'ailona e hö'ike ana iä ia, he pono 'ole käna huaka'i i këlä lä. Ua hele nö na'e, a ma ka hopena, ua make 'o ia. A 'o ia ihola ka mana'o nui o ia mele hula ma kä mäkou hälau, a pehea ho'i ma kä kekahi. 'A'ole pau ka 'ike i ka hälau ho'okahi.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rotorua-nui-a-Kahu
Ko Rotorua-nui-a-Kahu (Rotorua rānei) he tāone, he roto moana hoki o Te Ika-a-Māui, Aotearoa, kei te 38°05'S176°16'E, i te rohe o Te Arawa. Nā te tipuna nei a Ihenga i tapaina tēnei ingoa ki te roto moana. Kei waenganui i tēnei roto moana ko Te Motu-tapu-a-Tinirau, engari e ai ki ngā tangata o ēnei rā ko Mokoia kē te ingoa o taua moutere.
Āhuarangi[edit | edit source]
Tirohia hoki[edit | edit source]
he wahi ataahua tenei hei titiro he nui ona korero mana he wahi hei whakata ma nga iwi katoa :)
Hoto ki waho[edit | edit source]
- Paetukutuku o te kaunihera (Reo Pākehā)