text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Nov 20, 2010
Synopsis: It is time to celebrate! Kauanoe Kamanā has successfully defended her dissertation at UH-Hilo as three other Hawaiians are poised to defend their dissertations at Mānoa.
Aloha e nā makamaka o ka 'ōlelo kanaka.
Hūlō! Hūlō!
E kū ka lau lama!
'Akahi nō a ku'i mai ka lono ho'ohau'oli no ka ho'okō 'ana a Kauanoe Kamanā i nā koina a pau e pono ai kona ho'ohanohano 'ia ma ka pāpahi 'ia mai i ke kekelē lae'ula ma ke Kulanui o Hawai'i i Hilo. I ka Pō'akolu nei. Kūpale akula 'o Kauanoe i kāna pepa nui nona ke po'o inoa: “Mo'oki'ina ho'oponopono: Ke ō o ka 'ike ku'una Hawai'i ma ke kula 'o Nāwahīkalani'ōpu'u.”
Eia ho'i mākou, nā luna o Kauakūkalahale, ke hā'awi aku nei i ko mākou aloha a me ka mahalo nui i ko ia ala ho'omanawanui i ka ho'okō 'ana i ia mau ha'awina a puka mai ai ho'i i ke ao mālamalama.
He kekelē kēia ua pili nō i ka ho'ōla 'ana i nā 'ōlelo a me nā loina o nā po'e 'ōiwi o ke ao nei a puni.
He mea nui ko'ikoi ka noi'i 'ana i nā 'ike a me nā mea huna no'eau o ia māhele me ka ho'opuka 'ia aku i mua o ke ākea.
Pēlā nō e ola ai nā 'ōlelo a me nā loina o ka po'e 'ōiwi a pōmaika'i ai ho'i kākou a pau.
He au hou kēia no ka ho'ona'auao 'ia 'ana o ka po'e Hawai'i a ke 'ike 'ia nei ka waiwai o ke ki'i 'ana i nā kekelē ki'eki'e ma nā kulanui.
Eia ke māhuahua nei ka nui o ka po'e Hawai'i nāna e kūlia i ia nu'u 'o ke kūlana kauka hua palapala. Eia nō ho'i ma ke Kulanui o Hawai'i i Mānoa he mau moho hou aku nāna e ho'omākaukau nei, me ke ku'upau lua i ka ikaika no'ono'o, no ke kūpale i kā lākou mau pepa nui.
A iā 'oukou nō e heluhelu nei i kēia kolamu (i ka Pō'aono), ua mālama 'ē 'ia ke kūpale 'ana (ma ka Pō'alima nei) a ua maopopo ka hopena o 'elua o ia mau kūpale 'ana. A i loko o 'elua pule ma kēia hope aku nei, e kūpale ana ke kolu o ia 'āuna.
'O Kekeha Solis kekahi o ua po'e moho nei a 'o ka inoa o kāna pepa, penei:
“Ma ka waha wali
(A ke kino lahilahi.
Ma ke kino lahilahi)
A ka waha wali.”
He pepa nui kēia e pili ana i ka ho'ōla 'ana i nā 'ōlelo no'eau a puka hou aku ma ka waha e like me ma mua.
'O Keawe Lopes kekahi moho a ua hō'ili'ili 'o ia i nā mele he nui a lehulehu a me kahi 'ike e pili ana i ua mau mele lā. Ua kapa 'ia kāna pepa: “Ka waihona a ke aloha: An interactive resource center for the promotion, preservation and perpetuation of mele.”
A 'o ke kolu o ia 'āuna, 'o ia nō 'o Ipo Wong. Ua kākau 'o ia e pili ana i ka ho'oili 'ana i ka 'ike o ka po'e Ni'ihau mai kekahi hanauna a i kekahi, a ua kapa 'ia ka inoa o kāna pepa: “Ke ao ana mai i ka ike o na kupuna i loko o ka nohona Niihau.”
Mahalo a nui iā 'oukou a pau no ka ho'omanawani 'ana i ka ho'okō koina, ka paio 'ana no ka pono o ka po'e Hawai'i, a me ka lilo 'ana i kumu ho'ohālike no kākou a pau e ho'omāhu'i ai.
E mau aku ka māhuahua 'ana o ka po'e Hawai'i e 'imi nei i kekelē lae'ula.
'O ia ka mea e kū hou ai ka lāhui i ka moku.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by the Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.


c: text/html

text:
He 'Ōlelo Ho'omāke'aka
Synopsis: The joke about the length of the distance from here to Florida and here to the moon.
Ho'okahi lā, e hele aku ana 'o Pūkī i ke alahele, a 'ike akula 'o ia i kona hoa aloha i ka naue 'ana mai. A hālāwai pū ihola lāua, "Moni e Kalae." Aloha maila 'o Kalae, "Aloha." Kama'ilio akula lāua a li'uli'u. I ia manawa i ulu ai ka mana'o kolohe i loko o Kalae, a nīnau maila 'o ia ala i kona hoa Pukikī, "E ia nei, he wahi nīnau ka'u iā 'oe, ma kēia wahi aku, 'oi aku ka mamao o ka mahina, a 'oi aku paha ka mamao o Pololika?"
Hehē a'ela ka 'aka o kahi Pūkī me ka 'ōlelo pū 'ana mai, "He keu 'oe a ke kolohe. A he mana'o paha kou, he mamo au na Wa'awa'aikina'aupō, 'a'ole loa. 'A'ole au e pane iki aku i ia nīnau āu, e ko'u hoa. E hele aku kāua i ka 'ai, ua nahā ka umauma." A hele akula lāua nei i ka hale 'aina 'o North Shore Grinds. 'Oiai lāua ma ke alahele, komo ihola ka mana'o i loko o Pūkī, e hana kolohe aku i kekahi hoa ona ma ka mea like a Kalae i nīnau ai iā ia.
A hō'ea lāua nei i North Shore Grinds, ke honi aku ka ihu, he kahe wale iho nō ka hā'ae. 'O ka mea 'ai ma laila ka mea e holo ai ia lālani mele, 'o ia ho'i, 'o "keu a ka 'ono ma ke alo piko lā." Komo akula lāua nei i loko o ua hale 'aina nei, 'o ke kauoha akula nō ia o lāua i ka 'ono a ka pu'u. A pau ke kauoha 'ana, noho ihola.
I ia manawa, komo maila kekahi i loko o ia hale 'aina, a 'ike akula 'o Pūkī, 'o kona hoa hānau nō ia, 'o Ipukā'eo. Aloha akula, a aloha mai, kono 'ia aku 'o Ipukā'eo e noho pū a 'ai pū lākou. 'Eā, he mea ma'a mau iā Pūkī ke kauoha 'ana i 'elua pā mea'ai (ka 'ahi me ke kai peseto pāsili Pākē (cilantro pesto), 'oiai, 'o ka 'ono ia, poina kou inoa (ka 'ōlelo ia a Tūtū Lindsey, nui ko mākou aloha iā 'oe e Tūtū.). 'Ai 'ia kekahi pā mea 'ai ma ka hale 'aina, a 'o kekahi, ho'iho'i 'ia i ka hale i 'aina ahiahi nāna. Akā, hō'ike akula 'o ia nei i kona hoa hānau aloha, 3 pā mea 'ai i kauoha 'ia, a 'ekolu lākou, a no laila, 'a'ole e kauoha hou i pā mea'ai. Noho ihola kahi hoa hānau, a ho'omaka ke kole 'ana. 'A'ole i li'uli'u ko lākou nei kole 'ana, nīnau akula ua Pūkī nei i kona hoa hānau, "E Ipukā'eo, ma kēia wahi aku, 'oi aku ka mamao o ka mahina, a 'oi aku paha ka mamao o Pololika?"
Pane maila ka ipukā'eo, "'Oi aku ka mamao o ka mahina."
Iā Pūkī nō a lohe i ia pane, hū a'ela kona 'aka. A noke ana 'o ia i ka 'aka'aka ha'alo'ulo'u a mae ka iwi 'ao'ao. A 'ōlelo mai 'o ia nei, "Ua lohe 'oe i kā ia nei pane, e Kalae, he mamo kā 'o ia nei na Wa'awa'aikina'aupō. Aloha nō 'oe, e Ipukā'eo." A ho'omau 'o ia nei me ka 'ōlelo 'ana aku, "Hiki ke 'ike 'ia ka mahina, 'a'ole hiki ke 'ike 'ia 'o Pololika. Aloha nō kahi hoa hānau o'u. E aho paha e kapa 'ia kona inoa 'o ipu pala 'ole."
Pīpī holo ka'ao.
[I kēia Pō'alima, e mālama 'ia ana 'o Ho'okani Mānoa. 'O Pueo Pata ka pu'ukani. Ho'omaka i ka hola 7:00 o ke ahiahi, a hā'awi aloha i ka hola 9:30. Mahalo e Nā Hoa no nā leo nahenahe i ka lā 17 o kēia mahina.]
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by UH President Evan Dobelle's Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
He 'Ölelo Ho'omäke'aka
Synopsis: The joke about the length of the distance from here to Florida and here to the moon.
Ho'okahi lä, e hele aku ana 'o Pükï i ke alahele, a 'ike akula 'o ia i kona hoa aloha i ka naue 'ana mai. A häläwai pü ihola läua, "Moni e Kalae." Aloha maila 'o Kalae, "Aloha." Kama'ilio akula läua a li'uli'u. I ia manawa i ulu ai ka mana'o kolohe i loko o Kalae, a nïnau maila 'o ia ala i kona hoa Pukikï, "E ia nei, he wahi nïnau ka'u iä 'oe, ma këia wahi aku, 'oi aku ka mamao o ka mahina, a 'oi aku paha ka mamao o Pololika?"
Hehë a'ela ka 'aka o kahi Pükï me ka 'ölelo pü 'ana mai, "He keu 'oe a ke kolohe. A he mana'o paha kou, he mamo au na Wa'awa'aikina'aupö, 'a'ole loa. 'A'ole au e pane iki aku i ia nïnau äu, e ko'u hoa. E hele aku käua i ka 'ai, ua nahä ka umauma." A hele akula läua nei i ka hale 'aina 'o North Shore Grinds. 'Oiai läua ma ke alahele, komo ihola ka mana'o i loko o Pükï, e hana kolohe aku i kekahi hoa ona ma ka mea like a Kalae i nïnau ai iä ia.
A hö'ea läua nei i North Shore Grinds, ke honi aku ka ihu, he kahe wale iho nö ka hä'ae. 'O ka mea 'ai ma laila ka mea e holo ai ia lälani mele, 'o ia ho'i, 'o "keu a ka 'ono ma ke alo piko lä." Komo akula läua nei i loko o ua hale 'aina nei, 'o ke kauoha akula nö ia o läua i ka 'ono a ka pu'u. A pau ke kauoha 'ana, noho ihola.
I ia manawa, komo maila kekahi i loko o ia hale 'aina, a 'ike akula 'o Pükï, 'o kona hoa hänau nö ia, 'o Ipukä'eo. Aloha akula, a aloha mai, kono 'ia aku 'o Ipukä'eo e noho pü a 'ai pü läkou. 'Eä, he mea ma'a mau iä Pükï ke kauoha 'ana i 'elua pä mea'ai (ka 'ahi me ke kai peseto päsili Päkë (cilantro pesto), 'oiai, 'o ka 'ono ia, poina kou inoa (ka 'ölelo ia a Tütü Lindsey, nui ko mäkou aloha iä 'oe e Tütü.). 'Ai 'ia kekahi pä mea 'ai ma ka hale 'aina, a 'o kekahi, ho'iho'i 'ia i ka hale i 'aina ahiahi näna. Akä, hö'ike akula 'o ia nei i kona hoa hänau aloha, 3 pä mea 'ai i kauoha 'ia, a 'ekolu läkou, a no laila, 'a'ole e kauoha hou i pä mea'ai. Noho ihola kahi hoa hänau, a ho'omaka ke kole 'ana. 'A'ole i li'uli'u ko läkou nei kole 'ana, nïnau akula ua Pükï nei i kona hoa hänau, "E Ipukä'eo, ma këia wahi aku, 'oi aku ka mamao o ka mahina, a 'oi aku paha ka mamao o Pololika?"
Pane maila ka ipukä'eo, "'Oi aku ka mamao o ka mahina."
Iä Pükï nö a lohe i ia pane, hü a'ela kona 'aka. A noke ana 'o ia i ka 'aka'aka ha'alo'ulo'u a mae ka iwi 'ao'ao. A 'ölelo mai 'o ia nei, "Ua lohe 'oe i kä ia nei pane, e Kalae, he mamo kä 'o ia nei na Wa'awa'aikina'aupö. Aloha nö 'oe, e Ipukä'eo." A ho'omau 'o ia nei me ka 'ölelo 'ana aku, "Hiki ke 'ike 'ia ka mahina, 'a'ole hiki ke 'ike 'ia 'o Pololika. Aloha nö kahi hoa hänau o'u. E aho paha e kapa 'ia kona inoa 'o ipu pala 'ole."
Pïpï holo ka'ao.
[I këia Pö'alima, e mälama 'ia ana 'o Ho'okani Mänoa. 'O Pueo Pata ka pu'ukani. Ho'omaka i ka hola 7:00 o ke ahiahi, a hä'awi aloha i ka hola 9:30. Mahalo e Nä Hoa no nä leo nahenahe i ka lä 17 o këia mahina.]
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by UH President Evan Dobelle's Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Palahi Pua'a ka Ua o Kona
Kauakūkalahale
Laiana Wong
Synopsis: This story forms the foundation for a proverbial saying about the rain in Kona. Unfortunately for the chief in this story, the saying was originally expressed in an effort to make fun of him. He, of course, was unaware of his role as the butt of the joke until well after the fact.
He wahi mo'olelo pōkole kēia i pa'a i loko o ka puke 'Ōlelo No'eau a Mary Kawena Pukui (#2046). He ali'i kēia i hiki aku i ka pahuhopu o kona huaka'i a eia nō ke ho'i nei i kona hale ma o kekahi ala 'ololī ma ka nāhelehele o kahi kua'āina ma ka mokupuni o Keawe. 'Oiai nō ma kahi i mamao ke ka'awale mai kona hale aku, 'o ke kupu a'ela nō ia o ka pu'uki'o i loko ona. Auē nō kā ho'i ē ke kaumaha o hope! I nānā aku ka hana i 'ō a i 'ō o ia wahi a puni, 'a'ohe wahi kanaka a 'ike 'ia mai, a no laila, 'o kona 'ōku'u ihola nō ia ma ha'i o ke alanui, kahi e ho'opau ai i kona pilikia. Aloha nō kā ho'i ua ali'i nei, ua loa'a ihola i ka hī! A 'o ua wahi mehameha lā, kainō a he wahi mā'alo'alo 'ole 'ia e kānaka, eia kā na'e kekahi kanaka ke ho'okokoke maila i ona lā. Ho'omaopopo honua ihola kahi ali'i ē 'a'ole nō e nele ke kupu mai o kona hilahila ke 'ike 'ia mai kona wahi ki'ona e waiho maila.
I ka pau 'ana mai o ko ia nei pilikia, 'o ia ihola nō ka wā o ua kanaka lā i hiki loa mai ai i ona lā. I ke kū 'ana mai o lāua he alo a he alo, 'ike ihola ke ali'i he kūkini kā kēia e hele ana i kona ala e hele ai. Hā'awi aloha maila kahi kūkini a pāna'i akula nō ho'i ke ali'i, a laila, ho'omaka ihola ko lāua kama'ilio 'ana:
"No hea mai 'oe?" i nīnau aku ai ke ali'i.
"No Kona nō au."
"Pehea ka ua o Kona?"
"Palahī pua'a ka ua o Kona."
"Pehea ke aku?"
"Hī ka pā, hī ka malau."
A pau kēia wahi kama'ilio 'ana, 'o ka pe'a akula nō ia o ke ali'i, ho'i ana. A 'o kahi kūkini ho'i, ho'omau akula nō kona hele 'ana i kona ala e hele ai. I ka hō'ea 'ana aku o ke ali'i i kauhale, nīnau maila ka po'e o ka hale, "Pehea ka huaka'i o ke ali'i?" Hō'ike akula ke ali'i no kona hui malihini 'ana me ke kūkini a no ko lāua kama'ilio 'ana nō ho'i. Iā ia nei nō a hō'ike aku i ka 'ōlelo a ua kūkini lā o ka pane 'ana mai i kā ia nei mau nīnau no ka ua o Kona, hū a'ela ka 'aka o ka po'e a pau a hō'ike maila lākou i ke kaona o ia mau 'ōlelo a ke kūkini.
'O kekahi mana a'u i lohe ai no kēia wahi mo'olelo, ua pi'i ka 'ula ma ka papālina o kahi ali'i a kahu nō ho'i ka 'ena o nā maka i ka ho'omaopopo 'ana no kona ho'ohenehene 'ia 'ana maila e ua kūkini lā. Pupu'u ho'olei loa, puka ana kahi ali'i i waho o ka hale a pololei akula i kahi i hālāwai aku nei lāua me ke kūkini. I hō'ea aku ka hana, 'a'ole ua wahi kūkini lā!
Noke akula kēia i ka pi'i 'ana i ke ala a hālāwai maila me kekahi wahine e pu'epu'e ana i kāna mo'o 'uala. Nīnau akula kēia i kahi wahine no ko ia ala 'ike 'ana i kahi kūkini i ke kā'alo 'ana akula ma ia wahi. 'Ae maila kēlā, "'Ae," me ka ho'omau aku na'e i kāna hō'ike, "ua hala aku nei i kai." I ia lohe 'ana i kēia hō'ike a ka wahine kanu 'uala, 'o ke kaha akula nō ia o ke ali'i i ke ala e iho ana i kai. Iā ia nei nō a hala, puka maila kahi kūkini mai lalo mai o kahi pu'e 'uala me ka ho'i aku nō ho'i i kona wahi e hele ai.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
Palahi Pua'a ka Ua o Kona
Kauakükalahale
Laiana Wong
Synopsis: This story forms the foundation for a proverbial saying about the rain in Kona. Unfortunately for the chief in this story, the saying was originally expressed in an effort to make fun of him. He, of course, was unaware of his role as the butt of the joke until well after the fact.
He wahi mo'olelo pökole këia i pa'a i loko o ka puke 'Ölelo No'eau a Mary Kawena Pukui (#2046). He ali'i këia i hiki aku i ka pahuhopu o kona huaka'i a eia nö ke ho'i nei i kona hale ma o kekahi ala 'ololï ma ka nähelehele o kahi kua'äina ma ka mokupuni o Keawe. 'Oiai nö ma kahi i mamao ke ka'awale mai kona hale aku, 'o ke kupu a'ela nö ia o ka pu'uki'o i loko ona. Auë nö kä ho'i ë ke kaumaha o hope! I nänä aku ka hana i 'ö a i 'ö o ia wahi a puni, 'a'ohe wahi kanaka a 'ike 'ia mai, a no laila, 'o kona 'öku'u ihola nö ia ma ha'i o ke alanui, kahi e ho'opau ai i kona pilikia. Aloha nö kä ho'i ua ali'i nei, ua loa'a ihola i ka hï! A 'o ua wahi mehameha lä, kainö a he wahi mä'alo'alo 'ole 'ia e känaka, eia kä na'e kekahi kanaka ke ho'okokoke maila i ona lä. Ho'omaopopo honua ihola kahi ali'i ë 'a'ole nö e nele ke kupu mai o kona hilahila ke 'ike 'ia mai kona wahi ki'ona e waiho maila.
I ka pau 'ana mai o ko ia nei pilikia, 'o ia ihola nö ka wä o ua kanaka lä i hiki loa mai ai i ona lä. I ke kü 'ana mai o läua he alo a he alo, 'ike ihola ke ali'i he kükini kä këia e hele ana i kona ala e hele ai. Hä'awi aloha maila kahi kükini a päna'i akula nö ho'i ke ali'i, a laila, ho'omaka ihola ko läua kama'ilio 'ana:
"No hea mai 'oe?" i nïnau aku ai ke ali'i.
"No Kona nö au."
"Pehea ka ua o Kona?"
"Palahï pua'a ka ua o Kona."
"Pehea ke aku?"
"Hï ka pä, hï ka malau."
A pau këia wahi kama'ilio 'ana, 'o ka pe'a akula nö ia o ke ali'i, ho'i ana. A 'o kahi kükini ho'i, ho'omau akula nö kona hele 'ana i kona ala e hele ai. I ka hö'ea 'ana aku o ke ali'i i kauhale, nïnau maila ka po'e o ka hale, "Pehea ka huaka'i o ke ali'i?" Hö'ike akula ke ali'i no kona hui malihini 'ana me ke kükini a no ko läua kama'ilio 'ana nö ho'i. Iä ia nei nö a hö'ike aku i ka 'ölelo a ua kükini lä o ka pane 'ana mai i kä ia nei mau nïnau no ka ua o Kona, hü a'ela ka 'aka o ka po'e a pau a hö'ike maila läkou i ke kaona o ia mau 'ölelo a ke kükini.
'O kekahi mana a'u i lohe ai no këia wahi mo'olelo, ua pi'i ka 'ula ma ka papälina o kahi ali'i a kahu nö ho'i ka 'ena o nä maka i ka ho'omaopopo 'ana no kona ho'ohenehene 'ia 'ana maila e ua kükini lä. Pupu'u ho'olei loa, puka ana kahi ali'i i waho o ka hale a pololei akula i kahi i häläwai aku nei läua me ke kükini. I hö'ea aku ka hana, 'a'ole ua wahi kükini lä!
Noke akula këia i ka pi'i 'ana i ke ala a häläwai maila me kekahi wahine e pu'epu'e ana i käna mo'o 'uala. Nïnau akula këia i kahi wahine no ko ia ala 'ike 'ana i kahi kükini i ke kä'alo 'ana akula ma ia wahi. 'Ae maila këlä, "'Ae," me ka ho'omau aku na'e i käna hö'ike, "ua hala aku nei i kai." I ia lohe 'ana i këia hö'ike a ka wahine kanu 'uala, 'o ke kaha akula nö ia o ke ali'i i ke ala e iho ana i kai. Iä ia nei nö a hala, puka maila kahi kükini mai lalo mai o kahi pu'e 'uala me ka ho'i aku nö ho'i i kona wahi e hele ai.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
Nā te ara tereina i moe ai, kei raro te mīra ō Clyde Lumber e puta ana.
Kāhore ā Kiwirail e whakaora anō i te ara tereina i waenga i Tūranga me Ahuriri, nō kōnā, ka torongi te mira ō Clyde Lumber.
Noa iho nga kaimahi i te mire. Kua tohotohungia ratou kia whai mahi ano ki tetahi atu waahi.
E ai ki tetahi o nga kaimahi, kahore i te pai te kawe rakau ma te taraka i runga i te rori na te nui o te utu. A, na te ropu o Kiwirail i whiriwhiri ai kia kore e whakaora ano i te ara, kahore e taea te kawe rakau ma runga i nga tereina.


text:
Baron Fielakepa passes away in Auckland
- Read more about Baron Fielakepa passes away in Auckland
- Log in or register to post comments
Comments
'Oku 'oatu heni 'ae fie kau
'Oku 'oatu heni 'a e fiekaunga mamahi pea mo e famili ki he taufa kuo to he lotofale 'o e 'Eiki anga lelei mo 'aonga ki he kakai 'o e fonua.
Sione Tu'itavake-Fonua
Please pass my condolences
Please pass my condolences to his family and to Tonga's sad loss
John Cauchi
Popuaki fie kaungamamahi Eiki
Popuaki fie kaungamamahi 'Eiki Nopele Fielakepa Aleamotuà Tala mo kapui mo e ngaahi haà oku fakatapuä kae 'ata mu'a mo'e kiï famili masiva mo taèiloa ke fai atu ha kiî Popuàki fakamamahi mo e òngo'i moòni 'a e fakatamaki 'oku hoko pea mo 'ofa lahi atu kiate koe Lady Tuna Aleamotuà mo e famili fktauàge ke tau maligi mai 'a e kelesi mo e 'ofa lahi 'a e 'Otua kene 'atu ha noga. 'Ofa lahi atu meia Vea Tokelau mo Tãsia Tanginoa.


text: 1A bati aomata ake a tia ni koroi taekani baike a tia n riki i buakora, 2ao a reke aia rongorongo mai irouia te koraki ake a tia n noori baikekei mai moana, ake taan tataekina te euangkerio; 3ma I taku bwa e raoiroi naba irou, ngkai I a tia ni karaua n ukoukori taekani bwaai ni kabane i nanon taai aika tia n nako, bwa N na koroi naba n te aro ae e nako raoi riki i bukim, Teobiro ae ko karineaki, 4bwa ko aonga n atai koauani baike ko a tia n reireiaki iai. 5I nanon ana tai n uea Erote, are ueani Iutaia, ao iai te ibonga temanna ae arana Takaria, ae kaain te uatei n ibonga ake a reke i aan aran Abiia; ao buuna e riki man ana utu Aaron mai irouia natina ake aine, ao arana Nei Eritabeta. 6Ao a bwaina te maiu ae e raoiroi Takaria ma Nei Eritabeta i matan te Atua n aroia n tou mwiin ana tua ma ana moti nako te Uea n aki buubure iai. 7Akea natiia bwa e kanoaboo Nei Eritabeta, ao a uaia ni kara. 8Ngke e tabe Takaria ni karaoa nakoana n ibonga i matan te Atua ni bongin aia tai n tei ana koraki n ibonga, 9ao e reke n te kaiwa, n ai aron aia katei ibonga, bwa ngaia ae e na rin n te ru are e tabu i nanon te umwantabu bwa e na kabuoka te karea ae te bwai ae e boiarara. 10Ao a tataro aomata aika a bati i tinanikun te ru are e tabu ngke e kabuoki karea ake a boiarara Takaria. 11Ao e kaoti nakoina ana anera te Uea n tei man te angaatai n iteran te baonikarea are a kabuokaki iai karea ake a boiarara. 12E kiriwe nanon Takaria ngke e nooria, ao e taonaki n te maaku. 13Ma e taku te anera nakoina, Tai maaku, Takaria, bwa E ongo am tataro te Atua, ao buum ae Nei Eritabeta, ane e na bungia natim te mwaane, ao ko na aranna bwa Ioane. 14Ane ko na kaonaki n te kukurei ae moan te bati, ao ane a na kimwaareirei aomata aika bati ni bungiakina; 15bwa ane e na kakannato i matan te Uea, ao e na aki nima te wain ae e kamanging ke mooi aika matoatoa, ao e na kaonaki n te Taamnei are e Raoiroi, man te tai are e mena iai i nanon biroton tinana. 16Ane e na kaokiia Iteraera aika bati bwa a na manga ira nanon te Uea ae Atuaia, 17ao ane e na ri moa te Uea ma te nano ae e korakora ao ae e mwaaka n ai aron are iroun te buraabeti are Eria, bwa e na kaoki aroia n reitaki ae e tamaaroa kaaro nakoia naati, ao ake a aki ongeaaba nakoni wanawanaia aomata ake a raoiroi. Ane e na buoki nanoia aomata bwa a aonga n tauraoi ibukin te Uea. 18Ao e taku Takaria nakon te anera, Tera te bwai ae N na ataia iai bwa e koaua anne? Bwa I a unimwaane ao e a kara buu. 19E kaeka te anera ao e taku, Kaberiera ngai, ae ana tabonibai te Atua; ao I kanakomaiakaki bwa N na taetae nakoim, ao bwa N na uota te rongorongo ae e raoiroi aei nakoim. 20Ao nooria, ane e na bua bwanaam ao ko na aki konaa n taetae ni karokoa te bong are a na kakoroaki iai nanoni baikai, ibukina bwa ko a tia n aki kakoauaa au taeka aika a na kakoroaki bukiia ngkana a roko taiia. 21A bane aomata n tataningaa Takaria, ao a miimii ngke e a maan i nanon te ru are e tabu. 22Ngke e oti nako, ao e aki konaa n taetae nakoia, ao a ataia bwa iai te bwai ae e kamiimii ae e a tia n nooria i nanon te ru are e tabu; ao e teimatoa arona n aki konaa te taetae. 23Ngke a bane bongin ana tai ni mwakuri Takaria n te umwantabu, ao e oki nakoni mwengana. 24Ao i mwiini boong akekei, ao e bikoukou buun Takaria are Nei Eritabeta, ao e aki otiotinako man te auti i nanon nimaua te namwakaina. E taku Nei Eritabeta, 25E karaoa ae aron aei te Uea nakoiu ni boong ake E nanoangaai iai, bwa E na kaaki mai irou te bwai ae I maamaa iai irouia aomata. 26Ngke ai ana kaonoua n namwakaina Nei Eritabeta ao E kanakoaki te anera are Kaberiera mai iroun te Atua nakoni kaawan Kariraia ae arana Natareta, 27bwa e na kawara te teinaine ae e tuai iein ae e kabae ma te aomata ae arana Iotebwa, ae kaain ana utu Tawita; aran neiei boni Nei Maria. 28E roko Kaberiera irouna ao e taku, Ko na mauri, ngkoe ae e reke iroum te aakoaki, E mena iroum te Uea. 29Ngke e ongo Nei Maria ana taeka Kaberiera ake e taekin ao e kakiriweeaki nanona, ao e iango i nanona bwa tera nanon te aeka ni kamauri arei. 30E taku Kaberiera nakoina, Tai maaku, bwa E a reke iroum te aakoaki mai iroun te Atua. 31Ao nooria, ane ko na bikoukou ao ane ko na bungia te nati te mwaane, ao ko na aranna bwa Iesu. 32Ane E na kakannato, ao E na aranaki bwa Natin te Atua are Moan te Rietata; ao te Uea ae te Atua, E na anganna te nakoa n uea n ai aron are e a tia n reke ngkoa iroun Tawita are ana bakatibu; 33ao ane E na uea i aoia aomata nako ake a riki mai iroun Iakobwa; ao e na akea tokin ueana. 34E taku Nei Maria nakon te anera, E na kangaa n riki aei, ngkai I tuai n iein? 35E taku te anera nakoina, Ane E na ruoniko te Taamnei are e Raoiroi, ao ane e na rabuniko mwaakan te Atua are Moan te Rietata; ma ngaia are te teei ane e na bungiaki, E na atongaki bwa Raoiroi, ae Natin te Atua. 36Ao nooria, e a tia am koraki are Nei Eritabeta ni bikoukoua te nati te mwaane ngkai e a boni kara; ao ai ana kaonoua n namwakaina aei ni bikoukou neiere atoatongaki bwa e kanoaboo. 37Bwa akea te bwai teuana ae e na aki konaaki ni karaoaki iroun te Atua. 38Ao e kaangai Nei Maria, Aio ngkai ae ana toro te Uea; e na karaoaki nakoiu n ai aron am taeka. Ao e nako te anera mai irouna. 39E aki maan i mwiina, ao e tei rake Nei Maria ao e kawaetataa n nako n te kaawa teuana ae e mena n te tabo ae e tabukibuki i Iuta, 40ao e rin i nanon ana auti Takaria ao e kamauri ma Nei Eritabeta. 41Ngke e ongo Nei Eritabeta ana kamauri Nei Maria, ao te teei are i nanoni birotona, e rina ni kamwakuri; ao e kaonaki Nei Eritabeta n te Taamnei are e Raoroi 42ao e takaarua n te bwanaa ae e korakora, Boni ngkoe te aine ae e rangi ni kakabwaiaaki i buakoia aine ni kabane, ao e na kakabwaiaaki te ataei ane ko na bungiia! 43Ao e aera ngkae e reke aei irou, ae e na kawarai tinan au Uea? 44Bwa nooria, ngke I ongo bwanaam ni kamauri ao e rina ni kamwakuri te teei i nanoni birotou bwa e kukurei. 45Ao e a kabwaia neie onimaki bwa e na kakoroaki bukin te baere e taekinaki nakoina mai iroun te Uea. 46Ao E taku Nei Maria, N na neboa te Atua n nanou ni koaua, 47Ao e kimwaareirei nanou iroun te Atua are au Tia Kamaiu. 48Bwa E mwannanoa aron mangorin ana toro te aine. Bwa nooria, ma ngkai ao ane a na atongai rooro nako bwa I a kabwaia; 49Bwa E a tia Teuare e Mwaaka ni karaoi baika a abwaabwaki i bukiu, moan te tabu arana. 50E nanoangaia aomata ake a karinea man te rorona nakon te rorona. 51E karaoi mwakuri aika mwaaka ni baina, E kamaaeia nako akana kainikatonga n iangon nanoia. 52E kabwakaia akana korakora man aia kaintokanuea, ao E karietaataia akana mangori; 53E katoki nanoia akana aki kaubwai ni baika a raraoi, ao E kanakoia akana kaubwai n aki kabwaibwaiia. 54E buokiia Iteraera ake ana toro, Bwa kanuringan ana nanoanga n aki toki, 55N aron are E taekinna nakoia ara bakatibu, are Aberaam ma ana kariki. 56Ao e maeka Nei Maria ma Nei Eritabeta i nanon tao tenua te namwakaina, ao e a manga okira mwengana. 57E a roko ana tai ni bung Nei Eritabeta, ao e bungia te nati te mwaane. 58Ao a ongo raon nako Nei Eritabeta ma ana utu bwa E rangi n aakoi te Uea nakoina, ao a kimwaareirei ma ngaia. 59Ao n te kawanibong, a roko n raona te teei n ana tai ni koroberoaki; ao a kan aranna bwa Takaria bwa ingoan tamana. 60Ma e taetae tinana ni kaangai, Tiaki; ma e na aranaki bwa Ioane. 61Ao a taku nakoina, Akea i buakoia am utu ae arana te ara aei. 62Ao a karaoi kanikina nakon Takaria n te ara are e na katokaaki i aon te teei. 63Ao e tuangiia te bwai ae e na koroboki iai i aona, ao e korea ae e kaangai, Arana Ioane. Ao a bane ni miimii. 64N te tai naba arei ao e oki arona n taetae ao e a konaa te kamwakura newena, ao e taetae n neboa te Atua. 65Ao a rootaki n te maaku aomata nako ake a maeka i rarikin Takaria ma Nei Eritabeta; ao a taekinaki baikai ni kabane n taabo ake a tabukibuki i Iutaia. 66Ao ake a ongo a kaawakin i nanoia ao a kaangai, Tera aron te teei aei rimwi? Bwa e kaawakinaki iroun te Atua. 67Ao e kaonaki tamana are Takaria iroun te Taamnei are e Raoiroi, ao e taetae n ai aron te buraabeti ni kaangai, 68E na neboaki te Uea ae Atuaia Iteraera, bwa E kawariia ana aomata ao E kamaiuiia, 69Ao E katauraoa te tia Kamaiu ae e mwaaka i bukira, ae kaain ana utu Tawita are ana toro. 70N ai aron are E taekinna ni wiia ana buraabeti ake a raoiroi ake a maiu ngkoa: 71Bwa ti na kamaiuaki mai irouia aiara, ao mai nanoni baiia te koraki ake a ribaira; 72Bwa E na kaota te nanoanga nakoia ara bakatibu n aron are E berita iai; ao bwa E na uringa ana berita are e raoiroi, 73are te taeka ni bau are E taekinna nakon tamara are Aberaam, 74Bwa E na kamaiuira mai nanoni baiia ara kairiribai, ao ti na toro irouna ma te aki maaku, 75N te itiaki ma te raoiroi i matana i nanoni boong ni kabane ake ti maiu iai. 76Ao ngkoe, ae te teei, ko na atongaki bwa ana buraabeti te Atua are Moan te Riertata; bwa ko na nako n ri moan te Uea ni katauraoa kawaina, 77Ni kaotia nakoia aomata bwa a na ataia ae a na kamaiuaki iroun te Atua ni kabwaraan aia bure, 78N ana nanoanga Atuara, 79N anga te oota nakoia ake a mena n te roo ao n nuun te mate, ao ni kairiira nakoni kawain te kamaiu. 80Ao e ikawai rake te teei, ao e reke irouna te nano ni mwaane. E mena n te rereua ni karokoa te tai are e kaoti iai nakoia Iteraera.


text:
POSTED: 1:30 a.m. HST, Feb 5, 2011
Synopsis: Many of the indigenous Dalit people of India live in abject poverty with literally no pot to urinate in. Such abject poverty is certainly difficult for us to imagine.
Aloha mai nō kākou e o'u hoa puni heluhelu o Kauakūkalahale. I 'nia aku nei kēia a 'ike akula nō i ka mea ho'omāna'ona'o e ‘ō'ū ai i ka 'ōnohi maka o ke kamahele, 'o ia nō ka nohona o ka po'e Dalit, ka po'e 'ōiwi ho'i o ia kaha. 'O lākou kai kono mai iā mākou, he mau kānaka 'ōiwi mai 'ō a 'ō, e hele aku i 'nia no ke kūkākūkā i nā mea e pono ai ko kākou nohona. I ko mākou kipa aku iā lākou, ua 'ikea ke kūlana 'ilihune a ho'okae 'ili 'ia ho'i o ia po'e, a me ke 'ano ho'omāna'ona'o o ko lākou nohona. A 'o ka mea e wāhi ai i ka pūniu, he 240 miliona ko lākou nui, a ma kahi ho'i ia o ka hapahā o ka nui o ka po'e o 'nia.
He nui hewahewa nā mea e hō'ike ai, no ka mea, 'oko'a loa ke 'ano o ko lākou lā nohona a 'oko'a ho'i ka mea i ma'a iā kākou 'a'ole na'e e pau i ka helu 'ia ma loko o nei wahi kolamu. 'O ka'u na'e e hō'ike ai, ua pili nō i ka ho'opau pilikia 'ana. Ma mua nō o ke kau 'ana ma luna o ka mokulele, a'oa'o 'ia maila au e ke kauka e 'ai i kekahi huaale no ka pale 'ana i ka mū halihali malaria, a he mau pule nō ka lō'ihi o ia hana. Eia nō ho'i au ke 'ai nei i kēlā huaale a hiki i kēia lā a he mau pule nō koe! Ua 'ōlelo 'ia he hī ka hopena ke loa'a i kēlā 'ano ma'i. 'A'ole na'e kākou e lu'u i ia kai i kēia manawa.
'O ka mea e ho'omaopopo ai, ua ma'a ka po'e o 'nia i ka 'ai 'ana i kā lākou mea'ai a me ka inu 'ana i kā lākou wai. Ma ko mākou noho 'ana ma laila, ua pau loa kā mākou mea'ai i ka ho'omākaukau 'ia e kekahi kuke no ka hokele mai, i 'ole e helele'i 'o hope. Ua pōmaika'i nō na'e mākou, no ka mea, he lua ko kēlā me kēia hale o ka “ashram”. 'O ka po'e na'e o ka 'āina, he kāka'ikahi nō paha ka lua, a no laila, hele aku nō lākou i waho o ke kula mau'u kahi e ho'opau pilikia ai. He 'ōku'u ka hana i mua nō o ke ākea! A a'ole hiki ke pe'e ma hope o ka la'alā'au, no ka mea, 'o ia kahi e noho ai ka nāhesa. Ua lilo kēia i mea e uluhua ai kekahi o nā wāhine o ko mākou 'āuna ma ka huaka'i ka'a'ōhua 'ana i nā kūlanakauhale.
Ma ko mākou ho'i 'ana mai, ua leka uila mai ka po'e nāna mākou i mālama me ka hō'ike mai i kahi nūhou ho'ohau'oli. Ma muli paha o ka hilahila, ua ho'ohiki kekahi o nā luna aupuni e hā'awi mai he 1000 ipu lua no ka po'e Dalit. Ma ka ho'opu'unaue 'ana na'e, ho'okahi wale nō ipu lua kēlā no 240,000 po'e. Eia hou ho'i, 'a'ohe wahi 'ōlelo no ka paipu lawe 'ino, ka paipu wai, a me ia mea aku ia mea aku e pono ai ka hana pono 'ana o ka ipu lua e like me ka mea i kama'āina iā kākou. Mali'a o 'eli 'ia he mau lua hohonu ma ke kula mau'u a kūkulu 'ia he papa ma luna o ia mau lua kahi e kūkulu 'ia ai ka ipu lua a 'olu'olu ai ka 'ōku'u 'ana. Mali'a, no ka ma'a loa o ka po'e Dalit i ka 'ōku'u, 'a'ole e ho'ohana 'ia ka ipu lua. Pehea lā ka hana, he māna'ona'o ke 'ano o ko lākou noho 'ana a he mea ho'i ia e hū ai ke aloha.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by the Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.


text:
Diminutive Joseph Scott was a world champion in competitive walking in the 1870s and 1880s…
Whats the story
Kei tēnei kohinga pūrākau neke atu i te 980 pūrākau, he mea āta whakatāhuhu ki ōna wāhanga maha
Te Wairua Auaha
Ngā toi me ngā rangahau...
Ngā Mahi ia rā, ngā Hākinakina me ngā Korikori
Ngā mahi ia rā, ngā hākinakina...
Kāwanatanga me te Tuakiri o Aotearoa
Tōrangapu, kāwanatanga…
Hononga ā-Hapori
Ngā whānau, ngā rōpū, te whakapono, te hara, te hauora...
Te Ohanga me te Tāone Nui
Ngā āhuatanga katoa...
Ngahere
Ngā koiora o te ngahere...
Rangi, Whenua, Moana
Ngā kōrero tōmua mō te taiao...
Whenua Nōhia
Whenua tahia hei pāmu, ngā tipu, ngā kararehe, te tūāhua noho...
Ngā Tāngata Māori o Aotearoa
Ngā waka, ngā iwi, ngā tāngata...
Ngā Tāngata o Aotearoa
Ngā tāngata whai nō tāwāhi...
Rohe
He kōrero mō ngā takiwā...
Kōrero Poto
He paku kōrero mō Aotearoa...
Anei te Rātaka hōu: Exploring Māori content on Te Ara Signposts, our blog
Kei te pīrangitia he kōrero poto. Tirohia Aotearoa (kōrero poto)
Awhina mai. Tukuna mai te kōrero mō tētahi kaupapa i runga i Te Ara Submit your story
Kei roto i Te Ara neke atu i te 3,000 ngā haurongo mai i Ngā Tāngata Taumata Rau - The New Zealand Dictionary of Biography
Te haurongo tangata mō tēnei marama:
Ko wai mā te hunga i whānau mai i tō huritau?
Hoki atu ki ngā wā o mua
I te tau 1966 i tāngia te mātāpunenga tuatahi o Aotearoa. E toru ngā pukapuka tino nui.


text: 1Natyo Paulo naxairatya exe babera. Natyo atyo Jesus Cristo wakanehare exahe iniraene kakoare. Enore atyo aoka natyo hawakanehare maheta hoka axikatya natyo noxakai Iraiti Waiyexe maheta halitinai hiye. 2Toahiya xowaka exe Iraiti Waiyexe kaxakaisaka iraiti xakaisaseharenae hiyeta. “Exe Iraiti Waiyexe halitinae anere”, nexa Enore hoka Iraiti xakaisaseharenae xairatene babera waiyexe nanekoa. 3Enore irae Haisani Wiyekohase Jesus Cristo tahi, xekohaseti Davi hotyalihare nerekati exaokaka. Haliti waiyekoarehare akereta tyaona Davi ene nawenakala nali. 4Enawenane waiyexe atyo kaotyaka kasehetehenere haiyatere kakoa xowaka hoka hatyo hiyeta Enore Ityani kaxaokaka. 5Ihiyeta atyo Enore iraiti kakoare moka natyo Cristo hatene nahaka maheta. Tyotya haliti hotyaliharenai hiye noxakaini hoka tyakekoha exahe tyaonaha exema maheta. 6Hoka hatyonai konitare atyo xiso Roma nali tyaoniterenai. Xisonai tehitiya atyo Enore aoka Jesus Cristo anerenai xisaona maheta. 7Hiyeta exakere naxairatya xiso Roma yerenai ana, xiso Enore awaiyetiterenai exahe hahotyaliharenai aohenerenai ana. Maika wenati waiyexe, Wexe Enore mehexaikoharene exahe Wiyekohase Jesus Cristo xoaha nalitare tyaona xikakoa. 8Exe hotohare nirae naokowita: Jesus Cristo hiyeta nihalahareta Enore kakoa xihiyeta. Hiyaiya, hakakoarehena xityakekone tahi semahitaha. 9Xasemehena, Enore ana nahakita nihalahalini kakoa, Waiyexe Iraiti noxakaita Ityani tahi akiti. Natyo atyo niraexatya xomana tyotyaki ferakene. Hatyo akiti waiyekehalakita Enore ana. 10Niraexaita xomana. Naxita Enore hoka exaokalitaiya hoka notyoa nowaiyeheta xiso. 11Kasani nowaiyeheta xiso hoka naotyakisa naokowita xiso waiyexe kakoa hoka xikinatere xisaona maheta. 12Exakere atyo nirae naokowita, kasani atyo wityotya, natyo, xiso xoaha atyo haxowakita wakahinaetyakakoa naokita hoka xikinatere xisaona notyakekoni hiyeta, exahe natyo tehitiya hoka nokinatere notyaona xityakekone hiyeta. 13Nohinaeharenae, kasani exeharenae waiyekehalaka xomana naokita. Kahaliki xakore notyoa nowaiyeheta xiso naokowita hoka xoalinihare tyaonita nomani hoka maisa aliyakere notyoare. Kasani nohateni tehitiya kekoare xinekoni naokita, haiyaharenai majudeuneharenae koni nohateni kekoaretere akereta. 14Nikarexe terota atyo nohateni: owiteneta tyaoniterenae, exahe seko tyaoniterenae, exahe koxaka kaxaotyakisakitereharenae, exahe mawaiyoreharenae harenai atyoite naotyakihena. 15Hatyo hiyeta kalikini atyo nomimiye notyaonita Iraiti Waiyexe noxakaini kakoa xiso Roma tyaoniterenae hiye. 16Maisa atyo nohaiharexe Iraiti Waiyexe noxakaini kakoa. Hiyaiya, hatyo atyo Enore niyatere iyeheta maheta tyotya tyakekohenerenenae. Judeunai hotohare ite, hatyaosetaite majudeuneharenai. 17Hiyaiya, Iraiti Waiyexe atyo hotikijita womana hoka Enore atyo haliti waiyexe aokita wiso wityakekone hiyeta, hetatita, imiyane kijiya, Iraiti Waiyexe iraetere akereta: “Xala xamani atyoite Enore haliti waiyexe aoka ityakekone hiyeta hoka tyaota mene atyoite”, nitere akereta. 18Hiyaiya, Enore xeharene atyo enokoata tyoita tyotya iniyalahare nomaseharenae ana. Hatyo iniyalahare háomaneha hiyeta atyo talatitaha Iraiti Waiyexe, kasani haiyanai maisa semahene aokareha hoka. 19Enore atyo iniyalahare mokahitene. Hiyaiya, halitinai ana waiyekehalakita etahi akiti. Enore ta atyo hatyoharenai hotikisa enomanaha. 20Hetati Enore waikohe tyomehenere xowakiyita, enawenane mawaiyakahare, iniyatere matyotenehare, enawaiyore harenai waiyekehalaka enómanenai hiyeta. Halitinai tyotya hatyoharenai waiyaha hoka hatyo hiyetaiya maisa xoare maheta teraharetyoahitaha. 21Enore xakore waiyahitaha hoka maisa aiminisarahene, exahe hoka maisa ihalaharexeha ekakoa. Hatyo hiyeta exahekolaha maisa waiyexe, motya makaliroti exahekolaha tyaonita. 22Waiyore xakore aokowitaha hoka hatyaharexeha atyo. 23Enore makamanehare xema tyaonareha mahetare ene hoka enomakahare xema tyaonahitaha. Haliti xaimenekotyaka, kotehala, kirakahare, owi harenae xaimenekotyaka xema tyaonahitaha. Hatyoharenae atyo haenorexa aokahitaha. 24Nikare atyo hatyo halitinai tyaonita hoka Enore atyo halakisahene hoka haxahekolaha iniyalahare ximita tyaonaha hoka xoalini hare iniyalahare kahaiharetyakere tyomaha hahinaeharenai kakoa maheta. 25Enore niraene aliterexe atyo halakisaha hoka maoseratyati xema tyaonahitaha. Enore tyomehenereharenae xema atyo tyaonahitaha, maisa enomasehare xema tyaonareha. Enore nómanenai hiyeta ene atyo kaihalaharetyakehena ekakoa maheta ene. 26Hatyoharenae tyomahitereharenae hiyeta Enore halakisahene hoka kahaiharetyakere tyomahitaha, exahe ohironae kakoita hoka haohironehatyanae kakoa iniyalahare tyomita. Maisa ene hatyoharenae kaomaka maheta ene xini. 27Exahe enanae tehitiya hoka halakisaha ohironai hoka xane hatya haenanehatya kakoa iniyalahare, kahaiharetyakere tyomahitaha, kalore maiyasekakoahitaha hoka nikare tyaonahitaha. Nikare tyaonahitaha hoka hatyotaha atyo iniyalahare axomokanikisoahitaha hoka iniyalahare kaxomokakahitaha hatyoharenai hiyeta. 28Maiha Enore tahi akiti aliterexe semaha aokowiyeha hoka iniyalahare xahekotyati isa enomanaha hoka tyomaha maheta xoalini hare hamaomanenehareha niyahare maheta. 29Maisa waiye ahekotyareha, maisa waiyexeha. Xiyehaliti maiyasahitaha. Okoareha, aisahitataha, mokotyahitataha, maoseratyahitataha, xekahatiharetaha harenai. 30Iraeharetyahitataha, exahe iniyalahare iraetaha hahinaeharenai tahi. Kirawanahitaha Enore exahe kinatere aokowitaha. Ahinityareha exahe aokowiharetyoareha. Kahare iniyalahare aomatikisaha hoka tyomahitaha. Maisa hanexenai niraene tyakekoreha. 31Ohiroareha, enatyaloha tyaonahitaha, maisa hairaene akereta tyaonareha, maisa kaisereha, exahe maisa haiyanai airakoaneharetyareha. 32Waiyekehalakita atyo Enore xaotyakiraho enomanaha. Hiyaiya, xala xamaniya atyo nikare tyaonita hoka waiye xaisaka atyo, nitere. Hatyoharenae xakore waiyekehalakita enomanaha hoka hekota hatyoharenai tyomahitaha hoka haiyanae hatyo tyomahitere akereta tyomiterenai atyo awaiyetyahitaha.


text:
Kua hoki te kamupene rapu hinu ō Petrobras ki tō rātou ake kāinga.
E harakoa ana te tini me te mano ki te wehenga atu ō tērā rōpū i Aotearoa.
Hei tā te māngai ō Petrobras, he iti noa iho te hinu i Raukumara, nā runga i tērā, he moumou wā ki ā rātou te whakapau kaha ki te tīkaro hinu.
Kei te matakuikui ā Meng Foon, koromatua ō Tūranga ki te wehenga atu ō Petrobras.
Hai tāna, 5 miriona tāra i utua kētia mō te tūhura ō te hinu, nā reira, kāhore rātou e hoki mai.
Ki ā ia anō, karekau he hua ka puta ki te rohe mena ka tīkaro hinu ki koneki.


text: 1Mai irouni Bwauro, ma Tirouano, ma Timoteo, nakoia kaain te ekaretia i Tetaronike, aika ana bwai te Atua ae te Tama ma te Uea are Iesu Kristo: ami bwai te aakoaki ma te raoi. 2Ti aki toki ni katituaraoa te Atua i bukimi ni kabaneingkami, ao ti mwaneweingkami n taai nako n ara tataro: 3ngkai ti aki toki, i matan te Atua are Tamara n ururinga ami mwakuri ae kanoan ami onimaki, ma ami mwakuri korakora ae kanoan ami tangira, ao ami kaantaninga ae e nene i nanon ara Uea are Iesu Kristo. 4Ti ataingkami, taari, aika kam tangiraki iroun te Atua, bwa E a tia n rineingkami; 5bwa te euangkerio are ti taekinna e aki roko iroumi n ti te taeka, ma e roko naba n te mwaaka, ao iroun te Taamnei are e Raoiroi, ao n te aki-nanokokoraki naba teutana; n ai aromi ngkai kam bon atai arora ni menara i buakomi i bukimi. 6Kam riki bwa taani kakairi iroura ma te Uea, ngke kam butimwaaea ana taeka ma te kimwaareirei are mai iroun te Taamnei are e Raoiroi, i buakon rawaawatami ae e bati: 7ao ibukin aromi aei ao kam riki bwa te banna ni kakairi nakoia ni kabaneia ake a onimaki i Mwaketonia ao i Akaia. 8Bwa e aki ti katanoataaki n aromi ana taeka te Uea i Mwaketonia ma Akaia, ma e a tia naba n tanoata taekan onimakinan te Atua iroumi n taabo ni kabane; ma ngaia ae akea te bae e kainnanoaki bwa ti na taekinna. 9A bane aomata n taekina aron rinra i buakomi, ma aromi ngke kam rairaki mani bouananti nakon te Atua, n toro iroun te Atua ae e maiu ae e koaua, 10ao ni kaantaninga Natina mai karawa are E a manga kamaiua mai buakoia maate, are Iesu, are e kamaiuira man unin te Atua are e nangi roko.


text:
Te nakoanibonga inanon te ataeinimwaane e mwaaka kanga te nakoanibonga iroun te mwaane ngkana e karaoia n te raoiroi.
N te 1878 tibun tinau ae George F. Richards bon 17 ana ririki. N aron ae n tabetai ni boong akanne, e a kaman katabuakaki bwa te unimwaane. Teuana te Taabati tinana e ibeia te maraki ae rangi ni korakora. Ngkai akea tamana, te bitiobi ao tabeman a kaoaki bwa a na anganna te kakabwaia, ma akea buokana ae reke. Ai ngaia are, e rairaki nakon natina te mwaane George ao n tuangnga bwa e na katoka baina iaon atuna. E koroia n ana taeari, “Inanon tangiu ibukin marakin tinau ao ibukina bwa iai au mwakuri are N na karaoia (n anganna te kakabwaia n te nakoanibonga) are bon te bwai ae I tuai ni karaoia, I a nako n te ruu teuana n tang ao n tataro.”
Ngke e a oki nanona, e katokai baina iaona ao n anganna te kakabwaia ae bebete. Iwmiina ao e taku, “Tinau e toki tangina ni kainnano ao ni karekea buokana man marakina n te tai are a toka baiu iaon atuna. Imwiina e koreia n ana taeari te bwai ae nooraki aio ae rangi teretere.E taku bwa e a tia n namakinna bwa bukina ae tinana e aki karekea te buokaki man ana kakabwaia te bitiobi bon tiaki ibukina bwa te Uea e aki karinea ana kakabwaia te bitiobi ma ibukina te Uea e a tia ni kawakina te kakabwaia aio nakon te ataeinimwaane, n reireiinna te reirei bwa te nakoanibonga iroun te ataeinimwaane bon titebo korakorana ma te nakoanibonga are iroun te mwaane ngkana e kamwakuria n te raoiroi.
N te tairiki aio, I tangiria n taetae ibukin te mwaaka anne. E ngae ngke N na taekinna nakon aia beretitenti kooram riikan, te koaua are e maroroakinaki e kaineti nakoia te roronrikirake n te Nakoanibonga ae te Aaron ao aia taan kairiiri,n ikotaki ma beretitenti n aia kooram taan reirei ao aia taan ibuobuoki ibonga,
Ngke I mwakuri bwa te beretitenti n te mition, I nooria bwa iai te rikirake ae karina man teretere n rabakauia taan kairiiri n te tamnei irouia kairake n mwaane inanon aia ririki ni mwakuri ni mitinare. Ngkana ti kona n numera aia karinan tamnei ao rabakauia ni kairiiri rinanon aia ririki n te nakoanibonga ae te Aaron ao iaon aia tai ni mitinare, tao te numera anne e na taraa n ai aron ae ko nooria n kurabi aio. I kakoaua bwa e aki kee iaan teniua kiing aika kakawaki ake a buoka te rikirake ae kakawaki inanon ririki ake e mwakuri iai te kairake ni mwaane.: (1) ti onimakiniia kairake ni mwaane aikai n tiaki aron are mai mwaaina, (2) iai iroura kantaninga aika rietata man tangira ibukiia, ao (3) ti kataneiaia ao ni kataneiaia riki ngaia bwa aonga ni kakoroa bukin kantaninga akanne ma te kabanea n tamaroa.
Temanna e kona n titiraki raoi, “Bukin tera a aki kona koaua aikai ni kamwakuraki ma beretitenti n aia kooram riikan?” Ngkana a karaoaki aikane, tao te rikirake (n te tamnei) e na waaki man te tai ae moan taai ao n taraa n aron aei. Ibukin te tai aei, I tangiria n taetae bwa a kanga reirei aikai ni kabonganaki nakon te beretitenti n aia kooram riikan.
Te Moan—onimakinaki. Ti kona n anga te onimakinaki nakoia ara beretitenti n aia kooram riikan ma te mwioko ae korakora. Te Uea e bon karaoia—n aron are kakoauaki man Ana anganano n anganiia taian kiing, nanona te inaomata n tararua ao ni kaira te mwakuri n aia kooram. N aron te kakoaua man te onimakinaki aio, ti weteia beretitenti n aia kooram riikan man te kaotioti, tiaki tii man te maan ke aekaki riki aika titebo. Tatabemaniia taan kairiiri n te Ekaretia aio, n ikotaki ma beretitenti n aia kooram riikan, iai inaomataia n ataia, ao n riai n ataia, bwa e a tia ni weteaki man te kaotioti. Te kakoaua aio e buokia n ataia bwa te Atua e onimakinna ao ni kamatoa.
Te kauoua ao te kateniua n anua are a bon irekereke—te kantaninga ae rietata ao te kataneiai aika a reitaki ni kakoroi bukiia. I reiakina te reirei ae kakannato inanon te tabo ni mwakuri ni mitinare: ana kekeiaki te mitinare n angiin te tai e waerake ke e kerikaki ni kaitara ana kantaninga te beretitenti n te mition, ao ai aron naba beretitenti n aia kooram riikan. Ngkana a kantaningaaki bwa a na tii kaira aia bootaki ni kooram ao n iira aia bootaki te komete n te roronrikirake n te bitiobiriki, ngkanne bon tii aei ae a na karaoia. Ma ngkami taan kairiiri kam kona n anganiia te mii ni burabeti ae korakora riki—ana nooraba te Uea. Ao bukin tera te mii ni burabeti e rangi ni kakawaki? Ibukina bwa man rikiraken te mii ni burabeti e karekea te ungannano.
Te inaomata ni karekei kaotioti bon mwakoron te wewete ni kabane inanon te Ekaretia. Ai ngaia are, beretitenti n aia kooram riikan aikai a kainnanoia n ataia bwa iai inaomataia ni karekei kaotioti n rekomente aia kauntira, inaomataia ni karekei kaotioti ibukin kamaiuakia ake a bua n tamneia, ao inaomataia ni karekei kaotioti ni kataneiaia kaain aia kooram n tabeia.
Te tia kairiiri ae wanawana e na reireina te beretitenti n aia kooram riikan koaua akanne ake a na ibuobuoki ni karekean kaotioti. E kona n reireinna te berita ae mataata mai iroun te Uea, “bwa ngkana ti na butiia (te Uea ibukin kaotioti ao rabakau, ti na karekei kaotioti iaon kaotioti” (D&C 42:61)? Te Uea e rangi n tituaraoi ni kanakoan kaotioti. E kauringiia Iotebwa ao Oliver bwa ni mwaitin are a tia ni kakaea (te Uea), a tia ni karekea te kaetieti man Tamneina (taraa D&C 6:14). Ao e kona naba ma ngkami beretitenti n aia kooram riikan. Te Uea e tangiringkami ao e tangiria ni kaotia nakoimi Ana iango ao atatai ao kantaninga. Ko kona n iangoia iai ana kangaanga ae E aki kona ni katokia? I aki kona. Ibukina bwa ko riai ni karekea te kaotioti, E kona ni buokiko ni katoki raraomam ni kabane n am mwakuri ae te beretitenti n am kooram ngkana ko na kakaea Ana buoka.
Ngkami taan kairiiri aika tamaroa kam kona n anga reirei nakon te beretitenti n aia kooram riikan aio bwa te kaotioti bon tiaki onean mwiin te mwakuri korakora ao am kekeiaki ibon iroum. Beretitenti Henry B. Eyring n te taina e titirakina Beretitenti Harold B. Lee, “N na kanga ni karekea te kaotioti? E kaeka Beretitenti Lee, “Ngkana ko tangiria ni karekei kaotioti, karaoa moa am kekeiaki ibon iroum.”1 Te tia kairiiri ae wanawana e kona ni maroro ma ana beretitenti n te kooram n riikan tabeua kekeiaki ibon iroum n te tamnei are e kona ni karaoia ni katauraoan ana rekomente ibukin ana tia ibuobuoki. E kona ni kainnanoia n titiraki ao ni kaekai titiraki n aron ae: Antai ae e na riki bwa te katooto ae tamaroa are e kona ni kaungaia tabeman ataeinimwaane? Ke are e na kai namakini kainnanoia te koraki ake a kaitara ma kakaewenako aika onoti?
Ao kabaneana te tia kairiiri ae wanawana aio e kona n reireina te beretitenti n te kooram n riikan bwa e na kanga ni kina ao ni mwakuriia te kaotioti ngkana e roko. Ti maiu n te aonaaba ae e onrake n te mwakuri aika baiti ao ni kakukurei, ike taian taura aika oota mwaaka ao karongoa aika korakora a riki bwa bwaai e tataneiai te aba. Ma te kairake n aomata aio e kainnanoia n ataia bwa aio aron te aonaaba, tiaki ana kawai te Uea. Te Tia Kamaiu e bungiaki n te tabo are e kaania ae akea ae e ataia. E karaoa te mwakuri ae e rangi n tamaroa ao n aki kona ni kabotauaki n taai ni kabane inanon te onaroka ae ariki ao Iotebwa Timiti e karekea ana Moan Mii ni burabeti inanon te buakonikai ae okoro man ariki. Ana kaeka te Atua e roko man te bwana ae rau man uarereke—namakinan n te rau ke te karaunano, te wirikiriki ni karaoa ae tamaroa, te kaotaaki—n tabetai n rabwata n te koraa ae uarereke ma e kona ngkana a iangoaki raoi man anganaki te karineaki, a kona n riki ni korakora. N tabetai wirikiriki aikai ke iango a kona ni kairiko n rekomente bwa am tia ibuobuoki ke ni kabwaka te mwioko nakon te kairake ni mwaane are ngkai e kai bati ni kakaonimaki.
N ririki aika nako ngke I mwakuri n titeiki beretitentii, ara beretitentii e namakina te wirikiriki ni wetea te mwaane ae tamaroa bwa te kiraka n te titeiki. N te tai are e riki bwa te tia mwakuri ae aki teimaan ni kekeikaki ma te roroko n te taromauiri. Ti ataia, bwa e kanga, ngkana e butimwaea te wewete, e na karaoa te mwakuri ae moan te tamaroa.
Ti anganna te wewete, ma e kaeka, “Iaki, I taku bwa I aki kona ni karaoia.”
Imwiina e roko te wirikiriki . I taku, “Eng, I taku bwa te Glendale titeiki a na akea ana titeiki kiraka imwiina.”
E kubanako, ao e kaeka, “Terana ae kam taekinna—? Kam riai ni iai ami titeiki kiraka.”
I kaeka, “Ko tangirira ngkai bwa ti na wetea temanna ae boou n riki bwa te titeiki kiraka ngkana te Uea e wirikiriki nakoira bwa ti na weteiko?”
“Ngaia,” e taku, “N na karaoia.”
Ao e bon karaoia. Tiaki tii mwaane aika bati ma atainimwaane aika bati ake a na kaeka te wewete ngkana a ataia bwa te Uea e bon weteia ao bwa te Uea e kainnanoia.
Imwiina ko kona n tuanga te beretitenti n aia kooram riikan bwa teuana ana kantaninga te Uea ibukina bwa e na kamaiua are e bua, ni kauoman bwa are e aki roroko ao tiaki te membwa. Te Uea e katanoata oin Ana mwakuri n taeka aikai: “Bwa e roko natin te aomata ni kamaiua are e bua” ((Mataio 18:11). Ngkana ana kabanea ni kakawaki te Tia Kamaiu ni kamaiua are e bua, ngkana ana kabanea ni kakawaki Beretitenti Thomas S. Monson ni karaoia, n aron are e kaotaki inanon maiuna, e riai n riki bwa aia kabanea ni kakawaki taan kairiiri ni kabane, beretitenti n aia kooram riikan ni kabane n te Ekaretia aio. Oin katuruan ara nakoanikairiiri, bwa oin ara mwakoro n te mwakuri, e riai n riki bwa te tatauraoi, te nano n atitiki ae korakora, te nano ae teimatoa nakon are e bua n te tamnei.
Temanna te kairake ni mwaane are e kawaraki iroun kaain ana kooram e taku: “E bon kakubanako n te bong aio ngke … 30 aomata aika a ti roko naba nakon au auti. E karaoai bwa N na tangira n taromauri ngkai.” E kanga te roronrikirake n totokoa te tangira ao te bwai ae e katika nanom n aron anne.
I bon kukurei ngke I ongo karaki aika bati ibukiia beretitienti n aia kooram riikan ake a tia ni karekea te kaotioti ao te oota ae riai ao n tabetai a anga reirei ni kabane ke mwakoron te reirei n aia bootaki n te kooram. Ni wiiki aika bati n nako I ira aia kiraati ni kooram riikan. Te ataeinimwaane ae 12 ana ririki e anga ana reirei ae 25 te miniti maanna iaon te Mwakuri ni Kamaiu. E moanna man titirakinaia raona n riikan bwa tera aia iango n te Mwakuri ni Kamaiu. Imwiina e tibwaua tabeua taeka aika tabu aika nano ao n titiraki titiraki aika kau iango, are a bon kaeka. N ataakina bwa e rawata riki nikiran te tai nakon kanoan te reirei iai irouna te wanawana ao tao tabeua kaetieti mai iroun tamana mai imwaaina n titirakiniia taan kairiiri ake a roko bwa tera titiraki are a tia n titirakinaki ibukin te Mwakuri ni Kamaiu n aia tai ni mitinare ao tera aia kaeka nakon titiraki akanne. E a kainna ngkanne ma ana kakoaua. I bon mimii ngke I kakauongo. I iango nakoiu, “I aki uringnga ae I a tia n anga te mwakoro ae kakawaki man te reirei ngke I mena n te roronrikirake n te Nakoanibonga ae te Aaron.” Ti kona ni karikirakea te kantaninga ibukin ao te noraba ao te atatai ibukiia kairake ni mwaane aikai, ao a na kaeka.
Ngkami taan kairiiri buokiia n te kawai ae te kabanea n tamaroa beretitenti n aia kooram riikan ngkana ko toua rikaki n anganiia bwa a na kairiiri. Ko a tia ni kanakoraoa am wewete tiaki ngkana ko anga te reirei ae tamaroa ma ngkana ko buokiia n anga te reirei ae tamaroa, tiaki ngkana ko kamaiua temanna ma ngkana ko buokiia ni karaoia.
Iai te taeka ni kawai: tai mate ma am katangitang ae teimatoa iroum. N ai arona naba N na taku nakoimi taan kairiiri ikawai, tai kainaomatako ma rabakaum ni kairiiri ae teimatoa iroum. Anga reireia ara roronrikirake n taai ni kabane ake angaraoi, reireiniia bwa a na kanga ni katauraoa aia akenta , a na kanga ni kairi bootaki ma te kororaoi ao te tangira, a na kanga ni kamaiua temanna, a na kanga ni katauraoa ao n anga te reirei ae e kaira te nano, a na kanga ni karekea te kaotioti. Aio are ko na kanga ni bairea am tokanikai—man te nakoanikairiiri ao n tamnei are ko a tia ni buokia n riki bwa mwakoron kabin am iango ao namakin ibukiia kairake ni mwaane aikai.
Ngkana am beretitenti n te kooram n riikan e na kabubura am wewete, ko na riki bwa tabonbain te Atua ngkai, ibukin te nakoanibonga iroun te ataeinimwaane e bon korakora n aron te nakonibonga iroun te mwaane ngkana e kamwakuraki n te raoiroi. Ao ngkanne, ngkana kam karaoi berita aika tabu man te tembora ao n riki bwa mitinare ao taan kairiiri n te Ekaretia aio, kam na ataia bwa kam na kanga ni karekei kaotioti, ni kanga ni kamaiua temanna, ao ni kanga n anga reireia reirein te abanuea ma te mwaaka ao te kariaiakaki. Ngkanne ko na tia n riki bwa te roronrikirake ae bungiaki man te aro ae tamaroa. Man aio I bon kakoaua n aran Iesu Kristo, are bon ngaia te Tia Kamaiu ao te Tia Kanakoraoa te aonaaba, amen.


text: 1E Isu i taki lobo a ngava nga, muri i malaga o Galili, i lakea na robo e Iudea, na tabeke tara na naru e Iordan. 2E huriki ala kupo ri muri vona, lakea i vakamahuri ria lobo. 3E huriki a Pariseo ranga ri valai vona, ri gi tonia. Ri nanea, “A vinara i ta navai? A bakovi ge pilea e girihina na ningaru vona?” 4E Isu i koli, i ta maea, “Ra mua, i uka ma mu gi a nitana Vure? Ni here maea, na mugana maki lobo a Vure, a viri i ratarike a maki lobo, ‘i ratarike varago a bakovi a ngatavine.’ 5Lakea a Vure i ta maea, ‘I mavonga, a bakovi bara i pe e tamana e kinana, i madoko turane girihina, a kakaine rua ge taku kunana.’ 6Ngane i uka ma ru ala rua, ru ala taku kunana. I mavonga, nahea tara viri ge kalipida rua, a vuhuna a Vure i vakamade palupu rua.” 7Muri ri nanea e Isu, “Pali e Moses, i navai i habi a vinara hosi i taki a bakovi bara i habia ne girihina a raukea na nivapile, muri bara i tonoa ge vano?” 8Lakea e Isu i koli, i ta maea, “Na mugana maki lobo i uka ma i mavonga. Pali e Moses i longo ne mua mu gu rata mavonga, a vuhuna mu kulirua hateka. 9A taki muholi mua, a ngatavine i uka ma i mole, pali a bakovi i pilea, i parangi tabu a ngatavine tara, ra bakovi iea i mole.” 10Muri e huriki a murimuri ri takia, “A ngava iea ge muholi, i kamumu hateka na viri i uka ma ge parangi.” 11E Isu i koli, i ta maea, “I uka ma e huriki lobo ri gi longokilalea a ngava iea. E huriki ri gi longo maia, re huriki a Vure i kori ria ri gi longo maia. 12A ta maea a vuhuna e huriki a bakovi ranga, i hopa a dolene ria, lakea i uka ma ri parangi. Pali e huriki a bakovi ranga, ni pala vuroki a dolene ria lakea i uka ma ri parangi. E huriki a bakovi ranga ri koi ni parangi, a vuhuna ri ngaru ni rata a leho na harikianga na hunu. Pali e rei a viri i kara ge longo mai a ngava iea, ge longo maia.” 13Muri ni tuli lakea ne Isu e huriki a koma kiroko, ge ru langa a limana ne ria, ge vasileki langa ne ria. Pali e huriki a murimuri ri tahate e huriki ri tuli valai e huriki a koma. 14Lakea e Isu i taki ria, i ta maea, “Naha ni hatekakari e huriki a koma. Mu taparaki ria ri gi valai nau, a vuhuna a harikianga na hunu ne vone ria e huriki a hulu nga.” 15I ru langa ne huriki a koma a limana, i vakabagetu ria. Muri i malaga, i vano. 16Muri a bakovi tara i valai ne Isu, i nanea, “Mari ni tovo, a ra maki kamumu ga ratea ga bole a nimahuri vakaroro?” 17E Isu i koli, i ta maea, “I navai o nana iau na a ra maki i kamumu? A viri i kamumu i ala taku kunana. Ioe bara o ngaru ni bole a nimahuri vakaroro, o muri mai a vinara na Vure i ravulu.” 18Muri a bakovi i nana maea, “E rei a vinara ga ramaia?” E Isu i koli, i ta maea, “Naha ni rabalaki a viri. Naha ni mole. Naha ni panaho. Naha ni tatami. 19O togo e tamamu e kinamu. O ngaru e huriki lobo i manga a hini o ngaru mule ioe.” 20A riau i koli, i ta maea, “A muri mai lobo a vinara nga. A ra maki tabu ga ratea?” 21E Isu i koli, i ta maea, “Ioe bara o ngaru ni malamala na matana Vure, o vano o habi a maki lobo vomu ni gi kona. O bole a mapana o habi ne huriki a matasia, bara o tahoka a mahala na hunu. Muri o valai o muri nau.” 22Na tahuna a riau i longoa a ngava iea, i dodo hateka, a vuhuna i tahoka hateka a mahala. I pesi rike kunana, i vano. 23Muri e Isu i taki e huriki a murimuri vona, i ta maea, “A taki muholi mua, a bakovi na mahala, i gutu hateka vona ni dili na harikianga na hunu. 24A taki tabu mua, a kamel i keri ni dili na dupi na kavato. I mavonga kunana, a bakovi na mahala i uka ma ge dili na harikianga na Vure.” 25Na tahuna e huriki a murimuri ri longoa a ngava iea, ri turutu, ri nana, “Pali e rei ngane ge bole a nimahuri vakaroro?” 26Lakea e Isu i mata lakea ne ria, i ta maea, “A maki iea, e huriki a bakovi ri keria. Pali a Vure, i uka tara maki ge keria.” 27E Petrus i koli mule, i nanea, “Mia mi pe a maki lobo ne mia, mi muri vomu! I mavonga, a ra maki mi gi bolea?” 28E Isu i koli, i ta maea, “A taki muholi mua, muri ma na malala karaba, a Tuna Bakovi bara i made na nibagetu na gula hariki vona. Mua ranga e huriki mu muri nau, bara mu made na gula hariki i ravulu a polona i rua, bara mu pelekado a kabu ne Israel i ravulu a polona i rua. 29E rei a viri i luhoi tora iau, lakea i pe a ruma vona, i pe e huriki e turana, e kurabana, e tamana, e tuna, a hania vona, iau bara koli, bara ri bole balaka kupo tabu a maki nga, turana nimahuri vakaroro. 30I kupo e huriki ri muga ngane, bara ria a iku. Pali i kupo e huriki ri iku ngane, bara ri muga.


text:
E te Atua i te tīariari? He taunakitanga mo te oraraa o te Atua?
Pātai: E te Atua i te tīariari? He taunakitanga mo te oraraa o te Atua?
Whakautu: E kore e taea te mohiotia kikī ranei te oraraa o te Atua. Ko te Biblia ta e ti'a ia tatou ia farii i te whakapono ki te meka e te vai te Atua: “A, kahore hoki he whakapono e taea ki te pai te Atua i te reira, no te mea me whakapono tetahi e haere mai ana ki a ia e te vai ia me e utu e ia te hunga e rapu ana ia i ata” (Hiperu 11:6). Ki te penei ta te Atua e hiahiatia ana, i taea noa kitea ia, ka whakamatau ki te ao katoa e te vai ia. Otiia ki te mea i taua e ia, i reira e kia kahore he take mo te whakapono. “Na ka korero ki a Ihu ki a ia, ‘No te mea kua kite koe i ahau, i whakapono koe: ka koa te hunga kua whakapono ki te hunga kahore nei i kite a ano’” (John 20:29).
E kore e tikanga, Heoi, i te mea kahore he taunakitanga o te oraraa o te Atua. Ko te āhua Biblia, “Ko te rangi e whakaatu i te kororia o te Atua: ko te rangi te kauwhau i te mahi o ona ringa. Ra i muri i te ra ringihia reo atu e ratou: i muri po po whakaatu mohio ratou. Kahore he kupu reo i te wahi e kore e rangona to ratou reo ranei. To ratou reo e haere i roto i ki te whenua katoa, a ratou kupu ki nga pito o te ao” (Psalm 19:1-4). Titiro i nga whetu, he mahara ki te nui o te ao, te mātakitaki i te mea whakamiharo o te taiao, i te kitenga o te ataahua o te ahiahi-katoa o enei mea tohu ki te Kaihanga te Atua. Ki te kore i nui enei, i reira hoki ngā taunakitanga o te Atua i roto i to tatou ngakau ake. Ecclesiastes 3:11 te parau mai ia tatou, “…Kua whakaturia ano e ia i roto i te tau mure ore ngakau o te tangata.” Hohonu i roto ia tatou, ko te aronga e reira te tahi mea i tua atu i tenei ora me te tangata i tua atu i tēnei ao. E ahei kia whakakahore tatou i tenei matauranga hinengaro, engari te aroaro o te Atua i roto ia tatou, me nga mea katoa a tawhio noa ia tatou he tonu kitea. Ahakoa tenei, faaara te Biblia e ka tonu etahi whakakahore oraraa o te Atua: “E ai ta te wairangi i roto i tona ngakau, 'Kahore he Atua’” (Psalm 14:1). Mai i te nuinga o te iwi i roto i te hītori, i roto i ngā ahurea katoa, i roto i te u'i katoa, a ki runga ki te whakapono i roto i te fenua katoa oraraa o te tahi mau huru o te Atua, i reira me te tahi mea (te tangata ranei) ai i tēnei whakapono.
I tua atu ki te tautohetohe te Bibilia no te oraraa o te Atua, i reira e ngā tohenga arorau. Te tuatahi, i reira, ko te tautohe ontological. Ko te puka tino o te tautohe ontological whakamahi ana ki te whakamatau oraraa o te Atua i te ariā o te Atua. E haamata te reira ki te whakamāramatanga o te Atua kia rite ki “he oranga ake i e kore nui taea te hapu.” Te ka tohe te reira e ki te tīariari he nui atu ki te kore i te tīariari, a reira me te tīariari te oranga conceivable nui. Ki te kore i te tīariari te Atua, ka kore te Atua e te oranga conceivable nui, me e E fehangahangai te whakamāramatanga rawa o te Atua.
Ko te kupu tuarua ko te kupu teleological. Kī ana te kupu teleological e mai te whakaatu ki te ao te hoahoa mīharo taua, i reira me kua he Designer hanahana. Hei tauira, ki te he te whenua a tae noa ki te torutoru rau māero tata tata ranei atu i te ra, e kore e waiho te reira ahei o te tautoko i te nui o te ora i te reira wā e. Ki te ara i te torutoru ngā ōrau rerekē te āhuatanga i roto i to tatou huru, e mate tata nga mea ora katoa i runga i te whenua. Ko nga taumahatanga o te muingota o te pūmua kotahi hanga i te tupono noa, ko 1 i roto i te 10243 (e ko te 10 te whai i te 243 ngā kore). E uru ana te pūtau kotahi te o miriona o ngā rāpoi ngota pūmua.
Ka karanga te arotau tuatoru mō te oraraa o te Atua kei te te kupu cosmological. Me whai te take katoa pānga. Tenei ao me nga mea katoa i roto i te reira te mea he pānga. Kia te tahi mea i meinga nga mea katoa ki te haere mai ki te oranga. Ko te mutunga iho, i reira me te tahi mea “un-meinga” i roto i te tikanga ki te meinga nga mea katoa atu ki te haere mai ki te oranga. e “un-meinga” take ko te Atua.
Mohiotia te wha o te ngangare rite te kupu morare. I nga tikanga i roto i te aamu i etahi ahua o te ture. Ia tangata te tikanga o te tika me te he. Murder, e takoto ana, tahae, me te viivii e ü paopao. Mai hea i tenei tikanga o te tika me te he i te mea kahore i te Atua tapu?
Ahakoa katoa o tenei, akakite maira ia tatou i te Biblia e ka panga te iwi i te matauranga, me te mārama te whakakorekore, o te Atua, me te whakapono kē he teka. Roma 1:25 e ai ta, “Kua whakawhiti ratou i te pono o te Atua, mo te teka, a karakia ana, mahi mea hanga, kapea ake te Kaihanga-nei i te whakamoemiti ki ake ake. Amine.” Te Biblia te parau ra hoki e te iwi kahore he kupu whakahoki mo te kore whakapono i roto i te Atua: “Hoki mai i te hanganga o te ao ngā-tana a te Atua e kitea kaha mau tonu, me te hanahana āhua-kua āta kite, he mohio ki i te mea i hanga, kia kore ai he kupu tangata” (Roma 1:20).
Iwi titau ki te paopao oraraa o te Atua no te mea te mea “e kore pūtaiao” ranei “no te mea kahore he tohu.” Kei te e whakaae kotahi ratou e te vai nei te he Atua, me mohio ano hoki te take i pono ratou e ratou kawenga ki te Atua, me te roto i te fifi o te faaoreraa hara i ia (Roma 3:23, 6:23). Ki te vai ra te Atua, na e hopoi'a ki a ia mo ta tatou mau ohipa ia tatou. Ki te Kāore i te tīari te Atua, na e nehenehe ia tatou ia rave i te mea ta tatou e hinaaro, kahore he ki te hohaa te Atua whakawa ia tatou. Ko te aha e rave rahi o te hunga e whakakahore te oraraa o te Atua piri kaha ki te ariā o te naturalistic homai whanaketanga-te reira a ratou he rerekē ki te whakapono i roto i te Kaihanga te Atua. Te vai te Atua, a te mutunga e mohio katoa e te vai ia. Ko te meka rawa e ētahi whakamātau kia fefeka ki te whakakore i To'na oraraa i roto i te he meka he tautohe mo tona oranga.
Te aha tatou e mohio te vai te Atua? I Karaitiana, e matau ana matou te vai te Atua no te mea e korero ana matou ki a ia i nga ra katoa. E kore e amui tatou rongo korero ia ki a matou, engari ite tatou i tona aroaro, e ite tatou i Ta'na arata'iraa, e matau ana matou i To'na aroha, ia tatou e hiahia tona aroha noa. Mea kua puta i roto i to tatou oraraa e kahore whakamārama taea atu atu i te Atua. Te Atua, kua pera maere tatou i ora ai, ka puta ke to tatou mau oraraa e kore e taea e matou te āwhina engari whakaae me te whakamoemiti ki tona oraraa. Tetahi o enei tautohetohe e taea whakapati tetahi ki te whakaae te mea kua kitea te tangata e whakakahore. I roto i te mutunga, me moui a te Atua kia manakohia e te whakapono (Hiperu 11:6). E kore ko te tupeke matapo ki te pouri i roto i te whakapono ki te Atua: he mea mahi haumaru ki te ruma i pai-tahuna i te wahi e tu kē te nuinga o te iwi nui.
Hoki ki te whārangi kāinga Maori
E te Atua i te tīariari? He taunakitanga mo te oraraa o te Atua?


text: 1Ngke a mena Bwauro ma Bwarenaba i Ikonio, ao a nako ni mwaneabaia I-Iutaia, ao a taetae n te aro are a onimaki iai I-Iutaia ma I-Erene aika a rangi ni bati. 2Ma I-Iutaia ake a aki onimaki a kakiriweei nanoia aomata ake tiaki I-Iutaia, ao a kananobuakaiia nakoia taari akekei. 3Ma ngaia are a kamaaniia Bwauro ma Bwarenaba ni maeka i Ikonio, n tataekina taekan te Uea ma te ninikoria. Ngke a karaoa aei, ao a anganaki iroun te Uea te konaa ni karaoi kanikina ma mwakuri ni kamiimii bwa ana bwai ni kakoaua ibukin aia taeka are a taekinna ibukin ana aakoi bwa e koaua. 4E a riki te iraraaure irouia kaain te kaawa arei: a tei temwaangina i bukiia I-Iutaia, ao temwaangina a tei i bukiia taan tuatua. 5A reke nanoia I-Iutaia ma ake tiaki I-Iutaia ma aia tia tau-taeka nako bwa a na bwainikiriina Bwauro ma Bwarenaba ma ni karebanaiia. 6Ngke a ataia ao a biri nako nakoni kawaan Rukaonia, are Rutetera ma Rerebe, ao nakoni kaawa nako ake a kaani ma ngaiia, 7ao a tataekina te euangkerio iai. 8E tekateka te aomata temanna i Rutetera, ae a mamaara waena; e mwauku mai nanoni biroton tinana, ao e tuai man nakonako. 9E ongoraa irouni Bwauro ngke e taetae; ao Bwauro e katokai matana n taraia, ao e ataia bwa iai irouna te onimaki are e konaaki ni kamaiuaki iai, 10ma ngaia are e kanenea bwanaana ao e kaangai, Tei rake kaetiko i aoni waem. Ao ngaia e ewe rake, ao e nakonako. 11Ngke a noora te baere e karaoia Bwauro aomata, ao a kanene bwanaaia n taetae n taetaen Rukaonia, ao a kaangai, A ruo nakoira anti aika ai aroia aomata. 12A arana Bwarenaba bwa Tiuti, ao Bwauro bwa Eremiti ngkai ngaia are e bwaina te kakarabakau. 13E roko ngkanne ana ibonga Tiuti ma uotana kaue, ma kaao mwaane aika e kairiia nakoni mataroani kawai n rin nakon umwantabun Tiuti, are e tei ni kaan ma te kaawa i tinanikuna. E kan anga karea ma aomata. 14Ngke a ongo taan tuatua ake Bwarenaba ma Bwauro taekani baike a nang karaoi aomata, ao a raei kunnikaia, ao a biribiri i buakoia aomata n tatakaarua, 15ni kaangai, Mwaane, kam aera ngkai kam karaoi baikai? Bon aomata naba ngaira aika ai aromi, ao ti tuangkami te rongorongo ae e raoiroi, bwa kam na rairaki mani baika akea boonganaia nakon te Atua are e maiu, are e karaoa karawa ma aonnaba, ma marawa, ma bwaai ni kabane ake a mena i nanoia. 16I nanon rooro ake rimoa, ao E aki tuutuukiia bootanaomata nako mani karaoani baike a tangiri; 17ma e boni ngae n anne, ao E a tia ni kaotiota arona n Atua ni baika a raraoi ake E karaoi: bwa E anganingkami te karau mai karawa ma boong ake a uaa iai kai n amwarake; E anganingkami kanami, ao E kaon nanomi n te kimwaareirei. 18A boni ngae n tabeki taeka aika ai aron akekei taan tuatua, ma a kuri n aki konaia aomata n tukiia bwa a na aki anga karea. 19Iai I-Iutaia tabemwaang aika a roko mai Antioka, ao mai Ikonio n anai nanoia aomata. A karebanaa Bwauro, ao a uaakinna nako tinanikun te kaawa, bwa a taku bwa e a mate. 20Ma ngke a tei reirei n otabwaniniia, ao e tei rake, ao e nako n te kawa; ao ngke e a ingabong, ao e nako ma Bwarenaba nako Rerebe. 21Ngke a a tia Bwauro ma Bwarenaba n taekina te euangkerio i Rerebe, ma ni karikiia aomata aika a bati iai bwa taan onimakina Iesu, ao a oki nako Rutetera, ao Ikonio, ao Antioka, 22ni kakorakorai nanoia taan onimaki, ao ni buokiia bwa a na botumwaaka n onimaki, ao a kaangai, Ti riai n ri nanon rawaawata aika a bati bwa ti aonga n rin n Uean te Atua. 23A rineiia temwaangina n te ekaretia teuana bwa unimwaanen te ekaretia anne, ao a karaoa aron aei i nanon ekaretia nako; ao ni katoaa te tai are a tia ni karaoa iai aei, ao a aki mamatam, ao a tataro i bukiia bwa a na kaawakinaki iroun te Uea, are a onimakinna. 24A mwananga ngkanne Bwauro ma Bwarenaba n ri nuukani Bitiria, ao a roko i Bamburia. 25Ao ngke a a tia n taekina ana taeka te Atua i Bereke, ao a wairio nako Ataria; 26ao a borau maiai nako Antioka, ike a a tia ni mwiokoaki iai rimoa nako nanoni bain te Atua, bwa a na kairaki n ana aakoi ibukin te mwakuri are a a tia ngkai ni karaoia. 27Ao ngke a roko i Antioka, ao a bootiia kaain te ekaretia, ao a karakini bwaai ni kabane ake E karaoi te Atua irouia, ma arona ngke E kauka mataroan te onimaki nakoia aomata aika tiaki I-Iutaia. 28Ao a tiku ni maan irouia ake a onimakina Iesu.


text:
E faufaa taa ê te patururaa i to tatou feia faatere; ua apitihia te reira te hopoi‘a ia amo atoa mai i ta ratou hopoi‘a e ia riro ei pĭpĭ na te Fatu Iesu Mesia.
I te 20 no me i te matahiti i ma‘iri a‘enei, ua vavahi te hoê mataʻi rorofaʻi i te pirioire no Oklahoma City, i ropu i te fenua Marite, e ua paohia teie vahi i te hoê aanoraa hau atu i te 1,6 km e te hoê roaraa 27 km. E mau puahiohio riʻariʻa mau, e ua faataui roa teie vero i te hoho‘a o te fenua e te oraraa o te taata i roto i to’na tere.
Hoê noa hepetoma i muri mai i teie vero rahi, ua tonohia vau ia tere atu i ô, ua apapa haere noa te mau huʻahuʻa fare e te mau tauihaa i ni‘a i teie mahora ano.
Hou vau a tere ai i ô, ua paraparau vau i to tatou peropheta here, o te peresideni Thomas S. Monson, o te au roa a‘e i te ohipa a te Fatu. Ma te faatura rahi ia’na no to’na ti‘araa e to’na atoa maitai, ua ui au, « Eaha ta oe e hinaaro ia rave au ? Eaha ta oe e hinaaro ia parau atu vau ? »
Tape‘a marû mai ra oia i to’u rima, mai ta’na e na reira i te feia ati atoa e te feia tauturu atoa o te vero, a hani tei reira oia, e ua parau maira :
« A tahi, a parau atu ia ratou e, ua here au ia ratou.
« A piti, a parau atu ia ratou e, te pure nei au no ratou.
« A toru, a haamauruuru atu na i te feia atoa e tauturu ra ».
Ei tino no te peresideniraa o te Hitu Ahuru, e nehenehe ta‘u e ite i ni‘a i to’u tapono i te teimaha o te mau parau a te Fatu ia Mose :
« A haaputu mai na oe i te taata ia hitu ahuru no te feia paari i Iseraela nei, ta oe i ite ra, ei tavana, e ei taata toroʻa no te mau taata nei …
« E na’u e pou i raro e parau ia oe ra i reira ; e rave hoʻi au i ta te varua i ni‘a iho ia oe ra, a tuu ai i ni‘a ia ratou ; e ei ni‘a’toa ia ratou taua hopoi‘a ra o te mau taata nei, eiaha ei ni‘a ia oe ana‘e ra ».1
E mau parau te reira i to tahito ra, aita râ te mau haerea o te Fatu i taui.
I teie mahana i roto i te Ekalesia, ua pii te Fatu e 317 Hitu Ahuru, e tavini nei i roto e 8 pŭpŭ, no te tauturu i te Tino Ahuru Ma Piti Aposetolo ia amo i te hopoi‘a tei tuuhia i ni‘a i te Peresideniraa Matamua. E hopoi‘a te reira ta’u e farii oaoa nei mai te hohonu o to’u varua, na reira atoa no to’u mau Taea‘e. Atira noa’tu, e ere o matou ana‘e teie e tauturu nei i roto i teie ohipa hanahana. Ei melo no te Ekalesia na te ao taatoa nei, e rave‘a faahiahia ta tatou paatoa no te haamaitai i te oraraa o vetahi ê.
Ua haapii mai au mai roto mai i to tatou peropheta here e, te mea e titauhia e te taata tei taʻirihia e te vero—o te here, te mau pure e te haamauruururaa no te rima tauturu.
I teie avatea, ua afaʻi tuea tatou paatoa i te rima atau no te paturu i te Peresideniraa Matamua e te Pŭpŭ no te Tino Ahuru Ma Piti Aposetolo ei mau peropheta, ei mau ite e ei mau heheu parau no Te Ekalesia a Iesu Mesia i te Feia Mo‘a i te Mau Mahana Hopea Nei. E ere te reira i te hoê noa ohipa mana, e ere atoa no te feia ana‘e tei piihia i te taviniraa teitei. E faufaa taa ê te patururaa i te feia faatere ; ua apitihia te reira i te hopoi‘a ia amo atoa mai i ta ratou hopoi‘a e ia riro ei pĭpĭ na te Fatu o Iesu Mesia.
Ua parau te peresideni Monson e :
« Te haatihia nei tatou e te feia e hinaaro nei ia haapa‘o tatou ia ratou, ia faaitoito, ia paturu, ia tamahanahana e ia faaite i te maitai—e melo anei no te utuafare iho, e hoa anei, e mau taata matauhia anei e aore râ, e taata ê. Tatou te rima o te Fatu i ni‘a i te fenua nei, ma te faaueraa ia tavini e ia faateitei i Ta’na mau tamarii. Te ti‘aturi nei oia ia tatou tata‘itahi…
« ‘… O outou i na reira i te hoê taea‘e iti haʻihaʻi roa i roto i tau mau taea‘e nei, ua na reira mai ïa outou ia’u nei’ [Mataio 25:40] ».2
E pahono anei tatou ma te here ia tae mai te titauraa ia tatou ia haere e farerei, ia taniuniu, ia papa‘i i te hoê poro‘i e aore râ ia rave hoê mahana no te tauturu i te tahi taata ? E aore râ, e pahono tatou mai te taata apî ra tei haapapû e, te pee nei oia i te mau faaueraa atoa a te Atua.
« Ua hope te reira i te haapa‘ohia e au, mai to’u apîraa mai â ; e eaha iho â tei toe ia’u ? »
« Ua parau atura Iesu, Ia hinaaro oe e ia maitai roa, a tii a hoo i ta oe atoa ra, a hopoi atu ai na te taata rii, e e tao‘a ta oe i te ao i reira a haere mai ai a pee mai ia’u ».3
Ua piihia te taata apî no te hoê taviniraa rahi a‘e i piha‘iho i te Fatu no te rave i te ohipa no te basileia o te Atua i ni‘a i te fenua nei, ua huritua mai ra oia, « e tao‘a rahi hoʻi ta’na ».4
Eiaha ïa ta tatou mau tao‘a i ni‘a i te fenua nei ? Ua ite tatou e, na te puahiohio e rave i te reira, e tau minuti noa. E mea faufaa roa hoʻi no tatou tata‘itahi ia tutava no te haaputu i ta tatou tao‘a pae varua i ni‘a i te raʻi—ma te faa‘ohipa i to tatou taime, ta tatou mau tareni e to tatou ti‘amâraa no te tavini i te Atua.
Te tamau noa nei Iesu Mesia i te faatae mai i te piiraa « A haere mai… a pee mai ia’u ».5 Ua haere Oia e te feia tei pee Ia’na i To’na fenua aiʻa ma te mana‘o i te tahi. Te tamau nei Oia i te haere e tatou, ma te ti‘a i piha‘iho ia tatou e ma te arata‘i ia tatou. Te peeraa i To’na hi‘oraa maitai roa o te iteraa e te faaturaraa i te Faaora, tei amo i ta tatou atoa mau hopoi‘a na roto i Ta’na Taraehara mo‘a e te faaora, oia hoʻi, te taviniraa hope roa ino. Ta’na noa e ani ia tatou paatoa, ia ti‘a e ia hinaaro ia amo ma te oaoa i te « hopoi‘a » no te ti‘araa pĭpĭ.
I ô i Oklahoma, ua fana‘o vau ia farerei i te tahi o te mau utuafare tei taʻirihia e na puahiohio rahi. Ua paraparau vau i te utuafare Sorrels, e ua putapu vau i te ohipa i tupu i ni‘a i ta ratou tamahine, o Tori, e tamarii i roto i te piha CM2 no te haapiiraa no Plaza Towers Elementary. Tei ô nei oia e to’na metua vahine i teie mahana.
Ua haaputuputu Tori e te tahi o to’na mau hoa i roto i te fare haumiti, tei reira to ratou haapuraa a taʻiri ai te puahiohio i te fare haapiiraa. A faaroo mai a tai‘o ai au i te mau parau a Tori no te ohipa tei tupu :
« Ua faaroo vau i te hoê paaina i ni‘a i te tapoʻi fare. Ua mana‘o vau e, e ûa paari noa tera. Puai mai nei te maniania e puai faahou atu. Ua pure au ia paruru mai te Metua i te Ao ra ia matou e ia maitai noa matou. I tera ra taime, ua faaroo vau mai te maniania rahi o te matini ote pehu, ei reira, ua moʻe te tapoʻi fare i ni‘a mai i to matou upoo. E mea puai te mataʻi e ua pee haere noa te mau ohipa paparari e ua tote atoa i ni‘a i to’u tino. E mea poiri roa i rapae e mai te huru ra e, ua ereere roa te raʻi, e ere ra—o te roto o te puahiohio. Ua tapiri noa vau i to’u mata ma te ti‘aturi e ma te pure e, e faaea oioi te reira.
« Ei reira, mu taʻue noa’tu ra.
« I te tamataraa vau i te hi‘o atu, tei mua noa i to’u mata te hoê tapa‘o puromu « stop » ! Fatata roa i te tote i to’u ihu ».6
Na roto i te hoê semeio, ua ora mai o Tori, to’na metua vahine e toru o to’na taea‘e e e rave rahi atoa hoa to’na, ratou tei faaea i te fare haapiiraa i te taime o te puahiohio ; aita râ e hitu o to ratou hoa haapiiraa i ora mai.
I tera hopea hopetoma, ua horo‘a noa te mau taea‘e o te autahu‘araa i te mau haamaitairaa i te mau melo tei mauiui i te vero. E mana‘o faahaehaa tei tae mai ia’u no te horo‘a i te hoê haamaitairaa no Tori. A tuu ai au i to’u na rima i ni‘a i to’na upoo, ua tae mai te hoê irava au-roa-hi e au : « E vai hoʻi au i to outou pae atau e i to outou pae aui, e ei roto hoʻi to’u Varua i to outou mau aau, e ta’u mau melahi hoʻi e ati noaʻe ia outou na, ia haamaraa mai ia outou i ni‘a ».7
Ua aʻo atu vau ia Tori ia haamana‘o i te mahana ua tuu te hoê tavini a te Fatu i to’na puʻe rima i ni‘a i to’na upoo e ua faahiti e, ua paruruhia oia e te mau melahi i roto i te vero.
Ua riro te tororaa i te rima tauturu no te faaora i te tahi taata, noa’tu te huru raveraa, ei hoê faito mure ore no te here. E taviniraa te reira o ta’u i ite i Oklahoma i te reira hepetoma.
Pinepine tatou i te horo‘ahia i te rave‘a no te tauturu i te tahi taata i roto i to ratou ati. Ei melo no te Ekalesia, e hopoi‘a mo‘a na tatou ia « tauturu te tahi i te tahi i te hopoi i ta outou mau hopoi‘a, ia mâmâ te reira »,8 « ia au ia outou ia oto, a oto ai te feia oto ra »,9 ia « faateitei mai i te rima tautau ra i ni‘a, e a faaetaeta i te mau turi avae paruparu ra ».10
Te mau taea‘e e te mau tuahine, auê te mauruuru rahi o te Fatu ia outou tata‘itahi e i te taatoaraa, no te mau hora e te mau ohipa rahi roa ino ta outou e horo‘a nei i roto i te taviniraa, te mea rahi anei e te mea naʻinaʻi, ma te rima here e te aau aroha, i te mau mahana tata‘itahi.
Ua haapii te arii Beniamina i roto i te Buka a Moromona, « a tavini ai outou i te taata nei, te tavini ïa outou i to outou Atua ra ».11
Na roto i te taviniraa i to tatou mau taea‘e e mau tuahine, e nehenehe te reira e arata‘i ia tatou ia rave i te mau faaotiraa hanahana i roto i to tatou oraraa i te mau mahana atoa, ia faaineine ia tatou ia haafaufaa e ia here i te mea ta te Fatu e here nei. E ia rave tatou i te reira, te faa‘ite ra tatou na roto i to tatou oraraa e, ua riro tatou ei mau pĭpĭ Na’na. Ia tomo ana‘e tatou i roto i Ta’na ohipa, e ite tatou tei ia tatou ra To’na Varua. E tupu rahi atu â to tatou iteraa papû, to tatou faaroo, to tatou ti‘aturiraa e to tatou here.
Ua ite au te ora nei to’u Taraehara, oia hoʻi Iesu Mesia, e te paraparau nei Oia i Ta’na peropheta e na roto ia’na, oia hoʻi to tatou peresideni here Thomas S. Monson, i teie nei, i to tatou nei anotau.
Ia ite mai tatou paatoa i te oaoa e tae mai na roto i te taviniraa mo‘a no te amoraa i te mau hopoi‘a a te tahi e te tahi, te mea ohie mai te mea naʻinaʻi, o ta’u ïa pure na roto i te i‘oa o Iesu Mesia, amene.
Faa‘ite i te mau faahororaa
-
1. Numera 11:16–17.
-
2. Thomas S. Monson, « Eaha ta’u i rave no te hoê taata i teie mahana ? » Liahona, Novema 2009, 86, 87.
-
3. Mataio 19:20–21.
-
4. Mataio 19:22.
-
5. Mataio 19:21.
-
6. Aamu no Victoria (Tori) Sorrels, faati‘ahia i te 16 no tenuare 2014.
-
7. Te Parau Haapiiraa e te Mau Parau Fafau 84:88.
-
8. Mosia 18:8.
-
9. Mosia 18:9.
-
10. Te Parau Haapiiraa e te Mau Parau Fafau 81:5.
-
11. Mosia 2:17.


text:
POSTED: 1:30 a.m. HST, Aug 16, 2014
Synopsis: If voting is so important, why hold the special election so soon?
'O ia po'o mana'o e kau a'ela i luna, he 'ōlelo no'eau ia mai nā kūpuna mai e hō'ike ana ē ke pau ka 'ino, he mālie ka mea e 'ike 'ia ana. A 'o ia paha ka mea i holo ai ka mana'o o ka luna koho pāloka, e mālama 'ia ke koho pāloka 'ana o 'elua 'āpana o Puna he 'ewalu wale nō lā ma hope o ka pāhola 'ana mai o ka 'ino.
He 'oia'i'o, ua hala ka makani pāhili 'o Iselle, a he wā mālie nō kā kākou mea e 'ike nei i kēia manawa. Ua hiki mai nō ka wā mālie, a ua 'ōlelo 'ia, ua maika'i nā alanui, 'a'ohe mea e 'āke'ake'a ana i ka holo o nā ka'a. A no laila, inā 'a'ole e no'ono'o nui ke kanaka, e kuhi ana paha 'o ia, 'a'ohe pilikia o ka mālama koke 'ia 'ana o ke koho pāloka, he 'ewalu wale nō lā ma hope mai o ka hiki 'ana mai o ka 'ino. He 'oia'i'o paha, ua pau nā alanui i ka mauelekā 'ia, akā, pehea nā ka'a o kānaka o Puna e holo ai nā manakoho i ke Kula Ha'aha'a 'o Keonepoko, i kahi koho pāloka. 'O kekahi o nā ka'a, e like me ka mea i 'ike 'ia ma ke kūkala nūhou, ua pau ka pono i ka hina 'ana o ke kumu lā'au.
Ua 'olu'olu nō ka meia 'o Billy Kenoi i ka 'ōlelo 'ana, e ki'i 'ia nō ka po'e manakoho, inā 'a'ohe ka‘a o kekahi e hiki pono ai i kahi koho pāloka. A noi a'e nei 'o Kenoi inā 'ike kekahi i kekahi manakoho 'a'ohe ka'a e hiki aku ai i kahi koho pāloka, e kāhea 'ia ke ke'ena a e ki'i 'ia aku nō. Mahalo nui 'ia nō ia 'ano 'olu'olu, a inā ma Honolulu nei, e ma'alahi mai ka hana, 'oiai, he kokoke nō nā wahi noho kekahi i kekahi. 'A'ole na'e like 'o Puna me Honolulu nei, 'a'ole kokoke nā hale a pau o Puna kekahi i kekahi.
Ua hala ka 'ino. Ua kau nō ka wā mālie o ka 'āina. Akā, 'a'ole wale nō 'o ka mālie o ka 'āina ka mea nui, 'o ka mālie o ka no'ono'o kekahi mea nui. I ke kūkala nūhou o ke kakahiaka o ka Pō'alima nei, 'a'ohe uila o nā wahi noho he 6,300 ma Puna. He nui ka pō'ino o nā wahi noho. Pehea lā e no'ono'o ai ka manakoho i ke koho pāloka 'ana? Pehea lā 'o ia e ha'alele ai i ka hale no ke koho pāloka 'ana? A wahi a Mileka Lincoln o ka Hawai'i News Now i ia kūkala nūhou, 'o kekahi po'e kānaka, 'o ka mea nui iā lākou, 'o ia ho'i, he aha kā lākou mea e 'ai ana no ka 'aina kakahiaka.
Ua lohe 'ia nō nā luna aupuni i ka 'ōlelo 'ana ē he mea nui ke koho pāloka 'ana, a no laila, e koho pāloka. Eia na'e, eia kahi wā e hō'ike 'i'o mai nā luna aupuni a me ka luna koho pāloka, he mea nui nō ia, a e hana 'ia nā mea a pau i wahi e hiki ai i nā manakoho a pau o ia mau 'āpana 'elua o Puna ke koho pāloka. 'A'ole na'e pēlā i hana 'ia ai.
Akā, ke lana nei ka mana'o o ko 'oukou mea kākau, ua hele nā manakoho a pau o Puna i ke koho pāloka o ka Pō'alima nei. Akā, inā 'a'ole i hele nā manakoho a pau, 'a'ohe mea e ho'ohalahala ai, ua kūpiliki'i ko lākou no'ono'o. 'O ka pono o ke kino a me ka 'ohana ka mea nui.
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text: 1Ao E weteiia ana reirei Iesu ake tengauni ma uoman, ao E anganiia te mwaaka i aoia taamnei aika a kamwaraa bwa a na kanakoia, ao te mwaaka ni katoki aoraki ni kabane ma mamaara ni kabane. 2Aikai araia taan tuatua ake tengauni ma uoman: te moa n ara bon Timon, are arana teuana Betero, ao Anterea are tarina; ao Iakobo are natin Tebetaio, ao Ioane are tarina; 3ao Biribo, ao Bwaretoromwaio; ao Toma, ao Mataio are te tia anai taekiti; ao Iakobo are natin Arebwaio, ao Tataio; 4ao Timon are te Kananaian, ao Iuta are e aranaki bwa Itekariota, are e kamwanea Iesu. 5E kanakoia uaaka tengauni ma uoman Iesu, ao E tuangiia ni kaangai, Tai nako n taabo aika a mena iai aomata akana a tiaki I-Iutaia, ao tai rin n aia kaawa I-Tamaria; 6ma kam na nakoia Iteraera ake a tia n riki bwa kaanga tiibu aika a bua. 7Ao ngkana kam nako, ao aei kanoan ami kabwarabwara: E a kaan roko uean te Atua. 8Kam na kamaiuiia akana a aoraki; kamaiuiia akana a tia ni mate; katoki reeberaia akana a reebera, ao kanakoia taimonio. I a tia n anganingkami te mwaaka ni karaoi baikai n akea boona mai iroumi. Ma ngaia are kam na nako ao karaoi naba baikai nakoia temwaangina n akea boona. 9Tai ua mwane; 10ao tai uoti nneni kanami ibukini mwanangami, tai uoti uoua te kabaraaki, tai ua kauniwae, ao tai ua oko; bwa e riai bwa e na anganaki te tia mwakuri baika e kainnanoi ibukini maiuna. 11Ao ngkana kam rin n te kaawa teuana ae e buubura ke ae e uarereke, ao kam na kakaaea iai ane e tauraoi ni butimwaaingkami, ao tiku irouna ni karokoa kam nako maiai. 12Ao ngkana kam rin n te auti teuana, ao kam na kamauriia kaaina. 13Ao ngkana a butimwaaingkami, ao tataro nakon te Atua bwa E na kakabwaiaia; ma ngkana a aki butimwaaingkami, ao butiia te Atua bwa E na aki mwannanoa ami tataro are kam buubuti iai bwa a na kakabwaiaaki. 14Ao ngkana akea temanna i buakoia ae e mwaneingkami n akoingkami, ke e aki ongo ami taeka, ao kam na taei bubun aontano mai waemi ngkana kam kiitana te kaawa are e abwaabwaki arei, bwa kaotan ae kam a rawa mai irouia. 15E koaua ae I a tuangkami bwa e beebete riki te rekenikai are e na reke nakoia I-Totom ma I-Komora, n te bongi ni motiki-taeka, nakon are e na reke nakoia. 16Noria, I kanakoingkami bwa kaanga tiibu i buakoia kameaanti; ma ngaia are kam na wanawana n ai aroia naeta, ao kam na nimamannei n ai aroia taobe. 17Kam na kaawakiningkami mai irouia aomata; bwa ane a na kateingkami i matani kaboowi, ao ane a na oreingkami i nanoni mwaneabaia I-Iutaia; 18ao ane kam na katikaki nako mataia taan tau-taeka ma ueea i bukiu, ma kam na taekina te koaua nakoia ao nakoia aomata akana tiaki I-Iutaia. 19Ngkana a kateingkami, ao tai katabei nanomi n iangoi aromi bwa kam na kangaa n taetae, ke tera ae kam na taekinna; bwa ane kam na anganaki baike kam na taekin n te aoa naba arei. 20Bwa tiaki ngkami ake kam taetae, ma bon Taamnein Tamami are e taetae mai iroumi. 21Ao te mwaane ane e na anga tarina bwa e na tiringaki, ao ai aron naba are e na karaoia te tama nakon natina; ao ane a na tei rake naati n ekiia nako aia karo ao a na anga bwa a na tiringaki; 22ao ane kam na ribaaki irouia aomata ni kabaneia ibukin arau. Ma ane e nanomwaaka ni karokoa matena, ao e na kamaiuaki. 23Ngkana a bwainikiriningkami n te kaawa teuana, ao kam na biri nakon te kaawa are teuana; bwa e koaua ae I a tuangkami, bwa a na aki bane n tia ami mwakuri i nanon aia kaawa nako Iteraera i mwaain rokon Natin te Aomata. 24E aki kakannato riki ane e reireiaki nakon ana tia reirei, ke te toro nakon ana toka. 25E na rau nanon ane e reireiaki ngkana e reke irouna katootoongan aron ana tia reirei, ao ai aron naba te toro ngkana e reke irouna katootoongan aron ana toka. Ngkana a atonga mataniwiin te utu aomata bwa Beretebubwa, ao ai bati ra riki irouia atongaia kaain ana utu n aara aika a bubuaka riki! 26Ma ngaia ae kam na tai maakuia; bwa akea te bae e rabunaki ae e na aki kaotaki, ao ae e karabaaki ae e na aki ataaki. 27Ae I tuangkami n te roo, ao kam na taekinna n te ngaina; ao ae kam ongo irou ngke ti ngaira, ao kam na takaaruaia i aon taubukin auti. 28Kam na aki maakuia akana a kamatea te rabwata ma a aki konaa ni kamatea te aomata ni koaua ane i nanon te rabwata; ma kam na maaka Teuare e konaa ni kamatea i Keenna te rabwata ma te aomata ni koaua ane i nanon te rabwata. 29Tiaki a kabooaki uoman te tibwaaro n te bo ae e rangi n uarereke? Ao bon akea temanna i buakoia ae e na bwaka i aontano ngkana tiaki nanon te Atua. 30Ao ae e a moamoa riki, a bane ni warekaki iran atuum i. 31Ma ngaia ae kam na tai maaku; bwa kam boongana riki nakoia tibwaaro aika a bati. 32Ma ngaia aei, bwa ane e kaotia i mataia aomata bwa raona Ngai, ao Ngai I a manga kaotia i matan Tamau are i karawa bwa raou ngaia. 33Ma ane e kaakeaa i mataia aomata, ao Ngai I a manga kaakeaa naba i matan Tamau are i karawa. 34Tai taku i nanomi bwa I roko bwa N na uota te raoi nako aonnaba: I aki roko bwa N na uota te raoi, ma I roko bwa N na uota te kabaang. 35Bwa I roko bwa N na kauna te nati te mwaane nakon tamana, ao te nati te aine nakon tinana, ao te ainenumwa nakon tinani buuna; 36ao ane a na riki ana utu te aomata bwa ana kairiribai. 37Ane e tangira riki tamana ma tinana nakoiu, ao e aki tau bwa e na riki bwa au reirei; ao ane e tangira riki natina te mwaane ke natina te aine nakoiu, ao e aki tau bwa e na riki bwa au reirei. 38Ao ane e aki uota ana kaibangaki n iriirai n ri mwiiu, ao e aki tau bwa e na riki bwa au reirei. 39Ane e kaawakina maiuna, ao e na boni kabua; ao ane e kabuaa maiuna i bukiu, ao e na boni karekea. 40Ane e mwaneingkami n akoingkami, ao e mwaneai n aakoai; ao ane e mwaneai n aakoai, ao e mwanea n aakoa Teuare e kanakoai. 41Ane e mwanea n aakoa te buraabeti ibukina bwa te buraabeti, ao e na karekea kaniwangana ae ti te bo ma te kaniwanga ibukin te buraabeti; ao ane e mwanea n aakoa te aomata ae e raoiroi, ao e na anganaki te kaniwanga ae ti te bo ma te kaniwanga ibukin te aomata ae e raoiroi. 42Ao ane e anga ti te mwangko n ran ae e mwaitoro nakon temanna i buakoia aika a uarereke aikai ngkae e atongaki bwa au reirei, ao e koaua ae I a tuangkami bwa e na bon anganaki kaniwangana.