text:
For Saturday, April 20, 2013
POSTED: 01:30 a.m. HST, Apr 20, 2013
Synopsis: With Hawai'i State Assessment testing in our public schools, supporters of the Hawaiian Language Immersion Program have called for fair testing for immersion students whose academic proficiency is to be measured in a language other than that of school instruction.
———
"Ua liliuewe nä ho'omana a pau, e ke hoa, mai ka puni-puni, ka weliweli, ka 'älunu, ka makakü, a me ke mele."
'Oiai ua unuhi 'ia këia wahi 'ölelo a ka mea käkau 'o 'Ekala Alana Pö, 'a'ole nö paha i maopopo iä 'oukou, e nä hoa heluhelu, ka mana'o pono o nëia 'ölelo. 'O ia ka pilikia o ka Hö'ike Ana Külana 'Ike i haku 'ia no nä keiki kula kaiapuni. 'Oiai 'a'ole a'o 'ia ka 'ölelo Pelekane i nä kula kaiapuni a hiki i ka papa 'elima, i këia makahiki e koi 'ia ana ua mau kula e hä'awi i ka Hö'ike i mälama 'ia i ka 'ölelo haole i nä keiki. A mahu'i 'ia nä kaha a nä keiki e maika'i ma këia hö'ike. Pehea ho'i këia hana na'aupö?
'O kekahi pilikia nui o Ka Papahana Kaiapuni, 'o ia ho'i ka hö'ike näna e loiloi i ka holomua o nä haumäna kaiapuni. 'A'ole pili pono këia hö'ike i ke a'o 'ölelo Hawai'i, no laila, he pono kekahi hö'ike e ho'ohälikelike i ke a'o 'ana ma nä Kula Kaiapuni.
Ma ka lä 29 o Ianuali, ua mälama 'ia kekahi häläwai no këia nïnau. Ma laila nö i häpai mana'o ai nä kumu kaiapuni, nä mäkua, a me ka po'e käko'o i ka 'Ölelo, 'o Baba Yim kekahi. Häpai maila 'o ia i këia mana'o, “'Oiai 'o ka 'ölelo Hawai'i kekahi 'ölelo ko'iko'i o këia moku'äina, e ho'ohana käkou i ia 'ölelo ma nä pae like 'ole o ke a'o 'ana. Inä 'ae 'ia käkou e 'ölelo i kä käkou mau keiki, kükulu i papa ha'awina no nä keiki, a'o a aloha aku i nä keiki ma o këia 'ölelo, e ana käkou i kä läkou 'ike ma o ia 'ölelo nö ho'i. Mai unuhi i ka 'ike Hawai'i o käkou i kekahi 'ölelo 'ë a'e.” Ke unuhi 'ia ka 'ike Hawai'i o käkou, ko käkou mana'o Hawai'i, käpae 'ia ke kuleana i 'ae 'ia i ke a'o mua 'ana i ka 'ölelo e mälama aku i ka 'ölelo hiwahiwa. 'Ï maila 'o Baba, “E kükulu 'ia kekahi papa ha'awina mai ka ho'omaka a i ka palena pau ma ka 'ölelo Hawai'i."
'O nä haumäna o nä kula kaiapuni nä haumäna kiakahi e hana ana i ka Hö'ike Ana Külana 'Ike i kekahi 'ölelo 'oko'a i a'o 'ole i ko läkou kula. Inä maika'i 'ole nä kaha, aia ana ke kula ma lalo o ka Ho'oponopono, 'o ia ho'i ka "Restructuring." I mea ia e ho'äpono ai i ke kula, a e käpae 'ia ai paha kekahi mau kumu kula e ke aupuni o 'Amelika. Pa'akikï loa ka lilo 'ana i kumu kula maika'i, a 'a'ole pono ke käpae 'ana i nä kumu kula kaiapuni ma muli o ka hö'ike maika'i 'ole.
'O ka ho'oki'eki'e 'ana aku i ka 'ölelo Pelekane ka mea 'äpiki. 'Oiai he 'ölelo ko'iko'i ka 'ölelo Hawai'i ma nëia 'äina, na ka DOE e käko'o i nä kula kaiapuni i ka hana 'ana i Hö'ike pono no nä kama o Hawai'i nei. No läkou ke kuleana o ke käko'o 'ana i nä kula kaiapuni, eia kä, ua 'ike pinepine 'ia ka ho'oki'eki'e 'ana aku i ka 'ölelo Pelekane. 'O ia ho'i ke kumu i haku 'ia ai ka Hö'ike i ka 'ölelo 'ë a unuhi wale i ko käkou me ka mana'o 'ana, he maika'i nö. He ahu 'ala'ala wale ke 'ano Hawai'i iä läkou-ka DOE a me ke aupuni kekahi-a 'o ke 'ano Haole ka mea nui. Iä läkou, he häwa'e kai nui këia paio o käkou, akä, 'a'ohe mea hakanele i ke kü 'ana i ka pono. No laila, e nä hoa o ka 'ölelo Hawai'i, e küpa'a käkou a e paepae aku i kä käkou 'ölelo aloha. No ka DOE ke kuleana e käko'o aku i nä kula, a no käkou ho'i ke kuleana e mälama i ka 'ölelo a me nä keiki a käkou. E ola ka 'ölelo Hawai'i, e ola kona mau kahu, kona mau 'öhua, e ola nö kona lähui kanaka.
———
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mänoa.


c: text/html

text:
E whakapono ana te tangata nana nei te rōpū Casper i whakatū, i tino whai hua te mahi ā te rōpū nei i te rā ō Waitangi i tērā wiki, ōtirā, i ngā haka i mahia e rātou i ngā tōpito katoa hei whakatairanga ake i te kinō ō te mate whakamomori i waenganui i ngā rangatahi Māori.
Hei tā Maria Bradshaw ō Caspar, e whitu tekau ōrau te nui ake ō te tatauranga whakamomori mō ngā rangatahi Māori, tēnā i te tatauranga mō ngā rangatahi ō iwi kē.
Hei tāna anō, kāore ngā rautaki ō ēnei wā i te paku turaki i taua tatauranga kino.
Copyright 2013, Uma Broadcasting Ltd

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1:1 ¶ Na Paora, na te apotoro a Ihu Karaiti, he mea whakarite e te Atua, e to tatou Kaiwhakaora, e Ihu Karaiti hoki, ko ia ta tatou e tumanako atu nei;
1:2 Ki a Timoti, ki taku tamaiti pono i roto i te whakapono: kia tau atu te aroha noa, te mahi tohu, te rangimarie, he mea na te Atua, na to tatou Matua, na Karaiti Ihu hoki, na to tatou Ariki.
1:3 I whakahau atu ra ahau ki a koe, i ahau e haere ana ki Makeronia, kia noho koe i Epeha, ako ai i etahi kia kaua e rere ke te whakaako,
1:4 Kia kaua e whakarongo ki nga korero tito noa, ki nga whakapapa tupuna kahore nei e whai mutunga; ko nga putanga ake o ena, he tautohetohe, kahore he whakatupu mo te tikanga a te Atua i runga i te whakapono; ka pera ano ahau inaianei.
1:5 ¶ Ko te tukunga iho ia mo te ako, ko te aroha, no roto i te ngakau ma, i te hinengaro pai, i te whakapono tinihangakore.
1:6 Kapea ake enei e etahi, kotiti ke ana ki nga korero teka noa;
1:7 Ki ta ratou hei kaiwhakaako ratou i te ture, heoi kahore e matau ki ta ratou e korero nei, ki nga mea ranei e kauwhautia nei e ratou.
1:8 Otira, e matau ana tatou he mea pai te ture, ki te rite te meatanga e te tangata ki ta te ture tikanga;
1:9 E matau ana hoki ki tenei, kihai te ture i whakatakotoria mo te tangata tika, engari mo te hunga turekore, tutu, karakiakore, hara, tapukore, whakarihariha, mo nga kaipatu i nga papa, mo nga kaipatu i nga whaea, mo nga kaikohuru tangata,
1:10 Mo te hunga moepuku, moe kino i te tane, tahae tangata, korero teka, oati teka, a ki te mea tera atu tetahi mea kahore nei e rite ki te whakaako tika;
1:11 Rite tonu tenei ki te rongopai o te kororia o te Atua hari, ki te mea kua tukua mai nei ki ahau.
1:12 ¶ E whakawhetai atu nei ahau ki a Karaiti Ihu, ki to tatou Ariki, nana nei ahau i whakakaha; i whakaaro hoki ia he tangata pono ahau, a meinga ana ahau hei minita;
1:13 Ahau nei, te tangata kohukohu i mua, te kaiwhakatoi, whakatupu kino: heoi i tohungia ahau, no te mea i meinga kuwaretia e ahau i runga i te whakaponokore:
1:14 Tino nui rawa hoki te aroha noa o to tatou Ariki, hui tahi ki te whakapono, ki te aroha i roto i a Karaiti Ihu.
1:15 He pono te korero, he pai hoki kia tangohia rawatia, I haere mai a Karaiti Ihu ki te ao ki te whakaora i te hunga hara; ko te tino tangata hara o ratou ko ahau.
1:16 Heoi na konei ahau i tohungia ai, kia ai ko ahau ki mua hei whakaaturanga ma Ihu Karaiti i nga manawanui maha, hei tohu ki te hunga e whakapono ki a ia a muri ake nei, kia ora tonu ai ratou.
1:17 Na, ki te Kingi ora tonu, e kore nei e pirau, e kore nei e kitea, ko ia nei anake te Atua matau, waiho atu i a ia te honore me te kororia ake ake. Amine.
1:18 ¶ Ka tukua atu nei e ahau tenei kupu ako ki a koe, e taku tamaiti, e Timoti, ko te poropititanga ano tenei i puta mai i mua mou, hei mea i a koe kia whawhai i te whawhai pai;
1:19 Kia mau ki te whakapono me te hinengaro pai; he mea nei ena kua akiritia atu e etahi, ka meinga to ratou whakapono he kaipuke pakaru:
1:20 No ratou a Haimeniu raua ko Arehanera, kua tukua nei e ahau ki a Hatana, kia whakaakona ai kia kaua e kohukohu.
2:1 ¶ Na, ko taku whakahau tenei i te tuatahi o nga mea katoa, kia puta nga inoi, nga karakia, nga inoi wawao, nga whakawhetai, mo nga tangata katoa;
2:2 Mo nga kingi, mo te hunga whai mana katoa hoki: kia ata noho marie ai tatou i runga i nga whakaaro karakia, i nga tikanga mahara katoa.
2:3 He mea pai tenei, he mea e manakohia ana i te aroaro o te Atua, o to tatou Kaiwhakaora;
2:4 Ko tana nei e pai ai ko nga tangata katoa kia ora, kia haere mai hoki ki te matauranga ki te pono.
2:5 Kotahi tonu te Atua, kotahi te takawaenga o te Atua, o nga tangata, ko ia ano he tangata, ara ko Karaiti Ihu;
2:6 I hoatu nei i a ia hei utu mo te katoa; he mea kia whakaaturia i ona wa ake;
2:7 A meinga ana ahau hei karere, hei apotoro mo taua mea; he pono taku korero i roto i a te Karaiti, kahore aku teka; hei kaiwhakaako mo nga tauiwi i runga i te whakapono, i te pono.
2:8 Na, ko taku e pai ai, ko nga tane kia inoi i nga wahi katoa, kia tapu nga ringa ina ara, kaua he riri, he tautohetohe.
2:9 ¶ Ko nga wahine hoki kia mau i te kakahu ataahua, kia tu whakama, kia whai whakaaro; kauaka te makawe whiri, te koura, te peara, te kakahu utu nui;
2:10 Engari ko te mea e tau ana mo nga wahine e whakaae ana ki te karakia, ara ko nga mahi pai.
2:11 Me ako marie te wahine kia nui te ngohengohe.
2:12 E kore hoki e tukua e ahau te wahine kia whakaako, kia neke ake ranei tana tikanga i ta te tane, engari me ata noho.
2:13 Ko Arama hoki kua hanga i mua, muri iho ko Iwi.
2:14 A kihai a Arama i tinihangatia, ko te wahine ia i tinihangatia, a taka ana ki te he.
2:15 Otira ka ora ia i te whanautanga tamariki, ki te mau tonu to ratou whakapono, aroha, tapu, whakaaro.
3:1 ¶ He pono te korero, Ki te hiahia tetahi ki te mahi pihopa, e hiahia ana ia ki te mahi pai.
3:2 Na, ko te tikanga tenei, kia kaua te pihopa e ekengia e te kupu, he tahu no te wahine kotahi, kia ngawari, kia whai whakaaro, kia marama ana tikanga, kia atawhai ki nga manuhiri, kia whai ngakau ki te whakaako:
3:3 Kia kaua e kakai waina, kia kaua e patu; engari kia ngawari, kaua e totohe, kaua e matenui ki te moni;
3:4 Kai pai tana tohutohu i tona whare; e mea ana i ana tamariki kia ngohengohe ki a ia, kia nui te mahara:
3:5 Ki te kore hoki tetahi tangata e matau ki te tohutohu i tona whare ake, me pehea ka tiaki ai ia i te hahi a te Atua?
3:6 Kauaka i te tauhou, kei whakakake, a ka tau to te rewera he ki a ia.
3:7 A kia pai te korero mona a te hunga o waho; kei taka ia ki te whakahawea, ki roto hoki ki te mahanga a te rewera.
3:8 ¶ Waihoki ko nga rikona kia tu kaumatua, kaua e arero rua, kaua e matenui ki te waina, kaua e whai ki te taonga paruparu;
3:9 Kia ma o ratou hinengaro e mau ai ki te mea ngaro o te whakapono.
3:10 Na, kia matua whakamatautauria enei; katahi ka tuku ai kia mahi i a te rikona mahi, ki te kore he whakahe mo ratou.
3:11 Ko nga wahine hoki kia ahua kaumatua, kaua e ngautuara, kia whai mahara, kia pono i nga mea katoa.
3:12 Ko nga rikona, kia kotahi te hoa wahine; kia pai te tohutohu i a ratou tamariki, i o ratou whare ake ano hoki.
3:13 Ki te pai hoki ta ratou mahi rikona, ka whiwhi ratou ki te turanga pai mo ratou, ka nui hoki to ratou maia i runga i te whakapono ki a Karaiti Ihu.
3:14 ¶ He tuhituhi atu tenei naku i enei mea ki a koe, e mea ana hoki tera ahau e haere wawe atu ki a koe:
3:15 Ki te roa ia ahau, kia matau ai koe ki te tikanga mo tau mahi i roto i te whare o te Atua, ko te hahi nei ia a te Atua ora, ko te pou, ko te turanga o te pono.
3:16 Na, kahore rawa e tautohetia te nui o te mea ngaro e karakiatia nei: Ko ia i whakakitea mai i roto i te kikokiko, he mea whakatika na te Wairua, i kitea e nga anahera, i kauwhautia nei i roto i nga tauiwi, i whakaponohia nei i te ao, i tangohia atu ki te kororia.
4:1 ¶ Otira he korero tino hangai ta te Wairua, ko a nga wa o muri nei ka kotiti ke atu etahi i te whakapono, ka whakarongo ki nga wairua tinihanga, ki nga whakaakoranga a nga rewera,
4:2 He mea na te hianga o te hunga korero teka; o ratou hinengaro, ano he mea tahu ki te rino wera;
4:3 E riri ana kia kaua e marena, kia kaua e pa ki nga kai i hanga e te Atua hei mea ma te hunga e whakapono ana, e matau ana hoki ki te pono, me te whakawhetai ano ratou.
4:4 He pai hoki nga mea katoa i hanga e te Atua, kahore he mea hei rukenga, ina tangohia i runga i te whakawhetai:
4:5 He mea hoki i whakatapua, na te kupu a te Atua, na te inoi.
4:6 ¶ Ki te whakamahara koe i nga teina ki enei mea, he minita pai koe na Ihu Karaiti, he mea whakatupu ake i runga i nga kupu o te whakapono, o te whakaako pai kua whaia nei e koe a tae noa mai ki naianei.
4:7 Ko nga korero whakarihariha ia, ko nga mea tito noa a te ruruhi, whakarerea. Ko nga mahi mau ko nga mea o te ngakau karakia.
4:8 He pai iti nei to te whakamahi i te tinana; tena ko te ngakau karakia e pai ano mo nga mea katoa, kei reira hoki nga korero mo te ora inaianei, mo tera hoki kei te haere mai.
4:9 He pono tenei korero, he pai hoki kia tangohia rawatia.
4:10 Koia hoki matou ka mahi, ka tohe, no te mea kua whakamau to matou tumanako ki te Atua ora, ko ia nei te Kaiwhakaora o nga tangata katoa, engari rawa ia o te hunga whakapono.
4:11 Me kauwhau enei mea e koe, me whakaako.
4:12 Kei whakahawea tetahi ki a koe, he taitamariki nou; engari hei tauira koe ki te hunga whakapono, tau kupu, tau whakahaere, tou aroha, tou whakapono, tou ngakau ma.
4:13 Kia aro nui koe ki te korero pukapuka, ki te whakahauhau, ki te whakaako, kia tae atu ra ano ahau.
4:14 Kei waiho noa te mea homai noa kei roto na i a koe, i homai ra ki a koe he mea poropiti, i te whakapanga ai o nga ringaringa o nga kaumatua.
4:15 Ata whakaaroa enei mea: kia pau tou kaha ki reira; kia kitea ai e te katoa tou nekehanga ake.
4:16 Kia mahara ki a koe ano, ki te whakaakoranga hoki: kia u ki enei mea: ki te mea hoki koe i tenei, ka whakaora koe i a koe ano, i te hunga ano hoki e whakarongo ana ki a koe.
5:1 ¶ Kaua e whakatupehupehu ki te kaumatua; engari ata korerotia atu ano he matua; ko nga taitamariki hoki ano he teina;
5:2 Ko nga ruruhi ano he whaea; ko nga wahine taitamariki ano he tuahine, i runga i nga whakaaro ma katoa.
5:3 ¶ Whakahonoretia nga pouaru, ara nga tino pouaru.
5:4 Ki te mea ia he tamariki, he mokopuna ranei a tetahi pouaru, kia whakaakona ratou i te tuatahi kia whakaaro tika ki to ratou whare ake, kia utua hoki ta nga matua; he mea pai hoki tenei, he mea e manakohia ana i te aroaro o te Atua.
5:5 Na ko te tino pouaru, ko te mea mokemoke, e tumanako ana ia ki te Atua, e mau tonu ana ki nga inoi, ki nga karakia, i te po, i te ao.
5:6 Ko te pouaru ia e whai ana ki nga ahuareka a te tinana he tupapaku ia, ahakoa ora.
5:7 Akona atu enei mea, kei ekengia ratou e te kupu.
5:8 Engari ki te kore tetahi e whakaaro ki ona ake, a ki te hunga rawa ano o tona whare, kua whakakahoretia e ia te whakapono, a he kino atu tana i ta te tangata whakaponokore.
5:9 Kaua tetahi e whakaurua ki te rarangi o nga pouaru i te mea kahore ano ona tau i ona tekau, hei te wahine i tuturu ki te tane kotahi,
5:10 Hei te mea e whakaaetia ana ana mahi pai; mehemea ia i whakatupu tamariki, mehemea ia i atawhai manuhiri, mehemea i horoi i nga waewae o te hunga tapu, mehemea i manaaki i te hunga e tukinotia ana, mehemea ia i whai ki nga mahi pai katoa.
5:11 Ko nga pouaru taitamariki ia me whakarere; ki te tupu hoki to ratou whakaaro poauau takahi i ta te Karaiti, ka hiahia ki te marena;
5:12 Ka tau te he ki a ratou, no te mea kua whakarerea e ratou to ratou whakapono tuatahi.
5:13 Ka ako ano hoki ratou ki te noho mangere, ki te haereere noa ki tetahi whare, ki tetahi whare: a ehara i te mea ko te mangere kau, he mate korerorero ano ia to ratou, he pokanoa ki ta tera, ki ta tera, ko ta ratou e korero ai ko nga mea e kore e tika.
5:14 Koia ahau ka mea ai kia marena nga pouaru taitamariki, kia whanau tamariki, kia tohutohu i nga mea o te whare, kia kaua e hoatu ki te hoariri tetahi take tawai:
5:15 Kua tahuri ke nei hoki etahi ki te whai i a Hatana.
5:16 Ki te mea he pouaru a tetahi tangata whakapono, a tetahi wahine whakapono ranei, mana ano ratou e atawhai, kaua hoki te hahi e whakataimahatia; ko ana hoki e atawhai ai ko nga tino pouaru.
5:17 ¶ Kia nui ake te honore mo nga kaumatua e tohutohu pai ana; engari rawa ia mo te hunga ko ta ratou nei mahi ko te kupu, ko te whakaako.
5:18 E mea ana hoki te karaipiture, Kaua e whakamokatia te mangai o te kau patu witi: me tenei hoki, Ka tika te utu mo te kaimahi.
5:19 Kaua e whakarongo ki te whakawa mo te kaumatua, kia puta ra ano i nga mangai o etahi kaiwhakaatu tokorua, tokotoru ranei.
5:20 Ko te hunga hara riria i te aroaro o te katoa, kia mataku ai hoki era atu.
5:21 Ko taku kupu nui tenei ki a koe i te aroaro o te Atua, o Karaiti Ihu hoki, a o nga anahera whiriwhiri, puritia enei mea, kaua e pokaia he tikanga, kaua e mahi i runga i te whakahoa.
5:22 Kei hohoro te whakapa i nga ringaringa ki tetahi tangata, kaua ano e uru ki nga hara o te tangata ke: kia mau tou harakore.
5:23 Kati tou inu wai; engari hei te waina mau, kia iti, hei mea mo tou puku, mo ou mate e honohono na.
5:24 Ko nga hara o etahi tangata marama noa ake, e haere ana i mua ki te whakawakanga; ko o etahi ia e whai mai ana i muri i a ratou.
5:25 Waihoki ko nga mahi pai e marama noa ake ana; a, ko nga mea e rere ke ana e kore e taea te huna.
6:1 ¶ Kiia iho e nga pononga whai rangatira katoa he mea tika mo o ratou rangatira ake nga honore katoa, kei korerotia kinotia te ingoa o te Atua me tana ako.
6:2 Kaua era i nga rangatira whakapono e whakahawea ki a ratou, no te mea he teina ratou; engari kia nui rawa te mahi, no te mea e whakapono ana ratou, e arohaina ana, e uru ngatahi ana ki te mahi pai. Me whakaako enei mea e koe, me whakahau atu.
6:3 Ki te whakaako ke tetahi, ki te kore e tahuri ki nga kupu ora, ki nga kupu a to tatou Ariki, a Ihu Karaiti, ki te ako ano hoki e rite ai te karakia pai,
6:4 E whakakake ana ia, kahore ona matauranga ki tetahi mea, heoi e hawata ana ki nga uiuinga, ki nga tautohetohenga, no reira nei te hae, te whawhai, nga korero kino, nga whakaaro kino,
6:5 Nga whakahokihoki kupu a nga tangata ngakau kino, kahore nei he pono i a ratou, e mahara ana ki te karakia pai he huarahi e whiwhi ai ki te taonga.
6:6 ¶ He taonga nui ano ia te karakia pai hui tahi ki te ngakau tatu:
6:7 Kahore hoki he mea i mauria mai e tatou ki te ao, e kore hoki e ahei te mau atu e tatou tetahi mea.
6:8 Ki te mea ia he kai ta tatou, he hipoki, ka makona tatou i ena.
6:9 Ko te hunga ia e hiahia ana kia whai taonga, ka taka ratou ki te whakamatautauranga, ki te mahanga, ki te tini o nga hiahia kuware e raru ai, e totohu ai nga tangata ki te whakangaromanga, a huna iho.
6:10 He putake hoki no nga kino katoa te aroha ki te moni; he minamina ki tenei i kotiti ke ai etahi i te whakapono, a werohia putia iho ratou e nga mamae maha.
6:11 Ko koe ia, e ta te Atua tangata, oma atu i enei; whaia te tika, te karakia pai, te whakapono, te aroha, te manawanui, te ngakau mahaki.
6:12 Whawhaitia te whawhai pai o te whakapono, hopukia atu te ora tonu, ko te mea hoki tena i karangatia ai koe, a whakaaetia ana e koe te whakaaetanga pai i te aroaro o nga kaititiro tokomaha.
6:13 ¶ Ko taku ako atu tenei ki a koe i te aroaro o te Atua, nana nei nga mea katoa i whai ora ai, o Karaiti Ihu ano hoki, nana nei i whakapuaki te whakaaetanga pai i te aroaro o Ponotio Pirato;
6:14 Puritia tenei ture, kei whai koha, kei whai he, a taea noatia te putanga mai o to tatou Ariki, o Ihu Karaiti:
6:15 Mana e whakakite mai a ona ake wa, ko ia anake nei hoki te Mea kaha, te Mea koa, te Kingi o nga kingi, te Ariki o nga ariki;
6:16 Ko ia anake e kore e mate, e noho ana ia i te marama e kore e taea atu e tetahi; kahore ia i kitea e tetahi tangata, kahore ano hoki e ahei kia kitea: waiho atu i a ia te honore me te kaha ake ake. Amine.
6:17 Akona te hunga i nga taonga o tenei ao kia kaua e whakakake te ngakau, kia kaua e whakawhirinaki ki nga taonga pahuhu noa, engari ki te Atua ora, ko ia hoki hei homai nui i nga mea pai katoa hei mea ma tatou;
6:18 Kia mahi ratou i te pai, kia hua a ratou mahi pai, kia tatanga ki te ohaoha, ki te whakawhiwhi i etahi;
6:19 Me te whakatakoto ano he kaupapa pai mo ratou mo nga ra ki mua, kia mau a ringa ai ratou ki te ora, ara ki te ora tuturu.
6:20 E Timoti, tiakina te mea kua tukua na ki a koe; tahuri ke i nga korero whakarihariha, i nga kupu teka noa, i nga whakaputanga ketanga a te mea e tekaia nei he matauranga:
6:21 Kua waiho nei hei tikanga ma etahi, a he ake ratou ki te whakapono. Kia tau te aroha noa ki a koe. Amine.


text:
(02-06-2013 04:03 PM)loufatai Wrote: Fakamalo atu Pakolosi he fakama'ala'ala lelei kuo ke fai. Kaikehe, 'oku ou fie tanaki atu pe 'eni ki ho'o fakamatala. Manatu'i ko e ongo kulupu pe 'e ua na'e mahino mai he lolotonga e lele 'a e kemipeini ki he fili Fale Alea. 'Uluaki pe pea toe mata'a'aa 'a e Paati Temokalati 'a Pohiva mo Halapua mo e kau tama ko ia, ua ko e kulupu pe ko e toko 9 'a e kau Nopele. Ko e toenga leva nenau kemipeini tau'ataina kinautolu pea teu pehe ko e Kulupu hono 3 ia.
'A ia 'i he'ene tu'u ko ia, na'e pau ki he ongo fa'ahi 'uluaki mo e ua, kena recruit pe fakaului ki he'ena fa'ahi takitaha ha memipa 'o e kulupu hono tolu kenau fa'ahi ke lava ke ma'u 'a e tokolahi (majority) ke fa'u'aki 'a e pule'anga.
Na'e 'ikai ko ha palopalema ia ki he Fa'ahi hono ua ('a e kau Nopele). 'Uluaki e 'uhinga, he 'e malava kotoa pe 'a e toko 9 'a e kau nopele kenau Minisita kotoa 'i he Kapineti pea toe mo e fo'i sea 'e 3 ke fakatau atu pe me'a'ofa'aki ki ha memipa tau'ataina kanau ma'u 'a e tokolahi (majority). Ua e 'uhinga, na'e 'ikai pea 'oku 'ikai ha visone mo ha palani ngaue fakalukufua ia 'a e fa'ahi 'a e kau nopele ma'a Tonga kenau mo'ua pe popula ki ai koe'uhi he 'oku 'ikai fili kinautolu 'e he kakai 'o e fonua. Koloa pe kiate kinautolu ia kenau ma'u e tokolahi ('aki 'enau saute'i'aki ha vale fiema'u mafai mo pa'anga), kae lava ke secure 'enau interest. He koeha ko aa 'enau interest mo 'enau fiema'u?
Ko e fiema'u tefito 'a e kulupu ko 'eni kenau kei ma'u pe mo pukepuke honau ngeia mo e langilangi mo e koloa mo e pa'anga mo e kakai 'oku nofo ni 'i honau ngaahi tofi'a, ke fakatetenga kinautolu fakatatau ki he'enau fiema'u. 'I he'ene pehe tenau feinga lahi ke 'oua na'a fa'u ha lao ke uesia ai kinautolu. Pea ka ngalingali 'e 'i ai ha lao 'e uesia ai kinautolu pea 'e fai leva hano feinga ke liliu kenau hao. (Fakatataa, lao ki he me'atau nenau feinga tautamate ke liliu). 'Oku 'ikai tenau toe ma mai kinautolu ki he me'a atu 'a e kakai 'o e fonua. Koeha e 'uhinga? He 'oku 'ikai lava 'e he mafai 'o e kakai 'o tuku kinautolu ki tu'a 'i he fili Fale Alea hoko mai.
Koeha leva 'ene ola kovi ki he fonua?
Ko hono ola kovi, he neongo 'a e 'ikai ke sai 'enau faifatongia ka tenau kei hu pe kinautolu ki Fale Alea koe'uhi tenau feongo'i'aki fakatokoua pe. Pea ko e ngaahi policy, lao, ngaue tenau fai 'e fakapukupuku, siokita mo ta'efe'unga. 'Oku matu'aki fakatu'utamaki ia ki Tonga pe ha toe fonua pe.
Koeha leva hono faito'o?
'Uluaki, tau feinga'i ha kemipeini fakafonua ke fili 'e he kakai 'a e kau Fakafofonga 'oe kau Nopele. Ua, tau kamata leva he 'aho ni hono fakata'elata'i kinautolu ke 'alu fakataha mo e kemipeini ko 'eni. Hange ko 'eni, 'oua toe fakaafe'i kinautolu ki ha'atau ngaahi fai'aho, fakaafe kai pola mo e 'uu me'a pehe. Kamata ketau lea tatau pe mo kitautolu ke taha pe 'etau lea, ie. 'alu, ha'u kai, mohe, etc...
Ko e palopalema 'a e Paati Temokalati ia ('o 'ikai ai tenau lava ke ikuna'i e fili pule'anga kuo'osi mo ia 'oku hanga mai mei mu'a) koe'uhi ko hono fili fakavahenga iiki, 'o vahe 17 fakakatoa. 'Oku 'ikai ke fu'u 'inasi fefee 'a Vava'u ia mo Niua mo e ngaahi 'otumotu Ha'apai mo 'Eua he ngaahi hu'atamaki mo e ola kovi 'o e fakalele 'o e pule'anga 'o hange ko ia 'oku 'inasi hangatonu mo vave ai 'a e kakai 'o Tongatapu. Ko ia ai, 'e tatau ai pe kiate kinautolu pe 'e memipa honau fakafofonga 'o kinautolu 'i he Paati Temokalati pe 'ikai, 'oku 'ikai ko ha fu'u palopalema ia. Ko e koloa pe kiate kinautolu 'oku a'uange 'enau fakafofonga 'o feohi mo malimali ange mo 'oange ha'anau me'i kava pea mo 'asi ange he'enau ngaahi kavenga pea 'oange leva ki ai 'enau falala mo 'enau fili 'i he taimi fili Fale Alea. 'I he'ene pehe, he'ikai popula 'a e fakafofonga ia ko ia ki ha Paati fakapolitikale kae toki lava kene hu ki he Fale Alea.
Kae kapau tenau hange ko e fa'ahi 'a e hou'eiki Nopele ke fakapale'i/fakatau mai pe fakaului mai ha tokotaha lele tau'ataina ki he'enau fa'ahi 'aki hano fakahekehekehe'i'aki ha lakanga Minisita pea 'e 'i ai leva hono ki'i palopalema. Ko 'uluaki mo e tefito'i palopalema, 'e matu'aki hala fakamolale ia ki ha Paati 'oku ne tu'uaki 'a e Fakamaau Totonu ke fakatau pe fakahekeheke'i mai'aki ha poupou 'a taha tau'ataina 'a e lakanga fakaminisita. Ko e ua, 'e ongo'i leva 'e he memipa Paati totonu 'oku mole 'ene totonu 'a'ana ki he fo'i Sea Kapineti ko ia 'e me'a'ofa'aki ki he memipa Tau'ataina pea 'e lotomamahi fakalongolongo leva ia pea holoa ai hono loto'i fiengaue fakataha, 'o kau kovi ia ki he Paati pea mo e fonua fakalukufua. 'Oku kei toe lahi mo e ngaahi palopalema kehe ia 'oku te'eki ai ke fai ha lave ki ai.
Koeha leva hono faito'o?
Fiema'u ke fakaivia 'a e kakai 'o e fonua 'aki e ngaahi mo'oni'i me'a pehe ni kae lava ke maama ange ai 'enau sio fakapolitikale ki he kaha'u hotau fonua. Faka'ataa 'a e mitia ke fai ha ngaahi laaulea pehe ni he taimi ni ó faai atu ke 'aonga ki Tonga.
Ko e ki'i fietokoni pe ia Pakolosi pea fakamolemole atu na'a kuo u maumau'i 'eau ho'o ngaahi fakakaukau faka'ofo'ofa.
Faka'osi, 'oku ou fokotu'u atu heni ki he ngaahi Vahenga Fai'anga Fili ko 'eni 'e 17 ha Tonga pe 'oku mahu'inga'ia mo'oni he lelei fakalukufua 'a Tonga, 'a ia 'oku ne fakakaukau ki he Fili Fale Alea he 2014 kemou 'asi mai leva kimu'a he taimi ni ke kamata 'a hono talatalanoa'i kimoutolu 'e he kakai homou vahenga ki he fili hoko ke fili ha kau fakafofonga fe'unga lelei ange kenau hoko atu hono fakalele hotau pule'anga ki he kaha'u.
Fakamalo lahi atu loufatai. Ofa pe nae tokoni lahi a eku lafo atu 'i olunga. Ko e tokoni malie 'oku ke fakahoko.
Kapau pe te ke fakangofua mai keu ki'i toe ki'i tanaki pe o fakama'ala'ala atu 'a eku ngaahi fakakaukau 'i olunga. Hili ko ia pea te u toki tanaki
'Oku ou base eku ngaahi aofangatuku 'i he ngaahi assumption 'oku maheni ngaue'aki pe ia 'i mamani 'i he saienisi o e politikikale. 'Oku ngaue'aki pe ia 'i mamani katoa, 'i he feinga ke analaiso a e to'onga fakapolitikale o e kau taki (individuals), pea mo e fa'unga collective. Oku ou fakatokanga'i oku ke ngaue'aki e Classical Liberalism ko ha matasio'ata ke analaiso aki e faunga fakapolitikale. Oku ou ki'i Neo-Liberal, pea ki'i 'unu'unu atu ki he Structural mo e Systems Theory.
1. Ko e 'uluaki pe, oku ou ngaue'aki e rational choice theory. Ko hono 'uhinga he 'oku ou faka'ehi'ehi mei he tala oku vale, nounou faka'atamai, hehei ki he kovi mo e angahala. Ko e uhinga oku ikai keu to'o ai e founga ko ia oku makatuunga heni:
i. Oku ikai ha taha ia e haohaoa, pea oku ou acknowlege oku ou kau mo au ai. I heene pehe, oku ikai ke u fie fakamaau'i fakamolale ha taha (pe kulupu) o pehe oku nau mala'ia, angahala, kovi. Oku mooni, ko e ngaahi kaveinga fakamolale/efika oku ne takiekina a e moui a e tangata mo e fefine. Ka oku ikai ke ngata pe ai. I he taimi ko ee oku fai tuutuuni fakamatoato ai e tangata mo e fefine, oku ne fa'a fili mau pe ki he fakalahi ene self-interests, 'I LOTO I HE ATAKAI MO E ILO PAU HEIKAI KE NUNU'A KOVI KI HONO KAHA'U. Pea oku ikai ko ha mea ia oku KOVI. Ko e ngaue'i e ki'i me'i maa ma'ae fanau, oku kau mo ia he kumi e self-interest. Oku ikai ke kehekehe e malae politikale mei ha toe mala'e. Ko ia ai, ko e lao univesolo o e to'onga fakaetangata (PTOA, NOPELE, INDEPENDENT, TU'I, KAKAI, TONGA, MULI...), ko e feinga ke fakalahi e lelei self-interests.
ii. 'I he'eku to'o e matasio'ata ko eni, oku mata'a'a ange a e mahino oku feinga e tokotaha takitaha ke fakalahi 'ene LELEI, 'ikai ko e fiema'u pe ke fai hono loto, ka ko e fakalahi ene lelei.
2. Ko hono ua, oku ou ngaue'aki e Systems theory, he oku ikai ke operate e ha taha i ha vacuum. 'Oku influence e he fakakaukau mo e ngaue a e tokotaha/kulupu takitaha i loto i he sisitemi, a e fakakaukau mo e ngaue a e tokotaha/kulupu kehe. Tatau ai pe oku loto ki ai pe ikai. Pea oku ikai keu lave heni ki he sisitemi o e Lao pe ko e Fale Alea. Oku ou lave ki he defacto
social system. Oku i ai a e ngaahi tefito'i tala tukufakaholo (malohi tatau pe ene influence pea mo e Lao) oku ikai ke lava ha taha ia o kalo mei ai. Hange pe ko ho'o fakatata ki he Hou'eiki mo e ngaahi ngeia makehe hange ko e fakalangilangi'i makehe kinautolu. Oku fai ma'u pe ia e he tokotaha kotoa, a'u kia kinautolu oku ikai ke nau fie fai e fakaafe ko ia. Ko hono uhinga he ko e ngaahi norms eni kuo tanumaki, pea ko e ngaue lahi pelepelengesi/fakatuutamaki ke ta'akimoeaka kae fetongi. Oku ikai ke u pehe oku ikai lava. Ka okapau e fetongi, pea kuo pau ke fai e fakapotopototaha koeuhi ke fakasi'isi'i e nunu'a kovi pea mo 'ene fakamamahi ki he nofo he ko e auhani fakasosiale. Pea koe'uhi oku 'influence and influenced', 'i he levolo o e politiki ki he Fale Alea, oku ikai tupukoso mei he moana vavale(tataitaha) ha ngaahi peau mo ha ngaahi ngaunu ta'ehu'u mei ha feitu'u pe he loto sisitemi.
Sai, ko ho'o fokotu'u ke faka'ilo ki he kakai e fonua e ngaahi me'a oku hoko, heikai keke toe mau e koe ha taha e poupou kiate koe hange ko au i he fakakaukau ko ia. I he condition pe e taha: Kuo pau ke oua e fakapalataha (ki ha fa'ahinga tafa'aki pe), pea kuo pau ke fai e fetalanoa'aki 'i he language oku mahino, ikai fakatupu hu'uhu'u, ka ke tokoni ki he kakai ke ilo mo mahino a e reality. Makehe mei ai, oku ou poupou lelei atu.
Kiate au te u pehe pe ke ta ki'i disagree i he tafa'aki ko ia a e kau Nopele. Naa ku kau i he kau Observer o e Fili 2010. Pea na'e ma'a. Pea na'a ku witness he maneuvers mo e mechanics a e fili a e Houeiki, pea mo ia a e Kakai i he General Election, pea mo e fili o e Palemia i Fale Alea. I he fili a e Hou'eiki, na'e feunuaki a Niua pea mo Vava'u. Ikai ke ngata ai, nae tapou fefeka a Lavaka ki he Hou'eiki ke nau malumu kae tuku ki he kau Fakafofonga e Kakai ke nau Eikivaka i he lele atu ko eni a e pule'anga foou. Pea na'e hoko ia. Hili hono fili o Tuivakano, nae fai e tokehekehe lahi a e Fale e Tui pea mo Tuivakano mo e Ofisi Palemia, i he ikai ke ne deny a e fokotu'u. Kaekehe, nae fai e fakamelino pea nau hoko atu he ko e loto ia e Fale Alea. I he momeniti e Fili Nopele nae mahino e to kehekehe e Houeiki pea ikai ha coherence i he visions, pea nae taki teke hono vahenga. Kaekehe, pe oku totonu eku ma'u pe ikai, ko e me'a ia na'aku sio ki ai. Kapau na'e dramatise e he houeiki ha foi rehearsal koeuhi ko emau sio, pea ta ko e kakai kovi, mala'ia, mo palaku fau. Ka oku palopalema e aofangatuku ko ia, he oku ou ilo oku ikai ke i ai ha taha e pehe.
Ko e ua fekau'aki mo e Houeiki, oku ou fakatata aki pe a Pilitania. Oku nau retain a e House of Lords pea mo e ngaahi privileges tatau. Oku maintain e Fale ko ia, ko ha malu'aki ki he melino mo e uouongataha fakafonua. Oku i ai pe e ngaahi builtin mechanisms oku ngaueaki ki hono check kinautolu, ka ko e ultimate accountability oku ikai tukulolo ia ki he popular vote. Oku lototaha ai e kau politikale, militale, taki komiuniti, ke kei tuku pe e Houeiki he oku i ai honau fatongia. Ko hono uhinga he ko e dynamics ko ee o e papae fakatokolahi, a ia oku iloa ko e popular movement. Te nau monu'ia kapau oku melino, pea te nau kanongatamaki kapau heikai. Ko e fatongia tauhi-fonua o e houeiki oku mahino ai honau mahuinga. Oku ou too mai e motolo tatau (koeuhi he nae ohi mei ai e fakatata fakaKonisitutone fekauaki mo e ngeia e Houeiki Nopele). Ko e mea e taha, kapau te ta foki ki he sisitemi, ko e Houeiki Nopele ko e ngaahi Ulumotu'a eni o e ngaahi Ha'a kotoa i Tonga ni. Ko e tefito ia e sosaieti faka-Tonga ko eta ilo hota kainga. Ko e taimi ko ee oku ta lea ai, oku ikai consider ia i he individual perception ka oku identify koe mo au mei he kainga oku ta i ai. E lava ke fakamatala eni e he founga ni a e fepakipaki a e ngaahi Ha'a. Oku faingofua ke tala ko e me'a faka-personal, ka oku hilifaki e personal i he fekuki faka-Ha'a mo fakahisitolia. Hange ko e tu'u a Kauhala Uta mei Kauhala Lalo.
Fakaosi ki he Houeiki Nopele, oku ikai ko e mea pe eni ki honau individual character hange ko ia oku ou lave ki ai. Kapau e ue'i e taliui e Houeiki mei honau kulupu, pea kuo pau ke fakatonutonu mo e Lao Kelekele. Ko kinautolu ko e custodians ki he kelekele ko e koloa a e Kalauni ke tufotufa ki he kakai oku fakalao ke nau ma'u kelekele. Heikai ke tuku e kelekele i honau aofinima he'e fakamanamana'i pe fakatauele'i 'aki e fili. Pea e hanga e he kelekele o corrupt a e political process. Ikai ke ngata ai, ko e Lao Kelekele ko e fo'i filo koula ia ki hono pukepuke e sosaieti Tonga ke taha mo tuuloa. Ko hono ue'i pe ko ene kamata movete ia. Oku tatali mei he tualiku a e fanga manufekai mo e ngaahi fu'u tenifa pilipilionea oku nau mate'uakai ki he kelekele mahu, ea mokomoko fe'unga o Tonga. Ko e palataisi. Ko e pango ia hotau ki'i tofi'a. Ko ene ava pe a e matapa ko ia pea tau bye-bye folelei ki he sovereignty, he e ikai ke fuoloa kuo tau hange ko Hawaii. Ko e kau mataotao eni te nau mimio e Lao ki heene tu'ulutui o tukulolo ki honau loto. Mahalo te ke ma'u ho'o tau'ataina fakalukufua ki he Fale Alea, ka kuo pau ke mole e tauataina fakafonua mo e identity o Tonga ko e fonua sovereign.
Te u toe ki'i critical atu pe ki ho'o poini: Tau pehe e malui pe e Lao Kelekele (for now) pea alu hifo e Houeiki o fili i he popular vote. Ko e ha e mea te ne fakapapaui kiate koe e lava o check enau ngaahi toonga, kapau oku nau kovi. Ikai ko enau Houeiki ko enau taukei i he feangai mo e politiki mo e power? Koe ngaahi tofia kotoa oku nau i ai, manatui ko kinautolu e ulu e komiuniti ai. E lava e he tukuange e limited voting, which is basically pitting them against each other but well contained, o guarantee mai e toe leleiange, o ikai kakahaange pea ola koviange ki he sosaieti fakalukufua? Oku ta assume pe e fili fakapotopoto e kakai. Ka ko e ha oku ikai fakapotopoto ai e vahenga o Eua o fili e Fakafofonga e PTOA, kae fili kinautolu ia Sunia nae toutou fakama'ala'ala mai i he Kele'a ene tauolunga taevala?; pe ko Vava'u; pe ko Niua. Ko e ha e mea oku ta willing ke sacrifice (if we have the power to do so) to take the risk to test that possiblity. Has it occured to you that they might finally sweep all into power? Have you considered the trade-off that Tupou I made in the name of national cohesion and public participation, to limit the Nobels political power using Constitutional guarantees? We should be careful. You and I individually have the right to sacrifice our own, not other people's interests and rights to a better future.
Ko e mea ko ia ki Vava'u pea mo Niua. Oku ou pehe e au oku ikai fu'u patonu ho'o faka'uhinga pea ko eku tui pe ia aaku: Oku ke pehe ko e mama'o ange mei Tongatapu ko enau ta'etokanga ange ia ki he mahuinga e politiki. I think it is the other way around. It is because they are far from the center that they are very careful with their political decisions. Ko e ha e nganga'ehu a motu, ko e uesia lahitaha ko Vava'u mo Niua o makatu'unga 'i he halangavaka, pea mo e totongi e koloa. Ikai ngata ai, oku ikai ke u pehe oku vale a motu (pea ko e lele mai pe eni mei Fasi mo e Afi) koeuhi ke tu'u atu pe ha Kanititeiti o sweet-talk kinautolu mo ha me'i Kava pea nau too ai. Oku ou tui oku fakapotopoto pea rational a motu, pea te tau lava pe o disagree. Tukukeheange, a eku talamonu atu ki ha taha pe e fie alu atu mo haane mei Kava ki motu ke fakahekeheke'i aki kinautolu, ke fafa atu he moungaikava ai. (ki'i fakaoli pe). Ko e kau eni ha laukovi ki Vava'u mo Niua, ko e ongo va'a o e kakai o Tonga. Heikai ke faifai peau pehe oku hala e kakai, he oku ou falala mo tui ko e Temokalati oku lelei. A'u ki he taimi oku nau hala ai, oku nau kei tonu pe. Ko e kakai ko e kakai, pea ko honau siokalafi oku ikai makatuunga ai eku fakangeia ha taha.
Sai, ko e mea ko ia pe ko hai oku bribe a e Sea Minisita fe oku ikai ke u fuu tokanga lahi aupito ki ai. Ko e tokanga pe oku ou fai ko e tokanga pe e malava e he Fakafofonga Fale Alea o si'i fakahoko hono fatongia. Tuki ki he Fili ke ha'u o taliui ki heene ngaue. I he taimi ni oku fiemau e Ministry ke ngaue lelei mo fakaa'u e sevesi ki he kakai.
I he'eku ngaueaki e systems theory oku ou mindful ai foki ki he nunua ko ia o etau ngaahi tuutuuni fakalotofale ki he malu ae fonua mei he ngaahi force mei muli--tautefito ki Nuu Sila, Aositelelia, pea mo Siaina. Oku fakatu'utamaki pea faka'auha ange a e ngaahi force ko ia, pea ko e loloaange etau mo'unofoa he ngaahi isiu fakalotofale ko e malohiange ia a muli.
Kaekehe, ko e solova'anga: Kapau oku tui mooni etau kau taki he PTOA oku nau ilo e founga e leleiange ai e fonua, ke fakasiisii e tukuhausia pea toe restore a Tonga ki he kololia kimu'a ko e taki o e Pasifiki, pea kuo pau ke fakafekefeka ene founga, fisifisi'i e kete, pea fakasi'isi'i e inukava (uehe ko e kemipeini ia), kae study e ekonomika pea fau e policy oku ikai devisive, kae uniting fakafonua, pea ko e founga pe ia te ne to'o faka'aufuli fakafonua e patoni maama ki he kahau oku leleiange. Ka hokohoko atu e founga ko eni, oku ki'i tu'uhei etau samena, na'a faifai pea taki atu e Sifa ia pea mo Sangstar, pea mo Halapua (manatui a Halapua oku fehangahangai pea mo e fuu kuli fekai ko ena ko Clive), pea mo Sunia, (kautama ko ena oku makohi a e lotolahi ke fakafepaki kia Akilisi pea mo e PTOA. Ko e solova fakaekonomika, pea tau toki solova fakapolitikale, pea toki solova fakasosiale. Oku tau lele holomui kitautolu-sakasosiale, o pehe te ne omai e monuia fakapolitikale, pea pehe e omai ai e monu fakaekonomika. Oku hala pea mo e fuu fo'i loi mata'a'a ia.
Ko e ki'i 'aliaki atu pe.
Ofa atu


text:
Nui noa atu ngā haere arahina a Te Papa, tae atu ki ērā haere o te rā me ngā haere rōpū wehe. Kei te wātea anō he puka manuhiri, he reo ārahi.
Ngā haere o te rā – haere takitahi, haere rōpū iti rānei
Ngā haere rōpū wehe – kia tokowhitu, tokomaha ake rānei
He puka manuhiri, he reo āwhina
Ngā haere o te rā – haere takitahi, haere rōpū iti rānei
Ko tēnei te haere o te rā 60 meneti – Introducing Te Papa | Takina Te Papa.
Pai ēnei haere arahina pēnā he poto te wā. He hiahia rānei nōu ki te tirohanga whānui. Ā tōna wā, ka hoki mai anō koe. Arā:
- mō te tangata takitahi me ngā rōpū iti
- ko te reo Ingarihi te reo kawe
- hokona tō tīkiti i taua rā tonu i te Information Desk | Tēpu Pārongo, Papa 2. Kāore noa iho he mahi tono.
Pēnā he hiahia nōu ki reo kē atu i te reo Ingarihi, tonoa tētahi haere rōpū wehe.
Tamaiti = 15 tau me raro iho
Tika ēnei utu ki te 31 Māehe 2013
Ngā rōpū tokowhitu, tokomaha ake – ngā haere rōpū wehe
Tonoa tētahi haere rōpū wehe e hāngai ana ki ō hiahia, ki ō matea motuhake.
He paku utu, ōrite ki te utu mō ngā pakeke e whitu, kei runga i ngā haere rōpū wehe. Mehemea, kei raro tō rōpū i te whitu tāngata, tirohia tētahi o ngā haere o te rā.
Ka taea e mātou ēnei haere te kawe i roto i te reo Māori, Wīwī, Tiamana, Pāniora, Haina (Mandarin) me te reo Ingarihi.
Tamaiti = 15 tau me raro iho
Tika ēnei utu ki te 30 Hune 2013
Tonoa tētahi haere rōpū wehe.
He puka manuhiri, he reo āwhina
Whāia te puka, Te Papa Explorer ki te hiahia koe māu anō e toro te whare taonga nei. Kei te puka nei ētahi mahere hei tohu kei hea ngā whakaaturanga. Hokona mō te $3 i te Information Desk | Tēpu Pārongo kei Papa 2.
Kei tā mātou reo āwhina he kōrero mō ētahi whakaaturanga me ētahi atu taonga. Kei te reo Ingarihi, te reo Māori me te reo Tiamana, e $5 te utu.


text:
For Saturday, February 25, 2012
POSTED: 01:30 a.m. HST, Feb 25, 2012
Synopsis: Children had their own set of checks and balances in the days of old to curb unwanted behavior. This may be a necessary step for our kids.
———
Aloha mai kākou e nā makamaka heluhelu e 'alo pū aku nei i nā 'īnea o kēia mau lā. A i loko nō o kēia mau lā 'īnea, 'o ka hana nanea a ko 'oukou mea kākau, 'o ia ka nānā 'ana aku i ka ho'okūkū pōpō hīna'i a kahi mau keiki hanauna. A ke maika'i a'ela ko lāua mākaukau ma ia hana 'ālapa. Akā, 'a'ole wale nō 'o ka mākaukau ka mea nui. 'O ke 'ano nō o ke keiki ma ke kahua ma ke 'ano he hoa paio, he mea nui nō ho'i ia, 'oiai, he pili ia i nā hana a pau o ka nohona, “e 'ike i ka hoa kanaka, o kipa hewa ke aloha i ka 'īlio.” A he mea nō ia e a'o 'ia ma ka hale, na nā mākua a na nā kūpuna paha e a'o i ia ha'awina i 'ole ho'i e lilo i keiki uē wale a e 'ōlelo 'ia 'o ia, “No Hanapēpē.” A 'o kekahi mea e ho'ōki 'ia ai ia 'ano hana ma ka wā ma mua, na ke kaikua'ana, na ka hānau mua, a na nā keiki 'ē a'e paha e kōkua ma ia ho'ōki 'ana i ke 'ano nuha a 'ano kūpono 'ole 'ē a'e paha. E like me kahi mo'olelo a Mary Kawena Pukui i ha'i iho ai ma kekahi CD. Penei ka mo'olelo.
I kekahi lā, e pi'i ana 'elua keiki, he mau māhoe, i ka pu'u. Ua hiki koke kekahi i luna o ia pu'u, a 'o kona kōko'olua, 'a'ole nō i hiki aku i ka hapalua like o ia pu'u. No laila, noho ihola ua keiki nei i hā'ule i muliwa'a me ka uē pū 'ana a'e. A 'o ia nō ka wā a ke keiki o luna o ka pu'u i ho'ohenehene aku ai iā ia ma ke oli, “Uē wale, 'uā. Uē wale, 'uā. Ho'i i Wai'ōhinu i ka 'ai mai'a pala. Uē wale, 'uā.” A ha'i maila 'o Mary Kawena Pukui, i ko lākou wā e kamali'i ana, pēlā nō ho'i e ho'ohenehene 'ia ai kahi keiki ke uē 'o ia ma ka pā'ani 'ana a me ke kumu 'ole paha.
'O ke kumu o kēia mea kākau e hāpai hou nei i kēia mana'o nui, aia nō ke ho'omau 'ia akula nā hana kūpono 'ole ma ke kahua pā'ani pōpō hīna'i, kahi e pā'ani ai nā keiki o O'ahu nei. Ke pilikia kahi keiki ma ka pā'ani 'ana, 'o ka uē ihola nō ia, a ho'omaka 'o ia e hō'eha i kahi hoa paio me ka mana'o hō'ino nō paha. 'A'ole nō paha i laha loa kēia hana i kēia manawa. He mau keiki 'elua ia no kekahi hui. 'O ka mea na'e i pū'iwa ai ka no'ono'o, 'a'ohe wahi mea a nuku aku o ke po'oka'i i ia mau keiki uē wale. 'O ka mea kūpono, 'o ia ke kipaku 'ia 'ana a'e mai ka ho'okūkū aku, 'oiai, he ho'ā'o ia e hō'eha wale aku i kekahi keiki ma ke kahua. Akā, ha'i maila ka 'uao, 'o ka manawa mua ia, a no laila, ke hana hou ia keiki pēlā, a laila, e kipaku 'ia. 'O ka mea na'e i maopopo 'ole i kahi 'uao, pēlā nō ke 'ano o ia keiki, ua hana 'o ia pēlā ma kekahi mau ho'okūkū ma mua.
Inā i 'ae 'ia ka ho'ohenehene 'ana i kēia mau lā, inā ua pau ia 'ano uē wale o ia mau keiki. “Uē wale, 'uā. Uē wale, 'uā. Ho'i i Wai'ōhinu i ka 'ai mai'a pala. Ua wale, ‘uā.”
'O kahi mea maika'i na'e i 'ike 'ia i kekahi mau pule i hala aku nei, 'o ia kahi papahana a'o pā'ani kinipōpō hīna'i i kapa 'ia 'o Phenom no nā 'ōpiopio. 'O ke alaka'i o ia papahana, he keu 'o ia a ka maika'i. A he a'o nō kāna i ka po'e keiki i hele aku i laila i nā 'ano a pau o ia hana 'ālapa, 'a'ole wale nō 'o ka mākaukau ma ka pā'ani.
Inā 'a'ole i lawa ke kālā e lawe aku ai i ke keiki i ia papahana 'o Phenom no nā 'ōpiopio, e a'o i ia oli ho'ohenehene, a ke nuha hou kāu keiki, a ke uē wale paha, e oli aku iā ia. “Uē wale, 'uā. Uē wale, 'uā. Ho'i i Wai'ōhinu i ka 'ai mai'a pala. Uē wale 'uā.”
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, May 14, 2011
Synopsis: Congratulations to the Spring 2011 graduates of Hawai'inuiākea School of Hawaiian Knowledge.
Aloha mai kākou e nā makamaka o Kauakūkalahale. Ua ao Hawai'i. I lilo ia mau 'ōlelo, 'o ia ke po'omana'o o kēia lā, no ka hō'ike 'ana a'e i ka mau 'ana o ke akamai o ka Hawai'i ma nā hana like 'ole, mai kahiko loa mai a i kēia manawa 'ānō, a e hiki loa aku ana nō i kēia hope aku. Ua ao Hawai'i ke ‘ōlino nei, mālamalama. A he 'oia'i'o nō ia. Me ka piha hau'oli o ko Hawai'inuiākea e hō'ike 'ia a'ela ka nui o nā haumāna i puka, mai ua kula 'ike Hawai'i nei. A 'o kekahi mea e 'oli'oli ai ka na'au, he nui nā Kānaka Maoli i puka mai nei. Eia mai nā haumāna laepua 'eleu o Kamakakūokalani, Center for Hawaiian Studies.
Kamakana Aquino
Beth Ann Arakaki
Raeanne Cobb-Adams
Jeffrey Haupu Cortez
Jasmyn Davis
Chante Pua Davis-Smith
Ronelle Dement-Luamanuvae
David Estrada
Sean Kanuha Jandoc
Leila Hokulani Kaaekuahiwi
Leinani Kaimuloa
Alan Kapuaala
Kiri Kemp
Janine Kanoelani
Lasconia
Kaulana Lemke
Jessica Letoto
Ikaika Mahoe
Dan-Michael Morales
Sarah Piilani Smith
Bianca Tamarra
Natashja Tong
Kahiau Wallace
Mikioi Wichman
Manu Williams
Kristina Zazueta
A eia mai nā haumāna laepua ipu kā'eo o Kawaihuelani, Center for Hawaiian Language.
Bronson Kaulana Ah Tou
Keola Asman
Leinani Cagulada
Jason Ellinwood
Elijah Kalani Isaac
Tanya Kahaiola Johnson
Tiana Makana Kuni
Leolani Lee Loy
Kahai Lurendez
Haalilio Williams-Solomon
Makuakane Zane
A eia mai nā haumāna laepua i 'ono loa paha i ka wai ola o Kānewai, 'o ia ho'i, ua pa'a ihola nā kekelē o Kamakakūokalani lāua 'o Kawaihuelani. (Ke lana nei ka mana'o, ua inu nō, a 'a'ole paha i kena, a e ho'omau aku i ka huaka'i 'imi na'auao.)
Anika Borden
Leinaala Haae-Bird
Bethany Kawehi Kimokeo
Lorna Kaikaina Kekua
Keahiahi Long
Jessica Kehaulani Lucas
Ikaika Lum
A ma lalo nei nā haumāna i ho'omau aku i ka 'imi na'auao 'ana ma Hawai'inuiākea a pa'a ke kekelē laeo'o (MA).
Kamakakūokalani
Pelika Bertelmann
John Laimana
Pua Lincoln
Lufi Luteru
Jessica Kalika Wong
Blaine Benevedes
Kawaihuelani
Pono Fernandez
Mahalo iā 'oukou e nā haumāna, no ka ho'omanawanui 'ana a me ka noke 'ana aku i ka hana i loko o ka wā kūpiliki'i a kūpikipiki'ō paha o ka no'ono'o a loa'a ka lei o ka lanakila. E ho'omau aku i ka hana i mea e pono ai nā mamo a Hāloa, ko Hawai'i nei, a me ko ka honua nei nō ho'i. Ho'omaika'i nō ho'i iā 'oukou e nā Hawai'i i puka i kēia lā ma nā kula 'ē a'e o ke Kulanui o Hawai'i a ma nā kulanui a pau ma nā pae like 'ole. Ke aloha.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by the Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.


text:
Hututāwhai
Ko te Hututāwhai he rākau whakakake o Aotearoa. He momo tāwhai, he rarahi, he niniho ngā rau. He puwhero ngā raurau pūhouhou i te takurua. Ko te ingoa pūtaiao ko Nothofagus truncata. He ingoa reo Māori anō, ko te Tāwhai raunui. Ko te ingoa i te reo Pākehā he Hard Beech.
Tirohia hoki[edit | edit source]
Tohutoro[edit | edit source]
- Metcalf, Laurie, 2002. A Photographic Guide to Trees of New Zealand. Tāmaki-makau-rau: New Holland.
- Salmon, J.T., 1986. The Native Trees of New Zealand. Te Whanga-nui-a-Tara: Heinneman Reed.
- Flora of New Zealand, URL:Nothofagus truncata. He mea kite i te 29 Haratua 2007.
- New Zealand Plant Conservation Network, URL:Nothofagus truncata. He mea kite i te 29 Haratua 2007.


text:
Kāhui o ‘Enata
Ko ngā Kāhui o ‘Enata (Marquesas) he kāhui moutere i Te Moana-nui-a-Kiwa. Ko Te Henua (K)enana te ingoa ki tā te reo o ngā moutere ki te raki; ko Te Fenua `Enata kē ki tā te reo o ngā moutere ki te tonga. Ko te whakamārama o aua ingoa, ko Te Whenua Tangata.
Mātai matawhenua[edit | edit source]
Ka noho te Kāhui o ‘Enata kei nga pae 9ºS, 139º 30W. E 600 ki te 1,000 km te tawhiti i te weheruatanga o te ao; e 1,600 km i Tahiti-nui. E rua ngā wehenga o ngā moutere nei: tuatahi, ko ngā moutere o te tokerau; tuarua, ko ngā moutere o te tonga. E 1,274 km² te rahi o te kāhui moutere nei. Haunga atu i Motu One, he maunga puia ngā moutere katoa nei.
Ko ngā moutere o te tokerau e kīia nei ko Eïao, Hatutu (Hatutaa), Motu One, me Nuku Hiva: Motu Iti (Hatu Iti), Ua Pou, Motu `Oa and Ua Huka. Ko ngā moutere o te tonga ko Fatu Uku, Tahuata, Moho Tani (Motane), Terihi, Fatu Hiva, Motu Nao (Thomasset Rock), me Hiva `Oa.
Ngā Tāngata[edit | edit source]
He poronīhia anō ngā tangata o ngā moutere nei. I ū mai rātou i te tau 100AD pea. Ko te whakaaro, i ahu mai rātou i ngā moutere o Hāmoa.


text:
$7 miliona
Kekeha Solis
Synopsis: Why a settlement and why such a high settlement at that? There was no lost of extremities or life.
---
Aloha mai e nā makamaka heluhelu mai ka pi'ina a ka lā i Makanoni a i ka welo 'ana i ka mole 'olu o Lehua. Maopopo ihola paha iā 'oukou ke kumuhana a ko 'oukou mea kākau i kēia pule ke heluhelu i ke po'omana'o e kau a'ela ma luna. 'Akahi nō paha a lohe 'ia ka nūhou ma nā pule i hala iho nei. 'O ia ho'i ka pu'u kālā a ke kula 'o Kamehameha i hā'awi aku ai iā John Doe ma ka 'aelike e pau ai ka ho'opi'i ma ka 'aha ho'okolokolo ki'eki'e o 'Amelika.
Pū'iwa paha ka no'ono'o i ia heluna kālā, a e kuhihewa paha, he pu'u kālā ia e lilo ana i nā mākua nāna kahi keiki i make ma muli o ka hana hewa o ke aupuni, ka haukapila a me ka hui 'ē a'e paha. E like ho'i me ka hana lapuwale a nā limahana o ka Papa E'e Moku o ke kahua ho'olulu mokulele o Honolulu ma kēlā hopena pule aku nei i hala, ka hana ho'i i make ai kahi kamaiki, 'o Michael Futi. E ho'opi'i 'ia ana ke aupuni pekelala e ka 'ohana o ia keiki i moe akula i ka moe kapu a Niolopua, a he kūpono nō ia ho'opi'i 'ana, a maika'i ka lilo 'ana o kahi pu'u kālā nui i ua 'ohana nei, he $7 miliona, he $70 miliona, a he $700 miliona paha. 'Eā, 'o ke ola ia o ke keiki, ka lei poina 'ole ho'i, 'a'ohe pu'u kālā e pau ai ka 'eha a kaumaha paha.
'O ia po'omana'o e kau a'ela ma luna, lilo aku nei ia iā John Doe, akā, aia 'o ia ke ola nei, 'a'ole i 'eha kona kino, 'a'ole i muku ka lima a wāwae paha.
E 'ōlelo auane'i paha kekahi, ua 'eha paha kona na'au a no'ono'o paha, a 'o ia ka mea i nui ai kahi pu'u kālā. Aloha nō kahi keiki. Akā, ua nui nā keiki Hawai'i i hō'ole 'ia, 'a'ole i 'eha ka na'au e ho'opi'i ai i ia kula. A 'o kekahi, ua nui nō paha nā kānaka i kūpiliki'i ka no'ono'o, a i 'eha'eha paha ka na'au i ka 'ike 'ana i ia ho'opi'i lapuwale a pō'alo maka ho'i. A no laila, hiki paha i ia mau kānaka ke ho'opi'i aku iā John Doe no ia hana āna. I ka 'ike 'ana o ko 'oukou mea kākau i ia hana, 'a'ole i hiki ke no'ono'o pono ma ka hana. Nui a'ela ka hopohopo 'ana no nā pono a ke Ali'iwahine Pauahi i waiho mai nei. A no laila, e ho'omākaukau 'ia paha kahi ho'opi'i iā John Doe, 'o wai ke komo pū ma ia hihia?
A 'o kahi mea minamina, ua makemake nō kekahi po'e e ho'okomo 'ia nā keiki o ka lāhui 'ē i loko o ke kula 'o Kamehameha i ka makahiki 1916 (Ino! Ke Poi Mai Nei Ka Nalu). Mai ia wā nō a hiki mai i kēia mau lā ia hana pō'alo maka. He aha lā ka mea e pale aku ai i ia hana? 'O ka uku aku? Ho'omaopopo paha i ka hana a Michael Jackson? 'A'ole i pau kona pilikia ma hope o ka hana 'ana i ka 'aelike e pau ai ka ho'opi'i. Ua 'ō'ili mai he mau ho'opi'i hou. A 'o ia ihola nō ka hana a kahi loio puni kālā hou. Aia nō 'o ia ke 'imi akula i nā kānaka like 'ole e mana'o nei e ho'opi'i i ia kula, a nāna e kōkua iā lākou.
'A'ohe paha mana'o maika'i o ko 'oukou mea kākau ma ka mea e hana ai, akā, 'auhea 'oukou e nā hoa i maika'i ka no'ono'o, e hō'ike paha i ia kula, i mea e pale pono 'ia ai nā hana pō'alo maka ma kēia hope aku.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
$7 miliona
Kekeha Solis
Synopsis: Why a settlement and why such a high settlement at that? There was no lost of extremities or life.
---
Aloha mai e nä makamaka heluhelu mai ka pi'ina a ka lä i Makanoni a i ka welo 'ana i ka mole 'olu o Lehua. Maopopo ihola paha iä 'oukou ke kumuhana a ko 'oukou mea käkau i këia pule ke heluhelu i ke po'omana'o e kau a'ela ma luna. 'Akahi nö paha a lohe 'ia ka nühou ma nä pule i hala iho nei. 'O ia ho'i ka pu'u kälä a ke kula 'o Kamehameha i hä'awi aku ai iä John Doe ma ka 'aelike e pau ai ka ho'opi'i ma ka 'aha ho'okolokolo ki'eki'e o 'Amelika.
Pü'iwa paha ka no'ono'o i ia heluna kälä, a e kuhihewa paha, he pu'u kälä ia e lilo ana i nä mäkua näna kahi keiki i make ma muli o ka hana hewa o ke aupuni, ka haukapila a me ka hui 'ë a'e paha. E like ho'i me ka hana lapuwale a nä limahana o ka Papa E'e Moku o ke kahua ho'olulu mokulele o Honolulu ma këlä hopena pule aku nei i hala, ka hana ho'i i make ai kahi kamaiki, 'o Michael Futi. E ho'opi'i 'ia ana ke aupuni pekelala e ka 'ohana o ia keiki i moe akula i ka moe kapu a Niolopua, a he küpono nö ia ho'opi'i 'ana, a maika'i ka lilo 'ana o kahi pu'u kälä nui i ua 'ohana nei, he $7 miliona, he $70 miliona, a he $700 miliona paha. 'Eä, 'o ke ola ia o ke keiki, ka lei poina 'ole ho'i, 'a'ohe pu'u kälä e pau ai ka 'eha a kaumaha paha.
'O ia po'omana'o e kau a'ela ma luna, lilo aku nei ia iä John Doe, akä, aia 'o ia ke ola nei, 'a'ole i 'eha kona kino, 'a'ole i muku ka lima a wäwae paha.
E 'ölelo auane'i paha kekahi, ua 'eha paha kona na'au a no'ono'o paha, a 'o ia ka mea i nui ai kahi pu'u kälä. Aloha nö kahi keiki. Akä, ua nui nä keiki Hawai'i i hö'ole 'ia, 'a'ole i 'eha ka na'au e ho'opi'i ai i ia kula. A 'o kekahi, ua nui nö paha nä känaka i küpiliki'i ka no'ono'o, a i 'eha'eha paha ka na'au i ka 'ike 'ana i ia ho'opi'i lapuwale a pö'alo maka ho'i. A no laila, hiki paha i ia mau känaka ke ho'opi'i aku iä John Doe no ia hana äna. I ka 'ike 'ana o ko 'oukou mea käkau i ia hana, 'a'ole i hiki ke no'ono'o pono ma ka hana. Nui a'ela ka hopohopo 'ana no nä pono a ke Ali'iwahine Pauahi i waiho mai nei. A no laila, e ho'omäkaukau 'ia paha kahi ho'opi'i iä John Doe, 'o wai ke komo pü ma ia hihia?
A 'o kahi mea minamina, ua makemake nö kekahi po'e e ho'okomo 'ia nä keiki o ka lähui 'ë i loko o ke kula 'o Kamehameha i ka makahiki 1916 (Ino! Ke Poi Mai Nei Ka Nalu). Mai ia wä nö a hiki mai i këia mau lä ia hana pö'alo maka. He aha lä ka mea e pale aku ai i ia hana? 'O ka uku aku? Ho'omaopopo paha i ka hana a Michael Jackson? 'A'ole i pau kona pilikia ma hope o ka hana 'ana i ka 'aelike e pau ai ka ho'opi'i. Ua 'ö'ili mai he mau ho'opi'i hou. A 'o ia ihola nö ka hana a kahi loio puni kälä hou. Aia nö 'o ia ke 'imi akula i nä känaka like 'ole e mana'o nei e ho'opi'i i ia kula, a näna e kökua iä läkou.
'A'ohe paha mana'o maika'i o ko 'oukou mea käkau ma ka mea e hana ai, akä, 'auhea 'oukou e nä hoa i maika'i ka no'ono'o, e hö'ike paha i ia kula, i mea e pale pono 'ia ai nä hana pö'alo maka ma këia hope aku.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Aug 03, 2013
Synopsis: Sovereignty Restoration Day is evidence of the good morals and ethics of the crown of Great Britain.
———
Welina e nā makamaka heluhelu o Kauakūkalahale, 'oiai, ua hala iho nei ka Lā Ho'iho'i Ea, ka lā 31 ho'i o Iulai, e pa'i 'ia ana kahi mele i haku 'ia no ua lā nei i kapa 'ia 'o Mele Hoi Hou Ana a i pa'i 'ia i loko o ka nūpepa Ka Nonanona i ka lā 5 o Kepakemapa. Penei ia.
(Leo, E Ola ke Alii i ke Akua.)
1. E ko makou alii!
Mahalo ’ka moi, I keia la!
E mau kou ola nei!
E mau kou aupuni!
No na hanauna hoi, I oni paa.
2. Nani ka inoa maikai!
Me kona aina nae!
Toma ke koa!
Mahalo kou maikai, Kou wikiwiki mai!
Maluna o ke kai, E kuu ’na paa!
3. Hiilani i ke Lii!
Iehova ka Moi, E hapai no Nui ke kupinai!
Nui ke mele nae!
I mau ka pomaikai Ia oe no. Honolulu, Oahu Iulai 31, 1843.
A ua huki 'ia mai kahi 'ōlelo a 'Akimalala Kamaki i unuhi 'ia a pa'i 'ia i loko o ia nūpepa ho'okahi. Penei ia, “ke hai aku nei au me ka hoomaopopo, Aole no au e ae aku i ka haawi ana mai i ke Aupuni Hawaii i ka la 25 o Feberuari iho nei 1843; aka, ke hooia aku nei au i ke Alii Kamehameha III, oia ke Alii maoli nona ua pae aina nei. Ke hai aku nei no hoi au i ua alii nei, he aloha a he makemake wale no ka manao o Kealiiwahine o’u ia ia; a ke makemake nui nei ua Aliiwahine la e hanaia aku ai o Kamehameha III i Alii Kuokoa, e waiho ana i ka hoomalu aina ma kona mau lima, i hookupuia’i ka pomaikai o kona mau aina ma kana hooko kanawai ana mamuli o ka pono.” 'O ka hana ia i kū i ka pono. A no ke aha lā i hana like 'ole ai 'o 'Amelika. Mai hana like 'o 'Amelika, ma ka ho'ouna 'ana mai iā Blount no ka noi'i 'ana. 'A'ole na'e i ho'okō pono 'ia, 'oiai, 'a'ole i ho'iho'i 'ia mai ke ea ma hope o ka ho'omaopopo 'ana i ka hana hewa. Inā he aupuni mō'ī 'o 'Amelika, inā ua ho'i 'o Lili'uokalani i ke kū 'ana i ka moku. 'A'ole ho'i e hihi, he mau pegana ka hapanui o nā luna o 'Amelika i ia manawa, e like me Pelekikena Wiliama Makinalē, i huli kua i ka hopena o ka noi'i 'ana o Balauna a me ka makemake o Pelekikena Kaliwilana.
Nui ka mahalo o ko 'oukou mea kākau i nā kūpuna i ko lākou ho'omanawanui 'ana a me ka hana 'ana i mea e mau ai ka lāhui a me nā mo'olelo. A nui nō ho'i ka mahalo o ko 'oukou mea kākau i ka po'e nāna i mālama i nā hana o kēlā Pō'aono aku nei ma Kamaki Kuea a me ka Pō'akolu nei kekahi, a pēlā pū me nā hana like 'ole e a'o ana i ka lehulehu e pili ana i ua lā nei a me ka hana e pono ai i kēia manawa a e mau ke ea o ka 'āina i ka pono.
[He ho'omaika'i kēia iā Kāhealani Lono, he haumāna laeo'o o Kawaihuelani, i hō'ike a'e nei i ka Pō'akolu nei, i kāna hana noi'i no kāna pepa laeo'o i kapa 'ia He Mana Ko Ka 'Ōlelo Makuahine: Ke Kū'ē 'Ana I Ko Hawai'i Ho'okolonaio 'Ia 'Ana Ma O Ke Ola A Me Ka Ho'omau 'Ana O Kona 'Ōlelo Makuahine, a me ke kūpale 'ana a puka akula.]
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Oct 13, 2012
Synopsis: Great love, affection and admiration of many for a kama of Hawai'i who is deeply respected and loved, Keali'i Reichel.
———
I Maui-nui-a-Kama i 'oli'oli ai kānaka no ke kupa nona ka inoa i kaulana mai kahi pae a kahi pae aku o Hawai'i nei a puni, a ma 'ō a 'ō ho'i o ka moana nui o Kanaloa, 'a'ohe he wahi kū'ono li'ili'i i lohe 'ole 'ia ai nei inoa e mapu mau mai ana me ke 'ala kaluhea o Kamaile 'o ia ho'i 'o Keali'i Reichel. No ka hō'ea 'ana a'e nei nō o lolokū o Kānehoalani e pili ho'i me ka piko kuahiwi e kāhiko nei i ke kapa hau o Poli'ahu 'o ia ho'i ka piha 'ana mai nei o nā makahiki he kanalima iā ia, ke kumu ho'i i mālama 'ia ai nei wahi ho'olaule'a nona.
I ua pā'ina nei i 'ike maka 'ia ai ke aloha o kona 'ohana lei pua pīkake, kāna kōko'olua i ka wai 'olu o ka punahele, kāna hālau i ke 'ala o Kamaile a me nā hoa aloha 'ē a'e kekahi. A e like me kāna mea e kaulana nei 'o ia ho'i ka haku mele 'ana, ua oli a hula 'ia ho'i 'ekolu mele i haku 'ia nona, i makana ho'i e mahalo ai i kona alo. He mau mele ia e hō'ike ana i ka waiwai o kāna a'o 'ana ma o kona kūlana he ho'okani pila, he haku mele, he kumu hula a he kanaka pono ho'oheno kupuna. Peia pū me kona 'ano waipahē mau i ka ho'omakamaka. No ia kumu i noi 'ia ai he wahi lumi li'ili'i o Kauakūkalahale, e kūkala 'ia ai ho'i nā puana ho'oheno ma Kauhale o Ka Lāhui.
Na ka hālau ke mele mua i lalo nei, na KuhikuhipuuoneonaaliioKohala ka lua o nā mele, a na Keawe me Tracie Lopes ke kolu o nā mele.
———
Aia i luna ke onaona o uka
Ke kūpaoa hiehie o ka nāhele
E hanu lipo i ke kaluhea
Ka maile lau nui, ka maile lau li'i
Ne'epapa nā lau, nā lālā kani
A lū ka hua o ka maile
Kupu a'ela ka 'āhihi milia
Ho'ohihi i ke aloha a mau loa
Eia ka puana, nou neia leo
Mapu mai ke 'ala o ka maile
———
Aia i Piilani
Hele-a-ka-la Kanehoalani
I Wailuku paa ai te aloha Punana le'i i ka nui manu
A ho'i i ka poli a'o Pele Uumi i ka hanu i ola kaua!
Pa'ia kuu poli wawae
E ke kaha one o Kamaile
I Waihee ka ua apaapaa Hoonaueue i ka puko'a
Hauwanawana kanaenae E ho'i pili me kalahikiola
Hauwanawana kanaenae E hoi pili me kalahikiola Na puu haele lua o Kohala
E ola la, e ola la, a ihi!
No Poliahu, he inoa
K aluhea e ke 'ala o ka maile
E luhe maila i wehi e lei ai
A lokele i ka piko o ka 'āina
L aka ai Hawai'i-nui-kuauli
I ka hikina me Kānehoalani
' O lolokū i ka la'i 'ōpua
I lama ha'a mao 'ole a i Lehua
R ei ana i te 'ara pua pītate
E kāhiko nani nei i ka poli
I 'ahu ma'ema'e la i ka 'ōnohi
C honi ai i ta ho'oheno tupuna
H e pou pōkole paha 'oe no Pi'ilani
E kū ki'eki'e ai na'e 'o Haleola
L a'i mau e ka malu hale o Keali'i
He Inoa No Keali'i Reichel
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Ka waiwai o ke kāne
KAUAKUKALAHALE
Laiana Wong
Synopsis: Very few men are involved in Hawaiian education and no one is calling attention to this problem. Are there negative consequences in store for the next generation?
HE AHA lā ia mea he ho'ōla 'ōlelo inā 'a'ole e pau nā kānaka o ka lāhui i ke komo aku i laila? A he aha lā ka waiwai o ia mea he ho'ona'auao i ka hanauna hou inā 'a'ole e pau nā kānaka like 'ole o ka lāhui i ke komo aku i laila?
I Aotearoa aku nei kēia mea kākau, a hele aku nō i kekahi 'aha kūkā no ka ho'omākaukau 'ana i mau kumu kūpono no ke a'o 'ana i nā keiki 'ōiwi. Kū maila kahi po'o kumu o kekahi o nā kula kaiapuni Māori me ka ho'olaha 'ana mai ē ke 'imi nei 'o ia he 'eono kumu hou, a he kāne wale nō ke makemake 'ia. Ua nele maoli nō lākou ala i ka lawa 'ole o nā kāne e komo ana i loko o ka 'oihana kumu kula. A 'o ka 'oia'i'o, 'a'ole lawa nā haumāna e ho'omākaukau ana no ka lilo 'ana i kumu, pehea ke 'ano he kāne a i 'ole he wahine.
Ua 'ike 'ia ke 'ano pilina 'ohana ma waena o ka po'e Māori a me kākou Hawai'i, a he hoalike maoli nō lākou no kākou ma nā 'ano like 'ole he nui, a pau pū ho'i me kēia nīnau no ka nele o nā kāne e lilo ana i kumu kula. 'O ka mea e 'oko'a ai, penei ho'i: Inā e ho'olaha aku kekahi po'o kumu o nēia moku'āina e 'imi wale ana nō 'o ia i mau kāne no ke a'o 'ana ma kāna kula, 'a'ole nō e nele kona kipaku 'ia a wailana 'ia ho'i ma ia kai nui e ho'opuni ana i nā kula. 'O ka ho'okae wahine kona hewa. 'Eā, e ka makamaka heluhelu, 'o ia mea he paipai kāne, 'a'ohe wahi 'ano o ka ho'okae wahine.
Nui ko'u mahalo i nā wāhine e 'auamo nei i ia mau kuleana 'o ka ho'ōla 'ōlelo a me ka ho'ona'auao keiki. Aia ke ola o ka 'ōlelo a me ka na'auao o nā keiki a 'auamo like kākou i ia kuleana e kau wale nei nō i luna o nā hokua o nā wāhine. He kaumaha ho'i kau! Inā na'e he wahine wale nō ke ho'opuka i ka 'ōlelo Hawai'i, e mana'o ana ke keikikāne he 'ōlelo "makuahine" maoli nō ia a 'a'ohe ona kuleana i laila. 'A'ohe wahi pono o ia.
Pēia ho'i ka 'oihana ho'ona'auao. Aia kona holopono a 'auamo 'ia e nā kānaka a pau o ka lāhui. 'O ke kāka'ikahi na'e o nā kāne e lawelawe nei i ia hana, e mana'o 'ia auane'i ē he 'oihana wale nō ia na ka wahine. 'A'ohe kumu ho'ohālike no ke keikikāne e ho'omāhu'i ai. A i ka wā e o'o ai a koho ho'i ua keiki nei i 'oihana e komo ai, 'a'ohe ona no'ono'o i ia mea he kumu kula.
'O ka hopena o kēia ha'awina, 'o ia ka pā'ewa'ewa 'ana o ka 'ike o ka lāhui. Hele a he lehulehu a manomano ka 'ikena a ka wahine a he hoka wale nō ko ke kāne. 'A'ohe ona kuleana ho'ona'auao. Aia i hea ka waiwai o ke kāne? A he aha lā ho'i ka mea e hāpai 'ole 'ia nei kēia nīnau i kēia mau lā? E ho'i aku paha i ka piko. He kuleana ko ke kāne i laila!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
Ka waiwai o ke käne
KAUAKUKALAHALE
Laiana Wong
Synopsis: Very few men are involved in Hawaiian education and no one is calling attention to this problem. Are there negative consequences in store for the next generation?
HE AHA lä ia mea he ho'öla 'ölelo inä 'a'ole e pau nä känaka o ka lähui i ke komo aku i laila? A he aha lä ka waiwai o ia mea he ho'ona'auao i ka hanauna hou inä 'a'ole e pau nä känaka like 'ole o ka lähui i ke komo aku i laila?
I Aotearoa aku nei këia mea käkau, a hele aku nö i kekahi 'aha kükä no ka ho'omäkaukau 'ana i mau kumu küpono no ke a'o 'ana i nä keiki 'öiwi. Kü maila kahi po'o kumu o kekahi o nä kula kaiapuni Mäori me ka ho'olaha 'ana mai ë ke 'imi nei 'o ia he 'eono kumu hou, a he käne wale nö ke makemake 'ia. Ua nele maoli nö läkou ala i ka lawa 'ole o nä käne e komo ana i loko o ka 'oihana kumu kula. A 'o ka 'oia'i'o, 'a'ole lawa nä haumäna e ho'omäkaukau ana no ka lilo 'ana i kumu, pehea ke 'ano he käne a i 'ole he wahine.
Ua 'ike 'ia ke 'ano pilina 'ohana ma waena o ka po'e Mäori a me käkou Hawai'i, a he hoalike maoli nö läkou no käkou ma nä 'ano like 'ole he nui, a pau pü ho'i me këia nïnau no ka nele o nä käne e lilo ana i kumu kula. 'O ka mea e 'oko'a ai, penei ho'i: Inä e ho'olaha aku kekahi po'o kumu o nëia moku'äina e 'imi wale ana nö 'o ia i mau käne no ke a'o 'ana ma käna kula, 'a'ole nö e nele kona kipaku 'ia a wailana 'ia ho'i ma ia kai nui e ho'opuni ana i nä kula. 'O ka ho'okae wahine kona hewa. 'Eä, e ka makamaka heluhelu, 'o ia mea he paipai käne, 'a'ohe wahi 'ano o ka ho'okae wahine.
Nui ko'u mahalo i nä wähine e 'auamo nei i ia mau kuleana 'o ka ho'öla 'ölelo a me ka ho'ona'auao keiki. Aia ke ola o ka 'ölelo a me ka na'auao o nä keiki a 'auamo like käkou i ia kuleana e kau wale nei nö i luna o nä hokua o nä wähine. He kaumaha ho'i kau! Inä na'e he wahine wale nö ke ho'opuka i ka 'ölelo Hawai'i, e mana'o ana ke keikikäne he 'ölelo "makuahine" maoli nö ia a 'a'ohe ona kuleana i laila. 'A'ohe wahi pono o ia.
Pëia ho'i ka 'oihana ho'ona'auao. Aia kona holopono a 'auamo 'ia e nä känaka a pau o ka lähui. 'O ke käka'ikahi na'e o nä käne e lawelawe nei i ia hana, e mana'o 'ia auane'i ë he 'oihana wale nö ia na ka wahine. 'A'ohe kumu ho'ohälike no ke keikikäne e ho'omähu'i ai. A i ka wä e o'o ai a koho ho'i ua keiki nei i 'oihana e komo ai, 'a'ohe ona no'ono'o i ia mea he kumu kula.
'O ka hopena o këia ha'awina, 'o ia ka pä'ewa'ewa 'ana o ka 'ike o ka lähui. Hele a he lehulehu a manomano ka 'ikena a ka wahine a he hoka wale nö ko ke käne. 'A'ohe ona kuleana ho'ona'auao. Aia i hea ka waiwai o ke käne? A he aha lä ho'i ka mea e häpai 'ole 'ia nei këia nïnau i këia mau lä? E ho'i aku paha i ka piko. He kuleana ko ke käne i laila!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
Auroa
Ko Auroa he nohanga o Taranaki. E ai ki Toitū Te Whenua, he nohanga (he 'locality' rānei ki te reo Pākehā) he wāhi nohoia e te tangata, engari kāore anō kia tae te taupori ki te nui e taea ai te kī he tāone tonu taua wāhi. Ko Taranaki tētahi o ngā takiwā o Aotearoa; kei Te Ika-a-Māui taua takiwā.
Ko te kura[edit | edit source]
Ko te kura o Auroa he kura tuatahi mō ngā taitama me ngā kōhine o ngā taumata 1 tae noa ki te 8. Ko 8 te whakatauranga ōtekau; ā, e 164 te tokomaha o te rārangi ingoa.[1]
Tohutoro[edit | edit source]
- Toitū Te Whenua (Land Information New Zealand). He mea kite i te 2007-09-04.
- Ngā Pou Taunaha o Aotearoa (New Zealand Geographic Board). He mea kite i te 2007-09-04.


text:
By Na Kekaha Solis
POSTED: 01:30 a.m. HST, May 03, 2014
~~  Synopsis: Only two candidates are left for the University of Hawai'i’s president position. Why only two? And why isn’t any indigenous person a candidate?
Synopsis: Only two candidates are left for the University of Hawai'i’s president position. Why only two? And why isn’t any indigenous person a candidate?
Welina mai kākou, e nā makamaka heluhelu. 'Akahi nō a kūkala 'ia nā moho e alualu ana i ke kūlana pelekikena o ke Kulanui o Hawai'i. A 'o ka mea 'āpiki, he 'elua wale nō moho. He 'elua wale nō moho e koho ai no ke kūlana ki'eki'e loa o ke Kulanui o Hawai'i? No ke kūlana pelekikena o 'Amelika Hui Pū 'Ia, he koho wae moho ke mālama 'ia ma mua o ka lā koho pāloka. A ma kekahi mau moku'āina, 'a'ole wale nō he 'elua moho. He mau moho nō, he 'ekolu a 'oi paha. 'O ka 'oia'i'o, 'o ka hapa nui loa nō o nā pāloka, he lilo nō i ka moho Kemokalaka a me ka moho Lepupalika, akā, he mau moho nō ko kekahi mau moku'āina, a ua wae mua 'ia ka moho Kemokalaka a me ka moho Lepupalika. Ua hala na'e ka Pu'ulena. A no laila, he 'elua wale nō moho i koe no ke kūlana pelekikena. Login for more...


text:
Kei te whawhai te kaituhi Māori rongonui rā, ā Patricia Grace, ki te hiahia ō Ikiiki Whenua ki te muru i ngā wāhi tapu i runga i te whenua ō tōna whānau, kia tū ai he huarahi matua hou ki reira, arā, te Kapiti Expressway.
Nā Grace ngā pukapuka rongonui pērā i ā Potiki me Tū i tuhi, ā, nāna ētahi kōrero i whakapuaki ake ki te Uepū e arotake ana i tēnei huarahi hou i te marae ō Whakarongotai inanahi.
Hei tāna, ko tōna whenua te wāhi i tū ai te papa kāinga ō Tuku Raakau i ngā wā ō mua, ā, i reira ngā whare me ngā māra, ā, i tanumia ngā pito me ngā whenua ō ngā pēpi ō tōna whānau ki reira.
Copyright © 2013, Uma Broadcasting Ltd


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Aug 24, 2013
Synopsis: Honoring our beloved queen, Lili'uokalani.
———
Aloha mai kākou e nā makamaka heluhelu o Kauakūkalahale.
E hiki koke mai ana ka lā hānau o ko kākou Mō'īwahine aloha, o Lili'uokalani, a no laila, mana'o ihola ko 'oukou mea kākau, e pa'i 'ia kahi mele kahiko no ua Mō'īwahine aloha lā mai loko mai o kahi nūpepa kahiko.
Eia mai ia mele 'o “He Inoa No Liliuokalani”:
He inoa keia Nou e Liliu
No ka pua laha ole a o Hawaii
He Onohi Momi no ka Pakipika
A he milimili hoi na ka Lahui
Mai Hawaii Nui Moku o Keawe
A Kaula ka palena o na moku
Ku mai o Liliulani i ke kapu
Puuwai hao kila Makeneki
Kupaa o Kalani me ka wiwo ole
Mahope o ka leo o ka Lahui
Ua paa ka manao o Lolokulani
E hana no ka pono o ka aina
Hoike mai ana a he Pua Ia
A he mamo na Keaweaheulu
He kaeaea hiapaiole
I ke au o Kalani Na’i Aupuni
E na’i ana au me ka hopo ole
I pono kaulike no ka lehulehu
A he ui ninau na ka Lahui
Pehea ka manao o Liliulani
Ua like me ka wai o ka li’ula
Ka anapa i ke one o Mana
Mamuli hoi Au o oukou
A hookoia hoi e ka makemake
Lokahi kakou ma na hana
E malama i ka pono me ka maluhia
E pelu i na kuli a noi aku
Ma ka inoa o ka Mea Mana Loa
Oia hookahi ka puuhonua
Nana e hapai ka manaolana
Kulia i ka Nuu ko Kalaunu
Kakoo ia e ka Mana Kahikolu
I onipaa ai ko makia
Ma na Ailana o Hawaii nei
E ola o Kalani i ke Akua
A kau i ka piko o ka lanakila
Haina ka puana ua ike ia
Ke Aliiaimoku puuwai kila.
Na Miss Kekoaohiwaikalani i haku i ua mele nei i ka lā 24 o ka mahina 'o Ianuali o ka makahiki 1893. A piha hau'oli ka na'au o ko 'oukou mea kākau i ka 'ike 'ana i nā 'ōlelo e ho'oheno a ho'ohanohano ana i ko kākou Mō'īwahine, 'oiai, he mau kānaka loko 'ino nō i ia wā a i kēia nō ho'i e 'ōlelo hō'ino ana i ko kākou Mō'īwahine aloha, e like me kahi 'ōlelo i pa'i 'ia ma ka Nūpepa Kū'oko'a, “Ka Moiwahine Omo Koko.” He keu ia a ka 'ōlelo hō'ino a ho'opunipuni ho'i. 'O ka mea maika'i, ua pane aku 'o E. K. Naniu Opio i ua kanaka loko 'ino lā ma ka hō'ike 'ana aku i ka 'oia'i'o. A eia mai kekahi 'ōlelo āna, “Hookahi wale no a’u mea i ike, o ka leo aloha o Liliu e ao ana i kona lahui kanaka e noho me ka maluhia a na na Lani e kokua mai.
A mahalo nō ho'i ko 'oukou mea kākau i ka mālama 'ia 'ana o ka Lāpule 'Onipa'a no ka ho'omau 'ana i ka inoa maika'i o ko kākou Mō'īwahine aloha. E mālama 'ia ana ma ka pā o 'Iolani Hale, mai ka hola 10:00 o ke awakea a ka hola 3:00 o ka 'auinalā.
E naue aku i laila.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
E ngā manuhiri hou, kia mau mai ki ngā mea mīharo o tā mātou whakaaturanga – mai i ngā kōrero mō te Māori ki Aotearoa, ki te whakaaturanga pāhekoheko o OurSpace.
Tirohia tēnei whare taonga mā te kiriata 2-meneti noa.
Mō ngā haere arahina.
Tamariki mā – Mō koutou!
OurSpace
Te whakaaturanga pāhekoheko a Te Papa – tukua mai ō whakaahua me ō ataata i te kāinga, ā, ka tae ana ki konei, horahia ki te pakitara whakawhitiwhiti. Toroa ngā tikanga me te matawhenua o Aotearoa mā te mahere pāhekoheko me te ekenga whakawehi o High Ride. Tāpiri atu, kake mai ki runga waka ruku whakatau ki te toro i tētahi puia mariko o raro moana.
Hono mai ki OurSpace.
The Colossal Squid
Tirohia te wheke-ngū nui, koia te mea taumaha rawa kua mau, me te mea kapi ā-tinana kei te whakaaturia i te ao. Hangaia he wheke mariko i te kāinga, kātahi ka haramai ka rapu i te whakaaturanga.
Toroa te pae ipurangi o te whakaaturanga The Colossal Squid.
Mana Whenua
Toroa te ao Māori, te tangata whenua – iwi tuatahi ki Aotearoa.
Mō Mana Whenua
Awesome Forces
Haere kia ruia koe e te Earthquake House (whare rū)! Tirohia ngā āinga wewehi o Papatūānuku nā ēnei i tārai te mata o Aotearoa.
Mō Awesome Forces
Mountains to Sea
Mai kiwi ki kauri, toroa ngā momo kararehe me ngā tipu o Aotearoa.
Mō Mountains to Sea
Te Marae
Haere mai ki tō mātou marae whakahirahira, nā ētahi tohunga Māori i whakatakoto, i hanga. He whakatinanatanga te marae o te haere tahi o ngā tikanga e rua, kei te ngākau o Te Papa.
Mō Te Marae
Golden Days
Tomokia he toa hoko mea noa iho, kia haria koe ā-kiriata ki roto i te 100 tau hītori o Aotearoa.
Mō Golden Days
Britten Motorbike
Kei te taha o Level 4 Espresso te motopaika a John Britten nāna i whakaeke ngā tatauranga o te ao.
Mō John Britten's motorbike


text:
Ka whakaritea te kō ki te tipitipi. Koianei te taputapu ahumāra Māori e tino kitea nuitia ana, e tino whakamahia nuitia ana hoki. I whakamahia noatia hei whakakaewa i te oneone, ā, i maha ōna āhua, roanga hoki. I hangaia i te whānuitanga o ngā momo rākau i runga anō i te āhua o te oneone me ngā hiahiatanga o ngā kaiwhakamahi.
I whakamahia te kō me te teka hei kāheru ki te hurihuri i te oneone uka. I whakamahia te kō kore teka ki te whakakaewa i te oneone i roto i ngā rua pou. I āta whakairohia ētahi kō mō ngā take whai kawa, ā, i whakamahia e ngā tohunga ki te whakahaere i ngā ritenga e pā ana ki te whakatō tipu kai.


text:
Curriculum links
Ngā tino wāhi ako
Ka noho i raro i ēhea whenu?
- Te Ahurea me ngā Tuku Ihotanga
- Ngā Rawa me ngā Mahinga Ohaoha
- Te Ao Hurihuri
Ngā tino pukenga
Pūkenga Pāpori, Paheko Hoki, Pūkenga Whakaaro, Pūkenga Whakamahi Reo, Tohu me ngā Kupu.
Ngā reanga
Tikanga ā Iwi taumata 1-8, Ngā Toi taumata1-4
Ngā tau
1–13
E tautoko ana i ēhea kaupapa kōrero?
- Te Hītori o Aotearoa
- Ngā Tohu Ahurea o Aotearoa
- Te Porihanga o Aotearoa – I mua, I nāianei hoki
- Ngā Whakahoutanga me ngā Tenenga
- Te Pāngarau me te Porihanga
ki runga ano
E hia te roa o tēnei mahi?
Ka kimihia ki hea?
- Kei te Inspiration Station Discovery Centre, Papa 4.
- Kua ngaro? Pataihia tētahi Kaiārahi i Te Papa.
He aha te take me heri au i taku akomanga ki tēnei taonga?
- He ‘toa’ whakangahau, he toa pāhekoheko Te Toa Aotearoa kei te Kokonga kei roto i te Inspiration Station Discovery Centre.
- Kei te whakaaturia mai i taua wāhi he momo taonga rongonui, he tohu ahurea pea, nō Aotearoa.
- Kei te whakarato tēnei Toa Aotearoa kei te Kokonga i ngā whai wāhitanga rawe mō te whakaako pūkenga pāngarau.
- Kei te wātea tētahi kaimahi i Te Papa hei āwhina me te ārahi i a koe huri noa.
- He ngāwari te puta atu ki taua wāhi.
ki runga ano
He aha ngā mahi kei taua whakaaturanga?
- Rapua ngā pātene pāwhiri, ka whakarongo ai ki ngā wheako o te tangata me ngā maumahara ki ngā toa i Aotearoa.
- Kumea ngā hautō ki te rapu i ērā mea o roto i hokona rā i ngā toa kokonga i ngā tau maha o mua.
- Hokohoko haere me te kimi i ngā mea i runga i ngā rārangi hoko e whakaratohia ana.
- Whakatairitea ngā moni uka me ngā moni pepa tawhito o Aotearoa ki ngā mea o nāianei.
- Mirimiria he wāhi pepa kei runga i tētahi uka ki te penerākau, ka mau atu ki te kāinga.
- Rangahaua ētahi taonga toa i ngā wā rerekē o te hītori o Aotearoa.
- Whakatairitea ngā utu mō etāhi taonga i 1970, 1980, 1990, me 2000.
- Tatauria ngā utu ki te takatātai, ki te tātaitai rānei.
- Rapua ētahi momo taonga nō Aotearoa e rongonui ana me te whakatairite i pēhea te panoni, kore panoni rānei o te waitohu me ngā toi waitohu i te haerenga o te wā.
- Ākona te whakamahi o ngā whārite toa ki te ine i te taumaha o ētahi mea.
- Hoahoatia tētahi uka, ka whakamātau rānei ki te whakaoti i te panga taonga o Aotearoa.
ki runga ano
Me aha taku mōhio ki tēnei whakaaturanga?
- He wāhanga Te Toa Aotearoa kei te Kokonga o te Inspiration Station Discovery Centre, tētahi o ngā Discovery Centres e whā kei Te Papa, i āta hangaia mā ngā tamariki e 7–12 tau te pakeke.
- Kei te arotahi te Toa Aotearoa kei te Kokonga ki ngā rerekētanga ka pā ki te mahi hokohoko i te huringa o te wā.
- Kei te whakaatu i ngā taonga e noho ana hei tohu ahurea mō Aotearoa.
- Kei te kōrero mō ngā wheako tūturu o te tangata i roto i ngā toa o Aotearoa.
- Mai i ngā tau tōmua o te rautau 19 tutuki ai ngā whakaritenga hoko mai a ngā iwi o Aotearoa i ngā toa o te takiwā.
- Kei te whakaatu mai tēnei whakakaaturanga i ētahi tohu ahurea e mōhio whānuitia ana.
- Kei te whakaatu te Toa Aotearoa kei te Kokonga i te āhua e panoni ai ngā pūnaha moni, ngā utu hoko me ngā momo tākai i te takanga o te wā.
Ētahi kaupapa hei matapakinga pea
- Matapakia he panoni matua e pā ana ki te hokohoko, hei tauira, ngā utu, ngā momo taonga me ngā pūnaha moni.
- Matapakia he aha tēnei mea te pūnaha moni me te whanake haere o te pūnaha moni ki Aotearoa.
- Whakatakunetia te hoko mai me te hoko atu i ngā taonga mā te whakamahi i tētahi hake ukauka. He aha koe i kōwhiri ai i aua taonga?
- Huaina tētahi wā hira, pēnei i te Kirihimete, i te hararei rānei. Me hoko mai koe i ēhea taonga mō aua wā hei hoatu ki tō whānau?
- Me pupuri i ēhea taonga i tō whare kei tūpono mai he parekura? Ka taea te hoko ētahi i tēnei toa?
- Whakatairitea te takatātai me te tātaitai. Ka pēhea te takatātai e mahi ai? He māmā atu ki a koe te tatau tau mā te whakamahi i te tātaitai?
- Whakarongo ngā mahi pāhekoheko ā-rongo, ka matapaki ai i ōu ake wheako hokohoko. He pārekareka, he rorirori rānei, he kino rānei ō wheako kei ngā toa i Aotearoa?
- Rapuhia i roto i te toa ētahi taonga ka noho hei tohu ahurea i Aotearoa. Whakatairitea te āhua i panoni ai te tākai, kāore i pānoni rānei, i te huringa o te wā. Mēnā ka whakaaetia koe ki te hanga i tētahi momo tākai, ka whakamahi i ēhea momo hoahoa? Ka āhei koe te hua i ētahi ariā hou mō te tākai taonga?
- Mēnā ka whakaaetia koe ki te hoahoa i ētahi momo moni, ka tuhi koe i te aha ki ia taha
o tētahi uka?
o tētahi moni pepa?
ki runga ano
Ngā kōrero kīnaki
Tai Awatea | Knowledge Net, te rauemi ipurangi a Te Papa.


text:
For Saturday, August 25, 2012
POSTED: 01:30 a.m. HST, Aug 25, 2012
Synopsis: Is it going to come down to rail transit for the mayoral race?
———
Welina e nā makamaka heluhelu o Kauakūkalahale. Ua hala iho nei ka lā koho wae mua i kēlā mau pule i ka'a hope aku nei. A i ka hopena o ia lā, ua hau'oli ka na'au o kekahi po'e manakoho, a kaumaha ihola paha ka na'au o kekahi. A 'o kekahi po'e kānaka, ua pū'iwa loa paha ka no'ono'o i ka nui loa o ka pāloka o kekahi mau moho. 'Akahi nō a waiho aku nei kekahi i ho'opi'i i mua o ka 'Aha Ho'okolokolo Ki'eki'e o Hawai'i, e kuhikuhi ana i ka 'a'e 'ana aku o kekahi i nā kānāwai paipai kālai'āina. 'O ia ho'i, ua kau aku nei nā hō'ailona a kekahi moho Luna 'Aha Kūkā o Honolulu ma kahi kokoke i kahi koho pāloka. A 'o ia moho ka mea nāna ia mau hō'ailona, 'o ia kai lanakila. Ua kū paha ka hewa iā ia, 'a'ole paha. Koe aku ia. Na ka luna kānāwai ia e ho'oholo.
'Eā, ua pa'a ihola nā moho o ka lā koho ma Nowemapa. A e hiki koke mai ana ia lā.
'O kekahi alualu 'ana e nūnēnūnē 'ia nei, 'o ia nā moho e alualu ana i ke kūlana meia. E kū ha'aheo ana 'o Peni Kaeakano lāua 'o Kiliki Kakawela, he mau Kemokalaka lāua 'elua.
Pehea lā e koho ai ka Lepupalika? 'A'ohe moho o ia 'ao'ao. A pehea lā ho'i e koho ai ke Kemokalaka? He 'elua moho o ia 'ao'ao. A 'o ka 'ao'ao Kū'oko'a, aloha nō, 'a'ohe ona moho, ua pau ihola paha ua moho lā ma muli o ke komo 'ana aku o Kaeakano i ke alualu 'ana. A he aha kona kumu e alualu nei i ia ke kūlana meia? Aia nō ke kumu e kau a'ela i luna, 'o ke ka'a uila kau i ka lewa. Inā 'a'ole i hāpai 'ia ua ka'a uila kupanaha lā, inā 'a'ole 'o Kaeakano i komo aku, a 'o ia mau nō ke alualu 'ana o ka moho Kū'oko'a.
I kēia manawa, he 'elua moho Kemokalaka, 'o kekahi, he makemake nō i ke ka'a uila kau i ka lewa, a 'o kekahi, he kū'ē i ke kūkulu 'ana a'e i ua ka'a lā. Pehea, inā he makemake kou iā Kaeakano, akā, he nui ka makemake i ke ka'a uila kau i ka lewa? A pēia pū no Kakawela. Inā he makemake kekahi iā ia, akā, 'a'ole na'e kāko'o i ua ka'a uila lā, he aha ka mea e hana ai?
Mai nānā iki i ia nīnau ma ke koho 'ana i ka moho kūpono nāna e kū i ka moku. Ke kū ia moho kūpono i ka moku, e noke aku i kāu hana kāko'o a kū'ē paha. 'Eā, inā 'o Kakawela ke kū i ka moku, “e alu ka pule i Hakalau.” 'O ia ho'i, e alu like ka nui lehulehu e kū'ē ana i ke ka'a uila ma kahi ho'okahi me ke kū'ē 'ana, 'a'ole e hiki ana iā ia ke hō'alo. 'O ia 'ōlelo kahiko, no loko mai ia o kekahi mo'olelo no kekahi kahuna ikaika loa i hana 'ino i nā kānaka a pau. Ua ho'ā'o akula kekahi po'e kāhuna e ho'iho'i aku i kāna pule 'ana, 'a'ole na'e i hiki. A hiki maila kekahi kahuna, a a'o maila i nā kāhuna, e alu like lākou ma ka pule 'ana i pau ua kahuna kolohe lā. A 'o ia ihola ka mea i pau ai 'o ia i ka make.
Ua ho'omaka aku nei ka hana. Ua pau ka pou mua i ke kūkulu 'ia. A wahi a ka Meia Kalalaio, e ho'omau ana 'o ia i ke kūkulu 'ana a pau kona wā e kū ana i ka moku. 'Eā, 'a'ohe pilikia o ia, 'o ka mea nui, 'a'ole e poina ka 'ōlelo mai kahiko mai, 'o ia ho'i, “E alu ka pule i Hakalau.”
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
ETARETIA EVANERIA NO PORINETIA FARANI
PAROITA RAGNIROA
TH VI.
Taiòraa.
Mataio 5 : 1- 12. Te òaòa o te Fëia faaroo.
Te haapiiraa a Ietu.
Te faatupuraa i te hinaaro o te Atua.
Ei manaò mätamua.
Te faaìte nei na ìrava mätamua ia tätou i to Ietu haereraa i nià i te hoê mouà ma ta na atoà Mau pîpî, no te haapii i te fëia atoà i pee mai ia na, e ua maìrihia taua haapiiraa ra, i te aòraa na Ietu i nià i te mouà. Te òmua nei o Ietu i ta na haapiiraa na roto i te ìritiraa mai i te hoê parau òaòa, e teie taua parau òaòa ra, E Ao……… O vai ma ta na e parau nei e. E Ao to Òutou ? O te hoê ia mau taata ta tätou i ìte e, eita teie parau e tano no rätou, o ia hoì o te fëia veve ia, te fëia òto noa, te fëia tei aroha noa, te fëia tei faatupu i te hau, te feia ààu maru, te feia tei hamani - ìno- noa- hia, e tae noa atu i te fëia tei faaìnohia, e tei pari haavarehia.
I taua feia ra, na roto i ta Ietu hiòraa, no rätou mau te patireia o te ao. O vai ma taua mau taata ra ? è ère ia i te fëia moà e te hara òre, e fëia hara atoà hoì e te mau pîpî. Taua fëia ra, ua pupu ia, ia rätou i te Atua ra, tei auraro ia Ietu e o tei tiaì noa i te hoìraa mai o te Fatu ra o te Metia. Ua ìte päpü rätou e, i reira ra, e faa- òre- hia ai te òto, e horoàhia ia rätou te fenua na roto ia Ietu, faa- òre- hia hoì to rätou hiaairaa, e parauhia rätou i te mau tamarii na te Atua na roto ia Ietu no te mea ua riro rätou i teie nei ia Ietu.
No reira ia faaroohia te mau pärau ta Ietu i faahiti, ia ìte te taata atoà te patireia o te Atua o Ietu iho ia, e na roto ia na e mana ai te Atua i nià i te fenua nei. Te parau nei o Ietu e, E Ao to òutou, E aore e Ao to rätou, eiaha te fëia tei rave i te mau òhipa maitai na mua, to te fëia ra tei färii i ta na mau parau òaòa. E piti tuhaa i roto i teie nei aòraa na Ietu.
Ei tuatapaparaa.
1) Mai i te ìrava 3 e tae i te 6, ua faaìtehia i reira te maitai tei fafauhia i te fëia ààu haehaa, i te fëia tei òto, e i te fëia tei poia e tei poiha i te parau tià, oia hoì i te fëia tei toe te hoê mea ia rätou o tei vai noa i roto i te tiaìraa.
2) Mai te ìrava 7 e tae i te ir 10, te horoà atoà nei te faufaa no taua mau maitaì ra i te fëia tei ìte i te aroha ia vetahi ê, i te feia ààu mä, i te fëia tei faatupu i te parau hau, e i te fëia tei hamani- ìno- hia i te parau tià. Te faaìte nei te reira te tatuhaaraahia na tumu parau e vaù nei, tei haamanaò mai ia tätou e, teie nei Mau parau, e tano ia no te taata hoê, e i nià i te mau taata. E mea tià roa ra ia feruri àmuihia teie nei Mau parau, oia hoì na huru e vaù no te taata faaroo Mau, e na huru e vaù no te maitaì e noaa mai ia na.
3) Te ìrava 11 ia, o te 9 ia te parau ta Ietu e faahiti nei, ei hiò àmuiraa i te mau manaò atoà o ta na i pärau, ia noaa i te maitaì i te mau taata e faaroo nei, e tiàturi nei Ia na. Ma te haapäpü e, e ao to òutou ia faaìno mai, e ia hamani – ìno – mai, e ia pari haavare noa mai te taata ia òutou i te mau ìno atoà nei, no ù.
4) Te ìrava 12, e faaitoitoraa teie na Ietu i te fëia atoà tei faaroo i teie mau pärau, tei tapeà èi faufaa i roto i te àau, ua maitaì ia te reira taata i te aroha o te Atua. A òaòa, e ia òuàòuà noa i te òaòa, e utuà rahi hoì ta òutou i te ao rä i na reira hoì rätou i te hamani – ìno i te mau perofeta rä, o mua ia, ia òutou.
Èi tatararaa.
I muri aè i na parau e iva, te horoà faahou nei Ietu i te hoê parau âpï i ta na mau pîpî, E miti no te fenua e e maramarama no teie nei ao. Taua miti e taua maramarama ra, o te mau pîpî ia na Ietu, è ère ra o rätou anaè, o te feia atoà ra tei ìte e tei faaroo ia Ietu, o te mau ìte ia no Ietu no te mau ànotau atoà, tei haapiihia, tei tae te Evaneria a Ietu i roto i to rätou ààu, e tei fäì hua e, o Ietu Metia te Fatu e hanahana ai te Atua Metua. Ia riro taua mau ìte no Ietu i te fenua atoà i ta rätou mau parau maitaì e ia haamaitaìhia te Atua. Ua parau hoì Ietu e, O vau te maramarama no teie nei ao, e o te haere mai ia ù ra e òre e haere noa na te pouri, e maramarama ora ia to na (Ioane 8 : 12). O Ietu mau te maramarama, e ua riro te fëia faaroo èi mau hihi no taua maramarama ra, e o taua mau hihi ra ta Ietu e parau nei e eiaha ia tuuhia i raro aè i te färii, oia hoì eiaha ia hunahia, ia faaìtehia ra te reira e tià ai.
O ta Ietu ia e faaitoito mai nei ia tätou i teie täpati, E AO TO ÒUTOU, ia haapaò i teie mau hinaaro, tei riro èi reni ärataì i to tätou àau, ia tupu hau o te Atua, i ropu i ta na mau tamarii i te fenua nei.
Kura ora.
Teraì òr.
commenter cet article


text:
I tēnei wiki kei te whakahaerehia tetahi whakaaturanga whawhai ki te whare ō Te Kura Awhio.
Mā ngā kaiako i te kura āwhiō tēnei whakaaturanga e whakahaere, mai i te Mane tae noa atu ki te Paraire.
Hai tā Barry Kingi Thomas, kaiako i te kura āwhiō, mēnā e kaingakau ana ngā tamariki kia ako i ngā pūkenga whāwhai, haere atu me ō tamariki ki te Kura Āwhiō i tēnei wiki.
E rua ngā wāhanga ia rā, ia rā e tū ana ki te kura āwhiō.
He maha ngā mōmō whāwhai ka whakaakongia tae atu ki te mekemeke, te mamau me ētahi atu.


text:
The Ancient History of the Maori, His Mythology and Traditions. Nga-Ti-Whatua [Vol. XIII]
Nga Rakau Whawhai A Te Maori
Nga Rakau Whawhai A Te Maori
He tokotoko, he huata, he patu, he taiaha, he hoe-roa, Pouwhenua, kahu whakangungu rakau, he Pukupuku, kaore te tao e puta ki te tangata, a i te wa e parekura ana, kaore e wareware te tangata ki ana karakia, a me te korero tonu te atua i runga i te tohunga, a ki te korero te atua i te korero o te ora tika tonu atu ki te ora, a ki te korero i te korero mo te mate tika tonu atu ki te mate, korero nui tonu ai te atua, me te whakarongo te iwi katoa ki te korero a te atua, ko te tahi korero tenei a te atua:
Kia kotahi a taua whakaaro atu
Mehemea kai (kei) whea te kowhatu tu tahi
kia homai ana nga rakau ki runga ki a taua
Te po ana taua, te Reinga ana taua, kia huke ana e taua,
ko nga rakau ra tena mo taua,
Tu mata tia ana ki te ahi tu whakataketake ana taua
Ko te taua rangi ra tena, paku ana ki te rangi
Haere whakataketake ana taua
Koia nei te korero a te atua e ka haere ki te iwi.


text: 1Enore halakisa hairaene womana hoka wikaokaite enali hoka wikawinisa ekakoa maheta. Maika wirihare wisaona, waiya aliya hoka haiyaharenae xinekonitarenae maisa aliyakere aokitere akereta enali hikoita. 2Hiyaiya, Iraiti Waiyexe semenehenere akereta tehitiya Iraiti Waiyexe wasema. Semahene xakore hoka maisa tyakekoahitaha hoka maisa xoare tyomita enomanaha ematyakekoneneha hiyeta. 3Wiso atyo wasemene hoka wityakekone hoka kalikini waiye wimehexaikohare wisaonita aokitere akereta enali, iraehenere akereta: Nehare hoka nomi: “Maisa ite ewaikoheraha naohenere nali kaokahitaha hoka kawinahitaha nokakoi”. Exakere irae, koxaka xakore toahiya waikohe tyomehenere xowakita hahatene tyoma miyatya hoka. 4Hiyaiya, exakere Iraiti Waiyexe nanekoa xairatyoare haiyakiti tyaonita e7-kini ferakene tahi: 6-ki ferakene Enore haka hoka waikohe, enokoa tyotya xoalini hare tyoma mematya. Hatyaoseta e7-kini ferakene hiye kawini. 5Hatyo tahita kairaetyakehitiya: Maisa ite ewaikoheraha naohenere nali kaokahitaha hoka kawinahitaha nokakoi. 6Hatyo hetati semehenaherenae Waiyexe Iraiti maisa tyakekoahitaha hoka maisa kaokahitaha ewaikoheraha kaxaokakehenere nali hoka kawinahitaha ekakoa aokitere akereta. Xakore hoka haiyanae tyakekohenerenae atyo ite xane kaokaha Enore aohenere nali kawinahitaha ekakoa. 7Hatyo hiyeta Enore aimenekohitiya haferakene niyahare.“Kalikini”, nita. Hatyo harenae tahi irae waha terehokoane najikinita Davi kanasakota. Koxaka kairaetyaka Iraiti Waiyexe nanekoa: Kalikiniya xasema Enore niraene hoka awa atyo ximasemaxemalahare xisaona. 8Ikiya Josué kolatyare hatyo halitinae waiyexe wenakalati nali kawiniha maheta Enore aokitere akereta hoka maisaiya haferakene Enore aimenekohitita kawiniha maheta. 9Nikare hekota Enore kaxaikoneharenae kawinini tyaona, e7-kini ferakene kawinihenere akereta. 10Xala xamani ite xane hikoa kawini maheta hoka tyotya hahatene nonitata kawini, Enore kawinihenere hahatene nonitata akere. 11Hatyo hiyeta maika waiyateretyoa hoka wiyane wahikoa hoka wikawini maheta Enore nali, waiya aliya hoka hatya matyakekoneta hoka hatyo hiyeta maisa xaneta enáli. 12Hiyaiya, Enore niraene atyo masakare kinatere, hatyatere kesekase hinama maniya tihore waiye kawetyakere xahehare. Ajikoa, xane hikoita iyawahaliti, isekohaliti xoaha tyaonitere nali. Exahe hihiraoseti, ahiti kaokakakoane xoaha hiye hoka xane hikoita. Xoare xamani kaxahekotyakita hoka hatyoharenae waiyekehalakita enomana. 13Maisa xoare hare metaharexe Enore ana, tyotya atyo xoalini hare waiyekehalakita enomana. Hatyo hiyeta ite maisa xoare hare wimaxakainita ihiye. 14Hiyeta hoka nika hoka waiyateretyoa wityakekone, wawenane ekoamaniya kakoa. Hiyaiya, kalorexe sacerdote kakoare atyo wiso. Enore Ityani Jesus atyo koxaka xane enokoa hikoa Enore nali kahinaetya wiso maheta. 15Maisa xakore atyo wikinaterexe hoka hatyo kalorexe sacerdote atyo kahinaetita wiso haxairakoaneharera wiso hiyeta. Hiyaiya, hatyo tehitiya kahasakaharetyaka wikahasakaharetyakitere akereta, xakore hoka maisa atyo iniyalahare tyomita. 16Hiyeta hoka maika wimamairanehare wisaona hoka wiraexala hiyeta Enore nokahakala haliya wikaoka. Hatyo nali ite xairakoaneharetyati ana wahikoa, exahe wikahinaetyaka waokitere ana hoka wahikoa hoka wikakahinaetyaka.


text:
33:1 ¶ Ko nga haerenga enei o nga tama a Iharaira i to ratou putanga mai i te whenua o Ihipa i o ratou ropu i raro i te ringa o Mohi raua ko Arona.
33:2 I tuhituhia hoki e Mohi o ratou haerenga atu, o ratou whakatikanga atu, he mea ki mai na Ihowa: a ko o ratou whakatikanga atu enei, me o ratou haerenga.
33:3 I turia atu i Ramehehe i te marama tuatahi, i te kotahi tekau ma rima o nga ra o te marama tuatahi; no te aonga ake o te kapenga i puta mai ai nga tama a Iharaira, i runga tonu ano te ringa i te tirohanga a nga Ihipiana katoa;
33:4 I nga Ihipiana e tanu ana i a ratou matamua katoa, i patua nei e Ihowa i roto i a ratou: a mahi whakawa ana a Ihowa ki o ratou atua.
33:5 Na turia ana e nga tama a Iharaira i Ramehehe, a noho ana i Hukota.
33:6 I turia i Hukota, a noho ana i Etama, i te pito o te koraha.
33:7 I turia i Etama, a tahuri ana whaka Pihahirota ki te ritenga atu o Paarahepona: a noho ana i te ritenga atu o Mikitoro.
33:8 I turia i te ritenga atu o Pihahirota, a tika ana na waenganui o te moana ki te koraha; a haere ana, e toru nga ra ki te ara, i te koraha o Etama, a noho ana i Mara.
33:9 I turia i Mara, a haere ana ki Erimi: kotahi tekau ma rua hoki nga puna wai i Erimi, e whitu tekau hoki nga nikau; a noho ana ratou i reira.
33:10 I turia i Erimi, a noho ana i te taha o te Moana Whero.
33:11 I turia i te Moana Whero, a noho ana i te koraha o Hini.
33:12 I turia i te koraha o Hini, a noho ana i Ropoka.
33:13 I turia i Ropoka, a noho ana i Aruhu.
33:14 I turia i Aruhu, a noho ana i Repirimi, i te wahi kahore nei he wai hei inu ma te iwi.
33:15 I turia i Repirimi, a noho ana i te koraha o Hinai.
33:16 I turia i te koraha o Hinai, a noho ana i Kipiroto Hataawa.
33:17 I turia i Kipiroto Hataawa, a noho ana i Hateroto.
33:18 I turia i Hateroto, a noho ana i Ritima.
33:19 I turia i Ritima, a noho ana i Rimono Parehe.
33:20 I turia i Rimono Parehe a noho ana i Ripina.
33:21 I turia i Ripina, a noho ana i Ritaha.
33:22 I turia i Ritaha, a noho ana i Keherataha.
33:23 I turia i Keherataha, a noho ana i Maunga Hapere.
33:24 I turia i Maunga Hapere, a noho ana i Harataha.
33:25 I turia i Harataha, a noho ana i Makaheroto.
33:26 I turia i Makaheroto, a noho ana i Tahata.
33:27 I turia i Tahata, a noho ana Taraha.
33:28 I turia i Taraha, a noho ana Mitikia
33:29 I turia i Mitika, a noho ana i Hahamona.
33:30 I turia i Hahamona, a noho ana i Moheroto.
33:31 I turia i Moheroto, a noho ana i Peneiaakana.
33:32 I turia i Peneiaakana, a noho ana i Horo Hakirikara.
33:33 I turia i Horo Hakirikara, a noho ana i Iotopata.
33:34 I turia i Iotopata, a noho ana i Eperona.
33:35 I turia i Eperona, a noho ana i Ehiono Kepere.
33:36 I turia i Ehiono Kepere, a noho ana i te koraha o Hini, ara o Karehe.
33:37 I turia i Karehe, a noho ana i Maunga Horo, i te pito o te whenua o Eroma.
33:38 A i kake a Arona tohunga ki Maunga Horo, he mea ki mai na Ihowa, a mate iho ki reira, i te wha tekau o nga tau o te putanga mai o nga tama a Iharaira i te whenua o Ihipa, i te ra tuatahi o te rima o nga marama.
33:39 A kotahi rau e rua tekau ma toru nga tau o Arona i tona matenga ki Maunga Horo.
33:40 A i rongo te kingi o Arara, te Kanaani, i noho nei i te whenua o Kanaana, i te taha ki te tonga, ki te taenga mai o nga tama a Iharaira.
33:41 A i turia e ratou i Maunga Horo, a noho ana i Taramona.
33:42 I turia i Taramona, a noho ana i Punono.
33:43 I turia i Punono, a noho ana i Opoto.
33:44 I turia i Opoto, a noho ana i Iteaparimi, i nga rohe o Moapa.
33:45 I turia i Iimi, a noho ana i Riponokara.
33:46 I turia i Riponokara, a noho ana i Aramono Ripirataima.
33:47 I turia i Aramono Ripirataima, a noho ana i nga maunga o Aparimi, i te ritenga atu o Nepo.
33:48 I turia i nga maunga o Aparimi, a noho ana i nga mania o Moapa, i te wahi o Horano e tata ana ki Heriko.
33:49 Na ka noho ratou ki te taha o Horano ki Peteietimoto, tae noa ki Aperehitimi, ki nga mania o Moapa.
33:50 ¶ I korero ano a Ihowa ki a Mohi i nga mania o Moapa, i te wahi o Horano e tata ana ki Heriko, i mea,
33:51 Korero ki nga tama a Iharaira, mea atu ki a ratou, E whiti koutou i Horano ki te whenua o Kanaana;
33:52 Na me pei nga tangata whenua katoa i to koutou aroaro, me whakamoti a ratou ahua kohatu, me whakamoti katoa ano hoki a ratou whakapakoko whakarewa, ka whakakahore ano hoki i a ratou wahi teitei katoa:
33:53 A ka tangohia te whenua e koutou, ka nohoia hoki: kua hoatu nei hoki e ahau te whenua kia nohoia e koutou.
33:54 Me rota ta koutou tuwha i te whenua hei kainga mo o koutou hapu: he nui, kia nui tona wahi, he iti, kia iti tona wahi: hei te wahi i tika ai tona rota te wahi mo tenei, mo tenei; kia rite ki nga iwi o o koutou matua te tuwhanga o o koutou wahi.
33:55 Ko tenei, ki te kahore e peia e koutou nga tangata whenua i to koutou aroaro; na hei koikoi i roto i o koutou kanohi nga mea o ratou e whakatoea e koutou, hei tumatakuru ano i o koutou kaokao, a ka whakatoi ratou i a koutou ki te whenua e noho a i koutou.
33:56 Na, ko nga mea i whakaaro ahau hei meatanga ki a ratou, ka meatia e ahau ki a koutou.
Created with HTMLCompiler by BibleDatabase
Webnet77.com