c: text/html

text:
E nehenehe outou e riro ei hoho‘a rahi, ei hoho‘a afa, e aore ra, ei hoho‘a ino. E feruri paha outou e, e ere te reira i te fifi, i mua râ i te Fatu, e fifi ïa.
E aito ta tatou paatoa, i to tatou ihoa râ apîraa. Ua fanauhia vau e ua paari i Princeton, New Jersey, i te mau Hau Amui no Marite. Tei piha‘iho noa mai i to matou faaearaa, i taua mau mahana ra, te haamau-raa-hia te pû faatereraa o te mau pŭpŭ tuaro tuiroo roa‘e i te oire no New York. E oire ïa no na pŭpŭ tairi popo e toru : te Brooklyn Dodgers, te New York Giants, e te New York Yankees. E mea fatata atoa mai o Philadelphia i to matou faaearaa, e tei reira ïa te haamauraa o na pŭpŭ tairi popo Athletics e Phillies. E rave rahi feia ha‘uti i roto i teie mau pŭpŭ tuaro e nehenehe e riro mai ei mau aito na’u.
Ua riro mai o Joe DiMaggio, tei ha‘uti no te pŭpŭ New York Yankees, ei aito ta‘iri popo na’u. Ia ha‘uti ana‘e to’u mau taea‘e e to’u mau hoa i te ha‘uti tairi popo i ni‘a i te tahua ha‘utiraa a te fare haapiiraa i piha‘iho noa mai i to matou fare, e tamata vau i te hui i te raau ta‘iri mai ta Joe DiMaggio te huru. Aitâ ïa e afata teata i taua tau ra (e aamu tahito teie), no reira, e hi‘o noa vau i te mau hoho‘a i roto i te ve‘a no te « copie » atoa i ta’na huiraa.
A paari noa ai au, ua afa‘i to’u metua tane ia’u i te tahua tuaro no Yankee. Tera noa ïa te taime hoê roa to’u iteraa ia Joe DiMaggo ia ha‘uti. Te haamana‘o noa nei â vau i to’u iteraa ia’na mai te huru ra e tei reira vau, i te huiraa i te raau e to’u iteraa i te popo uouo i te ma‘ueraa e tae roa’tu i roto i te vahi parahiraa taata.
I teie nei, aita roa’tu to’u ite i te tairi popo i fatata’tu i to te aito o to’u tamariiriiraa. Tera râ, no te tahi mau taime a tairi maitai ai au i te popo, no te mea ïa ua « copie » au i ta’na tairi i te faito e roaa ia’u.
Ia ma‘iti ana‘e tatou i te mau aito, e haamata tatou na roto i te « copieraa », ma te feruri mau e aore ra, ma te feruri ore, i te mea ta tatou e haafaahiahia rahi roa a‘e i roto ia ratou.
Aua‘e, ua tuu to’u na metua paari ia’u i piha‘iho i te mau aito rarahi i to’u tamariiriiraa. Ua afa‘i to’u metua tane ia’u i ni‘a i te tahua tuaro no Yankee hoê noa taime no te hi‘o i ta’u aito tairi popo, tera râ, te sabati atoa, e afa‘i oia ia’u e hi‘o i te hoê taata no te autahu‘araa tei riro mai ei aito na’u. Na taua aito ra i tarai i to’u oraraa. To’u metua tane te peresideni o te amaa na‘ina‘i e putuputu i roto i to matou fare. No te haere mai, mai te peu, e haere mai outou i te tahua matamua i te po‘ipo‘i sabati, tei te fare pureraa outou. Aita roa hoê taime to matou amaa i hau atu i te 30 taata e tae mai.
Te vai ra hoê taure‘are‘a tei arata‘i mai i to’na metua vahine i to matou fare no te pureraa, tera râ, aita oia e haere mai i roto i te fare. E ere oia i te melo. To’u metua tane ra tei manuïa i te haereraa’tu ia’na ra i te vahi tei reira oia i te tape‘araa i to’na pereoo, i titau manihini ia’na ia tomo mai i roto i to matou fare. Ua bapetizohia oia e ua riro mai ei ti‘a faatere matamua e te hoê roa no’u i roto i te Autahu‘araa a Aarona. Ua riro mai oia ei aito autahu‘araa no’u. Te haamana‘o noa nei â vau i te tii raau ta’na i horo‘a na’u ei haamauruururaa no to matou faaotiraa i te tapu i te vahie na te hoê vahine ivi. Ua tamata vau ia riro mai ia’na te huru ia horo‘a ana‘e au i te arueraa ti‘a i te hoê tavini no te Atua.
Ua ma‘iti au i te tahi atu aito i roto i taua amaa na‘ina‘i ra o te Ekalesia. E faehau ihitai teie no te mau Hau Amui no Marite, tei haere mai i ta matou pureraa ma te ahu mai i to’na ahu faehau matie ihitai. E tau tama‘i i reira ra, e na tera noa i faariro ia’na ei aito no’u. Ua tonohia oia i te fare haapiiraa tuatoru no Princeton na te nuu faehau ihitai no te fananea’tu â i to’na mau ite. Tera râ, hau atu i to’na ahu faehau faahiahia, ua mata‘ita‘i au ia’na ia ha‘uti i ni‘a i te tahua tuaro Palmer ei raatira no te pŭpŭ faahoro popo no te fare haapiiraa tuatoru no Princeton. Ua ite au ia’na i te ha‘utiraa i roto i te pŭpŭ taora popo i roto i te ete no te fare haapiiraa, e ua mata‘ita‘i atoa vau ia’na ei taata haru popo i muri mai i te taata ta‘iri, i roto i ta ratou pŭpŭ ta‘iri popo.
Hau roa’tu râ i te reira, ua haere mai oia i to’u fare i te roaraa o te hepetoma, no te faaite mai ia’u e, nahea ia taora i te popo i roto i te ete i to’u rima aui e to’u rima atau. Ua parau mai oia ia’u e, e hinaaro vau i taua ite ra no te mea, ia tae i te hoê mahana, e ha‘uti au i te ha‘uti taora popo i roto i te ete i roto i te mau pŭpŭ maitai. I taua taime ra, aita vau i ite noa a‘e i te reira, tera râ, ua riro mau oia ei hoho‘a no te hoê taata no te autahu‘araa no’u e rave rahi matahiti.
E riro outou tata‘itahi ei hoho‘a no te hoê taata no te autahu‘araa noa’tu to outou hinaaro e aore ra, te hinaaro ore. E riro mai outou ei lamepa i te taime a farii ai outou i te autahu‘araa. Ua tuu te Fatu ia outou i ni‘a i te vairaa no te turama i te haerea o te taata atoa e haati ra ia outou. Ua ti‘a roa te reira no te feia i roto i ta outou pŭpŭ autahu‘araa. E nehenehe outou e riro ei hoho‘a rahi, ei hoho‘a afa, e aore ra, ei hoho‘a ino. E feruri paha outou e, e ere te reira i te fifi, i mua râ i te Fatu, e fifi ïa. Teie Ta’na i parau :
« O outou te maramarama o teie nei ao. E oire faatiahia i ni‘a i te mou‘a ra, eita ïa e mo‘e.
« E ore hoi te taata nei e tutui i te lamepa a tuu ai i raro a‘e i te farii, ei ni‘a râ, i te vairaa ra ; ia maramarama to te fare atoa ra.
« Oia atoa to outou maramarama, ia anaana ïa i mua i te aro o te taata nei, ia hi‘o ratou i ta outou parau maitai, e ia haamaitai i to outou Metua i te Ao ra ».1
Ua haamaitaihia vau i te mau hi‘oraa o te feia rahi tei mau i te autahu‘araa i roto i te mau pŭpŭ i reira vau i fana‘o ai no te tavini. E nehenehe ta outou e rave mai ta ratou i rave no’u na roto i te riroraa ei hi‘oraa no vetahi ê no te pee.
Ua hi‘o maite au e toru huru o te feia tei mau i te autahu‘araa tei riro ei mau aito no’u. Te matamua o te hoho‘a ïa o te pure, te piti o te peu tavini ïa, e te toru o te faaotiraa papû ïa ia riro ei taata parau-ti‘a.
Te pure nei tatou paatoa, tera râ, te taata tei mau i te autahu‘araa ta outou e hinaaro ia riro, te pure pinepine nei e ma te aau tae. I te pô e tuu outou i te turi i raro e e haamauruuru i te Atua no te mau haamaitairaa o te mahana. E haamauruuru outou Ia’na no te mau metua, no te mau orometua haapii, e no te mau hi‘oraa rahi no te pee. E faaite papû outou i roto i ta outou pure o vai tei haamaitai i to outou oraraa i taua mahana ra, e e mea nahea. E hau atu te reira i te tahi noa tau minuti rii e i te hoê noa iho mana‘o iti. E maere outou e e taui te reira ia outou.
A pure ai outou no te faaoreraa hapa, e ite outou ia outou iho i te faaoreraa i ta vetahi ê ra hapa. A haamauruuru ai outou i te Atua no To’na maitai, e haamana‘o outou ia vetahi ê, to ratou i‘oa, o te hinaaro ra i to outou maitai. Faahou, e maere outou i te mau mahana atoa i teie huru raveraa, e i te roaraa o te tau, e taui te reira ia outou.
Te hoê tauiraa o te tupu mai na roto i teie huru pure tuutuu ore maori râ, te fafau atu nei au ia outou, te iteraa mau ïa outou e, e tamarii outou na te Atua. Ia ite ana‘e outou e, e tamarii outou na te Atua, e ite atoa ïa outou e, e rave rahi ta’na e titau ia outou. No te mea e tamarii outou Na’na, e titau Oia ia outou ia pee i Ta’na haapiiraa e i te haapiiraa a Ta’na Tamaiti here, o Iesu Mesia. E titau Oia ia outou te aau horo‘a e te maitai ia vetahi ê. E inoino oia mai te mea e, e te‘ote‘o outou e ia haapa‘o noa ia outou iho. E haamaitai Oia ia outou ia roaa te hinaaro ia outou ia tuu i te maitai o vetahi ê i ni‘a i to outou iho.
Ua riro a‘e na te tahi pae o outou ei mau hi‘oraa no te ohipa taviniraa autahu‘araa pipiri ore. I roto i te mau hiero na te ao atoa nei, te tae mai nei te feia tei mau i te autahu‘araa hou te hitiraa o te mahana. E te vai ra te tahi pae te tavini noa ra â i muri a‘e i te taperaa mahana. Aita e haamauruururaa e aore ra, aita e faateniteniraa na te taata i roto i teie ao no taua faatusiaraa o te taime e te ohipa. Ua haere au na muri iho i te feia apî a tavini ai ratou i te feia tei roto i te ao varua o te ore e nehenehe e farii i te mau haamaitairaa o te hiero no ratou iho.
A ite ai au i te oaoa, eiaha râ te rohirohi i roto i te mata o te feia tei tavini i reira mai te po‘ipo‘i mai â, ua ite au e, e haamaitairaa rahi i roto i teie oraraa no taua huru taviniraa autahuraa ra ma te aau pipiri ore, tera râ, e ohipa ha‘iha‘i roa ïa ia faaauhia i te oaoa o ta ratou e farii i piha‘iho i te feia ta ratou i tavini i roto i te ao varua.
Ua ite atoa vau i taua oaoa ra i roto i te mata o te feia o te paraparau nei ia vetahi ê no ni‘a i te mau haamaitairaa e fariihia na roto i te riroraa ei melo i roto i te basileia o te Atua. Ua ite au i te hoê peresideni amaa fatata pauroa te mahana e afai mai oia i te taata ia haapiihia ratou e te mau misionare. Tau ava‘e noa i ma‘iri, e ere oia i te melo no te Ekalesia. I teie nei, te vai nei te mau misionare no te haapii, te tupu nei te hoê amaa i te rahi e i te puai na roto ia’na. Tera râ, hau atu i te reira, ua riro oia ei maramarama no vetahi ê o tei hamama i to ratou vaha e no te reira, e haapeepee i ta te Fatu haaputuputuraa i te mau tamarii a te Metua i te Ao ra.
A pure ai e a tavini ai outou, e tupu i te rahi to outou ite e to outou putapu o te aau No’na, e e tamarii outou na te Atua. E rahi atu to outou iteraa e, e oto Oia mai te mea e, e rave outou i te ohipa parau-ti‘a ore. E rahi atu to outou mana‘o papû ia tapea i ta outou fafauraa i te Atua e ia vetahi ê. E rahi atu to outou hinaaro ore ia rave i te hoê mea e ere na outou. E rahi atu to outou aau parau-ti‘a i mua i to outou fatu ohipa. E rahi atu to outou hinaaro ia haapa‘o i te hora e ia faaoti i te mau ohipa atoa ta te Fatu i horo‘a ia outou e o ta outou hoi i farii e rave.
Eiaha e uiui noa e, e haere mai anei to ratou mau taea‘e hahaere utuafare, i roto i te mau utuafare ta outou e hahaere, e tia’i maoro te mau tamarii i to outou taeraa’tu. Ua farii ta’u mau tamarii i te reira haamaitairaa. A paari mai ai ratou, ua tauturu te mau aito autahu‘araa ia ratou ia haamau i ta ratou iho mau faanahoraa no te tavini i te Fatu. I teie nei, te pee nei te reira hi‘oraa haamaitaihia i roto i te toru o te u‘i.
E poro‘i haamauruuru atoa ta’u.
Te haamauruuru atu nei au ia outou no ta outou mau pure. Te haamauruuru atu nei au ia outou no to outou tuuraa i te turi i raro i te mea e, aita outou i farii i te mau pahonoraa atoa. Te pure nei outou i te Atua o te ra‘i no te faaite i to outou mauruuru e no te ani Ia’na ia ninii mai i Ta’na mau haamaitairaa i ni‘a i to outou oraraa e to outou utuafare. Te haamauruuru atu nei au ia outou no ta outou taviniraa ia vetahi ê e no te taime e hinaaro outou ia ite mai vetahi ê i ta outou ohipa taviniraa.
Ua farii tatou i te faaararaa a te Fatu e, mai te mea e imi tatou i te faufaa no ta tatou taviniraa i roto i teie nei ao, e riro tatou i te ere i te mau haamaitairaa rarahi a‘e. Ia haamana‘o outou i teie mau parau :
« E ara o te rave outou i ta outou parau maitai i mua i te aro o te taata, ia hi‘ohia e ratou ; aore e noaa ta outou utua i to outou Metua i te Ao ra.
« Ia horo‘a râ oe i ta oe tao‘a aroha, eiaha e na mua i te faaoto i te pu, mai ta te feia haavare i te mau sunago e te mau aroâ ra, ia haamaitaihia ratou e te taata.
« Area oe, ia horo‘a i ta oe tao‘a aroha, eiaha to rima aui ia ite i ta to rima atau e rave ra :
« Ia mo‘e ta oe horo‘araa tao‘a aroha ; e na to Metua iho, tei ore roa i mo‘e te hoê mea ia’na ra, ore noâ oia iho i te itea, e faautua faaite mai ia oe ».2
Te feia tei riro ei hoho‘a na’u no te feia rarahi tei mau i te autahu‘araa, eita ratou e ite ohie e, e mau huru aito to ratou. Mai te mea ra e, e fifi to ratou ia ite i taua mau mea ra ta’u i haafaahiahia i roto ia ratou. Ua parau atu na vau e, i riro na to’u metua tane ei peresideni haapa‘o maitai no te hoê amaa na‘ina‘i a te Ekalesia i New Jersey. I muri mai ua riro oia ei melo no te apooraa faatere rahi o te Haapiiraa Sabati no te Ekalesia. Noa’tu râ i te reira, i teie mahana, e paraparau vau ma te haehaa no ni‘a i ta’na taviniraa autahu‘araa, no te mea, ua riro mau oia ei taata haapa‘o haehaa.
Mai te reira atoa no te faehau ihitai tei riro ei aito no’u i to’u tamariiriiraa. Aita noa‘e oia i paraparau mai ia’u no ni‘a i ta’na taviniraa autahu‘araa e aore ra, no ni‘a i ta’na mau ohipa i rave. Ua tavini oia, tirara’tu ai. Ua faaroo vau na roto ia vetahi ê i te parau no to’na haapa‘o maitai. Ua ite anei oia i te reira mau huru ta’u i haafaahiahia i roto ia’na, aita vau i ite.
No reira, ta’u a‘oraa ia outou o te hinaaro nei e tavini ia vetahi ê na roto i to outou autahu‘araa, e a‘oraa ïa no ni‘a i to outou oraraa, e mea mo‘e hoi te reira i te taata atoa, eiaha râ i te Atua.
A pure Ia’na. A haamaitai Ia’na no te mau mea maitai atoa i roto i to outou oraraa. A ani Ia’na no te ite e, o vai te mau taata Ta’na i tuu i ni‘a i to outou haerea no te tavini atu. A taparu Ia’na ia tauturu mai ia outou no te rave i taua taviniraa ra. A pure ia ti‘a ia outou ia faaore i te hapa e ia faaore-atoa-hia mai hoi ta outou. I muri iho, a tavini ia ratou, a here ia ratou, e a faaore i ta ratou hapa.
Na mua roa, a haamana‘o e, te mau taviniraa atoa ta outou e rave, aore e taviniraa rahi a‘e maori râ, te tautururaa i te taata ia ma‘iti i te faati‘amâ ia ratou no te ora mure ore. Ua horo‘a mai te Atua i te reira arata‘iraa faufaa roa ia tatou nei no ni‘a i te faaohiparaa i ta tatou autahu‘araa. O Oia te hi‘oraa ti‘a roa no te reira. Teie te hi‘oraa ha‘iha‘i roa ta tatou e ite nei i roto i te tavini maitai a‘e i rotopu i Ta’na mau tavini tahuti nei :
« E ua parau atura te Fatu te Atua ia Mose, na ô atura : E rave rahi mau ra‘i, e ore te reira e hope ia tai‘ohia e te taata ; ua tai‘ohia râ te reira e au nei, na’u hoi taua mau mea atoa ra.
« E ia pau te hoê ao e to’na ra mau ra‘i, mai te reira atoa ïa te tae mai ; e aore e hopea to ta’u ra mau ohipa, aore atoa to ta’u mau parau.
« Inaha, o teie hoi ta’u ohipa e to’u hanahana hoi, ia faatupu i te tahuti ore e te ora mure ore o te taata nei ».3
Ua titauhia ia tatou ia tauturu te reira ohipa. E nehenehe ta tatou tata‘itahi e faatupu i te taa-ê-raa. Ua faaineinehia tatou no to tatou tau e ua tuuhia i te mau mahana hopea nei no teie ohipa mo‘a. Ua haamaitaihia tatou tata‘itahi na roto i te hi‘oraa o te feia tei faariro i te teie ohipa ei opuaraa faufaa rahi a‘e no to ratou anotau i ni‘a i te fenua nei.
Te pure nei au ia ti‘a ia tatou ia tauturu te tahi e te tahi ia imi i te mau rave‘a atoa no te fana‘o i taua rave‘a ra.
Te ora nei te Atua te Metua e e pahono Oia i ta outou mau pure no te tauturu i to outou hinaaro no te tavini maitai Ia’na. O Iesu Mesia te Fatu tei ti‘afaahou. Na’na teie Ekalesia. Te autahu‘araa ta outou e mau nei o te mana ïa no te rave i To’na i‘oa i roto i Ta’na ohipa no te tavini i te mau tamarii a te Atua. A horo‘a ai outou i to outou aau atoa i roto i teie ohipa, e faarahi Oia ia outou. Ta’u ïa fafauraa na roto i te i‘oa o Iesu Mesia ra, amene.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Definitions
Sorry, no definitions found.
Etymologies
Sorry, no etymologies found.
Examples
-
A hoomakaukau iho la laua e hooluolu no ka hooko i ka laua hoohiki ma ka hoopalau ana, alaila, hiki hou mai la ke anu ia Hinaikamalama, o ka lua ia o kona loaa ana i ke anu.
-
Pane aku la o Hinaikamalama, "Ua pau kaua, no ka mea, ua pili ae la no na kino o kaua, a ua ko ae la no ka hoohiki a kaua no ka hoopalau ana."
-
Hana, a hiki laua, ninau aku i na ka maaina, "Auhea la ka wahine hoopalau a ke Alii o Kauai."
-
(Kahalaomapuana) i lawe mai ai, alaila, maopopo ae la ia ia o Laieikawai no keia, ka wahine hoopalau ana.
-
Kaonohiokala i kane hoopalau na Laieikawai, a me kona hoi ana mai.
-
Poliahu, me ke noi aku e lilo ia i kane hoopalau na Poliahu, me ke noi aku e holo pu i Kauai.
-
Olelo aku la na elele i ke Alii wahine, "I hoounaia mai nei maua, e hai aku ia oe, ma ke kauoha a ko kane hoopalau.


text:
Paepae o He'eia
Kauakūkalahale / Kūkini Suwa
Synopsis: Cultural values and customary practices are being perpetuated at the fishpond at He'eia by a group of young Hawaiians who believe that it is their responsibility to educate future generations about this ancient way of life.
Aloha mai e nā hoa makamaka e nanea nei i kēia mahalo i ka hui ho'oulu i'a i kapa 'ia 'o Paepae o He'eia. Eia au, kā 'oukou wahi mea kākau, ke hō'ike aku nei i ko'u mahalo piha i nā lālā 'ehiku nāna e lawelawe nei i kēia papahana. A 'oiai 'o au kekahi i 'ike maka i ka waiwai o kā lākou lā hana, na'u ia e waiho aku i nēia wahi hō'ike i mua o 'oukou.
Ma He'eia, Ko'olaupoko, O'ahu, e mālama ai 'o Paepae o He'eia i kona kuleana 'o ka mālama 'ana i ka loko kuapā o He'eia, kahi e helele'i mau ai 'o ka ua Hālaulani . Ho'okahi mile me 'ekolu hapa 'umi ka loa o ka pā e ka'apuni ana i ka loko i'a a 'o ka nui o ka loko pono'ī, he kanawalu kūmāwalu 'eka. Aia kekahi o nā 'ao'ao ua kūkulu 'ia ma luna o ka hāpapa ('o Malauka'a) a ke kū maila ho'i i loko o ke kai. 'O kekahi 'ao'ao ho'i, ua kūkulu 'ia ma uka o ka 'āina, a ma kai mai na'e o 'Ioleka'a. A 'o ka 'iu o ia ahupua'a, 'o ia nō 'o Ka'iwike'e, kahi e pā mai ai ka Mololani. He mau mākāhā 'ekolu ko ke kuapā o uka, a ma laila e komo ai ka wai o ke kahawai 'o Pū'ōlena. 'O ia ihola ka loa'a 'ana o ka wai maoli i ka loko i'a. A he 'ekolu mākāhā hou aku ma kai o ia loko, kahi e puka ai ka wai i ke kai.
'O kekahi o nā kuleana o ka hui, 'o ia ka mālama 'ana i ke kuapā a me nā i'a o ka loko i'a. No nā i'a o ia loko i'a, ua 'ike 'ia ka māhuahua 'ana a nui a lehulehu ho'i. 'Ōlelo 'ia, "Aia iā Meheanu ka nui o nā i'a." 'O Meheanu ka mo'o nāna e kia'i i ia loko i'a. I kekahi manawa, kū mai 'o Meheanu ma kona 'ano he puhi ke'oke'o, a i kekahi manawa, kū mai nō ma kona 'ano he hau melemele. I nui ka i'a iā Meheanu i ka hana kūpono a ka po'e o Paepae o He'eia.
Eia hou mai kekahi hana a ka hui, i 'ike 'oukou, 'o ia ka 'oki 'ana i nā kukunaokalā e uluāhewa ana ma ke kuapā. He hana 'o'ole'a maoli nō ia, a kohu mea lā, 'a'ohe wā e pau ai. Aia nō ke noke 'ia nei kēia hana a hiki i kēia lā. 'O ia kukunaokalā ke ho'ohana 'ia i pouhana a i o'a paha no ka halepili e kū nei ma ka Papa Lo'i o Kānewai. 'A'ole nō 'o ke kukunaokalā wale nō ka mea e ulu ana i laila. He limu 'ē kekahi mea e ulu ana. Akā na'e, he limu ia i hiki ke 'ai 'ia. A he 'ono ho'i kau! Mea 'ole ia hana nui, no ka mea, he waiwai ke loa'a mai iā kākou ma o ka mālama 'ana i nā loina o nā kūpuna.
'O ka ho'ona'auao 'ana i ka lehulehu e pili ana i ia mau loina, 'o ia ka pahuhopu nui o ka hui. Ma laila nō e mālama 'ia ai ka 'ike no ka mālama loko i'a. He nui nā kula ha'aha'a nāna e kipa aku i ka loko i'a me ka mana'o i ha'awina maika'i loa ia no nā keiki e ho'opa'a ai. 'O kekahi ha'awina e a'o 'ia ma laila, 'o ia ka pilina o ka nui o nā i'a me ke kūlana o ka pō. A 'o ka nānā 'ana aku i loko o ka 'ōpū o nā i'a 'ai i'a kekahi ha'awina. Nānā 'ia ka ma'ema'e a me ka 'ino paha o ka wai. 'Oiai nā keiki e a'o ana i nā loina a me nā hana o ka wā kahiko ma ka loko i'a, e a'o pū ana no ka 'epekema, ka makemakika, a me ko kākou kuleana nui 'o ka mālama 'āina. Ma ia mea e mau ai ka 'ike o nā kūpuna.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
Paepae o He'eia
Kauakükalahale / Kükini Suwa
Synopsis: Cultural values and customary practices are being perpetuated at the fishpond at He'eia by a group of young Hawaiians who believe that it is their responsibility to educate future generations about this ancient way of life.
Aloha mai e nä hoa makamaka e nanea nei i këia mahalo i ka hui ho'oulu i'a i kapa 'ia 'o Paepae o He'eia. Eia au, kä 'oukou wahi mea käkau, ke hö'ike aku nei i ko'u mahalo piha i nä lälä 'ehiku näna e lawelawe nei i këia papahana. A 'oiai 'o au kekahi i 'ike maka i ka waiwai o kä läkou lä hana, na'u ia e waiho aku i nëia wahi hö'ike i mua o 'oukou.
Ma He'eia, Ko'olaupoko, O'ahu, e mälama ai 'o Paepae o He'eia i kona kuleana 'o ka mälama 'ana i ka loko kuapä o He'eia, kahi e helele'i mau ai 'o ka ua Hälaulani . Ho'okahi mile me 'ekolu hapa 'umi ka loa o ka pä e ka'apuni ana i ka loko i'a a 'o ka nui o ka loko pono'ï, he kanawalu kümäwalu 'eka. Aia kekahi o nä 'ao'ao ua kükulu 'ia ma luna o ka häpapa ('o Malauka'a) a ke kü maila ho'i i loko o ke kai. 'O kekahi 'ao'ao ho'i, ua kükulu 'ia ma uka o ka 'äina, a ma kai mai na'e o 'Ioleka'a. A 'o ka 'iu o ia ahupua'a, 'o ia nö 'o Ka'iwike'e, kahi e pä mai ai ka Mololani. He mau mäkähä 'ekolu ko ke kuapä o uka, a ma laila e komo ai ka wai o ke kahawai 'o Pü'ölena. 'O ia ihola ka loa'a 'ana o ka wai maoli i ka loko i'a. A he 'ekolu mäkähä hou aku ma kai o ia loko, kahi e puka ai ka wai i ke kai.
'O kekahi o nä kuleana o ka hui, 'o ia ka mälama 'ana i ke kuapä a me nä i'a o ka loko i'a. No nä i'a o ia loko i'a, ua 'ike 'ia ka mähuahua 'ana a nui a lehulehu ho'i. 'Ölelo 'ia, "Aia iä Meheanu ka nui o nä i'a." 'O Meheanu ka mo'o näna e kia'i i ia loko i'a. I kekahi manawa, kü mai 'o Meheanu ma kona 'ano he puhi ke'oke'o, a i kekahi manawa, kü mai nö ma kona 'ano he hau melemele. I nui ka i'a iä Meheanu i ka hana küpono a ka po'e o Paepae o He'eia.
Eia hou mai kekahi hana a ka hui, i 'ike 'oukou, 'o ia ka 'oki 'ana i nä kukunaokalä e uluähewa ana ma ke kuapä. He hana 'o'ole'a maoli nö ia, a kohu mea lä, 'a'ohe wä e pau ai. Aia nö ke noke 'ia nei këia hana a hiki i këia lä. 'O ia kukunaokalä ke ho'ohana 'ia i pouhana a i o'a paha no ka halepili e kü nei ma ka Papa Lo'i o Känewai. 'A'ole nö 'o ke kukunaokalä wale nö ka mea e ulu ana i laila. He limu 'ë kekahi mea e ulu ana. Akä na'e, he limu ia i hiki ke 'ai 'ia. A he 'ono ho'i kau! Mea 'ole ia hana nui, no ka mea, he waiwai ke loa'a mai iä käkou ma o ka mälama 'ana i nä loina o nä küpuna.
'O ka ho'ona'auao 'ana i ka lehulehu e pili ana i ia mau loina, 'o ia ka pahuhopu nui o ka hui. Ma laila nö e mälama 'ia ai ka 'ike no ka mälama loko i'a. He nui nä kula ha'aha'a näna e kipa aku i ka loko i'a me ka mana'o i ha'awina maika'i loa ia no nä keiki e ho'opa'a ai. 'O kekahi ha'awina e a'o 'ia ma laila, 'o ia ka pilina o ka nui o nä i'a me ke külana o ka pö. A 'o ka nänä 'ana aku i loko o ka 'öpü o nä i'a 'ai i'a kekahi ha'awina. Nänä 'ia ka ma'ema'e a me ka 'ino paha o ka wai. 'Oiai nä keiki e a'o ana i nä loina a me nä hana o ka wä kahiko ma ka loko i'a, e a'o pü ana no ka 'epekema, ka makemakika, a me ko käkou kuleana nui 'o ka mälama 'äina. Ma ia mea e mau ai ka 'ike o nä küpuna.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
For Saturday, February 23, 2013
POSTED: 01:30 a.m. HST, Feb 23, 2013
Synopsis: Bill 1 (2013) of the City Council of Honolulu has been tabled for now.
———
Welina e nā makamaka heluhelu, eia nō ke ka'a maila ke au hou. A he au ia e maka'ala ai kākou i 'ole kākou e pilikia ma kēia hope aku. A 'o kekahi mana'o e pa'a nei ma ka waha o kekahi, 'o ia ka ho'oulu 'ana o kākou i ka mea 'ai i loa'a pono kā kākou mea 'ai, a 'a'ohe mea e hopohopo ai i ka wā wī a wā malo'o paha. A no ia kumu paha i haku 'ia ai kahi pila hou ma ka 'Aha Kūkā o Honolulu nei no ka mālama 'ana i ka holoholona. 'O kekahi, e ho'onui ana ia pila i ka nui o nā moa wahine e mālama 'ia ma ka hale a ka 'ehiku. I kēia manawa, 'ae 'ia 'elua wal nō moa wahine.
He mea maika'i nō ia, 'oiai, e lawa paha nā hua moa e mā'ona ai ka 'ōpū o ka 'ohana. 'O ka mea 'āpiki o ia pila, 'a'ole e hiki ke kū'ai 'ia aku nā hua moa e loa'a ana. He mau pilikia ko laila. 'O kekahi, he aha ka mana'o o ia hua 'ōlelo, 'o kū'ai? Ma ka 'ōlelo Hawai'i, 'o kekahi mana'o, 'o ia ke kuapo 'ia 'ana o kekahi mea no kekahi mea e kekahi mau kānaka. 'O ia ho'i, inā hā'awi aku kekahi kanaka i ka hua moa i kona hoa, e hā'awi mai paha kona hoa i ke kalo. Ma loko na'e o ka Pila, 'o “sell” ka hua 'ōlelo. I ka nānā 'ana aku i loko o ka puke wehewehe 'ōlelo haole a Webster, “to transfer (goods) to or to render (services) for another in exchange for money.” A ma ka puke wehewehe 'ōlelo haole a Merriam Webster, 'ōlelo 'ia, “to give up (property) to another for something of value (as money).” A no laila, 'a'ole i mōakāka ka mana'o. He hiki paha ke kū'ai aku (barter) me kekahi kanaka? A 'o ka mea nui, 'a'ohe kālā? A i 'ole ia, pāpā 'ia ke kū'ai 'ana ma nā 'ano a pau?
Inā 'o ke kālā wale nō ke pāpā 'ia, 'ano maika'i iki a'e. Akā, 'o kekahi pilikia i ka pāpā 'ana aku i ke kū'ai no ke kālā, he pono ke kālā ma kēia ao hou. 'A'ole 'ae 'ia ka hua moa ma ka Hui Uila, a ma kekahi ke'ena aupuni paha. 'Eā, inā lawa nā hua moa e loa'a ana mai nā moa wahine he 'ehiku wale nō, e kū'ai aku ai a loa'a ke kenikeni e uku ai i nā pila, he aha ka hewa o ia?
A 'o kekahi mea i kau ai ka weli, 'o ia ka nui o ke kūkae moa. Ke mana'o nei kekahi, e māhuahua ana nā ma'i e laha ana. Akā, inā mālama pono 'ia nā moa a me ko lākou wahi e noho ana e like me ka hana kūpono, 'a'ohe mea e hopohopo ai.
Ho'omana'o ihola ko 'oukou mea kākau i ka wā kamali'i, e mālama ana kahi 'anakala i ka moa, he 'umi paha moa wahine a emi iki paha. 'A'ole i ma'i ko'u 'anakala, a 'a'ole i hohono loa kahi hale moa. 'O ka mea nui paha, ua mālama pono 'ia lākou a me ko lākou wahi e noho ana e ia.
Ua pākaukau 'ia ka Pila 1 (2013) no ka manawa, ma muli o ka makemake o ka Luna 'Aha Kūkā Kymberly Pine, no ka ho'ololi 'ana i 'olu'olu mai kekahi po'e kānaka. E olowalu nā moa o ka 'Aha Kūkā i maika'i nei pila, akā, e kama'ilio 'ia nā mana'o like 'ole, e kipa aku paha i nā kānaka mālama moa, a e nānā i ke 'ano o ka hale moa i 'ike aku, 'a'ole ana ia he pilikia.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Curriculum links
Ngā tino wāhi ako
- Tikanga ā Iwi me Te Hangarau.
Ka noho i raro i ēhea whenu?
- Tikanga ā Iwi – Te Wāhi me te Taiao
- Tikanga ā Iwi – Te Ao Hurihuri
- Te Hangarau – Te Hangarau me te Pāpori
Ngā tino pūkenga
Ngā pūkenga koiri, ngā pūkenga mōhiohio, ngā pūkenga hīraurau hopanga
Ngā reanga
1-7
Ngā tau
1-13
Ki runga ano
E tautoko ana i ēhea kaupapa kōrero?
- Ngā kōkiritanga hangarau i Aotearoa
- Te whakahoutanga me te tenenga
- Te poritanga o Aotearoa – o mua, o nāianei
- Ngā pūrakau
E hia te roa o tēnei mahi?
5–10 meneti
Ki runga ano
Ka kimihia ki hea?
- Te Papa tuatoru, Whāngai, Whenua, Ahi Kā
- Kua ngaro koe? Me pātai ki tētahi Kaimanaaki Manuhiri.
He aha te take me heri au i taku akomanga ki tēnei taonga?
- He puiaki, he tauira rerekē tēnei tumu tōtara i mahue i muri o te tuatanga e te Māori ki ā rātou taonga mahi o neherā.
- He māmā te uru katoa mai a te akomanga ki mua tonu o tēnei taonga.
He aha ngā mahi kei taua whakaaturanga?
- Tirohia, mātakitia, ka whakamahi ai i tēnei taonga hei take kōrerorero.
- Pānuitia te whakataukī kei muri i tēnei taonga.
- Whakaritea ngā tohu toki kei runga i te tumu ki ngā toki kei roto i te pouaka whakakite.
Ki runga ano
Me aha taku mōhio ki tēnei whakaaturanga?
- Nō tētahi rākau tōtara tēnei tumu.
- Tae atu ki te 30 mita te teitei e tipu ai te tōtara.
- He mea tua tēnei rākau i mua i te taetanga mai o te Pākehā.
- He mea ketu mai tēnei rākau i te awa o Ohinemuri i Moehau i te tau 1907, ka takohatia e te Paeroa Gold Extraction Company ki Te Papa Tongarewa.
- He tino tauira tēnei mō ngā pūkenga o te tangata whenua mō te hanga taonga ki ngā rawa o te taiao.
- Tērā pea i whakamahia tēnei rākau hei hanga waka.
- Mehemea ka āta ārohi koe, ka kitea e koe ngā tohu i mahue i te toki.
- He mea hanga te mata o te toki ki te pakohe, he kōhatu tino mārō, tino koi hoki ina akuhia, whakapiatatia hoki.
- Hangaia ai ngā mata o te toki ki te whānuitanga o ngā momo kōhatu, ko te kōhatu matua ko te pakohe, ko ētahi atu ko te toka parataiao, ko te karā, me te pounamu.
Ki runga ano
Ētahi kaupapa hei matapakinga pea
- Kei te kite koe i ngā tohu poro i mahue i te toki?
- Ki ō whakaaro, i pēhea te roa e tuaina ana te rākau, ka hinga?
- Matapakia te whakataukī. He aha te tikanga ki ō whakaaro? (Tere te tapahi, roa te whakatū.)
- Mehemea ka tuaina e koe he rākau pēnei te nui, ka ahatia e koe?
- Mehemea ka hiahia koe ki te tārai waka, ka pēhea tāu whakapaipai?
- Ki ō whakaaro, i pēhea te roa i pau kia oti katoa tētahi waka te hanga ki ngā pāraha mahi o neherā?
- Ki ō whakaaro, he mea whakamahi tēnei rākau hei tārai waka, hei hanga tētahi atu mea rānei, pēnei i tētahi wāhanga o te marae, hei hanga waharoa rānei?
- Nō te wao nui a Tāne, te atua o te ngahere, tēnei taonga. Me tuku karakia motuhake ki te whiwhi whakaaetanga i mua i te mautanga i ngā taonga o te ngahere. Nā te pakiwaitara mō Rata me tōna waka tēnei tikanga i whakaatu.
- Ko te hiahia o Rata, he hanga waka hei whaiwhai i te nanakia nāna rā i patu tōna matua. Ka haere a Rata ki te ngahere, ka tuaina he rākau tika i kitea e ia. Nō te rā o muri ka hoki atu ia ki tana rākau, kua tū anō. Ka pōraruraru ia, heoi anō ka tuaina anō e ia tana rākau, engari ka mutu, ka huna ia i roto i te ngahere ki te mātakitaki i tana rākau. Ka kite ia i te hakaturi (te whānau o ngā ngārara, o ngā manu, me ngā tipua o te ngahere) e whakahoki ana i te tinana o tāna rakau. Mā ā ratou karakia whaimana, ka hikina anō taua rākau kia tū anō ki runga i tōna tumu. Ka whakaatu a Rata i ia ki te hakaturi, kātahi ia ka kohetetia e te hakaturi mō tana pokanoa ki te tua rākau kāhore he whiwhi whakaaetanga i a Tāne i mua. Mai i taua wā ka tuku he karakia hei tua rākau, ahakoa mō te aha taua rākau. Mehemea ka tuaina he rākau, ka waiho he rau mauka me te peretao i runga i te tumu hei takoha.
- Whakaritea te rahi o tēnei tumu ki te waka Teremoe, kei Papa 4, kei te whakaaturanga o Mana Whenua. Ki ō whakaaro he ōrite te rahi o tēnei tumu ki tērā i mahue i muri o te tuatanga o te rākau hei tārai i a Teremoe?
- He aha ngā pāraha kei te whakamahia ināianei hei tua rākau?
- Matapakia te hiranga o te mōhio ngā mahi Māori o mua ki te porihanga o nāianei.
- Matapakia te tino hiranga o te ahurea waka ki tō te Māori tuakiri nā te mea i tae mai te nuinga o ngā iwi ki Aotearoa mā runga waka. I roto i ngā tauparapara o te kaiwhaikōrero kei te huaina ngā waka. Nā reira, he tohu tuakiri anō te waka.
Ki runga ano
Ngā kōrero kīnaki
He taonga whai pānga
- Pātaka – Te Takinga kei Papa 4. He tauira tēnei o te whare he mea tauwhaiti te hanga.
- Te Wharenui – Te Hau ki Tūranga kei Papa 4. He tauira tēnei o te whare he mea tauwhaiti te hanga.
- Fale – Kei PlaNet Pasifika kei Papa 4. He tauira tēnei o te hanga whare ā-Pasifika mā te whakamahi i ngā taonga rawa taiao o te Moana-nui-a-Kiwa.
- Te waka Teremoe – kei roto i te whakaaturanga o te iwi o Whanganui kei Papa 4. He tauira tēnei mō te hanga hou mā te whakamahi i ngā taonga o te taiao.
- Toki in our collections
Ki runga ano


text:
Hāhi Tika o Ihu
Ko te Hāhi Tika o Ihu (Reo Pākehā: True Jesus Church) he hāhi tū wehe i whakatūria i Peihinga, Haina i te 1917. Ināianei, kua tae ki te 1.5 miriona ngā mema i ngā whenua whā tekau. I puta mai te hāhi hei rerenga hainamana o ngā hāhi e kīa nei he hāhi petekoha. Ka puta mai aua tūmomo hāhi i ngā tau whakatuwhera o tērā rautau. Ka whakahē te hāhi ki te tikanga o te tokotoru tapu; ka piri kē ki te whakaakoranga o te Ingoa o Ihu. Nō te 1990, ka poua te hāhi i Aotearoa e ngā tāngata manene i tau mai i Taiwana, he whenua i Āhia ki te rāwhiti. Kāhore e whakanuia e ngā mema o te hāhi ngā rā o te kirihimete, o te aranga rānei, i tō rātou whakaaro he rā mohoao ērā. Nga Whakapono o te Hāhi:
- “Ko te whiwhitanga i te Wairua Tapu mā te reo kē, he kī taurangi o tō tātou whakawhiwhinga ki te Rangatiratanga o Te Atua.”
- “Ko te iriiritanga ki te wai te hākarameta hei muru i ngā hara, hei “whakaora anō i te tangata”. Ka iriiria te tangata i roto i te wai ora, wai tūturu pēnei i te awa, te moana, te puna rānei. Ka whakahaeretia te iriiritanga e tētahi Kaiiriiri kua iriiri kētia ki te wai, kua whiwhi kē i te Wairua Tapu, i runga anō i te ingoa o te Ariki Ihu Karaiti. Me rumaki katoa te kaiwhiwhi iriiritanga ki te wai, me te tupou, te anga whakararo hoki, o tōna māhunga.”
- “Mā te hakarameta o te horoi wae ka whai wāhi ai te tangata ki a Ihu Te Ariki. Hei whakamaumahara tonu rā ia me whiwhi e te tangata te aroha, te tapu, te whakaiti, te murunga hara, me te tūmautanga. Ko ia ka iriiritia ki te wai, kia horoia ōna wae ki te ingoa o Ihu Karaiti. Me whai ngā tikanga o te wā me te wāhi te horoia o ngā wae o tētahi e tōna hoa, me ō tōna hoa e ia.”
- “Ko te Kai Hapa he hakarameta hei whakanui i te matenga o Te Ariki Ihu Karaiti. Mā reira tātou ka kai ai i te kikokiko me te toto o tō tātou Ariki, ka noho pātata ai ki a Ia kia whai oranga mutungakore ai tātou, kia ara ake ai tātou i te Rā Whakamutunga. Me tū taua hakarameta nei I ngā wā ka taea. Kia kotahi te parāoa rēwena-kore, me te inu kerepi.”
- “Ko te Hāpati, te rā tuawhitu o te wiki (Rāhoroi) he Rā Tapu, nā Te Atua i whakatapu, nāna i whakapai. He mea whai i raro i te tohu aroha o Te Ariki, hei whakamaumaharatanga i te orokohanganga me te whakaoratanga a Te Atua, ā, ki te tūmanako hoki o te whakangā mutungakore o te ao kei te haere mai.”
- “Ko te kupu ko Ihu Karaiti nāna i whakakikokiko a tinana, nāna tonu i mate rīpeka kia murua ai ngā hara o te hunga mau a hara, nō te rā tuatoru, nāna hoki i whakaora ai, i whakairia ki te rangi tūhāhā. Koia anake te ōranga o te ira tangata, te kaihanga o te rangi me te whenua, te atua tupono o ngā atua katoa.”
- “Ko Te Paipera Tapu, arā Te Kawenata Tawhito me Te Kawenata Hōu, he ranga wairua nā Te Atua. Ko ia anake te pono ā-karaipiture, kei a ia anake ngā ritenga mō te ao Karaitiana.”
- “Ko te hāhi tika o Ihu i whakatūria ai e tō mātou Ariki e Ihu Karaiti mā te Wairua Tapu i te wā o te ‘ua o muri’ te whare karakia pono i whakahoungia ai i te wā āpotoro.”
- “Ma te whakapono ki a Te Atua, ka tukuna mai e ia te aroha me te whakaoranga. Me whirinaki atu nga tangata whakapono ki te wairua tapu ki te whai i te tapuranga, ki te whakahonore i a Te Atua, me te aroha ki te tangata.”
- “Ko Te Rā Whakamutunga, ko te Hokinga Tuaruatanga o Te Atua ina heke mai ia i te rangi ki te wharite, whakawā i ngā iwi katoa; ka whakawhiwhia te hunga tika ki te oranga tonutanga, ka peia te hunga kino mō ake, ake, ake.”


text:
Pōhutukawa
Ko te pōhutukawa (Metrosideros excelsa) he momo rātā, e 20 mita pea te teitei. He rākau tēnei o te takutai moana o Te Ika-a-Māui, mai i Taranaki tae noa ki Te Rerenga Wairua, mai i Te Rerenga Wairua tae noa ki Tūranga-nui-a-Kiwa. Hei te marama o Hakihea, ka puta ngā pua, he kura. He maha ngā kōrero tuku iho e pā ana ki taua rākau whakaruruhau.
Rārangi kōrero
Ngā kōrero tuku iho mō te pōhutukawa[edit | edit source]
Te Arawa waka[edit | edit source]
Ka tata mai ki uta, kite rawa mai ki te pōhutukawa o te tahatika e ura atu ana, ehara tau ana te tututupō ki te wai. Kātahi tētahi o ngā rangatira o te waka rā ka karanga ake, "E! kua nui ake te kura o tēnei kāinga i te kura o Hawaiki, ka panga ahau i āku kura ki te wai." Ehara, panga atu aua kura ki te wai. Ko te ingoa te tangata ko Tau-ninihi, nāna i panga atu a Tai-whakaea. Ū rawa mai rā ki uta, ehara kua pā atu ngā ringa ki aua pōhutukawa, ana horo noa iho, kātahi rātou ka mahara he puāwai rākau ēnei mea. Ka raruraru ngā rangatira o runga i a Te Arawa mō te maumauranga o ā rātou kura i panga ai ki te wai, muri tata iho, ka kitea aua kura e Mahina, ā, e takoto mai nei anō kei a Te Whānau-a-Apanui.
Muri tata iho, ka kitea aua kura a Tau-ninihi ki te one, nā Mahina i kite, rongo rawa ake kua kitea, tae rawa atu ki te tiki, kīhai i riro mai, koia tenei pepeha mō te mea kite, e, ka kitea te taonga makere, kāore e hoatu e au, tā te mea ko te paekura a Mahina.
I te tomokanga atu ki te wahapū o te awa o Kaituna e pātata ana ki Ōkūrei, kia kore ai te waka e kawea e te ia o te awa, ka herea a Te Arawa ki tētahi toka nui, ko Toka-parore me tētahi toka punga, ko Tū-te-rangi-haruru. Ko te tohunga ko Ngātoro-i-rangi te tuatahi kia makere, ka takina e ia ana karakia ki raro i tētahi rākau pōhutukawa e pua ana. Ko te ingoa o taua wāhi ko Ōngātoro, ā, nō te tau 1940 ka hangaia he kōwhatu whakamaumaharatanga kei reira.
Tainui waka[edit | edit source]
Ko Kāwhia te taunga whakamutunga o Tainui i tana hekenga roa i Hawaiki. Ka tau mai te waka ki Kāwhia, ka herea ki tētahi rākau pōhutukawa, ko Tangi-te-korowhiti te ingoa. Ka tōia te waka ki uta, ki Rangiāhua. Ko te takotoranga o Tainui, ko te wāhi e tū ana te marae o Waipapa i ēnei rā, e tata ana ki te tāone o Kāwhia. I te ūnga o te waka, ka whakatūria e Hoturoa tōna tuāhu, ko Te Ahurei.
E ōrite ana ngā kōrero o Tainui waka mō mō te kura o Mahina. Ko te ūnga tuatahi o Tainui ko Whangaparāoa, ko te mea tuatahi i kitea ai e rātou ko ngā pua o te rākau pōhutukawa. I te kitenga atu o te kura o ngā pua nei, i pōhēhē rātou he momo kura hōu tēnei, nō reira i whiua atu e Hāpopo rāua ko Tai-ninihi i ō rātou kura ki te moana. I te tatanga atu ki ngā pua kura nei i kite he ngoikore ngā pua nei, ā, i hiahiatia tonutia e rāua i ō rāua kura, engari nā ētehi atu i kite, ka haria mā rāua. Nā Māhina te kura o Hāpopo i kite, nā Māihiihi i kite te kura o Tai-ninihi.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- He whakaahua, he konae mō te Pōhutukawa kei te Wikimedia Commons.
Tohutoro[edit | edit source]
- Biggs, Bruce, and Jones, Nga Iwi o Tainui, Tāmaki-makau-rau: Te Whare tā pukapuka o te Wānanga o Tāmaki-makau-rau, 1995.
- Grey, Tā George, Nga Mahinga a nga Tupuna Maori. London: George Willis, (1854).
- Metcalf, Laurie, 2002. A Photographic Guide to Trees of New Zealand. Tāmaki-makau-rau: New Holland.
- Royal, Te Ahukaramū Charles, 'Waikato', Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand, 26-9-2006. Mātāpuna: [1]
- Salmon, J.T., 1986. The Native Trees of New Zealand. Te Whanga-nui-a-Tara: Heinneman Reed.
- Tapsell, Paul, 'Te Arawa', Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand, 26-9-2006. Mātāpuna: [2]


text:
Pitiroi
Ko Pitiroi (Robert Fitzroy) te Kāwana tuarua o Aotearoa. Nō te tau 1805 i whānau mai a ki Ingarangi. Ka kuraina ia ki te Kāreti Roera Tauāmoana. Ko tōna kaipuke tuatahi ko te Beagle. Nō te 1831, nā Pitiroi i whakamahere ngā takutai moana o Tierra del Fuego, o Patagonia, o Ngā Ara o Magellan hoki. He hoa tōna i tēnei haerenga āna, ko Charles Darwin, ko te tohunga pūtaiao, ā, ka puta mai āna whakaaro rongonui mō ngā tūhuratanga me ngā mea i kite ai ia nō taua haerenga kaipuke.
Ka tohungia a Pitiroi i te tau 1843 hei Kāwana mō Aotearoa, i muri i te mate wawe o Kāwana Hopihona, i hemo ai i te 1842. Kua pau ke i taua wā ngā moni o te koroni, ka puta mai ki Te Wairau te riri a te Māori ki te Pākehā. Ka haria e te hau he rongo mō te pakanga ki Te Tai-tokerau hoki. Heoi anō, kāhore i tukuna he hōia, he pūtea rānei hei tautoko i te tū o te Kāwana hou. Ka tukuna kētia ki a ia ngā tohutohu, māna e whakawhitiwhiti kōrero kē, mā tēnei pea e ea ngā raruraru. Kāhore kau a Ngāti Toa i pākia mō te whawhai ki Te Wairau e Pitiroi, nā te mea e kore a Pitiroi i tino mōhio mehemea i tika te riro mai i ō te Kamupene o Niu Tīreni whenua; nā te mea hoki, i te mōhio anō a Pitiroi, e kore te riri ki a Ngāti Toa e tareka e ia. Kātahi anō a Pitiroi ka tahuri ki te tino rangahau i ērā hokonga atu o te Kamupene o Niu Tīreni; kia oti rā anō ēnei mahi, kātahi anō aua hokonga ka whakamanahia. Ka puta rā te riri a ngā tāngata whaimana o te Kamupene o Niu Tīreni, me tā rātou kōrero kia panaia ko Pitiroi kia whakahokia ia ki Ingarangi.
Ko tētahi atu o ngā āhuatanga o te wā Kāwana i a Pitiroi, ko tētahi ture o te tau 1844 e kīa nei ko te Native Exemption Ordinance. He pire e aro ana ki ngā tikanga whakahaere i ngā ture e pā ana ki ngā Māori, arā, ki te hara te Māori me utu paremata ia, kāhore ia e whiua ki te whareherehere. Ko te wā e mana ana taua pire te poto rawa. Ahakoa tērā, hei wāhi anō tēnei mō ngā rangatira e whakatau raruraru. Mā te Karauna anake te mana hoko whenua Māori i te wā i a Pitiroi te Kāwana, he tikanga tēnā i whakamanahia e te Tiriti o Waitangi tonu. Heoi anō, nā te mea he iti rawa te pūtea, kāhore te Karauna i āhei ki te hoko whenua mai i te Māori, kāhore anō e taea te hoko atu ki ngā kaiwhakanoho. Me te aha, ka puta te riri a ngā Māori ki ngā kaiwhakanoho, a ngā kaiwhakanoho ki ngā Māori, ka kino haere ngā raruraru.
Ka puta te whakautu a Pitiroi mō taua āhuatanga, ka whakaaetia tā te Māori hoko tika i ngā whenua ki ngā kaiwhakanoho. Kāhore i whakaae te Tari mō ngā Koroni ki taua whakaaro a Pitiroi, ā, nō te marama o Haratua o te tau 1845 ka puta ko te whawhai i Te Tai-tokerau, ka tonoa kia hoki ia ki Ingarangi a Pitiroi.
Tohutoro[edit | edit source]
- Ngā Tāngata Taumata Rau URL:NZDB


text:
Appeal Court reduces 16-years sentence for brutal wife killer
- Read more about Appeal Court reduces 16-years sentence for brutal wife killer
- Log in or register to post comments
Comments
Koe hia ko'eni 'oku fekau'aki
Ko e hia ko'eni 'oku fekau'aki ia pea mo hono 'Abuse' 'o e kakai fefine 'a ia 'oku feinga 'a mamani ke ta'ofi. Ko e fotunga 'o e hia ko'eni na'e talihalaia 'a e faka'iloa ki he'ene hoka tamate'i hono uaifi tu'o 23, pea tautea ia 'ehe 'uluaki fakamaau lahi ke ngaue popula ki he ta'u 16. Kuo tu'u mai 'a e kau Fakamaau Tangi ia ko'eni 'o fakasi'isi'i e tautea ki he ta'u 10 tefito he 'relied upon provocation by the wife'. 'Oku 'i ai ha totonu 'aha husepaniti ke ne hoka tamate'i hano uaifi 'i ha 'uhinga koha fakamatalili lahi, 'aki ha'ane toe faiso pe fai ha ngaahi me'a 'oku ta'efiemalie ki ai 'a e husepaniti?. Ko e fakasi'isi'i tautea ia 'a e kau fakamaau ko'eni 'oku ne hanga 'e ia 'o fakahaa'i 'oku kei popula pe 'a e kakai fefine ia ki he kakai tangata 'i Tonga. Na'e totonu ke 'oua 'e ala 'a e kau fakamaautangi ko'eni ki he 'uluaki tautea ta'u 16, he 'e fakakaukau ai 'a e tokotaha faihia ia ko'eni, pea moha kakai tangata loto tangia kehe 'oku sai pe hoka tamate'i honau ngaahi hoa kapau te nau toe o 'o faiso, he te nau 'o pe ki pilisone he ta'u 10 pea tuku mai kinautolu. Ko e ta'u 'e 10 pea mo e ta'u 'e 16 'oku 'ikai hano fu'u faikehekehe fefe. Ko e me'a tepu heni ke malu'i 'a e totonu 'a e kakai fefine, pea mo ako'i 'a e matu'a tangata lolotangia ke 'oua te nau hoka tamate'i pehe'i honau ngaahi uaifi 'i ha fa'ahinga 'uhinga tatau pe koeha, tukukehe 'a e 'self-defense'...SAIA


text: 1Ao I noora te man ae e tiritiri bwa e aerake mai tari: tengauni korona, ao itiua atuna, ao tebwina te baunuea i aoni korona, ao iai te ara ae te taeka ni bakanatua i atuuna nako. 2Ao te man are I nooria ai aron te rebwari, ao waena ai aroni waen te bea, ao wiina ai aroni wiin te raian. Ao e anga mwaakana te raakon nakoina, ao e anganna naba ana kaintokanuea ma mwaakana n tau-taeka ae e korakora. 3Iai atuun te man arei teuana ae e a tia n ikoaki n te ikoaki ae e taraa n rangi ni kaakaiaki, ma e a tia ni mao. Ao a bane kaain te aonnaba n iriira te man arei ni miimiiakinna. 4Ao a bane n taromauriia te raakon ibukina ngke e anga te mwaaka n tau-taekanakon te man are e tiritiri; ao a taromauriia naba te man are e tiritiri, ao a kaangai, Ai antai ae ai aron te man ae e tiritiri aei? Ao antai ae e konaa te buakanna? 5Ao e anganaki te man arei te konaa n atongi taeka ni kainikatonga ma taeka ni bakanatua; ao e anganaki te mwaaka ni karaoa ae e kani karaoia abwi ma uoua te namwakaina. 6Ao e moana taetaebuakaan te Atua, n taetaebuakaa arana ma ana umwanrianna, ma ake a maeka i karawa. 7Ao e anganaki naba te konaa ni buakaniia ake a itiaki, ma te katae aia kai; ao e anganaki te mwaaka n tauu taekaia baronga nako ma natanaomata ma bootanaomata ma aomata nako aika a kakaokoro aia taetae. 8Ao ane a na taromauriia te man arei aomata nako i aonnaba, ake a aki koreaki araia ni bokin te maiu ma ngke a moani karikaki aonnaba; ao te boki arei bon ana boki te Tiibuteteei are e kamateaki. 9Ke e ongo, ane iai taningana! 10Ngkana iai ane e katauaki bwa te taenikai, ao ke e nako bwa te taenikai; ao ngkana iai ane e kamatea te aomata n te kabaang, ao e na kamateaki naba n te kabaang. Nanona ngkanne, bwa ake a itiaki a riai n teimatoa n aia onimaki. 11Ao I noora te man temanna bwa e rierake mai aantano: iai korona aika uaai aika ai aroni koron te tiibuteteei; ao e taetae n ai aron te raakon. 12E kamanenaa ni kabane mwaakan te moani man are e tiritiri ni mwamwakuri iai i matana. Ao e anai nanoia aomata ni kabaneia i aonnaba bwa a na taromauriia te man are e moani kaoti, are iai ikoakina are e kaakaiaki are a tia ni mao. 13Ao te man are e kaoti mai aantano e karaoi kanikina aika a abwaabwaki, bwa e kabwakaa te ai mai karawa nako aon te aba i mataia aomata. 14Ao e mwaamwanaa iia ake a maeka i aon te aba ni kanikina ake e anganaki bwa e na karaoi i matan te man are e moani kaoti; ao e tuangiia ake a maeka i aon te aba bwa a na karaoa te bouananti ae e na katootoonga aron tein rabwatan te man are e aki mate ngke e ikoaki n te kabaang. 15Ao e anganaki te kariaia bwa e na karina te ikeike-ni-maiu i nanon te bouananti are e na katootoonga tein rabwatan te man are e moani kaoti, bwa e aonga ni konaa n taetae ao ni kamateia aomata ni kabaneia ake a aki taromauriia. 16Ao e karaoa ae a na bane aomata ake a mangori ma ake a kakannato, ake a kaubwai ma ake a aki kaubwai, ake a inaomata ma ake tooro, bwa a na kanikinaaeaki i aoni baiia ake ataiia ke i aon ramwaia. 17Ao akea temanna ae e konaa ni boobwai ke ni kaboobwai, bwa ti ane iai irouna te kanikina, ae aran te man arei, ke te ware are e tei ibukin arana. 18Ana bwai ae e rabakau te baei! Ane e atatai ao ke e iangoia bwa tera nanon te ware are te ware ibukin te man, ngkai te ware arei e tei ibukin aran te aomata; ao te ware arei bon Onobubua ao Onobwi ma Onoua.


text:
Houpara
Ko te Houpara he rākau whakauru o Aotearoa, he momo rākau pērā i te horoeka. Ko ngā rau he tawheratoru ētahi, he tawherawhā ētahi, he tawherarima rānei ētahi. Ki tātahi ki te ngahere e tupu ana, kei Manawa-tawhi, kei Te Ika-a-Māui, tae noa ki Tūranga-nui-a-Kiwa i Te Tai-rāwhiti. Ki ētahi, he ingoa reo Māori anō, arā he Houmāpara, he Houparapara rānei. Ko te ingoa pūtaiao he Pseudopanax lessonii.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- Pseudopanax lessonii. Flora of New Zealand. He mea kite i te 2007-05-16.
- Pseudopanax lessonii. New Zealand Plant Conservation Network. He mea kite i te 2007-05-16.
- He whakaahua, he konae mō Houpara kei te Wikimedia Commons.
Tohutoro[edit | edit source]
- Metcalf, Laurie, 2002. A Photographic Guide to Trees of New Zealand. Tāmaki-makau-rau: New Holland.
- Salmon, J.T., 1986. The Native Trees of New Zealand. Te Whanga-nui-a-Tara: Heinneman Reed.


text:
Kua whai hua ā Aotearoa i te Treaty of Waitangi, mēnā ka whakatairitea tēnei whenua ki ēra atu whenua ō te ao i whakawaimehatia rā, ōtira, i raupatungia rā e Piritana Nui.
Koira te whakatau ā te kaituhi i te pukapuka hou, i ā Webs of Empire, ā Tony Ballantyne.
Hei te rā nei puta mai ai te pukapuka nei, ā, hei tā Ballantyne, he maha ngā tiriti i waitohua ai e ngā mangai ō Piritana nui me ngā iwi taketake ō tēna whenua, ō tēna whenua, engari, he mea rereke anō te Tiriti ō Waitangi, nā te mea, e whai mana ana ki roto i ētahi ō ngā whakaritenga okawa ō tēnei whenua.
Copyright © 2013, Uma Broadcasting Ltd


text:
Matariki
He kāhui whetū e whitu a Matariki, e mōhiotia nei ko Pleiades. I ia hōtoke, ko te putanga mai o Matariki me Puanga hei whakaatu mai kua pau te tau tawhito, kua tīmata he tau hou. Mai rā anō, ko te putanga mai o Matariki he wā whakanui, he wā whakatikatika hoki mō te tau hou. E rua ngā whakamārama mō te ingoa o Matariki - tuatahi, ko ngā mata riki; tuarua, ko ngā mata o te ariki.
I ngā rā whakamutunga o Haratua i ia tau, ka maiangi ake tēnei rāngai whetū i mua tata tonu atu i te aonga ake o te rā. Ko ngā whakanuitanga i tōna taenga mai ka tīmata i te putanga o te kōwhiti i te marama i muri tonu mai. He wā whakareri a Matariki i te whenua. I waenganui o te hōtoke i te wā o Matariki, e āhua moe kē ana te whenua. Ka whakatōngia he hua whenua hei koha ki ngā atua o te whenua, ki a Rongo mā. Ka tata te kōanga te tae mai, kāhore atu he wā i te wā o Matariki hei whakatakoto kaupapa mō te whenua, mō ngā mahi whenua hoki o te kōanga āianei. He wā pai hoki hei ako i ngā āhuatanga o te whenua me te ngahere.
Ka tīmata a Matariki i te mutunga o te kokotitanga, nō reira, kei te ranea rawa atu ngā oranga. Kāhore anō ngā kūmara me ērā atu kai pērā kia kohia noatia. I te wā o Matariki, he huhua ngā moki me ngā korokoro. He wā pai mō te kohi pikopiko me ngā kākano hoki. Engari, ko ētahi kai katoa atu, kua oti kē te kōtutu, kī puru ana ngā pātaka. He hoatu takoha te mahi ki ngā manuhiri, he tuna me āta kōtutu, he manu, he aha, he aha. He wā tohatoha a Matariki, he wā tāpae takoha ki ētahi atu.
Ki ētahi, ko Matariki hei tamāhine ki a Raumati, tama a te rā. Ki ētahi iwi, ka riro mā Puanga kē e whakaatu te tīmatanga o te tau.
Ngā rā e eke ai[edit | edit source]
- 27 Pipiri 2006
- 16 Pipiri 2007
- 5 Pipiri 2008
- 24 Pipiri 2009
- 14 Pipiri 2010
- 4 Pipiri 2011
- 21 Pipiri 2012
- 10 Pipiri 2013
- 28 Pipiri 2014
- 18 Pipiri 2015
- 6 Pipiri 2016
- 25 Pipiri 2017
- 15 Pipiri 2018
- 5 Pipiri 2019
- 22 Pipiri 2020
Hoto ki waho[edit | edit source]
Tohutoro[edit | edit source]
- Te Taura Whiri i Te Reo, Matariki, Te Whetū o Te Tau: Aotearoa Pacific New Year, 2001.


text:
A ma ko ke Alii kane manaopaa, e hoi no i Kauai, lawe ae la oia i kana wahine, a me ko laua kupunawahine i Kauai, o na kanaka pu me lakou.
A makaukau lakou e hoi, haalele lakou ia Keaau, hiki mua lakou i Oahu nei, ma Honouliuli, a lawe ae la ia Kapukaihaoa me lakou i Kauai, a hiki lakou i Kauai, ma Pihanakalani, a ili ae la ka hooponopono o na aina, a me ke aupuni ia Kapukaihaoa, a hooliloia iho la o Waka oia ke kolu o ka hooilina o ka noho alii.
(Ma keia wahi, e kamailio kakou no Laieikawai, a me kona loaa ana i ka Makaula ia Hulumaniani.)
Ia Laieikawai ma ma Olaa, e noho ana no oia me kona nani, aka, o ka mana noho iluna o ka eheu o na manu, oia ka mea i kaawale mai o Laieikawai aku, koe no nae kekahi mau kahiko e ae, a me kekahi mau hoailona alii ia ia, mamuli o ka mana i loaa i na kaikuahine o Aiwohikupua, mai a Kihanuilulumoku ae.
MOKUNA XXV
Ia Laieikawai ma i hoi aku ai mai Keaau aku, mahope iho o kona hoohilahila ana o Waka, a noho ma Olaa.
Ia manawa, kukakuka ae la na kaikuahine o Aiwohikupua i ka mea hiki ke hooluolu aku i ka naau kaumaha o ke alii (Laieikawai) no kona hilahila i ka olelo kumakaia a Waka.
Hele aku la lakou a hai aku la i ka lakou olelo hooholo i kuka ai imua o Laieikawai me ka i aku:
“E ke Alii wahine o ka lai; ua kukakuka ae nei makou i mea e hoopau ai i kou naau kaumaha no kou hoohilahilaia, aka, aole o oe wale kai kaumaha, o kakou like no a pau, no ka mea, ua komo like kakou a pau no ia pilikia hookahi.
“Nolaila, e ke Alii e, ke noi aku nei makou ia oe, e pono no e hoopauia kou naau kaumaha, no ka mea, e hiki mai ana ia oe ka pomaikai ma keia manawa aku.
“Ua hooholo ae nei makou i pomaikai like no kakou, ua ae ae nei ko kakou kaikaina e kii aku ia Kaonohiokala i kane nau, he keiki Alii e noho la i Kealohilani, ua hoonohoia ma ka pea kapu o kukulu o Tahiti, he kaikunane no no kakou, ko Aiwohikupua mea nana i hoalii mai ia ia.
“Ina e ae oe e kiiia ko kakou kaikunane, alaila, e loaa ia kakou ka hanohano nui i oi aku mamua o keia, a e lilo auanei oe i mea kapu ihiihi loa, me ko launa ole mai ia makou, a oia ka makou i noonoo iho nei, a ae oe, alaila, ku kou makaia, hilahila o Waka.”
I mai la o Laieikawai, “Ua ae no wau e hoopau i ko’u kaumaha hilahila, a hookahi a’u mea ae ole, o kuu lilo ana i wahine na ko kakou kaikunane; no ka mea, ke olelo mai nei oukou, he Alii kapu kela, a ina paha e hoao maua, pehea la wau e ike hou ai ia oukou, no ka mea, he Alii kapu kela, a oia ka’u mea minamina loa, o ko kakou launa pu ana.”
I aku la kona mau hoa, “Mai manao mai oe ia makou, e nana oe i ka olelo hoohilahila a ko kupunawahine, aia ku kona makaia, alaila pono makou, no ka mea, o oe no ka makou mea manao nui.”
A no keia mea, hooholo ae la o Laieikawai i kona ae.
Ia manawa, hai mai la o Kahalaomapuana i kana olelo kauoha ia Laieikawai, a me kona mau kaikuaana, “Ke kii nei au i ko kakou kaikunane i kane na ke Alli, e pono ia oukou ke malama pono i ko kakou Haku, ma kana wahi e hele ai, malaila oukou, na mea ana a pau e makemake ai, oia ka oukou e hooko aku; aka, koe nae ka maluhia o kona kino a hiki mai maua me ke kaikunane o kakou.”


text:
33:1 ¶ Ko nga haerenga enei o nga tama a Iharaira i to ratou putanga mai i te whenua o Ihipa i o ratou ropu i raro i te ringa o Mohi raua ko Arona.
33:2 I tuhituhia hoki e Mohi o ratou haerenga atu, o ratou whakatikanga atu, he mea ki mai na Ihowa: a ko o ratou whakatikanga atu enei, me o ratou haerenga.
33:3 I turia atu i Ramehehe i te marama tuatahi, i te kotahi tekau ma rima o nga ra o te marama tuatahi; no te aonga ake o te kapenga i puta mai ai nga tama a Iharaira, i runga tonu ano te ringa i te tirohanga a nga Ihipiana katoa;
33:4 I nga Ihipiana e tanu ana i a ratou matamua katoa, i patua nei e Ihowa i roto i a ratou: a mahi whakawa ana a Ihowa ki o ratou atua.
33:5 Na turia ana e nga tama a Iharaira i Ramehehe, a noho ana i Hukota.
33:6 I turia i Hukota, a noho ana i Etama, i te pito o te koraha.
33:7 I turia i Etama, a tahuri ana whaka Pihahirota ki te ritenga atu o Paarahepona: a noho ana i te ritenga atu o Mikitoro.
33:8 I turia i te ritenga atu o Pihahirota, a tika ana na waenganui o te moana ki te koraha; a haere ana, e toru nga ra ki te ara, i te koraha o Etama, a noho ana i Mara.
33:9 I turia i Mara, a haere ana ki Erimi: kotahi tekau ma rua hoki nga puna wai i Erimi, e whitu tekau hoki nga nikau; a noho ana ratou i reira.
33:10 I turia i Erimi, a noho ana i te taha o te Moana Whero.
33:11 I turia i te Moana Whero, a noho ana i te koraha o Hini.
33:12 I turia i te koraha o Hini, a noho ana i Ropoka.
33:13 I turia i Ropoka, a noho ana i Aruhu.
33:14 I turia i Aruhu, a noho ana i Repirimi, i te wahi kahore nei he wai hei inu ma te iwi.
33:15 I turia i Repirimi, a noho ana i te koraha o Hinai.
33:16 I turia i te koraha o Hinai, a noho ana i Kipiroto Hataawa.
33:17 I turia i Kipiroto Hataawa, a noho ana i Hateroto.
33:18 I turia i Hateroto, a noho ana i Ritima.
33:19 I turia i Ritima, a noho ana i Rimono Parehe.
33:20 I turia i Rimono Parehe a noho ana i Ripina.
33:21 I turia i Ripina, a noho ana i Ritaha.
33:22 I turia i Ritaha, a noho ana i Keherataha.
33:23 I turia i Keherataha, a noho ana i Maunga Hapere.
33:24 I turia i Maunga Hapere, a noho ana i Harataha.
33:25 I turia i Harataha, a noho ana i Makaheroto.
33:26 I turia i Makaheroto, a noho ana i Tahata.
33:27 I turia i Tahata, a noho ana Taraha.
33:28 I turia i Taraha, a noho ana Mitikia
33:29 I turia i Mitika, a noho ana i Hahamona.
33:30 I turia i Hahamona, a noho ana i Moheroto.
33:31 I turia i Moheroto, a noho ana i Peneiaakana.
33:32 I turia i Peneiaakana, a noho ana i Horo Hakirikara.
33:33 I turia i Horo Hakirikara, a noho ana i Iotopata.
33:34 I turia i Iotopata, a noho ana i Eperona.
33:35 I turia i Eperona, a noho ana i Ehiono Kepere.
33:36 I turia i Ehiono Kepere, a noho ana i te koraha o Hini, ara o Karehe.
33:37 I turia i Karehe, a noho ana i Maunga Horo, i te pito o te whenua o Eroma.
33:38 A i kake a Arona tohunga ki Maunga Horo, he mea ki mai na Ihowa, a mate iho ki reira, i te wha tekau o nga tau o te putanga mai o nga tama a Iharaira i te whenua o Ihipa, i te ra tuatahi o te rima o nga marama.
33:39 A kotahi rau e rua tekau ma toru nga tau o Arona i tona matenga ki Maunga Horo.
33:40 A i rongo te kingi o Arara, te Kanaani, i noho nei i te whenua o Kanaana, i te taha ki te tonga, ki te taenga mai o nga tama a Iharaira.
33:41 A i turia e ratou i Maunga Horo, a noho ana i Taramona.
33:42 I turia i Taramona, a noho ana i Punono.
33:43 I turia i Punono, a noho ana i Opoto.
33:44 I turia i Opoto, a noho ana i Iteaparimi, i nga rohe o Moapa.
33:45 I turia i Iimi, a noho ana i Riponokara.
33:46 I turia i Riponokara, a noho ana i Aramono Ripirataima.
33:47 I turia i Aramono Ripirataima, a noho ana i nga maunga o Aparimi, i te ritenga atu o Nepo.
33:48 I turia i nga maunga o Aparimi, a noho ana i nga mania o Moapa, i te wahi o Horano e tata ana ki Heriko.
33:49 Na ka noho ratou ki te taha o Horano ki Peteietimoto, tae noa ki Aperehitimi, ki nga mania o Moapa.
33:50 ¶ I korero ano a Ihowa ki a Mohi i nga mania o Moapa, i te wahi o Horano e tata ana ki Heriko, i mea,
33:51 Korero ki nga tama a Iharaira, mea atu ki a ratou, E whiti koutou i Horano ki te whenua o Kanaana;
33:52 Na me pei nga tangata whenua katoa i to koutou aroaro, me whakamoti a ratou ahua kohatu, me whakamoti katoa ano hoki a ratou whakapakoko whakarewa, ka whakakahore ano hoki i a ratou wahi teitei katoa:
33:53 A ka tangohia te whenua e koutou, ka nohoia hoki: kua hoatu nei hoki e ahau te whenua kia nohoia e koutou.
33:54 Me rota ta koutou tuwha i te whenua hei kainga mo o koutou hapu: he nui, kia nui tona wahi, he iti, kia iti tona wahi: hei te wahi i tika ai tona rota te wahi mo tenei, mo tenei; kia rite ki nga iwi o o koutou matua te tuwhanga o o koutou wahi.
33:55 Ko tenei, ki te kahore e peia e koutou nga tangata whenua i to koutou aroaro; na hei koikoi i roto i o koutou kanohi nga mea o ratou e whakatoea e koutou, hei tumatakuru ano i o koutou kaokao, a ka whakatoi ratou i a koutou ki te whenua e noho a i koutou.
33:56 Na, ko nga mea i whakaaro ahau hei meatanga ki a ratou, ka meatia e ahau ki a koutou.
Created with HTMLCompiler by BibleDatabase
Webnet77.com


text: 1Onobong i mwaain te Toa are te Riao, ao E roko Iesu i Betania, ike e mena iai Rataro are e kamaiuaki iroun Iesu man te mate. 2Ma ngaia are a karaoa te amwarake ibukin Iesu ikekei; e touati Mareta, ao Rataro e raonia ake a tekateka n rarikiriki ma Iesu. 3Ao Nei Maria e anaa ngkanne teuana te rawaawata te kabira ae e boiarara, ae te naro ni koaua ae e bati boona, ao e kabiri waen Iesu iai, ao e kaoi n iranatuna; ao e niiraki nanon te auti ni boin te kabira. 4E taku Iuta Itekariota, are temanna i buakoia ana reirei, are e nang kamwanea Iesu, 5E aera ngke e aki kabooaki nako te kabira aei n tenibubua te tenari, ao a anganaki akana a aki kaubwai? 6E atonga aei, tiaki ibukina bwa e tabe i bukiia aika a aki kaubwai; ma e atonga aei bwa te tia iraa ngaia, ao ngkai e mena irouna nnen te mwane, ao e taneiai n anaanaa are e taku maiai i bon ibukina. 7Ma ngaia are E taku Iesu, Katuka neienne i bon irouna! E na kaawakina ae iai irouna ibukin au bongi n taunaki. 8A boni meemena i rarikimi aomata aika a aki kaubwai, ma Ngai e na bon toki meemenau i rarikimi. 9Ngke a ataia aomata aika a bati aika I-Iutaia bwa E mena Iesu i Betania, ao a nako iai, tiaki ti ibukin Iesu, ma a kan noora naba Rataro, are e a tia ni kamaiuaki iroun Iesu mai buakoia maate. 10Ao a karekea aia iango ibonga ake mataniwi bwa a na kamatea naba Rataro, 11ibukina bwa a mwaiti I-Iutaia aika a rawa irouia, ao a onimakina Iesu i mwiin te baere e a tia n riki nakon Rataro. 12N te bong are i mwiina ao a ongo aomata aika a rangi ni bati, ake a roko n te Toa are te Riao, bwa ae i aoni kawaina n roko Iesu i Ierutarem. 13A anai baani kaai aika aroni baan te ni, ao a nako ni butimwaaia, ao a takaarua ni kaangai, E na neboaki te Atua! E na kakabwaiaaki Teuae nakomai n aran te Atua. E na kakabwaiaaki aia Uea Iteraera! 14Ao ngke E reke iroun Iesu te aati te teei, ao E toka i aona; n ai aron are e koreaki n te Baibara ni kaangai: 15Tai maaku, ngkami kaain Ierutarem; nooria, E a roko ami Uea, ae e toka i aon te bun n aati. 16A aki atai nanoni baikai ana reirei ngkekei; ma ngke E neboaki Iesu, ao a uringi baikai bwa taekana aika a koreaki n te Baibara, ao bwa a karaoaki naba nakoina. 17Ma ngaia arei bwa aomata ake a bati ake a mena i rarikin Iesu n te tai are E wetea iai Rataro ni kaotinakoa man te nne ni mate, ao ni kamaiua mai buakoia maate, a taekina te baere e a tia n riki nakon Rataro. 18Aei bukin are E a butimwaaeaki iai Iesu irouia aomata aika a bati, bwa a ongo ae E a tia ni karaoa te mwakuri ae e kamiimii arei. 19A i taetae ngkanne Bwaritaio irouia, ni kaangai, Kam nooria bwa akea te bae kam konaa ni karaoia; nooria, e a bane n nako te aba n iria 20Iai I-Erene tabemwaang i buakoia aomata ake a nako Ierutarem bwa a na taromauri n tain te Toa are te Riao. 21A nako ngkanne nakoni Biribo, are kaaini Betetaita are i Kariraia, ao a tuangnga ni kaangai, Teuaei, ti kan noora Iesu. 22E nako Biribo n tuanga Anterea, ao a uaia n nako n tuanga Iesu. 23Ao E kaekaia Iesu ao E taku, E a roko te aoa are E na neboaki iai Natin te Aomata. 24Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami bwa ngkana e aki bwaka uaan te uiita i buakon te tano ni mate iai, ao e na tiku n ti ngaia; ma ngkana e bwaka ao e mate iai, ao ane e na kariki uaana aika a bati. 25Ane e tangira maiuna ao e na kabuaa; ao ane e ribaa maiuna n te aonnaba aei, ao e na kaawakinna nakon te maiu are e aki toki. 26Ane e toro irou, ao e iai n iriirai; ao ike I mena iai, ao e na mena naba iai au toro; ane e toro irou, ao e na karineaki iroun Tamau. 27E rawaawata nanou ngkai; ao tera ae N na taekinna? Tao N na kaangai, Tamau, kamaiuai man te aoa aei? Ma aei bukin rokou, bwa N na rin i nanon te aoa aei. 28Tamau, neboa aram. E roko ngkanne te bwanaa mai karawa, ae e kaangai, I a tia n neboia, ao N na manga neboia. 29Ma ngaia are aomata ake a teitei ikekei a ongo, ao a taku bwa e rebwe te ba; ma iai tabeman i buakoia ake a kaangai, E taetae te anera nakoina. 30E kaekaia Iesu ao E taku, E aki roko te bwanaa aei i bukiu, ma e roko i bukimi. 31Ana tai ngkai te aonnaba aei ni motikaki taekana; te tai naba aei are e na bwaka man ueana iai te tia taua taekan te aonnaba aei; 32ao Ngai, ngkana I kateaki rake mai aon te aba, ao N na katiki nanoia aomata ni kabaneia bwa a na nakoiu. 33E atonga aei bwa E na kaota aron te mate are e na riki nakoina. 34Ma ngaia are a kaeka aomata ni kaangai, Ti ongo n te Tua bwa E na maiu n aki tootoki te Kristo. Ko na kangaa ngkanne n taku bwa E na kateaki rake Natin te Aomata? Antai Natin te Aomata anne? 35E taku ngkanne Iesu nakoia, E na aki rangi ni maan ana tai te oota ni mena i buakomi. Ma ngaia are kam na nakonako ngkai iai te oota, bwa e kaawa n taoningkami te roo; ane e nakonako n te roo, ao e aki ataa ike e nako iai. 36Ngkai iai te oota iroumi, ao kam na onimakinna, bwa kam aonga n riki bwa natin te oota. 37E boni ngae ngke E kabatiai ni karaoi ana mwakuri aika a kamiimii i mataia, ma a bon aki onimakinna: 38bwa e na kakoroaki bukin ana taeka Itaia are te buraabeti are e kaangai: Te Uea, antai ae e kakoauaa ara rongorongo? Ao antai ae e kaotaki mwaakan te Atua nakoina? 39Aio bukin ae a aki konaa n onimaki iai: bwa e a manga taku Itaia, 40E kamatakii mataia te Atua, ao E kamatoai nanoia; bwa a kaawa n nooraaba ni mataia ao n atatai n nanoia, ma n rairaki nakoiu bwa N na kamaiuiia. 41E atongi baikai Itaia ibukina bwa e a kaman noora mimitongin Iesu, ao e taekinna. 42Ma e ngae n anne ao a bon onimakinna naba taan tau-taeka aika a bati; ma a aki kani kaotia, ibukina bwa a maakuia Bwaritaio, bwa a kaawa n tuukaki mani mwaneabaia I-Iutaia: 43bwa a tangira riki kamoamoaaia irouia aomata nakoni kamoamoaaia iroun te Atua. 44Ao E kanenea bwanaana Iesu ao E kaangai, Ane e onimakinai, ao e aki onimakinai, ma e onimakina Teuare e kanakomaiai. 45Ao ane e noorai, ao e noora Teuare e kanakomaiai. 46I roko bwa te oota i aonnaba, bwa e na aki mena n te roo ane e onimakinai. 47Ngkana e ongo au taeka te aomata, ao e aki iri nanoia, ao I aki motika taekana: bwa I aki roko bwa N na motika taekan aonnaba, ma I roko bwa N na kamaiua. 48Ane e rawa nakoiu, ao e aki kaaki i nanona au taeka, ao bon iai ae e na motika taekana: taeka ake I atong a na riki bwa bwaini motikan taekana n te kabanea ni bong. 49Bwa I aki taetae man oin au iango; ma E tuangai te Tama are e kanakomaiai bwa tera ae N na taekinna, ao ae N na atongnga. 50Ao I ataia bwa e reke te maiu are e aki toki man ana tua. Ma ngaia aei, bwa te bae I atongnga, ao I atongnga n aron are E tuangai Tamau.


text:
Curriculum links
Ngā tino wāhi ako
- Tikanga ā-Iwi
- Hangarau
- Ngā Toi
Ka noho i raro i ēhea whenu?
- Tikanga ā-Iwi – Te Ahurea me ngā Tuku Ihotanga, Te Wāhi me te Taio
- Hangarau – Te Hangarau me te Pāpori
- Ngā Toi – Toi Ataata - Maioha
Ngā tino pūkenga
Ngā Pūkenga Hīraurau, Ngā Pūkenga Mōhiohio, Ngā Pūkenga Whakawhitiwhiti Kōrero, Ngā Pūkenga Kōiri
Ngā reanga
1-4
Ngā tau
1 – 8
Ki runga ano
E tautoko ana i ēhea kaupapa kōrero?
- Te Pāpori o Te Moana-nui-a-Kiwa o Mua, o Nāianei
- Ngā Panoni Hou me ngā Tenenga
- Te Hītori o Aoteroa
- Te Kōrero Pūrākau
E hia te roa o tēnei mahi?
Me whakarite kia 15-20 meneti ki te torotoro i Te Huka ā Tai.
Ki runga ano
Ka kimihia ki hea?
- Te Papa 4, kei waenganui i te Mana Whenuame te Marae.
- Kua ngaro? Pātai atu ki tētahi Kaimanaaki o Te Papa.
He aha te take me heri au i taku akomanga ki tēnei taonga?
- Ko Te Huka ā Tai, tētahi o ngā Discovery Centres e whā kei Te Papa, e whakarato ana i tētahi wāhi pāhekoheko ko ngā tuku ihotanga me te hītori o te Māori te pūtake.
- Kua whakaritea tētahi kaimahi a Te Papa ki tēnei wāhi hei arataki i a koe, hei āwhina hoki i a koe.
Ki runga ano
He aha ngā mahi kei taua whakaaturanga?
- Tirohia ngā mahi toi tino pai nā ngā tamariki i tukuna mai e ētahi kura rerekē huri noa i Aotearoa.
- Titiro ki roto i te wakahuia kōwhai. Kitea ngā mea kua kōwhiria e ngā kaimahi o Te Papa me ētahi ākonga o ētahi kura hei whakaaturanga taonga.
- Whakarongo ki te mihimihi a Moana Maniapoto Jackson, ka kōrero ai i tāu ake.
- Ākona te whanaungatanga – ngā hononga ki tō whānau me tō whānau whānui.
- Tirohia tētahi rākau whakapapa e whakamahia ana e tētahi kaimahi ki te tātai whakapapa. Mā ngā kāniwha te kaikōrero e āwhina ki te mātau haere ki ngā whakatipuranga rerekē o ngā tīpuna.
- Tirohia te mahere Tapuwae Tīpuna e whakaatu nei i ngā ingoa Māori taketake mō ngā wāhi huri noa i Te Whanganui-a-Tara, he mea nunui, hira hoki i te hītori.
- Whakamaua ētahi kākahu ātaahua ko te hanga e ahu mai i ngā kākahu Māori taketake
- Mātaihia te rūma rangahau me ngā rauemi rorohiko kia kite i ngā pārongo mō ngā tuku ihotanga me te hītori a te Māori.
- Whakamātauria ō pūkenga piu poi.
- Tākarohia ētahi tākaro Māori taketake pēnei i te tī rākau, te mahi whai, me te ruru.
- Whakamātauria te raranga me te titiro ki ētahi taonga i hangaia ki te harakeke.
Ki runga ano
Me aha taku mōhio ki tēnei whakaaturanga?
- Ko Te Huka ā Tai tētahi o ngā Discovery Centres e whā kei Te Papa, ā, kei te Papa 4, pātata ki te wharepuni Mākōtukutuku.
- Kei te pā Te Huka ā Tai ki tētahi o ngā mauri e rua, arā he kōhatu, i mauria mai e Tāne i tana rapunga i ngā kete e toru o te mātauranga. Whakaurua ai te kōhatu mā, Te Huka ā Tai, ki roto i te waha o te ākonga hei tohu i tana takatū ki te ngongo mātauranga, ki te ako anō hoki.
- Ka whakarerekētia te iwi whakakī i te pae taumata i Te Papa i ia rua tau pea. He whakaaturanga tō taua iwi hei wāhanga o te whakaaturanga Mana Whenua. I taua wā hoki whakaaturia ai he mahi toi i Te Huka ā Tai mai i ētahi kura i roto i te rohe o taua iwi.
Ētahi kaupapa hei matapakinga pea
- Tirohia te mahere Tapuwae Tīpuna. Ka kitea he ritenga i ngā ingoa taketake me ērā e whakamahia ana i ēnei rā? Ki te pēnā, he aha aua ingoa?
- Ka taea te rapu he aha te tikanga o Te Huka ā Tai? He aha pea te take i huaina pērātia ai taua Discovery Centre?
- Tirohia ngā mahi toi a ngā tamariki. Kaua e titiro ki te tapanga, engari ki tō whakaaro e tohu ana te mahi toi i te aha? He aha ngā momo rawa tā i whakamahia?
- Titiro haeretia Te Huka ā Tai kia kite i ētahi kupu Māori e toru kāore anō kia kitea e koe i mua. Ka taea e koe ngā tikanga te rapu?
- Whakaarotia tētahi mea o tō ao ka kōwhiri koe hei taonga. He aha koe i kōwhiri ai i tēnā?
- Kōwhiria tētahi o ngā taonga nā ngā kaimahi a Te Papa. He aha, he aha pea tōna pūtake? Ki tō whakaaro, kua hangaia ki te aha?
- He aha ētahi mea hangaia ai ki te harakeke? Whakamahia ai hei aha?
Ki runga ano
Ngā kōrero kīnaki
Tai Awatea | Knowledge Net, te pātengi raraunga ipurangi o Te Papa.
He taonga whai pānga
Ki runga ano


text:
Na Laiana Wong
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jun 18, 2011
LAST UPDATED: 06:26 p.m. HST, Aug 05, 2011
Synopsis: An examination of the politics of naming, with a particular focus on the label "Hawaiian."
Aloha mai nö käkou e nä hoa heluhelu o ka 'ölelo 'öiwi o ka 'äina. E kala loa ko käkou hui 'ana ma loko o nëia kolamu, kahi e kü ha'aheo ai ka 'ölelo a ko käkou mau küpuna, 'o ka 'ölelo kanaka ho'i i hele a ma'a mau kona kapa 'ia 'ana 'o ia ka 'ölelo Hawai'i. A no ia mea ho'i i kupu mai ai ka nïnau no ka pono a me ka 'ole o kona kapa 'ia he mea Hawai'i. 'A'ole e pau käkou i ka noho pü 'ana ma ia mokupuni ho'okahi, a no laila, he mea nö paha kona kapa 'ia i ka Hawai'i e 'eha ai ka na'au o kekahi po'e e noho nei ma waho o ia mokupuni e la'a 'o Maui paha, a 'o Kaua'i paha, a me ia mokupuni a'e ia mokupuni a'e. 'O ka 'oia'i'o, ua pa'a ia inoa i ka hapanui o käkou, a 'o kä 'oukou wahi mea käkau nei kekahi e helu 'ia ma loko o ia 'äuna ho'opili wale i ia mana'o. Hana nui paha ke käkau 'ana i këia wahi kolamu me ke kapa 'ole aku i ka 'ölelo a me nä känaka paha o nëia 'äina i ka Hawai'i.
Ua ma'a wale nö ka pepeiao i ka lohe aku i ia hua'ölelo 'o Hawaiian (ma ka namu) e ho'opuka 'ia ana no ka hea inoa 'ana i nä 'ano 'oihana like 'ole he nui hewahewa. 'O Hawaiian Airlines 'oe, 'o Hawaiian Host Chocolates 'oe, 'o Hawaiian Memorial Park, Hawaiian Waters, Hawaiian Telcom, a me nä mea like he nui aku nö. Ua hele a huikau ke 'ano o ia hua'ölelo. E nänä 'ia ka inoa "Hawaiian Airlines". 'A'ole ia he 'ölelo näna e hö'ike aku i ka lähui o ka 'ona o ka hui mokulele a i 'ole käna mau limahana. He inoa ia no ka hui a aia nö ia hui ma ka moku'äina e kapa 'ia nei 'o Hawai'i. Pëia ho'i ke Kulanui o Hawai'i. He mea maopopo, 'eä, 'a'ole 'o ke kanaka maoli wale nö ke hele i ia kula a ke hai 'ia paha no ke a'o 'ana ma ke 'ano he kumu kula. No ke kapa 'ia 'ana 'o Hawai'i ka inoa o nëia 'äina, no ia kumu i kapa pü 'ia ai ke kula 'o ia ke Kulanui o Hawai'i.
'O ka mea 'äpiki na'e, hele a ma'a loa käkou i ke kapa aku i ia mau 'oihana i ka Hawai'i, a 'oi kapa aku nö pëlä a laha aku ma nä mea 'ë a'e kekahi a pau pü ho'i me nä känaka e noho nei ma këia 'äina. 'O ia ho'i, na ka po'e o waho e kapa mai i ka po'e a pau e noho pa'a nei ma këia 'äina he "Hawaiian". Mea 'ole ho'i ka lähui maoli a mea 'ole nö ho'i ka mo'okü'auhau. I ko'u wä i hele ai i ke kulanui ma ka 'äina haole, ma Colorado, lohe akula au i ka po'e o laila i ke kapa mai i ka po'e a pau i hänai 'ia ma këia pae'äina nei i ka Hawai'i pehea ka lähui, he haole paha, he Kepanï paha, ia lähui aku ia lähui aku. He lihi pili wale nö i këia moku'äina nei a lawa kona kapa 'ia he mea Hawai'i.
Eia hou, i këia mau lä a käkou e lohe nei, ua ho'omaka maila ke kapa 'ia 'ana o nä känaka nona ka mo'okü'auhau pili i ka po'e i hehi mua mai ko läkou mau wäwae ma luna o këia 'äina, 'o nä Känaka Maoli. Ua 'ano hoihoi këia, no ka mea, 'a'ole nö e nele ke kupu mai o nä nïnau no nä 'ano mea like 'ole 'a'ole he maoli.
(E ho'omau 'ia ana.)
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mänoa.


text:
Definitions
Sorry, no definitions found.
Etymologies
Sorry, no etymologies found.
Examples
-
I ka lima o ka makahiki, ma ka pau ana o ka hapaha mua o ua makahiki la, iho hou mai la o Kaonohiokala i kana hana mau ilalo nei.
-
Ia manawa, huli ae la o Aiwohikupua, a pale ae la i ka mea nana i olelo mai ma kona kua, haula aku la ilalo a make loa.
-
A i ka la o Kahalaomapuana i hoi ai i Kealohilani, kuuia mai la ke anuenue mai luna mai a hiki ilalo nei.
-
A no ia mea, hoi hou mai la o Kaonohiokala mai luna mai a hiki ilalo nei, a launa iho la me Laielohelohe, aole nae i hanaia ka hewa ia manawa.
-
A lohe o Halaaniani i keia olelo, he mea manawa ole ia noho ana ilalo e hui me kona kaikuahine.
-
I kela hele ana keia hele ana a Kaonohiokala i kana hana niau ilalo nei,
-
Ia awakea, leha ae la na maka o Laieikawai ilalo nei, aia hoi, ua hana o
-
I ka Makaula i haalele ai ia Waialala, hiki aku keia ma Waikolu ilalo pono o Malelewaa, aia nae e pio ana ke anuenue i kahi hiki ole ia ia ke hele aku; aka, ua noonoo ka Makaula i kekahi manawa, i wahi e hiki ai e ike i kana mea e ukali nei, a waiho aku i kana kanaenae i hoomakaukau mua ai, aole nae e hiki.
-
Ia Laieikawai ma ko laua wahi me kana kane, he mea mau ia Kaonohiokala ka iho pinepine mai ilalo nei e ike i ka pono o kona mau kaikuahine, a me kana wahine opio (Laielohelohe), ekolu iho ana i ka makahiki hookahi.
-
A kaawale aku la kona kaikuahine, a i ka pau ana paha o a hapaha elua o ka lima o ka makahiki, iho hou mai la oia ilalo nei e hooko i kona manao kuko ia Laielohelohe.


text:
E ai ki a Ben Naia, heamana ō te whenua tapu ō Takamore, mai rā ano rātau te tarahiti ō Takamore e whakahē ana i ngā whakariterite ā te kāwanatanga ki te whakatū huarahi i wō rātau whenua.
Te pūtake ō te whakahē ko te anga atu ō te rori ā te kāwanatanga ki runga tonu i te urupā tawhito ā Te Atiawa, iwi ō te rohe.
Ko Patricia Grace, kaituhi pukapuka, ruahine rongonui, tētahi reo whakahē.
Tata ki te tahi mano mita whakarau mita te rahi ō tōna ake whenua ka whakapā raruhia e tēnei huarahi.
E ai ki te kuia nei, i takohatia e tōna tiipuna ā Wi Parata he whenua kia tū ai he ara tereina, he whenua e tū ai te kura, me tetahi whenua kia tū ai te whare karakia ō St Lukes ki Waikanae.
Ināianei, kua tukuna atu he reta ko te waahanga tekau mā waru ō te ture mahi te mana, e kii ana taua reta rā, ka riro wā rātau whenua.
E ai kia Ngāi Māori, kai te iti haere ngā whenua taketake ō te iwi taketake, waihohia te whenua, heria te rori ki wahi kē.


text:
22:1 ¶ Na e toru o ratou tau e noho ana, a kahore he whawhai a Hiria ki a Iharaira.
22:2 Na i te toru o nga tau ka haere iho a Iehohapata kingi o Hura ki raro, ki te kingi o Iharaira.
22:3 Na ka mea te kingi o Iharaira ki ana tangata, E mohio ana ranei koutou no tatou Ramoto Kireara, a e ata noho nei tatou, kahore e tangohia e tatou i te ringa o te kingi o Hiria?
22:4 Na ka mea ia ki a Iehohapata, ka haere ranei koe, taua ki Ramoto Kireara ki te whawhai? Ano ra ko Iehohapata ki te kingi o Iharaira, Ko ahau, ko koe, taua taua; ko toku iwi, ko tou iwi, ratou ratou; ko oku hoiho, ko ou hoiho, rite tonu.
22:5 I mea ano a Iehohapata ki te kingi o Iharaira, Tena, rapua aianei tetahi kupu i a Ihowa.
22:6 Katahi ka huihuia nga poropiti e te kingi o Iharaira, e wha rau aua tangata. Na ka mea ia ki a ratou, Me haere ranei ahau ki Ramoto Kireara ki te whawhai, kauaka ranei? Ano ra ko ratou; Haere; ma te Ariki hoki e homai ki te ringa o te kingi.
22:7 Na ka mea a Iehohapata, Kahore ranei tetahi atu i konei, tetahi poropiti a Ihowa, hei rapunga atu ma tatou?
22:8 Ano ra ko te kingi o Iharaira ki a Iehohapata, Tenei ano tetahi, ko Mikaia tama a Imira hei rapunga atu ma tatou i ta Ihowa: otiia e kino ana ahau ki a ia; kahore hoki ana poropiti pai moku; engari he kino. Na ka mea a Iehohapata, Kaua e pena te kupu a te kingi.
22:9 Katahi te kingi o Iharaira ka karanga ki tetahi rangatira, ka mea, Kia hohoro te tiki atu i a Mikaia tama a Imira.
22:10 Na ka noho te kingi o Iharaira raua ko Iehohapata kingi o Hura, tena i runga i tona torona, tena i runga i tona torona, rakai rawa ki o raua kakahu, i te wahi takoto kau i te tomokanga ki te kuwaha o Hamaria; me te poropiti ano nga poropiti kato a i to raua aroaro.
22:11 Na ka meatia e Terekia tama a Kenaana etahi haona rino mana, a ka mea ia, Ko te kupu tenei a Ihowa, Ka pana nga Hiriani e koe ki enei a poto noa.
22:12 A pera tonu te poropiti a nga poropiti katoa, i mea ratou, Haere ki Ramoto Kireara, kia taea hoki tau; kua homai hoki e Ihowa ki te ringa o te kingi.
22:13 A i korero te karere i haere ki te karanga i a Mikaia, i mea ki a ia, Nana, ko nga kupu a nga poropiti ki te kingi kotahi tonu te mangai mo te pai: na kia rite tau kupu ki ta tetahi o ratou, kia pai au korero.
22:14 Na ka mea a Mikaia, E ora ana a Ihowa, ina, ko ta Ihowa e korero mai ai ki ahau, ko taku tena e korero ai.
22:15 ¶ A, no tona taenga ki te kingi, ka mea te kingi ki a ia, E Mikaia, me haere ranei matou ki Ramoto Kireara ki te whawhai, kaua ranei? Ano ra ko tera ki a ia, Haere, kia taea hoki tau; kua hoatu hoki e Ihowa ki te ringa o te kingi.
22:16 Na ka mea te kingi ki a ia, Kia hia ianei aku whakaoati i a koe kia kati au e korero mai ai ki ahau, ko te mea pono anake, i runga i te ingoa o Ihowa?
22:17 Na ka ki tera, I kite ahau i a Iharaira katoa e marara noa ana i runga i nga maunga, koia ano kei nga hipi kahore nei o ratou kaitiaki, a i mea a Ihowa, Kahore o enei ariki; kia hoki marie tera, tera, ki o ratou whare.
22:18 Na ka mea te kingi o Iharaira ki a Iehohapata, Kahore ianei ahau i ki atu ki a koe, e kore e pai tana poropiti moku; engari he kino?
22:19 Na ka ki tera, Mo reira whakarongo mai ki te kupu a Ihowa; i kite ahau i a Ihowa e noho ana i runga i tona torona, i te mano katoa ano o te rangi e tu ana i tona taha ki matau, i tona taha ki maui.
22:20 Na ka mea a Ihowa, Ko wai hei whakapati i a Ahapa kia haere ai, kia hinga ai ki Ramoto Kireara? Na puta ke ta tenei kupu, puta ke ta tenei kupu.
22:21 Na ka puta tetahi wairua, ka tu ki te aroaro o Ihowa, ka mea, Maku ia e whakapati.
22:22 A ka mea a Ihowa ki a ia, Me pehea? ano ra ko tera, Me haere ahau, a hei wairua teka ahau i roto i nga mangai o ana poropiti katoa. Na ka mea ia, Mau ia e whakapati, ka taea ano e koe: haere, meatia tau na.
22:23 Na kua hoatu inaianei e Ihowa he wairua teka ki te mangai o enei poropiti katoa au, a kua kino ta Ihowa korero mou.
22:24 Na ka whakatata a Terekia tama a Kenaana, ka papaki i te paparinga o Mikaia, ka mea, I na hea te haerenga atu o te wairua o Ihowa i ahau ki a koe korero ai?
22:25 Ano ra ko Mikaia, Tera koe e kite i te ra e haere ai koe ki tetahi ruma i roto rawa piri ai.
22:26 Na ka mea te kingi o Iharaira, Kawea atu a Mikaia, whakahokia ki a Amono rangatira o te pa, ki a Ioaha tama a te kingi;
22:27 Ki atu hoki, Ko te kupu tenei a te kingi, Hoatu tenei ki te whare herehere, whangaia ki te taro o te tangihanga, ki te wai o te tangihanga, kia hoki mai ra ano ahau i runga i te rangimarie.
22:28 Ano ra ko Mikaia, Ki te hoki mai koe i runga i te rangimarie, ehara ahau i te kaiwhakapuaki i a Ihowa korero. I mea ano ia, Whakarongo, e nga iwi, e koutou katoa!
22:29 ¶ Heoi haere ana te kingi o Iharaira raua ko Iehohapata kingi o Hura ki runga, ki Ramoto Kireara.
22:30 Na ka mea te kingi o Iharaira ki a Iehohapata, Me whakaputa ke toku ahua, ka haere ki te whawhai: ko koe ia kakahuria ou kakahu. Na whakaputa ke ana te kingi o Iharaira i tona ahua, a haere ana ki te whawhai.
22:31 Na kua oti i te kingi o Hiria te whakahau ana rangatira e toru tekau ma rua, nga kaiwhakahaere o ana hariata, kua mea, Kaua e whawhai ki te iti, ki te rahi; engari ki te kingi anake o Iharaira.
22:32 A, no te kitenga o nga rangatira o nga hariata i a Iehohapata, ka mea ratou, Koia ano tenei te kingi o Iharaira. Na peka ana ratou ki a ia ki te whawhai ki a ia. Na ko te hamamatanga o Iehohapata.
22:33 A, i te kitenga o nga rangatira o nga hariata ehara ia i te kingi o Iharaira, hoki ana ratou i te whai i a ia.
22:34 Na ka kumea te kopere e tetahi tangata, he mea noa iho, tu tonu te kingi o Iharaira i waenga pu o te hononga iho o te pukupuku. Na ka mea ia ki te kaiarataki o tana hariata, Tahuri tou ringa; kawea atu ahau i roto i te ope; kua tu hoki ahau, he tu kino.
22:35 Na ka rahi haere te whawhai i taua ra: a he mea pupuri ake te kingi i runga i te hariata kia tu tonu atu ai ia ki nga Hiriani; a i te ahiahi ka mate: na rere ana nga toto o te tunga ki te riu o te hariata.
22:36 Na ka pa te karanga puta noa i te ope i te mea ka to te ra; ko te kupu tenei, Ki tona pa, ki tona whenua, e tera tangata, e tera tangata!
22:37 Heoi ka mate te kingi, a ka kawea ki Hamaria, tanumia iho e ratou te kingi ki Hamaria.
22:38 A i horoia te hariata ki te poka wai i Hamaria; a mitikia ana ona toto e nga kuri: na he wahi horoinga tera no nga wahine kairau; ko ta Ihowa ia korero ai.
22:39 Na, ko era atu mahi a Ahapa me nga mea katoa i mea ai ia, me te whare rei i hanga e ia, me nga pa katoa i hanga e ia, kahore ianei i tuhituhia ki te pukapuka o nga meatanga o nga ra o nga kingi o Iharaira?
22:40 Na moe ana a Ahapa ki ona matua, a ko tana tama, ko Ahatia, te kingi i muri i a ia.
22:41 ¶ No te wha o nga tau o Ahapa kingi o Iharaira i kingi ai a Iehohapata tama a Aha ki a Hura.
22:42 E toru tekau ma rima nga tau o Iehohapata i tona kingitanga, a e rua tekau ma rima nga tau i kingi ai ia ki Hiruharama: ko te ingoa hoki o tona whaea, ko Atupa, he tamahine na Hirihi.
22:43 A i haere ia i nga ara katoa o tona papa, o Aha; kihai i peka ke; i mahi ia i te mea e tika ana ki ta Ihowa titiro; otiia kihai nga wahi tiketike i whakakahoretia; i patu whakahere ano te iwi, i tahu whakakakara ki nga wahi tiketike.
22:44 A i houhia te rongo e Iehohapata ki te kingi o Iharaira.
22:45 Na, ko era atu meatanga a Iehohapata me ana mahi toa, me ana whawhaitanga, kahore ianei i tuhituhia ki te pukapuka o nga meatanga o nga ra o nga kingi o Hura?
22:46 I whakamotitia atu ano e ia i te whenua era atu o te hunga whakahoroma i mahue nei i nga ra o tona papa, o Aha.
22:47 Na i taua wa kahore o Eroma kingi: he kawana te kingi.
22:48 A i hanga etahi kaipuke o Tarahihi e Iehohapata hei tiki koura ki Opira. Otiia kihai i rere; i pakaru hoki nga kaipuke ki Ehiono Kepere.
22:49 Katahi a Ahatia tama a Ahapa ka mea ki a Iehohapata, Kia eke tahi aku tangata me au tangata ki runga ki nga kaipuke. Otiia kihai a Iehohapata i pai.
22:50 Na ka moe a Iehohapata ki ona matua, a tanumia ana ki ona matua ki te pa o tona tupuna, o Rawiri; a ko tana tama, ko Iehorama te kingi i muri i a ia.
22:51 No te tekau ma whitu o nga tau o Iehohapata kingi o Hura i kingi ai a Ahatia tama a Ahapa ki a Iharaira i Hamaria; a e rua nga tau i kingi ai ia ki a Iharaira.
22:52 A i kino tana mahi ki te aroaro o Ihowa, i haere hoki i te ara o tona papa, i te ara o tona whaea, i te ara ano o Ieropoama tama a Nepata, i hara ai a Iharaira:
22:53 I mahi hoki ki a Paara, i koropiko ki a ia; i whakapataritari i a Ihowa, i te Atua o Iharaira: rite tonu tana ki nga mea katoa i mea ai tona papa.
Created with HTMLCompiler by BibleDatabase
Webnet77.com


text: 1Kam na tarataraingkami bwa kam na aki karaoi bwaai ake a kaeti ma bwain te onimaki i mataia aomata ni kan nooraki irouia; bwa ngkana aromi anne, ao a na akea te bwai n tituaraoi ae kam na anganaki mai iroun Tamami are i karawa. 2Ma ngaia aei, ngkana ko angabwai nakoia aika a kainnano ao ko na tai katanoata nakoia aomata, n ai aroia taani mwaamwanaa-te-aba ngkana a angabwai ni mwaneabaia I-Iutaia ao i nanoni kawai, bwa a aonga ni kamoamoaaki iai irouia aomata. E koaua ae I a tuangkami bwa e a tia n reke irouia booia mani mwiin aia mwakuri. 3Ma ngkana ko angabwai nakoia aika kainnano, ao karaoia n te aro ae akea ae e na ataia: 4bwa e aonga n raba am angabwai; ao E na anganiko te bwai n tituaraoi Tamam, ae e noora ae e raba, bwa am bwai. 5Ngkana kam tataro, ao tai kakairi irouia taani mwaamwanaa-te-aba: bwa a kan tei n tataro i nanoni mwaneabaia I-Iutaia ao i tuutani kawai, bwa a aonga n nooraki irouia aomata. E koaua ae I a tuangkami bwa e a tia n reke irouia booia mani mwiin aia mwakuri. 6Ma ngkana ko tataro, naako riin n am ru, ao kaina te mataroa, ao tataro nakon Tamam ae E raba; ao E na anganiko Tamam ae E raba te bwai n tituaraoi bwa am bwai. 7Ao ngkana kam tataro, ao tai kabatiai ami taeka aika akea nanoia, bwa anne aroia aomata ake a tuai onimakina te Atua, bwa a taku bwa a na reke nakoia bwaai ake a tataro i bukiia. 8Tai kakairi irouia, bwa E atai baika kam kainnanoi Tamami i mwaain ae kam butiia. 9Aio ngkanne aron ami tataro: Tamara are i karawa, E na tabuaki aram, 10E na roko ueam, E na tauaki am taeka i aonnaba, ai aron tauana i karawa. 11Ko na anganiira karara ae ti a tau iai n te bong aei; 12Ao Ko na kabwaraa ara bure mai iroura, ai arora ngkai ti kabwaraa aia bure akana a bure nakoira; 13Ao tai kairiira nakon te kariiriiaki, ma Ko na kamaiuira man te buaakaka; bwa am bwai te uea, ao te mwaaka, ao te neboaki n aki toki. Amene. 14Bwa ngkana kam kabwarai aia bure aomata ake a karaoi nakoimi, ao Tamami are i karawa, E na kabwarai naba ami bure ake kam karaoi nakoina. 15Ma ngkana kam aki kabwarai aia bure aomata ake a karaoi nakoimi, ao Tamami E na aki kabwarai naba ami bure ake kam karaoi nakoina. 16Ngkana kam aki ma matam, ao tai mata ni kananoanga n ai aroia taani mwaamwanaa-te-aba: bwa a kataraabuakai ubuia bwa e aonga n nooraki aia aki-mamatam irouia aomata. E koaua ae I a tuangkami bwa e a tia n reke i irouia booia mani mwiin aia mwakuri. 17Ma ngkana ko aki mamatam, ao ko na kabira atuum, ao teboki matam; 18bwa e na aki nooraki am aki-mamatam irouia aomata, ma e na nooraki iroun Tamam ae E noora ae e raba; ao Tamam ae E noora ae e raba, ane E na anganiko te bwai n tituaraoi bwa am bwai. 19Tai kaiko ami bwai aika a kakaawaki i aonnaba, ike e kangi bwaai iai te koa ma te rara, ao a uruuru ma n irae iai taan ira; 20Ma kam na kaiko ami bwai aika a kakaawaki i karawa, ike e aki kangi bwaai iai te koa ma te rara, ao a aki uru-bwai ma n irae iai taan ira; 21bwa ike a mena iai ami bwai aika a kakaawaki, ao a mena naba iai nanomi. 22Te mata ai aron te taura ibukin te rabwata. Ma ngaia are ngkana e raoiroi matam, ao e na buta rabwatam ni kabanea n te oota; 23ma ngkana e buaakaka matam, ao e na buta rabwatam ni kabanea n te roo. Ao ngkana bon te roo naba te oota i nanom, ao ai bati ra te roo! 24Akea te aomata ae e konaa n toro irouia tooka uoman: bwa ane e na ribaa temanna, ao e na kaakeaa boonganan are temanna. Kam aki konaa n toro iroun te Atua ma kaubwain te maiu aei. 25Ma ngaia ae I taku nakoimi, Tai iango n raraoma ibukini maiumi, bwa tera ae kam na kanna ke ae kam na nimma, ao ibukin rabwatami bwa tera ae kam na kunnikaia iai. Tiaki e boongana riki te maiu nakon te amwarake, ao te rabwata nakoni karabaana? 26Kam na tarai mannikiba, ngkai a aki unuuniki, ao a aki bobooti uaa ngkana a tai, ao a aki uraki nakoni nne n amwarake; ma E kakaamwarakeia Tamami are i karawa. Tiaki kam kakaawaki riki nakoia? 27Antai i buakomi, ibukin raraomana, ae e konaa ni kaananaua ana tai ni maiu nakon ae teuana riki te bong? 28Ao kam aera ngkai kam iangoi karabaami n raraomaeakin? Kam na iangoi aroia kiebun te aba, bwa a kangaa n rikirake; a aki mwamwakuri ao a aki bibinoka; 29ma I taku nakoimi bwa Toromon, e ngae ngke e kaubwai, ma e aki kunnikaiaki n ai aron te kaina te kiebu i buakon aikai. 30Ma ngkana e kunnikaiaki iroun te Atua te uteute ae e mena n te aba ae e maiu n te bong aei ao e karenakoaki nako nanoni nnen te ai ningabong, ao tiaki kam na kakoauaa bwa E na boni karekei kunnikaimi, ngkami aika a karako ami onimaki? 31Ma ngaia ae tai iango n raraoma, ni kaangai, Tera karara? ao, Tera nimara? Ao, Tera karabaara? 32Bwa a ukoukori baikai ni kabane aomata aika a aki onimakina te Atua; ao Tamami are i karawa, E ataia ae kam kainnanoi baikai ni kabane. 33Ma kam na ukoukora moa uean te Atua ma ana raoiroi, ao E na karekei baikai ni kabane te Atua nakoimi. 34Ma ngaia ae kam na tai iango n raraoma ibukin te ingabong bwa tera ae e na riki iai: bwa e na bon iangoa arona te ingabong n raraomaeakinna. E a tau ana bwai ni kararaoma te bong ae tebongina ngkana bon ana bwai.


text:
Ateria
Ko Ateria (Republik Österreich) he whenua ki Ūropi. Ko ngā whenua e tūtata ana ko Tīekia, ko Horowākia, ko Hanekeria, ko Horowinia, ko Itāria, ko Rīkeneteina, ko Huiterangi, ko Tiamana.
He mema a Tenemāka o te Kotahitanga o Ūropi (1 Kohi-tātea 1995).
Tāone nui[edit | edit source]
Ko Vienna te tāone matua, ko Graz ko Linz, ko Salzburg, ko Innsbruck he tāone atu anō.
Kāwanatanga[edit | edit source]
Ko Heinz Fischer te tumuaki, ko Werner Faymann te pirimia - ki tā te reo Pākehā, ko te Chancellor a ia.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- Kāwanatanga o Tenemāka (reo Pākehā)


text:
Ko e Ngaahi Taumuʻa ʻo e Houalotu Takitaha
ʻOku ʻi ai ha ngaahi taumuʻa makehe ʻa e ngaahi fāmilí, ngaahi kōlomu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné, ngaahi kalasi ʻa e Kau Finemuí, Lautohi Faka-Sāpaté mo e seminelí ke tokoniʻi ʻa e toʻu tupú ke nau ului ki he ongoongoleleí. ʻE tokoni hono ʻiloʻi e ngaahi taumuʻa ko ʻení ke mahino kiate koe ʻa e ngaahi meʻa ʻoku aʻusia ʻe homou toʻu tupú ʻi heʻenau ako ki he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí.
Fāmilí
Naʻe fokotuʻu ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e ngaahi fāmilí ke hoko ko e uho ʻo ʻEne palaní ke tokoni ke ako ʻEne fānaú ki he ongoongoleleí ʻi ha ʻātakai ʻo e ʻofá pea nau teuteu ai ki he moʻui taʻengatá. Ko e tefitoʻi fatongia ʻo e ngaahi mātuʻá ke akoʻi ʻenau fānaú (vakai, T&F 68:25–28), ʻa ia ʻoku kau ai hono teuteuʻi kinautolu ke maʻu e ngaahi ouau ʻo e hakeakiʻí. He ʻikai lava ʻe ha taha ʻo fetongi e tuʻunga ʻo e mātuʻá ʻi he fatongia faka-ʻOtua ko ʻení. ʻOku ʻuhinga pē ʻa e ngaahi kōlomu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, ngaahi houalotú mo e ngaahi polokalama ʻa e Siasí ke poupou mo fakamālohia e ngaahi fāmilí.
Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné
ʻOku totonu ke ului e kau maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné, pea fakahoko honau ngaahi fatongia fakataulaʻeiki topuotapu ko e “kau faifekau nofo maʻu” ʻi he Siasí (T&F 84:111), ʻo teuteu ke maʻu ʻa e Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisētekí mo e ngaahi ouau fakatemipalé pea hoko ko ha kau faifekau, husepāniti mo ha ngaahi tamai moʻui taau. ʻOku nau fakataha mai ʻi he houalotu faka-kōlomu he Sāpaté, ʻa ia ʻoku mahulu hake ia heʻene hoko pē ko ha kalasí. ʻOku palani e fakataha takitaha ʻe he kau palesitenisī fakakōlomú ʻi he faʻa lotu pea tokoni ki ai e kau ʻetivaisá, ka ʻoku fai maʻu pē ia ʻo fakatatau mo e fakahinohino ʻa e palesiteni ʻo e kōlomú, ʻa ia ʻokú ne maʻu e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. Hangē ko e fakahinohino ʻoku maʻu ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, ʻoku tokangaʻi e fakataha fakakōlomú ʻe he palesiteni ʻo e kōlomú, pea ʻoku nau fakataha mo e kau mēmipa ʻo e kōlomú ʻo fealēleaʻaki mo akoʻi kiate kinautolu honau ngaahi fatongiá (vakai, T&F 107:85–87, 99–100). ʻOku hoko foki ʻa e ngaahi fakataha fakakōlomú ko ha taimi ke fakahoko ai e pisinisi ʻa e kōlomú, ʻa ia ʻoku kau ai hono vahe ʻo ha ngāue ke fai, lipooti mo muimuiʻi e ngaahi ngāue ne vahe ki muʻá pea fakahoko atu mo fakafekauʻaki e ngaahi ʻekitivitií. ʻOku hoko foki e ngaahi fakatahá ni ko ha faingamālie ki he kau talavoú ke nau fefakalotolahiaʻaki mo fepoupouʻaki ʻi heʻenau feinga ke fakahoko honau fatongia ki he ʻOtuá, tautautefito ki he taimi ʻoku nau vahevahe ai e meʻa ʻoku nau akó.
Kau Finemuí
ʻOku hoko e ngaahi kalasi ʻa e Kau Finemuí ʻi he ʻaho Sāpaté, ko ha taimi ke hoko ai ha ngaahi aʻusia fakaeako makehe ʻe tokoni ke hoko ai e kau finemuí ʻo moʻui taau ke hū ʻi he temipalé pea nau teuteu ai ki honau fatongia taʻengata ko e kau fafine ʻo e fuakavá, uaifi mo ha faʻeé. ʻOku kamata e lēsoni takitaha ʻaki hono lau ʻe he Kau Finemuí e kaveingá pea tukutaha ʻenau tokangá ʻi he Tohi ʻa Molomoná mo e ngaahi akonaki ʻa e kau palōfita moʻuí. ʻOku hoko foki e ngaahi lēsoní ko ha faingamālie ia ke ako mo moʻui ʻaki ai ʻe he Kau Finemuí ʻa e ngaahi ʻulungaanga mahuʻingá mo e ngaahi tuʻunga moʻui ʻi he Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú. ʻI hono fakaʻaongaʻi ʻe he kau finemuí ʻa ʻenau tauʻatāina ke filí ʻi he ngaahi aʻusia fakaako ʻoku fakaafeʻi mai ai e Laumālie Māʻoniʻoní, ʻoku fakamaama, fakalotolahia mo fakamālohia ai kinautolu ke nau moʻui ʻaki fakatāutaha e ongoongoleleí pea ʻi honau ngaahi fāmilí. ʻOku fakahoko foki ʻe he ngaahi ʻekitivitī ʻi he Fakalakalaka Fakatāutahá mo e Mutualé ha fatongia mahuʻinga ʻi he fakauluí, ʻi hono fakahoko ʻe he kau finemuí ʻa e meʻa ʻoku nau akó. ʻE lava ke fakaʻaongaʻi ha ngaahi uike lahi ki hono akoʻi ʻo ha foʻi tefito pē ʻe taha ʻo ha lēsoni, ke fakapapauʻi ʻoku maʻu ʻe he finemui takitaha ha faingamālie ke ne tali mo ngāueʻi ai ʻa e tokāteliné.
Lautohi Faka-Sāpaté
ʻOku hanga ʻe he Lautohi Faka-Sāpaté ʻo fakamālohia e tui ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí, ʻaki hono maʻu ai ha ngaahi faingamālie ki he kau talavoú mo e kau finemuí pea mo ʻenau kau faiakó ke nau ako mo akoʻi fakataha e tokāteline ʻo e ongoongoleleí pea mo nau fefakamālohiaʻaki ai ʻi heʻenau moʻuiʻaki iá. ʻOku maʻu ʻi he Lautohi Faka-Sāpaté ha faingamālie makehe mo mahuʻinga maʻá e toʻu tupú ke nau fakafehokotaki ai e meʻa ʻoku nau akó pea mo e meʻa ʻoku hoko ʻi ʻapí, ʻi he seminelí, ngaahi kalasi mo e fakatahaʻanga ʻa e Siasí pea mo e moʻui fakaʻahó. ʻOku fai ha fakamamafa makehe ʻi he Lautohi Faka-Sāpaté ki hono tokoniʻi e toʻu tupú ke fakatupulaki ʻenau ngaahi taukeí mo ʻenau lototoʻa ke hoko ko ha kau ako mo e kau faiako hangē ko Kalaisí. ʻOku hoko ʻa e kau palesitenisī ʻo e Lautohi Faka-Sāpaté ʻi he uōtí ko ha kau mataotao ʻi he feinga ke fakalakalaka e akó mo e faiakó ʻi he uōtí (vakai, Tohi Tuʻutuʻuni Fika 2: Ko Hono Puleʻi ʻo e Siasí [2010], 12.5).
Seminelí
Ko e seminelí ʻoku fai ai e ako fakalotu ʻa e toʻu tupú ʻi he lolotonga ʻo e uiké. Ko hono taumuʻá ke tokoni ke mahino pea falala ʻa e toʻu tupú ki he ngaahi akonaki mo e Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí, fakafeʻungaʻi kinautolu ke maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e temipalé, pea teuteuʻi kinautolu, honau fāmilí mo e niʻihi kehé ki he moʻui taʻengata mo ʻenau Tamai Hēvaní. ʻOku ako ʻe he kau faiako seminelí pea mo e fānau akó, pea ʻoku poupouʻi foki kinautolu ke nau fakahoko, ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ongoongoleleí ʻo hangē ko ia ʻoku maʻu ʻi he folofolá mo e ngaahi lea ʻa e kau palōfitá. ʻOku nau feinga ke faiako mo ako ʻi he Laumālié ʻi ha ʻātakai ʻo e ʻofá, fakaʻapaʻapá pea ʻi ai hano taumuʻa ʻi ha founga ʻoku iku ai ki he mahinó pea langaki moʻui. ʻOku ʻamanaki atu foki ʻe kau longomoʻui e fānau akó ki he akó pea mo nau maʻu ha ngaahi faingamālie ke fakamatalaʻi, vahevahe mo fakamoʻoni ʻo kau ki he tokāteline mo e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ongoongoleleí. ʻOku poupouʻi kinautolu ke nau ako fakaʻaho e folofolá, lau e fakamatala fakafolofola ki he lēsoní pea nau maʻuloto ha ngaahi potufolofola mahuʻinga mo ha ngaahi tefitoʻi moʻoni fakatokāteline ʻi he folofolá.


text:
LDS Church assists to rebuild homes in Ha'apai
- Read more about LDS Church assists to rebuild homes in Ha'apai
- Log in or register to post comments
Comments
Switch !...'Oku mau poupou'i
Switch !...'Oku mau poupou'i lahi 'aupito 'a e fakafetongi ko'eni, ke 'alu hake a 'a e Siasi Mamonga (LDS) 'o pule'anga Tonga, kae malolo atu a 'a e pule'anga Tonga ki 'api. . . SAIA.
'Oku mau fakamalo lahi kihe
'Oku mau fakamalo lahi ki he 'ofa kafakafa 'a e Siasi Mamonga ki si'i kainga 'o Ha'apai. Ka 'oku mau fehu'ia pe koeha hono 'uhinga 'oku 'ai ai ke toe 'partenered with the Tongan Government', pea toe 'co-signed ''a e MOU' ki he 'ofa pea mo e tokoni ko'eni 'a e Siasi Mamonga. 'I he pule'anga 'Amelika 'oku hanga 'ehe lao 'o fakamavahe'i 'a e pule'anga meihe siasi, pea kuopau ke faka'ehi'ehi 'aupito 'a e pule'anga meihe 'partnered' pea moha siasi, he ko hono 'uhinga ko e pule'anga ma'ae ngaahi siasi kotoape, fa'ahinga lotu kotoape, pea mo e ngaahi matakali kotoape. Kapau 'e 'partnered' 'a e pule'anga pea moha fa'ahinga siasi 'e 'favour & influence' leva 'a e siasi ia koia 'i he ngaahi fa'u lao 'a e pule'anga, pea 'e kovi leva ia ki he ngaahi siasi kehe, mo e ngaahi lotu kehe pea fakatupu ai ha maveuveu 'a e pule'anga. Kapau 'oku 'i ai ha 'ofa ki Ha'apai, 'ave 'a e me'a'ofa ki he pule'anga Tonga ke nau fai 'a e tu'utu'uni mo e ngaue ki Ha'apai, pea mahino ia ko e 'ofa mo'oni mo e toka'i e Pule'anga Tonga. Kapau 'e 'i ai ha to nounou 'a e pule'anga, koe me'a kehe ia.....SAIA


text:
Maire tawake
Ko te Maire tawake he rākau whakaruruhau o Aotearoa. He rākau tēnei he mōwhakiwhaki te kiri, engari he mānihi. Ko te tupu o ngā rau he tauaroaki. He rite ngā pua ki ō te akatea, arā, he mā. Ko ngā hua, he kura kita. Ki ētahi, he ingoa reo Māori anō, arā he Maire tawaki, he Maire tawhaki rānei. Ko te ingoa pūtaiao he Syzygium maire, ko te ingoa reo Pākehā he Swamp maire.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- New Zealand Plant Conservation Network, URL:Syzygium maire, He mea kite i te 9 o ngā rā o Haratua, 2007.
Tohutoro[edit | edit source]
- Metcalf, Laurie, 2002. A Photographic Guide to Trees of New Zealand. Tāmaki-makau-rau: New Holland.
- Salmon, J.T., 1986. The Native Trees of New Zealand. Te Whanga-nui-a-Tara: Heinneman Reed.