text:
E rave rahi mau rave‘a e noaa’i i te mau metua maitai te tautururaa e hinaarohia e ratou no te haapii i ta ratou mau tamarii i te evanelia a Iesu Mesia.
Ua raea‘ehia ia’u te hoê taahiraa faufaa rahi roa i teie tau ve‘ave‘a nei—ua faahanahana vau i te 90raa o to’u mahana fanauraa. Ia raea‘ehia ia outou te tahi mau taahiraa i roto i to outou oraraa, mea maitai ia feruri i ni‘a i te mau ohipa tei tupu i mutaa ihora. O outou te feia apî e faaroo nei e aore râ e tai‘o nei i teie a‘oraa eita paha outou e tau‘a rahi i te mea e ua ora te hoȇ taata e 90 matahiti te maoro, i te taime râ a fanauhia’i au, ua faarirohia ïa te oraraa e 90 matahiti te maoro ei ohipa faahiahia. I te mau mahana atoa, te mauruuru nei au i te Metua i te Ao ra no te haamaitairaa o te hoê oraraa roa.
Ua rahi te mau mea tei taui i roto i te roaraa o to’u nei oraraa. Ua ite au i te tupuraa o te tau hamaniraa matini e te tau no te opereraa i te parau apî. Te rahiraa o te mau pereoo uira tei hamanihia, te mau niuniu paraparau e te mau manureva e mau ohipa apî ïa i to’u apîraa. I teie mahana te rave‘a no te ite, no te faaite e no te faaohipa i te haamaramaramaraa e taui noa ïa fatata pau roa te mahana. I to’u faito matahiti, te faahiahia nei au i te tauiraa vitiviti o te ao e orahia nei e tatou paatoa. Ua rahi te mau ohipa apî no teie mahana e to ratou mau maitai o te faaanaanatae nei i te feruriraa no te haamaitai atu â i to tatou mau oraraa.
I roto i te mau tauiraa vitiviti e tupu haati nei ia tatou, te pure u‘ana nei e te haa nei tatou no te haapapû e e vai maoro mai te mau faufaa o te evanelia a Iesu Mesia. Ua fatata a‘ena te tahi o teie mau faufaa i te mo‘ehia. I ni‘a roa i te tabula o teie mau faufaa tei riro ei mau fâ matamua a te enemi, o te ti‘araa mo‘a ïa o te faaipoiporaa e te faufaa tumu o te mau utuafare. Na teie e horo‘a i te hoê tutau e te uahu papû no te hoê utuafare i reira te mau tamarii tata‘itahi a te hoê Metua here i te Ao ra e nehenehe ai e haamaitaihia e e farii i te mau faufaa mure ore.
Ei faaineineraa no te faahanahanaraa i teie 90raa matahiti taahiraa i roto i to’u nei oraraa, ua haamata to’u iho utuafare i te tauturu ia’u ia haamana‘o e ia mauruuru no te mau ohipa tei tupu i roto i to’u nei oraraa roa. Ei hi‘oraa, ua haaputuputu e ua faaite mai ta’u nei tamahine fetii ia’u i te mau rata e rave rahi ta’u i papa‘i i to’u na metua fatata e 70 matahiti i ma‘iri a‘enei mai te tahua nuu moana mai i te motu no Saipan i Patifita i te Tama‘i Rahi II o te Ao nei.
Ua haru to’u mata i ni‘a i te hoê o teie mau rata. Te rata ta’u i papa‘i i to’u metua vahine o ta’na e iriti e e tai‘o i te mahana oro‘a o te mau mama i te matahiti 1945. Ua hinaaro vau e faaite atu i te tahi mau tuhaa ia outou ma te ti‘aturi e e ite outou no teaha vau e mauruuru rahi ai i to’u metua tane e metua vahine here no te mau haapiiraa o ta’u i haapii mai na roto i ta raua mau haapiiraa i roto i te utuafare. Ua riro to’u na metua ei hi‘oraa maitai roa‘e o ta’u i tape‘a mai no te mau metua maitai tei faariro i to raua faaipoiporaa e te atuaturaa i te mau tamarii ei ohipa matamua roa na raua.
E hamata ta’u rata no te mahana oro‘a o te mau Mama i te matahiti 1945 :
« E Mama here e,
« I roto i na matahiti e maha i ma‘iri, tei te atea ê au ia oe i te mahana Oro‘a o te mau Mama. I te matahiti tata‘itahi, ua hinaaro vau ia parahi i piha‘iho ia oe e ia faaite atu i to’u here rahi ia oe e to’u mana‘ona‘o rahi ia oe, e no te mea ho‘i eita faahou â te reira e tupu, e faaohipa ïa vau i te rave‘a maitai roa‘e e e haapono atu to’u mau mana‘o na roto i te rata.
« I teie matahiti hau atu i te tahi atu mau matahiti, ua nehenehe ia’u ia ite eaha ta te hoê metua vahine faahiahia i rave no’u. A tahi roa, te mihi nei au i te mau mea riirii ta oe i matau i te rave no’u. Ia ara mai au i te po‘ipo‘i, e ore roa vau e haape‘ape‘a e te vai ra anei te hoê ahu mâ e te mau totini mâ. Te mea noa ta’u e rave o te iritiraa ïa i te hoê afata ume e e ite au i te reira. I te hora tamaaraa, ua ite au i te mau taime atoa e e ite au i te tahi mea auhia e au tei faaineine-maitai-hia. I te pô e ite au i te mau tapo‘i ro‘i mâ i ni‘a i to’u ro‘i e te faito ahu taoto tano ia mahanahana maitai au. Mea oaoa rahi roa te oraraa i te utuafare. »
I to’u tai‘oraa i teie na paratarafa matamua e piti o te rata, ua tupu mai te hoê mana‘ona‘oraa. Peneia‘e na te ta‘otoraa i roto i te hoê fare ie e i raro a‘e i te hoê paruru naonao i ni‘a i te hoê ro‘i faehau i faahaere i to’u mau mana‘o i ni‘a i to’u utuafare taa ê mau.
No roto mai â i ta’u rata i to’u metua vahine :
« Hau atu râ i te hohonu o to’u ïa mana‘o ia oe no te hi‘oraa ta oe i faaite mai ia’u. No te rahi o te oaoa ta te oraraa i horo‘a mai ia tatou ei utuafare, ua hinaaro matou i te pee i to oe hi‘oraa, ia tamau noa â i te ite i te hoê â oaoa ta matou i ite i to matou apîraa. Ua rave noa oe i te taime no te afa‘i te utuafare i te afaa, e ua nehenehe ia matou ia ti‘aturi ia oe no te rave i te mau mea atoa mai te pa‘i‘umaraa i ni‘a i te mou‘a, te ha‘utiraa i te popo e o matou. Aita roa‘e oe e o papa i haere orua ana‘e i te tau faafaaearaa. Tei piha‘iho noa te utuafare ia orua. I teie nei, tei te atea ê au mea au na’u ia paraparau no ni‘a i to’u oraraa utuafare no te mea e mea oaoa roa. I teie nei eita e nehenehe ia’u ia fariu ê atu i ta oe mau haapiiraa, no te mea e riro ïa ta’u mau ohipa i te faaite e aita oe i haapii maitai ia’u. Ua riro te oraraa ei titauraa rahi no’u ia ti‘a i‘au ia piihia te tamaiti a Nora Sonne Perry. Te te’ote’o nei au no teie piiraa, e te ti‘aturi nei au e e ti‘amâ noa vau i te riroraa ei tamaiti na oe.
« Te ti‘aturi nei au e tei piha‘iho vau ia oe i teie matahiti i mua nei, no te faaite ia oe te taime maitai ta’u i opua i te faaite ia oe i te mahana oro‘a o te mau Mama no na matahiti e maha i ma‘iri.
« Ia haamaitai mai te Fatu ia oe no te mau mea faahiahia atoa ta oe i rave no teie ao fifi.
« Ma to’u here taatoa, Tom ».1
A tai‘o faahou ai au i ta’u rata, ua feruri atoa vau i te hiro‘a tumu o te utuafare, te paroita, te tĭtĭ e te nunaa taata i reira vau i te paariraa.
Ua faataahia te hiro‘a tumu mai te hoê huru oraraa o te hoê nunaa. Te vai nei te hoê hiro‘a tumu hoê roa no te evanelia, te tahi mau faufaa e mau tia‘iraa e mau peu matauhia i te mau melo atoa no te Ekalesia a Iesu Mesia i te Feia Mo‘a i te Mau Mahana Hopea nei. Teie hiro‘a tumu evanelia, aore râ huru oraraa, no roto mai ïa i te opuaraa no te faaoraraa, te mau faaueraa a te Atua e te mau haapiiraa a te mau peropheta ora. E faaiteitehia mai te reira na roto i te huru o ta tatou haapiiraa i to tatou mau utuafare e te oraraa i to tatou iho mau oraraa.
E itehia te haapiiraa matamua a Adamu no ni‘a i ta’na hopoi‘a tahuti nei i roto i te Genese 2:24 : « No reira e faarue ai te taata i ta’na metua tane e ta’na metua vahine, e ati atu ai i ta’na vahine, e e riro hoi raua ei hoê ».
Eita te taatiraa mana o te hoê tane e te hoê vahine e riro noa ei faaineineraa i te mau u‘i i mua nei ia fatu ai‘a i te fenua, e hopoi atoa mai râ te reira i te oaoa e te mauruuru rahi roa‘e e nehenehe e itehia i roto i teie oraraa tahuti nei. E parau mau ihoa te reira, ia haamau ana‘e te mau mana no te autahu‘araa i te hoê faaipoiporaa no te tau e no a muri noa’tu. Te mau tamarii e fanauhia i roto i taua huru faaipoiporaa ra te vai ra ïa te hoê parururaa ia ratou o te ore e vai ra i te tahi atu vahi.
I roto i te ao i teie mahana, te rahi noa’tura te faufaa o te mau haapiiraa e haapiihia e te mau metua maitai i roto i te utuafare, tei reira ho‘i te puairaa o te enemi. Mai ta tatou i ite, te tamata nei oia i te haamou e i te vavahi i te niu mau o to tatou sotaiete—te utuafare. Na roto i te mau rave‘a maramarama e tei huna-maitai-hia, te aro nei oia i te haapa‘oraa i te oraraa utuafare na te ao nei e ma te tu‘ino i te hiro‘a tumu e te mau fafauraa a te Feia Mo‘a haapa‘o maitai i te mau Mahana Hopea nei. E ti‘a i te mau metua ia faaoti, e te haapiiraa i roto i te utuafare o te hoê ïa hopoi‘a hau atu i te mo‘a e te faufaa rahi. Noa’tu e nehenehe ta te tahi atu mau faanahoraa, mai te ekalesia e te fare haapiiraa, e tauturu i te mau metua ia « haapii i te tamaiti i ta’na e‘a ia haere ra » (Maseli 22:6), tei ni‘a mau râ teie hopoi‘a i te mau metua. Mai te au i te opuaraa rahi no te oaoa, ua horo‘ahia te hopoi‘a i na metua maitai no te atuaturaa e te faatupuraa i te mau tamarii a te Metua i te Ao ra.
I roto i ta tatou hopoi‘a rahi ei metua, te vai nei e rave rahi mau rave‘a e noaa’i i te mau metua maitai te tautururaa e hinaarohia e ratou no te haapii i ta ratou mau tamarii i te evanelia a Iesu Mesia. E horo‘a’tu vau e pae mea ta te mau metua e nehenehe e rave no te faatupu i te mau hiro‘a tumu utuafare paari a‘e :
A tahi, e nehenehe ta te mau metua e pure u‘ana, ma te ani i to tatou Metua Mure ore ia tauturu ia ratou ia here, ia taa e ia arata‘i i te mau tamarii Ta’na i tono mai ia ratou.
Te piti, e nehenehe ta ratou e faatupu i te pure utuafare, te tai‘oraa i te papa‘iraa mo‘a e te mau pureraa pô utuafare e ia tamaa amui, ia faariro i te tamaaraa ei taime no te aparauraa e te haapiiraa i te mau peu faufaa.
Te toru, e nehenehe ta te mau metua e fana‘o maite i te faanahoraa turu a te Ekalesia, ma te aparauraa’tu i te mau orometua haapii Paraimere o ta ratou mau tamarii, te feia faatere feia apî, e te mau peresideniraa pŭpŭ tauturu e te autahu‘araa. Na roto i te aparauraa i te feia tei piihia e tei faataahia no te tauturu i ta ratou mau tamarii, e nehenehe ïa ta te mau metua e horo‘a i te haamaramaramaraa faufaa rahi no ni‘a i te mau hinaaro taa ê a te hoê tamarii.
Te maha, e nehenehe ta te mau metua e faaite pinepine i to ratou iteraa papû i ta ratou mau tamarii, e titau ia ratou ia haapa‘o i te mau faaueraa a te Atua e e fafau atu ia ratou te mau haamaitairaa ta to tatou Metua i te Ao ra i fafau i Ta’na mau tamarii haapa‘o maitai.
Te pae, e nehenehe ta tatou e faanahonaho i to tatou mau utuafare i ni‘a i te mau ture e te mau titauraa utuafare ohie e te maramarama, te mau peu utuafare e te « tereraa faufaa utuafare » maitai, i reira te mau tamarii e farii ai i te mau hopoi‘a utuafare e te tahi tufaa moni ia nehenehe ia ratou ia haapii i te faaohipa i te hoê tabula faufaa, ia tarani e ia aufau i te tuhaa ahuru i ni‘a i te moni tei noaa ia ratou
Teie mau mana‘o no te faatupuraa i te mau hiro‘a tumu utuafare puai a‘e e au atoa ïa i te hiro‘a tumu a te Ekalesia. E riro ïa to tatou mau hiro‘a tumu utuafare puai ei hoê parururaa i ta tatou mau tamarii i « te mau faahemaraa o te enemi ra » (1 Nephi 15:24) e vai ra i roto i te mau peu a to ratou mau hoa, te mau peu a te mau taata tuiroo, te mau peu no te tarahuraa e te faturaa, e te mau peu no te Itenati e te mau ve‘a ta ratou ho‘i e faaruru tamau nei. E tauturu te mau hiro‘a tumu utuafare puai i ta tatou mau tamarii ia « ora i roto i te ao » eiaha râ ia riro « no teie nei ao » (Ioane 15:19).
Ua haapii te peresideni Joseph Fielding Smith: « E hopoi‘a na te mau metua ia haapii i ta ratou mau tamarii i teie mau ture faaora no te evanelia a Iesu Mesia, ia ite ratou no teaha e ti‘a’i ia ratou ia bapetizohia e ia noaa ia ratou te hoê hinaaro puai ia tamau noa i te haapa‘o i te mau faaueraa a te Atua i muri a‘e i to ratou bapetizoraahia, e ia nehenehe ia ratou ia ho‘i atu i mua i to’na ra aro. Te hinaaro ra anei outou, e to’u mau taea‘e e mau tuahine maitai, i to outou mau utuafare, ta outou mau tamarii ; te hinaaro ra anei outou ia taatihia i to outou mau metua tane e metua vahine i mua ia outou… ? Mai te mea é, e ti‘a ïa ia outou ia haamata i te haapii i teie nei. E ti‘a ia outou ia haapii na roto i te hi‘oraa maitai e te a‘o ».2
Te parau nei te poro‘i no ni‘a i te utuafare :
« E hopoi‘a mo‘a ta te tane faaipoipo e te vahine faaipoipo no te here e no te haapa‘o ia raua iho e i ta raua atoa ra mau tamarii. ‘Te tamarii ra, e tufaa ïa no ô mai ia Iehova ra’ (Salamo 127:3). Tei te mau metua te hopoi‘a mo‘a no te aupuru i ta ratou mau tamarii i roto i te here e te parau-ti‘a, no te haapa‘o i to ratou mau hinaaro pae tino e pae varua, no te haapii ia ratou i te here e i te tavini te tahi i te tahi, no te haapa‘o i te mau faaueraa a te Atua e no te riro ei feia faatura i te mau ture o te fenua e faaeahia e ratou.
« … Mai te au i te opuaraa a te Atua, e faatere te mau metua tane i to ratou utuafare na roto i te here e te parau-ti‘a e tei ia ratou te hopoi‘a no te haapa‘oraa i te mau mea tumu o te oraraa e no te paruru ho‘i i to ratou utuafare. Te ohipa matamua a te mau metua vahine o te aupururaa ïa i ta ratou mau tamarii. I roto i taua hopoi‘a mo‘a ra, e titauhia i te metua tane e te metua vahine ia tauturu raua te tahi i te tahi ei hoa aifaito i roto i te hopoi‘a ».3
Te ti‘aturi nei au e mea na roto i te opuaraa a te Atua i haapuaihia ai te ohipa a te metua vahine i te atuaturaa e te haapiiraa i te u‘i no ananahi. E mea faahiahia râ ia ite te mau tane e te mau vahine faaipoipo tei haa amui no te apiti i to ratou mana e te aparau-toopiti-raa no ni‘a i ta ratou mau tamarii.
Ua hau atu te u‘ana e te maramarama, te aroraa a te ino i ni‘a i ta tatou mau tamarii i teie mahana. Te paturaa i te hoê hiro‘a tumu utuafare puai e faarahi atu â ïa te reira i te parururaa i ta tatou mau tamarii i te mau ino no te ao nei.
Ia haamaitai mai te Atua ia outou te mau metua vahine e te mau metua tane maitai i Ziona. Ua tuu mai Oia i roto i ta outou tiaauraa Ta’na mau tamarii mure ore. Ei mau metua, te apiti nei tatou i te Atua i te faatupuraa i Ta’na ohipa e To’na hanahana i rotopu i Ta’na mau tamarii. E hopoi‘a mo‘a ïa na tatou ia faaitoito i te rave maitai. Te faaite papû nei au i te reira i te i‘oa o Iesu Mesia, amene.


c: text/html

text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Mar 30, 2013
Synopsis: Procrastination can work in your favor, but sometimes it is not so favorable.
E o'u mau makamaka e heluhelu nei i kēia wahi mo'olelo nūpepa, 'o kekahi hemahema o ka hale kanaka ka ho'opane'e 'ana i ka hana. Eia na'e, 'ike 'ia paha ka ha'awina e a'o ai ma ke ola. Mai noho 'oe a kakali o hala auane'i ka Pu'ulena.
Ma Mānoa, ma ka mokupuni 'o O'ahu i noho ai kekahi 'ohana. Aia nā kumu lā'au like 'ole e ulu ana ma ka pā hale. Hākilo aku ka wahine i waho o ka puka aniani o ka hale. Aia kekahi kumu manakō kahiko a nui loa ma ka pā hale. He mau lālā nui kona e lewa ana ma luna o kahi e kū ai nā ka'a. “E ia nei, āhea 'oe e 'oki ai i kēlā mau lālā o ke kumu manakō?” i nīnau aku ai ka wahine i kāna kāne. Pane akula ke kāne, “Eia au ke kakali nei 'o ka 'ae mai o ko'u hoa i kāna pahiolo mīkini.” Pane akula ka wahine, “'Eā, mai poina. He hua ko ka ho'opane'e!” Hala kekahi mau pule a mau nō ka waiho 'ana o ke kumu manakō me ia luluhe mai o nā lālā.
'O ia ho'opane'e nō na'e a hiki mai ke kau e pua ai ka manakō. Nīnau hou ka wahine i kāna kāne no ka 'oki 'ana i nā lālā. “E ku'u kāne ē, e hua koke mai ana ka hua manakō. Ua poina kāu hana?” “'A'ole. 'O ia ana ka'u hana o ka hopena pule. Mai hopohopo. He kō mai koe,” i 'ōlelo hō'alo'alo hou aku ai ke kāne me ka leo pākīkē nō ho'i. A puka mai kēlā hua ma ka lehelehe, pā maila ka makani ikaika a helele'i nā pua manakō. “'Eā, mai poina. He hua ko ka ho'opane'e!”
A hala he mau pule hou aku, ho'omaka maila ka luhe 'ana iho o nā lālā i ka nui o nā hua. I ka 'alawa 'ana a'e o nā maka o ka wahine, 'ike ihola 'o ia, 'a'ole maika'i ka 'oki 'ana i ka manakō 'oi hua ka hua. No laila, pi'i kona uluhua i ke kāne, a 'ōlelo akula me ka leo'a'aka, “Hua maila nā hua manakō. Ua hala ka wā kūpono. Aia a pau ke kau manakō, 'o ia ka wā e 'oki ai. No laila, i lawa nō a pau ke kau hua, e 'oki 'ia mai!” Ha'i akula ke kāne, “'O ia ihola nō ka'u e kali nei.” Pane hou akula ka wahine, “Mai poina. He hua ko ka ho'opane'e!”
A pau ke kau manakō, ho'omaopopo hou akula ka wahine i ke kāne e 'oki i ka manakō. 'Ae maila kēlā, “'Ae. 'Apōpō nō au e hana ai.” I ia pō na'e, ua hiki mai ka makani 'ino. Lohe 'ia nō ma waho e hū pūkalakī mai ana. E naue māewaewa ana ho'i nā lālā o ke kumu manakō. He ua nui ke loku mai ana a lohe 'ia nō ho'i ka pakīpakī 'āma'amau 'ana o nā paka ua ma luna o ke kaupoku. Ma mua o ka hiamoe 'ana, 'ōlelo akula ke kāne, “Mai hopohopo. E kō ana nō ka hana i ka lā 'apōpō.” I ke kulu na'e o ke aumoe, kani maila kahi pohā leo nui. 'O ia nō ka haki 'ana o kekahi lālā nunui o ke kumu manakō. 'A'ohe i 'emo, lohe 'ia ka pahū o ka lālā e ku'u ana ma luna o kekahi mea. 'O ka mea ia i ala ai ke kāne a me kāna wahine. Holo kikī akula lāua i waho e nānā ai. Kāhāhā! 'O ka pālaha ihola nō ia o ke ka'a a ke kāne ma lalo o ke kaumaha o ka lālā lā'au. I ia manawa nō, ho'opuka akula ka wahine i ka hua o ke a'oa'o, penei, “Ā la'a! Ā la'a lā! 'O ia ihola ka hua o ka ho'opane'e!”
(He ho'oponopono kīna'u. I kēlā Pō'aono aku nei, he mau kīna'u ko ka mo'olelo, 'o ka mua, 'o ka 'ehā ia o ka 'Aha I Ulu I Ke Kumu, a 'o kekahi, ua pela hewa 'ia ka inoa o ka mea kākau, penei kona inoa — Lia O’Neill Keawe. LH)
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hangarau
Tiro topa
Ko tēnei mea te tiro topa he momo tiro kei a koe te tikanga ki te whakamahi, mō ngā whārangi me ngā tuhinga i Papers Past, ka wātea ki a koe ina whakahohea te Javascript i tō pūtirotiro pae tukutuku. Mā te whakamahi i tēnei tiro ka āhei koe te topa whakaroto, whakawaho hoki i ngā whārangi nūpepa me ngā tuhinga, me te whakaarotahi i te tiro ki ngā whārangi me ngā tuhinga takitini, mā te tō haere i tō kiore i roto i te pūtirotiro.
Mā te pāwhiri ki tētahi tuhinga ka hoatu tētahi kāpuinga whiringa hei kōwhiri māu:
- topa whakaroto ki te tuhinga i āta whiria
- titiro ki ētahi kuputuhi mai i te tuhinga nā te rorohiko i waihanga
- tīpoka i te tuhinga me te titiro i tētahi putanga motuhake o te tuhinga
- tiki ake i tētahi PDF o te whārangi katoa
Ka āhei koe te wehe atu i te pūtirotiro topa ahakoa te wā mā te pāhiri i te "Tiro Noa" i runga tonu ake i te pouaka tiro.
Optical Character Recognition (OCR)
Ko te Optical Character Recognition he tukanga ka tirohia ai e te pūmanawa tētahi āhua whārangi ka takahurihia hei kōnae tuhinga kupu mā te kitenga i ngā āhua o ngā pū. Kua whakanaohia aunoatia ngā kuputuhinga nūpepa katoa o tēnei kohikohinga e te pāmanawa OCR. Kāore anō i whakahōutia, i whakatikatia rānei. Hei titro i te tuhinga kupu OCR mō tētahi tuhinga kōrero, pāwhiritia te hononga "Titiro i te tuhinga kupu ā-rorohiko " o te pae Tuhinga Kōrero.
Ngā hē OCR
Mā te OCR te rapu i te nuinga o ngā raraunga tuhinga kupu-katoa, ēngari kāore e tōtika 100%. Mō te kaupapa Papers Past ko tōna tika mai i te kounga o te tuhinga ki te niupepa tūturu me tōna āhua i te whakakiriata moroititanga. Kāore pea e pai te OCR o te niupepa kāore te kounga o te pepa e pai, he iti rawa rānei te tuhituhinga, he maha rawa ngā momotuhi, ngā whakatakotoranga tīwae hoki, he whārangi kua tūkinotia rānei. Arā, he hē pea o te tuhinga kupu ā-rorohiko, kei te nuinga o ngā whārangi, he maha hoki ngā hē o ētahi.
Te Pūmanawa Pūranga Pukapuka Mamati Veridian
Ko tēnei mea te Veridian he pūmanawa whakaatu pae tukutuku hei hanga kohinga pūranga pukapuka mamati, me te whakawātea i aua pūranga kia rapua ā-kuputia i te Ipurangi. He mea āta hanga mārire hei tautoko i tētahi kohinga o ētahi rawa mamati i āta tāia (ina koa he nūpepa, he pukapuka, he hautaka hoki) kia āhei ai hoki ngā hangarau tino hou e whakamahia nei mō ngā kaupapa whakamamati tino nui o ēnei rā te whakamahi.
I whakawhanaketia a Veridian i Aotearoa e DL Consulting Ltd, nā te whakamahi i te pūmanawa pūranga pukapuka mamati o Greenstone. I whakawhanaketia a Greenstone e te New Zealand Digital Library Project i te Whare Wānanga o Waikato, ā, tohaina ai i raro i a UNESCO me te Human Info NGO.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jan 21, 2012
Synopsis: Should we have a casino in Hawai'i? It could be scary.
Welina e nā hoa puni heluhelu. Ma ka Hōkū Avalataisa o ka lā 20 o Ianuali, ua hō'ike 'ia iho nei ka mālama 'ia 'ana o ke ana mana'o no Hawai'i ma ke 'ano he wahi no nā malihini māka'ika'i. Ma ia mo'olelo nūpepa, 'ōlelo 'ia, e hō'ike ana ia ana mana'o i ke kāko'o o nā kānaka i ka hale pili waiwai. 'O ka mea 'āpiki, 'a'ole i akāka nā nīnau o ia ana mana'o. Hō'ike 'ia maila, he 76% o nā kānaka i ho'opiha i ke ana mana'o, e hele lākou i kahi kikowaena ho'onanea nona kahi pili waiwai ma Waikīkī. 'O kahi nīnau i kupu a'e, ua nīnau 'ia ia mau kānaka, inā e hele lākou i ia kikowaena ho'onanea ho'okahi ma Waikīkī, inā 'a'ohe wahi pili waiwai.
'Eā, he kanaka puni pili waiwai nō ko 'oukou mea kākau, eia na'e, inā 'a'ohe hale pili waiwai o Hawai'i, ma ka 'āina 'ē wale nō e pili waiwai ai. A no laila, aia wale nō a kū ka paila o ke kālā, a laila, e hele aku ko 'oukou mea kākau i Las Vegas e lū aku ai i ke kālā i ho'omakauli'i 'ia no nā makahiki he nui.
Akā, inā aia nō ka hale pili waiwai ma ka pā hale pono'ī ('o ia ho'i, ma kahi kokoke i ka hale, ma Waikīkī paha, ma kahi 'āina ma O'ahu nei paha), he hele nō paha i laila i kēlā lā kēia lā a e pili waiwai aku i ke kālā a pau loa i ka lilo me ka mana'o pū 'ana a'e paha, “He lilo mai koe o ke kālā.” A pēlā pū paha me kekahi mau kānaka. A 'o ia ka mea e hopohopo nei ko 'oukou mea kākau.
Ma ia ana mana'o, ua hō'ike 'ia nō ho'i, ua 'ōlelo he 58 pākeneka, he mea maika'i ke loa'a ia 'ano hale no ke kūlana no'eau ho'okele waiwai. A 'ōlelo nō ho'i he 54 pākeneka, ke hui 'ia nā mea a pau, he mea makehewa a maika'i 'ole paha ke loa'a.
Aia nō kekahi luna maka'āinana e kāko'o ikaika nei i ka hale pili waiwai ma Hawai'i nei. 'O ia 'o Tom Brower. A wahi āna, he pono ke kūkākūkā nā luna kau kānāwai e pili ana i ka hale pili waiwai ma Waikīkī. Ua kipa akula 'o ia i kekahi mau hale pili waiwai e lawelawe pono 'ia nei ma Singapore, ma Macau a me ka 'Āina Pilipino. A 'ōlelo nō ho'i ‘o Bower, i mea e hiki ai iā Hawai'i ke ho'okūkū me ia mau wahi, he pono paha ka pili waiwai 'ana.
No ke aha lā kākou e ho'okūkū ai me ia mau wahi? He nui paha nā malihini māka'ika'i e hele aku nei i ia mau hale pili waiwai. Akā, inā pēlā, eia mai kahi 'ōlelo a'oa'o, “Mai kauka'i kākou i ke kōlea.” 'O ia ka hewa. Inā hana kākou pēlā, e like me ka mea ma'a mau, ke pilikia ke kūlana no'eau ho'okele waiwai o nā aupuni o nā 'āina 'ē, e pilikia auane'i kākou. E nānā kākou i ko kākou pono iho nō. A inā e pane mai kahi luna o kākou, 'o ia nō ka makemake, 'o ia ho'i, e kūkulu 'ia ka hale pili waiwai no nā kupa o Hawai'i nei. A laila, e hō'ole kākou, no ka mea, 'a'ole paha e maika'i ka hopena.
Inā 'o ka lūlū me ke 'ano pili waiwai, 'o ia ho'i, ka lokeli, ka mea e kama'ilio 'ia, e aho paha. E no'ono'o paha i ka hui pū 'ana me kekahi moku'āina. A 'o ke kālā e loa'a i ke aupuni, e ho'ohana 'ia no ka ho'olako hou 'ana i nā polokalamu like 'ole e pono ai nā kānaka a me nā 'ohana o Hawai'i nei.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Ō mātou ingoa huri noa i te wā
I mau i te National Art Gallery tōna ingoa i 1936 ki 1992, ā, ka huri ia hei wāhanga o Te Papa.
Ō mātou kaihautū huri noa i te wā
Ngā Kaiwhakahaere o te National Museum
Ngā Kaiwhakahaere o te National Art Gallery
Ngā Tumu Whakarae o Te Papa
Ngā Kaihautū (Māori) o Te Papa
Ngā Kaiwhakahaere o te National Museum
Kei raro nei he rārangi o ngā Kaiwhakahaere o te National Museum, ā, tae noa ki 1992 ka haere hei wāhanga o Te Papa. I mua i tērā, i hurihia tōna ingoa o te Colonial Museum (1865) ki te Dominion Museum (1907) ki te National Museum (1972).
Tirohia i konei ngā Kaiwhakahaere Matua o Te Papa.
Ngā Kaiwhakahaere o te National Art Gallery
I whakatūria te National Art Gallery i te tau 1936. Kei raro nei he rārangi o ōna Kaiwhakahaere, ā, huri noa ia hei wāhanga o Te Papa i 1992.
Ngā Tumu Whakarae o Te Papa
Mai i te whakaritenga o Te Papa i 1992 kua tau te ingoa o te kaiārahi ki te Tumu Whakarae (CEO).
Ngā Kaihautū (Māori) o Te Papa
Mai i 1995, kua tuaritia e te Tumu Whakarae me te Kaihautū te mahi arataki i a Te Papa. He whakaatu tēnei i te kaingākau o te Whare Taonga ki ngā tikanga rua.


text:
EU pours US$45M into Pacific Islands fisheries projects
- Read more about EU pours US$45M into Pacific Islands fisheries projects
- Log in or register to post comments
Comments
'Oku tau fakamalo kihe tokoni
'Oku tau fakamalo ki he tokoni 'a e EU mo e ngaahi fonua fie tokoni ki Tonga mo e ngaahi 'otu motu Pasifiki, 'i hono feinga ke malu'i 'a e toutai ta'efakalao 'i he Tahi Pasifiki. Ko e mo'oni 'o e mo'oni 'a e fiema'u 'a e ngaahi lao ko'eni, ka ko e ngaahi fonua pe hange ko NZ, Australia, UK, US, EU, Japan etc te nau tauhi 'respect' 'a e ngaahi lao ko'eni. Ka 'oku 'i ai 'a e ngaahi fonua ia 'oku 'ikai ke nau 'respect' 'enautolu 'a e totonu 'a e tangata, hange ko Siaina, North Korea etc 'oku nau toutai mai ki he Tahi Pasifiki, he 'ikai ke nau tauhi (respect) 'enautolu 'a e lao 'a e fanga ki'i 'otumotu iiki. Koia ai, 'oku totonu ki he fanga ki'i 'otu motu iiki, pehe ki Tonga ke nau fakamama'o meihe ngaahi fonua fakatu'utamaki ko'eni,kae me'apango kuo'osi fakafe'i foki 'e Tonga ia 'a Siaina kenau toutai 'ihe ngaahi matatahi 'o Tonga. SAIA


text:
Kāwanatanga
Ka whakatūria te kāwanatanga nō te tau 1840.
Nō te tau 1854 i hui ai te Pāremata tuatahi ki Tāmaki-makau-rau. Nō te tau 1862 i hui tuatahi ai te Pāremata o Niu Tireni ki Te Whanga-nui-a-Tara. Nō te marama o Here-turi-kōkā i te tau 1860, ka tū ki Kohimarama te hui tuatahi o ngā rangatira Māori katoa. E ai ki te Kāwanatanga, ko te tino hiahia o te Kāwanatanga tuatahi, o ngā Kāwanatanga nō muri mai, kia ora tonu ngā Māori hei iwi ki te ao nei.
Rārangi kōrero
Ngā Kāwana[edit | edit source]
Te Kāwana tuatahi o Aotearoa[edit | edit source]
Ko Kāpene Hopihana nāna te kara o Te Kīngitanga Kotahi i whakairi i te tau 1840 ki Peiwhairangi, arā, ki te takiwā i hainatia ai te Tiriti o Waitangi.
Ngā kāinga noho o te Kāwana[edit | edit source]
Ko Tāmaki-makau-rau te wāhi i nohoia e ngā Kāwana nō te tau 1842 tae noa ki te tau 1868. Ā nō muri mai ka noho rātou ki Te Whanga-nui-a-Tara.
Te Kāwana o nāianei[edit | edit source]
Nō te 23 o ngā rā o Here-turi-kōkā, whakatūria ai a Kaiwhakawā Anand Satyanand hei Kāwana Tianara.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jul 16, 2011
LAST UPDATED: 06:26 p.m. HST, Aug 05, 2011
Synopsis: Newsbits from the past week — Kumu Charles K. Kaupu, Jr. of Maui passes away; the Brian Viloria-Julio Cesar Miranda fight; the Queen Lili'uokalani Keiki Hula Competition.
Moe i ka moe kapu o Niolopua. Ua hala aku nei kahi kumu aloha i ke ala ho'i 'ole mai ma ke kakahiaka nui o ka Pō'akolu nei. 'O Charles K. Kaupu 'ōpio nō ia. Ua puka 'o ia mai ke Kula 'o Kamehameha i ka makahiki 1975. He loea 'o ia ma ka hula a lilo akula i kumu oli. He limahana 'o Kumu Kaupu no kahi ho'olele leo o Maui, 'o ia ho'i 'o KPOA 93.5 FM. 'O kona inoa kapakapa ma ia kanela, 'o ia ho'i 'o “Bushman”. 'O ia nei nō ho'i kekahi o nā mea nāna i ho'okumu i ka Ho'olaule'a Hana No'eau ma Kapalua. Aloha nō kona 'ohana e waiho nei i hope nei.
E 'ike 'ia ana ka 'ai a nā u'i. I kēia ahiahi, e hālāwai ana 'o Brian Viloria me Julio Cesar Miranda i loko o ka lina ho'olei pu'upu'u. 'O Miranda ka inoa moho o ka māhele 112 paona (ka Paona Nalo). 'O ke kolu kēia o ka manawa e kūpale aku nei ‘o Miranda i ka lima kā'ili i kona inoa moho.
'Olu ke kino i ka hula. Mālama 'ia aku nei ka Ho'okūkū Hula Keiki 'o ka Mō'īwahine Lili'uokalani i kēlā pule aku nei, a 'o Shayla Ballesteros ka Miki Keiki Hula. He haumāna 'o ia no ka Hālau Nā Lei Kaumaka o Uka. 'O Pi'ikea Lopes o Ka Lā 'Ōnohi Mai o Ha'eha'e ka helu 'elua, ke keiki ho'i a Keawe me Tracie Lopes. A ma ke kūlana helu 'ekolu, 'o Mehana Muranaka o Aloha 'o Pu'uwailani Hālau. 'O ka helu 'ehā o nā kaikamāhine, 'o ia 'o Manaia Moe o ka Hālau Ka Liko Pua o Kalaniākea, a 'o Karlee Chong Kee o ka Hālau Kekuaokalā'au'ala'iliahi ka helu 'elima. A no nā keiki kāne, 'o Rahstan Benevides Mika Keiki Hula, no ka Hālau Kekuaokalā'au'ala'iliahi. 'O Zane Biscocho o ka Hālau Hula Olana ka helu 'elua. Ma ka helu 'ekolu 'o Gaku Tamai o ka Hula Hālau 'o Leilani. Ma ka helu 'ehā, 'o Java Aguon-Kona o ka Hālau Ka Lei Mokihana o Leina'ala, a 'o Heiari'i Weza o ka Hālau Kala'akeakauikawēkiu ka helu 'elima. Ma nā māhele 'ē a'e, ua lilo he 'ekolu makana hou aku i ka Hālau Ka Lei Mokihana o Leina'ala, 'o ia ho'i, 'o ka Hula Kahiko a nā keiki kāne, ka Hula 'Auana a nā kaikamāhine a me ka Makana Huinapau no nā kaikamāhine 'o Pat Namaka Bacon. A lilo nō ho'i he 'ekolu makana i ka Hālau Kekuaokalā'au'ala'iliahi, 'o ia ho'i, 'o ka makana Hula Kahiko a nā kaikamāhine, ka Hula 'Auana a nā keiki kāne, a me ka Makana Huinapau no nā keiki kāne. Ua lilo ka Makana 'Ōlelo Hawai'i 'o Malia Craver i ka Hālau Mohala 'Ilima. A ua lilo ka Makana 'Ōlelo Hawai'i 'o Mary Kawena Pukui iā Ka Lā 'Ōnohi Mai o Ha'eha'e. Ho'omaika'i iā 'oukou e nā keiki o Hawai'i nei e ho'omau nei i nā hana a me ka 'ike a nā kūpuna.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Te wāhanga kaiako
Kua whakaritea tēnei rauemi ā-ipurangi ki te tautoko i ngā kaiako ki te whakawhanake i tētahi kōwae ako e pā ana ki ētahi o ngā mōrearea o te ao tūturu i Aotearoa nei, me pēhea hoki e takatū ai te tangata mō aua mōrearea. Kei te aro atu ki ngā rū whenua, ngā hūnga me ngā ngaru āniwhaniwha.
Ko te arotahi o te wāhanga ākonga ko ērā ākonga tau 4-10, ā, ka whakaurua pea hei wheako ako i roto i te akomanga, ka whakamahia kōramuramutia kē i te kāinga.
Kua whakahiatotia tēnei rauemi me te tautoko a te Earthquake Commission, GNS Science. E whā ngā wāhanga:
Te wāhanga ākonga - Kua Rite Koe?
- Kōrero pūrākau
- Kēmu pāhekoheko Kia Rite mō te Mea Nunui
Te wāhanga kaiako
- E rima ngā wāhi o te wāhanga kaiako - tīpakohia he wāhanga o raro nei mā te pāwhiri atu.
Proudly supported by


text:
For Saturday, January 25, 2014
By Na Kekeha Solis
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jan 25, 2014
~~  Synopsis: Some of Hawaii's legislators are finally thinking outside of the box, but, with a strange twist.
Synopsis: Some of Hawaii's legislators are finally thinking outside of the box, but, with a strange twist. ——— Welina e nā makamaka heluhelu. 'O ia 'ōlelo e kau a'ela i luna i po'o mana'o, “He mūhe'e ka i'a hololua,” he 'ōlelo ia no ke kanaka paha e ho'omalimali ana iā 'oe 'oiai 'o ia i mua o kou alo, akā, ke ha'alele 'oe, a laila, e kūamuamu ana 'o ia i kou inoa maika'i. A 'o kekahi mana'o paha o ia po'o mana'o e kau a'ela i luna, 'o ia ka pāpā 'ana i kāu keiki 'a'ole e hana i kekahi hana, akā, hana nō 'oe i ia hana ho'okahi nō. 'O ke kumu i lilo ai ia 'ōlelo no'eau i po'o mana'o no kēia lā, 'o ia ka pila hou i hāpai 'ia a'e nei e ka Lunamaka'āinana Rida Cabanilla. Ua lohe iho nei paha 'oukou e nā makamaka heluhelu, 'o ia pila hou, no ka ho'okumu 'ana i ka panela nāna e 'imi i wahi e holo pono ai ka ho'olilo 'ana aku i ka pakalōlō i ko nā 'āina 'ē, nā 'āina ho'i i 'ae 'ia ka puhi pakalōlō ma ke kānāwai. Wahi a Cabanilla, ke 'ae 'ia ka ho'ouna 'ia 'ana o ka pakalōlō ma 'Amelika Hui Pū 'Ia nō ho'i, he mau biliona kālā ke lilo mai iā Hawai'i. A 'o kekahi kumu āna i hāpai ai i kēia pila, 'o ka pakalōlō o Hawai'i ka 'oi ma ka honua a puni, 'a'ole na'e 'o ia i puhi iki ma mua. (Ua pā wale nō paha ma ka lehelehe, 'a'ole na'e 'o ia i hanu i loko, e like me kekahi pelekikena ma mua.) 'A'ole i lohe ko 'oukou mea kākau no ka Lunamaka'āinana Cabanilla ma mua, akā, 'o ia ke 'ano luna kau kānāwai e pono ai 'o Hawai'i. He 'umeke kā'eo nō. 'O kahi pilikia wale nō, a 'o ke kumu ia e kau a'ela ia po'o mana'o i luna, 'o ia ka 'ōlelo 'ana o Cabanilla, 'a'ohe ona mana'o, e 'ae 'ia ka puhi pakalōlō ma ke kānāwai ma Hawai'i nei. Ua nui paha nā ki'i 'oni'oni āna i nānā ai ma mua e pili ana i ka lā'au 'ona. A 'ike 'o ia, inā he kanaka kū'ai lā'au 'ona 'oe, 'a'ole maika'i ka 'ai 'ana i ka lā'au 'ona no ka mea, e emi auane'i ka loa'a. He 'oia'i'o paha ia, 'a'ole paha. 'A'ole i kū'ai lā'au 'ona ko 'oukou mea kākau ma mua. 'Eā, inā e 'ae 'ia ka pakalōlō ma ke kānāwai, e nui ana nō nā kānaka e makemake ana e hana ma nā hui mahi pakalōlō, a na ia mau hui e pāpā aku i nā limahana, 'a'ole e puhi pakalōlō, inā pēlā ka makemake. Akā, 'o nā maka'āinana 'ē a'e o Hawai'i nei, e 'ae 'ia ko lākou puhi pakalōlō ma ke kānāwai. 'Ae 'ia ka puhi kikaliki, a me ka inu wai 'ona. Ho'ohui 'ia ia mau mea a 'elua, a loa'a mai ka pakalōlō. 'Eā, 'a'ole pēlā, akā, he mea ka pakalōlō e puhi 'ia, a 'ona mai ke kanaka ke puhi aku. 'O ka 'ona na'e, 'a'ole like me ka 'ona i ka wai lohi o Maleka. A 'a'ole paha 'ino loa ka pakalōlō e like me ke kikaliki. Eia mai kahi 'ōlelo hoihoi o ka pila, “Ua ho'olako ke Akuawahine Pele iā Hawai'i i ka lepo momona 'oi loa no ka ho'oulu pakalōlō ma 'Amelika Hui Pū 'Ia, a e ho'ohana 'ia no ka pono o kona mau kānaka.” Ua lohe 'ia, 'ono 'o Pele i ke kini, akā, 'ono nō ho'i paha i ka pakalōlō? 'Eā, he ho'omaka maika'i kēia pila, akā, e ka Lunamaka'āinana Cabanilla, mai lilo 'oe i mūhe'e hololua. ——— E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei: » kwong@hawaii.edu » rsolis@hawaii.edu a i ‘ole ia, ma ke kelepona: » 956-2627 (Laiana) » 956-2627 (Kekeha) This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.
Login for more...


text:
Houhere
Ko te Houhere he rākau whakaruruhau ririki o Aotearoa, kei Te Ika-a-Māui e tupu ana. Hei te ngahuru mā tonu ēnei rākau i ngā pua. Ko ingoa pūtaiao he Hoheria populnea. I ngā wā o mua, tīhorea ai te kiri o te Houhere, ka whiria hei tauri whakapaipai, ka mau ki ngā waewae. Ka whakamahia anō ki te whakapaipai taiaha hoki anō. Ki ētahi, ko te Houhi kē te ingoa reo Māori. He ingoa anō ki te reo Pākehā, arā he Lacebark, he Ribbonwood rānei.
Tohutoro[edit | edit source]
- Metcalf, Laurie, 2002. A Photographic Guide to Trees of New Zealand. Tāmaki-makau-rau: New Holland.
- Salmon, J.T., 1986. The Native Trees of New Zealand. Te Whanga-nui-a-Tara: Heinneman Reed.