text:
1:1 ¶ Na i nga ra i whakarite ai nga kaiwhakarite, kua pa te matekai ki te whenua. A ka haere tetahi tangata o Peterehema Hura ki te whenua o Moapa noho ai; a ia, tana wahine, me ana tama tokorua.
1:2 Na, ko te ingoa o taua tangata, ko Erimereke, ko Naomi hoki te ingoa o tana wahine; ko nga ingoa hoki o ana tama tokorua, ko Maharono, ko Kiriono, he Eparati ratou, no Peterehema Hura. Na haere ana ki te whenua o Moapa, a noho ana i reira.
1:3 Na ka mate a Erimereke, te tahu a Naomi, a mahue iho ko ia, ratou ko ana tama tokorua.
1:4 Na ka tango wahine raua ma raua i roto i nga wahine o Moapa; ko Oropa te ingoa o tetahi, ko Rutu te ingoa o tetahi, a noho ana i reira, kotahi tekau nga tau.
1:5 Na ka mate raua tokorua, a Maharono raua ko Kiriono, a ko te wahine anake te putanga o ana tama tokorua, o tana tahu.
1:6 ¶ Katahi ia ka whakatika, ratou ko ana hunaonga, a hoki ana i te whenua o Moapa; i rongo hoki i te whenua o Moapa kua titiro mai a Ihowa ki tana iwi, kua hoatu e ia he taro ma ratou.
1:7 Heoi haere atu ana ia i te wahi i noho ai, ratou tahi ko ana hunaonga tokorua, a haere ana i te ara, hoki ana ki te whenua o Hura.
1:8 Na ka mea a Naomi ki ana hunaonga tokorua, Haere korua, e hoki ki nga whare o o korua whaea: ma Ihowa korua e atawhai; kia rite tana ki ta korua mahi ki nga tupapaku, ki ahau hoki.
1:9 Ma Ihowa e hoami ki a korua kia kite korua i te okiokinga i roto i te whare o tana tahu, o tana tahu. Na ka kihi ia i a raua, a rahi noa atu o ratou reo ki te tangi.
1:10 Na ka mea raua ki a ia, Engari me hoki tahi tatou ki tou iwi.
1:11 Ano ra ko Naomi, Hoki atu, e aku tamahine: kia haere tahi korua i ahau hei aha? he tama ano ianei enei kei roto i toku kopu hei tane ma korua?
1:12 Hoki atu, e aku tamahine, haere, kua ruruhitia nei hoki ahau, a e kore e whai tahu. Me i ki ahau, Kei te tumanako ahau, tera ano ahau e whai tane i tenei po, a ka whanau ano he tama maku;
1:13 Tera ranei korua e tatari ki a raua kia kaumatua ra ano? tera ranei e mau tonu korua ki a raua, a e whakakahore ki te tane? Kahore, e aku tamahine, nui noa atu hoki toku pouri ina whakaaro ki a korua; na te ringa hoki o Ihowa kua puta mai nei ki ahau.
1:14 Na ka puaki ano to ratou reo, a ka tangi. Na ka kihi a Oropa i tona hungawai; ko Rutu ia i piri ki a ia.
1:15 Na ka mea ia, Nana, kua hoki tou taokete ki tona iwi, ki ona atua: hoki atu, whaia tou taokete.
1:16 Na ka mea a Rutu, Kaua ra e tohe ki ahau kia whakarerea koe, kia hoki atu i te whai i a koe; ta te mea ka haere ahau ki tau wahi e haere ai, ka noho hoki ki tau wahi e noho ai; ko tou iwi hei iwi moku, ko tou Atua hei Atua moku;
1:17 Ka mate ahau ki te wahi e mate ai koe, ka tanumia hoki ki reira: kia meatia tenei e Ihowa ki ahau, etahi atu mea ano hoki, ina, ko te mate anake hei wehe i a taua.
1:18 A, i tona kitenga e u ana tona ngakau kia haere tahi raua, mutu ake tana korero ki a ia.
1:19 ¶ Heoi haere ana raua tokorua, a tae noa ki Peterehema. A, ka tae raua ki Peterehema, na ka oho katoa te pa ki a raua, ka mea nga wahine, Ko Naomi tenei?
1:20 Na ka mea ia ki a ratou, Kaua ahau e karangatia, ko Naomi; ko Mara ta koutou e karanga ai ki ahau: he kawa rawa hoki ta te Kaha Rawa mahi ki ahau.
1:21 Ki tonu ahau i toku haerenga atu; na kua whakahokia kautia mai e Ihowa. Na te aha ahau i karangatia ai ko Naomi e koutou, kua whakaaturia nei hoki toku he e Ihowa, kua tukinotia ahau e te Kaha Rawa?
1:22 Heoi hoki mai ana a Naomi raua tahi ko tana hunaonga, ko Rutu Moapi: hoki ana i te whenua o Moapa; a haere ana ki Peterehema i te timatanga o te kotinga parei.
2:1 ¶ Na he whanaunga to Naomi, ara to tana tahu, he tangata taonga nui, no te hapu o Erimereke; ko Poaha tona ingoa.
2:2 Na ka mea a Rutu Moapi ki a Naomi, Kia haere ahau ki te mara ki te hamu i nga puku parei i muri i te tangata e manakohia mai ai ahau. Ano ra ko tera, Haere, e taku tamahine.
2:3 Na haere ana ia, a, no te taenga atu, ka hamu i te mara i muri i nga kaikokoti: a tupono noa ia ko te wahi o te mara i a Poaha o te hapu o Erimereke.
2:4 ¶ Na ko te taenga o Poaha i Peterehema, ka mea ki nga kaikokoti, Kia noho a Ihowa ki a koutou. Ano ra ko ratou ki a ia, Kia manaakitia koe e Ihowa.
2:5 Katahi ka mea a Poaha ki tana tangata i tohutohu nei i nga kaikokoti, Na wai tenei kotiro?
2:6 Na ka whakahoki te kaitohutohu i nga kaikokoti, ka mea, Ko te kotiro Moapi tenei i hoki tahi mai nei raua ko Naomi i te whenua o Moapa;
2:7 I mea mai hoki ia, Tukua ahau kia hamu, kia kohikohi i roto i nga paihere, i muri i nga kaikokoti: heoi haere ana ia, a i konei tonu ia o te ata iho ano a tae mai ki naianei; he iti nei tona noho i te whare.
2:8 Na ka mea a Poaha ki a Rutu, E kore ranei koe e rongo mai, e taku tamahine? Kaua e haere ki tetahi mara ke hamu ai; kaua ano e haere atu i konei; engari me noho tonu ki konei, ki aku kotiro.
2:9 Kia matatau ou kanohi ki te mara e kotia ana e ratou, ka whai i a ratou: kahore ianei ahau i ki atu ki nga taitamariki kia kaua ratou e pa ki a koe? E matewai hoki koe, haere ki nga oko, inu ai i ta nga taitamariki i utu mai ai.
2:10 Na ka tapapa iho tera, ka piko iho ki te whenua, a ka mea ki a ia, Na te aha koe i manako mai ai ki ahau, i mohio ai hoki ki ahau, he manene nei hoki ahau?
2:11 Na ka whakahoki a Poaha, ka mea ki a ia, Kua ata korerotia mai ki ahau nga mea katoa i mea ai koe ki tou hungawai i muri i te matenga o tau tahu, tau whakarerenga hoki i tou papa, i tou whaea, i te whenua ano i whanau ai koe, a haere mai ana ki te iwi kihai i mohiotia e koe i mua ake nei.
2:12 Ma Ihowa e utu tau mahi; kia ata rite hoki te utu e homai ki a koe e Ihowa, e te Atua o Iharaira, kua tae mai nei hoki koe ki raro ki ona parirau okioki ai.
2:13 Ano ra ko tera, Kia manakohia mai ahau, e toku ariki; ka ora nei hoki toku ngakau i a koe, he pai hoki tau kupu ki tau pononga; ko ahau ia kahore e rite ki tetahi o au pononga wahine.
2:14 I mea ano a Poaha ki a ia i te wa i kai ai, Haere mai ki konei, ki te kai taro mau, ka tuku hoki i tau kongakonga ki roto ki te winika. Na ka noho ia ki te taha o nga kaikokoti, i homai ano e ratou he witi pahuhu mana. Na kai ana ia, a ka makona, a toe ake.
2:15 A, i tona whakatikanga ki te hamu, ka ako a Poaha i ana taitamariki, ka mea, Kia hamu ano ia i roto i nga paihere; kaua ano hoki ia e meinga kia whakama.
2:16 Whakangahorotia ano etahi kapunga mana, whakarerea atu kia kohia e ia, kaua hoki e riria.
2:17 ¶ Na ka hamu ia i te mara a ahiahi noa, a patupatu ana e ia ana i hamu ai: a me te mea kotahi te epa parei.
2:18 Na tangohia ana e ia, a haere ana ki te pa, a ka kite tona hungawai i ana i hamu ai: i whakaputainga ano e ia, i homai ki a ia nga toenga i a ia kua makona.
2:19 Na ka mea tona hungawai ki a ia, I hamu koe ki hea inaianei? I hea hoki koe e mahi ana? kia manaakitia te tangata i mohio na ki a koe. Na korerotia ana e ia ki tona hungawai te tangata i mahi nei ia ki a ia, a ka mea, Ko te ingoa o te tangata i mahi nei ahau ki a ia inaianei ko Poaha.
2:20 Ano ra ko Naomi ki tana hunaonga, Kia manaakitia ia e Ihowa, kihai nei tona aroha i mahue ki te hunga ora, ki te hunga mate. Na ka mea a Naomi ki a ia, He tata taua tangata ki a taua, no o taua whanaunga tupu.
2:21 Na ka mea ano a Rutu Moapi, I mea mai ano hoki ia ki ahau, Kia tata tonu koe ki aku tangata, kia poto ra ano aku mea katoa te kokoti.
2:22 Na ka mea a Naomi ki a Rutu, ki tana hunaonga, He pai, e taku tamahine, ki te haere tahi koe me ana kotiro, kei riria koe i te mara ke.
2:23 Na kei te whai tonu ia i nga kotiro a Poaha, ka hamu a poto noa nga parei te kokoti, me te witi hoki te kokoti; i tona hungawai ia tona nohoanga.
3:1 ¶ Na ka mea a Naomi, tona hungawai ki a ia, Kaua ianei ahau e rapu i te okiokinga mou, e taku tamahine, e puta mai ai te pai ki a koe?
3:2 Ehara ianei i te whanaunga no taua a Poaha nana nei aua kotiro, ou hoa na? Nana, ko a tenei po ia whakarererere ai i te papapa o te parei i te patunga witi.
3:3 Na horoia koe, ka whakawahi i a koe, ka kakahu ai i ou kakahu, ka haere ki raro, ki te patunga witi; kaua ia koe e whakaaturia ki taua tangata, a mutu noa tana kai, tana inu.
3:4 A ka takoto ia, na me titiro koe ki te wahi e takoto ai ia; a ka haere atu, ka hura i nga kakahu o ona waewae, ka takoto; ko reira ia whakaatu ai ki a koe i tau e mea ai.
3:5 Na ka mea tera ki a ia, Maku e mea nga mea katoa i korerotia mai na e koe ki ahau.
3:6 ¶ Na ko tona haerenga ki raro, ki te patunga witi, meatia ana e ia nga mea katoa i whakahaua e tona hungawai ki a ia.
3:7 Na ka kai a Poaha, ka inu, a hari ana tona ngakau, a ka haere, ka takoto ki te pito o te puranga: na ko te ata haerenga o tera, hurahia ana nga kakahu o ona waewae, na kua takoto.
3:8 A, i waenganui po ka oho te mauri o taua tangata, ka tahuri ia: na, he wahine e takoto ana i ona waewae.
3:9 Na ka mea ia, Ko wai koe? a ka mea ake tera, Ko Rutu ahau, ko tau pononga wahine: na uhia iho te pito o tou ki tau pononga; he whanaunga tupu hoki koe.
3:10 Na ka mea ia, Kia manaakitia koe e Ihowa, e taku tamahine; nui atu hoki i to te timatanga tou aroha o te whakamutunga, i a koe kihai nei i aru i nga taitama, i te mea rawakore, i te mea whai taonga ranei.
3:11 Na kaua e wehi, e taku tamahine; ka meatia e ahau ki a koe au mea katoa i ki mai ai; e mohio ana hoki te pa katoa o toku iwi he wahine koe e uaua ana ki te pai.
3:12 Na he tika ano, he whanaunga tupu ahau noa; otiia tena ano tetahi e tata rawa ana i ahau.
3:13 Takoto marie i tenei po; a i te ata ki te whakawhanaunga ia ki a koe, he tika, mana te tikanga whanaunga; ki te kahore ia e pai mana te tikanga o te whanaunga ki a koe, na maku te tikanga whanaunga ki a koe; e ora ana a Ihowa. Ata takoto, kia ta ea ra ano te ata.
3:14 ¶ Na takoto tonu ia ki ona waewae a taea noatia te ata; a ka maranga, i te mea e kore te tangata e kite i tona hoa. Na ka mea tera, Kei mohiotia i haere mai he wahine ki te patunga witi.
3:15 I mea ano ia, Tena koa te koroka i runga i a koe na, puritia mai. Na puritia ana e ia. Na ka mehuatia atu etahi parei e ia, e ono nga mehua: a whakawaha atu ana ki a ia; na haere ana ia ki te pa.
3:16 A, no tona taenga ki tona hungawai, ka mea tera, Kei te pehea koe, e taku tamahine? Na korerotia ana e ia ki a ia nga mea katoa i mea ai taua tangata ki a ia.
3:17 I mea ano ia, Ko enei mehua parei e ono i homai e ia ki ahau; i mea hoki ki ahau, Kei haere kau koe ki tou hungawai.
3:18 Na ka mea tera, Ata noho, e taku tamahine, kia mohiotia ra ano e koe te tukunga iho o tenei mea: e kore hoki e mutu ta taua tangata, kia oti ra ano tenei mea i a ia aianei.
4:1 ¶ Na ka haere a Poaha ki te kuwaha, a noho ana i reira; na ko te whanaunga tata i korerotia ra e Poaha e haere ana. Katahi tera ka mea atu, E! ko koe tonu ia! peka mai nei ki konei noho ai. Na ka peka atu ia, a noho ana.
4:2 Na ka tikina e ia etahi tangata o nga kaumatua o te pa, kotahi tekau, a ka mea, E noho ki konei. Na noho ana ratou.
4:3 Na ka mea ia ki taua whanaunga tata, E hokona ana e Naomi, i haere mai nei i te whenua o Moapa, te wahi o te mara i to tatou tuakana, i a Erimereke:
4:4 Na ka whakaaro ahau, me whakaatu ki a koe, me te ki atu, Mau e hoko i te aroaro o nga tangata e noho nei, i te aroaro ano hoki o nga kaumatua o toku iwi. Ki te hokona e koe, hokona: a ki te kahore e hokona, korerotia mai ki ahau, kia mohio ai aha u: kahore hoki he tangata hei hoko, ko koe anake, a ko ahau to muri i a koe. Na ka mea tera, Maku e hoko.
4:5 Katahi a Poaha ka mea, A te ra e hoko ai koe i te mara i te ringa o Naomi, e hoko ana hoki koe i a Rutu, i taua Moapi, i te wahine a te tupapaku, hei whakaara ingoa ake mo te tupapaku ki tona wahi tupu.
4:6 Na ka mea taua whanaunga tata, E kore e taea te hoko e ahau maku; kei he toku kainga tupu: mau taku hokonga e hoko; e kore hoki e taea te hoko e ahau.
4:7 Na, i mua ko te tikanga tenei i roto i a Iharaira mo nga hoko mai ano, mo nga whakawhiti, hei whakau mo nga mea katoa; unuhia ai e tetahi tona hu a ka hoatu ki tona hoa: a hei kaiwhakaatu tena i roto i a Iharaira.
4:8 Na ka mea taua whanaunga ki a Poaha, Mau e hoko. A unuhia ake e ia tona hu.
4:9 ¶ Na ka mea a Poaha ki nga kaumatua ratou ko te iwi katoa, He kaititiro koutou i tenei ra ki taku hokonga mai i nga mea katoa a Erimereke, i nga mea katoa ano a Kiriono, a Maharono, i roto i te ringa o Naomi;
4:10 Me Rutu Moapi hoki me te wahine a Maharono, kua hokona mai ia e ahau hei wahine maku, hei whakaara ingoa ake mo te tupapaku ki tona kainga tupu, kei hautopea atu te ingoa o te tupapaku i roto i ona teina, i te kuwaha ano o tona wahi; ko koutou n ga kaititiro i tenei ra.
4:11 Na ka mea nga tangata katoa i te kuwaha, ratou ko nga kaumatua, He kaititiro matou. Ma Ihowa e mea tena wahine e hare mai na ki tou whare kia rite ki a Rahera raua ko Rea, na raua nei i tu ai te whare o Iharaira: kia nui ano hoki tau mahi i Epar ata, kia whai ingoa koe i Peterehema:
4:12 Hei te whare o Parete, whanau a Tamara raua ko Hura, te rite mo tou whare, ara mo te uri e homai e Ihowa ki a koe i roto i tenei kotiro.
4:13 ¶ Na ka tango a Poaha i a Rutu, a waiho iho ia hei wahine mana: na ka tae atu ia ki a ia, a ka meinga e Ihowa kia hapu; na kua whanau tana tama.
4:14 Na ka mea nga wahine ki a Naomi, Kia whakapaingia a Ihowa, kihai nei i waiho i a koe i tenei ra kia hapa i tetahi whanaunga tata: kia rangona ano tona ingoa i roto i a Iharaira.
4:15 Mana hoki tou wairua e whakahoki ake, ko ia hoki hei atawahi mo tou ruruhitanga: he whanau hoki ia na tau hunaonga e aroha nei ki a koe, he nui ke nei tona pai ki a koe i to nga tama tokowhitu.
4:16 Na ka tango a Naomi i taua tamaiti, a whakatakotoria ana ki tona uma, a ko ia hei kaihikihiki mona.
4:17 Na huaina ana he ingoa mona e nga wahine e noho tata ana; i mea ratou, Kua whanau tetahi tamaiti ma Naomi; na huaina ana e ratou tona ingoa ko Opere. Ko te papa tenei o Hehe, papa o Rawiri.
4:18 Na ko nga whakatupuranga enei o Parete: na Parete ko Heterono.
4:19 Na Heterono ko Rame: na Rame ko Aminarapa,
4:20 Na Aminarapa ko Nahahona: na Nahahona ko Haramono,
4:21 Na Haramono ko Poaha: na Poaha ko Opere,
4:22 Na Opere ko Hehe: na Hehe ko Rawiri.


c: text/html

text:
Ko te mahi kautetanga tērā he mahi hiranga mō te kāwanatanga, ā ka taea e rātou te kite atu tokohia ngā tāngata e noho ana ki te Tai Tokerau.
Ko Rowan Tautari tērā kua whiwhi i taua mahi rangahau i Whangārei ko tana mahi he kaitohutohu mō te hapori ō Whangaarei me te rohe ō te Pēōwhairangi.
Ka tū tēnei rā kautetanga ā te tuarima ō Maehe ā tērā tau.
E tautoko ana ā Winitana Peters o te rōpū oo Aotearoa tuatahi, i ā Hone Harawira ō te rōpū Mana, ko Shane Jones ō te rōpū Reipa, e mahitahi ana me Rowan Tautari hei whakanui i te mahi kautetanga.
Ka tū tētahi whakaaturanga ki te whare ō Forum North i Whangarei, Ka tīmata ā te 10.30 ō te ata tae atu ki te rānui ō te Mane te rā tuatoru ō Tihema.
Ā te Paraire te tekau mā ono ō Pepuere tīmatahia te mahi tohatoha atu ki ngā tāngata.
He toru tekau mā iwa ngā pātai mō te tangata he rua tekau mā tahi pātai mō ia whare.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
For Saturday, June 22, 2013
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jun 22, 2013
Synopsis: The state and the University of Hawaii can combine landscaping and sustainability to help the community.
———
Welina e nā hoa makamaka. I ka heluhelu 'ana aku i ke po'o mana'o e kau a'ela i luna, ua no'ono'o ihola paha 'oukou, “He aha ia mea 'o ka ulu pono a mau loa?” 'O ia ka 'ōlelo a ko 'oukou mea kākau i koho ai no ka “sustainability”. 'O ka mālama 'āina paha kekahi 'ōlelo kūpono. 'Akahi nō a lilo ia mea 'o ka ulu pono a mau loa i mea nui. No ke aha ia i lilo 'ole ai i mea nui ma mua loa, he 50 makahiki aku nei? 'A'ole ho'i e hihi, ua hala ia, a no laila, e holo mua kākou. 'O ka ulu pono a mau loa, he mea ia e pono ai kākou o kēia au e ka'a aku nei, a me nā pua a kākou ma kēia hope aku. A 'o ia nō paha ke kumu o ke aupuni moku'āina o Hawai'i i ho'okumu ai i ka hui hana pahuhopu ulu pono a mau loa no ka makahiki 2050. A he mea nui nō ho'i ia i ke Kulanui o Hawai'i, 'o kekahi pahuhopu, 'o ia ka hana e ulu pono ai a mālama pono 'ia ai ka uila, ka wai, ka pepa a me ia waiwai aku, ia waiwai aku.
He nui nō paha nā mana'o a me nā 'ano o ia mea 'o ka ulu pono a mau loa. A 'o kekahi, 'o ia ka hana 'ana a loa'a ka mea 'ai e ola ai nā kino o kākou. A no laila i kupu ai kekahi nīnau i loko o ko 'oukou mea kākau, 'o ia ho'i, i ke kanu 'ana o ke aupuni moku'āina, ke kūlanakauhale paha a me ke Kulanui o Hawai'i i ka lā'au no ka ho'onani 'ana aku i ka hi'ohi'ona 'āina, no ke aha e kanu 'ole 'ia ai ka mea kanu 'ai 'ia, 'o ke kumu 'ulu 'oe, 'o ke kumu manakō 'oe, 'o ke kumu laikī a pēlā aku. Ke pa'ipa'i pono 'ia ia mau kumu 'ulu, e nani nō ke nānā aku, a e ha'aha'a loa paha ka hua 'ai. A 'o nā hua e loa'a ana, e hā'awi 'ia aku paha i ka po'e 'ilihune a me ka po'e kuewa paha, e kū'ai 'ia aku paha.
'A'ole paha e kanu 'ia ke kumu niu, no ka mea, 'o ka nui o nā kumu niu ma ka 'āina aupuni, 'oki 'ia ka hua, 'a'ohe hua, aloha nō. 'A'ole ia he hana e ulu pono ai a mau loa. E hopohopo ana paha o hā'ule ka hua a pā ke po'o o kekahi. Inā pēlā, e hana i mau hō'ailona i 'ole e kū ke kanaka ma lalo o ke kumu niu.
Inā 'a'ole makemake ke aupuni e kanu 'ia aku ka mea kanu, e kanu 'ia aku paha ka lā'au e pono ai ka lapa'au 'ana a me nā 'ano hana like 'ole paha, 'o ka ulana 'ana, 'o ke kuku kapa paha a pēlā aku. Akā, ma mua o ke kanu 'ana aku, e kama'ilio aku paha ke aupuni i ka po'e akamai ma ia mau māhele i koho pono 'ia ka lā'au e kanu ai. A laila, 'o ka lā'au, ka lau, a pēlā aku, e loa'a ana, e hā'awi 'ia aku i nā kānaka e ho'ohana ana, e kū'ai 'ia aku paha.
A 'o kekahi, e hana paha ke aupuni i mau pā a puni kēia pae 'āina, kahi e kiloi 'ia ai nā 'āpana kumu lā'au ke kua 'ia. I kekahi manawa, i ke kua 'ia 'ana o kekahi kumu lā'au, ua kiloi wale 'ia ma ka'e o ke alanui, a ma ka pōmaika'i, ua 'ike 'ia ka waiho wale 'ana o ia mau 'āpana lā'au e kekahi hoa, a lawe 'ia akula. Akā, inā 'a'ole i 'ike 'ia, inā ua pau ka pono. Na wai lā i kiloi wale aku i ia mau 'āpana lā'au? Akā, inā i loa'a kahi 'āina e kiloi 'ia ai ka 'āpana lā'au makemake 'ole 'ia, he mea maika'i nō ia, a 'o ka po'e kālai, e ki'i wale aku.
Inā e hana aku nō ke aupuni pēlā, he mea maika'i ia no ke kaiāulu.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
“I ka po hoi ana e kauoha nei, aole i hiki ae, o i kali aku makou a ao ia po, aole i hiki ae; o na manu wale no kai kani mai, manao iho la wau he wahahee na kuu wahi kahu; i Punahoa nae lakou nei (Kailiokalauokekoa ma) kahi i moe ai me na aikane. No kuu manao he wahahee na kuu wahi kahu, nolaila, kauoha ae ana wau i ka Ilamuku e hoopaa i ke kaula; aka, ua hala e ua wahi kahu nei o’u i uka o Paliuli, e ninau aku i ua wahine nei i ke kumu o kona hiki ole ana i kai ia po, me ka hai aku no hoi e make ana ia.
“A pau kana olelo ana ia Laieikawai i keia mau mea, i mai la ka wahine i ua wahi kahu nei o’u, ’E hoi oe, a ma keia po hiki aku au, e like me ka’u kauoha ia oe i ka po mua, pela no wau e hiki aku ai.’
“Ia po iho, oia ka po e hiki mai ai ua wahine nei, ua puka mua ae lakou nei (Kailiokalauokekoa ma) i ke ao, i ua po nei e kaao ana no o ianei ia makou, i ke kihi o ke ahiahi, kani ana ka leo o ka Ao; i ka pili o ke ahiahi, kani ana ka leo o ka Alala; i ke kau, kani ka leo o ka Elepaio; i ka pili o ke ao, kani ana ka leo o ka Apapane; a i ka owehewhe ana o ke alaula, kani ana ka leo o ka Iiwipolena; ia kani ana no hoi, malu ana ke aka ma ka puka o ka hale, aia hoi, ua paa oloko i ka noe, a i ka mao ana ae, e kau mai ana kela iluna o ka eheu o na manu, me kona nani nui.”
A no keia olelo a Kauakahialii imua o na’lii, ua hookuiia mai ko Aiwohikupua kino okoa e ka iini nui, me ka ninau aku, “Owai ka inoa oia wahine?”
Haiia aku la oia o Laieikawai; a no ka iini nui o Aiwohikupua i keia mea a Kauakahialii e olelo nei, manao iho la ia e kii i wahine mare nana, aka, ua haohao o Aiwohikupua no keia wahine. Nolaila, hai aku oia i kana olelo imua o Kauakahialii, “Ke haohao nei wau i keia wahine, no ka mea, owau ka mea nana i kaapuni keia mau mokupuni, aole wau i ike i kekahi wahine e kau mai iluna o ka eheu o na manu; me he mea la no kukulu o Tahiti mai ia wahine, noloko o Moaulanuiakea.”
No ka manao o Aiwohikupua no Moaulanuiakea, o Laieikawai, oia kona mea i manao ai e kii i wahine nana. No ke mea, manua aku o kona lohe ana i keia mau mea, ua olelo paa o Aiwohikupua, aole e lawe i kekahi wahine o keia mau mokupuni i wahine mare nana; ua olelo oia, aia kana wahine makemake noloko o Moaulanuiakea.
A pau ke kamailio ana a na’lii no keia mau mea, a me ka walea ana e like me ka mea mau o ka puka malihini ana. A mahope koke iho oia mau la, lawe ae la o Aiwohikupua i kahi o Kauakahialii, i kanaka lawelawe imua o kona alo, me ka manao o Aiwohikupua o kela wahi kanaka ka mea e loaa ai ko ke Alii makemake.
A no keia kumu, hoolilo loa ae la o Aiwohikupua i ua wahi kanaka nei i poo kiekie maluna o na mea a pau, o ko ke Alii mau aina a pau, a me na kanaka a pau loa, na’lii a me na makaainana, ma kona ano Kuhina Nui.
A lilo ae la ua wahi kanaka nei i mea nui, huahua mai la na punahele mua a Aiwohikupua, aka, he mea ole lakou i ko ke Alii manao.


text:
Kāore i ko atu, kāore i ko mai i te whakaoranga mai ano ō ngā taonga puoro Māori i tēnei whenua i ngā tau rua tekau kua pahure ake nei, hei kaupapa whakamiha mā tātou.
Koirā te whakatau ā tētahi ō ngā matanga oro ariā ō te motu, ā Ahorangi Martin Lodge.
Kei te Whare Wānanga ō Waikato ā Lodge e mahi ana, ā, hei tāna, he rawe te noho tahi ā ngā tāonga puoro Māori me ngā taonga puoro ariā i ēnei rā.
Hei tāna anō, kāore he mahi whakahirahira atu i tā Hirini Melbourne rāua Richard Nunns i te ao oro waiata ō tēnei whenua, i ngā tau rua tekau tau nei.
Copyright © 2013, Uma Broadcasting Ltd


text: 1Natyo Paulo naxairatya exe babera. Natyo atyo Jesus Cristo wakanehare exahe iniraene kakoare. Enore atyo aoka natyo hawakanehare maheta hoka axikatya natyo noxakai Iraiti Waiyexe maheta halitinai hiye. 2Toahiya xowaka exe Iraiti Waiyexe kaxakaisaka iraiti xakaisaseharenae hiyeta. “Exe Iraiti Waiyexe halitinae anere”, nexa Enore hoka Iraiti xakaisaseharenae xairatene babera waiyexe nanekoa. 3Enore irae Haisani Wiyekohase Jesus Cristo tahi, xekohaseti Davi hotyalihare nerekati exaokaka. Haliti waiyekoarehare akereta tyaona Davi ene nawenakala nali. 4Enawenane waiyexe atyo kaotyaka kasehetehenere haiyatere kakoa xowaka hoka hatyo hiyeta Enore Ityani kaxaokaka. 5Ihiyeta atyo Enore iraiti kakoare moka natyo Cristo hatene nahaka maheta. Tyotya haliti hotyaliharenai hiye noxakaini hoka tyakekoha exahe tyaonaha exema maheta. 6Hoka hatyonai konitare atyo xiso Roma nali tyaoniterenai. Xisonai tehitiya atyo Enore aoka Jesus Cristo anerenai xisaona maheta. 7Hiyeta exakere naxairatya xiso Roma yerenai ana, xiso Enore awaiyetiterenai exahe hahotyaliharenai aohenerenai ana. Maika wenati waiyexe, Wexe Enore mehexaikoharene exahe Wiyekohase Jesus Cristo xoaha nalitare tyaona xikakoa. 8Exe hotohare nirae naokowita: Jesus Cristo hiyeta nihalahareta Enore kakoa xihiyeta. Hiyaiya, hakakoarehena xityakekone tahi semahitaha. 9Xasemehena, Enore ana nahakita nihalahalini kakoa, Waiyexe Iraiti noxakaita Ityani tahi akiti. Natyo atyo niraexatya xomana tyotyaki ferakene. Hatyo akiti waiyekehalakita Enore ana. 10Niraexaita xomana. Naxita Enore hoka exaokalitaiya hoka notyoa nowaiyeheta xiso. 11Kasani nowaiyeheta xiso hoka naotyakisa naokowita xiso waiyexe kakoa hoka xikinatere xisaona maheta. 12Exakere atyo nirae naokowita, kasani atyo wityotya, natyo, xiso xoaha atyo haxowakita wakahinaetyakakoa naokita hoka xikinatere xisaona notyakekoni hiyeta, exahe natyo tehitiya hoka nokinatere notyaona xityakekone hiyeta. 13Nohinaeharenae, kasani exeharenae waiyekehalaka xomana naokita. Kahaliki xakore notyoa nowaiyeheta xiso naokowita hoka xoalinihare tyaonita nomani hoka maisa aliyakere notyoare. Kasani nohateni tehitiya kekoare xinekoni naokita, haiyaharenai majudeuneharenae koni nohateni kekoaretere akereta. 14Nikarexe terota atyo nohateni: owiteneta tyaoniterenae, exahe seko tyaoniterenae, exahe koxaka kaxaotyakisakitereharenae, exahe mawaiyoreharenae harenai atyoite naotyakihena. 15Hatyo hiyeta kalikini atyo nomimiye notyaonita Iraiti Waiyexe noxakaini kakoa xiso Roma tyaoniterenae hiye. 16Maisa atyo nohaiharexe Iraiti Waiyexe noxakaini kakoa. Hiyaiya, hatyo atyo Enore niyatere iyeheta maheta tyotya tyakekohenerenenae. Judeunai hotohare ite, hatyaosetaite majudeuneharenai. 17Hiyaiya, Iraiti Waiyexe atyo hotikijita womana hoka Enore atyo haliti waiyexe aokita wiso wityakekone hiyeta, hetatita, imiyane kijiya, Iraiti Waiyexe iraetere akereta: “Xala xamani atyoite Enore haliti waiyexe aoka ityakekone hiyeta hoka tyaota mene atyoite”, nitere akereta. 18Hiyaiya, Enore xeharene atyo enokoata tyoita tyotya iniyalahare nomaseharenae ana. Hatyo iniyalahare háomaneha hiyeta atyo talatitaha Iraiti Waiyexe, kasani haiyanai maisa semahene aokareha hoka. 19Enore atyo iniyalahare mokahitene. Hiyaiya, halitinai ana waiyekehalakita etahi akiti. Enore ta atyo hatyoharenai hotikisa enomanaha. 20Hetati Enore waikohe tyomehenere xowakiyita, enawenane mawaiyakahare, iniyatere matyotenehare, enawaiyore harenai waiyekehalaka enómanenai hiyeta. Halitinai tyotya hatyoharenai waiyaha hoka hatyo hiyetaiya maisa xoare maheta teraharetyoahitaha. 21Enore xakore waiyahitaha hoka maisa aiminisarahene, exahe hoka maisa ihalaharexeha ekakoa. Hatyo hiyeta exahekolaha maisa waiyexe, motya makaliroti exahekolaha tyaonita. 22Waiyore xakore aokowitaha hoka hatyaharexeha atyo. 23Enore makamanehare xema tyaonareha mahetare ene hoka enomakahare xema tyaonahitaha. Haliti xaimenekotyaka, kotehala, kirakahare, owi harenae xaimenekotyaka xema tyaonahitaha. Hatyoharenae atyo haenorexa aokahitaha. 24Nikare atyo hatyo halitinai tyaonita hoka Enore atyo halakisahene hoka haxahekolaha iniyalahare ximita tyaonaha hoka xoalini hare iniyalahare kahaiharetyakere tyomaha hahinaeharenai kakoa maheta. 25Enore niraene aliterexe atyo halakisaha hoka maoseratyati xema tyaonahitaha. Enore tyomehenereharenae xema atyo tyaonahitaha, maisa enomasehare xema tyaonareha. Enore nómanenai hiyeta ene atyo kaihalaharetyakehena ekakoa maheta ene. 26Hatyoharenae tyomahitereharenae hiyeta Enore halakisahene hoka kahaiharetyakere tyomahitaha, exahe ohironae kakoita hoka haohironehatyanae kakoa iniyalahare tyomita. Maisa ene hatyoharenae kaomaka maheta ene xini. 27Exahe enanae tehitiya hoka halakisaha ohironai hoka xane hatya haenanehatya kakoa iniyalahare, kahaiharetyakere tyomahitaha, kalore maiyasekakoahitaha hoka nikare tyaonahitaha. Nikare tyaonahitaha hoka hatyotaha atyo iniyalahare axomokanikisoahitaha hoka iniyalahare kaxomokakahitaha hatyoharenai hiyeta. 28Maiha Enore tahi akiti aliterexe semaha aokowiyeha hoka iniyalahare xahekotyati isa enomanaha hoka tyomaha maheta xoalini hare hamaomanenehareha niyahare maheta. 29Maisa waiye ahekotyareha, maisa waiyexeha. Xiyehaliti maiyasahitaha. Okoareha, aisahitataha, mokotyahitataha, maoseratyahitataha, xekahatiharetaha harenai. 30Iraeharetyahitataha, exahe iniyalahare iraetaha hahinaeharenai tahi. Kirawanahitaha Enore exahe kinatere aokowitaha. Ahinityareha exahe aokowiharetyoareha. Kahare iniyalahare aomatikisaha hoka tyomahitaha. Maisa hanexenai niraene tyakekoreha. 31Ohiroareha, enatyaloha tyaonahitaha, maisa hairaene akereta tyaonareha, maisa kaisereha, exahe maisa haiyanai airakoaneharetyareha. 32Waiyekehalakita atyo Enore xaotyakiraho enomanaha. Hiyaiya, xala xamaniya atyo nikare tyaonita hoka waiye xaisaka atyo, nitere. Hatyoharenae xakore waiyekehalakita enomanaha hoka hekota hatyoharenai tyomahitaha hoka haiyanae hatyo tyomahitere akereta tyomiterenai atyo awaiyetyahitaha.


text:
For Saturday, September 29, 2012
POSTED: 01:30 a.m. HST, Sep 29, 2012
Synopsis: American leaders need to look to the source.
———
Welina e nā makamaka heluhelu o Kauakūkalahale. 'O ia po'o mana'o e kau a'ela ma luna, no loko mai ia o ka mo'olelo o Kānealoha. He mo'olelo maika'i nō ia e hō'ike ana ē he mea nui ka ho'ohana 'ana i kou no'ono'o kanaka 'ana ma kēia ola honua. 'A'ole e hahai wale aku i kou hoa i ka lele po'o wale aku i loko o ka wai me ka nānā 'ole i ka nui o ka wai. He hana ia e puka ai ia 'ōlelo kaulana, 'o ia ho'i, “'A'ohe ou 'ī mai, 'a'ohe wai o lalo ē.” A 'o kekahi ha'awina nui o ka mo'olelo o Kānealoha, 'o ia ho'i, he pono ka nānā 'ana aku i ke kumu, 'o ia ho'i, nā mo'olelo i ili mai i o kākou nei mai nā kūpuna mai. He mau mo'olelo ia e a'o ai kākou i ka hana akamai a na'auao ho'i e hana ai, a me ka hana hūpō paha a na'aupō ho'i e kapa 'ia ai 'o ka mamo hope loa a Wa'awa'aikina'aupō.
Ma ka mo'olelo o Kānealoha, ua kuhihewa ke ali'i 'o Kalakanihina, na Kānealoha a me kona makuakāne, me Kalalapopoulu i ho'opō'ino i nā lua 'ua'u ma ke kuahiwi, a no laila, he mana'o ko ke ali'i, e 'imi 'ia aku 'o Kānealoha a me kona makuakāne a loa'a, a e pepehi 'ia aku lāua a make. E 'imi aku ana ke ali'i me nā kānaka he mano ka nui ('o ka mano, he 4,000). I ko lākou 'imi 'ana a'e, aia ka makua a me ke keiki ma ke po'o o ka wailele 'o Halulu e pūlehu ana i ka manu. E ka makamaka heluhelu, 'o ia wahi a Kānealoha mā e pūlehu manu ana, he wahi hāiki ke alahele e hō'ea aku ai, a he ho'okahi wale nō kanaka e hiki ke hele aku i ka manawa ho'okahi, a e 'au mai ana 'o ia i ka wai a e hō'ea ana ho'i ka hohonu o ka wai i ka 'ōpū. Ma hope iki mai, 'ike akula 'o Kānealoha i ka ho'omaka o ka wai e 'ale'ale, a he mea maopopo, 'a'ole e 'ale ka wai ke 'ole e loa'a ke kumu, a i ia manawa, ho'opuka a'ela 'o Kānealoha i ia po'o mana'o e kau a'ela ma luna, “Haehae ka manu a Kānealoha ke 'ale nei ka wai” me ka 'ai pū nō i kāna manu me ke kahe 'ana iho o ke koko. A i ka puka 'ana mai o ke kanaka mua o ke ali'i mai kahi hāiki mai, ua lālau a'ela nā lima wīkani o Kānealoha, a pepehi akula 'o ia i ua kanaka lā a make. A pēlā 'o ia i pepehi ai i ia mano kanaka. A 'o ia ihola ia māhele o ka mo'olelo.
'Eā, 'a'ole 'o Kānealoha i hakakā aku me ia mano kanaka ma ke kula pālahalaha, 'a'ole 'o ia i hakakā me nā kānaka 5 a he 10 paha i ka manawa ho'okahi. Ua hakakā pākahi 'o ia me lākou lā. Ma ke akamai o kona no'ono'o kanaka 'o ia i lanakila ai, 'a'ole ma ka ikaika a me ka mākaukau 'o ia wale nō.
A ke kuhi nei ko 'oukou mea kākau, 'a'ole paha like ka hana a ko 'Amelika. 'O ka mea mau paha iā lākou, 'o ia ka ho'ā'o 'ana e lanakila ma ka ikaika a me ka mākaukau, 'o ia wale nō, a 'o ke akamai a me ka na'auao, he mau mea 'ole paha ia iā lākou.
Pēlā 'o 'Amelika i hana ai ma ke kaua 'o Wiekanama a me kekahi mau kaua ‘ē a'e paha kekahi. Inā paha i nānā nā luna o 'Amelika o ia wā i ke kumu, inā paha 'a'ole i nui loa nā koa 'Amelika i make māinoino ma ia kaua.
(E ho'omau 'ia.)
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Whau
Ko te Whau he rākau whakauru o Aotearoa.
E tupu ana te Whau ki te takutai moana. Ka whakamahia te rākau nei hei kārewa kupenga. Ko ngā rau he ātaahua, he nunui, he angiangi. Engari ko ngā hua, he taratara, he maroke. Ki ētahi, he ingoa reo Māori anō, arā he Hauama, he Whauama rānei. Ko te ingoa pūtaiao he Entelea arborescens, ko te ingoa reo Pākehā he Corkwood.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- He whakaahua, he konae mō te Whau kei te Wikimedia Commons.
Tohutoro[edit | edit source]
- Metcalf, Laurie, 2002. A Photographic Guide to Trees of New Zealand. Tāmaki-makau-rau: New Holland.
- Salmon, J.T., 1986. The Native Trees of New Zealand. Te Whanga-nui-a-Tara: Heinneman Reed.


text: 1Hatyo hiyeta natyo tyare berexo notyaonita nahakitere Xekohaseti Jesus Cristo ana hiyeta hoka niraeta xihiye. Maika hetati Enore aohenere xiso xowaka waiye xisaona aohenere akereta xisaona. 2Maika ximaxahenerahare, xasemaxematyare, ximehexaikohare xisaona. Awa atyo kinatyaxa xirae haiyaharenai kakoa. Xahotikisa enomanaha xiyawaiyerahene. 3Maika xaiyateretyoahena hoka mehexaikohaliti hiyeta hahotyalita Isekohaliti mokitere xiso xema xisaona. 4Cristo hare atyo haterore, Isekohaliti Waiyexe hoka haterore. Enore aoka xiso haomana hoka haterore atyo xiyatyahane. 5Haterore atyo Xekohaseti, haterore atyo tyakekoti, haterore atyo batixatyati. 6Haterore atyo Enore, tyotya Nexe atyo, exahe tyotya Xekohase atyo. Hakita atyo tyotya ihiyetaha, exahe tyaonita atyo tyotya ekakoaha. 7Wityotya, hatya ana xakini xoalini hare waiyexe kaxekaka, Cristo isehenere womana hakakoaneta. 8Hiyaiya, exakere atyo Iraiti Waiyexe nexa: Enokoa xanehenere xowaka kahare kolatya berexoako tyaoniterenae hoka isa xoalini hare waiyexe halitinae ana. 9Xoare nere“enokoa xane”, nita? Exakerexe atyo: hetati exoa ako katyahe hotohare. Hatyo najikinita eno xeta xane. 10Exoa ako katyahe hoka hatyo najikinita enokoa xaneheta hoka enokoa xaihako xane hoka tyotya waikohekoa, enokoa xoaha ekaisetya hawenane kakoa maheta. 11Hatyo atyo isa xoalini hare waiyexe halitinae ana. Hoka haiyanai hairaene kakoare moka, haiyanai iraiti xakaisasehare moka, haiyanai xakaihakatya maheta iraiti moka, exahe haiyaharenai hoka tyakekohatiyenai kaxaikotyase, xaotyakisase maheta moka. 12Nikare mokahene, Enore kaxaikoneharenai awaiyolinikisaha hoka waiyore hakaha maheta Cristo hatene hoka Cristo háre waiye kekoare maheta. 13Nikare ite haxawalita wityakeko hoka waiyekehalaka ite womana Enore Ityani tahi akiti. Nikarite hoka wawenane waiyexe hiyetaite wikekoareta akereta wisaona hoka Cristo aokitere akereta wisaona. 14Nikare ite wisaona hoka maisa xoima akereta wisaohitita. Hiyaiya, xoima atyo hoholati one ainakiyahena hoka nolokehekoaitene, exahe kinatyawiniti hoka herawasekoaitene. Hatyo akereta atyo haliti maoseratyaliyenai tyaonita hoka hahinaeharenai nawenane aiyalaharetyahitaha. Waiyore maoseratyahitene hoka xaotyakisati ehaikoare xema maniya mokahitene. 15Iraiti waiyexe tahi taitaiya wirae, exahe wawaiyexeharene kakoa hoka wikekoareya wawenane Cristo koamaniya kakoa. Hiyaiya, hatyo atyo wiseri. 16Eháre atyo iniyatere hiyeta waiye kinatere haxawalita tyaonita. Tyotya tyaonitere eháre hiyeta haxawalita tyaonita, kahinae tyakakoahitaha, hoka waiye tyaonahitaha. Hiyaiya, hakititere atyo waiye tyaonehena eháre hiyexe hoka tyotya eháre atyo waiye kekoareta xawaiyetyakakoati hiyeta. 17Hatyo hiyeta Xekohaseti nexare kakoa niraetene, naiyateretyoahena: Awa atyo Enore maniya mawenaneharenae akereta xisaona. Hiyaiya, exahekolaha atyo maisa xoare tyomare. 18Exahekolaha atyo makaliroti akerehare tyaonita. Maisa atyo Enore waiyexe aokitere xema maniya tyaonareha, maisa waiyorexeha, exahe semaxematyareha. 19Tyotya ehaihareneha enonitaha, exahe isoawiha haxawaiyeraha ewaxirahare ana, tyotya kahaiharetyakiterehare xoaha ana. 20Maisa atyo hatyohare tahi kakoa xini xawaiyore Cristo koamaniya xisaona maheta. 21Aliterexe ala xasema etahi, exahe xisaonitere exema hiyetala xawaiyore aliterexe Jesus hiye tyaonitere kakoa. 22Xahalakihena toahiyere xawenane toahiya ewaxirahare xisomitere, xahekoitere. Hiyaiya, hatyoharenai atyo iniyalahare xiyahekola mawenekoaretita. 23Maika xiyahekolanai tyotya xewaitareheta. 24Xisaohena waitare wenati xema, hatyoharenai atyo kaomaka Enore aokitere akereta, hatyoharenai atyo kawaiyakita wenati aliterexe hiye, hatyohare atyo tota, waiye xoaha. 25Hatyo hiyeta nikareta xamaoseratya. Xiraehena xihinaehare kakoa hoka aliterexe taita xirae ekakoaha. Hiyaiya, wityotya atyo Cristo háre hiyetare. 26Xeharehena hoka maika xirihare xisaona hoka maisa iniyalahare xisomita. Awa atyo xeharekoata mene. 27Awa atyo ini hekoti xahalakihena xawenane Tihanare ana. 28Xala xamani ene kaiwita hoka nikareta kaiwa hoka hahena kaisere hoka waiye tyaona, exahe kahinaetya maxiyehareharenai. 29Awa atyo ewaxirahare kehaisakere xirae. Maika waiyexe iraiti taita xirae hoka haiyaharenae kekoare Cristo koamaniya hawenaneha kakoa, exahe aokahitere harenai akereta tyaonaha, hoka xiraetereharenae semehenerenae ana waiye. 30Awa atyo xexamaikohalinikihena Enore Nisekohare Waiyexe. Hiyaiya, Isekohaliti atyo Enore feroxa akereta tyaonita xihiye. Heko ite tyaona xikakoa Enore iyehetehenere xiso kijiya. 31Xahalakihena irawaniti, xehaliti, xahenexatyati, xiholakakoati, iraeharetyati harenae. Awa atyo xiyalijinihare. 32Awa atyo hatyoharenae xema xisaona. Xawaiyexehare xisaohena, waiye xamokakoa haiyaharenae kakoa. Ximaotyanekakoahetehena iniyalahare xománe kakoanae, iniyalahare xománe Enore maotyanehetehenere Cristo hiyeta akereta.


text:
Curriculum links
Ngā tino wāhi ako
- Tikanga ā Iwi
- Ngā Toi - Toi Ataata
- Pāngarau
Ka noho i raro i ēhea whenu?
- Tikanga ā Iwi - Te Wāhi me te Taiao, Te Ahurea me te Tuku Ihotanga
- Ngā Toi - Mōhiotanga
- Pāngarau - Āhuahanga
Ngā tino pukenga
Ngā Pūkenga Mōhiotanga, Pūkenga Whakaoti Rapanga, Pūkenga Tatai
Ngā reanga
1-8
Ngā tau
1-13
ki runga ano
E tautoko ana i ēhea kaupapa kōrero?
- Kōrero Pūrākau
- Te Auaha Hangarau me te Tene
- Pāngarau me te Porihanga
- Ngā Toi me ngā Kaitoi o Aotearoa
E hia te roa o tēnei mahi?
E 15-20 miniti ki te torotoro i ngā wāhanga katoa o Te Marae.
ki runga ano
Ka kimihia ki hea?
- Te Papa tuawhā, kei te taha o Mana Whenua
- Kua ngaro koe? Me pātai ki tētahi Kaimanaaki Manuhiri.
He aha te take me heri au i taku akomanga ki tēnei taonga?
- He tauira ahurei o ngā hoahoa, ariā o tētahi marae.
- He tauira whakaharahara o te whakamahi i ngā āhua toi o ēnei rā ki te whakaatu i ngā kōrero tuku iho.
- He marae ora, he marae mahi, ā, nōu hoki te marae nei.
ki runga ano
He aha ngā mahi kei taua whakaaturanga?
- Eke atu me te uru atu ki roto i te wharenui ki te titiro ki ngā tauira i runga i te pakitara, tae atu ki te tuarongo.
- Whakamahia te poraka mirimiri, ki te whakakī i tō whārangi whakapapa, i te tēpu i roto i te wharenui.
- Mehemea he pai te āhua o te rangi, haere ki waho ki te waharoa, ki te titiro ki ngā tūmomo whakairo, me ngā mahi toi, kei te tomokanga o Te Ātiawa i te putanga atu.
- Titiro ki te haki. Ka tohu taua haki i te iwi e pupuri i te mana o te paepae o Te Papa, i te iwi nā rātou ngā taonga i te whakaaturanga iwi, me te tohu hoki i te kawa mō te pōhiri.
- Pānuitia ngā mātārere, me te pānui whakamōhio e tū motuhake ana hei ako i te whakapapa o Rongomaraeroa.
- Whakamahia te pāhekoheko ā-rorohiko e pā ana ki te pōhiri.
ki runga ano
Me aha taku mōhio ki tēnei whakaaturanga?
- Nā te kaiwhakairo tohunga, nā Cliff Whiting, me te rōpū tohutohu Māori o Te Papa, Ngā Kaiwawao, i whakaputa te ariā ki te whakawhanake i tētahi marae mahi, ki te tautoko i te ariā o te mana taonga, me ngā mātāpono o Te Tiriti o Waitangi. I whakatuwhera ōkawatia te marae nei i te 30 o Whiringa-ā-rangi i te tau 1997.
- E ahu mai ana te ingoa o te marae nei, a Rongomaraeroa, i te ingoa o tētahi wāhi i ngā rangi tūhāhā i hui ai ngā atua Māori i runga i te rangimārie, ki te matapaki me te whakatau i ngā take.
- Ko te ingoa o te wharenui, ko Te Hono ki Hawaiki, e tohu ana i ngā hononga ki Hawaiki, tētahi o ngā kāinga tawhito o te Māori; ā, ko te rōpū whanaungatanga e tohua ai e whakakapi ana i ngā iwi katoa me ērā atu ahurea nā rātou ngā taonga, kōrero hoki e puritia ana i Te Papa. Ka āta kitea tēnei i roto i te whakairo o te kōrero pūrākau mō Māui e whakarata ana i te rā i runga i ngā maihi o te wharenui. He tangata hira a Māui puta noa i te maha o ngā ahurea o Te Moana-nui-a-Kiwa.
- Ko te kūaha ōpure, nā Robert Jahnke i hanga, e tohu ana i a Ranginui. E tohu ana ngā papariki i runga i te papa, nā Kura Te Waru Rewiri i hanga, i a Papatūānuku. Ka huakina te kūaha, ka whakatinanatia anō te kōrero mō te wehenga a Ranginui rāua ko Papatūānuku. Nā ngā tauira o Toi Houkura, te kura hoahoa Māori o te Kuratini o Te Tairāwhiti, i hanga ngā moana tukutuku.
- Kei te tuanui o te wharenui e whakaaturia ana ētahi atu kōrero pēnei i te hanganga o te wahine tuatahi, a Hineahuone, e tōna matua, Tānemahuta, tērā e whakaaturia ana i te tatau o te wharenui. Ka kitea hoki i roto i te wharenui te kōrero mō Māui-nukurau e whakakurī ana i tōna taokete, i a Irawaru, me te kōrero mō Paikea, te tohorā.
- Kei te tohua ērā atu ahurea o Aotearoa i te tuarongo o te wharenui, ā, e whakaaturia ana te whanaungatanga hurihuri i waenganui i te Māori me te Pākehā i roto i ngā kāpata i hangaia ki roto i te poutokomanawa o te wharenui.
Ētahi kaupapa hei matapakinga pea
- Nōu a Rongomaraeroa. He aha ngā mea o te marae e pai ana ki a koe?
- Ka pēhea te whakatairite i a Rongomaraeroa ki Te Hau ki Tūranga e tū pātata ana i te whakaaturanga Mana Whenua, kei te papa tuawhā? Arotahia te ariā o te whakamahi i ngā taputapu o nāianei ki te whakaatu i ngā kōrero tuku iho, ka whakataurite ai i ngā tūāhua me te tōtikatanga.
- Kei te mōhio koe ki ētahi o ērā atu kōrero, mahi toi rānei i roto i te wharenui? Ina koa, ko ērā e pā ana ki a Māui, ki a Tāne rānei. Ka kite koe i ētahi atu?
- Kei te mōhio koe ki ētahi o ngā tūmomo mahi i runga i te tuarongo o te wharenui? Ka pā ētahi o aua mahi ki a koe, ki tō whānau hoki?
- Ki tō whakaaro, ka tohu ngā tae i te aha? He aha i kōwhiri ai te kaitoi i aua tae? He ōrite ērā tae muramura, ātaahua hoki ki ngā tae i kitea e ō tātou tūpuna i roto i tō rātou ake taiao pēnei i ngā tae o ngā putiputi me ngā tipu, o ngā manu, o te uku, te kōhatu, ngā hihi o te rā me ngā tae o te āniwaniwa.
- Whakaingoatia ngā wāhanga matua o te marae me te wharenui. Ko aua wahanga, ko te koruru, ngā maihi, ngā amo, te tāhūhū, ngā heke me te poutokomanawa.
- I hangaia ngā whakairo mai i te aha? He aha ai? Ko te whakatau, me hanga ngā whakairo mai i te rākau MDF, nā te mea, mehemea i hē ētahi o ngā mahi, kāore e moumoutia ngā rākau māori.
- Ka kite koe i ngā tauira tāruarua, i ngā raupapa rānei? He aha ngā āhua ka kite koe? He āhua ahurua, ahutoru rānei?
ki runga ano
Ngā kōrero kīnaki
- Tai Awatea - te pātengi raraunga rongorau a Te Papa. Kei reira ngā hononga atu ki ētahi mōhiohio e pā ana ki a Cliff Whiting, ki te matapahi ōpure o Ranginui, ki te waharoa hoki.
- www.tepapa.govt.nz/TePapa/English/WhatsOn/LongTermExhibitions/TheMarae.htm
- Kaua e wareware ki te pānui i ngā mātārere me te pānui mōhiohio e tū motuhake ana.
- Mehemea e hiahia ana koe ki te tango i ō hū, kei te pai tērā, engari ehara tērā i te tikanga o tēnei marae.
- He nui hoki ngā mahi whakangahau, me ngā hui, kei te tū i Te Marae. Me titiro ki te maramataka ā-marama o Te Papa ki te mōhio āhea ēnei mahi tū ai.
He taonga whai pānga
- Te Hau ki Tūranga, te wharenui nō Rongowhakaata, kei Mana Whenua, kei te papa tuawhā.
- Te Takinga, te pātaka kai nō Ngāti Pikiao, kei Mana Whenua, kei te papa tuawhā.
- Te wharepuni Mākotukutuku, nō Ngāti Hinewaka, kei Mana Whenua,kei te papa tuawhā.
- Te Huka a Tai, kei Mana Whenua, kei te papa tuawhā. Whiriwhiria te panga hanga marae, titiro ki ngā pukapuka i roto i te taiwhanga pukapuka, ki ngā rauemi me ngā rorohiko i roto i te taiwhanga rangahau.
ki runga ano


text:
Sugar Bowl
Laiana Wong
Synopsis: Do bigger and stronger always translate into victory? Sometimes big is just big for nothing.
Aloha e nā makamaka o Kauakūkalahale mai ka mahiki 'ana o ka lā i Ha'eha'e a i kona poholo 'ana ma 'ō aku o Lehua. Eia au 'o kā 'oukou wahi mea kākau ke hā'awi aku nei i ko'u aloha makahiki hou iā 'oukou a pau loa. A ke lana nei ho'i ka mana'o e 'ike mai auane'i 'oukou i ke kūlana kū'ono'ono o ka nohona a puni ka makahiki hou. Hapenuia!
Ua ha'alele iho nei Nā Koa iā Honolulu nei no ka lele 'ana aku i Louisiana, kahi e kū'ē ai i nā 'lio Pulu o Georgia. He nui ka po'e "loea" ha'uki e koho nei i ua mau 'lio Pulu nei 'o ia ana ka lanakila ma kēia pā'ani 'ana, a no ka mea, ua 'oi aku ka ikaika o ko lākou mau hoa paio o ke kū'ē 'ana aku nei i ke kau pōpeku nei. He 'oia'i'o nō paha kēlā, a he 'oi aku nō ho'i ka nui o ke kino o ua po'e 'lio Pulu nei ma mua o ko Hawai'i. 'A'ole na'e e lilo ke eo i ka pilikua i nā manawa a pau.
Ma loko o ka mo'olelo o Kawelo, ua 'oi aku ka nui o ke kino o Kauahoa (Ka U'i o Hanalei) ma mua o Kawelo, eia na'e, ho'okahi wale nō pa'i māhanahana na ka lima o ua Kawelo nei, 'o ka hina akula nō ia o kahi Kauahoa, huli ana ke alo i luna, kākā ana nā welelau manamana wāwae i ka lewa, a e kahe ana nō ho'i ke koko i heleāwai a i ili aku ma loko o ka lepo. Pēia ho'i ka hopena o kahi pilikua ('o Goliath) ma kahi mo'olelo Paipala. I hakakā aku kona hana me Kāwika, he kanaka i hapa mai ka nui o kona kino i mua o Goliath, ho'okahi pana 'ana i ka pōhaku me ka ma'a, 'o ka hina akula nō ia o ua pilikua nei!
A no laila, mai noho a mana'o mai ē na ka mea nui o ke kino ka pepehi 'ana aku i ka mea i hapa mai ka nui o kona kino. 'A'ole pēlā i nā manawa a pau. 'O ke koa, ka 'eleu mikimiki, ka wīkani, ke akamai, a me ka ma'alea, 'a'ole nō e pili wale aku nō kēia mau 'ano i ke kanaka nui. Ua loa'a nō i ke kanaka li'ili'i kekahi.
'A'ole e nānā 'ia ka nui o ke kino, no ka mea, he nui pū mai'a wale nō ia i kahi manawa, a 'o ka nui o ke kelekele, 'a'ohe wahi 'oni maika'i o nā lālā o ke kino. A no laila, 'o ia mau 'ōlelo e kaena ana no ka nui o ke kime Georgia, he lehelehe wale nō. 'A'ole na ka 'ōlelo kaena ke kūla'i 'ana i ka hoa paio. 'A'ole na ka waha ka halihali 'ana, ke kīloi 'ana, a me ka peku 'ana i ka pōpō. Na ka lima a me ka wāwae kēia mau hana, a no ia mea ho'i, no laila, he makehewa ka ho'olohe 'ana i ka waha, aia ka pono 'o ka nānā 'ana aku i ka hana.
Eia a'e nō i ka Pō'alua e hiki mai ana e 'ike 'ia ai ka hana, a ma laila nō ho'i kākou e 'ike ai i ka 'oia'i'o a me ka 'ole o ka waha. He mea ikaika paha ka pilikua a he nui pū mai'a paha? I lilo auane'i ke eo i nā 'ahi kananā o Hawai'i, e lilo nō ho'i ia i mea e hilahila ai nā 'lio Pulu. E 'ike 'ia nō ho'i lākou he 'īlio hae e hae wale aku nei nō. 'A'ohe āna 'eha!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
Sugar Bowl
Laiana Wong
Synopsis: Do bigger and stronger always translate into victory? Sometimes big is just big for nothing.
Aloha e nä makamaka o Kauakükalahale mai ka mahiki 'ana o ka lä i Ha'eha'e a i kona poholo 'ana ma 'ö aku o Lehua. Eia au 'o kä 'oukou wahi mea käkau ke hä'awi aku nei i ko'u aloha makahiki hou iä 'oukou a pau loa. A ke lana nei ho'i ka mana'o e 'ike mai auane'i 'oukou i ke külana kü'ono'ono o ka nohona a puni ka makahiki hou. Hapenuia!
Ua ha'alele iho nei Nä Koa iä Honolulu nei no ka lele 'ana aku i Louisiana, kahi e kü'ë ai i nä 'lio Pulu o Georgia. He nui ka po'e "loea" ha'uki e koho nei i ua mau 'lio Pulu nei 'o ia ana ka lanakila ma këia pä'ani 'ana, a no ka mea, ua 'oi aku ka ikaika o ko läkou mau hoa paio o ke kü'ë 'ana aku nei i ke kau pöpeku nei. He 'oia'i'o nö paha këlä, a he 'oi aku nö ho'i ka nui o ke kino o ua po'e 'lio Pulu nei ma mua o ko Hawai'i. 'A'ole na'e e lilo ke eo i ka pilikua i nä manawa a pau.
Ma loko o ka mo'olelo o Kawelo, ua 'oi aku ka nui o ke kino o Kauahoa (Ka U'i o Hanalei) ma mua o Kawelo, eia na'e, ho'okahi wale nö pa'i mähanahana na ka lima o ua Kawelo nei, 'o ka hina akula nö ia o kahi Kauahoa, huli ana ke alo i luna, käkä ana nä welelau manamana wäwae i ka lewa, a e kahe ana nö ho'i ke koko i heleäwai a i ili aku ma loko o ka lepo. Pëia ho'i ka hopena o kahi pilikua ('o Goliath) ma kahi mo'olelo Paipala. I hakakä aku kona hana me Käwika, he kanaka i hapa mai ka nui o kona kino i mua o Goliath, ho'okahi pana 'ana i ka pöhaku me ka ma'a, 'o ka hina akula nö ia o ua pilikua nei!
A no laila, mai noho a mana'o mai ë na ka mea nui o ke kino ka pepehi 'ana aku i ka mea i hapa mai ka nui o kona kino. 'A'ole pëlä i nä manawa a pau. 'O ke koa, ka 'eleu mikimiki, ka wïkani, ke akamai, a me ka ma'alea, 'a'ole nö e pili wale aku nö këia mau 'ano i ke kanaka nui. Ua loa'a nö i ke kanaka li'ili'i kekahi.
'A'ole e nänä 'ia ka nui o ke kino, no ka mea, he nui pü mai'a wale nö ia i kahi manawa, a 'o ka nui o ke kelekele, 'a'ohe wahi 'oni maika'i o nä lälä o ke kino. A no laila, 'o ia mau 'ölelo e kaena ana no ka nui o ke kime Georgia, he lehelehe wale nö. 'A'ole na ka 'ölelo kaena ke küla'i 'ana i ka hoa paio. 'A'ole na ka waha ka halihali 'ana, ke kïloi 'ana, a me ka peku 'ana i ka pöpö. Na ka lima a me ka wäwae këia mau hana, a no ia mea ho'i, no laila, he makehewa ka ho'olohe 'ana i ka waha, aia ka pono 'o ka nänä 'ana aku i ka hana.
Eia a'e nö i ka Pö'alua e hiki mai ana e 'ike 'ia ai ka hana, a ma laila nö ho'i käkou e 'ike ai i ka 'oia'i'o a me ka 'ole o ka waha. He mea ikaika paha ka pilikua a he nui pü mai'a paha? I lilo auane'i ke eo i nä 'ahi kananä o Hawai'i, e lilo nö ho'i ia i mea e hilahila ai nä 'lio Pulu. E 'ike 'ia nö ho'i läkou he 'ïlio hae e hae wale aku nei nö. 'A'ohe äna 'eha!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
1:1 ¶ Taukiri e! noho mokemoke ana te pa i ki nei i te tangata! Ano tona rite he pouaru! kua waiho hei hoatu takoha te mea i nui nei i roto i nga iwi, te rangatira i roto i nga kawanatanga!
1:2 Nui atu tana tangi i te po, a kei ona paparinga ona roimata: i roto i te hunga katoa i aroha ki a ia, kahore he kaiwhakamarie mona; kua tinihanga ona hoa ki a ia, kua meinga ratou hei hoariri mona.
1:3 Kua haere a Hura ki te whakarau, he tangi hoki, he whakamahinga nui; kei te noho ia i roto i nga tauiwi, kahore e kitea e ia he tanga manawa: kua hopukia ia e ona kaiwhai katoa i roto i nga wahi kuiti.
1:4 Kei te tangi nga ara o Hiona, no te mea kahore he tangata e haere mai ana ki te huihuinga nui; kua ururuatia ona kuwaha katoa, e aue ana ana tohunga, ko ana wahine kei te pouri, a ko ia, kei roto ia i te mamae.
1:5 Kua waiho ona hoariri hei upoko, kei te noho humarie ona hoa whawhai; no te mea kua whiua ia e Ihowa mo ona he maha: kua riro ana tamariki hei parau i te aroaro o te hoariri.
1:6 Kua wehe atu i te tamahine a Hiona tona nui katoa: kua rite ona rangatira ki nga hata kihai i pono ki te wahi kai, haere kahakore ana ratou i te aroaro o te kaiwhai.
1:7 E mahara ana a Hiruharama i nga ra o tona tangi, o ona wherutanga, ki ana mea ahuareka katoa o nga ra o mua: i te takanga o tona iwi ki roto ki te ringa o te hoariri, a kahore he kaiawhina mona, ka kite nga hoariri i a ia, ka kata ki ona mutunga.
1:8 Nui atu te hara o Hiruharama; na reira ia i meinga ai, ano hei mea poke: ko te hunga katoa i whakahonore i a ia, whakahawea ana ki a ia, no te mea kua kite ratou i tona tahangatanga: ae ra, kei te aue ia, kei te hoki ki muri.
1:9 Kei ona kurupatu tona poke, kahore ona mahara ki tona whakamutunga; na reira he hanga whakamiharo tona tukunga iho ki raro: kahore he kaiwhakamarie mona: e Ihowa, titiro mai ki toku mate: kua whakahirahira hoki te hoariri i a ia.
1:10 Kua wherahia atu te ringa o te hoariri ki runga ki ana mea ahuareka katoa; kua kite nei ia i nga iwi e tomo mai ana ki tona wahi tapu, era i ako ra koe kia kaua ratou e uru ki tau whakaminenga.
1:11 Kei te aue tona iwi katoa; kei te rapu taro ratou: e hoatu ana e ratou a ratou mea ahuareka hei utu kai, hei whakahauora ake mo te wairua: titiro mai, e Ihowa, whakaaro mai, kua whakahouhou hoki ahau.
1:12 ¶ He kahore noa iho tenei ki a koutou, e koutou e haere nei i te ara? Whakaaro mai, titiro mai, e rite ana ranei tetahi mamae ki toku mamae, e mahia nei moku, ki ta Ihowa nei whiu moku i te ra i mura ai tona riri?
1:13 Kua tukua iho nei e ia i runga, he ahi ki oku wheua, a e wera ana i tera: kua horahia e ia he kupenga mo oku waewae, kua whakahokia ahau ki muri; kua tukua ahau e ia ki te kahore, ki te whakaruhi, a pau noa te ra.
1:14 Ko te ioka o oku he herea iho e tona ringa, whiri rawa, kua eke ake ki runga ki toku kaki: kua he i a ia toku kaha, kua tukua ahau e te Ariki ki te ringa tangata, a kahore oku kaha ki te whakatika ake.
1:15 Kua kore noa iho i te Ariki oku marohirohi katoa i roto i ahau; kua karangatia e ia he huihui ki ahau hei wawahi i aku taitama: kua takatakahia e te Ariki te tamahine wahine a Hura, ano he takahanga waina.
1:16 Na enei mea ahau i tangi ai: ko toku kanohi, tarere ana te wai o toku kanohi: no te mea kei tawhiti atu i ahau te kaiwhakamarie hei whakahauora ake i toku wairua: ko aku tamariki kei te noho kau noa iho, no te mea kua kaha te hoariri.
1:17 Kua wherahia e Hiona ona ringa; kahore he kaiwhakamarie mona; na Ihowa te whakahau mo Hakopa, hei hoariri mona te hunga e karapoti ana i a ia: kua rite a Hiruharama i roto i a ratou ki te wahine e paheke ana.
1:18 He tika hoki a Ihowa; i whakakeke hoki ahau ki tana kupu: tena whakarongo mai, e nga iwi katoa, titiro mai hoki ki toku mamae; kua riro aku wahine, aku taitama, i te whakarau.
1:19 I karanga ahau ki te hunga i aroha ki ahau, heoi kei te tinihanga ki ahau; ko oku tohunga, ko oku kaumatua, hemo noa iho ratou i roto i te pa, i a ratou e rapu kai ana ma ratou hei whakahauora ake i o ratou wairua.
1:20 Titiro mai, e Ihowa, he mamae hoki toku, e ohooho ana oku whekau; ko toku ngakau hurikiko ana i roto i ahau: he nui noa atu hoki toku whakakeke: i waho ko te hoari ki te whakamoti, i roto kei te mate te rite.
1:21 Kua rongo ratou kei te aue ahau, te ai he kaiwhakamarie moku: kua rongo oku hoariri katoa ki toku matenga, koa ana ratou ki tau i mea ai: ka kawea mai e koe te ra i karangatia e koe, a ka rite ratou ki ahau.
1:22 Kia tae to ratou kino katoa ki tou aroaro: meatia ano ki a ratou tau i mea mai ai ki ahau mo oku he katoa: ka maha nei hoki oku auetanga; ko toku ngakau whakaruhi rawa.
2:1 ¶ Taukiri e! te taupokinga a Ihowa i te tamahine a Hiona ki te kapua, i a ia e riri ana! kua maka iho e ia te ataahua o Iharaira i runga i te rangi ki te whenua; kihai ano i mahara ki tona turanga waewae i te ra i riri ai ia.
2:2 Kua horomia e te Ariki nga nohoanga katoa o Hakopa, kihai i tohungia: i a ia i riri ra, wahia iho e ia nga pa kaha o te tamahine a Hura; tae tonu ki te whenua: poke iho i a ia te kingitanga me ona rangatira.
2:3 Poutoa katoatia atu ana e ia te hoana o Iharaira i tona riri e mura ana; whakahokia mai ana e ia ki muri tona ringa matau i te aroaro o te hoariri; ngiha mai ana ia ki a Hakopa, ano he mura ahi e kai ana i tetahi taha, i tetahi taha.
2:4 Kua piko i a ia tana kopere, koia ano kei ta te hoariri; ko tona ringa matau i a ia i tu ra, rite tonu ki to te hoa whawhai, tukitukia ana e ia te hunga katoa i ahuareka mai ki te titiro atu: i roto i te tapenakara o te tamahine a Hiona, ano he a hi tona riri e ringihia mai ana e ia.
2:5 Kua rite te Ariki ki te hoariri, kua horomia e ia a Iharaira; kua horomia e ia ona whare kingi katoa, kua whakamotitia e ia ona pa taiepa: a kua whakanuia e ia te tangi me te aue o te tamahine a Hura.
2:6 Kua takiritia e ia tona tihokahoka, ano no te kari: moti iho i a ia tona wahi whakaminenga: kua meinga e Ihowa te huihui nui me te hapati kia warewaretia i roto i Hiona, whakahaweatia iho e ia te kingi raua ko te tohunga i tona riri e aritarita a na.
2:7 Kua panga atu e te Ariki tana aata, kua weriweri ia ki tona wahi tapu, tukua atu ana e ia nga taiepa o o reira whare kingi ki roto ki te ringa o te hoariri; kua hamama ratou i roto i te whare o Ihowa, me te mea ko te ra o te hakari nui.
2:8 He whakaaro to Ihowa mo te whakamoti i te taiepa o te tamahine a Hiona; kua oti te aho te whakamaro atu e ia, kahore ano tona ringa i pepeke, whakangaro tonu ia; na reira tangi ana i a ia te pekerangi me te taiepa; raua ngatahi, ngohe kua.
2:9 Kua totohu ona keti ki roto ki te whenua; kua kore i a ia, kua whati hoki ona tutaki; kei roto tona kingi me ona rangatira i nga tauiwi, kahore nei o reira ture; ae ra, kahore ana poropiti e whiwhi ki te kite na Ihowa.
2:10 ¶ Kei runga i te whenua nga kaumatua o te tamahine a Hiona e noho ana, whakarongo kau ana: opehia ake e ratou he puehu ki runga ki o ratou mahunga; whitiki rawa te kakahu taratara; ko nga wahine o Hiruharama, tuohu tonu o ratou mahunga ki te whenu a.
2:11 Matawaia rawa oku kanohi i te roimata, e ohooho ana oku whekau, kua maringi toku ate ki runga ki te whenua, he meatanga ki te wawahanga o te tamahine a toku iwi; no te mea hemo ana nga kohungahunga me nga mea ngote u i nga huarahi o te pa.
2:12 Kei te ki atu ratou ki o ratou whaea, Kei hea he witi, he waina? I a ratou e hemo ana, e pera ana me te hunga kua patua ki nga huarahi o te pa, e maringi ana o ratou wairua ki nga uma o o ratou whaea.
2:13 Ko te aha taku hei whakaatu ki a koe? ko te aha e waiho e ahau hei ahua mou, e te tamahine a Hiruharama? Ko wai e waiho e ahau hei rite ki a koe, e whakamarie ai ahau i a koe, e te tamahine wahine a Hiona? He nui hoki tou pakaru, koia ano kei te moana; ko wai hei rongoa i a koe?
2:14 Ko nga mea i kitea e ou poropiti mou, he teka, he mea horihori; kihai ano i hurahia e ratou tou he, e hoki ai koe i te whakarau; heoi ano ta ratou i kite ai mou he poropititanga wairangi, he mea hei pana atu i a koe.
2:15 Kei te papaki ringa ki a koe te hunga katoa e tika ana i te ara, e hi ana, ruru ana o ratou mahunga ki te tamahine a Hiruharama; ko ta ratou kupu, Ko te pa ianei tenei i korerotia nei, Ko te tino o te ataahua, Ko te whakahari o te whenua katoa?
2:16 Hamama tonu ki a koe nga mangai o ou hoariri katoa; e hi ana, tete ana o ratou niho: e mea ana, Kua horomia ia e tatou: ko te rangi pu ano tenei i taria atu e tatou, kua tupono mai ki a tatou, kua kitea e tatou.
2:17 Kua oti i a Ihowa tana i whakaaro ai; kua whakaritea tana kupu i whakahaua e ia i nga ra o mua: wahia iho e ia, kihai hoki i tohungia; kua meinga e ia te hoariri kia koa ki a koe, kua ara i a ia te haona o ou hoariri.
2:18 I karanga o ratou ngakau ki te Ariki, E te taiepa o te tamahine a Hiona, kia rere iho nga roimata ano he awa, i te ao, i te po: kei whakata koe, kei mutu ta te whatu o tou kanohi.
2:19 Maranga, hamama i te po, i te timatanga o nga mataaratanga: ringihia atu tou ngakau ano he wai ki to te Ariki aroaro; kia ara ake ou ringa ki a ia, kia ora ai au kohungahunga e hemo nei i te kai i te ahunga mai o nga huarahi katoa.
2:20 Titiro mai, e Ihowa, whakaaroa ko wai i peneitia e koe! E kai ranei nga wahine i o ratou hua, i nga kohungahunga e hikihikitia ana? Kia patua koia te tohunga me te poropiti ki te wahi tapu o te Ariki?
2:21 Kei te takoto te taitama raua ko te koroheke i runga i te whenua i nga huarahi; kua hinga aku wahine, aku taitamariki, i te hoari; he mea whakamate nau i te ra i riri ai koe; tukitukia ana e koe, kihai hoki i tohungia.
2:22 Kua karanga koe ki oku whakawehi i nga taha katoa, pera i te ra o te huihuinga nui, a kahore tetahi i mawhiti, i mahue ranei i te ra i riri ai a Ihowa: ko aku i hikihiki ai, i whakatuputupu ai, poto ake i toku hoariri.
3:1 ¶ Ko ahau te tangata kua kite i te pouri, he mea na te rakau o tona riri.
3:2 I arahina e ia, i meinga kia haere i te pouri, kahore i te marama.
3:3 He pono kua tahuri mai ia ki ahau, kua anga mai tona ringa ki ahau, a pau noa te ra.
3:4 Kua meinga nei e ia oku kikokiko me toku kiri kia rite ki o te koroheke, mangungu kau i a ia oku wheua.
3:5 Kua hanga e ia he patu moku; karapotia ana ahau ki te wai kawa, ki te raruraru.
3:6 Kua meinga ahau e ia kia noho ki nga wahi pouri, kia pera me te hunga kua mate noa ake.
3:7 Kua oti ahau te taiepa mai e ia, te puta atu ahau; kua meinga e ia toku mekameka kia taimaha.
3:8 Ae ra, i ahau e karanga ana, e hamama ana kia awhinatia, ka araia mai e ia taku inoi.
3:9 Kua oti ano oku ara te taiepa mai e ia ki te kohatu tarai, whakakopikopikoa ake e ia oku ara.
3:10 Ko tona rite ki ahau kei te pea e whanga ana, kei te raiona i nga wahi ngaro.
3:11 Whakangaua ketia ana e ia oku ara, haehaea putia iho ahau; meinga ana ahau e ia kia noho kau noa iho.
3:12 Kua whakapikoa e ia tana kopere, a whakaturia ake ahau e ia hei koperenga pere.
3:13 Kua meinga e ia nga pere o tana papa pere kia ngoto ki oku whatumanawa.
3:14 Kua waiho ahau hei katanga ma toku iwi katoa; hei waiata ma ratou a pau noa te ra.
3:15 Kua whakakiia ahau e ia ki nga mea kawa, whakainumia rawatia ana ahau e ia ki te taru kawa.
3:16 Kua whatiwhatiia ano hoki e ia oku niho ki te kirikiri, hipokina ana ahau e ia ki te pungarehu.
3:17 Kua nekehia atu e koe toku wairua kei tata ki te rangimarie; i wareware ahau ki te pai.
3:18 Ki tonu ake ahau, kua pirau toku kaha, kahore he tumanakohanga maku ki a Ihowa.
3:19 Mahara ki toku ngakau mamae, ki toku pouri, ki te taru kawa, ki te wai kawa.
3:20 Maharahara tonu toku wairua ki a ratou, piko tonu iho i roto i ahau.
3:21 ¶ E whakahokia ake ana tenei e ahau ki toku ngakau, koia i tumanako ai ahau.
3:22 He mahi tohu na Ihowa te poto ai tatou, he kore no ana mahi aroha e mutu.
3:23 E hou tonu ana ratou i tenei ata, i tenei ata; he nui tou pono.
3:24 Ko Ihowa te wahi moku, e ai ta toku wairua; no reira ka tumanako ahau ki a ia.
3:25 He pai a Ihowa ki te hunga e tumanako ana ki a ia, ki te wairua e rapu ana i a ia.
3:26 He pai ano kia tumanako te tangata, kia tatari marie hoki ki ta Ihowa whakaora.
3:27 He pai ano mo te tangata kia amohia e ia te ioka i tona tamarikitanga.
3:28 Me noho ia, tona kotahi, me whakarongo puku hoki, no te mea nana i uta ki a ia.
3:29 Me tuku e ia tona mangai ki te puehu; mehemea pea tera he tumanakohanga.
3:30 Me hoatu e ia tona paparinga ki te tangata e papaki ana i a ia: kia ki tonu ia i te tawai.
3:31 E kore hoki e mau tonu ta Ihowa panga:
3:32 Ahakoa whakapouri ia, ka aroha ano ia, ka rite ki te nui o tana mahi tohu.
3:33 Kahore hoki ona ngakau whiu, whakapouri ranei, i nga tama a te tangata.
3:34 Ko te kuru i nga herehere katoa o te whenua ki raro i ona waewae;
3:35 Ko te whakapeau ke i te tika o te tangata ina whakawakia i te aroaro o te Runga Rawa;
3:36 Ko te whakariro ke i ta te tangata ina totohe, e kore tena e whakapaingia e te Ariki.
3:37 ¶ Ko wai tenei hei ki mai, a ka oti, i te mea kihai i whakahaua e te Ariki?
3:38 He teka ianei e puta mai ana te kino me te pai i roto i te mangai o te Runga Rawa?
3:39 He aha te tangata ora i amuamu ai, te tangata ina whiua mo ona hara?
3:40 E rapu tatou, e kimi i o tatou ara, a ka tahuri ano ki a Ihowa.
3:41 Kia ara atu o tatou ngakau me o tatou ringa ki te Atua i te rangi.
3:42 ¶ I he matou, i whakakeke; kihai ano koe i muru i to matou he.
3:43 Kua hipokina nei e koe ki te riri, tukinotia ana matou e koe: tukitukia ana e koe, kihai ano i tohungia e koe.
3:44 Hipokina ana e koe he kapua ki a koe, kei puta atu ta matou inoi.
3:45 Kua meinga matou e koe hei paru tahinga, hei mea akiri i waenga i nga iwi.
3:46 Kua hamama mai nga mangai o o matou hoariri katoa ki a matou.
3:47 Ko te wehi, ko te rua, kua tae mai kei a matou, te whakamoti me te wawahi.
3:48 Kei te tarere nei nga awa wai i toku kanohi, mo te wawahanga o te tamahine a toku iwi.
3:49 Maturuturu ana te wai i toku kanohi, kahore hoki e mutu, te ai he pariratanga,
3:50 Kia titiro mai ra ano a Ihowa, kia kite mai ra ano ia i runga i te rangi.
3:51 E meatia iho ana toku ngakau e toku kanohi, mo nga tamahine katoa o toku pa.
3:52 Kua whaia kinotia ahau ano he manu e ratou, e te hunga e hoariri ana ki ahau, kahore he take.
3:53 Ngaro iho i a ratou toku ara i roto i te poka, kua maka e ratou he kohatu ki runga ki ahau.
3:54 I rere nga wai i runga i toku mahunga: i mea ahau, kua motuhia ketia ahau.
3:55 ¶ I karanga ahau ki tou ingoa, e Ihowa, i roto i te poka i raro rawa.
3:56 I rongo koe ki toku reo; kaua e huna tou taringa ki te tanga o toku manawa, ki taku karanga.
3:57 I whakatata mai koe i te ra i karanga ai ahau ki a koe; i ki mai koe, Kaua e wehi.
3:58 Kua tohea e koe, e te Ariki, nga tohe a toku wairua; kua hokona e koe toku ora.
3:59 Kua kite koe, e Ihowa, i te he i mahia ki ahau: mau e whakarite taku whakawa.
3:60 Kua kite koe i to ratou mauahara katoa, i o ratou whakaaro katoa moku.
3:61 Kua rongo koe ki ta ratou tawai, e Ihowa, ki o ratou whakaaro katoa moku;
3:62 Ki nga ngutu o te hunga i whakatika mai ki ahau, ki ta ratou tikanga moku, a pau noa te ra.
3:63 Tirohia mai to ratou nohoanga iho, to ratou whakatikanga ake; ko ahau te waiatatia nei e ratou.
3:64 Hoatu he utu ki a ratou, e Ihowa, kia rite ki te mahi a o ratou ringa.
3:65 Hoatu ki a ratou he ngakau pakeke, tau kanga ki a ratou.
3:66 Whaia ratou i runga i te riri, whakangaromia atu ratou i raro i nga rangi o Ihowa.
4:1 ¶ Taukiri e! tona haumarurutanga o te koura! tona putanga ketanga o te koura parakore, tino pai! Kua ringihia nga kohatu o te wahi tapu ki te ahunga mai o nga ara katoa.
4:2 Ko nga tamariki a Hiona, ko nga mea papai, i rite nei ki te koura parakore, taukiri e! kua kiia ratou he haka oneone, he mea hanga na nga ringa o te kaipokepoke.
4:3 Ko nga kirehe mohoao nei hoki, e tukua iho ana te u e ratou, e whakangotea ana e ratou a ratou kuao: kua taikaha te tamahine a toku iwi, kua rite ki nga otereti o te koraha.
4:4 Piri ana te arero o te tamaiti ngote u ki te ngao o tona mangai i te hiainu: e tono ana nga kohungahunga i te taro ma ratou, heoi kahore he tangata hei whatiwhati atu ma ratou.
4:5 Ko te hunga i kai i nga mea papai, kei te noho mokemoke i nga ara: ko te hunga i whakatupuria i roto i nga kakahu ngangana, kei te awhi i nga puranga paru.
4:6 No te mea ko te he o te tamahine a toku iwi nui atu i te hara o Horoma, i hurihia ohoreretia ra i mua, kahore hoki he ringa i u ki a ia.
4:7 Ko ona rangatira pai atu i te hukarere te pokekore, ma atu hoki ratou i te waiu, puwhero ake o ratou tinana i nga rupi, orohina ake ratou ki te oro o te hapaira.
4:8 Mangu iho to ratou mata i tetahi ngarahu; kahore ratou e mohiotia i nga ara: piri tonu o ratou kiri ki o ratou wheua; kua memenge, kua rite ki te rakau.
4:9 Ko te hunga i patua e te hoari, pai ake to ratou i to te hunga i patua e te hemokai; no te mea ka honia noatia enei, ka werohia, he kore hoki no nga hua o te mara.
4:10 Ko nga wahine, ko te hunga aroha, kei te kohua i a ratou tamariki ki o ratou ringa: he kai era ma ratou i te wawahanga o te tamahine a toku iwi.
4:11 Kua whakapaua e Ihowa tona riri nui, kua ringihia mai e ia tona riri nui; kua tahuna hoki e ia he ahi ki Hiona, na reira i pau ai ona turanga.
4:12 Kihai i whakapono mai nga kingi o te whenua, kihai ano hoki nga tangata o te ao, tera te hoariri raua ko te hoa whawhai e tomo mai ki nga kuwaha o Hiruharama.
4:13 ¶ I pera ai he hara no ona poropiti, he he no ona tohunga kua whakaheke nei i nga toto o te hunga tika ki waenganui ona;
4:14 E kopikopiko ana ratou ano he matapo i nga ara; kua poke ratou i te toto, te pa ai te tangata ki o ratou kakahu.
4:15 I karanga ratou ki a ratou; Haere atu, e poke ana; haere atu, haere atu, kei pa; i to ratou whatinga, i a ratou e atiutiu noa atu ana, i ki nga tangata i roto i nga tauiwi, Kahore he nohoanga iho mo ratou ki konei.
4:16 Kua wehewehea ratou e te riri o Ihowa: e kore ia e titiro ki a ratou i muri nei: kihai ratou i whakaaro ki nga kanohi o nga tohunga, kihai i manako ki nga kaumatua.
4:17 E matawaia tonu ana o tatou kanohi i tatou e titiro ana ki te awhina tekateka noa mo tatou: i a tatou e tiaki atu ana, i whanga noa tatou ki te iwi e kore e whakaora.
4:18 E whaia ana e ratou o tatou hikoinga, te haere ai tatou i o tatou waharoa: kua tata to tatou whakamutunga, kua rite o tatou ra; no te mea kua tae mai to tatou whakamutunga.
4:19 Nui atu te tere o o tatou kaiwhai i to nga ekara o te rangi: i arumia tatou e ratou i runga i nga maunga; i whanga mai ano ratou ki a tatou i te koraha.
4:20 Ko te manawa o o tatou pongaponga, ko ta Ihowa i whakawahi ai, i mau ki roto ki a ratou rua; i ki ra tatou mona, Ma tona taumarumarunga iho ka ora ai tatou i roto i nga tauiwi.
4:21 ¶ Kia hari, kia koa, e te tamahine a Eroma e noho na i te whenua o Uhu; ka tae atu ano te kapu ki a koe; ka haurangi koe, ka whakarere ano koe i ou kakahu.
4:22 Kua rite te whiu mo tou he, e te tamahine a Hiona; heoi ano tana whakaraunga i a koe: ka whiua e ia tou he, e te tamahine a Eroma, ka hurahia ano e ia ou hara.
5:1 ¶ Kia mahara, e Ihowa, ki te mea kua pa nei ki a matou: tirohia mai, kia kite ai koe i to matou ingoa kino.
5:2 Kua riro to matou wahi tupu i nga tangata ke, o matou whare i nga tautangata.
5:3 He pani matou, kahore he matua, ko o matou whaea ano he pouaru.
5:4 Na te moni i inu wai ai matou; ko a matou wahie he mea hoko.
5:5 Kei runga kei o matou kaki o matou kaiwhai: e mauiui ana matou, kahore he tanga manawa mo matou.
5:6 Kua hoatu e matou te ringa ki nga Ihipiana, ki nga Ahiriana, kia makona ai matou i te taro.
5:7 I hara o matou matua, a kua kore; a kua whakawaha e matou o ratou he.
5:8 Ko nga pononga o matou rangatira: kahore he kaiwhakaora mo matou i o ratou ringa.
5:9 E tata mate matou ka whiwhi ai i te taro, i te hoari hoki o te koraha.
5:10 Mangu ana o matou kiri ano he oumu, i te wera ngau kino o te hemokai.
5:11 Taea ana e ratou nga wahine o Hiona, nga wahine i nga pa o Hura.
5:12 Ko nga rangatira, taronatia ake e to ratou ringa; kihai nga kanohi o nga kaumatua i whakahonoretia.
5:13 Ko nga taitama kei te waha i te huri, hinga ana nga tamariki i te pikaunga wahie.
5:14 Ko nga kaumatua i nga kuwaha kua kore, me te waiata hoki a nga taitama.
5:15 Kua mutu te koa o o matou ngakau, kua puta ke ta matou kanikani hei uhunga.
5:16 Kua taka te karauna o to matou mahunga; aue, te mate mo matou! kua hara hoki matou.
5:17 ¶ Na reira whakaruhi noa iho o matou ngakau; na enei mea pouriuri ana o matou kanohi.
5:18 Na te maunga hoki o Hiona kua ururuatia nei, e haereerea nei e nga pokiha.
5:19 Pumau tonu koe, ake ake, e Ihowa; ko tou torona kei tera whakatupuranga, kei tera whakatupuranga.
5:20 He aha koe i wareware tonu ai ki a matou? he aha koe i whakarere ai i a matou, a roa noa iho nga ra?
5:21 Whakatahuritia atu matou ki a koe, e Ihowa, a ka tahuri matou: whakahoutia o matou ra, kia rite ki o mua.
5:22 Otiia kua tino whakakahore rawa koe ki a matou, e tino nui ana tou riri ki a matou.


text:
Tongariro
Tērā ko Tongariro maunga e tū rangatira ana ki te mātāpuna awa o Te Ika-a-Māui, he maunga puia, he maunga hukarere, he maunga tipua ē! Ko Tongariro maunga te puna wai o te Ika a Māui, te romi o ngā awa e rere ana ki ngā tōpito e whā o te motu, arā ko Waikato, ko Whanganui, ko Rangitikei. Ka tū a Tongariro ki te te mātāpuna o ngā awa nunui o Te Ika-a-Māui, i te 39.1S, 175.7E. Ko te teitei o te maunga nei, e 1,978 mita.
Ngā maunga e tū tata ana[edit | edit source]
Ka tū rārangi ana keokeonga, arā ko Tongariro, ko Ngāuruhoe, ko Paretetaitonga, ko Ruapehu. He maunga ikeike ēnei, ngaro katoa i te hukarere. Ko ngā mea orohia e piri ana ki te taha ko Hauhangatahi, ko Maungakatote, ko Pukeonake. He rua puia anō ko Ōhākune. Ko ngā keokeonga e tū tata ana ki raro ko Kakaramea, ko Pihanga. Ko Rotoaira te puna wai i waenganui. Tū ana he maunga, takoto ana he raorao, heke ana he awaawa, koia nā ko te raorao e pōkaitia ana i a Tongariro he awaawa, he oneone, he parangahu, he pungapunga, he pungarehu.
Ngā kōrero o mua[edit | edit source]
He maunga tapu ēnei e tū ana ki te puku o te whenua, he tupua, he atua. Me hoki anō ki te ao kohatu, i aua rā ka minemine ngā maunga ki te mātāpuna: ko Tongariro, ko Taranaki, ko Tauhara, ko Putauaki, ko Pihanga me ērā atu o ngā maunga, ngā puke, ngā hiwi me ngā kohatu. Ka nui te aroha o Tongariro ki a Pihanga engari ka pūhaehae ērā atu o ngā maunga, ā ka puta te riri i a rātou. Nā ka huaki te riri a Taranaki, a Putauaki ki a Tongariro, haruru ana te whenua, ka pō te rangi, aue, taukuri e!
Te awa o Tongariro[edit | edit source]
I ngā rā o mua i mōhiotia katoatia tēnei awa ko 'Waikato'. Otiia i tēnei wā, kua huaina te wāhanga i rere mai i Tongariro maunga ki Taupō moana ko Tongariro te awa. Ka rere te awa nei ki Nukuhau, kātahi ka puta ko Waikato-taniwha-rau.


text: 1Oin te kaantaninga ni baika ti taekin bon aei: bwa iai iroura te Ibonga ae e Kakannato, are e tekateka i angaatain ana kaintokanuea ae e kakannato te Atua i karawa. 2Bon te tia mwakuri Ngaia n te tabo are moanibaan te tabu are n te umwanrianna ni koaua, are E kateia te Uea, ma tiaki te aomata. 3Bwa a rineaki ibonga aika a kakannato n tatabemaniia nako nakon aia mwakuri bwa a na angaanga bwaintituaraoi ma karea; ma ngaia ae e bon riai iroun ara Ibonga ae e Kakannato bwa e na iai naba te bwai ae E na anga bwa te karea. 4Ngke arona bwa E na mena i aon te aba, ao bon tiaki te ibonga, ngkai bon iai ibonga aika anga bwaintituaraoi n aron are e tangiraki n te Tua. 5Te mwakuri n ibonga are a karaoia bon ti katootoongan ao nuun are i karawa. Bon ti te bo ma are e riki nakoni Mote. Ngke e nang katea te umwanrianna, ao E kaangai te Atua, Ko na taraia bwa ko na karaoi bwaai ni kabane n ai aron te bwai ni kakairi are e kaotaki nakoim i aon te maunga. 6Ao E a reke iroun Iesu ngkai te nakoa n ibonga ae e rangi ni kakannato riki; ngkai Ngaia ae e konaa ni karekea te boorarao iae raoiroi riki i marenan te Atua ma ana aomata, ae te booraraoi ae e boboto i aon taian taeka n aakoi aika a raraoi riki. 7Ngke tao arona bwa e kororaoi raoiroin te moani booraraoi arei, ao a na akea kainnanoan are te kauoua. 8Bwa E kabuaakakaia ana aomata te Atua, ngke E kaangai, Noria, a na roko boong, aika N na karaoa iai te booraraoi ae e boou ma te bootanaomata ae Iteraera ao te bootanaomata ae Iuta. 9E na aki ti te bo ma te booraraoi are I karaoia ma aia bakatibu n te bong are I tauu baiia iai ni kaotinakoia man te aba are Aikubita, ibukina ngke a aki kakaonimaki nakon au booraraoi; ai ngaia anne are I aki mutiakiniia iai, bon ana taeka te Uea. 10Bwa aio te booraraoi ae N na karaoia ma te bootanaomata ae Iteraera i nanoni boong aika a na roko, bon ana taeka te Uea: N na karin au tua i nanon aia iango, ao N na koroi i nanoia. N na riki bwa Atuaia, ao ngaiia a na riki bwa au aomata. 11Ao a na aki manga i reirei: akea temanna ae e na reireia kaain ana kaawa, ke e na reireia tarina, ni kaangai, Kam na ataa te Uea. Bwa ane a na bane n ataai akana a moani mangori ma akana a moani kakannato. 12Bwa N na nanoangaiia ni kabwarai aia buaakaka, ao N aki manga uring aia bure. 13Ngkae E kaangai, Te booraraoi ae e boou; ao nanona bwa te Atua E a tia ni karaoa te moani booraraoi bwa te bwai nikawai; ao te bwai ae e a bwai nikawai ma ni m ane e waekoa ni mauna.


text:
Tonga commits $1.5 million to fighting invasive species
- Read more about Tonga commits $1.5 million to fighting invasive species
- Log in or register to post comments
Comments
Emergency ! or out of mind !.
Emergency ! or out of mind !... Kuo tafoki hake pe 'a e pule'anga 'o fai 'a e fu'u foaki fakavalevale ko'eni, ki he polokalama ko'eni, lolotonga koia na'e palopalema 'a e Pule'anga 'i he 'budget', pea kei faingata'a'ia 'a e kakai 'o Ha'apai 'i he afa na'e hoko, pea 'oku lolotonga faingata'ia fakapa'anga 'a e pule'anga. 'Oku ou tui 'oku kata mai 'a e ngaahi pule'anga kehe 'i ha ki'i fonua si'isi'i pea palopalema fakapa'anga kae fai 'a e fu'u foaki fakavalevale peheni kiha fa'ahinga polokalama peheni. 'Oku hange 'eni ia 'e faka'auha 'ehe fanga ki'i vao mo e fanga ki'i manu ko'eni 'a Tonga kotoa 'i he uike kaha'u. Na'e talu pe hono ngaohi 'e he 'Otua 'a Tonga mo e tuku kiai 'a e fanga ki'i vao, mo e fanga ki'i manu ko'eni ke teuteu 'aki 'a e fonua. Kapau 'oku pehe 'ehe kau saianisi 'oku kovi e 'ekonomika 'i he ngaue 'a e fanga ki'i vao, mo e fanga ki'i manu ko'eni, 'ofa mai 'o tuku mo e ngali vale. 'Oku kovi e 'ekonomika, 'uluaki, 'oku 'ikai fakapotopoto kau taki 'o e fonua. Ua, Kuo 'osi foaki pe 'e he 'Otua mo fakakoloa 'a Tonga 'aki 'a e ngaahi me'a kehekehe ke mo'ui ai 'a e kakai, ka 'oku tangi pe kakai ia ke ma'u ha pa'anga, lolotonga koia 'oku 'ikai ma'u ia 'I Tonga....SAIA
I am very very happy that the
I am very very happy that the Tongan Government is doing this. All my support.
L. Afuha'amango


text:
Te Tari Tāke
Te Tari Tāke, ko te tari kāwanatanga o Aotearoa te kawenga mō te kohinga o runga i 80% o te whiwhinga i te Karauna i roto i o Aotearoa. Te reira i kohikohi ano hoki, me te homai tautoko hapori utu hōtaka me te whakarato i te kāwanatanga ki te tohutohu kaupapa here. I tua atu i kohikohi takoha, te Tari Tāke whakahaere i te mahi mo te hapu tāke whiwhinga, te utu o te poroporoaki matua utua, kohinga, me te utu o te kohinga tautoko tamaiti o te nama te Tahua Ākonga. Te Tari Tāke kaimahi mo e 5,500 wā tonu ngā kaimahi ōrite i roto i 17 pa puta noa i Aotearoa.


text:
Blood Wrote:Kaume'a he me'a tonu mo'oni ko 'eku talotalo. Na'u mamata he polokalama atu kimu'a 'ae tnews pe 'aiai na'e faka'eke'eke mai ai 'e Setita 'a Salote fekau'aki mo e ki'i paati fo'ou ko'eni. Na'a ku fiefia au he'eku fanongo kihe fokotu'u ma'olunga ko'eni kuo fai 'e Salote mo Lita Kolo. Kae homo mai e ki'i fo'ilea 'a Salote na'e fu'u taukovi 'aupito. Ko 'ene pehe, "ko'ene taumu'aa ia ke hu ki falealea". Na'a ku fehi'a aipe au he ki'i paati ko'eni pea u pehe loto pe, kuo vave ni mai ha'anau movese he koee kuo te'eki ke matu'u honau va'ee kuo kalanga e fefine ia koee kuo fie hu ki falealea. Koe me'a koiaa Salote koe me'a ia 'oku alea'i 'o hangee ko ho'o lau. Ko 'eku fehu'i atuu na'a mou 'osi paasi ia 'iha'amou miniti ke mou fili koe ke ke hoko koe fakafofonga 'oe kakai Tonga ki falealea? 'Oku 'ikai keu ofo he to kehekehe ko'eni, he kuo 'osi 'iai ho'o 'asenita 'au. Ne 'osi pe 'ae polokalama, pea u ta kihe tnews 'o fakamalo kiate kinautolu, peau pehe ange kihe fefine ko Setita - "'oku kei femo'uekina e toenga ia e kulupuu he kuki, kuo fuoloa e kai ia 'a Salote". Taitaimi hifo kae 'oua 'e 'oho'oho he koe mala'e oe politiki koe mala'e 'oku pelepela pea likoliko. 'Uluaki fakakaukau pe 'oku ke fiekau he fakapelepelaa pea ke toki hopo ki mala'e. I prefer you group to be a lobby group for the Tongans instead.
Malo 'etau toe lava kau polave, pea hangee koe lau koe me'a fakafiefia 'etau hu mai ki heni 'o LEA HE MOONI PEA TUKU PE HE MOONI.Ko e mea foki koe politiki 'oku te tafitafi'i hoto kete pea 'ai ke mahino 'oku ma'a pea 'asini'asini 'a e tafa'aki kotoa ke te hopo ki hala 'oku ifo hono hikohikofi kita 'oku fe'unga pe ia moe teuteu kete feinga ko 'ete fie falealea.Kou manavasi'i he feinga ko 'ena 'a Salote Lilo ke hu ki falealea
Ko e poini kou feinga atu ke mou 'ilo'i ke mou vakai ange pe 'oku totonu ke hu ha taha 'o fakafofonga'i kitautolu ki Falealea he ngaahi 'uhinga ko 'eni. Ko Salote ko hono hingoa totonu 'i he tohita'u 'oku 'ikai ko Salote ka ko Sialeafuhia. Ko e ha leva 'a e Salote? Ua ki ai ko e Heleta, 'oku famili nai 'a Sialeafuhia mo e Heleta?He 'oku hange kiate au kuo tuku koe 'ofefine tu'utamaki 'o 'Osika Lolohea. Tolu ki ai, ko e fefine tatau ko 'eni ko Sialeafuhia, 'oku ne totongi'i ha tu'unga finematu'a Tonga ke oo 'o kaiha'a mei he falekoloa 'o 'omai 'o fai 'aki 'ene ngaue. Mei he vala, ki he me'akai ki he ngaahi naunau 'oku fakalele 'aki 'a e Filimisi pea mo e ngaahi kokateila ma'a e kakai. 'Oku mou pehe ko ha taha 'eni ke ne fakafofonga'i kitautolu ki falealea? Tuku moe fakaoli
Toki hoko atu.
Malo kau ta'x'iloa.


text:
Horowinia
Ko Horowinia (Republika Slovenija) he whenua ki Ūropi. Ko ngā whenua e tūtata ana ko Ateria, ko Hanekeria, ko Koroātia, ko Itāria.
He mema a Horowinia o te Kotahitanga o Ūropi (1 Haratua 2004).
Tāone nui[edit | edit source]
Ko Ljubljana te tāone matua. Ko ētahi atu o ngā tāone ko Maribor, ko Kranj, ko Celje, ko Koper, ko Novo Mesto, ko Nova Gorica, ko Velenje, ko Ptuj, ko Murska Sobota.
Kāwanatanga[edit | edit source]
Ko Borut Pahor te tumuaki, ko Janez Janša te pirimia.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- Kāwanatanga o Horowinia (reo Pākehā)
- Tohutoro o Horowinia (reo Pākehā)
- Eslovenian Mendiak


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Sep 24, 2011
Synopsis: Nobody will deny that finding unexploded ordnance possibly saves lives. Perhaps the governor should have learned the 'ōlelo no'eau, “I ali'i ke ali'i i ke kanaka.”
Aloha mai kākou e nā makamaka heluhelu mai Hawai'i moku o Keawe, a i ka moku kā'ili lā 'o Ni'ihau. 'O ia 'ōlelo e kau a'ela i luna, he 'ōlelo ia e lohelohe 'ia nei a puni kēia pae'āina nei no ke Kia'āina Neil Abercrombie, 'o ia ho'i, ua kauoha wale 'ia me ka kūkala 'ole aku i ka lehulehu ke kuahaua ulia pōpilikia, e 'imi aku ka Pū'alikoa Wilikī i nā pōkā pahū i pahū 'ole e waiho wale ana ma ka 'āina a loa'a, e lawe 'ia aku a ma kahi palekana e ho'opahū 'ia ai. A ua hana 'o ia pēlā me ka hō'ike 'ole 'ana a'e i ka lehulehu. Ma Iune ke kuahaua, a 'akahi nō a lohe 'ia ma ke kaona, a ma kua'āina nō ho'i.
'Eā, he mea nui ka lawe 'ia 'ana aku o ia mau pōkā pahū ma kahi 'ē i 'ole ho'i e pō'ino ke ola o kahi kanaka a waiho iho i hope nei kona 'ohana a me nā hoa aloha e uē pa'iāuma ana nona. A no laila, ua pololei nō ka 'ōlelo a ke ke'ena o ke Kia'āina, 'o ia ho'i, ua makepono ka hana a ke aupuni (ma ia kuahaua 'ana). 'A'ohe 'ōlelo 'ana, ua makehewa ka loa'a 'ana mai o ia mau pōkā pahū a ho'opahū 'ia ma kahi palekana. 'O ka hana malū a ke Kia'āina, 'o ia ka mea i 'ano 'ē ai ka na'au. Inā hana 'o ia pēlā, he aha lā nā hana 'ē a'e āna e hana malū ai.
'O nā kānaka, 'o ia nā mea e kū nei 'o Abercrombie i ka moku, a eia kā 'o ia ke hūnā aku nei i kāna mau hana, āna e mana'o nei, no ka pono ia o ka lehulehu o Hawai'i nei. Inā pēlā, e hō'ike 'ia i mua o nā maka o nā kānaka. 'A'ole na'e 'o ia i hana pēlā, a no laila nō i ho'ohuoi ai ka nui manu me ke kanikani nō o ka nuku 'o'oi.
'A'ole paha i a'o kahi kia'āina o kākou i ka 'ōlelo a kahiko, 'o ia ho'i, “I ali'i nō ke ali'i i ke kanaka.” A ke 'ōlelo nei ko 'oukou mea kākau, ua like nō ia no ke kia'āina. I kia'āina nō ke kia'āina i ke kanaka. He kuleana no ko ke kia'āina, 'a'ole maika'i ke hana'ino wale 'ia nā kānaka. Ua 'ike paha kākou a pau i ka mo'olelo o Hakau. 'A'ole e like ka hopena o ke “ali'i” ho'oluhi i kēia mau lā, akā, he mea pono nō ka mālama 'ana i ke kanaka, 'a'ole e hana 'ino wale 'ia aku.
'O ke a'o 'ole paha i ia 'ōlelo kahiko kāna kumu e hana'ino mai nei i nā kumu kula aupuni, nā kumu ho'i nāna e mālama a e a'o nei i kā kākou mau pua. A ua maopopo nō iā kākou a pau, 'a'ole nō i mālama pono 'ia nā kumu kula aupuni no nā makahiki he nui, a ua kuhi paha kākou, 'o Abercrombie kā lākou mea e pakele ai i 'ino. Launa aku nei nā kākou me ke Ali'i nui o O'ahu, me Kakuhihewa.
'A'ole nō i hala ka Pu'ulena, e ke kia'āina. 'O kāu hana, e nānā i nā 'ōlelo akamai a nā kūpuna o kēia pae'āina nei. A pēlā pū me nā mo'olelo, o 'ōlelo 'ia 'oe he hoa no nā ali'i ho'oluhi o Ka'ū. E hahai 'oe i ia mau 'ōlelo kahiko, a e kū hou paha 'oe i ka moku, ke hiki hou mai ka wā koho pāloka. Inā 'a'ole 'oe e maka'ala i ia mau 'ōlelo a me nā mo'olelo, 'a'ole e ō kou inoa ma kēia hope aku.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text: 1N te bong ae te taabati, ngke E ri nuukan nnen te aroka ae te uiita Iesu ma ana reirei, ao a anai uaa n uiita ana reirei, a bubui i baiia, ao a kang. 2A nooraki irouia Bwaritaio tabemwaang, ao a taku nakoia, E aera ngkai kam karaoa ae e eekaanako te tua ibukin te taabati? 3E kaekaia Iesu ao E taku, Kam tuai ni wareka taekan te baere e karaoia Tawita ngke e baki, ngaia ma ake raona? 4Bwa e rin i nanon ana auti te Atua ao e anaa te berena are e kaotiotaki ao e kanna ma akea ae e kariaiakaki bwa e na kanna bwa ti ibonga, ma Tawita e anganiia naba ake raona bwa a na kanna? 5E a manga taku riki nakoia, Natin te aomata bon Uean te taabati. 6N te taabati teuana, ngke E rin Iesu ni mwaneabaia I-Iutaia ao E reireia aomata iai; ao e mena ikekei temanna ae e mate baina ae ataina. 7A tarataraa Iesu taani koroboki ma Bwaritaio, bwa tao E na karaoa te mwakuri ni kamaiu n te taabati ke E na aki, bwa a kani karekea kabuaakakaana. 8Ma E atai nanoia Iesu, ma ngaia are E taku nakon te aomata are e mate baina, Nako mai tei ikai. Ao ngaia e tei rake ao e nako n tei ikekei. 9Ao E taku nakoia Iesu, I tuangkami, e eekaki nako te tua ibukin te taabati ni karaoan ae e raoiroi ke ae e buaakaka nakon te aomata, ni kamaiuana ke ni kamateana? 10Ao E taraiia nako ni kabaneia, ao E taku nakoina, Arora nako baim. E karaoa tuangana teuarei, ao e a manga oki marurungini baina. 11A rangi n un ao a iango irouia bwa tera ae a na karaoia nakon Iesu. 12Ni boong akekei, ao E nako Iesu nakon te maunga bwa E na tataro iai, ao E kangainaa n tataro nakon te Atua. 13Ngke e a ingabong, ao E weteiia ana reirei ao E rineiia tengauni ma uoman mai buakoia, ao E atongiia bwa taan tuatua, Aikai araia; 14Timon, are E anganaki arana teuana iroun Iesu bwa Betero, ao Anterea are tarina; Iakobo ao Ioane, Biribo ma Bwaretoromwaio, 15Mataio ma Toma, Iakobo are natin Arebwaio ao Timon are e aranaki bwa Terote, 16Iuta are tarin Iakobo ao Iuta Itekariota, are e riki rimwi bwa te tia kamwanea Iesu. 17Ao E ruo Iesu ma uaake tengauni ma uoman ao E tei n te tabo ae e aoraoi ni bootaki ma ana reirei aika rangi ni mwaiti ao aomata aika bati ake a roko mai Iutaia ao Ierutarem ao man taabo ake i rarikin taari i Tuuro ao i Titon. A roko bwa a na ongoraa iroun Iesu ao a na kamaiuaki man aorakiia; 18ao a kamaiuaki ake a taniaki irouia anti ake a buaakaka. 19Ao a bane aomata ni kan riingnga, ibukin ae e nako mai irouna te mwaaka, ao E kamaiuiia ni kabaneia. 20E tabeki matana n taraiia ana reirei, ao E taku, Kam a kabwaia ngkami akana kam aki kaubwai, bwa ami bwai uean te Atua. 21Kam a kabwaia ngkami akana kam baki ngkai, bwa ane kam na nuai. Kam a kabwaia ngkami akana kam tanginiwenei ngkai, bwa ane kam na ngarengare. 22Kam a kabwaia ngkana a ribaingkami aomata, ao ngkana a katinanikuingkami ma n taetaebuakaingkami, ao ngkana a atong arami bwa aara aika kamwaraa, ibukin onimakinan Natin te Aomata iroumi! 23Kam na kimwaareirei n te bong arei, ao kam na kibakiba rake ni kukurei, bwa nooria, a bati kaniwangami i karawa aika kam na anganaki mai iroun te Atua; bwa a karaoi naba baikai aia bakatibu nakoia aia buraabeti. 24Ma a na reke kaimi ngkami akana kam kaubwai, bwa a a tia n reke karauan nanomi. 25A na reke kaimi ngkami akana kam ngae, bwa ane kam na baki. A na reke kaimi akana kam ngarengare ngkai, bwa ane kam na tanginiwenei ao kam na katuumaua te tang. 26A na reke kaimi, ngkana a bane aomata ni kamoamoaingkami, bwa a karaoa naba aron aei aia bakatibu nakoia buraabeti ni kewe. 27I taku nakoimi akana kam ongoraa irou, Kam na tangiriia ami kairiribai, ao karaoa ae e raoiroi nakoia akana ribaingkami. 28Kakabwaiaia akana a taetae ni kamaraiaingkami, ao tataro i bukiia akana a karaoa ae e buaakaka nakoimi. 29Ane e orea tabam teuana ao anganna naba tabam ane teuana bwa e na oreia; ao tai rawa n anga am kauaatao ni kabaraaki nakon ane e anaa am kabaraaki ane i aan am kauaatao. 30Aanga nakon ane e butiiko; ao tai tangiri am bwai bwa a na kaokaki mai iroun ane e kani uoti nako. 31Karaoa naba nakoia aomata te baere ko kaantaningaia bwa a na karaoia nakoim. 32Ngkana kam tangiriia akana tangiringkami, ao tera kamoamoaami ae e na reke iai? Bwa aomata aika taani bure a tangiria naba aomata ake a tangiraki irouia. 33Ao ngkana kam karaoa ae e raoiroi nakoia akana karaoa ae e raoiroi nakoimi, ao tera kamoamoaami ae e na reke iai? Bwa a karaoa naba aron aei taani bure. 34Ao ngkana kam anganiia akana kam taku bwa a na manga kaoka naba mwaitin are kam anga nako, ao tera kamoamoaami ae e na reke iai? Bwa angaanga naba taani bure nakoia taani bure, bwa a aonga ni karekea naba mwaitin are a anga nako mai irouia. 35Ma kam na tangiriia ami kairiribai, ao karaoa ae e raoiroi nakoia, ao aanga n aki manga kaantaninga booni mwiina bwa e na okiringkami; ane e na bati te kabwaia ane e na reke iroumi iai, ao ane kam na riki bwa natin Teuare e Moan te Rietata; bwa E aakoi te Atua nakoia akana bangaomata ao akana a iangoiia i bon irouia. 36Kam na bwaina te nanoanga, n ai aron Tamami ae e bwaina te nanoanga. 37Kam na tai motiki-taekaia aomata, ao ane e na aki motikaki taekami; kam na aki kabuaakakaia aomata, ao ane kam na aki kabuaakakaaki; bwaina te kabwarabure, ao ane a na kabwaraaki ami bure. 38Bwaina te angaanga, ao ane kam na anganaki; ane e na kanoaaki rabin kunnikaimi ni kaonrakeaki. E na kaibeaki, e na ioioaki, ao e na taonako kanoana. Bwa te baaire are kam anga ao ane kam na manga anganaki. 39E tuangiia naba te taeka n rabakau ae kaangai, E konaa te aomata ae e mataki ni kaira te aomata ae e mataki? A na aki uaia ni bwaka n te kinono iai? 40E aki kakannato riki are e reireiaki i aon ana tia reirei, ma ngkana a bane n reireiaki raoi aomata ao ane a na katootoonga aron aia tia reirei. 41E aera bwa ko noora te maange ae moan te uarereke i nanoni matan tarim, ao ko aki noora te oka ane i nanoni matam? 42Ao ko kangaa n rabakau ni kaangai nakon tarim, Tariu, N na kaaki te maange ane e uarereke mai nanoni matam, ngkai ko aki konaa te noora te oka ane i nanoni matam? Te tia mwaamwanaa-te-aba, ko na kaaki moa te oka ane i nanoni matam, ao ko a tibwa konaa n noora raoi kanakoan te maange ae e uarereke mai nanoni matan tarim. 43Bwa akea te kai ae e raoiroi ae e na kariki uaana aika bubuaka, ao akea naba te kai ae e buaakaka ae e na kariki uaana aika raraoi; 44bwa a kinaaki aroni kaai nako n uaaia. Bwa a aki anaaki biiku mani kaai aika akanta ao kureebe mani kaai aika kateketeke. 45E kaoti baika a raraoi te aomata ae e raoiroi mani bwain nanona aika raraoi; ao e kaoti baika a bubuaka te aomata ae e buaakaka mani bwain nanona aika bubuaka: ao e taetae te wi man onraken te nano. 46E aera ngkai kam atoatonga ae e kaangai nakoiu: Te Uea, te Uea; ao kam aki ira nanon te bae I tuangkami? 47Te aomata ane e nakoiu ao e ongo au taeka ma n tou mwiia, ao N na tuangkami arona: 48ai aron te aomata are e katea ana auti. E kena aontano ni kananoa, ao e kawenea iai aan ana auti i aon te bwa; ngke e roko te raanga, ao e neakina te auti arei te raanga, ma e aki konaa ni kamwaeia, ibukina bwa e a tia ni katea raoi ana auti te aomata arei. 49Ma ane e ongo au taeka ma n aki tou mwiia, ao ai aron te aomata are e katea te auti i aontano ma akea aana ae e kaboonganaa; e neakinaki te auti n te raanga ao e a bwaka naba, ao e korakora uruakina.


text:
John Kerry recognises devasting impact of climate change on Pacific Islands
- Read more about John Kerry recognises devasting impact of climate change on Pacific Islands
- Log in or register to post comments
Comments
'Oku totonu ke kamokamo pe
'Oku totonu ke kamokamo pe hotau 'ulu 'o faka-ko e ki he fakamatala 'a e kau tama ko'eni koe'uhi ke to mai ha tokoni ke 'aonga atu kiha fa'ahinga me'a. Ka 'okapau 'oku tau tui 'Otua pea 'ofa mai 'oua te tau tui ki he fakamanavahe ko'eni 'oku fai 'ehe kau 'climate change' 'oku ne hanga 'o fakatupu 'a e ngaahi fakatu'utamaki fakaenatula. Tau sio ki he ngaahi fakatu'utamaki fakaenatula talu hono fakatupu 'o e mamani 'o a'umai ki he ngaahi 'ahoni. Na'e fakatupu nai 'e he tangata, pe ko e mafimafi pe ia 'o e 'Otua (act of god) 'i he anga 'ene fakatupu 'o e mamani. Kapau te tau tui ki he 'climate change' he 'ikai te tau toe mohe kitautolu he po'uli na'a puna hake afi mei heli katau mate.......SAIA


text:
Apirana Ngata
Ko Tā Apirana Turupa Ngata nō Ngāti Porou, he Mema Pāremata 1905-1943. I whānau mai ki Te Araroa nō te 3 Hōngongoi 1874, i mate i te 14 Hōngongoi 1950. I kuraina ia ki Waiomatatini, ki Te Aute, a, ko ia te Maori tuatahi i haere ki te Whare Wananga Whare Wānanga o Waitaha, me te Whare Wānanga o Tāmaki-makau-rau. Ko ia te kaitito o te waiata nei, He Putiputi Pai.
Nāna hoki te whakataukī rongonui nei:
- E tipu, e rea mō ngā rā o tou ao
- Ko ō ringa ki te rākau a te Pākehā
- Hei ora mō tō tinana
- Ko tō ngākau ki ngā taonga a ō tīpuna
- Hei tikitiki mō tō mahunga
- Ko tō wairua ki Te Atua
- Nāna nei ngā mea katoa.


text: 1Ao E taetae Iesu nakoia n taeka ni kabootau: Iai te aomata temanna ae e karaoa ana onaroka ao e uniki kureebe iai. E katea oona ni katoobibia, ao e kena nnen te bwai ni karao wain, ao e katea te tabo n taratara i bukiia taan teiakina te onaroka. E anganako ngkanne te onaroka arei nakoia taan ribana bwa a na mwakuriia, ao ngaia e nako n te aba teuana. 2Ngke e a roko bongin te tai, ao teuarei, e kanakoa temanna ana toro nakoia taani mwakuri n te onaroka bwa e na anaa mai irouia tibwangana man are a a tia ni bobooti. 3A tauua te toro taani mwakuri akekei ao a batiboia, ao a kaokia nako ma akea uotana. 4E a manga kanakoa riki temanna te toro teuare ana bwai nneni kureebe; ao taani mwakuri a orea atuuna ao a karaoi bwaai nakoina aika e na bwainrang iai. 5E a manga kanakoa naba temanna te toro, ao a tiringnga: ao akanne aroia nakoia aika a mwaiti riki ake a tia ni kanakoaki nakoia, bwa a batiboia temwaangina ao a tiringiia temwaangina. 6Ai ti temanna te nikira ae tuai ni kanakoaki bwa natin teuarei ae te mwaane ae e tatangiria. E a kanakoa ngkanne bwa ai te kabane, ao e taku, Ane a na karinea natiu. 7Ma a i taetae irouia taani mwakuri ni nnen te kureebe ao a kaangai, Aei te tia bwaibwai i mwiin tamana; bane mai bwa ti na kamatea bwa ti aonga ni bwaibwai i mwiina. 8A tauua ao a kamatea, ao a tewea nako mani nnen te kureebe. 9Tera ngkanne ae e na karaoia teuare ana bwai te onaroka? Ane e na roko ao e na tiringiia aomata akekei, ao e na kamwakuriia aomata temwaangina ni nnen te kureebe. 10Kam tuai ni wareka te taeka are n te Baibara are kaangai: Te atiibu are a ribaia taani kateitei bwa akea boonganana, e a riki bwa te atiibu ae moan te kakaawaki i buakon atiibu nako. 11E riki aei mai iroun te Uea; ai kamiimii ra aron taraana! 12Ao aia mataniwi I-Iutaia a kakaaea angan tauuan Iesu bwa a na kaburea, bwa a ataia ae E ekiia nako n te taeka ni kabootau aei; ma a maakuia aomata, ma ngaia are a kiitanna ao a nako. 13A kanakoaki Bwaritaio temwaangina ma aomata tabemwaang man te koraki ake a kaaina ana bootaki Erote nakon Iesu bwa a na kamwanea n aia titiraki. 14A roko irouna ao a taku, Te Tia Reirei, ti ataia bwa ti te taekina te koaua Ngkoe ao Ko aki konaa ni katabea am iango n aia iango aomata. E aki anaaki nanom n taraan aroia aomata, ma Ko reirei te koaua ae e kaeti ma nanon te Atua i bukiia aomata. E eti ma taekan te tua bwa ti na anga ara taekiti nakon te uea n Rom, ke e aki? 15Ti na kabwakaa nakoia, ke ti na aki? Ma Iesu E a tia n ataia ae a mwaamwanaia n aia taeka. E kaekaia ao E kaangai, E aera ngkai kam kataia ni kani kamwaneai? Uota mai te mwane ae te tirewa bwa N na nooria. 16A uota teuana nakoina; ao E titirakiniia ni kaangai, Antai taamneina ma arana aei? A kaeka ao a taku, Te uea n Rom. 17E taku ngkanne Iesu, Angan te uea n Rom bwaai akana ana bwai te uea n Rom, ao angan te Atua bwaai akana ana bwai te Atua. Ao a miimii iroun Iesu. 18A roko iroun Iesu Tarukaio ake a aki kakoauaa bwa a na manga maiu aomata man te mate, ma ngaia are a taku nakoina, 19Te Tia Reirei, E korea te tua aei Mote i bukira, ae te tua ae e kaangai taekana: Ngkana e mate te mwaanenumwa, ao e tiku buuna i mwiina ma akea natiia, ao tarin teuanne e riai bwa e na iein ma neienne bwa a aonga ni karikiia natiia ake a na atongaki bwa natin teuare e mate. 20Iai ngkoa taari mwaane aika a itiman: e iein teuare e te karimoa ao e mate ma akea natina. 21E iein te kauoman ma neierei ma akea naba natiia; ao e mate teuarei, ao e riki ae ai aron naba aei nakon te kateniman ao nakoia ake nikiraia; 22ao a mate uaake itiman, ma akea naba natiia. E mate n te kabane te aine arei. 23Ngkana a bane ni maiu maate n tain te manga-maiu, ao antai irouia ae e na buuna neierei? Bwa a a tia n iein ma ngaia uaaka itiman. 24E kaekaia Iesu ao E taku, Kam a kaairua ra! Ao kam ataia bwa bukin tera? I bukina bwa kam aki ataa te Baibara ke mwaakan te Atua. 25Bwa ngkana a manga maiu man te mate ao a aki konaa n iein ke ni kaieinaki, n ai aroia anera ake i karawa. 26Ao ni kaeti ma taekaia maate ake a manga maiu: kam tuai ni wareware n ana boki Mote are e taekinaki iai rongorongon te kai are e bue, ao e kaotaki naba iai aron te Atua ngke E kaangai nakoni Mote: Atuan Aberaam Ngai, ao Atuan Itaaka, ao Atuan Iakobwa? 27Bwa Ngaia tiaki Atuaia akana mate, ma Atuaia akana maiu. Kam rangi ni kaairua! 28E mena ikekei temanna te tia koroboki ae e ongoongoraa n aia kakauntaeka. E ataia bwa E a tia Iesu n anganiia Tarukaio te kaeka ae e tamaaroa, ma ngaia are e nako n Iesu ao e titirakinna ni kaangai: Te tua ra ae moanibaan te kakannato i buakon tuua nako? 29E kaeka Iesu ni kaangai, Aei ae moanibaan te kakannato: Kam na ongoraa, Iteraera! Te Uea ae Atuara bon ti Ngaia te Uea! 30Ko na tangira te Uea ae Atuam ma nanom ni kabanea, ao maium ni kabanea, ao wanawanam ni kabanea, ao korakoram ni kabanea. 31Te kauoua n tua ae moanibaan naba te kakannato bon aei: Ko na tangiriia aomata n ai aron tangiram i bon iroum. Akea te tua teuana ae moanibaan te kakannato riki nakoia aikai. 32E taku te tia koroboki temanna nakon Iesu, Te Tia Reirei, E eti ane Ko atongnga, ao e koaua are Ko taku bwa ti temanna Ngaia, ao akea riki i rarikina bwa ti Ngaia; 33ao tangirana ma te nano ni kabanea, ma te wanawana ni kabanea, ma te korakora ni kabanea, ao tangiraia aomata n ai aron tangiran temanna i bon irouna, a a rangi ni moamoa riki nakoni karea ni kabane ake a katauaki ibukin te kabuokaki ao nakoni karea nako. 34Ngke E tirotiroa nanon ana taeka teuarei Iesu bwa iai te wanawana iai, ao E taku nakoina, Ko aki raroa ma uean te Atua. I mwiin aei, ao akea temanna ae e kani manga titirakina Iesu. 35Ngke E tabe n reirei Iesu i nanon te umwantabu, ao E tabeka ana titiraki ni kaangai: A na kangaa n taku taani koroboki bwa E na kaoti te Kristo ri nanon ana kariki Tawita? 36E kairaki nanon Tawita iroun te Taamnei are e Raoiroi bwa e taetae ni kaangai: E taku te Uea nakon au Uea: Tekateka ikai i angaataiu ni karokoa I kaakiia am kairiribai i aani waem. 37E atongnga Tawita bwa ana Uea; ao E na kangaa ngkanne n atongaki te Kristo bwa kanoan ana kariki Tawita? Ao a rangi ni bati aomata ake a kukurei n ongoraa irouna. 38Ngke E reireiia, ao E taku nakoia, Kaawakiningkami mai irouia taani koroboki ake a kan nanakonako ma aia kunnikai aika a mwarairai, ao a tangiria bwa a na kamauraki ma te karinerine n te tabo ni mwaakete; 39ao aroia naba: a kan taatau kai n tekateka ake a katauaki i bukiia aomata aika a kakannato i nanoni mwaneabaia I-Iutaia; ao a kan taatau naba taabo n tekateka aika a rangi n tamaaroa n taini bootaki n amwarake. 40A kuribwai aia auti aine aika a mate buia, ao a karaoa ae a na kan taraaki n aroia ni kaananaui aia tataro. A na anganaki te kabuaakakaaki ae e korakora riki. 41Ngke E tekateka Iesu n ua kaan ma rarikin te tabo ni mwane ae e bwain te umwantabu, ao E matakuakiniia aomata ngke a karin aia mwane. A mwaiti aomata ake a kaubwai ake a karin aia mwane aika a mwaiti. 42E roko ngkanne te aine temanna ae e a tia ni mate buuna, ao e aki kaubwai. E karin ana mwane aika uoua, ae tao uoua te tianti mwaitini kanoaia. 43E weteiia ana reirei ni kabaneia ao E taku nakoia, I tuangkami bwa te aine arei are e mate buuna, e karina ae e mwaiti riki i nanon te bwaoki nakoia uaakekei. 44Bwa a anga uaakekei mani kaubwaia; ma neierei, e ngae ngke e aki kaubwai, ma e anga ni kabane ake a reke irouna ake buokani maiuna.


text:
Kuo hoko foki ha ngaahi veesi pe ko ha laine mei he veesi 'o ha himi 'o hangē ha kāpasa fakalaumālie ki he tokolahi ke toutou fakamanatu kiate kinautolu 'a e kaveinga totonu ke tukufua ki ai 'a e folau fakalaumālie 'oku nau fai.
Ko 'eku faka'amu mo e fakatauangé ke hoko mu'a 'a e Sila ki Vaí 'o me'angāue'aki 'e he Laumālie Mā'oni'oní 'i hono fakaivia fakalaumālie 'o e kakai kotoa pē te nau laú, pea ke hoko ai 'etau mo'ui 'i māmaní 'o fakaofiofiange ki he sīpinga na'e tā ma'atautolu 'e Ia na'ane fakatau kitautolu 'aki hono ta'ata'a 'o'oná, 'a Sīsū Kalaisi.
Siupeli T. Taliai