text:
Mai te auahi puai e faahuru ê i te ofa‘i ei auri, mai te reira atoa tatou i te vairaa ma te faaroo i te mau taime tamataraa ri‘ari‘a o to tatou faaroo, e tupu te tamâraa pae varua e te puai pae varua.
Ahuru matahiti i ma‘iri a‘e nei, te ora ra maua o ta’u vahine o Kathy i Sao Paulo, Beresilia, na te peresideni David Marriott e faatere ra i te misioni no Brazil São Paulo Interlagos. Te faaea ra oia e ta’na vahine o Neill, e ta raua na tamaroa o Will, o Wesley e o Trace, i piha‘i iho noa mai ia maua. Ua faaru‘e ratou i to ratou fare, ta ratou ohipa, e i te mau fetii e rave rahi, no te pahono i te hoê piiraa na te peropheta e tavini i te hoê misioni.
I te hoê avatea, ua tuo mai te peresideni Marriott ia’u. Ua fifi ta raua tamahine e 21 matahiti, o Georgia, e poe parau-ti‘a, e melo i roto i te pŭpŭ faata‘i fira i roto i te fare haapiiraa tuatoru no Idiana, inaha, ua û oia i te pereoo a tere ai oia na ni‘a i to’na pereoo taataahi no te ho‘i i te fare i muri a‘e i te hoê pureraa a te Ekalesia. I roto i te parau faaite matamua, mea maitai o Georgia. Tau hora i muri mai, e mea ino roa oia.
Ua haamata te utuafare e te mau hoa i te haapae i te maa e i te pure ia tupu te hoê semeio no Georgia. Ua rave to’na metua vahine i te manureva i te pô i Beresilia. I to’na tapaeraa i Indiana i te po‘ipo‘i a‘e, te tia‘i maira ta’na mau tamarii paari a‘e, e ua faaite maira ma te ta‘i e, tei piha‘i iho raua ia Georgia i te taime a faaru‘e mai ai oia.
Ua hi‘o maite au i te utuafare Marriott i te taime a tupu ai taua ati ra, e i roto i te mau ava‘e e te mau matahiti i muri mai. Ua oto ratou, ua pure, ua paraparau tamau no ni‘a ia Georgia, e oto e e pe‘ape‘a rahi to ratou, tera râ, aita to ratou faaroo i aueue. I roto i te tuhaa pureraa i teie po‘ipo‘i, ua faaroo mai tatou te faaroo mai teie te huru i roto i te oraraa nehenehe o te mau utuafare Bowen e Wilberger.1
Ua riro te horo‘a o te faaroo ei horo‘a tao‘a rahi pae varua. Ua pure o Iesu e, « Teie hoi te ora mure ore, ia ite ratou ia oe i te Atua mau ra, e ia Iesu i te Mesia i ta oe i tono mai ».2
Ua faatumuhia to tatou faaroo i ni‘a i te Atua to tatou Metua e Ta’na Tamaiti o Iesu Mesia, to tatou Faaora e to tatou Taraehara. Ua paturuhia te reira na roto i to tatou iteraa e, ua faaho‘i-faahou-hia mai te îraa o te evanelia i ni‘a i te fenua nei ; te Buka a Moromona e parau ïa na te Atua, e te mau nei te mau peropheta e te mau aposetolo i teie anotau i te mau taviri o te autahu‘araa. Te poihere nei tatou i to tatou faaroo, te haa nei tatou no te haapuai i to tatou faaroo, te pure nei tatou no te faarahi i to tatou faaroo, e te imi nei tatou i te mau rave‘a atoa no te paruru i to tatou faaroo.
Ua itehia i te Aposetolo Petero te hoê mea ta’na i parau e, « tamataraa o to outou faaroo ».3 Ua ite oia i te reira. Haamana‘o i te mau parau a Iesu :
« E Simona… i ani na Satani ia outou e ueue mai te sitona i ueuehia ra :
« I pure na râ vau ia oe ia ore ia mure to oe faaroo ».4
I muri iho, ua faaitoito o Petero ia vetahi ê i te na-ô-raa e : « Eiaha e maere i te hamani ino u‘ana i roto ia outou ei tamataraa ia outou, mai te mea e ua roohia outou i te tahi mea ê ».5
Ua faataahia te reira mau hamani-ino-raa teimaha no te haapuai atu â ia outou, tera râ, e mana to ratou no te faaiti e aore râ, no te haamou i to outou ti‘aturi i te Tamaiti a te Atua e no te haaparuparu i to outou hinaaro ia haapa‘o i ta outou mau fafauraa Ia’na. Pinepine teie mau tamataraa i te tapoipoihia, ore atura ratou e ite-maitai-hia. E haamata ratou i roto i to tatou mau ino, to tatou mau vahi paruparu, to tatou mau feruriraa, e aore râ, i roto i te mau mea tei riro ei mau mea faufaa no tatou. E riro te hoê tamataraa papû no te hoê taata ei tamataraa fifi no te tahi atu taata.
Nahea outou e vai « itoito ai e te tamau maite »6 i roto i te tamataraa o te faaroo ? E tuu ia outou i roto i te mau mea o te tauturu ia outou ia patu i to outou niu o te faaroo : e faaohipa outou i te faaroo i te Mesia, e pure outou, e feruri hohonu i ni‘a i te mau papa‘iraa mo‘a, e tatarahapa outou, e haapa‘o outou i te mau faaueraa e e tavini outou ia vetahi ê.
Ia farerei ana‘e outou i te hoê tamataraa o te faaroo—noa’tu te ohipa ta outou i rave, eiaha roa outou e faaatea’tu i te Ekalesia ! Ia faaatea outou ia outou i te basileia o te Atua i te taime o te tamataraa o te faaroo, e au ra ïa e, te faaru‘e ra outou i te parururaa o te hoê vahi papû maitai a itehia’tu ai te mata‘i puahiohio.
Ua parau te Aposetolo Paulo e, « E ere atura outou i te taata ĕê e te purutia, hoê atoa râ to outou oire e te feia mo‘a, e no te fetii o te Atua ».7 I roto i te vahi mo‘a o te Ekalesia e paruru ai tatou i to tatou faaroo. Ia amui ana‘e tatou e te tahi atu mau taata tei ti‘aturi, e pure e e ite tatou i te pahonoraa o ta tatou mau pure ; e haamori tatou na roto i te hineme, e faaite tatou i te iteraa papû no ni‘a i te Faaora, e tavini tatou te tahi i te tahi e e farii tatou i te Varua o te Fatu. Te rave nei tatou i te mau oro‘a mo‘a, te farii nei i te mau haamaitai a te autahu‘araa, e te haere nei i te hiero. Ua parau te Fatu e, « i roto i te mau oro‘a… te mana no te huru Atua e faaitehia mai ai ».8 Ia faaruru outou i te tamataraa o te faaroo, a faaea i roto i te papû e te parururaa o te fare o te Atua. Te vai noa ra hoê parahiraa no oe. Aita e tamataraa rahi a‘e o ta tatou e ore e ti‘a e faaoroma‘i amui.9
Ua parau te peresideni Thomas S. Monson e: « Te mau ture morare ïa o te oraraa nei, [te taui vitiviti nei to’na huru]. Te mau peu tei riro na ei mau peu au ore e te faufau… ua farii-roa-hia râ e te mau taata e rave rahi ».10
Te vai nei e rave rahi feia apî paari i roto i te Ekalesia tei ma‘iri to ratou matahiti no te feia apî paari. I to ratou iteraa i te taa-ê-raa o to ratou oraraa i teie nei i te oraraa ta ratou i mana‘o na, te haapa‘o nei ratou i te ture no te viivii ore.11 E nehenehe te reira e riro ei tamataraa no to ratou faaroo. Te faatae atu nei au i to’u faatura rahi e to’u faahiahia i teie mau pĭpĭ a te Mesia.
« Ua faaue mai te Atua e, te mana mo‘a no te hamaniraa i te taata, ia faaohipahia ïa i rotopu i te tane e te vahine ana‘e iho, o tei faaipoipohia, mai te au i te ture ».12 I roto i te Faufaa Apî, ua faateitei te Faaora i te faito o te ture morare o Ta’na mau pipi i te na ôraa e, « O te hi‘o noa’tu i ta vetahi ê ra vahine, ua faaturi ïa ia’na i to’na ihora aau ».13 Ua haapii mai Oia ia tatou eiaha e haavâ ia vetahi ê, aita râ Oia i măta‘u i te parauraa e, « A haere, eiaha e hara faahou ».14
Te vai ra to to matou utuafare hoê hoa. E mea papû e, ua ite a‘e nei outou i te hoê taata mai ia’na te huru, e peneia‘e, mai ia’na atoa paha outou. E faaroo tamau maite to’na, te tavini maitai nei oia i roto i te Ekalesia, taata haapeuhia i roto i te ohipa, herehia e to’na utuafare, e noa’tu e, te feruri ra oia i te parau no te faaipoiporaa e no te tamarii, e vahine otahi oia i teie taime. Ua parau oia e, « ua faaoti au e tuu i to’u… ti‘aturiraa i roto ia Iesu Mesia. Te haere-pinepine-raa i te hiero e tauturu te reira ia’u, ia haapa‘o i te hoê faatumuraa mure ore. E faahaamana‘oraa te reira ia’u e aita vau e vai o vau ana‘e. Te ti‘aturi nei au e,… aore…e haamaitairaa e tapuhia… mai te mea e,… e haapa‘o noa vau i ta’u mau fafauraa, tae noa’tu i te ture no te viivii ore ».15
Te vai atoa ra te tahi hoa tei tavini maitai i ta’na misioni, e ua haere i te haapiiraa i muri mai. Ua ti‘aturi oia e faati‘a i te hoê utuafare. Ta’na tamataraa o te faaroo : te faahinaaroraa i te hoê taata hoê â to’na apeni. Ua papa‘i mai oia ia’u i te hoê rata aita i maoro a‘e nei : « I roto i to’u haamaitairaa patereareha, ua fafauhia mai ia’u e, e roaa to’u utuafare i te hoê mahana. I roto anei i teie oraraa e aore râ, i te oraraa a muri a‘e, [aita] vau i ite… [tera râ] aita vau e hinaaro e rave i te hoê ohipa o te faaino i te mau haamaitairaa ta te Atua i fafau no’u e no to’u u‘i i muri mai… Ua riro [te haapa‘oraa i te ture no te viivii ore] ei titauraa fifi, tera râ, e ere anei e, i haere mai tatou i te fenua nei no te faaruru i te mau tamataraa e no te faaite i te Atua i to tatou here e to tatou faatura no’na i roto i te haapa‘oraa i Ta’na mau faaueraa ? Ua haamaitaihia vau i te ea maitai, te evanelia, te hoê utuafare maitai, e te mau hoa maitai. Te oaoa nei au no to’u mau haamaitairaa e rave rahi ».16
Te mau pato‘iraa a te ao nei, no te aha oe e ani rahi mai ai ? » Te pahono nei te Fatu,
« E ere hoi to’u ra mana‘o i to outou ra mana‘o ; e ere hoi to outou ra haerea i to’u ra haerea…
« Mai te ra‘i nei hoi e teitei rahi to’na i to te fenua ; oia atoa to’u ra haerea, e teitei ïa i to outou haerea ».17
Ua farii teie na taata pee e piti a te Mesia, e e rave rahi atu tauatini pĭpĭ mai ia raua, i te fafauraa a te Faaora : « O to’u nei hau ta’u e ho atu no outou ; e ere mai ta to te ao nei horoa ta’u horoa ia outou. Eiaha e taiâ i to outou aau, eiaha hoi e mata‘u ».18
Teie â te tahi tamataraa. Te vai noa ra â te tahi mau taata e hinaaro nei e faaino i te Ekalesia e e haamou i te faaroo. I teie mahana, te faaohipa nei ratou i te itenati.
Te tahi mau haamaramaramaraa no ni‘a i te Ekalesia, noa’tu e, e mea papû ia hi‘ohia’tu, e mau haamaramaramaraa hape ïa. I te matahiti 1985 te haamana‘o nei au i te hoê hoa ohipa tei haere mai i roto i to’u piha toro‘a i Floride. Ua afa‘i mai oia i te hoê parau papa‘i « Challenging Mormonism’s Root » no roto i te ve‘a ra Time. Te faaitehia ra te parau no te hoê rata tei iteahia mai aita i maoro a‘e nei, mai te mea ra e, na Martin Harris i papa‘i, o te pato‘i ra i te aamu no to Iosepha Semita iteraa i te mau papaa parau o te Buka a Moromona.19
Ua ui maira to’u hoa e, e riro anei teie faaiteraa apî i te faaino i te Ekalesia Momoni. Te faaite ra teie papa‘iraa i te parau a te hoê taata tei parau e, te faaru‘e nei oia i te Ekalesia na roto i teie rata. I muri a‘e, ua faaru‘e atoa mai te tahi atu mau taata i te Ekalesia.20 Ua papû maitai ia’u e, ua riro teie ei tamataraa no to ratou faaroo.
Tau ava‘e i muri mai, ua ite a‘era te feia aravihi (e ua fa‘i te taata haavare) e, e rata haavare teie. Te haamana‘o nei au e, ua hinaaro mau vau ia ho‘i faahou mai te feia tei faaru‘e i te Ekalesia no to ratou inoino.
Te tapitapi nei te faaroo o te tahi pae ia ite ana‘e ratou i te hoê faahitiraa parau na te hoê ti‘a faatere o te Ekalesia, e rave rahi matahiti i ma‘iri ra, mai te huru ra e, aita e tuati ra i ni‘a i ta tatou haapiiraa tumu. Te vai ra hoê ture faufaa roa e arata‘i nei i te haapiiraa tumu a te Ekalesia. E haapiihia nei te haapiiraa tumu e na melo hoê 15 no te Peresideniraa Matamua e no te Pŭpŭ no te Tino Ahuru Ma Piti. Aita te reira i hunahia i roto i te hoê paratarafa poiri o te hoê a‘oraa. E haapii-pinepine-hia te mau parau tumu mau, e na te mau taata e rave rahi. E ere ta tatou mau haapiiraa tumu i te mea fifi ia imi.
E feia parau ti‘a te feia faatere o te Ekalesia, e ere râ i te feia hapa ore. Haamana‘o na outou i te mau parau a Moroni : « Eiaha e faaino mai ia’u no ta’u mau hape ; eiaha atoa ta’u metua… e haamaitai râ i te Atua, oia i faaite mai i ta matou ra mau hape ia outou ia hau to outou paari i to matou ra ».21
Ua parau o Iosepha Semita e, « Aita roa vau i parau noa‘e ia outou e e taata maitai roa vau ; aita râ e hape i roto i te mau heheuraa ».22 Te semeio o te rima o te Atua i roto i te aamu e te ananahi o te Ekalesia a Iesu Mesia i te Feia mo‘a i te mau Mahana Hopea nei, e hope roa ïa i te maramaramahia na roto i te tutavaraa pae varua.Ua parau te Peresideni Ezra Taft Benson e, « Ua faaorahia te mau taata atoa i ni‘a i te patu o te faaroo, e i reira oia e ti‘a ai ».23 Eiaha e maere ia tupu ana‘e te reira i ni‘a ia outou !
Te auraa mau, e riro te mau tamataraa ei ohipa teimaha. E tupu mai te ahoaho, te papû ore, te taoto ore i te pô, e te turua rari roimata. Tera râ, aita ta tatou mau tamataraa e titauhia ia ino rahi i te pae varua. Aita e titauhia i te reira ia faaatea ê ia tatou i ta tatou mau fafauraa e aore ra, i te utuafare o te Atua.
« A haamana‘o… ia haamau i to orua niu i nia i te păpă ra o to tatou Ora, o te Mesia ïa, o te Tamaiti a te Atua hoi, e ia hapono mai te diabolo i to’na ra mata’i u‘ana e ta’na mau ohe na roto i te puahi‘ohi‘o, e ia mairi mai to’na ra ûa paari, e to’na vero rahi i nia iho ia orua e putôhia’i orua i raro i te abuso, a mamae ai i ti oto mure ore ra, no te păpă pai ta orua i tia i nia ra, o te niu mau ïa, o te tumu ia patuhia i nia e te taata, e ore e tia ia mairi ratou i raro ».24
Mai te auahi puai e faahuru ê i te ofa‘i ei auri, mai te reira atoa tatou i te vairaa ma te faaroo i te mau taime tamataraa ri‘ari‘a o to tatou faaroo, e tupu te tamâraa pae varua e te puai pae varua.
Ua faaite mai o Elder D. Todd Christofferson i te mea ta’na i apo mai i roto i te hoê tamataraa no te faaroo : « Noa’tu ua mauiui au i taua taime ra, ia hi‘o ana‘e au i muri i teie nei, te oaoa nei au i te mea e, aita i itehia te hoê rave‘a vitiviti no te faaafaro i to’u fifi. No te reira e ua faahepohia vau e fariu atu i te Atua no te tauturu, fatata i te mau mahana atoa i te roaraa o te hoê tau matahiti, tei haapii maitai mai ia’u e nahea ia pure e ua haapii mai ia’u i te hoê rave‘a ohie ia vai te faaroo i te Atua. Ua roaa to’u ite no ni‘a i to’u Faaora e to’u Metua i te Ao ra ia au i te hoê rave‘a taa ê mau e te hoê faito e ore roa e tupu mai te au, e aore râ o te horo‘a mai ia’u i te hoê taime roa no te faatupu… Ua haapii au i te ti‘aturi i te Fatu ma to’u aau atoa. Ua haapii mai au i te haere e ona i te mahana tata‘itahi ».25
Ua parau o Petero no ni‘a i teie mau ohipa i tupu ei mau mea « o tei rahi roa te maitai i to te auro ».26 Ua parau o Moroni e, e tae mai te iteraa papû i muri a‘e i « te tamataraa i to outou faaroo ».27
Ua haamata vau e te aamu o te utuafare Marriott. I te hepetoma i ma‘iri a‘e nei, ua amui atu maua o Kathy i rotopu ia ratou i te hunaraa o Georgia. Ahuru matahiti i ma‘iri i teie nei. Ua paraparau te utuafare e te mau hoa no te here e i to ratou mau haamana‘oraa no ni‘a ia Georgia. E mau opŭpŭ pamuhia i te mahu helium no te faahanahana i to’na oraraa. Ma te ta‘i, ua paraparau te metua vahine o Georgia i te tupuraa te faaroo e te ite i te rahi ta’na i farii, e ua paraparau hau mai te metua tane o Georgia ia’u no ni‘a i te iteraa papû i fafauhia mai i tae mai ia’na ra.
Na roto i te faaroo, e tae mai te mau tamataraa o te faaroo, ma te hopoi atoa mai i te faaroo rahi a‘e. Te itoito tamahanahana a te Fatu i te peropheta Iosepha Semita ra, hoê â ïa fafauraa Ta’na e pŭpŭ mai nei ia outou i roto i to outou tamataraa no te faaroo : « A tapea noa… eiaha e mata’u… e vai noa te Atua i pihai iho ia oe na e a muri e a muri noa’tu »28 Te faaite nei au i to’u iteraa papû mo‘a no ni‘a i teie mau mea, na roto i te i‘oa o Iesu Mesia ra, amene.
Show References
-
1. Hi‘o Shayne M. Bowen, « No te mea e ora vau e ora atoa ho‘i outou » e Ann M. Dibb, « Ua ite au i te reira. Te ora nei au i te reira. Te here nei au i te reira » : i roto i te tuhaa pureraa o te po‘ipo‘i mahana maa no te Amuiraa rahi atopa 2012.
-
2. Ioane 17:3.
-
3. 1 Petero 1:7.
-
4. Luka 22:31–32.
-
5. 1 Petero 4:12; reta tei faahuru-ê-hia.
-
6. Alama 1:25.
-
7. Ephesia 2:19.
-
-
9. Hi‘o Mosia 18:8–10
-
10. Thomas S. Monson, « A ti‘a na i te mau vahi mo‘a », Liahona, novema 2011, 82
-
11. Hi‘o Ezra Taft Benson, « The Law of Chastity », New Era, tenuare 1988, 4–7 ; « The Law of Chastity » i roto Brigham Young University 1987–88 Speeches (1988), 1–5, speeches.byu.edu ; hi‘o atoa Te mau parau tumu o te evanelia (2009), 253–62.
-
12. « Te Utuafare : E Poro‘i i to te Ao nei », Liahona, novema, 2010, 129.
-
13. Mataio 5:28.
-
14. Ioane 8:11.
-
15. Rata a te taata iho, 2012.
-
16. Rata a te taata iho, 2012
-
17. Isaia 55:8–9.
-
18. Ioane 14:27.
-
19. Hi‘o Richard N. Ostling, « Challenging Mormonism’s Roots », Time, 20 no me 1985, 44.
-
20. Hi‘o Gordon B. Hinckley, « Lord, Increase Our Faith », Ensign, novema 1987, 52.
-
21. Moromona 9:31.
-
22. Te Mau Haapiiraa a te Mau Peresideni o te Ekalesia : Iosepha Semita (2007), 591.
-
23. Ezra Taft Benson, « The Book of Mormon Is the Word of God », Tambuli, me 1988, 6.
-
24. Helamana 5:12.
-
25. D. Todd Christofferson, « Give Us This Day Our Daily Bread », Pureraa pae auahi a te CES, 9 no tenuare 2011.
-
26. 1 Petero 1:7 ; hi‘o atoa 1 Petero 4:13.
-
27. Etera 12:6.
-
28. Te Parau Haapiiraa e te mau Parau Fafau 122:9; Ua parau te Peresideni George Q. Cannon e: « Noa’tu te teimaha o te tamataraa, noa’tu te rahi o te pe‘ape‘a, noa’tu te rahi o te oto, e ore roa te [Atua] e faaru‘e ia tatou. Aore â oia i na reira a‘e nei, e eita roa Oia e na reira. Eita Ta’na e nehenehe e na reira. E ere te reira To’na huru. Eita oia e taui ; hoê â To’na huru i nanahi, i teie mahana, e hoê â To’na huru e a muri noa’tu. Ua itehia ia tatou taua Atua ra. Ua faariro tatou Ia’na ei hoa no tatou, na roto i te haapa‘oraa i Ta’na evanelia ; e e parahi noa oia i piha‘i iho ia tatou. E topa paha tatou i roto i te auahi ama ra ; e topa paha tatou i roto i te pape hohonu ; eita râ tatou e ama, eita atoa e pau. E ti‘a mai tatou i rapae i teie mau fifi atoa ei mau taata maitai a‘e e te mâ a‘e, mai te mea e, e ti‘aturi tatou i te Atua e e haapa‘o tatou i Ta’na mau faaueraa » (« Remarks » , Deseret Evening News, Mar. 7, 1891, 4); hi‘o atoa Jeffrey R. Holland, « Come unto Me », Ensign, eperera 1998, 16–23.


c: text/html

text: 1Ngke a tuai ni karikaki bwaai, ao bon iai te Taeka; ao E meemena iroun te Atua, ao bon te Atua te Taeka. 2E meemena te Taeka iroun te Atua ngke a tuai ni karikaki bwaai. 3E kariki bwaai ni kabane te Atua irouna; ao ngke tao akea Ngaia, ao e aki karikaki te bwai teuana ae e karikaki. 4E mena mwiin te maiu irouna; ao ootaia aomata te maiu arei. 5Ao te Oota arei E oota i buakon te roo, ao te roo e aki tokanikai i aona. 6Iai te aomata temanna ae arana Ioane, ae e kanakoaki mai iroun te Atua. 7E roko bwa te tia kakoaua ngaia ibukin te Oota arei, bwa a aonga ni bane aomata n onimaki n ana kaotioti. 8Tiaki te Oota arei Ioane, ma e roko bwa te tia kakoaua ibukin te Oota arei. 9Bon arei te Oota ni koaua, are E roko i aon te aba, ao E oota i aoia aomata ni kabaneia. 10E mena te Taeka i aonnaba, ao e karikaki aonnaba irouna, ma a aki kinaa aomata. 11E roko i abana ni koaua, ma a aki mwaneia n akoia kaain abana. 12Ma iai ake a mwaneia n akoia, ao a onimakinna. E angania aomata akanne te konaa n riki bwa natin te Atua, 13ake a bungiaki tiaki n aroia ataei ake a riki mai irouia tamaia aika aomata; ma E karikiia te Atua bwa natina. 14E riki n aomata te Taeka, ao E maeka i buakora. E on n te aakoi ma te koaua, ao ti noora mimitongina, are mimitongina n arona bwa ti Ngaia Natin te Atua. 15E tataekinna Ioane, ao e kanenea bwanaana ni kaangai, Bon aei Teuare I taekinna ngke I kaangai, Teuare e roko i mwiiu, E kakannato riki nakoiu bwa ai kaman iai Ngaia ma ngkoa i mwaaini bungiakiu. 16Man onrakena n te aakoi ma te koaua, ao ti a karekea iai te aakoaki teuana i mwiin te aakoaki teuana. 17E anganaki te aba te Tua irouni Mote; ma te aakoaki ao te koaua a roko iroun Iesu Kristo. 18Bon akea temanna ae a tia n noora te Atua; te Nati are te rikitemanna, are E meemena i rarikin te Tama, boni Ngaia ae E kaota raoi te Atua nakoia aomata. 19Ao aikai ana taeka Ioane nakoia ibonga ma taian Rewi ake a kanakoaki nakoina irouia I-Iutaia mai Ierutarem, bwa a na titirakinna ni kaangai, Antai ngkoe? 20Ao e kaotia n aki karabaa ao e kaangai, Tiaki te Kristo ngai. 21Ao a manga titirakinna riki ni kaangai, Ao antai ngkoe ngkanne? Eria? Ao ngaia e taku, Tiaki. Ao a manga taku, Te buraabeti ngkoe? Ao ngaia e kaangai, Tiaki. 22Ao a manga taku riki nakoina, Ao ai antai ngkoe? Bwa ti na tuangiia ake a kanakomaira. Tera am kaotioti i bukim? 23Aoo e kaekaia Ioane n ana taekaItaia are te buraabeti, ni kaangai, Ngai bwanaan temanna ae e takaarua n te rereua ni kaangai, Kaeta kawain Iehova. 24Ao ake a kanakoaki boni mai irouia Bwaritaio; 25a titirakina Ioane ni kaangai, E aera ngkai ko bwabwaabetiito ngkai tiaki ngkoe te Kristo, ao tiaki Eria, ao tiaki te buraabeti. 26E kaekaia Ioane ao e kaangai, I bwabwaabetiito n te ran, ma iai temanna ae E tei i buakomi, ae kam aki ataia, 27ae na waaki i mwiiu. I aki tau bwa N na kabwaraa kabaean ana kauniwae. 28A riki kakarabakau aikai i Betania, n iteran te karaanga are te Ioretan mai mainiku, ike e bwabwaabetiito iai Ioane. 29N te bong are i mwiina ao e noora Iesu Ioane ngke E nakoina, ao e taku, Nora ana Tiibutetei te Atua, ae e uoti nako aia bure kaain aonnaba. 30Boni Ngaia are I taekinna ngke I kaangai, E roko i mwiiu te aomata ae e kakannato riki nakoiu, bwa ai kaman iai Ngaia ma ngkoa i mwaaini bungiakiu. 31Akea ataakina irou bwa antai Ngaia, ma I roko ni bwabwaabetiito n te ran bwa e aonga n ataaki irouia Iteraera. 32Ao aikai ana taeka riki Ioane ni kaotioti: I noora te Taamnei bwa E ruo mai karawa n ai aron te taobe, ao E tiku irouna. 33I aki kinaa; ma te Atua are e kanakomaiai bwa N na bwabwaabetiito n te ran E kaangai nakoiu, Te aomata ane ko nooria bwa E ruonna te Taamnei ni mena irouna, ao boni ngaia ane e na bwabwaabetiito n te Taamnei are e Raoiroi. 34I a tia n nooria ao n tataetae ni kakoaua ibukina: bon Natin te Atua Ngaia. 35N te bong are i mwiina, ao e a manga tei Ioane ma ana reirei uoman; 36ao e tarataraa Iesu ngke E nakonako, ao E taku, Nora ana Tiibutetei te Atua! 37Ngke a ongo ana taeka aei ana reirei, ao a nako n ira Iesu. 38E rairaki Iesu, ao E nooriia bwa a iria. E taku nakoia, Tera ae kam ukoukoria? A kaeka ni kaangai, Rabi (ae nanona Te Tia Reirei), Ko maeka ia? 39Ao Ngaia E taku, Nako mai nooria. A roko ao a noora te tabo are E maeka iai; a tiku irouna n te bong arei bwa e a bo aua n te tanimaeaontaai. 40Anterea are tarin Timon boni ngaia temanna irouia uaake uoman ake a ira Iesu i mwiin ongoia iroun Ioane. 41E reke moa irouna tarina are Timon, ao e taku nakoina, E a reke iroura te Mesia (ae nanona Kristo). 42E kairia nakon Iesu; ao Ngaia E taraia ao E taku, Timon ngkoe ae natin Ioane; ko na aranaki bwa Keebwa. 43N te bong are i mwiina, ao E moti n ana iango Iesu bwa E na nako Kariraia. E kaaitibo ma Biribo, ao E taku nakoina, Ko na irai. 44Biribo boni kaaini Betetaita, ae aia kaawa naba Anterea ma Betero. 45Ao Biribo e kunea Natanaera ao e taku nakoina, E a reke iroura Teuare e koreaki taekana irouni Mote ni bokin te Tua ao irouia buraabeti: bon Iesu are te I-Natareta, are natin Iotebwa. 46E taku Natanaera nakoina, E konaa ni kaoti te bwai ae e na kabwaia te aba iai mai Natareta? E taku Biribo nakoina, Mai, nooria. 47Ngke E noora Natanaera Iesu bwa e nakoina, ao aikai ana taeka ibukina: Noria, bon te Iteraera ni koaua ae e bwaabwaina te eti! 48E taku Natanaera nakoina, Ko ataai maia? E kaeka Iesu ni kaangai, I nooriko ngke ko mena i aan te biiku, i mwaaini weteam irouni Biribo. 49E taku Natanaera, Te Tia Reirei, bon Natin te Atua Ngkoe; aia Uea Iteraera Ngkoe. 50E kaeka Iesu ao E taku, Ko onimaki ti ibukin are I tuangko bwa I nooriko i aan te biiku? Ane ko na noori baika a abwaabwaki riki nakoni baikai. 51Ao E taku nakoina, Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami: ane kam na noora karawa bwa e kaukaki, ao ana anera te Atua bwa a rierake ma n ruo rikaki i etan Natin te Aomata.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aloha Nā Koa o Ānuenue
Laiana Wong
Synopsis: Despite not making the playoffs this year, Nā Koa o Ānuenue have certainly lived up to their name by putting forth maximum effort against overwhelming odds.
Aloha mai nō kākou e nā hoa puni kinipōpō peku. He wā pīhoihoi nō kēia i ka hō'ea mai o nā ho'okūkū moho. 'A'ole na'e e pau loa kākou i ka pīhoihoi. He wā kaumaha kēia no kekahi po'e 'ālapa a me ko lākou po'e kāko'o. Aloha nō Nā Koa o Ānuenue, 'a'ole nō i puka ma nā helu, a ua pau ko lākou kau pōpeku i kēia makahiki. A 'o mākou ho'i, ka po'e kāko'o, eia ke noho ho'omanawanui nei i ka lu'ulu'u 'ana o ka na'au. Aloha nō nā 'ālapa e puka ana i kēia makahiki kula. 'O ka hapanui, 'a'ole paha e pā'ani hou ana ma ke kulanui. 'O kēia ihola nō ka pau 'ana o ko lākou wā pā'ani kinipōpō peku.
He mea minamina nō ia. I loko nō o ke ku'upau 'ana o ke kime holo'oko'a, 'a'oe lawa nā eo e puka ai ma ka pae moho. He keu kā ho'i ka māmā o ka holo a me ka māhanahana o ke kula'i, a ua lilo ia i mea e pū'iwa ai nā hoa paio a pau. I ka lilo 'ana o ke eo i ka hoa paio, 'a'ole lā ia e kapa aku i Nā Koa o Ānuenue "he kumu kukui palahuli wale i ka makani". He 'ahi kananā na'e i 'ike 'ole i ia mea he hā'awipio. 'O ka 'eha a me ka mālo'elo'e, 'o ia nō nā hoa o ka mea lanakila. 'Eā, e nīnau 'ia aku.
Ua kūpono ka inoa o ua po'e 'ahi kananā nei 'o "Nā Koa", a no ka mea, 'a'ohe pilikua e maka'u ai, he hiu wale aku nō na'e a wela. 'O ka hapanui o nā 'ālapa o nā hoa paio, ua 'oi aku ka nui o ko lākou mau kino a kohu peke ka hoa like o ko Ānuenue. Eia hou, 'a'ohe kime i hapa mai ka heluna o nā 'ālapa i ko Ānuenue. He 25 wale nō ka heluna. A no ia mea ho'i, he mea mau i nā keiki o Ānuenue ka pā'ani 'ana ma nā 'ano kūlana like 'ole a ma nā 'ao'ao 'elua nō ho'i o ka laina ho'ouka. 'O ia ho'i, 'o ka 'ao'ao kūlele a me ka 'ao'ao kūpale.
I ke kūpale pono 'ana a ko Ānuenue 'ao'ao kūpale, lilo mai ke kinipōpō i kona 'ao'ao kūlele. 'O ia nō ka wā e ha'alele ai ka 'ao'ao kūlele o ka hoa paio i ke kahua pā'ani. Iā lākou lā ma waho o ka palena e ho'omaha ana a e kali ana ho'i 'o ka lilo hou mai o ke kinipōpō, he mau keiki 'oko'a nō ke kū maila ma ko lākou 'ao'ao kūpale. 'O nā keiki o Ānuenue na'e, noho pa'a ma ke kahua ua mākaukau 'o ka 'a'ako hou aku i ka hana kūlele. A no ka ikaika o ua po'e keiki lā, i loko nō o ka loa'a 'ole he wā e ho'omaha ai, 'a'ohe wahi pauaho a kani mai paha o ka hoe. 'O ke kupanaha ia o nā kupanaha!
'Auhea e Nā Koa o Ānuenue, ua inu nui 'oukou i ka wai 'awa'awa i loko o kēlā mau makahiki 'ekolu i ka'ahope aku nei, a ua noke aku nō na'e i ka holo 'ana i mua. He mea ia no 'oukou e kū ha'aheo ai i nā kau a kau. 'O ia ihola nō ka hana! A ma kēia hope aku, 'o ia 'ano nō o 'oukou. 'o ia ana ka mea e kū ai i ka moku!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
Aloha Nä Koa o Änuenue
Laiana Wong
Synopsis: Despite not making the playoffs this year, Nä Koa o Änuenue have certainly lived up to their name by putting forth maximum effort against overwhelming odds.
Aloha mai nö käkou e nä hoa puni kinipöpö peku. He wä pïhoihoi nö këia i ka hö'ea mai o nä ho'okükü moho. 'A'ole na'e e pau loa käkou i ka pïhoihoi. He wä kaumaha këia no kekahi po'e 'älapa a me ko läkou po'e käko'o. Aloha nö Nä Koa o Änuenue, 'a'ole nö i puka ma nä helu, a ua pau ko läkou kau pöpeku i këia makahiki. A 'o mäkou ho'i, ka po'e käko'o, eia ke noho ho'omanawanui nei i ka lu'ulu'u 'ana o ka na'au. Aloha nö nä 'älapa e puka ana i këia makahiki kula. 'O ka hapanui, 'a'ole paha e pä'ani hou ana ma ke kulanui. 'O këia ihola nö ka pau 'ana o ko läkou wä pä'ani kinipöpö peku.
He mea minamina nö ia. I loko nö o ke ku'upau 'ana o ke kime holo'oko'a, 'a'oe lawa nä eo e puka ai ma ka pae moho. He keu kä ho'i ka mämä o ka holo a me ka mähanahana o ke kula'i, a ua lilo ia i mea e pü'iwa ai nä hoa paio a pau. I ka lilo 'ana o ke eo i ka hoa paio, 'a'ole lä ia e kapa aku i Nä Koa o Änuenue "he kumu kukui palahuli wale i ka makani". He 'ahi kananä na'e i 'ike 'ole i ia mea he hä'awipio. 'O ka 'eha a me ka mälo'elo'e, 'o ia nö nä hoa o ka mea lanakila. 'Eä, e nïnau 'ia aku.
Ua küpono ka inoa o ua po'e 'ahi kananä nei 'o "Nä Koa", a no ka mea, 'a'ohe pilikua e maka'u ai, he hiu wale aku nö na'e a wela. 'O ka hapanui o nä 'älapa o nä hoa paio, ua 'oi aku ka nui o ko läkou mau kino a kohu peke ka hoa like o ko Änuenue. Eia hou, 'a'ohe kime i hapa mai ka heluna o nä 'älapa i ko Änuenue. He 25 wale nö ka heluna. A no ia mea ho'i, he mea mau i nä keiki o Änuenue ka pä'ani 'ana ma nä 'ano külana like 'ole a ma nä 'ao'ao 'elua nö ho'i o ka laina ho'ouka. 'O ia ho'i, 'o ka 'ao'ao külele a me ka 'ao'ao küpale.
I ke küpale pono 'ana a ko Änuenue 'ao'ao küpale, lilo mai ke kinipöpö i kona 'ao'ao külele. 'O ia nö ka wä e ha'alele ai ka 'ao'ao külele o ka hoa paio i ke kahua pä'ani. Iä läkou lä ma waho o ka palena e ho'omaha ana a e kali ana ho'i 'o ka lilo hou mai o ke kinipöpö, he mau keiki 'oko'a nö ke kü maila ma ko läkou 'ao'ao küpale. 'O nä keiki o Änuenue na'e, noho pa'a ma ke kahua ua mäkaukau 'o ka 'a'ako hou aku i ka hana külele. A no ka ikaika o ua po'e keiki lä, i loko nö o ka loa'a 'ole he wä e ho'omaha ai, 'a'ohe wahi pauaho a kani mai paha o ka hoe. 'O ke kupanaha ia o nä kupanaha!
'Auhea e Nä Koa o Änuenue, ua inu nui 'oukou i ka wai 'awa'awa i loko o këlä mau makahiki 'ekolu i ka'ahope aku nei, a ua noke aku nö na'e i ka holo 'ana i mua. He mea ia no 'oukou e kü ha'aheo ai i nä kau a kau. 'O ia ihola nö ka hana! A ma këia hope aku, 'o ia 'ano nö o 'oukou. 'o ia ana ka mea e kü ai i ka moku!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
Whakapipi mai ki a Tākuta Claudia Orange, te Kaiwhakahaere Rōpū Rangahau a Te Kohinga o Te Papa me te tohunga Tiriti o Waitangi, i a ia e whakahaere ana i ngā Kauhau Tiriti 2010. Ka whakahaerehia i te Soundings Theatre, Pae 2, i te 28 Kohitātea me te 4 o Hui-tanguru mai i te 6.30 i te ahiahi. Ka hopukina ngā kauhau e Radio New Zealand, nō reira kāore te hunga tōmuri e tukuna ki roto i te whare tapere. Continue reading…
Ka whakarato te hōtaka i tētahi whai wāhitanga ki te tautohe i ngā take hāngai e pā ana ki te Tiriti o Waitangi hei tuhinga taketake mō Aotearoa, ki te hōpara i ngā pānga o te Tiriti ki te pāpori i tēnei rā, me te whakaaroaro anō hoki i ngā pānga mō ngā rā e tū mai.
Kei roto i te kauhau tuatahi, i te 28 o Kohitātea, ko te kaikoioranga me tana kaupapa tautohe i te whanaketanga o ngā whakatutūtanga Māori i roto i ngā tau 30 ki te 40 kua hipa. I whakaputahia i tērā tau e te Amorangi Paul Spoonley o Te Kunenga o Pūrehuroa, tana koioranga o ngā tāngata mātau me te kaiwhakaaraara a Tākuta Ranginui Walker. Ka pēhea te urupare a Tākuta Walker ki ana ake mahi e ai ki te tirohanga o Amorangi Spoonley?
Ka tū a Amorangi Mason Durie, o Te Kunenga o Pūrehuroa anō, me te kaikōrero tōrangapū a Colin James, i te 4 o Hui-tanguru ki te tautohe i te Tiriti o Waitangi; he pēhea te hangā o ngā whanaungatanga āmua; ā, me ngā huarahi hoki e kauneke ai tēnei motu.


text:
Bumble Bee Bazaar I Time hoki Day Mother o
By Haora Qersdyn
Published: April 27, 2014 @ 6:00 AM EDT
Hoki te Bumble Bee Bazaar i te Rāhoroi, May 10, i 9 a.m. ki te 3 p.m. in the Lower Chiego Hall of the Church of the Assumption at 113 Chiego Place.
Ki Day Mother o te ra i muri mai, me te Fay a Matua i te marama e whai ake nei, the event is the perfect opportunity to purchase gifts from vendors who will be offering a wide variety of handmade crafts and wares.
Ko te Bumble Bee Bazaar, I whakahaerehia e te i te Women o whakaaro Tāhuhu, Ko te kohi, me te karakia hui te rua ki te pupuri i te rua o te mākete i roto i te hinga.
Te tangata matewai ētahi atu mōhiohio e taea whakapā Diane Burgos i (201) 522-8022.


text:
Ma keia kauoha a Kauakahialii, ua pono ia i ko ke aikane manao.
Ma ia hope mai, make aku la o Kauakahialii, lilo ka noho alii i kana aikane, a o ka laua wahine no ke Kuhina.
A ma ia hope mai, i ke kokoke ana i ko Kailiokalauokekoa mau la hope, waiho aku la oia i olelo kuoha no ka malama ana ia Kanikawi ka laua ohe kapu me kana kane, e like me ke kauoha a Kauakahialii:
“E kuu kane, eia ka ohe, malamaia, he ohe mana, o na mea a pau au e makemake ai, ina e kii oe i ka wahine a ko aikane i kauoha ai ia oe, o ka mea no keia nana e hoohui ia olua. Eia nae e malama mau loa oe, ma kau wahi e hele ai, a e noho ai, mai haalele iki i ka ohe, no ka mea, ua ike no oe i ka hana a kau aikane i ko olua manawa i kii ae ai ia’u i kuu wa e aneane aku ana i ka make, mamuli o kuu aloha i ko aikane. Na ua ohe la keia ola ana e ola aku nei mai ka luakupapau mai, nolaila, e hoolohe oe me ka malama loa e like me ka’u e olelo aku nei ia oe.”
A make aku la o Kailiokalauokekoa, lilo ae la ka noho Alii a pau loa ia Kekalukaluokewa, a hooponopono aku la oia i ka aina, a me na kanaka a pau malalo o kona noho Alii.
Mahope iho o ka pau ana o kana hooponopono ana i ka aina, a me kona noho Alii ana. Ia manawa, hoomanao ae la o Kekalukaluokewa i ke kauoha a kana aikane no Laieikawai.
Ia Kekalukaluokewa i manao ai e hooko i ke kauoha a kana aikane, kauoha ae la oia i kona Kuhina, e hoomakaukau i na waa hookahi mano, no ka huakai kii wahine a ke Alii i Hawaii, e like me ke aoao mau o ke Alii.
A makaukau ka ke Alii kauoha, lawe ae la ke Alii elua mau punahele, a lawe ae la i na kaukaualii ka poe kupono ke hele pu me ke Alii, a lawe ae la oia i kona mau ialoa a pau.
I ka malama i oleloia o ka Mahoe mua, i na malama maikai o ka moana, haalele lakou ia Kauai, a holo aku i Hawaii. Ua nui na la i hala ia lakou ma ia hele ana.
Ma keia holo ana a lakou, hiki aku la ma Makahanaloa i Hilo, ma ke kakahiaka nui. Ia manawa, olelo aku kahi kanaka nana i ike mua ia Laieikawai i ke Alii, “E nana oe i kela anuenue e pio la iuka, o Paliuli no ia, oia no ua wahi la, malaila no kahi i loaa’i ia’u.” E nee ana nae ka ua o Hilo ia mau la a lakou i hiki aku ai ma Makahanaloa.
A no keia olelo a kahi kanaka, i aku ke Alii, “Alia wau e manaoio i kau no Laieikawai kela hoailona, no ka mea, he mea mau iloko o ka wa ua ka pio o ke anuenue, nolaila, i kuu manao, e hekau na waa, a e kali kakou a malie ka ua, alaila, i pio mai ke anuenue iloko o ka wa ua ole, alaila maopopo no Laieikawai ka hoailona.” Ua like ko ke Alii manao ana ma keia mea me ko Aiwohikupua.
A no keia mea, noho iho la lakou malaila e like me ko ke Alii makemake. Hookahi anahulu me elua la keu, haalele ka malie o Hilo, ike maikaiia aku la ka aina.
I ke kakahiaka nui o ka la umikumamalua, puka aku la ke Alii iwaho mai ka hale ae. Aia hoi e hoomau ana ke anuenue e like me mamua, ma ke kiekie iki ana’e o ka la, aia e pio ana ke anuenue i kai o Keaau, ua hala ae la o Laieikawai i kai. (E like me ka kakou kamailio ana mamua ma ko Aiwohikupua moolelo.)


text: 1Ngke E nooriia aomata aika a rangi ni mwaiti Iesu, ao E ararake n te maunga, ao E tekateka, ao a nakoina ana reirei; 2ao E moanna n reireiia, ni kaangai: 3A a kabwaia akana iai kainnanoan te Atua irouia, bwa aia bwai uean te Atua. 4A a kabwaia akana a nanokaawaki, bwa a na kabeebeteaki nanoia. 5A a kabwaia akana a aki onimakin oini korakoraia, bwa a na bwaina te aonnaba. 6A a kabwaia akana a kan noora nanon te Atua bwa e na karaoaki, bwa a na anganaki nanoia are a tangiria. 7A a kabwaia akana a nanoanga, bwa a na nanoangaaki. 8A a kabwaia akana nanoia ti te kan toro iroun te Atua, bwa a na noora te Atua. 9A a kabwaia taan raoi, bwa a na atongaki bwa natin te Atua. 10A kabwaia akana a bwainikiriinaki ibukini karaoan nanon te Atua, bwa aia bwai uean te Atua. 11Kam a kabwaia ngkana a taetaebuakaingkami aomata, ma ni bwainikiriningkami, ma n atonga te taetae ae e kewe ae e buaakaka bwa taekami ibukin ae au aomata ngkami. 12Bwa a bwainikiriniia buraabeti ake a maiu i mwaaimi n te aro naba aei. Kam na kukurei, ao kimwaareirei, bwa a bati bwaai n tituaraoi ae E katauraoi te Atua i bukimi. 13Ai aron taoron te aonnaba ngkami; ma ngkana e mauna taorona, ao e na taoronaki n tera? Akea te bwai ae e na boongana nako iai, ma ti te teweaki nako, ao ikanne are e a konaa n reke ae e toutouaki iai irouia aomata. 14Ai aron ootan te aonnaba ngkami. E aki konaa n raba te kaawa ae e kateaki i aon te maunga. 15Ao a aki kauraa te taura aomata ni kaaki i aan te bwaketi, ma a kaaki i aoni nnena; ao e nako ootana nakoia aomata ni kabaneia ake n te auti. 16Ao ai aromi naba, kam na kaoti ami oota i mataia aomata, bwa a na noori ami mwakuri aika a raraoi, ao a na neboa Tamami are i karawa iai. 17Tai taku i nanomi bwa I roko bwa N na urui tuua ake e anga Mote, ma aia taeka n reirei buraabeti. I aki roko bwa N na urui, ma I roko bwa N na kakoroi bukiia. 18Bwa e koaua ae I a tuangkami, bwa ngkai e tuai ni mauna karawa ma aonnaba, ao e na bon aki mauna manin taekan te Tua ae te kabanea n uarereke, ke aron taekana ae te kabanea ni kimototo, i mwaain rikini bwaai nako ake a taekinaki n te Tua bwa a na riki. 19Ma ngaia aei, bwa ane e kamamaaraaea mwaakan te Tua teuana ae e maraurau riki i buakon tuua aikai, ao e reireiia aomata bwa e a toki manenana, ao e na atongaki bwa moan te mangori n uean te Atua; ma ane e tou mwiin tuua aikai n reireiia aomata iai, ao e na atongaki bwa e kakannato n uean te Atua. 20Bwa I taku nakoimi bwa ngkami kam aki kakororaoa riki nanon te Atua nakon are a karaoia taani koroboki ma Bwaritaio, ao kam aki konaa n rin n uean te Atua. 21Kam ongo bwa e atongaki nakoia ami bakatibu: Ko na tai kamateia aomata; bwa ane e kamatea te aomata ao e na kateaki n te kaboowi bwa e na baaireaki taekana; 22ao Ngai I taku nakoimi, bwa ane e un nakon tarina, ao e na kateaki n te kaboowi bwa e na baaireaki taekana; ao ane e kaangai nakon tarina, Akea warem; ao e na tei i matan te Tanirim bwa e na baaireaki taekana iai; ao ane e kaangai, Ko mino, ao e na motikaki taekana bwa e na teweaki nako n te ai are i moone. 23Ma ngaia aei, ngkana ko nang anga am karea nakon te Atua n te baonikarea, ao ngkana ko uringa tarim iai bwa e un iroum ibukin te bwai ae ko a tia ni karaoia, 24ao ko na kiitana am karea iai i rarikin te baonikarea ao naako; karekea moa te raoi ma tarim, ao rimwi ko na oki n anga am karea. 25Ko na bareiko n raoiakina te aomata are e na uota taekam nakon te kaboowi n te tai are ko mena iai ma ngaia i aoni kawaimi nakon te kaboowi, bwa e kaawa n anga ngkoe nakon te tia motiki-taeka, ao e kaawa te tia motiki-taeka n anga ngkoe nakon te bureitiman, ao ko kaawa ni kaakiaki i nanon te karabuuti. 26E koaua ae I a tuangko bwa ko na aki konaa n oti nako maiai ni karokoa ko a tia ni kabwakaa ni kabane te mwane are e motikaki bwa tuuaam. 27Kam ongo bwa e atongaki ae e kaangai, Ko na tai wene ni bure 28ao Ngai I taku nakoimi bwa ane e tarataraa te aine n iango i nanona bwa e na wene ni bootaki ma ngaia, ao e a tia ni wene ni bure ma ngaia i nanona. 29Ao ngkana e kairiko matam ane mai ataim nakon te bure, ao ko na autia, ao tewea nako mai iroum; bwa e raoiroi riki ngkana akea bwain rabwatam teuana nakon ae e teweaki nako rabwatam ni kabaneaki nako moone. 30Ao ngkana e kairiko baim ane ataim nakoni karaoan te bure, ao ko na koreia ni kaaki ao tewea nako; bwa e raoiroi riki ngkana akea bwain rabwatam teuana nakon ae e bane n nako rabwatam nako moone. 31E atongaki naba ae e kaangai, Te mwaane ane e kanakoa buuna, ao ke e anganna te beebwa ni buu raure. 32Ma Ngai I taku nakoimi, bwa ane e kaaki buuna, ngkana e tuai ni wene ni bure, ao e a karika neierei bwa te tia wene ni bure ngkana e a manga iein; ao te mwaane are e iein ma neiere kaakiaki, ao e wene ni bure naba. 33Kam ongo naba bwa e atongaki nakoia ami bakatibu, Tai urua am taeka ni bau, ma ko na karaoi bwaai ake ko taetae ni bau iai nakon te Uea bwa ko na karaoi. 34Ma Ngai I taku nakoimi, Tai tuea naba teutana. Tai mwanewea arani karawa ngkana ko tuea, bwa nnen te Atua ae e tautaeka maiai; 35ao tai mwanewea aran aonnaba, bwa nneni katokaani waena; ke aran Ierutarem bwa ana kaawa te Uea are e kakannato. 36Ao tai tuea n atuum, bwa ko aki konaa ni kamainainaa ke ni karorooa te iranatuu teaina. 37Ma are kam na taekinna, e na ti kaangai, Eng, eng ke Tiaki, ma ngkana a raka am taeka i aon aikai ao a nako mai iroun teuare e buaakaka. 38Kam ongo bwa e atongaki ae e kaangai, Te mata boona te mata, ao te wi boona te wi; 39ao Ngai I taku nakoimi, Tai karaoa te bwai ae e buaakaka nakon te aomata are e karaoa ae e bure nakoim bwa booni mwiin are e a tia ni karaoia; ma ane e boaa tabam ane mai ataim, ao raira tabam ane mai maingim bwa e na booia naba; 40ao ngkana iai ane e kani kateiko i matan te tia moti bwa ko aonga n anganna am kabaraaki, ao ko na manga anganna naba niiniiram. 41Ao ane e kairoroko bwa ko na iria teuana te maire, ao ko na airi ma ngaia uoua. 42Ane e butiiko, ao ko na anganna; ao ane e kan tangoa am bwai, ao tai rawa. 43Kam ongo bwa e atongaki ae e kaangai, Ko na tangiriia kaain am bootanaomata, ao ribaa am kairiribai. 44Ma Ngai I taku nakoimi, Kam na tangiriia ami kairiribai, ao tataro i bukiia akana a bwainikiriningkami, 45bwa kam aonga n riki bwa natin Tamami are i karawa iai; bwa E kaoota ana taai i aoia akana a buaakaka ma akana a baabakanikawai. 46Bwa ngkana kam tangiriia akana a tangiringkami, ao tera te bwai n tituaraoi ae kam na karekea iai? Tiaki a karaoa naba aei taan anai taekiti? 47Ao ngkana kam kamauriia ti kaain te Aro, tao a raka riki aromi iai nakoia aomata nako? Tiaki a karaoa naba aei te koraki ake a tuai n onimakina te Atua? 48Ma ngaia ae kam na moanibaan te raoiroi, n ai aron Tamami are i karawa ngkai moanibaan te raoiroi.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jan 01, 2011
Synopsis: A short story about a trip to Kaho'olawe to observe the winter solstice. Learning to appreciate and understand the importance of the sun and all aspects of life.
Aloha kākou e nā hoa Aloha ‘Āina mai ka lā hiki a ka lā kau. I kēlā lā kēia lā, 'ike 'ia ka lā e holo ana ma luna a'e o kākou. 'O Kānehoalani kekahi o kona mau inoa. Holo 'o Kānehoalani ma ka lewa lani mai ka hikina a i ke komohana, a mai ke Ao Polohiwa a Kanaloa a i ka Piko o Wākea a hiki aku i ke Ao Polohiwa a Kāne, a ho'i mai. Ma muli o kēia huaka'i kaulana a Kānehoalani i haku ‘ia ai ko kākou 'alemanaka no ka makahiki Hawai'i. He hōkū waiwai a kaulana ka lā no kākou po'e kānaka.
‘O Piko o Wākea ka inoa o ka equator, a holo ‘o ia ma waenakonu mai o ka hikina a i ke komohana o ka Honua. Aia ke Ao Polohiwa a Kanaloa i ka hema loa o ka huaka'i a ka lā, he 23.5 kekelē mai ka hema mai o ka Piko o Wākea. A no laila, ke holo ka lā i ka hema o ka Piko o Wākea, lilo ka lā 'o ia ka lā o Kanaloa. Aia ke Ao Polohiwa a Kāne ma ka ‘ākau loa o ka huaka'i a ka lā, he 23.5 kekelē ma ka ‘ākau mai o ka Piko o Wākea. No laila, ke holo ka lā i ka ‘ākau o ka Piko o Wākea, lilo ka lā 'o ia ka lā o Kāne. Akā, ke holo ka lā ma ka Piko o Wākea, lilo ka lā 'o ia ka lā o Kāneloa, ‘oiai e ka'ana like ana ka lā i ka lewa me nā akua 'elua.
I ka pule aku nei, huaka'i akula he 'ēiwa po'e o ka Protect Kaho'olawe 'Ohana a ho'i i Kanaloa, ‘o ia ka inoa kahiko o Kaho'olawe. Me ka pahuhopu e kilo aku iā Kānehoalani ma kona puka 'ana a i kona napo'o 'ana ma ke Ao Polohiwa a Kanaloa. Ua kilo lani kekahi o mākou mai 'ekolu wahi 'oko'a mai o Kanaloa. 'O Moa'ulaiki ka mua, 'o Pu'u Mōiwi ka lua, a 'o ka pōhaku i kapa 'ia 'o Kāneloa ma ke Awāwa 'o Kāneloa ke kolu.
‘O ka mua kēia 'o ko'u huaka'i 'ana i Kanaloa me ka mana'o nui e kilo lani i ka lā. Ua a'o 'ia mākou i ka waiwai o ke kilo lani, a i ka pono o ka ho'oikaika 'ana i ko kākou pilina me nā mea a pau o ka honua a me ka lewa. A he wahi kūpono 'o Kanaloa no kēia mau hana, 'oiai he wahi ho'omana 'ia ka mokupuni holo'oko'a.
I lawa nō a hō'ea mākou ma Kanaloa, puni maila mākou i nā hō'ailona like 'ole. Ua 'ike 'ia nā ao panopano o Lono, lohe 'ia ka hekili, a 'ike 'ia ka uila. 'O kekahi, he uila poni. Ua helele'i nā ua loku o Lono, a pā maila nō ho'i kona mau makani, a ua puni kekahi o mākou i ka noenoe hālau, ka hālau loa o Lono. Ua 'ike 'ia nā kinolau like 'ole o Kanaloa, a ua lele a lu'u nā nai'a, a puka maila nā koholā. Hele a kūhohonu ko mākou no'ono'o.
Ua lehulehu a manomano ka 'ikena a ka Hawai'i. Ho'omaka a'ela mākou e no'ono'o ma ke 'ano o ko mākou po'e kūpuna. Aia nō a 'ōlelo Hawai'i a hana i nā loina Hawai'i ma nā 'āina kaulana o ko kākou mau kūpuna, e pae aku ka wa'a ma kahi kokoke iā lākou.
Makemake au e ho'ouna i kahi hali'a aloha no ko'u makuahine kamaha'o 'o Lilinoe Kealoha Wong. Nāna nō i hānai a alaka'i pono iā mākou. Aloha au iā 'oe e ku'u makuahine.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by the Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.


text:
Kei te whare pāremata ngā uri ō Ngāti Toa i te rā nei mō te waitohutanga ō tā rātou tono raupatu i raro i te Tiriti ō Waitangi.
Hei tā te māngai mō Ngāti Toa, ā Taku Parae, ahakoa kāore i te tino tutuki i te whakataunga nei te katoa ō ngā hiahia ō Ngāti Toa, kei te harikoa tonu rātou.
E whitu tekau mā rima miriona tāra te uara ō te whakataunga, ā, kei ā Ngāti Toa te mana tuatahi ki te hoko i ngā whenua ō te Karauna i roto i Te Whanganui-ā-Tara, pērā i te whenua ō te Manatu Pirihimana me ngā whare herehere ō Arohata me Rimutaka.
Copyright © 2013, Uma Broadcasting Ltd


text: 1Mai irouni Bwauro, ae ana tia tuatua Kristo Iesu n nanon te Atua, ao mai iroun Timoteo ae tarira, 2nakoia ake a itiaki i Korote, ake taari aika a kakaonimaki n aroia n iriira Kristo: 3Ti aki toki ni katituaraoa te Atua ae Taman ara Uea are Iesu Kristo n ara tataro i bukimi, 4ngkai ti ongo taekan onimakinani Kristo Iesu iroumi, ma tangiraia ake a itiaki ni kabaneia iroumi, 5ibukin te kaantaninga are e kamenaaki i mwaaimi i karawa; are kam ongo taekana ngke kam moa n onimakina taekan te koaua, ae bon te euangkerio, 6are e roko iroumi ao i aonnaba ni kabane: ao e kariki uaa ma n rikirake naba i nanomi man te bong are kam ongo taekana iai, ao n ataa raoi ana aakoi te Atua n arona ni koaua. 7N ai aron are kam reireiaki iai iroun Ebwabera are raora ni mwakuri ae e tangiraki, ae ana tia mwakuri Kristo ae e kakaonimaki, ae e onoi mwiira N ni mwakuri. 8Boni ngaia naba are e kaota nakoira aron ami tangira are kam anganaki iroun te Taamnei. 9Ma ngaia ae ti aki toki naba n tataro i bukimi, man te tai are ti ongo iai taekami, ao ti aki toki ni butiia te Atua bwa kam na kaonaki n ataakin nanona, ao n te rabakau ma te ataibwai ni kabanea are mai iroun te Taamnei, 10bwa kam aonga ni karaoi baika a booraoi ma nanon te Uea, aika E na kukurei iai, n aromi ni karaoi mwakuri nako aika a raraoi; ao bwa kam aonga n ataa riki aron te Atua, 11ngkai kam kakorakoraaki n te kakorakora ni kabanea, are e nako mani mwaakana ae e kamiimii, bwa e aonga n reke iroumi te nanomwaaka ni kabanea ma te taotaonaki n nano ma te kimwaareirei; 12ao bwa kam na katituaraoa te Tama, are e karaoingkami bwa kam na tau ni karekea tibwangami n te baere E a tia ni kaawakinna te Atua bwa aia bwai ana aomata aika a itiaki ake n te oota. 13E a tia ni kamaiura mani mwaakan te roo, ao E uotira nako aan ana tautaeka Natina are e tangiraki; 14are e reke mai irouna kainao-matakira—ae nanona, bwa a kabwaraaki ara bure. 15Kristo boni katootoongan te Atua ae e aki noonooraki, ao bon te moa n Nati ae e kakannato i aoni bwaai ni kabane aika a karikaki. 16Bwa a karikaki bwaai ni kabane mai irouna, ake i karawa ma ake i aon te aba ake a nooraki ma ake aki nooraki, ma baika iai mwaakaia ma aroia n tautaeka; a bane ni karikaki mai irouna, ao ibukina. 17Iai Ngaia i mwaaini bwaai ni kabane, ao a nako raoi aroni bwaai ni kabane n reitaki irouna. 18Ao Ngaia bon atuun te rabwata, ae te ekaretia; Ngaia ae e reke mai irouna maiun te ekaretia, ao te moa n Nati ni kamaiuaki man te mate, bwa e aonga ni moanibaan te kakannato i aoni bwaai ni kabane. 19Bwa boni man nanon te Atua ae e reke iai iroun te Nati aron te Atua ni kabane; 20ao bon nanona naba bwa E na raoiakini bwaai ni kabane nakoina irouna, aika i aon te aba ma ake i karawa; ao E karaoa aei ni maten Natina i aon te kaibangaki. 21Ao ngkami, kam raroa nako ngkoa mai iroun te Atua, ao kam ribaia i nanomi ibukin ami mwakuri aika a bubuaka; 22ma ngkai, E raoiakiningkami n rabwatan natina ni matena, bwa E aonga ni kaakiingkami i matana bwa aomata aika a itiaki aika akea aia kaairua ma kabuaakakaaia. 23Ma kam bon riai ni matoatoa ma n nene n ami onimaki, ao kam na aki kamwaingaki man te kaantaninga are e reke iroumi ngke kam ongo taekan te euangkerio; are e tataekinaki nakoia aomata ni kabaneia i aonnaba ni kabutaa ao are I riki iai, ngai ae Bwauro, bwa te tia mwakuri ibukina. 24I kimwaareirei ngkai ni marakiu i bukimi, bwa I a konaa ni kakororaoa iai marakin Kristo ni marakin rabwatau ibukin rabwatana, ae te ekaretia; 25are I riki iai bwa te tia mwakuri n ai aron te nakoa are I anganaki mai iroun te Atua i bukimi, bwa N na kabanea ana taeka te Atua n taekin, 26are te baere e raba, are e karabaaki ma ngkoangkoa ao mai irouia rooro nako; ma ngkai, e a kaotaki nakoia ana aomata aika a itiaki. 27E karaoa aei te Atua bwa E tangiringkami aika tiaki I-Iutaia bwa kam na ataa te baere e raba ae e kamiimii ae e mimitong; ao te bae e raba aei boni Kristo i nanomi, are Ngaia ami kaantaninga bwa e na reke neboami. 28Boni ngaia are ti tataekinna, n tuatuangiia aomata ni kabaneia ma n reireiia n te rabakau ni kabane, bwa ti aonga ni kaotiia aomata ni kabaneia bwa a ikawai ni maiuia n reitaki ma Kristo; 29ao anne bukin ae I kekeiaki mwaaka naba ni mwakuri, ao I kamanenaa te korakora ae e bati are E anganai Kristo, ao ae e mwamwakuri i nanou.


text: 1Ao a roko Bwaritaio ma Tarukaio iroun Iesu bwa a na kamwanea; ao a butiia bwa E na karaoa te mwakuri teuana ae e kamiimii are e na kakoauaaki iai bwa iai onimakinana iroun te Atua. 2Ao E kaekaia ni kaangai, Ngkana e a tairiki, ao kam kaangai: E na raoi; bwa e uraura rarikini karawa. 3Ao ngkana e a tibwa moa n ingabong, ao kam kaangai: E na buaka te bong aei, bwa e uraura rarikini karawa, ao e roro. Kam konaa te ataa te bae e na riki bwa kanoan te bong mani kanikina aika kam noori i karawa, ma kam aki atai nanoni baika a riki ngkai. 4A ukoukora te kanikina te roro ae e buaakaka ae e aki ongotaeka nakon te Atua; ma akea te kanikina ae a na anganaki, bwa ti te kanikina are te baere e riki nakon Iona are te buraabeti. Ao E kiitaniia, ao E nako. 5Ao ngke a roko ana reirei n iteran te nama are teuana, ao a mwaninga n uota te amwarake. 6E taku Iesu nako ia, Kam na tarataraingkami ao kaawakiningkami man aia iiti Bwaritaio ma Tarukaio. 7Ao a iango irouia ni kaangai, E taekina aei ibukina ngkai ti aki ua amwarake. 8Ma Iesu, ngke E ataa aei, ao E taku, Ngkami aika a karako ami onimaki, kam aera ngkai kam iango iroumi ibukin akean te amwarake iroumi? 9Kam tuai n oota? Kam aki uringi kariki ake nimaai ake a kang aomata ake nimanga, ao mwaitini bwaene ake kam ikoti iai? 10Ao kariki ake itiai ake a kang aomata ake angaa, ao mwaitini bwaene ake kam ikoti iai? 11Kam aera ngkai kam aki oota n ae I aki taetae nakoimi ibukin te amwarake? Kam na kaawakiningkami man aia iiti Bwaritaio ma Tarukaio. 12A a ataia ngkanne bwa E aki tuangiia bwa a na kaawakiniia man te iiti are bwain te kariki, ma a na kaawakiniia man aia reirei Bwaritaio ma Tarukaio. 13E roko Iesu n aaba ake i rarikini Kaitareia Biribi, ao E titirakinia ana reirei ni kaangai, A taku aomata bwa antai Natin te Aomata 14Ao ngaiia a kaangai, A taku temwaangina bwa Ioane are te tia bwaabetiito; ao temwaangina, bwa Eria; ao temwaangina bwa Ieremia, ke te buraabeti riki temanna. 15E taku nako ia, Ao ngkami kam taku bwa antai Ngai? 16E kaeka Timon Betero ao e taku, Bon te Kristo Ngkoe, are Natin te Atua are E maiu. 17Ao E kaeka Iesu ni kaangai, Ko a kabwaia, Timon ae natin Iona, bwa tiaki te aomata ae e kaota aei nakoim, ma E kaotia Tamau are i karawa. 18Ao I taku nakoim, bwa Betero ngkoe, ao N na katea au ekaretia i aon te bwa aei; ao e na aki konaa n ekia nako mwaakan te mate. 19N na anganiko kiingin uean te Atua; ao ane ko tabuia i aonnaba ao e na katabuaki naba i karawa; ao ane ko kariaia i aonnaba, ao e na kariaiaki naba i karawa. 20Ao E tuangiia ana reirei bwa a na aki tuangiia aomata bwa te Kristo Ngaia. 21Man te tai arei, ao E moani kaotia Iesu nakoia ana reirei bwa e riai nakona nako Ierutarem, ao bwa E na bati kammarakana irouia unimwaane ma ibonga ake mataniwi ma taani koroboki, ao bwa E na kamateaki, ao E na manga kamaiuaki n te kateni bong. 22Ao e kaira Iesu Betero ni kaokoroa, ao e takuia bwa E na aki taetae n arona arei. Ao e taku, E na nanoangaiko te Atua: e na aki riki aei nakoim. 23Ma E rairaki ao E taku nakoni Betero, Naako akuu Tatan! Ko riki bwa te bwai ni kabwakabwaka nakoiu; bwa e reke iroum aron nanon te aomata ma tiaki aron nanon te Atua. 24E taku ngkanne Iesu nakoia ana reirei, Ngkana iai ane e kan ri mwiiu, ao e na kaakeaa i bon irouna, e na uota ana kaibangaki, ao e na iriirai. 25Bwa ane e kani kaawakina maiuna ao e na kabua; ao ane e na kabuaa maiuna i bukiu ao ibukin te euangkerio, e na boni karekea. 26Bwa tera te raka ae e na karekea te aomata ngkana e bwaina te aonnaba ae e bwanin ao e kabuaa maiuna mai irouna? Ao tera ae e na anga te aomata bwa e na kaoka maiuna iai? 27Bwa ane E na nakomai Natin te aomata ma ana anera i nanoni mimitongin Tamana; ao ane E na angania aomata ni kabaneia booni mwiin aia mwakuri. 28E koaua ae I a tuangkami bwa a na aki mate tabemwaang i buakoia aika a tei ikai, ngkana a tuai n noora Natin te Aomata ngkana E nako mai ma ueana.


text:
Kei te oke anō ō Ruaumoko ki te rohe ō Waitaha.
Inanahi rā e toru ira waru te kaha ō te rū i pā ki te rohe ō Waitaha, e ai ki ngā kaipūtaiao i pā te rū i te hau whā miniti ki te rima karaka i te ahiahi.
Toru kiromita noa tōnā hohonu āhua tekau kiromita ki te Tonga mā Rawhiti i te tāonenui ō Otautahi.
E ai ki ētahi i runga ō te whārangi ipurangi ō Twitter he kaha tonu te rū ki ō rātau kaenga.
E ai ki ngā ripoata, e hia kē ngā tangata i whakaatu i te ohorere i runga ō Twitter.
Hei tā ētahi atu i ruru katoatia ngā whata ō te toa Pak n Save, ā ka tangi hoki ngā pahū whakatupato ō ngā motokā i reira.
Ināianei kua eke te maha ō ngā rū ki te waru tekau mā whā i te marama kua taha.


text: 1Iai temanna te aomata ae raoia Bwaritaio, ae arana Nikotemo; ngaia naba aia mataniwi I-Iutaia. 2E nako n Iesu n te tairiki teuana, ao e taku nakoina, Te Tia Reirei, ti ataiko bwa te tia reirei ae Ko nako mai mai iroun te Atua: bwa e aki konaa te aomata ni karaoi mwakuri aika a kamiimii aika Ko karaoi, ngkana E aki mena irouna te Atua. 3E kaeka Iesu ao E taku, Bon te koaua ni koaua ae I a tuangko bwa ngkana e aki manga bungiaki te aomata, ao e aki konaa n noora uean te Atua. 4E taku Nikotemo nakoina, E na kangaa ni manga moani bungiaki te aomata ngkana e a kara? E konaa ni manga rin i nanoni biroton tinana bwa e na manga bungiaki? 5E taku Iesu, Bon te koaua ni koaua ae I a tuangko, bwa ngkana e aki bungiaki te aomata n te ran ma te Taamnei, ao e aki konaa n rin n uean te Atua. 6E riki te maiu n rabwata iroun te aomata mai irouia ana karo, ma maiuna n taamnei e riki mai iroun te Taamnei. 7Tai miimii n au taeka are e kaangai nakoim, Kam riai ni manga bungiaki. 8E kare te ang nakon te tabo are e kani kare nako iai; ko ongo karongoaana, ma ko aki ataa te tabo are e kare maiai, ao te tabo are e nako iai. Aei aroia naba aomata nako ake a bungiaki iroun te Taamnei. 9E kaeka Nikotemo ao e taku nakoina, E na kangaa n riki ae ai aron aei? 10E kaeka Iesu ao E taku nakoina, Te tia reirei ngkoe i buakoia Iteraera, ao ko aki atai naba baikai? 11Bon te koaua ni koaua ae I a tuangko: bwa ti taekina ae ti ataia, ao ti kaota ae ti nooria; ao kam aki kaaki i nanomi ara rongorongo. 12Ngkana I tuangkami bwain aon te aba, ao kam aki kakoauaai iai, ao kam na kangaa ni kakoauaai ngkana I tuangkami bwaini karawa? 13Akea te aomata ae e rierake nako karawa, ma bon ti Teuae ruo mai karawa, ae Natin te Aomata. 14Bwa aroni Mote ngke e katokaa te naeta are te buraati i tabon te kai are e kateia rake i nanon te rereua, ao ai aron naba are e na karaoaki nakon Natin te Aomata, 15bwa e aonga n reke iroun ane e onimakinna te maiu are e aki toki. 16Bwa E tangira aonnaba te Atua n te aro are E anga natina ae te rikitemanna iai, bwa e aonga n aki mate ane e onimakinna, ma e na reke irouna te maiu are e aki toki. 17Bwa E aki kanakoa Natina te Atua nako aon te aba bwa E na motika taekana, ma E kanakoa bwa e na kamaiuaki te aba irouna. 18Ane e onimakinna ao e aki motikaki taekana; ma ane e aki onimakinna, ao e motikaki taekana ibukina bwa e aki onimakina aran Natin te Atua ae te rikitemanna. 19Ao aio te bwai ae e motikaki taekan te aba iai: bwa e a roko te oota i i aon te aba, ao aomata a tangira riki te roo nakon te oota, ibukina ngkai a bubuaka aia mwakuri. 20Bwa ane e kaakaraoa ae e buaakaka ao e ribaa te oota, ao e aki nako n te oota, bwa a kaawa ni kaotaki ana mwakuri bwa a bubuaka. 21Ma ane e bwaina te koaua ao e nako n te oota, bwa a na kaotaki ana mwakuri bwa a karaoaki ma te ongeaaba nakon te Atua. 22I mwiini baikekei ao E nako Iesu ma ana reirei nakon te aba are Iutaia, ao E tiku iai ma ngaiia, ao E bwabwaabetiito. 23E bwabwaabetiito naba Ioane i Ainon are e kaani ma Tarim, bwa e bati te ran iai. A roko aomata ao a bwaabetitooaki irouna. 24E karaoa aei Ioane i mwaaini kainana i nanon te karabuuti. 25A kauntaeka ana reirei Ioane ma te I-Iutaia temanna ibukini katein aia Aro are e kaeti ma aron te kaitiaki. 26A roko iroun Ioane ao a kaangai nakoina, Te tia reirei, ko noora Teuare e mena ma ngkoe i mainikun Ioretan, are ko tataetae ibukina? Ae mena ngkai ikai ni bwabwaabetiito, ao a bane aomata n nakoina. 27E kaekaia Ioane ao e taku, Akea te bwai ae e konaa n riki nakon te aomata, ma ti ngkana E karaoia te Atua bwa e na riki. 28Bon taani kakoaua ngkami i bukiu n au taeka ake a kaangai, Tiaki te Kristo ngai, ma I kanakoaki n ri moana. 29Teuare e mena irouna te aine ae e a tibwa iein, ao bon te tia iein; ao raraon te tia iein are te mwaane, e teitei ao e rangi ni kimwaareirei ngke e ongo bwanaan te tia iein. Ao aei bukin ae I rangi ni kimwaareirei iai. 30E riai n rikirake kakannatona, ao kakannatou e na keerikaaki. 31Teuare e nako mai karawa E kakannato riki nakoia aomata ni kabaneia. Ane e nako mai aon te aba, ao boni kaain aon te aba, ao e taekini bwain aon te aba; ma Teuare e nako mai karawa e kakannato riki nakoia aomata ni kabaneia. 32E riki Ngaia bwa te tia kakoaua nakoni baike E a tia n noori ao n ongo, ma akea ae e butimwaaea ana rongorongo. 33Ane e butimwaaea ana rongorongo ao e kaotia ae e kakoauaa bwa E koaua te Atua. 34Bwa Teuare E kanakoa te Atua ao boni Ngaia ae E taekin ana taeka te Atua, ibukina bwa E anganaki te Taamnei iroun te Atua n aki tiatianaki. 35E tangira te Nati te Tama, ao E a tia ni kaaki bwaai ni kabane i aani mwaakana. 36Ane e onimakina te Nati ao e reke irouna te maiu are e aki toki; ao ane e aki ongotaeka nakon te Nati, ao e na aki reke irouna te maiu, ma e meemena unin te Atua i aona.


text: 1Maika hirae tyakekohatiyenae kakoa hoka xekohasetinae wenakalati waikateharenae niraene semaxematyaha hoka memere tyaonaha xoalini hare waiyexe tyomaha maheta. 2Maika haotyakisahene hoka maisa iraeharetyahitaha haliti, hoka maxalijiniharenehare, waiyexeharexe tyaonaha. Maika waiyexe iraiti taita iraeha tyotya halitinae kakoa. 3Hiyaiya, toahiya xowaka ene maisa wiriharexe hoka wasemaxematyare, wiyalijinihare ene. Xoalini hare hawarehare iniyalahare taita ene wahekoita hoka hatyo xema wisaonita. Hatyo xowaka xoalini hare iniyalahare wisomita, xoalini hare kehalita wihiye hoka hatyohare maniya wisaonita. Wokoawahareta. Haiyanae hoka kirawanahitaha wiso hoka wikirawanahitahene tehitiya. 4Xakore hoka Enore wiyasehare atyo haxairakoaneharera hotikisa haxawaiyera tyotya haliti ana 5hoka waiyexe maniya moheta wiso iniyalahare nonitata. Maisa xoalini hare waiyexe wisomitere hiyeta xini. Haxairakoaneharera wiso hiyeta. Isekohaliti Waiyexe hiyeta wawenane waiyexe maniya moheta, hoka waitare awenakiheta wiso hoka isa waitare wenati womana. 6Enore waiyexehare hoka Haisekohare Waiyexe isa womana wiyasehareheta Jesus Cristo hiyeta. 7Nikare tyoma hawaiyexehare hiyeta iniyalahare maomaneharene moka wiso maheta, hoka wenati matyotenehare watyahitere kaxekaka womana maheta. 8Exe xaotyakiye atyo aliterexe kaiserehare. Maika heko hirae exe harenae tahi hoka tyakekohenerenae Enore aiyateretyoa háomane waiyexe kakoa. Exeharenae atyo waiye tyotya halitinae ana hoka enawenaneha waiye tyaona maheta. 9Hoka awa atyo iraesekoatyati maxemerehare, wahahare tahi toahiyereharenae nexare, xalijini kakoati, iraesekoatyati judeunae xaotyakisakaho tahi kairasekoatyaka. Exe harenae atyo maisa xoare tyomare, maxemerehare atyo. 10Maika xala xamani xaotyakisati metalahare kakoa aotyakisa hoka axalijinihaliki akatya xinekoni hoka hiwatyalini hinamaki. Hatyaoseta maisa semita hiraene hoka maisa hiwatyalihititene. 11Hiyaiya, waiyekahalakita atyo homana: maisa xoana hamokitene, iniyalahare nomasehare terota hoka. Iniyalahare tyomitere atyo emawaiye nawenanene hotikijita. 12Naxikahena ite homana Ártemas xamani, Tíquico xamani hoka kaokehena homana hoka hatyaoseta maika haiyateretyoa hoka hisoa hahalakoatya natyo Nicópolis nali. Wehe akiti xowakaite nali notyaona naokowi. 13Maika hakahinaetya Zenas, wenatyaho kakoa waiyoretere. Exahe Apolo tehitiya hoka xoare kakoa xamani hakahinaetyahene haokowi enetonaneha hiye hoka hisa enomana hoka waiye xaneha. 14Nikare ite hoka wihinaeharenae waiyore waiyexe háomane kakoa, exahe haiyanae hoka kahinaetyaha xoare xamani aokahitaha haomanaha hoka. Nikare ite hoka enawenaneha waiye tyaona. 15Tyotya nohaliye tyaoniterenae haxakaisakehenahitaha aokaha hihiye. Maika wihinaeharenae tyakekohatiyenae hiye hiyakaiheta wiso. Maika Enore waiye kaxaiko xiso xityotya. Xoaha.


text:
Friday, February 29, 2008
"Kahakai 'I-lio"
Thursday, February 28, 2008
Ka Pa'ina No Keoki
Ko- hoaloha Keoki hanau la- keia la-. Ka Po'aono hope ua pa'ina no Keoki ma ke Uapo A'ia'i i ke kaona o Kahakai Pakipika. Kekahi mau hale li'ili'i i ke uapo, maluna o ke kai a me ke kahakai. 'Olu'olu na- hale, nani ka ikena o na- nalu. Ua 'ono ka mea 'ai, hoalohaloha na- malihini. 'Oiai ka pa'ina, ua 'awi-wi- ho'olilo nui loa na- nalu! Ua ho'opa'a ka pau'ana o ke uapo no ka palekana! Komo i eha makahiki ka hanau la- o Keoki, ua ha'i o ia e ua kono umi ku-ma-lima la- hanau.
Wednesday, February 27, 2008
Ke-ia La
Tuesday, February 26, 2008
Na- Haku Mele Hawai'i Punahele A'u
E Waianae, by the Pandanus Club
Lyrics by Randy Ngum,
Music by Kenneth Makuakane
Ano`ai iä `oe e Wai`anae
Ka pi`ina i ka malu o ka ulu kuku`i
Ka `i`ini i ka maile pili aloha
Ke `ala mapuana i ka makani ahe
Ke welina mai ka uka e Wai`anae
Uluwehi i te oho o ka palai
Ka moena i hali`i te awawa
Honi ana i ta ua koni i ka`ili
Aloha e ka pali e Wai`anae
I nä lima hanapa`a i ke `ala ho`oheno
Ke `ala o ka maile hihi `ke kukui
Ka lei o ka lei kau i ka umauma
Eia ka hana ho`i a ke aloha
Na u`i uluwehi o ka `äina
Hili `ia e ka maile me ka palai
Ano`ai ke welina aloha e
A greeting to you o Waianae
The scent in the shade of the kukui groves
For the desire to gather maile, cherished and beloved
The fragrance that is carried on the soft breeze
A fond greeting from the uplands of Waianae
Verdant in the lushness of palapalai fern
Like a blanket it covers the valley
And is kissed by the light rain that chills the skin
Love to the cliffs of Waianae
In the hands that work remain the fragrance of infatuation
The scent of maile entangled in the kukui trees
The lei that adorns a man's broad chest
So here then is the labor of love
The many beauties that adorn the land
Maile braided with palapalai
A greeting, a fond greeting of love
Monday, February 25, 2008
Pupukea
The sea is calm
Malo`o ke kai ia la
It is the day of the low tide
Aloha au i uka me
I love the uplands
Ke kahakai o Pupukea
And the seashore of Pupukea
Ka nawali ka nalukai
The feeble, the weary
E kokoke ke kahakai
Gather near the seashore
E ho`ola kaula`i la
To absorb the healing power of the sun
Pomaika`i no ia lakou
Good fortune is theirs
Ke pi`i a`e o ke kai
The sea begins to rise
Nalu po`i halehale
Huge waves break high as a house
He`e nalu ho`okuko nei
Surfing becomes a contest
Lehulehu na po`e i kai
The multitude gathers there
Nalunalu ka moana
The rough high waves of the open sea
Kupikipiki`o ke kai
Rage in agitation
One na kolokamumu
The sand reverberates a crackling sound
Kai kolohe kai hehena
Mischievous sea, insane sea
Eo mai ka moana
Answer, oh sea
Kai malo`o me ke kai piha
Sea of the low and high tide
Aloha au i uka me
I love the uplands
Ke kahakai o Pupukea
And the seashore of Pupukea
Ka Hale Ku-ai Papa He'e Nalu o Orchidland
Papa He'e Nalu o Orchidland.
Ke Kaona Hilo
O Orchidland Papa He'e Nalu ko'u punahele hale ku-ai papa he'e nalu. I Hilo i ka Alanui Kamehameha i ka hale ku-ai. Nui na- papa he'e nalu a me hoalohaloha ke kalepa a me na- po'e ko-kua malaila. Kaila na- pa-lule a me pa-pale. Ua lanakila o Orchidland Papa He'e Nalu i ka maika'i loa hale ku-ai papa he'e nalu i ka mo'olelo oihana HIJ o Hawai'i.
He'e Nalu o ka Moku Nui
Sunday, February 24, 2008
Hana
Kaihalulu
Hamoa
I ke 'ao'ao hikina o Maui i ke kaona o Hana. Mana'olana au e hiki e ha'i au o ka beauty o Hana. Loihi a me lohi a me nani loa ke alanui mai Kahului a me ke aoao komohana o Maui i Hana. Ku-nihi a me 'o-mao'ma'o na- pali. Nui na- pi'o o ke alanui. Nui na- wailele. I Keanae po'i na- nalu po-polohua i na- pali 'ele'ele, ke'oke'o ke ehukai. I Waianapanapa ekahi one 'ele'ele kahakai, i Kaihalulu ekahi one 'ula'ula kahakai, a me i Hamoa ekahi one ke'oke'o kahakai.
Noho i Hana ka hoaloha o Loke. Ua mai Kina ko- Loke kupuna. Ua noho i Kipahulu, kokoke i Hana, ka- Loke makuakane. Nui na- ki'i hoihoi a me mo'olelo ka- Rose. Ua noho o Loke i Kaleponi, aka- ua hoi o ia i Hana. Noho ho'i i Hana ka hoaloha Keni. He wahine kupaianaha o Keni. Mai ko- Keni hale ki'eki'e i ke pali, hiki e ike ia ka Moku o Hawai'i a me Mauna Loa a me Kohala a me Mauna Kea a me Hualalai!
Saturday, February 23, 2008
Ke Kolona Hemolele
'O- Malia, o lokomaika'i piha
Friday, February 22, 2008
Na- Kai Ewalu
Thursday, February 21, 2008
'Uo-
ua luku e hehena
make po-loli hehena kohana
kauo- la-kau iho i na- alanui popolo
i ka wana'ao, nana la-kou i ka ho'oponopono hu-hu-
po-'o 'a-nela kanaka ho'okahakaha 'a- i ke kahiko lani
ho'okui ana i ka mikini ho-ku-
i ka mikini o ka po-
He mele e Allen Ginsburg
Wednesday, February 20, 2008
Koho Po-loka I Hawai'i
Tuesday, February 19, 2008
He'e Nalu
Monday, February 18, 2008
Ka Lumi Kuke Nui
Sunday, February 17, 2008
Ke Kulanui Oregon
Ua hele au i ke Kulanui Oregon ma Eugene, Oregon. Ua noho i ka hale moe "Hale Ka-ne". I ka wa hala, ua papa kuhikui a me ke Kulanui Hawai'i, ua noho i Hale Ka-ne na haumana mai Hawai'i mai. I ka manawa e noho i Hale Ka-ne, ua halawai au i ekahi haumana mai Honolulu mai. Ka-ne ho'iho'i o ia. Ua ha'i o ia i'au e pili ana no Hawai'i. Ua ha'i o ia e a'ole makemake na- poe o Hawai'i e ho'olilo Hawai'i ekahi moku'a-ina o Amelika. Ua 'a'ole pu-'iwa! I na manawa apau a'ole no'ono'opono e makemake na- poe e nalowale ko- la-kou la-hui!
Saturday, February 16, 2008
Ka Hau
Friday, February 15, 2008
No Ke Aha Ho'opa'a Ha'awina Ka 'O-lelo Hawai'i Au?
Ua ha-la-wai au i kekahi mau poe Hawai'i. I ka huaka'i mua ua ha-la-wai maua i ekahi maika'i ka-ne 'o-pio Hawai'i i Kona o ka Moku Nui. Ua kono o ia e maua i ka pa'ina no ka la hanau o kona kaikamahine. Le'ale'a ka pa'ina! Ua inu a me ko- laua makuahine, 'aka'aka nui ma-kou! Ekahi kupaianaha ohana la-kou. Aka- 'a'ole 'o-lelo la-kou Hawai'i. Ua no'ono'o au e kaumaha kela. Ua lawe aku mai na- poe o Hawai'i ko- la-kou 'o-lelo na ka kahuli aupuni o na- haku mahi ko. Ua hewa ia.
No laila, pono e ma-lama i ke-ia 'o-lelo makamae a me nani no na- hanauna o ma ke-ia mua aku.
Thursday, February 14, 2008
Ka Mele o Kalalau
KALALAU
Mai ka Puke "Unwritten Literature of Hawaii, the Sacred Songs of the Hula" no Nathaniel B. Emerson:
Kalalau, pali eku i ka makani
Pu ka Lawa-kua, hoi mau i Kolo-kini
Nu a anahulu ka pa ana i-uka
Anahulu me na po keu elua.
Elua Hono-pu o ia kua kanaka
Elua Ko-'a-mano me Wai-aloha
Ka pali waha iho, waha iho me ke kua
Ke keiki puu iloko o ka pali nui
E hii an' e Makua i Kalalau
Mai Kaua'i ke-ia hula mele no Kalalau. Ua ekolu manawa e pi'i kuahiwi au a me ko'u hoaloha Kale i Kalalau. Pa'akiki nui ka pi'i kuahiwi ana ia, aka- kupaianaha a me kamahao ia- ia. Ku- a hiki i na- 1920's ke kaia-ulu i Kalalau. Koe i ke-ia manawa na- paia po-haku o na- hale o na- lahui kanaka. Nui a me ikaika na- nalu i ke kahakai o Kalalau, akamai a me wiwo 'ole na- lawai'a o Kalalau! I ka wa- hala, ua 'au mai ke kahakai Ke'e a- Kalalau na- pu-'ali opio. Ulu i ka awa-wa o Kalalau 'alani a me kekahi mau hua 'ai. I na- 1960's ua noho i ke awa-wa poe ki-hoe kohana, ua puhi mau'u a me ho'ohana la'au la-kou, aka- ua ha'alele la-kou.
Wednesday, February 13, 2008
Ka Ho-kele Manago
I Kona Hema ua ku-kulu i ka makahiki 1917 ka ho-kele Manago, na-na ka ohana Manago, ekahi ohana Kepani. Maika'i no- ho-kele ia! Makemake nui ia ia me na poe o ka moku o Hawai'i. Ma'ema'e a me ma'alahi na- lumi. Ko- ke ho-kele ekahi ku-ikawa- lumi Kepani a me maika'i nui lumi 'aina a me ma-la Kepani paikini a me kekahi mau mea kanu o Hawai'i. Ua ko- ho-kele hale inu, aka- pani i ke-ia manawa. I ekahi manawa ua inu au a me ka mea noho ka ho-kele i ka hale inu, ua kama'ilio ma-ua e pili ana no ke kelalani Ellison Onizuka, ma Kona Hema. Ua ho'omake loa i ka po-pilikia Challenger i ka makahiki 1986. Aloha 'ia o Ellison Onizuka a me ho'ohanohano kono ola.


text: 1Bwa E kainaomataira Kristo ibukin te aro n inaomata; ma ngaia ae kam na teimatoa, ao kam na tai manga bae i aan te amo n toronaki. 2Noria, I taku nakoimi ngai ae Bwauro, bwa ngkana kam koroberoaki, ao akea manenani Kristo iroumi. 3Ao N na taekinna riki nakoia aomata ni kabaneia aika a koroberoaki, bwa a kabaeaki bwa a na toua mwiin te Tua ni kabanea. 4Kam a raure ma Kristo, ngkami aika kam taku bwa e reke reitakimi ma te Atua n te Tua; kam bwaka man te aakoaki. 5Bwa a ingainga nanora ni kakariariaa reken reitakira ma te Atua; ao ti kaantaninga aei bwa e na karaoaki ri nanon ara onimaki ni mwaakan te Taamnei. 6Bwa akea i nanoni Kristo Iesu manenan te koroberoaki ke te akiākoroberoaki; ma e manena te onimaki are e oti arona n te mwakuri ae iai te tangira iai. 7Kam nako raoi ngkoa; antai ane e tuukingkami bwa kam na aki ira nanon te koaua? 8Tiaki mai iroun Teuare e weteingkami te aro n anai nano anne. 9E kaangai te taeka, Te iiti ae ti teutana e konaa ni karikirakea te buraawa ae e na karikaki. 10Ngkai I uaia n reitaki ma ngkami i nanon te Uea, ao I aki nanokokoraki bwa kam na bon aki bwaina te iango ae e kaokoro. Ma te aomata are e aki karaungkami, bwa antai ngaia, e na karawaawataaki ni motikan taekana. 11Ma ngaia aei, taari, ngkana I bon tabe naba n tataekina te korobero bwa e riai, ao e aera ngkai I teimatoa ni bwainikiriinaki? Ma ngkana I tuangiia aomata bwa a na koroberoaki, ao e a aki riki ngkanne taekan te kaibangaki bwa te bwai ni kabwakabwaka. 12A bia boni koroiia ngaiia te koraki akana a aki karaungkami! 13Bwa kam weteaki nakon te aro n inaomata, taari; ma kam na tai bwaina te aro n inaomata bwa aonami ibukini baika e tangiri te rabwata; ma kam na i torotoro iroumi n te tangira. 14Bwa e kabaneaki te Tua n touaki mwiina n ae e kaangai, Ko na tangira raom n ai aron tangiram i bon iroum. 15Ma ngkana kam i tenatena ma n i kaakang, ao kam na tarataraingkami bwa kam kaawa n i kamaunaingkami temanna iroun temanna. 16Ma aio au taeka: Kam na kairaki iroun te Taamnei, ao ane kam na aki karaoa nanon te rabwata ni kaibwabwaru n aron are e tangiria. 17Bwa e bati ni kan eekaanako te Taamnei te rabwata, ao E bati ni kan eekaanako te rabwata te Taamnei; bwa a i kairiribai, bwa kam aonga n aki karaoi baika kam kani karaoi. 18Ma ngkana kam kairaki iroun te Taamnei, ao kam aki mena i aan te Tua. 19A bon ataaki ana mwakuri nako te rabwata, bwa te wene ni bure, te kammaira, te kaitaataan, 20te taromauri bouananti, te tabunea, taian riribai, te kauntaeka, te tauaninne, taian un, taian unra i marenaia ami bootaki nako, taian i raraaure, taiani kakaokoro n iango, 21taiani bakantang, te momooi manging, taiani bobootaki ni kukurei ni kammaira, ma baika ai aroni baikai; ao I a manga tuangkami ngkai, n ai arou naba ngke I tuangkami ngkoa, bwa a aki konaa ni karekea uean te Atua akana a karaoi baikai. 22Ma uaan te Taamnei te tangira, te kimwaareirei, te raoi, te taotaonaki n nano, te atataiaomata, te raoiroi, te kakaonimaki, 23te nimaamannei, te taotaonaki n nano mani karaoani baika e tangiri te rabwata; akea te tua ae e eeki nako baikai. 24Ao akana ana aomata Kristo Iesu a taura te maiu n rabwata ma nanona ni kammaira ma ni kaibwabwaru n te kaibangaki. 25Ngkana te Taamnei ae ti maiu irouna, ao boni Ngaia naba ae e na kairi maiura. 26Ti na tai riki ni kainikatonga, ti na tai i kaunuun, ao ti na tai i babakantang.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Jul 12, 2014
Synopsis: The testimonies shared at the Native Hawaiian Recognition meetings truly proved that the Native Hawaiian Roll Commission, Kana'iolowalu, is not working for what the people want.
'Akahi nō a pau ka hālāwai hō'ike mana'o hope loa a ke aupuni pekelala o 'Amelika Hu Pū 'Ia i mālama iho nei i ka Pō'alua nei. He mau hālāwai ia kahi e hō'ike ai i ka mana'o no ke komo 'ana o 'Amelika Hui Pū i loko o ka hana e pa'a ai ke aupuni kū'oko'a o ka lāhui Kanaka Maoli o Hawai'i nei. A 'o kekahi mea maika'i o ia mau hālāwai, ua mōakāka, 'a'ole makemake 'ia nā mana'o o 'Amelika Hui Pū ma ke kūkulu hou 'ana i ke aupuni a ua 'ike maka nā 'elele o ke aupuni pekelala.
A 'o ia ke kumu o ia po'o mana'o e kau a'ela i luna. 'A'ole i kūpono 'o Kana'iolowalu. A no kona 'ano a me kona mau pahuhopu e kū nei, e aho paha kona kapa 'ia 'ana 'o Kana'iolo 'ala'ala palu, no ka mea, he mea ia e holo ai kahi 'ōlelo kahiko, 'o ia ho'i, “Ahu ka 'ala'ala palu.” A 'o ka mana'o o ia 'ōlelo mai nā kūpuna mai, 'a'ohe waiwai iki o kahi mea. A pēlā nō 'o Kana'iolowalu e kū nei. 'O ka mana'o o olowalu, 'o ia ka hana pū 'ana, ke kani 'ana o nā leo he nui lehulehu i ka wā like, a me ka mana'o like paha, a no ka pahuhopu like nō paha. A 'o ia paha ka mea e kuhi nei ko 'oukou mea kākau, 'a'ole i kūpono ke kapa 'ia 'ana o ia papahana 'o Kana'iolowalu, 'oiai, i ka lohe 'ana i nā mana'o like 'ole i hō'ike 'ia aku nei ma ia mau hālāwai hō'ike mana'o, 'a'ole i olowalu nā leo no ka hana pū 'ana me 'Amelika Hui Pū 'Ia no ke ea o kākou. 'A'ole loa. A no laila e kau a'e nei kahi inoa hou ma luna, 'o ia ho'i, 'o Kana'iolo 'ala'ala palu.
Ho'okahi paha ala e pa'a pono ai ia inoa 'o Kana'iolowalu. A 'o ia ka loli 'ana o kona 'ano, ka hana a me nā pahuhopu, a like loa me ka mana'o o ka hapanui loa o nā kānaka i hō'ike mana'o aku nei ma ia mau hālāwai. Inā pēlā, a laila, he olowalu nō paha. E nānā aku paha i kahi wikiō ma ka YouTube, kahi e hō'ike mana'o ana 'o Kaleikoa Kaeo no ka pono 'ole o Kana'iolowalu. Eia mai ka inoa o ia wikiō “Kaleikoa Kaeo Maui OHA Mtg 051514 maui808films.” (Mahalo iā 'oe e Pono Kealoha no ke kau 'ana i ia wikiō.) E hele aku i ka pūnaewele a e nānā.
A no ia mau hālāwai hō'ike mana'o, he nui ka pilikia. 'O kekahi, he 'ekolu wale nō hola o kēlā me kēia hālāwai. A pau he 30 minuke i ka wehewehe 'ana o nā 'elele. No laila, he 'elua wale nō hola me ka hapa i koe. A 'o ka mea minamina loa, 'o ia ko Kahului, ua nui loa nā kānaka i hiki 'ole ke hō'ike mana'o i ke kani 'ana o ka hola 9:00, ka piha 'ana ho'i o ke kolu o ka hola. Akā, 'o nā kãnaka i hō'ike mana'o, ua nani wale. Ke lana nei ka mana'o, e hō'ike hou 'ia ma luna o ke kīwī ma ke kānela 49, e hele i olelo.org no ka 'ike.
Mahalo a nui e nā kānaka i hō'ike mana'o ma nā hālāwai, a inā 'a'ole 'oe i hō'ike mana'o, he hiki iā 'oe ke kākau leka a ho'ouna ma o ka leka ma ka helu wahi: Office of the Secretary, Department of the Interior, Room 7329, 1849 C Street NW, Washington DC 20240 (e ho'okomo 'ia ka helu hō'oia 1090-AB05 i loko o ke kino o ka leka, a e ho'ouna ‘ia paha ma ka pūnaewele ma www.regulations.gov.
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Pūriri
Ko te Pūriri he rākau nui whakaruruhau o Aotearoa. Kei te takutai o te raki o Te Ika-a-Māui e tupu ana, mai i Taranaki tae noa ki Te Reinga, mai i Te Reinga tae noa ki Māhia. Ko ngā rau, he tawherarima. Ko ngā pua he kuratea, pērā anō te kano o ngā hua. Heoi, hei nohoanga te rākau ātaahua nei mō te pepetuna. Ko te ingoa pūtaiao he Vitex lucens. Ko Pūriri anō te ingoa reo Pākehā.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- New Zealand Plant Conservation Network, URL:Vitex lucens. He mea kite i te 8 o ngā rā o Haratua, 2007.
Tohutoro[edit | edit source]
- Metcalf, Laurie, 2002. A Photographic Guide to Trees of New Zealand. Tāmaki-makau-rau: New Holland.
- Salmon, J.T., 1986. The Native Trees of New Zealand. Te Whanga-nui-a-Tara: Heinneman Reed.


text: 1Ao Iesu ma ana reirei a roko n iteran te nama are teuana, i abaia I-Kerata. 2Ao ngke E waerake man te booti, ao E a kaaitibo naba ma te aomata ae e oti nako mani nneia maate; iai irouna te taamnei ae e kamwaraa, 3ao e mamaeka n aia tabo maate. Akea ae e konaa ni kabaea n taurekereke; 4bwa a mwaiti ana tai ni kabaeaki waena ma baina n taurekereke, ma e a katoa tai naba ni motiki, ao e urui biiti ake kabaeani waena; akea ae e tau korakorana bwa e na taua. 5E meemena ni nneia maate ao ri buakoni maunga ni katoaa te bong ao te ngaina. E aki toki n tatakaarua ao ni kokorokoroia n atiibu. 6Ngke e noora Iesu mai kiiraroa, ao e biri, ao e bwaka i aoni bubuaniwaena i matan Iesu, ni karinea, 7ao e takaarua n te bwanaa ae e korakora, ni kaangai, Iesu ae Natin te Atua are Moan te Rietata! Tera am bwai irou? I buubutiiko n aran te Atua bwa Ko na aki kammarakai! 8E taekina aei ibukina bwa Iesu, E a tia n taku nakoina, Te taamnei ae e kamwaraa, oti nako mai iroun te aomata aei! 9Ma ngaia are Iesu, E titirakinna ni kaangai, Antai aram? E kaeka te aomata arei ao e taku, Arau Rekeon—bwa a mwaiti ara koraki! 10Ao e kabatiaa butian Iesu bwa E na aki kanakoia mai aon te aba arei. 11Iai te nanai ni beeki ae e amwarake n aki raroa ni karaabeen te maunga. 12Ao taimonio a butiia Iesu ni kaangai, Kanakoira nakoia beeki, bwa ti na rin i nanoia. 13Ao Ngaia E kariaia, ao taamnei aika a kamwaraa, a oti nako mai iroun teuarei, ao a rin i nanoia beeki aika tao uangaa mwaitiia; ao e biri nako te nanai ni beeki n toua ae e karabee rikaaki nako nanon te nama, ao a bwabwa. 14A biri nako uaake a tararuaia beeki, ao a kabutaa nako te rongorongo n te kaawa ao n taabo ake a maekanaki. A roko aomata n noora te baere e riki. 15Ao ngke a roko iroun Iesu, ao a noora teuare e taniaki ngkoa irouia taamnei aika a kamwaraa bwa e tekateka ao e kunnikaia, ao e a aomata; ao a maaku. 16Ao ake a noora te baerei, a tuangiia aomata taekan te baere e riki nakon te aomata are e taniaki irouia taamnei aika a kamwaraa, ma taekaia beeki. 17A butiia Iesu bwa E na kiitana abaia. 18Ao ngke E nangi toka n te booti, ao teuare e taniaki ngkoa irouia taamnei aika a kamwaraa, e butiia bwa e na iria. 19Ma Iesu, E aki kariaia, ao E taku nakoina, Ko na nako n okira mwengam, nakoia am utu, ao karakini bwaai ake E a tia ni karaoi te Uea nakoim, ao arona ngke E a tia n nanoangaiko. 20Ao e nako, ao e ri nuukan Tekabori, ao e tataekina te baere E a tia ni karaoia Iesu nakoina. Ao aomata ake a ongo a bane ni miimii. 21Ao Iesu E a manga okira iteran te nama are teuana n te booti, ao a bootaki nakoina aomata aika a rangi ni mwaiti i rarikin te nama. 22Ao e roko Iairo, ae temanna i buakoia taan taua taekan aia mwaneaba I-Iutaia; ngke e noora Iesu ao e bwaka i rarikini waen Iesu, 23ao e kabanea ana buubuti nakoina, ao e kaangai, E rangi n aoraki natiu te aine. Nako mai, kaaki baim i aona bwa e aonga ni karekea te marurung, ao e na maiu. 24Ao E nako Iesu ma ngaia. A iria aomata aika a rangi ni mwaiti n te aro are a karibwaa n akea mwaawan rarikina. 25Iai te aine temanna i buakoia ae iai irouna te aoraki n aine i nanon te maan ae tebwi ma uoua te ririki; 26a mwaiti taokita aika a tia ni buokia, ao e a bane ana mwane ma akea te marurung ae e karekea: e a mamaara riki. 27E a tia n ongo taekan Iesu, ma ngaia are e karanenea i buakoia aomata n ri akuun Iesu, ao e riinga ana kunnikai. 28Bwa e taku, Ngkana tao I riinga naba ti kunnikaina, ao I a kamaiuaki. 29E rina n toki aorakina n aine, ao e namakinna i nanona bwa e a kamaiuaki man aorakina. 30Ao Iesu, ngke E ataia naba bwa e oti nako mai irouna te mwaaka, ao E rairaki i buakoia aomata aika a mwaiti, ao e taku, Antai ae e riinga kunnikaiu? 31A kaeka ana reirei, ni kaangai, Ko nooriia aomata aika a mwaiti bwa a karibwako, ao Ko kaangai, Antai ae riingai? 32Ao E taratara nako bwa E na nooria bwa antai ae e karaoia. 33Ao te aine, n ataan te bwai are a tia n riki nakoina, e roko ma te maaku, ao e ruru. E bwaka i matan Iesu, ao e tuangnga te koaua ni kabane. 34E taku Iesu nakoina, Natiu, e kamaiuko am onimaki; naako ma te rau, ao ko na kamaiuaki man aorakim. 35Ngke E tabe n taetae, ao a roko temwaangina aika taan ua rongorongo man ana auti Iairo, ao a taku, E a mate natim. E aera bwa ko na katabea te Tia Reirei? 36Ma Iesu E aki kan tabe ma aia taeka, ao E taku nakon Iairo, Tai maaku; ko na ti onimaki. 37Ao akea temanna ae E kariaia bwa e na iria bwa ti Betero ma Iakobo, ao Ioane are tarin Iakobo. 38A roko n ana auti Iairo; ao Iesu, E noora te mangao n aki rau irouia aomata: iai ake a kanenei bwanaaia n tang, ao iai naba ake a tangi ni bwaebwaeti. 39E rin ao E taku nakoia, E aera ngkai iai te kiriwe iroumi, ao kam tangi ni bwaebwaeti? E aki mate te teei ma e matuu. 40A ngareakinna. Ma E kabaneia ni kaotinakoia, ao E kaira taman te teei ma tinana, ma uaake raona, ao a rin n te tabo are e mena iai te teei. 41E taua bain te teei Iesu, ao E taku nakoina, Tarita koum, ae nanona, Te teinaine, I taku nakoim, Tei rake. 42N te tai naba arei, ao e tei rake te teinaine ao e nakonako; bwa ai tebwi ma uoua ana ririki ni maiu. Ngke e riki aei, ao a bane naba ni miimii. 43Ma Iesu, E kamatoaa bwanaana n tuangiia bwa a na aki tuanga temanna te baei; ao E tua bwa a na angan neierei kanana bwa e na amwarake.


text:
Aoraki
Ko Aoraki te maunga teitei rawa o Ngā Puke-māeroero, te tino pae maunga kei te Te Wai-pounamu. E 3724 mita te teitei. Ki tō ngā iwi o Te Ika-a-Māui whakahua ko Aorangi kē; ki te Pākehā, ko Mount Cook te ingoa.
- Kia tuohu koe,
- Me he mauka teitei,
- Ko Aoraki anake.
He tupuna kē a Aoraki[edit | edit source]
I ngā wā o mua, i pōhēhē ētahi mō te aronga o te ingoa o tēnei maunga rangatira. I pōhēhē rātou ‘ko te maunga e titi ana ki ngā rangi’. Heoi, e ai ki ngā tohunga whakapapa o Kāi Tahu, he tangata kē a Aoraki, he tino tupuna nō rātou, kei Hawaiki e noho ana. Tērā te wā e hoe ana a Aoraki me ana teina, tuākana i Te Moananui-a-Kiwa; ka tūpoki tō rātou waka. I te tahuritanga o te waka, ka piki a Aoraki ki te takere. Tērā tētahi ingoa tawhito mō Te Wai Pounamu, ko te Waka o Aoraki. Ka tae ki te wā ka hiahia rātou ki te hoki ki Hawaiki, engari, kua kore e taea e Aoraki te whakahua i te karakia tika kia hoki rātou. Nā wai rā, kua huri tō rātou waka ki Te Wai-pounamu, kua huri hoki ngā kaihoe hei maunga. Nā te mea ko Aorangi te rangatira koia te maunga teitei rawa atu, a, ko ōna hoa ērā kei tōna taha.
Tohutoro[edit | edit source]
- Te Maire Tau. 'Ngāi Tahu', Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand. Tuhinga: 26-09-2006. URL: Te Ara: NgaiTahu


text:
Tènei te raukawakawa, i waiwai i roto i Te Puna Wai-ora-o-Tàne
kia pata pata kei runga i to tinana; ànei te rau kawakawa;
unuhia te peka ki runga; kia whakataka te hau ki te Tonga ;
unuhia te peka ki raro; ka whakataka te hau ki te Muri;
kia màkinakina a uta, kia màtaratara ki tai,
kia hiake ana te atakura; he tio, he huka, he hau hunga…
Kia whakatù ki te rangi, whakamaua rangi,
kia tìna! hui e, Taiki e!
Ko te kupu tuatahi, ki to tàtou kaihanga, nàna nei te kàkano i ruia mai i Rangiàtea,
arà, nàna nei tàtou katoa.
Ngà mihi maioha ki Te Whare Kàhui Àriki, ki tò tàtou Kìngi, Tùheitia,
e noho nei i te taumata tapu ò òna tùpuna, ò tòna whaea.
Ki a koutou rà rire, rire, hau, pai màrire.
Ki ò tàtou tini aitua, ki a ràtou mà kua huri ki tua o te àrai,
ki Te Pùtahitanga o Rehua, hàere koutou, hàere koutou, hàere atu rà.
Ràtou te hunga wairua, ràtou ki a ràtou, tàtou te hunga ora, tàtou nei ki a tàtou,
tàtou te hunga oranga pùmautanga, tau atu rà, tau mai nei,
e tau ana nei i runga i te pepehà e paiheretia e tàtou.
Mai i Ngà Kurì-a-whàrei i te Tonga , ki Mahurangi i te Muri,
Ànei ngà maunga tapu, mai Moehau ka piki ki Te Aroha,
peke atu ki te Uru, ko Te Hapu-a-Kohe,
ka heke ki Te Kohukohunui, tae atu ki Mahurangi,
Ko Tìkapa, ko Te Taitamawahine,
ngà moana karekare, ngà moana marino, e hora nei
Hauraki te rohe whenua
Marutùàhu te tangata.
Ngàti Maru te iwi.


text: 1Tai motiki-taekaia ao mata ni kabuaakakaiia, bwa E kaawa ni motikaki taekami ni kabuaakakaaki iroun te Atua. 2Bwa te motiki-taeka ni kabuaakaka are kam kaboonganaa i bukiia aomata, ao ane E na manga motiki-taekami ni kabuaakakaingkami iai te Atua; ao kawai ake kam kaboonganai bwa bwaini baairean motikan taekani kabuaakakaaia, E na kaboonganai te Atua bwa bwaini baaireani motikan taekami ni kabuaakakaaki. 3E aera bwa ko noora te maange ae moan te uarereke i nanoni matan tarim, ao ko aki noora te oka ane i nanoni matam? 4Ao ko kangaa n rabakau ni kaangai nakon tarim, N na kaaki te maange ae e uarereke mai matam, ngkai ko aki konaa te noora te oka ane i nanoni matam? 5Te tia mwaamwanaa-te-aba, ko na kaaki moa te oka ane i nanoni matam, ao ko a tibwa konaa te noora raoi kanakoan te maange ae e uarereke mai nanoni matan tarim. 6Tai angania kamea te bwai ae e katauaki ibukin te Atua—ane a na rairaki n un nakoimi; ao tai tetewe nako ami atiibu aika a rangi ni kakaawaki nako mataia beeki, bwa a kaawa n toubekaaki i aani waeia. 7Bubuti, ao ane kam na anganaki; ukeuke, ao ane kam na kareereke; karebwerebwe, ao ane e na kaukaki nakoimi. 8Bwa ane e buubuti ao e na anganaki, ao ane e ukeuke ao e na kareereke, ao e na kaukaki te mataroa nakon ane e karebwerebwe. 9Antai te karo i buakomi, ngkana e butiiaki te amwarake iroun natina, ao e anganna te atiibu? 10Ao ngkana e butiaki te ika, ao e na anganna te naeta? 11Ngkai kam ataa te angania natimi baika a raraoi, ngkami aika kam buaakaka, ao tiaki e mwaiti riki iroun Tamami are i karawa te kan anga baika a raraoi nakoia akana a butiia? 12Ma ngaia aei, bwa bwaai ni kabane aika kam tangiri bwa a na karaoaki nakoimi irouia aomata, ao kam na karaoi naba nakoia: bwa aei te reirei ae kanoan tuua ake e anga Mote ma aia boki buraabeti. 13Kam na rin n te mataroa are wariki: bwa e warebwe te mataroa, ao e raababa te kawai are e nako n te mate, ao a mwaiti akana a rin ni mataroana. 14Bwa e wariki te mataroa, ao e irariki te kawai are e nako n te maiu, ao a karako akana a kunea te kawai anne. 15Kam na kaawakiningkami mai irouia buraabeti ni kewe, akana a nakoimi ni bakaaea te nimamannei kaanga ai aroia tiibu, ma bon aroia kameaanti aika a tiritiri ni koaua uaakekei. 16Ane kam na kinaia n uaaia. A anaaki kureebe man akanta? Ao biiku mani kaai aika a kateketeke? 17Ma ngaia ae kaai ni kabane aika a maiu raoi, a kariki uaaia aika a raraoi; ma kaai aika a aki maiu raoi, a kariki uaaia aika a bubuaka. 18E aki konaa ni karika te uaa ae e buaakaka te kai ae e maiu raoi, ao e aki konaa ni karika te uaa ae raoiroi te kai ae e aki maiu raoi. 19Kaai nako aika a aki kariki uaa aika a raraoi, a koreaki ao a teweaki nako n te ai. 20Ma ngaia aei, ane kam na kinaia uaakekei n uaaia. 21A aki bane n rin n uean te Atua akana a aki toki n atoatoangai bwa te Uea Ngai; ma e na rin iai ane e karaoa nanon Tamau are i karawa. 22Ane a na kaangai nakoiu aomata aika a bati n te bong are E na motiki-taekaia iai aomata te Atua, Te Uea, te Uea, tiaki ti taetae ni buraabeti n aram? Ao tiaki ti kanakoia taimonio n aram? Ao tiaki ti karaoi mwakuri aika a kamiimii n aram? 23Ao Ngai N na kaangai nakoia, Bon te aakea reitakiu ma ngkami; naako mai irou, ngkami aika kam tuai meni karaoa nanon te Atua. 24Ma ngaia aei, bwa ane e ongo au taeka aikai ao e iri nanoia, ao ai aron te aomata ae e wanawana, are e katea ana auti i aon te bwa: 25ao e bwaka te karau, ao e roko te raanga, ao e kare te ang ae e baibati n neakina te auti arei, ma e aki bwaka, ibukina bwa e kateaki i aon te bwa. 26Ao ane e ongo au taeka aikai n aki iri nanoia, ao ai aron te aomata ae e baba, are e katea ana auti i aon te tabo ae e maraurau: 27ao e bwaka te karau, ao e roko te raanga, ao e kare te ang ae e baibati n neakina te auti arei, ao e bwaka; ao e uruaki rabwatana ni kabanea. 28Ngke E a tia n atong taeka aikai Iesu, ao a miimii aomata n arona n reirei: bwa 29E reireiia n ai aron ae e mwaaka ao tiaki n ai aroia aia taani koroboki.


text: 1Mai iroun te unimwaane nakoni Kaio ae e tangiraki, ae I tangiria ni koaua. 2Ngkoe ae ko tangiraki, bon au kaantaninga bwa ko na kabwaia ni bwaai ni kabane, ao ko na marurung raoi, n ai aron aomatam ni koaua ngkae e a kabwaia. 3Bwa I bati ni kimwaareirei ngke a aki toki n rooroko taari akekei n taekina am koaua, n ai arom ngkai ko bwaabwaina te koaua ni maium. 4Akea au kimwaareirei ae e bati riki nakon aei, ae te ongo bwa te koraki ake kaanga natiu a bwaabwaina te koaua. 5Ngkoe ae ko tangiraki, ko boni kakaonimaki ni karaoa ae ko karaoia i bukiia taari, ai moara riki nakoia taari ake ko aki tataneiai ma ngaiia; 6ake a taekina ni kakoauaa aron am tangira i matan te ekaretia. Ko karaoa ae e raoiroi ngkana ko bakaborauiia n te aro ae e riai i matan te Atua. 7Bwa a mwananga nako ibukin arani Kristo, n akea te bwai teuana ae a anaia mai irouia aomata aika a tiaki Kristian. 8Ma ngaia ae ngaira, ti bon riai ni buokiia aomata aika a ai aroia aikai, bwa ti aonga n riki bwa raao ni mwakuri ibukin te koaua. 9I a tia ni koroboki teutana nakon te ekaretia; ma Rioterebe are e kani kakannato i buakoia, bon akea butimwaaeara ae e raoiroi irouna. 10Ma ngaia aei, ngkana tao I roko iroumi, ao N na kauring bwaai ake e karaoi ngke e wibuakaira n taeka aika a bubuaka. Ao e aki toki ikanne. E rawa ni butimwaaia taari akekei, ao e tukiia ake a kani butimwaaiia ma ni kabwakaiia man te ekaretia. 11Ngkoe ae ko tangiraki, ko na tai kakairi n te mwakuri ae e buaakaka, ma ko na kakairi n te mwakuri ae e raoiroi. Ane e karaoa ae e raoiroi ao boni mai iroun te Atua; ane e karaoa ae e buaakaka ao e tuai n noora te Atua. 12E tataekinaki ni kamoamoaaki Temeterio irouia aomata ni kabaneia, ao ni maiuna ni bwaabwaina te koaua; ao e tataekinaki naba ni kamoamoaaki iroura; ao ko ataa ara kaotioti bwa e boni koaua. 13A bati baika irou aika I kani koroi taekaia nakoim, ma I aki kani koroi n te anto ma te kainikoroboki. 14Ma I kaantaninga bwa N na waetata n nooriko, ao ti na taetae ni kaaitara. 15E na mena te raoi iroum. A kamauriko raora aikai. Ko na anga ara kamauri nakoia raora akanne n tatabemaniia nako.


text: 1I mwiini baikekei ao E ri nanon namani Kariraia Iesu, are e aranaki naba bwa naman Tiberia, nakon iterana are teuana. 2A iria aomata aika a rangi ni mwaiti ibukina bwa a a tia n noori ana mwakuri aika a kamiimii ni kamaiuaia aoraki. 3E ararakea te maunga ae e aki rietaata Iesu ma ana reirei, ao a tekateka iai. 4E a kaan tain te Toa are te Riao, are aia bootaki ae e kakannato I-Iutaia. 5E tabeki matana Iesu ngkanne, ao ngke E nooriia aomata aika a rangi ni mwaiti bwa a nakoina, ao E taku nakoni Biribo, Ti na kaboo amwarake ia bwa kanaia aomata aikai? 6E atonga aei Iesu bwa E kani kataa Biribo: bwa Iesu E a boni kaman ataa are E na karaoia. 7E kaeka Biribo ao e taku, E aki tau uabubua te tenari bwa e na kabooaki iai te amwarake ngkai e na rangi n uarereke ae e na reke iai bwa kanan temanna ma temanna. 8E taku nakoina ana reirei temanna are Anterea, are tarin Timon Betero, 9Iai te teinimwaane ikai ae iai irouna nimaai te kariki are e karaoaki mani buraawa n te bware, ao uoman te ika; ma tera maneia nakoia aomata aikai ni kabaneia? 10E taku Iesu, Tuangia aomata bwa a na tekateka n rarikiriki. Bwa e bati te uteute n te tabo arei. A bane n tekateka aomata, ao tao nimangaa mwaitiia mwaane. 11E anai kariki akekei Iesu, ao E tataro ni katituaraoi, ao E anga bwa a na tibwaaki nakoia ake a tekateka. E karaoa naba ae aron aei nakon iika, ao a bane n reke tibwaia n ai aroni mwaitin are a tangiria. 12Ngke a ngae, ao E taku Iesu nakoia ana reirei, Ikoti nikiran amwarake, bwa akea teutana ae e na bakataeaki. 13Ma ngaia are a ikoti, ao a kaoni bwaene aika tengauni ma uakora ni mwakorokoron nikirani kariki ake nimaai ake a tia ni kang aomata. 14Ao aomata ngke a noora te bwai are e kamiimii are E karaoia Iesu, ao a taku, Bon aei te buraabeti are e nangi roko i aonnaba. 15Ngke E ataia Iesu bwa a nangi roko aomata n tauua ma te matoa bwa a na kaueaa, ao E a manga oki nako n te maunga, n ti Ngaia. 16Ngke e a kaani bong, ao a nako ana reirei nakon te nama; 17a toka i aon te booti, n ri nanon te nama nako Kaberenaum. E a bong, ao E tuai n roko Iesu irouia. 18E a roko buakan te nama ibukin te ang bwa e korakora karena. 19Ngke a a tia ni bwennarina i nanon tao tenua ke aua te maire, ao a noora Iesu bwa E nakonako i aon te nama, ni kaania te booti; ao a maaku. 20Ma E taku nakoia, Boni Ngai, tai maaku. 21A kukurei ngkanne ni katokaa Iesu n te booti; ao e waekoa naba n roko te bootti i eta n te tabo are a nakoiai. 22N te bong are i mwiina, ao aomata ake a mena i mainikun te nama a a tia n nooria bwa ti tewaana te booti ikekei, ao a ataia naba bwa E aki toka Iesu i rarikia ana reirei n te booti arei; a a tia n nako ana reirei n ti ngaiia. 23Ma iai tabewaa booti ake a roko mai Tiberia nako rarikin te tabo are a kang kariki iai aomata i mwiin ana tataro ni katituaraoi te Uea. 24Ma ngaia arei, ngke a nooria te koraki arei bwa E aki mena ikekei Iesu, ao akea naba ana reirei, ao a toka i aoni booti n nako Kaberenaum bwa a na ukoukora Iesu. 25Ngke a kunea Iesu te koraki arei i maeaon te nama, ao a taku nakoina, Te Tia Reirei, Ko roko ikai n ningai? 26E kaekaia Iesu ao E taku, Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami, bwa kam ukoukorai tiaki ibukina ngke kam noori mwakuri aika a kamiimii, ma ibukina ngke kam kang kariki ao kam ngae. 27Kam na aki mwakuri ni karekea te amwarake ae e kai buaakaka, ma kam na uaiakina reken te amwarake ae e teimatoa, ae te amwarake ibukin te maiu are e aki toki. 28Ma ngaia are a titirakinna ni kaangai, Tera ae ti riai ni karaoia bwa ti aonga ni karaoa iai are E tangiria te Atua? 29E kaeka Iesu ao E taku, Te bwai ae E tangiria te Atua bwa kam na karaoia bon aei: kam na onimakina ae E a tia ni kanakomaia. 30Ma ngaia are a taku nakoina, Tera te mwakuri ae e kamiimii ae Ko na karaoia bwa ti aonga n nooria, ao ti a kakoauako iai? Tera ae Ko na karaoia? 31A kangi manna ara bakatibu n te rereua, n ai aron are e koreaki ni kaangai: E anganiia te amwarake mai karawa bwa kanaia. 32E taku ngkanne Iesu nakoia, Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami bwa tiaki Mote ae e anganingkami te amwarake mai karawa, ma Tamau ae anganingkami te amwarake ni koaua mai karawa. 33Bwa te amwarake ae E anga te Atua boni Ngaia ae e ruo mai karawa, ao E anga te maiu nako aonnaba. 34A taku ngkanne nakoina, Te Uea, Ko na angaanganiira te amwarake anne n taai nako. 35E taku Iesu nakoia, Boni Ngai te amwarake ni kamaiu; ane e riki bwa au reirei ao e na bon aki baki, ao ane e onimakinai ao e na bon aki taka. 36Ma I a tia n tuangkami bwa e ngae ngke kam a tia n noorai, ma kam na bon aki onimaki. 37Aomata nako akana E anganai te Tama ao a na riki bwa au reirei; ao ane e riki bwa au reirei ao N na bon aki kabanea. 38Bwa I roko mai karawa, tiaki ibukini karaoan nanou, ma ibukini karaoan nanon Teuare e kanakomaiai. 39Aio nanon Teuare e kanakomaiai: E tangirai bwa N na aki kabuaa temanna i buakoia ake E a tia n anganai, ma N na manga kamaiuiia ni kabaneia n te kabanea ni bong. 40Bwa aio nanon Tamau: bwa ane e noora te Nati ma n onimakinna, ao e na reke irouna te maiu are e aki toki; ao N na manga kamaiua n te kabanea ni bong. 41A ngureakinna ngkanne I-Iutaia ibukina ngke E kaangai, Ngai te amwarake are e ruo mai karawa. 42Ao a taku, Tiaki Iesu Teuaei, are natin Iotebwa? Ti kinaa tamana ma tinana. E na kangaa ngkanne ni kaangai, I ruo mai karawa? 43E kaekaia Iesu ao E taku nakoia, Kam na katoki ngurenguremi. 44Akea ae e konaa n riki bwa au reirei ngkana e aki kairaki nakoiu iroun te Tama are e kanakomaiai; ao N na manga kamaiua n te kabanea ni bong. 45E koreaki irouia buraabeti ae e kaangai, A na bane aomata nako n reireiaki iroun te Atua. E riki bwa au reirei te aomata ane e ongo ma n reirei iroun te Tama. 46Tiaki nanona bwa iai ae e a tia n noora te Tama; ti Teuare mai iroun te Atua ae E a tia n noora te Tama. 47Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami bwa ane e onimaki ao e a reke irouna te maiu are e aki toki. 48Ngai te amwarake ni kamaiu. 49A kangi manna ami bakatibu n te rereua, ao a mate. 50Aio te amwarake are e ruo mai karawa, are e na kanna te aomata ao e na aki mate. 51Ngai te amwarake ae e reke te maiu maiai are e ruo mai karawa. Ane e kana te amwarake aei, ao e na maiu n aki tootoki; ao te amwarake ae N na anga ibukini maiun te aonnaba bon irikou. 52A kauntaeka ngkanne I-Iutaia i bon irouia, ao a kaangai, E na kangaa Teuaei ni konaa n anganiira irikona bwa karara? 53Ma ngaia are E taku Iesu nakoia, Bon te koaua ni koaua ae I a tuangkami, bwa ngkana kam aki kana irikon Natin te Aomata, ao kam aki nima raraana, ao akea te maiu i nanomi. 54Ane e kana irikou ao e nima raraau, ao e a reke irouna te maiu are e aki toki, ao N na manga kamaiua n te kabanea ni bong. 55Bwa bon te amwarake ni koaua irikou, ao bon te ninima ni koaua raraau. 56Ane e kana irikou, ma n nima raraau, ao e meemena i nanou, ao Ngai i nanona. 57Ngkai E kanakomaiai te Tama are mai irouna te maiu, ao Ngai I maiu ibukin te Tama, ao te aomata ngkanne ane e kanai e na maiu i bukiu. 58Aei te amwarake are e ruo mai karawa; tiaki aron te amwarake are a kanna ami bakatibu, ao a mate i mwiina. Te aomata ane e kana te amwarake aei, ao e na maiu n aki toki. 59E atongi baikai Iesu ngke E reirei ni mwaneabaia I-Iutaia i Kaberenaum. 60Ngke a ongo baikai mwaitiia ana reirei Iesu, ao a taku, A matoatoa taeka aikai; antai ae e konaa n ongoraa iai? 61E ataia Iesu i nanona ae a ngurengure ana reirei ibukin taeka akekei, ma ngaia are E titirakiniia ao E taku, A uruaki ami onimaki n taeka akekei? 62Iangoia bwa kaanga tera ae e na riki ngkana arona bwa kam noora Natin te Aomata bwa E rierake nakon te tabo are E mena iai ngkoa? 63Ae E anga te maiu bon Taamnein te Atua; akea irouia aomata ae e konaa ni karaoa aei. A riki taeka aika I a tia n atong bwa kawain rokon te Taamnei ao te maiu iroumi. 64Ma iai i buakomi aika a aki onimaki. Bwa Iesu E a kaman ataiia rimoa bwa antai ake aki onimaki, ao antai teuare e na kamwanea. 65Ao E a manga taku riki, Ao aei bukin are I tuangkami bwa akea te aomata ae e konaa n riki bwa au reirei, ma ti ngkana e anganaki te konaa iroun te Atua. 66I bukin aei, ao a kiitana Iesu ana reirei aika a mwaiti n aki manga kan airiiri ma Ngaia. 67E taku ngkanne Iesu nakoia uaake tengauni ma uoman, Kam na nako naba ngkami? 68E kaeka Betero ao e taku, Te Uea, ti na nako n antai? A mena iroum taeka aika e reke maiai te maiu are e aki toki. 69Ti kakoauako ao ti ataiko bwa Teuare Moan te Raoiroi Ngkoe, are Natin te Atua. 70E kaeka Iesu ao E taku, Tiaki I rineingkami ngkami aika tengauni ma uoman, ao bon te riaaboro temanna i buakomi? 71E taekina Iuta are natin Timon Itekariota, are temanna i buakoia uaake tengauni ma uoman, bwa ngaia are e na kamwanea.