text:
The Laws of England, Compiled and translated into the Māori language.
Upoko Whakaatuatu i Nga Tikanga — O Etahi O — Nga Hara-Kirimina
Upoko Whakaatuatu i Nga Tikanga
O Etahi O
Nga Hara-Kirimina.
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]page 31
Upoko Whakaatuatu i Nga Tikanga o Etahi o Nga Hara-Kirimina.
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
1. Apatakihana.—Tango pokanoa i te Kotiro. *
Me he mea ka tangohia ka puritia ranei tetahi wahine takakau, he whai na te hunga tango ki te taonga; tangohia ana, puritia ana taua wahine, kahore hoki ia i whakaae, he mea hoki na te hunga tango kia marenetia kia moea ranei e ia: na, he Hara-Kirimina ano tenei e ahei ana te Iniraiti ki te Kooti-Hupirimi. Heoi te tikanga o tenei, kei te wahine whai-rawa, tangohia pokanoatia ana e te tangata, he mea nana kia riro ai i a ia ona rawa. Kei te wahine kahore ona rawa, peratia ana, tangohia pakanoatia ana, tera ke te tikanga, me Iniraiti te tangata tango mo te Hara "Huaki." (Tirohia Nga Hara-Kirimina, "Huaki" 9.) Tetahi, me whakatakoto ki runga ki te tikanga Hara-Hiwhiri, me tono ki te Kooti-whakawa kia homai tetahi tikanga whakaora mona ka mate nei i te mahi he a te tangata nana i tango pakanoa, ara, i taua "Here-take-he" i a ia. (Tirohia Nga Hara-Hiwhiri.)
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
3. Akihehori.
Hunga Uru-hara. Te tikanga o te Akihehori o te tangata Uruhara: Ko te tangata kahore ia i reira i te meatanga ai o te Hara-Wheroni, engari he panga ano tona ki taua Hara i mua ranei i muri ranei i te meatanga ai.
Me he mea i reira ano tetahi tangata e whakauru ana e whakakaha ana, ekore tera e meinga hei Akihehori; engari, ka meiuga nana pu ano taua Hara-wheroni, a ka penatia ano te Iniraiti mona ki te Kooti Hupirimi.
No mua te urunga, no muri te meatanga i te Hara-wheroni, he Akihehori ano. Ara, ko te tangata kahore ia i reira i te meatanga o te Hara-wheroni e tetahi, engari nana i whakataki, i whakaako ranei, i whakahau ranei, i whakakaha ranei, te hunga nana taua Hara-wheroni. Kei nga Hara-Kirimina ehara nei i te wheroni, ka meinga te Hunga-uru i mua i te meatanga, nana pu ano taua hara.
No mua te meatanga i te Hara-wheroni, no muri te urunga, he Akihehuri ano. Ara, ko te tangata ka mohio ki te meatanga o te Hara-wheroni e tetahi tangata, a ka tango ki taua tangata, ka whakaora, ka whakamauru, ka whakamarie, ka whakauru ranei i a ia, he arai i nga tikanga o te Ture nui; ahakoa na taua tangata pu te Hara-wheroni i mea, he tangata uru kau ranei ia i mua i te meatanga ai. Me he tuku kau ia i te tangata nana te Hara-wheroni kia mawhiti atu, ekore e meinga te hunga tuku hei Akihehori. Kei nga Hara-Kirimina iti iho i te Wheroni, kahore he Akihehori i muri i te meatanga ai.
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
4. Whakapae Hara-Kirimina.
Kia marama te titiro ki tenei Hara: ehara i te mea ko te whakapae kau, ko te mea kau ranei na te tangata, tena e whakapaea e ia tetehi atu tangata ki te Hara-Kirimina; hua atu mekore take ahua tika, me mea ranei na taua tangata whakapae kia homai ai he moni e tera. Me he mea whai take ahua tika ki te whakaaro iho o te tangata e mea ai tona whakaaro he Hara-Kirimina ta tetahi tangata, me whakaatu ano e ia ki tetahi Kai-whakarite-whakawa, kahore ona he; engari, ka kore e whakaaturia e ia ka tahi ka he. Me he ngakau whanoke tona i whakapaea ai, i whakawehiwehingia ai ranei ki te whakapae, ka he ano ia. Tena, he whakapaenga i meatia i runga i te whakaaro tika, ekore tera e riria e te Ture.
Ki te mea te tangata i whakapaea peratia i runga i te whakaaro tika, ahakoa te tika te hara i whakapaea ki a ia, ki te mea ia kia whahawakia te tangata nana i whakapae, ekore e tika. He Kai-awhina te Ture mo te tangata e mea ana ki te hapai ki te whakamana i a ia.
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
5. Taututu-Awhirei.
Ko te hunga e mea ana i tenei Hara, i te Huaki ranei, e pai ana kia whakataua e te Kai-whakarite-whakawa kia ata noho, a, kaua e tukua ki te "Whareherehere. (Tirohia Nga Hara-Kirimina, "Whakatau kia ata noho" 69.)
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]page 32
8. Arahona.—Tahu Whare, aha, aha.
Me ngakau kino, me aro marire atu te tangata ki te mea i tenei Hara e meinga ai he Arahona. Me he mea aitua noa, whakaarokore ranei, ekore e meinga hei Hara-wheroni. Ta te Ture i titiro ai, ko te whakaaro o te tangata i mea ai ia i tetahi aha.
Me he mea i wera te whare i tetahi tangata, he mea aitua noa, me whakatakoto tona whakawa ki runga ki to te Hara-Hiwhiri tikanga whakawa. Ina hoki me he penei, he tangata ka haere ki te pupuhi manu, mea noa iho; na, aitua ana, he ahi no tana pu ka ka ki nga rau o te whare, wera ana. Na, ekore tenei e meinga hei Hara-wheroni.
Engari, he aronga ano na te tangata ki te mea i tetahi Wheroni, tupono noa, wera noa i a ia te whare o tetahi; ka meinga tenei hei Arahona. Ina hoki me he penei; haere ana te tangata ki te tahu i te whare o tetahi tangata, ka ke ana tona ahi ki te whare o tera atu tangata; ka meinga ano tenei hei Arahona. Me te penei ranei; tahu marire ana te tangata i tona ake whare, wera ana te whare o tetahi atu tangata i tutata ki tona, i tu ranei ki te wahi e tino mohiotia ana ekore e ora tera mehemea ka wera tenei; na, ka meinga tenei hei Arahona.
I tu a rite ano ta Mohi whakaritenga mo te mea penei, are, kia waiho i runga i te tikanga whakautu, ara, i runga i te tikanga whakawa Hara-Hiwhiri. "Ki te toro atu te ahi, a ka pono ki nga manuka, a ka pau nga puranga witi, te witi ranei e tu ana, te maara ranei; me ata whakautu e te tangata nana i tahu te ahi." (Ekoruhe 22. 6.)
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
9. Huaki.—Here Kino ki te Tangata.
Ko te tangata ka whakauru ka whakaako atu ki tetahi e mea ana i tenei Hara, e ahei ana kia peratia ia me te tangata nana pu te Hara.
Ka meinga ano hei Huaki, me he mea ka whakakihia te kuri kia ngau i tetahi tangata.
Ka meinga ano hei Huaki me he mea ka haere hoiho tetahi tangata i runga i tetahi ka akina whakaarotia ranei ki te kaata, whara iho te tangata.
Ka meinga hei Huaki ki te pa te ringa o te tangata ki te kotiro, he tikanga puremu, ki te mea kihai te kotiro i whakaae.
Ka meinga hei Huaki me he mea he tautakitahi ana tetahi tokorua, u ana te patu, te moto ranei, a tetahi o raua ki tetahi atu tangata, he mea ohia noa.
Me he mea kei te mahi tetahi Katipa, kei te pehi, kei te whakaatiati i te ririri, turia ana mai e tetahi tangata; he mea nana, he arai i ta taua katipa; e pai ana kia hopu te katipa i taua tangata.
Ki te tomo kino te tangata ki roto ki te whare o tetahi, e pai ana kia peia maoritia mai e te tangata nona te whare. Engari me i tomo pai marire atu ki te whare, me matua korero kia haere ki waho, ka tika ai tana pei maori mai. Ko te mea tika ia, ki te pokanoa mai tetahi tangata, me matua korero marire ki a ia kia haere atu, kia kaati ranei tana mahi pokanoa, a kaua e timata te patu i a ia, ahakoa pokanoa mai te panga o taua tangata ki a ia ki ona mea ranei. Ki te kore te tangata e rongo, e whakamutu i tana mahi pokanoa, me pa pai nga ringaringa ki te pana i a ia, kauaka hei te pana kino; waiho mana e whakanehenehe mai, ka whakakaha i te pana. Ko te mea pai rawa ia, me he mea e ahei ana te waiho, me waiho ma te Ture ano.
Tetahi tikanga o te Huaki, e ahei ana te whakarite ki runga ki te tikanga whakautu. (Tirohia Nga Hara Hiwhiri.)
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
15. Utu-Whakapati.
Tenei ta te Ture o Mohi i mea ai mo tenei wahi. "Kaua e whakapeautia ketia te whakariteritenga whakawa; kaua hoki e whakaaro ki te tangata, kaua ano hoki e tango i te Utu whakapati: he mea whakamatapo hoki te Utu whakapati i nga kanohi o te hunga mohio, mana hoki e peau ke ai nga kupu a te hunga tika." (Tiuteronomi, 16. 19.)
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
19. Ki-Whakatara.—Tuno Whawhai.
Ki te tono te tangata ki tetahi atu tangata kia whawhai raua; ki te haria ranei e tetahi tangata te kupu tono whawhai ki tetahi atu; ka meinga hei Hara mihitimina,—ahakoa te whawhai i muri. Ki te pataritari ranei i te tangata ki te pukapuka ki te aha ranei, he tikai marie nana kia whakatakariri ai, kia tono whawhai ai, he Hara-mihitimina. Ekore e tika hei whakaharakore mo te tangata mea i tenei hara, ko ia i pataritaria mai e tera i te tuatahi. E tau ana pea tenei hei tikanga mo te kanga maori. he tikai hoki, he mea whakatari riri, he pataritari hoki kia puta ai te ki tono whawhai. Ko te tangata nana te kanga e ahei ana te mea kia rapu hoa hei whakakapai mo tana kia pai tana whakahaere,—ara, ko nga hoa kia tuhituhi pukapuka whakaae kia ho atu moni ki a Te Kuini ki te tutu ano taua tangata.
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]page 33
23. Kamapauna-Hara.
Kotahi te wahi i puta ke ai te tikanga o tenei Ture, kei te mea tahae na te tangata Maori. Kei te tahae pera e ahei ana kia peneitia, ma te Kai-whakarite whakawa Tuturu ia e whakaae; me utu e te tangata nana i tahae ki te Kooti-whakawa, kia tatakiwha te ritenga utu o nga mea i tahaetia, a ka tukua ia kia haere; ka ai taua whakautu hei whakakapi kia kaua e wharehereheretia.
Kei etahi Hara-Mihitimina ano hoki i mate ai tetahi tangata, penei me te Patu, me te Raipere ranci, ka tukua te tangata karo-whakawa raua ko te tangata nana te whakawa kia korero tahi i te mea kahore ano i puta te ki whakapa whiu a te Kooti. Na, ki te mea ka korero raua, ka hohou i to raua rongo, a ka mea te tangata whakawa, Heoiano; kua mutu tana; na, ka whakapangia te tangata hara ki te whiu iti noa iho; ara, ka whainetia kia kotahi pea herein.
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
38. Eketohiana.
E kore rawa e tukua e te Ture tetahi Apiha whakahaere i ona tikanga kia tango moni mana ake, i runga i te tikanga o tana mahi Apiha, i te tangata noa.
Ma te Kuini nga utu whakawa katoa e tango, mo te Iwi ia. Waiho ano hei moni ma te Kawanatanga, hei whakahaere i nga tikanga pumau o te Ture kua takoto mai i mua.
Ma te Kuini ano hoki nga Utu-whaine katoa e tango, hei pera ano. Kei etahi meatanga, e whakaritea ana e te Ture kia hoatu hei whakautu mo te mate o te tangata whakawa i mate ai ia i te meatanga a te tangata hara; hei utu ano hoki, tetahi, ki te hunga nana i whakaatu, nana ranei i aha, i whakaponotia ai e te Kooti-whakawa te hara o te tangata hara. He wahi ano, he mea whakarite ano na te Ture kia peratia te Utu-whaine: he wahi ano, ka waiho ma te Kai-whakarite-whakawa te whakaaro. He mea ano, ka hoatu tonu; he mea ano, ko tetahi wahi anake ka peratia te hoatu.
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
55. Tahae-Raheni.
Ko te tikanga e mau nei inga Kai-whakarite whakawa, e tukua nei e ratou kia whakauturia tenei hara, ina meatia e nga tangata Maori, ehara tenei i te tikanga pumau. He whakangawaritanga ia mo naianei kau, mo te wahi e kuware nei nga tangata Maori. Kahore i pera te tikanga ki te Pakeha; ki te mea ka tahae ia, ka wharehereheretia; ekore rawa tona hara e tukua kia whakauturia ki te moni; erangi, ko ia ano hei utu. (Tirohia Kamapauna, 23. Upoko whakaatuatu.)
Me tino riro i tetahi tangata ke atu te mea i tangohia e kiia ai he Tahae-Raheni. He mea tango na te hoa wahine a tetahi tangata, e kore e meinga hei Raheni,—ta te mea, ko raua raua: kei te tane ano nga mea i tona hoa wahine.
Me he mea i tangohia pohehetia tetahi mea; i tangohia ranei i runga i te whakaaro he take tika hei tangohanga; i tangohia ranei me te whakaaro ano kia whakahokia ano ki te hunga nona; ekore e meinga hei Raheni. Otira, me he Tahae-Raheni ano i te tangohanga ai, ahakoa whakahokia te mea i tahaetia, ekore e ngaro tona tikanga Raheni, engari, he Tahae-Raheni ano ia.
Tahae-Roperi;—Pahua. Ki te kapohia atu te mea e mau ana i te tinana o te tangata, he mea muru te tangohanga i riro ai; ka meinga hei Roperi. Engari, he mea ano, he kapo noa atu ia, riro ana tetahi mea te tango, kahore he rarakatanga; kahore hoki he wharanga o te tinana, ekore e meinga hei Roperi.
Me he mea ka whakawehia te tangata kia homai tana mea, homai ana, riro ana i tera te tango, he Roperi ia. Pera me te tangata ka whakatakoto atu i te pu ki tetahi, wehi ana tera, homai ana e ia tana wati, tana moni ranei,—he Roperi ia. Me he mea ka kino te tinana o te tangata i te murunga ka whakanuia te whiu mo tera.
E ngari ia, he mea he ki te Ture te Taua Maori: ko nga mea riro i te taua, e riro tahae ana, he Tahae-Raheni ano ia. Ko te hunga nana i muru, e mea ana i te Hara Tahae-Raheni; ko te hunga e tango ana i aua mea, e tango ana i te mea riro tahae. Erangi he mea tiki atu he mea tango i runga i te Warati a tetahi Kai-whakarite-whakawa, he meatanga tika tena; he mea whakarite ano na te Ture. Ko te Taua Maori, he mea he; Ko tona ingoa, he Tahae-Raheni; he Hara-Kirimina. Kia kaha ta nga Kai-whakawa pehi, whakamutu i tenei mahi he, ratou ko nga Kai-whakahaere i o te Ture tikanga.
[ko te tohutoro i roto i te reo Māori]page 34
59. Whakamate-Ohonoa.
Me whakaatuatu i konei a te Ture tikanga mo te whakamate tangata.
E toru nga tikanga o te whakamate tangata:—
1. Ko te whakamate e tika te Ture te tangata nana, koia tenei. Kahore he ngakau hiahia o te tangata nana kia whakamate ia i te tangata, kahore ona aitua, kahore ona whakaarokore. He penei is; ko te tangata hara kua whakawakia; kiia iho ana e te tino Kaiwhakarite-whakawa, kia whakamatea; whakamatea ana e te Heriwhi; he whakamate tika tenei; e tika te tangata nana i whakamate, ara, te Heriwhi. Ehara i te ngakau hiahia nona; ehara i te aitua nona: ehara i te whakaaro-kore nona, i whakamatea ai e ia. Ehara ano hoki r a ia nana i whakamate, erangi, na te Ture; he Kai-mahi kau ia. Na, ka tika ia ina whakamatea peneitia tetahi tangata e ia. Erangi, ma te Heriwhi anake tenei mahi; he mea whakarite ano hoki ia mo tenei mahi. Tirohia Korero Timatanga, § 30, Heriwhi.
Ki te whakamatea e tetahi atu tangata, ehara nei i te Heriwhi, ahakoa ia he hara ano to te tangata ka whakamatea ra e tika ai te mate mona, ka meinga hei Whakamate-kohuru, he pokonoa hoki no tana whakamate.
Na, he whakamate tika ano etahi. Ara, me he penei; ko te Apiha Kai-whakahaere i te Ture nui, e mahi ana i nga tikanga o tana mahi Apiha, huakina mai ana, whakanehenehe mai ana te tangata ki a ia, mate ana i a ia taua tangata; ko te Apiha ranei e mea ana ki te hopu i te tangata e whakapaea ana ki te Hara-wheruni, whakanehenehe ana mai, mate ana taua tangata i te Apiha i te hopukanga:—ko te Apiha Kai-tiaki i nga herehere, i te whareherehere, i te arahanga ranei ki reira; huakina mai ana taua Apiha e nga herehere, mate ana etahi o ratou i a ia, i runga i tana meatanga arai i a ratou kei mawhiti atu. Otira, heoi te mea e whakatikaia ai tenei whakamatenga tangata, me kapi etahi ara ke atu e taea ai te wahi e whaia ana e taua Apiha. Ara, kia kore rawa he ara ke atu e taea ai e te Apiha taua tangata hara te hopu; kia kore rawa he ara ke atu e taea ai e te Apiha aua herehere te pupuri; ka tahi ka meinga he Whakamate ia e whakatikaia te tangata nana.
Tetahi whakamatenga tangata e whatakikaia e te Ture, koia tenei. Na tera aro kaha ki te mea i tetahi hara kino rawa, araia ana e tenei, mate ana tera; na, ka whakatikaia ano tenei e te Ture. Penei me tetahi tangata ka aro ki te muru kino i tenei, ki te kohuru ranei i a ia kia mate, ki te wahi ranei i te whare i te po, ki te tahu ranei ki te ahi kia wera ai; araia ana e tenei, mate ana tera i taua arainga; na, ka tukua ano tenei e te Ture, kahore e ahatia.
E kore tenei e tika ki te mea kahore i arongia tana hara e te tangata i runga i te kaha maori; ara, ki te penei me te tahae whenako noa iho nei; me te wahi i te whare i te awatea, me.kaua ia te aro ki te muru kino i te tangata hoki.
He whakamatenga ano tenei e whakatikaia e te Ture; ko te tangata ka to kino i te wahine kia takotoria e in, pana atu ana e te wahine, mate ana taua tangata i a ia; ka tika taua wahine i te Ture. A, penei hoki me he tangata ka anga ka penei ki tetahi wahine; pana atu ana e te tane, e te papa ranei o taua wahine, mate ana i taua pananga; na, ka tika ano tenei i te Ture. He tikanga ke ia ki te mea ka mau i te tane, i te papa ranei, e mce puremu ana raua, he mea whakaae te wahine; e kore e tika i konei te whakamate. Engari te mea i toia kinotia, moea iho; he taikaha, he tikanga hara wheroni hoki tena; ko tenei, kahore i pera. Kia ata mahara marire ki tenei; he mea ke ano, he mea ke ano: kei he; ki te kumea tenei tikanga ki nga wahi kahore nei e tau; ina hoki, e kore e rite tenei tikanga ki nga meatanga hara kahore nei i arongia i runga i te kaha maori.
2. Ko te whakamate tangata e ora i te Ture te tangata nana. Kei te mea urupa noa tetahi; kei.te tikanga whakaora i a ia ano tetahi. Ko te mea urupa noa, koia tenei; me he tangata e mahi pai ana i tana mahi, he mahi tika ano, kahore hoki ana whakaaro kino; mate ana tetahi tangata i a ia; penei hoki me te tangata kei te tapahi rakau, a, te akinga atu o tona ringaringa i te toki, ki te tapahi i te rakau, maunu ana te rino i te rakau, pono tonu atu ki tetahi tangata e tu ana i tahaki, a, mate iho. Pera ranei me te tangata ka haere ki te page 35pupuhi manu, aitua ana, tu ana te tangata i tana pu. Na, me he tangata ranei e noho ana i runga i te hoiho, whiua ana tana hoiho e tetahi atu tangata, rere atu ana, turakina ana tetahi; tamaiti, takahia ana e nga waewae o te hoiho, mate ana taua tamati; ekore e meinga hei hara mo te tangata i runga i te hoiho, kahore nei hoki ana mahi he. Erangi hei hara ia me te tangata nana i whiu te hoiho; ka meinga ano he "Whakamate-ohonoa" nana i te tangata. A he tikanga ano hoki tenei, kei te matenga tangata i te mahi takaro, huhuakore noa iho nei, a tetahi atu tangata; ka meinga ano hei hara pera mo taua tangata i mate ai. Ara, hei "Whakamate-ohonoa." Pera hoki me te tangata ka karaepaepa kowhatu i roto i te taone, ki te wahi haerenga tangata: a, tu ana ki te tahi, mate ana; na, hei hara pera ano ia mo taua tangata nana te kowhatu i karaepa; ekore e meinga hei mea urupa noa.
Tetahi whakamatenga tangata e ora i te Ture te tangata nana. Ko te tangata e karo ana i te patu whakamate mona a tetahi atu, mate ana i a ia taua tangata i rere mai ki te patu i a ia. He Karo-paru tenei. Otira, e kore e tika ma tenei e rere atu ki tera mo tana kino kua meatia mai ki a ia, meake ranei meatia. Erang e akina mai ana ano e tera, karohia atu ana e tenei, mate ana tera; na, ka taea ano tenei te whakaora e te Ture. Engari ma tenei e whakaeke, ka he; ta te mea, ko te Ture tera hei haerenga atu mana, ki te mea kua ahatia e tera, meake ranei ahatia e ia. No konei, heoi te wahi e tika ai tenei karo patu, kei te mea oho whakarere mai, oho tata tonu mai te patu a tera, a kua mate hoki tenei me i taria ta te Ture. No konei i meinga ai, heoi te wahi i tika ai te ki, he karo patu i mate ai tera tangata i tenei, a me whakaora tenei i te Ture; ara, kia tino kitea kahore kau rawa he rerenga mo tenei, kahore he pahuretanga atu i te patu a tera. Me ata tupato ano hoki, kei tino kaha te karo a tenei, kei tua huaki; kei riro i tenei te whakaeke i tera; kei meinga, na tenei te kino i hoatu ki tera.
Na, ka meinga ano he karo patu, a me ora i te Ture, kei te mea i mate i te karohanga a tenei i te patu whakamate a tera e tika mat ana ki tana hoa-marena, ki tana tamaiti tupu, ki tona ma tua tupu ranei.
3. Ko te whakamate tangata a meatia wheronitia ana, he mea ke tenei; kahore e rite ki era whakamate tangata kua korerotia ake nei. He whakamate ia i tetahi tangata, a kahore rawa nei he take e tika ai, kahore hoki he take e ora ai i te Ture te tangata nana i whakamate.
He penei te whakamate a te tangata i a ia ano.
He penei hoki te whakamate a te tangata i tetahi atu tangata. Ko te whakamate a te tangata i tetahi atu tangata ka wahi rua ano; koia enei, ko te "Whakamate-ohonoa," ko te "Whakamate-kohuru."
Ko te Whakamate-ohonoa, koia tenei. Ko te tangata ka kape i ta te Ture, ka whakamate i tetahi atu tangata; engari, kahore he ngakau kino ona i puakina ki waho i takoto ranei i roto. He mea ano, ka arongia; he mea ano, kahore i arongia. Ko te Whakamate-ohonoa kahore i arongia, koia tenei, ko te tangata e mea ana i tetahi aha ranei, aha ranei, tika ke nei i ta te Ture; otira e hara i te mea tikanga wheroni, mea ranei e maringi ai te toto; a, ka mate aitua noa iho tetahi tangata i a ia. Tetahi; ko te tangata e mea ana i tetahi aha ranei tika nei i te Ture, engari, kahore i ata tupato, mate aitua ana tetahi tangata i a ia. Otira, me he mea tikanga wheroni to tana meatanga, he mea whakatari toto maringi ranei; ka meinga tona hara hei Whakamate-kohuru ano.
Na, ki te ngangare tetahi tokorua, a muri iho ka whawhar, ka mamau ki a raua, mate ana tetahi; ka meinga hei Whakamate-ohonoa, me he mea kihai i whai takiwa te nganga-retanga te whawhaitanga, hei hokinga iho mo te ngakau whakatakariri. Tena, me he mea i whai takiwa ano; ka kitea ranei, he ngakau kino marire ano tona i rere atu ai ki te aki i tera; ka meinga hei Whakamate-kohuru. He mea noa ia ahakoa na tenei ranei, na tera ranei, te ringa pa wawe.
A, tetahi hoki; kei tetahi meatanga, ahakoa te whai takiwa, o to raua ngangaretanga o to raua whawaitanga, hei whakatatu iho mo te puku whakatakariri; tena, kitea nuitia ana nga tohu o te ngakau kino, he ngakau kohuru ano to te tangata i mate nei tora i a ia; na, ka meinga ano hei Whakamate-kohuru.
Me he mea ka ngangare tetahi tokorua, mamau iho ki a raua, waona ana; na, muri iho ka tikina e tetahi o raua tetahi maripi ki a ia, tetahi patu aha ranei e mate ai te tangata; na, ka whanga ano ki tana hoa ngangare, a pa ana ano hoki raua, ka whawhai hoki, mate ana tera i tenei, i te mea i a ia te maripi; na, he Whakamate-kohuru ano hoki tenei.
Me he men ka tino nui rawa te whakapataritari ki tetahi tangata, oho whakarere ana te whakatakariri, akina tatatia iho e ia te tangata nana i whakapataritari kino ki a ia, matepage 36 iho taua tangata e kore tenei e meinga hei "Whakamate Kohuru," engari, hei. "Whakamate Ohonoa." Kia nui rawa ano ia, kia kino rawa te whakapataritari a tera; me he kupu kau ia, ahakoa kino rawarawa nga kupu, ekore e tika hei take e meinga ai tana whakamate hei "Whakamate Ohonoa" kau, me he mea e kitea ana i arongia ano tana whakamate i tera; ara, pena me te mea i whakamatea ki te maripi, ki te mea pera ranei, whakamate tangata nei. Erangi me he mea ehara i te mea whakamate tangata te mea i akina ai, i mate ai, ka waiho ano tenei hei take whakaitinga iho i tana hara hei "Whakamate Ohonoa." Ma te Runanga Huuri e hurihuri, e whakaaroaro, te nuinga o te whakapataritaringa, te itinga ranei, te aha, te aha; ma ratou te mea, i tino nui ranei te whakapataritari, i aha ranei. Ki te whakamatea tetahi Apiha whakahaere tikanga-o te-Ture, i a ia e mahi tika ana i ana mahi Apiha, me te mohio ano te tangata nana i whakamate, he Apiha pera ia, a he arai hoki tana i tana mahi i whakamatea at e ia; na, he. "Whakamate kohuru." Ko nga hoa whakauru hoki, ki tenei whakamatenga, he Hara pera ano te ratou. A, he pena ano hoki te tikanga ki nga tangata noa nei, e wawao tika ana i nga riri taututu, Awhirei nei, e arai ana i te tangata kei mea i tetahi Hara wheroni, me he mea hoki ka korerotia nuitia atu e ratou he tikanga pena ta ratou, he wawao riri, he arai hara.
[ko te tohutoro i roto i te reo Māori]
2. Te Whakamate-Kohuru.
Ko te tangata ka kaps i ta te Ture, ka whakamate i tetahi tangata;. ara, kia whai ngakau kino ki a ia i mua atu. Erua nga tikanga o tenei e kiia nei "kia whai ngakau kipo i. mua atu." He mea ano, kua whakina ki waho taua ngakau kino. He mea ano, kei roto e takoto ana. Ko te mea i whakina ki waho, kitea noatia ana i roto i tana meatanga, he ngakau kino ano to te kai whakamate ki taua tangata i whakamatea ra e ia. Ko te mea roto e takoto ana; ko te mea, no te whakamatenga ano ka kitea, he ngakau kino ano tona:—ara, kei te penei; puhia ana te pa e tetahi tangata ki roto ki te ropu tangata, mafe ana tetahi:—ko te penei ranei; he iti te whakapaturitari a te tangata kia ia, whakamatea noatia iho e ia:—ko te penei ranei; he Apiha whakahaere tikanga o te Ture, e mahi ana i ana mahi Apiha, whakamatea iho e tetahi tangata:—ko te penei ranei; e aro ana te tangata ki te mea i tetahi atu Hara wheroni, puta ke ana i tana i whakaaro ai, mate ana tetahi tangata i a ia, kihai hoki ia i whakaaro kia whakamatea tera e ia.
Kei te tini o nga whakamatenga tangata, he mea ngakau kino ano, he 'Whakamate kohuru ano. Me kape ia nga meatanga kua oti nei te korero i runga ake nei, kahore e meinga hei Whakamate kohuru, ara, nga meatanga e meinga hei Whakamate e tika i te Ture te tangata nana; nga meatanga hoki e meinga hei Whakamate e ora i te Ture te tangata nana; nga meatanga hoki e meinga hei Whakamate Ohonoa.
Ko nga tikanga ka oa o taua meatanga, ma te tangata e whakapaea ana e whakakite ki te Kooti, ki te Runanga Huuri hoki, kia tino kitea e ratou; ara, nga korero e kitea ana hei take kianga iho, he whakamate e tika i te Ture te tangata nana, he whakamate ranei e ora i te Ture te tangata nana; hei kianga iho ranei, he Whakamate Ohonoa. Ma te tangata e whakapaea ana te whakaaro kia ata whakaputaina enei korero katoa ki te aroaro o te whakawakanga, kia ata marama te titiro iho e taua whakawakanga. Na ko ta te ltunanga Huuri he ata matakitaki iho; ma ratou e mea, he korero pono aua korero, kaore ranei. Na, ko ta te Kooti, he whakarite kia pehea ranei te hokinga iho o tona hara i runga i aua korero. Ki ta te Ture titiro iho, he Whakamate Kohuru anake nga whakamate tangata, he mea ngakau kino ano; ma nga korero ano ia kia puta, hei whakakite i ona tikanga e meinga ai hei hara iti iho i te Whakamate kohuru.
Na, i te ture a Mohi, i wehea ano enei tikanga mo te whakamate tangata; wehe ke te Whakamate kohuru, me te Whakamate Ohonoa; wehe ke te whakamate e ora i te. Ture te tangata nana. Marama tonu te wehewehe; wehe ke, wehe ke.
"Ki te patu tetahi i te tangata, a ka mate, me tino whakamate ano ia." Ekoruhe 21, 12.
"Ki te mea ano hoki he ngakau kino tona, a ka wero i a ia; ki te whanga atu ranei ia, a ka epaina atu ia kia mate; ki te mauahara ranei ia, a ka patu i a ia ki tona ringaringa e mate ai ia; kia mate, mate rawa te kai patu, he kai kohuru ia." Tauanga 35. 20, 21.
He Whakamate kohuru tenei.
Tena ko tenei he oho noa ake tana wero i a ia, a ehara i te mea i kino tona ngakau; ki te epaina ranei e ia tetahi mea ki a ia, a kihai i whanga atu; ki te patua ranei ia ki tetahi kowhatu, ki te mea e mate ai te tangata, a kihai i kitea atu, na kua u ki a ia, a ka mate, kahore ano hoki ona mauahara ki a ia, kihai ano hoki i rapu i te he mona. Katahi ka whakarite te whakaminenga i nga korero a te kai patu, i a te kai takitaki toto hoki; kia rite ki enei ritenga. A ka whakaorangia mai e te whakaminenga te kai whakamate i roto i te ringa o te kai takitaki toto." Tauanga 35. 22–25.
Na, ehara tenei i te Whakamate kohuru.
"Ki te patua e tetahi tangata tana hoa, he mea urupa, a kahore ano i he ki a i ia i mua ake; me te tangata hoki, ka haere tahi raua ko tona hoa ki te nehenehe ki te tapatapahi rakau, a, te akinga atu a tona ringaringa i te toki ki te tapahi i te rakau, na, kua maunu te rino i te kakau, pono tonu atu ki tona hoa, a mate iho; na, ka rere atu ia ki tetahi o nga pa, a ka ora: kei whai atu te kai takitaki toto i te tangata whakamate, i te mea page 37 e pawerawera nna tona ngakau, a ka hopu i a ia, ki te roa te huarahi, ka patu hoki i a ia; a, kihai ano hoki i tika te mate mona, no te mea kahore ia i he ki a ia i mua ake nei." Tiuteronomi 19. 4. "Eaoia, ki te he tetahi tangata ki tona hoa, a ka whanga ki a ia, ka whaka ika hoki ki a ia, ka patu rawa hoki i a ia, na, ka mate ia, a ka rere ia ki tetahi o aua pa; katahi ka tono mai nga kaumatua o tona pa, ka tango hoki i a ia i reira, ka hoatu i a ia ki te ringaringa o te kai takitaki toto, a ka mate ia. Kei tohu to kanohi i a ia, erangi me whakakore atu e koe te toto harakore i roto i a lharaira, kia whiwhi ai koe ki te pai." Tiuteronomi 19. 11–13:
Kei wareware tetahi ki te kupu nei:
"Kihai ano i tika te mate mona, no te mea kahore ia i he ki a ia i mua ake nei."
[ko te tohutoro i roto i te reo Pākehā]
Nga Whiu-Hara.
Na, i mua, i peneitia te whiu mo te tangata e mea ana i etahi o nga Hara e rarangitia iho nei ki roto ki te pukapuka tatau Hara Kirimina, ka kawea atu te tangata hara ki tetahi whenua ke. No naia tata ake nei, whakaputaia ketia ana te Tare, whakamutua ana te kawe i te tangata hara ki te whenua ke, meatia ana kia wharehereheretia, kia tino whaka-mahia, kia meatia hoki etahi atu mea hei whakataimaha i te whiu mona. Me i whaia kia tino tika rawa te whakaatuatu i te whiu mo tenei hara, mo tenei hara, kua ata tuhia iho, ko ehea i Whareherehere anake; ko ehea i Whareherehere me te whakamahi hoki; ko ehea i Whareherehere me te apiti mai i era whakataimaha i whakaritea hei whakakapi mo te kawe ki te whenua ke, ka mahue nei. Ko tenei, maharatia ana, kei raruraru pea; waiho ana i runga i te kupu kotahi, i te "Whareherehere" anake.
Tena atu ano etahi tikanga Ture e whakarite ana i te whiu mo te tangata mea i era atu hara, mo te tangata kape i era atu mahi tika. Ko tenei, kahore he taunga o era tikanga ki nga Iwi Maori inaianei, na konei te whakaaturia ai i konei. Ekore e meatia atu kua poto nga Hara-Kirimina te tuhituhi ki konei. Erangi kua oti nga tino Hara, me o ratou nei whiu, e whakaarohia nei, ka tika kia muhiotia e nga tangata Maori, kia tupu ake ai i runga i o te Ture tikanga. Heoi, mahue ana era, kaore nei e auau te meatanga, tuhia ana era i maharatia iho ekore e tika kia mahue te whakaatuatu ki nga tangata Maori inaianei.
* Rere.—Ko enei whika-Name e whai ana i te ritenga o nga Whika-Nama o nga Hara i roto i te Pukapuka tatau Hara-Kirimina kua taha ake nei.


c: text/html

text:
I nānā ka hapa nui o ka kālai'āina ka Aha-elele keia hope elua hebedoma. Ke Aupuni horn iloko oʻu e hiki ole kōkua aka, ma luna-kālailai i nā memo a me kākā'ōlelo mākau o nā moho, a me ko lakou mau kākoʻo. Kela kanaka maluna o ia kahua hoao e hoohuli ia oukou, me ka moʻolelo, a me / ai ole ia, nui na olelo hoopomaikai.
I e ae aku, kekahi o ko lakou mau makemake, he maikai,, aka, ka hapanui o na olelo i manao ai pōpilikia, nele, a purely pili aupuni- mai ai iaʻu ma ka liʻiliʻi loa. Kekahi o na kamailio nui ua pololei iluna hewa oi aku. Aka, debating paepae ai, aole i ka lae o keia wahi.
Kekahi o na mea aʻu iʻike iholaʻo ia oiai na aoao elua, ua ho'āʻo ana e kuai aku ia oukou i ko lakou mau moho, ua hoi nei e kuai aku ia oukou i ko lakou worldviews. E like me ka lakou, mea propserity oia i ka aina i olelo mua iaʻi, a me ko lakou mau aoao manao e lilo ko oukou Mose. Ma ko lakou manao, ola i ka maikai ka uku, waiwai i ko oukou hana paakiki, a me ko lakou moho, oia ka ho'ōla i hiki ke lawe ia oukou malaila.
Ano, aole ka mea hewa i ka waiwai. A i ukuia no ka paakiki hana ka mea, he maikai mea, aka, i hiki ole ai e kahi ko makou manaolana wahaheʻe. Waiwai e ole e ko kakou hopena pahu hopu, ka mea, e lilo ia i mea no ka hopena oi. Makou no hoi e hiki e kūʻai i ka manaʻoʻiʻo i loko o he kanaka e hoola i ka la.
Moho e hiki i ke ola maʻalahi no kakou ma keia honua (i ka wa a ko lakou mau i ka manaʻo nui nae hana), aka, aole lakou e hiki ole ai ia makou hope loa manaolana. Lakou i hiki ole hoomaemae ko makou ao ana o na mea a pau ehaeha, a lawe malu hemolele. Wale no Iesu ke hana i. A He makemake.
Ke noi aku nei i hoomaopopo ole mai iaʻu. Keia mea, aole he oluolu no oukou e ignore kālai'āina. kino, I manao e uku kokoke noonoo ana i ka presidential lāhui, a I u hoao e hana i hoʻomaopopo hooholo e pili ana i ka poe e koho no ka mea, i loko o November. I paipai ia oukou e hana i ka ia. Au, aole i ka i ana mai koho, I hele i ka i ana, aole e kuai i loko o ka wahaheʻe.
Ke ola maikai, aole mea pomaikai, a ua mau moho nei, aole ka pilina paʻa lawa e kūkulu i kou ola maluna o. Ka maikai ola Ua noho ma ka manaoio iloko o ke Akua maikai, a me ke kukulu ana i kou ola ma ia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TE TAUA-N-TANTANI (KAONGORA IBUKIN TE REIREI) July 2016
Iai n te maekatin aei kaongora ibukin te reirei ibukin Aokati 29 nakon Tebetembwa 25, 2016.
A Kukurei n Anga Ngaiia i Ghana
A bati kangaanga ao kakabwaia naba nakoia naake a motinnanoia bwa a na beku n taabo ake e korakora riki iai kainnanoaia taan uarongorongoa te Tautaeka n Uea.
Ukoukora te Tautaeka n Uea ao Tiaki Bwaai
E kabwarabwaraa Iesu bwa e aera ngkai ti riai n taotaon nanora nakon tangirani bwaai.
E Aera Ngkai Ti Riai n “Teimatoa n Tantani”?
Bwaai aika tenua ake a kona ni kakerikaaka marurungira ao taningamaraura ngkana ti aki taratara raoi.
“Tai Maaku. N na Buokiko”
E a tia Iehova ni kaotia bwa bon te rao ae kakaonimaki n taai ake ti raraoma iai ao n rawawata.
Taani Karekea Ana Akoi ae Rianako te Atua Aika Kakaitau
Tera aroni kaotan ana akoi ae rianako Iehova ae moanibaan te raoiroi nakoia aomata?
Kabutaanako te Rongorongo ae Raoiroi ae Taekan te Akoi ae Rianako
E kangaa ni katuruturuaki ana akoi ae rianako te Atua n te “rongorongo ae raoiroi ae taekan te Tautaeka n Uea”?
Titiraki Mairouia Taani Wareware
Tera ae nanonaki ni katenaani kaai aika uaai ae kabwarabwaraaki n Etekiera mwakoro 37?


text:
Kua mohio dr.fone kete kua rite te taputapu pūkoro pai i te tīmatanga.
reira tino tiki te kupu e ahau tūpono mukua. Ko te take tanga hiahiatia kino ahau nga Informations i roto i te reira. Ko reira utu tikiake * koromatua ake *
hua tino pai, me te mahi. Mihi.
Kua mahi tenei hōtaka mea katoa e hiahiatia ana e ahau ki a reira mahi me te ake. I te tuki toku rorohiko iti iho i te i te marama i muri i hokona e ahau te hōtaka, Tautoko whārangi 'o Wondershare arahina ahau i roto i re-rēhita i te hua. Kāore i kia oaoa.
Kitea, ka tikina te mōhiohio i rapu ahau mo rawa easiy
dr.fone tino tiki toku ngaro whakaahua, karere me hoapā, whakawhetai koe nui atu!
5 whetu e kore e taea e ahau whakaaro i tēnei taupānga rawa gooooooooooooooooooooooooooooooood
āwhina hōtaka pai ki te raraunga katoa ngaro koe, mea tino importates
dr.fone he UI ohie mīharo ki te miharo faataa tohutohu taahiraa-i te-taahiraa, kia pea e taea tetahi mea e haere he. Ko te Pūmanawa Whakaora Raraunga pai kua tae mai ahau puta noa tenei.
hōtaka Whakamiharo, me te tino motuhake
Mauruuru i te Atua mo tenei hōtaka mahi reira merekara !!!!!!!!! kitea te reira i te txt katoa i pera rapu ahau mo im eek kia hari =) rawa tūtohu ahau tenei =) te Atua Whakapaingia
Mihi kia nui o whakatika toku waea e i titi i runga i te aporo logo
Ora ake te rota o mau haamana'oraa, whakawhetai koe.
News me ngā wānanga i runga i te rorohiko, IT, pūtaiao, pāpāho me tōrangapū. Whakatauritea utu o taputapu me ngā pūmanawa.


text:
He Mihi nā te Tumuaki
E hika mā, aroha ana te tangi a te iwi huri noa ki ō tātou tini mate. E kore e tarea i a tātou te toki a aituā te karo. Koinei hoki i tangihia, i mihia, ā, i tukua ō tātou mate huhua ki te poho o Ranginui e tū iho nei. Ko tō tātou pāpā a Lewis Moeau tērā, ko tō tātou kōkā a Billie Tait tērā, ā, ko te mātanga reo a Rangi McGarvey anō hoki tērā. Nā reira koutou ngā mate ki a koutou, tātou te hunga ora ki a tātou, tihei mauriora!
He ao whakaihiihi tēnei mō tō tātou reo ātaahua. E waihangatia ana te hangarau hei rauemi ako mā te ākonga. Kei te whakakaha ngā kaipāho katoa kia tika ai tā rātou whakahua i te kupu Māori. E ai ki te rangahau a Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau, 40% o te pāpori katoa o tō tātou whenua e mea ana me ako te reo Māori ki ngā kura katoa. Waihoki, kei te whakauru ētahi o ngā kura auraki i te reo Māori hei kaupapa ako ki ō rātou kura pērā tonu i te Kāreti o Kīngi ki Tāmaki Makaurau me Te Kāreti Kōtiro o Te Whanga-nui-a-Tara.
I Te Wiki o te Reo Māori 2017 i puta te pānui a te koromatua o Te Whanganui-a-Tara, a Justin Lester, ka reo rua ngā whakahaere a te Kaunihera ā ngā rā e haere ake nei.
Nō ngā wiki tata nei i puta te whakahau a te Minita Whanaketanga Māori, Te Hōnore Nanaia Mahuta, atu i te tau 2020 ka herea ngā tamariki katoa mai i ngā pokapū mātauranga kōhungahunga ki te tau waru o te kura tuatahi ki te ako, kia ākona rānei i te reo Māori.
E hoa mā kei te tipu haere te aroha ki tō tātou reo ātaahua. He karangatanga tāku mō te hunga aroha ki te reo Māori – Te Whānau o te reo Māori. He aroha nōku ki te reo Māori i tuhituhi ai ēnei kōrero ki a koutou. Nāna anō te karanga i manomano ai ngā tāngata i hīkoi haere i ngā tiriti o Te Whanganui-a-Tara i te 11 o ngā rā o Mahuru 2017. Ko te tikanga o te hīkoi whakanui i te reo Māori, he whakaatu i te aroha ki tō tātou reo Māori. E whakapono ana ahau, ko te aroha i hurihuri ai te ao, māna ano e rauora ai te reo Māori.
Kia tau ngā manaaakitanga o te raumati ki a tātou katoa.


text:
ratonga
Kei te pupuri i te whakaaro ratonga "he mea nui atu ki nga kiritaki," ki te mahi i o tatou kaihoko me o tatou ngakau katoa, me te whakahaere i te ture. Ka tohatoha o tatou kiritaki ki nga whenua 120 i Asia, Europe, Middle East, Oceania me Amerika. Whakamahia ana e mätou o mätau mätanga ngaiotanga me te kaha o te ratonga ratonga ao katoa hei whakarite i nga hua pai mo te pakihi a to kiritaki ...
Mō
Ka tīmata te whiriwhiri i te kaihoroi tika ma te whiriwhiri i te kaihanga kurukonga tika. Ko Shanghai Xuanshi Miao Co., Ltd. ko tetahi o nga kaihanga miihini nui rawa o te miihini ki Haina. Kua whakatüria i te 2002, he nui o mätou wheako mö te awhina i nga kiritaki ki te whiriwhiri i nga taputapu kati tika mo nga tono katoa. Ko te arotahi ki te whakarato i nga waahi ahurei, whai hua-nui mo tetahi waahanga whakaheke rahi, kua whakaratohia e matou nga kaiwawao kohatu nui, nga taputapu oneone me te huri mira ki te maha o nga kaihoko i te ao. Ko te hua o ta tatou ratonga kounga me nga ratonga katoa, kua whakawhiwhia a Xuanshi mo te ISO9001: Tiwhikete 2008, Tiwhikete Whakaaturanga Ao, me Tiwhikete CE. Kei to tatou kamupene i Shanghai, kei reira ka uru atu ki te moana pai, ki te whenua, me te waka rererangi. Ko tenei ka whakahaere i te kawe o nga kaitahuri kohatu, me te whakaiti i nga utu kaipuke mo o taatau kiritaki.
Hua
Hei whakatutuki i nga hiahia o o tatou kiritaki, ka whakaputahia e matou nga ahuatanga katoa o nga keri kohatu, nga mira miraka, nga miihini oneone, te onepu me nga taputapu kirikiri, me nga taputapu tukatuka kohuke. Ko etahi o o tatou hua tino rongonui ko nga kaiparau tarai, he kaitautoko, he kaitautoko, he mīhini horoi, he mira miramira, he wehewehe ira, he mīhini miraka, me ētahi atu. Ko enei hua ka hangaia hei whakarato i te mahi nui, te roa o te ratonga me te utu iti. I tenei wa kei te whakamahia te nuinga o nga hua ki te mahi miihini me te hanga i nga tono i roto i te maha o nga ahumahi, pērā i te miihini, te tipu rita, te whakahiato o te waihanga, te tukatuka matū, te hanganga hinu, te papa rererangi, me etahi atu. I tua atu, ka whakaratohia hoki e matou nga rongo mo nga whiriwhiringa kaupapa, pēnei i te huri huri i te raina mira, te raupapa kohatu, te raupapa mahi whakarite, me te raina hinu.


text:
E vaiiho i te a‘o a Iehova ia ohipa i nia ia oe
“E riro oe i te aratai ia ’u i ta oe ra parau, e te hopea a‘e ra e hopoi ai oe ia ’u i te ao.”—SAL. 73:24.
1, 2. (a) Ia aha tatou no te faatupu i te taairaa piri e o Iehova? (b) Eaha te maitai ia hi‘opoa i te mau faatiaraa Bibilia no nia i te huru o te taata a a‘ohia ’i ratou e te Atua?
“E MEA maitai . . . ia ’u ia haafatata ’tu i te Atua: ua tiaturi au i te Fatu ra ia Iehova.” (Sal. 73:28) No te aha te fatu salamo i na reira ’i no nia i to ’na tiaturi i te Atua? Ua taiâ na mua te aau o teie fatu salamo a ite ai o ’na i te hau o te feia ino. Ua na ô oia: “E tamâraa faufaa ore maori ta ’u i tau aau nei, e te horoiraa hoi i tau rima i te hapa ore.” (Sal. 73:2, 3, 13, 21) A haere ai râ o ’na i te “vahi mo‘a a te Atua,” ua tia ia ’na ia faaafaro i to ’na huru feruriraa e ia faatupu noa i te taairaa piri e o Iehova. (Sal. 73:16-18) Ua haapii teie fatu salamo i te tahi mea faufaa mau: No te faatupu i te taairaa piri e o Iehova, e mea tia ia riro ei melo o to ’Na nunaa, ia farii i te a‘oraa e ia faaohipa i te reira.—Sal. 73:24.
2 E hinaaro tatou e fana‘o i te taairaa piri e te Atua ora e te parau mau. Mea faufaa ïa ia farii i ta Iehova a‘oraa. Mea na reira hoi o ’na e ohipa ’i i nia ia tatou ia riro tatou ei taata o te faaoaoa ia ’na! I tahito ra, ua imi Iehova i te ravea ia farii te taata e te mau nunaa i ta ’na a‘o. Ua faatiahia to ratou hi‘oraa i roto i te Bibilia no te haapii e te a‘o ia tatou i teie mau mahana hopea nei. (Roma 15:4; Kor. 1, 10:11) E hi‘opoa ana‘e i teie mau hi‘oraa. E ite mai tatou eaha to Iehova huru e e nafea tatou e maitai ai ma te vaiiho ia ’na ia ohipa i nia ia tatou.
NAFEA TE POTERA E FAAOHIPA ’I I TO ’NA TIARAA MANA?
3. I roto i te Isaia 64:8 e te Ieremia 18:1-6, mea nafea te tiaraa mana o Iehova i nia i te taata i te faahoho‘araahia? (A hi‘o i te hoho‘a matamua.)
3 Te faataa ra te Isaia 64:8 i te tiaraa mana o Iehova i nia i te taata e te nunaa ma teie faahoho‘araa: “E Iehova, o oe to matou metua; e araea matou, e na oe matou i hamani: e ohipa ana‘e matou na to rima.” Na te potera noa e faaoti e e riro mai te araea mai tera aore ra tera farii. Aita e parau ta te araea. Hoê â huru no te taata e te Atua. Aita e tiaraa to tatou no te parau i te Atua e nafea ia ohipa i nia ia tatou.—A taio i te Ieremia 18:1-6.
4. Te faahepo ra anei Iehova i te taata aore ra te nunaa ia farii ia ohipa o ’na i nia ia ratou? No te aha?
4 Ua ohipa Iehova i nia ia Iseraela mai te potera i nia i te araea. Mea taa ê râ o ’na. Ua horoa Iehova i te taata e te nunaa te hoê ô faufaa mau, te tiamâraa e maiti. Aita o ’na i hamani ia vetahi ei taata ino e i te tahi atu ei taata maitai. Aita atoa o ’na e faaohipa ra i to ’na tiaraa mana no te faahepo i te taata ia auraro ia ’na. Na te taata iho e maiti e vaiiho i te Atua Poiete ra o Iehova ia ohipa i nia ia ratou aore ra aita.—A taio i te Ieremia 18:7-10.
5. Eaha ta Iehova e rave ia patoi etaeta te taata ia ohipa o ’na i nia ia ratou?
5 E nafea te Potera Rahi e faaohipa ’i i to ’na tiaraa mana ia patoi etaeta ’tu te taata ia ’na? A feruri na i te tupu mea fifi ana‘e no te potera ia hamani i te farii ta ’na i hinaaro e te araea. E nehenehe ta ’na e hamani i te tahi atu farii e tera araea aore ra e faarue roa ’tu! Aita ana‘e e nehenehe e faaohipa faahou i tera araea, e pinepine e na te potera te hape. Area râ to tatou Potera, eita roa ’tu o ’na e hape. (Deut. 32:4) Aita ana‘e te hoê taata e hinaaro i ta Iehova tauturu, na ’na noa iho â te hape. E faaohipa Iehova i to ’na tiaraa mana i nia i te taata ma te faatano i ta ’na mau haaraa ia au i ta ratou e rave. E faufaahia te taata o te farii i ta ’na tauturu. Ei hi‘oraa, e “farii o te aroha” te mau Kerisetiano faatavaihia o tei hamanihia ei “farii no te mea maitai.” Area te feia o te patoi etaeta ’tu i te Atua, e riro ïa ei “farii no te riri i faaauhia no te pohe.”—Roma 9:19-23.
6, 7. Ua aha te arii Davida e te arii Saula a a‘ohia ’i raua e Iehova?
6 E ohipa atoa Iehova i nia i te taata ma te a‘o ia ratou. E hi‘o ana‘e mea nafea Iehova i te faaohiparaa i to ’na tiaraa mana i nia i na arii e piti matamua o Iseraela: Saula e Davida. Ua faaturi Davida ia Bate-seba e ua mauiui a‘era o ’na e vetahi ê atoa. Noa ’tu e e arii Davida, ua a‘o maitai iho â Iehova ia ’na ma te tono i ta ’na peropheta Natana. (Sam. 2, 12:1-12) Ua aha Davida? Ua tatarahapa mau oia e ua fana‘o i te aroha hamani maitai o te Atua.—A taio i te Samuela 2, 12:13.
7 Area te arii Saula, aita o ’na i farii i te a‘oraa. Na roto i te peropheta Samuela, ua a‘o tia ’tu Iehova ia Saula ia haapohe i te mau taata atoa no Amaleka e ta ratou mau animara. Ua faaroo ore Saula i te faaueraa a te Atua. Aita o ’na i haapohe i te arii Agaga e i te mau animara maitai roa ’‘e. (Sam. 1, 15:1-3, 7-9, 12) E nehenehe ta Saula e faaroo i te a‘oraa e e farii ia ohipa te Potera Rahi i nia ia ’na. Aita râ o ’na i hinaaro e taui. Ua mana‘o o ’na e e tumu maitai ta ’na no te tâu‘a ore i ta Iehova mau faaueraa. E ua parau atoa e e pûpû o ’na i te mau animara ei tusia na Iehova. Aita Iehova i hinaaro faahou ia Saula ei arii e aita roa ’tu Saula i fana‘o faahou i te taairaa maitai e te Atua mau.—A taio i te Samuela 1, 15:13-15, 20-23.
MEA PAETAHI ORE TE ATUA
8. Eaha te haapiiraa e huti mai i te huru o te nunaa Iseraela a a‘ohia ’i ratou e Iehova?
8 Te horoa ra Iehova i te taime i te mau nunaa atoa no te auraro ia ’na. I muri a‘e i te faatiamâraa i te mau Iseraela mai Aiphiti mai i 1513 hou te Mesia, ua maiti Iehova ia ratou ei nunaa taa ê no ’na. E ohipa ïa te Atua i nia ia ratou. E fana‘oraa taa ê mau! Ua rave noa râ ratou i te mea ino i to ’Na aro e ua haamori atoa i te mau atua o te mau nunaa tapiri. Noa ’tu e ua tono noa Iehova i te mau peropheta no te tauturu ia ratou, aita Iseraela i faaroo. (Ier. 35:12-15) Ua a‘o maitai ïa Iehova ia ratou. Mai te farii i faaauhia no te haamouraa, ua haru to Asura i te basileia apatoerau o Iseraela e to Babulonia i te basileia apatoa o Iuda. Auê ïa haapiiraa puai mau! E faufaahia tatou i te tauturu a Iehova ia farii tatou i te reira.
9, 10. Ua aha to Nineve a faaara ’i Iehova ia ratou?
9 Ua horoa atoa Iehova i te taime i te taata i Nineve, te oire pu o Asura, no te farii i ta ’na mau faaararaa. Ua parau o ’na ia Iona: “A tia, a haere i te oire rahi ra i Nineve, e tiaoro atu, ua tae roa mai to ratou ino i mua i tau aro nei.” Ua faaoti Iehova e haamou ia Nineve.—Iona 1:1, 2; 3:1-4.
10 A faaite ai râ Iona i ta te Atua poroi haavaraa, “ua faaroo atura to Nineve i te Atua, e ua poro atura i te haapaeraa maa, e ua ahu atura i te ahu oto, mai te taata rahi ra e tae noa ’tura i tei iti.” “Ua tia a‘era [to ratou arii] mai nia mai i to ’na terono, ua haapae atura i to ’na iho ahu i nia ia ’na iho, tapo‘i ihora ia ’na iho i te ahu oto, e ua parahi ihora i nia i te rehu auahi.” Ua farii to Nineve i ta Iehova mau parau e ua tatarahapa. Aita ïa Iehova i haamou faahou ia ratou.—Iona 3:5-10.
11. Eaha ta tatou e haapii mai no nia ia Iehova i roto i ta ’na mau haaraa i nia ia Iseraela e Nineve?
11 Noa ’tu e o Iseraela te nunaa maitihia o Iehova, e mea tia ia a‘o oia ia ratou. E ere to Nineve i te nunaa taa ê o te Atua, ua pee râ ratou i ta ’na mau a‘oraa. Faaite ihora Iehova i to ’na aroha hamani maitai ma te ore e haamou ia ratou. Te faaite maitai ra teie na hi‘oraa e aita Iehova to tatou Atua e haapao ra i te huru o te taata!—Deut. 10:17.
UA ITE IEHOVA AFEA E TAUI AI I TA ’NA I FAAOTI
12, 13. (a) No te aha te Atua e taui ai i ta ’na i faaoti ia taui te taata i to ratou haerea? (b) Eaha te auraa e ua tatarahapa Iehova i roto i te tupuraa o Saula e o Nineve?
12 E taui Iehova i ta ’na i faaoti no nia i te taata ia taui ratou i to ratou haerea. Ei hi‘oraa, ia au i te Bibilia, ua tatarahapa Iehova i te faaariiraa ia Saula. (Sam. 1, 15:11) I to te taata no Nineve tatarahaparaa e fariuraa mai i to ratou haerea ino, te na ô ra te Bibilia: “Ua tatarahapa ihora te Atua i te ino ta ’na i parau ra e, e tuu mai i nia ia ratou, e aore a‘era oia i na reira mai.”—Iona 3:10.
13 Te auraa o te ta‘o Hebera hurihia ei “tatarahapa,” o te tauiraa ïa i te huru aore ra i tei opuahia. I farii na Iehova ia Saula. A faaroo ore ai râ oia, aita Iehova i hinaaro faahou ia Saula ei arii. E ere no te mea ua hape Iehova a maiti ai ia ’na ei arii. No te mea râ ua faaroo ore Saula. A tatarahapa ’i to Nineve, taui oioi a‘era Iehova i ta ’na i faaoti e aita o ’na i haamou ia ratou. Mea mahanahana mau ia ite e e Atua maitai rahi o Iehova e te aroha faito ore o tei ineine i te taui i ta ’na i faaoti ia taui te taata i to ratou haerea!
EIAHA E PATOI I TE A‘O A IEHOVA
14. (a) E nafea Iehova e haapii mai ai ia tatou i teie mahana? (b) Ia aha tatou ia a‘o mai Iehova?
14 Te haapii mai nei iho â Iehova ia tatou maoti te Bibilia e ta ’na faanahonahoraa. (Tim. 2, 3:16, 17) E farii ana‘e ïa i te a‘oraa atoa no ǒ mai i tera mau ravea. Mea maoro anei tatou i te bapetizoraahia? Mea rahi anei ta tatou hopoia i roto i te amuiraa? E tamau noa ana‘e i te farii i ta Iehova a‘oraa ia riro tatou ei farii no te mea maitai.
15, 16. (a) Eaha paha ta te hoê Kerisetiano e mana‘o ia ere o ’na i ta ’na mau hopoia? A faataa. (b) Eaha te tauturu mai ia faaruru i te tahi mau huru aau mai te haama ia a‘ohia tatou?
15 E a‘o mai Iehova ma te haapii ia tatou aore ra ma te faaafaro i to tatou huru feruriraa. I te tahi taime, e mea tia ia a‘ohia tatou aita ana‘e tatou i rave i te mea tia. E ere atoa paha tatou i ta tatou mau hopoia. Te hi‘oraa ïa o Dennis * tei tavini na ei matahiapo. Ua rave o ’na i te mau faaotiraa tano ore i te pae tapihooraa. Eaha to ’na huru i te rui i faaitehia ’i i te amuiraa e e ere faahou o ’na i te matahiapo? Te na ô ra oia: “Ua inoino roa vau ia ’u iho. . . . I na 30 tiahapa matahiti i mairi, mea rahi ta ’u hopoia. E pionie tamau vau, ua tavini au i te Betela, ua faatoroahia vau ei tavini tauturu e ei matahiapo. No horoa noa ’tura vau i ta ’u oreroraa parau matamua i te tairururaa mataeinaa. I tera noa taime . . . aita hoê a‘e faahou.” Ua haama o ’na e ua mana‘o e mea faufaa ore o ’na i teie nei i roto i te faanahonahoraa.
16 E mea tia ia taui Dennis i to ’na haerea. Eaha râ tei tauturu ia ’na ia faaruru i te haama? Ua haapii oia i te Bibilia e ua haere tamau i roto i te pororaa e i te mau putuputuraa atoa. Ua mauruuru roa ’toa oia no te mau faaitoitoraa no ǒ mai i te mau taeae e tuahine e i ta tatou mau papai. No nia i te tumu parau “E nehenehe anei oe e tavini faahou mai na mua ’‘e ra?” i roto i Te Pare Tiairaa o te 1 no Atete 2009, ua na ô Dennis: “Ua riro [te reira] ei rata tei papaihia no ’u no te pahono i ta ’u mau pure.” Ua taa ia Dennis e e nehenehe ta ’na e faaohipa i to ’na taime ia piri atu â to ’na mau taairaa e o Iehova. Ua faufaahia o ’na i te a‘o ta ’na i fana‘o e tau matahiti i muri a‘e ua riro faahou mai nei ei tavini tauturu.
17. E nafea te tiavaruraa e tauturu ai i te hoê Kerisetiano tei hara? A faataa.
17 O te tiavaruraa te tahi atu ravea e a‘o mai ai Iehova. E paruru te reira i te amuiraa i te haerea viivii o te taata i hara e e tauturu atoa i tera taata ia tatarahapa. (Kor. 1, 5:6, 7, 11) Fatata 16 matahiti to Robert tiavaruraahia. I tera roaraa, ua pee to ’na na metua, to ’na mau tuaane e to ’na teina i te faaueraa Bibilia e ua faaea ratou i te amui e i te aroha ’tu ia ’na. Tau matahiti i teie nei to Robert ho‘iraa mai i roto i te faanahonahoraa e te haere nei o ’na i mua i te pae varua. Na te haerea o to ’na utuafare i turai ia ’na ia ho‘i mai i muri a‘e e rave rahi matahiti. Ua parau Robert e e mauruuru roa o ’na ahani to ’na utuafare i amui atu ia ’na maa taime iti noa aore ra i ani noa ’tu i to ’na huru. Ua tauturu te reira ia ’na ia hinaaro e ho‘i ia Iehova ra e i to ’Na ra nunaa.
18. Ia riro tatou mai teihea huru araea i roto i te rima o te Potera Rahi?
18 Eita e titauhia ia a‘ohia tatou mai tera. Teie râ, e riro tatou mai teihea huru araea i roto i te rima o te Potera Rahi? Eaha to tatou huru ia a‘ohia mai tatou? E riro anei tatou mai ia Davida aore ra mai ia Saula? O to tatou Metua te Potera Rahi. Eiaha roa ’tu e haamoe e “o tei herehia e Iehova ra, o ta ’na ïa e a‘o mai, mai te metua e a‘o i te tamaiti ta ’na e here ra.” Eiaha ïa e ‘inoino i te a‘o a Iehova e e fatimauu i ta ’na a‘oraa mai.’—Mas. 3:11, 12.
^ par. 15 Ua tauihia te mau i‘oa.


text:
Ko te tikanga, ko te huarahi pai ki te hanga i nga backlinks ko te whiwhi ki a raatau me te taiao. I te wa ano, ka taea pea e koe te whakamatau ki te hoko ki a raatau ki etahi waahi kounga me te whai mana. Engari e hiahia ana koe ki te mohio he aha te utu tino mo te hoko i nga backlinks. Kaore, kaore e hiahia ana ki te korero ko nga hononga kounga me te tiketike PR, PA, me te DA kaore e tae mai ana mo te iti. Na, ko tehea ka nui pea te utu, i te iti rawa?
Kaore, kaore he kaupapa here utu utu - ko nga mea katoa kei runga i to raatau kaiwhakarato. Hei tauira, ki te whakahaere koe i te rangitaki, ko te huarahi pai ki te hanga i nga backlinks ka tukuna atu ki etahi atu pukamahi mana kia ahei ai koe te utu i te utu mo ia arotake. Ko te whakaaro ki nga paetukutuku paerewa katoa e whakarato ana i te hanganga hononga pai, ko te nuinga o nga ratonga kua whakahuahia mai i te $ 25 mo te retahono ki te $ 100 neke atu ranei. Engari i konei e tomo ana matou i tetahi taangata tino ataahua - kaore he tangata e whakaatu inaianei kei te hokona e ia nga hokinga atu. He aha? No te mea koinei te huarahi tino pai mo te mahi a Google ki a ratou katoa - nga kaihoko kore utu, me o raatau hoa. Ko taku tikanga ko te whakaaro i te kaupapa here o naianei, ka taea e koe te "ahuareka" ki te whakahekenga i te paetukutuku o te ao, me te mana o te rohe. Engari, i etahi wa, ka taea e nga rangatira o te paetukutuku te whakahaere i nga hononga kounga kounga kia taea ai nga mea katoa ki te tango i nga hua rapu. Koinei te take e rapu ana i te huarahi pai ki te hanga i nga backlinks, pea kua paahitia e koe nga raru.
Ko te mea pai, ko te huarahi pai rawa ki te hanga i nga hononga taapiri e mahi ana, me te kore e tuku i to paetukutuku ki raro i te whaarea nui ki te whiwhinga i te whiu i te waitohu mai i Google.A e kore e nui ta tatou utu nui, tika? Mena ka mohio koe ki nga whakamataku me te hiahia tonu ki te neke atu, ko etahi tohutohu whaitake kia awhina koe ki tenei:
- Ka taea e koe te painga mai i te tuku mai i nga kaitohutohu manuhiri, he maha hoki nga ratonga hoko honohono i runga i te Tukutuku. Heoi, ki te mea kua nui te wa - he aha koe ka utua ai i muri i te katoa? Mena kei te mohio koe ki te tuhi i nga tuhinga ihirangi kounga, ka taea e koe te toro atu ki etahi o nga kaiwhaiwhairahira i roto i to ahumahi me te hono atu ki a raatau - me te kore e utua te pene. Ko te mea anake ki a koe ki te whakatau mehemea e utu ana koe mo te tuku i te kaitohutohu manuhiri, kei te mahi i te katoa.
- Ka taea e te whatunga hononga SAPE he otinga tino pai ki te hoko i nga retahono ki to paetukutuku mo te utu o te marama, tae atu ki te nuinga o nga waahanga mana. Engari ka puta mai he waahi - i te whakaaro he maha nga paetukutuku kei runga i tenei whatunga kua haukotia, kua whakamahia he ture (i. e. , tae noa ki te kore korero ki o ratou rangatira), kia mohio kei a koe nga mea tika. He waahi-rua i nga wa katoa ki te whakatau i nga kaupapa kaha katoa hei hoko hononga ki reira.
- Ko te mahi tahi me etahi kaitautoko pakihi rongonui me te whakawhirinaki pea ko te huarahi pai rawa ki te hanga i nga backlinks, i te mea neke ake ranei, iti iho iti ranei. Ko te mea ka taea e koe te kite i te rota o nga kaituhi e whakahaere ana i nga kaupapa i roto i to niche. Kaore e hiahia ana ki te korero kei te whakama koe ki te whakaatu i nga ratonga ki a raatau, ma te nuinga o te waa e timata mai i te kotahi rau taaka. Heoi, he mea katoa tenei mo te pakihi, tika?


text:
Te Whenua Pāhekeheke
I mua mai i te whenua pāhekeheke
Ki tō whakaaro kua tata te whenua pāhekeheke te puta
Whai muri i te whenua pāhekeheke
He pūmate arowhenua taumaha te whenua pāhekeheke huri noa i Aotearoa. He kōhatu, he oneone, he rākau e hekeheke whakararo ana i tētahi tahataha te whenua pāhekeheke. I ētahi wā he toka kotahi e taka iho ana, i ētahi wā he horonga oneone, he horonga kōhatu rānei e toro ana i ngā kiromita maha.
Mā te marangai taumaha me te rū whenua e pāhekeheke ai te whenua. Mā te mahi a te tangata hoki, pērā i te tapahi rākau, i te tapatapahi pātītī i ngā paripari, i te whakapaipai paipa e māturuturu ana ka puta mai te horo whenua. I te nuinga o ngā wā he āhuatanga ohorere; nā reira me mōhio ki ngā tohu whakatūpato kia tere ai ō mahi urupare.
I MUA MAI I TE WHENUA PĀHEKEHEKE
Mā te āta whakariterite i a koe anō i mua i te whenua pāhekeheke kia iti iho ai te āhuatanga kino e pā ana ki tō kāinga, ki tō pakihi hoki.
- Pātai atu ki tō kaunihera mēnā kua puta mai te whenua pāhekeheke i tō rohe, mēnā ka tūpono mai anō pea.
- Āta tirohia te papa ki te kimi tohu e nekeneke haere ana te whenua.
Tirohia te rārangi kaupapa kei te taha mātau kia kite i ngā tohu whakatūpato.
- I a koe e taraiwa ana, kia āta mataara ki ngā tahataha o te rori. Tirohia ngā rori mō ngā ara hīkoi kua ngahoro, te paru me ngā kōhatu kua taka iho.
KI TŌ WHAKAARO KUA TATA TE WHENUA PĀHEKEHEKE TE PUTA
Kia horo. Mā te karo i te whenua pāhekeheke koe e ora ai.
- Whakatahi atu i tō whare, haria tō Pēke Kawe i tō taha. Haria ō mōkai, haria ngā kararehe pāmu ki ngā pātiki haumaru ki te taea.
- Whakatūpatoria ō kiritata, āwhinatia rātou e awea ana, e hiahia ana pea ki tō āwhina ki te whakahōnea.
- Whakapā ki ngā ratonga ohotata me te kaunihera o tō takiwā ki te whakamōhio atu i a rātou ki te pūmate.
WHAI MURI I TE WHENUA PĀHEKEHEKE
- Kia maumahara koe, ka rua, ka toru pea ngā whenua pāhekeheke e whai ake ana. Kaua e hoki ki aua wāhi kei reira te whenua pāhekeheke kia ārohia tikahia rā anō e ngā mana, kia whiwhi rā anō koe i te kōrero whakawātea.
- Rapua ngā aho hiko me ngā pū wai, kapuni hoki kua pakaru me te whakamōhio atu i ēnei ki ngā mana.
- Mēnā kua tukitukia tō whenua, ō rawa rānei, tuhia ngā kōrero, whakaahuatia hoki ina haumaru kia pēnā. Whakapā atu ki tō kamupene rīanga, ā, mēnā he tangata rīhi whare koe, whakamōhiotia atu ngā tukitukinga ki te tangata nōnā te whare.


text:
Tōmua i tā Winston Peters kōrero tahi ki a Bill English rāua ko Jacinda Ardern i tēnei rangi, ka tūtaki atu ia ki ngā whānau o te hunga i mate i te rua waro o Pike River.
Ka noho tahi ia ki a Bernie Monk, te pāpā o tētahi o ngā tāne i mate, ki te whakaū i oati kia kuhuna te rua waro e te tangata.
Hei tā Peters, mēnā ka hiahia a Reipa, a Nāhinara rānei ki te piri tahi ki a Aotearoa Tuatahi, me noho pū tēnei take hei whakamaunga kōrero. He rua tekau mā iwa katoa ngā tāne i mate i te pahūtanga i te rua waro o Pike River, he whitu tau ki muri.


text:
PENE 7
Mana paruru—“O te Atua to matou haapuraa”
1, 2. Te faaû ra te mau Iseraela i teihea ati a tae ai ratou i te tuhaa fenua no Sinai i te matahiti 1513 H.T.T., e mea nafea to Iehova tamahanahanaraa ia ratou?
TE FAAÛ ra te mau Iseraela i te ati a tae ai ratou i te tuhaa fenua no Sinai i te omuaraa o te matahiti 1513 H.T.T. Te tiai maira te hoê tere riaria ia ratou, te hoê tere na roto atu i te hoê “medebara rahi mǎta‘u ra, tei reira te ophi veavea ra, e te pata.” (Deuteronomi 8:15) Ua farerei atoa ratou i te haamǎta‘uraa ia aro mai te mau nunaa enemi. Ua aratai Iehova i to ’na nunaa i roto i taua huru tupuraa ra. Ei Atua no ratou, e tia anei ia ’na ia paruru ia ratou?
2 Mea mahanahana roa teie mau parau a Iehova: “Ua ite outou i ta ’u i rave i to Aiphiti ra, e ua maraa outou ia ’u na nia i te pererau aeto ra, e ua hopoi mai ia outou i ǒ nei ia ’u iho nei.” (Exodo 19:4) Ua haamana‘o Iehova i to ’na nunaa e ua faaora oia ia ratou i to Aiphiti, ma te faaohipa i te mau aeto, ei auraa parau, no te hopoi ia ratou i te vahi panoonoo ore. Te vai atu â râ te tumu e tano ai ia faahoho‘a “te pererau aeto” i te paruru a te Atua.
3. No te aha e tano ai ia faahoho‘a “te pererau aeto” i te paruru a te Atua?
3 Eita te aeto e faaohipa i to ’na pererau aano e te puai no te maurere noa i nia. I te taime veavea roa o te mahana, e hohora te aeto ufa i to ’na pererau—o te nehenehe e taea hau atu i te 2 metera—e ia riro ei amarara o te paruru i to ’na mau fanau‘a iti i te mahana puai. I te tahi atu mau taime, e puohu oia i to ’na mau fanau‘a i to ’na pererau no te paruru ia ratou i te mata‘i toetoe. Mai te aeto o te tiai i to ’na mau fanau‘a, ua paruru Iehova i te nunaa apî ra o Iseraela. I teie nei i te medebara, e tamau noa to ’na nunaa i te imi i te haapuraa i raro a‘e i te maru o to ’na pererau puai a vai taiva ore noa ’i ratou. (Deuteronomi 32:9-11; Salamo 36:7) E tano anei râ ia tiaturi tatou i te paruru a te Atua i teie tau?
Te parau fafau e e paruru mai te Atua
4, 5. No te aha tatou e nehenehe ai e tiaturi roa i te parau fafau a te Atua e paruru mai?
4 Papu maitai e e tia ia Iehova ia paruru i ta ’na mau tavini. O oia “te Atua Mana hope”—te hoê i‘oa toroa o te faaite e e mana to ’na o te ore e noaa ia patoi. (Genese 17:1) Mai te hoê nanuraa miti o te ore e mau ia tapea, eita te mana ta Iehova e faaohipa e nehenehe e haafifihia. I te mea e e tia ia ’na ia rave i te mau mea atoa ta to ’na hinaaro e faaoti, e ui paha tatou e, ‘O te hinaaro anei o Iehova e faaohipa i to ’na mana no te paruru i to ’na nunaa?’
5 Te pahonoraa, hoê noa ïa parau, e! Te tamahanahana maira Iehova e e paruru oia i to ’na nunaa. Te na ô ra te Salamo 46:1 e: “O te Atua to matou haapuraa e to matou etaeta, e tauturu fatata ia roohia e te ati ra.” I te mea e e “ore e tia” i te Atua “ia haavare,” e nehenehe ta tatou e tiaturi roa i ta ’na parau fafau e paruru mai. (Tito 1:2) E hi‘o ana‘e i te tahi mau faahoho‘araa oraora ta Iehova i faaohipa no te faataa e te aupuru e te paruru maira oia.
6, 7. (a) I horoa na te tiai mamoe o te tau bibilia i teihea paruru i ta ’na mau mamoe? (b) E nafea te Bibilia ia faahoho‘a i te hinaaro tae o Iehova e paruru e e aupuru i ta ’na mau mamoe?
6 E Tiai mamoe o Iehova, e “e taata” tatou “no ’na, e te mamoe no tana ra aua.” (Salamo 23:1; 100:3) Aita i rahi te animara o te riro ei mea ravea ore mai te mamoe rata ra. I tia na i te tiai mamoe o te tau bibilia ia riro ei mea itoito i te paruru i ta ’na mau mamoe i te liona, te luko, e te daba, e oia atoa i te eiâ. (Samuela 1, 17:34, 35; Ioane 10:12, 13) Te vai ra râ te tahi mau taime i hinaarohia ’i te mǎrû no te paruru i te mamoe. Ia fanau te hoê mamoe i te fanau‘a i te hoê vahi atea i te aua, e tiai te tiai mamoe î i te here i te ufa i to ’na mau taime ravea ore a rave mai ai i te fanau‘a mamoe paruru ore e a hopoi atu ai i roto i te aua.
7 Na roto i te faaauraa ia ’na i te hoê tiai mamoe, te tamahanahana maira Iehova e te hinaaro mau ra oia e paruru ia tatou. (Ezekiela 34:11-16) A haamana‘o na i te faataaraa ia Iehova i roto i te Isaia 40:11, tei tauaparauhia i roto i te pene 2 o teie buka: “E faaamu oia i ta ’na nǎnǎ mai te tiai mamoe ra; e haaputu oia i te mau fanau‘a rii i roto i tana rima, e ei roto ratou i tana ouma ia hopoi.” E nafea te mamoe iti ia tae i roto i te “ouma” o te tiai mamoe—oia te mau tufetu o to ’na ahu rapaeau? Ua tapiri atu paha te pinia mamoe i te tiai mamoe, a mirimiri atu ai i to ’na avae. Teie râ, na te tiai mamoe e pi‘o roa ’tu e rave mai i te mamoe iti, e e tuu mǎrû atu ia ’na i te vahi panoonoo ore o to ’na ouma. E hoho‘a mǎrû mau tera o te aau tae o to tatou Tiai mamoe Rahi e paruru ia tatou!
8. (a) Ua faataehia te parau fafau a te Atua e paruru mai ia vai ra, e mea nafea te reira i te faaiteraahia i roto i te Maseli 18:10? (b) Eaha te titauhia no te imi i te haapuraa i roto i te i‘oa o te Atua?
8 Eita te parau fafau a te Atua e paruru mai e au i te taata atoa—e fana‘o-noa-hia e te feia e haafatata ’tu ia ’na. Te na ô ra te Maseli 18:10 e: “Te i‘oa o Iehova ra, e pare etaeta ïa; te horo nei te parau-tia i reira e ua ora ihora.” I te tau bibilia, i patuhia na te tahi mau pare i te medebara ei vahi haapuraa. Tei te taata râ e faaû ra i te ati te hororaa i taua huru pare ra e imi i te ora. Hoê â atoa e te imiraa i te haapuraa i roto i te i‘oa o te Atua. E titau te reira hau atu i te faahiti-tamau-raa i te i‘oa o te Atua; e ere hoi taua i‘oa ra i te tao‘a tahutahu. Area râ, e tia ia tatou ia ite e ia tiaturi i te Fatu o taua i‘oa ra e ia ora ia au i ta ’na mau ture aveia tia. Mea maitai mau Iehova i te tamahanahanaraa mai e, ia fariu tatou i nia ia ’na ma te faaroo, e riro oia ei pare parururaa no tatou!
‘E tia i to matou Atua ia faaora ia matou’
9. Mea nafea to Iehova raveraa hau atu i te fafau noa e e paruru mai oia?
9 Ua rave hau atu Iehova i te fafau noa e e paruru mai oia. I te tau bibilia, ua faaite oia na roto i te semeio e e tia ia ’na ia paruru i to ’na nunaa. I te roaraa o to Iseraela tuatapaparaa, mea pinepine te mau enemi puai i te vî i te “rima” etaeta o Iehova. (Exodo 7:4) Ua faaohipa atoa râ Iehova i to ’na mana paruru no te tahi mau taata.
10, 11. Eaha te mau hi‘oraa bibilia e faaite ra mea nafea to Iehova faaohiparaa i to ’na mana paruru no te tahi mau taata?
10 I to na taurearea Hebera e toru—o Sadaraka, o Meseka, e o Abede-nego—patoiraa i te tipapa i raro i mua i te hoho‘a auro a te arii Nebukanesa, ua riri roa te arii e ua haamǎta‘u a‘era e taora ia ratou i roto i te umu i tahu-puai-maitai-hia. “O vai te Atua e faaora ia outou i to ’u nei rima?” mea na reira ïa to Nebukanesa, te arii puai roa ’‘e i te ao nei, tâhitohitoraa. (Daniela 3:15) Te tiaturi roa ra na taurearea e toru i te mana o to ratou Atua no te paruru ia ratou, aita râ ratou i mana‘o a‘ena e e na reira oia. No reira ratou i pahono ai e: “Ia hinaaro oia iho, e tia ïa i to matou Atua e haamori nei ia faaora oia ia matou.” (Daniela 3:17) Oia mau, e ere roa ’tu taua umu auahi ura ra, noa ’tu e ua tataihituhia te tahuraa i tei matauhia, i te mea fifi na to ratou Atua puai hope. Ua paruru iho â oia ia ratou, e ua faahepohia te arii ia fa‘i e: “Aita ’tu Atua e tia ’i ia faaora mai teie nei te huru.”—Daniela 3:29.
11 Mea faahiahia mau atoa to Iehova faaiteraa i to ’na mana paruru i to ’na tuuraa i te ora o ta ’na Tamaiti fanau tahi i roto i te opu o te paretenia ati Iuda ra o Maria. Ua faaara te hoê melahi ia Maria e e ‘tô oia, e e tamaiti ta ’na e fanau.’ Ua faataa te melahi e: ‘E pou mai te varua mo‘a i nia iho ia oe, e na te mana o te Teitei e tamaru i nia iho ia oe.’ (Luka 1:31, 35) E au ra e aita te Tamaiti a te Atua i riro a‘enei ei mea paruru ore mai tera. E viivii anei te tamarii i roto i te opu i te hara e te huru tia ore o te metua vahine? E nehenehe anei ta Satani e haapepe aore ra e taparahi i taua Tamaiti ra hou Oia e fanauhia ’i? Eita roa ’tu! Oia mau, ua tuu Iehova i te hoê patu parururaa e ati a‘e o Maria eiaha te hoê noa ’‘e mea—te huru tia ore, te puai haapepe, te taparahi taata, aore ra te tahi noa ’‘e demoni—ia tuino i te tamarii e tupu ra, mai te taime atu i tôhia ’i. Ua tamau noa Iehova i te paruru ia Iesu i to ’na apîraa ra. (Mataio 2:1-15) E ia tae roa i te taime i faataahia e te Atua, aita ta ’na Tamaiti here i noaa haere noa.
12. No te aha Iehova i paruru semeio ai i te tahi mau taata i te tau bibilia?
12 No te aha Iehova i paruru ai i te tahi mau taata na roto i taua mau ravea semeio ra? I roto i te mau tupuraa e rave rahi, ua paruru Iehova i te tahi mau taata no te paruru i te hoê mea faufaa roa ’tu â: te tupuraa o ta ’na opuaraa. Ei hi‘oraa, mea faufaa roa ia ora mai te tamarii ra o Iesu no te tupuraa o te opuaraa a te Atua, o te haamaitai i te huitaata i te pae hopea. Ua riro te aamu o teie mau faaiteraa mana paruru ei tuhaa o te mau parau faauruahia tei ‘papaihia ia ite tatou, ia noaa to tatou tiairaa, i te faaoromai e te mahanahana o te parau i papaihia ra.’ (Roma 15:4) Oia, e haapaari teie mau hi‘oraa i to tatou faaroo i to tatou Atua puai hope. Eaha râ te paruru ta tatou e nehenehe e tiai i te Atua ra i teie tau?
Eaha te mea e ere te reira te parau fafau a te Atua e paruru mai
13. Mea titauhia anei ia rave Iehova i te semeio no tatou? A faataa na.
13 Te parau fafau a te Atua e paruru mai, e ere ïa te auraa e mea titauhia ia rave Iehova i te mau semeio no tatou. Aita, aita te Atua i haapapu mai e e ora tatou ma te fifi ore i roto i teie faanahoraa tahito. Mea rahi te mau tavini haapao maitai a Iehova e faaû ra i te ati iti rahi, tae noa ’tu i te veve, te tama‘i, te ma‘i, e te pohe. Ua parau maitai Iesu i ta ’na mau pǐpǐ e, ei taata taitahi, e nehenehe ratou e haapohehia no to ratou faaroo. No reira Iesu i onoono ai e mea hinaarohia ia faaoromai e tae noa ’tu i te hopea. (Mataio 24:9, 13) Ahiri Iehova e faaohipa i to ’na mana no te rave i te faaoraraa semeio i roto i te mau tupuraa atoa, e tumu ïa ta Satani e tâhitohito ai ia Iehova e e mârô ai e mea mau anei to tatou here i to tatou Atua.—Ioba 1:9, 10.
14. Eaha te mau hi‘oraa e faaite ra e eita Iehova e paruru noa i ta ’na mau tavini atoa na roto i te hoê â ravea?
14 I te tau bibilia atoa, aita Iehova i faaohipa i to ’na mana paruru no te faaora mai i ta ’na mau tavini i te pohe oioi. Ei hi‘oraa, ua haapohehia te aposetolo Iakobo e Heroda i te matahiti 44 T.T. ra; i muri rii a‘e râ, ua faaorahia Petero “i te rima o Heroda.” (Ohipa 12:1-11) E ua ora maoro a‘e o Ioane, te taeae o Iakobo, ia ’na e ia Petero. Papu maitai, eita e tia ia tatou ia mana‘o e e paruru to tatou Atua i ta ’na mau tavini atoa na roto i te hoê â ravea. Hau atu â, “e tau e e tupuraa mana‘o-ore-hia” to tatou atoa. (Koheleta 9:11, MN) E nafea ïa Iehova e paruru ai ia tatou i teie tau?
E paruru Iehova i te pae tino
15, 16. (a) Eaha te haapapuraa e ua paruru Iehova i to ’na feia haamori i te pae tino ei pǔpǔ? (b) No te aha e papu ai ia tatou e e paruru Iehova i ta ’na mau tavini i teie nei e ia tae mai “te ati rahi”?
15 E rave ana‘e na mua i te paruru i te pae tino. Ei feia haamori ia Iehova, e nehenehe ta tatou e tiaturi i taua paruru ra ei pǔpǔ. Aita ana‘e, e noaa haere noa ïa tatou ia Satani. A feruri na i teie: Aita ’tu to Satani, “te arii o teie nei ao,” hinaaro maori râ te faaoreraa i te haamoriraa mau. (Ioane 12:31; Apokalupo 12:17) Ua opani te tahi o te mau hau faatere puai roa ’‘e o te ao nei i ta tatou ohipa pororaa e ua tamata i te faaore roa ia tatou. Ua mau papu noa râ te nunaa o Iehova e ua tamau noa i te poro ma te tuutuu ore! No te aha te mau fenua puai i ore ai i manuïa i te tapea i te ohipa a teie pǔpǔ Kerisetiano nainai hoi e te ravea ore ia hi‘ohia ’tu? No te mea ua paruru Iehova ia tatou i to ’na pererau puai!—Salamo 17:7, 8.
16 E ia tae mai “te ati rahi” e fatata maira, eaha ïa no nia i te paruru i te pae tino? Eiaha tatou ia mǎta‘u ia faatupuhia te haavaraa a te Atua. Inaha hoi, “ua ite maori te Fatu i te faaora i te feia paieti i roto i te ati ra, e te tapea i te feia parau-tia ore e ia tae i te mahana haavaraa, ia pohe.” (Apokalupo 7:14; Petero 2, 2:9) Hou te reira, e piti mea e nehenehe e papu noa ia tatou. A tahi, eita roa ’tu Iehova e vaiiho ia faaore-roa-hia ta ’na mau tavini taiva ore i te fenua nei. A piti, e haamaitai oia i te feia e mau i te hapa ore, i te ora mure ore i roto i ta ’na ao apî parau-tia—mai te peu e e titauhia, na roto i te tia-faahou-raa. No te feia e pohe noa ’tu, aita ’tu vahi maitai a‘e e vai ai maori râ te mehara o Iehova.—Ioane 5:28, 29.
17. E nafea Iehova ia tiai ia tatou na roto i ta ’na Parau?
17 I teie nei â, te tiai ra Iehova ia tatou na roto i ta ’na “parau” ora, e puai hoi to te reira no te turai i te taata e ia ora mai to ratou mafatu e ia taui to ratou oraraa. (Hebera 4:12) Na roto i te faaohiparaa i te mau faaueraa tumu, e nehenehe ta tatou e paruru i to tatou tino i te mea ino i roto te tahi mau tuhaa. ‘O vau o Iehova o tei faaite ia oe i te mea e maitai ai oe ra,’ o ta te Isaia 48:17 ïa e parau ra. Ma te feaa ore, e nehenehe te oraraa ia au i te Parau a te Atua e haamaitai i to tatou ea e e faaroa i to tatou oraraa. Ei hi‘oraa, no te mea e faaohipa tatou i te a‘oraa bibilia e haapae i te poreneia e e tamâ ia tatou iho i te viivii, e patoi tatou i te mau peu viivii e te mau peu matau iino o te faahuehue i te oraraa o te feia paieti ore e rave rahi. (Ohipa 15:29; Korinetia 2, 7:1) Auê tatou i te mauruuru no te paruru a te Parau a te Atua!
E paruru Iehova ia tatou i te pae varua
18. Eaha te paruru pae varua ta Iehova e horoa mai?
18 Te mea faufaa roa ’‘e, e horoa Iehova i te paruru pae varua. E paruru to tatou Atua î i te here ia tatou i te ati pae varua na roto i te horoaraa mai i te mea ta tatou e hinaaro no te faaoromai i te mau tamataraa e te atuatu i to tatou taairaa e oia. E haa ïa Iehova no te paruru i to tatou ora, eiaha noa no tau matahiti poto, e a muri noa ’tu râ. A hi‘o na i te tahi o te mau faanahoraa a te Atua o te nehenehe e paruru ia tatou i te pae varua.
19. E nafea te varua o Iehova ia tauturu mai ia tatou ia faaruru i te mau ati atoa ta tatou e farerei?
19 O Iehova “tei faaroo i te pure.” (Salamo 65:2) Ia rahi roa te faateimaharaa i roto i te oraraa, e nehenehe tatou e tamahanahana-rahi-hia ia ninii tatou i to tatou aau i mua ia ’na. (Philipi 4:6, 7) Eita paha oia e faaore semeio i to tatou mau ati, ei pahonoraa râ i ta tatou mau pure haavare ore, e nehenehe ta ’na e horoa mai i te paari no te faaruru atu. (Iakobo 1:5, 6) Hau atu â, e horoa Iehova i to ’na varua mo‘a i te feia e ani atu. (Luka 11:13) E nehenehe taua varua puai ra e tauturu ia tatou ia faaruru i te ati aore ra te fifi atoa ta tatou e farerei. E nehenehe ta te reira e faaî ia tatou i “te puai i hau a‘e i tei matauhia” no te faaoromai e ia faaore roa Iehova i te mau fifi mauiui atoa i roto i te ao apî e fatata roa maira.—Korinetia 2, 4:7, MN.
20. E nafea te mana paruru o Iehova e faaitehia ’i na roto i to tatou mau hoa haamoriraa?
20 I te tahi taime, e ite tatou i te mana paruru o Iehova na roto i to tatou mau hoa haamoriraa. Ua faatae Iehova i to ’na nunaa i roto i te “hui taeae” no te ao atoa nei. (Petero 1, 2:17; Ioane 6:44) I roto i te mahanahana o taua huitaeae ra, e ite tatou i te haapapuraa oraora o te mana o te varua mo‘a o te Atua ia turai i te taata ia rave i te maitai. E faatupu taua varua ra i te mau hotu i roto ia tatou, e mau huru maitatai nehenehe ïa e te faahiahia to roto hoi te aroha, te aau maitai e te maitai. (Galatia 5:22, 23) No reira, ia ahoaho tatou e ia turaihia te hoê hoa faaroo e horoa mai i te a‘oraa faufaa aore ra i te mau parau faaitoito hinaaro-rahi-hia, e nehenehe tatou e haamauruuru ia Iehova no taua mau faaiteraa ra e te aupuru e te paruru maira oia.
21. (a) Eaha te maa varua i te hora mau ta Iehova e horoa na roto i “te tavini haapao maitai e te paari”? (b) Mea nafea to outou iho faufaaraahia i ta Iehova i rave no te paruru ia tatou i te pae varua?
21 E horoa mai Iehova i te tahi atu mea no te paruru ia tatou: te maa varua i te hora mau ra. No te tauturu ia tatou ia noaa mai te puai no roto i ta ’na Parau, ua faaue Iehova i “te tavini haapao maitai e te paari” e horoa mai i te maa varua. E faaohipa taua tavini haapao maitai ra i te mau papai neneihia, to roto hoi te mau vea ra Te Pare Tiairaa e te A ara mai na!, oia atoa te mau putuputuraa e te mau tairururaa no te horoa mai i te “maa i te hora mau ra”—ta tatou e hinaaro ra, i te taime e hinaaro ai tatou. (Mataio 24:45) Ua faaroo a‘ena anei outou i te hoê mea i te hoê putuputuraa Kerisetiano—i roto i te hoê pahonoraa, te hoê oreroraa parau, aore ra te hoê pure—tei horoa mai i te puai e te itoito i hinaarohia? Ua taui anei to outou oraraa no te hoê tumu parau taa maitai i neneihia i roto i te hoê o ta tatou mau vea? A haamana‘o na, e horoa mai Iehova i taua mau mea atoa ra no te paruru ia tatou i te pae varua.
22. E nafea noa Iehova e faaohipa ’i i to ’na mana, e no te aha te na reiraraa oia e riro ai ei mea maitai roa no tatou?
22 E paruru mau o Iehova no “te feia atoa e tiaturi ia ’na ra.” (Salamo 18:30) Te taa ra ia tatou e eita oia e faaohipa i to ’na mana no te paruru ia tatou i te mau ati atoa i teie nei. E faaohipa mau râ oia i to ’na mana paruru no te haapapu i te tupuraa o ta ’na opuaraa. I te pae hopea, e riro te na reiraraa oia ei mea maitai roa no to ’na nunaa. Ia haafatata tatou ia ’na e ia vai noa i roto i to ’na here, e horoa mai Iehova i te ora tia roa e te mure ore. Ma te haamana‘o i taua tiaturiraa ra, e nehenehe mau tatou e hi‘o i te mau mauiui atoa i roto i teie faanahoraa ei “pohe iti poto mâmâ.”—Korinetia 2, 4:17.


text:
TE PARE TIAIRAA No 3 2017 | Na taata faahoro puaarehenua, te auraa no tatou
EAHA TO OE MANA‘O?
I roto i te Apokalupo, hoê o te mau faahoho‘araa matau-roa ’‘e-hia, o te hororaa o na faahoro puaarehenua e maha. E mǎta‘u vetahi i te reira, area te tahi atu, mea anaanatae roa ïa na ratou. A hi‘o na ta te Bibilia e parau ra no nia i tera parau tohu.
“E oaoa te taata e taio haapuai e te feia e faaroo i teie parau tohu.”—Apokalupo 1:3.
E faataa teie vea o Te Pare Tiairaa e nafea te hororaa o teie na e maha faahoro puaarehenua e riro ai ei parau apî oaoa no tatou.
TUMU PARAU MATAMUA
Te orama o na taata faahoro puaarehenua e maha
Te vai ra te mea uouo, uteute, ereere e te mea mahe‘ahe‘a. E tuhaa matau-roa-hia te hororaa a teie na feia faahoro puaarehenua roto te buka Bibilia Apokalupo.
TUMU PARAU MATAMUA
Te auraa o teie orama
A hi‘o eaha te tatararaa papu.
Huriraa Bibilia na roto i te reo e paraparauhia i te mau mahana atoa
Ua piahia te Huriraa o te ao apî o te mau Papai Heleni Kerisetiano na roto i te reo Tahiti.
UA TAUI TE BIBILIA I TO ’U ORARAA
Aita ’tu ohipa faufaa a‘e no ’u maori râ ta ’u tuaro!
Te mea faufaa roa ’‘e no Samuel, ta ’na ïa tuaro. Ua taui râ to ’na oraraa i to ’na haapiiraa i te Bibilia.
Eaha ta te Bibilia e parau ra?
No te Atua, te vai ra anei hoê nunaa taata o tei hau a‘e i te tahi atu? Ua haamaitai e ua faautua anei te Atua i te tahi mau pǔpǔ taata taa maitai?


text:
2 Imwina ao e a roko te bong ae a rin iai natin te Atua* ae koaua+ bwa a na tei i matan Iehova,+ ao e rin naba Tatan i buakoia bwa e na tei i matan Iehova.+2 E taku ngkanne Iehova nakon Tatan: “Ko boo mai ia?” E kaekaa Iehova ni kangai Tatan: “Man te tiotionako n te aonnaba ao man te ririaki i aona.”+3 Ao e taku Iehova nakon Tatan: “Ko a tia n iangoa* au toro ae Iobi? Bon akea n ai arona n te aonnaba. Bon te mwaane ae raoiroi ao e eti arona,*+ e mamaaka te Atua ao e rarawa nakon te bwai ae buakaka. E boni kateimatoa naba ngkai arona ae eti,+ e ngae ngke ko kataia n anaa nanou+ bwa N na kamauna* n akea bukina.”4 Ma Tatan e kaekaa Iehova ni kangai: “Te kun boona te kun. E na anga ana bwai nako te aomata ibukini kawakinani maiuna.*5 Ma n oneani mwin anne, arora baim ao ringa riina ma irikona, ao ane e na bon taetae nakoim ni kabuakakako.”+6 E taku ngkanne Iehova nakon Tatan: “Noria! E mena i nanoni baim* teuanne. Ma ko na aki anaa maiuna!”*7 Ao e a otinako Tatan mai matan* Iehova ao e orea Iobi ni kaboa aika kammaraki,+ mai nanoni waena ni karokoa taubukin atuna.8 Ao Iobi e anaa te maibi ni kaatibu bwa e na kakaaria iai, ao e tekateka i buakon te mannang.+9 N tokina ao e a taku buuna nakoina: “Ko boni kateimatoa naba ngkai arom ae eti? Taetae ni kabuakakaa te Atua ao maate!”10 Ma e taku nakon neiei: “Ko taetae n aron te aine ae nanobaba. Te koaua bwa ti na tii butimwaea te bwai ae raoiroi mairoun te Atua ae koaua, ao ti na aki naba butimwaea te bwai ae buakaka?”+ E aki roko n te bure win Iobi, e ngae ngke e kaaitara ma baikai ni kabane.+11 A ongo taekani karawawataan Iobi ake e rotaki iai, raoraona aika teniman aika Eribati+ ae te I-Teman, Biretata+ ae tibun Tuua,+ ao Toba+ ae te I-Naama,* ao a mwananga man aia tabo nako. Mangaia are a boraraoi naakai bwa a na kaitiboo, bwa a na nako ni kaota nanoangaan Iobi ao ni kabebetea nanona.12 Ngke a noria mai kiraroa ao a aikoa kinaa. Ao a a takarua n tang ma n raeuai kunnikaia ao a karerake te tano nako eta ao nako aon atuia.+13 Ao a tekateka i rarikina i aontano i nanon itiua te ngaina ao itiua te bong. Akea temanna ae taetae nakoina, bwa a noria bwa e rangi ni korakora marakina.+
Taiani Kabwarabwara Mai Nano
^ Te taetae ni karariki n te taetae n Ebera, ae kaineti ma natin te Atua aika anera.


text: 5 Tarataraa nakonakom ngkana ko nakon ana auti te Atua ae koaua.+ E raoiroi riki ae ko kaaniko n ongora+ nakon ae ko anga te karea n aron ae a karaoia akana nanobaba,+ bwa a aki ataia ae e buakaka te bwai ae a karaoia.2 Tai waekoa n taetae ao tai kariaia naba nanom bwa e na ienikuri n taetae i matan te Atua ae koaua,+ bwa e mena i karawa te Atua ae koaua, ma ko mena ngkoe i aon te aonnaba. Anne bukina ae a riai ni karako iai am taeka.+3 Bwa e kaoti te mii man tabeaianga* aika rangi ni bati,+ ao ana bwarantiko te aomata ae nanobaba e nako man taeka aika rangi ni bati.+4 N te tai are ko taetae ni bau iai nakon te Atua, ao tai baenikai ni kakoroa bukina,+ bwa bon akea kukureina irouia akana nanobaba.+ Ane ko taetae ni bau iai ao kakoroa bukina.+5 E raoiroi riki ae ko aki taetae ni bau nakon ae ko taetae ni bau ao ko aki kakoroa bukina.+6 Tai kariaia wim bwa e na karekeko* n te bure,+ ao tai taku i matan te anera* bwa e kairua am taetae ni bau.+ E aera ngkai ko na kauna te Atua ae koaua n te bae ko taekinna, n te aro ae e na kamauna ana mwakuri baim?+7 Bwa n aron tabeaianga aika bati bwa a karikii taiani mii,+ ao ai aron naba taeka aika bati bwa a kairiri nakon te bwai ae akea manenana. Ma ko na maaka te Atua ae koaua.+8 Ngkana ko nora karawawataaia akana maiu ni kainnano, ao uruan te kaetitaeka ae riai ma te raoiroi n am aono, ao tai mimi iai.+ Bwa e tarataraaki te mataniwi ane rietata anne iroun ae e rietata riki nakoina, ao bon iai riki tabemwaang aika rietata riki nakoia.9 E tibwaaki naba i marenaia ni kabane te raka are reke man te aba, ao a rereke naba man te tawaana baika e kang te uea.+10 E aki kona n rauaki n te tirewa te aomata ae tangira te tirewa, ao e aki naba kona n rauaki n te mwane te aomata ae tangira te kaubwai.+ Bon akea naba manenan te baei.+11 Ngkana a rikirake baika raraoi ao a rikirake naba mwaitiia te koraki aika kabanei baikai.+ Ao tera raoiroin aei iroun te tia bwaibwai i rarikin ae tii te tatarai ni matana?+12 E matu raoi te aomata ae beku, e ngae ngke e kana ae uarereke ke ae bati, ma e aki reke matun te aomata ae kaubwai ibukin ana bwai aika bati.13 Iai te bwai ae rangi ni kananokawaki* ae I a tia n noria i aan taai: te kaubwai are kaikoaki iroun te tia bwaibwai iai, e na bon rotakibuaka iai.14 E bua te kaubwai anne ibukin te waaki* ae aki nakoraoi, ao ngkana e a riki bwa te tama ao ai akea te bwai ae e na angan natina bwa tibwangana.+15 N aron te aomata ae otinako mai biroton tinana n akea karabaana, ao ai arona naba bwa e na nako n arona ngke e roko.+ Ao e aki kona n uotaanako te bwai teuana ibukin ana mwakuri korakora ni kabane.+16 Bon te bwai ae rangi ni kananokawaki* naba aei: E na nako n aron raoi are e roko iai, ao tera ngkanne kabwaian te aomata ae teimatoa ni mwakuri korakora ibukin te ang?+17 E amwamwarake naba ni katoabong kaanga n te rotongitong, ma te marakinnano ae rangi ni bati, ao te aoraki, ao te un.+18 Aio te bwai ae I a tia n noria ae raoiroi ao e riai: e riai te aomata n amwamwarake ao ni momoi ao ni karekea kimwareireina ibukin ana mwakuri korakora ni kabane+ ake e korakai ni karaoi i aan taai, i nanoni bongini maiuna aika karako aika e anganna te Atua ae koaua, bwa bon anne kaniwangana.*+19 Ao ngkana e angan te aomata temanna te kaubwai ma taiani bwaikoraki+ te Atua ae koaua, n ikotaki ma te konaa ni kakukureia ni baikanne, e riai te aomata anne n anaa kaniwangana* ao ni kimwareirei n ana mwakuri korakora. Bon anne ana bwaintangira te Atua.+20 Bwa ane e na aki atai* waekoani bwakanakon ana bong ni maiu, ibukina bwa e teimatoa te Atua ae koaua ni katabetabea te aomata anne ni kimwareirein nanona.+


text:
AAMU
No te aha mea faufaa ’i to matou oraraa?
I 1958, ua fanau vau i ta ’u tamaiti ia Gary. Ua taa oioi ia ’u e te vai ra te hoê fifi. I titauhia ahuru ava‘e ia itea i te taote eaha to ’na ma‘i e e pae â matahiti ia haapapu te mau taote taa ê i Lonedona e tera iho â. E iva matahiti i muri a‘e ia Gary, ua fanau vau ia Louise. Auê au i te oto a faaite ai o ’na i te mau tapao peapea a‘e i ta to ’na taeae!
Ua parau mǎrû mai te mau taote e e ma‘i piihia LMBB * to ta ’u na tamarii toopiti e aita e rapaauraa. I tera tau, mea iti roa tei itehia no nia i tera ma‘i varavara tutuuhia e te metua. Teie te mau tapao matauhia: te mohimohiraa te mata a matapo atu ai, te ma‘i poria, te manimani rima e avae hau, te mau fifi i te pae tino e no te haapii, te mau fifi no te faatere i te mau mero, te omaha tihota, te mauiui i roto i te mau puoiraa ivi e te ma‘i mape. E ere ïa i te ohipa nainai ia haapao i ta ’u na tamarii. Ia au i te hoê maimiraa apî, te mana‘ohia ra e i Beretane, 1 taata i nia 125 000 tei roohia i tera ma‘i. Mea rahi atu â râ tei roohia i te hoê huru au noa o tera ma‘i.
UA RIRO IEHOVA EI “HAAPURAA” NO MATOU
I muri iti noa ’‘e i to ’u faaipoiporaa, ua paraparau vau i te hoê Ite no Iehova. Ua taa oioi ia ’u e tera te parau mau. Aita roa ’tu râ ta ’u tane i anaanatae. No ta ’na ohipa, e teretere noa matou. Aita ïa ta ’u e nehenehe e apiti i te hoê amuiraa. Ua tamau noa râ vau i te taio i te Bibilia e i te pure ia Iehova. Mea mahanahana mau ia taio e “e haapuraa hoi Iehova no te feia i hamani-ino-hia; e haapuraa i te anotau ahoaho” e e ‘ore roa o ’na e faarue i tei imi ia ’na’!—Sal. 9:9, 10.
I te mea e ua mohimohi to Gary mata, ua afaihia o ’na i te hoê fare haapiiraa taa ê i te pae miti apatoa o Beretane i te onoraa o to ’na matahiti. Ua noho o ’na i ǒ. Ua taniuniu noa mai o ’na ia ’u no te faaite mai i te mau mea e haapeapea ra ia ’na. Na roto i te niuniu, ua tia ia ’u ia tauturu ia ’na ia taa i te mau faaueraa tumu Bibilia. Tau matahiti i muri iho i to ’u fanauraa ia Louise, ua roohia vau i te sclérose en plaques (ma‘i o te ino roa ’tu â a ore atu ai te tahi mau tuhaa o te tino e hauti faahou) e te fibromyalgie (ma‘i e mauiui hanoa ’i te mau uaua i‘o). Ua ho‘i mai Gary i te fare i te 16raa o to ’na matahiti. Teie râ, ua ino roa ’tu â to ’na mata e ua faataahia o ’na mai te hoê taata matapo i 1975. I 1977, ua faarue mai ta ’u tane ia matou.
I to Gary iho â ho‘iraa mai, ua apiti matou i te hoê amuiraa î i te here e ua bapetizo vau ia ’u i 1974. A taurearea ’i, ua tauturu te hoê matahiapo ia Gary ia farii i te mau tauiraa i nia i to ’na tino. Auê au i te oaoa! Ua tauturu mai te tahi atu mau Ite ia rave i te ohipa i te fare. I te pae hopea, e pae o ratou tei aufauhia e te turuutaa no te tauturu ia matou. Auê haamaitairaa e!
Ua haere noa Gary i mua i roto i te parau mau e ua bapetizo ia ’na i 1982. Ua hinaaro mau o ’na e rave i te taviniraa pionie tauturu. Ua faaoti ïa vau e apiti ia ’na i roto i tera taviniraa e ua na reira noa vau e rave rahi matahiti. Tau matahiti i muri a‘e, ua oaoa mau ta ’u tamaiti a parau ai to matou tiaau haaati ia ’na, “Gary, no te aha eita oe e rave i te taviniraa pionie tamau?” Tera iho â te faaitoitoraa ta Gary i hinaaro. Faatoroahia ’tura o ’na i 1990.
E piti taime te tauiraahia to Gary tauupu haavare, i 1999 e i 2008. Mea peapea a‘e râ te mau fifi mafatu o Louise. I te fanauraahia o ’na, mea matapo o ’na. E i to ’u iteraa i te hoê manimani hau i nia i to ’na avae, ua taa ia ’u e hoê â ma‘i to ’na i to Gary. Ua faaite oioi te mau hi‘opoaraa e mea rahi te mero i roto ia ’na tei ino. E pinepine o ’na i te tâpûhia. E pae atoa tâpûraa tei ravehia i nia i to ’na mau mape. Mai ia Gary, e omaha tihota atoa to ’na.
Ua taa ia Louise te mau fifi e itehia mea titau-ana‘e-hia te hoê tâpûraa. E paraparau ê na ïa o ’na i te mau taote tâpû, taote faataoto e i te pǔpǔ faatere o te fare ma‘i no te faataa no te aha eita o ’na e farii i te pâmuraa toto. Ei faahopearaa, e taairaa maitai to ’na e te feia tei haapao maite i to ’na mau fifi pae tino.
E ORARAA FAUFAA TO MATOU
Mea rahi te mea ta matou e rave nei i te fare no te haamori ia Iehova. Hou te faraa mai te mau ravea apî, i rave na vau tau hora no te taio e o Gary raua Louise. I teie nei, maoti te mau CD, DVD e haruharuraa i nia i te www.jw.org, ua tia ia matou ia haamau i te hoê porotarama haapiiraa Bibilia tahebedoma i te taime taa ê. Oia atoa ia horoa i te mau pahonoraa i te mau putuputuraa.
I te tahi taime, e tamau aau Gary i ta ’na mau pahonoraa. E tumu parau ana‘e ta ’na i te Haapiiraa no te taviniraa Kerisetiano, e vauvau o ’na i te reira na roto i ta ’na iho mau parau. Ua riro mai o ’na ei tavini tauturu i 1995 e mea rahi ta ’na hopoia i te Piha a te Basileia. E farii popou o ’na i te mau melo o te amuiraa e e tauturu atoa o ’na i te tuhaa haapurororaa.
E apiti te tahi atu mau Ite ia Gary i roto i te taviniraa. E pinepine e na ratou e turai i to ’na parahiraa turairai ta ’na e faaohipa no to ’na mau mauiui i te mau puoiraa ivi. Ua tauturu te hoê Ite ia ’na ia faatere i te haapiiraa Bibilia a te hoê taata e anaanatae ra. Ua faaitoito atoa Gary i te hoê tuahine tei ore i poro faahou e 25 matahiti. Te haere nei raua toopiti i te mau putuputuraa.
I te ivaraa o to ’na matahiti, ua haapii Louise i te nino i te ahu e to ’na mama ruau. E na mâua te hoê taata utuutu i haapii atu ia ’na te au-rima-raa. I te mea e mea au roa na ’na te niraraa, ua raraa o ’na i te ahu taoto ua rau te û na te pepe e na te feia paari o te amuiraa. Ua hamani atoa i te mau tareta parau faatau aroha e te mau hoho‘a tapiripiri nainai. Ua poihere te feia tei fana‘o i tera mau tareta i te reira. A taurearea ’i, ua haapii o ’na i te faaohipa i te hoê matini patapataraa parau. I teie nei, maoti te hoê matini roro uira taa ê e faaroohia te reo, e papai o ’na i to ’na mau hoa. Ua bapetizohia Louise i te 17raa o to ’na matahiti. E opereraa taa ê ana‘e, e rave mâua i te taviniraa pionie tauturu. Mai ia Gary, e tamau aau Louise i te mau irava no te faataa i to ’na faaroo i ta te Atua i fafau no nia i te ao i reira “e faaaraarahia ’i te mata o te matapo” e e ore “to reira e parau e, Ua paruparu vau i te ma‘i.”—Isa. 33:24; 35:5.
Auê matou i te mauruuru no te pue parau mau faufaa i roto i te Parau faaurua a Iehova! Ua î to matou aau i te mauruuru no te tauturu î i te here a te amuiraa, mea fifi roa ’tu â hoi ahani aita ratou. E maoti iho â râ te tauturu a Iehova, mea faufaa mau to matou oraraa.
^ par. 5 Ua piihia teie ma‘i Laurence-Moon-Bardet-Biedl no na taote e maha tei ite i te tumu o teie ma‘i. I teie nei, e pii-noa-hia te reira te ma‘i a Bardet-Biedl. Aita e rapaauraa.


text:
Te Mātāwai
He mana arataki hou tēnei ka tū mai ina whakamanatia te Pire Reo Māori(external link).
Ko wai mā ngā whakahaere ka taka ki raro i te mana o Te Mātāwai?
Ko Te Taura Whiri i te Reo Māori, ko Whakaata Māori me Te Māngai Pāhō.
He aha ngā mahi a Te Mātāwai?
Māna:
- e kōwhiri ngā mema o ngā poari o ngā rōpū reo Māori
- e tohu te ahunga rautaki hei whai mā aua rōpū
- e whakamana, e aroturuki ngā hōtaka mahi a ngā rōpū reo Māori
- e whakatakoto whakaaro ki ngā Minita me ngā Tari mō ētahi atu hōtaka, ratonga reo Māori.
HEOI ANŌ: Mō tēnei wā nei, ka mau tonu Te Taura Whiri i te Reo Māori, a Whakaata Māori me Te Māngai Pāho ki ō rātou ara hāpai reo kua roa e takahia ana.
Ka pēhea te whiriwhiri i ngā mema o Te Mātāwai?
Hui katoa, ka 11 ngā tāngata ki Te Mātāwai – e whitu ka kōwhiria e ngā iwi Māori[1], e toru ka kōwhiria e ngā rōpū reo Māori (ka kīia ko “Te Reo Tukutuku”[2]), e rua anō ka kōwhiria e te Minita o ngā Take Māori.
HEOI ANŌ: Kia tae te Pire ki ngā komiti whiriwhiri, tērā e tāpiria he rōpū anō ki ēnei.
[1] Kua huihuia ngā iwi ki ētahi rohe e whitu, koia ēnei: Te Taitokerau, Waikato-Tainui, Te Taihauāuru, Te Moana-a-Toi, Te Puku-o-Te-Ika, Te Tairāwhiti me Te Waipounamu. Mā ēnei rohe e kōwhiri ā rātou ake tāngata.
[2] Kei roto i Te Reo Tukutuku ko ēnei rōpū: Te Poari Matua o Te Kōhanga Reo, Te Rūnanga Nui o ngā Kura Kaupapa Māori o Aotearoa, Te Ringa Raupā o ngā Kura-ā-Iwi, Te Tauihu o Ngā Wānanga, Te Ātaarangi, Te Whakaruruhau o ngā Reo Irirangi Māori o Aotearoa, Ngā Aho Whakaari, Ngā Kaiwhakapūmau i te Reo Māori, Ngā Wāhine Māori Toko i te Ora me Te Huarahi Tika.


text:
Rave ohipa faaapu vine e hoê â moni aufauhia (1-16)
Tohu-faahou-hia to Iesu pohe (17-19)
Aniraa i te tiaraa i roto i te Faatereraa arii (20-28)
E hoo Iesu no te taata e rave rahi (28)
Toopiti matapo tei faaorahia (29-34)
20 E au hoi te Faatereraa arii* o te ra‘i i te hoê fatu faaapu vine, o tei haere i rapae i te poipoi roa e imi i te rave ohipa no ta ’na faaapu vine.2 I muri a‘e i to ’na faaauraa e te mau rave ohipa e aufau ia ratou hoê denari* i te mahana, tono atura oia ia ratou i roto i ta ’na faaapu vine.3 Piri i te toru o te hora,* haere faahou atura oia i rapae, ite ihora i te tahi mau taata e tia noa ra na te mahora,* aore hoi e ohipa ta ratou,4 e parau atura ia ratou: ‘Outou atoa, a haere i roto i ta ’u faaapu vine, e aufau atu vau i te moni tia na outou.’5 Reva ’tura ratou. Haere faahou atura oia i rapae piri i te ono o te hora* e i te iva o te hora,* e na reira atoa ’tura.6 E piri i te 11 o te hora,* haere faahou atura oia i rapae, ite ihora i te tahi atu mau taata e tia noa ra, e na ô atura: ‘Eaha outou e tia noa ’i i ǒ nei e a mairi noa ’tu te mahana ma te ore e rave i te ohipa?’7 Parau maira ratou: ‘No te mea aore e taata i ani mai ia matou.’ Na ô atura oia: ‘Outou atoa, a haere i ta ’u faaapu vine.’8 E ahiahi ihora, parau atura te fatu faaapu vine i ta ’na tiaau ohipa: ‘A pii i te mau rave ohipa no te aufau ia ratou, te feia hopea na mua e tae atu i te feia matamua.’9 Haere maira to te 11 o te hora, horoahia ’tura na ratou tataitahi hoê denari.*10 I to te feia matamua taeraa mai, mana‘o ihora ratou e e hau a‘e ta ratou moni, hoê noa râ denari* tei horoahia ’tu na ratou atoa.11 A rave ai ratou i ta ratou moni, amuamu a‘era ratou i te fatu faaapu vine12 e parau maira: ‘Ua rave teie feia hopea i te ohipa hoê noa hora, hoê â râ moni ta oe i aufau na ratou e na matou tei rohirohi i te ohiparaa i raro a‘e i te veavea o te mahana e ahiahi noa ’tu!’13 No te pahono râ i te hoê o ratou, na ô atura te fatu faaapu vine: ‘Aita vau i taviri ia oe. Aita anei tâua i faaau no te hoê denari?*14 A rave i ta oe moni e a haere. Te hinaaro nei au e horoa na te feia hopea hoê â moni ohipa e ta oe.15 E ere anei na ’u e faaoti e faaohipa i ta ’u mau tao‘a mai ta ’u e hinaaro? Aore ra e mata nounou* anei to oe no te mea e taata maitai au?’*16 Mea na reira ïa to muri e riro ai no mua, e to mua no muri.”17 A pauma ’i ratou i Ierusalema, aratai rii ê ihora Iesu i na pǐpǐ 12 ana‘e e parau atura:18 “Inaha, te pauma nei tatou i Ierusalema, e tuuhia te Tamaiti a te taata nei i te rima o te mau tahu‘a tiaau e te mau papai parau. E faautua ratou ia ’na i te pohe,19 a tuu atu ai ia ’na i te rima o te feia o te mau nunaa ěê ia faaooohia, ia huihia e ia haapohehia i nia i te pou, e i te toru o te mahana e faatia-faahou-hia mai.”20 Haere maira te vahine a Zebedaio e ta ’na toopiti tamaiti ia Iesu ra ma te tahopu ia ’na no te ani mai i te tahi mea.21 Na ô atura Iesu i te vahine: “Eaha ta oe e hinaaro?” Pahono maira oia: “A faaue na ia parahi ta ’u na tamaiti nei i roto i ta oe Faatereraa arii, hoê i to rima atau e te tahi i to rima aui.”22 Pahono atura Iesu: “Aita orua i ite i ta orua e ani mai nei. E haere anei ia orua ia inu i ta ’u e fatata i te inu?” Na ô maira raua: “E haere ia mâua.”23 Parau atura oia: “E inu iho â orua i ta ’u e inu, te parahiraa râ i to ’u rima atau e i to ’u rima aui, e ere na ’u e horoa ’tu, no te feia râ no ratou i faaineine ai to ’u Metua i teie na parahiraa.”24 I to te tahi atu mau pǐpǐ hoê ahuru faarooraa i te reira, inoino ihora ratou i na piti taeae.25 Pii ihora râ Iesu ia ratou ia haere mai e na ô atura: “Ua ite outou e te faatere ra te mau arii o teie nei ao i te mau nunaa o te haavî-atoa-hia ra e te feia mana.26 Eiaha roa mai tera i rotopu ia outou, o tei hinaaro hoi ia rahi oia i rotopu ia outou, ia riro ïa ei tavini no outou e tia ’i,27 e o tei hinaaro o ’na na mua i rotopu ia outou, ia riro ïa ei tavini no outou e tia ’i.28 Ua haere atoa mai te Tamaiti a te taata nei eiaha ia tavinihia oia, no te tavini râ e no te horoa i to ’na ora* ei hoo* no te taata e rave rahi.”29 A faarue ai Iesu e ta ’na mau pǐpǐ ia Ieriko, pee a‘era te hoê nahoa rahi ia ’na.30 E inaha, faaroo a‘era e toopiti tane matapo e parahi ra i te pae purumu e te haere mai ra Iesu, e pii maira: “E te Fatu, aroha* mai ia mâua, Tamaiti a Davida!”31 Tama‘i a‘era te nahoa ia raua ia mamû raua, puai noa ’tura râ to raua tuôraa: “E te Fatu, aroha* mai ia mâua, Tamaiti a Davida!”32 Tia noa ihora ïa Iesu, pii atura ia raua e na ô atura: “Eaha ta orua e hinaaro ia rave au no orua?”33 Parau maira raua: “E te Fatu, ia araara to mâua mata.”34 Aroha ihora Iesu ia raua e tapea ’tura i to raua mata, ite ihora raua e pee maira ia ’na.