text:
Da cove
Synopsis: Diamond Head Cove Health Bar is no longer a secret hangout for 'awa drinkers. It attracts people from all over the world.
E nā makamaka heluhelu o Kauakūkalahale e ho'omanawanui nei i ka makeinu a e kakali nei ho'i 'o ka helele'i hou mai o ia ua e kaulana nei mai 'ō a 'ō o ka 'āina, aloha mai nō kākou. 'Auhea 'oukou, e ka po'e inu 'awa, pōmaika'i nō kākou e noho nei ma Honolulu nei i ka lako i ka wai e hoka ai i ka 'awa. Aia nō ma ke kumu pali o Lē'ahi, kahi e 'ale'ale ai nā 'apu 'awa i kēlā me kēia lā, a pēia pū nō me nā pō. 'O ia ho'i ka Diamond Head Cove Health Bar, a 'o ka mea nona ka hale, 'o ia nō 'o Marcus Marcos.
Ma mua o ka hemo 'ana mai o ua hale lā he 'ehā makahiki aku nei, he mea kū'ai mīkini hana kope ua 'o Marcos. 'O ka nui o kona lo'ohia i ke kaumaha ma ka lawelawe 'ana i ia 'ano hana, ua 'ike 'o ia i ke 'ano kūpono 'ole o ia 'oihana, a 'o kona ha'alele loa nō ia. Mea maila kēlā he 'oihana maika'i 'ole ia no ke olakino, a 'o ia ihola nō ke kumu i kupu ai ka mana'o no ka wehe 'ana i kahi hale'āina e kū'ai 'ia ai nā 'ano mea'ai e pono ai ke olakino. Na kona hoa o nā lā u'i, 'o Ernie Cruz Jr., i hō'ike mai no ka maika'i o ia mea he 'awa no ke olakino a 'o ia ihola ka makamua o ko Marcos kū'ai 'ana i ka 'awa. Ma hope o ka pau 'ana o ka Hale Noa, he kani'uhū kai lohe 'ia a me ka 'uī'uī o ka niho o ka po'e inu 'awa. Ma hea lā e hele ai i ka inu 'awa? Kuku'i maila ka lono no kahi hou e hele ai ma ke kumu pali o Lē'ahi a 'o ka ne'epapa akula nō ia o ka 'āuna puni 'awa i laila.
Ma ia manawa mai, ku'i loa akula ke kaulana o ka Diamond Head Cove ma ka honua nei a puni. A 'o kekahi kumu mai, 'o ia nō kahi 'īlio a Marcos i kapa 'ia 'o Pono kona inoa. He 'īlio i akamai i ka he'e nalu a me ka huki 'ana i kona haku ma luna o kona papa huila. 'O ke kupanaha na'e o nā kupanaha, he 'īlio akamai 'o Pono i ka hana makemakika, 'o ia ho'i, 'o ka ho'ohui, ka ho'olawe, ka ho'opu'unaue, a me ka ho'onui, he wai 'au'au wale nō nāna ia mau mea. A no kona akamai loa i ka hana keaka, ua koho 'ia 'o Pono i hāme'e no ka polokalamu kīwī "Lost" i puka maila i ka Pō'akolu nei.
Ho'olaha 'ia ka Diamond Head Cove, Marcos, a me Pono ma o nā pāpaho like 'ole. 'O ka L.A. Times 'oe, 'o ka N.Y. Times, ka Discovery Channel, Pochitama (he polokalamu hō'ike hānaiahuhu ma ke kīwī o Iāpana), nā nūpepa o Honolulu, Iāpana, a me 'Eulopa, a me nā makanina like 'ole he nui. I kēia mau lā, he nui ka po'e malihini nāna e kipa mai iā Marcos mā lāua me Pono a he ho'ā'o nō ho'i i ka inu 'awa. Eia nō ke laha nei ka waiwai o ia mea he 'awa ma 'ō a ma 'ane'i o ka honua. No'u iho, aia ka waiwai i ka ho'ēmi 'ana i nā 'eha like 'ole o ke kino a me kona 'ano ho'onanea ho'i. No kekahi po'e na'e, he mea ia e pale ai ka 'ono a ka pia. Ola nō ke kino!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
Da cove
Synopsis: Diamond Head Cove Health Bar is no longer a secret hangout for 'awa drinkers. It attracts people from all over the world.
E nä makamaka heluhelu o Kauakükalahale e ho'omanawanui nei i ka makeinu a e kakali nei ho'i 'o ka helele'i hou mai o ia ua e kaulana nei mai 'ö a 'ö o ka 'äina, aloha mai nö käkou. 'Auhea 'oukou, e ka po'e inu 'awa, pömaika'i nö käkou e noho nei ma Honolulu nei i ka lako i ka wai e hoka ai i ka 'awa. Aia nö ma ke kumu pali o Lë'ahi, kahi e 'ale'ale ai nä 'apu 'awa i këlä me këia lä, a pëia pü nö me nä pö. 'O ia ho'i ka Diamond Head Cove Health Bar, a 'o ka mea nona ka hale, 'o ia nö 'o Marcus Marcos.
Ma mua o ka hemo 'ana mai o ua hale lä he 'ehä makahiki aku nei, he mea kü'ai mïkini hana kope ua 'o Marcos. 'O ka nui o kona lo'ohia i ke kaumaha ma ka lawelawe 'ana i ia 'ano hana, ua 'ike 'o ia i ke 'ano küpono 'ole o ia 'oihana, a 'o kona ha'alele loa nö ia. Mea maila këlä he 'oihana maika'i 'ole ia no ke olakino, a 'o ia ihola nö ke kumu i kupu ai ka mana'o no ka wehe 'ana i kahi hale'äina e kü'ai 'ia ai nä 'ano mea'ai e pono ai ke olakino. Na kona hoa o nä lä u'i, 'o Ernie Cruz Jr., i hö'ike mai no ka maika'i o ia mea he 'awa no ke olakino a 'o ia ihola ka makamua o ko Marcos kü'ai 'ana i ka 'awa. Ma hope o ka pau 'ana o ka Hale Noa, he kani'uhü kai lohe 'ia a me ka 'uï'uï o ka niho o ka po'e inu 'awa. Ma hea lä e hele ai i ka inu 'awa? Kuku'i maila ka lono no kahi hou e hele ai ma ke kumu pali o Lë'ahi a 'o ka ne'epapa akula nö ia o ka 'äuna puni 'awa i laila.
Ma ia manawa mai, ku'i loa akula ke kaulana o ka Diamond Head Cove ma ka honua nei a puni. A 'o kekahi kumu mai, 'o ia nö kahi 'ïlio a Marcos i kapa 'ia 'o Pono kona inoa. He 'ïlio i akamai i ka he'e nalu a me ka huki 'ana i kona haku ma luna o kona papa huila. 'O ke kupanaha na'e o nä kupanaha, he 'ïlio akamai 'o Pono i ka hana makemakika, 'o ia ho'i, 'o ka ho'ohui, ka ho'olawe, ka ho'opu'unaue, a me ka ho'onui, he wai 'au'au wale nö näna ia mau mea. A no kona akamai loa i ka hana keaka, ua koho 'ia 'o Pono i häme'e no ka polokalamu kïwï "Lost" i puka maila i ka Pö'akolu nei.
Ho'olaha 'ia ka Diamond Head Cove, Marcos, a me Pono ma o nä päpaho like 'ole. 'O ka L.A. Times 'oe, 'o ka N.Y. Times, ka Discovery Channel, Pochitama (he polokalamu hö'ike hänaiahuhu ma ke kïwï o Iäpana), nä nüpepa o Honolulu, Iäpana, a me 'Eulopa, a me nä makanina like 'ole he nui. I këia mau lä, he nui ka po'e malihini näna e kipa mai iä Marcos mä läua me Pono a he ho'ä'o nö ho'i i ka inu 'awa. Eia nö ke laha nei ka waiwai o ia mea he 'awa ma 'ö a ma 'ane'i o ka honua. No'u iho, aia ka waiwai i ka ho'ëmi 'ana i nä 'eha like 'ole o ke kino a me kona 'ano ho'onanea ho'i. No kekahi po'e na'e, he mea ia e pale ai ka 'ono a ka pia. Ola nö ke kino!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


c: text/html

text:
1:1 ¶ Ko te kupu a Ihowa i puta mai ki a Hoera tama a Petuere.
1:2 Whakarongo ki tenei, e nga kaumatua, kia whai taringa, e nga tangata katoa o te whenua. I o koutou ra ranei tenei, i nga ra ranei o o koutou matua?
1:3 Korerotia taua mea ki a koutou tamariki, ma a koutou tamariki ano hoki e korero ki a ratou tamariki, a ma a ratou tamariki e korero ki tetahi atu whakatupuranga.
1:4 Ko te toenga a te whangawhanga pau ake i te mawhitiwhiti; ko te toenga a te mawhitiwhiti pau ake i te tatarakihi: a ko te toenga a te tatarakihi pau ake i te moka.
1:5 E ara, e te hunga haurangi, e tangi; aue, e nga kaiinu waina katoa, ki te waina hou; kua whakakorea nei hoki ma o koutou mangai.
1:6 Kei te haere mai tetahi iwi ki toku whenua, he kaha, e kore e taea te tatau: ko ona niho he niho raiona, he niho purakau ona no te raiona katua.
1:7 Kore ake i a ia taku waina, ko taku piki tihorea ake e ia: poto rawa te peha i a ia, akiri rawa; ko ona manga meinga ana kia ma.
1:8 ¶ E tangi, kia rite ki te tamahine kua oti te whitiki ki te kakahu taratara, e tangi ana ki te makau o tona tamahinetanga.
1:9 Kua whakakahoretia te whakahere totokore me te ringihanga i roto i te whare o Ihowa; kei te tangi nga tohunga, nga minita a Ihowa.
1:10 Kua he te mara, kei te tangi te oneone; no te mea kua mate te witi, kua maroke te waina hou, kua kahakore te hinu.
1:11 Kia whakama, e nga kaingaki whenua; aue, e nga kaimahi waina, mo te witi, mo te parei; kua kore nei hoki nga hua o te mara.
1:12 Kua maroke te waina, kua putokitoki te piki; ko te pamekaranete, ko te nikau, ko te aporo, ko nga rakau katoa o te whenua, kua maroke: kua maroke nei hoki te koa i roto i nga tamariki a te tangata.
1:13 Tatua i a koutou ki te kakahu taratara, e tangi, e koutou e nga tohunga; aue, e nga minita o te aata: haere mai, hei te mea taratara he kakahu mo koutou i te po, e nga minita o toku Atua: kua kore nei hoki te whakahere totokore me te ringihanga i roto i te whare o to koutou Atua.
1:14 ¶ Whakatapua he nohopuku, karangatia he hui nui, whakaminea nga whenua, ki te whare o Ihowa, o to koutou Atua, ka karanga ki a Ihowa.
1:15 Aue, te mate o taua ra nei! kua tata hoki te ra o Ihowa, ka rite hoki tona putanga mai ki te whakangaromanga a te Kaha Rawa.
1:16 He teka ianei kua hatepea atu te kai i mua atu i o tatou kanohi, ae ra, te koa, me te whakamanamana i roto i te whare o to tatou Atua?
1:17 Kua pirau te purapura i raro i nga pokurukuru; kua takoto kau nga whare kai, kua pakarukaru nga whare witi; no te mea kua ngingio te witi.
1:18 Ano te aue o nga kararehe! raruraru ana nga kahui kau i te kore wahi kai ma ratou; ae ra, ko nga kahui hipi he noa iho.
1:19 E Ihowa, ka karanga ahau ki a koe: kua pau hoki i te ahi nga wahi kai o te koraha, kua wera i te mura nga rakau katoa o te parae.
1:20 Ae ra, kei te tangi hoki nga kararehe o te parae ki a koe: no te mea kua maroke nga awa wai, kua pau hoki i te ahi nga wahi kai o te koraha.
2:1 ¶ Whakatangihia te tetere ki Hiona; hei whakaoho ki toku maunga tapu, kia wiri nga tangata katoa o te whenua: kei te haere mai hoki te ra o Ihowa, kua tata;
2:2 He ra pouri, he ra tukupu, he ra kapua, he pouri kerekere, ano ko te ata kua horapa noa atu i runga i nga maunga; he iwi nui, kaha, kahore ona rite i mua, kahore hoki he pera i nga wa i muri a taea noatia nga tau o nga whakatupuranga maha.
2:3 I mua i a ratou ko te ahi e kai ana, i muri i a ratou ko te mura e ngiha ana; ko te whenua i mua i a ratou me te mea ko te kari o Erene, a i muri i a ratou he koraha ururua; ae ra, kahore he mea i puta i a ratou.
2:4 Ko to ratou ahua kei to nga hoiho; ko ta ratou oma rite tonu ki ta te kaieke hoiho.
2:5 E peke ana ratou ano ko te haruru o nga hariata i runga i nga tihi o nga maunga, ano ko te haruru o te mura ahi e kai ana i te kakau witi, ki te iwi kaha kua oti te whakararangi mo te whawhai.
2:6 Ka mamae nga iwi i to ratou aroaro: ka koma nga kanohi katoa.
2:7 Ko ta ratou oma rite tonu ki ta nga marohirohi; ko ta ratou piki i te taiepa rite tonu ki ta nga tangata whawhai; haere tonu ratou i tona ara, i tona ara, kahore o ratou ara e korara.
2:8 Kahore tetahi e tutetute i tona hoa; ka haere ratou i tona ara, i tona ara; a ka huaki ratou ma roto i nga rakau o te riri, a kahore e tapeka i to ratou ara.
2:9 Ka peke ratou ki runga ki te pa; ka oma ratou i runga i te taiepa; ka piki ratou ki roto ki nga whare; ka tomo ratou i nga matapihi, ano he tahae.
2:10 Ru ana te whenua i to ratou aroaro; wiri ana nga rangi: ko te ra me te marama, pouri tonu, ka mutu ano te titi o nga whetu.
2:11 Na ka puaki te reo o Ihowa i te aroaro o tana ope: nui atu hoki tana puni: he kaha hoki ia e mahi nei i tana kupu: he nui nei hoki te ra o Ihowa, he wehi rawa; ko wai e kaha ake ki reira?
2:12 ¶ Otiia inaianei nei ano, e ai ta Ihowa, tahuri koutou ki ahau, o koutou ngakau katoa, i runga ano i te nohopuku, i te tangi, i te aue:
2:13 Haea hoki o koutou ngakau, haunga o koutou kakahu, a tahuri ki a Ihowa, ki to koutou Atua: he aroha hoki tona, he mahi tohu, he puhoi ki te riri, he nui tona atawhai, a e ripeneta ana ia ki te kino.
2:14 Ko wai ka tohu, tera pea ka tahuri, ka puta ke ona whakaaro, a ka mahue he manaaki i muri i a ia, ara he whakahere totokore, he ringihanga ma Ihowa, ma to koutou Atua?
2:15 Whakatangihia te tetere ki Hiona, whakatapua he nohopuku, karangatia he hui nui;
2:16 Whakaminea te iwi, whakatapua te whakaminenga, tawhiua mai nga kaumatua, whakaminea nga tamariki, ratou ko nga mea ngote u: kia puta te tane marena hou i roto i tona ruma, te wahine marena hou i roto i tona whare moenga.
2:17 Kia tangi nga tohunga, nga minita a Ihowa, ki te takiwa o te whakamahau, o te aata, me te ki atu ano, Tohungia, e Ihowa, tau iwi, kaua ano tou kainga tupu e tukua ki te ingoa kino, kia meinga ko nga tauiwi hei rangatira mo ratou: kia korerotia h ei aha i roto i nga iwi, Kei hea to ratou Atua?
2:18 ¶ Katahi ka hae a Ihowa ki tona whenua, ka manawapa ki tana iwi.
2:19 A ka whakahoki mai a Ihowa, ka ki mai ki tana iwi, Tenei ahau te tuku atu nei i te witi ki a koutou, i te waina, i te hinu, e makona ai koutou; e kore ano e tuku i a koutou a muri nei hei ingoa kino i roto i nga tauiwi:
2:20 Engari ka mea ahau kia matara atu i a koutou te ope o te raki, ka aia atu ano ia e ahau ki te whenua waikore, maroke rawa; ko tona mata, anga tonu ki te moana i te rawhiti, ko tona tuara ki te moana i te uru; a ka puta ake tona piro, ka puta ake ano tona haunga kino, he nui hoki no ana mahi.
2:21 Kaua e wehi, e te oneone; whakamanamana, kia koa; no te mea he nunui nga mahi a Ihowa.
2:22 Kaua e wehi, e nga kararehe o te parae; ka pihi hoki nga tarutaru o te koraha, ka hua te rakau i ona hua, e tukua mai ano tona kaha e te piki, e te waina.
2:23 Na whakamanamana, e nga tama a Hiona, kia koa ki a Ihowa, ki to koutou Atua: ka tika hoki tana homai i to mua ua ki a koutou, a ka meinga e ia te ua, to mua ua, me to muri ua, kia heke iho ma koutou i te marama tuatahi.
2:24 A ka kapi nga patunga witi i te witi; ko te waina ano me te hinu o nga waka, purena tonu.
2:25 A ka whakahokia mai e ahau ki a koutou nga tau i kainga e te mawhitiwhiti, e te tatarakihi, e te moka, e te whangawhanga, e taku ope nui i tukua atu e ahau ki a koutou.
2:26 Ka kai noa atu ano koutou, ka makona, ka whakamoemiti hoki ki te ingoa o Ihowa, o to koutou Atua, mo tana mahi whakamiharo ki a koutou: e kore ano taku iwi e whakama a ake ake.
2:27 A ka mohio koutou kei waenga ahau i a Iharaira, ko Ihowa hoki ahau, ko to koutou Atua, kahore atu hoki: e kore ano taku iwi e whakama a ake ake.
2:28 ¶ Na, tenei ake ka ringihia e ahau toku wairua ki nga kikokiko katoa, a e poropiti a koutou tama, a koutou tamahine, ka moemoea o koutou kaumatua, a ka kitea te kitenga e a koutou taitamariki.
2:29 I aua ra ano ka ringihia e ahau toku wairua ki nga pononga tane, ki nga pononga wahine.
2:30 Ka hoatu ano e ahau he mea whakamiharo i te rangi, i te whenua, he toto, he kapura, he pou paowa.
2:31 Ka rere ke te ra, ka pouri, ka whakatoto te marama, i te mea kiano i puta mai te ra nui, te ra wehi o Ihowa.
2:32 Na, ko te hunga katoa e karanga ana ki te ingoa o Ihowa, ka mawhiti: no te mea hei Maunga Hiona, hei Hiruharama, etahi e mawhiti ana, pera me ta Ihowa i ki ai, a i roto ano i nga morehu etahi e karangatia ana e Ihowa.
3:1 ¶ No te mea, nana, i aua ra, i taua wa e whakahokia ai e ahau a Hura raua ko Hiruharama i te whakarau,
3:2 Ka huihuia e ahau nga iwi katoa, ka kawea ki raro ki te raorao o Iehohapata; a ka tohe ahau ki a ratou ki reira mo taku iwi, mo toku kainga tupu, mo Iharaira i whakamararatia nei e ratou ki roto ki nga iwi, a wawahia ana e ratou toku whenua.
3:3 A kua maka rota ratou mo taku iwi; a kua hoatu e ratou te tama hei utu mo te wahine kairau, a kua hokona e ratou he kotiro ki te waina, hei inu ma ratou.
3:4 Ae ra, he aha koutou ki ahau, e Taira, e Hairona, e nga rohe katoa o Pirihitia? e homai ranei e koutou he utu ki ahau? na ki te homai e koutou he utu ki ahau, hohoro tonu, kakama tonu taku whakahoki i te utu ki runga ki to koutou mahunga.
3:5 Mo koutou i tango i taku hiriwa, i taku koura, a kawea ana e koutou aku mea pai e matenuitia ana ki roto ki o koutou temepara;
3:6 A hokona ana e koutou nga tama a Hura, nga tama o Hiruharama, ki nga tama a nga Kariki, kia matara atu ai ratou i to ratou rohe:
3:7 Nana, ka ara mai ratou i ahau i te wahi i hokona atu ai ratou e koutou, ka meinga ano e ahau kia hoki to koutou utu ki runga ki o koutou mahunga;
3:8 Ka hokona ano e ahau a koutou tama, a koutou tamahine, ki te ringa o nga tama a Hura, a ma ratou e hoko ki nga tangata o Hepa, ki te iwi i tawhiti: na Ihowa hoki te kupu.
3:9 ¶ Karangatia tenei e koutou i roto i nga tauiwi; kia rite nga mea mo te whawhai, whakaohokia nga marohirohi, kia whakatata mai nga tangata whawhai katoa, kia haere mai ratou.
3:10 Patupatua a koutou hea parau hei hoari, a koutou toronaihi hei tao; me ki ake te ngoikore, He kaha ahau.
3:11 Kia hohoro, ka haere mai, e nga tauiwi katoa tawhio noa, ka huihui i a koutou: meinga kia heke iho au marohirohi ki reira, e Ihowa.
3:12 Kia whakaohokia nga tauiwi, kia haere hoki ratou ki te raorao o Iehohapata: ka noho hoki ahau ki reira ki te whakawa mo nga tauiwi katoa a taka noa.
3:13 Kuhua te toronaihi ki roto, kua pakari hoki te witi: haere mai, takahia; kua ki hoki te poka waina, purena tonu nga waka waina; he nui hoki to ratou kino.
3:14 He tini, he tini whaioio kei te raorao whakaoti tikanga! kua tata nei hoki te ra o Ihowa i te raorao whakaoti tikanga.
3:15 Ka pouri te ra me te marama, ka kore ano te titi o nga whetu.
3:16 A ka hamama a Ihowa i Hiona, ka puaki tona reo i Hiruharama; a ka wiri nga rangi me te whenua; otira ko Ihowa he piringa mo tona iwi, he pa kaha mo nga tama a Iharaira.
3:17 A ka mohio koutou ko Ihowa ahau, ko to koutou Atua e noho nei i Hiona, i toku maunga tapu: katahi a Hiruharama ka tapu, a heoi ano haereerenga o nga tautangata i reira.
3:18 ¶ I taua ra ka maturuturu iho te waina hou o nga maunga, ka rerengia nga pukepuke e te waiu, ka rere nga wai o nga awa katoa o Hura; a ka pupu mai he puna i roto i te whare o Ihowa, hei whakamakuku i te raorao o Hitimi.
3:19 Hei ururua a Ihipa, hei koraha a Eroma, ururua rawa, mo te mahi tutu ki nga tama a Hura, mo ta ratou whakaheke i te toto harakore ki to ratou whenua.
3:20 Ka noho tonu ia a Hura ake ake, a Hiruharama, a tera whakatupuranga, tera whakatupuranga.
3:21 Ka ma ano i ahau to ratou toto kihai i ma i ahau: e noho ana hoki a Ihowa ki Hiona.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Māui
Ko Māui te tupuna nāna te motu nei i hī ake i te moana, nō reira te ingoa i tapaia mō te motu nei, ko Te Ika-a-Māui. I whānau ia ki te ākau o te moana nui, he mea whiu ia e tōna whaea e Taranga ki te hukahuka o te tai, he mea hikihiki e te ngaru takai atu takai mai, nā Te Apuhau ia i whakahoki ki uta. Nā tōna tupuna, nā Tamanui-ki-te-rangi ia i kawe ki te whare, i whakairi ki runga noi ai, kia ngaua ake e te auahi, e te mahana, nā reira ka ora ia.
Nā Māui i whakairi te rā, te marama, me ngā whetū ki te kikorangi, nāna anō hoki te rā i here kia āta haere ai, kia roa ai te mahinga a te tangata i ētahi oranga mōna. Ka taea e Maui te whakaahua i a ia ki te āhua o ngā manu katoa me te hoki mai ki tō te tangata āhua. Ka mate a Māui, he tinihanga nōna ki tōna tupuna, ki a Hine-nui-te-pō i mate ai.
Tohutoro[edit | edit source]
- G. Grey, Nga Mahi a Nga Tupuna, te tuawhā o ngā putanga. (Reed: Te Whanga-nui-a-Tara), 1971.


text:
John Kerry recognises devasting impact of climate change on Pacific Islands
- Read more about John Kerry recognises devasting impact of climate change on Pacific Islands
- Log in or register to post comments
Comments
'Oku totonu ke kamokamo pe
'Oku totonu ke kamokamo pe hotau 'ulu 'o faka-ko e ki he fakamatala 'a e kau tama ko'eni koe'uhi ke to mai ha tokoni ke 'aonga atu kiha fa'ahinga me'a. Ka 'okapau 'oku tau tui 'Otua pea 'ofa mai 'oua te tau tui ki he fakamanavahe ko'eni 'oku fai 'ehe kau 'climate change' 'oku ne hanga 'o fakatupu 'a e ngaahi fakatu'utamaki fakaenatula. Tau sio ki he ngaahi fakatu'utamaki fakaenatula talu hono fakatupu 'o e mamani 'o a'umai ki he ngaahi 'ahoni. Na'e fakatupu nai 'e he tangata, pe ko e mafimafi pe ia 'o e 'Otua (act of god) 'i he anga 'ene fakatupu 'o e mamani. Kapau te tau tui ki he 'climate change' he 'ikai te tau toe mohe kitautolu he po'uli na'a puna hake afi mei heli katau mate.......SAIA


text:
Definitions
Sorry, no definitions found.
Etymologies
Sorry, no etymologies found.
Examples
-
I mai o Aiwohikupua i ke Kuhina, "Kaheaia aku na hookele, e hooponopono ae na waa a holo pololei aku i ke awa, i lohe aku kakou i keia lehulehu."
-
Hai aku la ke kauwa e like me ka kakou heluhelu ana ma na Mokuna mua.
-
"E Aiwohikupua," wahi a kona kaikuahine, "aole wau e ae e lawe oe ia'u owau wale, ke ole oe e lawe pu me ko'u mau kaikuaana; no ka mea, ua kahea mua ae no oe ia'u i ko kakou wa i Paliuli; aka, aole wau i ae mai, no kou lawe ia'u owau wale."
-
Ma keia hoopauia ana o ua o Ulili ma, manao iho la laua, e hai i na mea huna i papaia ia laua e ko laua haku, nolaila, ua hooko laua i ka laua mea i ohumu ai, aia ma ka Mokuna XVIII, kakou e ike ai.
-
"Aole i make o Halaaniani, kali aku kakou, mai uwe, hoopau waimaka."
-
Nolaila, e like me ko kakou hoohiki ana mamua, "No kekahi o kakou ka pilikia, malaila pu kakou a pau."
-
(Ma keia wahi, e kamailio kakou no Halaaniani, a maanei kakou e ike ai i kona kalohe launa ole.)
-
Alaila, o ka pule ka oukou i ke Akua ia Lanipipili, nana ae oukou i ka ohu a i hina i kai nei, ua lanakila ka moo; aka hoi, i pii ka ohu i luna a hina i luna o ke kuahiwi, alaila, ua hee ka moo; o ko kakou lanakila no hoi ia.
-
"Ina e ae oe e kiiia ko kakou kaikunane, alaila, e loaa ia kakou ka hanohano nui i oi aku mamua o keia, a e lilo auanei oe i mea kapu ihiihi loa, me ko launa ole mai ia makou, a oia ka makou i noonoo iho nei, a ae oe, alaila, ku kou makaia, hilahila o Waka."
-
Ia Aiwohikupua ma i aneane ai e pae mai ma kahi a na kaikuahine e noho aku ana, ike mai la o Aiwohikupua e noho aku ana kona mau kaikuahine, kahea koke ae la o Aiwohikupua i na hoewaa a me na hookele, "E haalele kakou i keia awa; no ka mea, eia no ua poe uhai loloa nei, e pono kakou ke imi aku i awa e ae e pae aku ai."


text:
Reo Māori
Ko te reo Māori te reo o te tangata whenua o Aotearoa. Nā te ture anō i whakamana te reo Māori hei reo a te motu o Aotearoa. 160,000 ngā kaikōrero reo Māori i Aotearoa, e ai ki te tatauranga tangata o te motu i te tau 1996. Ko ngā takiwā kaha ki te mau i te reo hei reo hapori ko Te Tai-tokerau, ko Te Urewera, ko Te Tai-rāwhiti.
Rārangi kōrero
He reo o Porinīhia[edit | edit source]
Ko te reo Māori nō te reo whānau o ngā iwi o Porinīhia ki te rāwhiti, arā he reo ka ahu mai nō te Moana-nui-a-Kiwa, me te aha, e ōrite ana te reo Māori ki te reo o Rarotonga, o Manihiki-Rakahanga, o Tahiti, ā, o ngā moutere Tuamotu anō hoki. He whanaunga āhua tawhiti anō ki te reo o Hawaii, o Nuku Hiva, o Rapa Nui me ētahi atu moutere o te Moana-nui-o-Kiwa. Ahakoa he nui atu i te kotahi mano tau i wehe mai i ērā o aua reo whanaunga, he tata tonu. I te taenga mai o Kāpene Kuki ki Aotearoa i te 1769, he rangatira nō Tahiti, ko Tupaea te ingoa, i runga i tana kaipuke. Ko te mahi a Tupaea, he kōrero tahi ki ngā Māori, i mārama rātou ki tana reo, kore rawa he raruraru; arā he kaiwhakamāori ia kia mōhio ai a Kuki ki ngā whakaaro o te Māori o taua wā. Mā te ripanga i raro iho nei e whakamārama ngā hononga i waenganui i ngā reo o Porinīhia:
He reo tapu, he reo whai mana[edit | edit source]
Ki tō te Māori whakaaro, ko te reo Māori he reo tapu, he reo tuku iho nā ngā atua ki ngā tūpuna. "He mana tō te reo, he ihi tō te reo, he tapu tō te reo. He wairua tō te reo, he mauri anō tō te reo. Mā te wairua ka rangona te reo, mā te mauri ka mana ai te reo. I kī mai ngā tūpuna, ko te reo rauriki te reo tapu o Ranginui rātou ko ngā atua; ko te reo reiuru e kōrerotia ake nei ko te reo tapu o Papatūānuku. Nā, ko te reo rauriki te reo hei kawe i te manawa tapu o ngā karakia, ā, ka whakauru atu ki roto i te tangata, kia pērā anō te mana o tana kupu i tō ngā atua ki tā rātou i whakahau mai ai i te rangi. Ko te reo reiuru, ko tōna kōrero ko te reo e taea ai e te tangata te kōrero, te mātau rānei ki ngā momo reo kē o Papatūānuku, arā te reo o ngā manu, o ngā ika, o ngā kararehe, o ngā rākau, o ngā uri katoa o Papatūānuku. Kia nei te reo wāhine hei whakaoho ake i te hunga wairua i runga anō i te tangi karanga ka whakapāoho ki runga i ngā marae. E kore e taea e te tangata te mau ki ēnei reo, mena kāhore noa e tapu pono ki ngā atua, ko te mea nui ko te reo tapu me ngā karakia tapu. Mā te reo ka manaakitia te tangata, ko taua reo anō ka kanga i te tangata; mā te reo ka piki te tangata ki ngā taumata whakahirahira, ko taua reo anō ka heke te tangata ki te pito kukume tonu o Whirotetupua. Nō reira, ko te reo tapu he tohu mana nō te tangata, he mana tūturu nō te atua, e kore e whakapōreareatia e te tangata kē" (Barlow 1991:112).
Reo-ā-iwi[edit | edit source]
He rerekē te tangi me te mita o te reo o ia iwi, o ia iwi, o ia iwi; hei tauira, he rerekē te tangi mai o te reo o Waikato ki tērā o Te Wai-pounamu. Nā Te Manihera (R. Maunsell), te ātirīkona o Tāmaki Makaurau, i kōrerohia ngā reo-ā-iwi i roto i te tuawhā o ngā putanga o tana pukapuka Grammar of the New Zealand Language i te 1894. E ai ki Te Manihera, e whitu ngā reo-ā-iwi nō roto tonu i Te Ika-a-Māui. Nāna hoki te kōrero, he rerekētanga anō i roto tonu o aua reo e whitu. Mai i taua wā, nā ētahi atu tohunga wetereo e whakarerekēngia ai aua whakaaro; engari mā te ripanga nei e whakaatu ētahi o aua rerekētanga:
Waimemehatanga[edit | edit source]
Nō ngā tau whakatuwhera o te Rautau 19, ka tīmata te noho tahi a te Pākehā ki te Māori i Aotearoa nei. Nō te tau 1815, ka puta te pukapuka tuatahi i tāia ki te reo, He Korao o Niu Tireni nā Tāmati Kānara. Ko te whakamārama o te taitara o taua pukapuka, 'He kōrero o Aotearoa'. Nō muri ake, ka tāia e Koroneho, e Wiremu he pukapuka i roto i te reo. Ko tētahi pukapuka whaimana i tāia i taua wā ko te Paipera Tapu. He kaha hoki te Māori ki te tuhituhi kōrero i te reo. Ka taea hoki te kī, i taua wā, he pai ake ngā Māori i ngā Pākēhā ki te tuhituhi.
Ko te mea whakahinapōuri kē ki te ngākau Māori, ka tahuri ngā Pākehā ki te hāpai i te mana o tō rātou ake reo. Nō te tau 1867, i kī te ture mō ngā kura Māori, kia akongia ki te reo Ingarihi i ngā kura, kia kaua ngā tamariki e kōrero i te Reo i roto i ngā kura. Ka tīmata i konei te waimemehatanga o te reo rangatira, nā te mea ki te kōrero Māori ngā tamariki i roto i ngā kura ka patua e ngā kaiako Pākehā. He raruraru nui tērā. Koia rā i mataku ai rātou ki te kōrero i te reo, ka tahuri kē ki te reo Pākehā. "Ka mōhio mai tātou, ki te kore e kōrero i te reo i roto i ngā tū āhua mahi katoa a te iwi, ia rā, ia rā, ka hohoro te ngaro, ka mate hoki te reo. Ko te mea tika me kōrero tonu te reo i ngā wā katoa, i roto i ngā karakia, i ngā wāhi mahi, i ngā toa hokohoko, i ngā wheketere, i ngā wāhi tākaro, i ngā kura; nō reira, mā ēnei whakaritenga ka tupu kaha te reo - kia kaua e ngaro. Nā reira, itiiti noa iho ngā wāhi kōrero i te reo Māori; ki ngā marae, me ētahi kura, hāhi, me ngā kohanga reo... Ahakoa, e kaha ana te Māori ki te whakamana i te reo hei reo tūturu mō ngā tāngata o tō tātou motu. E kore pea e taea kia noho ia hei reo mō ētahi taikanga motuhake i roto i te iwi, pēnei i te reo mihi i runga i ngā marae, hei reo kōrero hoki mō ētahi o ngā whānau. Ko te tumanako kia hāpaitia tonutia te reo kia kore e ngaro, engari kia pūāwai i runga i ngā tikanga o te Tiriti o Waitangi, kia whakapuare huarahi kia noho pūmau tonu te reo hei taonga whakahirahira mō ake tonu atu" (Barlow 1991:113).
I whakatūhia Te Rōpū Whakamana i Te Tiriti o Waitangi i te marama o Whiringa-a-nuku, 1975. I puta te rangahau mō te āhuatanga o te reo Māori 1973-78 a te Kaunihera Rangahau Mātauranga o Aotearoa (NZCER) e kī ana 18-20 ōrau anake o te iwi Māori e matatau ana ki te kōrero i te reo Māori, ā, i kī anō hoki kei te noho tino mōrearea te reo Māori. I te tau 1986 i rongohia e te Rōpū Whakamana i Te Tiriti o Waitangi te kereme mō Te Reo Māori. Nā tēnei i tū ai Te Taura Whiri i te Reo Māori i te tau 1987. Nā te mahi rangahau a te motu 1995, e pā ana ki te āhua o te reo, i whakapūmau ngā kitenga a tērā o ngā rangahau ki mua, me te tohu mai ahakoa e kōrerotia ana te reo Māori e te 59 ōrau o ngā pakeke Māori, e kitea ana ko te tokomaha (83 ōrau) o rātou he paku noa iho te matau mō te kōrero, ko ētahi kāre i paku kōrero i te reo Māori. E 8 ōrau anake o ngā pakeke Māori e tino matatau ana ki te reo Māori, ā, 33 ōrau o rātou, 60 tau te pakeke - neke atu rānei.
Te Taura Whiri i te Reo Māori[edit | edit source]
I te tau 1986, i mauria atu he kerēme ki te Rōpū Whakamana i Te Tiriti o Waitangi, ko te kerēme mō te reo Māori. Kātahi te ture mo te Reo Māori ka pahure hei Reo atoato i Aotearoa. I taua wā tonu, ka tū Te Taura Whiri i te Reo Māori hei Tari Kawana hei whanaketanga hei tautoko hoki i te Reo, i runga i te whakaaro i tukuna kētia te kerēme mo Te Reo Māori ki te Rōpū Whakamana. Ka whakamanahia-ā-ture te Ture Reo Māori i te Here-turi-kōkā o 1987. E toru ōna kaupapa:
- Ka whakapuaki i te reo Māori hei reo mana-ā-ture mō te motu nei o Aotearoa.
- Kei ngā kōti, kei ngā Kōmihana uiui me ngā Taraipiunara, e whakatau ake ana tēnei ture i te whakaae kia kōrero Māori i te kōti ahakoa mema kōti rānei, ko wai ake rānei o te kōti, kaituku kōrero, kaiāwhina rānei.
- Ka tū rā hoki i a ia Te Taura Whiri i te Reo Māori. Ko tā Te Taura Whiri he whakatairanga i te reo Māori me ngā kaupapa reo; he hikihiki taumata mō te tuhituhi me te kōrero i te reo, arā mā te ara rūmaki, mā te whakamātautau reo, mā te niureta ia toru marama e kīa nei He Muka, ā, me ngā kōrero tautoko mai anō hoki a te hunga mahi kāwanatanga; he whakamana-ā-ture i ngā whakamātautau o te hunga e whai nei i te mahi whakamāori-ā-tuhi, ā-waha rānei; he rangahau huarahi e whakatairangatia ai, e hāpai tonutia ai te ahu whakamua o te reo; te hanga papa kupu. Kia ono anō ngā hui o Te Taura Whiri i ia tau. He tumuākī tō te hunga mahi, ka mutu ko ngā mahi he rangahau, he ārahi ture, he whakahoki tirohanga i ngā mahi whakamāori, he whakatairanga, me ērā atu mahi e homai e ngā Kaiwhiri. Whakapā mai i konei ka whiti rānei ki te wāhi whakahoki kōrero hei tuku kōrero mai rā.
Te Wiki o te Reo Māori[edit | edit source]
Ko Te Wiki o te Reo Māori he kaupapa o Te Taura Whiri i te Reo Māori kia whakatairangatia te whakamahia o te reo MāoriI tīmata te Wiki o te Reo Māori i te tau 1975. I te tīmatanga i whakatūhia he rā hei whakanui i te reo Māori. Ko te 14 o Mahuru 1972 te rā i whakatakotohia ki mua o te aroaro o te Pāremata te petihana mō te Reo Māori e mau ana i ngā waitohu 30,000. Nō te tau 1973 ka huri te rā hei wiki whakanui i te reo. I muri mai i tēnei ka nekehia e te Tāhuhu Mātauranga ki te marama o Hōngongoi kia hāngai ki te wāhanga kura o taua tau, ā, kei te mau tonu ki taua marama.
Kīwaha[edit | edit source]
Ko ngā kīwaha he momo kōrero e whakaahua ana i ngā āhuatanga o ia rā, o ia rā, ā, me uaua ka kitea te tikanga tūturu i te papakupu, i te pukapuka wetereo rānei. Ki te whāia he tikanga ake o tēnā, o tēnā kupu, kāore tonu e kitea he māramatanga, i te mea kei tua kē te aronga o te kōrero. Nā Te Taura Whiri i Te Reo ēnei whakamārama:
- Autaia (tonu) - whakamahia ai tēnei kupu hei whakaatu i te pai (autaia), i te āhua pai rānei (autaia tonu) o tētahi mea. Tērā pea e hāngai ana ki te tangata (autaia koe), ki te mahi rānei a te tangata, ki tētahi atu āhuatanga rānei.
- E kī (rā) - e tohu ana tēnei i te mīharo, i te ohorere rānei o te kaikōrero ki tētahi tūāhua kātahi anō ka whakaaturia mai ki a ia.
- Engari mō tēnā - ki te rongo koe i tēnei kōrero, kua mōhio koe e tino whakahē ana te kaikōrero i te whakaaro kātahi anō ka whakapuakina e tētahi atu.
- Engari tonu - he momo whakamihi tēnei i te tangata, i tāna mahi, i tētahi kaupapa rānei, ā, e āhua whakaatu ana anō hoki i te mīharo o te kaikōrero ki tētahi tūāhua. Arā te kīwaha e āhau rite ana ki tēnei, ko te 'koia kei a koe'. Engari he wā anō tōna e whakahē ana i te kōrero a tētahi atu mēnā he rerenga whakakāhore taua kōrero, he wā anō e whakaū ana, e whakaae ana ki te kōrero a tētahi atu mēnā ehara i te rerenga whakakāhore. I ōna wā anō e tohu ana tēnei kīwaha i mōhio tonu te kaikōrero ka puta tētahi āhuatanga.
- He aha hoki! - whakamahia ai tēnei kīwaha hei whakautu i tētahi atu kōrero, ā, he momo whakakāhore i taua kōrero rā i runga i te wairua whakaiti, whakatakē, whakangahau rānei. Tērā pea e hāngai ana ki te tangata nāna tonu te kōrero, tērā rānei e hāngai ana ki tētahi atu.
- He aha te aha - ka noho mai tēnei kīwaha ki te wāhanga whakamutunga o tētahi rerenga. E tohu ana i te kore whaihua, i te moumou taima noa iho rānei o tētahi āhuatanga e whakaahuatia ana i te wāhanga tuatahi o te kōrero.
- Hei aha (noa iho) - ko tētahi tikanga o tēnei kīwaha, ko te 'kāore he take o te māharahara', pērā tonu i te 'aua atu'. Ko tētahi atu tikanga o te 'hei aha noa iho' e whakaatu ana i te whakapono o te kaikōrero kāore he take o te whai i tētahi mahi, i tētahi āhuatanga rānei.
- Ka wani kē - he whakamihi tēnei i te tangata mō tana mātau, mō tana tohungatanga rānei ki tētahi mea.
- Kei a koe mō te... - he whakanui tēnei i te pai o te tangata ki te mahi i tētahi mahi. I ētahi wā, he āhua whakahē tēnei i te tangata mō tētahi āhua ōna e hapa ana, ki tā te kaikōrero titiro.
- Kei a koe te tikanga - e tohu ana tēnei kei a wai te mana whakatau i tētahi take, pērā i te whakatau a te tangata ki tēnā, ki tēnā o ngā rārangi pōti e rua o Aotearoa nei.
- Kei runga noa atu koe - he momo whakanui tēnei i te tangata, mōna i mahi i tētahi mahi pai. Me uaua ka rangona e whakamahia ana e te tangata mōna anō, engari arā pea ētahi wā ruarua ka taea. He wā anō ka taea te whakamahi hei whakaahua i te pai o tētahi atu mea, pērā i tētahi kaupapa.
- Koia kei (a koe) - ko tā tēnei kīwaha, he whakaatu tahi i te tautoko me te āhua mīharo o te kaikōrero ki te whakaaro, ki te mahi rānei a tētahi atu. Engari i tōna wā anō, ko tā tēnei kīwaha he whakahē i te kōrero, i te mahi rānei a tētahi tangata, me te tohu anō hoki he wā ka taka, ka kai taua tangata i ana hamuti, arā, ka hoki mai ngā hua kino o tāna mahi ki runga ki a ia.
- Koia (rā/pū) - ko tā tēnei kīwaha e tohu ana, kei te tautoko, kei te whakaae rānei te kaikōrero ki te whakaaro kātahi anō ka whakapuakina e tētahi atu.
- (Ka/he/te) tau kē (hoki)! - he whakamihi anō tēnei i te pai o te tangata, o tētahi mahi, o tētahi atu āhuatanga rānei. Mehemea ko te 'tau' te kupu tuatahi, me mātua noho mai te kupu 'kē' hei hoa mōna. I ētahi atu whakamahinga, kei a koe te tikanga ina raua atu te 'kē', kāore rānei.
- Mai anō - e tohu ana tēnei i te kaha roa o te wā e mau ana tētahi āhuatanga, e mahia ana tētahi mahi.
- Piki, heke - ko tētahi tikanga o tēnei kīwaha, ko te 'kāore he take o te māharahara'; ko tā te tangata mahi mai rā anō, he kimi huarahi māna e tutuki ana tino kaupapa arā noa iho ngā āhuatanga o te wā.
- Te mutunga (kē) mai (nei) o te ... - whakamahia ai tēnei kōrero hei whakakaha ake i tētahi whakaaro, tae atu ki ngā whakaaro whakamihi i te tangata, i tētahi atu āhuatanga rānei, pērā i 'te mutunga mai o te pai'.
Tirohia hoki[edit | edit source]
Hoto ki waho[edit | edit source]
- Te Taura Whiri i te Reo Māori
- Te Papakupu a Ngata
- Te Reo Pāngarau
- Māori Language.net
- NZ Reo, NZ Pride
- Ngā Nūpepa Māori
- He Pātaka Kupu : te kai a te rangatira
Tohutoro[edit | edit source]
- C. Barlow, Tikanga Whakaaro. Tāmaki-makau-rau, Oxford, 1991.
- M. Bartlett, 'Tūkaha Te Reo Māori!'. Salient, 24 Hōngongoi 2006. URL:[1].
- B.G. Biggs, Let's Learn Māori. Tāmaki-makau-rau, Uniprint, 1996.
- R. Maunsell, Grammar of the New Zealand Language. Putanga tuawhā. Tāmaki-makau-rau, 1894.
- Te Taura Whiri i Te Reo Māori, He Kohinga Kīwaha. Putanga tuarua. Tāmaki-makau-rau:Reed, 2005.


text:
$7 miliona
Kekeha Solis
Synopsis: Why a settlement and why such a high settlement at that? There was no lost of extremities or life.
---
Aloha mai e nā makamaka heluhelu mai ka pi'ina a ka lā i Makanoni a i ka welo 'ana i ka mole 'olu o Lehua. Maopopo ihola paha iā 'oukou ke kumuhana a ko 'oukou mea kākau i kēia pule ke heluhelu i ke po'omana'o e kau a'ela ma luna. 'Akahi nō paha a lohe 'ia ka nūhou ma nā pule i hala iho nei. 'O ia ho'i ka pu'u kālā a ke kula 'o Kamehameha i hā'awi aku ai iā John Doe ma ka 'aelike e pau ai ka ho'opi'i ma ka 'aha ho'okolokolo ki'eki'e o 'Amelika.
Pū'iwa paha ka no'ono'o i ia heluna kālā, a e kuhihewa paha, he pu'u kālā ia e lilo ana i nā mākua nāna kahi keiki i make ma muli o ka hana hewa o ke aupuni, ka haukapila a me ka hui 'ē a'e paha. E like ho'i me ka hana lapuwale a nā limahana o ka Papa E'e Moku o ke kahua ho'olulu mokulele o Honolulu ma kēlā hopena pule aku nei i hala, ka hana ho'i i make ai kahi kamaiki, 'o Michael Futi. E ho'opi'i 'ia ana ke aupuni pekelala e ka 'ohana o ia keiki i moe akula i ka moe kapu a Niolopua, a he kūpono nō ia ho'opi'i 'ana, a maika'i ka lilo 'ana o kahi pu'u kālā nui i ua 'ohana nei, he $7 miliona, he $70 miliona, a he $700 miliona paha. 'Eā, 'o ke ola ia o ke keiki, ka lei poina 'ole ho'i, 'a'ohe pu'u kālā e pau ai ka 'eha a kaumaha paha.
'O ia po'omana'o e kau a'ela ma luna, lilo aku nei ia iā John Doe, akā, aia 'o ia ke ola nei, 'a'ole i 'eha kona kino, 'a'ole i muku ka lima a wāwae paha.
E 'ōlelo auane'i paha kekahi, ua 'eha paha kona na'au a no'ono'o paha, a 'o ia ka mea i nui ai kahi pu'u kālā. Aloha nō kahi keiki. Akā, ua nui nā keiki Hawai'i i hō'ole 'ia, 'a'ole i 'eha ka na'au e ho'opi'i ai i ia kula. A 'o kekahi, ua nui nō paha nā kānaka i kūpiliki'i ka no'ono'o, a i 'eha'eha paha ka na'au i ka 'ike 'ana i ia ho'opi'i lapuwale a pō'alo maka ho'i. A no laila, hiki paha i ia mau kānaka ke ho'opi'i aku iā John Doe no ia hana āna. I ka 'ike 'ana o ko 'oukou mea kākau i ia hana, 'a'ole i hiki ke no'ono'o pono ma ka hana. Nui a'ela ka hopohopo 'ana no nā pono a ke Ali'iwahine Pauahi i waiho mai nei. A no laila, e ho'omākaukau 'ia paha kahi ho'opi'i iā John Doe, 'o wai ke komo pū ma ia hihia?
A 'o kahi mea minamina, ua makemake nō kekahi po'e e ho'okomo 'ia nā keiki o ka lāhui 'ē i loko o ke kula 'o Kamehameha i ka makahiki 1916 (Ino! Ke Poi Mai Nei Ka Nalu). Mai ia wā nō a hiki mai i kēia mau lā ia hana pō'alo maka. He aha lā ka mea e pale aku ai i ia hana? 'O ka uku aku? Ho'omaopopo paha i ka hana a Michael Jackson? 'A'ole i pau kona pilikia ma hope o ka hana 'ana i ka 'aelike e pau ai ka ho'opi'i. Ua 'ō'ili mai he mau ho'opi'i hou. A 'o ia ihola nō ka hana a kahi loio puni kālā hou. Aia nō 'o ia ke 'imi akula i nā kānaka like 'ole e mana'o nei e ho'opi'i i ia kula, a nāna e kōkua iā lākou.
'A'ohe paha mana'o maika'i o ko 'oukou mea kākau ma ka mea e hana ai, akā, 'auhea 'oukou e nā hoa i maika'i ka no'ono'o, e hō'ike paha i ia kula, i mea e pale pono 'ia ai nā hana pō'alo maka ma kēia hope aku.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
$7 miliona
Kekeha Solis
Synopsis: Why a settlement and why such a high settlement at that? There was no lost of extremities or life.
---
Aloha mai e nä makamaka heluhelu mai ka pi'ina a ka lä i Makanoni a i ka welo 'ana i ka mole 'olu o Lehua. Maopopo ihola paha iä 'oukou ke kumuhana a ko 'oukou mea käkau i këia pule ke heluhelu i ke po'omana'o e kau a'ela ma luna. 'Akahi nö paha a lohe 'ia ka nühou ma nä pule i hala iho nei. 'O ia ho'i ka pu'u kälä a ke kula 'o Kamehameha i hä'awi aku ai iä John Doe ma ka 'aelike e pau ai ka ho'opi'i ma ka 'aha ho'okolokolo ki'eki'e o 'Amelika.
Pü'iwa paha ka no'ono'o i ia heluna kälä, a e kuhihewa paha, he pu'u kälä ia e lilo ana i nä mäkua näna kahi keiki i make ma muli o ka hana hewa o ke aupuni, ka haukapila a me ka hui 'ë a'e paha. E like ho'i me ka hana lapuwale a nä limahana o ka Papa E'e Moku o ke kahua ho'olulu mokulele o Honolulu ma këlä hopena pule aku nei i hala, ka hana ho'i i make ai kahi kamaiki, 'o Michael Futi. E ho'opi'i 'ia ana ke aupuni pekelala e ka 'ohana o ia keiki i moe akula i ka moe kapu a Niolopua, a he küpono nö ia ho'opi'i 'ana, a maika'i ka lilo 'ana o kahi pu'u kälä nui i ua 'ohana nei, he $7 miliona, he $70 miliona, a he $700 miliona paha. 'Eä, 'o ke ola ia o ke keiki, ka lei poina 'ole ho'i, 'a'ohe pu'u kälä e pau ai ka 'eha a kaumaha paha.
'O ia po'omana'o e kau a'ela ma luna, lilo aku nei ia iä John Doe, akä, aia 'o ia ke ola nei, 'a'ole i 'eha kona kino, 'a'ole i muku ka lima a wäwae paha.
E 'ölelo auane'i paha kekahi, ua 'eha paha kona na'au a no'ono'o paha, a 'o ia ka mea i nui ai kahi pu'u kälä. Aloha nö kahi keiki. Akä, ua nui nä keiki Hawai'i i hö'ole 'ia, 'a'ole i 'eha ka na'au e ho'opi'i ai i ia kula. A 'o kekahi, ua nui nö paha nä känaka i küpiliki'i ka no'ono'o, a i 'eha'eha paha ka na'au i ka 'ike 'ana i ia ho'opi'i lapuwale a pö'alo maka ho'i. A no laila, hiki paha i ia mau känaka ke ho'opi'i aku iä John Doe no ia hana äna. I ka 'ike 'ana o ko 'oukou mea käkau i ia hana, 'a'ole i hiki ke no'ono'o pono ma ka hana. Nui a'ela ka hopohopo 'ana no nä pono a ke Ali'iwahine Pauahi i waiho mai nei. A no laila, e ho'omäkaukau 'ia paha kahi ho'opi'i iä John Doe, 'o wai ke komo pü ma ia hihia?
A 'o kahi mea minamina, ua makemake nö kekahi po'e e ho'okomo 'ia nä keiki o ka lähui 'ë i loko o ke kula 'o Kamehameha i ka makahiki 1916 (Ino! Ke Poi Mai Nei Ka Nalu). Mai ia wä nö a hiki mai i këia mau lä ia hana pö'alo maka. He aha lä ka mea e pale aku ai i ia hana? 'O ka uku aku? Ho'omaopopo paha i ka hana a Michael Jackson? 'A'ole i pau kona pilikia ma hope o ka hana 'ana i ka 'aelike e pau ai ka ho'opi'i. Ua 'ö'ili mai he mau ho'opi'i hou. A 'o ia ihola nö ka hana a kahi loio puni kälä hou. Aia nö 'o ia ke 'imi akula i nä känaka like 'ole e mana'o nei e ho'opi'i i ia kula, a näna e kökua iä läkou.
'A'ohe paha mana'o maika'i o ko 'oukou mea käkau ma ka mea e hana ai, akä, 'auhea 'oukou e nä hoa i maika'i ka no'ono'o, e hö'ike paha i ia kula, i mea e pale pono 'ia ai nä hana pö'alo maka ma këia hope aku.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
Whenuakura
Ko Whenuakura he nohanga o Taranaki. E ai ki Toitū Te Whenua, he nohanga (he 'locality' rānei ki te reo Pākehā) he wāhi nohoia e te tangata, engari kāore anō kia tae te taupori ki te nui e taea ai te kī he tāone tonu taua wāhi. Ko Taranaki tētahi o ngā takiwā o Aotearoa; kei Te Ika-a-Māui taua takiwā.
E ai ki te kautenui o te tau 2006, e 999 te taupori o Whenuakura. Mai i te kautenui o te 2001, e 60 te hekenga iho o te tokomaha tāngata.
Ko te kura[edit | edit source]
Ko te kura o Whenuakura he kura tuatahi mō ngā taitama me ngā kōhine o ngā taumata 1 tae noa ki te 6. Nō te tau 1877 i whakatū ai.[1] Ko 4 te whakatauranga ōtekau; ā, e 33 te tokomaha o te rārangi ingoa.[2]
Kupu tautoko[edit | edit source]
- ↑ "Whenuakura and Opaku Schools and Districts 125 Year Jubilee" (2001-11-19). Education Gazette New Zealand 80 (20).
- ↑ Te Kete Ipurangi - te kura o Whenuakura. Te Tāhuhu o te Mātauranga.
Tohutoro[edit | edit source]
- Toitū Te Whenua (Land Information New Zealand). He mea kite i te 2007-09-04.
- Ngā Pou Taunaha o Aotearoa (New Zealand Geographic Board). He mea kite i te 2007-09-04.


text:
1:1 ¶ Na i nga ra i a Ahahueruha, ara a Ahahueruha i kingi nei i Inia a tae noa ki Etiopia, kotahi rau e rua tekau ma whitu nga kawanatanga:
1:2 I aua ra, i te mea e ata noho ana a Kingi Ahahueruha i runga i te torona o tona kingitanga i Huhana, i te whare kingi,
1:3 I te toru o nga tau o tona kingitanga, ka tukua e ia he hakari ma ana rangatira katoa ratou ko ana tangata; i tona aroaro ano te hunga nunui o Pahia, o Meria, nga tangata rarahi, me nga rangatira o nga kawanatanga:
1:4 I a ia e whakakite ana i te taonga me te kororia o tona kingitanga, i tona honore, i tona ataahua nui, he maha nga ra, kotahi rau e waru tekau nga ra.
1:5 Na, ka taka aua ra, ka tukua e te kingi he hakari ma te iwi katoa i reira i Huhana, i te whare kingi, ma te rahi, ma te iti, e whitu nga ra, i te marae i te kari te whare o te kingi;
1:6 Ko nga hipoki he mea ma, he kakariki, he puru; ko nga aho he rinena pai he mea papura, ko nga mowhiti i mau ai, he hiriwa; ko nga pou he mapere; ko nga tokotoranga he koura, he hiriwa; a ko te papa o raro he mapere whero, ma, kowhai, mangu hoki.
1:7 Ko nga kapu inu i hoatu ma ratou he oko koura; rere ke tonu te ahua o tenei oko, o tenei oko; tona nui ano o te waina kingi, rite tonu ki ta te kingi tikanga.
1:8 I rite ano te inu ki ta te ture, kahore he tohe; na te kingi taua tikanga i whakatakoto ki nga rangatira katoa o tona whare, ko ta te tangata i pai ai ko tana tera e mea ai.
1:9 I tukua ano e te kuini, e Wahati, he hakari ma nga wahine i roto i te whare kingi o Kingi Ahahueruha.
1:10 ¶ I te whitu o nga ra, i te mea e koa ana te ngakau o te kingi i te waina, ka mea ia ki a Mehumana ratou ko Pitita, ko Harapona, ko Pikita, ko Apakata, ko Tetara, ko Karakaha, ki nga rangatira ruma tokowhitu i mahi i te aroaro o Kingi Ahahueruha,
1:11 Kia kawea mai te kuini, a Wahati, ki te aroaro o te kingi, me te karauna kuini, kia whakakitea atu ai tona ataahua ki nga iwi, ki nga rangatira: he pai hoki tona ahua.
1:12 Otiia kihai a Kuini Wahati i pai kia haere mai i ta te kingi kupu i korerotia e ana rangatira ruma. Na reira i riri rawa ai te kingi, a mura ana tona riri i roto i a ia.
1:13 Katahi te kingi ka korero ki nga tangata whai whakaaro i mohio nei ki nga taima, ko ta te kingi tikanga hoki ia, ki te hunga katoa e mohio ana ki te ture, ki te whakarite tikanga;
1:14 Ko Karahena hoki i tata ki a ia, ko Hetara, ko Aramata, ko Tarahihi, ko Merehe, ko Marahena, ko Memukana, ara ko nga rangatira tokowhitu o Pahia, o Meria, i kite nei i te mata o te kingi, a i noho hei tuatahi i te kingitanga;
1:15 Ki ta te ture, ko te aha kia meatia ki te kuini, ki a Wahati, mona kihai i whakarite i te kupu a Kingi Ahahueruha i kawea atu e nga rangatira ruma?
1:16 Na ka mea a Memukana i te aroaro o te kingi ratou ko nga rangatira, Ehara i te mea ki te kingi anake ta Kuini Wahati he; engari ki nga rangatira katoa ano, ki nga iwi katoa o nga kawanatanga katoa a Kingi Ahahueruha.
1:17 Ka haere hoki te rongo o tenei mahi a te kuini ki nga wahine katoa, a ka whakahawea o ratou kanohi ki a ratou tane, ina ka korerotia, i mea a Kingi Ahahueruha kia kawea mai a Kuini Wahati ki tona aroaro, a kihai tera i haere mai.
1:18 Ka pena ano aianei te kupu a nga wahine rangatira o Pahia, o Meria. kua rongo nei ki te mahi a te kuini ki nga rangatira katoa a te kingi. Na tera e nui atu te whakahawea me te riri.
1:19 Ki te pai te kingi, kia puta he kupu kingi mana, me tuhituhi hoki ki roto ki nga ture o nga Pahi, o nga Meri, kei taka, ara kia kaua a Wahati e haere mai ki te aroaro o Kingi Ahahueruha; ko tona kuinitanga hoki kia hoatu e te kingi ki tetahi atu e pai ake ana i a ia.
1:20 A, ka rangona ta te kingi tikanga e whakatakoto ai ia puta noa i tona kingitanga nui nei, katahi nga wahine katoa ka whakahonore i a ratou tane, i te iti, i te rahi.
1:21 Na pai tonu te kupu ki te whakaaro o te kingi, o nga rangatira; a rite tonu ki te kupu a Memukana ta te kingi i mea ai.
1:22 I tukua hoki e ia he pukapuka ki nga kawanatanga katoa a te kingi, ki tenei kawanatanga, ki tenei kawanatanga, he mea whakarite ki to reira tikanga mo te tuhituhi, ki tenei iwi, ki tenei iwi, he mea whakarite ki to reira reo, ara ko nga tane kat oa hei rangatira i roto i o ratou whare; a kia korerotia i te reo o to reira iwi.
2:1 ¶ I muri iho i enei mea, i te mea kua marie te riri o Kingi Ahahueruha, ka mahara ia ki a Wahati, ki tana i mea ai, ki te mea hoki i whakaritea mona.
2:2 Na ka mea nga tangata a te kingi i mahi nei ki a ia, Kia rapua mai etahi kotiro ataahua ma te kingi.
2:3 Kia whakaritea hoki e te kingi etahi kaititiro puta noa i nga kawanatanga o tona kingitanga, a ma ratou e huihui mai nga kotiro ataahua, he wahine, ki Huhana, ki te whare kini, ki te whare wahine, ki a Hekai, ki ta te kingi rangatira ruma, ko ia nei te kaitiaki o nga wahine; a kia hoatu nga mea hei tahi mo to ratou poke;
2:4 Na, ko te kotiro e pai ki ta te kingi titiro, ko ia hei kuini i te wahi o Wahati. Na pai tonu taua mea ki te whakaaro o te kingi, a pera ana ano ia.
2:5 I Huhana, i te whare kingi tetahi tangata, he Hurai, ko tona ingoa ko Mororekai, he tama na Haira, tama a Himei, tama a Kihi, he tangata no Pineamine.
2:6 He mea whakaheke mai i Hiruharama i roto i te whakahekenga i whakahekea ai a Hekonia kingi o Hura, i tera i whakahekea ra e Nepukaneha kingi o Papurona.
2:7 Na he mea atawhai nana a Haraha, ara a Ehetere, te tamahine a tona matua keke; no te mea kahore ona papa, ona whaea, a he atanga taua kotiro, he ataahua; i te matenga hoki o tona papa, o tona whaea, ka tangohia ia e Mororekai hei tamahine mana.
2:8 Heoi, ka rangona te kupu a te kingi, me tana ture, a ka tokomaha ano nga kotiro ka huihuia ki Huhana, ki te whare kingi, ki te ringa o Hekai, na ka mauria ano hoki a Ehetere ki te whare o te kingi, ki te ringa o Hekai kaitiaki wahine.
2:9 Na he pai taua kotiro ki tana titiro, ka atawhaitia hoki e ia; i hohoro hoki tana homai i nga mea hei tahi mo tona poke, me era atu mea ano mana, me nga kotiro tokowhitu i tika nei kia hoatu ki a ia, no roto i te whare o te kingi: i nekehia atu h oki ia, ratou ko ana kotiro ki te wahi pai rawa o te whare wahine.
2:10 Kihai i whakaaturia e Ehetere tona iwi me ona whanaunga; na Mororekai hoki i ako ki a ia kia kaua e whakaaturia.
2:11 Na haere ai a Mororekai i tenei ra, i tenei ra, ki mua i te marae o te whare wahine, kia mohio ai ia kei te pehea a Ehetere, a ka peheatia ranei ia.
2:12 A, no ka rite te wa mo tenei kotiro, mo tenei kotiro, e haere ai ki a Kingi Ahahueruha, i te mea ka taka ona marama kotahi tekau ma rua, ko te ritenga hoki ia mo nga wahine, ko reira hoki rite ai nga ra mo te tahi o to ratou poke, ara e ono nga marama o te hinu maira, a e ono nga marama o nga mea kakara, o era atu mea ano e tahia ai te poke o nga wahine;
2:13 Ko te tikanga tenei mo te haerenga atu o tetahi kotiro ki te kingi; ko nga mea katoa i hiahia ai ia, i hoatu ki a ia, a ka riro i a ia i roto i te whare wahine ki te whare o te kingi.
2:14 I haere mai ia i te ahiahi, a i te ata ka hoki ki to nga wahine whare tuarua, ki te ringa o Haahakata, o ta te kingi rangatira ruma, ko ia nei te kaitiaki o nga wahine iti; heoi ano ona haerenga mai ki te kingi, kia hiahia ra ano te kingi ki a i a, kia whakahuatia ano hoki tona ingoa.
2:15 A, ka rite te wa e haere ai ki te kingi a Ehetere tamahine a Apihaira, a te matua keke o Mororekai, he mea tango nei hoki ia na tenei hei tamahine mana, kihai tera i mea ki tetahi mea mana, heoi ano ko ta Hekai i whakarite ai, ko ia nei ta te ki ngi rangatira ruma, te kaitiaki o nga wahine. Na ahuareka rawa a Ehetere ki te titiro a te hunga katoa i kite i a ia.
2:16 Heoi ka mauria a Ehetere ki a Kingi Ahahueruha, ki tona whare kingi, i te tekau o nga marama, ko Tepete hoki taua marama, i te whitu o nga tau o tona kingitanga.
2:17 Na nui atu te aroha o te kingi ki a Ehetere i tona ki nga wahine katoa, ahuareka tonu ia, manakohia rawatia ana ia e ia i nga whaina katoa, potaea ana e ia te karauna kuini ki tona mahunga, meinga ana ia e ia hei kuini i te wahi o Wahati.
2:18 Katahi ka tukua e te kingi he hakari nui ma ana rangatira katoa ratou ko ana tangata, ara te hakari o Ehetere; whakangawaritia ano hoki e ia nga mea ki nga kawanatanga, a hoatu ana etahi hakari e ia, he mea i rite ki ta te kingi tikanga.
2:19 Na i te rua o nga huihuinga o nga wahine, kei te noho a Mororekai i te kuwaha o te kingi.
2:20 Kihai ano i whakaaturia e Ehetere ona whanaunga me tona iwi; ko ta Mororekai hoki tera i ako ai ki a ia; i whakarite hoki a Ehetere i te kupu a Mororekai, i pera me ia e whakatupuria ake ana i tona whare.
2:21 ¶ I aua ra, i te mea e noho ana a Mororekai i te kuwaha o te kingi, ka riri a Pikitana raua ko Terehe, tokorua o nga rangatira ruma a te kingi, he kaitiaki i te tatau, a ka whai kia pa te ringa ki a Kingi Ahahueruha.
2:22 Na kua mohiotia taua mea e Mororekai, a ka whakaaturia e ia ki a Ehetere, ki te kuini; korerotia ana e Ehetere ki te kingi i runga ano i te ingoa o Mororekai.
2:23 Na, ka oti taua mea te uiui, a ka kitea he tika, ka taronatia raua tokorua ki runga ki te rakau, a ka tuhituhia taua mea ki te pukapuka o nga meatanga o nga ra i te aroaro o te kingi.
3:1 ¶ I muri i enei mea ka whakanuia e Kingi Ahahueruha a Hamana tama a Hamerata Akaki, hapainga ana ia ki runga, whakanekehia ake ana tona torona ki runga ake i o nga rangatira katoa e noho ana i a ia.
3:2 Na kei te tuohu, kei te koropiko ki a Hamana nga tangata katoa a te kingi i te kuwaha o te kingi; ko ta te kingi whakahau hoki tena mona. Ko Mororekai ia kihai i tuohu, kihai i piko.
3:3 Katahi ka mea nga tangata a te kingi i te kuwaha o te kingi ki a Mororekai, He aha koe i takahi ai i ta te kingi whakahau?
3:4 Korero noa ratou ki a ia i ia ra, i ia ra, heoi kihai ia i rongo ki a ratou. Na korerotia ana e ratou ki a Hamana, kia kitea ai e u ranei nga mea a Mororekai; kua whakaaturia hoki e ia ki a ratou he Hurai ia.
3:5 A, no te kitenga o Hamana kihai a Mororekai i tuohu, kihai i piko ki a ia, na ki tonu a Hamana i te riri.
3:6 Otiia i whakahawea tona whakaaro ki te whakapa ringa ki a Mororekai anake, kua oti hoki te korero ki a ia te iwi o Mororekai; na reira i whai ai a Hamana kia whakangaromia nga Hurai katoa i te kingitanga katoa o Ahahueruha, ara te iwi o Mororekai.
3:7 ¶ I te marama tuatahi, ara i te marama Nihana, i te tekau ma rua o nga tau o Kingi Ahahueruha, ka maka te Puri, ara te rota ki te aroaro o Hamana i tenei ra, i tenei ra, i tenei marama, i tenei marama a te tekau ma rua ra ano, ara te marama Arara.
3:8 Na ka mea a Hamana ki a Kingi Ahahueruha, Tenei tetahi iwi kei te tohatoha haere, kei te marara noa atu i roto i nga iwi o nga kawanatanga katoa o tou kingitanga; a ko a ratou ture he rere ke i a nga iwi katoa; kahore hoki ratou e mahi i a te kin gi ture. Na ehara i te mea pai mo te kingi kia tukua ta ratou.
3:9 Ki te pai te kingi, me tuhituhi kia whakangaromia ratou: a maku e pauna atu kia tekau mano taranata hiriwa ki nga ringa o te hunga mahi i ta te kingi mahi, kia kawea ki nga whare taonga o te kingi.
3:10 Na ka unuhia e te kingi tona mowhiti i tona ringa, a hoatu ana ki a Hamana tama a Hamerata Akaki, ki te hoariri o nga Hurai.
3:11 A ka mea te kingi ki a Hamana, ka hoatu te hiriwa ki a koe, te iwi ano hoki, kia meatia ki a ratou tau e pai ai.
3:12 Katahi ka karangatia nga karaipi a te kingi i te marama tuatahi, i te tekau ma toru o nga ra o taua marama, a ka tuhituhia nga mea katoa i whakahaua e Hamana ki nga kawana a te kingi, ratou ko nga kawana iti o tenei kawanatanga, o tenei kawanata nga, ki nga rangatira hoki o tenei iwi, o tenei iwi; ki tenei kawanatanga, ki tenei kawanatanga, he mea whakarite ki to reira reo; i tuhituhia i runga i te ingoa o Kingi Ahahueruha, hiri rawa ki te mowhiti o te kingi.
3:13 Na ka tukua nga pukapuka kia kawea e nga kaikawe pukapuka ki nga kawanatanga katoa a te kingi, kia whakangaromia, kia patua, kia huna nga Hurai katoa, te taitama, me te koroheke, nga kohungahunga, me nga wahine, kia kotahi tonu te ra, i te tekau ma toru o nga ra i te tekau ma rua o nga marama, ara o te marama Arara; kia pahuatia hoki o ratou taonga.
3:14 Ko nga korero i tuhituhia, mo te ture kia hoatu ki nga kawanatanga katoa, i whakakitea nuitia ki nga iwi katoa, kia tatanga ai ratou i taua ra.
3:15 Haere ana nga kaikawe pukapuka, he mea whakahohoro e te kupu a te kingi, i hoatu ano te ture i Huhana, i te whare kingi. Na noho ana te kingi raua ko Hamana ki te inu; raruraru tonu ia te pa, a Huhana.
4:1 ¶ No te mohiotanga o Mororekai ki nga mea katoa i meatia, haehaea ana e Mororekai ona kakahu, kei te kakahu i te kakahu taratara, kei te mea i te pungarehu ki a ia: haere ana ki waenganui o te pa, he nui, he tiwerawera tana tangi.
4:2 Na haere ana ia ki mua i te kuwaha o te kingi; e kore hoki e ahei kia haere ki roto i te kuwaha o te kingi ki te mea he taratara te kakahu.
4:3 Na, i nga kawanatanga katoa, i nga wahi i tae atu ai te kupu a te kingi me tana ture, nui atu te tangi o nga Hurai, te nohopuku, te aue, me te uhunga: a he tokomaha he kakahu taratara to ratou whariki, he pungarehu.
4:4 Na kua tae nga kotiro a Ehetere me ana rangatira ruma, kei te whakaatu ki a ia. Na tino mamae rawa te kuini. Hoatu ana e ia he kakahu kia kawea hei kakahu mo Mororekai, kia tangohia hoki ona kakahu taratara i a ia: otiia kihai ia i tango atu.
4:5 ¶ Katahi a Ehetere ka karanga ki a Hataka, ki tetahi o nga rangatira ruma a te kingi i whakaritea nei e ia kia tu ki tona aroaro, a ka whakahau i a ia kia haere ki a Mororekai, kia mohiotia he aha ra tenei mea, a na te aha hoki.
4:6 Heoi haere ana a Hataka ki a Mororekai, ki te waharoa o te pa, ara ki te aronga o te kuwaha o te kingi.
4:7 A whakaaturia ana e Mororekai ki a ia nga mea katoa i pa ki a ia, me te tuturu o te moni i kiia e Hamana kia paunatia e ia ki roto ki nga whare taonga o te kingi hei mea mo nga Hurai kia whakangaromia.
4:8 I homai ano e ia ki a ia nga kupu o te ture i tuhituhia, i homai nei i Huhana kia whakangaromia ratou, a mana e whakakite ki a Ehetere, e whakaatu ki a ia, mana hoki ia e whakahau kia haere ki te kingi wawao ai; kia rapua hoki i tona aroaro he me a mo tona iwi.
4:9 Na haere ana a Hataka, whakaaturia ana e ia ki a Ehetere nga kupu a Mororekai.
4:10 Katahi a Ehetere ka korero ki a Hataka, a hoatu ana e ia he kupu ki a Mororekai, hei mea:
4:11 E mohio ana nga tangata katoa a te kingi, me te iwi o nga kawanatanga a te kingi, ko nga tangata katoa, ahakoa tane, ahakoa wahine, e haere ana ki to roto marae, ki te kingi, i te mea kihai i karangatia, kotahi tonu tana ture kia whakamatea, ki te kahore ia e torona atu e te kingi te hepeta koura ki a ia kia ora ai. Engari ko ahau, ka toru tekau enei ra oku kihai i karangatia kia haere ki te kingi.
4:12 Na korerotia ana e ratou ki a Mororekai nga kupu a Ehetere.
4:13 Katahi a Mororekai ka ki atu kia whakahokia tenei kupu ki a Ehetere, Kei mahara koe na ka ora koe i te whare o te kingi, i nga Hurai katoa.
4:14 Ki te wahangu rawa hoki koe i tenei wa, tera e puta ake he tanga manawa, he whakaoranga mo nga Hurai i tetahi atu wahi. Na ko koe, ko te whare hoki o tou papa, ka ngaro; ko wai hoki ka mohio mo te wa penei pea i tae mai ai koe ki te kingitanga?
4:15 Katahi ka ki a Ehetere kia whakahokia tenei kupu ki a Mororekai,
4:16 Tikina, huihuia nga Hurai katoa e kitea ki Huhana, ka nohopuku ai koutou, hei mea moku; kaua hoki e kai, kaua e inu, kia toru nga ra, po, ao, ko ahau hoki, ko matou ko aku kotiro ka nohopuku ano; ko reira ahau haere ai ki te kingi; he mea kahore nei e rite ki te ture. A ki te mea ka huna ahau, ka huna ahau.
4:17 Heoi haere ana a Mororekai, meatia ana e ia nga mea katoa i whakahaua ki a ia e Ehetere.
5:1 ¶ Na i te toru o nga ra ka kakahuria e Ehetere ona kakahu kuini, a tu ana ia i te marae o roto o te whare o te kingi, i te ritenga atu o te whare o te kingi; ko te kingi hoki e noho ana i runga i te torona o tona kingitanga i te whare kingi, i te r itenga mai o te tatau o te whare.
5:2 A, i te kitenga atu o te kingi i a Ehetere, i te kuini, e tu ana i te marae ka manakohia ia e ia, a ka torona mai e te kingi te hepeta koura i tona ringa ki a Ehetere. Heoi ka whakatata atu a Ehetere, a ka pa ki te pito o te hepeta.
5:3 Katahi ka mea te kingi ki a ia, He aha tau mea, e te kuini, e Ehetere? he aha hoki te mea e tonoa nei e koe? ahakoa ko te hawhe o te kingitanga, ka hoatu ki a koe.
5:4 Ano ra ko Ehetere, Ki te mea he pai ki ta te kingi, kia haere mai te kingi raua ko Hamana aianei ki te hakari kua oti i ahau te taka mana.
5:5 Ano ra ko te kingi, Whakahohorotia a Hamana hei mea i ta Ehetere i ki ai. Na haere ana te kingi raua ko Hamana ki te hakari kua oti nei te taka e Ehetere.
5:6 A ka mea te kingi ki a Ehetere i te mea e inu waina ana, He aha tau e mea nei mau? ka hoatu ano ki a koe: he aha hoki tau e tono nei? ahakoa ko te hawhe o te kingitanga, ka meatia.
5:7 Katahi ka whakautu a Ehetere, ka mea, Ko taku i mea ai maku, ko taku i tono ai,
5:8 Ki te mea kua manakohia ahau e te kingi, ki te pai te kingi kia homai taku i mea ai maku, kia meatia taku i tono ai, me haere mai te kingi raua ko Hamana ki te hakari e taka e ahau ma raua; a, apopo ka whakaritea e ahau te kupu a te kingi.
5:9 ¶ Na ka puta atu a Hamana ki waho i taua ra me te koa, me te pai o te ngakau. Kei te kitenga ia o Hamana i a Mororekai i te kuwaha o te kingi, a kihai tera i whakatika, i oraora ki a ia, ki tonu a Hamana i te riri ki a Mororekai.
5:10 Otiia i whakamanawanui a Hamana, a hoki ana ki tona whare; a ka tonoa e ia he tangata ki te tiki i ona hoa, i tana wahine hoki, i a Herehe.
5:11 A korerotia ana e Hamana ki a ratou te kororia o ona taonga, te tokomaha o ana tamariki, me a te kingi whakanuinga katoa i a ia, me tana whakanekehanga i a ia ki runga ake i nga rangatira, i nga tangata a te kingi.
5:12 I mea ano a Hamana, He pono kihai tetahi i tukua mai e te kuini, e Ehetere hei hoa mo te kingi ki te hakari i taka e ia, ko ahau anake; kua kiia mai ano ahau hei hoa atu mo te kingi ki a ia apopo.
5:13 Heoi kahore he pai o tenei katoa ki ahau i ahau e kite tonu ana i te Hurai, i a Mororekai, e noho ana i te kuwaha o te kingi.
5:14 Katahi ka ki atu tana wahine, a Herehe, ratou ko ona hoa katoa ki a ia, Me hanga he tarawa, kia rima tekau whatianga te tiketike, a i te ata mau e ki atu ki te kingi kia taronatia a Mororekai ki runga; katahi koe ka haere koa ai, korua ko te kin gi ki te hakari. Na pai tonu taua kupu ki a Hamana, a ka meinga e ia kia hanga taua tarawa.
6:1 ¶ I taua po kihai i moe te kingi, a ka mea kia kawea mai te pukapuka whakamahara ki nga meatanga o nga ra. Na ka korerotia ki te aroaro o te kingi.
6:2 Na ka kitea, kua oti te tuhituhi te whakaatu a Mororekai mo Pikitana raua ko Terehe, mo nga rangatira ruma tokorua a te kingi, he kaitiaki tetau, i whai raua kia pa te ringa ki a Kingi Ahahueruha.
6:3 Na ka mea te kingi, He aha te honore, te kororia, i whiwhi ai a Mororekai mo tenei? Ano ra ko nga tangata a te kingi i mahi nei ki a ia, Kihai tetahi mea i meatia ki a ia.
6:4 ¶ Na ka mea te kingi, Ko wai kei te marae? Na tera a Hamana kua tae mai ki te marae o waho o te whare o te kingi, ki te korero ki te kingi, kia taronatia a Mororekai ki runga ki te tarawa kua oti te hanga mona.
6:5 Na ka mea nga tangata a te kingi ki a ia, Ko Hamana tenei e tu mai nei i te marae. Ano ra ko te kingi, Kia haere mai ia.
6:6 Heoi ka haere mai a Hamana. Na ka mea te kingi ke a ia, Ko te aha kia meatia ki ta te kingi tangata e pai ai kia whakahonoretia? Na ko te meatanga ake a Hamana i roto i tona ngakau, Ko wai atu i ahau ta te kingi e pai ai kia whakahonoretia?
6:7 Na ka mea a Hamana ki te kingi, Mo ta te kingi tangata e pai ai kia whakahonoretia,
6:8 Me kawe mai nga kakahu kingi, e kakahu nei te kingi me te hoiho ano e ekengia ana e te kingi, potae rawa he karauna kingi ki tona matenga;
6:9 Na ka hoatu taua kakahu me te hoiho ke te ringa o tetahi o nga tino rangatira a te kingi, kia whakakakahuria atu ki te tangata e pai ai te kingi kia whakahonoretia; na ka mea i a ia kia eke i runga i te hoiho i te waharoa o te pa, ka karanga haer e ai i mua i a ia, Ka peneitia te tangata e pai ai te kingi kia whakahonoretia.
6:10 Katahi ka mea te kingi ki a Hamana, Kia hohoro tau tiki atu i te kakahu, i te hoiho, i tau i ki na, ka pera ai ki a Mororekai, ki te Hurai, e noho nei i te kuwaha o te kingi. Kei taka tetahi kupu o nga mea katoa i korerotia e koe.
6:11 Katahi ka tikina e Hamana te kakahu, me te hoiho, a whakakakahuria ana e ia a Mororekai, arahina ana i runga i te hoiho i te waharoa o te pa, me te karanga ano i tona aroaro, Ka peneitia te tangata e pai ai te kingi kia whakahonoretia.
6:12 ¶ Na hoki ana a Mororekai ki te kuwaha o te kingi; ko Hamana ia i hohoro ki tona whare, pouri tonu, hipoki rawa te mahunga.
6:13 Na ka korerotia e Hamana ki tana wahine, ki a Herehe, ki ona hoa katoa nga mea katoa i pa ki a ia. Katahi ana tangata mohio, ratou ko tana wahine, ko Herehe, ka mea ki a ia, Ki te mea no nga uri o nga Hurai a Mororekai, kua timata na koe te hing a i tona aroaro, e kore koe e kaha i a ia, engari ka hinga rawa koe i tona aroaro.
6:14 I a ratou e korero ana ki a ia, ka tae mai nga rangatira ruma a te kingi, porangi tonu, hei arahi mo Hamana ki te hakari i taka e Ehetere.
7:1 ¶ Heoi, kua tae te kingi raua ko Hamana ki te hakari, ki te kuini, ki a Ehetere.
7:2 A ka mea ano te kingi ki a Ehetere i te rua o nga ra, i te mea e inu waina ana, He aha tau e mea nei mau, e Kuini Ehetere? Ka hoatu hoki ki a koe. He aha hoki tau e tono ai? ahakoa ko te hawhe o te kingitanga, ka meatia.
7:3 Katahi ka whakautu a Kuini Ehetere, ka mea, Ki te mea kua manakohia ahau e koe, e te kingi, a ki te pai te kingi; ko taku e mea ai maku, ko ahau kia whakaorangia, ko taku e tono nei maku, ko toku iwi.
7:4 Kua oti hoki matou, ahau me toku iwi, te hoko kia whakangaromia, kia whakamatea, kia huna. Otiia me i hokona matou hei pononga tane, hei pononga wahine, kua whakarongo puku ahau: e kore ano ia e rite i te hoariri nga mea a te kingi ka maumauria n ei.
7:5 Katahi ka utua e Kingi Ahahueruha, ka mea ki a Kuini Ehetere, Ko wai ra? Kei hea ra te tangata i pokanoa nei tona ngakau ki te mea i tenei mea?
7:6 Ano ra ko Ehetere, He hoariri, he hoa whawhai, anei ko te Hamana kino nei. Katahi ka mataku a Hamana i te aroaro o te kingi raua ko te kuini.
7:7 ¶ Na whakatika ana te kingi, i te inumanga waina, he riri hoki nona, a haere ana ki te kari o te whare. Ko Hamana hoki, tu tonu ki te inoi ki a Kuini Ehetere mona kia whakaorangia: i kite hoki ia kua takoto te he mona i te kingi.
7:8 Katahi ka hoki te kingi i te kari o te whare ki te whare inu waina, na ko Hamana kua takoto ki te takotoranga o Ehetere. Katahi ka mea te kingi, E takotoria ano ranei e ia te kuini i toku aroaro i te whare? Puta ana te kupu i te mangai o te kingi, ka hipokina e ratou te mata o Hamana.
7:9 Katahi ka mea a Harapona, tetahi o nga rangatira ruma i te aroaro o te kingi, Nana, te tarawa e rima tekau whatianga te tiketike, i hanga e Hamana mo Mororekai, nana nei te kupu pai mo te kingi, e tu ra i te whare o Hamana. Ano ra ko te kingi, Ta ronatia ia ki runga.
7:10 Heoi taronatia ana a Hamana ki runga ki te tarawa i oti ra i a ia mo Mororekai, a ka mariri iho te riri o te kingi.
8:1 ¶ No taua ra ka homai e Kingi Ahahueruha ki a Kuini Ehetere te whare o Hamana, hoariri o nga Hurai. A ka haere a Mororekai ki te aroaro o te kingi, na Ehetere hoki i whakaatu he whanaunga ia nona.
8:2 E unuhia ana e te kingi tona mowhiti i tangohia mai nei e ia i a Hamana, a hoatu ana ki a Mororekai; a i whakanohoia a Mororekai e Ehetere ki te whare o Hamana.
8:3 ¶ A i korero ano a Ehetere ki te aroaro o te kingi, me te takoto ano ki ona waewae, me te tangi ano, i inoi ki a ia kia karohia te kino a Hamana Akaki, me te whakaaro i whakaaro ai ia mo nga Hurai.
8:4 Katahi ka torona atu e te kingi te hepeta koura ki a Ehetere. Heoi ka whakatika a Ehetere, ka tu ki te aroaro o te kingi,
8:5 A ka mea, Ki te pai te kingi, ki te manakohia hoki ahau e ia, ki te mea he tika tenei mea ki to te kingi whakaaro, ki te mea he pai ahau ki tana titiro, me tuhituhi kia whakataka nga pukapuka i whakaaroa e Hamana tama a Hamerata Akaki ana i tuhit uhi ai kia huna nga Hurai i nga kawanatanga katoa a te kingi.
8:6 Me pehea hoki e ahei ai ahau te titiro ki te he e pa ki toku iwi? me pehea hoki e ahei ai ahau te titiro ki te hunanga o oku whanaunga?
8:7 Ano ra ko Kingi Ahahueruha ki a Kuini Ehetere raua ko Mororekai Hurai, Nana, kua oti te hoatu e ahau ki a Ehetere te whare o Hamana; kua oti ano tera te tarona ki runga ki te rakau mo tona ringa i totoro ki nga Hurai.
8:8 Ma korua ano e tuhituhi ta korua e pai ai mo nga Hurai, i runga i te ingoa o te kingi, hiri rawa ki te mowhiti o te kingi: he tuhituhi hoki i tuhituhia i runga i te ingoa o te kingi, a i hiritia ki te mowhiti o te kingi, e kore e whakataka.
8:9 Katahi ka karangatia nga karaipi a te kingi i taua wa, i te toru o nga marama, ara i te marama Hiwana, i te rua tekau ma toru o nga ra o taua marama; a ka tuhituhia nga mea katoa i whakahau ai a Mororekai ki nga Hurai, ki nga kawana, ratou ko nga kawana iti, ko nga rangatira ano o nga kawanatanga, o Inia mai ano a tae noa ki Etiopia, kotahi rau e rua tekau ma whitu nga kawanatanga; ki tenei kawanatanga, ki tenei kawanatanga, he mea whakarite ki ta ratou tuhituhi; ki tenei iwi, ki tenei iwi, he mea whakarite ano ki to ratou reo; ki nga Hurai ano, he mea whakarite ki ta ratou tuhituhi, ki to ratou reo.
8:10 Tuhituhia ana e ia i runga i te ingoa o Kingi Ahahueruha, hiri rawa ki te mowhiti o te kingi, a tukua ana nga pukapuka kia maua e nga kaikawe pukapuka i runga hoiho, i eke i runga i nga kararehe tere o nga mahi a te kingi, he momo:
8:11 E mea ana i roto te tukunga a te kingi i nga Hurai o nga pa katoa kia huihui, kia tu ki runga, kia ora ai ratou, kia whakangaro, kia whakamate, kia huna i nga ope katoa o te iwi o te kawanatanga e tauria ai ratou ko a ratou kohungahunga, ko a ra tou wahine, kia pahua hoki i o ratou taonga hei mea parakete,
8:12 I taua ra kotahi i nga kawanatanga katoa a Kingi Ahahueruha, ara i te tekau ma toru o nga ra o te tekau ma rua o nga marama, koia nei te marama Arara.
8:13 I whakapuakina ki nga iwi katoa nga kupu i tuhituhia mo te ture kia whakatakotoria i nga kawanatanga katoa, kia mataara ai nga Hurai i taua ra ki te rapu utu i o ratou hoariri.
8:14 Heoi haere ana nga kaikawe pukapuka, he mea waha e nga kararehe tere o nga mahi a te kingi, he mea whakahohoro, he mea akiaki e te kupu a te kingi. I homai ano te ture i Huhana, i te whare kingi.
8:15 ¶ Na haere ana a Mororekai i te aroaro o te kingi, ko tona kakahu he kakahu kingi, he puru, he ma, me te karauna koura nui, me tetahi kakahu hoki he rinena pai, he papura. Na hamama ana, hari ana te pa, a Huhana.
8:16 Na ko nga Hurai i maha, i koa, me te hari me te honore.
8:17 I nga kawanatanga katoa ano, i nga pa katoa i nga wahi i tae ai te kupu a te kingi me tana ture, he hari, he koa to nga Hurai, he kai hakari, he ra pai. A he tokomaha o nga iwi o te whenua i mea i a ratou hei Hurai; i tau hoki te wehi o nga Hura i ki a ratou.
9:1 ¶ Na i te tekau ma rua o nga marama, ara i te marama Arara, i te tekau ma toru o nga ra, i te mea ka tata te mahia te kupu a te kingi, me tana ture, i te ra ano i hua ai nga hoariri o nga Hurai ka taea e ratou; otiia i puta ke ano, no te mea i taea e nga Hurai te hunga i kino ki a ratou;
9:2 Ka huihui nga Hurai ki o ratou pa i nga kawanatanga katoa a Kingi Ahahueruha, he mea kia pa ai nga ringa ki te hunga e whai ana kia mate ratou; a kihai tetahi i tu ki to ratou aroaro; kua tau hoki to ratou wehi ki nga iwi katoa.
9:3 A, ko nga rangatira katoa o nga kawanatanga, me nga kawana, me nga kawana iti, me nga kaimahi i te mahi a te kingi, i awhina i nga Hurai; no te mea kua tau te wehi o Mororekai ki a ratou.
9:4 He nui hoki a Mororekai i roto i te whare o te kingi, a i paku tona rongo ki nga kawanatanga katoa: kua nui haere hoki taua tangata, a Mororekai.
9:5 Na patua iho e nga Hurai o ratou hoariri katoa ki te hoari, he parekura, he whakangaromanga; meatia ana e ratou ta ratou i pai ai ki te hunga i kino ki a ratou.
9:6 I Huhana ano, i te whare kingi, e rima rau nga tangata i patua, i whakangaromia e nga Hurai.
9:7 Ko Parahanarata ano, ko Rarapono, ko Ahapata,
9:8 Ko Porata, ko Araria, ko Arirata,
9:9 Ko Paramahata, ko Arihai, ko Arirai, ko Waietata,
9:10 Ko nga tama kotahi tekau a Hamana tama a Hamerata, a te hoariri o nga Hurai, patua iho e ratou; kihai ia o ratou ringa i pa ki nga taonga.
9:11 I taua ra ka kawea ki te kingi te tokomaha o te hunga i patua ki Huhana, ki te whare kingi.
9:12 Na ka mea te kingi ki a Kuini Ehetere, E rima rau nga tangata kua patua nei e nga Hurai, huna rawa ki Huhana, ki te whare kingi, me nga tama kotahi tekau a Hamana; i pehea ra ratou i era kawanatanga a te kingi? he aha hoki tau e mea nei mau? ka hoatu hoki ki a koe. He aha ake tau e tono ai? a ka meatia.
9:13 Ano ra ko Ehetere, Ki te pai te kingi, tukua nga Hurai i Huhana apopo kia mea i nga mea o te ture o tenei ra, kia whakairihia nga tama kotahi tekau a Hamana ki runga ki te rakau.
9:14 Na ka mea te kingi kia meatia tenei, a ka homai te ture i Huhana. Na whakairihia ana nga tama kotahi tekau a Hamana.
9:15 A i huihui nga Hurai i Huhana i te tekau ma wha ano o nga ra o te marama Arara, a e toru rau nga tangata i patua e ratou i Huhana; kihai ia o ratou ringa i pa ki nga taonga.
9:16 Na, ko era atu Hurai o nga kawanatanga a te kingi, i huihui ratou, a tu ana ki runga, kia ora ai ratou. Na ka ta o ratou manawa i o ratou hoariri, a patua iho e ratou o te hunga i kino ki a ratou e whitu tekau ma rima mano; kihai ano ia o ratou ringa i pa ki nga taonga.
9:17 I meinga tenei i te tekau ma toru ano o nga ra o te marama Arara; i te tekau ma wha hoki ka ta te manawa, waiho iho e ratou hei ra mo te kai hakari, mo te hari.
9:18 Engari ko nga Hurai i Huhana, i huihui i te tekau ma toru o nga ra o taua marama, i te tekau ma wha ano, a no te tekau ma rima ka whakata; waiho iho e ratou hei ra mo te kai hakari, mo te hari.
9:19 Na reira nga Hurai e noho ana i nga pa koraha, i nga pa taiepakore, i mea ai ko te tekau ma wha o nga ra o te marama Arara hei ra mo te hari, mo te kai hakari, hei ra pai, e tuku tahua ai tetahi ki tetahi.
9:20 ¶ Na ka tuhituhia e Mororekai enei mea katoa, a tukua ana e ia nga pukapuka ki nga Hurai katoa o nga kawanatanga katoa a Kingi Ahahueruha, ki nga mea e tata ana, ki nga mea i tawhiti,
9:21 Kia whakapumautia te tikanga ma ratou, kia whakaritea te tekau ma wha o nga ra o te marama Arara, me te tekau ma rima ano o nga ra o taua marama, i ia tau, i ia tau,
9:22 Kia rite ki nga ra i ta ai te manawa o nga Hurai i o ratou hoariri, ki te marama ano i puta ke ai to ratou tangi hei hari, to ratou pouri hei ra pai, kia meinga hei ra kai hakari, hei ra hari, e tukua ai etahi wahi ma tetahi, ma tetahi, me etahi mea ano ma nga rawakore.
9:23 Na whakaae ana nga Hurai kia mahia nga mea i timataia nei e ratou, nga mea ano i tuhituhia e Mororekai ki a ratou.
9:24 He mea mo ta Hamana tama a Hamerata Akaki; ko te hoariri nei ia o nga Hurai katoa; whakaaroa ana e ia he he mo nga Hurai, kia huna ratou; a maka ana e ia he Puri, ara he rota mo ratou kia whakamotitia, kia huna;
9:25 No te taenga ia o taua mea ki te aroaro o te kingi, ka whakahau ia, na te pukapuka, kia hoki te whakaaro kino i whakaaroa e ia mo nga Hurai ki runga ki tona pane ake, a taronatia ana ia, ratou ko ana tama, ki runga ki te tarawa.
9:26 Na reira i huaina ai aua ra ko Purimi, no te ingoa nei, no Puri. Na reira ano, no nga kupu katoa o tenei pukapuka, no ta ratou ano i kite ai o tenei mea, no nga mea ano i pa ki a ratou,
9:27 I whakapumau ai nga Hurai i te tikanga, i whakaae ai hei mea ma ratou, ma o ratou uri, ma te hunga ano hoki e honoa ki a ratou, hei mea e kore e whakataka, kia whakaritea enei ra e rua, kia pera ano me te mea i tuhituhia, i te wa ano e tika ai i tenei tau, i tenei tau;
9:28 Kia maharatia ano enei ra, kia mahia e nga whakatupuranga katoa, e nga hapu katoa, e nga kawanatanga katoa, e nga pa katoa, kia kaua ano enei ra o Purimi e ngaro i roto i nga Hurai, me te maharatanga ki aua ra kia kaua e mahue i o ratou uri.
9:29 Katahi ka tuhituhi a Kuini Ehetere, ta Apihaira tamahine, a Mororekai Hurai ano, whakapau rawa to raua mana, kia whakapumautia tenei pukapuka tuarua o Purimi.
9:30 A i tukua e ia he pukapuka ki nga Hurai katoa, ki nga kawanatanga kotahi rau e rua tekau ma whitu o te kingitanga o Ahahueruha, no te rangimarie nga kupu, no te pono,
9:31 Kia whakapumautia enei ra o Purimi i nga wa e tika ai, kia pera me ta Mororekai Hurai raua ko Kuini Ehetere i whakatakoto ai ma ratou; me ta ratou ano i whakatakoto ai hei tikanga ma ratou, ma o ratou uri, ara nga nohopuku, me ta ratou tangi.
9:32 Na whakapumautia ana enei meatanga Purimi e te kupu a Ehetere; tuhituhia iho ki te pukapuka.
10:1 ¶ I whakaritea ano e Kingi Ahahueruha he takoha ma te whenua, ma nga motu o te moana.
10:2 Na, ko nga meatanga katoa o tona kaha, o tona nui, me te korero katoa o te nui o Mororekai i whakanuia nei e te kingi, kihai ianei i tuhituhia ki te pukapuka o nga meatanga o nga ra o nga kingi o Meria, o Pahia?
10:3 Ko Mororekai Hurai hoki te tuarua o Kingi Ahahueruha, he nui ano ia i roto i nga Hurai, he matenuitanga na te mano tini o ona tuakana, teina; he rapu tonu tana i te pai mo tona iwi, he korero ano i te ata noho ki ona uri katoa.


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Sep 18, 2010
Synopsis: The use of English glosses to explicate indigenous words in academic writing denigrates indigenous languages.
Aloha mai kākou e nā hoa heluhelu. Eia mai nō kā 'oukou wahi mea kākau ke hāpai hou nei i kēia nīnau paio nui 'ia no ka unuhi. Ua hō'ike 'ē 'ia ko'u kū'ē i ka unuhi ma loko o kekahi mau kolamu. 'A'ole na'e e hihi. 'O ka'u e hāpai nei ma kēia hō'ike, ua pili i ka unuhi 'ana i nā mana'o haole mai loko mai o nā hua'ōlelo 'ōiwi i kākau 'ia ma nā palapala noi'i a ka po'e 'imi na'auao o ka honua nei.
Eia aku nō a eia mai ma ko'u heluhelu 'ana i kahi pepa noi'i, 'ike 'ia kekahi mau hua'ōlelo 'ōiwi i ho'okomo 'ia e ka mea kākau no ka wehewehe 'ana i kona kūkulu mana'o 'ana. Mahalo ke kākau 'ia 'ana o nā pepa noi'i e pili ana i nā mea 'ōiwi a mahalo ho'i ka ho'okomo 'ia o nā hua'ōlelo 'ōiwi. He ma'ū nō ia i ka 'ole. Aia na'e ka 'oi loa ma ke kākau 'ana i nā pepa noi'i no nā mea 'ōiwi ma loko o nā 'ōlelo 'ōiwi. 'A'ole na'e e lawa nā hui pa'i puke nāna e pa'i nā pepa noi'i ma nā 'ōlelo 'ōiwi, no ka mea, 'a'ole lawa ka po'e hiki ke heluhelu nāna e kū'ai i ua mau puke nei. Nui 'ino nā pepa noi'i no nā 'ike 'ōiwi i pa'i 'ia ma ka 'ōlelo haole a kāka'ikahi wale nō nā pepa i pa'i 'ia ma nā 'ōlelo 'ōiwi. A no ka manawa, e mahalo au i ka mea loa'a.
'O ka mea 'āpiki, a 'o ka'u nō ho'i e kū'ē nei i nā pepa noi'i i kākau 'ia ma ka 'ōlelo haole, 'o ia ke komo 'ana o kahi hua'ōlelo haole no ka wehewehe 'ana i ka mana'o o kekahi hua'ōlelo 'ōiwi. No ke aha lā e kākau 'ia ai ka hua'ōlelo 'ōiwi? Inā 'o ka 'ōlelo haole wale nō ka mea e mōakāka ai, he makehewa ke kākau 'ana i ka hua'ōlelo 'ōiwi. E aho ke waiho 'ia ma ka 'ōlelo haole wale nō. He ho'oha'aha'a ka hopena ke wehewehe 'ia nā 'ōlelo 'ōiwi ma o ka 'ōlelo nāna lākou i pepehi.
Nui 'ino nā hua'ōlelo o nā 'ōlelo like 'ole i 'ike 'ia ma loko o nā pepa noi'i i kākau 'ia ma ka 'ōlelo haole. Ua 'ike au i nā hua'ōlelo Kelemānia, Palani, Lātina, Helene, a pēlā aku. A i loko nō o ka pohihihi o ia mau 'ōlelo 'ana a hiki 'ole ia'u ke ho'omaopopo, 'a'ohe wahi unuhi e akāka ai. Me he mea lā, he mau 'ōlelo loa'a wale o ka mana'o i nā kānaka a pau o ka honua nei a 'o ka hūpō wale nō ke 'ike 'ole. 'O ka 'oia'i'o, 'a'ole paha e like a like ka mana'o me ka unuhina ma kekahi 'ōlelo a he kūpono kona waiho 'ia me ia nō.
No ka po'e e paio nei no ka pono o nā 'ōlelo 'ōiwi, 'a'ole nō e pū'iwa. Nui hou aku nā mea e kaulike 'ole ai nā 'ōlelo 'ōiwi me ka 'ōlelo haole. 'A'ohe wahi 'ike 'ia o ka hua'ōlelo haole e wehewehe 'ia ana ma o ka 'ōlelo 'ōiwi. No ka 'ōlelo Hawai'i ho'i, i loko nō o kona kūlana he 'ōlelo kūhelu no ka Moku'āina 'o Hawai'i, i kēia wā a kākou e noho nei, 'a'ole nō e 'ae 'ia ma nā wahi a pau. A no laila, e nā mea e kākau ana i nā pepa noi'i me ka ho'ohana pū 'ana i nā hua'ōlelo 'ōiwi, 'o ko kākou chance kēia e ho'ohanohano ai i kā kākou mau 'ōlelo. Mai nō a unuhi mai i ka 'ōlelo haole. He haumia ka hopena.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by the Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.


text:
Ka tū te hui ā te rōpū mana Tāne Ora ō Aotearoa ki Waiharakeke akuanei.
Hai tā Joe Puketapu ko wētahi tino kaupapa ā te rōpū nei, he hiki i te wairua, te mana me te oranganui ō te hunga tāne.
Ko te kaupapa ō te hui ko Tāne Ora, Whānau Ora, nā, hai tā Puketapu anō, tokomaha ngā tāne kāre e whakapuaki i wō rātau ngākau ki wō rātau hoa rangatira, ki wō rātau whānau hoki.
Ka rongo i ngā kōrero ā ngā mananui kai te whai te kaupapa nei, i ā Buck Shelford, George Gray, Zane Scarborogh, Clive Aspin me Tā Mason Durie e kōrero ana.


text:
Aotearoa Tuatahi
Ko Aotearoa Tuatahi he rōpū tōrangapū no Aotearoa. Ka mōhiotia whānuitia āna mahi whakahē i ngā ture manene, i te Tiriti o Waitangi hoki. Nā Winitana Pita te rōpū i whakaū i te 1993, ko ia tonu te kaihautū o nāianei. E ai ki ētahi, ki te kore a Winitana, ka ngaro haere a Aotearoa Tuatahi.
Rārangi kōrero
Kaupapa[edit | edit source]
I te pōtitanga o 2002, e toru ngā kaupapa matua o Aotearoa Tuatahi:
- he whakaheke i ngā manene e tae mai ana, mēnā ehara aua manene nō Ūropi
- he ārai i te taihara, he whakaroa i ngā whiu
- he whakaheke i ngā moni e utua ai mō ngā mahi e pā ana ki te Tiriti o Waitangi.
Tīmatanga[edit | edit source]
Ka puta a Aotearoa Tuatahi hei rōpū tōrangapū i te 1993, i mua i te pōtitanga o taua tau. Ko Winitana Pita te mema Pāremata mō Tauranga, ā, he minita mō ngā Māori o mua/ I whakarerea a ia te rōpū Nahinara, he tautohetohe nōna ki ngā kaihautū o Nahinara. Ka wikitoria a Winitana i te pōtitanga, ka mau ki tana turu mō Tauranga.
I taua pōtitanga tonu, ka wikitoria a Tau Henare i te turu mō Te Tai-tokerau, te tuarua o ngā turu o Aotearoa Tuatahi. Nō te pōtitanga o 1996, ka whiwhi a Aotearoa i te 13% o ngā pōti, ā, kia 17 ō rātou turu. E rima ngā mema Māori o Aotearoa Tuatahi — Henare (te kaihautū tuarua o te rōpū), rātou ko Tukuroirangi Morgan, ko Rana Waitai, ko Tu Wyllie ko Tuariki John Delamere — arā ngā "Tight Five".
I te pōtitanga o 2005, ka āhua hinga a Aotearoa Tuatahi. Ka whiwhi rātou i te 5.72% o ngā pōti, kia toru noa iho ngā turu. Ka hinga hoki a Winitana i Tauranga, ka wikitoria a Bob Clarkson o Nahinara kē. Ka haere kē a Winitana ki te Pāremata hei mema o te rārangi. Nō te 2005, ko ēnei ngā mema Pāremata o Aotearoa Tuatahi:
- Winitana Pita
- Peter Brown
- Brian Donnelly
- Ron Mark
- Doug Woolerton
- Barbara Stewart
- Pita Paraone
Nā Aotearoa Tuatahi rāua ko Reipa i whakatauria tētahi kirimana whakahaere kāwanatanga, me te aha, ka tū a Winitana hei Minita mō te Manatū Aorere.
Ngā tari i mau ai[edit | edit source]
- Kaihautū i te Pāremata:
- Winitana Pita, 1993 -
- Kaihautū tuarua i te Pāremata:
- Tau Henare, 1993 - 1998
- Peter Brown, 1998 -
- Kaihautū rōpū:
- Doug Woolerton, 1993 - 2005
- Dail Jones, 2005 -
Hoto ki waho[edit | edit source]
- Aotearoa Tuatahi (reo Pākehā)


text:
Me Tohu Te Kereru
Ko te ngahere, tetahi a nga nohanga o te kereru, e tuaina ana ona rakau ia tau ia tau, otira ora tonu tenei manu notemea e ora ana i nga pua o te huhua noa iho o te rakau.
Ko te kereru tetahi o nga tino manu, a tino manu whakapaipai hoki o Niu Tireni e tika ana me tohu kei ngaro
Ko nga whiu enei mo nga tangata pokanoa ki te patu kereru.
- Me Aroha Koutou Ki Enei Taonga o Te Motu.
- Kaua e Takahia Te Ture Kia Toe Ai Te
- Kereru Mo Ake Tonu Atu.
-
Na Te Tari Kawanatanga Kaitieki o
-
nga Manu me nga Kararehe.
-
- Kereru Mo Ake Tonu Atu.
- Kaua e Takahia Te Ture Kia Toe Ai Te


text:
Kai Pōnekeneke nei tētahi hangarau e whakamahia ana, e tāea e tangata kē te hokohoko huanga toa mai tahi tūnga pahi ki runga ō te huarahi ō Lambton Quay.
Otirā ka māmā te toro atu ā tāngata nā ki wāna hiahia hokohoko mai i ā Countdown.
Ka tāea hoki e ia te wherawhera i ngā huanga hokohoko ā Countdown, kātahi ka whakarite i wāna e hiahia ai, ka mutu ka utua.
Ka oti katoa e tangata nā wēnei, mai i taua tūnga pahi, mai i tana waea pūkoro.
Nā, hai tā Bridget Lamont ō Countdown, ngā kai whakarite i te hangrau nei, kia tata haere ki te kirihimete ka kitea te painga ō tēnei hangarau.
Nā, mā te hangarau e whakamāmā i te ao e whakatata haere nei kia ia.


text:
For Saturday, March 24, 2012
POSTED: 01:30 a.m. HST, Mar 24, 2012
Synopsis: A new beloved baby girl of Kahakuloa has blessed Edward Apiu Alika Apo and Katrina-Ann Rose-Marie Kapā'anaokalāokeola Oliveira.
——
Welina 'oukou e nā hoa makamaka heluhelu o Kauakūkalahale mai nā pua laha 'ole o Kumukahi a i ka lokelani i wili pū 'ia me ka maile o nā hono a'o Pi'ilani a i ka pua 'ilima lahilahi o Mauna Lahilahi a hiki loa aku i Hanalei kahi e kui 'ia ai ka mokihana i lei poina 'ole, me 'oukou ka welina o ke aloha.
'Anapu maila ka uila a e ku'i ikaika ana ka hekili mai kekahi 'ao'ao o ka lani a hiki i kekahi 'ao'ao aku i mālamalama ka honua. He nui loa nō ho'i ka makani o ke aumoe o ka pō mahina 'o Hua. 'O Welo ka malama; Welo ke aloha i ka 'ōnohi.
I ke kakahiaka nui o ka pō mahina 'o akua i ka hola 12:59 ho'i ma ka haukapila 'o Maui Memorial i hānau 'ia ai he mamo makamae no Mauiakama nona ka inoa 'o Kahakai Kalehuaokahakuloaakalawai'anuinākoa Mōloa Chew-Quon Maile Apo. He pua hiwahiwa na Edward Apiu Alika Apo lāua 'o Katrina-Ann Rose-Marie Kapā'anaokalāokeola Oliveira. He kaikamahine, he 'ōpu'u pua i mōhala, a he maka lehua no kona one hānau.
E kolo ana nō ka ēwe o ka 'iewe a mōloa. Ua ho'i akula ka lehua o Kaukini i ka piko i kona kulāiwi ho'i 'o Kuewa i ke awāwa uliuli 'o Kahakuloa. Ma laila i kanu 'ia ai he kumu lehua i kiaho'omana'o no nā lehua laha 'ole o Kahakuloa, 'o ke kumu lehua 'oe, 'o ke kalo 'oe, 'o nā koa 'oe, a 'o ka loea lawai'a 'oe.
Eia iho nei he mele inoa a he mele aloha 'āina nō ho'i ia no nā lehua o Kahakuloa i noho loa ma ke one hānau o nā koa wiwo 'ole. Na lākou ke kamaiki e mālama i ka poli aloha o nā kūpuna, nā kupa o ka 'āina.
Aloha Kailioi o Kuewa,
E walea i ka leo o ka manu,
Manua ka moolei o Naone,
Ke one hanau o Nakoa,
E ola koa, e ola na iwi
I ke kulaiwi i ka malu o Kaukini
Kinikini waiwai a lehu hoi
Ua hoi no ka lehua o Kahakuloa.
He 'ōlelo mai ka Luna Ho'oponopono mai
[Aia nō ke ho'okō 'ia ihola kahi 'ōlelo mākia a ka Mō'ī Kalākaua, 'o ia ho'i, “Ho'oulu Lāhui.” A pōmaika'i nō ka Luna Ho'oponopono i ka 'ike 'ana aku i kahi ki'i o Kahakai Kalehuaokahakuloaakalawai'anuinākoa Mōloa Chew-Quon Maile Apo. He pupuka nō (e like me ka 'ōlelo a nā kūpuna) kahi lehua hou o Kahakuloa. A he 'ōlelo ho'omaika'i kēia maiā māua 'o Laiana iā 'olua e Māmā (Kapā) me Pāpā (Alika), a me kahi pua lehua hou a 'olua. A ua 'ike nō kēia mau luna ho'oponopono i ia mea he keiki i hānau mai ma ka 'ohana (a kani mo'opuna nō ho'i), a he mea maopopo wale ka hau'oli i loko o ka 'ohana. A pēlā nō ho'i i hau'oli ai ka na'au o māua i ka hānau 'ana mai o Kahakai Apo. Me ke aloha nō.]
———
E ho'ouna 'ia mai na ā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
He mo'olelo
Synopsis: Continuation of the story about the origin of Päkäkä heiau.
(Ho'omau 'ia)
I kona ike ana e hoi hou mai ana kona pilikia iluna ona, ua noi aku la oia ia Haumea e huikala mai iaia, a e lawe aku oia i ke kumulaau, a hoomaka hou mai la no oia e oluolu, a ia manawa hou no, ua au-a hou no oia i kana kumulaau, a hoi hou mai la no ka pilikia a oi loa aku la mamua o ka wa mua.
I ka ike ana o Olopana i keia hana hoolauwili a ke kaikamahine, ua kamailio aku la oia ia Mu-lei-ula.
"Auhea oe e ke kaikamahine, heaha keia au e hana nei, heaha ka waiwai o ke kumulaau ia oe ina e lilo ana kou ola? Ea, e haawi aku oe i ke kumulaau, e aho e lilo ke kumulaau mamua o ke ola."
Ua ae io mai la ke kaikamahine i ka olelo a ka makuakane, a lilo io aku la ke kumulaau ia Haumea, a pau ae la no hoi ka pilikia o Mu-lei-ula ame ke keiki.
I ka loaa ana o ke kumulaau olioli ia Haumea, ua haalele oia ia Kahiki a hele mai la no Hawaii nei. Ua hoea mua oia ma ka mokupuni nui o Hawaii, a ua imi i wahi e kanu ai i ke kumulaau kupanaha, aole nae i loaa kahi kupono e kanu ai i ua kumulaau nei, haalele oia ia Hawaii a holo no Maui, a hoea i na Waieha. Ua hoea oia i ke kae o ke kahawai o Waihee ma kahi i kapa ia o Puu-kume, ua loaa iaia ka awa i kupono no na akua, ua mama iho la o Haumea i awa inu nona, a i ka wali ana, a no ka nele i ka wai e hoka ai o ka awa, ua waiho iho la oia i ke kumulaau kupanaha, a iho aku la oia ilalo o ke kahawai i wai hoka awa nona, a i kona hoi ana mai me ka wai, ua ike iho la oia, ua kokolo koke iho la no ke a-a o ua kumulaau nei, a iaia e nana ana me ka haohao, ua ike aku la oia i ka ulu ana aku o na lala, a mohala mai la na lau, a ike iho la o Haumea o kahi kupono iho la no keia no ua kumulaau nei. Ua hana iho la oia i ka pa pohaku a puni kahi o ua kumulaau nei e ulu ana, a e pale aku ana hoi i ka pa pukiki ana a ka makani.
I ka hoomaka ana o ua kumulaau nei e pua, ua haalele iho la o Haumea ia Maui a hoi aku la i kona home ma Nuumealani, ka home noho o na akua. Ua ulu ae la ka laau a lilo i kumulaau nui. I kahi la ua lawe ae la kekahi kanaka i kana koi a hele aku la e imi laau, i mea hana akua hoomana nona, a i kona kokoke ana i keia wahi a ke kumulaau olioli a Haumea, ua ike aku la oia i ka maikai o na lala, he kumulaau uuku no, aka, he popohe maikai kona ulu ana, a he elua hoi ona ano lau. Ua oki iho la oia i ke kumulaau holookoa, a no kekahi manawa loihi, ua hina iho la ua kumu laau nei ilalo, aole nae oia i kalai i kii akua nona, a ua manao oia a kahi la ae alaila kii mai oia e kalai i akua nona. O kekahi mea kupanaha no i kona wa e kalai ana, e kahe mai ana ke kohu o ua laau nei me he koko ala o ke kanaka.
('A'ole i pau)
[Eia mäkou ke hä'awi aku nei i ko mäkou aloha i ka 'ohana o Rona Kaaekuahiwi, i moe aku nei i ka moe kapu o Niolopua.]
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua,
'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis
ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
He mo'olelo
Synopsis: Continuation of the story about the origin of Pākākā heiau.
(Ho'omau 'ia)
I kona ike ana e hoi hou mai ana kona pilikia iluna ona, ua noi aku la oia ia Haumea e huikala mai iaia, a e lawe aku oia i ke kumulaau, a hoomaka hou mai la no oia e oluolu, a ia manawa hou no, ua aūa hou no oia i kana kumulaau, a hoi hou mai la no ka pilikia a oi loa aku la mamua o ka wa mua.
I ka ike ana o Olopana i keia hana hoolauwili a ke kaikamahine, ua kamailio aku la oia ia Mūleīula.
"Auhea oe e ke kaikamahine, heaha keia au e hana nei, heaha ka waiwai o ke kumulaau ia oe ina e lilo ana kou ola? Ea, e haawi aku oe i ke kumulaau, e aho e lilo ke kumulaau mamua o ke ola."
Ua ae io mai la ke kaikamahine i ka olelo a ka makuakane, a lilo io aku la ke kumulaau ia Haumea, a pau ae la no hoi ka pilikia o Mūleīula ame ke keiki.
I ka loaa ana o ke kumulaau olioli ia Haumea, ua haalele oia ia Kahiki a hele mai la no Hawaii nei. Ua hoea mua oia ma ka mokupuni nui o Hawaii, a ua imi i wahi e kanu ai i ke kumulaau kupanaha, aole nae i loaa kahi kupono e kanu ai i ua kumulaau nei, haalele oia ia Hawaii a holo no Maui, a hoea i na Waieha. Ua hoea oia i ke kae o ke kahawai o Waihee ma kahi i kapa ia o Puūkume, ua loaa iaia ka awa i kupono no na akua, ua mama iho la o Haumea i awa inu nona, a i ka wali ana, a no ka nele i ka wai e hoka ai o ka awa, ua waiho iho la oia i ke kumulaau kupanaha, a iho aku la oia ilalo o ke kahawai i wai hoka awa nona, a i kona hoi ana mai me ka wai, ua ike iho la oia, ua kokolo koke iho la no ke āa o ua kumulaau nei, a iaia e nana ana me ka haohao, ua ike aku la oia i ka ulu ana aku o na lala, a mohala mai la na lau, a ike iho la o Haumea o kahi kupono iho la no keia no ua kumulaau nei. Ua hana iho la oia i ka pa pohaku a puni kahi o ua kumulaau nei e ulu ana, a e pale aku ana hoi i ka pa pukiki ana a ka makani.
I ka hoomaka ana o ua kumulaau nei e pua, ua haalele iho la o Haumea ia Maui a hoi aku la i kona home ma Nuumealani, ka home noho o na akua. Ua ulu ae la ka laau a lilo i kumulaau nui. I kahi la ua lawe ae la kekahi kanaka i kana koi a hele aku la e imi laau, i mea hana akua hoomana nona, a i kona kokoke ana i keia wahi a ke kumulaau olioli a Haumea, ua ike aku la oia i ka maikai o na lala, he kumulaau uuku no, aka, he popohe maikai kona ulu ana, a he elua hoi ona ano lau. Ua oki iho la oia i ke kumulaau holookoa, a no kekahi manawa loihi, ua hina iho la ua kumu laau nei ilalo, aole nae oia i kalai i kii akua nona, a ua manao oia a kahi la ae alaila kii mai oia e kalai i akua nona. O kekahi mea kupanaha no i kona wa e kalai ana, e kahe mai ana ke kohu o ua laau nei me he koko ala o ke kanaka.
('A'ole i pau)
[Eia mākou ke hā'awi aku nei i ko mākou aloha i ka 'ohana o Rona Kaaekuahiwi, i moe aku nei i ka moe kapu o Niolopua.]
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua,
'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis
ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
>> kwong@hawaii.edu
>> rsolis@hawaii.edu
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
>> 956-2627 (Laiana)
>> 956-2624 (Kekeha)
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department
at the University of Hawai'i at Mānoa, supported by UH
President Evan Dobelle's Initiative for Achieving Native Hawaiian
Academic Excellence.


text:
For Saturday, February 9, 2013
POSTED: 01:30 a.m. HST, Feb 09, 2013
Synopsis: The ups and downs of Valentine’s Day. It’s not always a smooth ride.
———
He 'elua hoahana kēia ke pā'ina pū nei ma ka pā'ina awakea, ke ukama'ilio nei nō ho'i no ia mea 'o ka lapuwale o nā kāne. E namunamu ana kekahi no ke 'ano mākilo pinepine o kāna kāne i nā wāhine u'i a pau o ke kā'alo 'ana a'e i mua ona. 'A'ohe wahi nele o ko ia ala mākilo aku i ke kaiue 'ana a'e o ke kīkala ke kā'alo mai. A no laila, pi'i ka mana'o ho'ohūoi o ia nei a namunamu akula i mua o kona hoa no ke kuko moe kolohe o kēia kāne lapuwale āna. Hō'ike akula ia no ka lilo 'ana o kēia mana'o ho'ohūoi i pulakaumaka a i mea ho'i e hiki 'ole ai iā ia ke kāohi iho. A i kekahi lā ma ka hana, e koikoi 'ino ana ia ho'ohūoi e ho'i lā 'oko'a aku 'o ia i mua o ua kāne lā a hō'ahewa ho'owahawaha aku iā ia i ka moe kolohe. A i ia lā nō, ua kō ia kuko, a ua lilo ia i mea e huli kua a'e ai nā 'ale o ke kai. Penei ho'i ka mo'olelo:
I ia lā nō, ua ha'alele lā 'oko'a 'o ia nei i ka hana a pololei akula nō i ka hale, kahi o ua kāne lapuwale a hana 'ole nei e nanea ana i ke kama'ilio ma ke kelepona. 'A'ohe o ia ala wahi 'ike mai iā ia nei i ke komo aku i loko o ka hale. Ho'olohe ana kēia i ka 'ōlelo a ke kāne e ho'opa'a ana i kekahi pākaukau ma ka Halekūlani no 'elua po'e i ka Lā o nā Ipo! Hū a'ela ka hau'oli me ka ha'alele loa o ka huhū. Pau ho'i ka ho'ohūoi a no'ono'o ihola ia, “Mai make kēia ka'aka lapuwale. Eia kā na'e, e lawe mai ana 'o ia ia'u i ka hale 'aina i ka Lā o nā Ipo.”
'O ia mālie nō a hiki mai ka 'auinalā o ka Lā o nā Ipo, a ma kahi kēia o ka hola 'ehā, 'ōlelo maila ke kāne, “'Eā, e hele ana au i ka hahai pua'a me o'u mau hoa, a e ho'āumoe ana mākou ma uka. Aia ko mākou ho'i 'ana mai a iho mai ka mōlehulehu o ka lā 'apōpō.” Kāhāhā lua ihola ko ia nei mana'o. Eia nō 'o ia ke kū nei ke hō'ā'ā nei ka maka. 'A'ohe wahi 'ekemu aku a ia nei. Ua kahu na'e ka 'ena o ka na'au. A hala kekahi wā pōkole, mai ka lani nō a ka honua, puka akula ka leo 'uā, “Mai nō 'oe a mana'o mai he puni ko ne'i. He keu kō ho'opunipuni e kēnā po'o 'ōpae. 'Akahi ho'i kou 'ano lapuwale a hāwāwā wale ho'i i ka hana a ke aloha!” A li'uli'u wale kēia ho'owahawaha 'ana, puka akula kēia i waho e ho'omau ai i ka hu'e lepo a pau mai ka po'e o ia kaiahome i ka lohe mai 'o ka ho'ohalahala o ua wahine nei i kāna kāne. 'O ke kāne na'e, 'ōlelo akula i kāna wahine, penei, "He keu 'oe a ka wahine pupule a haku'epa wale ho'i. Ua 'ike ahuwale 'ia, 'eā, 'o kou 'ano pupule kēia ke 'uā nei e 'uā wale ai nō. Nāu nō 'oe e hele aku i kou ala, eia nō wau ke hele nei i ko'u."
'Oiai kēia wahine e ha'i mai ana i kona mo'olelo, e noho mū ana kona hoa me ka maliu wale aku. 'A'ohe wahi 'ekemu iki. Eia nō ho'i kahi wahine mea kāne lapuwale nei ke kali nei 'o ka 'āpono mai a kona hoa i ka pono a me ka 'ole o kāna hana. 'O ia nei na'e, ke noho wale nei nō ke no'ono'o nei i ka pono a me ka 'ole o kona hō'ike aku i kona hoa no kāna ipo hou, ka mea nāna i lawe aku iā ia i ka Halekūlani i ia Lā o nā Ipo i hala a'e nei!
———
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
Marama (maramataka)
Ko te Marama he wā, e rua tekau mā waru ki te toru tekau rā te roa. E tekau mā rua ngā marama o te tau. Ko te maramataka tawhito Māori he maramataka o te marama - mā te marama o te rangi e whakaatu ai te roa o te marama, ā, mā te marama anō e whakatohu te wā mō te tipu kai, mō te kohi kai hoki.
E hia ngā rā o ia marama, o ia marama?[edit | edit source]
Ka kumu ngā meke, ā, mā ngā monamona e whakaatu ai te kaute o ngā rā o tērā marama, o tērā marama, o tērā marama.
Tirohia hoki[edit | edit source]
Hoto ki waho[edit | edit source]
- Maramataka kei Te Ara – Te Mātāpunenga o Aotearoa