c: text/html

text:
Kia hiwa ra ! Kia hiwa ra ! kia hiwa ra i tenei tuku ! Kia hiwa ra i tera tuku ! Kia hiwa ra ! Kia hiwa ra ! Be alert ! Be watchful ! Be alert on this rampart ! Be alert on that rampart ! Be watchful! Be alert !
E nga waka. E nga hau e wha. E nga mana. E nga iwi. E nga manu korero o runga i nga marae O the canoes. The four winds. Great ones. The tribes. Talking birds (orators) of the marae (ceremonial meeting places).
Whakarongo ! Whakarongo ! Whakarongo ! Listen ! Listen ! Listen !
Ki te tangi a te manu e karanga nei "Tui, tui. tuituia !" Tuia i runga, tuia i raro, tuia i roto Tuia i waho, tuia i te here tangata Listen to the cry of the bird calling "Unite, unite, be one !" Unite above, unite below, unite within, Unite without, unite in the brotherhood of man.
Ka rongo te po, ka rongo te po Tuia i te kawai tangata i heke mai i Hawaiki nui I Hawaiki roa, i Hawaiki-pamamao I hono ki te wairua, ki te whai ao, ki te Ao Marama. The night hears, the night hears Unite the descent lines from Great Hawaiki From long Hawaiki, from Hawaiki far away Joined to the spirit, to the daylight, to the world of light.
Tihei Mauriora!
E nga iwi o te ao katoa Haere mai, haere mai, haere mai. To the peoples of the whole world Welcome, welcome, welcome.
Haere mai ki te whenua o Aotearoa Haere mai ki te ao Maori Welcome to the land of Aotearoa (New Zealand) Welcome to the world of the Maori.
Ko tenei te mihi atu ki a koutou katoa o te ao Ko tenei te mihi aroha ki a koutou This is my greeting to you, all the peoples of the world This is my greeting of love to you all
explanation of the powhiri
ritual ceremony of encounter

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
He mau mo'olelo
Kekeha Solis
Synopsis: A story from Tonga and Samoa.
Eia mai kekahi mo'olelo no Tonga mai, a me kekahi no Sāmoa mai, i pa'i 'ia ma nā nūpepa kahiko.
E noho ana kekahi 'ohana nona nā keikikāne he 'umi. Ho'oholo like iho lākou e kālai kēlā a me kēia o lākou i wa'a nui nona iho, a hele aku i Tonga e hana kālepa ai a ho'iho'i mai i nā waiwai nui. Loa'a ke ko'i a kēlā a me kēia o lākou a ho'omaka like ke kālai 'ana i nā wa'a o lākou. 'A'ole na'e i 'emo, haki ihola ke ko'i a kekahi o lākou a hele akula i kekahi o kona mau hoahānau e noi ai e hā'awi 'ia mai i ko'i. Hō'ole maila ka hoahānau mua, no ka mea, e kālai wa'a ana nō ho'i kēlā. Pēlā kā ia nei hele noi pākahi 'ana i nā hoahānau a pau me ka hō'ole mai o lākou lā a pau. No kēia loa'a 'ole o ke ko'i iā ia nei, pau 'ole kona wa'a i ke kālai 'ia. No laila, ho'oholo ihola kēia e ho'ololi 'o ia i kāna hana a e hele e mahi'ai. No laila, ho'omaka kēia e 'eli i luawai e loa'a ai ka wai no kāna mau mea kanu e kanu aku ai a pau, ho'omaka akula e mahi i ka 'āina a kanu i nā mea 'ai e pono ai ka noho 'ana, no ka mea, 'ī ihola ia, inā 'a'ole au e mahi'ai a ho'i mai ku'u mau hoahānau mai kā lākou hele 'ana e kālepa, e lako ana lākou lā a e 'ilihune a nele ana au a pilikia ko'u noho 'ana aku. No laila, 'oiai nā mākua e ola ana e pono ia'u e ho'omākaukau no kēia mua aku i 'ole au e pōloli.
Pau nā wa'a a nā kaikua'ana, e mālama ana i kā ia nei māla i mahi ai a hiki wale i ka hua 'ana o nā mea i kanu 'ia a 'ai kēia. I ia wā, ho'i maila nā kaikua'ana me nā waiwai nui mai Tonga mai. Iā lākou na'e ma Tonga, ho'omaka ihola ko lākou 'āina e wī, a i ko lākou ho'i 'ana mai, 'a'ole wahi mea hiki iā lākou ke kū'ai me kā lākou waiwai i ho'iho'i mai ai, no laila, pōloli ihola lākou, a nui loa ka pilikia.
' akula kekahi i kekahi, 'a'ole kākou e pilikia no ka mea, ua nui ka 'ai i ka hoahānau o kākou. Hele akula lākou nei e noi i ka hoahānau mahi'ai, hō'ole maila kēlā, me ka 'ōlelo mai, "Kainō ho'i i hō'ole mai 'oukou ia'u i ko'u noi 'ana aku iā 'oukou i kā 'oukou ko'i. Ho'okahi wale nō mea e loa'a ai 'o ka'u iā 'oukou, 'o ia ko 'oukou kū'ai mai me kā 'oukou waiwai o ka ho'i 'ana mai nei." Kū'ai maila nā hoahānau 'eiwa i kā lākou waiwai iā ia nei i kēlā a me kēia lā a hiki i ka pau loa 'ana o kā lākou waiwai iā ia nei. 'Ilihune ihola lākou lā a waiwai a'ela kēia. 'O ka po'e i hele e 'imi waiwai kai 'ilihune, a 'o ia nei ho'i ka mea i hele 'ole e 'imi waiwai ma ke kālepa kai waiwai.
He wī nui ke pāhola ana ma luna o ka 'āina 'o Sāmoa, aia 'o Sina e noho ana ma lalo o ka mālamalama e kuku ana i kona kapa, a ma kona 'ao'ao kāna wahi keiki e moe ana i loko o ka pōloli, ka mea nāna e hō'ano 'ē a'e i kona mau helehelena. I ke kau 'ana iho o ka mahina ma luna o nā lā'au hua 'ai, ua komo maila i loko o Sina nā ho'omana'o 'ana e noi aku i ka mahina no ka hā'awi 'ana mai i mau mea'ai hua me kēia mau 'ōlelo.
E ka mahina, no ke aha lā 'oe i iho 'ole mai ai i lalo nei no ke nahu 'ana aku iā 'oe?
Ma muli o kēia mau 'ōlelo, ua huhū ka mahina no ka 'ōlelo 'ia 'ana aku e 'ai iā ia, a 'o ka pane i loa'a mai. Ua lawe 'ia aku 'o Sina, ke keiki, ka papa a me ka hohoa a noho ana i loko o ka mahina a hō'ea i kēia wā.
I ka wā a ka mahina e piha ai, e hiki nō i nā po'e Sāmoa ke 'ike i nā helehelena o Sina, ke keiki, ka papa kuku kapa a me ka hohoa.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
He mau mo'olelo
Kekeha Solis
Synopsis: A story from Tonga and Samoa.
Eia mai kekahi mo'olelo no Tonga mai, a me kekahi no Sämoa mai, i pa'i 'ia ma nä nüpepa kahiko.
E noho ana kekahi 'ohana nona nä keikikäne he 'umi. Ho'oholo like iho läkou e kälai këlä a me këia o läkou i wa'a nui nona iho, a hele aku i Tonga e hana kälepa ai a ho'iho'i mai i nä waiwai nui. Loa'a ke ko'i a këlä a me këia o läkou a ho'omaka like ke kälai 'ana i nä wa'a o läkou. 'A'ole na'e i 'emo, haki ihola ke ko'i a kekahi o läkou a hele akula i kekahi o kona mau hoahänau e noi ai e hä'awi 'ia mai i ko'i. Hö'ole maila ka hoahänau mua, no ka mea, e kälai wa'a ana nö ho'i këlä. Pëlä kä ia nei hele noi päkahi 'ana i nä hoahänau a pau me ka hö'ole mai o läkou lä a pau. No këia loa'a 'ole o ke ko'i iä ia nei, pau 'ole kona wa'a i ke kälai 'ia. No laila, ho'oholo ihola këia e ho'ololi 'o ia i käna hana a e hele e mahi'ai. No laila, ho'omaka këia e 'eli i luawai e loa'a ai ka wai no käna mau mea kanu e kanu aku ai a pau, ho'omaka akula e mahi i ka 'äina a kanu i nä mea 'ai e pono ai ka noho 'ana, no ka mea, 'ï ihola ia, inä 'a'ole au e mahi'ai a ho'i mai ku'u mau hoahänau mai kä läkou hele 'ana e kälepa, e lako ana läkou lä a e 'ilihune a nele ana au a pilikia ko'u noho 'ana aku. No laila, 'oiai nä mäkua e ola ana e pono ia'u e ho'omäkaukau no këia mua aku i 'ole au e pöloli.
Pau nä wa'a a nä kaikua'ana, e mälama ana i kä ia nei mäla i mahi ai a hiki wale i ka hua 'ana o nä mea i kanu 'ia a 'ai këia. I ia wä, ho'i maila nä kaikua'ana me nä waiwai nui mai Tonga mai. Iä läkou na'e ma Tonga, ho'omaka ihola ko läkou 'äina e wï, a i ko läkou ho'i 'ana mai, 'a'ole wahi mea hiki iä läkou ke kü'ai me kä läkou waiwai i ho'iho'i mai ai, no laila, pöloli ihola läkou, a nui loa ka pilikia.
' akula kekahi i kekahi, 'a'ole käkou e pilikia no ka mea, ua nui ka 'ai i ka hoahänau o käkou. Hele akula läkou nei e noi i ka hoahänau mahi'ai, hö'ole maila këlä, me ka 'ölelo mai, "Kainö ho'i i hö'ole mai 'oukou ia'u i ko'u noi 'ana aku iä 'oukou i kä 'oukou ko'i. Ho'okahi wale nö mea e loa'a ai 'o ka'u iä 'oukou, 'o ia ko 'oukou kü'ai mai me kä 'oukou waiwai o ka ho'i 'ana mai nei." Kü'ai maila nä hoahänau 'eiwa i kä läkou waiwai iä ia nei i këlä a me këia lä a hiki i ka pau loa 'ana o kä läkou waiwai iä ia nei. 'Ilihune ihola läkou lä a waiwai a'ela këia. 'O ka po'e i hele e 'imi waiwai kai 'ilihune, a 'o ia nei ho'i ka mea i hele 'ole e 'imi waiwai ma ke kälepa kai waiwai.
He wï nui ke pähola ana ma luna o ka 'äina 'o Sämoa, aia 'o Sina e noho ana ma lalo o ka mälamalama e kuku ana i kona kapa, a ma kona 'ao'ao käna wahi keiki e moe ana i loko o ka pöloli, ka mea näna e hö'ano 'ë a'e i kona mau helehelena. I ke kau 'ana iho o ka mahina ma luna o nä lä'au hua 'ai, ua komo maila i loko o Sina nä ho'omana'o 'ana e noi aku i ka mahina no ka hä'awi 'ana mai i mau mea'ai hua me këia mau 'ölelo.
E ka mahina, no ke aha lä 'oe i iho 'ole mai ai i lalo nei no ke nahu 'ana aku iä 'oe?
Ma muli o këia mau 'ölelo, ua huhü ka mahina no ka 'ölelo 'ia 'ana aku e 'ai iä ia, a 'o ka pane i loa'a mai. Ua lawe 'ia aku 'o Sina, ke keiki, ka papa a me ka hohoa a noho ana i loko o ka mahina a hö'ea i këia wä.
I ka wä a ka mahina e piha ai, e hiki nö i nä po'e Sämoa ke 'ike i nä helehelena o Sina, ke keiki, ka papa kuku kapa a me ka hohoa.
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
Stanmore Bay
Ko Stanmore Bay he nohanga o te takiwā o Tāmaki-makau-rau, i roto anō i te rohe whenua o Ākarana-ki-te-raki (AK). E ai ki Toitū Te Whenua, he nohanga (he 'locality' rānei ki te reo Pākehā) he wāhi nohoia e te tangata, engari kāore anō kia tae te nui o te taupori ki te nui e taea ai te kī he tāone tonu tēnei. Ko Tāmaki-makau-rau tētahi o ngā takiwā o Aotearoa, kei Te Ika-a-Māui taua takiwā.
E ai ki te kautenui o te tau 2006, e 5013 te taupori o Stanmore Bay. Mai i te kautenui o te 2001, e 411 te pikinga ake o te tokomaha tāngata.[1]
Ko ngā kura[edit | edit source]
Ko Te Kāreti o Whangaparaoa he kura tuarua mō ngā taitama me ngā kōhine o ngā taumata 7 tae noa ki te 13. Nō te tau 2005 i whakatū ai.[2] Ko 9 te whakatauranga ōtekau; ā, e 1158 te tokomaha o te rārangi ingoa.[3]
Ko te kura o Stanmore Bay he kura tuatahi mō ngā taitama me ngā kōhine o ngā taumata 1 tae noa ki te 6. Nō te tau 1979 i whakatū ai.[4] Ko 8 te whakatauranga ōtekau; ā, e 453 te tokomaha o te rārangi ingoa.[5]
Tohutoro[edit | edit source]
- Toitū Te Whenua (Land Information New Zealand). He mea kite i te 2007-09-04.
- Ngā Pou Taunaha o Aotearoa (New Zealand Geographic Board). He mea kite i te 2007-09-04.
Kupu tautoko[edit | edit source]
- ↑ Final counts – census night and census usually resident populations, and occupied dwellings - Rodney District. Tatauranga Aotearoa.
- ↑ Education Review Report - Whangaparaoa College. Education Review Office (Hūrae 2007). He mea kite i te 2008-08-27.
- ↑ Te Kete Ipurangi - Te Kāreti o Whangaparaoa. Te Tāhuhu o te Mātauranga.
- ↑ "Stanmore Bay School 25th Jubilee Celebration" (10 Mei 2004). Education Gazette New Zealand 83 (8).
- ↑ Te Kete Ipurangi - te kura o Stanmore Bay. Te Tāhuhu o te Mātauranga.


text:
Tariana Turia
Ko Tariana Turia he kaitōrangapū Māori; nō Whanganui, Ngāti Apa, Ngā Rauru, me Ngāti Tūwharetoa.
I whānau mai a Tariana Woon (koianei tōna ingoa whakatipu) ki Whangaehu i te 1944. Nō te 1996 ki te 2004, ka noho a Tariana Turia hei Mema Pāremata mō te Rōpū Reipa. Nō te 1995, ka tautokona e ia te whawhai ki Moutoa. Nō te Haratua o te 2004, ka tukua e ia tana turu Pāremata i a te kāwanatanga e whakatū ana ki te takahi ki te mana tangata whenua e pā ana ki te takutai moana. Nō muri tata iho mai, ko ia tētahi i whakatūria ai te Tōrangapū Māori. Nō te 10 o ngā rā o Hōngongoi, ko te pōtitanga ki Te Tai-hauāuru; ā, ka wikitoria a Tariana Turia hei Mema Pāremata mō Te Tai-hauāuru.


text:
Definitions
Sorry, no definitions found.
Etymologies
Sorry, no etymologies found.
Examples
-
Laieikawai a waiho iuka, ia wa, kui ka hekili, hiolo ka Heiau, haihai ka lele.
-
Ia manawa, ke ae la o Awakea me kona wela nui, a auhee aku la na ao hekili imua ona.
-
Ua akaka mua no nae ia Kahauokapaka ka hanau ia lakou i ka moana; no ka mea, elua hekili o ke kui ana, manao ae la no hoi o Kahauokapaka ua hanau ka wahine; mai ka hanau ana o Laieikawai me Laielohelohe, oia ka hoomaka ana o ka hekili e kani iloko o Ikuwa, pela i olelo ia iloko o keia moolelo.
-
A i ke kui ana o ka leo o ka hekili, uhi ka ohu a me ka noe, a i ka mao ana ae, i nana aku ka hana o ka aha, aia o Laielohelohe me Halaaniani e kau mai ana iluna o na manu.
-
Pela i hoao liilii ai na hoailona iloko o na la elima, a i ke ono o ka la, kui ka hekili, ua ka ua, kaikoo ka moana, waikahe ka aina, olapa ka uwila, uhi ka noe, pio ke anuenue, ku ka punohu i ka moana.
-
A kokoke o Aiwohikupua ma i ke awa pae o Laupahoehoe, ia manawa ke kui ana o na hekili he iwakalua, pili pu na kanaka o Hilo nokeia mea, a i ka mao ana ae, ike aku la na mea a pau i keia kaulua e holo mai ana a pae i ke awa, me ka puloulou Alii iluna o na waa, alaila, maopopo ae la ka wanana a ka Makaula
-
Ina e paka makani a hookahi anahulu malie, i kui paloo ka hekili, aia wau i Kahakae kaea.
-
Aole nae i anahulu kona mau la i luna, uhi paapu houia mai la oia e na hekili
-
Ia manawa, kui ka hekili, aia o Laieikawai ma kaluna nalu, na
-
Ia manawa a laua i hiki aku ai, ua paniia aku la ko ke Alii wahi e na ao hekili.


text: 1Ngke a kaania Ierutarem Iesu ma ana reirei, ao a roko n te kaawa ae Betebwake are e mena n te maunga are Oriweta; ao E kanakoia uoman ana reirei, 2ao E taku nako ia, Kam na nako n te kaawa ane i mwaaimi; ao ane kam na noora iai te aati ae rooaki, ao natina i rarikina; kabwaraa, ao kairiia mai nakoiu. 3Ngkana iai ane e kaekaingkami, ao kam na kaangai, E kainnanoi te Uea, ao e a kanakoiia naba. 4E riki aei bwa e aonga ni kakoauaaki are e atongnga te buraabeti, ngke e kaangai, 5Kam na kaangai nakoia kaain te kaawa are Tion, Noria, E nakoimi ami Uea, ae e nimamannei, ae e toka i aon te aati ao i aoni bunna. 6Ao a nako ana reirei ake uoman, ao a karaoa aron are a tuangaki iroun Iesu. 7A kaira te aati ma bunna, ao a katokai kunnikaiia i aoia; ao E toka i aoia Iesu. 8Ao angiia aomata mai buakoia ake a rangi ni mwaiti, a taakini kunnikaia i nanon te kawai; ao tabemwaang a koroi mwaangani kaai, ao a kawenei i nanon te kawai. 9Ao a takaarua aomata ake a ri moana ao ake a ri mwiina, ni kaangai, E na neboaki Natin Tawita! E na kakabwaiaaki Teuae nako mai n aran te Atua. E na neboaki te Atua! 10Ngke E rin Iesu i Ierutarem, ao a kiriwe kaain te kaawa, ao a taku, Antai Teuaei? 11Ao a taku aomata ake a ira Iesu, Bon Iesu are te buraabeti Teuaei mai Natareta are i Kariraia. 12E rin Iesu i nanon te umwantabu, ao E kakioia nako ake a boobwai ma ake a kaboobwai n te umwantabu; ao E karangai aia taibora taan rai-mwane, ma aia kai n tekateka taani kaboo nako bitin. 13E taku nako ia, E koreaki ae e kaangai, E na atongaki au auti bwa te auti n tataro; ma kam karaoia bwa nneia taani kimoa ni karabaiia. 14Ao a nakoina mataki ma mwauku n te umwantabu, ao E kamaiuiia. 15Ao a nanobuaka ibonga ake mataniwi ma taani koroboki ngke a noori baike a kamiimii ake E karaoi Iesu; ao ngke a ongo bwanaaia ataei ngke a takaarua i nanon te umwantabu ni kaangai, E na neboaki Natin Tawita, 16ao a taku nakoina, Ko ongo bwa tera ae a taekinna? E taku Iesu nako ia, Eng; kam tuai ni wareka te taeka are e kaangai, Ko a tia ni kataneiaia ataei aika a uarereke ma merimeri bwa a na neboiko n te aro ae e rangi n nako raoi. 17E kiitaniia Iesu, ao E oti nako man te kaawa nako Betania, ao E tiku iai. 18Ngke e a ingabong, ngke E tabe n oki Iesu nakon te kaawa, ao E rootaki n te baki. 19E noora te biiku tekaina i rarikin te kawai, ao E nako iai; ao akea te bae E kunea iai bwa ti baana; ao E taku nako iai, E na tai manga oki n riki uaam! Ao e rai te biiku n te tai naba arei. 20Ngke a nooria ana reirei, ao a miimii, ao a taku, E kangaa ngkai e a waetata naba n rai te biiku? 21E kaekaia Iesu ao E taku, E koaua ae I a tuangkami bwa ngkana iai ami onimaki ao kam aki nanokokoraki, ao kam konaa ni karaoa ae e karaoaki nakon te biiku aei; ao tiaki ti ngaia, ma ngkana kam kaangai nakon te maunga aei, Ko na tabekaki nako n teweaki nako marawa, ao e a karaoaki naba. 22Ao te bwai ane kam buubuti n te tataro, e na reke nakoimi, ngkana iai ami onimaki. 23Ngke E roko Iesu n te umwantabu, ao a nakoina ibonga ake mataniwi ma aia unimwaane aomata ngke e tabe n reirei, ao a taku, Te mwaaka maia ae Ko karaoi iai baikai? Ao antai ae anganiko te mwaaka anne? 24E kaeka Iesu ao E taku nako ia, Ao Ngai N na titirakiningkami naba, ao ngkana kam tuangai kaekaana, ao Ngai N na manga tuangkami naba bwa te mwaaka maia ae I karaoi iai baikai. 25Maia ana bwaabetiito Ioane? Mai iroun te Atua ke mai irouia aomata? A iango irouia, ao a taku, Ngkana ti kaangai, Mai iroun te Atua; ao ane E na kaangai, Ao e aera ngkanne ngkai kam aki onimakini baike e taekin? 26Ma ngkana ti kaangai, Mai irouia aomata; ao ti maakuia aomata; bwa a bane n taku bwa te buraabeti Ioane. 27Ma ngaia are a kaeka Iesu ao a kaangai, Ti aki ataia. Ao Ngaia E taku nako ia, Ao Ngai N na aki tuangkami bwa te mwaaka maia ae I karaoi iai baikai. 28Tera ami iango nakon te karaki aei? Iai ngkoa te aomata temanna ae uoman natina mwaane; e nako n te karimoa, ao e kaangai, Natiu, ko na nako ni mwakuri ni nnen arokau te kureebe n te bong aei. 29Ao ngaia e kaeka ni kaangai, I aki kan nako; ma i mwiina ao e bita nanona ao e nako. 30E a manga nako te karo nakon are te karimwi n tuangnga naba; ao ngaia e kaangai, Tamau, N na nako; ma e aki nako. 31Antai ae e toua mwiin ana taeka tamana irouia uaake uoman? A taku nakoina, Te karimoa. E taku Iesu nako ia, E koaua ae I a tuangkami bwa a ri moami taan anai taekiti ma aine aika kabekaau nako nanon uean te Atua. 32Bwa e roko Ioane nakoimi, ngkami aika Iteraera, ni kaota te aro ae e raoiroi ae kam na bwainna ni maiumi n ai aron nanon te Atua, ao kam aki kakoauai ana taeka. 33Kam na ongo te rongorongo ni kabootau teuana: Temanna te aomata ngkoa ae iai ana onaroka. E uniki kureebe ni nneia, ao e oi rarikiia, ao e kena aontano i nanona bwa nneni bwaini katiinakoan ranin te kureebe, ao e katea te tabo n tantani. E anga te onaroka arei nakoia aomata temwaangina bwa a na tararuaia ibukina, ao e nako n te aba teuana. 34Ngke e a roko tain uaa ni kai n tawaa, ao e kanakoia ana toro teuarei nakoia taan tararuaa te onaroka bwa a na anai tibwangana mani kureebe, n aron are e a tia ni katauaki; 35ao taan tararuaa te onaroka a tauuia ana toro; ao a batiboa temanna, ao a kamatea temanna, ao a karebanaa temanna n te atiibu. 36Ao e a manga kanakoia tooro tabemwaang aika a mwaiti riki nakoia ake e moani kanakoia; ao a manga karaoa naba aron are a karaoia nakoia ake a moani kanakoaki. 37Ao rimwi e kanakoa natina te mwaane nako ia, ao e taku, Ane a na karinea natiu. 38Ma ngke a noora natina taan tararuaa te onaroka, ao a taku irouia, Ngaia aei te tia bwaibwai i mwiin tamana; nako mai bwa ti na kamatea, ao ti na bwain ana bwai. 39A tauua, ao a tewea nako mani nnen te kureebe, ao a kamatea. 40Ngkana e roko teuare ana bwai nnen te kureebe, ao tera ae e na karaoia nakoia taan tararua akekei? 41A taku nakoina, Ane e na kamateia aomata ake a buaakaka akekei n te aro ae a na kananoanga iai; ao e na anga taekani nnen te kureebe nakoia tabemwaang bwa a na tararuaia ibukina, ao a na anganna tibwana man uaa n tain uaa n tawaa. 42E taku Iesu nako ia, Kam tuai ni wareka are n te Baibara are e kaangai: Te atiibu are e kaakeaaki boongana irouia taani kateitei, E a riki bwa bouan te maninganinga; Aei ana mwakuri te Uea, ao e kamiimii i matara! 43Ma ngaia ae I taku nakoimi, E na anaaki mai iroumi uean te Atua, ao e na anganaki te bootanaomata teuana ane e na ongeaaba nakon te Atua. 45Ngke a ongo ibonga ake mataniwi ma Bwaritaio ana rongorongo ni kabootau, ao a ataia bwa E taekiniia iai. 46A kan tauua ni kaburea, ma a maakuia aomata: bwa a taku aomata bwa te buraabeti Ngaia.


text:
Hōria
Ko Hōria (საქართველო, Sakartvelo) he whenua ki Ūropi. Ko ngā whenua e tūtata ana ko Rūhia, ko Whenua Korukoru, ko Āmenia, ko Atepaihānia.
Tāone nui[edit | edit source]
Ko Tbilisi te tāone matua o te whenua nei. Ētahi atu o ngā tāone o taua whenua ko Kutaisi, ko Batumi, ko Rustavi, ko Zugdidi, ko Gori, ko Poti, ko Akhaltsikhe, ko Sukhumi, ko Samtredia.
Kāwanatanga[edit | edit source]
Ko Mikheil Saakashvili te tumuaki o Hōria, ko Nikoloz Gilauri te pirimia.
Hoto ki waho[edit | edit source]
- Kāwanatanga o Hōria (reo Pākehā)


text:
POSTED: 01:30 a.m. HST, Nov 12, 2011
Synopsis: Once again, as usual, we reach elsewhere for something, instead of grabbing the one right in front of our face.
Welina iā 'oukou e nā makamaka heluhelu. 'O ia po'omana'o e kau a'ela ma luna, e pili ana ia i ka mo'olelo o Kamaiopili. I ka wā e pā'ani ana lāua 'o Kalākaua i ka pahupahu, a i ka wā e hala ai ka 'ulu a Kamaiopili, eia kāna 'ōlelo, “I ke alo ihola nō kā ho'i ka 'ulu, a 'o ka hala ihola nō kā ho'i ia,” no ka mea, ua ho'ohiki 'ē ua Mō'ī lā i kūlana hana no Kamaiopili, 'a'ole na'e i ho'okō 'ia. Ua hā'awi 'ia nā kūlana hana i nā kānaka 'ē a'e, akā 'a'ohe wahi mea a lilo iā Kamaiopili, he kanaka i mākaukau a akamai ho'i. A 'o ka mea 'āpiki, he mea ma'a mau ka pā'ani pahupahu 'ana o lāua. A no laila nō ia 'ōlelo a Kamaiopili, 'o ia ho'i, “I ke alo ihola nō kā ho'i ka 'ulu, a 'o ka hala ihola nō kā ho'i ia.”
A he mea kēia i 'ike pinepine 'ia ma Hawai'i nei i nā makahiki i ka'a hope aku nei. Ma mua, ua 'imi 'ia nā kumu kula o 'Amelika, e hele mai i 'ane'i nei e a'o ai i nā pua o Hawai'i nei. Pēlā nō ho'i kahi 'ulu i ke alo ma ka Hawaiian Mission Children’s Society i ka makahiki 2007. Me ka lou nō e 'imi ana i ka 'ulu i ka wēkiu a loa'a me ka nānā 'ole 'ana mai i ka 'ulu i ke alo, kohu mea lā 'a'ohe 'ono o ka 'ulu i ke alo, 'a'ohe paha mea e ulu ai a e ikaika ai nā lālā o ke kino.
'O kahi mea minamina, 'akahi nō a hala kekahi 'ulu i ke alo. I ka Pō'ahā nei, ua kūkala 'ia a'ela ke Po'o Kula hou o nā Kula 'o Kamehameha. A 'o ka 'ulu ia i ka wēkiu. 'O Earl Kim ia. A 'o nā 'ulu momona 'elua i ke alo, ua hala akula. No ke aha i koho 'ole 'ia ai 'o J. Noelani Goodyear-Ka'ōpua a 'o Lee Ann DeLima paha? Mana'o ihola paha ka mea nāna i koho i ka 'ulu i ka wēkiu, he koina ke kū 'ana i luna no nā keiki he nui, e like me Kim, 'oiai, he kahu kula nui 'o ia no ke Kaona 'o Verona ma mua a 'o ke kahu kula nui nō ho'i ia o ka ‘āpana kula 'o Montgomery, nona nā keiki he 5,000 a 'oi. Inā he koina ia no ia kūlana hana, he mau ipu pala 'ole nā kānaka nāna i haku i ia kūlana hana. Ke kuhi nei paha ia mau kānaka, 'a'ole i maika'i ka hana a ke Po'o Kula e kū nei i ka moku i kēia manawa no ka mea, ma mua o kona lilo 'ana i Po'o Kula no Kamehameha, 'a'ole 'o ia he luna no nā keiki he nui, a 'a'ole paha 'o ia i hana ma ke kūlana hana kahi e hana pū ai me nā keiki ma mua o ia hana ma Kamehameha. 'O ka mea 'āpiki na'e, wahi a ka lohe, ua maika'i nō ka hana a Kauka Michael J. Chun.
'Eā, mai nō a poina ka nānā 'ana, i ka hana a nā kūpuna, akā, 'a'ole 'o ka hahai hāhā makapō wale nō ka hana. 'O ka nānā 'ana i ka hana a ko kākou mau kūpuna, a no'ono'o i ke ala kūpono e hele ai i kēia mau lā, 'o ia ka mea e hana ai. Mai nānā i ka hana a Hākau a e holo ka mana'o e hana e like me ia. Ke nānā kākou i nā mo'olelo, ua koho nā Ali'i i nā kānaka haole i mau luna no ka Hawai'i, 'oiai na'e, ua loa'a nō nā Hawai'i i mākaukau, a i akamai ho'i.
Ke mana'o nei paha nā kānaka nāna i koho iā Kim, ke noho pa'a ma Hawai'i nei, 'a'ole hiki ke holomua, 'a'ole hiki ke 'oi aku ke akamai ma mua o nā kānaka e noho akula ma 'Amelika. He mea minamina ia, no ka mea, he mea ia e a'o nei i nā keiki Hawai'i a me nā keiki o Hawai'i nei ho'i, he pono ke noho ma ka 'āina 'ē no ka holomua 'ana.
'O kekahi o nā 'ulu i hala, ua ho'okumu nō i ke Kula Ho'āmana 'o Hālau Kū Mana ('O ke koho ia a ko 'oukou mea kākau). A 'o kekahi, he Po'o Kula 'o ia no ke Kula 'o Kamehameha o Maui.
He pono iā kākou ke hō'ike aku i nā keiki o Hawai'i nei, he mau kānaka Hawai'i ko kēia pae'āina i mākaukau a i hiki ke ho'okūkū aku me ko 'Amelika.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
» kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu
a i ‘ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2627 (Kekeha)
This column is coordinated by Kawaihuelani Center for Hawaiian Language at the University of Hawai'i at Mānoa.


text:
He Aloha no Aunty
Keawe Lopes
Synopsis: In loving memory of Aunty Doreen Lindsey.
Lu'ulu'u Hanalei i ka ua nui
Kaumaha i ka ua noe o Alaka'i
A he 'ala paoa e moani mai ana
E nowelo mao 'ole i ka pu'uwai
A he nani ia uka a'o Hā'upu
Ka hali'a mau e pumehana ai nei loko
Ua minamina mai nei ka lele 'ana o ke aho o ko kākou makuahine aloha nui 'ia, i ke ala ho'i 'ole mai, e maha mau mai ai i ka poli 'olu o ko kākou Hakulani. Aloha nō ka hala 'ana o kahi manu kani leo nahenahe i mahalo 'ia ho'i e ka lehulehu mai 'ō a 'ō o Hawai'i a puni, 'o ia ho'i 'o Aunty Doreen Lindsey. He kupa 'o ia no ia kaha aku o ka mokupuni nei 'o O'ahu, 'o ia ho'i 'o Nānānkuli, a ma kona hale pono'ī nō 'o ia i noho ai a lohe maila kona mau pepeiao i ka leo heahea o Ke Akua.
Kaulana nō ho'i nei pua o Hawai'i nei i kona kālena ma ka ho'okani pila 'ana i nā mele Hawai'i. He kālena ho'i i kuluma iā ia mai kona wā 'u'uku mai, he nani ia, 'o ka makuahine pono'ī, he pu'ukani leo honehone ia a he haku mele kaulana nō ho'i, 'o ia ho'i 'o Emma Paishon. Nāna ho'i i haku i nā mele e la'a me; Hoehoe Nā Wa'a, Aloha Nu'uanu, Hi'ipoi, me Makaha. A he mamo ho'i ua Emma nei no Halemanu, he haku mele nō ho'i ia, a nāna ia mele kaulana 'o Piha Hau'oli. A no laila, ua pa'a maoli nō nā mele ho'oheno o ka 'āina i kēia 'ohana. A pēia pū ka hānai 'ana o Aunty Doreen i kāna mau keiki kekahi, 'o ia ho'i, 'o Tasha kāna kaikamahine leo honehone a me nā keiki kāne ho'i 'o Al, Chucky, Lemont a me Liloa.
Ua ho'opa'a 'ia ho'i ka hīmeni a me ka ho'okani 'ana nō ho'i o Aunty Doreen ma ka pā leo i kapa 'ia 'o Just Like Old Times, The Hi'ipoi Trio. Ma ia pā leo, hiki ke lohe 'ia nā pu'u kani nahenahe lua 'ole o Aunty Agnes Malabey Weisbarth, Agnes Ah See a me Aunty Doreen Lindsey. Kohu kāhuli leo nahenahe ho'i no ke kuahiwi. He hoa kipa nō ho'i 'o Aunty Doreen Lindsey i ka Mary Robinson Radio Show a ma ia polokalamu lekiō nō ho'i 'o ia i hīmeni ai me kona makuahine 'o Emma a me nā pu'ukani kaulana o ia wā 'o ia ho'i 'o Aunty Vicky Ii Rodrigues, Pauline Kekahuna, Lovey Louie a me Shorty Delasantos. He kōkua nui 'o Aunty Doreen no ka hālau 'o Nā Wai 'Ehā o Puna a ma laila ho'i i launa ai ka'u wahine 'o Tracie iā ia. Ua kāko'o maoli aku nō 'o Aunty Doreen a me Aunty Lovey Deltoro iā O'Brian Eselu me ka hīmeni 'ana no ka hālau. He lālā kūpa'a nō ho'i 'o Aunty Doreen no Ka Hui Sivila 'o Nānāikapono, a nāna ho'i i alaka'i i ia hui me ka noho 'ana ma ke 'ano he pelekikena lokomaika'i no lākou.
'Oiai he hoa kipa 'o Aunty Doreen no kā mākou papa mele ma ke kula nui o Hawai'i ma Mānoa, a he kolamu ho'i kēia ma lalo o ka malu o kekahi mau hoa kumu o'u ma ke kula nui nei, ua 'ae 'olu'olu mai lāua i wahi kū'ono li'ili'i e waiho ai i kēia mau mana'o hali'a no Aunty Doreen.
Ua kipa mai 'o ia i kā mākou papa mele kauwela 'o ia ho'i Ka Papa Mele Wahi Pana, Hawaiian 483, i ke kauwela mh 2003. He papa ia na 'Anakala Kimo Alama Keaulana a nāna ho'i 'o ia i kono aku, i hoa kipa no kā mākou papa. Pōmaika'i maoli nō ho'i mākou i ka hele pū 'ana mai o kāna kaikamahine 'o Tasha Hobdy. Ua mo'olelo mai 'o Aunty Doreen e pili ana no kona 'ohana, he mau lālā pa'a no ka hale pule molomona a he mau pu'ukani nō ho'i kekahi. Mo'olelo mai 'o ia e pili ana i kona makuakāne 'o Mr. Halemanu a hīmeni mai nō ho'i 'o ia i nā mele a ka makuakāne i haku ai. Pēia pū kāna hana no kona makuahine kekahi. Nahenahe lua 'ole ka hīmeni pū 'ana o lāua 'o kāna kaikamahine i ia mau mele o ka 'ohana, a ua hele a kena ka 'olu'olu i ka ho'olohe 'ana mai i ia mele 'o Iosepa. He mahalo kēia iā Aunty Doreen a me kona 'ohana pū no ka 'ae 'ana i ko mākou pa'i wikiō 'ana i mo'olelo pa'a no kākou Hawai'i e ho'oheno mau ai. Me 'oukou ko mākou aloha nui palena 'ole a kau i ka pua aneane!
Aloha nui kāua e Aunty Doreen a hui hou kākou i ka paradaiso o ko kākou Hakulani!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nä leka iä mäua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)
BACK TO TOP
He Aloha no Aunty
Keawe Lopes
Synopsis: In loving memory of Aunty Doreen Lindsey.
Lu'ulu'u Hanalei i ka ua nui
Kaumaha i ka ua noe o Alaka'i
A he 'ala paoa e moani mai ana
E nowelo mao 'ole i ka pu'uwai
A he nani ia uka a'o Hä'upu
Ka hali'a mau e pumehana ai nei loko
Ua minamina mai nei ka lele 'ana o ke aho o ko käkou makuahine aloha nui 'ia, i ke ala ho'i 'ole mai, e maha mau mai ai i ka poli 'olu o ko käkou Hakulani. Aloha nö ka hala 'ana o kahi manu kani leo nahenahe i mahalo 'ia ho'i e ka lehulehu mai 'ö a 'ö o Hawai'i a puni, 'o ia ho'i 'o Aunty Doreen Lindsey. He kupa 'o ia no ia kaha aku o ka mokupuni nei 'o O'ahu, 'o ia ho'i 'o Nänänkuli, a ma kona hale pono'ï nö 'o ia i noho ai a lohe maila kona mau pepeiao i ka leo heahea o Ke Akua.
Kaulana nö ho'i nei pua o Hawai'i nei i kona kälena ma ka ho'okani pila 'ana i nä mele Hawai'i. He kälena ho'i i kuluma iä ia mai kona wä 'u'uku mai, he nani ia, 'o ka makuahine pono'ï, he pu'ukani leo honehone ia a he haku mele kaulana nö ho'i, 'o ia ho'i 'o Emma Paishon. Näna ho'i i haku i nä mele e la'a me; Hoehoe Nä Wa'a, Aloha Nu'uanu, Hi'ipoi, me Makaha. A he mamo ho'i ua Emma nei no Halemanu, he haku mele nö ho'i ia, a näna ia mele kaulana 'o Piha Hau'oli. A no laila, ua pa'a maoli nö nä mele ho'oheno o ka 'äina i këia 'ohana. A pëia pü ka hänai 'ana o Aunty Doreen i käna mau keiki kekahi, 'o ia ho'i, 'o Tasha käna kaikamahine leo honehone a me nä keiki käne ho'i 'o Al, Chucky, Lemont a me Liloa.
Ua ho'opa'a 'ia ho'i ka hïmeni a me ka ho'okani 'ana nö ho'i o Aunty Doreen ma ka pä leo i kapa 'ia 'o Just Like Old Times, The Hi'ipoi Trio. Ma ia pä leo, hiki ke lohe 'ia nä pu'u kani nahenahe lua 'ole o Aunty Agnes Malabey Weisbarth, Agnes Ah See a me Aunty Doreen Lindsey. Kohu kähuli leo nahenahe ho'i no ke kuahiwi. He hoa kipa nö ho'i 'o Aunty Doreen Lindsey i ka Mary Robinson Radio Show a ma ia polokalamu lekiö nö ho'i 'o ia i hïmeni ai me kona makuahine 'o Emma a me nä pu'ukani kaulana o ia wä 'o ia ho'i 'o Aunty Vicky Ii Rodrigues, Pauline Kekahuna, Lovey Louie a me Shorty Delasantos. He kökua nui 'o Aunty Doreen no ka hälau 'o Nä Wai 'Ehä o Puna a ma laila ho'i i launa ai ka'u wahine 'o Tracie iä ia. Ua käko'o maoli aku nö 'o Aunty Doreen a me Aunty Lovey Deltoro iä O'Brian Eselu me ka hïmeni 'ana no ka hälau. He lälä küpa'a nö ho'i 'o Aunty Doreen no Ka Hui Sivila 'o Nänäikapono, a näna ho'i i alaka'i i ia hui me ka noho 'ana ma ke 'ano he pelekikena lokomaika'i no läkou.
'Oiai he hoa kipa 'o Aunty Doreen no kä mäkou papa mele ma ke kula nui o Hawai'i ma Mänoa, a he kolamu ho'i këia ma lalo o ka malu o kekahi mau hoa kumu o'u ma ke kula nui nei, ua 'ae 'olu'olu mai läua i wahi kü'ono li'ili'i e waiho ai i këia mau mana'o hali'a no Aunty Doreen.
Ua kipa mai 'o ia i kä mäkou papa mele kauwela 'o ia ho'i Ka Papa Mele Wahi Pana, Hawaiian 483, i ke kauwela mh 2003. He papa ia na 'Anakala Kimo Alama Keaulana a näna ho'i 'o ia i kono aku, i hoa kipa no kä mäkou papa. Pömaika'i maoli nö ho'i mäkou i ka hele pü 'ana mai o käna kaikamahine 'o Tasha Hobdy. Ua mo'olelo mai 'o Aunty Doreen e pili ana no kona 'ohana, he mau lälä pa'a no ka hale pule molomona a he mau pu'ukani nö ho'i kekahi. Mo'olelo mai 'o ia e pili ana i kona makuakäne 'o Mr. Halemanu a hïmeni mai nö ho'i 'o ia i nä mele a ka makuakäne i haku ai. Pëia pü käna hana no kona makuahine kekahi. Nahenahe lua 'ole ka hïmeni pü 'ana o läua 'o käna kaikamahine i ia mau mele o ka 'ohana, a ua hele a kena ka 'olu'olu i ka ho'olohe 'ana mai i ia mele 'o Iosepa. He mahalo këia iä Aunty Doreen a me kona 'ohana pü no ka 'ae 'ana i ko mäkou pa'i wikiö 'ana i mo'olelo pa'a no käkou Hawai'i e ho'oheno mau ai. Me 'oukou ko mäkou aloha nui palena 'ole a kau i ka pua aneane!
Aloha nui käua e Aunty Doreen a hui hou käkou i ka paradaiso o ko käkou Hakulani!
This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Mānoa.
E ho'ouna 'ia mai nā leka iā māua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei:
a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)


text:
Definitions
from Wiktionary, Creative Commons Attribution/Share-Alike License
- n. a small usually perforated wave- and beach-polished shell fragment formed from the spire of a cone, found along beaches of Pacific islands, and used especially to make necklaces.
from WordNet 3.0 Copyright 2006 by Princeton University. All rights reserved.
- n. small roundheaded New Zealand tree having large resinous leaves and panicles of green-white flowers
- n. South American shrub or small tree having long shining evergreen leaves and panicles of green or yellow flowers
Etymologies
Sorry, no etymologies found.
Examples
-
A hala aku laua, aia hoi, ike aku la laua ia Kahalaomapuana, ke kiai ma ka puka o ka Halealii, e kau mai ana iluna o ka eheu o na manu, a ike aku la no hoi i ke ano e o ka Halealii, ia manawa haule aku la o
-
Ma ka puka ana o ka la, komo ae la o Kahalaomapuana iloko o
-
Laieikawai, ia Mailehaiwale e ku la ma ka puka o ka Halealii, kuu aku ana keia i ke ala, po oloko i ke ala, aia nae o Laieikawai me kona kahu ua pauhiaia e ka hiamoe nui; aka, aole nae e hiki ke hiamoe i kela manawa, no ka mea ua hoalaia e ke ala o Mailehaiwale.
-
Mokukelekahiki laua me Kaeloikamalama ma ka puka o ka hale.
-
I kekahi la ae ma ka puka ana a ka la, uhi ana ke awa a me ka noe ma
-
Hele aku la o Mailekaluhea, a ma ka puka o ka Halealii, ku iho la, kuu aku la i ke ala, oia hele no o ke ala a pa i kaupoku maloko o ka hale, mai kaupoku ka hoi ana iho loaa ia Laieikawai ma, ia manawa, hikilele hou ae laua mai ka hiamoe ae.
-
Hele aku la lakou a ku ma ka puka o ka Hale Alii, wehe ae la ke kahu o
-
Ia manawa, kena koke ae la o Aiwohikupua ia Mailepakaha, hele aku la a ku ma ka puka o ka Halealii; kuu aku la i kona aala, a hikilele mai la ko Laieikawai hiamoe, honi hou ana no i ke ala.
-
In Hawaiian, the word "puka" means a small hole or void.
-
"Aole nae kakou e halawai ia manawa; aia ko kakou halawai i ka ehu ahiahi; ma ka puka ana mai o ka mahina i ka po i o Mahealani, alaila e hui ai au me kuu wahine.


text:
E
ngā mana, e ngā reo, e ngā mātā waka nō ngā hau
e whā
Nau
mai, haere mai whakatau mai
I
te tuatahi, ngā mihi ake tō mātou arawhata ki mua i te
aroaro o tō tātou kaihanga o te rangi, o te whenua ia
taua hoki te tangata
Tuarua,
e ngā mate o te wā, o te marama, o te tau
Kau
takoto i raro i ō tātou waahi tapu, i roto i ō tātou
whare i runga i ō tātou marae maha puta noa te motu
Haere
e ngā mate, haere koutou, haere koutou, haere koutou
Moe
mai koutou i runga i te kaha o tō tātou Matua nui i te rangi
Me
waiho rātou te hunga wairua ki a rātou
Ka
hoki mai ngā mihi ki a tātou te hunga ora
Kua
tatu mai ki tēnei waahi nā mātou i hanga
Tēnā koutou,
tēnā koutou, tēnā tātou katoa
Thank
you for being the person
to visit our site