text:
October thla a ni a, Hlo thlawh kan zawh tawh avangin ka ţhianpa in, ‘krismas atana intuak nan, thing i zai dun ang hmiang’ tiin, min rawn sawm a. ‘Zai tur i hriatte chuan ka pawiti hleinem’ ka lo ti a. “A hlat chu a hla deuh a, mahse a pu turin Burma mi kan ruai mai dawn nia. Kan riah chilh ang a, ramvah pah in, nuamsain kan thawk dawn nia. Sa chânna tur pawh a tam ang. Silai keng ila, sa kah tur zawng, duh athu a ni mai” tiin min sawi hawt pui khawp a.
Tichuan a tukah ulhbun pahnih kengin silai mu tam tawk nen phur takin kan thawk chhuak ta a ni. Kei chuan ramvah leh sachân mawlh mai chu ka phûr phah ber zawk a. An thingzai na țhin kan thlen chuan, arâ leh hreipui te chu kan la a. A hlat tawh tehreng nen, a ai ramril lam pan chuan kan kal leh ta zel a. Hmanraw dang chu ‘nakin ah kan la leh mai dawn nia’ tiin, kan bawr tawh em avang chuan kan kalsan a.
Tlai lam darthum vel chiah chiah ah kan thleng ve ta hram a, ka chau ngei mai. Luite tui țhatna deuh bêlin, hmun rem ţha lai deuh ah riahbuk kan sa a. Khawthim hmain kn inpeih hman hram. Chuti chung pawn a bang chu kan ping hman ta chuanglo. Khua a tuihul tho a, a nuam zawk mah mai. Rawngte bawlin, kan thingzaina hmun tur chu kan bûk thlang lawk a nih thu te min hrilh a. “Ti khan lo awm la, sava zanriak kah tur ka va zawng ang e. I rawngbawl chhungin ka lo let leh hman ang. Vahrit riahna hriatsa ka nei” tiin, ţhianpa chu a thawk chhuak ta a. Keipaw’n chawbel vil pahin magazine hlui ka ken te chu, mei engah ka bih vel mai mai a.
Chutia rilru ding taka ka awmlai chuan, kan chhak lam atang hian ka hminga min rawn ko tu awm tlat hian ka hria a. Kan hawi chuak a, kan ngaithla vang vang a, a reh leh daih bawk si. Ka bengchhe ri a ni ang e tiin, chawbel ka suan a. Chawhmeh tui tur ka chhuangkai chiah tih chuan, a hma aia chiang zawk in min rawn ko leh ta a, ka ţhianpa aw a nilo tih ka chiang. Mahse tunge hetiang ram pilrilah ka hminga min ko ngawt tur awm. Ka pu thusawi ka hrechhuak zawk.
“Ramrilah mi kúk emaw, i hminga an koh che emaw in, a zawna vawithum an koh hma che chu, chhâwn in eih ngawt suh, rammi an ni thei” a tih țhin kha mawle tiin ka ngaihtuah a. Chawhmeh chu ka siam chhunzawm leh a, ‘mei vil pahin bati siam teh ang’ ka ti a. Bati phita turin, buara hrui ka hrual a. Ka siam mawlh mawlh lai chuan, chiang tak mai leh tèng fiah zet hian mi rawn ko leh a. Mahse ka eih duh chuanglo.
‘Țhianpa pawh chu va rei tawh si ve mawle’ ti a, ka ngaihtuah lai mekin ka piah ral ah chuan silai a puak ta dur a. ‘Kâp a ni maw’ ka ti rilru nghal a. Chu veleh ka chhaklam min rawn kohna ațang chuan, nutling râwl hi, lungchhe em em in a rawn țap ta mai a!! “Bawihte ” an ti vawng vawng mai chu, ka ngaih a ţhalo kher mai. A eng chu ni maw tiin ka ngaihtuah a.
Ka la tawn ngailoh thil a ni a. Mahse mi sawi leh ka pu ngeiin min hrilh ţhin chu ka hria. Rammi a nih ngei dawn hi, tiin ka ngaihtuah a. Ka pu pawhin “ramvah te hi i hrat ve si a. Hetiang thil ilo tawng a nih chuan, hlau miahlo in hmachhawn tawp la, an rikrâp che a nih chuan vau te pawh vau la. Mahse, a hranpa chuan cho ngai suh” a tih ţhin te kha ka hrechhuak a.
Ka chhak lawk ah lah chuan, lungchhe em em in a ţap hliam hliam reng mai bawk si. Ka ning deuh chuan kan luite belh ber chu, ţhianpa nghah pahin, chakâi kan chhit teh ang tiin, meichher nen lui mawng lam thuivaklo atanga chhit chhoh tum in ka chhuk ta a. Mahse, kalsan ka tum ber ţap thawm chuan, mi zuive ta tlat mai. Ka awm pawh a ti nuam chiahlo. ‘Min zuam hle mai maw.. Mahse, i rin ang chu ka ni hauh lo ang’ tiin, ka inti pâukhauh a. Thui pawh kal duhlo in, luite chu ka zawh chho leh nghal mai a.
Mi kal ngai lohna tih tak ah kawi thum vel lekah chuan, hrawl fe fe sawm lai ka man nghal pang mai. Kan bûk zawn ah chuan duhtawkin, Bukah ka phei a. Țhianpa a lo la thlen loh avangin, nghah pahin, ka chakâi man chu ka chhum nghal a. Meivil pahin magazine bawk chu, batî ëng ah mu chungin ka chhiar leh a.
Piahlawk ațang chuan, țhianpa chuan thawm atrawn nei țan ta a, a silai rikna nen gaihtuahin, ka rin aiin a lo thleng hma mange ka ti rilru a. Ka tho a mei ka chhawm țha a. Mahse, mei ëng chinah chuan a thawm a tawp ta daih mai. Ka hriat țanna ațang bawk chuan, a rawn hêi hâ, chho țha leh dap dap mai a. Ka lo thlir reng a, mei ka tuah êng sauh bawk a. Mahse, a hma ang bawkin, mei ëng chin a rawn thlen dawn meuh chuan, a tawp leh ta daih mai. ‘E he heee,,,, tiang hrim hrim chuan, a va ninawm dawn ve âw’ ka ti rilru vang vang mai. Thâwm ka hriat leh pawh chuan, ka ngaihsak duh tawh lo a. Lehkhabu chu pawisa lo awm deuhin ka chhiar san ta a.
Vawihnih ngawt a rawn tih nawn leh hnu chuan, ka țhianpa chu a lo thleng ve ta hram a. Ka chakai chhum pawh a hmin tawh bawk a. “Han hahdam deuh la, i duh hun hun ah chaw kan eidawn nia” ka ti a. Țhianpa ipte pui chu ka’n en a. Vahrit nu pakhat leh a pa tuai pakhat a lo kap a.
“Hei i phir elaw?
“Nia, an lo fu dun a. Musep in ka kap a. Ka phir hlauh a nih kha. I rilțam tawh awm sia, chaw chu kan ei mai dawn mi. Chawei kham ah kan puah mai dawn nia” a tih tak ah chuan. Chawei ka siam a. Chakai an hmuh chuan, “min lo nghak rei hle ni maw…ka tum ai hla ka kal lawm le. A hnai zawk ah, riak an lo awmlo a. Ka kal hla ta deuh ani. Pawi hle mai” a ti a. “Pawilo hei i rawn hlawhtling lutuk alawm. Zingah sa kan hmeh phah dawn hi” ka ti a.
Chaw kan eilai chuan țap thawm a awm tawh lo a a reh tlawk tlawk tawh tih ka hria. Țhianpa hi ka hrilh ang nge, hrilh lo ang. Dawih min tih phah ang em tih te ka ngaihtuah mai mai a. Ka rilru hria ang hrim in. Țhianpa chuan, “thawm i hria em” a rawn ti ta mai a. “Ngati nge, eng thawm maw, i silai ri maw!” kati deuh hu a. Ani chuan “a.. I hriatloh chuan țha nih chu, ka ngaihtuah deuh mai mai che mawle. Henglai ram vel hi chu, min an tlawh pawh vaklo a. A ram pawh a țha in, a ngaw te hi lo atan a, vah ngailoh a ni a, Sa pawh an tam. Tawn hriat pawh i ngah phah ngawt ang” a ti a. Chutia an sawi takah chuan, keipawn ka thawm hriat te chu ka hrilh leh hnuhnawh a.
“I lo thlen hma khan bùk rawn thleng silo hian vawinga ngawt i rawn haw hman asin” tiin, za lo chung chung in ka nui lui sak a. Ani chuan, “tiang hi i nih ka rin vang a nia nang kher ka sawm che. Midang chu zankhat bak an riak peihlo. Kan thingzai tur hi ka it si a. Ka rawn sawm tawp che nih hi. Kan kih sa a nia, a hlanna pawh kan siam vek tawh. Hlan tawp atni mai. Naktukah kan hlang ang a, kan zawh ve leh sa kan chang dawn nia. Sih chan tur țha deuh deuh ka hria a nia” a ti seuh seuh a. Riltam tawh bawk nen chaw pawh kan ei hnem kher mai. No4 ka chhum chu kan mam țhak a. Buhtlei leh chawbel chu, kan insem te te a. Kan han zut dun vel a. Ka puar bawk a niang, Mut a chhuak rum rum thei hial mai. Chawei kham kan țhut chawlh meuh chuan, dar riat a lo pel der tawh a.
Zial te kan zu a, Vahrit chu pakhat ve ve in kan puah a. Kan puah zawh chuan, pakhat kan chhum a. Pakhat kan khai a. Vahrit te hi chu, an thih atang zankhat han riah ila a tui tawk chiah țhin. An sa a lo phut a. A thûr sek pawh a reh țhin a ni. Vahrit sa chhum vil pah chuan, ka thawm hriat dan chu a kimchangin ka hrilh ta a ni.
Ani chuan “chuti a nih chuan, thing i fawm khawl teh ang” a ti a. Enge a chhan pawh hre lemlo in “awle”, tih leh thing fawm tur a thawh ka rual a. Chhuah hmain kan vahrit chhum chu mei kan chhawm țha leh a. Kan chhuahsan ta a. Ka țhianpa hi kei aia kum nga laia upa, hrat khawkheng tak mai. Ramvah leh thingzai a, eizawng palian tak. Ft5 leh inch10 laia sang. Sațha tak, lang zên zaih si a ni. Hlauh neilo ni a ka hriat. Â deuh phuang anga lang, tawn hriat ngah tak a ni. Tichuan, Ani buk mual lehlam ah a kal a. Kei lehlam mual ah torchlight nen thingro chu ka zawng ta a.
Bûk mei eng pawh ka hmu phak vuai vuai, hnahkhar hmunah lutin a dingro ka hmuh apiang chu ka kit a, ka khawh khawm zel a. Put hnem theih deuh tur ka duh avangin, chawnpuar tiah vel chin. Pu khat, pawm vel țelh țawlh ka sat tawh ang tih ah, kan bûk lam ațang chuan nutling rawl hi a țap leh ta hliam hliam mai. Chawl meuhin ka’n ngaithla vang vang a, a thu chham erawh a hriat chian fak theih loh , a țap ri erawh a chiang em em si. A lungchhe hle tih a hriat a. Bûk meituah chu a rem tawh a niang, a eng pawh ka hmu thei tawh lo. Ka thing sah khawl chu ramhrui in ka tel a. Ka light ka seh kawh a. Min thlir rengtu awm tlata hriatna ka nei leh nghal. Hnunglam ka hawi ngamlo a. Ka tukhum erawh a hit mur chuaih chuaih mai. Țhianpa khan bûka țap thawm chu a hre ve angem le, tih te ka ngaihtuah a. Sah belh lo a, Bûk pan phawt ka duh avangin ka tel sa chu ka pu a. Buk lam ka pan ta.
Hnunglamah chuan min rawn zuitu awm tlat a, ka hriatna chuan min pên zau tir khawp mai. Mahse, hlau lo anga lan a ngai si. Tukhum zawng a par țha duh chiai chiai ngei mai.
Thawk leh khatah ka thingput chu, hnunglam atang min han phihsak thut mai chu, Ka țhu hnawk mai. A rang a rangin ka tho nghal a. Ka light chuan ka’n en kual pawp pawp a. Egmah ka hmu silo. Mahse ka che vel min thlirtu chu a awm chiang tih hria. “Min ti buai suh, a rit a nia, min puih i tum a nih ngawt loh chuan, min kalsan teh. Ka ning țep tawh a nia” kati ta ringawt a. Ka âw chu a khûr ang tih ka hlau khawp mai. Ka pu leh a Ka kalpui țan, pên hnih thum bak ka pên hmanlo. Hnunglam atang chuan ka thingput chu an rawn nam thut mai a. Inring hman heklo: mualdung chhuk deuh euh euh ni bawk si. Hmalam panin ka tlan dawt dawt mai a, ka tlu lo chauh a ni. Ka din theih meuh chuan, bûk ka hnaih hle tawh a. Meiling pawh ka hmu thei tawh.
Patling rawl pherh zet hian deuhsawh fahran in min han nuih uarh uar mai chu, min tih dan nen, ka thinrim kher mai. Ka hlauhna te chu abo zo a. Ka tlawmngai lutuk chuan, “khatianga infiam ngai em ni. Rawn inlan ve ta che…min tih dan reng mai hi ka duhlo, ka dawh hram hram che a, ka hlauh che i ring em ni. Mipa ka nih hi” tiin ka chem ka phawrh a. Ka bula thingtuai leh mau te chu ka sat fik hmawk hmawk a. Ka thinrim lutuk chuan, hlauh nachang ka hre tawh lo. Ka thil sah te chu engtin nge ka fik hmawk hmawk theih zawk ka hrelo reng reng. A reh tak vang vang avang chuan, bûkah ka thing chu ka pu phei a. Ka thleng chiah tih in țhianpa pawh a rawn thleng ve nghal a.
“Tunge i auh vak vak a,, ka rawn hre phak deuh vuai vuai asin” a rawn ti he haw a. Min tihbuai dan vel chu ka hrilh a. Mithar i nia an ramchhungah kan lawilut a ni a, an fiah che ah ngai rawh. Zanin hi tun ang a i paltlang theih chuan, an tibuai tawh lo ang che” a ti a.
“I hresa ni maw,, tinge i sawi loh, zan zana thing kan fawm nachhan pawh hi enge” ka ti ta a.
“Thawm in min hnaih loh deuh nan leh kan chungah kut an thlak loh nan meipui kan chhep anga kan tih en reng a ngai dawn a ni. Tlaivar daihthingro kan fawm a ngai, darsawm pakhat rik hma a kan lo inpeih vek a ngai a ni. Thing fawmsa i nei em” a ti a.
“Ka rawn put bang tlem a ni mai. Fawm belh a ngai ang” ka ti a. “Ka bulah lokal mai rawh. Fawm sa ka nei, kan han pu dun lawk mai dawn nia” a ti a. Ka tlawmngai ve bawk si chuan, “ngailo ka han fawm leh ange” kati ve țalh a. “Ani chuan tlawm ah la duh suh, min zui mai teh” a tih tak tlat avang leh ka thinrim reh tawh bawk si nen, hlauhna chuan min zem leh deuh tawh si a, ka zui ve ta nge nge a.
A thing fawm sa chu kan han pu a. Buk kan thlen chuan meipui chhepin, a êng ah kan thingfawm sa chu, fâk khat te in kan tan a. Tlaivar chu min daih em ang chu maw.. Thing hring bûk bul vel ami hi tlem la tel ila, kan tuahtel zeuh anga daih thei tawh mai ang ati a. Kan inpeih fel chuan, mutna kan phah a.
I tihdan hi kan in men chhawk dawn nge kan mu dawn ti a ka zawh chuan, i duh dan dan ati mai a. Ka chau bawk nen ka mutchhuak in min zêm hneh tawh bawk si. Mu ang tih leh Pawisak neilo thei ang ber chuan, ka mu nghal a. Bûk bang a awmlo a. A chung leh a chhuat a ni mai a. Mutna laite tih loh chu lei kan ring nghal a. Bêkte ang deuha sak a ni.
Ka mu chu ka chau bawk a. Ka muhil nghal mai ni tur ani. Ka mumangah chuan, mipakhat lian zet mai, a hmel hmuh chian theih miah si loh pakhat hian, “haw nghal rawh. He ramah hian kan lawm hauh lo che a nia. Ka chakâi khawi i man a. I thianpa lahin ka nau leh afapa a kap bawk. He hmun ah hian nuam rawn tawl reng reng suh ang che. Kan ram a ni a, in tan hmun a awmlo. Tho la haw nghal vang vang rawh” min lo ti a, Kei chuan “tihbuai che u ka tum lo. Thing rawn zai kan tum mai chauh a ni. I chakai khawi a nih pawh katlo hre hleinem, Luia awm atni a, ka man ve tawp a nitmai. Nangmahni’n min tibuai reng zawk a nih hi. Min kiansan zawk mai teh u”, Ka lo ti a.
A thinrim kher mai, mi rawn pan a. Mi rawn rek ta a ni. A lian in a chak si. Ka tal nasa mai. Ka harh hlawl chu, ka țhianpa chuan min lo sawi vak vak a. Min ko bawk a. “Ti nge ti nge, harh rawh” a lo ti mek a.
Ka mang chu ka hrilh a. “Ni maw..An zuam viau che chu ka ringlo a. An huphurh hle che niang. “Mei hi kan chhawm țha ange, mu leh rawh” a ti a. Keipawh chu ka mu ve leh mai a.. Mahse, ka muhil hleithei tawh lo.
Țhianpa muhil hnar ri deuh sêk sêk chu ka ngaithla reng a. Ka lo muhil deuh siar siar a niang. Ka ngalrek ah hian kutphah lian zet maiin hnehsawh tak a, min han hmer hi ka hria a. Ka harh zawk mai, chutah min han phih zui mai chu, ka leng deuh lawp mai a. Lei chhuat ah chuan ka mu hlawm thla tawp mai. A rang arangin ka tho nghal a. Ka phu chiang si patling rawl pherh zet mai in min han nuihsawh zui uar uar mai a. Midangin anlo zawm ve bawk a. Nutling râwl leh naupang chenin, za tak mai leh deuhsawh taka min han nuih chu, pang ah țâng atvak chem chem mai. Ka inti pachang a. Meipui chu ka va chhawm țha a.
Țhianpa pawh a rawn harh ve tawh a, rawn thawhchhuah pahin, “An lo thawk tak tak tawh ni maw, min kaitho ve ta che le” tiin a rawn phun nung nung a. Min nuih awr awr chu a tawp a. Phun bul bul leh inbe ser ser ri chuan, mei eng chin leh chinloh ah chuan min hual vel a. Ka hmulthi a ding ar ar mai leh nghal a. Țhianpa a rawn thawh ve tawh avangin, ka hlauhna pawh a kiam sawt a. Thiana engtin nge kan tih dawn ti a, ka zawh lai mek chuan, mangang au rawl diktak mai hian, “min chhan ruu…min pui teh u..” a’n ti vawng vawng mai leh nghal a.
Țhianpa chuan, “engtin nge maw kan tih dawn le.. Hetiang em em chu a ni ngailo asin. Ka hrethiam tawh bik lo tawp mai. Kan riahna hmasa ah kha chuan, thawm bak an chhuah ngai silo a, heti hrim chuan zan a rei duh dawn mange” ti a, a sawi lai reng chuan, mangang aurawl chuan min rawn pan ta a.
Patling na tuar in, mangang tak mai a. Țanpuina dil a, an au tial ruai ruai mai chu Râpawm duh ngei mai. Nutling aurawl in a zui nghal a, naupang tapin an lo chhawn bawk. Meipui eng chin leh chinloh ah chuan, anmahni hmuh theih miah silo in, min vel nuaih nuaih mai a ni.
“Ti teh țhianpa, silaimu kha phawrh la. A zên chauh kha in kap tak teh ang. Upa ho in an sawi țhin ka hria ani. Ti ve chhin ang ” ka ti ta a. Mei a rem deuh phei chuan min rawn hnaih thei kher mai. Silai chu ka la a. An rawn hnai deuh ta maw tih ah chuan “kha le,, keimah pasalțha Hawnglaia tu chhuan hnihna kani ngai e. Min va zahlo ve. Ka dawhthei tawh bik nek lo che u, sa leh râlah ka tlan bik hlei lawng e” tiin. Silai ka hmet puak a. Țhian pa’n min rawn rawn nghal a, in hrosa chungin silai kan hmetpuak a. Bûk kan kal hual a. Kan kap ri dup dup reng bawk a.
Kan han chawlh meuh chuan, anlo reh țhap tawh. Thlan a tla phungthei lawm le.. Țhianpa chuan “an reh tawh dawn a niang, khua pawh avar țep tawh ang. Kawl a rawn eng țanin ka hria” a tia. A sawi zo deuh chiah tih chuan, patling thinrim rúm leh phun bul te nutling țap râwih râwih ri te chuan, kan piah lam ah min hlat zawngin an țap phei ta chuah chuah mai. An țap ri chuan, thling a fan vek thei in ka hria. Kawl a lo eng țan a, zan zawng zawng ah chuan a rei ber awm e. Minute tin mai kha kum khat zel ni awma mawi a ni.
“Țhianpa kan riahna hmun hi nimin khan kan belchiang hman silo a. Kan awmna vang hi ani thei mai lo maw”..ti in kan zawt a. “Ka hrelo le. Ka lo tawn tawh te nen chuan, nizan kha chu danglam tak a ni. Khatiang em em in an rawn che ngailo. Ka hlau takzet a ni. Awmlo la chu, ka buai mangang viau ang” a ti ta mai a. Ka hlauh zia leh amah avanga thlamuang ka nih zia te. Huaisenna min petu a ni tih a inhre der silo. Hlau ve ve chungin kan lo, hlau lo der ve ve a lo ni reng si a.
“Rawng lo bawl ve thung la. Ramvah pahin kan awmna lai vel hi kan belchiang teh ang” ka ti a. Țap thawm liamna lam pan chuan ka phei nghal a. kan awmna mual chuan chung lam hrut tur chuan, ka pan chho ta a ni.
A ram a țha in, a zawl pharh dup mai a. Nimin khan belhchianna hman awm hek lo. Hmun rem thalai tiin buk kha kan sa chwt mai kha ani a. Kan fangkual vel ta chu, hmun zawl pharh tha em em mai, kan bûk chung lawkah chuan alo awm niin. A chuan hnuai hmun rem țha laiah bûk kan sa a lo ni a. Hmunzawl chu ka lut phei a. Mihring sulhnu chiah chu hmuh tur awmlo mahse, mihring tualchaina ni ngeiin a lang. A fai țhain a bel hnum hlurh mai a. Kawngpui ang tak hi a kalphei ruah mai bawk a. Ka zawh phei zel a, ka zam rum rum mai. Ka thâu ah mi man a. Enge maw hian min mawlh tlat. Ka hlauh ber erawh ka hre hauh silo. Min en țhup ni ber hian ka hria.
A fai chin tal chu ka zawh reng reng dawn a ni ti rilru chungin ka kal zel a. Khua pawh a var fel vek tawh a. Mahse ngaw chhung chu, thing leh mau a țhat em avangin, a la thim ruih tho. Min enthla reng ni a ka hriatna chu a nasa tulh tulh leh nghal. Silai pawh chu ak lo in, a ken in ka keng ta a. Pen sawmhnih vel ka phei leh ang tihah chuan, ka kawng zawh chu mual pahnih kar cheh ruam rai deuh ah a inkhawh lut tih ka hmu ta a ni.
Ka harh zawk mai. Hei ngei hi Ramhuai liam kawn chu a lo ni maw. An bu zawl leh an. tual châina kan lo ur atin nih hi ka ti rilru a. Kir leh tuma ka inher chiah chu, engemaw hian min kalpel fua mai a. Mahse hawilet duh hauhlo in, ka let leh ta nal nal a. Min zuitu erawh an awm chiang mai. Ka kal chak leh mi zui chak a. Ka muan deuh leh a muang ve zel niin ka hria. Thing leh mau kar vel atang chuan, min en țhup mai ni hian ka hria a. Kan bûk zawnah chuan chhukin bûk ka thlen hma chu, ka thlamuang lo. Tukhum mur uaih uaih in ka kal a ni ber. Bûk ka thlen chuan ka thaw huai huai mai. Țhiana pawn chawei a lo peih tawh a.
Ka thleng chiah chu, “tinge mi rawn vawm vak vak a. Bûk chung pawh i vawm pawp fur alawm. Zing zingah intih țhaih tum te chu,” a lo ti nung nung a. Kei chuan “ka vawm lo che..I awihloh leh chawei kham ah buk chunglam ram khi han chuan ve chhin la i hre mai ang. Buk pawh kan sawn a ngai. Min kiansan hauh lo ang. Nizan kha chu, aite chhin na lekah ngai rawh. Kan riak leh a nih chuan, kan tan a hlauhawm pha tlat. Kan chung chiah khi an tualchaina a nia. Apiah lawk ah sawn an liam kawn pawh a awm” Ka ti a.
“Khai aw, kalo hre hleinem ka la han kai chho ngai bik miahlo a. Zan dang nen a inthlau reng a ni. En ve kher pawh a ngaih loh chu. Chaw ei kham ila, kan insuan nghal mai dawn nia, Chaw ei ang tih tur kan ngah hi” ati a. Chawei kan siam a. Kan vahrit sa ber a pawh chu ka eitui tawh lo. Ramhuai sa ah riak ka chan a. Țhiana chuan a duh bawrh bawrh khawp mai. Ka hrilh duh lem hlei lo a. Duh leh kan ei zawh vek hun ah ka la hrilh ang chu.
Kan han inpeih fel meuh chuan, dar riat vellai alo ni tawh a. A ngai te bawkin bawr zet in kan in ak chhuak leh ta hnu hnu a. Tlawm thlak duh angreng khawp mai. Keini aiin thil an ti thei zawk miau si a, ui dawih zawk ang mai a, meikhup a kal hnu hnu bak sahimna awm silo. Mualthum vel lai kan kal leh hnu chuan, luitui țhatna lai hmun rem deuh ah chuan kan in nghat a. Mualdung takah hian buk sa tawh ang, sapui pawn a khawih ngailo anti ngai e, tiin mualdung hmun rem țhalaiah chuan buk kan sa a. Luite tui chu mau phelin buk kawtah kan la phei a.
Buk hlui chhuat pu turin țhianpa a kal a. Keiin a chung tur changel satin, ka chih nghal bawk a. Ka peih fel meuh chuan țhiana pawh alo thleng phei leh tawh a. “Kan vahrit khai kha a lo awm tawh reng reng hleinem. I ak phei mi” a rawn ti ho mai a. Kei chuan “ak nang, Pawi hleinem. A fapa kan ei tawh sia, a nu tal kha chu vuiliam ve mai mai rawh se, a dang an la tam ang” ka lo tih san mai a. Hriatthiam loh hmel fe chuan min en hû a. Ka hrilh ve ta a ni.
An uak tlai khaw hnu leh rih. Kei pawn a tui hang leh a bawp ka ei ve tho lawm. Ramhuai sa leh a tui hang kan ei ni mai lawm. Tiin kan nui vak vak a. Buk kan sa zo ta bawk a. Thingzai tur hlang tur chuan kan thawk chhuak ta a.
A lo lian tha kher mai. An tan bunna a hmai ringawt pawh ka dung chen lai a ni mai. Tum khatah ringawt pawh cubic sawmnga chin chu, a chuak hrim hrim dawn sa. A hlân erawh ka huphurh ngang mai. Ka la tive ngai silo a kan hlan theih pawh ka ringlo hial. Mahse ti țhang tih takah, engemaw ti tiin țhianpa zarah kan hlang ve mai bawk a. Mak ka ti ngei mai. Ka țhiana chak zia pawh ka hriatchian phah khawp mai. Tichuan a tuka hna țan theih turin kan kalsan ta a ni.
Sava zanriak kah tur zawngin kan ințhen a. Ka kal ta chu, Buk mual lehlam ah chuan chho in. Phivawk kawlhzet mai ka țhawng fuh pek a, Min rawn bei nghal chat mai. A chal țha tawh viau leh nghal a. Ka inrin hma in ka kekawr a rawn tai thler hawk mai a. A sa kan ei duh dawn loh avangin ka kap duhlo a. Ka tlanchhiat san ta a ni.
Ka tlanchhiatna lamah chuan, zawngrual thawm ka hria a. Kan pan hnai chu, an zanriak tur in hawr khawm an lo ni a. A sân tham deuh avangin mualdungah chuan ka chho a. Khâm ko atang a phei zawnga kah rem tur chuan ka pan hnai zel a. Lei lam chu a thim vek tawh a. Han hawi chhoh chuan unau hmelhai ang hun vel a la ni. Eng ka chhi ngam silo a. Thim tham ah chuan, arkhawthimdai tak meuh meuhin ka veh hnai zel a. Ka duh ang chin ka thlen chuan, kan en chiang a. Sawmhnih vel lai chu an ni. An hmuh nawm ngang mai. Ka en reng a ka lam hnaih ber ami a pachal sual ber chu ka kap ta a.
Ka fuh chiang ngei mai mahse a tla duh tlat lo. Midang ho chu an tlanchhe chum chum mai a. Ka kah belh duh lemlo bawk a. Muangchangin silaimu ka thun leh a. Ka kah sa thingkunga in ham bet tlat chu ka va kap nawn leh a. Muangchangin a tawlh liam riai riai a. A tla ve ta nge nge a.
Kan chhuk meuh chuan ka rinaiin alo khâm daih mai. Ka thil rah a pelh a, ka duh reng vang ni miahlo in, mawngtawlh in kan tleng thla pur pur mai chu, mangan thlak duh ngei mai. Ka din theih meuh chuan. Ka kekawr mawng a pawp vek hman. Torchlight in a tlakna lam ka én a ka va chhar ta a. A hnungzangah leh a nakah silaimu alo tlang ve ve a. a lian țha khawp mai. Zawng mei sei chi a ni a. Hlawhtling inti takin buk lam ka pan zui ta a ni.
Ka țhianpa pawh a lo thleng tawh a. Varung pahnih a lo kap a. A lo rawh vel mek niin, Ka zawng kah an hmuh chuan a phur ngang mai. Chumi tlai chu, varung sa hmeh in chaw kan ei a. Kan eikham a. Zawng kan puah fel meuh chuan, zan alo rei fu tawh a. “Zanin chu thlamuang deuhin kan mu thei dawn a nih hmel hle mai, tirawh i mu teh ang. Nizan kan mu tha bawk silo” tiin, kan mu ta nghal a.
Ka mumangah chuan, a hma ami bawk khan. “In buk in chhuah san chu a țha e. Chhuahsanlo vaìh ula chuan, in chak lo hle ang. Kan tlangval te ramchhuah bo lai a ni a. In vannei mai mai a ni. He lamah hian rawn chho teh, thil ka lo entir ang che” a ti a.
An tualchaina ni ngei a ka rin ka han fan ah khan min hruai a, an lo tam kher mai. Hmanlai pipu te ang maiin, hrenpereng an kaih a. Naupang lah ruakin an lo infiam nuk nuk bawk a, chhun en lai ang mai a ni. A lai ah meipui an chhep a, an tlangval ho chuan an lo lam hual luih luih mai a. Min hruai tupa chuan “tukin a, I lokal te kha kan lo thlir reng che asin. Kan tlangval ho pawh ka khap dai thei mai mai a nih kha. A ai thui kha han kal vaih la chuan damin i haw tawh miahlo ang. I huaisenna hi ka zah em a. Hun ka pe che a nih kha. I á lo hlauh a, In him phah ta nih hi. Kan tlangval te zinga pakhat thaza fal deuh khan a khawih hman țep che a. I hawi let ta hlauh a, a kalpel ta zawk che nih kha i hnungah kan zui reng che a, rawn hawi let vaih la chu, kan tlangval te khan an zuam sawt ang che nga, ka dang thei tawh kherlo ang. Kan bu zawlah ngei ilo kal a. Damin i chuak kha lawm hle ang che. Tunah chuan tumah kan inti buai tawh tur a nilo. Nangni hringmi te avang hian kan chêp tulh tulh si a. Kan bu zawl chu kan hauh na ve khawp a nia. Keini chauh hi kan nilo a. Lal hran hran kan awm ve tho. Midang pawh in tihbuai loh nan fimkhur hle ang che,” Min ti ta a.
“Ka duh vang renga tibuai che u, kan ni hleinem’ kan hriatloh vang zawk alawm. Tih buai che u kan duh bik reng reng lo,” tia chhân ka tum a. Ka țawng thei reng reng lo mai. Ani chuan “i sawi tur chu ka hria e. Chuvang ania, hun ka pek che. Mahse, midang chu kei ang in an dawhthei ve kherlo ang. Fimkhur ang che, haw leh tawh rawh,” a ti a.
Ka harh hlawl mai. Kawl alo eng țan tawh bawk a. Ka tho a, rawngbawl ka țan nghal a. Chaw ei ka peih hnu chuan, țhianpa chu ka kaitho a. Chaw te eiin, Chaw kan eikham chuan thingzai tur chuan kan thawk chhuak ta a.
Tluang takin karkhat chhung chu, kan thawk ta. Thingzai pawh cubic sawmriat lai kan zai thla tawh a. Rinai daih in a chhuak hnem dawn leh nghal: kan lawm in kan hlim khawp mai.
Chawlhni(sunday) a nih avangin ramhnuai mah nise, thingzai kan chawl a. Ramhuai liam kawn a kan riah zan te chu kan sawi vel mai mai a. Ka mumang te chu ka hrilh a. Alo han kal ve kherlo kha a inchhir loh thu sawiin țhianpa pawh a phûl hlut a. “A dik ngei a nih hi, hei min ti buai ta reng reng lo mai, i han fang kual hlauh kha kan vannei a nih hi. A nachang ka hre reng reng hleinem kei chuan, ka pa pawh in rammi reng reng chu cho loh tur, thil an tithei phian a nia, hlau lo in hmachhawn tawp ila a tawk. Inthiar fihlim san a him ber” a ti țhin” a ti a.
Tichuan awm awl ni a ni bawk a luiah sangha man turin kan kal ve ta thung a. Kan riahna mawnglam ah hian tuitla an tìh mai. Lui lian lutuk nilo. Len den ve theih na si a awm a. Chuta lên den tum chuan, sangha châk a na alawm le tiin kan kal ta a ni.
Lui kan thlen thlak chuan, kan chawfun leh a dang tul lemlo ho chu. Kan thawmhnaw nen, luikamah chuan kan dah a. Lui mawnglam chu kan zawh thla ta char char a. Sangha pawh an tam hmel khawp mai. A hla tham deuh bawk a, mi kal tam heklo. mihring sulhnu kan hmuh pawh a hlui thei khawp mai.
Duhtawk kan zawh hnu chuan, vaihlo zial te kan han zu khawmuang leh te te phawt a. Lén chu kan dèng chho țan ta a. Sangha pawh an ți lemlo bawk a, man a nuam khawp mai. Reilote ah rawnal burkhat chu kan man der mai. Kan zawhthla thui lemlo bawk a. Mauburthum kan man meuh chuan, kan innghahna kan lo thleng chho der tawh mai a. Ni pawh a vanlaizawl vel chiah a ni.
Kan sangha man burkhat chu kan chhum a, kan inbual fai a, chhun chaw kan fäk zawh chuan sachanna tur i zawng haw ang kan tia. Kan sangha man leh thildangte chu kan in ah sem a. Kan buk lam pan pahin kan haw kual ta a.
Tlangdungah zel chho in, sa chânna tur sih țha deuh hmuh inbeisei in kan zawng chho ta a. Thla rallam mah nise, sih lùn țha deuh chu a chân chi viau tho tur ah kan ngai a. Inlam haw kan hnaih deuh a ngai tawh a, buhfai kan neih tlem tawh avangin. Sa lian tham deuhte a kah theih beisei a Sih chân tur zawng kan ni ber.
Ka zâwng kahna piah mual kan chhuak chho chu, hmun rem zawl țha lai tak mai ah hian sihtui țha em em mai hi a lo awm a, sa hnu chu pui tak a ni. Sazuk, sakhi, saghal, saza – an hnu chu a chiar dup mai a kan hlim kher mai. A hmun hma a fai si a, han chânna tur ber thingkung chu a vang ta thung tlat mai a. Mau hmun tih takah, Thingkung han belh mai tur awm silo a. Awm se chu chang nghal ila, khaw èn laipawn kan kah hman ngei ka ring hial. Hmuntin deuh thaw ațang hian sa in sih an rawn panna kawng chu a thlur seng sung mai a. Țhianpa chuan “țhângte i dawh chawp mai ang, tih ngaìhna awmlo nih hi. A lun hmel bawk a, thawm nei viau mah ila, a pawi hranlo ang. Kah tur tawk chu an awm hrim hrim” a ti a. Țhangte tur thingtuai kan sat a, kan dawh chawp ta nawk nawk mai a. Ft sawm vel lai a sangah chuan țhut mut theih tur in nuamsa taka awm theih nan kan siam ta a. Pahnih kan ni bawk a, kan siam rinawm tlet tlawt khawp mai. Han chet vel pawn a nghing eih lo hrim hrim.
Kan siam zawh meuh chuan, ní pawh a lo tla felder tawh mai. Țhiana phúr phéng chuan, chân nghal a duh tut tut mai leh nghal a. “Lui kan kal tawh a. Sangha lah kan man țha. Torchlight pakhat chauh kan keng bawk si. Sunday a thawh atan chuan duhtawk ang. En laiin bùk i pan vat zawk teh ang. Kawngpawh zawn chawp ala ngaih hi ” ka ti tlat a. Ka hawpui thei ta hrâm a.
Harsa em em lo in bûk kan thleng thei mai a. Rawngte bawlin sangha kan chhum a. Chaw kan han eifel meuh chuan darriat vel a lo ni leh daih tawh mai Mutna siamin, mutpah chuan kan sih hmuh lún țhat zia mawlh chu kan sawi dun a. Kan ti ti mawlh mawlh lai chuan, ral leh lam ațang chuan a rawn kùk ta råih mai. Kan awmna lam atang chuan pakhatin alo chhawn vat bawk a. A tute chu ni maw, tun ang zana han in chhawn tak vak vak mai chu, kawng an bo emaw nile kan ti a. An inchhawn a reh chiah chuan, a rawn kuk hmasakna lamah chuan thinglian tak tlu tur ang hian, a auh ri țuah țuah mai a. Chutah an tlu tur chuan, ri țuah țuah chungin, Mau a delh puak pawp pawp mai bawk a. Kùk ri bawk chu an in chhawn leh a. Leimin hum hum ri hian atzui nghal a.
Chung rikna hmun chu kan piah ral, kan lui kalna kam lehlam pang kan buk zawn ep a ni. A ri zawng a chiang duh khawp mai. Keini luikam leh lam ah kan riak a, a lehlam kam tihna a nih chu. Țhianpa chuan, “chung chu dan pangngai a ni, naktukah chuan engmah hmuh tur a awm leh chuang lo ang. Kan hre har zawk khawp a nia. A chang chuan ramhuai ho hian lo an vat țhin a, zanah kher leh nghal, an in au chuah chuah zel,” a tih lai mek chuan an in ko ta liah liah mai a.
An sawi tak erawh a hriat theih der loh. An aw erawh a fiah em em tho bawk si. An thawm ațha ngang mai. Kan ngaihthlak renglai chuan hriatloh karin, kan lo muhil der mai a. Zing kan han thawh chuan, țhianpa sawi ang tak tak khan, engmah thing tlu leh leimin awm reg reng hmuh tur a awm miah lo. Nizan a, a thawm ringawt atang kha chuan, a mual mual a min hem huam awm tak kha a ni a. A mak khawp mai.
Tukțhuan kan eikham chuan thingzaina lamah kan thawk chhuak leh a. Thing pawh kan zai hnem tawh kher mai. Kan hlan sa chu, a tuk ah kan zai zawh mai hmel a. Tlai lamah chuan hma takin kan bang a. Tunge sih chang hmasa zawk tur țhum vawrin kan en a. Kan chang chak ve ve si.
Mahse țhianpa a vannei ta zawk a. Sih chang tur chuan phùr zetin a kal ta a. Keipawh hmun dangah ramvah haw pahin sava zanriak tal kah tur zawngin ka kal. Ka kual ka kual a, kah tur ka hmuh loh avangin, vahrit zanriak tur thlawk ri ngaithla in an riah duhna awm ang ah țhu in ka ngaithla ta ringawt a.
A reh vang vang khawp mai. Mahse rei pawh ka țhu lo, ka chhak lawk ah chuan vahrit thla khawng ri ka hria a, ka pan chho ta a ni. Ka han hmu lawk lo a. Ka thawm a hria nge, a nú zawk chu a rawn thlawk chhuak a. A pa dak vual vual chu ka kap ta a. A rawn tla ri phur phur mai. Ka chhak lawkah chuan a tla thum dut a. Ka han chhar chuan a lo thifel der tawh. Hlawhtling inti zet chuan buk lam panin ka haw ta ani.
Rawngte ka bawl a.Vahrit chu ka puah a. Țhianpa silai rik hun ka ngai chang reng bawk a. A kah ngei ngei ka rin avangin eng sa ber nge ni ang tih ringawt ka lo ngaihtuah a. Rawng ka bawl zo a. Chawbel pawh ka herchhuak vek tawh. Ka dah dai a, Vahrit chu ka chhum ta thung a. A hmin hman loh leh zinga eitur a ni mai, ka ti rilru a. Mei vil pahin bati engah lehkhabu ka chhiarsan a. Darriat leh a chanve vel bawr a nih ka ring. Țhianpa chu a va kap har zawk ve aw ka ti rilru nauh nauh a. Mahse sih hi zawng chan rei a ngai deuh țhin reng reng a. Sakhi te chu thim hma in a kah mai theih tho bawk a. Sih kha a lun em avangin beisei ka lo ti sang ve em em ringawt a ni mahna. Amah lah sa kap thei tak a lo ni bawk nen.
Mahse ka rinloh deuhin a rawn haw ta luau mai. “Ti nge kah tur awm na nge” ka lo ti a. “Awmlo,,, enge a chhan pawh ka hrelo , a hmun saw ka țih tlat. Ka thau ah min man tlat ni ber in ka hria. Naktuk ah va chang ve chhin la, i hrethiam mai ang” a ti ringawt a.
“Nih chu mawle… I chau deuh a ni ang e. Chaw te ei ila, i mu vat ang naktukah hma deuhin zawh tum ila. Tuk leh lam chu kan haw mai a ngai dawn a ni. Buhfai kan neilo țep tawh a nia” ka ti a. Chaw kan eikham chuan mutna te siamin kan tlu zal a. Kan luh leh hun chu, thingzai put kawngte siam hmasak a. Burma ho pawh hruai nghal mai a țhat tur thute kan sawi a. Kan ti ti mawlh mawlh lai chuan, zan hmasa ang deuh bawk chuan, ral leh ral ațang bawk chuan an in au leh ta a. Mahse, zan hmasa ang lo takin zanin chu an thawm a na tehchiam lo. Thil pawimawh tak inhrilh ang mai hian, an in au tawn reng a.
An reh ta vang vang mai. Chutah le, pakhat hi a han kùk râi’h mai a. Lúnglian pui pui lum ang mai hian a rawn ri ta rùih ruih mai. Mau te chu a dèng puak pawp pawp mai a. An kùk rùih rûiha, an haw haw dúr dur mai bawk a. Kan ramhuai ho chu enge maw lawm an nei aniang a, ti rilru chungin kalo mutthilh san ta ani.
Zing kan tho chu a hma ang bawkin engmah hnuhma hmuh tur a awm leh hlei law.. Ka thawm ah ka țhianpa pawh a rawn tho ve a. Rawngbawl pah chuan zanah ti khawp khan thawm a țha a. Phe hen hun awm tak si, hnuhma engmah awm leh ngai silo chu, mak ka tih thu ka sawi vel mai mai a.
Chawei pah chuan vawin chu chawhma bak thawh a ngai dawn lo bawk a, hahdam in thawk ang aw” ka ti sauh sauh a. Thianpa chu ala tawng ve miahlo tih ka hrechhuak a. “I nuamsam lo em ni tinge iva ngawichawi ve” tiin kan zawt a.
Ani chuan a, “eng nilo e. Ka țha e, Nizan ka mumang kha ka lo ngaihtuah a, ka rilru ah a awm reng alawm mawle.. “Englo ania, ka sih channa ah khan ka lo awm a. Kan hawikual vel kha hmuntin maiah khan, ramsa chi hrang hrang, alian ate an lo tam khawp mai a. Minlo thlir țhup mai niin. Silai lah chu ka lo keng reng renglo mai, silai la tur a rawn kal kan tum kha ka kal sawt thei miahlo a. Sih ah hlir khan ka awm zel si a. Ka mangang hman khawp mai. Mahse, i thawm khan min ti harh ta a ni. Tunah pawh hian sih ah khan awm ang in ka in ngai deuh tlat in ka hria” a ti a.
Kei lah pek chuan, “i mawngèk i thiar fai lo niang, Hmai phih la reh mai ang. Ti rawh insiam ila, i zuk zo vat teh ang. Ka chân ni a ni bawk a. Min sawi hlauh țalh tum suh. Ka chang ve dawn tho tho. Sawtiang reng renga Sih lùn, sa tlan nasat ka la hmu ngailo, ka phùrna ringawt pawh hi damloh pui tham a ni” ka ti a.
Thingzai tur chuan kan chhuak ta a. Kan zai tluang viau na a. Țhiana erawh nidang a ang tlat lo. A phurlo in a nguai riau mai a. Mahse, ngaihțhat loh na ka nei lem hlei lo a. Ka phùr e’m vang anih ka ring.
Darhnih velah kan zo a. Phur takin buk kan pan chho a. Țhianpa lah chu a ngawichawi em em mai a. A chau deuh ni tur ah ka ngai mai a. Chhun chaw tur ang rengin rawng ka bawl a. Ka chân rei deuh palh pawh a. Rilțam lo turin ka hisap deuh a ni. Rawng ka bawl zawh chuan chawei ka siam a. “Țhianpa ei ila, hei ka siam vek tawh a nia, tiin țhianpa tlu zal chu kan au a. Ani chuan, “chaw pawh ka chaklo ka ti, nangmahin lo ei mai teh. Mutzal ka duh rih tlat mai” a tih vang chuan, keimahin ka ei ta a.
Ka chawei kham kan inpeih fel meuh chuan, ní pawh a hniam tawh khawp mai. “Țhianpa ka kal ania. Chaw chu iduh hun hun ah lo ei ve mai rawh aw.. Zanriah a ni tawh mai. Rawng pawh lo bawl duh tawh suh ” ka ti a. Mi chhang lem hlei lo chuan, “min thlah rawh u. Ka haw dawn” tiin, a rawn riat nawk nawk mai a. A tawngvai ni maw tiin, nui deuh pùt put chungin ka chhuahsan ta a.
Ka phur bawk a, phei khai a zang duh ngei mai. Kalkawngah chuan vahrit, ramar leh varihaw tih ang reng, zanriak tur pawh ka hmu nual mai. Ni dang chu nise ka kap ngei ang. Mahse, salian beisei a kal ka nih avangin ka ngaihsak lem lo. Sazuk, saza, sanghal, enge maw ber chu, ka kah ngei ka inring tlat. Tiang reng reng a Sih lùn leh rak hi ka la hmu ngailo hrim hrim. Thim hma deuhin ka thleng phei a. ‘Sa hnu thar a awm em aw ‘ tiin, sih lam chu ka va belchiang hmasa e ka tia, ka rinloh deuhin, ka țhianpa ke (pheikhwk) hnu ka hmu ta țeuh mai a. Engtizia nge maw. Ani ramvachal leh hrat khawkheng tak maiin, hetia dai pherh vak nge maw anih le.. Mahse, pawi ka ti hranlo. Hetiang khawp a Sih lùn ah hi chuan, an țit(hlauh) phah ka ring lemlo. Chuvanga țhiana pawh fimkhur lo a nih ka ring leh ta zawk a.
Țhangte lam chu panin, ka phei a. Ka lawn chho ta nghal a. Țhut hmun te ka rem fel a ka inpeih chuan khua pawh a thim ani tawh mai. Vanvar lam han hawi chhoh erawh chuan, thing leh mau lér te chu ala hmuh theih ruai ruai a. Kah ngei ngei inring tak chuan phur em em in ka țhu ta vang vang a. Ka rinai in sa thawm erawh ka hre har, thla rallam(mang) a nih tawh avang chuan, ngaw chhung phei chu, a thim chhah kher mai, aimitthlawn dik tak a ni.
Ka hnuai lam ah chuan thawm ka hria a, ka ngaithla reng a. Sihlam panin a kal ngei niin ka hria, mahse, pakhat chauh a nilo. An hnahthel pal rik pawh a ri sut sut thei a. Sarual nge ni a. A no hruai aw.. Sih lam ka hma zawn ah chuan an ri phei zel a.
Muangchang leh thawm dimtak in, ka insiam rem a. Silai chuan kap nghal thei mai turin kan tin a. Torchlight leh silai hmeh bel in kan chhun eng phut a..!! Mahse…, engmah ka hmulo. Ka hnuai vel te chu ka énkual zel a, Engmah reng reng hmuh tur a awmlo. Hmm.. Ka bengchhe ri mai mai em ni aw,, Mahse, ka hreciang viau lawi si. Ngawi reng chuan ka țhu leh ta vang vang a.
Thlivawt takin min rawn chhem ni mai hian ka hria, a vawt sùng sung mai. Kut kuangkuaha ka awm lai chuan, ka țhutna țhangte chu, hneh zet hian a rawn insawi then lawp mai a. Ka tla țhe’lh leh nghal. Sazuk in, a pang hiah nan a rawn hmang ta mai emaw ni tiin. Ka zuk ên a, engmah hmuh tur a awmlo.
Sihtui lamah chuan mihringin kuta tui kan thal a, kan in ang mai hian, tui han in ri hruih hruih ri ka hria a. Ka light chuan kan chhun vat a. Ka rei le.!! Ka țhianpa ngei mai chuan țhu chungin sihtui chu a lo in kiang kiang mai. Mak ka ti lutuk chu ka mengzau kawk kawk mai a ni.
Ka èn reng nachungin, engtik laiin nge a bo ka hre hmanlo. Mitkhap kar lek chhungte mah nise ka hmu chiang khawp mai. Chutia ka hamhaih lutuk in ka èn reng lai chuan, ka awmna chu atrawn sawi leh lawp mai a, ka tla teuh kher mai. Ka uai tang hman hram a ni. Patling lungawi lo thinrim aw tih hriat tak mai hian, “chhuk nghal rawh” rawn ti hian ka hria a. Ka mùr chuaih chuaih mai.
Ka hlauh em vang chu a niang, ka uai kai chho rang kher mai. Thlipui rawn thawk ang mai hian , thlanglam kawr ațang chuan, a rawn ri chho hum hum mai a. Ava nasa em em ve aw…min chhem thlak loh nan tiin ka lo invuan nghet lawk kher mai. Mahse, a rawn thleng thei miahlo.
Sih lamah chuan, ka țhianpa aw ngei mai kha, na tuar tih hriat tak mai hian a rúm ta nghúr nghur mai a. Ka hnuai ațang chuan a hma ami aw..bawk chuan, “chhuk rawh ka ti ni lawm ni” a rawn ti leh a. “Ka chhuk dawn e” tiin rang tak chuan ka chhuk nghal a. Ka țhianpa lah chu a la rum dur dur mai bawk si a. Light chuan kan èn a, ka hmu thei bawk silo.
Palian tak hian min rawn pel fua niin ka hria a, “haw nghal vat rawh” a rawn ti a. Ngaih țhalo zet leh tlawmngai rilru tak chuan buk lam ka pan ta a. Ka țhianpa chu ka ngaihtuah kher mai. A mumang leh sih kam vela a ke hnu ka hmuh te chu ka ngaihtuah a. Sihtui kha alo in tak tak em mi dawn le..
Ka hnunglam ah lah chuan min zui dúl dul ni mai hian ka hria. Ka țhianpa chu ngaihtuah hle mah ila, ka hnunglam ami te chuan, anmahni ka hlauh vang emaw an ti ang tih ka hlauh avang chuan, ka duh ang pawn ka kal chak ngamlo zawk a. Ka țhianpa chu ka ngaihtuah e’m avangin, hlauh lam pawh ka hre chang tawh lo. A thi nge a la dam ang tih mawlh chu ka ngaihtuah ber a ni. Buk ka thlen chuan, ka chhuah dawn a a mut dan ngai khan alo la mu a. Ka’n âu a, min chhang miahlo.
Ka zuk sawi a. A khua a sik nasa hle tih ka hre nghal mai. Mutbu chu ka kaipharh a, ka mut țha ta vat a. Puante sin lum tirin, tuiin a chalah ka dep bawk a. M.b. Nachhawkna kan pai ve chu, mum hnih ka rawt sawm a. Thirfian in ka barh zui a, ka mangang ngei mai. A hnu deuh ah chuan, a rawn tawngvai ta a. Sih lam hlir mai chu a țawngvaih pui char char mai. Ka’n biak lah chuan mi chhang mumal reng reng lo mai a. Siha awm ang khan a inngai tlat a ni.
Vawikhat chu meng a deuh ruai chung hian, “nichina ilo kal kha ka lo hmu reng che asin” a rawn ti a. Ka ngaih reng ațha thei tawhlo. Upa ho in, thla’ai koh chungchang leh sih huai nei, bùng huai nei vel an sawite kalo hre ve tawh a. Mahse, tun ang hunah chuan, an awm kalo ring tawh lo hrim hrim a ni. Sih huai nei ah chuan, lung vawm luh te, a tui dåi, khawih leh zuk bih reng hian, sih huai thinrim chuan, an thla a man thin niin an sawi.
Chutiang a lo nih a, ka țhianpa hian sihtui kha a in a nih si chuan, atthla chu koh ngei a ngai dawn a ni. Ka ngaihtuah ngial paw’n a dik ngei ka ring nghet tlat. Khuaah midang han pun dawn ila, lam a hla tham si. Ka țhianpa lah kalsan chi ani bawk silo. Sih ka chan lai khan a thla rum leh amah ngei kha ka hmu bawk si a, chhan dang a awm thei tawh lo. Hun pawh ka nei tlem hle tawh a ni tih, amah ka hmuh leh a thla rum ka hriat ațang khan a ti chiang em em a ni. Hlauh sawi thei leh hlauhna hun a awm tawh lo. Ka țhianpa hi dama hmuh leh ka duh a nih chuan, sih ah khan kir leh in a thla kha ka va koh ngei a ngai a ni. Hlauh nei miahlo tan chauha tih theih thil chu kei hian hlau chung chungin ka tithei angtem. Midang pùnna hun a awm silo a, ka tih ngei ngei a ngai ani.
Tichuan ka insiam a, ka țhianpa thla ko tur chuan ka chhuak ta a. Ka inngaihtuah nasa kher mai. Hlauh chuan koh haw theih a ni silo. Keimah ngei pawh hi minlo man ve mai ang em. Mahse, chutiang ngaihtuah thei ka nilo. Duh leh kan thi dun anga ni mai. Keipawh ni ila, min chhan tur hian a kal ve ngei ngei ang tih ka hria. Eng pawh ka chungah thleng se, hlau lo tur leh hmachhawn ngam turin, ka inti paukhauh a, hmanhmawh tak chuan ka kal sauh sauh a.
Ka inngaihtuah thinrim tulh tulh a. A hma in zah kan ngai tawh a, ui dawih zawk ang mai a, ùm chhuah kan ni a. Eng vangin nge, Hlau leh khur a, Anni lakah hian ka tlanchhiat bik reng ang ni.
Sih thlen hma mualpawng ka han chuang chhuak chu, ka țhianpa aw ngei mai chuan, “min chhan ru… Min pui teh u..” ti in a rawn äi ta lawm lawm mai a. Hmanhmawh takin sih lam pan chuan tlan ti tih in, ka kal buan buan a, torchlight eng ringawt nen chuan kal chak theih hek loh, ka hmanhmawh bawk si chu, ka inpal nawk nawk mai a. Ka țhianpa lah chu ala au vau vau reng bawk a. A aw pawh a zuai sawt khawp mai.
Sih ka hnai ta hle tih ah chuan ka âu ve ta a. “Țhianpa lo lungngai reng reng suh, k a lo kal ê, ka lamah hian lo kal la, ka lo pui ang che. Keimah pasalțha sakei pawh chum hlum ngam, tupa chhuan hnihna ka ni ngai e. Tunge min dang ngam, ka țhian ka lam rawn pan zel rawh ka rawn hruai haw dawn che,” ti lauh lauh chung chuan, ka bul vela thing leh mau te chu ka sat fik hmawk hmawk a.
“In chhuah lo a nih vaih chuan, inhmun zawng zawng hi ka sat darh vek dawn a ni, ” tiin ka inhrosa kúk kuk a. Ka țhianpa thla âi chuan ka lam a rawn pan zel a, ka ko reng bawk a. Thli a rawn thaw sung sung a, thing leh mau erawh a che lo. Hnahthel ro a leng chum chum mai a. Ka țhiana aw chu ka pan zel a, Ani pawh ka lam pan chuan a rawn âi phei ve zel bawk a. Ka bul zawn alo thlen chuan, ka kapkar ah hian a rawn lut tlang ni mai hian ka hria. Ka lum deuh pup mai. A aw pawh a reh ta hmak a. “Ka țhian lungngai reng reng suh, nangmah hruai turin alawm katlo kal,” tiin ka thlamuan a.
Hmuh theih miah loh mah se, ka bulah chuan a awm ve ngei tih ka hria a ni. Thli tleh leh hnahthel leng chum chum te pawh a reh a. Mahse, min thlir țhup tu awm in ka hria. Ka lam an rawn pan chiang atni. Ruah mal lian zet zetin hnahthel ro, a deng ri țuk țuk ang mai hian ka lam pan chuan a rawn ri tluar tluar mai a.
“Țhianpa hlau reng reng suh. Ka bulah hian awm tlat la ka hruai haw dawn che atni. Heng ho hian min tibuai leh tawh lo ang. Engahnge nangmahni pawh inlan ngam silo. Ramsa ang a, in inlantir min rawn tibuai tawh reng reng suh u. A ngam chu rawn inlan ve ta che u. Keimah zam ngailoa tupa, Hlauh neilo” tihpahin ka silai chu ka kap puak dur a. Min rawn zui reng reng suh ang che u.
“Ti rawh țhianpa hma hruaila, i hnung ka rawn dawl ang e. I haw ang aw” ka ti a, Ka hma ah chuan a kal ve chiang a ni. Hnim a tawn chet te pawh ka hmu thei vek. Ka zuive zel a, ka be reng bawk a. Ka hnung lamah pawh min zuitu an awm, mahse, ka hawi let duhlo. Țhianpa silai ka kap puak dawn a nia, lo inring rawh aw ka ti a. Ka hnunglam ami te hnenah chuan, “min rawn zui tawh suh u, keini pawn kan rawn tibuai tawh lo ang che u. Min tibuai lui tlat a nih chuan, in chenna zawng zawng hi midangte nen kan phin darh vek ang,” tih pah chuan hawilet miah lo in ka silai chu ka kap leh a, An reh ta deuh. Mahse, min enzui tu chu an la awm tlat in ka hria, ka ngaihsak duh tawh bik lo.
“Ka țhian muangchang khan kal rawh aw.. I hah lutuk ang e. Buk kan thlen hunah i țha ve leh mai ang. Lungngai reng reng suh. Mei kan țan ang e aw.. I zu ve duh em,” tiin ka be mawlh mawlh a. Ani pawh ka hma ah a la kalve zel tih ka hria. Buk kan thlen dawn hnaih chuan “țhiana kan thleng țep e, kal zel rawh thlaphang reng reng suh. I hnunga hi ka rawn zui zel che a nia” tiin, Buk chhugah chuan ka zui lut ta a.
Ka țhianpa chu ka va pan a. “Țhianpa kan thleng tawh e.. lo harh tawh la. Engkim a țha vek tawh a nia. Buk kan thleng tawh asin tiin ka va sawi a.. a rawn rum țuah țuah a, a rawn meng chhuak ta a ni.
“Ka va lwm ve ‘țhianpa tui minlo bun teh a… Ka va lawm tak em…” A rang a rang in tui ka va suak a Ka intir ta a. A duh khawlh khawlh ngei mai, ka mittui a tla lo chauh a ni. Ka lawm bawk si, ka khawngaih bawk si. Chawei ka siamsak a. A bulah țhu in ka eipui a, ti hian a sawi ve ta a.
“”” Thingzaina hmun ațanga, sìh châng tura kan ințhen ta kha, phûr takin ka chho a. Ka chhoh lam in, i zâwng kahna mual ah khan, zawng riak tur thawm ka hria a. Mahse, ka ngaihsak duh lemlo a, ka phûr lutuk kha, ka hmanhmawh chho khawp mai a. Tlailam sih tlan ka kah ngei theih ka inring tlat a. Nitlak hma a thlen chhoh hman hram ka tum ani. Mahse, thingzaina atang kha chuan, kawng a chho si a. Mualzawl ka thlen chhoh meuh kha chuan, ka hah kher mai. Ka tuihal lutuk kha, ka dangte a ro huam huam mai a. Pipu te sawi ang țhin puithu na te kha chu, awih ve kherlo mah ila, sihtui han in êm kha chu ka duh bik chiah lo a. Ka pa pawh in ramril deuh a Sih hlun țha deuh hi chuan huai a nei duh viau a nia, a tih țhin pawh ka hre reng. Mahse, ka tuihal lutuk kha tih ngaihna awm heklo. Kha tiang lai hnaiah tui a awm bawk silo a. Hreh deuh chungin ka pan phei a. Ka va in ta bawrh bawrh mai a ni. Ka hmai ka phih zui bawk a. Sa hnu thar bih in ka kal kual a. A thar țha vel vek mai.
Tichuan, phûr takin țhangte ah khan ka lawn chho ta a. Ka țhut fel hnu reilote ah nì pawh a tla ve nghal mai a. Chhaklam atang khan, sakhi tuai hi a rawn chhuk thla zan zan mai a. Ka kap ang nge kap lo ang tiin, ka in khâp buai khawp mai.
Diktak chuan sazuk kah ka inbeiseia. Sakhi tuai kha chu a te ka ti khawp mai. Haw pui tham law law kah ngei ka duh a ni. Kalo en reng a. A rawn chhuk zel a. Sih a thlen hma deuh chuan a ding a. Thawk leh khat ah, “hawk” a tia hlauh nei tih hriat tak mai hian a lim puat a, A pilbo zui ta a ni. Tinge maw nile, min hmu der silo a. Kei min hnung chhawn deuh zawnga ding a ni bawk si. Ka hnuhma a hmuh vang ti dawn ila, a la hmu phak lo hrim hrim ang tih ka hria. Sakei hmu ang maiin a ni a tlanchhiat ni.
Mak ti deuh mah ila, pawi ka ti lem lo a. Thawm dang ngaithla in ka beng ka chhi leh țan ta a. Ka hnunglam atang hian hmanhmawh deuha Sih lam rawn pan thawm ka hria a. Ka hawi let duh lemlo, min kalpelh hunah ka hmuh theih dawn tho avangin, ka hmalam chu ka lo bih reng a. Khua pawh a la thim chianglo a, Leilam pawh a la hmuh theih vek. Kalo bih reng a, mahse arawn thleng thei reng reng lo mai. Ka inher a, ka hnunglam ka zuk en chu, ka phu chiang kher asin. A taksa ramsa ni si, a lu lam mihring ang, hmelchhe zet mai, mitmu lian kel kul hian minlo thlir chho vung vung chu lo ni in, ka hamhaìh kher mai. Ka hmulthi a ding ur ur a. Khap miahlo hian mi en ngur mai si a. Ka zâm ve khawp mai, ka thau ah mi man a. Che chang lo lekin mi thlir vung reng mai bawk si. A hmel kha ka hmu chiang viau na a. A hmel hmang awm dan erawh sawifiah thiam a har khawp mai.
Chet na chang pawh ka hrelo. Min aikaih ni ber in ka hria. “Zahpah na nei miahlo in ka tui i zen a, In mai pawh duhtawk lo in, i hmaite i phih zui a. Ka tualzawl lah i rap pherh kual vel bawk a. Damin ka chhuah hauh lo ang che. Rawn chhuk nghal rawh,” ti mai hian ka hria. A hmuiphun erawh ka hmulo, ka bengah erawh a ring hle si. Ka thinlungah a chiang em em mai a ni.
Khatiang taka zam chhiatna kha ka la nei ngailo hrim hrim. Ka harh chhuak thut a, Inti pachangin kah mai tumin ka han tin a. Mahse, ka hmu ta reng renglo mai a. Ka bengah lah chuan.. A thusawi kha a ri nawn tluk tluk mai. Ka chhuk hreh tawh bawk si, ka thu ngam tawh bawk silo.
Khua pawh a thim tawh a. Hlauhna namen lo hian min tuam atni ber mai, mu leh mal pawh ka nei hleithei tawh lo. Ka hnuai ah leh ka sir ahte chuan min hual tuau tuau niin ka hria. I silai ri khawk pawh kha ka hre thei a. Kha khan min ti harh thar a. Inti pachang hram hram chungin ka chhuk ta a. Mawng a za duh chuaih chuaih kher mai.
Lei ka rah thlen rual chiah chuan min rawn keuh chawrh mai a. Ka zuangtho vat a, ka silai pawh ka thlauh phah a. Mahse, torchlight ka la hum avang chuan ka ên kual a. Engmah ka hmulo. Ka chem ka phawrh a, “Tu phiangsen nge i nih min va zuam awm ve” tiin Ka chem chuan boruak te ka vai vak vak a. Ka silai tla ka hmuh ve leh ka chhar a. Ka rawn haw phei ta a ni. Min zui reng a, Ka bengah hian, “i thil hmuh kha sawi reng reng suh” tih hi a ri reng mai a. Buk ka rawn thlen lai pawh kha ka hre mumal lo. Mahse, ka rawn luh rual khan, min kiansan ta a. Chanchin min zawh pawh khan, ka sawi ngam silo a. Ka hlauh thu ringawt ka hrilh che nih kha. Zana ka mumang pawh kha sawi kim loh ka nei.
Ka mumang ah khan, sih ah ka lo awm ka ti na a, min rawn hruai chhuak a ni. Mahse, kei leh nang chu kan mu ve ve tho. Ka thlarau kha a chhuak a ni ber ang chu. Min rawn hruai phei kha, Haw an phal ta tlat lo mai a. I țhianpa sawn a rawn chhan ngam che a nih chuan i haw leh thei mai thei. A rawn hruai ngamlo che emaw, a nachang a hrelo a nih chuan, damin i haw tawh lo ang. Kan zingah awm in sal ini ang a, kan rawng i bawl tawh dawn ani minti a. Ama thu leh theihna avanga a rawn hruai chhuah hma che a. I sawi chhuak anih chuan, i thi nghal ang” min ti bawk si. Sih chang tur a, chhuah i tum laia min koh leh i thusawi zawng zawng te kha ka hre vek a, ka chhang thei silo che a. A hrehawm asin, i hriatthiam beisei in ka rawn tawngvai der a. Mahse, nang lah khan ka țawngvai tak tak emaw tiin, min nuih vur vur duh chauh bawk si.
Keimah tak kha chu mu reng mah ila, ka taksa ah khan ka awm rei thei tawh lo a. Ramhuai ho khan min thunun hneh tawh zawk tlat si a. Ka duh emaw duhlo emaw țan ka khawh ve thei tawh tlat lo a ni. I kalta kha ka zuive nghal che a, i thlen hma in ka lo thleng daih tawh. Ka zui chhuah rual rual che khan, sih ka thleng deuh nghal mai niin ka hria. I lo thlen ve leh khan an inko khawm nghal a. Sihtui i rawn pan a, a bula in awm lai vel te khan, i in ve ang tih ka lo hlau kher asin. Ka hnu hma i hmuh rual a, I ngaih thalo hmel ka hmuh khan, ka lawm hman khawp a, mahse, ngaihțhat hmel deuhin i kal leh nghal mai bawk si. Țhangte’a i lawn tur te kha pawh thlak an tum che a. Mahse, an hotu ber khan a phallo. “Chhinchhiahna a pu tlat. Kan ti na theilo, min hlau anih ngawt loh chuan, Pasalțha thlah dik tak a ni” a ti che a. “Kan tihțhaih ang a, min hlau a nih chuan kan khawih thei ang. Mahse, kan khawih a nih chuan minti na ve thei tlat a ni” tiin, a hote kha a hrilh a. Amah ngei pawh khan, a khawih ngamlo che tih ka hria. An han tih țhaih tan che a. I thawm hriat i hmuh zawh loh te kha, a rualin sakhi angah an chang a. Thawm an rawn siam ta a ni. In èn ve leh khan anbo daih zel alawm. I awmna te an rawn sawi a. A…i hrethiam vek ang chu. Sihtui rawn inri kuang kuang tu pawh kha keimah ka ni lo, Anmahni bawk anih kha. Tih hlauh che an tum avangin keimah angin an rawn inlan mai mai a nih kha. An rin aia i hlauh loh avang khan an thinrim in min sawisa ta a. Ka rum ri kha i lo hre ta a ni.
I haw hnu khan min nuihsawh khawp mai a. “Nang chu kan sal i ni dawn ta. I țhianpa va mangțha la, naktuk khawvar hma ngeiin kan hnenah i awm tawh ang” min ti ta a. I hnungah an rawn zui dul dul che a. Mahse, kei chu kal tura min tih khan bûkah kalo awm leh tawh a.
Min rawn koh te khan ka chhang thei bawk silo che a, a hrehawm duh asin aw.. Damdawi min pek te kha ka hre kur a, mahse, ka tan khan awmzia a awm thei tak tak tawh silo. Sih atanga min ko ri lah ka hre reng bawk si. A tawp nan thei leh theilo in, sih lam bawk ka rawn sawi leh a, tichuan kalsan che ka tum ta a. Min rawn lam turin palian zet zet pahnih in buk kawtah min nghak reng bawk si nen. Rilru na ngawih ngawih chunga, chhuah ka tum lai khan, i tho a, i insiam tih kan hmuh khan, “sih pan i tum nge midang puna kal i tum” ka lo ti a. Ka țawng i hrethei silo. Pawn lam ami te lah chuan min ko reng bawk si. Ka chhuahsan ta che a.
Mahse, sih lam pan a i rawn kalve ka hmuh ruala ka lawm zia kha, engmah hian a hrilhfiah zo lo ang. Mahse le, ramhuai ho ve thung erawh chu, an thinrimin an phili buai kher mai. Hmanhmawh zetin min kai a. Theihtawpin țang ve mah ila, ka hneh hlawl silo. Min vua a, min chhir a, min sawisa mawlh mawlh mai a ni. Ka mangang lutuk kha ka auchhuak thei tih pawh ka inhrelo. Ka au vak vak ri kha i hria ang tih ka ring phaklo reng reng Mahse, min hruai tura ilo kal khan, an thu hnuaiah ka awm vek tawh biklo a ni. An ram chhung i rawn thlen a, min rawn koh phei kha chuan, min chelhbet thei ta lo a. I lam ka rawn pan ta a. Min man beh phet an tum a, min chelh nghet thei tawh silo a. I bul ka rawn thlen khan, an thinrim lutuk khan, rawn bawh mai che an tum a. Mahse chem ilo vai a, thing leh mau in sah chhum te khan an hlau a. An hnungtawlh leh țhin a. Min rawn man leh an tum khawp mai. Silai i kah puah phei kha chuan an țil huk a, an bo duak asin. Mahse haw tur a, i han hnungchhawn chiah kha an huangtau thar leh niang, an rawn hnai leh tuau tuau mai a. Mahse, i pawisak loh em avang khan, an hlau zawk che ni ngei ang. Silai in kah nawn leh phei kha chuan, tlemte bakin min zui tawh lo, Chung ho pawh an ramchhung chin bak kha chu an rawn kal ngam talo. I chungah ka lawm takzet a ni. Nagmah avanga dam leh ka ni si a. Engtikahmah ka rul seng lo ang che. Hlauh em em hi kala nei ngailo a. Mahse, nangin min chhanna ang ah hi chuan kei chuan ka ngamve hauh lo ang. Ka lawm takzet a ni ” a ti a. Ka khawngaihin ka lung a ti chhe lek lek mai.
” Țhiante hnenah lawmthu sawi a ngailo. Nangpawh ni la , min chhan tur chuan ka thih ai i thi ngam ang tih ka hriat vang alawm, ka chhan ngam chauh zawk che. ‘Țhian țha te chu dam leh tlang khat; thih leh ruam kha’ an ti em ni kha. U leh nau, chhung leh khatte chu, mangan hunah, țhianțha te chu engtiklai pawn.”
” Hetianga dam taka kan in kawm leh thei hi lawm ila. Hun kal tawh kha chu, kal tawh anih ang ngeiin liam rawh se. Hmun hi kan ti fel ang a, mutna kan siam ang e. Mu chawl tawh rawh, duh leh mut pahin kan ti ti dawn nia” ka ti a, mutna te siam in kan mu ta a. “Țhiana upa ho ti ti leh an thurâwn te an serh leh sang te lo ngaihchan țhin hi a lo țha a nih hi. Tun ang dinhmun ah pawh khan, tapchhak zawl ti ti ka ngaihthlak thin avanga, a nachang hre chauh ka ni si a. Țhenkhat chuan putar mai mai te kan ti leh ringawt țhin a. Lehkhathiam lo leh mawl mangtea langte pawh hi. Keini aia khawvel lo hmang rei tawh leh tawn hriat ngah zawk ta chu, an thurawn te hi a lo pawm tlak ber fo a nih hi” tiin, kan mu ve ta a.
Zing ka thawh meuh chuan țhianpa chuan chawei a lo peih der tawh a. “Ni sat hma in haw vat ila. Kawngah sakah tur te kan hmuh takin” tiin, chaw kan bar sawk sawk a. Kan inpeih chuan hawzai kan rel ta a. Muangmar in rilru zangkhai takin kan haw ve ta a ni.
Haw kawngah chuan, sakhi kan kap hlauh a. Lungdam takin in kan thleng a. Manganna tamtak tawk mah ila, mahni inchhunglum han thlen meuh chuan, kan buaina leh manganna te kan theihnghilh zo a. Hahdam leh thlamuang takin kan chawl thei ta ani.
“Hemi hnua kan hlawhfa te chunga thil thleng leh ka țhianpa in min boralsan tak dan mak leh rapthlak tak te chu, ni dangah ka la hrilh leh dawn che nia” tiin, ka pu chuan min mutsan ta a. Kei pawh kham lo tak leh ngaihthlak leh chak tak chungin ka mutna ka pan ve ta a ni.
A tawp ta.


c: text/html

text:
Pastor khat hin a gambih a chon in, houbung Upa khat in chu a ga vil e. Houbung Upa chu inah ana um pon, a jinu chun Pastor chu ana lem e. Pastor chun, “Hiche ina hi Jesu jong cheng em?” tiin a dong ta in. Upa-pa jinu chun donbut je a he ta poi.
A jipa hung kile phat chun Pastorpa’n a hung vil thu chu a seipeh pai in…
Jipa: Ipi thu a sei ham?
Jinu: Thil dang a sei poi, ‘Na in uva hi Jesu jong cheng em?’ ti bouseh ei dong e.
Jipa: Houbunga hou lamkai poimo tah leh Upa ka hi thu ho, thilpeh lama i tuo tam dan ho na seipeh lou ham?
Jinu: Chu lampang chu ima ei dong pon, i in uva Jesu a chen leh chen lou bouseh ahi ei doh.
Jipa: A hileh, iti na donbut em?
Jinu: Donbut ngaina ka he poi!
Na insung chu ngaito tem in, Jesu chenna insung hinam tiin?
Hou lamkai hi vanga vangam kai jeng dinga na kigel khah em?
Pathen natohna lama kiphal jeha miphaa na kigel jeng em?
Leiseta mi vangpha pen ho chu Jesu Christa tahsan ho hi ahi. Mi vangpha na hi nah em?
Mihemte laha hin loupina leh haosatna, thepna leh chihna ho jehin midang dinmun ochat kom a tam ji e. Amavang, la sempa’n, “Jesu nei ka nom joi, goulu pen sangin…” a tiin ahi.
Hung cheng o, ka insung uvah, Lungset Leng Jesu;
Inneipu’n hung pang in, keiho na ngailut cha.
Koi in hi jongleh nang chenna chu, lhambuh jeng cha jong;
Kipana leh chamna aum ji, van malsomna jouse toh.

robotstxt: allowed

filter: keep


c: text/plain

text:
Nula chhu hrawt
vawi 5 vel ka zang min hrawt sak leh hnu chuan a chhu kua ah ka zang Sep 21, 2011 Nula emaw, tleirawl emaw ka la pawm chhin lo hrim hrim a, naute te chu pawm ve bawk tawh thin mah ila. Sep 21, 2011 Nula emaw, tleirawl emaw ka la pawm chhin lo hrim hrim a, naute te chu pawm
ve bawk tawh thin mah ila. Chu Bus chhung thim deuh ruang Mar 29, 2013 Mizo Sum, nawmsakna uchuak, nihna sang, nula, uirena, chapona Kan ram
politician te hi chu he sualna lakah hian fihlim tur ka hmu lo. Feb 19, 2012 Mizo tlangval pakhat hi Bangkok khawpui hotel pakhatah hna a thawk a, tumkhat chu an hotel-ah chuan Sap nula hmeltha piannalh zet mai hi Aug 20, 2011 Tih emah chuan Rozuali te chu khaw khat nula hmeltha leh khual kai chin kha an ni ve a, silipar sen hrui chat tawh nena khawih lunglen mai Dec 11, 2013 Vai nula awmna min hrilh teh u Chhu nei vumi tih pawh hi file a kimlo a ni. mizo chhu chhubeh chhu - Duration: 3:01. A zei hrawt hrawt a nia, engmaw kan ei dawn tak?. . mi
dang chu sawi loh, anmahni inchhungah ngei pawh lal a hrawt a. A nu mangang chu a au chul a, nula leh tlangval pawh chu an tlan phei vat a;
Tlangval chuan nula . Nipui chawlh hmanga ka haw chu kan hlim tlangin ka farnu chu a hlim zual bik
itawm zia ngaihtuah a hisap chung zel chuan ka zang chu ka hrawt thla ta a ni
malh a ka awmna hmun ah chuan khawpui nula chhelo tak tak tam ziate poh Nov 3, 2011 Joani (jojoi) hi Serchhip nula hmeltha ania. Aug 20, 2011 Tih emah chuan Rozuali te chu khaw khat nula hmeltha leh khual kai chin kha an
ni ve a, silipar sen hrui chat tawh nena khawih lunglen mai Lal nula tan lah mahni sal mi tak biaka biak chu tih chi loh ber a ni bawk . . Inhnuaia chhuk hunah ka dahkir leh mai ang chu ka ti rilru kha a nia. Chutia ka zang ka hrawt lai chuan nula kha a lo lut thut a. Mi pakhat pawh a hur lutuk a, khawtlang in an hrawt sak. (kn inswi theive lawk, in inswithei bwk ah true story kan post ve ge, word limit chin a awm a, ka nokia hmaite ci hi. kan lo nula anga ngaihzawngte, pasal te thleng pawhin kan nei ve duh Mizo Nula Chhu Videos Porn Movies: Girl Cheats On Her Boyfriend And Makes This Revenge Video. 400 KA HLAWH, CHHU 2 HRAWT VANGIN . Ka zak Tichuan fimkhur takin a kekawrte chu ka hnaih hriau hriau a, a chhu lu vum tak . a hrawt leh te te a, a phur tawh nen a che bawrh bawrh a ni ber, ka zang chu Feb 3, 2013 NULA RIM LEH VAWK RAWH (humour) SMS DUHAWM CHU "Boih, nktk cu kymh cauhin inah om don, lo leg roh o" Ka chhiar zo a, ka chhiar Apr 22, 2013 Zan khat chu ka pa a lo haw tlai dawn vang a ni ngei ang ka pi te . tun țum
chu Nula virgin te a ni lemlo bawk chhuah ka tum hran lo khawp mai, a cho a, a
el a, a cho . hi anulat lai pawn shillong nula hmeltha ti a an sawi ve hat kha a underware ka ha lo a, ka chhu zangla luh ka rochun tak hi hmangin ka chhu ka hrawt maiNipui chawlh hmanga ka haw chu kan hlim tlangin ka farnu chu a hlim zual bik itawm zia ngaihtuah a hisap chung zel chuan ka zang chu ka hrawt thla ta a ni malh a ka awmna hmun ah chuan khawpui nula chhelo tak tak tam ziate poh Chutia ka mizia danglam bik chu mipa itna leh duhna aiin nula chhelo leh in ka kut a chep bet in chuk leh chho zawng chuan ka hrawt sak chu nuam tak a niNov 3, 2011 - 5 min - Uploaded by zarahriangtlangJoani (jojoi) hi Serchhip nula hmeltha ania. 3 Voyeur Video Compilations Into 1 St69. Making Your 400 KA HLAWH, CHHU 2 HRAWT VANGIN . A hmel tha ka n tih em vanga he
video hi a fans ten dah kan ni. (kn inswi theive lawk, in inswithei
bwk ah true story kan post ve ge, word limit chin a awm a, ka nokia hmaite ci hi. Zonunmawii Zonunmawii 60,317 views Mar 29, 2013 - 1 min - Uploaded by plentyofnamesMizo Sum, nawmsakna uchuak, nihna sang, nula, uirena, chapona Kan ram politician Oct 13, 2016 A hmain tumkhat chu Lunglei nula hi bra leh kekawrte nen ka lo . ka theih ang2 chuan kan hrawt sak ve a, rei tok kanin khoih hnu chuan ka Oct 13, 2016 Tina-i chu ka hmuh chian duh avang chuan dawr lian ve tak lo la in . Chu Bus chhung thim deuh ruang Aug 28, 2016 Hun a kal zela hrawt ringawt chuan sex a ka tuihalna a hnem zo lo tial tial a Ka nau hi kum 18 vel khal mawitawk leh hmeltha em em ani a,mipa te hian Porn video a sap nula hnute te nen pawh a danglamna ka hmu lo, ka Jul 21, 2009 He tiang thil hi nupui pasal neitawh te leh tlangval/nula ah an chuan awm tawhlo tura Thenkah phei chu addict hialte pawh an awm a ni. A hmel tha ka n tih em vanga he video hi a Jun 10, 2014 - 2 min - Uploaded by Leyla Aliyevafunny video
>
© WIP.lt 2006-2015


text:
May 4 khan National Media Centre, New Delhi-ah Central Sorkar buatsaih City Sanitation ranking Survey’ Swachh Survekshan 2017′ neih a ni a, hetah hian khawpui fai thlan zingah Aizawl khawpui a tel a ni. Central Urban Development Minister Venkaiah Naidu chuan he chawimawina hi semin, Aizawl Municipal Corporation (AMC) aiawhin Addl. Resident Commissioner, Mizoram House, New Delhi Pu David Lalthantluanga chuan he chawimawina hi a dawng a.
AMC Commissioner Dr H.Lalthlangliana chuan Aizawl khawpui in faina kawnga hmasawn chak ber North East-aha dawng thei chu lawmawm a tih thu sawiin, he hlawhtlinna hi SIPMUI, UD&PA, AMC thawhhona rah a nih mai bakah Aizawl khaw mipuite tan lak na rah liau liau a nihthu a sawi a ni.
Tar lan tawh angin India ram khawpui 500 atanga khawpui fai thlanchhuah tak ah hian Madhy Pradesh-a Indore chu khawpui fai ber-a thlan a ni a, Bhopal pahnihna niin Vishakapatnam chu khawpui fai pathumna a ni bawk.
Author : Saihmingliana Sailo


text:
Kan thil ti khawhnak a tthan khawh i kan khuasak a rem deuhnak hnga thuk deuh le sang deuh purh khawhnak tthening (capacity building) le ngol lo in cawn pengnak (life long learning) hna hi a bikin tolrel cuahmah asi. Cu bantuk cawnnak hna a bawmchantu dingah; a bu bu in ceihhmainak a phunphun, caan tawi le caan sau tthening, internet in cawnnak le biaruahnak tbt in tolrel asi.
Fimthiamnak lei cawnnak ah thazang kan pekmi a tthawntertu le a fehtertu dingah bawmhnak le ttanpinak (sponsorship and scholarship) tete zong timhlamh asi. Mi dang pakhat khat kha hmailei ah kaar khat te a kar khawh i cunih cun a nunnak ah teinak nun a ngeih khawh i amah bantuk in mi dang zong a cawnpiak khawh ve hna ahcun minung pakhat te hmangin vuleipi na hei thlen khi asi ko. Kan miphun hi cawnnak leiah tampi ttan kan lak rih a hau. Cozah bochan in cawlcangh awk a tthat lo caah hiti hin pakhat le pakhat kan ittanpi i kan miphun hi kan sersiam a hau cang.
Ram leng chuakmi Chinmi hna nih fa tampi kan ngei ngam ti lo. Sihmanhsehlaw kan fa le bantuk kan thisen khat asimi kan unau hna kan ramah ttanpi haumi tampi an um. Cuhna bawmh le ttanpi dingah rian khinh kan si. Mirang zumtu tthen khat pawl mission rian ttuan ning cu mah fa le pinah midang fa zohkhenh chap (adoption) hi asi. Atu dum a kan hlantu pa hi amah nih fa 3 a ngeih hna i midang fa 5 adoption a tuah hna. Mah fa le tluk in midang fa le zohkhenh piaknak nun in Bawipa rian an ttuan i mi thil rit an chawn hna. Kan nih zong cu bantuk zohkhenh ding kan ramah tampi kan ngei. Umpi theng lo in a langin cawm ken khawh an si. A thluak a ttha ngaingai mi, a fel ngaingai mi, bochan tlak taktak te ding mi kan unau tampi harsat ruangah lung dong le zaangfak in an um. Minung (human resource) lei cun bawmh ding le hman ding tampi an um. Chuak lakin tanpi tu kan hau. Hi parokrem ah tel dingin phaisa tampi a hau lem lo. Tel ve i mi bawmh na duh ahcun ttuantti dingin kan in sawm hna.


text:
Dated Serchhip, the 24th February, 2017: Vawiin hian Mizoram Upa Pawl E.Lungdar Area Conference Vawi 11-na chu Thangburha Hall E.Lungdar ah neih ani a. Dr. K. Lalbiakzuala, Director NHM chuan khuallian niin a hmanpui.
Dr. K. Lalbiakzuala chuan, upate hi hnam ro hlu an ni a, zah an phu a ni, a ti a. Upate chu thangthar leh naupang zawkte entawn tura awm zel tura fuihin an hriselna ngai pawimawh tur leh hrisel tur chuan invawn thianghlim a tul thute a sawi bawk. Mizo ten cancer kan vei nasa em em a, a chhan bul ber pawh zuk leh hmuam lama kan in thlahdah lutuk vang nia hriat a ni. Malaria kan vei fo nachhan pawh khawlaia tui tling țawp tak tak kan siam nasat vang te leh faina leh thianghlimna lama hma kan sawn loh vang te ani. Natna hrang hrang avangin kan sum, kan hun, kan tha leh kan nunna thlenga kan hloh nasat zia hriain invawn thianghlimna lama tan lak kan ngai hle a ni, a ti.
Area Conference ah hian E.Lungdar leh a chhehvel khua Mualcheng, Leng leh Sailulak atangin palai mi 300 vel an kalkhawm a, ‘Upate Mawhphurhna’ tih thupuia hmangin Pastor B. Lalengzaua, UPC NEI chuan thupui a sawi a, Unit hrang hrang ten Lengkhawm Zai intihsiakna te neiin, tlaiah chawhlui an kilho nghal a ni.
Source: DIPR, Serchhip


text:
Dated Serchhip, the 24th August, 2016: Vawiin hian Serchhip District Legal Metrology Inspector Pu Lalsangzuala chuan, Serchhip Town huam chhunga Retailer 15 te chu a Office ah ko khawmin mipuite hnena buhfai leh thil dang hralh chhuah naa an hman thin an buk lungte a dik leh dik loh a enfiah sak.
Pu Lalsangzuala chuan, dan in a phut angin Retailer te buk lung dik leh dik loh hi kum tin vawi khat tal neih a nih thin thu a sawi a, chumi dan bawhzui chuan vawiinah pawh Serchhip Town chhunga Retailer te chu enfiah an nih thu a sawi. Pu Lalsangzuala hian Retailer te chu Godown atanga weigh bridge hmanga buk vek hnu buhfai an lak vek tawh avangin mipuite hnenah pawh dik taka buk ngei hralh thin turin a chah a. Dik hlel taka thil tih hriatchhuah a awlsam tawh hle a ni, a ti.
Vawiina Buk lung enfiah te hi an dik tlangpui hlawm a, thil te tham han siam that sak erawh chu pahnih khat an awm a ni.
Source: DIPR, Serchhip


text:
Home » Cahram » PATHIAN Hnen Ih Cakuat
By vcth on August 3, 2010.
B.A (Thang), Salai
Tlang parah innhnen nei lo in an inn pakhat te lawng a um. An innsang hi lo thlo ih pum cawm awk mi an si.
Tukum an lo thlairawl thu pawl rawl ei phah in an rel rero. Cutiih an rel rero lai fangah- ruahpi a sur. Ruahpi a tak nasa. Ruah fang tla a por nasa. An nun sungah hi tluk rauh fang por le ruah tak an hmu dah lo. Ruah sur daan a roh tuk ih an thinphang thlang.
An pa bik cu thaizing lo a feh tikah, an cing mi thlairawl hmuahhmuah a siat ṭheh. Zianghman lak ding um nawn lo. Inn ah a tlung ih a nupi le a fa le pawl thawn thu an rel. An zaten an beidong thleh. “Siat cu a siat zo ko. Sinan, kan beidong tuk lo pei. Rawl ei lo ih thi mi timi an um dah hrih lo pi” tin innsang pa pi in tha a pek.
Cumi hnu ah amah ten thu a ruat.
Ziangtin ka tuah le a tha pei????
Cutin a ruat rero ih “hmmm, kan hrangah rinsan ding le, ruahsan ding cu Pathian lawng a um thlang ko ee” tin a ruat. “Haa, a si. Pathian timi cu mi hmuahhmuah ih thinlung thei tu a si. Mi hmuahhmuah run tu a si. Ka ton mi buainak, beidongnak pawl hi Pathian hnen ka sim ding. Ca ka kuat ding” tin thu a ṭhencet.
Thaizing khua a vang veten, Pathian hnen kuat ding ca a ngan. Pathian in a bawm ding khal a zum nasa. A ngan mi ca cu hitin a si.
“……….Rin san mi Pathian, tihni zaanlam ah nasa zet ih a sur mi ruahpi ruangah kan cing mi thlairawl pawl cu a siat ṭheh zo. Na fa le pawl ei ding kan nei nawn lo. Lo a thar ih thlo thei salnak ding le Ei le in hrangah tangka 100 in rak kuat aw……………….”
Cakuat te keng in khuasung ummi Carek zung (Post Office) ah a ra. Stamp a lei ih ca cu a thlak. To….. timi ah “Pathian hnen Cakuat” tin a ngan. Cazi pa cu cumi cakuat a hmu tikah a hnihsuak tuk. Voikhat hman cuvek cakuat a hmu dah lo. Cumi cakuat te a keng, hni phah in an hotu hnen ah a va feh. Thinlung ṭha a nei mi an hotu pa tla cakuat a zoh ih a hni nasa. Hotu pa in “Pathian parah rinsannak a nei nasa ual. Amah vek zumtu si thei sehla ziangtluk a ṭha pei. Amah vek zumtu si ka duh. Amah vek ruahsannak nei ka duh. Pathian hnen rori hman ca a kuat” tin a ti.
Khawitawk kuat ding thei lo mi ca-ik a siih an rak ong ih an siar. An siar tikah… Pathian parah a zum daan an hmu tikah a beidong lo ding in pakhat khat kan bawm le a ṭha ding tin an hotu pa in a ruat. Hotupa, amah rori tla peisa a thawh, thehle a hnaṭuan pi pawl hnen ihsin tla peisa pawl an khong ciam co. Asinan, Lothlo pa dil mi 100 cu a kim thei lo. An khong thei zet paisa kha ca-ik sungah lothlo pa hmin in an ret.
Thaizing zung ong veten, lothlo pa cu Post Office ah a ra ih a hrangah cakuat a thleng maw? Thleng lo? thu a sut. Cazi pa te in, mizaan peisa an thawh mi ca-ik te kha lothlo pa hnen ah a pek. An hotu pa le an zaten mi pakhat an bawm ngah mi parah lungawi zet in an zoh rero.
Lothlo pa cu ca-ik kha a ong ih peisa pawl a hmu tikah ziang hman mangbang lo in a um. Ziangah tile ngah ding a zum cia mi a si ruangah….. Asinan, peisa pawl a siar tikah cun…. a thinheng nasa…. Pathian cu peisa siar a sual lo ding… A dil mi peisa tla el lo ten i pek ko ding….
Thinheng zet in..cazi pa hnen a va feh ih– cahnah pakhat le cafung a dil.
Cumi hnu ah himi ca te a ngan…
“ ka lo dil mi peisa lak ihsin 70 cu ka rak ngah zo. A tang lai mi peisa 30 tla in rak kuat bet aw…. Ka ṭul ngaingai mi a si. Asinan, tuiṭum na kuat ding sile Post Office ihsin in kuat hlah aw. Post Office ih hnaṭuan pawl hi mi ṭha lo, fifir pawl an si..
Ka lungawi…
Lothlopa”
(Gregoria Lopez: A letter to God)
Post Views:
5


text:
Category Archives: KA HUANG
Ka Huang (Jan 14, 2018)
Kan upa ve thawkhat ta a ni ang e. Type writer ribbon thlak fel turin darkar a duh mai dawn alawm le.Kan upa ve thawkhat ta a ni ang e. Type writer ribbon thlak fel turin darkar a duh mai
Ka Huang (jan. 7, 2018)
Ziak tur, mi chhiara ho te te si, ka tana ho si lo, ka va’n ngah teh reng em! Lunglen vangin December ni 17, 2017’a KA HUANG chhuak (RORAMI) chanchin te ka ziak nuala. A fanu te’n an lo chhiar
Ka Huang (Dec 17, 2017)
Harh zual lai bawk aw… Ka han tlangval chhuak ve chu hmelchhe em emin, tumahin min ngaizawng ve lo mah sela, Mizo danin tlangval chu nula rim thiang a nih avangin nula hi- min duh e- duh lo e- ka
Ka Huang (Dec. 10, 2017)
Tun tum chu, ka puzawn U Rokunga’n ‘SANGHA VUAK HLA’ a phuah chungchang kha ka’n sawi daih teh ang. (Ka puzawn U Rokunga ka tih khan, “Mahni puzawnte han U chuh!” in titih ka hre kiau a nia) A chhan
Ka Huang (Nov. 26, 2017)
Kum thar thleng turin thlakhat emaw lek a awm ta. Kan thleng ang em tih chu thu hran! Kum te pawh a lo tam ve thawkhat tawh nen, nakkum 2018 ah hian ka la ‘KA HUANG’ zel peih ang em
Ka Huang (Nov. 19, 2017)
Thalai, mi thiamho zingah Whatsapp in tia maw ni-ah hian ka inrawlh ve vel a, Thiam lo chung chungin ka kut vei lamin ka chelh a, kut zungchal hmawrin ka chhu ve kauh kauh mai a; mahse, he thil hi
Ka Huang (Nov. 12, 2017)
CHAWHCHAWRAWI lehkhabu kha ka chhuah ve bawk kha. Chu aia RAWIIN KA HUANG hi chhuah a nih hi. Mi huang a ni lo bawk a, inthlahrun lam pang chu KA HA a ni ringawt! He ka huang tlaktlai lohzia leh
Ka Huang (Nov. 5 2017)
January ni 29 (Thawhlehni) 1952 chuan Sai sual, mi loa buhte chil chhe \hin an tih chu Pu Bawktaia chuan a kap thlu ta a, a nawn an tan hmawk a, tlangval pakhat nen min chan dun tir a, a
Ka Huang (Oct. 29, 2017)
Kum 1949 chuan vanneihthlak deuh maiin, Primary sikul zirtirtu hna officiating a kum khat thawh tur ka hmu ve hlauh mai a, a tir chuan Chaltlang-ah ka han thawk lauh lauh a, mahse rei lo teah Mission Veng. LP sikulah
ka Huang (Oct 15, 2017)
Tar alamah Whatsapp in tih hi ka ninhleiin khawi khawii group group-ah hian thiam leh thiam loin ka inrawlh ve a, a thente phei chu chhiar theih pawhin va chhuah suh i! MAHSE nuam ka tih zawng tak a ni


text:
Inrinni zan serie A inkhelah Inter Milan chu Torino nen 2-2 in an inhnehtawk. Inkhel dangah AC Milan chuan goal khat faiin Genoa an hneh ve thung.
Torino tan Daniele Baselli leh Afriyie Acquah ten goal an khung a, England goalkeeper Joe Hart chetsual vangin Geoffrey Kondogbia leh Antonio Candreva ten Inter Milan tan goal khat ve ve an khung bawk.
Inter hian league match 29 an khelh aṭanga point 53 hmuin table-ah pangana an ni a, Champions League khel thei dinhmuna ding mek pathumna Napoli chu point ngain an phak lo mek.
Season thara Europe-a inlan tum AC Milan chuan Matias Fernandez goal khat hmanga Genoa hnehin league table-ah parukna an luah.


text:
CPGRAMS ZIRHONA NEIH A NI
Serchhip - 30th January 2012: Serchhip DC Conference Hall-ah langtlang sorkar a awm theih nana sorkar hmalakna pakhat, Public Grievance Redressal System hnuaia hmanrua, Centralised Public Grievance Redressal and Monitoring System ( CPGRAMS ) chungchang zirhona buatsaih a ni a, Serchhip DC, P. Lalchhuanga'n a telpui.
Training-ah huan sorkar hnathawkte an tel a; Serchhip District Informatics Officer, Lalruatmawia Zadeng-in CPGRAMS chungchang hi zirtirna neiin a kalphungte a sawifiah a, zawhna awmte a hrilhfiah nghal bawk.
CPGRAMS hi internet kaltlanga mipuite'n sorkar laka lungawi lohna an thlenna leh an hriat duh an zawh theihna tura duan a ni a;[dot]computer thiam lo tan pawh sorkar office-ah kalin, thawnsak turin an ngen theih dawn a ni.


text:
Proposal ti cu nawl hal tiah hei let u sih law, research proposal ttial ti cu mah hi kong hi hlathlai ka duh ko tiah na sianginn nawl halnak khi a si kan ti ko lai. Research proposal ttial hi a fawi lo tuk ka ti, zeidah na hlathlai lai i zeitin dah na hlathlai lai i zeitin dah na hmuhmi cu na kherhhlei lai ti bantuk hi hngalh cia dih a hauh leng ah na kawlmi hi zei bantuk theory pawl he dah aa pehtlaih i zeiruang ahdah a biapit timi pawl vialte zong theih dih cang a hau. Research tuah hlan bak i mah vialte tuak cia dih cu a fawi lo. Cahmai 30 hrawng ttial a si rua, master thesis caah mu. Mah kha cu an i dang cio lai.
Na proposal a tthat setsai lo ah le kherh a si fawn i ralrin tein tuah a haumi a si. Felfai tein ttha tein tuah cia ahcun research caah cun a bawm tuk cang fawn. Research proposal pakhat ah zeibantuk pawl dah ttial a hau timi hi sianginn pakhat le pakhat an I lo lo, faculty pakhat le pakhat zong an I lo lo. Nain, a tlangpi in Bryman (2012, p. 92) chimning ah hi pawl hi a tel ding cu an si.
Na research zei kong dah (topic) a si i na research nih zeidah aa tinhmi pawl (objectives) a si?
Na topic le objectives cu ziah an biapit?
Na research questions (RQ) zeidah an si?
Na topic, objectives le RQs pawl kong ah hin a um ciami ca pawl (literature) nih zeidah a chim? (Na kawlmi kong ah zeizat dah hmuh cia a si cang?)
Na hlathlaimi caah na herhmi cu zeitin dah na kawl lai/ zeitin dah data na collect lai?
Na data collection method hi na RQ caah a tlak maw tlak lo? Zeiruang ah?
Hi na research caah hin zeibantuk pawl ah dah phaisa na herh lai i a ho nih dah an bawmh lai? (Phaisa a sawk chih mi caah mu)
Hi na research caah na caan zeitin dah na hman lai (timetable)?
Hi na research na tuah tikah zei bantuk harnak pawl dah ka ton lai tiah na ruah?
Ethical issue (laiholh in ka hngal bak lo) kong he pehtlaiin zei bantuk harnak, laklawhnak pawl dah a chuak kho?
Na data pawl hi zeitin dah na kherhhlai (analyse) ning a si lai?
Kan hmuh cio bang a fawi bak lomi a si ko hih. Nain mah vialte kan tuaktan cang ah hin cun hma kan kal ngai cang tinak a si lai cu.
Chirhchan
Bryman, Alan. (2012). Social research methods. Chapter 4. Oxford: Oxford University Press.
A nuammi kan phan thluahmah ko hih, research pakhat caah Research Question (s) (RQ, tiah a mindin in kan auh cang lai) zeitluk in dah a biapi ti cu kan hngalh dih ko cu mu. Hlathlai kan duhmi kong i biahalnak kan ngeihmi tete kha chim duhmi a si. Kan kawl duhmi, hlathlai kan i timhmi cu zei theng te dah a si timi fiang tein bia kan khiah cia lo cun tlau a fawi tukmi a si caah RQ ttha ser thiam hi a biapi tuk. A tlangpi in RQ a ngapi pakhat kan ngei lai cu, mah kan RQ pi phitnak ah RQ a hme tete ser a si tawn. Kan sayate nih an chim nak ah cu bantuk RQ a hme tete 3-5 karlak hi thesis caah a za bak a si an ti.
Bryman (2012, p.90) nih RQ(s) ttha mi cu hi ti hin an si lai a ti:
A fiang lai
Hlathlai khawhmi a si lai
A um ciami theory le research pawl he pehtlaihnak a ngei lai
RQ pawl (a hme tete) kha pehtlaihnak an ngei dih lai
Na kawlpi topic kong ah na research nih original a si bakmi hngalhnak a hme te tal a chap ve ko lai, ti a sawh ngaimi a si lai.
A kau tuk lawmmam mi a si lai lo
Social science he aa pehtlaimi research tuah ah hin cun RQ hi fek tuk in khiah cia a hau lem lo ti hi chim tawn a si. A hmanmi a si ko, nain siangngakchia cu kan bachelor thesis, master thesis ttialnak ah thla 6 hi a tam bik kan ngeihmi a si ko cu mu, buaktlak in. Research tuah timi cu va kawl, va hlathlai in a dih lo, hmuhmi data le information pawl hi process rih an hau, kherhhlai (analyse) an hau, mah dih in cun ttial a hau rih. Mah caah cun data collection tuah hlan ahhin RQ a fiangmi te ngeih hi a biapi tuk. Cu lo ahcun research hmunhma (field) phanh tikah tam tuk kawl sual i thleidan thiam ti lo in tlau a fawi tuk.
Ka bachelor thesis caah Malaysia ah ka va kal cuh. Ka kal hlan i kaa timhmi cu Malaysia ah a ummi Chin miphun ralzaam nih nifatin an tonmi harnak pawl kong ka ttial lai ti khi ka si. Ka phan i kan tonmi harnak cu a phunphun in a si, a tam tuk i zarh 1 a van rau i ka lau hnik cang. Mah ruang khan bi deuh in ka zuh a hau ka ti i harnak kan tonmi lakah ngakchia nih fimcawnnak kong he pehtlai in harnak kan tonmi siseh ka ti. Kanmah ralzam bak nih an dirhmi sianginn lawng ka focus lai ka ti ah, Pathian dawtnak in, sianginn tam ngai kan ngei cuh. Ka caan nih a ka zawhmi hi CSO sianginn pa 5 lawng a si.
Tuan tein khan hi zat te hin rak khiak cia ning law lungfim tein ttha deuh tein ka tuah kho hnga cu mu. Thesis caah biafang 150000 ttial ding a si tik ah bi tuk in ka focus ahcun ttial ding ka ngei cawk lai lo tiah ka rak ruah cuh. A palh ning hi.
Tlawmpal ah thesis a ttial ding na si ahcun kau tuk in tuah i tim hlah law tiah bia cah kan duh, a fiang mi te a bi mi te i thim law na hlathlaimi he na kherhhlaimi (analysis) na tuahmi he a ttha kho deuh lai tiah. Nain, na RQ hi Yes or No lawng a phi a chuak ding hna cu a si cun a si kho ve lai lo hen ta mu. Na cawnmi he aa pehtlai hrimhrim lai ti cu chim ti duh hlah ning, social science a kaimi na si ahcun na RQ ah social scientific angle a ngeih hrimhrim a hau.
Chirhchan
Bryman, Alan. (2012). Social research methods. Chapter 4. Oxford: Oxford University Press.
Research pakhat i a quality tahnak tampi lakah hman bikmi, zoh bikmi pathum in atu kan rel cuahmah mi cauk nih hin a ttial i mah hna cu a tanglei bantuk in an si.
Reliability
Replicability
Validity
An min in kan leh ah hin cun lungfian lo chinchin a fawi caah a biafang tu hi fiang deuhin ttial khawh kaa zuam lai.
RELIABILITY timi cu na research zumh awk a tlak le tlak lo kha a si ko. Research na tuah tikah a phi na chuahmi cu a um lai cu mu, result tiah au u sih. Na research kha kan van nolh tthan tikah (repeat) na hmuhmi result kha kan hmu tthan lai maw hmu tthan lai lo, timi biahalnak kha aa buaipi mi a si. Research na rak tuah lio ah thil pakhat tahnak na hmanmi (measure) hi aa thleng thulhthlah maw (consistency a ngei maw) timi a zoh. Hi kong he pehtlai in chambaunak hrial kan duh ahcun, ka lung fian danah, tahfung kan hmanmi tete kha consistent (thleng len lo) tein kan hman a hau, a biana ah, innchung khar pakhat an si fak maw fak lo timi tahfung ah innchungkhar phaisalut kan hman ahcun kan research vialte ah mah tahfung cu kan hman thai lai ti nak si lai cu.
REPLICABILITY timi cu a cung i kan chimmi reliability he aa lo ngai. Research na tuahmi, na tuah dan a dot dot ning tein khan midang pakhat nih tuah tthan hna sehlaw nan hmuhmi aa khat lai maw ti khi a si. Bryman nih a ti nak ah cun social research ah cun cu bantuk tuah tiang tiang cu a um tuk lo a ti. Na hmuhmi ka zum lo, midang nih an tuahmi he aa dang tuk, khoi ka tuah ve hnik lai, ti phun khi a si. Kan check tuah lai ti phun khi mu. Replicability kong ah chambaunak hrial nak ahcun ka ruahnak ah research ka tuah dan a dot dot kha hman tein, dikthlir tein kan ttial ah a ttha lai ka ti.
VALIDITY timi hi a biapi bik ah chiah tawn a si, laiholh in ka thei bak lo, a biana ah, na bus card a valid ti maw ti kan duh ahcun na buss card a nung rih maw kan hei ti ko khih. Fiang deuh in hrilhfiah kaa zuam lai. Na research in biafunnak (conclusion) na tuahmi hi a dingfel maw, integrity a ngei maw, timi kong khi a si. Integrity ti cu Jesus nih a lung a thiangmi cu lunglawmmi na va si dah, a timi kha a si i, na research hi ziaza a phunphun a ngeimi a si maw ti nak si lai cu ti, hehe. A chim a har pah i na lung a fian lo cun van rel chap hmanh: validity nih hin thil 4 a zoh.
Measurment validity: Tahfung na hmanmi nih hin na cawn duhmi concept kong a chim taktak maw? Aa saing maw, ti khi si ko. Tc. IQ test ah an in tuah tikah bia an in halmi tampi a um lai, an biahalnak pawl nih na IQ zeizat dah a si ti a chim taktak maw, timi khi a si.
Internal validity: Thil canning/sining an i pehtlaihnak (causality) kong ah zeitluk in dah dinfelnak a um ti khi a si. Tc. Cungte a molh tuk ruang ah Maite a zia chia ti khi kan research nih hei ti sehlaw internal validity nih a halmi cu, Maite a ziachiat nak hi Cungte a molh ruang ah maw a si tak, a dang kong hna a um kho ko lo maw, timi khi a si. Piang deuh maw ka thei lo.
External validity: Mah hi cu na research i a result thawng hin thil sining a tlangpi huapin chim khawh a si maw, generalize tuah khawh a si maw ti hi a si. A biana ah Laimi sin ah research na tuah hnga i na result cu, Lai ngakchia cu fung tuk nakin thazaang pek deuh le cawisan deuh ahcun an tthangcho deuh, ti a si hnga. Lai ngakchia lawng an si lo, ngakchia an si dih ko, tiah a a tlangpi in kan chim kho maw chim kho lo timi khi a si.
Ecological validity: Na research in a phi na chuahmi na result hi a taktak ah, nifatin nunnak ah aa hmang kho tak maw tak lo timi kong a si. Lettweh a ciah maw chiah lo, a practical maw cal lo timi khi mu.
Chirhchan
Bryman, Alan. (2012). Social research methods. Chapter 3. Oxford: Oxford University Press.
Tu semester i research method (metode) course ka ngei i mah cauk hi kan rel.
Tthal lio ah chapter 1 chung ta note pawl ka rak post i atu hi a peh a si, chapter 2 le 3 in a si lai. Research tuah dan (Research method/ Metode) a cawngmi a tampi kan buai peng i kan tlau pah lengmang nak cu a biafang (terms) pawl ttha tein kan i fian lo ruangah a si tiah ka ruah. Kan i fian lawng ah kan thleidan khawh lai cu, ti ko? Theih hrimhrim, thleidan thiam hrimhrim a hau mi biafang pawl a um:
Ontology
Epistemology
Methodology
Methods.
Thuk deuh in kal hmanh u sih.
Ontology (Ontological Belief)
Vawlei cung ah hin thil hman ti mi cu a um bak, a hmanmi cu kawl khawh a si, hmuh khawh a si. Mah hi a hmanmi a si caah mah hi na tuah lo ahcun na palh. Reality, truth le zatlang nun sining kong pawl ah, mithmai zoh lo tein, thil hman timi cu a um bak. Mah bantuk ruahnak a ngeimi na si ahcun realist na si, kan ti lai. Na ontological belief cu realism a si tinak a si. Realism he aa lo tukmi cu objectivism a si.
Realism le objectivism he aa ralkah bakmi ruahnak cu relativism a si. Subjectivism tiah auh pah tawnmi constructivism zong hi relativism he an i lo. Annih zumhnak cu thil hman timi hi pakhat lawng a um lo, nangmah caah a hmanmi le keimah caah a hmanmi aa lo lo, ti a si. Zatlang nun sining (social phenomena) pawl cu minung nih kan ser chommi, kan ser kan remh cuahmahmi a si, an ti fawn.
Minung hi aa dang dih in sermi kan si, kan nunphung zong aa dang, chan zong aa thleng lengmang i thil sining zong aa thleng lengmang caah thil hman ti mi cu pakhat lawng a um lo tiah keimah pumpak in cun ka ruah caah relativist ka si, kan ti ko lai.
Realism, relativism, objectivism, contructivism le mah bantuk pawl hi ontology lei he aa pehlaimi zumhnak pawl cu an si.
Epistemology
Theihhngalhnak (knowledge) cu zeitin dah kawl awk a si timi a ruatmi a si: positivism, interpretivism, tbk.pawl an si.
A tawinak in cun zeiti pungsan in kawl in dah hngalhnak kan hmuh lai timi biahalnak a hal kan ti lai cu. Phundang in cun, research a tuah tu le a tuahmi research zeitin dah an i pehtlaih ti zong in chim khawh a si. A biana ah:
Research tuahtu nih aa tuahmi research ah i thlak len lo, zei influence hmanh um bak lo in research cu tuah ding a si (Stay back!), timi ruahnak a um. Na research hi inn pakhat va si sehlaw, innchung ah na lut lai lo, a leng lawng in na zoh lai. Etic approach ti zong in an auh. Natural science lei le economy lei he aa pehtlaimi research lei ah an hman ngai. Objectivism a si lo ah realism aa tlaihmi nih an pom dan a si lai cu.
Adang pakhat cu research tuah tik ah a chung i va luh bak i tuah khi a si. Ethnography an ti lengmang mi khi a si i, research na tuah duhnak field bak ah na va kal, anmah bantuk in khua na sa, zeidah an tuah ti lawng si lo ah zei ruang ah dah an tuah, ti phun tiang khin thuk deuh in va kherhhlai khi a si kan ti lai cu. Emic approach ti zong in auh an si. Bawipa Jesus le Siangbawi te kha vawlei ah le Laitlang ah khamh ruah le thawngttha chim ruah ah si lo in research tuah ah ra hna sehlaw an hman mi approach kha mah hi a si kan ti hnga. Minung kong le zatlang nun pawl kong cawnnak ah cun mah hi ka uar deuh ngai ve.
Methodology
Method he aa khat lo timi hi hngalh a hau. Zeitin dah hngalhthiamnak hi khawmh awk a si timi kan ruahnak hi zei bantuk ruahnak/philosophy nih dah lam a hruai i a kilven timi khi a si. Bryman nih cu research design tiah a auh. Design pawl ah a um kho mi cu case study te hna, experimental design, comparative design te hna khi an si.
Zei bantuk research design dah kan i thim ti mi cu a cung lei pahnih, ontological le epistemological, he pehtlai in kan pom mi nih bia a khiah ding khi a si.
Methods
Theihhngalhnak cu cu ti kha tin in kawl ding a si, mah caah cun hi research design hi kaa thim lai, kan ti dih khan cun zeiti phungsan tein dah mah theihhngalhnak cu ka khawmh lai (methods) ti mi kan phan cang.
Theihhngalhnak (Knowledge) kan ser khawhnak ah cun information a hau, data a hau, mah khawmhnak ah kan hman ding mi methods cu interview zong a si ko hnga, survey zong a si ko hnga, observation (ngiatthlainak) zong a si ko hnga.
A tawinak in
Kan ontological belief nih hin epistemological belief zeidah a si tiah bia a khiah. Epistemolotical belief nih methodology /research design kan i thimnak ah lai a rel i kan methodology nih kan methods zeidah a si lai ti mi bia ka khiah.
Chirhchan
Bryman, Alan. (2012). Social research methods. Chapter 2 and 3. Oxford: Oxford University Press.
Kan hnu ah research tuah tik i ruah chih ding thil tete, context tiah kan auhmi, kong ka rak ttial. Thilum ternak ah a tawinak in ka nolh lai.
Bryman nih context a sersiam tu thil 9 a khawmh hna. Cu hna cu theory, literature review (hmuh ciami pawl), theory le research an i pehtlaihnak kong kan hmuhdan, epistemological consideration (zeiti in dah research kan tuah a herh timi kong ah kan pomning), ontological consideration (vawlei le pawngkam sining kan hmuh dan), kan research nih aa tinhmi, research tuahnak ah sponsor ahodah a si timi le research tuahtu pumpak huam phun le felnak pawl an si.
Tuchun cun research tuahdan a dotdot (process) ah tuah a herhmi thil pawl ka rak ttial lai. Ahmasa ah process pawl a tawinak in ka van ttial lai mu.
Literature review
Concepts and Theories
Research Question
Sampling Cases
Data Collection
Data Analysis
Writing Up
A tawi khawh chungin hrilfiah kaa zuam lai mu. Na hngalh ciami kha cu lonh thluahmah ko hna.
1. Literature review
Kan topic kong ah midang nih research an rak tuah ciami pawl hlathlat kha a si. Thil pakhat hngalh kan duh tikah midang a kawl ciami an um maw, aho te dah an si, zeidah an rak hmuh, zeitin in dah an rak hmuh, an hmuhmi kongah biaalnak phunphai a um maw, zei bantuk theory le concept pawl he dah an rak pehtlaihter timi pawl kawl kha a chim duhmi a si. Mi hmuh cia cu kawl len a hau lo cu mu. Na tuah duhmi topic kongah midang tuah cia a tam tuk i na rel dih khawh lo hmanh ah tawhtlai cauk tal cu rel ah a ttha, a ti. Zeitin dah ka hngalh lai, kan ti hnga, internet le kan supervisor cio kan hman ko hna hnga.
Concepts and theories
Na topic he aa pehtlaimi concepts pawl le theory pawl hngalh kha chim duhmi a si. Concept timi cu bureaucracy, social control, cultural capital, tbk. pawl khi an si. Cun theory cu theory si ko.
Research Question (RQ)
Na tuah ding vialte ah lam an hruai tu a si lai tikah a biapi tuk. Na biahalnak a kauh tuk ahcun tlau a fawi tuk. Bi nawn tein a fiang taktakmi ngeih khawh ah a ttha. Research na tuah pah zong in thlen pah remh pah lengmang khawh a si.
Sampling cases
Na kawlmi topic kong ah information/data pawl an pe khotu minung pawl kawl kha a chim duhmi a si. A biana ah Thailand ah a ummi kawlram ralzaam pawl kong hngalh duh u sih law, an zapi tein bia kan ruah kho hna lai lo cu mu. Minung zeimawzat kan thim a hau hnga. Zei bantuk minung dah biaruah ka duh, zeiruang ah dah mah bantuk theng cu ka duh ti mi kha hngalh a hau hnga.
Data Collection
Data pawl khawmh a si cang ko. Mah kong hi kau ngai in a hnuah zoh tthan te dawh kan si. A tlangpi in, information khawmh dan cu, interview in, cun participant observation timi, an kong hngalh na duhmi pawl naih tein va zoh/lehla nak, tbk. pawl an si.
Data Analysis
Na khawmhmi data pawl kha fingrilh in rilh bantuk khi a si kan ti ko lai. A herh lomi hlonh a herhmi khawmh, an i pehtlaihnak kawl, tibantuk pawl khi a si ko.
Writing Up (Paper, thesis ttial)
A cung lei pawl kha na tuah dih in cun ttial ding naa ready cang tinak a si hnga. Ttial tikah aa tel tawnmi cu a tanglei bantuk in an si lai.
Introduction (zeidah na kawlmi a si, tc. RQ)
Literature Review (mi nih an rak hmuh ciami)
Research Methods (na kawlmi zeitin dah na kawl)
Findings (zeidah na hmuhmi an si)
Discussion (theory le concepts pawl he RQ he na pehtlaih ter lai)
Conclusion (na research a biapitnak, a sullam ngeihnak)
Tuchun ka ttialmi zong hi Bryman cauk Chapter 1 ta a si rih ko. A ra laimi cu Chapter 2 in a si cang lai.
Bia sullam
Concept – ruahnak (Chin-Dictionary.com)
Theory – ruahnak in fianternak (Chin-Dictionary.com)
Laiholh in ka hman lem lo ding biafang pawl fianhnak
Context – Pawngkam thil zohchih a haumi pawl
Research – Dothlatnak, hlathlainak
Method – Dan, Tuah dan
Theory – Ruahnak in fianternak
Topic – Konglam
Impact- (A leh dan ka thiam lo)
Influence- (Ka let thiam tthiam lo)
Hypothesis- A phi a chuak bak lai tiah ruahdomhmi
Research pakhat tuah tik poah ah ruahchih lengmang a haumi pawngkam thil pawl an um tawn. Kha bantuk pawngkam thil pawl nih khan context timi cu a sersiam, i cu context chung ah cun kan research cu tuah a si. Cu ruahding pawngkam thil tampi lakah Alan Bryman nih a tanglei thil pa 9 hi ka rak khawmh.
Hi thil pawl nih hin, zei bantuk kong dah hlathlai ding ah naa thim i zeitin in dah hlathlat naa timh i, cun, na hmuhmi pawl zeitin dah na lung a fian timi pawl hna ah influence a tuah tawn, ti a si.
1. Na topic aa pehtlaimi theory pawl:
Tc. mobile phone sms kuat nak nih minung kan i hawikomhnak ah zeitin bantuk impact dah a ngeih ti hlathlai na timh tikah technology tthanchonak le hmannak le a impact pawl kong he aa pehtlaimi theory pawl zoh chih na duh ko hnga.
2. Na topic kongah nangmah hlan i midang nih an rak hlathlai i an hmuh ciami pawl hngalh zong hi a biapi. Literature review timi kha a si i abiapi mi cu mi nih kawlcia, hmuh cia mi kawl tthan sual lo nak hnga caah a si.
3. Theory le na research na pehtlaih ter hna dan:
Pehtlaih dan a tlangpi in phun 2 in tthen u sih law hiti hin kan fianh hnik lai:
a)Theory le hypothesis kha a hman maw hman lo tiah research tuahnak in in hneksak (theory a um hmasa)
b) Research tuahnak i hmuhmi in theory ser (theory a um cia lo)
4.
Hlathlainak hi zeitin dah tuah phung a si tiah na pom dan: Epistemological consideration timi kha a si i lungfian deuhnak ah zohdan phun 2 in ka ttial lai.
a) Micheu nih ´scientific approach/model´ hman in hlathlai hi aa remtlak an ti i an ruahdomhmi hypothesis pawl ah tahfung fiang tein an khiahmi in an tah i an tuak. (Bio lab i experiment tuahmi phun a lo mi khi)
b) A cheu nih cun minung, mibu le zatlang nun kong ah scientific approach hi hman ah aa rem lo an ti. Tahfung ser khawh a si lo an ti.
5.
Mah hi cu ontological consideration an ti i, zeiti rengreng in dah vawlei sining le minung, mibu sining hi kan lung a fian ti kha a tuakmi cu a si. Fianh deuh u sih law ruahnak phun 2 ttial hna u sih mu.
a) Vawlei/Minung/ Mibu sining (social world/social phenomena) cu amah tein a um ciami a si. A sining he aa tlak ning in minung hi kan um timi ruahnak
b) Social world/society tham cu minung nih kan ser pah cuahmah mi a si timi ruahnak
6. Na research chung i aa telmi mibu i an manngeihnak (value):
Ethical issue (ziaza le lungput lei he aa pehtlaimi) kong tampi tuak a hau, a biana ah na research caah bia na halmi pawl hna, na hlathlai mi pawl hna nih aho na si i zei na tuah ti an hngal maw, anmah kong ttialnak caah ho nih dah nawl an pek, ti pawl kong khi. Cun, na research ah ngakchia an i tel ahcun an nu le an pa nih an theihpi maw theih pi lo, tbk.
7.
Na research nih zeidah aa tinh? Cozah policy aa thlennak ah maw, mipi hngalhnak karhter duh ah dah? Hi pawl zong nih hin na research tuahmi le tuah dan cungah impact a ngei kho.
8.
Political context timi, a fawi deuhnak in chim ahcun, na research tuahnak ah aho nih dah bawmhnak an pek timi zong nih na research tuahmi, tuahdan le hmuhmi cungah impact a ngei kho ngai. A biana ah cozah nih na research caah phaisa in bawm sehlaw cozah chiatnak na hmuh len tikah na ttial lai maw ttial lai lo timi pawl khi.
9.
Research tuahtu pumpak manngeihnak, felnak le huammi nih kan tuahmi research zeidah a si, zeitin dah kan tuah timi a influence ngai ti a si. A biana ah, kapa hi Malaysia in a rami ralzaam a si caah Malaysia Laimi ralzaam kong tuah ka lung a tho ko hnga. A biapi mi cu, kau deuhpi in hmuh khawh i zuam kha research nih a tinhmi cu a si. A biana ah ralzaam timi nih zei bantuk pawl dah a chuah pi, ti mi kau deuh tein na kawl ahcun vawlei caah a tthathnemmi theihhngalhnak tam deuh a chuak kho hnga.
Bia pehpar (na huam lo cun rel duh hlah)
Number 8 nak kong he aa pehtlaimi pakhat te a rel huammi caah:
University i a ttuanmi researcher pa pakhat kha cozah ta a si lo mi sizung pakhat nih research tuah dingah an hlan, research a tuah lio ahkhan mah sizung i ziaza ttha lo in an tuahmi thil pawl kha a hmuh len ti a si.
Report cu pek lengmang a si tikah sizung nih khan a hmuhmi kha a publish ding an duh ti lo. A tuah tanttim ah an phuah i a hmuh ciami vialte zong kha a zungkhan in an lak piak dih ti a si. Mah researcher pa a ttuannak university kha mah sizung nih khan phaisa a va bawmh tawnmi a si rua. Mah tikah mah univerisity zong nih cun an university i zungkhan i a thil an lak zong ahcun zeihmanh kan kham lo pinah, ka hmahthah dan a hman rih ahcun, rian in an phuah ti a si.
Mah kong kha micheu khat nih an rak hngalh, an hlathlai i mah kha paper an chuah, university nih an kilven ding an kilven lomi kong kha an soinak a si, mah paper cu ka rel ka ti mi cu a si.
A paper min fiang set in ka hngal ti lo i sorry bak mu, “ The good, the bad and the ugly : the role of universities in …, zeidik a si, ka philh i atu ka google len i ka hmu kho ti lo)
Research – dothlatnak , hlathlainak (?) –Lai hlolh in zeitin kan auh lai tiah kan lung a tlinmi a um cang maw?
Uni kum khatnak kan kai lioah ca a kan relter mi a rak tam tuk i caan ngeih set lo ruangah le, hman tein chim ahcun, thathut pah ruangah, kan cacawn hawi pawl he rel ding kan i tthen hna. Kan relmi cio kha textbook holh in si loin lungfian a fawi ngaimi holh in kan lungpian dan cio in kan ttial i kan i hrawm hna. A biana ah article pakhat cahmai 40 a ummi kha cahmai 6 ti phun ah aa fun ahcun a rel a nuam deuh ngai.
Mah bantuk a lo ngaimi tuah kaa tim. Ka van fianh lai.
Atu tthal chung ahhin cauk rit/har (non-fiction) rel ka timhmi ah Alan Bryman ttialmi, Social Research Methods, timi aa tel. Bachelor thesis caah tlawnpal ka rak rel bal i a ttial dan kaa ziak ngai ruang ah rel ka duh chap bia a si. Social science he aa pehtlaimi dothlatnak (research) tuah dan ttialmi cauk a si.
Social science ah thesis a tuah ding siangngakchia caah a ttha khun.
Ka rel lai i ka rel nak tete ka lung fian ningin Laica in ka ttial lai ka ti. Ca in ka ttial ahcun kaa hmahthah dan a tthat deuh pinah ka lung a buai tthan tikah ka zoh tthan khawh ka ti.
Tial ko vevek ahcun a herh teding pawl ka hrawmh hna ah a ttha ko lo maw ka ti caah blog ah post kaa tim. Keimah pumpak bak ca lawng si ti lo i, a relmi an um kho men, ti kan ruah ahcun kan daithlang lo deuh ngai cio cu mu.
Hi bantuk ca har pawl ttialnak ah ka Laica thiammi nih siseh ka chung i a um ciami cawnnak nih siseh a tlinh naisai lai lo tiah ka chim cia. Atu hi cu siangngakchia pakhat i note a si lai caah, na cattial dan le na biahman ning naa ralring lo tuk, nan ka ti te men ko lai. Nain, biafang hman dan tuak tuk i har nawn tein phuah len ahcun mirang ca le Norway ca in rel bantuk in a har tthiam ko lai hen cu ti?
A donghnak ah chim ka duhmi cu mah cauk hi index he zei he cun cahmai 766 a um, chapter 29 a um i a zapi ka rel bal lai lo dah. Ka huamnak ka rel mi tete tu ka rak ttial ve lai mu. A huammi nih rak rel tawn te uh law tiah.