text:
TLENNAK
?
TLAMTLING
WAYNE MACK
Lettu,Hre
mang
Friday, July07,
2000
CA LETTU IH THU HMAIHRUAI
Milai in thil pakhatkhat kan tuah le
kan tuan tikah a rah dingmi kan thei tawkin kan ruatih a tha ding tiah zumnak
kan neihmi lawng kan tuah theu.Asinan, milai khawkhannak cu voi tampi a
famkimlo theu a si ti kan hmu. Asinan, Pathian in lei le van le a sungih thil
ummi pawl hmuahhmuah a sersiam hlanah khua a khang cia ih a khawkhan vekin a
sersiam tikah ziangkim a duhdan vekin a famkim thluh. Ziang ruangah tile
Pathian cu theikim le cakkim Pathian a siih umseh a timi cu a ummih um hlahseh
a timi cu a umlo. Curuangah ziangkim a sersiammi ah a duhnak vekin tuah famkim
a si. Pathian in thil pakhatkhat a sersiam ruangah a thlan fawrkhat te hman a
lakin a fawr lak dah lo a si tiah ka zum.
Wayne Mack ih ca nganmi hi
ca lettu in amai ruahnak belh lo ten ca ngantui ca ngan vekin leh a siih zokhal
ca siartu cun Thutak vek a si maw si lo ti tha ten zohfel dingah ka cah duh.
Pathian sinak le a hnatuan pawl cu vanram kan tlen tik hmanah famkim zetin
theihter kan si pei maw ti cu ka thei lo. Asinan, cu tikah kan theihnak pawl cu
a famkim lo hmanah a sual lo ding a si ti cu ka fiang. Cutin a si laiah, hi
leitlun kan dam sungih kan tulmi le kan mamawhmi fimnak le theihnak cun Pathian
sunlawinak hrangah cun kan dilmi in pe ko ding. Wayne Mack ih simmi hi na pom
maw pom lo maw Baibal vek a si maw ti hi zohfiang dingah zuam cio uhsi.
Khrih
ih thisen hi mihrekkhat hrang ahcun a lakin a fawr ih mi hrekkhat hrang lawngah
man a nei. Cun Pathian ih khawkhannak cu milai duhnak tel loin tuah famkim
theih a si lo, Pathian in milai duhnak tel loin zianghman a tuah famkim thei lo
a si tiah a pom tu cu zohman kan umlo ding. Asinan, Pathian in milai
duhthlannak cu zianghman rawn le theihternak um loin tha hrum hmangin milai
parah hna a tuan tinak a si fawn lo. Cucu Pathian mizia thawn a kalh aw mi a
si. Asinan, Pathian in lei le van a sersiam tikah a duhzawng ciah in ziangkim a
sersiam ih cucu tha a ti. Cuvek thotho in a tlu se zo mi milai nunnakah nunthar
a sersiam tik khalah a duhzawng cu a tuah ih a tuannak cu a famkim a si tiah
kan zumih tha a ti ko ding tiah ka zum.
Cuti
asi laiah mi tampi in Pathian hnatuannak le milai mawhphurhnak karlakah
theihthiam lonak a um hnuaihni ruangah ca-hnah parih nganmi malte sung ihsin
Pathian khawkhannak le milai mawhphurhnak cu kan theihnak ah ciang zetin in pom
tertu si hram seh tiah ka tuanmi asi ih a siartu pawl hrangah thlawsuahnak si
hram seh ti ah thlaza ka cam.
Ca lettu, Hre mang
TLAMTLING TLENNAK
Wayne Mack
Sunlawinak cu Pathian hnenah
hmun camcin hramseh.
Khrih a rak thih tikah tlennak satliah milai
hrangah cang thei dingah a rak thi loih a thihnak ruangah rinhlelh ruallo a
takih thlengmi tlennak cu a tuah suak. Misual pawl kha tlentheih ih tuah dingah
a thi lo, asinan a thihnak in misual pawl kha a tlen suak hai sawn a si. Milai
pawl kha Pathian thawn rem theih dinhmun thlenter dingah a thi loih a thihnak
ruangah milai pawl cu Pathian thawn rualremnak a tuahsak. Khrih in amai nunnak
pe in thihnak tiang a rak tuarnak hin milai tlennak dingah a tulmi hmuahhmuah
tlamtling zetin a tuahsuakih a thisen hnatuannak hin tawpcin a nei lo. Khrih ih
thisen cu leitlun misual pawl hrangah thisen sunglawi asi. Ruahsan ding um loin
a tluse zo mi milai pawlih dinhmun in Khrih ih thisen a mamawh nakah tawpcin a
nei lo, ziangruangah tile kan zaten misual kan si zo ih zohman in Pathian
sunlawinak kan co ban lo. Mi hmuahhmuah hnenah a lakih pekmi Thuthangtha cun
misual pawl tlennakah tawpcin a nei lo. Curuangah sersiammi hmuahhmuah hnenah
Pathian Thuthangtha cu phuang ding kan si. Pathian ih lungkimmi hmuahhmuah
rundamnak dingah Jesu Khrih thisen thilti theinak cun tawpcin a nei lo.
THUTAK THEIHTHIAMNAK DAN TLANGPI.
Na thinlung sungah hi thil
pathum na ret ringring ahcun Thuthiang sungih ciangfel a silole tlamtling
tlennak mi tampiin an theihsual theu mi tlennak thu hi na thinlung sungah
fiangzetin a lailang aw thluh ding. Ahmaisa bikah, Thuthiang sungih thutlang
kha a tlangpi thawn kan kaikhin ih kan ngai pawimawh a tul. Thuthiang
hrilhfiahnakih buainak tampi cu a thutlangpi thawn khaikhin loin cangkhat maw
canghnih maw fal zetih lak suak nakin a suak theu. Jehovah' witnesses pawl hi
hitin tisualah kan puh. Cun midang fehsual tampi khal hivek ruangah an fehsual
tiah kan puh. Asinan, kanmah khal voi tampi cu hivekin kan tisual ve ding ti ka
phang.
A pahnihnakah, Thuthiang cu Thuthiang lala in
kan simfiangter a tul. Pathian thu kan zoh tikah kan mai ruahnak kha Pathian
thu sungah kan belh ding a si hrimhrim lo. Pathian thu cu kan mai thu thutluknakah kan kuai
pengin kan fehpi ding a si hrimhrimmlo. Pathian thu kan zoh tikah Pathian in a
sim duhsan kha Baibal bungcang dang kawhhmuh nak thawn Pathian thu cu Pathian
thu lala in simfiangter ding a si. Baibal in Thlarau thil cu Thlarau thil ih
tahthim ding a ti.
Pathian thu bungcang pakhat kha a dang
Thuthiang pawl thawn khaikhin in
Thuthiang lala in kan simfiangter a tul.
Thuthlunghlun maw, Thuthlungthar khal
sisehla thuanthu sungah ca ngantu pa in a ngan vekin kan leh thiam a tulih
cutawkah Pathian in ziang thutak a tarlang a si ti kan theihthiam a tul. Baibal
kan zoh tikah nunphung, nuntudan, dinhmun pawl zohthim in ziangvek dinhmunah
ziangvekin nganmi asi ti thuanthu in a sim vekin kan hmuh thiam a tul. Baibal
kan leh tikah kan buai theunak pakhat cu Thuthlunghlun maw Thtuthlungthar khal
siseh tulai kan dinhmunih zirin a silole tulai nunphung milin kan simfiang tum
theu, curuangah Baibal thuanthu in ziangvek Baibal thutak a tarlang ti kan
hmuhsuak thiam atul.
Thuthiang bukhat hnu bukhatah ziangvek
buainak le dinhmun kha a tlangpi thu ah retin an buaipi ih an khihhmuh ti kan
hmuhsuak thiam a tul. Kalatian cakuat cun buainak khihhmuh bulmi a nei. Cuvek
thotho in Kolosian cakuat khalin buainak khihhmuh bulmi a nei. Zokhal kan si
le, Baibal simfiang ding kan si ahcun Thuthlunghlun maw Thuthlungthar khal
sisehla, a dunglamih thuanthu pawl kan theih a tul. Himi Baibal leh (Hrilhfiah)
dan tlangpi pathum hmangin Thlarau Thianghlim in in zirhmi ziangkhal kan pom
duh ih Pathian thu cu nunpi dingah fimkhur zetin kan hawl le kan zir a si ahcun
Thlarau Thianghlim in kan zirnak lawmman ah thutak theihtheinak in pe ko ding.
ZIANGTIN THUTAK KAN THEITHEI?
Thufim 2:1-5 siar dingah
ka lo khihhmuh
duh. Ziangah tile hi cang sungah ziangtin thutak theitu kan si thei tile
ziangtin Pathian tihtu kan si ti in sim. Cangkhatnakah in simmi cu Thutak
theitu le Pathian tihtu kan si ding a si ahcun Pathian thu in in simmi pohpoh
kan pom duh a tul. Mai duhzawng le ngaihdan menah kuai le lakawi dingah Thutak
hi zoh hlah uhsi. Pathian thu kan zoh tikah kan thinlung le ruahnak sungah
Pathian thu thawn a kalh aw mi ngaihdan thawn zoh hlah uhsi. Ziangah tile kan
theih nal dekdekmi le kan kiangkapih kum reipi mi tamipi in an hmanmi le an
pommi ruahdan le nghaihdan pawl parah ngaihdan kan neihmi lakah Pathian thu
thawn a mil awlo mi a um thei ih
cui kan ngaihdan lenglamih a ummi thutak
cu thleidan nei lo te in Thutak hmuhsuak ding cu zo hrang khalah a har theu
asi. Curuangah thinlung sangka ong cia
ten Thuthiang ih a simmi pohpoh pom dingin duhnak thinlung thawn Pathian thutak
cu hawl uhsi.
Ka tarlang zomi bungcang thotho in Pathian
theihnak neih kan duh asi ahcun tapphah in hawl ding kan si a ti. Lungman
khung, ro thil hawl vekin hawl ding kan si. Nunnak ro thil mankhung vekin kan
hawl a tul. Tulai sanah sui le ngun hi olaiten ngah theih a si lo, cuti a si
laiah hi Thufim ngantu Solomon ih san lai ahcun tu hnakin a har sinsin ding.
Solomon in a simmi cu, Baibal in ziang a sim ti theih kan duh ahcun Pathian inn
ziang Thutak in theiter duh ti hi sui le ngun hawl ih hawl ding kan si a ti.
Cule Pathian in in simmi thu cu kan nunah kan nunpi a tul. Thazaang, thinlung
le kan ti theitawk kan sen a tulih kan zir taimak a tul. Thlan suak khawpin kan
zir paih khal a tul. Pathian in Baibal zir paih lo le ngaisang lotu pawl hnenah
le khawlak ih mi rel sawngmi le thu lawilengah a rak hngat aw tu pawl hnenah ro
thil Thutak cu ol-ai ten a theihter men lo ding. Cule, hitin a sim bet,
"Mi pa pakhat cun rothil a hawlnakah a nunnak a sen bangin kan nunnak kan
sen ngam ve le a takih kan sen ve hrimhrim khal a tul.
"Thuh ruk" ti tongkam a hmanmi
hin khihhmuhmi a nei. Hihi a khihhmuhmi asi. Baibal in a simmi theihfiangtu si
dingah Baibal cu la in khaattawkah mai duhnaknak siar men in kan ruahnak sungah
Baibal Thutak cu rung tarlang aw thluh ding tivek ruahnak kan neihmi cu kan
beisei lak men asi. Baibal kha zanah kan lukham hnuaiah ret tahratin kan ihthat
sungah Baibal Thutak cu kan thluak sungah rak luahkhat thluh ding tiah kan
beisei thei lo. Cutivekin Pathian Thutak cu milai thinlung sungah a tarlang aw
mi asilo.
Pathian thutak cu hlawnthil thuhruk hawl
vekin hawl ding kan si. Hlawnthil thuhruk cu zohman in lammual le langpang
zetah an ret dah lo. Na umnak kiangkap hman kha na ke in na pal thluh dah lo
ding. Asinan, hlawnthil thuhruk cu thuhrukmi a si vekin hmuhsuak ding cun
fimkhur zetih hawl a tul. Cucu a si
Pathian in Pathian thuzir a timi cu. Kanmah kan ze ih kan daithlsan ruangah
Pathian thu cu kan nunpi paih lo asi ahcun Thutak cu kan hnenah a rung tarlang
aw thluh ding tiah kan rak beisei a si achun kanmah le kanmah kan bum aw asi.
Cucu a thutlangpi khal thaten kan zoh a tul tinak asi, Thuthiang le Thuthiang
khaikhin in Pathian thu cu Pathian thu lala in simfiangter thei dingah kan
khaikhin thiam a tulih Baibal thuthlangpi sunglamah ziangvek thuanthu a um ti
khal kan hliakhlai thei atul.
TLAMTLING TLENNAKIH THUPITNAK
Tlamtling tlennak hi ziangruangah kan zumih
kan phuansuah a tul timi thusutnak hi himi cabu te sungih kan ruat khawm dingah
ka duh. Khrih ih lennak hi a famkim zo maw, milai pawl cu tlen theih dinhmunah
in ret saw a si tihi a thupi lo tiah mi hrekkhat cun an ti theu. Hivek cu thil
te-nau le buaipi tlak lo asi tiah an ti theu. Mi hrek cun hitin an sim, hi thu
buainak cu "thingpi bel sungih tisuar vek fang a si".Thil thupi lo pi
thuipi zetah an ret an ti, hi thu in ziangvek nun danglamnak saw mi a neihter?
Duhdawtmi ule nau, tuisan hi zirhnak thu
thawn peh aw in ziangvek san asi ti na theihfiang a tul ding. Mi tampi in
zirhnak an do kalh lai ah nangteh zirhnak thlunmi bulba nei loin na um ding
maw? Voitampi cu zirhnak (doctrine) ti ve ten mi tampi cun, "Oh, zirhnak,
zirhnak, zirhnak" an ti ih a theih
an paih lo theu. Zirhnak hi tih awhlah, ziang ah tile, Baibalin a simmi cu
"Thuthianghlim hmuahhmuah cu Pathian thawkkhummi a siih zirhnak hrangah
hlawknak dingah in pekmi asi", curuangah zirhnak hi ngaihven ding kan si.
Baibal in thudang kan theih lo mi pawl thu ziangtin a sim ti theih duhnak nei
ding kan si. Khrih ih thihnak hin milai cu tlentheih dinhmunah in tuah maw, a
thihnak hin tlennak famkim in tuah sak asi tiih a thupitzia theifiangtu ka si.
Hi thu hi "thingpi bel sungih tisuar vek fang" thil thupi lole
ngaihsak tlaklo men a silo. Curuangah tlamtling tlennak cu tlennak famkim
thutak asi ih zum le phuansuah ding thutak a si ti ka zum. A hnuailamih ka
tarlangmi thu pawl hi tha ten ruat phah in zoh hnik.
I.
THUTHIANGHLIM IH
THILTITHEINAK
A pakhatnakah Thuthiangthlim thil titheinak
ruangah tlamtling tlennak cu zum ding kan si. Thuthiang cangkhat ka tarlang zo,
II Tim.3:16, "Thuthianghlim hmuahhmuah cu Pathian thawkkhumih pekmi an
si", cun Thuthianghlim hmuahhmuah cu "Zirhnak, nun simnak hrangah
hlawknak a si. Cuticun Pathian mi hrangah famkimnak le thiltha tuahnak pohpoh
ah hlawhtling zetih hman awknak ah a si". Thuthiang hmun khatkhatah
tlamtling tlennak hi hlawknak asi ati ahcun hmundang khalah Thuthiang lala in a
simnak kan hmu thei. Hihi hlawknak a si ahcun zum ding a si ih phuansuah ding
khal asi. Baibal in Thuthangtha phuang tu hmuahhmuah hnenah hnatuan a pek. II
Tim 4:2 ah a simmi cu "Thuthangtha phuan ding, nun sim ding, thiltha lo
tuahtu pawl kawk ding le thinsau zetin zirh ding": ti thu pawl asi. Paul
in a rualpa Titus hnenah hitin ca a kuat
(Tit.2:1), "Asinan, nang cun a dikmi zumnak hrampi thawn a rem aw mi kha
na zirh pei" tiah a ti.
Dung. 20 nakah Paul kha Ephesian kawhhran
upa pawl thawn an ton awknak thu kha kan hmu thei.Cang 25 nakah a simmi cu
"nan zate hnenah a suk a so vakin Pathian uknak thu ka lo sim".
Asinan, tu ahcun zohman in in hmu sal nawn lo ding ti ka thei". Paul in
nan hnenah Pathian Thuthangtha simnak can tha ka nei sal nawn lo ding ti ka
thei, a ti. Cutawkah a sim betmi cu," Tuisunah nan hminsin dingah ka lo
simnak asi, zoih thisen mawhphurhnak khal ihsin a thiar fihlim aw mi ka
si" a ti. Zokhal nan si le nan thisen mawhphurhnak ihsin ka thiar fihlimaw
zo asi, a ti. Nan theih tulmi pawl kha
in sim lo tiah nan mehtawk in khih thei lo asi, a ti. Cun cang 27 nakih a sim
betmi cu, "Thu zirhnak pawl kha lo zirh loin ka tanta men lo ruangah nan
thisen mawhphurhnak ihsin ka thiar fihlim awknak asi" a ti. Malte men si
loin nan hrangih theih tulmi Pathian thuzirhnak pawl kha ka lo zirh thluh zo
ruangah nan thisen mawhphurhnak ihsin ka luatnak asi, tiah Paul in a sim.
Cun, kan Lalpa Jesu ih in simmi hi ngai
pawimawh ding kan si, "Leitlun hmuahhmuah ah va feh uhla, miphun
hmuahhmuah hnenah va zirh uh". Cuitlunah ziang zirh ding kan si ti asim
bet. "Nan hnenah ah ka lo simmi pawl hmuahhmuah kha va zirh uh, cuticun
leitlun deng tiangah nan hnenah ka um ringring ding" a ti. Ka lo zirhmi pawl
va zirh uh a ti tikah Khrih in ciangfel le tlamtling tlennak thu a zirhmi a tel
a si (John 6:37-44,65; John 10;17). Curuangah Thuthianghlim in Pathian thu zirh
le phuang dingah mawhphurhnak in pek tikah tlamtling tlennak thu khal a tel
asi.
II.
TLAMTLING TLENNAK IN PATHIAN
A CAWIMAWI
A pahnihnak ah, tlamtling tlennak hin
Pathian a cawimawi ruangah zum le phuang suak hrimhrim ding kan si. Hihi
ziangkim sersiamnakih tumtahmi a raksi. Thupuan 4:11, "Nang cu thuneihnak,
cawimawinak le upatnak co tlak na si, ziangruangah tile ziang hmuahhmuah cu na
lung hmuinak vekin sersiamih ummi an si". Thuf.16;4 ih a simmi cu,
"Pathian in ziangkim hi a mai hrangah a tuah, cuticun mi tha lo pawl khal
siatnak ni hrangah".
Cun I Kor.10:31 nakah in
simmi cu, "Curuangah ziangkim nan tuah le nan ei khalah, Pathian
sunlawinakah tuah uh". Jesu in thinglamtah parih a tuar hlanah in simmi cu " Hnatuan in pekmi cu ka
tuan theh zoih, na sunlawinak cu leitlunah ka tarlang zo". Jesu leitlunah
a rat tikah a tumtahmi hrampi bik kha ziangha a si? A ratnak hrampi bik cu Pai'
duhnak tuah suak dingah le Pai duhnak tuah suaknakin Pai' hnenah cawimawinak
pek ding kha a si.
Jesu in hi leitlunah a
hnatuan a tuan theh tikah hitin asim, "Hnatuan I pekmi ka tuan thluh zo ih
leitlunah na hmin ka cawimawi zo". Hihi kan nih khalin kan ruahsan ve
dingmi asi. Cuti a sile tlamtling tlennakin ziangtin Pathian a cawimawi?.
A.Tlamtling tlennak cun Pathian fimnak a cawimawi
A pakhatnakah, tlamtling
tlennak zum le phuansuahnak hin Pathian fimnak a cawimawi.
Rom.bung 1- 11 tiangah
Baibal in tlennak thutlangpi a simmi kan hmu. Paul in tlennak a tulnak le
tlennak ih umzia a simmi kan hmu. Cun Rom.9-11 ah tlennak thu ruangah Pathian
ropitnak thu a simmi kan hmu. Himi tlennak thu
hin cang 33-35 ah a thu a cem ternak hi hminsin duh um zet a si.
Tlennak thu ah Pathian hnatuan a ruat
tikah a thin thatho in hitin a au suak, "Aw, Pathian fimmnak le theihnak
ih kauhzia le thukzia hi! Ziangvek ruahban lo thuthennak le khawkhannak saw a
si! Cu lawng si loin Pathian thinlung theitu zo an um? A thuthennak hmu le
theitu zo an um? Zosaw Pathian hnenah thil pe hmai sa ih Pathian in a rulh leh
sal ding a um? Paul in tlennak thu a ruat tikah a thinlung khawng tu cu Pathian
in ziangvek fimnak thawn hna a tuan timi cu tlennak thu sungah a lailang aw mi
hi a si.
Pathian in ziangkim a sersiamnak ahhin a
fimnak a langter. "Van pawl khin Pathian fimnak an tarlangih, vanih thil
pawl khin Pathian kutsuak sunparnak an langter". Pathian in a fimnak cu
misual pawl tlennak dingih a khawkhannak ahhin a tarlang, ziangtin a si tile,
Pathian cu uktu le lal a si ih Baibal in in sim vekin ziang hmuahhmuah cu anmah
le tawpnak cio ah a thlenter hai ding. A thuanthu cu a tak asi. Asinan, Pathian
fimnak tarlang aw mi kan hmuh theihmi
tum bik cu, misual tlennak hrangih a khawkhannak ah a si. Jude 25 nakah hitin
asim,"A fimmi umsun Pathian kan rundamtui' hnenah". Aw, Pathian
fimnak tlennak sungih kan hmuhmi hi minung ruahban lo fimnakih khawkhanmi asi.
Pathian in sankhuk rei ah a minung pawl
rundam ding thu khua a rak khan cia nak kan hmuh tikah Pathian fimnak
mangbangza cun thinlung sungah mangbangza in in ciah.
Pathian fimnak cu tlennak hrang khawkhannak
ah kan hmu-Jesu Khrih Pathian sankhuk Fapa, leitlun sualnak phur hlo dingah
Pathian tufa no vekin a ratnak ahhin. Cui tlunah Pathian fimnak cu tlennak a
tuah famkimnak ahhin kan hmu thei fawn. Khrih a thih tikah Pathian ih tlennak
khua a rak khan mi cu famkim zetin tuahsuak a si. A hnuailamih thu pawl
kan theihfiang tikah Pathian fimnak cu
fiang sinsin in a lang; Pathian cun tlennak hrangah khua a rak khang thei lawng
a silo ti kan theih tikah, Pathian cun tlennak a pe thei lawng si loin tlennak
khawkhanmi cu a pitlin thei ih, cutin tlennak hrang rua-hman cia mi cu famkim
zetih tuahsuak in, a hram thawkin tumtahnak a rak nemhnget cia mi pawl cu zianghman hrelh lo ten a tuah famkim a si.
Isai 35:11 in a simmi cu
"A dingmi ka siahhlawh in mi tampi sual thiannak a tuah ding".
Pathian in a Fapa in rawngbawlnak cu
zianghman lo menah a tanta lo. Leiltun hram toh hlan ihsin a rak ruat cia ih, A
fapa ih rawngbawlnak cu pitlin ding le an hrangih thihnak a tuarsakmi pawl
rundam si dingin Pa in a tiamkam zo. Pathian fimnak cu hinahhin hmuhtheih a si.
Kan Pathian cu misual tlennak khawkhang dingah le tlennak pe dingah a fim.
Cuticun, tlennak hrangah khua a rak khan cia mi cu thinlung sungih a rak
suangtuah cia vekin tuahsuak a si ti hmu dingah a fimin a tlak a si.
Rom 10:14-17 ah Paul in a simmi cu,
"An zum lo mi cu ziangtin saw an kawh ding? Cang 34 nakah a simmi
cu." Zokhal Lalpai hmin a ko tu cu rundam a si ding". Asinan, hi
tawkah Paul in buainak a sim telmi cu, "Ziangtin an zum lo mi cu an kawh
ding?". Cun an theih lo ahcun ziangtin an zum thei ding? Simtu an umlo
ahcun ziangtin an theithei ding? Cun thlah an si lo ahcun ziangtin an sim ding?
Hitin ngan a si, daihnak Thuthangtha a sim tu le thiltha lungawinak a phurtu
pawl ke cu a va mawi lawmmam em". Paul in a sim duhsan hi thaten hminsin
hnik aw, mi pakhatkhat in a zum lo mi cu rinsannak thawn a ko thei lo, cun a
theih dah lomi kha a zum thei fawn lo. Simtu um loin a zum thei loih thlah an
si lo ahcun an sim thei fawn lo. Duhdawtmi unau. Thaten ruatciang hnik aw!
Leiltun mimal pakhat cio rundam dingah Pathian in a mai duhnak vekin khua a rak
khang cia ih Khrih cu leitlun mimal pakhat cio hrangah a thih a si ahcun,
thusutnak a ummi cu, ziangruangah Pathian in leitlun minung (a thi cia le a
suaak lai ding khal) mimal pakhat cio in Khrih an hrangah a thihnak thu cu an
theih ih an zum lo?. Cucu ziangruangah a
duhnak vekin a tuah lo? Pathian cu a fimvar tawk lo mawsi? A duh mi milai
pawlin Khrih an hrangih a thihnak cun
zumin rundam an si cu hmu dingah kan Pathian cu a fimvar tawk lo maw si?
Tlennak khawkhanmi le tlennak tuahsuakmi famkim hmu thei dingah hmuh theih mi
ah Pathian in a tumtahmi a pitlin thei lo maw si? Pathian cu tlennak hrangah
khawkhang ih tuah suak dingah le Khross parih Jesui in tlennak a tuah suakkmi
kha leitlun mi zate hrangah famkim zetin tuahsuak asi cu hmu dingah a fim tawk lo
maw si? Cuti a si lole Pathian remruat cu siatsuah tu a um maw?.
Thing khros parih Khrih thihnak cu mi pakhat
in a theih lo a si ahcun a hrangah zianghman thathnemnak a nei lo. Rom 10:14
.Paul in a simmi cu " theihnak um loin zohman zumnak neih theih a si
lo". Pathian in, leitlun mi hmuahhmuah tlennak Thutghangtha cu thei in
rundam an si ding cu a duhthlanmi asi ahcun leitlun mimal tin in tlennak
Thuthangtha thei in rundam an si nak cu hmu dingah Pathian cu a fimvar tawk lo maw si? Zumnak can nei loih
a thi ih helram feh ding pawl cu Baibal in a simvekin an theih lo mi cu zum
theinak an nei loih simtu um loin theihtheinak an nei fawn lo.
Kan Pathian cu fimnak hmuahhmuah hrampi a
si ti ka zum. Amah cu tlennak hrangah khua a rak khang lawng si loin tuahsuak
dingah le a rak ruat cia vekin tlennak
cu pe dingah a fimtawkih tlennak Thuthangtha cu a tlenmi pawl hnenah theihter
dingah a fimih a tlenmi pawlin tlennak Thuthangtha a theiin an zum ruangah sual
ihsin tlensuak an si khal hmu dingah amah cu fimnak hrampi asi. Amah in ami
pawl a kai tho ih Thuthangtha phuang dingah a thlah hai. Paul in a simmi cu
"Aw, Pathian fimnak le theihnak kauhzia cu" a ti. Hi tongkam hi Rom
11 nakah hrilnak thu a sim thluh veten a sim tikah Pathian fimnak khan khihhmuh
bik a nei tin kan ruat thei. Pathian fimnak cu a ciang le tlamtling tlennak
ahhin a lang.
III. TLAMTLING TLENNAK CUN
PATHIAN HUHAM CAHNAK A CAWIMAWI
A pahnihnakah, tlamtling
tlennak hin Pathian huham cahnak a cawisang. Minung ka zoh tikah, minung cu a
sual, a tawntai le a cak lo mi sersiammi a si ti ka thei. Curuangah minungin a
khawkhanmi a pitlin lo tikah zianghman mangbang ding a um lo. Minung cu nikhat
sungah rannung pakhat vek men a si. Minung nunnak cu tipi thuanthum sungih ti
fawrkhat vek fang a si. Minung cu hrampi pakhat nikhat sung a parih nikhat
sungah a vuai, cui hnu ah hlawnhloh in a umih zohman in khui tawkah a um ti an
theih nawn lomi vek asi.
Asinan, Baibal in Pathian thu a simmi cu,
"Leitlunih cithlahmi hmuahhmuah ceimawinak cu zianghman lo an si, cun
vancung ralkap pawl le leitlunih thlahmi pawl parah Pathian in a duhnak vekin
thu a rel: zohmanin a kut an kham thei lo, zohman in a hnenah 'ziangsimaw na
tuah? tiah thu an sut thei lo. Baibal in a simmi cu, "Ai! Lalpa Pathian,
zohhnik! leile van pawl cu na sersiamih na sersiamnak huham ropi le na bantha
cak hrangah zianghman thil harsa a umlo". Baibal in in simmi cu, "Ka
Pathian cu vancungah a umih ziang pohpoh a lungkim le a lunghmui mi cu a
tuah", "Lalpai' kut cu mi run thei lo ding khawpin a tawi lo", "Na huham cahnak ni ah na
minung pawl an tho ciamco ding" (Sam 110:3). "Siangpahrang thinlung
cu Lalpai kutah a um, tiva sungih ti bangin
a duhnak pohpoh ah a her ter".
Khrih cu mi hmuahhmuah hrangah (hrelhmi um
loin) a thi kan ti ih cucu Pathian in mi zapi rundam dingah a tumtahmi asi kan
ti a si ahcun, Pathian in a tumtahmi tuahsuak thei nak huham cahnak a nei lo
kan ti thawn a bangaw lo maw? Minung cu Pathian hnakin ziangkimah huham cak
sawn a si ka ti maw si? Sersiammi milai
cun sersiamtu Pathian hmaiah kut thlakin Pathian duhnak cu a kham kan
tinak maw si?
Ka lo sim, hi thu ahhin
Pathian sunlawinak thu a tel a si. Pathian in a tumtahmi a tuahsuaklo kan ti a
si ahcun tlennak thu ah tlennak hnakih nepin kan simih rundamnak thu ah rundamnak
hnakih nepin kan sim asi ahcun Pathian huham cahnak le hminthatnak kan ruksak
thawn a bang aw a si.
Baibal in in simmi cu, "Ziangkim hi a
duhnak ih a khawkhan vekin a tuah" (Eph.1:11). Isai 46:10 nakih a simmi
cu, "keimah cu Pathian ka si, zo dang hman an umlo. Keimah cu Pathian ka
si, zohman keimah vek an umlo, a thawkin a cemnak tiang a phuang cia ih
hlanlai, ziangkim sersiam asi hlan ihsin ka simmi cu ka thawk dingih ziang
hmuahhmuah ka lung I hmui tertu ka tuah ding: hitin ka simzo, ka remruat cia mi
cu ka cangter dingih tuah khal ka tuahsuak ding a si. Ka thu cu a ding dingih
ka duhmi thiltha pawl cu ka tuah ding". Curuangah tlamtling tlennak cu ka
zumih cunah Pathian human cahnak cawisanih a um cu ka hmu a si.
A.TLAMTLKING TLENNAK CUN PATHIAN DIKNAK A CAWISANG
A pathumnakah, himi
tlamtling tlennak hin Pathian diknak a cawisang."Khrih in, Amah rori anse dawngah cang tahratin, dan ih anse dawng
hnuai ihsin in run suak zo" ( Kal.3:13). "Khrih in Amai taksa rori in
ka sualnak cu thinglamtah parah a thlenpi zo ruangah kannih cu sualnak ahcun
mithi kan si zo ih dingnak sungah a nung dingmi kan si. Amai hma ruangah damnak
nan ngah zo"(I Pit.2:24). " Mi in in rian haiseh tiah a ra lo. Amah
sawn kha mi rian ding ah le mi tampi tlennak hrangah a nunnak pe dingah a ra
sawn a si" (Math.20:28).
Himi cangthum hi thaten zohhnik aw: Khrih cu
kan mai hrangah anse dawngih tuah asi. Khrih in amai taksa rori in thinglamtah
parah kan sualnak a phur. Khrih cu kan sualman thawinak asi."Man"
timi tongfang hin, man cu pek asi zo ih man pekmi cu pomsak asi zo ti a
langter. Man cu pomsak asi hlan lo cu man a si thei lo. Jesu in kan sual
"Man" cu khros parah a pe zo ih Pathian in cucu a pomsak zo mi asi.
Curuangah, cumi man pek sak zo mi pawl cu sualih anse hnuai ihsin a luat dingmi
an si, cuti asilole, sualnak pakhat lole dan pakhat pahbalnak ruangah cawhkuan
pahnih a phut tinak a si.
Oh! Mihrekkhatin an simmi cu, cui
"man" pek cia zomi cu minung in a pom thei lo asi an ti. Cule, unua
pawl, i ngai hnik uh! Hivek ruahsannak hin Kalvary Khros ih ansia a hlohter a
si. Jesu Khrih Kalvary khros parah a thih tikah Pai duhnak tuah famkim dingah a
thi. Pa in Fapa hnenah thutiam le lungrualnak a tuah; Fapa cu a thi dingih an
hrangah thihnak a va tuarsak mi pawl cu rundam an si ding, cuticun a tikcu a
kim tikah sir awknak le rundam-zumnak an
co ding, cun hi leitlunah an can
a cem tikah vanah laksoh in an um ding. Hihi Pa in Fapa hnenah lungawi kimnak a
rak tuah zomi le thu a rak kam zo mi a si. Hinahhin minung sualnak ruangah
Khrih thihnak a tuar thu lo ah minung in ziangman telnak an nei lo.
Hihi, ropi Pa-Pathian le ropi
Fapa-Pathian kar lakih thuthiam a si. Cun hi thutiam sung ahhin Pa-Pathian cun
Fapa-Pathian hnenah mipi (milai pawl) pek ding thu a kam cia. Cuticun tikcu a
kim tikah Jesu Khrih, Fapa-Pathian cu mipi (Pa in a pekmi milai) pawl hrangih
thi dingah a rungtum, cule tikcu a kim tikah Thlarau Thianghlim Pathian cu mipi
(Pa in Fapa hnenah a pekmi pawl) parih kut hngat dingin a ra, cuti locun Pa in
Fapa hnenih a pekmi mipi pawl cu Khrih, an hrangah thinglamtah parah thihnak a
tuartu, hnenah hruai dingah Thlarau Thianghlim thlah asi.Jesu Khrih in a
nunnakcu man ah a pek. Himi "man" timi tongfang hi ruksak aw hlah.
Man hlan mi cu Pathian in a pomsak zo.
Himi Thutak lailangtu Baibal
bungcang mal ten zoh hnik uhsi Jn..10:11,16,26-29 ah hitin a thu a thawk:
"Keimah cu tuu khal tha ka si. Tuu khal tha cun a tu pawl hrangah a mai
nunnak aa pek" cang 16 nakah hitin a sim, "Hi tuu rual lakih a tello
mi tuu rual dang ka nei. Annih khal ka finkhawi ve hai ding (hinahhin zianghman
sut buaiding a umlo ih el ding khal a umlo; hitin a simnak a si, an hrangih
thihnak ka tuarsakmi tu rual pawl kha ka hruai hai ding, zianghman daltu a um
lo). Cuticun tu rualkhat ah an cang dingih tu khal pakhat hnuai ah an um
ding". Cang 27 nakah a simmi cu "ka tu pawl cun ka aw an thei hai ih
an nih khal ka thei hai, cuticun ka dung in thlun hai a si". (Hihi
rinhlelh ding le daltu zianghman a um lo). Cuticun a tikcu a kim tikah, a tu
rual pawl cu a aw theihter dingah le Jesu Khrih dungthlun ter dingah Pathian cu
a huham a cakih a fimtawk a si. "Cuticun kumkhua nunnak ka pek hai ih an
hloral lo ding, zohman in ka kut sung ihsin in laksak fawn lo ding. Ka hnenih i pe tu cu ziang hmuahhmuah hnakih tumsawn le
caksawn a si. Zohmanin ka Pai kutsung ihta an la suak thei lo ding.
John 6:37-40 ah Pathian in a Fapa hnenah
thutiam a tuahmi cu a tarlang. Hi bungcang sungah in simmi cu Pathian in a Fapa
hnenah mipi pawl a pek. Jesu in a simmi cu "Pa ih i pekmi hmuahhmuah cu ka hnenah an ra
ding". Pa ih i pekmi hmuahhmuah cu ( mi hrekhat pawl lawng si loin), Pa ih
i pekmi hmuahhmuah cu ka hnenah an ra dingih, cule zokhal ka hnenih a ra mi
pohpoh cu ka hnawng lo ding. Hi bungcang sungih a tarlang mi siar ta loin a
neta siar hmaisa aw hlah. Khrih hnenih a ra mi pawl cu Pa in Khrih hnenah a pek
zo mi pawl an si. Cun zokhal a hnenih a ra tu pohpoh cu pom an si tengteng ding
thu a sim a si. Cang 38 nakah a simmi cu "Van ihsin ka ra ih keimai duhnak
tuah dingah si loin, keimah i thlahtu Pai' duhnak tuah dingah a si'. Ka hnenih
i pekmi pakhat te hman ka hlohter lo ding, asinan nineta bik ni ah ka kai tho
hai sawn ding a si". Hihi Pai duhmi le i thlahsan cu a si; ka hnenih i
pekmi hmuahhmuah lak ihsin pakhat te hman hlo ter loin Pai hnen ka thlen kim
thluh ding a si.
Hihi a ciangfel zetmi tlamtling tlennak a
si. Pai i pekmi hmuahhmuah cu ka hnenah an ra ding, cucu i thlahtu ih duhmi a
si. Cuti a si le, ziangtin saw Khrih hnenih pekmi lakah ka tel le tello ka theihthei
ding? Ziangtin ka theithei? Hihi cang 40 nakah a um, "Zianghrangah tile ka
Pai duhmi cu Fapa kha (zumnak mitin) hmu ih a zum tu hmuahhmuah cu kumkua
nunnak an nghah thei nak dingah a si. Cule ni neta bikah nunnakah ka tho ter
ding a si".
Ziangtin Pa in Fapa hnenih a pekmi lakah ka
tel a si ti kan theithei ve ding? Himi kan theihtheinak cu hitin asi, Khrih ih
sunlawinak cu hmu dingah le a mah cu zum dingah Thlarau Thianghlim Pathian cun
kan mit in tham sakih thlarau nunnak in peknakin a si. Hihi kanmah cu hrilmi
lakah kan tel ti cu kan theihthei nak umsun a si. Cuticun Khrih hnenih pekmi
lakah le Khrih in thihnak a tuarsakmi lakah ka tel ve ti kan theihthei nak cu a
si. Zokhal a zumtu cu leilung hram toh hlan ihsin Khrih hnenah Pa in a pek zo
mi asi. An hrangih thihnak tuarsak dingin Pa-Pathian in annih pawl cu
Fapa-Pathian Khrih hnenah a pek hai, cucu Pa in Fapa hnenah a thukammi a si ih
cuticun Fapa Pathian, Khrih Jesu in an hrangih sualman peksak ding cu a lungkim
in a tuah mi a si. Curuangah annih pawl cu Pathian in helram feh dingah a siang
hai lo. Pathian in sualnak pakhat a silole dan pakhat pahbalnak ruangah
cawhkuan pahnih a phut hai lo ding.
Curuangah tlamtling le ciangfel tlennak cu ka zum, ziangruangah tile
diknak Pathian pakhat ka zum. Diknak Pathian cu a tuahmi ziangkim ah a dik
felfel a si ti khal ka zum.
D.TLAMTLING TLENNAK HIN PATHIAN DUHDAWTNAK A CAWISANG
Apalinakah, tlamtling
tlennak hin Pathian duhdawtnak a cawsang. Mi hrekkhatin hitin an sim,
"Pathian in mi hmuahhmuah a duhdawt" ti-hin Pathian a cawisang a si
an ti. Cule hitin an sim, "Pathian in mi hmuahhmuah rualran ten a
duhdawtih Khrih cun mi hmuahhmuah hrangah rualran ten an ai a awh sakin a
thi". A langdan hmaisa ah a makce le duh um zet vekin a lang, cin nei lo,
zapi huap le vangtlang thawinak vekin Khrih ih thihnak cu a lang. Asinan,
Thutak cu vun laihlang taktak ih hliakhlai tikah 'vangtlang thawinak' hin
Pathian duhdawtnak a cawisang lo. Hihin Pathian duhdawtnak a ti-niam sawn a si.
Hihin Pathian duhdawtnak cu duhsaknak sathliah,
thiltha duhsaknak menmen hnakih tha deuh fang vekah a canter.
Thuthimnakah, ka fa le pawl hi misual
pawl kut sungah an nunnak tiang tih a nung zet ti a si laiah, va runsuak
theinak huham cahnak le thazaang ka nei nacingin, mah rori va feh ih misual
pawl kutsung ihsin va runsuak i hlahkhaw sumpai kuat men in maw, thil
pakhatkhat lamzin hawl sak tahratin an hnenah hitin thu cah men sehla, "Tu
ah hi mi, kha mi pawl le thil dang pawl nan tuah ih ka thu nan thlun tlunah thildang
ka lo phutmi pawl nan pom ding a si ahcun nanmah ten nan luat thei", tiin.
Cutin ka fa le pawl cu ka thu tiamkammi an thlun tik lawngah misual pawl kut
sung ihsin luat thei dingih tuahsak nakin maw, mah rori va feh ih misual pawl
kut sungihsin va laksuah nakin, kafa te pawl hnenah ka duhdawtnak ka lang ter
deuh ding?
Thu ka lo sut hnik ding, khuimi in
Pathian duhdawtnak a cawisang deuh, Pathian in mi zapi rundam thei dinhmunah
tuah ih mi pakhat hman tlamtling tlennak co dingah rak rua-hman cia mi um loin
maw, Pathian in a duhdawtmi pawl hrangah tlamtling tlennak rua-hman cia ih a
duhdawtmi cu an mai taimaknak le zuamnak ruangah si loin Pai duhdawtnak liolio
ih rua-hman cia le ruat sak an si nakih rundam an co nak in? Khui mi in Pathian
duhdawtnak a langter deuh ding? Pathian cun mi zapi rualran zetin a duhdawtih
mi zapi tlennak khawkhang dingah fimnak a neih tlunah tlennak tuahsuak dingah
huham cahnak a nei nan, mi zapi rundamnak hrangih a rua-hman mi a Fapa cu
leitlunmi pawlin an pom lo ruangah mi zapi rundam an si lo nak asi. Pathian in
a duhdawtmi pawl rundamnak ding hrangih a khawkhanmi cun milai duhthlannakah a
thum aw aw tiih sim rero hi Pathian duhdawtnak a cawi sang maw? Pathian sinak
teh a cawisawng maw? Pathian ih sinak le a khawkhan mi thu kan theihlonak
ruangah milai suangtuahnak ihsin a suakmi men a si sawn a bang lo maw? Pathian
in a Fapa kha mi zapi hrangah tuarin thi dingah a thlah nan a thiltitheinak in
cui a tumtahnak cu tuahsuak theinak a nei lo, tiih sim rero hin Pathian
duhdawtnak a cawisang maw? Pathian sinak teh a cawisang maw?
Pathian in a Fapa a duhdawtnak teh ziangtluk
a thukin a sang ti kan thei maw? A Fapa cu mi hmuahmuah hrangah thihnak tuarin,
mi hmuahhmuah hrangah sual man cu a pek ahcun Pa in a duhdawtmi a Fapa ih thisen
in lei zomi milai pawl cu helramih tlak ter a siang ding maw si? Cucu a cang
thei ding ka zum lo. Pathian cu a Fapa sunlawinak hrangah a thik a se zet a si.
(I John 3:1) ah hitin a sim, "ngaihnik, ziangvek duhdawtnak saw Pa in kan
hrangah in ruatsak, kan zaten rundam si theinak kan nei ih, kan zaten Pathian
fa si theinak kan neih hi? a ti lo, asimmi sawn cu, "Ngai hnik, ziangvek
duhdawtnak saw Pa in kan hrangah in ruat sak, cuticun Pathian fa le tiih kawh
kan si cu? John in a simmi cu, Pathian in a hleice in midang hmuahhmuah a
duhdawtnak hnakih danglamin in duhdawt asi". Cuticun kawhhran sungah a
fale si theinak in pek a si," a ti sawn mi asi.
Tlenbul um lo, vangtlang tlennak na zum
ahcun Pathian in Piter kha Judas hnak khan a duhdawt cuang lo asi ti na zum
atul. Pathian in a mi thianghlim pawl cu helram ih a thinhengnak tuar rero tu
pawl hnakin a duhdawt cuang lo asi ti na zum a tul. Hivek zumnak hin Pathian
duhdawtnak taktak hi a ti dalih thiltha duhsaknak le a tlangpi thu ih duh um
thil men hnakih malte a cuangmuar deuh fangah a canter. Baibal in a simmi cu,
Khrih in a kawhhran cu a duhdawtih an hrangah a nunnak a pek, cuticun a hmaiah
duhdawtnakin sawisel bo kan si theinak dingah cawimawi mi kawhhran cu a mai
hrangah a lak suah hnu ah thianhlimlonak nei lo dingin a thuthiang sungah
kholhfai in a ti thianghlim".
Khrih in a kawhhran cu a hleice in a
duhdawt. Zo ih hrangah saw a nunnak a pek?
Amai nunnak rori kha a kawhhran hrangah a pek a si. Kawhhran hi zo saw
dintu? Kawhhran hi Pathian in sankhuk rei ihsin a Fapa sungah kawh dingah a
ruah cia mi pawl komkhawmih dinmi asi. Khrih ah duhdawtmi unau Thup.1:5 ih a
simmi hi thaten na ruat dah maw? Comma(,) ah khan cawl lo ten siar vivo aw.
Hitin in sim,"Keimah in duhdawttu Amah in a thisen in kan sualnak in
kholhfai sak zo ih a Fapa-kan Pathian riantu dingah siangpahrang le puithiam si
dingah in tuah zo". Pathian in a duhdawtmi pawl cu an sualnak a kholhfai
sak ih, an sual a kholhfai sak zo mi pawl cu Pathian hmai ah puithiam le siangpahrang a kumkhua in
a canter hai. A tlunih cafang lak ihsin, "in" timi tongfang hin
pakhat a kawk ih, adang "in" timi tongfang pakhat in midang a kawk a
si na ti thei lo. Hihin mibur pakhat a kawk mi a si. Zosaw Pathian in a
duhdawtmi cu? "In" duhdawt. In duhdawt kan ti tikah "in" a
timi pawl cu zo pawl saw an si? A thisen
in a sual a kholhfai sak tlunah Pathian hmai ah a kumkhua ih siangpahrang le
puithiam si dingah a tuah mi pawl an si. Curuangah Pathian in a duhdawtmi pawl
cu a Fapa thisen in an sual kholhfai sakin a kumkhua in Amah thawn umtlang
dingah a tuah hai ti a fiang. Curuangah Pathian in tlennak a rak tuah tikah a
duhdawtmi pawl hrangah a siih a duhdawtmi pawl hrangah Pai' tlennak rua-hman mi
Khrih thihnakih tuansuahmi cu Pai' duhdawtmi pawl hrangah cun a tlamtling ih a
ruatcia mi pawl cu a kumkhua nunnak sungah tlennak ih rahsuak cu cen ding an
si. Pai' duhdawtnak hnuaiah leng ding an si. Pa Pathian ih khawkhan mi tlennak
famkim hin Pathian duhdawtnak cu a ti famkim ih Pathian duhdawtnak cu a
cawisang.
III.
TLAMTLING TLENNAK HIN KHRIH
LE A HNATUAN A CAWISANG
A hmaisa lamah tlamtling tlennak kan zum a
tul ti kan hmu, ziangruangah tile, Thuthianghlim in a zirh ruangah a si. Himi
zirhnak hin Pathian a cawisangih Pathian a cawisan dan pali khal kan tarlang
zo. Cun, tu a palitnakah tlamtling tlennak hin Khrih le a hnatuan a cawisannak
kan zoh hrih ding. Hla ah kan sak theu mi pakhat cu, "Jesu cu a cangsual
dah lo, lei le van an hloral ding, asinan, Jesu cu a hloral dah lo ding".
Asinan, senpi vangtlang tlennak kan zum a si ahcun himi hla hi kan sak nawn lo
a tul.
Isaiah 53:10-11 ih in simmi cu, "A
thlarau cu sual thawinakah a tuah ih, Lalpai duhnak cu a kutsungah a thangso
ding". Cule ka miding cun mi tampi a thianter ding. Hitin a sim, "A
thlarau ih tuarnak a hmuh tikah a lung a kim ding". Lalpai lunghmui mi cu
a kut sungah tuah suak le ti famkim a si ding. Asile, Jesu cu leitlun mi
hmuahhmuah, mimal pakhat cio hrangah a thi, an sual a kholhfai sakih sual man
cu a peksak thluh zo asi ahcun hitin a si a tul, an hrangih thihnak a tuarsak
mi mi pakhatkhat helram a tlak a si ahcun, cu pa thawn pehpar in Jesui thihnak
in a tumtahmi cu a pitlin loih a thisen in an sual a kholhfai sak nak cun man a
nei lo ti-nak asi. Curuangah hitin hla kan sak nawn lo a tul, "Jesu a
cangsual dah lo". Ziangruangah tile helramih a tla mi pai' thu thawn pek
aw in Jesui tlennak cun man a nei lo ih Jesu a cangsual tinak a si. Jesu Khros
parih a thihnak cu hrelhtak um loin mi zapi hrangah a thi a si ahcun a rat
hlanih helram ummi pawl hrang khalah a thi ih, cumi pawl hrangah cun a hnatuan
le thawinaak a peksak haimi cu umze nei lo asi.
Khrih cu mi zapi hrangah, hrelhmi um loin,
a thih a si ahcun Sodom le Komora mi pawl, Pathian in meile katin a hremmi pawl
hrang khalah a thih a tul. Cui tlunah Noah san lai ah Tilik sungih a pilhlo
(Pathian thu lunglo) pawl hrang khalah a thihnak cu a si a tul. Cuticun Khrih
ih hnatuannak cu tilik lakih mi-hlo pawl hrangah cun umze nei lo a si,
ziangruangah tile an hrangah helram cu ruatsak asi zo ih, ziangti hman in
runsuak theih an si nawn lo. Zohman voikhat helram a thleng hnu a kirsal an
umdah lo. Cui thlunah Khrih thihnak cu mi zapi hrangah a si ahcun Thuthangtha a
thei dah lo tu thawng tampi hrang khalah a thi ih cu pawl hrangah cun a thihnak
cu zianghman umze nei lo, a si ih Khrih ih thisen cu a lak asi.
Tikcu rei zet zo ah vangtlang tlennak
zumtu mi pakhatin a sakhuanak ca a suahmi ah hitin a ngan," Thumkom
Pathian cun leitlun ih nunau, mipa, nauhak ti um loin a thlen thei tawk tlen dingah
a tuah zo, a tuah rero lai ih a tuah rero lai ding, hel cu ziangsaw a si?
Helram (Hremhmun) timi cu a kumkhua dungtunnak, kumkhua vansannak le cu hnakih
harsa thil asi. Fimkhur zetin ka lo sim, hel timi cu rapthlak dinhmun a si ih
Thumkom Pathian ih run tlawlh mi, mi thawng tampi pawl umnak asi. Hihi fimkhur
zetih ka lo simmi a si ih, ka ruh sungih ka thlik tiang za hnguarhngo cingin ka
lo simmi asi. Misual pawl helram an
tlaknak cu Ropitnak Pathian Amah roriin a rundam thei hai lo asi. Pathian in a
theitawk suah in an hrangah a tuah zo nan, a run thei hai lo asi".
Tulai cinneilo ih vangtlang tlennak pomtu
pawl hin hitin an sim kher lo ding. Asinan, an mai suangtuahnakin an sim asi
ahcun a tlunih pakhat pai sim vek hin an sim ve thei men. 'Pathian in a tuah
thei tawk cu a tuah zo'. Asinan, a tuah theinak in a tlin lo. J.I.Packer ih
cabu, "Khrih ih thihnakah mithi pawl thihnak" timi thuhmaihruai ah
hitin asim:
" Thuthangtha phuan kan duh
tikah Khrih cu rundamtu a si ti dikzetih sim kan duh, asinan, thu famkim loin
kan bang ta theu. Khrih in rundam si thei dingah lamzin in tuah sak zo ih
kanmah te rundamnak lamzin cu zawh dingah in tan ta. Cucu hiti hin asi theu.
Khrih ih rundamnak huham, Pathian ih rundam zangfahnak cu kan cawisang duh. Cuticun
Pathian ih tlennak duhdawtnak cu mi zate hrangah a si tin kan phuang. Khrih cu
mi zate hrangah a thi. Cuticun Pathian ih lainatnak ropitzia cu hihin cuai
thlai ding a si tin kan phuang. Cuticun mi zapi tlennak zirhnak zirh dingah
mankhung zetih kan cawisanmi kha kan namthlak sal a tul; cule hitin kan
simfiang a tul; Pathian le Jesu Khrih ih tlennak lawngin, kanmah ih tuahnak tel
loin, in rundam thei lo. Kanmah rundam kan sinakih thuthentu cu zumnak asi. Cui
zumnak cu hitin kan sim fiang thei," Khrih in kan mai bawmnak thawn in
rundam, cu mi umzia cu Khrih ih bawmnakin kanmah le kanmah kan rundam aw aw.
Hihi san nei lo, pakpalawng a si. Asinan, Pathian in mi zapi hrangah a
duhdawtnak cu mi rundam thei a si tin kan zum asi ahcun, zianghman sim thei mi
kan nei lo. Himi thu ah ziangthu kan rem belh khal sisehla ziang kan tuah ti
fiang aw uhsi. Khros le zangfahnak cu kan cawisang a si lo, kan nam thlak sawn
asi. Jesu Khrih ih thihnak cu zovek milai khal rundam dingah a tawk in a famkim
asi ti kan hnawng tinak asi". Curuangah tlamtling tlennak cu ka zumih ka
phuang a si. Ziangruangah tile hihin Khrih le a hnatuan a cawisang a si ti ka
zum.
Ziangtin ka sim tikah Khrih cu cawisan
asi ti ka lo sut duh; milai pawl cu tlentheih dinhmunah tuah dingah a thi, ti
tikah maw, a thihnak cun milai pawl tlennak cu a tuah famkim asi, kan ti tikah
khuimi sawn in Khrih cu a cawisang?. Sual man cu a pe famkim zo ih tlennak cu a
tuah famkim zo tiin kan sim tikah maw, Pathian thinhengnak cu ti lungawi theih
ah a tuah, asinan, a hnatuan a pitlin ding le tlin lo ding cu misual pai
duhthlannak ah a thum, tiih kan sim tikah Baibal in a simmi cu "A thlarau
ih tuarnak cu a hmuh tikah a lung a kim ding". Jesu in a simmi cu,
"Zokhal siseh Pa in ka hnenih i pekmi hmuahmuah cu ka hnenah an ra
ding".
Khrih in sual man thawinak cu a tuah, ziang
tluk ropi rundamtu saw a si! Ka thinlung cu sualnak hmuahhmuah ihsin i
kholhsak, ziangtluk ropi rundamtu saw a si! Cuticun Amah in lalnak a nei ih a
uk a si, ziangtluk ropi rundamtu saw a si! Fehtlang theinak i pek, ziangtluk ropi rundamtu saw asi! Zuan
tulnak hmuahhmuah kaan suak thei nak i pek, ziangtluk ropi rundamtu saw asi!
Ziangtluk ropi rundamtu saw asi. Kan Jesu cu! ziangtluk ropi rundamtu saw asi.
Kan Lalpa cu! Elisa A. Hpffmsn
(1839-1929)
IV.TLAMTLING TLENNAK HI A CAK ZETMI CANGVAIHNAK ASI.
Tlamtling tlennak cangvaihnak hin zumtu pawl
cangvaihnak a cahter ruangah ka zumih ka phuang.
A. Tlamtling tlennak hin
Khrihfa pawl biaknak le cawimawinak a neihter. In tlennak cu Pathian tuah
famkimmi a si tile keimah tlenmi ka sinak ding hrangah keimah in zianghman
tuahmi ka nei lo ti ka thei fiang a si ahcun mah le mah awmcum aw in hitin ka
sim thei lo ding," Ka sual man pe ding ahcun a thi ko, asinan, malte cu
tuahmi ka nei ve, ka sir aw ih ka zummi tal hi ka tuahmi ah in pom sak
ve". Asinan, in tlennak cu a zaten ropitnak Pathian ih tuahmi a si ti ka
theihfiang ahcun mangbang ih au suakin in tap suak ter ding, Pathian ih
laksawng i pekmi mankhung ropitzia, kei misual cuvek laksawng hmu tlak lo,
helram ah feh ih kumkhua hremhmun ih umdingmi rundamnak laksawng in pek ruangah
a mah thangthat loin ka um thei lo ding. Thup.5:9 ah mi thawng tampi in an
simmi cu,"Ngai hnik uh,"Aw, Lalpa, nang cu na tling a si, uknak,
huham le cawimawinak tinkim, tong tinkim le ram tinkim ihsin na thisen in in tlenih Pathian hnenah in runsuak zo a
si".
Hi tawkin a simmi hi
"Na thisen in in tlen thei dinhmunah in tuah ih ka pom ahcun tlenmi ka si
thei a tinak asi lo. "Na thisen in mi phuntin hnam tin, tongtin le ramtin
ihsin in runsuak zo" a tinak a si sawn. Paul in Ephesa 1:3-6 nakah
hlawptlo zetin cawimawinak thu a simmi hi ngai hnik uh, "Pathian, kan
Lalpa Jesu ih Pa cu thangthat si ko seh! Ziangah tile Khrih thawn kan peh
zawmawk nak ruangah vancungih thlarau thlawsuah a phunphun in pek. Leitlun a
sersiam hlan hman ihsin Pathian in kan nih cu Khrih thawn kan peh zawm awknak
ruangah Amai hmaiah mi thianghlim le mawh nei lo mi si dingin Amai ta si dingah
in rak hrilcia zo. In duhdawt ruangah Pathian cun Jesu Khrih sungin a fale kan
si theinak dingah a rak tumtah cia zo. Cumi cu a lungawi mi le a tumtah mi a
si. Pathian cu, a sunglawi mi a zangfahnak le a duhdawtmi a Fapa sungin
laksawng in pekmi ruangah hin thangthat si ko seh.
Paul in hi thu thawn peh aw in ziang in sim?
Paul hin hi zirhnak thu in sim ruangah in ti riahsiat a tummaw si? Kan lungawinak in lonsak tum maw si?
"Kanmah cu Pathian ruatcia, tlancia kan si ih Khrih thihnak hin in tlen
suak zo ti theihter nak hin zumtu pawl a ti riahse ter ding" tiah Paul in
a sim duhsan maw si". Si lamlam hlah, Paul in a sim duhsan sawn cu himi
tlamtling tlennak kan theihfiang tikah zumtu pawl nunah Pathian thangthat
duhnak in neihter sawn ding asi, ti hi asi sawn. Efe..1:6. Duhdawtmi sung ihsin
co hlanmi ah tuah kan si zo ruangah Pathian sunlawinak cu thangthatin zumtu
pawl nunah Pathian biaknak le cawimawinak in a luah khat sawn ding asi.
B. TLAMTLING TLENNAK HIN
KHRIHFA PAWL NUNAH HNUAIDAWRNAK A SUAHTER
A pahnihnakah, tlamtling tlennak hin Khrihfa
pawl nunah hnuaidawrnak nun a suahter. Kan rundamnak cu Pathian ih laksawng
liolio a si ih Pathian in kan hrangah
thiltha tuah lo sehla helram tla dingmi kan si ti kan theihfiangnak hin ziang
ti lam hman in porh awknak a suahter lo. Pathian hmaiah thinlung hnuaidawrnak
thawn kan lu in kunter sawn a si. Rundamnak co thei dingah midang hnakin
thiltha tuahmi le thatnak fate hman a hleice in neihmi kan nei lo nan Pathian
zangfahnak liolio asi ti kan theih tikah kan porh awknak pawl cu in hlih sak
thluh ih kan thinlung sungah hnuaidawrnak le Pathian thangthatnak in in
luahkhat. Pathian in Tuluk ramih a ummi mi tampi pawl ziangruangah Thuthangtha
a theihter lo? Cucu ka thei lo. Ka theihmi sun cu, Tuluk ramnih a ummi pawl
hnakin thiltha tuah nak ruangah rundam ka sinak ding thu zianghman a um loih,
asinan, Pathian lainat duhdawtnak ruangah a Fapa sungin rundam si dingah i rak
ruat cia ih a ruatcia vekin, Khrih sungih nung ve dingah thlarau in ka nunnakah
hna a tuan. Ka lo sim, hihin keimah le keimah porh awknak ding cu a hloh ter
sawn ih hnuaidawrnak in Pathian hmai ah lu i kun ter sawn asi.
C. TLAMTLING TLENNAK HIN THINNEM ZETIH
RAWNGBAWLNAK A SUAHTER
A pathumnakah, tlamtling tlennak hin Khrihfa
pawl hrangah thinnem zetih rawngbawlnak a suahter. Mi hrekkhat cun himi zirhnak
hin mi thinlung a ti dai dingih Thuthangtha mi va theihter duhnak nei loin, mi
zawnruahnak a hlohter ding a si tiah an ti. Cule rawngbawl duhnak thinlung a
siatter asi an ti. Asinan, hihi a takih theitu sim ding na thei lo ding. Himi
pa ih a tansan mi in a laihlangmi cu kawhhran thuanthu ka siar dah lo ti asi
sawn. Hitin asi tikah a thu theih lo nak a tarlang aw rero men a si.
Ziangruangah tile, kawhhran thuanthu ah thangphawhnak tum pi a rak ummi pawl
kha himi tlamtling tlennak zumtu pawl rawngbawlnak ihsin Pathian in mitam pi
thlarau a thangphawknak a um ti kan hmu. Cuitlunah kawhhran thuanthu ih Pathian
thu thiam sang pawlin hi tlamtling tlennak hi an pomih an phuang suak.
Johnathan Edward, Charles Hodge, John Calvin, Benjamin Warfiled le Pathian mi
hman ropi pawl hin tlamtling tlennak hi an rak zumih an phuang.
A dang ka lo simbet ding. Tui hlan kum
zakhat tiangah kawhhran tirhsuakmi (missionary) pawl hi a tam bikin himi
zirhnak pomtu pawlih tirhsuakmi mi ropi pawl an rak si. Hi tlamtling tlennak
zirhnak hin a ti dai hai loih Thuthangtha phuang dingih an duhnak khal reh ih
lamlam hlahkhaw raltha zetih Thuthangtha au suah pi tu an si sawn. Hi zirhnak
hin mi zawnruahnak le lainatnak a hlohter hrimhrim lo. Paul in Kal.2:20 ah a
simmi cu "Khrih thawn khenbetin ka um: cun taksa ih ka nunnak hi Pathian
Fapa, i (mihmuahhmuah?) duhdawttu le Amai nunnak ka hrangah (zate hrangah) a
petu, zumnak ih nung ka si".
Paul hin ziangso a sim rero? Pathian in Paul
kha danglam zet, a fal le fianhrial in a duhdawt tinak asi lo maw ? Paul in II
Kor.5: 14 ah ,"Khrih duhdawtnak in i phut suak a si" a ti. Khrih in a
hranpa, a fal le a fianhrial zetin i duhdawt asi ti ka ruah tikah ka tha i tho
ter ih i fehsuak ter a si. Cui duhdawtnak cun ka sunglam nunah phurnak a
suahter. Pathian in nang le kei hi a hleice in in duhdawt asi ti kan theihnak
hin zeetnak, daithlannak, porh awknak, duhdawtnak tlaksamnak pawl a suahter lo
ding. Hitin kan sim thei ve ding, "Pathian in a hleice in in duhdawt ahcun
kan duhdawt ve ih kan ti lungawi a tul, Thuthangtha cu kan phuansuah a tul, A
thupek kan thlun a tul". A thupek lakih pakhat cu, "leiltun hmun
zakip ah va feh uhla, sersiammi ziang hmuahhmuah hnenah Thuthangtha va sim
uh". ka Pathian, a hleice ih i duhdawttu cu ti lungawi ka duh, curuangah a
thu thlun in leitlun hmun zakipah Thuthangtha ka phuang suak ding. Cucu ka tuah
thei mi asi. Ziangruangah tile Pathian in in duhdawt tuk ruangah a si.
Puritan (kum zabi 16,17 hrawngih England
ramih kawhhran pakhat) pawl hi an sawisel theu ka thei. Asinan, a sawiseltu
pawl hin Puritan pawl thu hi maltakte lawng an thei. Mi in Puritan pawl thu hla
hi an relsia, an namthlak ih an sawisel lai ah an hnenah thu ka sut duhmi cu;
"Puritan pawl thu ziangha na theih?" Hitin in sang men ding, "
Si e, an hawizawng lo, an ca-tak tukih mi zangfah an nei lo, zianghman sung
muril an nei lo. Dawiral an si". Ka rual, cucu na ruahdan a si ve ahcun
Puritan thuhla na siar dah lo tinak a si.
Mathew Henry kha Puritan thlah a si, a
commentary ( Baibal simfiangnak) tla cu leitlunah Baibal simfiangnak kan neihmi
tumbik pakhat a si. Tuisanah santhar ca suahmi le Baibal simfiangnak ca suahmi
tampi a um zo nan, tutiang hrilhfiahnak zuar tambikmi pakhat a si ringring lai.
John Bunyan kha Puritan a si. Pilgrim's
Progress(Vanram kawngzawh tiah Mizo tongih an lehmi),Holy War le ca uk dang
tampi rothil in tanta tu a si. John Bunyan kha thawngin ah tla in a nunnak
tiang a cem phah deuh thaw. Cui thawng in sungah kumkhat hnu kumkhat a to.
Ziangruangah cumi thawngin sungah a um ti na thei maw? Thuthangtha sim duhnak
le mi zawnruahnak a neih ruangah thawng inn sungah a tlak nak a si. "Cucu
Thuthangtha ka simlo ahcun anse dawng ka si" ti a langternak asi.
"Thuthangtha ka sim nawn lo ding" tiah a hminsu (sign) duhsehla
thawng inn ihsin suah lohli dingmi asi. Asinan, John Bunyan in a simmi cu "A cang thei lo, ka suak asi ahcun
Thuthangtha cu ka sim thotho ding, Jesu Khrih thu hi mipi ka theihter
ding" ti asi sawn. Tlamtling tlennak a zumnak khan a phurnak a hlohter
maw? Cucun mi zawnruahnak nei lo ah a canter maw? Lamlam!
Midang pawl thu khal sim vivo ding ka nei,
Joseph Alliene, Johnathan Edward, Thomas Adams, Thomas Goodwin le midang pawl
thu ka sim vivo thei nan tikcu in in on lo ding. Kan hmuh thei mi cu himi
zumnak hin a ti daithlang ter hai loih, a thi ter hai lo, a zee ter hai fawn
lo. Mi zawnruahnak neilo ah a canter hai lo. Khatlam zawng sawn in himi
tlamtling tlennak hin an thinlung tha a
tho terih an ai a puang, an thinlung sungah phurnak nasa tak a suahter sawn ih
ropi le rundam tu Pathian cu an cawimawi. Curuangah Thuthiang ih a simmi le
Pathian mi thianghlim tampi nun ka zoh tikah tlamtling tlennak zirhnak hi ka
pomih ka zum. Cule tui hlan Pathian mi thianghlim pawl nunah an rak nunpi mi rawngbawlnak thinlung
le hnuaidawrnak cu ka nunah in neihter ve.
Mi tampi tuisan Khrihfa ti aw pawl lakah mi
zee, mi zawnruahnak nei lo, daithlang khrihfa, kan neihnak cu himi tlamtling
tlennak zirhnak hi kan zir lole kan phuansuah lo ruangah a si. Mi tampi in
hitin an ruat, "Pathian in mi senpi vangtlang a duhdawt bangin i duhdawt a
si". Helram ih a tla ding pawl khal keimah i duhdawt vekin a duhdawt hai
ih ziangruangah kei in Pathian rawng cu ka bawl hleice nak ding? "Aw,
tlamtling tlennak hin zumtu pawl thinlung sungah phurnak le tha thawhnak a
suahter a si ti hi thei uhsi.
D.
TLAMTLING TLENNAKHIN RIN AWKNAK LE
RALTHATNAK ASUAHTER
Tlamtling tlennak zirhnak hin zumtu pawl
nunah rin awknak le ralthatnak a suahter. Tlamtling tlennak zumtu cun Pa
Pathian in ziangkim a tumtahmi a tuahsuak thei a si ti a zum. Cule hitin zumnak
a nei ding, "Minung cun Pathian cu do in eltai rero khal sehla a huham
cahnak hnuai ah a tla thotho ding". Cun Thuthangtha a phuannak ah hitin
zumnakin Pathian hnenah a hngat aw ding, "Thlarau Thianghlim Pathian cun
minung thinlung sungah hna tuan in misual pa cu Jesu Khrih hnenah ra dingin
sualsirnak le zumnak in a hruai ding".
Cuticun, ziangvek doral le dinhmun tha lo
lak khalah raltha zetin feh vivo ngam nak a nei. Himi tlamtling tlennak zirhnak
hin riahsiatnak lak ihsin a humhim. Hi zirhnak hin zumtu cu hmuhsuamnak,
dehcawknak, sawiselnak le hremnak lakah raltha zetin ding ngam dingin
ralthatnak le mah le mah rinsan awknak a neihter sawn ding. Hihi ziangruangah
ka sim tile Khrih ih hnatuan cu a pitling a si, tuisun rori khalah tul a timi
pawl cu a tuah pitling a si. "Lalpa cu zum aw la, rundam na si ding, tiih
ka sim tikah Khrih ih hnatuannak cu tuisun khalah a pitling a si ti ka zum
ruangah a si. "Na kaa in Jesu cu Lalpa a si tiin na phuansuak ih na
thinlung in Pathian in thihnak ihsin a kai tho asi ti na zum ahcun rundam na si
ding" ti ka sim ngamnak khal Khrih ih hnatuan cu tuisun ahhin a pitling a
si ti ka zumruangah a si.
Unua, hihi na thinlung takin na zum asi
ahcun rundam na si ding. Ziangruangah tile, Khrih cu rundam thihnak in a thi
ih, tlennak-thihnakin a thi in aiawh thihnakin a thih ruangah na hrangah
tlennak, aiawhnak le rundamnak cu a tuah famkim zo ih na hrangah cun cui Khrih
ih thihnak ah zumnak in nung ding lawng na si. Cucu a lak le a famkimmi tlennak, aiawhnak le
rundamnak a si. Na sualnak ihsin sir awknak thawn na thinlung takin na zum a si
ahcun cui rundamnak cu na ta asi ti na
thei aw ding. Khrih sungih Pathian pekmi hlawhnak kan co mi cu ziangtluk kau
saw a si. Kanmah cu sualnak le ningzahnak lak ihsin runsuakin thianhlimnakah
kawhmi kan si. Misual pawl hrangah rundamnak a tuahsuak dingih a rak ruatcia
nak cu kan tuah zo mi le kan tuah lai dingmi kanmah minung ih thatnak ruangah a
si lo.
Sunlawinak cu, Lalpa, a thawkin a cem tiang
na hnen lawngah hmun ko seh; keimai
hrangah ka la ngam lo, na ropitnak lukhum cu ka lo laksak lo e. Kan
himnak cu minung lungkimnakah a tuah, leilungpi hram thawk hlanah a zangfahnak
cu pek kan si zo.
Hihi na duhmi a si; na
duhdawtnak ah bet ringring ding kan si; leilung le helram cun na thu an thawn
ter lo ding. Hrilcia mi hmuahhmuah hrelh mi umlo ten, vanramah an thleng thluh
ding, leilungah a zangfahnakih a tumtahmi cu
tawmin, Khrih thawn lal ding kan si. Augustus
M. Toplady (1740-17780
Trinity Hymnal 1#95
Jesu Khrih cu rundamtu maksak a si. Amah ah a
thisen sungin tlennak kan co. A zangfahnakih a thukzia vekin a thisen sungin
sual ngaidamnak kan co.


c: text/html

text:
“I hrelo maw,
helai building-ah hian kum thum chuang in khawsa a ni a, engtin nge i hriat loh
theih?” Muantea chuan thinrim tak leh rinhlelhna mitmeng nen a thianpa chu a
chhukmelh run a. Ani, a thianpa Isaka lah chu a Muantea ai mah chuan a beidawngin
a hlauthawng tih a hmelah a lang reng mai. A chala thlan bawl tawk tawk chu
huih fai pahin, “ka hre lo, ka hrelo takzet a ni, fiamthuin ‘khulai flat khu a
hrang a ni hrim hrim ang, an luah reilo thei e mai’ kan ti mai mai thin a,
tuma’n thutak a nih pawh kan ring chuang lo..,” a ti bah niaih a.
2006, kum tir
lamah khan Muantea chuan a zirna chhunzawm turin Kolkata khawpui a pan ve a,
chutia hmundanga lehkha a han zir ve tur chu a phurin a hlim hle a, a hlim
nachhan ber chu he khawpuiah hian a nun tihlim em em tu, krismas laia a tawn
thar kha a awm tlat a ni. Phone bill pawh a heklo deuh ang chu.
Numami chu
nula lerh a ni lo a, an venga a thiante phei chuan ngaihzawng neih nachang pawh
hrelo, an ti fo thin. Mahse mihring pangngai, hmeichhe pangngai rilru pu a ni
a, mipa ngaihsakna rilru nei miahlo chu a ni bik lo. Weekend ah thiante rualin
hostel atanga chhuah phalna a’n la ve ngei a, a thiante ho chu an bialpa emaw,
bialpa chiahlo an hmelhriat thar te emaw ina an riah bo laiin Mizoram House
Girls dorm-ah a hun a hmangral bik ziah a, hrehawm tih chang a ngah ve thin.
Kolkata-ah a
thiante’n an sawm ngial pawha a kal duh ngai miah lohna ‘party’ an tih ang chi
ah khan krismas a haw laiin a cousin-in a sawm nasat em avangin rilru nuamlo deuhin
a kal ve a, a inchhir lo hle mai.
“Awi Numam,
khatiangte chu naupang a nih kha, hmeichhe tan chuan mahni aia naupang chu a
tihchi vak loh a sin.” A cousin chuan a hlauhthawn pui deuh a ni. A awm reng a,
hetiang ngaihzawng nei ngai loin an han neih ve hian an la na duh si a, mi
thalo tawn palh hi a hlauhawm reng a ni. “A naupang lutuk tawh bik hleinem,
bakah a rilru a puitling a sin, nizan pawh khan mipa ho zawng zawng deuhthaw
kha chu an rui buai deuh bual vek a, ani kha chu a buai ve miah loh kha.”
Numami hmel atang chuan a rilru zawng zawng chu chu tlangval hnenah chuan a pe
tawh tih a hrethiam ta mai a, sawi hnawn puiin awmzia a awm tawh lo.
Ni khat hi a
rei zo lo fo thin. Muantea lah a thiante’n mak an tih khawpin a bur nghet a. Nidanga hmeichhe hrang hrang kawp kual nuam
ti em em thin khan ‘Numami’ a ti reng tawh mai a ni.
Duh chen chen
chawlh theih ni hek lo, Numami pawh a chawlh hmang zoin a lehkhazirna lamah a
let leh tawh a, an lung a leng dun thin ngei mai. Phone bill lah an heh dun
narawh. “Ka rawn awm ve dawn, ka pa paw’n a phal vek.” A’n nui deuh har har
phawt a,”Lalthlamuan uang uang suh, min tilungleng mai mai.” A tak tak a ni tih
a hriat hnua Numami hlim aw rawl kha….
Mizoram House
gate a rawn lut chiah chu a dan pangngaiin a hnar a thlan hlap a, tlangnel
fahranin kuhva hring a’n lam zui nghal zat a. Muantea’n ‘Lal Isak, i va rawn
lang har ve, in luah tur chu i hmu tawh em?’ a tih pawh chu chhang lawk loin
rawmawl leh sikret a phawrh a, a thlan hrukfai pahin sikret chu a’n tan leh te
te a. “Ka broker hmelhriat kha a zin daih a….” Muantea chuan dawhtheih loh hmel
zetin, “Broker dang an awm mai lo em ni? House-ah hian a awm reng theih loh a
nia, chubakah ka chak ve tawh hrim hrim.” Isaka chu a nui vei var var a, “a thalo
ang a….. hehe, taktak ah hmana kan inluah thin hnuaiah sawn flat pakhat ruak
reng thin a awm a, kan va kal chhin dawn nia. Mahse landlord a sual a ni
maithei, a luah ho hi an awm rei lo thei lutuk a.
A neitupa chu
Punjabi pa lianpui hi a ni a, an han inbe vel a, an inrem chu a ni deuh nghal
mai bawk a. A tuk lama lehkha pawimawh tifel turin an kalsan ta a. A sual loh
tawp kha a ti rilru a, a ri chuan, “i sawi ang em em a harsa chu a nih loh hi,
thil hi i sawi harsa ve thin hrim hrim.” Isaka lah chuan a thianpa tawng elna
chu a lo hre vat a, “henglaiah sum tel loin engmah a tih theih hleihnem, sum
chu awm se i rawn thlen ni a i luh nghal theih tur pawhin ka lo be fel vek thei
ang, kan tifel ta bawk a Zu i show thei.”
Muantea phur
pheng chuan a thianpa zu in chak uak ek ek reng pawh chu a hrechang tawh lo.
Gariahat kawng phei velah chuan an vei tuak sek mai a, Numami’n pangpar khawina’n
a duh ang, tiin pot a lei thul. “A kekawrte tur thlenga leisak vek i tum em
ni,” Isaka’n a rawn tih takah chuan tlema inthlahrung aw deuh hian, “kal
remchan laia lei lawk hi a tha a lawm, a nih leh phei tawh i la, “
Isaka inluah
ah chuan zu an in dun a, an titi pawh a tui tawh khawp mai. “Sakte, rawn awm ve
mai la, hetia mahnia awm ringawt ai chuan a nuam daih zawk ang. Isaka chu a’n
irh ek ek phawt a, “Live in blue film kan en reng peih lo.., tak takah mahnia
awm hi nuam ka ti tawh zawk, mahni hian ka inthurual ber.” Vai ho sual an
tihzia te, fel an tihzia te an sawipawlh nuaih a, Zoram politics an sawikai tan
hma deuh chuan Isaka chu zung turin a tho tuang tuang a. Zunin atanga rawn chhuah leh pah chuan, “taka, in inluah
tur saw a hrang a nih te kan ring thin a sin…” Muantea chu thuthleng ban
nghengin a lo hnar hman tawh.
“Sawlam saw
chu ka tlangnel vaklo a sin, bakah Auto pawh a luh loh te chuan..” Mizoram
House hnaih a inluah hi a tha, an tih a lo hriat ve thin avangin Numami chuan a
hreh deuhhlek niin a lang. “Ho lutuk, miin min chim vaklo ang a, chance kan
ngah ting a ni mai a lawm, i pa te bulah chuan engtin nge i sawi. “Ka thiannu
nen kan luah dawn ka ti.”
An inluah tur
chu in mal ding, chhawng li a sang a ni a. A luhka ve angrengah chuan
‘Sukhsagar building’ tih hi a inziak a. Anmahni awmna tur chu chhawng hnihna ah
a ni. An in pawh pheina tur kawng chu a zim deuh avangin taxi kal theihna
tawkah an bungrua chu an hlangthla a, cycle rikshaw-in thiar leh a ngai dawn a
ni.
“He’nglai mi
ho hian North East hmel hi an hmu tam vak ngai lo nge, kan awm lai pawh khan
nitin kan veivak chung pawhin mak ti tawkin min en reng peih tho,” Isaka chuan
Muantea air bag hlanthlak pah chuan a lo ti bal bal a. “Helaiah hian in awm ve
thin maw?” Numami aw ah chuan Mizo pawh an lo awm ve thinna hmun a ni tih a
hriat chuan a ti tlangnel deuh tih a hriat theih mai. “Awm thin e a, tuna in awmna
tur chung berah sawn kan awm thin a lawm.”
A chhawng
hnuai berah chuan Bengali Pitar leh putar nupa hi an awm a, an inthiar luh vel
lai chuan ngainat loh hmel zet hian an rawn melh deuh ram ram a, a pitar zawk
chuan an gate khar rin thu hlaah a rawn khak nghal mai reng bawk a. Isaka
chuan, “ an phunchiar sia, an ninawm reuh a nia. Mahse an sual vak lo, bakah inleng
in nei ngai vak awm si lo a, sawiselna tur che u an nei vak lo ang,” a lo ti
liam puat puat a.
Pitari te
nupa awmna chung chiah chu kudam angreng deuhah an hmang a ni ngei ang, a
inkalh na a, kawngka kau lai atang chuan a chhunga rumrawk hnawk nuaih chu a
lang thei a, chumi chung leh chiah chu Muantea te awmna tur chu a ni a, Muantea
te awmna chung leh ah chuan Vaipa pakhat a parawl a, Isaka te awmna thin ah kha
chuan tumah an awm rih lo.
“Bawih, heihi
khawiah nge kan hun ang?” Numami chuan Muantea rawn chhanna pawh chu ngaithla
chuang loin bungrua vel chu a hungsawnin a remfel zung zung a. Bedroom pahnih
leh Common room pakhat, choka leh bathroom awmna in a ni a, mi pahnih luah atan
chuan a thawl lam deuh hlek a ni. Hetiang tiat vel leh hetiang zat pindan awmna
hi chu helai Mizo zirlai awmte chuan mi pali emaw, panga emaw te’n an inluah
tawm thin a; Mahse anni chuan midang luahpui an mamawh lem lo a ni ang. Luahpui
tura an sawm der ve ber Isaka lah chuan a lo duh lo ve bur si a.
“Numam, khawi
room zawkah hian nge i awm dawn?” A nuih dan kur kur chu zu a in chak leh tawh
a ni ngei ang. Numami chuan Isaka fiamthu chu a lo hai bik lo a, nuih let har
har pahin “I ninawm, helai room hi i chahthlak changa i mut na’n kan dah awl
dawn nia.”
“Sakte, riak
ve mai rawh…” Thiandun pahnihte chu an titi a tui leh viau tawh mai a, an lem
leh nual tawh a ni ngei ang. “Khai khai khai, ka riak tak tak ang a, hnawk min
ti viau mai tur a sin,” tih pah chuan a nui huah huah a. Numami chuan thutak
deuh hian, “Tak takah, riak ve mai rawh, hei room pakhat a awl tho a,” a lo ti
ve bawk a. Numami hmela ngampat zan lohna leh hlauhthawn rukna lo lang chu a
hmuhin ‘aw’ tih mai a tum na a, a tuk
lama thawh hma a ngaih chhuanlamin a hnial leh ta zawk a.
Isaka haw tur
Numami’n a thlah lai chuan Muantea chu a a kun leh lup lup tawh a, a thianpa
haw tur han thlah thei pawh a awm lo. Kawngka a kalh fel a, mutna a’n phah fel
leh a, a bialpa chu a mutthattir a, ani chu a mut a la chhuak lo kher mai.
Muantea rui lutuk chu a ngei angreng hle a, an in tharah an zankhat riahna tur
a ni lehnghal a. A zu in hi khuahkhirh deuh a ngai dawn a nih hi, a ti rilru a.
A takah tih theih ni hek lo, Muantea nena an awmdun hmasak ber tum kha a
ngaihtuah let vang vang a-
Khami ni kha,
Muantea’n an inah leng turin a sawm a nih kha. Hmeichhia zawk mipa ina len chu
a zak hle a, mahse tumah an awm lo, a tih avangin hreh tak chungin Muantea te
in lamah an inzui haw a, a sawi ang ngei ngeiin a lo inkalh thap a. Muantea
room lamah an lut tlang nghal a, khami tuma a rawn fawh dan kha a hmaa a fawh
dan nen inang lo a ti deuh a, mahse a hriat ngai loh dan hlira a rawn chet tak
avangin mak pawh a ti hman ta lo. A kut hraw hraih maiin a mal a rawn zut chhoh laia a zauthauzia te kha.
Khami tum khan a vawikhatna atan mipa a
mutpui ve ta a, Muantea chu a hmangaih em avangin a inchhir lem lo. A
vawihnihna atan zanin hun hi a lo nghakhlel em em a, a bialpa lah chu a
chatthla daih si… Mutchhuakin a rawn zem ve chiai chiai a.
“Kan khuangpu
chuan a va han vaw ring em em,” a bul ami chu a han en a, vainu lu thur be bu
hi a lo ni a. Engati nge he nu hi a rawn inkhawm ve ringawt ni ang le, kristian
pawh a ni awm tawp si lo a. Khuangpu chuan a vaw ring tulh tulh a, a bengdar
chu a keh thei takngial dawnin a hria a, a beng hupin au vak a tum a, a
auchhuak thei hauh lo a, a harh ta hlawl a. Thaw hlawp hlawpin a bula a bialpa
mu chu a kuah a, a thlamuang ta huai a; Mahse khuang ri kha a la reh tlat lo,
rang zetin a rawn ri leh dawt dawt a, kawngka kik ri a ni!
A
bialpa chatthla lah chu kaihthawh rual a ni lo. Sana a han en a, zing dar thum.
Kawngka chu a rawn ri leh a, ring lutuk lo, khat deuh hlekin vawi thum a rawn
ri a, a ri a thum danah a chumin a rawn chum a ni ngei ang. Tun ang hunah
tu’nge rawn kik ta mai. Muantea chu a han sawi leh a, ani lah kahthlak ang der
a ni si. A rawn kik leh ta. Lukhamin a beng a hup a, a inlukhup tlat bawk a.
Tumah chutiang hunah mi pangngai lo kal tur an awm lo ang. Isaka! Isaka kha, a
lo let leh a ni maw? A rui lutuk a haw peih lo emaw, hawna tur motor a hmu lo
emaw a niang, a lo kik rei viau tawh ang em, engati nge a lo phone mai loh?
Thawhchhuah pahin Muantea phone chu a
han en hram a, Isaka miscall chu a lo awm ngei a. A nui deuh sak a, ‘Lal Isaka
mai mai chu, min tihlauthawng tep a lawm.’
A rawn kik
leh ta. “Ka rawn hawng dawn, Saka.” An kawngka kalhna lah chu a tuiek deuh
emawni a sak em em lehnghal a. A ri rawk a, a hawng thei ta hram. “I rawn kikna
a rei tawh em?” tih pahin a hawng a… Kawngkhar bula mi chu Isaka awzawng a ni
lo! A te tuar tuar a, a lum pup a, a khawhmuh a thim mup a, engmah a hre zui ta
lo.
Numami
thawhchhuah dawn lai vel chuan a harh ruai ruai a, a lu chu a na ut ut a, a tui
a hal huam huam bawk. Numami’n Isaka hming a lam ri a hriat chuan a haw tur a
thlah a nih a ring a, kawngkhar a khawih rik rak rak lai chuan a muhil leh tan
siar siar a, chutih lai tak chuan Numami te ri chuan a rawn tiharh chiang ta a
ni.
“Tumah an awm
lo Duat, inhnuai gate pawh chhunglam atangin a inkalh daih a, tumah an lo lut
lo ang. I hmusual a ni lo maw?” “Nilo, nilo ka hmu. Khanu kha a ni chiang a
lawm, ka kaitho dawn che a, i harh thei bawk si lo.” A khur hlawk hlawk reng a,
a mumanga a hmeichhe hmuh ngei kha kawngka rawn kiktu chu a ni tih a sawi chu
Muantea chuan awih harsa ti hle mahse a awm chu a nuam bik chiah lo.
“ Bawih,
helai hi nuam ka ti thlawt lo. Ka hmuhtirh atang khan ka thauah min man a, rap deuhna ka nei tlat, insawnna tur dang
ngaihtuah ang.” A bialnu chu a kuah hle hle a, Isaka’n helai in luahtute’n an
luah reiloh theihzia a sawite kha a ngaihtuah chhuak a, mak a ti deuh viau a,
hlauh phei chu a hlau hran lo. Khawvar tantirh lai vel chuan Numami pawh a
muhil ve ta a.
A tukah
landlord a lo kal a, inhnuai pitarite nupa nen an han sawiho pawh chuan zan dar 11 ah main gate an kalh a,
tumah an lutin an chhuak thei tawh lo, tih thu an hrilh leh a. Tin, chutiang mi
hmeichhia chu chulai velah a awm awm an hriat loh thu an sawi bawk.
Zan lama a
mut that loh avangin a zawi hle a, mutthilh a tum leh a maimitchhing ngam si
lo. Muantea lah chu college lamah a kal daih bawk si. Muantea call tuma phone a
ban chiah tih chuan an kawngka chu an rawn kik karh karh a. A tirilah a khur
leh nghal titih a, mahse chhun khawen lai a nih avangin a inti huai lui a, tim
deuh dai hian kawngka chu a va hawng a, an inhnuai ber ami pitar kha a lo ni a.
An inneih champha a nih avangin sweets eng
engemaw a rawn pe a ni. Numami chuan an fel viau reuh hi a lo ti rilru
a. Chutihlai chuan Pitari chu choka lamah a lut phei a, an choka chhuar chunga rumrawk
vawmkhawmna atana siam niawm tak chu a lo thlek vawng vawng a, Numami a va luh
ve chuan rang deuhin a inher a, a chhuak ta daih a.
Pitari thil
rawn pek dahthat vel pah chuan an chhuar chung chu a han en a, engati nge
Pitari khan khati taka a thlek vawng vawng aw, a ti rilru a. Lawnkang meuhin
chulai chu han enchian a tum ta a ni. Gas thuk an dahna sir chhuar chung a ni
a, thil hluihlawn vel dahna’n an ti a ni ngei ang an rek kua a, kawngka pawh an
siam ve thlap a, a kawngka chu thirzai hian an phuar a ni. Gas thuk dahnaa lawn
chung chuan a han banpha tawk tawk, a thirzai chu phelh tumin a herh a, a sak
hle lehnghal a. “Engnge i tih a?” A phu chiang lutuk chu a tlathla thelh a,
Muantea lo tlan phei chuan a rawn dawm hman hlauh lo se chu a tla na viau ang.
Chumi zan
pawh chuan Muantea chu a muhil hma leh hle a, hmangaihna an chen zo chu lungawi
awm fein a rum hak a, a let thawk a, a muhil zui lehnghal chu a ni mai. Numami
erawh chu a muhil leh lawk lo. Hostel-ah light an off hnua an ninhlei theihzia
te, thil hrang hrang a ngaihtuah kual mai mai a- choka chhuar chung kha! Pitari
khan engati nge khati taka chhuar chung kha a thlek ngun le? A mitthlaah a
kalhna kuala thirzai tuiek thap tawh inphuar te chu chiang takin a rawn lang
uar uar a. A chhungah e’nge awm ang, thil hlu deuhte hi an lo thukru reng a
niang a. A chhunga awm enchhin chakna chuan a rawn tur ut ut a, a bialpa chu a
han en a, ani lah chu a lo hnar leh suk suk tawh a.
Choak rual
hian saruang hi an tlan hut hut a, an
saruang tlan rim lah chu a na em em khawp a, hnar hup chunga kalsawn a lo tum
a, a kalsawn thei der lo lehnghal. Chutah choak hram duai duai ri chuan a
tiharh ta hlawl a, khua a lo var tan dawn mek a, zung turin a tho ta a. A zung
zo a mu leh tur chuan Numami sama maimawm ril kai chuat chu tihfai pahin
inchung lamte chu a han thlir a, khawilam maimawm ril nge maw lo tla le, ti
rilru chungin a mu leh ta a. Khawvar lawm ni awm taka choak hram duai duai chu
a ning ngei mai, an saruang rim lah chu a harh hnu pawhin a la hre reng
lehnghal.
Chumi tlai
lama Muantea college bang chuan phur fe hian, “Duat, Saktea inluah bul lawkah
khan inruak tha deuh mai a awm a, kan insawn mai dawn nia, helai hi nuamlo i ti
bawk sia,” a rawn ti lut sauh sauh a. Numami hmel chu a han tim deuh a, chutah,
“a…., Bawih, a buaithlak mai mai, kan lut chauh a insawn chhuah lehnghal chu
hautak pawh a hautak a lawm, nuam kan ti chhawm ve mai ang,” a lo ti bah niaih
a. Muantea chuan hnial a’n tum uk na a, chutia Numami berin a tih chuan tha a
ti leh ta zawk a, insawn kual vel mah a buaithlak tehreng nen. “Hrehawm i ti lo
ang maw?” a bialnu chu ngaihtuah zetin a kuah hle hle a, ani chuan”kan awmrei
ang a, nuam kan ti ve mai ang, thenawmte pawh an fel a lawm..”
Khawvar hma
deuhin a harh a, a bialnu chu kuah a han tum a, a lo awm si lo. A zung emawni
le, ti nuah nuah chungin mutthilh leh tumin a inlukhup a, a chhing leh ta siai
siai a. Choak hram bawkin a tiharh leh a, khua a lo var leh tan tawh a ni. A
han inlet a, Numami chu a lo la awm hauh lo! Rang zetin a inperh tho a, room atanga
a chhuah rual chuan choka leh sitting room inrina chhuat lawnga Numami lo mu
reng chu a hmu ta a.
“A lum em a
lawm, i hnar ring bawk sia, khawlum lai chuan chhuat lawnga mut hi nuam ka ti
ve hrim hrim.” Muantea chuan a bialnu chu mak tih hmel zet hian a thlek vawng
vawng a, han thinrim viau nachhan vak tur awmin a hre chiah bawk si lo.
“Chhuatah pawh ni se, khalai chhuat ber kher, a balh tehreng nen, maimawm rilte
i kai teuh kha.” Numami chuan, “ka’n inbual fai ang e,” tih pahin bualin ah
chuan a lut ta daih a. A taksaa bawlhhlawh kai, maimawm ril chauh ni lo te chu
a thianfai mawlh mawlh a, zan lama a awmdan ngaihtuah let a tum chuan
mutchhuakin a rawn zem a, engmah a ngaihtuah let thei lo.
“Khaw’nge kan
bawngsa leisa kha?” Muantea chuan fridge a hai rak rak a. “Chhunah ka ril a tam
lutuk a, ka ei daih. Ka rai no a niang, thil ka rawp thei lutuk,” nui hawr hawr
chungin Numami chuan a rawn ti a. “A vai khan i ei zo vek maw?” Numami thil ei tlem thin zia a hriatchian em
avangin mak a ti hle a ni. Chumi tlaia chaw an han ei leh pawh chu Muantea
chuan a ei ve hman mang lo. Numami chuan a hapin a hap zo duak duak a ni ber.
Muantea’n mak tih hmel deuha a lo en a hmuh chuan, “KAN heh ti raw…”
Muantea chuan
a bialnu awmdanah chuan engemaw diklo a awm a nih a ring tlat a, a awm a nuam thei
tawh lo. “Ka rai no a niang” a ni thei lo, a la reilo lutuk. Lum tih vang pawh
nise khalai chhuat remlo leh bal lai berkherah khan engvangin nge a lo mut le?
A hma zan pawh khan maimawm ril a lo kai nuaih tawh bawk. Vawiin tlai an chawei
lai khan a mumanga saruang tawih rim ang deuh kha a hre lehnghal. An sa dahthat
te kha kg 1 aiin a la tam mah a nia, engtin nge a ei zawh theih?
A bialpa chu
a muhil tawh emaw a ti a ni ngei ang zawimuangin a tho them them a, heti tak maia mut a duh hi chu a lawmawm
ngawt mai. “Numam, khawiah nge i kal dawn?” A aw chu a vin lek lek a,
rinhlelhna a inphum tel bawk. Mahse muangchanga Numami rawn hawi phei, pawnlam
light engin a chhun a han hmuh zet chuan thinrimna leh rinhlelhna aiin a rilru
chu hlau leh thlabarin a khur thei hial a ni.
Numami sam
thur bu leh a mitmeng, vai pathian mitmu tiat zeta meng dum kul mai a hmuh
chuan a te chhuak lo chauh a, mahse a mipa rilru huaisenna sawmkhawm hram hram in Numami bana va kaih pah
chuan a ko mawlh mawlh a. Chutah Numami chuan a ban lo vaipersak pahin keimah
emaw min la ti cheu elaw, tih leh tlanchhuah a rual ta mai. Dan hman rual a ni
lo a, choka lama a ri rawk rawk chu hriain a va tlan phei a, chhuar chung
kawngka inhawng huau ah chuan a han dak a, a tawp a hmu pha tlat lo. Han
luhkhung tur chuan a huaisenna in a tlin bik lo a ni ang, phone a phawrh a,
“Saka, hmanhmawh deuhin lo phei vat
teh.”
“I hrelo maw,
helai building-ah hian kum thum chuang in khawsa a ni a, engtin nge i hriat loh
theih?” Muantea chuan thinrim tak leh rinhlelhna mitmeng nen a thianpa chu a
chhukmelh run a. Ani, a thianpa Isaka lah chu a Muantea ai mah chuan a
beidawngin a hlauthawng tih a hmelah a lang reng mai. A chala thlan bawl tawk
tawk chu huih fai pahin, “ka hre lo, ka hrelo takzet a ni, fiamthuin ‘khulai
flat khu a hrang a ni hrim hrim ang, an luah reilo thei e mai’ kan ti mai mai
thin a, tuma’n thutak a nih pawh kan ring chuang lo..,” a ti bah niaih a.
Midang han pun lah chu mualphothlak dawnin an hre bawk si, beidawngtakin an thu
ngawt ngawt ringawt phawt mai a ni.
Zing khawvar
hnaih tawh a Numami aw ngei maiin, min chhan rawh, min chhan r’u a ti ri an
hriat chuan an tho rual dun thawt a, aw lo chhuahna lam an han ngaichang a, a
reh leh hmak bawk si. “Inchung lam te khi han enchhin ang hmiang,” Muantea aw a
hlauhthawnna lo ri chhuak chuan Saka pawh a tikhur thei dawn hial mai.
Inchunga
chhoh an tum lai mek chuan chauh hmel zeta rum ri an han hre leh a, “inchungah
a ni, lo tlan rawh.” Muantea chuan an inchunga parawl pakhat awm ve chu a
mitthlain a han hmu a, a va chak dawn lo rua em, a ti rilru a. Chutih lai chuan
a rawn rum leh kawk a. Saka chuan, “inchung a ni lo, inhnuai kudam-ah khuan a
ni,” tih leh tlanthlak a rual a. An zu thlen chuan a hmaa inkalh reng thin
kawngka kha inkalh loin a lo inkhar ringawt a, an han nam hawng thuai a, a thim
kher mai.
Lut hmasa
zawk nih chu an hreh hle a ni ang, an han inen leh he haw phawt a, a neitu chan
changing Muantea chu penlut hmasaah a tang a, an phone lah chu a eng nep khawp
lehnghal. “Muante, min chhan…. raw…” chu aw lo chhuahna lam chu an han en chuan
bungraw hnawk nuaih karah hian Numami chu a lo mu kawm ngal a, a meng pual ru
a, a chilphuan a tla buah mai bawk a, a rim chu tawrhhar tak a ni.
An han insingsak
fel a, Numami khuma an han muttir fel chuan khua pawh a lo var tawh a, an
awmzel dan tur chu ngaihtuah thiam a har ta khawp mai. “Saka, i inah kan rawn
awm ve phawt mai ang, he in hi a thalo a ni, a rang thei ang bera chhuahsan a
ngai.” Saka pawh chuan a thiante harsatna chu a hrethiam khawp mai, hmana ‘a
hrang’ an lo tih fiamthu thin kha a tak ngei a ni tih a han hriat chuan awih
har a tiin mak a ti kher mai. “Ni e, ka inbul ami pawh kha kan be nghal thei
tho a lawm.”
Pakhatin bungrua
a thiarchhuah laia lo awmpui tu nih ringawt pawh nuamlo khawpin Numami chu a
rum ngul ngul reng a. A ka atang chuan tuihnang rimchhe zet hi a chhuak duah
duah rng bawk nen a bula awm a hrehawm kher mai.
Bungrua an
lakchhuah zawh chuan Numami chu kuah chunga chhuahpui an tum a, an beidawng
chiang hle. An pahnihin thatawpa an pawh pawhin an pawt tho zo lo. “Duat, helai chu a hrehawm e mai, hmun
nuam deuh ah kan insawn dawn nia, nangpawhin nuam lo i tih kha, lo kal rawh
le,” tia Muantea’n a thlem pawh chuan a tang kawh tlat a, “helai hi kan in a ni
a, nuam ka ti ber, hmun danga kal ka duh lo” a ti bur mai si a, an beidawng dun
hle.
Muantea’n
kaihthawh tuma a han pawt leh chu thawklehkhatah a rawn tlawh leng lawp a,
chutah a rawn dingchhuak a, aw chher chhuaiin, “ka in atang hian engvangin nge
hnawhchhuah min tum,” tiin a rak tuar tuar a, a tawp lamah phei chuan Bengali
ngialngan tak hian a ang bual bual a, kut sai ngar ngarin Muantea leh Isaka chu
a kawk a, an hlau dun kher mai.
“Ka Numami a
ni tawh hauh lo, eng ramhuai hmei emaw a nih hi” Muantea aw chu beidawnna in a
khat a. Isaka chuan, “Pastor ka’n phone
ang a, midang hrilh zau loa lo kal turin ka’n ngen tawp mai ang e,” tiin
a phone chu a hmet zui mawlh mawlh a. Pastor lo thlen an nghah chhung pawh chu
rei an ti dun kher mai.
Khua a thim
leh tep tawh tih chuan Pastor leh mi pakhat hi an rawn thleng a, thil awmdante
an han sawi hnu chuan pastor chuan Numami chu
luchunga kutnghatin tawngtaisak a
han tum a, a tawngtai tan chiahtih chuan namenloin a sarak leh ta chiam a, a
tal buan buan bawk a. Mipa pathum chuan an dawmbet a, pastor chu a lo tawngtai reng
bawk a, a zal ve tial tial a, engtin tin emaw an inhnukchhuak thei ta hram a
ni.
Chumi zan
chuan Numami chu Pastor-te inah chuan a riak a, pehhel deuh taka a chhungte
hrilhin pastor chuan a tukah Mizoram lamah a thawn chho ta a ni. Chutah chuan a
la tawp mai lo a, hun kan neih chuan Chu thlarauin Mizoram thlenga a umzui dan
leh an inluah lo hran tan nachhan Bengali nupa inthah dan leh a nupui thlahrang
chanchin kan la ziak leh dawn nia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
US ngam ii President kitealna a vawt uh ciang a kidemte 2 in popular vote bangza le electoral vote bangza tek nga ci in thuthak (news) sung kison, kiza tawntung hi. Kitel thiang ngawl ahihang, ih tel mama thu khat sia popular vote koibangpo ahizong, electoral vote a tamzaw nga sia a zo in kiciamte ci thu hi. Tuale popular vote sia bang hi aa, banghang koi se ziam?
A tatak cileang, popular vote ciciang, mimal khat sim ii piak mee cina hi. Leitung ah ngam a tamzaw ii vawt dan hi le, mimal khat sim ii piak, popular vote tam bel nga pa/nu in ngual zawna nga sak hi. Ahihang, US president kitealna ah ngual zawna sia popular vote taw la ngawl aa, Electoral vote taw pai zaw hi. USA in election taw kisai constitution a vawt uh lai a ngaisut uh thu pawl khat om aa, tuasia hang Electoral vote system hong piang hi.
1. A tam zaw ii zawthawk thu taw a ngamtat thei ngawl natu.
American ngam phutciilte ii ngaisutna ah, thuson thiam mama khat in politic ahizong, pilna sang ahizong pii cing ngawl mihing tam mama sia thuson thiam mamana taw nga thathong thei tu ci in mu hi. Tua bek dom ngawl mipi ii security zong a ngaisut sakna hi. Kawl ngam ah Pha-sa-pa-lah le Tii-myae party 2 kidem hun lai, Tii-myae party sang a pia n uam Irrawaddy delta sung khuano pawl khat bang, Pha-sa-pa-lah party te a support ngaalkap te in a khua ching bubup in thatlum sia, mon siat ngei hi. Kitealna pan dictator khat in ngual zawna hong nga thathong ngawl natu, a pil, a thu tel, khua a ngaisun thei sa delegate teal masa leang ii te, tua delegatete in President hong teal tatak pheang le ci ngaisutna hi.
2. State khat le khat thu neina a kikimna tu
Mimal khat sim ii mee tang taw President kiteal tu hi le, US President sia state 3 ziam 4 ziam mihing tam bel nei teng ii teal hong suak tu hi. California, New York, Florida, Geogia, Michigan le Taxes state bang mihing tam mama om tana president tute in mee zolna a vawt uh ciang tuak teng bekma hong vawt tu aa, tua sung state teng bekma a tu zong na hong seam pai tu aa, US ngam bup ii President sia tua state teng ii teal hong suak tu hi. Tua ahikom state theampo thu neina kikim siat natu ngaisutna in Electoral college system a kivawt hi.
3. Federal System tatak in kal suan thei natu
America sia, ih heaksa tek bangma a sang bel power sia Parliament sung ah a koi, Parliament democracy ngam hi ngawl aa, State tatuam teng le Federal kumpi kilaklaw power hawm in kal a suan Federal Democracy ngam hi. Tua ahikom, US President tu sia, State theampo ii thu neina le khensatna taw kiteal hamtang tu hi ci ngaisutna hu in Electoral College system hong pianna thu khat hi. Federal taw state kilaklaw power a hawm, a khen zazanna thu dang khat sia dictatorship khat president hong suak tha le, ama dei babang a ngamtat thei ngawl natu kidal, kingin kholna hi.
Atung aa bang in president kitealna system zangh ih hi hu in America sia Representative Democracy ngam ci in kina si hi. Electoral College system sia fair a sa ngawl, dik a sa ngawl zong tam mama om vave hi.
Popular Vote a tam zaw a nga hang lel thei
Electoral vote a zo in president suak thei tatak pheang hi. Ahihang, popular vote tam zaw nga ahihang electoral vote pan lel ahikom, President a nga ngawl zong om thei hi.
Sontena, mimalsim (population) tam California, Florida le New York State 3 pan popular vote sia Democrat in vote tang khat tek taw lel ci tawng ei. Republican in vote tang 1 tek bek taw zo ahihang ngual zawna nga ahikom, tuak state 3 theampo ii electoral vote sia Republican na la siat hi. California na electoral vote 55 nei aa, Florida na 27, New York na 31 nei hi. Tu teng theampo Republican na la siat hi. Ahihang popular vote pan Democrat te in vote tang 3 taw lel bek hi. Tua ahikom ngam bup ii popular vote sim siat le, mimal khat sim ii piak popular vote pan Democrat in zo thei tha tu, ahihang electoral vote tam zaw nei ahikom, Republican in zo zaw electoral vote pan zo hamtang tu hi.
Popular vote pan bangza ta zo kale electoral vote a zo pa/nu sia president kitealna ah ngual zawna nga in kila hi. Popular vote pan zo napi, electoral vote pan a lel hu in kitealna ah a lel 3 vei om ngei hi. 1824, 1876, 1888 le 2000 kum kitealna te hi. 2000 election lai Republican pan George W. Bush le Democrat pan Al Gore kidem hi. Al Gore na popular vote 50,999,897 nga aa, Bush na 50,456,002 nga bek hi. Mimal khat sim ii piak popular vote pan Al Gore na mee tang 543,895 a tam zaw nga hi. Ahihang electoral vote pan Al Gore na mee tang 266 nga bek aa, George Bush na 271 nga ahikom tua kum kitealna ah Bush in zo hi.
Electoral College system a dei ngawl tam vaial
Republican party memberte in Electoral College system sia dei zaw tawntung hi. Ahihang Gallup poll te ii son bang hile, tu nai pan kipan Republican te zong in a dei ngawlna khang vaial hi.
Electoral College taw kisai Gallup poll te ii muna bang hile, US mimalsim ii se thum sua se ni na popular vote taw president kiteal le dei zaw ci hi. US mimalsim ii zakhen 62% na Electoral college taw kisai constitution pua le dei ci hi. 2011 October tha sung a kivawt poll ah US mimalsim ii zakhen 35% bekma na Electoral College system sia zak sasuak tu in thukim hi. Party zui in et ciang, Democrat ii zakhen 75% na Electoral College system sia hoi sa aa, Republican ii zakhen 41% bekna hoi sa hi.
TN
Dopha: Internet site tatuam le, Wikepedia


text:
Tripura Synod hawng dawn
Aizawl; Vawiin hian Presbyterian Church of India hnuaia Synod thar tur, Tripura Presbyterian Church Provisional Synod chu Noagang-ah hawn ni dawn.
Nimin kha Palai then kim ni a ni a, nizana Pathian biak inkhawmah Rev. Lalramliana Pachuau, Senior Executive Secretary leh PCI Moderator Elect ni bawk chuan Pathian thuchah a sawi.
Vawiin chawhmaa hawnna inkhawmah Rev. Laldawngliana, PCI Moderator-in inkhawm a kaihruai ang a. Rev. V.L. Luaia Hranleh, Sr. Administrative Secretary-in Tripura Presbyterian Church chungchang report a pe ang a, Rev. B.B. Lamin, Secretary Sr.-in Inhmelhriattirna hun hmangin Chairman-in Provisional Synod chu hawngin thuchah a sawi nghal dawn a ni.
Hawnna inkhawmah hian Tuidu Pastor Bial Zaipawl, Burburia Pastor
Bial Zaipawl leh Mizoram Synod Choir te an zai dawn a ni.
Chawhnu lamah vantlang Pathian biak inkhawm a awm leh ang a, Rev. Laldawngliana, PCI Moderator-in a kaihruai leh ang a. Rev. D.C. Haia, PCI Moderator lo ni tawh hnen atangin Pathian thuchah a sawi ang. Tuingoi Pastor Bial Zaipawl, Tuidu Pastor Bial Zaipawl leh Mizoram Synod Choir te an zai leh ang.
Zan lama Pathian biak inkhawmah Rev. Lalzuithanga, Moderator, Mizoram Synod-in Pathian thuchah a sawi ang a, Burburia Pastor Bial Zaipawl, Tuingoi Pastor Bial Zaipawl, Mizoram Synod Choir leh Noagang Kohhran Zaipawlten hla an rem ang.
Comments
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.


text:
Serchhip |halai Pawl chuan tunhnai khan Ser-chhip khawpui chhung Veng \henkhat a mipui ten an tlan Tuikhur tui te enfiahin Tukhur \henkhata tui chu a thianghlim tawklo niin an sawi.Tunhnaia sorkar in mipui hnena Tui a sem duhkhawp lak tur a awmlo nia sawi a awm avang leh vantlang tuikhur bul hnaia chengte chuan tuikhur a\anga tui an chawi zat a pung nia an sawi avangin a enfiahna tur an neih hmangin Serchhip-a Tuikhur 20-New Serchhip VC huamchhung, Darnam Veng, Dinthar Veng leh Chan-mari Veng-a tui te chu enfiah a ni a. Heng Tuikhur te hi a hmunah kal chilhin tui sample hi 20ml zel an la a, H2S Strip Test bottle-ah dahin khawl hmangin 36 degree Celsius-ah darkar 48 chhung up a ni a. Heta an hmuhchhuah danin Tuikhur 20 zinga 18-a tui te chuan Salmonella species emaw Citrobacter species emaw an pai tel ngei tih finfiah a ni a, heng tuikhur tui-ah te hian kaw\halo leh tuihri te, thisena bacteria lut natna te, zunin leh zunkawng natna chi te thlen thei natna hrik te a awm nia sawiin, hei vang hian tuikhur tui tlantu mipuite chu an hriselna atan leh heng natna laka an him theihna turin tui chhuanso ngei in \hin turin an chah nghal bawk a ni.
Popular News
Tunlai hian PAN CARD hi a lar hle a, a awmzia hria tam tak kan awm laiin a awmzia hre mumal mang lova neih a \ha an tih vanga siamtir ve ta ngawt lah tam tak an awm. A bik takin Taxation Department lam ten dawrkai te tan siam ngei ngei tur tiha thuchhuah an siam tak atang phei hi chuan he thil hi engemaw a awmzia le tih hi kan khawlai ti ti a ni ta fo mai. Chuvang chuan a kalphung leh a awmzia hi theih ang angin hrilhfiah i lo tum dawn teh ang.
MBSE in HSLC Exam result nimin-a a tihchhuah ah Marian H/S Serchhip-a zirlai in pakhatna hauh
Mizoram Board of School Education (MBSE) chuan nimin khan kum 2017 High School Leaving Certificate (HSLC) Exam result tichhuakin Marian High School Serchhhip-a zirlai, Laldintluanga s/o C. Lalengthanga, Serchhip Chhim Veng chu Mizoram pumah pakhatna a ni.
Committee peng din thar
Serchhip Sub-Hqrs. YMA hruaitu thlanna neih a nih hnuah Committee peng hrang hrang din thar an ni leh ta a,
Tun thla tawp lamah Scholarship pekchhuah hman beisei a ni
Nimin khan MZP General Hqrs. hruaitute leh Mizoram Scholarship Board Secretary, JH. Zoremthanga te chuan Mizoram Scholarship Board Office-ah inkawmna neiin Zirlaite Scholarship chungchang sawihona neih a ni.
CADC-ah sawrkar tur chianglo
Chakma Autonomous District Council-ah pawl pahnih BJP leh Congress \angdun leh MNF in Sawrkar an siam theih thu an thlen avangin sawrkar siam tur hi Floor Test hmanga thlan a ngai dawn nia hriat a ni.
VAIHLO LEH NU HRISELNA
Serchhip-ah Crime Review Meeting neih a ni
Nikum aiin kumin ah thubuai ziahluh a pung nasa
Serchhip District chhungah nikum (2017) kumtir thla li (4) chhung aiin kumin (2018) kumtir thla li (4) chhungin thubuai ziahluh nasa takin a pung a, nikum January - April chhungin thubuai 64 ziahluh a nih laiin kumin a hemi chhung hian thubuai 81 zet ziahluh a ni.
Serchhip District chhungah nikum (2017) kumtir thla li (4) chhung aiin kumin (2018) kumtir thla li (4) chhungin thubuai ziahluh nasa takin a pung a, nikum January - April chhungin thubuai 64 ziahluh a nih laiin kumin a hemi chhung hian thubuai 81 zet ziahluh a ni.
Sports Incentive Cash Award sem
Sports Minister, Zodintluanga chuan nimin khan Mizoram infiammi, rampawn leh ram chhunga medal la te hnenah Incentive Cash Award a sem.
CM hovin Mizoram State Biodiversity Board \hukhawm
Mizoram State Biodiversity Board chu nimin khan an Chairman, Chief Minister Lal Thanhawla hovin CM's Cabinet Meeting Room-ah an \hu-khawm.
New Pension Scheme chungchang zirhona Aizawl-ah neih a ni.
Mizoram sorkar-a Finance Department leh NSDL e-Governance Infrastructure Limited, Mumbai \angkawpin an buatsaih, nikhat awh New Pension Scheme chungchang zirhona “Workshop on New Pension Scheme” chu Tourist Lodge, Chaltlang-ah neih a ni.


text:
Pic: Internet
Ziaktu: H.Zate, Hmar Rûn
- www.hzate.in
Facebook ațanga inhria kan ni a. Ka be fova, a felin biak a nuam kher mai. A thlalak ringawt pawh ka hlimpui a. Ka tan en nin theih loh leh en nin har a ni ta. Țha ka ti satliah lova, ka duh a, ka duh mai ni lovin ka vei ngawih ngawih a ni ber mai. Chutia ka biak fo takah chuan a no. ka dil a.
"i no. ka duh e.. a pawi loh chuan.."
"Ngatannnn???"
"Ei atan chuan a ni lo phawt a. hihi"
"Hahaaa"
A nui ringawt chu ka nuih a za a, ka zak ve deuh bawk si chuan, "hahak...... Ka tibuai che em???" tih chu ka thawn leh a.
"Whatsapp group pa1 ah kan group awmna in ang lawm" tiin min chhang a.
"hriat har awm. hihi" tiin ka chhang ve leh a. "Har lo ang.. tlem in i thluak kha han hmang deuh la i hre mai ang" a ti a. Ka theih ang ang chuan ka zawng a, mahse, ka hmu thei lo. Ka hmuh theih loh thu ka hrilh leh a. A hnuah chuan kan awm dunna group hming chu min hrilh a, a indah dan nen lam min hrilh a, ka hre ve thei ta hram a. Ka va han lawm si em!
Chanchin te inzawtin kan inhrilh a, ka ngainain ka duh telh telh mai bawk si. A taka hmuh ve ngei ka duh a, hmub ngei pawh ka tum bawk.
Vawikhat chu ka zin hlauh mai a. Ka zinna ațang chuan biain "Engnge ka lo hawn ang che?" ka ti a. Mahse, ka sawi rual chuan ka inchhir nghal a. A chhan chu; keia thil hawn teh lul a pawm duh ka ring lo. Lo pawm duh ta pawh nise ka thil hawn dawng turin min hmuh duh ka ring lo. Chuan, min lo hmu duh pawh nise, min hmuh hnu chuan min biak chhunzawm duh ka ring lo. Mahse, min biak chhunzawm loh leh min hmuh duh loh vanga chhuanlam a siam pawh huamin hmuh ka tum ta a.
Thil chu ka hawn ngei a, mahse, a tan ni lovin ka țhianpa nupuiin min laksak daih.
Kan inbia a, inhmu turin kan inbia a. Ka awmna leh a awmna nen lam kan inhrilh a. "Ka lo kal ang." a tih chuan a lo kal tak tak ka la ring chuang lo. Ka awmna tur min hrilh pawh khan chhuanlam siamin a rawn kal loh leh kha ka la ring fan. Lo kal lo ta pawh nise ka tan cho rual loh leh phu loh a nih miau a vangin ka vui chuang lovang.
Chuan, ka beisei leh rin phak hauh lovin a hmel ka hmu ta thut mai chu mak ka ti a, ka hlim zia kha a mak zawk. Amah tluka ka mit latu ka la tawng ngai lova, ka mitah chuan khawvela thil mawi ber a tling. Khawvel hmeichhe zingah hian a va han mawi chungchuang bik tak em! Ka be tur te kha ka lai țutin ka hria a, ka han chibai tr kha ka khur deuh tlat a ni. A hmel nelawm tak leh nui sang mai kha ka tan a hlu a, ngainatawm a nih rualin ka tan ngaihhlut loh theih loh ani roh si! A mawi a, a mawi thlawt a ni. Khawvel hrehawmna tem ve tura he leia apiang mai hi ka tana thil awih har berte zinga mi a ni ta ve ang. Mahse, a lo pian ve avang erawh chuan ka hlim tlat lawi si!
Thil leisak ka tum a, ka pawisa dinhmun tur min venpui tak chunga "i inseng nasa lutuk ang" a tih khan ka kalman tur nen lam senga leisak mai kha ka duh.
Chuan, Thil lei tura kan kal lai vel te kha ka nuna Zarkawt pheia ka kal tawh ah chuan hriatreng tlak leh ka hriatreng tur a ni tawh ang. Thil kan lei laia a hmel mawlh mai kha hmuhnawm ka ti. Thil lei tur ai khan a hmel kha ka en duh zawk. A tan chuan ka neih ang tawkin thil ka leisak ve ta a, engmah a nih loh teh lul nen lawm taka a pawm thiam kha ka lawm takzet. Chutah, Ngam leh ngam lovin țhut khawmuan ka rawt a, kan țhu te kha, a thil ei laia a hmel mawlh mai kha hmuhnawm ka ti. duhawm ka ti a, ka mitah hian a mawi! Chuai thei lo tur nise, vul reng mai se ka ti.
Hunin min nghak lova, Aizawlah chuan awm reng thei ka ni lova, kan khaw lam pan chuan ka haw leh ta a. Ka haw dawna min thlah kha ka lawma, mahse, ka lung a leng lawk.
Kan khua ka thleng chu ka lung a lengin ka ngai em em mai a. Mahse, tibuaitu mai nih ka hlauh vangin ka be țha ngam lo. Biak loh lah ka phal si lo, ka be leh ta nge nge a. Fel taka min chhang ringawt te kha ka lawmna tizualtu a ni. Ka tan han chhai ngam chi rualah ka dah lova, a rul tawka min chhang ringawt pawh kha ka lawm tawk viau.
Ka lung a leng veng veng a, hmel inhmu lova inbiak reng zawng duh tawk loh chin a awm ve ta! Inhmuh leh ngei tumin thil kan ruahman a.
Tichuan, Phu loh Aizawl Nula hmu tur chuan an khua, Aizawlah zin turin ka insiam a, ka zin ve ta a.
Kei teh lul,Thingtlang tlangval min hmu leh duh kha ka va han lawm teh lul em! Ka thlen ni chuan min lo hmuak a, kan inhmu a. Ka hmu chu ka hmu hmelțha zual sawtin ka hria. A nui sen sen a, an in lam pan tur chuan kan kal ta a. An in kan thlen chuan ka insilfaina tur min siamsaka ka insil hnuin chaw ka ei ta a. Chaw ka ei zawh chuan țhutthlengah țhuin thil kan sawi neuh neuh a. Chutih lai chuan kei teh lul hi min duh ve thu min hrilh ta a nih chu, ka va han lawm tak em! Ka lawm lutuk chu kuah ka tum a, ka han inher chu ka khum ațangin ka ke lam a lo tla a, ka harh hlawl a. Ka harh meuh chuan khang ka thil tawn, min tihlim em emtu zawng zawng kha ka mumang mai a ni tih hriain ui tak chungin ka tho chhuak a. Chu ni chuan ngui leh lawm kim lo zetin ka hringnun kawng chu ka zawh leh ta zawk a!
4 December 2017 | Thingdawl


text:
Home» Churachandpur» Manipur» Rengkai» CCPur-ah Hmar le Meitei insukbuoi
CCPur-ah Hmar le Meitei insukbuoi
Buoina sosang leiin Rengkai-ah darrang vuok a ni a, mipui fekhawm a nih. Lung indengnaa hliem lu inthler khom iemanizat an um nia hril a nih.
Police hai chu buoina suokna hmun lai fe nghalin, mipui pungkhawm hnot darna dingin silai voi iemanizat an hmet puok nia hril a nih.
Hi thu ei ziek chena hin buoina re tieng a pan ni a hril a ni a, Hmar Inpui thuoitu hai le Police le Assam Rifles hotu hai an inbiek mek niin an hril.
Blog, Updated at: 2:15 AM


text:
CHINESE SCIENTISTS TE CHUAN ZAWNGTE ( MONKEYS ) CLONE AN SIAM CHHUAK, A DAWTAH MIHRING ANI DAWM EM? ( video )
khawvel thiamna hi avan sang tawh tak em aw, Chinese scientist te chuan kum 20 liam ta a Dolly the sheep an siam chhuah technique hmang vekin zawng clone an siam chhuak leh ta mauh mai a ni. Zawngte hming Hua Hua leh Zhong Zhong te hi Chinese Academy of Sciences Institute of Neuroscience, Shanghai a laboratory ah an piang a ni.
Mihring clone teh siam theih ani a ngem tih zawhna chu Institute of Neuroscience at the academy’s Centre for Excellence in Brain Science and Intelligence Technology a director Poo Muming chuan ti hian a chang a ni. He technique hmang hian mihring clone pawh a siam theih a rin thu a sawi bawk.


text:
Hrangkhawl Silver Jubilee(HNA)
Hima Hrangkhawl ngai North East sunga le khawvel pumpui sungata khawm rachel ngen a ni, kum tin Hrangkhawl/Hrangkhol ngai National Assembly nei a ni ngen, Ni-6th -8th Janyary 2015 lai ngin Silver Jubilee kan nei. Kum tin Pathwn damhar manpu ngai chu vel rachel a ni ngen. Hima nekan hmatwng rathon rangin hma lak a ni. A hnuai thlalak ngai chu SSBA Pastor ngai an ni. A nawmpu ngai nan en thei, man bwi ngin nan laklut thei.
Hrangkhawl Inpui, Unai ngai kan lawm.
- HNA Souvenir
Enrwthwi PDF
2.2 MB
Laklutraw PDF
2.2 MB


text:
Tutung a pen nidang a tawh kibang lianlo in party registration policy kibang nawnlo hi. A criteria pen a beisa kum 20 lai tawh kibang nawnlo cih ding zong ahi hi.
-Party registration pen minam omhi cih register bawlna hi khin tuanlo hi. (party recognition pen tribal/ ethnicity/ national recognition hi lian samlo hi. Kinai mahmah napi in hi khin lian lo deuh hi). Nidang in “party min (name of the party)” in hong sang zong hi thei a, tutung a pen “Zomi cih bang minam om ahih lam hong nak tel mahmah ta uh ahih man un, minam min tawh hong phallo uh zong hi zaw kha lai ding hi.”
UN, US leh mite in hong thei icih leuleu tungtang ah, ZNC ihih man a hong thei zong hi khin masa lo hi. BNC ici a, KNC ici zong in, i sep a kibang a, i hihna a kiban nak leh hong hei ding uh ahi hi. Cihnopna ah “Z” a kihel man bek a hong ki thei hi masa lo a, hong ki theih nading mun, lampi ah i om khak man ahi zaw hi. ZNC lo, TNC ahi phial zong in a tua dan ding mah hi lel kha ding hi.
Hih i genna a hang in khat veivei ciang in i minam pen ki it mahmah a, tua dungzui in ihihna sang in zong a lianzaw in i ki deih muh thei hi. Hoih mahmah a, ahi zong in tua bang a tamluat ciang (over positive) ei leh ei ihihna lian kimu lo thei leuleu ihih man in, i hanciam beh nading, i khantoh beh nading lampi hong kikhak thei leuleu hi. Ihihna ciang tawh lungkim lua zaw in hanciam beh ding lam phawk kha nawnlo cih te pawl…
Khat veivei ciang in “Lawi khekhap mu ihih man in, hih kim ah lawi om ding hi” cih dan lampang pan i en thei hi. Tu laitak a i kisap tak in ahih leh tuadan hilo zaw in, lawi om ahih man in khekhap nei hamtang ding hi (a khekhap kisuak zo ding zah dong in lei a nip leh)” cih ding hi zaw hi.
Tua mah bang in ZOMI a om lam i prove tak ciang in 1990s lai in zong ZNC om khin ahih man in Zomi a om takpi hi (hi ding hi), ZBC om ahih man in Zomi cih a om hi kha ding hi” ki ci thei hi. Tua zong hi napi in, ahi zong in tulaitak a i dinmun tawh a kituak zaw thu ah bel:-
-Zomi minam om ahih man in ZNC khong zong na om a,
-ZBC cih khong zong na ki nei hi cih lam hi zaw leh hoih hi.
KAWLGAM SUNG AH ZOMI OM LEH A OMLOH PEN ZNC PARTY KAWL KUMPI IN REGISTER HONG PIAK LEH PIAKLOH TUNG KHONG AH I KI NGAKSAK A LEH, PARTY REGISTER HONG PIA KEI LE ZOMI A OM NAWNLO DING TAWH KIBANG HI.
Website khat leh nih gtn, myanmar.com sung ah zong ki koih ahih teh ZOMI cih bang a om takpi hi, leh cih zawk ding hilo a, Zomi a om takpi ahih man in a tung a teng a om hi a, Zomi a om lam ZNC, ZBC, MMWebsite, MRTV etc. bek hilo in, i omna leh ihihna hong kithei zo taktak nailo hi zaw a, hanciam toh toh lai ding hi zaw ding hi… cih lam sang i bulphuh zawk ding thupi ding hi.
1-2 pen, 2-1 in leh bulh kha kei ni. Tua hang mah in zong lungphlakna (demonstration) pen sep masak ding lam hilo a, sep nunung ding lam (the last thing we will do) aci ihi zaw hi.
ZNC register hong ki piak ngei man in Zomi a om hilo a, ZBC i neih man in Zomi minam a om hilo a, Zomi minam tang a, tuan a om ahih manin a tung a min tuamtuamte a om ahi zaw hi!
Zomi minam a om masak man hi zaw hi
Tutung a pen nidang a tawh kibang lianlo in party registration policy kibang nawnlo hi. A criteria pen a beisa kum 20 lai tawh kibang nawnlo cih ding zong ahi hi.