text:
HLUI ZUN NGAI ZALENNA
Hei hi thil ni thei leh mawi hnai ve tak han chin zui chi ni hian keimahah chuan a thawk hlawl lo. Mawi tih chu sawi loh, mihringte tan a tangkaina tur kawng pakhat mah ka hmu thlawt bawk lo. Ka tih atan ka duh loh ang bawkin thiante hman atan ka duhsak hauh lo bawk. Ka ruih bosan emaw ka hlamchhiah ve hrim hrimah thlirtuten ngai mah se, han pawmzam mai turin a kal hmang leh a tihdan zia hian mi hip lo tawp, dik taka inphawrh chuan ka ngaina thei mawlh lo a ni ber mai. Amah ngaina tur leh pawm thiam ve mai tura min duhsaktu thiante ka hmaizah em avang zawkin, thinlung duhna tel hauh lovin ka han hnim hnai dawn chhin a, a teuh lo mai, ka Mizo tlawmngaihna pawh hian a tlin lo i han ti deuh charh mai teh ang. Taitesena emaw Vanapa te pawh ni se, ka Mizo rilru atanga ka han thlirsak hian, he thil kalhmang kher kherah hi chuan tlawmngai No Pui an dawng pha bik hauh lo vang.
Ka hriat tirh phei kha chuan kuhva tui, patling ka chhunga leng tawh lo, Biak In bang mawi emaw bawlhhlawh bawm emaw a nih ngaihtuah chang lova han phuh darh khum chuai chuai mai hi ka nap a. Hei kher hi chu thianten min lo hmelhriattir hman hi pawi ka titawp thei lo va, nalh leh mawi ka ti bawk lo. Min sih hmuhtute han dem a mawi loh avangin ngawih liam mai ka’n tum pawh hian a rem ngang lo a ni. Heti khawpa ka lo engto va, ka duh loh chhan erawh han sawi fak tur hre chuang hauh si lo hian ka tei thei lul lo hi a ni ta ber mai a. He thil chungchanga ka rilru put hmang thianten an han hriatchian meuh chuan min kawhhmuhtu an nih kha pawi an tihnuhnawh leh a, a sawt tawh chuang si lo.
A dik ka ti, ka tan chhan hi. He thil ka tih loh avang hian hna thawk peih lo mi vakrawlai ka nih bikna ka hre hauh lo. Chunga thuneitute rahbeh leh hlawh pek kim loh vang pawh ni hran lo va, eng hna pawh nghet tak leh ziktluak taka thawk hman lo khawpa “hna-leh-lan-sam” chu ka ni bik lo tih ka inhria. Min duhsaktute aw-ka ngai pawimawh zo lova ni ka vui liam tum erawh chhiar tham awm ve mah se, mahni chil tiphuan tawk leh tawng titui tawk inhnangfakna tur chu ka thlantui hian a lei pha ve hrim hrim. Chu mi kawngah chuan mite meizial ban kual dun dun nih ka hlauh ber a ni bawk a, ka kuta zial tit-ek kai khawp chuan thianghlimna ka tlachham bikin ka inhre lo.
Mite min hmuh dan chu thu hran ni se, ka inhmuh danah ka induh tawk a. Miten ti mah se ka tih atan ka duh lova ka zui lo a ni mai alawm, tu pawi nge ka khawih? He thil hian tlangval piantha, tluantling, hmel tha tak pawh a tikhawr tut a, nula pian mawi sa pan thlerh thlawrh pawh hian a inhmeh chuang lo. He thil han hman mai tur hi ka zei lo ru riau va, ka thiam lo mai ni lovin han hman ve chhin eih pawh ka inthlahrung. Thianten tlangnel tak maia an han hman zaih zaih pawh hian ka lo awm thiam lo va, a mawi lohna mai ni lovin a awmzia nena inkawlkalhna te ka ngaihtuah chhuak bawk. Ka pian leh seilenna ramin a zir loh vang nge ni dawn, han tih ve chang pawh hian a bul tawi tut a, ka sawi tum leh kawhhmuh tum pawh thleng zo ta lovin ka hria a. Inralring tak maiin ka han khai chho a, tihthanna hian min tihzei beiseiin, ka han phawrh chhuak ve ngei mai a, a va’n remchang lo tak ngai em aw! Mahni tih ngai loh thil, mite tana thil tlanglawn tak leh hman nuam tak tih ve tul ta tlat mai hi zawng Chhurbura’n Hmawng kunga chaw chhum a tum ai khan harsa fe-in ka ngai zawk.
Kan ram leh ram thumnaa ka hman leh tawh loh tur tih thiam lo tum vak vak hian zan mang chhia a tisei thlawn mai mai tiin tih loh ka’n tum thin a, tuna kan chenna ram tihdan phung a nih tlat avangin ka hman ve loh chuan mi dangdai nih ka hlawh thei bawk si a. Hringnun hlutna tinep thei emaw Kristian nihna pawtpeh zawnga mite tih dan tha lo buanthluk theih hian kan inphal ngai lo. Thenrual inhmuh khàt chàm lawm nân Biar (beer) han tlak pap pap mai te, thiante hmaizah avang ngawt a, mahni duhthlanna hralh duh mi chu ni lovin ka inhre thin a, mahse ka chiang ngam chiah lo. Amaherawhchu tun lai mite tih dan alawm ti ve pawlh ringawt a, nulat tlangvalna hmang duhdahtu leh biar rim nam tihreh nan zu tui chiah zawr vaihlova pawlh kuhva khawr hmuam tun chunga Pathian biak inkhawm leh kohhran thiltih pelh duh hauh lote zingah erawh chuan ka thihni thleng pawhin chhiar telin ka awm hauh lo vang. Kawr var ka hak laia thinlung ngaihtuahna bal dum tluk, mite hmuh theih si loh chiang taka hmutu leh hretu hmaah, sual thupha chawi tur neih inhre ngai lo khawpa chapo birute zingah chhiar tel nih ka hlau ber a. Thiam ve thawkhat leh hre ve tawka inngaihna vilikin mi dangte chaldelh rantu nih phei zawng ka thisen hian ngam lul lo se tih ka ngiahtuah laia kawlphe aia chak, mahni induhtawkna leh chapona thinlung fahrah lutuk a lo thlawh phei zuai lai khan, thinlung hretu thil hriat theihzia hi mak chu ka ti; ngaihtuahna far khat leh rilru suangtuahna si per khat chauh pawh hi Ani chuan a hmuh thelh ngai si lo. “Tun lai mite tih dan alawm” tih hi mahni tisa duhzawng tih theihna chhuanlam laisen atan, sual ngaihzamna kamchhe tleuh nana hmang zeitute pawh hian, engkim Hretu leh Hmutu hmaah chuan kan la inpuang dawn tih kan hai mawlh si lo. Hmasawnna kawng tipingtu ngaih dan hlui leh tih dan phung tangkai tawh lohvina a sal-beh ka lo la ni ta cheu a niang chu, ka thianten “Hlui-ngaia” emaw “Hluizunthanga” ti tea min koh tak hi. Pawi ka ti chuang lo, ka tuar thiam tho. Mahse, chutiangin “tih dan hlui”zunzama phuarbeh ka nih reng ka lo inhre ngai lo. Hei hi ka chhahna lai tak pawh a ni ta ve ang. Mahse chutianga zung kaih nei lo, buh si thli len bo ang maiin khawsak ka zuam bawk lo.
Tuna ka harsatna chu thil tha, mite chin than thil pawimawh, mahni lo tihthan ve loh,mawi pawh ka tih lem loh han hman hi a ni ber mai a. Mahni hnam nunphung leh sakhaw inrelbawl danah a tel tlat loh avangin leh kan seilenna hmun rama kan lo hman than tlat loh avang khan chu thil chu han hmang chhin tur pawhin “kan tihdan a ni lo” tihna rilru a lo zi chhuak a, chu chuan he thil thar hi mi laktir ngam lo leh thin. A hmanna hmuna awm si a, hmang ve thei lo han nih chu piansualna chi khat a nih miau avangin zawi zawiin, mite hriat vak lohvin ka han hmang tan ve ta a. Ni leh thla a inher rualin, ka lo hmang thiam tan ve ta a, tha lo mawi lo ka tihna rilru kha che te tein a kiam tial tial a. Ka zei ve tulh tulh a. Mizo lanu val rualte mawina leh hmelthatna timawi zualtu a lo ni zawk tih ka hmu chhuak ta zel a. A tira “kan tihdan a ni lo” tih nunphung hlui kulh bang chu zawi zawiin a chim riai riai a, danglamna leh thil pawimawh inthlakthlengna nun thar chu vartian ni eng zung mawi tak rualin hringnunah a rawn zam lut del del ta a. Hmasawnna khawvel thara chuangkai ve tur hian tih dan hlui, ngaih dan leh pawm dan hmasa zawk lak ata harsa ti taka kan tal chhuah a lo ngai reng mai a, hei hi hmasawnnaa piantharna nun dik lo zik chhuahna chu a ni tih ka hmu chhuak ta bawk a.
Khatih laia tih dan thar tha min kawhmuhtu ka thiante dem dawn dawna rilru ka lo put te khan mi tizak khawtlai a. Mahse, tunah chuan ka zak duh ta lem lo, he chin dan thar hi ngaihngam takin ka hmang ve thiam ta a, rual ka pawl ve ta bawk. Tin fuh loh leh kawk fuh lo anga ka lo inngaih thin kha thil kawh nan kut zungchal ka lo hman than vang chauh zawk a lo ni a. Kawk kualtu atan kut zungpui han hman hian nghet leh fuk takin a lo kawk fuh zaw mah a, zungchala kawh ai chuan a vin lo deuh bawk a, kawh sual palh changin han sut leh zauh pawh a awlsam zawk bawk lawm ni ka’n ti deuh ta duah a ni e. Tunah chuan thil kawh nan kut zungpui hi ka hmang thiam ve ta hle mai.
Mizote chanchin atangin kan chhui chuan kan pipute kha China/Tibet ram atangin Burmaah thlang an tla a. Burma ram Khampat Bungpui hmun atangin Tiau kamah, chuta tang chuan India ram hmarchhak tlangdung leh vangah thlang an tla ta zel a. Tuna Mizoram kan tihah khuan kum 1900 A.D. thleng khan mahni chi leh kuang hmun ram theuhvah awmhmun an bengbel tih theih a ni. Kum 1900 chawhma her atang chuan an lo hrillawk ang ngein Burma ram Kabaw phaikuam leh Tahan leh a chhehvelah thlang an rawn tla let leh ta a. Thlang an tlak hmaa an lo phun Phun Bungpui pawhin zar a lo thlak tawh reng bawk a. Tichuan Burma ramah Mizoten vangkhua kan din thar leh tan ta a ni. Kabaw Phaikuam hi khatih hun laia Burma sorkar roreltuten Mizote ram atanamin lo pek ram a ni a. Sap sorkar siam motor kawngpui dungah Mizo khaw thar kan din a. Khawbaw chhim zarah Hmuntha, Khampat, Kanan, Zohmun, Haizawl, Mawku, Namehan, Nankala te hia Mizote din, a hnam hlanga kan kawhsakna kan vangkhua te an ni a.Heng Mizo khaw khat leh khat inkarah Zo hnahthlak peng Zomiten khaw engemaw zat an din bawk a. Kabaw hmar lam zarah chuan Zo hnathlak peng, Kuki (Thado)ten motor kawng dungah vangkhua an din thar bawk a. Kabaw phaikuam khawpui chu Tamu a ni a. Tamuah pawh hian Mizo tam tak kan lo khawsa tawh thin a. Tamu khaw chhung leh a chhevelah Ngopa atangin North East India General Mission chuan Mizo tlangval thenkhat chu Missionary hna thawk turin a rawn tir chhuak a. Tuna Tamu khaw hmun laili, Bogouk lan (Bogouk road) kawngpui ding leh veiah kum 1985 bawr vel thleng kha chuan Mizoten hmun pawimawh ber ber kan luah a. Kum 1985 hnu lam atangin ei bar harsatna avangin kan in leh lo hmun tha tak tak kan hralh fai a, khaw dai fem leh dai kil lamah kan pem thin. Mizo chhungkaw tam tak chu Mizoram lamah ei bar zawnna kawng tha zawk beiseiin an pem nual bawk.
(Zonun group maila tih chhuah tawh a ni)
Han dilchhut ila. Electorial roll (vote list)-ah an tel loh avanga Mizoram chhuahsan tura thupek an nih bakah an hnawh chhuah chhan bik (specific reason) inthup emaw an State sorkar thuchhuah, an lehkha peka chuang a awm em le? Skul kai chhunzawm an phalsak naupangte leh an chhungte inkara thil lo thleng tur hian ngaihtuah a ti tam hle mai. April thla lo de tur hi an tan chuan khawvela thil huphurhawm ber te zinga mi a ni ngei ang. An fate tel lova tiau ral kai tur hian thahrui an nei meuh ang em? An nu leh pa, u leh nau kim lova skul kai chhunzawm hi naupangten an tlin meuh ang em? Chutia chungkaw inthen phengphunga awm ai chuan tiin kawng tha dang zawh tur an hre mai ang em? Burma sorkar pek zirna thawleng tak zir aiin Mizoramah chhung kim lova, lungleng leh mittui kara zirna run tha belh chu an nu leh paten an fate an duhsak zawk ngeiin a rinawm a, mahse rin thu mai a ni.
Phaibawk khua atanga hnawh chhuahna hian Mizoram chhung khaw dang danga pem luh phalna a khap em le. Vaphai VC te hian politics-ah eng party nge an zui? Kawlrama retheihna leh khuahkhirhna khur thimah an kir leh ngam dawn si lo. An kal chhuah loh chuan YMA leh Vaphai VC ten an chenna in an thiahsak dawn bawk si a, khawiah nge an awm tak ang? An fate chuan tu in atangin nge skul an kai tak ang? Hawnna tur in an nei tawh lo vang a, an skul bang lo hawng, hlim taka lo hmuaktu tur an nei tawh bawk dawn si lo. Chutia rethei, riangvai leh chanhai lungngai taka an awm lai chuan Vaphai leh Phaibawk khuaa YMA memberte leh khaw chhunga kristiante chu Pathianniah Pathian be turin biak in kawng an zawh ngei ang a. Pulpil tlangah Pastor emaw upa emaw thuhriltu tu-in emaw chuan Pathian hmangaihna leh khawngaihna thupui hmangin emaw, an mi hnawh chhuahte chungchanga mahni thiam inchantirna lam hawi "Dikna" lam sermon, pakhat khat chu an thlak ngei ang a. Biak in chhunga Pathian fakna hla sak ri te chuan hnawh chhuah tuar, riah run vaite mittui a sawr chhuak tam ting dawn si a. YMA leh Vaphai VC te sunami, politics tuifawn tichhuaktu tuna sorkar dinglai lirnghing rapthlak leh na tak mai hi Mizoram kohhran hian a dang zo duh mawlh si lo.
YMA hian a hrawrawp mal te te-ah kristianna ziarang pakhat mah a keng tel lo va. Tuna an hnawh chhuah turte hi tu pawh niin eng pawh lo ni sela, sorkar thupek kengkawha rikrapna vilik tura inpeih YMA leh VC te kut atanga humhim turin kohhran tal an che dawn lawm ni? Mizoram Synod-a hotute, sorkar College, University, leh Bible College-a zirtirtute leh zirlaite hian Pathian hmangaihna leh kohhran dinchhan atangte hian mi chanhaite humhim hna hi hmanhmaw taka kan thawh a ngai ta. Ni a tlem ta hle mai. Mizorama artist te, ziakmite leh chanchinbu mite hian thu leh hla hmangin raltlante tan thlamuanna leh himmuanna (security) lam kan au chhuahpui a va hun ta em!
Khawngaih phu lote khawngaih hi, hmangaih phu lote hmangaih hi, humhim phu thlawk lote humhim hna hi tu thawh tur nge ni ang le? Kristiante nge, sakhaw dang betute? Mizote nge hnam dang? Sorkar nge kohhran?
Aw, mahni in lum pawh luah thei lovin, thlabar leh lungngaiin an awm ang a, pawisawi lo naupangte chu ralti takin an awm ang a, tualchai zai an rel thei tawh bawk lo vang. Kal chhuahna tur khaw hmun dang an vai ang a. He dinhmunah hian "kan zo tlangram nuam" hi a chhunga chengten muan ti mah ila, kan Zorama Tlang lian leh tlang te-te hian a mi chengte khawsak duh dan avang hian nuam an ti meuh ang em aw.
Khual lam hla atang zawng, April ni 9 hmaa hnawh chhuah tuar turte tan tih theih kan va nei tlem tak em!!! An dinhmun tur ka ngaihtuah a, kan pian leh seilenna Burma ramin a zir loh vang tih loh chu tumah puhmawh tur ka hre lo.
Aw,...kan ngaih Zoramah mi firfiakten fei an hawl a,
Raltlan rethei, sial ang chhun e;
Hmangaih Pathian puan ang hnawl e.
Tuar zo ang maw, chhung tin tahna,
Chung leh Zua tel lovin maw,
Ka zuam lul lo, Zoram zirna run belh hi.
Chhung kim dar ang len lai ka ngai,
Ka hrai duhlai i tel lo chuan,
Hringnun dam ka huam lo.
Ngaih Zoram, nghilh ni awm lo’ng e,
Mahse, Sakei lu hrang, retheihna kam meiah,
I hraileng min barh min phal hi,
Dawn thiam a har, hril thiam a har,
Zobawm par mawi a chuai zo ve.
Ngaih Zoram, zahngaihte’n aw,
Tlawmngaih runrawng phum bo va,
Tlawmngaih politics hnuchhawnin,
Chhemdam thlir ianga chhemdamin,
Mi hrang, sa hrang, sorkar hrang lakah
Raltlan riangvaite bikna hmun sang,
Zo tlang nuamah chang zelin aw.
Thuhmahruai:
Khawvelah hian sum tel lovin kan khawsak thei lo va. Sumin khawvel a tuam a; hringnun a chei mawi a, hmasawnna chi hrang hrang a thlen thin. Sum chu rethei leh hausate thian rinawm, damlote damna kalkawng leh lungngaite hlimna, ram thara missionary-te puitu, mi thiamte hlawhtlinna rahbi, kohhran in leh lo leh insorkarna tiphuisuitu, chatuan nun hawlh tlang lo thil azawnga Pathian thilpek ropui tak a ni. Kawng danga thlir chuan, sumin nun tha a tingêt a, dikna leh thatna kengtute a phet thlu a, hringnun par mawi thliaka lung in bang zùttirtu, hriatthiamna nei lo, duhsak bik leh hleihbik nei lova thian siam thin, tûalthahna hmanrua, nupa tâng thentu, mûalphòna thlàn khura Rawngbawltute hnuk liamtu a ni.
Chuti kauva mihringte phuar bet thei sum hian mihring hnathawh leh thil zawrh nena inthlakthleng nan mihringin a pawm theih thil eng pawh a huam vek a.[1] Bazarah chi leh chini emaw mizo chhang leh artui an inthleng; ni khat buhphun hlawh cheng 2000/- aiah miin thawmhnaw engemaw a lâk zawk chuan sum chu a chêngfaiin kawl lo mah se, a thawmhnawin a nei thung tihna a lo ni a. Tichuan sum hian mihring neih thil tangka leh rangkachak, in leh lo, arva leh ran vulh zawng zawng hi a fún tél vek a, a awmzia a zàu em avangin khawvel hi Sum Khawvel a tih theih ta hial a. Sumpai chu mihringte nun khawsak nana pawimawh ei-in leh silh leh fen kan neih theihna hmanrua a ni.
Sum hian mei angin mihringte thian leh hmelma nih a kawp a. A hmangtu hman dan azirin thatna leh chhiatna a thlen thin. Sum hi mihringte tana Pathian thilpek hlu tak a nih avangin min petu Pathian duhzawnga kan hman a pawimawh hle mai.[2] Chuvangin Lal Solomona’n “I sumin Lalpa chawimawi la, I thil lo pung hmasa ber zawng zawngte nen (Thuf. 3:9)” tiin min zirtir.
Kan ramah hian sorkar huaihawtnaa din ni lem lo Pawl tam fe a ding ve ta a. Chung chuan retheihna leh mawlna laka tang mipuite chhanchhuah hna ropui tak an thawk thin. Ram chhung leh ram pawna mi thahnemngaite thilpek tlingkhawmin rawng an bawl a, mahni inphat tak meuhvin mite tan an inpumpek a ni. John Weselyan sum leh paia rawngbawlna lamah ringtuten tha thar thawha tan kan lak a tulzia a sawi a. Pathian fate kutah chuan sum hi
(1).“riltamte tan chaw,
(2) tuihalte tan tui,
(3) saruak-a awmte tan silhfen a ni a, tin, sum hian
(4) hmelhriat ngai loh leh mikhualte tan riahbuk a buatsaihsak a;
(5) fahrahte tan pa nihna leh
(6) hmeithaite tan pa ber dinhmunah rawng a bawlsak thin a ni”[3] tiin Wesleya’n min hrilh.
2. Sum hman dan kawng thum[4]
(1) Neih thil inthlakthlengna hmanrua
Tun hma chuan Indawr tawn nan bungrua chi khat khat an hmang thin a. Chinahovin mi hnenah suahdur an pe a, suahdur aiah an mamawh thil engemaw an la thin. Entirnan, tunlaiah tuibur al tâwk tak um khat hi mamawh inthlengna hmaruaah hmang ta ila. Miin tu emaw hnenah tuibur um khat a va pe ang a, fám artui lian tâwk pum sàwm la ta ang se la, chutiang atan chuan an hmang thin. Tin, bungrua leh bungrua a inthlengtawn thei angin cheng leh bungrua pawh a inthlakthleng thei bawk.
(2) Thil man sawifiahna hmanrua
Hun bi chhiar nan darkar, minit leh sekan kan hmang ang hian thil man sawi nan kyat, rupee, dollar kan lo hmang ta a. Entirnan khaini bur khat chu K. 300/- man a ni a, K. 1000/-in DVD phek thum a lei theih a, sum dahhimna mîkhàn tetta (safe box) fit hniha hlai, fit hnih leh a chanvea sang chu K. 500000/- man a ni.
(3) Ro khawlna hmanrua
Thenkhat chuan chêngfaia dahkawl aiin rangkachak suithi, emaw lunghlu bengbeh emaw leiin an dah tha khiau thin a. Tunlaiah thenkhatin leilet hi ro khawl nan an hmang, kum tin a lo buh chhuak an eì bakah a lei ram màn a thang chho zel bawk a, a hlawk dawbawl a ni. Kum 100 chuang kal taa kan Sap misawnariten chuanchung Methodist kohhran tan hmun leh hma, in leh lo tam tak an lo buatsaih sa diam maite han hmuh hian aw, an lo va thlir thui tak em! Rûkru leh tuiekin a ei chhiat theih loh, Lal Isua lo kalleh thlenga daih tur hmun leh hma ro hlu tak min lo khawlkhawmsak hi a va mak tak ngai em! An va han fakawm tak em!
Sawiho tur:
1. John Weslaya’n Pathian fate kuta sum awmin hna a thawh dan kawng ruk a sawi angin kan chhungkua leh kohhran hian engtin nge rawng kan bawl ve theih ang le?
2. Tuna kohhran hmun leh hma, in leh lo kan neihte hi kan duhtawk em? Mamawh kan la nei em? Engtin nge kan indin thar leh zel ang?
[1] Mizo tawnga sum leh Sap tawnga money hi a awmzia a inang a. The world book encyclopedia chuan money chu tihian a hrilhfiah: “Money is anyting that is generally accepted by people in exchange for the things they sell or the works they do,” tiin. The World Book Encyclopedia Vol. 13 (London: A Scott Fetzer Company, 1994), Sap tawnga Money tih a lo chhuah dan chu hetiang hian an chhui a. Hmanlai Rome-ho biak pathiannu (goddess) Juno-i koh duat nan Moneta tih hi an hmang thin a. Moneta tih hi Monere ( fuih, thurawn pe emaw warning) tih thumal atanga lak chhawn a ni a. Pathiannu biak in koh nan an hmang bawk a. Chu biak in sak nan mint an hmang a. Moneta chu mint an lo ti chho va. Chuta tang chuan ‘sum nemkaina (stamp for coining) leh sum/tangka (coin) tiin an lo hmang chho ta zel a ni. Latin tawng Moneta chu France tawngunah Moneie, an ti a, Saphovin Money tiin an hmang ta a ni. John Ayto, Bloomsbury Dictionary of Word Origins (Delhi: Goyl Saab, 1997), p. 353.
[2]Pawl sum vawn leh hman dan chungchangah Wesley clinic hmalâk dan leh kohhran hmabâk Dr. Than Bil Luaia’n a rawn ziak hi a lawmawm hle. Clinic-a harsatna an thawh dan te a rawn inpawrh chhuak phal hi a entawntlak hle bawk. Uluk taka ruahmanna karah Dr. Thana’n “Office-a thùn tur thun duh lova lo hmang tâwk, pawisa hmuh zât lo zêp ru tâwk, thùn tur zât ziak (figure) lo tidanglam tâwk an bo bik lo,” a ti a. Chutiang ti thin thawktute chung thu erawh chu fel taka rel a nih thin bâkah an hna ata chawlhtir an nih thu a sawi bawk a. A ropui hle mai. Kristian Aw 218/19, February 2009, pp.21-22.
[3] Edward H. Sudgen, ed. John Wesley’s Fifty Three Sermons (Nasville: Abington Press, 1991), p. 636.
[4] B.C. 600 khan tuna Turkey chhak lam ram Lydia-ah khuan rangkachak leh silvar inpawlh, pawisa dere (coin) hmasa ber chu an siam chhuak tawh a. BC 1100 daih tawh khan China ramah suahdur hi indawr tawnna hmanrua (neih thil inthlakthlengna hmanrua) atan an lo hmang tawh bawk. Lehkha puan pawisa (paper money) hi A.D. 600 bawr vel khan China ramah an hmang tan tawh tih Itali mi sumdawng Marco Poloa’n AD 1200 khan a hmu chhuak a ni.
Dear YMA hruaitu duhtakte,
Mahni han inhmelhriattir hmasa ila. Gospel Hrilvelthanga Ralte ka ni a. Tunah Trinity Theological College, Singapore-ah M.Th. (Systematic Theology) thesis ka ziak mek a. Kawlrama Methodist Church, Upper Myanmar Bible sikul (Myanmar Theological College)-a lecturer ka ni. Ka pa Rev.Dengkunga (1903-1977) hi Ngopa khaw chhuak, NEIG Mission-in 1925 kuma Kawlramah missionary-a a tirh chhoh, thih thlenga mahni ram kir ta lova Lalpa rawngbawltu a ni a.Ka pa kha kan piputen Kawl phai an chhuahsan hnuah an chhuahsan (thlangtlak) hmaa an phun Khampat Bungpui len lam teh hamsa bertu a ni. (Ref. B. Lalthangliana.) Pu B.Lalthangliana hi ka pa te, ka ute nen innel tak an ni. Ka chhungte chu Aizawl Zarkawt venga Pu Lalawia(late) tun hmaa Hotel Comfort neitu kha a ni. Ka patea a ni. Ka pianpui u leh nauten Mizoram an thleng vek tawh a.( Ka patea min thihsan hmain). Vawiin ni thleng hian ka la thleng hman ve lo va. Mizorama ka thisen zawmpui Mizote tan hian ka rilru ka pe thin. Hmannia YMA-ten hnam leh ram khawtlang tanghma ngaia Kawlram atanga lo lut(ral tlan) kan thisen zawmpui u leh naute in leh lo in ruahsak chanchin ka lo chhiar a. Pawi ka ti em em a. A hnuaia thu hi thinlungah tap chungin ka ziak ta a. Rilru leh tihtak zetin min lo chhiarsak ve dawn nia.
Mizorama maid (in awmpui) tam zawkte chu Kawlrama zofate an ni a. Hna hram leh hna turu tak tak thawka inhlawhfain kan lo lut a. Burma sawrkar inthahna tual ata tal chhuakin in hulhliap kan rawn bel a. Lungngaihna leh chanhaina Kawr te lui tui chu kan kan mek a, hnung lamah kan hnam leh kan sakhaw (kristianna) tih mang tumin Buddhist-sorkarin min rawn um a, kan thlamuanna tur, kan hahchawlhna tur kan nu leh pate chenna Mizorama kan u leh nauten ral lehlamah thal leh fei-in min lo chang a: a kai hmasa apiang chu an lo chhun hlum hmiah hmiah zel a. Hnung lamah sahring ei-ten min chang a, hma lamah mahni unauten min hnawl a, min man a. Kal ngaihna hre lovin kawr te lui laiah hlau leh khura dingin lehlam rala kan thisen zawmpuite hnenah "aw..awi,, ka pute u, ka ute u, min lo chhan rawh u, min lo hum rawh u" tiin kan au lawm lawm a. Rethei leh fahrah te te kan hnih avangin kan zingah Mosia anga Tuipui sen vaw chat thei kan awm si lo. Thiam lo leh mi mawl te te kan nih avangin ral lehlama kan unaute mit kan tlung zo si lo. Khampat bungpui leh tiau lui tui te inunauna inhmangaihna te chu kan thinlung lairilah a zam a, a cham a. Rih lipui leh Vana Pa lam tual te inlaichinna chu lairilah hmuh chhuah thar zel a ni a. Mahse, tunah chuan hmelmate thihna puk ata tlan chhuakin unaute rawhtuina mei khurah kan tlan lut a." A tha e, a mawi e. Chung khuanu'n ngaidam rawh se. An thiltih hi an hriat loh vang a ni e" tia tawngtaisak chungin lem ralin kan awm mek zel a. Khawpui a lo ri a. Rairahte kan dinna lui hnar lamah chhum dum a lo chah muk muk tan a. Zahngaihna nei lo Kawr te tui lian chu nasa takin a tha neih zawng zawng hmangin a lo haw hum hum a, kan chhak lawkah a rawn vial thla tawp tawp a. Ral kuta inbarh thih aiin, kawr te tui lian lem hlum nih aiin unaute tanga an kut tuar chu a duhawm zawk a. Mangang leh lungngaiin, tap zawih zawih chungin tiau ral lam chu kan pan phei a. Kan em chhunga bal leh bahra te, kan ipte puia vaihmin leh fanghra rah te pawh kan tlan zo tawh a. Zorama u leh naute pek tura kan ken Kawlram tlangrama Chhawkhlei leh Tlaizawng parte pawh an vuai zo ta. Aw.. kan pi leh pu-te khuangchawina hmun ram Chindun lui dung leh Chinhill te chu luah thei lovin ralhovin min um chhuak a, pi pute lu nghahna leilung Mizoram dung leh vanga u leh nauten mikhual sual leh khual chimawm hri tha lo paiah min chhal si a. Kawr te tui lian a lo so va. Min rawn chim dawn ta! Tiau ral lehlama fei leh thala min lo changtu kan thisen zawmpui u leh naute hnenah, "ka pu ka pi, ka nu ka pa, u leh naute u, min chhan r'u, min khawngaih rawh u, in fei kibar ril tam leh thal fang thisen chak kha kan ngaina e, kan inpe e. Zoramah lu min phum tir hram rawh u." tiin kan ngen a, kan dil a. Tui lian rum ri hum hum chu kan chhak lawkah a rawn inhrosa tawh a. Khi... khi ta khi thingtuluang leh thing kung lian tak tak a rawn len thlakpui ta e.... tiau ral i kai ang u, tiau rala unaute tangah i va thi ang u... tiin...
aw.. Rairah kan chang sahring ei runah
Hnam leh Sakhaw timangtute ramah
Kan chau e, kan riang e.
Tiau rala unaute runah
Muana leh hlimna awmna ram chu belin
Kan tum ram pipute lenna runah
Lungngai leh luaithlinulin
Ar ang kan vai. Riah run vai e.
Tlawmngaihna fei leh thalin min lo chang e.
Khawngaihna hlum belah min bai e.
A na e. A na e.
Chung Pathian hmangaihnaah
Ngaidam turin kan hlan e,
Rairahte thisen mawh nghilh tura'n
Chung Khuanu zahngaihnaah
Riangvaite phuba la lo tura'n
Ngaidam turin kan hlan e,
Kan tap e. Kan ngen e.
Mizoram hi vawi khat mah ka la thleng ve lo nan, kan ram a nihzia ka thinlungah a awm a. 1993 khan heti hian hla ka phuah nghe nghe a.
"Romei a zam, lenkawl a eng,
Tlai thla eng pawh a nguai riai e,
Innghilh lo'ng aw, englai mahin
Khawi hmunah pawh leng mah ila.
Lo leng rawh u, Zo tlang nuamah
Zobawm lam nen kan hmuak ang che,
Rawn chhim ve la, Zonun par tluang,
Zo siktui thiang, Chhawkhlei par tlana'n.
Ral tlan in u leh naute hi in hulhliapah min lo hum leh hram turin ka han ngen che u a ni e. Hnam leh Sakhaw humhalhnaa in thahnemngaihpui Gospel Hrilvelthanga Ralte
CC:(in fax)
1. Pu Zoramthanga
Mizoram Chief Minister
2. Pu Tawnluaia
Hon'ble Home Minister
Government of Mizoram
(note: 2002-a thawn chhuah a ni)
“Bumin awm suh u; Pathian chu hmuhsit zia a ni lo ve; miin a theh apiang, chu mi vek chu a seng bawk dawn si a. Gal. 6:7”
Mihring thiamna sâng zelin khawvel hi khawte pakhat anga thlir theihin a siam ta a. Inhriat pawh a awl a, sumdawnna kawng zau tak a inhawng bawk a. Ram hausa leh neinung zawkten ram hnufual zawk emaw ram changkang mêkte hnenah sumdawnna khurpui kawmpani lian tak tak an din a, mahni hlawkna chauh umin ram retheia rethei fate chungah duhamna kùt an thlak fo thin. Khawvel hi sumdawnna bazar lian tak ang a lo nih tâk avangin sum leh pai kan inzentawn vek ta a. Hmun khata thil man ret chuan hmun dang dang pawh a nghawng tel ta zel a ni.[1]
Kan hmaah thil mit la tak a inpho teuh va. Silhfen leh in chhung bungraw neih thilah kan intlansiak a. Thil awlsam leh nuam umin kan che sâng tial tial a. Rim taka thawk siin sum khawl tur kan nei mang lo va. Thenkhatin sumdawnna sawtkat kawng kan zawh a, tum khata ruh tawk duhna khaidiatah kan inbarh lut leh thin a.
Kohhran hi kawmpani pakhat angin kan kalpui titih tawh a. Member leh hruaitu bengvar deuh thenkhatten thlarau purchawkna aiin taksa lam hlawkna sawrkhur atan kan hmang tan a. Kohhran tan tha leh sum thawh lama thahnemngai kan tlem sawt hle. Kohhran chhungah kawmpani baws (Boss) ang hrima thunei fe fe kan pung a, mahni ngaihdan chauh dik ber leh tha bera ngai hruaitu kan inchher ta nual emaw tih turin lam tang pawlitic kan vawrh lar a; mahni tanghmasial lova thawk tak taktu kan tlachham tual tual bawk si a. Pathian kohhran chu sumdawnna khur leh chi leh kuang inhmer bingna pawlitic mualah kan chantir ta em ni?
Inkalpawhna kawng leh inbiak pawh tawnna a changkang a. Biak in chhungah pawh hênfawnin hmun a chang ve tawh a. Thlarau leh tih tak zeta Pathian chibai buktu taktak kan awm ta lo emaw tih turin kan Pathian biak inkhawm a ro char zo ta. Pathian be tura inkhawm aiin thil, mit la thei chi hrang hrangah tlèina kan zawng thin a. Hna, dawr, zirlai leh thiante chhuanlamin Pathian leh a kohhran tan hun pe thei kan kiam a, hruaitu nihna chu puithuna pakhat anga hmangtu kan pung sawt hle. Hei hian kohhran din chhan ber misawn rawngbawlna lama kan ke pen a timuang mai ni lovin, a phuarbet thin a ni.
Tunlaia kan kohhran a thuanawpna chhan tak hi engnge ni ang le? Genesis 2:8-9 kan en chuan Eden huanah khan Pathianin lei atangin thil chi thum a totir tih kan hmu:
(1) thing mit la tak leh ei mi tinreng a totir
(2) nunna thing pawh huan lai takah a totir
(3) a chhia leh a tha hriatna thing pawh a totir
Tichuan Pathianin mihring chu Eden huan enkawla veng turin a dah a, “huana thing tinreng rahte hi i duh duhin i ei thei e, a chhia leh a tha hriatna thing rah erawh hi chu i ei tur a ni lo; i ei chuan i ei ni la lain I thi ngei tur a ni” tiin thu a pe a (Gen. 2: 15-17). Pathianin ei tura phalna a pek thing tinreng rah vék hmangin mihring chu Pathian khap thei rah ei turin thlemtu chuan kawng a sih hmuh ta a. Mihringin a ei a, Pathian thupek chu a bawhchhe ta a ni. (3:16).
Mihringin Pathian thupek a bawhchhiat chhan tak kha engnge ni? Bumna nge duhthlanna? Chapona nge duhamna? Thei rahah khan sual a inthup nge, a eituah? Pathian an duhna chapona chuan mihring rilru sutthlek dan a kuai her ngei mai a. Mahse Eden thei rah ikawnawmik tukverh atang chuan hetiang hian a khaikhawm theih a ni:
(1) Eden huana thing rinreng rahah eng sual mah a inthup lo
(2) Pathianin mihring chu hnianghnar takin a dah
(3) A hun zawng zawng ei bar zawn buai nana hman tul lovin Pathian nena inpawlna hun hlu tak an nei thei reng
(4) Mihring hi Eden huana thuthluang mai mai turin Pathianin a dah lo, Eden huan enkawl leh venhim hna a thawhtir a; thingin rah a chhuah that zel theih nan taima taka an enkawl a ngai.
(5) Rûl hmanga bumnaah Pathian anga ropui leh thiltithei nih duhna chapona thinlung chuan duham takin sual a thlang ta
(6) Pathian malsawmnaah lungawi zo ta lovin “awhna leh duhamna” thinlung a lo pu ta a.
(7) Mihring duhamna chuan Pathian khap thil chu a pálzam a
(8) Pathian thupek bawhchhiain an lo thi ta a.
(9) Pathian ropuina an chang zo ta lo a ni.
Eden thei rah ikawnawmik atanga thlir chuan duhàm avangin mihringin sum leh pai lamah chhiatna rapthlak tak (bankrupcy) a tawk a ni a tih theih a.[2] Mihring tlatchhiatna chuan amah leh thil dang chungah nasa takin a nghawng ta a: (Gen. 3:15-24)
(1) Silhfen nei lo khawpin an tlachhia a
(2) Theipui hna chu an silhfen neih chhun a ni a
(3) An hlau va, Pathian chu thing kung zingah an bihruksan a
(4) Lei chu mihring avangin anchhe dawngin a lo awm ta
(5) Rim taka an thawh chauhvin ei tur an hmu ang,
(6) Leiin hling leh buar a chhuahsak ang a, leia thlai chu an ei ang
(7) Hmaia thlantui luang zawih zawihin chaw an ei tawh ang
(8) Vaivut an nih avangin vaivutah an kir leh ang.
(9) Eden huan mawi atangin hnawhchhuah an ni
Duhamna chu mihringin kan mamawh aia tam neih kan chakna hi a ni a, Chapona chu kan phu tâwk dinhmuna lungàwi lohna leh tânghmasial taka dinhmun tha leh sang zâwk thlâkhlelhna a ni. Mimal leh chhungkaw mamawh tâwk a inang lo ngei ang. Kan mamawh tâwk tehkhàwng chu Dan thu leh Zawlneite thu zawng zawng khaikhawmna, Matthaia 22:35-36-a inziak, “Lalpa i Pathian chu
(1) I thinlung zawng zawngin
(2) I thlarau zawng zawngin
(3) I rilru zawng zawngin i hmangaih tur a ni.
(4) Nangmah i inhmangaih angin
(5) I vengte pawh I hamngaih tur a ni (Mat.22:35-40) tih hi a ni.
Sawiho tur:
1. Duhàmna leh chapona hi kan kohhran (member leh hruaitute) hri vei, sum hmanga Lalpa kan chawimawina kawng dipdaltu a nih theih dan sawiho ila. Heng hri tha lo laka invenhim dan leh a tihdamna kawng zawng bawk ila. (1Pet. 5:5b)
[1] Rev.Dr. Ngurliana’n glawbalaizesawn leh a vuakvet chi kua hetiang hian a tar chhuak: (1) khawvel a dam lo (2) thiamna lamah khawvel a inpumkhat (3) inhriat tawn theihna (communication) hian khawvel hi khawte pakhat angin a siam (4) khawvel culture a siam (5) sumdawnna pawh thluang lianpuiah a inher kual (6)khawvel pum hi sumdawnna bazar hmun pui pakhatah a din (7)mipui thuneihna ngaisang zawngin khawvel a thang chho (8) zinvah vel hi khawvel nihphungah a dah (9) khawte atanga khawpuia pem luh duhna a hring. Rev.Dr.Ngurliana, Globalization & Zofate (Mandalay: Mandalay Mizo Convention, 2009), pp. 15-16.
[2] Mihring suala a tluk hnuah mihring leh Pathian inkara inlaichinna, thlarauva inthlunna chu a chat, Pathian thupek a bawhchhiat avangin thihna anchhia ( thihna rorelna degree) chu mihring chungah a tla a. Pathian khawngaihna, Thlarau Thianghlim hmahruaina tel lo chuan tluchhe tawh mihring hian Pathian lam hawi kir duhna pawh a nei mai tawh lo a ni. Tuna kan beihrual thupui atan hi chuan mihring tlukchhiatna/ thihna hi thlarau thihna mai ni lovin ikawnawmika (sum leh paia) mihring tlakchhiatna pawh a nihzia kan sawi tel duh a ni. Tichuan Pathian khap thil khawih avanga thihna chu mihring duhamna sualin a hrin chhuah ‘sum leh paia tlakchhiatna’ (financial bankrupcy) a ni pakhat bawk a.
Thinglersava
Engin nge mi mawlh ka hre lo. Ka tirilah hian mi turtu engemaw hi awmin ka inhria a. Ka thlai chi tuh laklawk lai pawh sawi lo chuan ka ipte puiah ramvah chem tum ka khung a, hawn kawng ka zawh nghal ta mai a. Kan \hal huan sekawtrawlh ka thlen chuan kan huan mawng lama chizawl kung chhip zawna tlaitla tur ni, la inkhai vang vang chu ka han thlir a. A ni, tlai dang aiin feh ka hawng hma daih mai tia ngaihtuah chungin in lam ka pan phei zel a. Ka hmanhmaw deuh vang nge, ka haihawt vang zâwk tih ka hre thiam mai lo, tuithawl erawh thlâmah ka’n hnutchhiah pek chu le!
Kan huan thlang lawka ‘tui nung lui” kan tih mai, a fur a thala kang ngai lo, ka daikai lai chuan, lui hnar lam atangin ri fiak sin, eng ri nge tih hriat chian mai theih loh chu tlai thlifim chhem rual chuan mi rawn um zui niin ka hria a. Hriat chian tumin lui dung chu ka zawh thla ta zel a, tui dai ri awm lo turin dim te hian ka pen fimkhur hle a. Chu ri chu a lo hnai tial tial a, eng ri nge tih ka hre thiam lo tulh tulh a. Ka ding ta chawt a. Beng chhiin ri lo kalna lam chu zukpui lehhawi ang hlauh hian ka hawilet a. Chu veleh chu thawmri chu a reh a, tlai ni tlâk dawna thèreng zai thiam rùal zai tûi lai, thâwklehkhata an reh thuap ang ni lovin, a reh ri nghawng chu luidungah chuan a kháwk ràm ràm a, a kháwk rál raih ta mai a. Thil awmzia leh a ngaihna hre lovin kawrte lui laiah chuan tawkfang chu ka ngir deuh reng a. Tap ri nge nui ri tih pawh chian hman lova ka awm kha pawi ka ti a. Thli chhe ri mai nge, ka bengek tal chhuah tumte intawn ri ni ang tiin ka bengte chu ka han tuai deuh nawk nawk a. Eng dang zu ni suh tiin luidung lung kara chengkawl leh chakaite chu zanriah hmeh atan ka khawrh thla ta mai mai a.
Chutia faifuk chunga lui dung ka zawh lai chuan ni china ka ri hriat tho kha lui mawng lamah, ka thlang lawkah a rawn ri chhuak leh ta riai riai a. Mak ka ti. Nichina a reh khawk ram ram lai khan mi lo kal pel a ni maw tiin ka ngaihtuah chhuak a. Mi zuankhahlen ngei ang le, te ka ti rilru neuh neuh va. Lo ngai rawh, ka hriat chian loh che-in i kal bo tawh hauh lovang tia insehruh teuh chung chuan chu thawm ri kal vel dan leh a thluk chu man fuh ka tum a. Chu ri chuan mi nghak emaw tih mai tur hian ka kàl chak leh a chak a, ka kàl muan leh a muang deuh va. Ka faifuk ri karah a ruk hian a rawn zâm lut a, hmanhmawh deuhva ka pen rik buan buan lai chuan a ri ring ve tial tial bawk a. Aw…enge i nih le? I hmuh theih si loh? I thawm ri lah mite hriat chian hlau niawm fahranin i zep ru thiam si a. Hmuh tur awm lo nafam chu mihring i ni lo phawt mai a. Benga hriat theiha ri i neih avang erawh chuan ri nei thil pakhat khat chu i ni ve ngei ang tiin chu ri chu ka rilruin ka bia a, ka zawt a. Mahse mi chhang hlek si lo.
Kawla ni tla tur tlaitla êng mawi tak chuan leilung hi a mang\ha \an a. A êng no phêt mai a. Ka thlang lawka suar awmna kianga kawng pêng té pakhatah hlimthlâ pakhat pêng phei zuai hi ka hmu ta tlat mai a. A pian chu nula pian nalh, inkhaithli, sa pan thlerhthlawrh hi a ni. A hnung lam chauh ka hmuh avangin pawi ka ti a. Khawi lam lânu nge, ni tlâk dâwn sur sura rawn inlâr ta ngawt chu? Lasi nula te hi a ni thei mai ang em? Ni ta se, enga ti nge a kal bo daih? Lasi nula chuan mi a rim a, a rawn pan hnai a, a lamah a zèl buai thin tih a nia. Tunah chuan hmuh fiah hlau niàwm takin a rawn inlan zawk a, a inthup bo leh daih mai si a. Hriat thiam a va har ve aw! A kal pènna lam chu rang takin ka pan phei ta a. Mahse hmuh phâk a ni ta lo. A inher liam zuai kha chu ka hmu chiang ropui si a. A ngaihna ka va hre ta lo em? Mi bo chu a ni lo phawt. Mi mangang tanpui ngâi nge ni dâwn? Mi mangang ni se, tanpuitu a zawng ngei dawn a. Piputen rauthlâ an tih hi nge ni dâwn tia ka ngaihtuah lai chuan nichina thawm ri tho kha ka hmazawna luidungah chuan a zaithla leh ta riai riai mai a.
Hlimthlâ a rawn inlan hnuah chu thawm ri chuan awmzia a nei \an ta a, a thluk leh a thu chu ka hriat \han hla pakhat ang hi niin ka hria a. Ka han ngaihthlak chian meuh chuan ka hla ngainat em em, kan sak apianga ka rilru ngaihtuahna mi zúkfaitu chu a lo ni reng mai a. “Chu chu, mihring zai ri a ni” tiin ka au chhuak ta phawng mai a, hmeichhe zai ri, lung kuai tak, hnukulh teuh chung a, mittuiin mi a bual laia aw kehsawm ri, aw tliak, hla châng la zo lo, sak chhunzawm ngai dinhmuna zai ri chuan ka tirilah mi thám bet a, ka thin lairil berah a rawn zuang lut a, hnuk ulh teuh chung chuan ka rilruin ka lo sakpui ta a. Kachin rama Irrawdi lui pui, Maykha leh Melikha, lui thiang atanga rawn luang thla hum hum ang mai hian tah a chhuak a, mittui a sur titih nghal ta mai a. Chu zai ri chu ka ip chhunga ka lo chhar khawl, chèngkawl leh chakaite awrâwl angin ka iptepui atangin a rawn ri chhuak a. Kei hian heng pawisawi lo, luidunga nungchate hi chaw hmeh atan ka lo char khawm ringawt a. Hriat loh kara’n pawi ka lo khawih reng a nih hi tiin chung ka chawhmeh chhar nungchate chu luiah ka chhuah leh ta thuai thuai a. Chu veleh chu zai ri chuan hma a hruai a, keiin faifuka sakpuiin ka zui ta zel a. Riahrun bela lo haw sirva lengte inmangtha thawm riah chuan, inhmuh tawp zan, a tuk zing ni chhuak hmu leh tawh lo tur hre lawk anga lungchhe taka inthlahna tap ri ang maiin luidunga zai ri chuan ka thinlung a nghawr nghing a, mahni hmangaih lungduh tak chân avanga lutuk awm lova tap ri vawn vawn angte hian ka thinlung mi khawrh a.
Hmel hmuh chian theih loh nula kha vawi khat chauhvin rawn inlar leh se ka ti hle mai a. Luidung tluana zai ri ka hriat kha, kha nula zai lo chu tu zai mah a nih theih ka ring lo. Kawlah ni a tla fel a, khuain thim zai a rel tan a, sirva lengten riah run an pan sap sap a, unau hmelhai an tih hun velah chuan khaw dâifêm ka thleng phei a. He lui hi khaw pumin rinpui bera kan neih khaw chhung bazar kianga luang thla zel a, thlangkawl khawdaiah lui dang nen zu inpawh ta kha a ni a. Khaw luh tawntirh dâifêm ka thlen chuan, nula zai ri chu a tham ral ta riai riai a, a khawk ri chu thangvan sangah a fáwn chho ván ván a. Ka rilruah tu emaw chân ang deuh thawin a thawk na a; luidung suartlaun ka rawn zawhpui, hla satu awm lo, awrâwl hriat theih si kha tu nge tih hriat hranpa ka tum lo nan, a reh ta vung vung mai kha chuan lung a tileng ang reng khawp mai.
Ràl khat atanga thlirin, kan khaw lu lamah hian mei lo inchhi var un hi ka hmu ta a. Zan danga awm ngai lo, eng thil tak thleng ang maw tiin hriat ka chak hle a. Ka hnaih tial tial a, nichin lawka tu tih hriat loh hmeichhe zai ri ang kha ka hre leh ta a. Mahse tun hi chu zai ri chauh a ni lo, nutling tap ri pawh a ang lam lam a, zai ri kara tap ri a ni. Ka rin ang ngeiin khawlua hmeithai inah thalai leh val upate an lo phusa mur mur a, thenkhatin meibal an lo chhi a, thenkhatin mandat an lo zar bawk a. Eng thil nge thleng ta? Chhiatna nge lawmna lam? tih hriat ka chak em em a.
Tualzawla tlangval pakhat chu ka zawt ta chawt mai a. Ka thu hriat chu ka awih thei lo. A va mak tak em aw!. Hetiang reng reng hian maw khawvelah retheiten retheihna an tuar a, lungngaite lungngaihna a pun zel dawn ka ti a. Ka va pan hnai a, veng hnaivaia nu leh pa thenkhat an lo thu bial taih a, chu in pindan kilah chuan in neitu nu chu awrawl chau tak nen tapin a lo insut feih feih a. Ka han hawi vel a, ruang zalh ka hmu si lo. Hriatchian tumin feh haw thawmhnaw nen chuan in chhungah ka lut ve ta rawih mai a. An in leh lo neih chhun tiralin, Ram thumna kal tura inbuatsaiha ram hnihnaa khawsak mek, a kal chhuah hmaa kohhran leh khawtlanga inhmang ve tak, ram hnihna a thlen hnua hnam leh kohhran hlamchhiah a zu leh nawnsitbawlna khura cheng, a nu leh naute enkawl zui nachang pawh hre ta lo, an fapa chu zan khat thilthu maiah a damlo thut a, damdawi in pawh lut hman ta lo chuan a thiante in (room)ah a liam ta mai a ni, tih min lo hrilh a.
Ka pawi ti lutuk chu ka hawihai reng mai a. Hmeithai lusun, khawngaihthlak tak chu ka thutchilh a, thlamuanna tawngkam han hnemna tur ka tlachham hle a. Hmanni lawk khan ram thumna thleng tawh, kan khaw bazar venga mi neinung ve tak fanu pawh ral hla atangin sunna inkhawm kan nei tawh a. Chu mi chuan hnam dang, sakhaw mi lo zet mai nen hian innei si lovin nupa angin an chengdun a, chu pa nena an fawr velnaah palh an tawk a, a boral ta kha a ni a. Chutianga ram leh hnam tana kan lo beisei em em, tuipui ral kai chin, kan fanaute, nu leh pa, kohhran leh khawtlang kilkawina khauh leh fel hnuaia awm lova, an khawsak dan turte ka ngaihtuah lai chuan, veng nu leh pa kalkhawm chhun chhun chuan khawhar hla, luidung tluana tu tih hriat lohvin a tihrik hla ngei kha an sa a. “Tap lo thei ka ni lo aw ka lainate kha” tih hla an sak lai chuan hmeithai lusun khawngaihthlak tak chuan, kun tlawk tlawk chungin “Aw, Mama, a va pawi tak em! Ka kiangah awm la hetiang tak hian chhiatna rapthlak i tawk kher lo tur. Tunah i kiangah ka awm thei si lo, tap lo thei hi ka ni lo a sin, Mama,” tiin tah hla a chham a.


c: text/html

text:
Editorial
DECEMBER!!!
Zumtu le zumlotu, upa le nauhak, nonawn le tar pawl tiang ih Kan
hngahhlap zetmi ni sunglawi ¡§ CHRISMAS¡¨ rim a nam sal zo a si lo
maw???
December thla kan lut zik thlang. Sweet December hrang ah teh nang,
ziangtin na tim an tuah? Na hnat.uannak hmun ah maw hi ni sunglawi hi
na
liam ter men ding? Pathian thlawsuah comi ram pawl cun thlawsuahnak
a
petu Pathian mithmai zoh in ¡§ December thla¡¨ hi an hmuak ih; ni 25
lawng silo in, himi thla ah hin a tam thei tawp in Pathian an
thangt.hat,
thla an cam, an caan t.ha neih sun Jesuh hrang an pe.
Rual duh, t.ha ten ruat sal hman! ram t.hangso pawl ah cun Chrismas
Decorations mawi thei tawp ih tuah in an dawr le inn pawl cu thla
dang
menmen thawn bangaw lo in an tuah t.heh ho khaw. December thla hi mi
hmuahhmuah hrang ah a sinan, nang le kei zumtu pawl hrang ah a hleice
in
kan sunlawih dingmi le kan Pathian hrang kan caan t.ha, thazang,
thiamnak le sumsaw etc…hmuahhmuah kan pek dingmi thla a si ti hi
rak hngilh
siang hlah. December thla ah cun khual tlawngmi pawl hmuahhmuah in
mai
inn hlum lam an pan ih; meithal kai pawlhman in an meithal phen ah
Bethlehem ih suak naute hmel an hmu ringring so khaw!!
Unau….ziangtin December hrang ah na tim na tuah ve ????
Na beidawng hlah
Harnak caan ah na bei a dawng mei asiahcun mi san tlai lo tak na
si.
Thufim 24 : 10
By : Re. S. Ni Luai.
B.C. 609 – 598 kum hrawng ah khan Judah ram sung ih siangpahrang
cu
Jehoiakim a si kum thumnak ah Babulon siangpahrang Nebuchadnezzar in
Jerusalem khawpi a do ih a kulh t.heh. Siangpahrang Jehoikim cu
Bawipa a
Pathian hmai ah thil sual a tuah. Babulon siangpahrang Nebuchadnezzar
cun Judah ram cu a siim ih, Jehoikim cu a kai, thir cikciin in a
hreng
ih Babulon ram ah a hruai.
( 2 Sansiarnak 36 : 6) Israel miphun pawl cu sal ah kum 70 an
tang,
mino tampi a that t.heh. An thilri pawl cu Babulon ram ah a tlunpi
t.heh. Israel sung ih siangpahrang hrin le mino bawi phun piang fai
deuh le
mifim zirnak nei cia mi, bengvar deuh le kut ke kim mi pawl a zoph ih
tlawng an kai hnu lawng ah Babulon ram sung ah hnt.uan t.ha an t.uan
thei ding tiah thu a pe.
Daniel le a Rualpi
Himi caan ah hin kum 70 sal tan cu a har zet ding.
Babulon siangpahrang in Kaldai ca le t.ong zir ding in thu a pe. An
hmin khal
Hebrew t.ong silo in Kaldai t.ong in a thleng t.heh. Mi kip zuu in
ding
in thu a pe. . Israel mi tam deuh cun an eel ngam lo ih zuu le sa, a
thiang fai lo mi pawl cu an in an ei t.heh ve. Zuu in le sa ei mi
cun
sal an tannak thu le Pathian thu khal an ruat thei lo. Hmai lam caan
khal
an ruat thei lo. An bei dawng t.heh in zuu le sa thawn an beidawng le
donhar cu an hnem aw.
Minung tampi cun kan beidawn caan ah zuu leh sa thawn
kan
um ih Patian thu ih thazang thar lak hna kan thiam lo. Pathian in
ziang
tinkim a tuah thei ti khal kan zum lo. Ca thianghlim sung ah harnak
na
tawn caan ah thla-cam aw..tin a ngan. Hlawhtlinnak na hmuh caan ah
Pathian thangt.hat aw. Jesuh cu Pathian in thazang la aw, ralt.ha zet
in um
aw..na beidawng hlah a ti ringring.
Kan Lai mi Malaysia ah tampi kan thleng thlang. Zuu ri
sabah ih a um mi tampi ka hmuh caan ah, ¡§ Ziangruangah zuu na in
tiah
ka sut t.heu. An sim t.heu mi cu ka bei a dawng¡¨ an ti t.heu. Harnak
kan tawn caan ih kan bei a dawng mei ah cun kan cem taktak ding.
Thazaang thar kan lak a t.ul. Kan tha zang thar lak nak ding le kan
cahnak kan
fimnak ding .
ah thil t.habik cu Pathian dung thlun ih nun dan thar lak hi a si.
Pathian, na dan ah thazang la lo seh la, harnak ka tawn le ka zonzaih
caan ah ka thi zo ding… ( Sam 119 : 92 ).
Ka u le ka nau le nuh Malaysia ram ah a thleng mi,
thihnak thlanmual tlang ih dingmi kan tam tuk thlang. Leilung nawm
cen le zuu
ri sabah kan tam tuk. Hihi mithi khua kawtka ah ka ding tinak a si.
Caan t.ha na neih lai ah Pathian hnen ah tha zang thar kemah thawn
lak
tlang uh si.
Hi Nun Zir uh si
Daniel, Hananiah, Mishael le Azariah an tel ve. An pali
in Judah hrion sung ih mi an si. An bawi upabik cun hmin thar a sak
hai.
Beltesazzar, Shadrak, Meshak le Abednigo an si. Kaldai t.ong le ca an
zir ter hai. Cuvek thotho in kan nih khal kan fehnak ah kan t.ong si
lo
mi le kan ca si lo mi ngan thiam le t.ong thiam kan tum ding. Hiti
ka
ti tik ah kan ca kan t.ong hngilh ding ka ti nak a si lo. Leilung mi
phun kip ih ca t.ong thiam hi a thupi zet. Kan thiam lawng ah anmah
vek
in hna kan t.uan thei ding. Daniel le a rualpi pali in tla mi t.ong
an
thiam ruangah, mi ram ah Vuankyi an t.uan thei. Asinan ei le in ah an
ralring tuk. Zumtu ih eimi le in mi hi kan ral ring a t.ul ve. Mi ram
kan
fehnak ah an ca le an t.ong thiam tum uh si. Anmah hnak ih kan thiam
ah
cun mit ah thil t.habik cu Pathian dung thlun ih nun dan thar lak hi
a
si. Pathian, na dan ah thazang la lo seh la, harnak ka tawn le ka
zonzaih caan ah ka thi zo ding… ( Sam 119 : 92 ).
Ka u le ka nau le nuh Malaysia ram ah a thleng mi,
thihnak thlanmual tlang ih dingmi kan tam tuk thlang. Leilung nawm
cen le zuu
ri sabah kan tam tuk. Hihi mithi khua kawtka ah ka ding tinak a si.
Caan t.ha na neih lai ah Pathian hnen ah tha zang thar kemah thawn
lak
tlang uh si.
Hi Nun Zir uh si
Daniel, Hananiah, Mishael le Azariah an tel ve. An pali
in Judah hrion sung ih mi an si. An bawi upabik cun hmin thar a sak
hai.
Beltesazzar, Shadrak, Meshak le Abednigo an si. Kaldai t.ong le ca an
zir ter hai. Cuvek thotho in kan nih khal kan fehnak ah kan t.ong si
lo
mi le kan ca si lo mi ngan thiam le t.ong thiam kan tum ding. Hiti
ka
ti tik ah kan ca kan t.ong hngilh ding ka ti nak a si lo. Leilung mi
phun kip ih ca t.ong thiam hi a thupi zet. Kan thiam lawng ah anmah
vek
in hna kan t.uan thei ding. Daniel le a rualpi pali in tla mi t.ong
an
thiam ruangah, mi ram ah Vuankyi an t.uan thei. Asinan ei le in ah an
ralring tuk. Zumtu ih eimi le in mi hi kan ral ring a t.ul ve. Mi ram
kan
fehnak ah an ca le an t.ong thiam tum uh si. Anmah hnak ih kan thiam
ah
cun mit hmai t.ha kan ngah mei ding. Sum le pai kan hawl phah ah
fimthiamnak lam khal hawl cih uh si.
Hitin ti ve aw.. Daniel le a rualpi cun Babulon siangpahrnag ih
zuu
in ding thu a pek cu thih ngam in an eel. Daniel cun khua a ruat ih
siangpahrang inn ih eimi le inmi pawl tuah ve cing cun a biaknak lam
ah mi
thiangthlim a si thei lo ding ti a thei. Tlawngta dang pawl cun an el
ngam ve lo. Zuu in phah in tlawng cu an kai. Daniel le a rualpi pawl
cu
fimnak, thiamnak Pathian in a pek hai. Kan Pathian cu a thianghlim
vek
in kannih zumtu pawl in Pathian kan t.an tik ah a thianhlimnak kan
t.awmpi ding.
Zu le sa ei le in tahrat in kan biaknak lam ih mi
thiang lo si cu kan duh lo ti ah ralt.ha zet in Daniel le a rualpi
pawl ih
an dinpi ngammi nun dinpi ve uh si. Pathian in sualnak tuah rero ding
ah in ko lo. Mithianghlin si ding ah in ko. I Thessolonica 4 : 7.
Thatnak tuah ah pa ralt.ha si zuam uh si.
A tu kan miphun, zumtu kan timi cu sual tuah lam ah
kan ralt.ha tuk lawmmam. Hi lam zin cu farah le mi nautat tuarnak
lamzin
a si. Pathian hnen ah nun thar in kir saal uh si. Pathian kan tlun ih
a
lungawi ah cun hminthannak le fimthiamnak, lennak.. ¡§Pek ka duhmi
hnen
ah ka pe¡¨ a timi cu kan co ko ding. ..
Abraham Lincoln
ih
Thufim hrilkhawm
* Milai hmauhhmuah in upat pek le thangt.hat pek an duh ciau ti
hngilh hlah.
* Milai umtu dan le Leitlun thil umtu dan theihnak hrang ah na
sumpai le caan t.ha hmang aw.
* Ruahsannak nei lo milai cu an beidong t.heu.
* Hruaitu t.ha cun thupek ( command ) hnak in zangfah ten, a t.ha
pei maw…etc…tivek t.ong kam an hmang t.heu.
* Tohkham sang ih na thlen le na hnuai ih mi pawl kha hngilh lo in
bawm sawn aw.
* Mi dik pawl aw la, a dik nawn lo le tanta lohli aw.
* Na kaihhruaimi pawl in veikhat te an lo zum nawn lo ah cun
ziangtik hman ah na thu an lung nawn lo ding.
* Hmint.hatnak a co tu hruaitu pawl hnen lawng ah mipi an um t.heu.
* Pawlkom pakhat mawi le mawi lo cu hruaitu par ah a t.hum aw.
* Thin so tuk mi, misenpi cu t.ih hlah. Na diknak lawng kha felfai
ten dinpi aw.
* Na theih tawk le na thiam tawk te in t.uan aw la, a cem tiang
t.uan aw.
* Thil dik lo ih an lo puhnak ah a poilo na ti men asile, vei
tampi
thuphan ih an lo puh nak ding lamzin na onsak tinak a si.
* Pawlkom pahnih ih an lo upat cun upat tlak mi na si. Asinan,
pawlkom khat lam ih an lo fak rero lai ah khat lamin ziang ih an lo
siar lo
cun ralring aw.
* Doawknak ih na sun ruang men ah a hman na timi kha bansan hlah.
* Nitin ih na tuahmi cun na tumtahmi lamzin hrang dawnkham ih na
theih asile bansan hreh hlah. Asinan, na tumtahnak a lo bawm asile
napi in
zuam deuhdeuh aw. Ruahnak thar le t.ha sawn hrang ah sangka ong
ringring aw.
* Hnat.uan tu pawl hrang khua na ruah sak bangtuk in hnat.uan a
duh
tu tam sinsin an um thei nak ding lamzin onsak aw.
* Na thin a heng tik khal le, na thinhengnak cu na ka ihsin suah
ter
lo in ca ah ngan sawn aw. Asinan, cui ca cu na thin hengnak nu/pa
hnen
ah thleng hlah seh.
* Thu el awk le sual buaiawknak hrial aw.
* Ziangtik laikhal ah cangvai hmaisa bik si ringring aw. Netabik
si
hlah.
Super Power nei ti thinphang tu Binladen
By : Za Khup
Luai .
Osma B in l aden kan ti cun zo khal in kan thei thluh ko ding. (
zawih caponak maw ) Awl te ih len na duh le, ¡§Pu Bush hnen ah hruai
mei
ding¡¨ an ti. Binladen hi Saudi Arabia khua le ti sinak nei,
constructor
fapa a si ih an harsa lem lo.
Ahlan ah cun US thawn rual t.ha an rak si. Comunist ral lian
in
Afagan a cim cuahco ah khan, US bawm mi voluenteer ziangmaw zat an
rak
feh ah khan a rak telve mi a si. Ral an do tlang, tlangnel zet in an
rak um. Hi vek in thil a rawng um nak hi cu, sakhuanak ruangah a si.
An ral an nor neh thlang tik ah an ram Saudi kiltu US ralkap
pawl kha lasuak ding in a phut, ¡§nan um a t.ul nawn lo¡¨ a ti.
Asinan
cozah pahnih an lung a kim zo ruangah; ralkap pawl an suak lo. Cu cun
a
thinheng ter. ¡§Kan hmun thianghlim bik ah zumlotu Jenteil pawl nan
um
ding a si lo¡¨. Saudi..Mecca hi Muslim hmun thianghlim bik a si.
Sakhuanak lak runtuk ruangah ral ah an rawng cang riai.
Cui thawk in hni suamso ih an rak biak t.heu mi cu a ha cang a
rial
hnawh. Remcang a hawl. A rei hlan ah hmun thianghlim ih um zumlo tu
pawl lak ah bom a puak ih mi ziangmaw zat an thi. An met aw riairiai
thlang. Cuti ih US duh loh zawng ih a cang tam deuhdeuh ruangah a
ram cozah
in an khua le ram in a dawi bakah, khua le ti sinak an hlawn sak.
Zianghman lo ah a cang ve thlang. Cutin umnak ding t.ha nei lo ah a
cang.
Cutin umnak ding fumfe neilo in, hmuntin ramtin ah a vak vai. Beunak
ding lungpi a hawl, zangfah ih rak mikhual tu pawl khal in pa la pa
t.ih
awk ruangah rei an mikhual ngam si lo.
Nairobi, Tanzania, Manila etc..pawl bomb puak ruangah zoh
menmen
ding minung a si lo ti an theih ruangah kaih tengteng ding in an
hawl.
Pa le pa, ngam leh ngam, a suk so ah an hawl aw. Cuti ih umnak ding
neilo ih a vahvaih lai ah, Afagan pacang Mohamed Mulah Omar an timi
pa in
a mikhual ngam a sim thu a theih in Afgan ram ah a feh..a um. Mi
ral t.ha rak mikhual ngamtu a si ruangah maw si ding thei hlah, a
fanu
nupi ding ah a pek lawng silo in Osma ih fanu khal a t.hi ve. An pu
aw
veve a si cu!
Cu tawk hmun in a fimthiamnak a neihmi thawn remcang a hawl,
t.habik ding ih a theihmi cu vanzam mawn thiam a t.ul ti a theih
ruangah
a nau le pawl vanzam mawn a zir ter. Cumi ruangah Leitlun ah thil
rapthlak a thlen phah a si kha. Cutin a nau le pawl cu mi zo khal an
thlen
duhnak vanram nauta ah a feh ter hai. Remcang an hawl. An tumnak vek
in
khawpi nuam an timi New York khua ih, leitlun sumdawnnak W.T.C. innpi
pakhat sawn vanzam in a pah hnu, munite 15 ah pakhat in a rawn pah
lala.
Culawng a si lo Washington ih um leitlun ralvennak t.ha
hminthang Pentagon an timi innpi cu vanzam pakhat in a rak pah ve. A
tawk hrih
lo. A dang pakhat ziang pawi khawih tum in maw a rak zuang lai,
asinan
passengers pawl ral t.hatnak ruangah ziang pawi khawih lo in amah
lawng
tupi lak ah a tla an ti a si kha.
Thilmak an timi cu vanzam pawl kha US ta lawnglawng an si. Inn
leng ih hroawk men lawng silo in innsung rori ah, mehtawk in cal ih
cil
va hnih cu rak tuar men cu thil har a si ding. Pu Omar hnen ah
thusuhnak mak tak a thleng a si kha. ¡§Na mi khualpa kan kut ih pek
maw do awk,
thih maw nun ha na duh ti pawl¡¨. Mai fanu pasal, mai nupi ih pa;
kut
kawl bun in ral kut ih pek cu a harsa deuh a si ding…pa le pa a rak
ti a si kha. A uar pawl hrang tla ah cun Leitlun ralpi pathumnak a
suak
ko ding, thiang lawr khal a thlen zum um khawp in do awknak a suah
phah
a si kha.
Tui ni tiang ah cun Leitlun milai lak ih t.ihnung milar
hminthang Lucky ticket laksawng phur tambik lak ih tel cu a umnak
theihlo in
a hlo hrih cu a si hi maw!! Ziang a cang ti cu caan in a rawn her
suahpi leh ko ding. Kan rak hngak hrih poh a si pei cu.
Lungawinak
Morrie Freeman.
Minung buainak le riahsiatnak hmuahhmuah hi lungawilohnak a
phunphun
ruangah a si.Sungkua,rualpi karah, miphun dang leh miphun dang,
hnamdang le hnam dang buainak le doawk nak, sualnak hmuahhymuah tla
hi lungkim
loh nak ruang ah asi. Asi ah cun, sual nak hmuahhmuah tlansan thei
dingin lungawinak cu khawiah so? Lungawi dan cu khawiah so? na ti
ding.
T.angka le thilri tampi hi a si lo maw? Ei le in ding hi
lungawinak maw? Puan le thuamhnaw hi maw lungawi nak? A phunphun na
ruat
thei ding. Na duh zawng cekci ih um kha na ruat nak ah cun
¡¥lungawinak
famkim¡¦-ah na ruat thei.
Bible sung ah lungawi dan thu tampi kan hmu, asi nan
Bible
ah cun Thlarau lam ih lungawinak a sim tam deuh ruang ah, sermon ngai
le bible siar nak ihsin kan thei thei ih, nghilh sal tla a awl
zet.Curuang ah hi tawk ih ka sim duh mi cu, Bible neilo in nangmah
lawng ih na
um can hrangah a si.
Bible na siar paih lo can tla a um thei, na siar ih
lungawi dan ding na thiam lo can tla a um lai thei. Biak in na feh
ih, na
beisei zawng le na ngai duh zawng thu an sim loh can tla a tam men
thei.
Curuangah Biak in feh na paih nawn lo tla a si thei. Na
lungawi nak ding na hawl ih, nangmah ten na hmu fiang thei lo tla a
si
ding. Sum tampi na duh ih, na neih thei loh ruang ah si seh, nun nuam
zet ih um na duh ve ih, cu cu na hrang ah a cang thei lo vekin na
ruat
can tla a um thei.
Leilung tlunah hin thil pahnih lawng mi hmuahhmuah
hrang
ih hman zet a um¡¨ tiin sociologist pawl cun an sim. Cu cu
1. Nun nak midang thawn thleng thei loh mi, fir thei lo mi pakhat
ciau kan nei. 2. mi hmuahin nikhat sung ah nazi 24 hman ding kan nei
thluh. tih a si.
Hi te pahnih lawng hi ruat hman hnik. Na lungkim nak
ding
lamzin on nak a siin na thei maw? Na nun nak le na tikcu can na hman
dan kha midang le Pathian hrang ih thupi bik a si sawn.
Na lennak,na in le lo ruang ah maw, na nupi maw, na fala nu a hmel
t.hat ruang ah tla midang le Pathian hrang ziang hman t.hat hnem nak
a
um lo. Cu vek cun na hrang ah tla lungawinak ngaingai a um lo ding.
Leilung tlun-ah mi lian le thil tithei tampi an suak zo.
Mifim le ca thiam, hmel t.ha le milian, bawi le ram uk
tu, mi lar le hla sak thiam, a phunphun an suak zo. Anni cu na daw
men
thei.Minung umdan zirtu ¡¥Anthropologist¡¦ pawl le minung pawlawk dan
ding zirtu ¡¥Sociologist¡¦ pawl cun ¡§Kan hnak ih sang deuh din hmun
kan
daw thluh, a si nan cu Mifim le ca thiam, hmel t.ha le milian, bawih
le
ram uk tu, mi lar le hla sak thiam, a phunphun an suak zo. Anni cu na
daw men thei.Minung umdan zirtu ¡¥Anthropologist¡¦ pawl le minung
pawlawk dan ding zirtu ¡¥Sociologist¡¦ pawl cun ¡§Kan hnak ih sang
deuh din
hmun kan daw thluh, a si nan cu tawkah lungawinak ka hmu thei cuang
lo,
ziang so thupi sawn, lungawi nak ding ah ka¡¦n mah minung pakhat ciar
maw, kan umnak veng leh khua?¡¨ an ti a si.
Minung cu Ni 10 it that lo in a nung thei lo, zarh khat
tidai lo in a nung thei lo, ni 40 hnak ih tam cu rawl lo in a nung
thei
lo,.. a hlei ce-in a lung (heart) hi nikhatah vawi 1,08,000 a thir
ih,vawikhat a chawlh cun a cem riai, a mit chu nazi pakhat ah vawi
1,800 a
khap(blink) loh cun a meng thei lo, cu vek can tep tuk kar ah cun a
um
ih, a nun nak le a can sung ah lungawinak a hmuh loh cun mi vansia
zet
a si ding.
Na hnat.uan teh na bang maw? Hi tin ruat aw. Kum khat
sung ah ni 365 a um. nikhat-ah nazi paziat so hna na truan? Hnat.uan
can
ngai2 cu nazi 8 a si(OT tel lo in).Nikhat cu sun nazi 12 le zan nazi
12
a um.Nazi 12 cu hna truan loh can a si ih, nitin nazi 24 ihsin nazi
12
vawn hlawn aw, kumkhat ni 365/2 =Ni 182.5 hna truan can na nei.
Sunday
hi kum 1 ah ni 52 a um. 182 – 52 cu ni 130.5 .
OT na t.uan loh a si ah cun, nazi 12 ih sin nazi 4 zel
hlawn aw, cu cu hmun thum hmun khat na hlawn tih nak a si ih, 130 –
130/3= ni 87 a si ding.( Zarhte ni na t.uan loh bet ah cun kum 1 sung
ih
zarhte ni umzat ni 52 kha na hlawn sal ding, 87-52=Ni 35).. Na t.uan
loh
can le na off ni hi kum 1 ah ni 10 si seh la, 87-10= ni 77 (zarhte
t.uanlo hrang ah 35-10=Ni 25).. na hnat.uan can ngai2 hi kum 1 ah
thla 1
ihsin thla 3 hrawng lawng vek ah a cang ding.
Na thinlung kha lungawinak ding hrang ah na hman thiam
ah
cun nitin theihthiam nak ruang ah lung awi ten ziang khal na tuah
thei
ding¡K
Nan hmuh pang le….?
Tial Tin Zul ( Falam ), Kei Thawng ih pasal cun a inn lam a peh
tlaih
dah lo ih a umnak khal theih a si lo. A pehtlaih nak ding le a umnak
thei nan um le..012 – 9347742 in rawn sim thei hram uh tiah zangfah
kan
lo dil.
Kan Sung Thu
Sizung ih suak
Zumtu U le Nau pawl ih thla kan cam sak re ro mi
Pakolh
cu November ni 18 (Thur) ah dam cak zetin sizung ihsin a ra suak ih
hi
ti vek ih minung kan beidawng hnu khal ah kan thlacam nak inhlawh
tling
ter tu pathian hnenah lungawi thu sim uhsi,
Falam ih um Sayamah Tan Thiah ih fapa Tluang Za
Thang ( Aung Tan Niang ) cu zumtu u le nau ih thlacam sak nak ruangah
dam
cak zet in a hna a tuansal thei zo. Zumtu pawl kan thla cam nak hi
alak ih aum lo zia hi thei ringring uhsi.
Mi damlo
Salai Ruang Cung khal acuap tha lo nak ruangah NGO pawl
ih
sizungah aum , Dam nak le cah nak a hmuh thei nak dingah thla cam nak
in Tanpi cio uhsi.
Thawngtla
1.Phun Hre ( Mangkheng )
2.Bawi Lung ( Falam )
3.Zai SiamThang ( Tivar )
4.Sui Nei THang ( Ram Thlo )
5.Ram ceu ( Ram thlo )
6.MangPi ( Bungtaw )
Damnak an hmuh thei nak ding ah le Refugee adil tu pawl
in an ngah thei nak dingah thlacam nak in tan pi cio uhsi.
Lai mi hrangah LCF Pastor
Harsat nak nei, Pathian hnen ih thil pakhat khat dil
duhmi nei le mi damlo pawl hrangah thlacam sak na tul asi ah cun
nitin
2pm – 5pm tiang kan biakin lo le LCF office ah kan Postor S. Ni Luai
na
rak pan thei ringring,
Home cell
Kan LCF pastor hi zan tin hmun dang dangah Pathian
thu
sim in a feh suak ringring ih na hna tuan nak hmunah pathian thu ngai
phah si thla cam sak na tul asi ah cuh hmai sawng lo ten rak sawm loh
li
aw na co nawl lo pang ding.
Computer
LCF Office ah zantin Computer kan zir thawk re ro
zo,mibang na duh asi ah cun hi vek ih chance tha hi luan ter pang
hlah aw,
hnatuan phah si in na man can te te ah fim nak ra zir ngei ngei aw.
Klang ah Gospel
Kan dungzarh, zarhte zanah LCF mino 12 Klang
Sayamah Rang Rang tei in ah Gospel kan feh, Salai Paluai in charman a
tuan
ih Salai Ronald in Pathian thu in sim, Thazang kan ngah in kan nuam
tlang zet.Khawm ban hnu Tlangval pawl cu fala pawl in ziang tik na ra
sal
ding ti ih thu sut aw tla an um hnuai hni tin thu thang kan
ngah,Kahawm
ban ah cun Adai le sang thaw em em kan ei tlang hnu ah hni suaknak
aphunphun thawn kan pawlkom aw ih siang lo cingten zinglam nasi 3 ah
kan
then aw.
Tulai Malaysia ah
Tulai hi Kawlram lam ihsin kan Falam mi ra thleng
thar an tam vi vo ih, Jalan Alor lamzin tluan ah cun ,zarh pi ni
lawng
si nawn lo in nitin Falam mi lawnglawng kan khat asi bik ko. Hmun
hnih
ah kan khawm nan khat lam khat lam in biak in kan khat thei ringring,
Kan Biakin in kiangkap ih Falam mi pawl khal kan thei aw cawk nawn lo
a
si .
Ca poh Vei khat lai ah duhdawt
aw
zet mi rualpi pahnih an rak um, Cu tin can arei vi vo ih pakhat deuh
in
nupi a rak nei.Pakhat deuh sawn cu fala lengin zan tin a vak rero t.
heu. Zankhat cu a tlun phah in a rualpa tei in kiang a thlen zawngah
ka
rual nan it zo maw? ti in a hei sut.Cu le a rual pa in insung ihsin
it
hrih hlah e, it ding in kan tuah rero lai.hi..hi..hi..
An ti An ti
@ Laimi ti awk kengkeng hi Laimi sinak a si cuang lo; Laimi
hmuahhmuah an t.uannak hmun le tlang a khat ciau thei lo an ti.
@ Ni tin te ih hna t.uan hmuahhmuah an lian cuang lo an ti.
@ Experiances ihsin thil t.ha zir duh tu tampi an um lai ah ; mai
tuahmi par ih sir aw le mi theih ding duh lo rere khal tampi an um an
ti.
@ Mawinak ngaingai cu hmel ah siloin thinlung sung ah a um an ti.
@ Mai milaipi khal duhdawt theilo tu cun milai mit ih hmuh thei lo
mi Pathian duhdawt ti awk cu thuphan per an si..Bible in a ti.
@ ¡§Milai cu mah le mah 100% thiam kan co ter aw t.heh¡¨ mifim
pawl
in an ti.
@ Miphun le ram duhdawt tu hmuahhmuah in miphun le ram hrang an
t.uan cuang lo an ti.
@ Mai sungsuak hman upat pek hna kan thiamlo ahcun lenglam mi
pawl
ih nautat ding cu kan covo hrimhrim a si an ti.
@ L.C.F. mino pawl in 2005 Krismas ih Vok sum 6 thah ding kan
hngahlap tuk zo an ti.
@ ¡§Miphun sinak cu thisen ah a um ih; pawlkom members sinak cu
cabu
sung ah a um¡¨ an ti.
Ka Duhdawt zet mi ka fala( pehnak)
A hnen ka thlen cun,ka thawpi ka suah rori ! Duhnungza ka parte ih
kiangah cun Kiosa hman in a mei a khup zulzo ko ding.Ka lungkim, ka
duh
mi, ka fala,ka lei lawmkim nak hmaiih ka um thei cu,khua nu¡¦i
remruat
ah khin lung a va awi em !
¡§ ka ca lo pek mi kha na rak ngah si maw ? ka lo
dilnak
in ngai pawmawh sak ih ka lungawi.Thil dangpi cu a silo… ka lo ngai
tuk thlang..¡¨ ti phah cun maw… a mitthli atla si cu ! Hnem
ngaihnak
khal ka thei lo,kei khal ka supaw thei ve nawn ce lo…t.ah ne mai ka
nap !
Thei pa atwp ih suup aw cing cun, ¡§Ka lo ngai ve
tuk,hmuh ka lo duh ruangah si nan khua ka rat.Parte in duh lai ko ti ?
¡¨ tiih
ka t.ong thei hman ka lungawi lam lam… nu nau ka si lo ruangih t.ap
lo men ka si ti ka fiangaw
nasa.ka pavua ken mi cun,ka Parte ih mitthli cu ka hnulsak ve rero.
A t.ah ban hnu cun,tonak hmun cu kan rem.Thing kung cu
kan hngohsan phah ih,kan kut le kan kut cu kai aw tlang in,kan thu
hlun
cu ka rel tlang.Tlunlan a cuan ih,October thlapi vang cun kan pahnih
hrang a hleice in a parmawi nak a ti lang ce khi a bang !
¡§Parte,ka lo ngai in ka lo duh tuk,hi ti hin in thei
duh
lai ding ti khi ka rak ruat dah lo,ka lungawi tuk¡¨ ti phah cun,a kut
ka hum mi cu ka hmer phah phah.Parte khal tu cun kan tlawngkai lai
vek
ih nauhak a si nawn lo, ¡§Kei mah sawn si lo ngai tuk,na ra duh nawn
ding ti hman ka zum nawn lo,kan hla zir zan ih ka lo hmu cu..ka mang
bang
rori.Midang pi ah si ka lo ruat…cun in duh lai ngai ngai amw ? Mipa
pawl hi cu zum nan har tuk¡¨ ti phah ih a mit meng no siarsi
te,thlapi
vaang hnuai ih in hawn zoh cu amw..tuar har,val ka celh lo.
Tan pahnih lawngih kian to cu,zo dang hman kan ngai
lo,ka
hna ngam in ka lung awi tuk.Ka duhai in kan can a rei deuh asi ding,a
naunu te cun, ¡§U Par,ka nu a lo hawl sokhaw,inn leng apwl khal an
tlung
t.heh zo ! Inn ti fel a t.ul¡¨ tiin kan thu nuam rel ali mi cu in
rawng
phit sak !
Kei khal nazi ka zoh ih,a rak tlai thlang, ¡§
Singai,mangt.ha aw,kan tawng aw sal ding,thai sun ziangha na tuah
ding ?¡¨ ti¡¦n
ak sut phah,Parte cun, ¡§Leng hrih men aw,a tlai hrih lam lam lo,inn
sungah ka kawm aw ta lai ding¡¨ tiin tongkam amwi cun i kai der
ve,nan mi
t.ongkam mawi men ih kaih hei ka si lo,a mawi khal a mawi nawnlo,miin
in thei sehla,kei hnak in Parte a mualphio sawn ding ti ka thei
fiang,curuangah, ¡§Thai zing ah ka ra sal ding¡¨ tiin fim cuh -phah
in ka pawk
suak tum, ¡§ si lo,ka pa tal malte be ta aw,a lo ngai ve tuk ding¡¨
tiin ka angki zim ah i diir…Aw Ralkap pawl ih thirhri tahwn mi an
kaih
hnak in,ka Parte in ka angki zimih in kaih nak cu taal suah a har
sawn
!!!
Asinan,tlangval ih zan rei tuk tiang ih mi in um
cu,tiin
ka feh tho tho.ka then in ka va kir cun,ka inn tek pa cu a rak itthat
lam lam lo,hngakhlap tak khin saangka ah in rak hmuak a si cu !!
Thingpi sen in ding cun coka lam ah kan lut phei ta
ih,kan to man hlan ah,ka inntek pa cun, ¡§Ziangha na bang,na va tong
ngah
maw ? A sinpi ko maw ?¡¨ tiin in rak su cih.Kei khal ka phur nasa,
¡§E..
sinpi law law,ka tong ngah men si lo,in thei lai bak ah in duh nak
khal
a kel lai,ka lungawi tuk¡¨ tiin ka sawn lohli !
Ka inntek pa khal cu a tlangval laiih an khua hminthang
rak si ban ve a si ih,falai tlangval lam thuhla cu rel pi a nuam
nasa.Cu
men lawng silo,an khua fala fel le mawibik ih tlangval ka sinak cu in
ngaihnak ti tam sin tu a si.Asile,neih teh na ngammaw,ziangtinha na
ruah,
inn tlun ta maw na ti ih,na um lai ih palai fial law law me n
ha ?
Ka mi khual na siihnan neih awk ngah le cu in hngilh siang ve lo ding
ti ?¡¨ ti cun in ti.Kei khal nuam ka ti men silo in,kan pa hnih ih
kan
thu rel mi pawl khal ka sim t.heh.Kn pahnih cun lungawi le thu rel
nuam
zet cun kan ni kan nuam aw re ro.
Ka inn tek pa cun, ¡§ Tu ih na nei lo asile na sir aw
men
ding,Laitlang mi men a si nan,a suahpi B.A. a t.ha tuk,khawinah khal
ih
zahpi um lo ding mi nunau a si.Nupi neih cu thil harsa a si lo,neih
fuh loh hi a phan um sawn,curuangah Parte hi cu,phet thu um lo,ka lo
lungkim pi rori¡¨ tiih in ti hnu cun,kei khal ka thu rel a nuam nasa
thlang a si ko ding,an khua ka thlen nak san le ka nu le pa khal in
nupi
neih in dawn lo thu ka sim ve, ¡§Asile,thaisun ah ka va leng ding
ih,a rem
asile,a zan zan in Palai kan fial men pei amw ?¡¨ ka vawn ti cu,ka
inntek pa cun kut beng rori in in rak t.hohkhan !
Thil tawlrel dan ding mallai kan rel bet hnu cun,kan ih
nak lam cu kan pan phei ve ve.Ka ih nak hmun ka thlen cun,ka mit cun
siin a tum lo nasa lai,thu tam pi ka ruat ih,ka duh bik mi ka nei
ngah
ding si kaw,a karlak ah buai nak a um thei lai pei maw ? (Hmaizarh ah
a
cem men thei ..)
Thuthang Lawrkhawm
USA : President Bush cun,Japan ram uk tu (Prime Minister)Koizumi
hnenah November ni 16 ah khan,Japan ram mipi 1.3 billon pawl cu
Political
freedom( Nainganzi zalennak)t.ha sin on sak ding in a ti.
Tuiniih Taiwan khawpi vek ih,sakhua zalen nak le
Politiccal zalennak pe thei ding in a nawr rero.
China hnen khal ah a ram mipi lennak le hminthannak in
hmai an nawr rero laiah, sakhua zalennak pe ding in ati.Leilung tlun
mipi
lak ih mipi lian bik lam ih tel ban,China mi pawl cu zalennak veikhat
te tal pe ding in a forhfial hai.Bush cun,Leilung tlun ih thu ngai
nuam
lo bik pakhat cu,ram t.hang so rero siih T.hangso tiih pawm thei lo
mi
hi asi a ti.
JERUSALEM : Israel le Palestine hruaitu pawl cun Tlawngkai nihnih
ah
khan remnak thu an ngan sal zo.An remnak ngan mi cun,Palestine mi
pawl
cu Gaza ih an khual tawn suk so on an si.
Hi an remnak hi Palistine hrang ih an ramri kil thei
nak
ding hmaisa bik a si.Palestine pawl cun an ramri(Border) cu kil him
thei nak thu thawn remnak hi ngan an si.
North Korea lam ah President Bush: President Bush cu Asia ram a
ra tlawn sun can tawite cu a hlawk thei bik ih hmang thei ding in
Sisin(programe)an suai cia mi thlun in South Korea President Roh Moo-
hyun
thawn thu rel nak an nei thei.An thurel miih Buah in a bet nak cu,
Pyongyang( North Korea ) cu,an nuclear tuah nak le an letnet( weapon )
tuah mi
pawl an ban lai hlan lo cu,bawmnak an hmu thei lo ding tiah a ti.
Miss America : Miss America,kum tin ih Thlaler nelrawn ram ih na
neih
t.heu mi cu,hmai kum ihsi khin a hman nak hmun an t.hin thlang ding.
New Jerseys Atlantic ah kum 1921 ih thawk in, a vei 84
nak
a thleng zo.Hmansehla,hmai kum cun Las Vegas,Nevada ah neih a si din.
Hmansehla Miss cu a covo cia atlantic ah a um tho tho ding.
kum 2006 bak hi cu kan nei cuang lo ding tiah Miss America chief
Executive Art McMaster cun interview an tuah nak ah a sim.
Srilanka Hrilawknak :
Sri Lanka hrilawk nak ah cun,harsa zet in vote 50% ngah
in Mahinda Rajapakse cu a cak nagh ta riai !
HI an hrilawk nak ah hin,Khat lam Party pawl cun nasa
zet
in,lamzin tiang kham in t.an an khawh nan,a sawt cuang lo.Hi an
President thar hi,hnam nauta le mal sawnn pawl hrangah nasa sawn ih a
zuam a
tul ding tiin Auto part ziuar tu pa cun a ti.
Singapore ah Sex :
Singapore ih nunau nauhak pawlin sex tuah ih sumpai an
hawl nasat tuk ruangah cozah in a mangbang pi ngaingai thlang ih a
zamrang thei bik ih tuah t.hat lohli a tum thu tubaite ah an than.
Singapore ramsung mi pawl rori nunau kum 14 mi
hlawhhlang
tampi hmuh ding an um. ¡§Asan cu an nu le pa pawl in an nauhak lai
ihsin sumpai dawi in a sukso ah an vah san ih; an pi le pu pawl hnen
lawng
ih an um ruang khal ah a si¡¨ tiah zingzoi tu pawl cun an phuang.
Ahleice in tuit.um thuthang hi Sex torism timi pawl ruang ih suak a
si.
World Miss hrilnak :
Kan hmai thla sung ah khin Tuluk khawpi, Sanya ah
Leitlun Fala mawi bik hrilnak an thawk thlang ding. Tu khal ah
Leitlun ram
kip ihsin an ram aiawh ih ding tu ding fala hrilsuah pawl cu ti
t.heut.heu in an zuamawknak ding hmun lam an pan khawm rero
thlang.Tuit.um hi
World Miss hrilnak a vei 55th nak a si thlang.
Thuthan nak LCF ihsin.:
December Thla, a zarh hnih nak ah,James cakuat sungih sin Exam tuah
ding a si.Mi hnmuah hmuah tel cio ding in kan lo sawm.Laksawng
awmmawi
tawk tak a um ding !!!
SEX EDUCATION :
Tlawngkai nili ni ih Petaling Jaya thuthang cun,a rang
thei
bik in hmai kum ah Sex education zirhnak tlawng an ong thlang ding a
ti.
Women & Family Community Development Minister Seri
Shahrizat cun,Education Minister Hishamuddin cu hi sex education a
rang thei
bik ih on a si thei nak ding ah a tawng ding.Hi mi a ti nak san
cu,nunau
40% cu sex thuhla an theih lo tuk ruangah nau ti tla in an thi t.heu
a
ti.
Rm 100,000. Car sungah hlo :
Sipuazi tuah mi,Kum 56 ih upa cu,USJ 10 bank ihsin Rm
100,000 a la suak ih,a car sungih a luh pi hnu ah cun,a car sangka cu
mi
pakhat in a rawn ti awn ih,a zoh cun,nunau a rak si !
Cui nunau nu cun,tangka 5 fang 10 ca cu a rak titlaih,cui
pacangpa cun a sar bawm,cu mi sungte ah,zo ti theih loh mi cun,car
sangka cu rak ong in,suit Case,tangka khat ih ret mi cu a rak tlan
hloh pi !
Cui suit case sungah cun 200,000 cheque a tel bet bet lai !
Hnen un nunau in a pu le that tum :
Kum 27 ih upa,Indonesia mi Nopiyanti cun a pu pa cu a
pumah
namte in a sun,nan a pinu in a rak ruun man ih,thi lo in a pi le pu
cu
Private sizungah an um.
Mr Yeah Choo Seong(36) le a nupi Lim Siew
Im(34) te pahnih hi an hnen um nu hin zing nazi 7: 00 hrawng ah thah
a
tum.Hi Indo nu hi Thut.hen nak cun,Kum 7 thawng inn sung um ding le
cawh
kuan ding in an ti.
Rome :
Italy ram ih dan thar an tuah mi cu hman
ding in Hruaitu lu pawl 170 ah 132 cun an lungkim.Hi an dan thar hin
an
Prime Minister cu dan hman thuhla nasa sawn in thiltitheinak pek a si
ding.Sihmansehla hi dan thar hi Hmai kum April thla ih an hrilawk
hlan
sung cu hman a si hrih lo ding.
Singapore :
Ram fa te si,t.hangso zet fawn Singapore cun harsat nak
mak danglam tak an nei.Cui an buaipi mi cu,mipi zun le ek inn hi a si
cu
! Mipa hrangah cun a buai thlak lo nan,nunau pawl hi an hngak rei aw
thei tuk tiin,Leilung tlun Ekin Pawl Kom cun a sim.
Tui kum ah khan hi Leilung pumpi Ek Inn pawl kom khawm
cun World Toilet day an hmang,himi niah khal nunau pawl hrangih tam
sin
tuah ding ih thu rel a si¡K
China NPPC Vice Chairman in Kawlram upa pawl a tawng :
National People¡¦s Congress ih an Vice Chairman Wong
Zhaoqou cun Kawlram ih hruaitu National Peace and Developmaent
Council ih
Htan Shwe a tawng.
Hi an tawnawknak ah hin,China le Kawlram cu pehtlaihawk
nak t.ha sinsin tuah ding in an lung kim ve ve.Mr Wong cun, a liam
cia
mi kum 50 ihsi tui ni tiang ,hi ram pa hnih unau awk nak,Sino-Myanmar
cu
t.ha ten a feh thei lai ih,an pahnih remawk nak ah
hin,Politics,economics le business lam khal a t.ha vivo tiin a sim
bet.
Kawlram mi,dan thiam(lawyer) cu kum 7 Thawnginn sung um ding ih thu
rel a si :
Dan thiam(lawyer) Aye Myint kum50 ih upa cu,Daik-U
thut.hennak,Rangoon ih si peng 100 lai hla ih um cun,kum sarih sung
thawng
inn taang ding ih a thu rel cat sak a si,hiti an ti nak san
cu,kawlram
cozah ih lo a lak sak mi Su Su Naing cu,ILO(International Labor
Organization) hnen ah thu thlen ding ih a forhfial ruangah a si,tiin
Richard
Horsey ILO aiawh tu cu a sim.
Kum 2003 ah khan thi dingih thu t.hennak rak tawng zo
tu
a si.Hi t.um khal ah khan ILO ruangah suah sal a si .
South Korea in Kawlram relsia :
South Korea,Democracy an si nak ruang ih ram t.hang
rero,fimthiamnak lam khal ih western pawl hman ih tluk loh ram cun
Kawlram
cu Leilung tlun pumpi ih ram farah le Cozah siava bik a si a ti.
Rice cun,hi kawlram bawm tu le t.anpi tu pawl hi fiang
deuh in an ruahnak hmang hai sehla,economics le sipuazi lawngih
kawlram
kut kai men lo in,zalen sawn ih a sung mipi an um thei nak dingah au
suah pi ve hai sehla cu… tiin a sim bet.
President Bush Khal in tuizarh sung Asia a ra tlawnnak
ah
hin,Kawlram rak t.an zettu, China cu training nasa tak a pek bak ah
thuhla fiang sawn ih ruat thei ding in thu a sim ta hai.Sihmansehla
Tan
Shwe ve thung cun,Taiwan ram vek ih um hnak cun China vek ih um a tum
thu bak lo ziangdang hman thil thar a sim mi a um cuang lo.
President Bush ve thung cun,Tlawngkai ni thum tiang
khan
Kawlram hrang ih tha zaang rak suah zet tu China cu,Human right thu
hla
fiang sawn ih an theih thei nak ding in Trainning nasa zet a pek.
Kawlram Khawpi thawn cungcang :
Kawlram cun, a khaw pi t.hawn cu a rel fel ngah ngai
ngai
zo.Hi kahwpi thar ah hin,Internet si maw,network lam hrimohrim si
maw,Salawng(Telivision) lam le Hand Phone lam hrimhrim hman thei a si
anwn
lo ding.
A khawpi thar hmin ah hin,Nay Pyi Daw tiin a hmin thar
khal
a sak.Zung tampi an t.hawn zo ko nan,Hmai kum April thla loah cun
t.hawn t.heh thei ding a si lo.
ILO in Kawlram hnenah thu sim : Kawlram cu a ram mipi
pawl
a duh duh dan le hnat.uan tu pawl cu t.ihzahnak um lo thla in a fial
hai ti a theih tik ah,kum 2000 ihsi khan ti lo ding in a rak ti rero
zo..
Kawlram thu ruat ding in European :
European Cozah pi thurel nak hmunah cun,UNO hnen ih
Kawlram
thu ruat zaang ding ih rel nak an thok zo !
Tlawngkai nili ah khan Europe ram dan tuah tu pawl
cun,UNO
cu Kawlram thu emmergency ih ruat ding in an ti.
Hi mi thotho ah hin,Europe cun,Philipine President Gloria
Arroya hnenah Spain mi, Francis Lorranaga cu ngai thiam ding in an
dil.Hi pa hi mithat le pawngsual ruangih Philipine ih thi dingih a
thu
t.hen a si.
Thilman kai vivo :
Kawlram,ram farah le nauta ah cun,a sung mi nung umsun
pawl
a zuk cem cuah co a si hi.Kan dung kum ih Bus to man Ks 20 kha tu cu
120 in 200 rori ah a kai thlang.
Tu hrawng hi zing lam ah cun takkhawlh ngam lo ko in a
dai
nan,ni a suah cun,a sa tuk la la fawn..
UEM Builder cun :
UEM Builder cun,RM 515 Million cu Hotel le inn sak
nak ding hrang ah a ngah.Construction thung cu,tangka thuhla a fel
ngah
lawng ih thawk ding a si.
Titan Comapany :
Titan Company cun,Rm 600 Million cu an project thar
hrangah a hmang ding.Hi an project hi Pasir Gudang le Johor ah hmai
kum
lai hrawngih t.heh ding ih ruahman a si.
AEON Credit Card :
AEON cun Malaysia rori ah Credit card a tuah thlang
ding.malaysia ah non-financial Credit card tuah a si thlang ding.Hi
mi
thil an tuah tum nak san cu,an tangka siar kum cem Kum 2009 February
hrang lawmnak ding a si.
Malaysia hi Japan ram leng ih AEON credit card tuah ah
a
pali nak ding a si.Tu fangah hin 15.5 Miilion cu AEON credit card ih
um
mi a si.A hmangtu ram pawl cu,Japan,Thailand le Taiwan an si.
Laam Zuamawknak puaipi
November 20 ( tuisun ) ah hin Merdeka Stadium ah
Malaysia
rampum puluk lam zuam awknak tuah a si ding.
Hi puai ah hin kan tlangmi lak ihsin Malaysia ah lam
zirnak a ong rero tu kan unau Muanpuia khal telve ding a si ih;
ziang
bang pei maw??
Kan tlangmi lak ih hivek dinhmun tiang rak thleng thei
kan um hi cu t.hansonak lamzin ah tlangmi kan feh rero ti a fiang ih;
pakhatnak rori a ngah theih nak ding khal thlacamnak in kan bawm ciau
pei
uh.
Kawl ram teh…
Kawl ram hi Leitlun sumdawnnak lam ah cun lang lemlo
khalsehla amai¡¦ ram humhimnak ding lam le ralthuam lei lam ah a
t.ang
nasa. A tlawr, Lung, Zinnan le Faang zuar suahmi man pawl in heh le
hnik
tiah ralt.huam a lei ciamco ih a khaw lipi tiang ih t.hawnnak ah a
paisa
pawl cu a zam ter ciamco a si.
TUI KUM TEH KAN DAIH LAI KO PEI
MAW..
Kawlram hnam ropi le lian,a ram ih suak le um cia mi men hman ih a
ram mipi pum cawm thei ding ko ih sersiam tui rak sersiam cia mi,a
hlei
ce mawi nak tinkim thawn a rak ceimawi cia mi cu,Hnasau pawl ruangah
maw..
Cui a ram harnak thei thiam ih,a mipi pawl hrangih
t.uan
rero tu,leilung tlun pumpi hman ih an cawimawi rero mi,Su Kyi le mipi
in an hmuh net nak bik cu 2003 May thlaah khan a si fawn. Khaini ah
khan, Ralkap pawl ruangah minung pali nunnak a cem a si kha ! Mi 100
lenglo
in hliamhma an tuar bet a si kha.
Tui ni ah le kan khawpi bik liangluang cu t.hawn in a
um
bet fawn,hi khawpi hi kum 1852 ih Anglo Burmese War(Kawl le mirang
doawknak) ruangih kahwpi ih pawm le Andaman tiin mawi te akulh
ruangih
zohtha le nuam ih cang a si ta kha.kawlram hminsinnak
pawimawh tak Shwe Dagon khal a umm,nan tu cu ziang ti tha !
A ram t.hat sal nak ding ah tiin Leitlunah an buaipi ve
rero,nan tui ni tiang ziang a bang thei lo cu asi hi.UN kan zoh khal
a
si le,ram pakhat kap ding ti mi cu thil awlsam a si nawn lo.Irag an
rak
kap hman kha aw ! UN ih thu an then thei nak dingah le Japan in vote
9
rori a nei fawn.
President Bush cun,Asia ramah ra tlawng in,Japan le
China
khal a thei tawk in a ra nawr ve rero ko,Japan vote 9 cu Kawlram
parih
thu t.hennak hrangah tiin a thei tawk in nehsak a tum nan,Japan hin
pawm pei maw ? Pawm lo ding ha ?
Su Kyi le Tin Oo khal tu ah cun,a mai innsungah Piono
tum
in a um men ! Mipi lak le ramdang pawl hnen ah a Piono a thleng ban
nawn lo a si hi ! Bush khal hin White House sungih thu a rel sak men
thei
nawn lo,Kawlram in le an par ih phunnawinak pawl hmuah hmuah cu Shan
(Sian) thu lo lak pawl ih in puhnak men a si a ti sak ! US
President
pi miangmang rori ra tlawng thu a rel cat thei cuang ding a bang lo..
nan.. kan rel cia bang in tui a ra tlawnnak hin,tui thlaih UN meeting
ah
thu malte tal a rel ban pei maw ? Maw China mifim pawl thluak a neh
lo
ha…..
E m m e rg e n c y f o r R e f u g e e :
Hmin : Pual Kial
Reg.No : 0 4 M L F 0 6 1 6 0 hi a rang thei bik in Refugee zung
ih
koh na si,na man veten feh cih mai,a thei tu nan um asile,in rak sim
sak hram uh law.
SPORTSNEWS
ASHLEY COLE
Spain pawpi Real Madrid cu Arsenal ih side back nei sun Ashley
Cole
cu hmai kum January ( Transfer Market ) on tik ah lei ding in an zuam
re ro. A mah Ashley Cole khal hi Arsenal ah a rem cang lem lo ih Real
ah
a thleng ding ti zum a um zet.
PLAYER OF THE MONTH
( OCTOBER )
English Premier League ih thla tin an hril theu mi thla khat sung
ih
a thiam bik lak sawng cu Chelsea le England midfield Frank Lampard in
October thla hrang ah a lak riai. Cun Manager of the month cu tu lai
ih
a cang vai thei ve mi Wigan Athletic ih manager pa in a ngah ve.
MAN U – CHELSEA TAPE PROBLEM
Kan dung tum ih an lek zo mi Man U le Chelsea thu hla hi a tu
tiang
an buai pi re ro lai. A ruang cu Man U ih thuam hnaw thleng aw nak
khan
sung ah Gangstar pakhat in tape recorder an rak ret ti an thei ngah
ih
a ziang mi ruang ah a ret ti cu an zing zoi re ro lai.
PASTOR TIANG IN A TAN PI MI ENGLAND
“England nih a ne ta bik world cup kan ngah nak hi 1966 kum ah a
si
ih tui tum 2006 world cup cun kan ngah lo nak kum 40 cek ci a ti
thlang. Moses ih Israel mi phun pawl a hruai suak kha kum 40 a rei
ve. Cu
ruang ah Pathian in tu kum hi Israel pawl vek in England hi kum 40
hnu ah
world cup ngah ding tiang in hruai suak ding” ti thu cu England ih
Anglican church pastor pa in a sermon. A va na sa lawmmam ve ti aw !
2006 WORLD CUP HRANG IH ZUM LO PIN A QUALIFY MI TEAM PAWL
AFRICA ZONE
ANGOLA , COLE D’ IVOIRE , TOGO , GHANA , TUNISIa
OCEANIA ZONE
AUSTRALIA
Hi mi team pawl ah hi Tunisia pakhat lawng world cup rak lek dah
mi
a si. Lo dang hmuah hmuah cu tui tum lawng ih an voi khat nak a si.
TOGO ram bet bet tla cu world cup an qualify ni hi official zung pit
ni ah
an tuah.
EUROPE ZONE WORLD CUP PLAY OFFS
TURKEY Vs SWITZERLAND 4-2 ( aggre. 4-4 in Swiss a
kai )
SLOVAKIA Vs SPAIN 1-1 ( aggre. 6-2 in Spain a
kai )
CZECH Vs NORWAY 1-0 ( aggre. 2-0 in Czech a
kai
)
COMING UP CHAMPIONS LEAGUE MATCHES
( zoh nuam deuh ding pawl )
Man Utd Vs Villa Real 23 Nov. 2005. ( 3:30 am )
A tu tum hi Man U hrang ah a thu pi bik mi puai a si. Ziang ah ti
le
tui tum a neh lo le Champion League in suak thei din hmun a si ruang
ah.
Anderlecht Vs Chelsea 24 Nov. 2005 ( 3:30 am )
Chelsea tla hi a tu tum a neh fek fek lo ah cun a cang lo ding.
Liverpool Vs Real Betis 24 Nov. 2005 ( 3:30
am
)
R. Madrid Vs Lyon 24 Nov. 2005 ( 3:30
am
)
by : Zuala.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Posted on November 9, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
Singapore pa cu nikhat ah nunau 57 a ihpi thei ih leitlun ih nazi 24 sungih mi ihpi tambik theitu a si. Czech Republic ram khawlipi Prague ih hlawhhlang dawr pakhat ih kumtin tuahmi ‘mi ihpi tambik theitu’ zuamawknak ah Singapore pa cun Champion hlun, nikhat ih 55 ihpi theitu, a…
/
Continue reading →
Posted on November 3, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
Zomi Gospel Festival, Kentucky 2017 ih Zomi nupi nu tampi cu Pulpit parah taw le lu an let aw ciamco mi video zoh tikah mangbang a um ngaingai. Pathian thu zirhnak thawn pehpar ruangah maw, games leknak ruangah maw hi tiih an tuahmi a si ding zum a um. Ziang…
/
Continue reading →
Posted on October 21, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
Ko Thang Paa cu ‘Hello’ timi le ‘Internet, Facebook Chitthu Ko Ma Yone ‘ timi a hla hlun pawl phuan phah in a fashion design thar thawn a lam mi video pawl a Facebook in a thlah. Tuitum ih a design cu a hlan hnakin a sexy deuh. A lu…
/
Continue reading →
Posted on October 21, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
October 19 ih Amazon Fashion Week Tokyo ah Thibaut brand in ‘Thong Jeans” timi Jean bawngbi thar hmuhnak an nei. Hi bawngbi cu bawngbi sau a si nan a hmai lam le a dung lam a um lo. A ummi cu a tai, zip le a ke ngel a si. Jean…
/
Continue reading →
Posted on October 18, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
Tadincut ah a fala nu thawn vak tlang dingin an lung a kim nan Tadincut zaan ah a fala nu cu tlangval dang thawn an tlan ruangah thinna in amahten a thilte a tan. Ko Bah Aye cun, “thu ka ruat ih ka thinheng tukih zinglam nazi 3:30 ah ka…
/
Continue reading →
Posted on October 2, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
Kum 2000 hnu US ram sungah a rapthlakbik mibur kaptu le mi tambik thattu pawl: Stephen Paddock (Kum 64): Mi 50 kap that, mi 406 hriamhma tuar, A hmun: Las Vegas, Mandalay Bay – October 1, 2017 Omar Mateen (Kum 29): Mi 49 kap that, mi 50 hriamhma tuar, Pulse…
/
Continue reading →
Posted on July 21, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
Leitlun Modern Rock band hminthangbik pakhat a simi Linkin Park band ih vocalist Chester Bennington, kum 41, cu July 20 ah a umnak a inn ah hri in a awk that aw tiah theih a si. LA County Coroner in zinglam nazi 9:00 hrawngah LA kiang ih a inn ah hri…
/
Continue reading →
Posted on June 12, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
Ihnak khan ih Air-Con sung ihsin Rul nih zinghman a dehlai video a si, tuksum za a si. Hi video cu Sure Boh Singapore timi Facebook page ih tar mi a si. Nikhua a sa tuk caan, ti a lik caan ti vek ah rul pawl hi innsung, tikholhnak hmun…
/
Continue reading →
Posted on June 8, 2017 by vcth and saved under Leitlun Thilmak
Bago ih Phungki tlawng pakhat ah Saphai tum ngaingai an zuat ih a hmin ah Daw Saw Nan Wei tiah an ko. Hi rul cu a tum ih a thau zet. A kum hi kum 125 hrawng a si ding tiah an zum. Hi saphai cu Shanram lal fanu Saw Nan…
/
Continue reading →


text:
HAKHOKHMA Editor in Harav Eli Ben Dahan Shlit"a Ex.Head of the Conversion leh 'Habait Hayehudi Party' no.4 na hnena zawhna a zawh leh a chhanna dawn te.
Moshe Ilan: Rabbi Ben Dahan hnen ah zawhna ka nei a, a hmasain Shalom le, Rav hi hun rei tak Chief Rabbinate member ani tawh thin a.
Harav Eli Ben Dahan: aw, ni tawh thin e.
Moshe Ilan: In Committee na te Protocol hrang hrang ka lo hmu thin tawh a, chung ah chuan kan hnam Benei Menashe hming sawi chhuah anih a piang hian kan huam chhungah hian Missionary te an awm ni angin sawi lan ani fo thin a, 'Yad Leakhim' Organization te pawhin an website a an tarlan ang khan, hetiang thu hi i hre thin em? Hetiang lam ka thu sawi hi Rav hian a hria em le aw?
Harav Eli Ben Dahan: Hre ngai lo, heti hian ka hrilh thei ang che, kum hnih leh a chanve lai he board ah hian ka awm tawh lova, ka sawi tawh ang khan.
Moshe Ilan: He thil thleng ka sawi hi kum 2007/2008 bawr vel laia mi kha ani a, khatih hunlai vel khan Rav hi he board ah hian ala awmin ka hria a.
Harav Eli Ben Dahan: Ka hre tawh lo, thudik ka hrilh ang che, kum 2003 khan Mizoram ka tlawh a, chuta tanga ka haw ve leh chuan Harav Amar (Israel Sefardi Chief Rabbi) leh Harav Metsger (Israel Ashkenaz Chief Rabbi) te nen kan thu khawm nghal a, chutah chuan in rawn pem theihna tur leh Israel rama Giur tih theihna turin permit pe chhuak vat turin thu ka rawn nghal a, he ka thurawn zul zui hian ka nawr zui nghal a tichuan, tih tan chhoh nghal ani bawk a ni. Tichuan, hetiang thil hian zawi zawin hun a duh rei a, Amaherawhchu, hetiang Missionary chung chang thua harsatna a awm thawm erawh ka hre hauh lo a ni. He thu hi mi tuin emaw chiang takin a sawi i tihna em ni? Nge ni a, i rin thu zawk?
Moshe Ilan: Website hrang hrang ah kan hmu a, ka sawi tak ang khan, 'Yad Leakhim' ho website ah pawh tun thlengin ala awm a, tin, 'Khadrei Kharedim' ho website ah pawh a awm bawk.
Harav Eli Ben Dahan: Article chu Rabbinate ani lo, hei hi thil hran chi hnih an ni.
Moshe Ilan: Hei hi chiang takin Rabbinate nen inzawmna a nei a ni, achhanchu, khatih hun lai khan Harav Dov Lifshits Zatsa"l 'Yad Leakhim' Chairman pawh vawi duai lo Harav Amar Shlit"a (Chief Rabbi) nen he thu ah hian an inbia a ni.
Harav Eli Ben Dahan: Chutiang ka hre ve lo, Harav Amar-a chu hetiang hian ka sawi thei ang, Knesset Member Uri Ariel pawhin a sawi ang khan, Harav Amar (Chief Rabbi) chu hruai luh in nihna tura thlawp leh tan em em tu che u a ni tih hi.
Moshe Ilan: Chuti anih chuan, tunah hian Chief Rabbinate nen hian inzawmna eng emaw in la nei em?
Harav Eli Ben Dahan: Inzawmna chu nei e, amaherawhchu official tak lem lovin.
Moshe Ilan: Chuti anih chuan, inzawmna eng emaw in la neihna denchhen chuan zawhna dang leh ka nei a, tun hnai ah thu thang pakhat a awm a, chu chu Benei Menashe te hi an in Giur dawna Beit Din an hmachhawn hun ah an tan bik, a bika zawhna hran an siam tih ani a, he thu hi a awm ngei ani tih i sawi thei em?
Harav Eli Ben Dahan: Kei mah leh kei mah ah pawh ka rin dan mai maiah chuan chiang takin Benei Menashe te in Giur na leh mi tute emaw Sweden atangin emaw, Peru atanga lo pem te leh hmun hran hran atanga lo pem Judaism nena inkungkaihna nei ve lote nen chuan in in Giur na hi a inang lo hrim hrim dawn a. Mi zawng zawngin an hrethiam a, he thu hi ka hrilh ang che Rabbi te zawng zawng hian Benei Menashe te hian Judaism ah inkungkaihna thuk leh nghet tak in nei ani tih hi an hrethiam a, hei hi thil thar inkaihhnawihna awm lo phuah chawp pawh ani lova. Eng vangin nge Giur hi paltlang kher a ngaih? Kan tih chuan, achhanchu kum tam tak a vei tawh a, Harav Ben Khamu in a sawi tak ang khan tunhma lama in chhuan hmasa lamah khan Juda mi nilo te nen inawm pawlhna a lo awm tawh maithei a, chumi vang mai chuah chuan a ni. Amaherawhchu, mi zawng zawngin a lungphum chu an pawm tlang vek a ni.
Moshe Ilan: Rav hian ka thu sawi zawk hi a hre thelh deuh emaw ni chu aw?
Harav Eli Ben Dahan: Zawhna khirhkhan zawk maw i sawi tum a chu?
Moshe Ilan: Aw ni e, a harsa zawk leh rinhlelhna kai zawk.
Harav Eli Ben Dahan: Ni lo, nilo, i hre dik lo anih chu. A awl let zawk a ni. Chutiang thu chu awih re re suh, enge ni ta thut a?
Tsvi Khaute: Moshe lo ngaithla teh, kei hi kum 2001 atang khan Benei Menashe te in Giur na turah hian ka lo inrawlh thin tawh a, za a 80 vel hi Rabbi hote nen hian ka lo thawk ve tawh thin a, an tawng te ka leh sak thin a, Rabbi hote zingah hian an mahni zinga mi ang maiin ka lo tal hnem tawh a, tuna zawhna i zawh hi chu zawhna pawh a ni lo. P-thian zara karleh maia in Giur na awm turah hian tawng let turin ka sawm dawn che nia. A tha em?
Moshe Ilan: Thla la tur emaw, rawn fiah chiang tur zawk in le…
Categories: Politics, Kehila, Community
Oops, you forgot something.
The words you entered did not match the given text. Please try again.
If you are the site owner, please renew your premium subscription or contact support.


text:
Naute hi nu pum chhunga a awm lai hian Lai hrui hian hna pawimawh tak a thawk a, he lai hrui atang hian naute chuan Oxygen leh amahmawh tur a chaw te chu dawng sawngin lakluh nan a hmang a, tichuan, naute chu alo pianchhuah hnu chuan a lai hrui chu hlehchhum sak niin, a ka atanga chawte a lo lakluh theih chinah chuan, a lai pawh chu lo rovin, a lo phui ta a, tichuan, doctor te leh biology lama mithiam te chuan, hetia lai a phui chiah atang hian lai chuan a tihtur (duty) chu a tizo tain, tangkaina a awm tawh lo niin an ngai ani.
Amaherawhchu, Judate lehkhabu "Taamei haminhagim umekorei hadinim" ah chuan, mihring lai hian kan dam chhung, kan thih hma zawngin tihtur (duty) pawimawh tak ala nei a, chu chu kan damloh nikhuaa kan taksa atanga engemaw natnahrik (infection) thenkhat hip chhuah nan ahman theih ani tiin a ziak a. Hetiangin; "Mitliam (Jaundice) nei chuan, mipa anih chuan Parva pa, hmeichhia anih chuan Parva nu ala anga, chu parva chu a lai zawnah chuan a thut tir anga, tichuan, Parva chu a thih thlengin a laiah chuan thuttir ang," tiin.
Hetianga Sakhaw lam miten Mitliam natna neite an enkawl thin chu doctor te chuan nasa taka sawiselin, tawngkau chhe tak takte an phuhchhuah khum bawk a, an zinga tlema anchhia phuh chhuak lo pawl zinga Israel Medical Ministry zinga doctor thiam tak pakhat Dr.Stark chuan "Mitliam natna hi parva mai maiin a tih dam theih loh tur zia hi thil chiang ani" tiin a sawi ve bawk.
Amaherawhchu, Chanchinbu lamin hetianga Mitliam enkawl dan mak tak , parva hmanga mihring kawchhunga Mitliam natna hrik awm an chu hlawhtling taka an hip chhuah dan chu an tarlan tak chuai chuai avang chuan, medical lam mithiam te pawh chuan ngaihven rilruk a hlawh ta hial a.
Tichuan, kum 1987 khan Israel doctor thiam rual te chuan Research an bei ta a, he research beitu team leader hi Dr.Y.Goldstein , Netanya khua ami ani a, an ni hian Mitliam natna nei engemaw zat te chu hetiang hian Parva hmang hian an enkawl chhin ta a, tichuan, an thisen an test zui reng bawk a, an thisen test naa an en ber chu an thisenah chuan Bilurobin awm chu engtiangin nge a danglam tih ani a, hei hian an thisena Mitliam hrik tlak hniam dan a hril ani.
An team zingah hian Dr. Yekutiel Sharabi pawh an telh ve a, ani hi Israel rama ran doctor (Veterinary) thiam ber te zinga mi leh Tel Aviv hmar lama ran damdawiin neitu a ni bawk ani. Ani tihtur chu hetianga parva te hi damlo laia an thuttir avanga hun rei lotea an thihna chhan chhui tura tih niin, para thite chu lo zaiin a lo endik thin a ni.
Hetianga an chhuina Result hian a chhuitu doctor rualte mak tih a hlawh kher mai a, hetianga parva pakhat hmanga Mitliam hrik an hipchhuah hnu huan damlo thisen atang chuan a thisena Biurobin awm chu 25% in atla hniam zel tih an hmuchhuak a ni. Chutiangin, chhum lo chat lova hetianga damlo an enkawl te hi a ni thum tukah dam tha pialin an dam vah zel bawk a ni. Hetiang enkawlna dan mak nilo, damdawi hmanga a hun taka doctor ten an enkawl thin te hi dan naranin an enkawl atanga ani 28 na bawr velah an dam chauh thin a ni.
Dr. Sharabi-a Research beih zelnaah, mi dam tha pangai (Mitliam natna nei lo) te laia parva thuttirin engmah parvaah danglamna a awm ngai lo tih hmuchhuah ani bawk.
Tin, Dr, Stark-a sawidan kalhin hetianga damlo hnena parva awmtir hian damlo hnenah natna dang leh bawlhhlawh a pek phah thei a tih chu, engmah a awm lo tih hmuhchhuah ani bawkin, thil danglam awm chhun erawh chu, parva thite an zainaa an hmuhchhuah chu hetianga natna hrik hiptu parva te thin hi parva dang pangai thin aiin a lian hret zel tih hmuhchhuah ani bawk a ni. He Mitliam natna hi dam lo taksaa a awmna ber chu a thinah ani bawk a ni.
Categories: Judaism, Article, Khinukh, Education
Oops, you forgot something.
The words you entered did not match the given text. Please try again.
If you are the site owner, please renew your premium subscription or contact support.


text:
Upatmi CCN hruaitu vialte le Celhzuamnak a chuak mi vialte hna,
Tutan 2016 CCN nih tuah mi celhzuamnak keimah pumpak ka hmuh ning tlawmpal langhter ka duh.
Tutan kan tuah mi hi voi dang he aa lawh lonak tam ngai a um in ka thei. Cu aa lawh lonak pawl cu atthatnak lei deuh lawngte an si fawn. Cu hna cu zeidah an si ti ahcun kan puai ahuap in zoh tik ah mino deuh lawngte kan si. Aa tel mi minung hi kum 16-26 karlak hi kan tam bik lai tiah ka ruah.
Mah vialte mino tampi lak ahcun buainak le zohchia ngai in a um mi minung ka hmu hna lo. Mah cu keimah pumpak in Norway um chin mi kan tthancho bak ka timi a si.
Mino pawl aa thei bal lomi zong an i chawnh dan ka hmuh tikah an lungthin an i awng inhawikom thar ngeih duhnak lungthin an ngeih mi ka hmuh hrim mi nih ka lung a nuamh ter tuk. Norway nunphung ah kan nau le an tthang anmah bantuk in hawi minung 1-2 lawng ngeih a za timi lungthin put lak in an tthan ko lioah kanmah chin mi le chin mi tiin komh duhnak an ngeih khawh mi hi ka thangtthat tuk hna.
Meeting a kai mi zoh tik hnaah mino lawngte kan si, lungsau tein atthu mi tampi lakah a chuak mi zong an um ve . Cu zong cu a phung si ko. Mah vialte lakah ka lung ah a um ngai mi cu CCN puai tuahnak aruang biahalnak tuah mi le an leh mi kha a si .Zeiruangdah hi bantuk puai kan tuah ti le zeitlukdah a herh i,tthatnak a chuahpi tihi an fiang kho tuk tiin ka hmuh. Mah cu i lawmh awk taktak a si tiah ka hmuh.
CCN hruainak in mah bantuk puai tuah mi hi atu 2016 hi a voi khatnak a si in ka thei , tuan deuh ah Hamer ah tuah cu a rak si nain CCN lawng in tuah mi a rak si rua lo. Cu lio kan cawlcangh ning le atu zong aa lo hrim lo. Tutan kan meeting i CCN celhzuamnak kan tuah ti lai maw tuah ti lo tiin biahalnak a um kha cu ” ziah kan tuah hlan in mah biahalnak tuah cu ” ti khi ka lung ah a um ngai. Nain mino lungput theih an duh caah a si la ti khi ka hei tuak tthan. A hnu ii 2018 tuah tthan ding in biakhiahnak kan ngeih kha cu ka hnangam lawlaw.
Tutan kan program le kan kal ning tete tlamtling kho tuk ka ti. Hi celhzuamnak nih aa tinh mi chin mi pakhat le pakhat hawikomhnak ser le fehter hi a tlinh tiin ka hmuh. Lentecelhnak ah dawtnak lungthin ngei butein nuam tein kan caan kan dih ter. Zuamnak lungthin ruangah hmurka in bia dawh lo le zoh dawh lo zongin cawngcangh khawh sual a si nain cu celhzuamnak dih cun lung ah i chiah lo tein tluang tein hawikomh tthan khawhnak kan ngeih mi hrim hi pehzulh lengmang ding ah aa dawh tuk mi lungput a si.
Hruaitu pawl hrim zong upat awk nan tlak tuk, nan lungsau puai tamtlin khawhnak ding ah khua nan khan mi nan batnak theih lomi a tampi lakah hmaipanh le nuam tein nan um . Nan mithmai zoh hrim ah a nuam.
CCN president le bang cu mah vialte mi lak ah sofa cung ah a it ve rem lo nawn in cu hrim cu cawnawk tlak le hruaitu ttha pakhat sinak a langhnak a si . Mah inn ah rem tein chungkhar he ihtti khawh a si ko lio ah mitkuh vuai lo le rem lo ngain kan puai tamtlinnak ah aa kan umpi mi hrim zohchunthlak taktak a si.
Cu lawng si loin convener zong hmunkip ah a tli meeting kip le thil dangdang tlamtlinnak ah auh in hal peng a si a bat lai ning cu a zoh lawng hmanh in mi tampi cu kan ba kho. A tlamtling taktak in a rian a lim amah bantuk tthihruaitu hi kan herh bak mi a si tiin ka hmuh. Midang tampi minchim khawh lo mi a cawlcang mi tampi nan ruang ah tutan puai tlamtling in a nuam khun.
Mah vialte tlamtling mi chung ah cun tlamtlin lonak le remh ding zong tampi a um kho. Hmailei ah remh kho usih ti ka duh ngai mi pakhat cu zan ihcaan kan suai ning hi a si. Ka chimcia bantuk in hnahnawhnak chuahpi ding mino kan tlawm thluahmah ,um lo ti khawh a si. Cucaah mino le mino hawikomhnak caan hi caan dang tein um kho seh law attha ngai hnga ka ti.
Zan ihcaan 23.00 kan timi hi mino saupi a tong lomi le aa thei thar mi caah cun a har ngai. Mino hi 23.00 ah inn zong ah a it mi kan tlawm te lai. Mipi lak lebang ahcun a har chinchin. Cucaah hmailei ahcun ihcaan hi tlai ter deuh in program hawikomhnak tete zong um kho seh law attha tuk hnga.
Tha bat le bawlung chuih ding ruang ah ti kha cu theihthiam a si ko nain i hngilh hlei lo caah khan a herh lomi a si ka ti. Cu pinah mah bantuk dinh a duh mi caah khan mah lei upa te nih khuakhan piak khawh a si ko . Cu te cu thleng kho u sih law mino lungthin zong zalong deuh in a um pinah hawikomhnak i tinh mi hi a fehter deuh chin hrim lai.
Mah vialte lak ahcun mino pakhat le pakhat nungak le tlangval duhnak a chuah ter mi hrim hi a biapi tuk mi a si tiah ka ruah. Hmundang cio kan um tikah chin mi nungak le tlangval a hmu lo mi kan tampi cu lakah mah bantuk puai tuahnak nih hin tonnak in duhnak a chuah pi, cu nih cun hmailei chungkhar sernak ah chin mi le chin mi funtomnak le pehtleihternak karhternak a chuahpi mi hrim hi zeihmanh nih cawk khawh lo mi a si ka ti . Mah bantuk tiang mino sin ah a chuak pimi a si ahcun CCN rianttuannak hi philh awk ttha lomi a si hrim lai.
Tutan CCN celhzuamnak cu tamtling kho tuk . Cu tlamtlinnak ah a cawlcang mi nan dihlak upat awk nan tlak ii upatnak keimah pumpak in kan pek hna, an in pek cio hrim hna lai. Miphun nan kan tthithruainak ah Pathian nih in umpi peng hram hna seh.
Lawmhnak le siaherhnak he,
Pa Tlung
(Note: Hi cakuat hi Norway Chin Unau Facebook Group ah cattialtu nih July 5, 2016 a rak thlahmi asi. CCN dawtu hna nih theih awk a tlak ko kan ti caah tu bantukin kan website ah kan rak taar naak asi.)