text:
20. 'KHRIH CU ZIANGKIM A SI'
'Khrih
cu ziangkim a si' (Kol. 3:11)
Kan
thuhmahruai ih ka hmanmi Bible bungcang hi thu tawite le theih awlsam a si nan
hihin thil tampi in hmuh ter. Paul ih simmi, 'Kei ka hrangah nun hi Bawi Khrih
a si', 'a tu ih ka nun hi keimah ka si lo, asinan Khrih ka sungah a nung sawn a
si', hi pawl bang in kan cangthlan hin falzet in san thukpi a nei (Phi. 1:21;
Kal 2:20).
Himi tongfang pathum hi
khristian hram toh awknak le sinak ciah a si. Hivek hin kan thinlung sungten kan sim thei ve ahcun kan
thlarau umtudan cu a dik tinak a si. Cuti a si lo ahcun tampi zir ding kan nei
lai ti thei mei ding kan si. Ka casiar tu pawl hnenah 'Khrih cu ziangti vekin
ziangkim a si' ti ka run tarlang ding. Cule, ca an siar vekin ninetabik
thuthenak ni ah mah le mah bum aw in an um lo nak dingah le an mah le an mah an
cek fel awk nak dingah thu mal te ka sut duh. Ka cabu nganmi hi hivek Bible
bungcang thupi zet thawn cemter ding ka rak tum hrim hrim mi a si. Khrih cu
khristian sakhua nak hmuh theih a hramthawk nak le zirh awknak le a tak ih
nunpi dingah a hrampi a si.
Thiamcoternak le thianternak ciangzet in kan theih thei nak dingah Khrih
thu cu kan theih hmaisak a tul a si.
Zokhal, Khrih cu a sinak vekin a umnak hmun a pek lo ahcun thianhlimnak
ah a thangso thei dah lo ding. Ka cabu
ka ngan thawk lam ah sual thu thawn ka thawk ih Khrih thu thawn ka cem ter
ding.
1. Pathian
rorel nak ah Khrih cu ziangkim a si.
A hmaisa ah Pathian in milai thawn
pehpar in ro a rel ih khua a khan tikah Khrih cu ziangkim a si, ti thei hmaisa
uhsi.
(a) Khuahlan
ah hi leilungpi hi sersiam a rak si hrih lo can a um. Tlang pawl hi an hak remrem, tipi thuanthum
pawl hi an kau zet, van ih arsi pawl khi an tam zet, a sinan, hi pawl hmuahhmuah
hi sersiam an si hrih lo caan a um. Cun,
milai pawl khal hi tu ah cun thuruat thiam zet le fim zet vek an bang nan
sersiam an si hrih lo caan a um.
Culai ah teh Khrih cu
khui ah saw a rak um ?
Cuti lai khalah, Khrih cu 'Pathian
thawn a rak um' ih 'Pathian a rak si',
'Pathian thawn an bang aw' (John
1:1; Phi. 2:6). Cuti lai khalah 'Pa ih
fa duhtak a rak si' : 'leilung sersiam hlan ah i rak duhdawt' a ti. 'Leilung hram a thawh hlan ah nangmah thawn
cawimawi nak ka rak nei' a ti.
'Leilungpi a um hlan ah, keimah cu sankhuk ihsin, a hram thawk ihsin
umter mi ka si' (John 17:5, 24; Thuf. 8:23).
'Leilung hram a thawh hlan ah ruat cia mi 'rundam tu a si (I Pet.
1:20). Cule, zumtu pawl cu a mai sung
ihsin 'hril cia mi' an si (Eph. 1:4).
(b) Leilungpi
hi tui a sinak vek ciah ah sidingah sersiam lai caan a rak um. Ni, thlapi, arsi, tipi thuanthum, tlang le a
sungih thil um pawl hmuahhmuah hi zianghman lo ihsin a sersiam mi an si. Cun, a neta bikah milai cu leivut ihsin
sersiam mi a si.
Cu lai ahteh Khrih cu
khu ah a rak um ?
Culai fang khal ah
rundamnak hrangih ruahsan ding a rak um sun cu Khrih a si. Adam le Evi kha an
tluksiat ni lala ah nunau hrinmi pakhat in rullu cu a neh ding ih milai cu
sankhuk nunak sungah a hruai lut ding a si tiah sim a si ( Seem. 3:15). An
tluksiat ni lala ah Khrih cu leitlun eng vekin a rak lang: cui si thawk in
tuini tiang zohman milaithlarau rundam thei tu ding anum dah lo. Adam san ihsin
thawk in runcia mi pawl cu vanram ah an lut: Khrih tel loin zohman helram ihsin
a lustan um dah lo.
(d) Leitlun
hin Pathian thei lo in, thim lak ah a rak um lai caan a um lai caan a um.
Kum
thawngli tluk a rei hnu ah leilungpi hin a mah sersiam tu a theih nghilh.Igypt,
Assyrian, Greece, Roman mi pawl khan an Pathian hrangah ziang hman tuah mi a
nei lo ih milem biaknak lawng an rak suahter. Hla ngantu, thuanthu ngan tu le
fimnak a nei tu pawl khal in an fimnak thawn Pathian cu dik zet ih theihthei
nak an nei loih minung cu se linglet thluh zo an sizia an lang ter. Leitlun
fimnak in Pathian theihthei nak an nei loih minung cu se linglet thluh zo an
sizia an lang ter. Leitlun fimnak in Pathian theihthei nak a nei lo (Kol.
1:21). Leitlun ram kelkawm ih um Jew miphun malte siar lo zohman Pathian
theihnak dik nei an um lo.
Culai ah Khrih in ziang
a rak tuah ?
Sankhuk rei ihsin Pa
hnen ah cawimawi nak a rak neih mi cu taanta in leitlun ah rundamnak pe dingah
a rung tum. Milai sinak tisa cun thuam aw in milai ah a rundamnak pe dingah a
rung tum. Milai sinak tisa cun thuam aw in milai ah a rungcang. Milai in kan
tuah suak thei lo mi cu a minung sinak thawn Pathian duhnak cu a tuah suak,
milai dinhmun in kan sual ruangih kan tuar dingmi cu in tuar sak in Khros par
ah a thi. Cuticun sankhuk diknak thawn in thuam. Daan hnuai ah unse dawng kan
sinak ihsin cirhti nung cu a luan ter. Kan sual hrangah a thi. Kan mah
thiamcoter ding ah a tho sal. Vanah kai in Pai kut vawrhlam kap ah a to ih a
ral pawl cu a ke hnuai ah ret an si ding tiang a hngak. Van ih a to nak ihsin a hnen ih ra tu pawl hmuahhmuh hnen ah
rundamnak cu a pek, a mah zumtu pawl hrangah Pai hmai ah palai a tuah, milai
thlarau rundamnak dingah a tul mi hmuahhmuah cu Pathian remruat vekin a tuah
thluh e. Leitlun ihsin sual cu hlawnhloh a si caan a thleng lai ding. Mi tha lo
pawl cu a kumkhua in hrem ti um loin an thanglian vivo lo ding, satan cu a
kumkhua in leithlun ah a lo ringring lo ding, sersiam mi cu a kumkhua in a
phurrit thawn a hrum rero nawh lo ding. Ziang hmuahhmuah rem that sal caan a
thleng leh ding. Leithar le vanthar a um caan a thleng leh dingin diknak in a
luahkhat ding, tipi thuanthum cu tidai in a khuh bangin leitlun ah Pathian
theihnak in a khat ding (Rom. 8:22; Dung 3:21; 2Pit. 3:13; Isaia 11:9)
Cutikah teh Khrih cu khuitawk ah a
um dingih ziang a tuah ding? Khrih a mah cu ziangpahrang a si ding. Hi
leitlunah a rakir saldingih ziangkimcu a tuah tha sal ding. van ih khawdur
l;akihsin huham cahnak lecawimawinak thawn a ra kir saldingih leiltun lalram cu
amai ta a siding. Pathian thei lopawlkhala hnenah pek an si dingih leitlun
ramkilli tiang a mai ta a si ding. Amai ah leitlun mihmuahhmuah in an khuk an
bildingih a mah cu Lal le Pathian a si tiah an au suak ding. A lalnak ram cu
sankhuk in a hmun dingih zianghman in a siatsuah theiloding
(mth.24:30;Thup.11:15;Sam.2:8; Phil.2:10; Dan.7:14).
f. Mi hmuahhmuah parah thuthen ni a umleh
ding. tipi thuanthumsungih mithi pawlkhal khaksuak in an um leh
ding,thlanmualkhalin a sungih mithi pawla khak suak can a um leh dingih
zokhalan tuahnakvekin thuthen an si ding. Thup.20:13;Dan.12:2).
Cutikah teh Khrih cu khuitawk ah a umdingih
ziang a tuah ding?
Khrih cu thuthen tu a si ding. Pa in
Fapa hnenah thuthen dingin mawhphurhnaka pezo. 'Milai Fapa cu cawimawinakthawn
a ratsaltikah a ropitnaktohkham ah a toding; A hmai ah ramtin minung pawlan
tong aw khawm ding; cutikah kelpawlcu tuuruallak ihsin then an si dingih pakhat
hnu palhat par ah thu athen ding'. Kan zaten Khrih ih thuthennak hmaiah kan
ding thluh leh ding, culezokhalan nun lai ih an hnatuan le antuah mi vekin a a
sia a tha an parah thuthennaka thleng ding' Jon5:12;Mth.25:31; IKor.5:10).
ca siartu pakhatlkjhat in Khrih a
theih dan hi a nep zet a si ahcun Pathian thawn an ruahdan a bang aw lo tinak a
si. Cuveklakah pakhat na si ve asi ahcun na ruahdan cu na theih awk nak hnakin
a danglampi a si. Na thuthen dan cu opathian thuthen dan thawn danglampi a si.
Khrih hnenah malte cawimawinak, malte upatnakpek cu a tawk a si na ti. Asinan,
sersiamnak,tlennak,sersiammi remsalnak., thuthennak-hi pawl hmuahhmuah ah Khrih
cu ziangkim sidingah Pathian in sankhuk rei ihsin a ruahcia zo mi a si.
A tu ah Khrih cu zianghmanah kan ngai loih kan
ngai pawimawh lo a si khallen kan ngai pawimawh can a thleng leh ding. Hitin
ngan a si: ' Zokhal; Fapa a cawimawi lotu cu Pa a cawimawi lo a si' (Jn.5:23)
2.
Baibal sungah Khrih cu ziangkim a si.
A pahnihnak ah ,Pathian thawkkhummi
Baibal ca sungah Khrih cu ziangkim a si tihi thei uhsi.
Thuthlunghlun le thar khalah siseh-a
thawk ah fiah zetin,a lai ah fiah leciang deuh in a tawpnakah fiah leciang
kelkel in- khui tawkhmun khalah Khrih cu ziangkima si.
baibak kan siar nak hmun kipah Khrih
ih thawinak, muisualhrangih a thihnak, a lalram le cawimawinakthawn a
ratsalding thu pawl akhihhmuhnak thu pawlhi jkan theihthiam ringring a tula si.
Baibalsung ihsin kanlamzin kan hmuhn thei nak dingah Khrih ih khros,Khrih ih
lal lukhum cu kan mitthlam in kan hmuhthei ringring a tul asi. Khrih cu baibal
thu theih harsa pawltheihfiang theinak a si. Mi hrekkhat in Baibalk in a
simduhsan pawlhi kan thei thei loan ti. Cucu ziangruangah a si tile a tawh an
kai lo asi.VCu pawlhrangah cun Baibakcu thuanthu bu danglam pakhat vek fang a
si.
a. Thuthlunghlun san lai ih thawinakan rak
pek mi pawlkha Khrih an lkhenbetmi a rakkawhhmuhnak a si. Ranunung an that ih
raithawinakan rakpekmipawlkha hmailamih a ra thleng lai dingmi ,misual aiawh ih
a thi dingmi a rak khihhmuh nak a si-misual pawl sualnak cu phur tahratin
misual aiawh ah a thi dingmi rundam tu rak hmuhsak nakasi. I Pit.3:18. Ziang
thei lo rannung that tahrat in thawinak an rak pek mi pawlkhan zianghman
khihhmuh mi nei loibn khai an thawinak pawlkhan Pathian lung a ti awi ding ti
ruahnak cu milairuahnak,zianghman umtuzia nei lo a si.
b. Abel khan Kaiin hnakinh thawinak tha
deuh a rak pek tikah Khrih cu a rak zoh a si. A thinlung kha unau pa hnakin a
tha deuh lawng si loin, thawinakpitling aiawhnakkha a rah thei ih zumnak a nei
a si. A runnung lakih a hmaisa bikkha thisen suah in halral thawinak kha a
rakpe ih cumi a tuahnak in thisen
suahnak umloin sual thlaahnak a umlo a si ti a langter Heb.11:4).
c. Leiltun kha tilik thawn thianfai a si
hlan, sual nak ih a rak luahkhaat lai ah Enoch khan Khrih thu kha a rak simmi a
si:'Pathian cu vancung mi mithiang tampi thawn a ra dingih , mi hmuahhmuah
thuthen dingah le Pathian tihzahnak zianghman nei lo in atuah tu hmuahhmuah le
,Pathian upatnak zianghman nei loin misualpawlin tuksumza toingkam thawn Amah
relse tu pawl parah thuthen dingah a ra ding' 9Jude 14,15).
d. Abraham kha tiamcia mi ram thlamte sung
ih a um lai ah Khrih kha rak zosan mi a si. Amai sungsuak,a thlah sung ihsin a
suakmi pakhatkhat sung ihsin leitlun miphun kimthlawsuah an h mu ding ti a rak
zum. Zumnak in Khrih ratnak ding nithla kha a rakhmu( Jn.8:56).
e. Jacob in a thihzawngah a Fapa hnenah a
simmi kha Khrih ih thu a si. Khrih a suah nakding thutak a rak sism cia."A
siangpahrang fung a keng ih a tefa sin pawlcu uktu an si ringring ding. Miphun
tampi in nguikhuai an pe ding, upatnakin a hmai ah an kun ding"
Sem.49:10).
f. Pathian in Moses hnenah Isreal sakhua
dan a rakpekmi kha Khrih ah kawhhmuhnak a rak si. Zingzan thawinak, sathisen
lawnnak, halral thawinak, lantak kut, sual thlahnak ni, puoithiam sang hnatuan
pawlhi Khrih lea hnatuannakpawl rakhmuhter nak a si. Pathian a minung pawlcah
lonak ah a zangfahhai. Khrih hnatusan le sinak pawl hi nauhak thilzirh vekin
malteten a zirh s hai a si. Hiti vek hin
'Dan cu Khrih ah in khawr tu,(tlawng ah in zrihtu) a si (Kal.3:24).
g. Nelrawn ramcar ah Pathian in Isreal
pawlhnenah thilmaka raktuah reromi [pawlkha Khrih a rak hmuhternak a si. Sun ah
khawdur le zan ah meisa thawn a rak kilveng haiih a kaihruainak ah zintin van
Manaa thawn a rak cawmdawlnak, lunpi par ihsin tidaisuakter in a rak
cawmdawlnak- hi pawlhin Khrih an rakkawhhmuhnak a si.Rul tur nei pawlih
siatsuahnaklakjihsin thingparih tar mi darrul tarmi hmangin a rak runsuaknak
kha Khrih a rakhmuhternak asi I Kor.10:4;Jn.3:14).
h. Thuthen tu pawlkha Khrih hmuhsaknak an
si. Josua,David,Jepthah, Samson, le a dang Isreal pawl kha an sal tannak ihsin
runsuak nak ah Pathian in hriak a rakthih mi pawlkha Khrih an rak kawhhmuhnak a
si. Ziang tluk tawntai lecaklo si hmaan hai sehla, lehhnu ih a famkim rundsam
tu a ra thleng lai dingmi klawhhmuh nak a si. An zaten a ra lai dingmi rundam
tu an kawhhmuh a si. Khrih in Pathian fa le pawla runsuaknak ding an
rakkawhhmuh a si.
i. Siangpahrang David khal kha Khrih
rakhmuhternaka si. A thawkah mi malte lawng ih cawisan mi a rak si nan Pathian
ih hriak thihmi a raksi,Saul leIsreal hnam mipi pawlih rak hnawn mi le duh lo
mi, a nunnak humhim dingah tlan suak korak hrem mi, a damsung riahsiatnak ih
tlakmi milai a rak si.Asinan, a neta bikah ,David in nehnaka rak comi hi Khrih
hmnuhternak a raksi.
j. Kamsang Isaih san ihsin Malakhi tiang
Khrih ih thu hi an rak sismmi asi. thlalang sungih hmel fiang lo vekin an rak
hmu. A cancan cu a ra thleng dingmi a tuarnak thu pawl an simih a cancan cu a
ropitnak thu pawl an sim( I Pit.1:11).
Khrih
leitlunih a rat ding thu aha voikhatnak leavoihnihnaka rat nakding thu
tlafiangzet in an thleidang lotheu. Khrih ih a ratnak thu hi tlang pahnih a
tlarih um,hlapi ihsin hmuhmi vekin an hmu ih an rsak simtheu.A ratnak thu hi
voikhat ah a cang ding thilvekin an rsak sim theu. A cancan cu Khrih thihnak
ding thu an simih a cancan cu ropitnakthawn a ratsalnakding thu tlaan
simtheu.Asinan, Khrih ih thihnaklelalnakthu pawlhi athu pi bikin an
ruahnaksungah khua a rakluah a si tina hmu ding.
f. Thuthlungthar in a simmi pawlhi Khrih
ih thu lawnglawng a si tikasimtullloin kan thei thluh. Thuthangtha pawl in
Khrih cu hi leitlunah milai sinaknei in a rak tlanlennakthu le arawngbawlnakthu
le athihnakthu pawltla an sim. A dunthluntu hnatuannaktlacu Khrih ih
thuthangtha an phuansuahnak, an thehdarhnak, le an karhzai ternak thu nganmi a si. Cakuat pawl hin Khrih cu an
cawisangih a thu an simfiang. A hram thawkihsin a cem tiang hmin dang a umlo. Himi casiartu paklhat hnu palkhat hnenah kasut
duhmi cu, a hrangah Baibakhi ziangvekha a si? ti asi.Baibal cu nitin nuntudan
mawi zirh awknak men a si maw? vengsung pawlkawm awknak lepawlawknak men a si
maw? pathian na hmuhnak nak cabu,na thlarau lam a lohruai tu a si maw? Cuti a
si ahcun na baibalcu man malte lawng nei
in na hmang tinaka si.Cutin na si ahcun, vanlam thu zir ih a thupi bik minieng
thu zir tellovekna si. Cuvek na si ahcun na Baibalcu cabu satliah men vekin
nahmuh khallen na mawh lo.
3.
Khrih cu khristian mi diktakpawlih saakhuanak ah ziangkim asi.
A pathumnakah, khristian midik tak pawl ih
sakhua nak ah ziangkim a si nak thu kan vun simhrih ding. Hiti ih ka sism rero
lai ah, ka ca siar tu pawlin keimah riangri
in theih suallomnakdingah kakilhumaw duh. Rundamsimi pawlih rundamnakcu
a takih a can thei nak dingah Pa pathian ih rak khawkhannak le relcia nak,
Thlarau Thjianghlim ih thianternakpawl cu a lotheihlo ih tulmi an si. Mi
pakhatkhat cu helram fehding a si nak le sualkihsisn runsuah dingah le
cawimawinak thlen dingah thumkawm Pathian ih hnatuannak ruangah a si.Pa, Fapa,
le Thlarau Thianghlim tla an si. Pa cu xzangfahnakih khat a si, Fapakhalzangfahnak
ih khat a si, thlarau Thianghlimkhalzangfahnak ih khat a si. A hram thawkah
"sersiam uhsi" a ti tu in
"tlen hai uhsi" ti ah a sim.
Zokhal vsanramathleng tu hmuahhmuah cun an rundamnakcu thumkawm Pathian, Pa,
Fapa, le Thlarau thianghlkim hnatuannak a siziia amn simleh ding ka zum.
Asinan,cuti a si laiah, milai
thlarau rundamnakdingah a biktakin Khrih cu cawimawi dingah thumkawmPathian in
a ruat a si tin Thuthiang sungah kan hmu. Khrih cu Pathian in
misualpawladuhdawtnakatheihternak thutak tiah kawh a si. Khrih cu milaiah a rung cannak lemisual aiah a
thihnak cu ru8ndamnaksinakih thuhrampi asi. Pathian hnen kan thlen
theinakdingah LKhtih cu lamzin lesangkaumsun asi.Hrilcia mi misualpawlcu Khrih
ah pejhzawmding ansi. Khrih cu Pathian lemisual tawn awknakumsun, van le
leitlun tawn awknakumsun, a thianghlimmi pathian le a sualmi Adam cithlah pawl ton awk nakhmun umsun a si.
LKhrih cu Pathian in a thi zomi leitlun ah nunnakapesaldingin a rua-hman mi
asiJn.6:27).Pa in mipipawlcu cawimawi nak hmun ih ghruai dingah Khrih hnenah a
pek. Thlrau in mi( Misual) pawk cu sualngaidamnak lenunnak, daihnak coter
dingah Khrih hnenah a rak hruai. Pa in misualpawlcu Khrih hnenah rat thei nak a
pekhaiJn.6:44,65). ' Khrih sungah Pathian sinakfamkimin a um cu Pathian lungawinak
a si' Kol.1:19.Vanpharh parih niih sinak vekin Khrih cu khristian diktaksakhua
nakahcun a si ve.
Hi pawlhi simf iang nakdingah ka simmi a si.
Khrih cu khristian sakhua nakah ziangkim a si ka ti tikah Pa Pathian le Thlarau
Thianghlimhnatuannakpawl cukahnawng men a si lo zia ka ca siar tu pawlnan
theiuh kaduh. ka simduhsan sawn cu ziang a si ti zoh hnikkuh si. a. Misualpakhat thiam coter dingah Khrih cu
ziangkimasi.
Amai sung lawng ihsisn
athianghlimmiPathian hmai ah daihnakkan nei thei. Amai sung lawng ihsin a
cungnung bikPathian hmai ah zianghman tihdingnneiloin kan ding thei.
"Khrih thawn kan peh zaw awknak ruangah le Amah kan zumnakthawngin Pathian
umnakhmun ah hnangam zet in luh thei nak kan nei". Khrih sung lawngah
Pathian in a tlennakcu a langhter ih misualpawlcu thiamcoter an si
(Eph.3:12;Rom.3:16).
Ziangtin, ase linglet thluh zomi
milai cu Pathian hmai ah a rathei ding? A mithmuh ah van pawlhmankhi
athianghlim tawlklo, cu tlukih a thiang Pathian hmaiah kan nih misualpawlin
ziangtin a lung kan ti awi thei ding?
Pathian hmiah kan mawhphurhnakpawlcu kan tuah
famkimthluh zokan tithei ding maw? Kan innhnen pawlhnenah kanmawhphurhnakpawlcu
kan tuah the zo kan ti thei ding maw? Kan tlacamnakkan sakhua hnatuannak, kan
thianhlimnak, kan thatnak, lekan pawlkawm nak pawl kan suang ding maw? Hi
vekpakhatkhat ruangah cohlan kan si kan ti thei ding maw?
Hivek thilpawllakah Pathian mitsu pakhatlkhat
a umding maw? Ziang pakhat talin thiamin coter thei loding maw? pakhat talin
thuthennakhmaiah thiamin coter in cawimawinakinn ah in theln thei dfign maw?
Pakhat hman an numlo! Pakhat hman an
umlo! Pakhat hman an umlo! Thukampahra kha pakhat teten la aw la nangmah le
nangmah cek awfelhnikaw. Voi tampi kan pahbaltheu a si. Voi thawngkhawt thu in
sut mi lakah pakhat hman Pathian lungkimin san gthei mi kan nei lo ding. Mi
pakhatkhat ih nunak lamzin hi Pathian thu thawn thaten cakfek aw innkannih
milai cu misualtawmhlawm kan sizia na hmu suakding. thilpakhat aciang mi cu kan
zaten misualkan si,kan zaten helramtlading mi kan si, kan zaten thi ding mi kan
si. Ziangkeng in Pathian hmai ah kan ra ding?
Khrih hminin ra ding mi kan si,hmindang
zangfahnak kan dilthei nak a umlo: Khrih cu misualkpawlaiawh in khros parah a
thi ih cucu kan hngat awknak a si. Khrih
kan hrangah a thi ih amah cu kan zum.
Kan hmai ah a rak fehtu kan U ih
thuam, Khrih ih diknak lawng hi in tuam thei tu thuamkan neihmi a si ih himi
thuamthaw lawng in vanram eng hmaiah zianghman ningzahnak nei loin kan din
ngam, nakasi.
Khrih hmin lawngin dsankhuk
cawimawinaksangkasungah kan luh thei nakumsun a si. Ksanmai hmin in maw,
hmindna gpakhatkhat hmin in kan ra a si ahcun kan lut ngah lodingih sangka cu
kan king rerolakmen ding.Asinan, Khrih hmin in kan rat a si ahcun
sankhukcawimawinaksangkasungah kan luh thei nak tiket a si ih
sankhukcawimawinakinnpi sungah sankhuknung dingin kan lut thei ding a si.
Khrih ih thisen hminsinnak cu siatsuahnakihsin in humhim thei
tu hminsinak umsun a si. vancungmi pawlin nineta bikni ah Adam cithlah pawlthu
an then tikaha Khrih ih aiawhnakthisen hminsinnakkan neih ve loahcun kan rak
ruak lolawlaw hman ah a tha sawn a si.Aw,thiamcoter mi thlarau pawlhrangah cun Khrih cu ziangkim a si tihi
thi\eihhngilh hlah uhsi! Zangfahnakruangah aalakih tlenmi,Khrih zumnakliolio in
tlenmi, cu losehlarundamsi dah lodingmi, kutdawh misualsinak vekin vanramkai
dingahkan lung a awi thei atul.
Himi casiar tu lakah ruahnak nei lo
leiltun mi nan um maw ? Mipakhatkhat khrih thawn peh zawm awknak nei si loin
nineta bikah "Lalpa,i bawmaw" tiah a ti tum nan ummaw? Ka rual cuvek
lakah mi pakhat na si ve pang ahcun na thlarau hrangah vanduainakci na tuh
rerolai fang a si. na thleng awklohliloahcunnnineta bikah
vandawinakrapthlakdinhmun ah na dinkha na hmu awleh ding.
Himi casiar tu lakah thlarau lamporh
awknakih khatminan ummaw? Mi pakhatkhat maitruahthatnak ruangah vanramkaiding
kasi ti awreronan ummaw? Cuveklakah mi pakhat na si ve ahcun nangmai bulhrangah
babellung na dawlreroasi. Tui na umnakihsin vanramcu thlen tina nei dah loding.
Himi ca siar tu lakah vanramlamzin
zawh ih hnatuanbang zet tru nan ummaw? Mipakhatkhat rundamsiduh zet nacingih
talsuakthei loin sualnakin a khuh mi nan
um maw? Leiltun ah hmalkhua ong thei loin beidawnnakin a zelmi nan um maw? vann
zoh tikah a sang ih lei zoh tikah a pitr ssi fehnak thei lo khawpin hmakhua a
pitmi nan ummaw? Cuvekpawl hnenah ka s8m duhmi cu "Khrih hnenah ra aw la a
lorun dding! Khrih hnenah ra aw la na thlarau phurrit kha na kehramah
thumaw!" Zianghman tih aw hlah ,zum tawp mei aw! '
A ra thleng lai dingmi thinehng
nakni cu na tih maw? Khrih in a ra thleng lai dingmithinhengnaknoi ihsin a
lorundam thei a si. Dambuar nak ruangih ansia na toih maw? Khrih cun
danbuarnakruangih milai parah athlengmi ansia sung ihsin a lo run suakthei a
si. Pathian thawn nan hla aw thukin na thei aw maw? Khrih in Pathian hnenah a
lohruai thei a si.Thianghlkimlo inna thei aw maw? Khrih ih thisen in
ziangveksualbawrhhlawh khalsi awla, a lo thianhlimter a si. Famkimloin na thei
aw m,aw? Khrih ah famkimnak na co ding. leiltunah zianghman thathnemnak nei
loin na thei aw maw? Khrih cu na thlarau hrangah ziangkim a si dingih na nun cu
Khrih hrangah thiltha tuah dingah man khung tukin na thei ding. Mi thianghlim
pawl vanram an kainak ding lamzin dang a umlo,asinan, Pathian tuu fano thisen
in kholhfai nakle thianter nak lawng hi
lamzin umsun a si.Thup.7:14.
b. Khrih cu khristian mi pakhat ih
thiamconak lawng siloin thianter a sinak khalah
ziangkim a si.
Zohamn in ka sim duhsan hi in thei
sualhlah hai seh.Thlarauthianghlim hnatuan nak cu zianghman ah ka siar lo a si
lo.Ka sim duhsan sawn cu zohman
Khrih hnenah ra in amah thawn an
kawm awk hlan lo cu mithianghlim an si thei lo ka tinak sawn a si.khirh thawn
an zawm awkhlan lo cu a hbnatuannak cu tuahnak thi a si ih,zianghman thianghlimnak khal a nei
thei lo.A pakhat nak ah Khrih thawn nan
zawmawk a tul ih cui hnu lawngah thei na si.A mah tel loin ,a mah thawn
zawn awknak nei lo zianghman Pathianhmaiah tuah thei mi na nei lo.(John-15:5).
Zokhal Khrih ah a pehzawm lo a si
ahcun thianthlimnak ah a thangso thei loi ding.Khrih cu zumtu pawl hmuanhmuah
ih thansohnak dingah tha an lak nak ding hrampi a si.Thlarau thianghlim cu a mi
pawl hrangah a laksawng sunglawi a si.Zumtu pakhat cu Khrih ah zumnak neih
lawng men a tawk lo,Khrih ahhram toh aw in thanghlim vivo ding a
si.(Kol.2:6,7).
Thianghlim ding na si maw?Na si
ahcun ,Isreal pawl in nelrawn ramcar ah van manna kha titin te an ei bang in na
nitin nunah van manna cu na ei ve a tul.Na thianghlim ding maw?Cuti a
sile,Khrih na nitin nunah na inmi tinung suaknak lungpi a si a tul.Na thianghlim ding maw?Cuti a sile
,Khrih ih thingkhros cu na zoh in Pathian thawn nungtlang in,Khrih ih nuntudan
cu zohthim in ,na nuntudan ah Khrih ih nuntudan cu na lak a tul.A mah na
zoh ah cun a mah a bangnak na nei vivo
ding.A mah na zoh a si ahcun na theih lo ten na hmel cu a engding.Nangmah le
nganmah ah hngat loin khrihzoh ringring aw la,na sualnak ,pawl kha a hlo vivo
dingih na sualnak pawl in a lo tlansan vivo ding,cule nikhat na mit a eng vivo
ding.(Heb.12:2; 2 Lor.3:18).
Nelrawn ram car ah thlbuainak ihsin
tlansuak nak thu thuhruk cu duhdawtmi parah hngat awknak in a si.(Hla
8:5).Cahnak thuruk cu kan caklo a si ti theih awk ih Khrih ah hngat awknak a
si.Zangfahnak ah thansohnak lamzin umsun cu nitin nunah kan mamawh tinkim ah
khrih cu hrampi ih hman thiam nak a si.Kamsang nupi pakhat in sahriak a thiam
bangin khrih cu kan hmanthiam, a tul.Hitin sim thei ve dingah zuam dingkan
si,"Tui tisa kih ka nunnak hi Pathian Fapa , i duhdawt tu le ka hrang nunnak
a pe tu zumnak ih nung ka si.(2 Sing.4:7;Kal .2:20).
Khrih thawn pehzawm awknak um loih thianhlim a tum tu cu zangfah umza an
si.Cuvek lakah mi pakhat na si ve ah cun
na hnatuan le na taimaknak cu Pathian hmaki ah zianghman man nei lo ,a llak men
an si.Tangka bawm zun ah na sum na khawl rero a si.Bawmrang sungah tidai na
khai rero a si.Sentlungpawng hel rero na
si.Leiphawkhar thawn inn (Building) na sak rero
a si.I zum aw, cemnak dik lo hrangah ana hram na thawk rero a si.Khrih
hnen ah a hmaisa ah na rat a tulo ih cutincun na thianhlimnak ah Thlarau
thianghlim a lo pe ding.Cuticun ,Paul vekin na sim ve
thei ding,"Khrih i ti cak tku
sungin ziangkim ka tuah thei" (Phi .4:13)
c. Khrih cu khristian pawl hrangah thiam
an co nak,thianter an sinak lawngah si loin leitlun ih an nitin nun ah ziangkim
thlakam tu a si.Rundam zo thlarau in thinhar nak tampi a nei thei.Mi dangvek thotho in a tawntaimi
taksa a nei.Midang vek thinlung a nei ve
ih voi tampi cu hliamtuar in a um
thei.Midang vek thotho in harsatnak le hlawhsamnak a tong dingih ,a caancaan
tla ahcun midang hnak hman in tamsawn a
tuar ding.Sungle khat tlaksiatnak ,thihnak ,riahsiatnak ,le nitin nunih khros phurhnak ah tha bangnak pawl tuar ding
a nei.Leitlun ral do ding a nei,sawihnawm ding um loin a nun a tul ,a piangthar
lo mi sung le khat le rualpi pawl lak ah
thinsau zet ih a kawmthiam a tul,hremnak
le siawsawi selnaklw leitlun sual ih donak pawl a tuar a tul .A mah hua tu le a
phiar rero tu pawl hrang ahman ah that nak tuahsak duhnak a neih ih
a tuah sak a tul,a hmailam in leitlun harsatnak pawl a tuar theu a
stul.hi vek pawl lakah zo saw ka tawk
pam ko a ti thei a um? Hi vek tuar thei dingah
ziangin in bawm ding?Thil dang zianghman a um lo ,Khrih ih in thlakam
nak lawng a si.(Phi.2:1).
Jesu cu mi riahsia pawl hrangah leitlun ah a ra.A mah cu leitlun
ah ziangvek milai khal ih rualpi that
theih mi a si,a mah lawng in ziangvek milai harsatnak le thinnau nak lak khal
ah thlankam nak a pe thei.An sual nak ruangah milai pawl in an tuar nak hi a
theinsak,ziangruangah tile a mah in a rak tuar zo ruangah a
si.(Heb.4:14).Riahsiatnak cu ziang a si ti a thei,ziangruangah tile a mah rori
leitlun ah a rak um lai ah milai tuar
dingmi riahsiat nak hmuahhmuah kha a rak tuarthluh zo a si.Taksa natnak cu
ziang a si ti a thei ,ziangruangah tile
a mah rori intaksa natnak cu a rak tuar a si.A naa tuar in a tap,"ka ruh
pawl an pelh thluh zo"(Sam.22:14).Farah nak le thlanphannak pawl cu a thei
,ziangah tile voi tampi a thla a rak phang ih,a luu ret nak hman a rak nei lo
.Inn sang u le nau pawl ih rem lo nak a rak thei ,ziangruangah tile ,a mai
innsang minung pawl khan an rak zumlo .A mai innsangah zianghman cawimawi nak a rak co lo.
Curuangah thinlung le taksa ah hliam
a tuar mi a milai pawl ih tuar nak cu ziangtin hnen ding an si ti a thei
.Thlauau hliam a tuar mi pawl in hmu cu ziangtin sahriak hnihsak ding,thinlung
a kawlawng mi pawl hrangah ziangtin an thinlung cu ruahsannak thawn khahter
ding,thlaphang pawl hnen ah ziangvek thlacam nak tongkam hman ding,taksa natnak
ah ziangtin damnak pek ding,a cau le a bah mi pawl hrangah ziangtin kaihthawh
ding tile ziang tin a mai lamah hruai sal ding ,hi pawl hi a thei thluh.'Tih
hlah aw,keimah cu na rundam nak ka si'a ti(Hla .3:57).Mi zangfah thiam hi a duh
um zet kan ti .Khrih vekin mi zangfah thiam tu zohman an umlo.Hliam kan tuar
nak ah hin a mah in hliam a tuar ve a si.Miin in hrem tikah a rak tuar ve a
si,'ziangah so i hrem'a ti.(Dung .9:4) .kan riahsiat nak khal a thei thluh
.Ziang tik lai khal ah kan kiangah a um ih kan sibawi thiam vekin in kil
ringring,kan riahsiatnak pakhat te hman a theih loin a liam lak men dah
lo.David in hitin a sim,'ka thinlung sungah ruahnak tampi ka nei ih,na thlacam
nak cu ka thlarau hrangah a tha a si'.Zumtu mi tampi khal in cuti vekin an sim
thei ve ding tiah ka zum."lal pa cu ka lamah tang lo seh la ,tilik cun i
fen hlo zoding.(Sam.124:5)
Zumtu pakhat in buainak tampi lakah
ziangtin nehnak a co thei? Harsatnak meisa le siat suah tu ti lik karlak ah
ziangtin nehnak a co thei ih ziang tin run suak a si theu? Hihin, Khrih cu zum
tu pawl thiam co ter tu le thian ter tu lawng si lo in an ni tin nun ih an
harsatnak karlak ah thlakam tu le bawm tu a si nak a lang ter.
Aw, cat bang lo ih thlakam nak a nei
tu le bawm tu a nei duh tu pawl cu Khrih hnen ah pan ding in ka lo sim! Khrih
lawngah ziang hman thil ti sual ti umloin a tuah nak kip ah a famkim mi a si.Mi
lian pawl cu an hlawn thil hrangah voi tam pi an bei a dawng.Ca zirh tu pawl cu
an ca bu le an zirnak ruangah voi tam pi an thin a bang.Pasal pawl cu voi tam
pi an nupi pawl ruangah voi tampi an thin a bang. Nupi pawl cu voi tampi an pa
sal pawl ruangah an thin a bang. Nu leh pa pawl voi tampi an fa leh ruangah an
thin a bang. Ram hruai tu pawl cu harsatnak le
buai nak tampi lak ih sin thu neih nak an ngah tikah an thin a bang. an
ni tin nun ah an hmuhmi taktak cu nawmnak hnakin bei dawng nak, thin nat nak,
thin phan nak, thin lung pih nak leh a tawp nak ah an nun nak cu san neilo
khawp ih thin pit nak pawl an tawng theu. A sinan, khrih sung ah zohman bei
dawng an um dah lo.
d.
Khrih cu zum tu pawlhrangah, hilei an dam sungah, thlakam tu leh bawm tu
lawng silo in, hmai lam ih a ra thleng lai ding mi thil pawl hrangah ruahsan
nak petu khal a si. Mai thlarau hrangah zianghman ruah san nak neilo tu cu mi
mal te lawng an si ding. A sinan,
mitampi pawl ruah san nak cu zianghman lo ah a thum aw mi a si. An ruah san nak
cu zianghman hramhnget nei lo pakpalawngpi ah a thum aw. Midang zo hman in
hmailam hrangih a ruah san nak cu fiangzet in a sim theilo nan, khristian
diktak pakhat cun a hmailam ih a thlarau dinhmun hrangah fiangzet in sim thei
nak a nei. Thuthiang sungih a um lo mi vek ih hmailam hrangah ruah san nak a
nei tu cu a tawpah ziang hman lo ah a rak ruah san ring ring asi ti a thei aw
leh ding.
Khristian diktak cun a hmailam a zoh tikah
ruahsan nak tha zet a nei: a si nan, leitlun mi cun a nei lo. Khristian diktak
cun lam hla pi ih eng cu a hmu ban ih, lei tlun mi cun cui eng cu a hmu ban lo
lawng si lo in cui eng thu theihnak khal a nei lo ih an hmailam cu thimnak
lawng a si. Khristian dik pakhat pai ruahsannak cu ziang so a si ? a ruah
sannak cu hitin a si: khrih cu a ra sal ding, a mi lai pawl mitthli hnul sak
dingin a ra sal ding, thlan mual ih itthat mi a milai pawl kaitho dingah a ra
sal ding, sankhuk innpi sungih a um ding mi pawl ko dingah a ra sal ding,
cuticun kumkhua in a mai hnenah a mah zum tu hmuahhmuah an um thlang ding.
Ziang ruangah zumtu cun thinsau zet
in a hngak rero? Ziang ruangah tile, a lalpai rat nak ding cu a hngak asi.
Harsat nak lakah phunzai lo ten tuar theinak a nei. Tikcu reilo te sung lawng
hngak ding a nei ti a thei. Dai ten siangpahrang a ra ding mi cu a hngak.
Ziang ruangah a kiangkap ih thil
cang mi ziangkim khaikhin a thiam? ziang ruangah tile a lal pa cu a ra cing ding ti a thei. A lal
pa in ziangkim thil a cangmi par ah thu neihnak a nei a si ti a thei. A mai
siannak um lo in leitlun ah zianghman thil a cang thei a um lo a si ti a thei.A
ro thil cu van ah a um ih a hrangah thil tha a ra lai ding a si ti a thei.
Leitlun cu a inn a si lo ih a khualtlawn ih a cawlhhmun men a si ti a thei. A
ra thleng ding mi cu a rei nawn lo dingih a nuar nawn lo ding a si ti a thei.
Khrih cu a ra dingih cu cu a hrangah a tawk a si
( Heb.
10:37 ).
Hihi thlawhsuahmi ruah san nah a si: (Tit.2: 13).
Tu hi tlawngah zirh awk rero lai caan a si iha kumkhua in tlawng cu kan pit leh
ding. Tuhi, leitlun tipi thuan thum ti suar par ah, buai nak lakah, khual
tlawng rero mi kan si ih tipi kap ah cawlh hahdam nak hmun kan thleng leh ding
a si ti a thei. Tu ah cun duh dawt mi pawl tla kan then aw cel cel aw nan a
kumkhua ih um khawmnak innpi kan thleng cing ding a si ti a thei. Tuhi thlaici
cin a si ih thlaithar lak can a cu cing ding.Tui can hi hnatuan can a si ih
tlawhlak caan a cu cing ding. Tuhi Khos phueh caan asi ih lukhum caan a thleng
cing ding.
Mi tam pi in hi lei tlun ah an ruah
san mi leh an hngak hlap mi an sim theu. A si nan, zo hman in run sam a si mi
tluk in ruahsan nak hram hnget nei an um lo. zohman a ciang mi ruah san nak nei
an um lo,Khrih ah ruahsannak a khat tu pawl lawng an si. Zumtu cun hi tin a sim
thei, 'Ka thlarau cun pathian hnen lawngah ruah san nak a nei ih, ka hngak hlap
mi cu a mai hnen lawng in asi '(sam.62: 5).
Mi
rundamthei biaknak ah Khrih cu ziangkim a si. Thiamcoternak, thianternak,
thlakamnak, ruahsannakpawqlah ziang kima si. Cuvek a thei tu zumtu unau cu mi
thlawsuaknan si. Aw, cuvekminung pawlcun an ruahdsanakcu a takin Amah rori in a
langter lai ding a si.
4>
Khrih cu vanram ah ziangkim a si.
Pakhat ka simbet dingih cuticun ka
thu ka theh ding. Khrih cu vanramah ziangkim a siding ti thu khalsahi kan theih
a tha.
Himi thu hi tampika simloding. Simthei nakhuham cahnak
letheihnakka nei lo. Mit ih hmuh theih lomi letheih ban lomi thu ka sim ding.
Asinan, Thuthiangih a sim vekin theihthei mi kan nei; zokhal vanram a thleng tu
hmuahhmuah cun Khrih cu vanram ah ziangkim a sizia an hmu ding.
Solomon ih biak inn pi ah
thawinakhmun kha ziangkim a si vekin Khrih cu vanramn ah ziangkim a si ding.
Cui thawinak cun biakinn ah a luttu hmuahmuah ih mit a la, dar biaktheng pakhat
cu biak in hlailam tlukin a kau mi a si( II Siang.3:4;4:1). Cuvekin vanram ih a
luttu hmuahhmuah cun Kheih cu zo loin an um thei loding. Tohkham laifang le
Vancung mi le mi thianghlim pawl
ceimawimi pawlih cawimawinak in an kulh mi laifangah 'Thah zo mi tu fa no cu a
um ding'.Cutoicun, cutawkhminihsin Tu fano cu Eng a si ding(Thup.5:6;21:23).
lal Jesu cawimawinak cu vancung ram
a luahtu hmuahhmuah in a kumkkhua ih thangthatnakhla an sakmi a si ding.Thu
rualzetin hitin annsimding,"Thihnak a tuar zo tu Tu fa no cu cawimawi tlak
a si...huham cahnak, lennak , hminthannak, sunlawinak,le thanggthatnak co tlaka
si. lal tohkham ih a to tu leTu fa nohnenah thangthatnak, upatnak,
sunlawinaklehuham cahnakcu a kumkhua in um camcin hramseh (Thup.5:12,13).
Khrih rian ding cu vancung ramluahtu
hmuahhmuah ih a kumkhua an hnatuan a si ding.Sun le zan ti umloin biakinn ah an
mah cu kan rian ding
(Thu.7:15).Zianghma thlka phannak um lo ten Amah kan rian dingih
zianghma hnaihnawknak um lo ten Amah ah
kan hngat aw ding a si ti ruahnak a nei tu cu mi thlawsuak an si.
Khih hmaika ih um cu vancung
ramluajhtu hmuahhmuah ih lungawikumkhua nakasiding. A hmelcu hmaton in kan hmu
dingih a aw cu hmun le hmun in kan thei ding, cule rualpilerualpi vekin `kan be
aw ding (Thup.24:4). Kan lalpa amah rori telnakding le Amai mo lawm buai ah kan
tel ve ding cu ziangtluk hnakhlapum saw a si! A hmaikaih kan umtikah
ziangkimkan mamawh mi cu a famkim ding (Sam.17:15).
Tjhinlung takin lal Jesu a duhdaw tu
pawlhrangah cun vanramcu ziangtluk nuam sankhukkhawpi saw asi ding. Tu ahcun
kan mit in kan hmu thei lo nan, Amah zumnakin kan nungih daihnak kan nei.Vanram
ahcun hma tonin Amah kan hmnu dingih a sinakle a duh umzia fiangten kan hmu
ding. Thinlung duhnak vafai rero ih nun hnak cun m,it ih hmuh theih le thinlung diriam zetih nun cu ziangtluk nuam
le lungawinak saw asi ding!(Thus.6:9).
Khrih thawn peh zaw awknak nei
lo,nunnak ah zianghman vanram mi sinaklang lo tu pawl, zumnak hram dik lo ah a
hngat aw tuu pawl in vanram ah um dingin an ruah awknak le an ruahsannak cu an
nunnakin vanramkai dingah an tlakk lozia a hmuh ter le sa alng ter vekin
ziangtluk riahsiat thlak saw a si! Hi leitlunah Khrih cu zianghman upatnakan
neilo. Amah thawn zianghman pawlkawm nak an nei lo. Amah an duhdawt lo. Cuti a
sile vanram ah ziang saw an tuah ve ding? Cuvek lakah na tel ahcun vanramih
nawmnak cu na hrangah nnawmnak a si ve loi ding.Vanramih nawmnakcu na nawm awk
thei lo mi nawmnak a si ding. Vanramih hnatuan pawlcu na hrangah thla phan um
lere theihnak men a si ding. Aw, tikcu a tlai tuk hlan ah thleng aw lohli
ahaw!.
'Khrih cu ziangkim asi' timi tongkam
tawite cu fiang zetin ka sim zoa si tiah karuat.
Tikcu lecan in in daih sehla tyampi
bet ding ka nei lai. Hi thu hi nin ti aum lo. A pawnlang thu malte lawng
famkimlozetin ka sim. A hlu zetmi thutakkasim fiang hrih lomi tampi a um lai.
Mithmuh theih kawhhran ahhin Khrih
cu ziangkim a si ti thu ka sim hrih
ding. Sajhua biaknak in ropi, Sakhua pum khawm awknaka phun[phun, rawngbawlnak
aphunphun, hrialthihmi (Ordained) ralkapthatha, pawlhin Khrih le a hnatuaannak
an cawimawi loasi ahcun Pathian hmaiah zianghman an si lo. Khrih a um
lonakkawhhran cu mithi ruang vek fang a si.
Rawngbawlnak tinkimah Khrih
ziangveksi ding a si ti karun tarlang ding. Rawngbawldingih hriak thihmipawl
cun Khrih cawimawi ding an si. Kan nih cu darrulan tarnakban vek kha si ding
kan si. Zumnakih a tumtahnak vekin kan tuah suak asi ahcun kannih cu hmantlak
zet kan si ding,asinan, cubakzianghman hmantak si thei nakzianghman kan nei lo.
kannih cu Siang[pahrang Fapa ih Thuthangtha cu lreitlun ah phuang suakdingah
palai kan si, kanmai hnatuannak lel kanmai thu sawn kha Aamai thu hnakin sang
sawnah ret ih mi kan zirh a si ahcun kan hnatuan hrangah kan tlak lo asi. Khrih
cu ziangjkim ah a ret lotu le a cawimawi lotu rawbngbawltu cui Thlarau in a
cawimawi dah loding. Thlarau dik lo sawn ih cawimawinak cu a comen thei.
Baibalin Khrih ih rawngbawlnakthu a simnak tongkampawlhi zoiangtlukin an
famkim. Khrih ih famkimnak a simfiangnakhi a hmanmi tongkam pawlhi kan theih
ban lomi tongkama bang,Puithiam sang, Palai, Tlentu, Rundamtu, Thuthentu, Tu
khal tha, Sibawi, Mopa, Lu, Nunnak sang, leitlin Eng, lamzin ,Sangka, Grape ,
Lungpi, Cirhtu, Diknak Ni, Hmairhauitu, Tiam kam tu, Ralbawi, Nunnak
Siangpahrang,Amen, Cungnung bik, Kan zumnak Hram le a tawpnak, Pathian Tu fano, mi
thianghlimpawlSiangpahrang. mi Maksak, Cungnung bik Pathian, Thu sim tu, kan
thlarau Pastor - hi pawltlunah Khrih ih hnin Baibal in a simmi tampiaum. Pakhat
cio hi Khrih a duh le a ngaina tui' hrangah cun nunnakccirhti nung vekan si.Pakhat cioin tha zetin pathan
thawn pawlkawm nakding lamxzin an hmuhter.
ka casiar tu pawlruahnaksungah hi
thu thawn peh aw in a mawi tawk cu kathun lut zo a si tiah ka ruat. A
taknunramih nupiding thu malte thawn ka thu tawpter dingah ka simzomipawlhi a
mnawitawkpamtiah ka ruat.
1.
Khrih cu ziangkim a si maw? Cuti asile,Khrih tello sakhua(biaknak) hi
zianmghman hman tlak lo asinaka hmaisa ah zir hnikuhsi.
Ti hnimnak la tu lakah a tak nun ram ah Khrih cu ziang a si ti a thei lotu
mi tampi an um,. An sakhua nakcu Pathian hmai ahcun zianghman umzia um lo,
pakpa lawng ruangtuahnakmen ah a thum aw.Amah leanmah cu midanghnakin that
lonak kan nei cuang loan ti aw ih an hna a ngm zet. An kawhhran cu an tan
tektek. An mawhphurhnak cu felzetin tuah suakthluh theian tum. Midang zohman
thinnatter le siatnaktonter an duh lo. Pathian cu an hrangah zangfahnak a nei
zet dimng tiah an ruat. An thihnak tikah cung nung bikpathian in an sualpawlcu
ngaidamin vanram ah a hruai soshaiding a sitiah an hngat aw. Hihi an sakhua nak
pumhlum cu asi!.
Asinan, hivekminung pawlhin a takin
Khrih cu ziangtimn an/thei? Anmai nun ramah Khrih theihnaktaktakzianghman an neilo! Khrih ih hnatuannak, rawngbawlnak,
a thisen, a diknak, a sakhua nun, a puithiam sinak, misualhrangah a aaiawhnak,
hi pawlhi a takin an nunnakah ziangtaltheih mi an nei maw? Zianghman theih mi
an nei lo hulhual a si. Rundam-zumnak, thlarau ih hrin tharna le Khrih ah
thianternakthu pawelhi sut hai hnikaw la, ziangtin an lo sang ding? Nangmah cu
tong theih lo hmangih au rero vek na si ding. Baibal thu thusutnaktluangte na
sut hman ah theih mi an nei lo.An nunah a takin an nunpimi ah Buddhist le Hindu
pawlhnakin zianghman theih cuangmuar mian nei lo. Asinan, riahsiat thlak zetin
hivek sakhua nakhi leitlun hmun zakipah khristian ti awpawlmi tampiih sakhua
nakasi! Himi ca siar tu lakah mi pakhatkhat cu
cuveksakhua nak nei tu a si ahcun ka dsimduh mi cu, cuveksakhua nakin vanramah
zoahman a hruai thleng loding ti a si. Sumdawnnak hmun, mipi tawn khawm
awknakhmun, veng sungih pawlkawm awknakhmun le lamzin parah milai mithmuh ahcun
mawi zetin a lang men ding. Asinan, cucun zianghman a lo thlakam thei loding.
Asinan, can khirhkhan a thlen tikah cuvek sakhua nak cun na siatha theihnakk a
lo diriamter thei loding. Cuvek sakhua nakcun na thlarau a lorundam dah loding.
Fiangten kalosim, Khrih teloih
sakhua nak,pathian thu zirhnaklesuangtuahnak pawlcu zoianghman hram nei lo,
milai ruahnak ah a hngat aw mi a si. Cuvek sakhua nakcu milai suangtuahnakah a
hngat aw i a siih milem biaknakthawn
zianghman danglamnaka nei lo.Cuvek pawl cu a hramihsin leitlun sakhua nak men a
si.Van ihsin a ra mi a si dah hrimhrimllo. Van ih a ummi kan Pathian in a Fapa
Jesu Khrih cu milai rundamnak dingah a rua-hman cia mi lamzin umsun a si
ih,rundam a si mi pawlcu Khrih sungah lungawi tawk ding an si. Cu lo
ah,khuihman ah milai rundamnaklamzin dang a um thei lo, a um dah fawn lo ding.
ca siar tu hmuahhmuah in hihi hminsin
hai seh. Ralrinnak felzetin ka lo pe. Khrih tello sakhua nak in milai
zohman a rundam dah lo ding.
2. Thildang ka sismhrih ding. Khrih cu
ziangkim a simaw? Cuti a sile, rundamnakthawn a peh par mi hmuahhmuah cu Khrih
thawn a peh zawm aw thluh asi tiah zirh uhsi.
Mi nung tampicu tihnimnakan lak laiahcun Khrih
hrangah nung dingin thu an kamtheu,a sinan, a takih an nunnakin KLhrih cu an
thangsiat theu. An sakhua nak ah hmun hrewkkhat cu Khrih hrangah an pek, a
sinan, cucu Pathian in Khrih luajh ding hmun a timi a si lo. Cule an sakhua nak
ih hmun hrekkhat cu anmah milairuahnakin hmun a luah theu. An thlarau hrangah
Khrih lawng hi ziangkima si lo theu. Cuti si loin, an thlarau cawlh nak cu
Khrih le a kawhhran, Khrih le akawhhran rawngbawltu, Khrih leanmaisir awknak le
felnak, Khrih leanmai Pathoian mi sinak, Khrih lean thlacamnak, Khrih leanmai
thatnak, an duhdawtnak le an mai sinak pawl ahhin an thlarau rundamnakcu a
hngat aw theu sawn asi.
Himica siar tu lakah mipakhatkhat cu
cuvekminung a raksi pang ahcun ralrinnakfiang zetin ka peduh, a sakhua nakcu
Pathian dokalh tu a si. Pathian in rundamnakih a tumtah mi cu nangmah te
khuavang rawngbawlnakah na can ter a si. Khrih cawimawi nak na pekding mikha
thildangah na pejk ruangah Khrih na mualhoh a si.
Cuvek sakhua nakzirhtu cu zoan si ih
ziangvektongkaman tansan khala sile, ka huphurh hai loa si. Pope,Archbishop,
Bishop,Dean, Archdeacon, Presbyter, Deacon,
Episcopalian, Prebyterian, baptist,Independent, Wesley, Plymouht,
Brother, maw zonan simaw, ziang kawhhyran milai khalnan sile Khrih hnakin
midang ah maw,ziang thilpakhatkhat ah maw thum awknaknan neih a si ahcun nan
zir sualih nan fehsualasi. Khrih hmin
lenglamah ziang an bet tithu ah kabuai lo. Roman,Baptist,Prebyterian, Methodist
le ziang kawhhran misa le ziang pawlthawn nan zawmawknak ah maw, zawm awk
lonakding ah maw, na rundamnakthu ah Khrih lenglamah ziangthil hmin maw na bet
a si ahcun Khrih nan mualphoh tinak a si.
Na tuahmi kha thaten ruat aw. Kawhhran
rawngbawltu pawlhnenah Khrih hnenih na pekdingmi cawimawinakkha pehai aw hlah.
Khrih ih hnatuan pawlkha Khrih ih rawngbawl tu pawlhnen ah pehai awhlah. Na
thkarau phurrit pawlkha Khrih si loin
ziangdang pakhatkhat hnenah hngat dash lodingin ralring aw.
3. Adang kasimhrih ding. Khrih cu na
ziangkim a si maw? Rundamnaka co duhtu pawlcun Khrih pan hai seh.
Minung tampi cu Khrih thuthantha an
ssimmi pawlcu an thei ih an zum. Khrih siar lokhuihmanah rundamnakpethei tu an
um lo a si ti an zum. Khriph lawngin helramihsin runsuakin vanramah mawh nei
loin a thlen theihai a si tiah an zum.
Asinan, hi thu pawlhi an
theihnaklenglamah zianghman hmasawn pi milenunpimi an neiloa bang. An thlarau
hrangah ziang tikhman ah Khrih hnenah an thumawtaktak dah lo. Tumnak, duhnak,
theihnak, duhthusamnak fangah an tawpih an nun ramah cuhnakih hlaan tghleng dah
lo. ka sim reromi pawlhi ziang a sitian thei ;a dik a si tikhalan thei. Lehhnu
nikhatkhat ah a thatnalk pawlhi co vethei dingin an beisei.,Asinan a tu
laifangah namai nun ah nunpi dingin zianghman co mi an nei lo. Leitlun cu an
ziangkim a si Politics cu an ziangkim a si. nuamnung cennakcu an ziangkim a si.
Sumdawmnak cu an ziangkim asi. Hminthannakcu
an ziangkimasi. leitlun lennakcu an ziangkim asi. Asinan, Khrih cu an ziangkim
asi lo.
Himi ca siartu lakahcuvekminung nan
umoang ahcun, fiangten ralrinnakkalope, na thlarau dinhmun cu atha lo ngaingai
a si. Tulai fangih na dinhmun ciah cu Judas Ischarioat, Ahab, le Kaiin
pawlvekin helram lamzin zawh rerona si. I zum aw, Khrih ah zumnaknung na neih
hrimhrimatulasi, cuti loahcun, Khrih ih thihnak cu na hrangah a laka si.
Rawl
cu na mit in na zoh men ah na pum a puar thei loih rawl cu na ei ih na
pumsungah a luh lawngah na pum a puar thei vekin na thlarau ipn Khrih thlarau
cu na co ve atulasi. A pil cuah comilawng sungih aummi khualtlawng pawlkha
nammah runsuak tu ding lawng kha hlaralin an hmuhmen ah a rundam thei hai
lovekin anmah runtu dingih a ra mi lawng sungah a luttu pawllawng kha runsuakan
si ding. Khrih cu misualrundam tu dingah a thi ti theihnak le thluak sungih
zumnak satliah men in na thlarau a lo rundam loding;asinan, a takih na suang
lamah hnatuan tu zumnakna neih atula si. Cui zumnakcun nangmah leKhrih karlakah
a takih peh tlaih awknaka loneiter ding.,' Khrih cu i rundam tu a si' ziangruangah tile zumnakin
a hnenah kara ih cui zumnaknung ruangah amah in a zangfahnakin ka hrangih a
tuarnakruangah i rundam asi' na ti thei ding.
Tuisun ah ka losimmihi thaten ngai
awla, hma khat te ah tuah aw. Na suangtuahnaksungah hngat aw in thilpakhatkhat
athleng dingmi hngakringring vekih um
kha bansan aw. Cuvekthilzianghman a thleng dingm i zianghman a um fawn lo ding.
Ahmaisa ah Thlara Thianghlimna hnenah a thlen ve ten Khrih hnenah na rat ding thu ah zianghman, ningzahnak
lethukthunnaknei awhlah. Curuangah Khrih hnenah tuisun rori ah na sinakvekin ra
mei aw. nangmah cu run dingah thiltitheinakthawn aalo hngakringring .Amah cu
sualknakruangih thlarau natnakti dam tu sibawi thiam a si. Na taksa natnakti
dam tu sibawina pan theu vekin Amah cu pan mei aw.Amah ah hmaton in thumawmei
awla,na tulnakhmuahhmuah zianghman zepminei lo ten simthluh mei aw.Tuisun ah,
thingkhros parih misualpakhat pabangin Jesu hnenah sual ngaidamnak le daihnak
dilah tapmei aw,"Lalpa, in theihhngilh hlah aw" tiah Amah pan mei
aw(Lk.23:42).
Amah
in misusalpawla tidamih nangkhalcuvekmisual na siiza simmei aw. Rundammi si na
duh vekin A hnenah rundsamnak dilaw.nangmah na nunnakroriin Khrih ih thatnakcu
na teh lai hlan lo, cawl awhlah. Hiti vekin thinlung takin duhnakthawn na
hawlasi ahcun a rei lerei lotimen Khrih cu na tong tengtegn ding a si.Na
thinlung sungin Khroih cu ziang a si tina zumnak vekin na tong tengtegn ding a
si.
4. A dang pakhat ka simbet ding. Khrih cu
ziangkim a si maw? Cuti a sile, a piangthar zo mi pawlin Khrih cu an nitin
nunah nunpihai seh. Tui hlan ih an rak nunpi dan hnakin tha sawn le ropi sawn
in Amah ah hngat awksinsin tukhai seh.
Aw khai, Pathian minung pawlhi Khrih
ah canvo thatha an neihmi hman hna le nunpi hna tiamloin dinhmun niam
zetihnnung an va tam em! Khristian diktak mi tampi pawlhin Khrih ah zangfahnak an coding mi pawlan theih
loruangah an hnawltheu a si. Mi hrekkhat pawlcu an thinlung sungih an zumnakle
thlarau in an thinlung sungih hna a tuannakah theihnaktlasam zetin Khrih an
zawm ih Thuthangtha sungih daihnak ropi le hawknak pawl cu an colo theu. Mi
hrekkhat cu thianhlimnak ah thansohnak malte lawng an nei ih an khristian
nunnakah eng malte lawng an nei. Hi pawlhi ziangruangah a si? Ziangruangah
tile, mi tampiin an nnunnakah Khrih cu ziangkim ah an ret loruangah a si. An
nitin nunah Khrih hnakin an mai theihnak a si lole leitlunih thilpakhatkhat ah
an thum awk ruangah a si.
Curuangah, piangthatr diktak
pawlhnenah kafawrhfial duh mi cu an nitin nunah Khrih cu an ziangkim ah ret ih
a takin Khrih kaihhruainak hnuai ah nun a
thiamnak ding a si. Nangmai sinak le ruahnak pawl kha Khrih thawn na
cawhpawlh lo nak dingah ralring aw.
Zumnak na nei maw? Cui zumnak cu m,an rel
cawklothlawsuaahnak a si> Khrih ah hngat awk adduh tu le a tak nun ramah
Khrih ih kaihhruai nakhnuai ah nun a duh tu pawlcu mi vantha an si. Asinan,
nangmai milai zumnakle ruahnak men ah na rundam tu Khrih cu na ret lo a si ti
ralring aw. nangmai zumnnakle theihnak ahkhan hngat aw aw hlah, Khrih ah hngat
aw sawn aw. Na sunglam thlarau nunah Thlarau Thianghlim hnatuannak na
theihmi a ummaw? Cumi hrangah Pathian hnenah lungawithu simding na si. Cucu
ngaihthah men lodingmithlarau hnatuan a si. Asinan,mi tampi in Khrih ah hngat
awk ticu Thlarau ah hngat awk a si tiah an ruat. Curuangah, ziangkim Pathian
thu vekin na nitin nunah Khrih ah hngat aw in Khrih in Thlrau Thianghlim
hnatuan nak in na nunah ziangkim a tuahnakah na lungawi aw.
Na thlarau nunah sakhua naklezangfahnak
cu a takin nunpi ding na nei maw? Cumi
hrangah pathian thangthat ding na si. Mi tampi cu zawhte le uicopawlsakhua
nunnak hnakih zianghman danglamnak nei lo sakhua nunn in an nun g theu. Asinan,
nangmai ruahnakmen ah Khrih cu ret aw hlah! Na ruahnak pawlcu a famkimlo, a
tawntai, zianghman a ciang lomi le na taksa lena dinhmun ppawlparah a hyngat aw
mi a si. na taksa duhnak letheihnak, na tisa thinlung ih duhnakmen ah a hngat
aw mi a si. Khrih lawngah hngat aw sawn aw.
Hihina zoir ding ah ka loduhsak, zumnak ih atumtah mi le a
tawpnakKhrih cu tha ten zoh awla, na nunnakah a lo hruai tu lena hngat aw
kumkhuanak siter tum aw. Cutin na tuah asi ahcun na zumnak cu a thang lian vivo
in na hmu dingih, na thansohnakcu nangmah lenangmah na thei aw lomen ding nan,
na thang soding a si. In sak thiam pa cuin a in sakmi ngilten a sak thei
nakdingah thildang zianghman zoh lo ten a hri thlai mi te lawng a zoh ruangah a
in sak mi cu ngilzet le tha zetin a sak thei vekin nang khalinb Khrih lawng cu
zoh aw la leitlun ah ziang thilkhalcang sehla,cu pawlin na zumnaklena nitin
nunah , Khrih dung na thlun nakah lo ti peng hlah haiseh. Cuticun, Khrih ah na
zumnakmit cu catbang loin r et ringring
aw.
Aa, zumtu mi tampi lakah voi tampicu
porh awknnaklezum lonakthinlung pawlin an ruahnakcu aluahkhat theu asi! Mi
malte lawngin ziang tlukin rundam tu an mamawh ti an thei. Mimalte lawngin
anmai rundam tui' hnenah ziangvek leiba an nei ti an thei. Mimalte lawngin
Khrih cu an nintin nunah zoiang tluk an mamawh ti an thei. Mi malte lawngin nau
hak te bangin an thlarau nunnakcu Khrih ah hngat aw tawpmei ding an si ti an
thei. Mi farah le mi cak lopawlabawmduh tu hi mi malte lawngin ann, thei.
Cutuangah mi malte lawngin Khrih ah an codingmi daihnak, lungawinak ,thazaang.
thilti theinaklethlarau ah hmasawnnak, Pathian mi lethlarau mi vekin nungin hma
an sawn thei nak lamzin an thei ih an nitin nunah an nunpi.
Na sia tha theihnak in "na tuah
sual asi" tiah a lotheihter ahcun na tumtahnak lena nitin nunah na hman
awk dan pawlkhalthleng aw; na tumtahnakthleng aw la,Amah ah hngat aw sinsin aw.
Sibawi pawlcun mina pawlhmuh an duh; cucu an hnatuan a si ih a cang thei ah cun
an dam.nakdingah bawma n duh. Thureltu pawl in thubuai nei tu pawlcu hmuh an
duh; cucu an hnatuan a siih a cang thei ah cun an buai nakpawltawlrel sak an
duh. Pasalcun a nupi cu a mah ah a hngat aw ih athum aw kha hmuh a duh; pasal
cun a nunpi cu thlakamnakthawn hnangam zetih umter cu a duh mi a si.. Cuvek
thotho in Khrih in amilesa pawl in Amah ah rinsannakan neih ih Amah aah an
hngat awkding cu aduh mi a si. Cuticun Amah ah cawlh hahdamnak an ngah ih
damnakfamkiman hmuh thei ding cu aduh mi a si.
Curuangah tamsinsin lehnget sinsin
in Khrih ah hngat awkthei zuam aw. Khrih ah nung uhsi. Khrih thawn ung uhsi.
Khrih hrangahnnung uhsi. Ciuticun kan tuahnakin Khrih ih ziangkim sinakatakin
kan theiding. Cutin kan tuahnakin kan sunglam nunah tampi kamnn nei dingih
Pathian tong dingah a lotheihlo ih kan tulmi thianhlimnak kan nei thei
ding(Heb,12:14). 21.
CA
NGANTU THENKHAT HNEN IHSIN LAKKHAWMMI
Thianhlimnak
thu thawn peh aw in Trail le Brook ih ca ngnmi pawlihsin lakmi thu thenkhat
pawlhi meimaihrangah a thathnem le man a neih vekin nan hrang khalah man a nei
zet ding tiah kan ruah ruangah nan hnenah run tarlang dingah zianghman phuhrun
awknak ka nei lo.
Himi ca pawlhi sakhua nak a takin an
nunpi ih tulai kan san minung pawlhnakin thutak cu an rak nunpi san lai ih ngan
mi asi.
1.
Rev. Robert Trial,Cranbrook rawngbawltu,
Kent, 1696.
Thianhlimnak
thu thawn sim ding thu pathum kanei:
1)
Thianternakcu ziang a si?
2)
Tjhiamcoternak thawn khuitawk vekah an bang aw
3)
thiamcoter nak thawn khui tawk vekah an bang aw lo.
1)
Thianternak cu ziang a si?
Himi thu hi kaa in sim men hnakin
kan thinlung ten tha zetin kan ruat thei a si leatha sawnih kan nunnakah man a
nei sawn ding .
Thianternak cu sersiam
tharnaklemipakhat cu a pumhlum ih remsalnak vek a si. Thianternak cu sersiam
thar mi kha tuah thatnakleremthatsalnaka si; cucu a tawntai zet mi milai
thlarau ah Khrih bangnaknei dingin milai
thlarau kha rem thatsalnaka si. Hihi adungthlun tu in a rak sim rero mi cu a
si: 'Khrih hmuihmelnan sungah a sem ding(Kal.4:19); cuticun vanram hmuihmel nan
keng thei ding '(I Kor.15:49). A siat zo mi le a se linglet zomi kan milai
sinakkha thlarau ih hrinthar kan si ve yen Khrih hmuihmelkan oput thei nak
dingah kan nitin nunah Pathian in Thlrau Thianghlim rawngbawl nakin in
thianhlimternak a si.
Leitlun mipawlhin mi pahnih bang mi
an nei, pakhat vekan si lole a dang pakhay vek an si hrimhrim-pakhat cu Adam
hmaisa a siih, a dang pakhat cu Adam neta a si. Mi zokhal an suahkeh ahcuin
Adam hmaisa le Satan vek an si; ziang ah tile Adam hmaisa le Satan cu mi bang
aw an si. Kan Lal Jesu in ' nannih cu nanpa Satan vek nan si, a nih cu a rham
thawk ihsin
mi that a si' tiah a ti (Jn.8:44). Adam hmaisa
ih fa le pawlcu Satan ih fa le an si; hinah danglamnak an nei lo.Cun a dang fa
le pawlcu jesu Khrih vekan si,Adam pahnihnakih fa le vek an si; cuticun Khrih
ih hmuihmelan kennakcu an nunnak ah a faamkimtikah an lungawinaka famkimding.'
Leilun ihsin tuah mi milai hmuihmelkan ken vekin van ihsin a ra mipawi hmuihmeil kan king ding'( I
Kor.15:49).Thlacamnak thawn hi thu hi thaten ruat hnik aw; sualle anse dawng ih
kan piannak ahhin leitlun hmuihmnel kan keng ih kan nunnak ahhhin leitlun
hmuihmel kan kkeng. Sual ahn thi in le anse dawng ih kan umnakahhin leitlun
hmuihmel kan keng; thlanmual ah rawp ding mi kan sinak ahhin leitlun hmulhmel
kan keng. Asinan,Tghlarau Thianghlim ih hrinthar kan si ve ten in thianternak
ahhin vanlam hmuihmel kan keng. Khrih insang ah telh cih kan sinak ahhin vanlam
hmuihmelkan keng. Hihi vanlam hmuihmel kan kenmi hi thianhlimnakah kan thansoh
zatin a thang ve ih Khrih vek kan si tikah vanlam hmuihmel cu famkim zetin kan
keng leh ding. Thlarau le taksa in vanlam hmuihmel kan keng ih lungawi famkim,
thianghlimn famkim kan sinak cu Amah in thihnakcu cahnak in a neh vekin
zangfahnakin kan neh tikah a si ve ding. Zumtu pawlin Khrih an bangnakcu
thihnakihsin an thawhsalhnu lawngah felzetin theihtheih a si ding.Aw, Khrih
hmuihmelken ding cu ziang tluk ropi saw a si? (Lan milai nitin nunah kan mizia,
kan umtuzia, kan thinlung put, kan mithmnai ret dan, kan ruahnak, kan tongkam
,kan tuahnak, kan duh zawng, nuam kan ti zawng, kan upat zawng le leitlun kan
hmuh dan, le kan ziangkim ah Khrih hmuihmel kan ken vivo nak ding cu hrinthar
kan sihnu ah hr9inthar kan sinakih tumtahmi le tuansuakmi asi.).
2.
Thiamcoternak le thianternak ih bang awknak.
thianmocoternak le thianternakih
bang awknakhmaisa bikpakhat cu a tuah tu an bang aw: pathian in thiam a coter
haiih Pathian lala in a thianter hai. Pathian ih hrilmi pawl cu zoin saw
sualapuh thei ding? Pathian Amah rori in mawhpuh an si lotiah a phauing zo (Rom.8:330.)
Thuthlungthlun ah a simmi cu, 'Keimah le nan Lalpa in ka lo thianter a
si'(Suah.31:13;Pui.20:8).
Apahnihnak ahcun an pahnih ten a
lakih pekmi zangfahnakruangah tuah mi an si; thiamcoternakcu alakih
zangfahnakruangah a si ih thianternak khalcuvekthotho in asi. kanmah in thiltha
kan tuah ruangah si loin Amai zangfahnakruangfah in ruansuakasi. Thlarau
Thianghlim in in kholhnak ruangah hrintharnak lenunnakthar kan
ngah,(Tit.3:5).An pahnih ten Pathianj zangfahnakruangah tuah suakmi an si.
A pathumnakah , an pahnih ten mi
pakhat parah a thleng mi an si. Mi zohman thiam coter lomi thianter an si dahb
lo; cuvek thotho in mi zohman thianter lomi thiamcoter an si dag lo. pathian
ihn hrilmi hmuahhmuah, tlenmi hmuahhmuah an zaten himi thlawsuah jhi an cothluh
a si (Mi pakhat cu Pathian hmaiah thiamcoter a si tikah a parah
thianternakkhalum lothei asi lo).
A palitnak ahcuin, an pahnihin an
thawhnak can a bang aw. pathian ih hnatuannak thu jkan sim tikah a tikcu le can
hi simahar zet. A rundamnakhnatuan cu mi pakhat parah hmakhat te ah tuah suak a
si theu; mi pakhat cu thiamcotermi a si hlanah thianter a si dah loih hmakhat
te ah thiamcoter naklethianternak hnatuan cu mi pakhat nunah a tuah mi a si.
Asinan,thiamcoternakcu hmakhat te ah a famkim in thiamcoter a siih
thianternakcu a kumkhua in hi leitlun dam sung hmuahhmuah ah a thang reroding
mia si. A dungthluntu in a simmicu 'mi hrekkhat cu cu bang tuk nan s si. Si
khalsehla nannih cu sualnakoihsin thianter minan si zo; Pathian hnenih upmi nan
si zo;lalpa zJesu Khrih lekan Pathian ih Thlarau thawngin Pathian thawn remter
mi nan sizo' (I Kor.6:11).
a pangatnak ah an pahnih in pathian thu sungih
tuah suakmi an si veve; Pathian thu thiamcoter mi kan si,kumkhua nunnaksungah
nung dingin thu kammi kan si; cuvekthotho in Pathian thu thil tithei nakin
thianter i kan si. Kan Lalpa in a simmi cu,' nan nih tla cu thu ka lozirh zo mi thawngin nan thiang zo'
(Jn.15:3). 'Hiti ihna tuah nakcu kawhhran hi ti sung ih a kholhfai nak thawngin
a thianhlimter hnuah a thu in Pathian hnen ih updingah a si'(Eph.5;26).
A paruknakah, an pahnih in sanlkhuk
nunnai sung lutnak dingah an tuldan a abang aw. Hinah hin an hnatusan dan cio
ka simmi a si lo, asinan, an tuldan cio a bang aw mi ka simmi asi.Zokhal
thiamcoter lomi cu an hrangah helram ruat cia in a ummih zpkhal thianter lomi
cu rundam siin vanram ah a lut dah lo ding; cuvek thotho in zokhalthianter lomi
pawlcu an hrangah helramruatcia in a ummih , zokhal thiamcoter lomi cu rundam
siin vanram ah an lut loding. Kumkhua nunnaksung lut thei nakdingah an pahnih
in an tuldan an bang aw.
3.
Thiamcoter naklethianternak cu zoiangvekah an bang aw lo?
Hi an bang awklo nak hi milai nitin
nunih hmuhtonmi thawn a peh par aw zet mi a si. Tui ka sim zo vekin hmun tampi
ah an bang aw ih hmun tsampi ah bang awk lonakan nei.
1)
THiamcoternak cu Pathian in minung ih 'milai sinak' thu ah hna a tuan mi a siih
thianternakcu 'milai mizia ' thu ah pathian in hna a tuan mi a si. Himi pahnih
an bang awk lonakpawlhi ka run tarlang tumding. Thiam coternakcu thuthen tu
vekin pathian ih hnatuan a si, sualruangah thi dingih thu pekzomi cu a sual lo
a si tiah thuthen tu dinnhmun ih phunsuak saknakin humhimnak hnatuan a si; a
sinan,thianternakcu sibawi thiam vekin Pathian in kanthlarau natnakpawlcu kan
taksa le thlarau ah thoianhlimlonakpawlihsin a thianternak a si. Dan bawtse tu
pacu mi senpihamai ah a suah tikah a dan bawhsiatnaklruangah mawhsiat a si;
cumi misualpathotho cu zohman thuthen tu um lo nakhmun nelrawn ramcar lakah
tlan hlo hman sehlaathi thotho ding,ziangruangah tile siatsuah tu nathrik, sualnakih
tur cu a sungah a sum zo ruangah a si.Asinan, zangfahnak ih hbnhantuannakcun mi
palkhat asualruangoih thi dingtiah dan in a mawhsiat mi xu a suallko asi tiah a
runsuakih a nunnak a humhim. Asinan, thianterbnak cu pathian in sibawi thiam
vekin kan thlarau natnakpawlcu tidamin sualih tur, misualtaksa sungih a um zomi
pawlih thilti theinakihsin runsuak naka si.Cutin, cumi siatsuah tu nathrikcu ti
dam asi lole, sualnakih tur cu tirem asi lo ahcun thuthen tu in a sual nakcu
ngaihdamin thiam a coter hnu rei lo te ah a sunglamih natnakhrik le tur a ummi
ruangah a thi thotho ding. Curuangah thiamcoternak cu Pathian in thuthen tu
vekin misualhrangah hna a tuannakasiih,thianternakcu sibawi thiam vekin Pathian
in misualpai nunah ti damnakhna a tuan mi a si. David in an pahnih ten fiang
zetina sim,Amah in ka sualnakhmuahhmuah i ngaithiamih ka natnakhmuahhmuah a
tidam asi (Sam.103:3). Sualnak cu na siatnak a si loding tiah thukammi a
um(Eze.18:30), sualih mawhsuaitnakdsung
ihsin thiamcoter a siih sual,tur) siatsuahnak ,huham cahnakih hnaihnawk
ban loah thianternakaum.
2)
Thiancoternakcu midang diknakkha kanmai diknakah Pathian in a zangfahnak
ruangah in pomsaknakasi;Thiamternakcu kan mai sungih sin ddiknak semsuak thei
singah pathian in kan sunglamah hna a tuannaka si. Hinahhin,bang awk lonaka um,
pakhat cu pomsaknaka siih a dang pakhat
cu milai sung ihsin thatnak semsuak thei
doingah tuahnak a si.
Thoamcoternak ah Patrhian thuthennakcu a
hnuailamvekin a si;Khrih amah rorikha dan ih thuneihnakhnuai ah tuhlut aw in a
thulunnak,dan hnuaiah a nunnak leathihnakin diknakarakhmughtermi kha misualoai
aiah tuah suak mi a si tiah pom sakin misualpa cu a sualnakhmuahhmuah hmuhsak
asi nawn loih Khrih ih diknak cu amai ddiknakah pomsakasinakasi. Cuticun
misualpacu pathian thuthennakhmaiah a dingih thu an sut tikah; hipa hin Pathian
dan a buar a si lo maw? Pathian in ' si ' a toi ding, misualpai sia tha
theihnakkhalin ' si' ti cawk lo ka buar ih ka suala si a ti ding. Na
suaalnakruangah dan in thi dingah a lomawhsiat a si lomaw? Pathian ih dan le
misualpain thu rualten "si" an ti ding. A sualmi thlarau cu a thi a
si tbakzianghman dan in a thei lo. A tha cuti a sile, na sualknakruangash na
thi ding sikhawh, ziangtalruahsanmi na nei nawn lo maw si? tiah ann suit bet ding.
"Um e,Thuthangtha in tui ka dinhmun
hrangah ruahsannakin pek a si. Mi pakhat in ka sualnakruangih
mawhsiatnakpawlcu a mai parah a lakih keimai sualnakhrangah a thi, curuangah
keicu ka sualnakruangah zianghmabn mnawhsiat theih khalka si nawn loih, cui ka
aai ah a thi tu pawldiknakcu keimai diknakah in pomsakzoa si, curuangah dan
hmai khaloah thiamcoter mi ka si zo.Cuticun dan in thi dingah in
mawhsiatnaksung ihsin kaluat zo asi. Kan sualruangih kan tuar dingmi in tuar
sak nak ruangah kan nih cu kan sualmawh zianghman kan phur nawn loih KLhrih
diknakcu ka\namasi diknak ah in pom sakzo, Khrih ih thihnak cu pathoian in kan
mai aiawh aha thi tiah a ruat zo ih kan nih cu sualnei lole mi thianghlimah in
[pom zoruangah ka luat mi ka si'.
Cun,
pathian in kan nunah thianternak hna a tuannmi ruangah kan nunah thianhlimnak
nun cu a takih kan nunpi thie nakdingah Pathian hnatuan a si. Cutin pathian
Thlarau hnantuan nakin milai thlatrau ah thianhlimnak in a saluahkhat. Diknak
in milai sunglamnunah a luakkhat ka tinaka si lo; diknak (Pathian hmaiah
diknak) le thianhlimnak kar lakah hin danglamnaka um ih cui danglamnakcu
thlendan thiam a thu pi. Diknak kan neihmi cu kan mai suang suaka si loih
thianhlimnak kan neihmi cu kan sung suaka si; a dungthluntu in hi mi pahnih
danglamnak hi fiangzetin a sim. Keimai sungsuak diknak zianghman ka neilo (Phi.
3:9). Thianhlimnakkan neihmi cu kanmai
suahkeh thianhlimnaka si loih, Khrih ah ro kan co mi asi; kan sunglamnunah
Thlarau Thianghlimhnatuannnakin Khrih nuntu mizia in in luahkhat nakasi.Asinan,
diknakkan neihmi cu rokan comi khalasi lo,kan sungsuak khalasi lo; cui diknak
cu Khrih ah a kumkhua in a umih misualmifarah te hrangah a zumnak ruangah pomsak mi asi. Cuti asi
laiah, thianhlimnakcu kanmai suahkeh ih kan
theihmi cu a si lonan, kan nunah Khrih mizia in in luahkhat nakin kan
mai sung ihsin a suakmi a si. A dungthlun tu in hitin a sim,'Keimai bulin
dingnak neih mi ka nei loa si. A tu ih
dingnakkaneih mi cu Khrih zumnakthawngin pekmi dingnak a si; zumnakthawngin
Pathian hnen ihsin kan ngah mi dingnakasi ' (Phi.3:9).
3. Tjhiamcoternakcu a famkimzoih, thianternakcu
a famkim hrih lomi asi.Thiamcoternakcu a thang nawn lo,cawhbuai theih khalasi
nawnnlo, a siat thei nawn lo, zianghman in a hnaihnawk nawn lo; a sinan,
thianternak timi cu a thang thei,pakhat khat ruangah cawhbuai theih a si. Mi
pakhatkhat cu thiamcoter a si tikah famkim thlepthlepin thiamcoter a siih mi
zokhalthiamcoter an si hnu ah zianghman an parah mawhsiatnak thlensalthei tu a
um lo,sankhuk hrangin thiamcoter an si. Leitlun ih zumtu zumnak cak lobik le a
famkimlobikpakhat khal kha pathian hmaiah cun a dungthluntu Paul vek thotho in
thiamcoter mi a si; cuticun zovek zumtu khalapianthar lai ih thiamcoter a sinak
vekin a kumkhua hrangah thiamncoter mi a si,thiamcoter sinsin ti khalaum thei
lo.Thiamcoternakcozo tu hrangah cun hi leitlun ih atuah that nakle a zuam nak pawlruangah thiamcoter sinsin theih
a si nawn loih sankhuk hrangin voi le khat ah thiamcoter zomi asi. Pathian
thuthennakhmaiah misualpapakhat cu zianghman mawh nei lo vekin pom a si. Amai
sualnakruangah camsiatnakpawlcu tuar nawn loin Khrih ih tuarnakpawlcu pathian
zangfahnakin misual pai aiawh ah ruatsakin a pomsak zoih cui Khrih ih diknak
ruangah misualpacu pathian hmaiah thiamcoter a sinak a si; Pathian in thiam a
co ter micu zoin a mawhsiat ding (Rom.8:33). Cuti a si laiah, thianternakcu a
famkimhrih lomi, mi pakhat thiamcoter zomi painunah a thang reroleathleng aw
rerothei mi asi.Zumtu pakhat cu a zumpek hnaik a lehhnu rei deuh ah thianter
sinsin mi asi thei.Zumtu pakhat cu a dang zumtu pakhat hnakiin ti thianghlim
deuh mi asi thei. Paul kha a pianthar pek te ah mi dang mi piangthar satliah
menmen pawlhnakcu tithian deuh mi asi ding tiah zum duhnakka nei a bang..
Thianternakcu a cotu minung ih zirin abang aw lothei.
Cuvek thotho in, mkipakhat cu a pianthar pekte hnakin a rei deuh hnu ah
thianter deuhdeuh mi a si thei ih a thianghlimsinsin thei a si.pathian tihnakah
a thianghlim sinsin dingah kanmai hnnen ah hantuan phutmi aumasi.(II Kor.7:1).
Asinan, Pathian hmaiah a famkimmi thianhlimnak locun din thei nak nei lokan si.
Pathian in dingnakfamkimthawn a hmai ah kan ddin thei nak dingah khua in khan
sakzoih cui dingnak ruangah a hmai ah thiamcoin kan umthei nak a si. Asinan,
pathian tihnak in thinaghlim famkimkan
si thei nakdingah kan zuamsinsin a tulasi. Cawimawi nak hmun a thleng zomi
mithianghllim cu a hkan ih a dinhmun hnakin a thianghlim sinsin ih thianghlim
famkim dinhmunah a thleng zo a si.Asinan, a pianthar pek tehnakin thiancoter
deuhmi a sicuang nak a umlo. Cuti si loin vanramih mithianghlimpawlkhal leitlun
ih zumtu pawlhnakin thiancoter deuh mi an si cuang lo;cawimawinakeng hnuaiah an
nun ruangah cui thiamcoter nakcu ciang zeti8n an thei ih zianghman thin nuam
lonakle thlaphannakumlo ten an covocu an nawmpi zo asi.
Trial
ih thum sismmi, I Pit.1:1-3,Vol.4.pp.71,Edinburgh Edition of Trial ih hnatuan
1810
(Banner of Truth trust,1975).
2.
Rev. Thomas Brook,Sr.Margaret kawhhran ih Rector,London,1662.
thianhlimnak a tulnak hi ruat hnik
uh. nan thianhlimmloahcun na lung a awi ringring thei lo ding.
Thianhlimnaka lonak ah lungawinak khal a
um thei lo. Thuthiang in taksa thawn vanram a kai tu mi pahnih thu a sim; daan
um hlan ih Enoch, daan hnuaiih a rak nung tu Eliah, thuthangtyha san laih Jesu
Khrih, hi pawl pathum hin nun
thianhlimnak sangpi an nei. Cu lawng si loin mi naran pawl hrang khalah
thianhlomnak um loin vanram kainak lamzin a um, lo. Vanramah a thawng tel siar
ding tlak in a feh zo tu an um.Asinan, an lakah mi pakhat hman thianhlimnak a
nei lole a thianghlim lo mi an um lo,van ih mi thianghlim pawllakah mi thianghlim lo mi pakhat te hman
an tel ve lo, Rose pangpar lakah hlingbur pakhat te hman a um ve lo. Daimond
lakah hnawmbal pakhat hman a um lo, cu tawk hmunih Abel cithlah pawllakah kaiin
thlah pakhat hman an um ve lo,Isaac thlah pawl lakah Isua thlah pakhat hman an
um ve lo. Abraham,Isaac, le Jacob ih lakah Ham ih cithlahmi pakhat hman a um ve
lo; kamsang pawllakah Saul ih thlahmi pakhat hman an um ve lo; van ih a
dungthluntu pawllakah Iscariot pakhat hman a tel ve lo; cun thusimtu pawllakah
Demus le a ho pawlpakhat hman an telve lo.
Vanram cu mi thianghlim pawlhrang
lawngah a siih, mi thianghlim pawlcu van ram lawngah umding an si. vanram cu cawimawinak
ih sak mi a si ih mi thianghlim pawllawng cutawkah umdingh ah a tlakmi an si.
Thuphan a per dah lo tu Pathian in a sim zo,'Thianhlimnak um loin zohman in
Lalpa an tong theri lo ding'. 'Zohman' ti mi tongkam kha hminsin aw.
Thianhlimnak um loin milian pa in pathian a tong thei lo; mi farah pa in
thianhlimnak ummloin Pathiabn a tong thei lo; thianhlomnak um loin leitlunih
kan upat zet mi pawlin Pathian an tong thei lo; thianhlimnakum loin mi meimei
pawlkhalin pathoian an tong thei lo; thianhlimnak um lon siangpahrang
pawlkhalin pathian an tong theri lo; thianhlimnakumloin lothlo pa khalin
Pathian a tong threi lo; thianhlimnak um loin ram uktu pawl khalinPathian an
tong thei lo; thianhlimnakumloin mi kut hnuai ih hnatuan pawlkhalin pathian an
tong thei lo; thianhlimnakumloin cathiam pawlkhalin pathian an tong thei lo;
thianhlimnakum loin cathiam lopawlkhalin pathian an tong thei lo;
thianhlimnakumloin pasal pawlkhalin Pathian an tong thei lop;
thianhlimnakumloin nupi pawlkhalin pathian an tong thei lo; thianhlimnak um
loin pa pawl khalin Pathian ann tong thei lo; thianhlimnak um loin fa le
pawlkhalin Pathian an tong thei lo; thianhlimnakumloin bawi pawlkhalin pathian
an tong thei lo; thianhlimnakumloin hlawhfa pawlkhalin Pathian an tong thei
lko. Himi thu a sim tu pathian cu a cakin a rin um a si, curuangah a sim zo mi
pawlcu a tuah famkim thluh tengteng ding a si. Joshu 23:14.
Tulai san ah mi hrekkhat cu lamzin dang ah an
ai rero ih a dang hrekkhat cu zindangah an au rero;a hrekkhat cu kawhhran pakhatkhat
ah an tap rero ih a dang hrekkhat cu kawhhran dang ah an tlan rero; a hrekkhat
pawlcu tuahdan le zumda danglam deuh an hawlih an au rero laiah a dang hrekkhat
cun an tuah kelte an tuah rero;asinan, thianhlimnak lamzin cu khuahlan ihsin a
hlo ral dah lomi lamzin himte kha a si ringring.(Jer.6:16); himi lamzin hi
siangpahrang hmuahhmuah ih siangpahrangin vanram lamzin a rak tuah cia mi a si;
cui8 lamzin cu khua hlan ihsin a rakumih cucu thianhlimnaklamzin tiah kawh a
si; mi thianghlim lo pawlcu cui lamzin ah an feh thei lo, mi sualpawlkhal cui
lamzin ahcun an lut threi loih, mi aa pawlih hruai sualnak khalcu cu tawkih a
feh tu pawlin an tong dah lo ding (Isai.35:8). Mi hrekkhat in' Hinah lamzin a
um', mi dang pawlin ' Hilam ah lamzin a um' an ti; asinan,thianhlimnak lamzin
cu a him bik, a tawi le lungawi um bik lamzin a si.Cuitlunah ziangtik hmanah a
thleng aw dah lomi lamzin a si.
Pathian thei lotu pawlcu cawimawinak
biak in ah an lut thei lo, tuah dingmi an tuah hmaisak a tul. thianhlimnak biak
in ah lut hmaisa loin lungawinak biak in ah an lut theri lo. Pathian tlang
thianghlim na luh hlanah thianhlimnak na sungah a luh hmaisa a tul. Samson kha
'Tidai i pe aw, cu lole ka thi ding' tiah a tah bangin, Rachel kha ' fate i pe,
cu lole ka thi ding' tiah a tah bangin Thlarau ti haal pawlcun 'Thianghlimnaki
peaw, cu lole ka thi ding' tiah an tap ve ding. vancung cawimawinakin pi sungih
a ummi pawlkhaa an thianhlimnakihsin an tluksiat tikah sankhuk lungawinak le
thlawsuahnak hmunihsin khak suak an si ding.
Aw, zirhtu pawl, nan thlarau kha bum
hlah uh; sankhuk nunnak sungah nan luh thei nak dingah a lotheihlo ih a tul mi
a si; himi umloin pathian na tong thei lo ding( II The.1:8-10). Leitlunah
lennak le ropit nak cu na neih tengteng tul mi an si lo; a sinan, thianhlim
ding cu vanram ah lut ding na si ahcun a otheihloih a tul mi a
si;hriselnak,thazaang, rual pi tha, zalennak, nuamn8ng cennak pawlcu vanram lut
dingah a lotheihloih a tul mi an si lo;asinan, thianhlimnak cu a lotheihlo ih a
tul mi a si. Mi pakhatkhatr in leitlun lennak, hmin thannak, ropitnak, le
thiamnak telloin Pathian a tong thei, asinan, thianhlimnakum loin zohman in
ziang ti lam hmanin pathian an tong thei lo. leitlun mipawlih upat nak le
cawimawinak tello in mi pakhatkhat cun vanram ah a thleng thei,asinan,thianhlimnak
um loin zohman invanramih lungawinak hmun an thleng thei loding. Hi leitlun
ahcun thianhlimnak um loin na um thei, a sinan, vanram ahcun mi thianghllim lo
pawlhrangah hmun a ausmsaloa. "Vanramah a thoianghlim lo mi zianghman a um lo" (Thup.21:27).
Thinlung
a thiang lomi pawlhrangah vanram sabnglka an khar ding.
Aw, zirhtu, thianhlimnak cu leitlun hmuan
sungih a thianghlimmi pangpar vek asi lo. Milai cu nu le pa tang sungih sin an
suak vekin thianhlimnakcu nu le pa tang sungih sin an suahpi mi a si lo.
Thianhlimnakcu pathian hnen ihsin a suak mi asi; hivek thianhlimnak cu susi
hnakih man khung sawn mi a siih sersiam thar zo mi pawlsunglkam nun lawngah
hmuhn ttheih mia si; leitlunih pangpar lakah hmuhtheih mi a si lo, a sinan,thianternak
pangpar sung ihsin a suak mia si.
leiltun tisa mi pawl nunnak ah thianhlimnak ih ci tek te hman hmuh ding a um
lo. "Minung thinlung ruahnak cu catbang loin sual lawnglawng in a
khat" (Sem.6:5). Ziangtin nunau ih hrinmi milai cu a thianghlkim thei ding?
Job.25:4). Hinahhin milai ih thianhlimthei lo zia a sim fiang;'ziangftin
milaicu a thianghlim thei ding?" a sim duhsan cu milai hrinmi milai
athianghlim thei lotinak asi. Nunua ih hrinmi milai cu athianghlimlocia in suak
mi a si.pathian thinhengnak hnuai ah a suak mi a si. Thil a thiang lomilakih
sin a thiangmi a suak ter thei tu an ummaw? Asinan,' kan zaten kan thianghlim
lothluh ih kan thatnak bikhman cu puanse hnawphnawlvekasi' Job.14:4;
Isai.64:6). " Mi pakhat hman mi dibng ann umlo, pakhat te hmsan an ummlo;
zohman theihnak nei an umlo ih zohman Pathian hawlan um lo" Tom.3:11; 10).
Mi pakhat cio hui an suahkeh ihsin mikhual le thianhlimnakthawn a ralaw mi an
si Rom.8:7). Zokhalhi leitlunash a suak mi milai hmuahhmuah cu suallehelram lam
hawi ih a suak mi an si ih Pathian le a thianhlimnakcu an dung an tun.
Kan
tisa mizia sinak cu cuvek dinhmun an si ih, pathian thawn a ral aw mi a si. Cui
tisa mizia cun sualktinkim xu a sduh ih sualnakcu cui tisa mizia htrangah cun
meisa lakih di thlak velk a si; cuticun sual letisa mizia cu athen aw thei lo
mi an si ih, tisa cu meisa lakah sahriak tawih mi vekin a kang ral rero mi a
si. Mi zaten sualcia in an suak thluh ih, pathiannhuham cahnaklawngin milai vcu
a thisanhlimter thei ih mi thianghlim ah a canter thei a si. Mi
zokhallungawinaknei ding an si ahcun an thianhlimatulti cu an tisa sinak
ruangah phut a si. rawl cu taksa hrangah a thupit hnakin thianhlimnak cu
thlarau rundamnakah lekilven awjknakah a lotheihloih a tulmi a si. Mipakhat in Solomon ih fimnak, Samon ih
cahnak. Joshua ih ralthatnak, Ahithophelih tumtahnak ,Ham ih hminthatnak,
Ahasuerus le Appolos ih thu sim thiamnak- hi pawlhmuahhmuah hi nei hman sehla
thianhlimnak aneih loahcun rundam siin vanram ah hmuh a si dah loding. Tulai
kan tikcu lecaan hin thianhlimnaknun nei dingah ring zet in in fuialasi. Tui
hlan ah kan mah tlukin thianhlimnakhrangah hmasawnnak ding hmanrua thatha an
rak nei lo. Aw, natnak kan tuar mi , mawhphurhnak kan neihmi,man kan pek tu l
mi, tuanvo kan neihmipawlle nitin ih kan hmuh tonmi ahhin, pathian in
thianhlimnaklamah in hruai a si.Zingpit te ah tho in tlai tiang taima zetih
hnatuan dingah lo thanghPathian Palai a um asi ti na theiu maw? Pathian palai cun thianhlimnak lamah a lo
hruai vivoding a si. Mi tampi an thazaang, an thiamnak, an thlarau le an
thinlung hamng in an nitin nunah nangmah lobawm dingah an hman awknak neihmina
nei maw, cu pawlcu thisanhlimnak lam ah a lo hruai tu an si lo maw, zirhtu pa,
thianhlimnak ti cu ziang tinak saw a si, thinlung le nun thianhlimnak a si lo
maw? DSun ih Ni eng kan hmuh tikah ziangvek kan thinlung sungah a rung lang
threu? Nun thianhlimnaklam ah ke pen dingin thinlubng kan nei maw? Thim
nuntudan pawlcu tlansan kan tumthrei lo maw si? Pathian zangfahnakin nitin kan
sakhua nak ah Thuthangtha sim le kaihhruai kan sinakpawlhin ziang tuahding in
phut? Zokhalii mah le hnatuan kan tuanih
kan umnak cioah nun thiamhlimnak neih ding a si lo maw? Thlarau Thianghlimin
ziang a losim? "Hnatusan tu cu thianghlimseh" ti a si lomaw? Nan
lakah Pathian in thilmakatuiah mi pawlin teh, ziang a lo kawhhmnuh,
thianhlimlampan dingah a lo kawjhhmuh a si lomaw? Aw, zirhtu, kan Lal Jesu in
thianhlim nak lam ah a lo hruai lotu ziang thu talsimmi a nei dah maw? Vanram
lamzin ahh hruai sohna sinak cu thianhlimnak lamzin a silo maw? Tui na nitin
nunah zirh na si ih tha pak khal na sinaklenintin na nunnak ah a pawlkawm tu
pawlhmuahhmuah teh thianhlimnaklam ah a lo hruai tu ding an si lomaw? Tutiang
na porh aw lai ding maw, leitlun tisa mi na si lai ding maw, siatnakin na khat
lai ding maw, thinlungbuainakin nakhat lai ding maw, tutiang lungawi loin na um
lai ding maw? Cuvek na si lai ahcun pathian thin na tiheng rero a si lomaw?
Thuthangtha cu na hawlasi lo maw? Pathian palai pawlthu cu na hnawl thlak men a
si lo maw, na nunnaklam a lo hruai tu meifar cu na hlawnhloa si lomaw? Cule
tuisan ih na nunnakah lam alo hruai tu le na lungawinak hrampi eng cu na hlawn
hlo thawn a bang aw a si. Na sunglam nunn in a haal zet mi cu na theithiam lo a
si. Cui tlunah Thuthangtha cu a nunpi tu ding pawl, a nagithl;a tu ding pawl le
a pha8ngdarh tu ding pawllak ihsin na lak hlo asi. Cucu tui ni ah na dinhmun a
si Thup.2:4,5; Isai. 42:52). Tulai kan san lekan tikcu hin nitin nun ih
thianhlimnakhnakin in phutmi thildang a pawimawh zet mi theih mi kan nei lo a
si. na tikcu cu khawhralmen loin sualtuahnak ihsin bang thlang aw, thiltha tuah
dingah zuam aw; cuticun, ziangkim a tha thluh ko ding; thinlung tha
lenunthianghlimnei dingah na thinlung, na thazaang le na ruahnak zaten hmang aw
la zuam aw. Cuticun, tikcu cantha na hmu ding (Idsai.1:16-19).
Brooks:
Crawn and Glory of Christianity,or,Holiness the only way to hapiness,( Brooks'
work,vol.4,pp.153,187-188) Grostis Edition.1866.arh tu


c: text/html

text:
By Dr. Pau Za Nang (MBBS)
SRBA-Vice President II
Khamtung ngam Tonzang township sungah om Mualnuam khua sia hi ngawlin Zozang khua Kalay Valley pan tai 4 paam bang kaatona nidang lai Sizang mite khuasa Mualnuam khua sia ii thu hizaw hi. 11-4-2008 pan 16-4-2008 dong Myanmar Compassion Project (MCP) pan Professor Dr. Kam Cin Dal (Retired) lampui in Mualnuam khua, Thaangsan, Dolluang, Suangdaw te ah motor 3 taw ki pai tek uh hi. Dolluang khua ka thet uh ciang Sya Thang Ngin Jubilee na vawtin sial ngo in biakpiakna nasia takin a kivawt sungah ka na kihel thei tek uh hi. Ka thet to uh ciang choir taw hong muakin zaknophuai ciliaphuai mama khat in hong muak tek hi. Cina ka bawl ngawl hun sung Sya Thang Ngin a phuumna thikang inn a sak sitsetna zongh ka na en kakoai uh hi.
Mualnuam Khua (Pleasant Hill)
Mualnuam khua sia keima paito lai ka muna “A Burma Frontier Man“, By Dr. Vum Ko Hau laibu le Chin Hills Gazette laibu sung a ki atte tungtawnin hi article hong kiat suak hi. Mualnuam khua sia tuipi pan a saanna 4960 feet paam hi. Tua hunin inn 17 paam na teangin Keizang suan, Khuano suan vive hi. ZBCM biakinn a no mama khat na om thilthial hi. Leitamna (Kalay Valley) Zozang khua pan tai li khualana ah a khua om hi. Mualtung khua khat hi a, a kiim a paam ka et ciang thei kuung bang lian thei peuma tana lei ci pha mamana mun ahi kitel thei hi. A khua pan saksang furlong khatna khawngah lam zang pan khaal lai takpi tui, peangpi cia (Let mat khat) bang a lian tu tui luang vahe lel hi. Tua munah ni dang lai ih Pute ii teenna inn mun, a an huanna lungthute zongh mun khakhat ah kimu thei lai om lai hi. Nidang in Thuklai Chief Pu Ngo Khua Thang ii ukna ngam hi. Eima Sizang mite thukimna tungtawnin ih kiim ih paam pan in hong tai hong teang tek hi. Ni dang lai ih Pu ih Pite ii teenna (khua satna) hi ta a, ci in ngaisun in ih lung hong zuangsak peuma hi.
A khua bodan:
Mualnuam khua sia Sizang mite ii a na saat khua hi. Muitung, Beallei Chief Pu Lun Kam in Hang Vung (Kuntong) Zong Tuang tanu teenpui hi. Khuasat pite sung Muitung (Thuklai), Kun Tong (Khuasak) te, Buanman pan Thuk Khup, Thuk Son te teng ma na hi pai hi. Khuasak khua bo ciang Muitung ah kibeal tekin ngal kido khawm hi. Tason Ukpi Lian Bawi a thalup hun zongh tuak ah a teen khop hun lai hi tuak hi.
Lun Kam (Beallei-Mui tung) in ngam zaizaw ngam phazawna zong a, Thuk Kham nusia hi. Kalay Valley taw a kinaina Mualnuam khua hong sat hi. Tua hunin Kawlpi ngam sia Yawte mang in uk hi tuak hi. Yawte taw kilem in haksatna a nei ciang kihu tu in thukim tek hi tuak hi. Tua hikasap a khui a loai nguksak tan ahikom a thin uuk in hong ngal vawt hi.
Taanglai Mualnuam khua sia inn 40 paam bang pha-hi tuak hi. Yawte in letsong kong pia tu uh ci in Mualnuam khua pasalte sam hi. Mualnuam khua pasal tangzang tingtengh 37 that hi. Pasal 37 bang a thalup zawkciang Mualnuam khua zongh sim to hi. Falam sangte taw kipawl in simcip hi tuak hi. A khua bosak sitset hi tuak hi. 1867 Pu Ngo Mang sia surrender ngawlin tai hi. (Pu Ngo Mang sia Khuasak Ngalphuakte hi.) Kawlpi ah pasal 37 a thalup lai in Lun Kam ii kep a suapui Thuam Son suakta hi. Tua kimotna a om zawk ciang Pu Ngo Mang ii ta Pu Khup Pau in Kawlpi ngam sia simsuk tawntung hi. A phonggyi te ngangawn matsak lai hi.
Sizang minam (Sizang kampau) sia kicii tawm mama ahikom ih bocip tu lau manin Kawlzang tam ah Sizang Tuiphum Pawlpi a kiphut hong suak hi. Kawlpi ah, Leipui ah, Tahan ah, Thingunau thum, Khaikam khua ah ih minam bulphu in Pathian thu a kihanciam hi. Ih Pu ih Pate hun hi bang teng a thiam ngawl hu in khua bo kik ci sia ngaisut kik thei tu kuul hi. Kawlzaang tam ah Sizang Tuiphum Pawlpi ih phu sia Sizang khua thak a sasat taw kibang hi. Tuiphum Pawlpii sungah Sizang minam 80% bang kipawlna hi. Tuiphum sung pan Topa Jesu ngupkhiatna kinga thei ngawl hi ci Lai Thiangtho nong lak thei uh le kei zongh taisan pai tu khi hi. Topa Jesu zong a koisung pawlpi dang ih zot sawm lai ziam? Ngual a kikhen le a kikhen tham tu pha hi. Ei ih tanga sia son kul ngawl ih heaksa tek hi. A bosa hun sung ih ngim nganasate en in, mailam sangah ih paikhial ngawl natu deina in nung sang thu tawm kong at kik hi.
Heaktu: SCC Annual Magazine sungpan a kila kik hi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.
Nan aw ngeih vialte in Doh is Bb. Bawipa thangtthat tuah uh A ngan bik Pathian,Kannih khamhnak caah lam ttha kha a hun, Khamhnak a ttha bik kha a kan pek caah, Mei-alh le minmei in a kan kaipi lai.##Nan aw ngeih vialte in Bawipa thangtthat uh, Mi lung chung muihnak kha a run ceuter lai, Amah pen dinnak kha a kau chinchin lai, A sermi vialte nih a sermi vialte nih Bawipa an hlorh, Maw ka thlarau thangtthat tuah.
Thlarau tlaumi sinah,Tlanhnak kha a pek, A sualmi ca thiannak tiva a luanter, A khamh ciami vialte kha a kan dawt i, Kan thlacam a ngaih ca Bawipa thangtthat uh.##Nan aw ngeih vialte in Bawipa thangtthat uh, Mi lung chung muihnak kha a run ceuter lai, Amah pen dinnak kha a kau chinchin lai, A sermi vialte nih a sermi vialte nih Bawipa an hlorh, Maw ka thlarau thangtthat tuah.
Bawipa thangtthat tuah uh, Kan vansan lioah, A zangfahnak hri nihkhan a kan tlaih cang, Zumh le ruahchan in a teimi vialte he, Dawtnak ramah tlingte in kan i tong lai.##Nan aw ngeih vialte in Bawipa thangtthat uh, Mi lung chung muihnak kha a run ceuter lai, Amah pen dinnak kha a kau chinchin lai, A sermi vialte nih a sermi vialte nih Bawipa an hlorh, Maw ka thlarau thangtthat tuah.


text:
Bawngkawn Pastor Bial KTP Meet 2011, Dt 20 Aug, 2011 (Inrinni Zan) atanga Nepali Branch Church-a hman chu Dt 21 Aug, 2011 (Pathianni) zan khan a tiak ta. He Meet-ah hian Speaker atan Rev. Vanlalbela, Bawngkawn chu hman a ni a. Speaker hnen atang hian Sermon tum thum- Inrinni zan, Pathianni chawhnu leh Pathianni zanah te ngaihthlak a ni. Speaker hi thupui thlansak lovin thalaite tana a veizawng sawi tura beisei a ni a. Bial chhung Member ten Sermon ngaihthlak manhla kan tiin kan hlawkpui hle.
He inkhawmpuiah hian Bial chhung Branch tin ten Zaipawl an nei thei a. Tin Pathianni chawhnu leh Pathianni zan inkhawm ban Fellowship-ah te Branch tin atangin Item hmuhnawm leh beng ti tlai tak ta te ngaihthlaka, en a ni bawk. Item neitute inbuatsaihna a tha a, a hlawhtling hlawm hle.
Inkhawmpui thlengtu Nepali Branch Church-te inbuatsaihna a fakawm hle. Inkhawmpui an thlen vawikhatna a ni a, inkhawmpui an thlen vawikhatna a ni tih hriat miah lovin engkim felfai takin an kalpui thei a. Branch Church leh an KTP te inpekna a ropui hle. Refreshment lamah pawh Palaite min hrai tlai hneh hle. Inkhawm ban apiangin thingpui leh a hmeh tui tak min chhawp thei reng mai a. Kohhran hmeichhe lam pawh an hah hle. Pathian hruainaa Bial Meet 2011 tluang taka hman a ni a lawmawm hle a ni.


text:
CCPUR: The 10th Northeast Tamchon Trophy, New Delhi a thang ding Hmar FC players hai chu vawisun 12:00 (Noon) khan Rengkai, Churachandpur ah vailiem an nih. Hi hun hi Tv LRS Puruolte, Jt. Secy Info & Media, Hmar Inpui , GHQ, Tv Alan Famhoite, Asst., General Secretary, HYA GHQ, Pu H.Samson Hrangchal, President, HYA Rengkai Branch, Pu Jeffrey Saihmang, General Secretary, HSA CCpur Jt.Hq, Pu Elares Netham, Info secy HYA GHQ, Pu John F. Hmar, Secy., Info & Publicity, HPC(D), Pi Puii Khawbung Thiek, Member, Hmar FC , Nk Hossanmawi, HAA Member, Tv Muona Infimate, Virthli Photographer, Pu Ramditum Ralsun, Hmasawnna Thar, Asst Editor, Dannies Buhril, Virthli Admin le mipui iemani zatin an uop.
Pu Elares Neitham-in hi hun hi a keithuoi a, Players hai ta dingin tawngtai pekna a nei pek bawk. Chu zo chun, Tv LRS Puruolte, Jt. Secy Info & Media, Hmar Inpui, GHQ in Hmar Inpui le a mimal , Hmar FC haiin an hung hrietfuk chu lawm a um hle thu hrillin a theitawpa a hung backup ding thu le Hmar FC Players hai chu Hmar mipuiin anlo thlir thup le an support thu hai hrillin theitawp suo a hung hlawtling ngei dingin a ditsakna an hlan . Chun Tv Alan Famhoite Asst. Gen. Secy., HYA GHQ khawmin players hai chu hnam rohlu niin hnam ta dinga an thiemna hai hmanga, ei theina ki inang vawng naw ni a, ball pet thiem haiin hnam hming thatna dingin an theitawpin thawng an ta, ziekmi haiin ziek an ta, social-a tlan haiin hnam hming sukthatna dingin theitawp suoin tlan an ta, ei renga ei thiltum tak chu Hmar hming sukthat a ni leiin theithawp suoin thang hung la unla a, hnamin kan lo thir thup cheu ani ti hrein nundan mawi takin hung khel ro tiin anfui bakah ditsakna inhlanin a vailiem.
The 10th Northeast Tamchon Trophy, New Delhi-a khel ding Hmar FC Players vailiema um hai chu Clement Lalthuoisang, Daniel L.Hmar le David F.Tuollai hai an nih.
Pu Elares Neitham-in hi hun hi a keithuoi a, Players hai ta dingin tawngtai pekna a nei pek bawk. Chu zo chun, Tv LRS Puruolte, Jt. Secy Info & Media, Hmar Inpui, GHQ in Hmar Inpui le a mimal , Hmar FC haiin an hung hrietfuk chu lawm a um hle thu hrillin a theitawpa a hung backup ding thu le Hmar FC Players hai chu Hmar mipuiin anlo thlir thup le an support thu hai hrillin theitawp suo a hung hlawtling ngei dingin a ditsakna an hlan . Chun Tv Alan Famhoite Asst. Gen. Secy., HYA GHQ khawmin players hai chu hnam rohlu niin hnam ta dinga an thiemna hai hmanga, ei theina ki inang vawng naw ni a, ball pet thiem haiin hnam hming thatna dingin an theitawpin thawng an ta, ziekmi haiin ziek an ta, social-a tlan haiin hnam hming sukthatna dingin theitawp suoin tlan an ta, ei renga ei thiltum tak chu Hmar hming sukthat a ni leiin theithawp suoin thang hung la unla a, hnamin kan lo thir thup cheu ani ti hrein nundan mawi takin hung khel ro tiin anfui bakah ditsakna inhlanin a vailiem.
The 10th Northeast Tamchon Trophy, New Delhi-a khel ding Hmar FC Players vailiema um hai chu Clement Lalthuoisang, Daniel L.Hmar le David F.Tuollai hai an nih.


text:
Friday, July 23, 2010
Zirtirna duhthusam
Reader's Digest a quotable quotes ka chhiar pakhatah chuan tihian a ziak a, "Learning does not only implies filling facts to the studets but starts with imposing questions" tih hi. A sap tawng hi let buai duhlo mai ang.
Mizorama zirna dinhmun ka ngaihtuah hian By heart system hi kan uar ta luttuk em? tih zawhna a lo awm ta. Zirlaite talent leh imagination hai lang lovin, note leh by heart ringawt hian kan in zirtir kumtluan ta a mi? Zawhna a tam thei viau mai. By heart ngai chin chu a awm ngei mai. Entirnan Poetry te, mathematics formulae te, pathway te, a tam mai. Mahse a zavai chuan a nilo.
"Zirtirtu ka ni, ka zirtir kha zirlaiin an hrethiam a, thiam taka ka sawi chuan zawhna hi an nei ngei ngei turah ngaih theih a ni. Zawhna min zawh let loh chuan ngaih a tha ngai lo." tih thusawi ka hre tawh. Hetiang ang vek zirtirtu hi nei ta ila, kan va changkang dawn em?
Mizorama kan kalphungah hi chuan naupangte by heart a, exam based in kan zirtir a, note nei tha leh in by heart tir nasa deuh sikul an ti tha mai a ang ta hle mai. Zirna in kha note lakna inah a chang ta a mi le? Ngaituah peihte tan...
Posted by vana at 8:13 PM 5 comments:
Wednesday, July 21, 2010
Hriatloh ramah
Ka thaw huai mai.. Vawin chu, ni 5 chhunga kan thil tih fuh theihloh kan tifel thei a, a nuamin ka thawveng hle mai. Hotuten Library computersied tur an ti si a, hma la tura ruat nih si chuan hmalak a ngai a, hriatloh ramah kan cheng a ni ber e.
Library Automation hi a hming chu ka hre tawh a, ka chhiar tawh a mahse ka la tawk chhin lo. SOUL pawh chuti bawk. SUOL Software install tur khan MsSql server software a lo ngai a, 2005 version khan kan ti ngat ngat a, kan hlawhchham a, chuan a tawp a tawpah 2000 version in kan hlawhtling ta a. Thianpa Hruaia, DOEACC a mi zarah liau liau a ni. Tichuan kum 2 chhung tawh tur chu bul kan tan thei ta. Tichuan hriatloh ram chu ka fang a, hriatna a tipung a. Computer khawvelah hi chuan zinna tur hi a lo tam em anih hi!
Library Automation hi a hming chu ka hre tawh a, ka chhiar tawh a mahse ka la tawk chhin lo. SOUL pawh chuti bawk. SUOL Software install tur khan MsSql server software a lo ngai a, 2005 version khan kan ti ngat ngat a, kan hlawhchham a, chuan a tawp a tawpah 2000 version in kan hlawhtling ta a. Thianpa Hruaia, DOEACC a mi zarah liau liau a ni. Tichuan kum 2 chhung tawh tur chu bul kan tan thei ta. Tichuan hriatloh ram chu ka fang a, hriatna a tipung a. Computer khawvelah hi chuan zinna tur hi a lo tam em anih hi!
Posted by vana at 10:38 PM 4 comments:
Friday, July 9, 2010
Incheina
Khawnge vawi khata vawi khat chu bul han tan leh ila, ka chawl rei ta vang vang bawk a, lung a leng a lawm le.
Incheina pawimawh zia hi sawi tur tam tak a awm awm e. Mahse tun tum chu "mamawh tawka inchei" tih lam sawi teh ang.
Ka inchei loh avangin zilh ka tawk! Tumkhat chu college kan kal laiin kawr hnung thler deuh nen hian college ka kal a, ka nu thiannu hian min lo hmu a, ka nu a hau a, ke min zilh bawk. Tum khat leh chu ramdang a kan zirlaiin ka thianten inchei ve deuh turin min zilh bawk. Hna ka tawh hnu pawhin ka inchei tlem avanga ziltu ka tawng bawk a. Mahse hei hi ka sawi duh, "Inchein hi ka thupui ber a nilo". Ka pa min zilhna, "Incheina chu fai se a mawi a ni mai" tih hi ka thupui ber a la ni fan tho mai.
Incheina hi thupui ber a neih a awl khawp mai. Eng anga nalh pawhin in chei mah ila kan intodelh loh chuan mahni mawng hlim kan ni tho tho. A nei te pawhin incheina kan uar luttuk hi chu bansan a hun ta. Kan neih avang ringawta inchei vawr reng ringawt a, thawmhnaw thar lei zut reng mai chuan midang rilru kan kaihruai sual ve thei a.
Ka thalai pui te zawng zawng hian incheina hi uar lo se, KTP/TKP/PYD/YMA te hian inchei uar loh kumah puang ngam ila, Zoram hian hma a sawn ngei ang le.
Incheina pawimawh zia hi sawi tur tam tak a awm awm e. Mahse tun tum chu "mamawh tawka inchei" tih lam sawi teh ang.
Ka inchei loh avangin zilh ka tawk! Tumkhat chu college kan kal laiin kawr hnung thler deuh nen hian college ka kal a, ka nu thiannu hian min lo hmu a, ka nu a hau a, ke min zilh bawk. Tum khat leh chu ramdang a kan zirlaiin ka thianten inchei ve deuh turin min zilh bawk. Hna ka tawh hnu pawhin ka inchei tlem avanga ziltu ka tawng bawk a. Mahse hei hi ka sawi duh, "Inchein hi ka thupui ber a nilo". Ka pa min zilhna, "Incheina chu fai se a mawi a ni mai" tih hi ka thupui ber a la ni fan tho mai.
Incheina hi thupui ber a neih a awl khawp mai. Eng anga nalh pawhin in chei mah ila kan intodelh loh chuan mahni mawng hlim kan ni tho tho. A nei te pawhin incheina kan uar luttuk hi chu bansan a hun ta. Kan neih avang ringawta inchei vawr reng ringawt a, thawmhnaw thar lei zut reng mai chuan midang rilru kan kaihruai sual ve thei a.
Ka thalai pui te zawng zawng hian incheina hi uar lo se, KTP/TKP/PYD/YMA te hian inchei uar loh kumah puang ngam ila, Zoram hian hma a sawn ngei ang le.
Posted by vana at 6:46 PM 9 comments:
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
(click on image to enlarge)
Global Sizang Community (sizang@yahoogroups.com) sia 2000 kum April 21 ni kipan aa kum 11 vaal kum 12 cing dektak zo hi. Leitung pilna te hong khang tato in nidang hun hi le, laithak khat ih at tu sia hamsa mama aa, lailu bel kul, laito pai kul a te, ih lai at sia ih thakna munh theng ziam, theng ngawl ziam zong kihe meal ngawl. A theng hial zong ni tam mama zawk ciang theng pheang.
Computer pilna le email khawng hong pian zawk ciang, lailu le lei kul nawn ngawl, laito le pai kul ngawl aa minutes khat sung ih son nop thu sia leitung bup kizel pai ci ka ngaisut ciang, email system ii manh neina sia ka mu saseam hi.
Email ka nei phit kum sia 1996 kum bo 1997 kipat kiim sung hi aa, tua hun lai Sizang mi kua peuma taw email ka kithak thei katawm maw ci in ka zon kakoai le, Pu Vum Son le, Pu Kipp email te, Chin email list akici website khat (tu om nawn ngawl) sung ah ka mu hi. Amate taw kiheak ngawpna om ngei ngawl, kei ngual le hi ngawl tana keima ki-introdue in email kana thak hi. Amate tung pan reply ka nga kik aa, nuam kana sa hiimhum peuma hi. Pu Kipp na kei zong tusung khawng tatak ma email ka nei pheang ci in hong reply zong tuma ka ciamte lai hi. Pu Son taw sia email kithak thei vakek aa, ZO History thu ka dok le, na sim nuam le laito pan thak tu khi ci aa, hong thak takpi hi. Tu dongma keam lai ing.
2000 zawk Sizang mailling group emailte en kik in hi leang lai manpha khat po ka mu tha katawm ci in ka et kik le, April 23, 2000 ni Pu Son ii email subject “vum son la” sia ka mu aa, Pu Son phawkna le, Pu Son la phuak a sim ngei ngawl zong om tu ih hi te ci in kong thak kik hi. sizang mailling group a kipat pan a 21 veina hong tum email ahi hi. Sim tek tawng..
A nuai a lai sia Pu Vum Son ii email sung hong tha bang lian ahi hi.
………………………….
Ka la phua sia Zo mi u le nau te na, na he nuam u le ci in kong at hi. A khiak na toh in kong at suk hi.
- Mim bang pian na sen pu von aw, zai tha hiam bang hat ve cia Za taang khua le sawm sial khawi thiam mim bang paw, hau ka na cia (Akhiak na: I Zo la te sia ih pu leh ih pa nah na dang khat toh veu na te ngat lui lam hi. Te ngat na in: I pian na ci ciang: Mim bang pian na : Vaimim toh na na te ngat hi. Sen pu von aw : ci ciang in Pu ci na hi. Zai tha hiam bang hat ve cia: ci ciang in na tha hat ve te aw : na lam sa tam ve aw :ci na hong hi. Taang hau ni hi, sial se khawi thiam ni hi, hau mama ni hi : ka ci nop na hi.
- Cin ni tha kiak ki zom ta e, sen pu von le, zua ngeal thin lai liap hi e Sen pu von le tun le zua in thian mang lim sawl bang beal e (Akhiak na:Ka u te 2 ( Vum Nang leh Thian Za Khai) sia ni thum sunga hong thi khawm a, ka pu leh pi; ka nu leh ka pa na he peu ma in nah; Ni dang a a biak uh, ih ngeina biak na sia hawm thaw in,( Christian ) Pathian sia ni sat ciang a, sawl ih beal bang na na beal ta uh hi.)
- Thei bang sen na thian mang ih bel tuan sen pu pa khan mim beal ngual na meal mang nge Mim beal ngual na meal ma ing nge, zaih na kai zia, meal ma hing nge (A khiak na: Ka no pan a Pathian (christian) biakna in ki om a, ta sia hu in ih pu ih pa ngei na ih dan (ih culture) a he ngawl suak ing. Ta sia bang ma la sak na leh la phua na sia he ngol khi hi.)
- I pian puan bang theak leang ci hing nge, piang dang phei phung len zang no taw tuai mang in zal na nei e Tuai mang in zal na nei e, tuai lian nu hul na hi e. (Akhiak na: Ih pian na dan teng puan bang lai leang ci hing ii, ngual dang mi te ii na te toh, lai nuam hing in, ka nau pa nah hong thi law hi. (Ka nau te motor accident aa, Mang Pau a thi sia ka phua hi.) Ka nau pa nah thi na nei ih ka nau nu nah a lal na nei hi. ( Ka nau nu Dim Hau sia a thin amp cip a hong lal hi)
- Tun le zua, ma ciang suan le, thei lo thiam thil phak sap a va zil ing nge Tai nga ka law, se sum ka lam, tun le zua taw lai kuang um meal in ma nge (A khiak na: Nu le pa in hong ma pui in a ma te pat sa zui in ngam khua la na ah lai sim in ka pai hi.Ka sum tha law le ka lam sa nu le pa toh ka neak khop thei ngawl sia he bel ing ka ci na hi.)
- Tha kia ta le tun le ka zua sim lai ngu ling bang do e Tun awng ma bang na pat sa thil dawn no taw, zang saa se sum neal bang hau na lawm sang nge. (A khiak na: Nu leh pa ih nong nu siat pal lei uh sia ka thin sung a na sa tontung khi hi. Nu awng nang ma nong kipat (niang te vawt na sia) ngual theam po hau na nei ih, ta sia lung dam huai ka sa hi.)
- Nam ci pian zui na, zua mang awng, zua mang awng nge, von in dawn ngia bang zom nge Khua mual lum suang, kong phuu luang ze, khua mun thei bang kong law na (A khiak na: Pa awng nang ma pat sa taangthu na na zon na, na zom to ing ngi Ka lai bu at sia Khua mual a lum suang (khan) ka vawt luang hi ka ci na hi.)
- Mim bang pian na sen pu von te phai za sim khua zing bang ze Mangtui lun ta, thiam thil sin pui ka zaa om lo ze (A khiak na: Ka lai sim pui mang kang te sia, Lai hi leh dem lak om ngol hi, a hi zong in I pu I pa te ih pil na thiam na na niam lei thong ta tana ngual ki pha la veve thong hi ci na hi.)
- Se sen ang kawi kang tui ta toh, ngual toh lem a zawng ing nge Ngual lai len pui in nei ing nge, tanh bang kim pui te bang ze (A khiak na: Ngam dang mi mikang te toh ki thol khawm ing ngi, ngual mi nam zi in nei hi veang, a hi hang ih vun bek ki lam danga ih khua ngai sut na te sia ei ma bang hi zam.)
- Se sial ing nge, ngam kuam thuk pan, chim zin zang khuang bang hang nge Zangsi ta sen ang kawi hi leng, phung toh lemh a, zawng tu ze (A khiak na: Ka ngai su sut ciang , ngam khua la ka om na pan, ka zi sia ei ma Sizang mi hi leh ih mi pui ih nam pui toh lem khawm in thu ki son thei zaw tu in ka ngai sun ka ci na hi)
- Pai va naw na khua min thuk e, kha no sum neak in nei nge Vang kua lai a mim phung te toh, ho lung kum na lai kuang um ngai na veang nge (A khiakna: Ka om na ih ngam pan khua la lawm ve ii, ngual sum le pai neak na in nei hi veang ngi, a hi zong ih mi te toh thu ki kum in, an kuang um thei tu ma ngai bel ing.)
- Phei tui mim phung zua ngeal hawm tel pu von al bang hong ta cia Thei sen ni nu ngeal cing te le, sung neak hawm tel hong khen cia (A khiak na: Ka pa no, ka pa pui te leh ka ni te ih a neak pa po hong hop sia ma ka nun tak sung in a nuam bel in ngai sun ing. Ta sia mama ma ngil thei bong.)
- Sim lei kuam zai, khaih mu bang leang kang tui ta’n mang bang bawm me Mang tui ta’n mang bang bawm e, tong dot zua pa in nei e (A khiak na: Sim lei ngam a pai ka kawi ing ngi mi dang te toh vai hawm ka kawi ing. Ngual na thu doh in hong nei hi.)
A naw :
Khup ing nge e, khup ing nge e, tang ka tam ngual khup ing nge
Tang ka tam ngual khup ing nge e, tang tui von tawi khup ing nge
A khiak na: Hi sia se ka ki phat sak na ka phua hi. Ngual bang ma in nah ngual pha zo ing. Ngual sang zong ka thu pi zawk na om ci nuam ka hi hi.
A thip na
Hei na tum dang , ngam kuam thuk, zo ngam zang bang
Mim bang pian na, ih vang khua na ngai veang nge
Mim bang pian na ih vang khua na ngai veang nge
Lai kuang um pui, u leh nau na ngai veang nge
Al bang mangh vaak nong ci ziam, u le nau awng
Ka thin thu sia, kheap tang bang zau thei nuam veang nge
Ka thin thu leh kheap tang bang zau thei nuam veang nge,
Sim lei thin thu tai nga se pui thei nuam veang nge
A khiak na:
Ngam tat na lam dang, ngam khua la pan in, ih Zo ngam nuam, ka pian na ih khua ma ngai ing. An kuang um pui u le nau ma ngai ing.
Ak bang mang vaak nong ci u ziam u le nau awng, ka thin sung a om thu se taang vai ih kheap ciang a a taang tang hong ki lang bang hong son thei nuam ing. Leitung thu nga tang hong se pui nuam la lawm ing.
TN