text:
BUNG 16
Biakna Dik Atân Ding Nghet Rawh
Pathian biaknaa milem hman chungchânga Bible zirtîrna chu eng nge ni?
Kristiante’n sakhaw kût nîte chu engtin nge an thlîr?
Engtin nge mi dangte chu an rilru tina si lovin i rinna i hrilh theih ang?
MI TUEMAWIN i tuizêmah a rûkin tûr a lo phul a, chu chu i nunna atân a hlauhawm hle tih hre chhuak ta angah han inchan teh. Eng nge i tih ang? Tui in tûr ṭha leh thianghlim i zawng nghâl vat ngei ang. Mahse, tui in tûr ṭha i hmuh hnuah pawh he zawhna pawimawh tak hi i la hmachhawn tho tho dâwn a ni: ‘Tûra hrai ka lo ni reng tawh em le?’ tih hi.
2 Sakhaw dik lo chungchângah pawh chutiang dinhmun tho chu a chhuak a. Bible chuan biakna dik lo chu zirtîrna leh thiltih bawlhhlawh tak nên a inpawlh tih min zirtîr a ni. (2 Korinth 6:17) Chuvâng chuan “Babulon Khaw Ropui,” khawvêla sakhaw dik lo inzawmkhâwm lak ata i tlân chhuah chu a pawimawh a ni. (Thu Puan 18:2, 3) Chutiang chuan i tlân chhuak tawh em? I tlân chhuak tawh a nih chuan, fak tlâk i ni. Mahse, sakhaw dik lo aṭanga inlâk hran emaw, bânna thehluh emaw mai chu a tâwk lo. Chutianga i tih hnu chuan, ‘Biakna dik lo nêna inkaihhnawihna engemaw ka la nei em?’ tiin i inzâwt tûr a ni. Entîrna ṭhenkhat lo ngaihtuah ta ila.
MILEM LEH THLAHTUTE BIAKNA
3 Mi ṭhenkhat chuan an inah milem leh pathian an biakna hmunte chu kum tam tak chhûng an kawl a. Chutiang chu i kawl ve em? I kawl a nih chuan, chutiang thil hmuh theihte tel lova Pathian hnêna ṭawngṭai chu mak deuh huihin emaw, dik lo deuh angin emaw i hre mai thei. Chutianga i hman thil ṭhenkhat chu i ngaina hle pawh a ni thei bawk. Mahse, Pathian chu amah kan biak dân tûr rêltu a ni a, milem hman a duh lo tih Bible chuan min zirtîr a ni. (Exodus 20:4, 5; Sâm 115:4-8; Isaia 42:8; 1 Johana 5:21) Chuvângin, biakna dik lo nêna inkûngkaihna nei i thil kawl apiang chu tichhiain, biakna dik atân i ding nghet tlat thei a ni. Chûng thilte chu Jehova thlîr dân angin, thil “tenawm” takah ngai tlat ang che.—Deuteronomy 27:15.
4 Thlahtute biakna pawh hi sakhaw dik lo tam takah a hluar hle a. Ṭhenkhat chuan thutak an zir hmain, mitthite chu hmuh theih loh thlarau khawvêlah thil hre theiin an awm a, mi nung damte an ṭanpui theih emaw, an tihnat theih emaw chu an ring a ni. Nangmah ngei pawhin thlahtu thi tate tihlâwm tumin theihtâwp ilo chhuah tawh ṭhîn pawh a ni thei. Mahse, he lehkhabu Bung 6-naa i hmuh tawh angin, mitthite chu thil hre theiin khawiah mah an awm tawh lo. Chuvângin, anmahni biak pawh tum chu thil awmze nei lo a ni. Hmangaih thi tawhte hnên aṭanga thu hriat anga lang rêng rêng chu ramhuai aṭanga lo chhuak a ni. Chuvângin, Jehova chuan Israelte chu mitthi tawhte biak tumna emaw, dawithiamna lam thil rêng rêng laka an inhnamhnawih emaw chu a khap tlat a ni.—Deuteronomy 18:10-12.
5 Milem leh thlahtute biakna chu tûn hmain Pathian biak nân i lo hmang ṭhîn a nih chuan, eng nge i tih theih? Pathianin hêng thilte a thlîr dân hrilhtu che Bible chângte chu chhiarin, ngun takin ngaihtuah ang che. Nî tin Jehova hnênah biakna dik atâna din ngheh i duhzia hrilhin ṭawngṭai la, a thil ngaihtuah anga ngaihtuah ve tûrin a ṭanpuina dîl rawh.—Isaia 55:9.
KRISMAS—KRISTIAN HMASATE’N AN LAWM LO
6 Miin Pathian a biakna chu kût ni lâr takte chungchângah sakhaw dik lo hian a tibawlhhlawh thei a ni. Entîr nân, Krismas chungchâng hi lo ngaihtuah ta ila. Krismas hi Isua Krista pian cham lawmna anga ngaih a ni a, Kristian nia inchhâl zawng zawng deuh thawin an lâwm a ni. Mahse, kum zabi khatnaa Isua zirtîrte’n chutiang an lawm thu finfiahna a awm lo. Secret Origin of Profound Things tih lehkhabu chuan: “Krista thih hnu kum zabi hnih chhûngin Isua pian hun chiah tuma’n an hre lo va, mi tlêm tê chauhvin an ngaihven a ni,” tih a sawi.
7 Isua zirtîrte chuan Isua pian ni leh thla dik tak lo hre tehrêng pawh ni se, an lâwm lo vang. Engvângin nge? A chhan chu, The World Book Encyclopedia sawi dânin, Kristian hmasate chuan “tu pian cham pawh ni se, pian cham lawm rêng rêng chu milem be-ho chîn dân nia an ngaih” vâng a ni. Bible-in pian cham lâwm a sawi awmchhunte chu lal pahnih, Jehova betu pawh ni lote an ni. (Genesis 40:20; Mark 6:21) Pian cham lawm chu milem be-ho pathiante chawimawi nâna neih a ni bawk. Entîr nân, May 24-ah Rom mite chuan an pathiannu Diani pian cham chu an lâwm ṭhîn a. A tûkah chuan, an ni pathian Apollo-a pian cham chu an lâwm leh bawk ṭhîn. Chuvângin pian cham lawm chu Kristianna nên a inkûngkaih lo va, milem biakna nên a inkûngkaih tlat zâwk a ni.
8 Kum zabi khatnaa Kristiante’n Isua pian cham an lawm loh chhan tûr dang pawh a la awm. A zirtîrte chuan pian cham lawm chu puithuna âtthlâk nên a inzawm tlat a ni tih an hriat ngei a rinawm a ni. Entîr nân, hmân laia Grik leh Rom mi tam takte chuan mi a lo pian chhuah hian thlarau pakhatin a awmpui nghâl zêl a, chu chuan a dam chhûng zawngin a vênghim chho niin an ring a. “Chu thlarau chuan naupian nîa piang pathian nên mak taka inzawmna a nei a ni,” tiin The Lore of Birthdays tih lehkhabu chuan a sawi. Jehova chuan puithuna âtthlâk nêna Isua thlunzawmtu thil lawmna rêng rêng chu a lâwm hauh lo vang. (Isaia 65:11, 12) A nih leh, engvângin nge mi tam takin Krismas hi an lawm le?
KRISMAS A LO CHHUAHNA BUL
9 Leia Isua a lo pian aṭanga kum zathum chuang a liam hnuah, mite chuan December 25 chu Isua pian nî angin an lâwm ṭan a ni. Mahse, chu chu Isua pian nî a ni lo; ani chu October thla vêla a pian a rinawm avângin. * Chuti chu, engvângin nge December 25 chu thlan a nih? A hnua Kristiana inchhâl ta mi ṭhenkhatte chuan Isua pian nî chu “milem betu Rom mite neih ṭhin ‘hneh theih loh nî piancham’ nêna inmiltîr an duh” a nih hmêl hle. (The New Encyclopædia Britannica) Thlasik laia nî a sat loh lai berah milem betute chuan lum leh êng kan hmuhna he nî hi a zinna ram hla tak ata ko kîr leh tûrin he lawmna kût nî hi an nei ṭhîn a. December 25 chu nî a lo kîr leh ṭan nî anga ngaih a ni. Sakhaw hruaitute chuan milem betute chu sakhaw inlehtîr an tumna lamah, he milem betute kût nî hi chhawm chhovin, tih “Kristian” an tum ta ringawt mai a ni. *
10 Krismas chu milem betute hnên aṭanga lo chhuak a ni tih hriat a nihna a rei tawh a. A lo chhuahna hi Bible nêna a inkalh avângin, kum zabi 17-naah khân England ramah leh American colony ram ṭhenkhatah chuan Krismas neih chu khap a ni a. Krismas nia hna thawk lova ina awmte chu chawitîr an ni hial a ni. Amaherawhchu, thil chîn hlui tawhte chu a lo lâr thar leh a, thil thar ṭhenkhatte pawh belhchhah a ni ta a. Krismas chu kût ni pawimawh tak a lo ni leh ta a, ram tam takah chuan vawiin nî thlengin a la ni chhunzawm zêl a ni. Amaherawhchu, Krismas chuan sakhaw dik lo nêna inkûngkaihna a neih avângin, Pathian tilâwm duhtute chuan an lâwm lo va, milem biakna aṭanga chîn chhuah kût nî dangte rêng rêng pawh chu an lâwm hek lo. *
A LO CHHUAHNA A PAWIMAWH TAK ZET EM?
11 Ṭhenkhat chuan Krismas ang chi kût nîte hi milem be-ho chîn dân aṭanga lo chhuak a ni tih an pawm a; mahse, chutiang kûtte hman chu a pawi lo tûrah an ngai a ni. Tihah chuan, mi tam zâwkte chuan chûng kût nîte an hman laiin biakna dik lo lam an ngaihtuah si lo. Chu bâkah, chûng hunte chuan chhûngkuaa mite inhmuhkhâwmna hun ṭha tak a siam bawk si a. Chutiang chu i ngaih dân a ni em? Chutiang a nih chuan, biakna dik atâna din ngheh tiharsatu chu, sakhaw dik lo hmangaih vâng ni lovin, chhûngkhat lainate hmangaih vâng a nih hmêl hle a ni. Chhûngkaw dintu, Pathian Jehova chuan chhûngkhat lainate nêna inlaichînna ṭha tak nei tûrin a duh che tih ring tlat ang che. Mahse, chûng inlaichînnate chu Pathian pawmzâwng kawng dangte hmangin i tinghet thei a ni. Kan ngaih pawimawh ber tûr chungchângah tirhkoh Paula chuan heti hian a ziak a ni: “Lalpa lâwmzâwng engnge ni tih fiahin . . . awm rawh u,” tiin.—Ephesi 5:8-10.
12 ‘Kût nîte lo pian chhuahna leh tûn laia an hmanna chuan inkûngkaihna a nei tawh hlei nêm,’ tia ngaiin, ‘A lo chhuahna chu a pawimawh tak zet em ni le?’ i ti mai thei. Pawimawh nameuh mai! Entîr nân: Lollipop tui hmêl tak mai chu tuichhe luan kawra tla hmu ta la. Chu chu chharin i ei ang em? Ei hauh lo vang! A bawlhhlawh tlat si a. Chu lollipop ang chiah chuan, kût nîte chu thil duhawm tak angin a lang mai thei; mahse, hmun tenawm tak aṭanga chhar a ni tlat si. Biakna dik atâna ding nghet tlat tûr chuan, betu dik takte hnêna: “Thil bawlhhlawh rêng rêng dek suh u,” titu zâwlnei Isaia thlîr dân ang chu kan neih ve a ngai a ni.—Isaia 52:11.
MI DANGTE NENA INDAWRNAA HRIATTHIAMNA
13 Kût hmannaa tel loh i han tum hian harsatna a lo chhuak mai thei a. Entîr nân, i hnathawhpuite chuan hnathawhna hmuna kût nî thiltih engemawa i tel loh chhan chu an ngaihtuah mai thei a. Krismas thilpêk miin pe ta che sela eng nge i tih ang? Chu mi lo pawm chu a sual ang em? A nih leh, i kawppuiin i rinna chu ṭâwmpui lo che se la, engtin nge ni ang? I fate’n kût nîte an hman loh avânga chân nei nia an inhriat loh nân eng nge i tih theih?
14 Chutiang dinhmunte chinfel dân tûr hriat nân chuan hriatthiamna neih a ngai a. Miin kût nî chibai a bûk mai mai che a nih chuan, lâwmthu i hrilh lêt ve thei mai ang a. Mahse, i hmuh fo emaw i hnathawhpuite emawin kût nî chibai a bûk che a nih chuan, lâwmthu sawi aia tam sawi belh chu i duh mai thei a ni. Engpawh nise, remhre takin thil ti ang che. Bible chuan: “Mi tin engtia chhân ṭheuh tûr nge ni tih in hriat theih nân in ṭawngka chhuak chu, chia al, khawngaihna tel ni fo rawh se,” tiin min fuih a ni. (Kolossa 4:6) Mi dangte zah lo taka thil ti lo tûrin fîmkhur la, remhre takin i dinhmun hrilhfiah zâwk ang che. Thilpêk inpêkte leh thiltih khâwmte chu i hnial hauh lo va; mahse, hun danga tih i duh zâwk thu fiah takin hrilh ang che.
15 A nih leh, miin thilpêk pe duh ta che sela, engtin nge ni ang? Dinhmunin a hril thui hle a ni. A petu che chuan: “Kût nîte i hmang ve lo tih chu ka hre tho va; mahse, hei hi i neih atân ka duh tlat,” a ti mai thei. Chutiang dinhmunah chuan thilpêk dawn chu kût nî hman nên a inang lo tih ngaih dân neiin, thilpêk chu i dawng mai thei a ni. Mahse, a petu che chuan i thurin a hriat vak loh chuan kût nîte i hman ve ngai loh thu i hrilh thei ang. Chu chuan thilpêk i dawn chhan leh chu mi hun kher khera mi dangte hnêna thilpêk i pêk loh chhan hre thiam thei tûrin a ṭanpui ang. Kawng lehlamah chuan, thilpêk chu i thurin i vawng lo emaw, hamṭhatna atân i phatsan thei emaw tih târ lan tum avânga pêk a nih chuan, dawn loh mai a finthlâk ang.
CHHUNGKAW ZINGA MITE LAKAH ENGTIN NGE NI ANG?
16 A nih leh, i chhungte’n i rinna ṭâwmpui lo che sela engtin nge ni ang? Chutih hunah pawh chuan remhre hle ang che. I chhûngte thil chîn leh kût nî hman apiang lo sawisêl ziah kher a ngai lo. Mahni ngaih dân nei tûra i dikna neih an zahsak che i duh ang bawk khân, an dikna neih pawh zahsak ve zâwk rawh. (Matthaia 7:12) An kût hmante zînga teltîr ve thei chi thiltih rêng rêng chu pumpelh ang che. Chutichung pawhin, kût hmanna tak tak tling lo thilahte chuan khirh bur suh ang che. Engpawh nise, i thiltih apiang chu i chhia leh ṭha hriatna ṭha tichhe lo tûr chi hlirin ti ṭhîn ang che.—Timothea 1:18, 19.
17 Pathian thu nêna inmil lo kût nîte in hman loh avânga i fate’n chân nei nia an inhriat loh nân eng nge i tih theih? Chu chu hun danga i thiltihah a innghat thui hle. Nu leh pa ṭhenkhat chuan an fate hnêna thilpêk pêk hun bîk an ruahman a. I fate hnêna thilpêk i pêk theih zînga hlu ber chu i hun leh i ngaihsakna hi a ni.
BIAKNA DIK VUAN TLAT RAWH
18 Pathian tilâwm tûr chuan biakna dik lo chu hnâwlin, biakna dik atân i ding nghet tlat tûr a ni. Chutah chuan eng nge tel? Bible chuan: “Hmangaih leh thil ṭha tiha inchawk tho tûrin inngaihtuah tawn ang u; ṭhenkhat tih dân anga kan inkhâwmte bânsan lovin, infuih tawn zâwk ang u; ni chu lo hnai telh telha in hriatin infuih tawn nasa lehzual sauh rawh u,” tiin a sawi. (Hebrai 10:24, 25) Kristian inkhâwmnate hi Pathian lawmzâwnga amah biak theihna hun hlimawm tak a ni. (Sâm 22:22; 122:1) Chûng inkhâwmnaahte chuan, Kristian rinawmte zînga “inthlamuan tawn theihna” hun a awm a ni.—Rom 1:12.
19 Biakna dik atâna i din ngheh tlat theih dân kawng dang leh chu, Jehova Thuhretute nêna Bible i zirna aṭanga i thu hriatte mi dangte hrilh chhâwn hi a ni. Mi tam takte chu tûn lai khawvêla suahsualna thleng mêkte avâng hian ‘thawpikin an ṭap’ tak zet a ni. (Ezekiela 9:4) Nang ngei pawhin chutiang mi chu hriat i nei ve mai thei. Engvângin nge chûng mite hnênah chuan hma lam hun atâna beiseina Bible min pêkte chu i hrilh loh vang? Kristian dikte i kawm a, Bible thutak ropui tak i zirte mi dangte hnêna i hrilh chhâwn ve zêl chuan, sakhaw dik lo chîn dân tih ve i châk rûkna awm thei zawng zawngte chu zawi zawiin a reh vek mai ang. Biakna dik atâna i din ngheh tlat chuan, i hlim hle ang a, malsâwmna tam tak i dawng ngei ang tih ring tlat ang che.—Malakia 3:10.
^ par. 9 Phêk 221-2-naa Thu Belhna chu en rawh.
^ par. 9 Rom-ho ruai ṭheha hlimhlawp bâwlna Saturnalia kût pawh chu Isua pian cham atâna December 25 an thlan chhante zînga mi a ni. Buh leh thlai lama Rom mite pathian chawimawina he kût hi December 17-24-ah neih a ni ṭhîn a. Saturnalia kût neih chhûng chuan ruai ṭhehna te, hlimhlâwp bâwlna te, leh thilpêk inpêk kualnate an nei ṭhîn.
^ par. 10 Kristiante’n kût ni dangte an thlîr dân chungchâng sawihona atân, phêk 223-naa Thu Belhna chu en rawh.


c: text/html

text:
Yesagyo khua, Magwe ramri ih Chin Pastor Rev. Zung Hlei Sum ih inn cu zotitheihlo in, lung thawn a inn an phom sak thu Chinland Guardian in a tarlang.
Pastor Sum ih inn cu tui zarhte zan nazi 9:50PM, 11:10PM le mizan nazi 9:35PM ah an phom bet thu amah Pastor Sum in a sim. Pastor Sum cun an lungto tlak daan pawl a zoh tikah kan dung kum rorelnakinn ih an thubuai thawn a pehparaw ding a zum thu a sim. Kan dung kum ah Pastor Sum cu Pathian biaknak inn a sak ruangah a kiangkap venghnen pawlin an duh lo ih rorelnakinn ah an thlen nan an neh lo ruangah cumi duhlotupawl in lungto thawn an phom asi a zum.
A inn phom saktu pawl cun, zan ah a inn ah a thupten an lut ih a inn darnak le luanglu pawl tiangin an bal sak ih hlei ah, inn kiangkap ih tohkhengpawl tiangin an siat sak. Hmai zarh ah himi an phomnak hmun ah zumtupawl tonkhawmnak an nei tum ih cumi thuhla an theih ruangah teh a si pei maw tiin Pastor Sum cun a ruat.
Pastor Sum cun hivekih hmuhsuam le dodalnak hi a ranglam in relfel dingah a duh ih khawsung palik pawl hnen ah a thlen nan tuini tiang zohman in an ngaihsak hrih lo.#

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Zing dar 2 :00 a.m a ri chiah tih in, ka phone chu a rawn ri a. Nidang ah chung ang em em a zing in, ka phone hi a ri ngai si lo. Ka han en chuan, Aizawl lam atangin U Ruati chuan min rawn phone niin. Ka han chhang a, min phone chhan te min han hrilh a. Kei pawh chu a tuk zing khua a lo var chuan, ka in siam sawk sawk a, Vellore lam chu ka pan ta a.
Kan U pakhat chu na tak a dam lo mek in, CMC Damdawiin ah chuan enkawl mek a ni. Khaw chhung lam zai te a nih avangin, duh ang chuan kan dam chak lo hle bawk. Hemi chungchang ah hian Vellore Mizo lo awm te chung ah ka lawm hle mai. Tin, thisen te pawh pek ngai hial a nih in, tlawmngai takin Mizo tlangval fel tak mai, Bangalore lam a lehkha zir Sangzuala'n thisen min pe bawk a. Mizo nih hi a ropui ka ti hle mai! Synod House enkawl tu Pastor pawh a tul engkim ah min pui reng bawk. A chungah pawh kan lawm hle.
Chu tia buai leh hreawm karah pawh chuan, lawmna lam pawhin min kalsan chuang lo. Ka U Dawnga fanu chu CMC, Vellore hmun ngei a MBBS zir thei tur in, Mizoram reservation exam ah Topper niin an rawn thleng thla ve leh chiah bawk a.Ka hah tawh ve bawk nen, an hmel ka hmu chu ka thaw te pawh a veng huai mai.Ti hian thingpui te pawh kan in ho ve a.Tin, ka student hlui Malsawmi pawhin MBBS chu a lo zir ve bawk a. Kum 10 chuang meuh in hmuh loh pawhin, mahni student hlui hmel te pawh kan la hre ve thei zel e.....
Mahse kan hlim lai ni te chu a rei lo hle mai. Mihring taksa dam lam chuan hma kan sawn lo hle mai. Beidawng takin kan awm leh thin a. Tichuan, a tawp ah chuan, kan Lalpa chuan he lei hreawm leh nat na a ta, Ka u dam lo chu min lak sak ta. A hnenah thlamuang takin min chawlh san ta a ni.
Vellore Mizo ten thlamuang takin, Chapel of Hope ah thlah na min neih pui ta a ni.
Mizoram House kan thlen na hmun.....


text:
Tunlai hian mitna hri a leng tan mek a, hei hi a awm tirtu chu virus chikhat a ni a. In kai chhawn a awl em em a, eng damdawi mah a ngeih lo bawk. Viral Infection (Virus hrik) vanga na reng reng chu damdawi pe la ni 7-ah a dam anga, engmah pe lo la kar khatah a dam ang
. Hetiang tho hian hritlang pawh hi a ni hlawm a, a rei tawh avanga reh theilo khawpa awmna benvawnte pawh a awm thei. Heng hi chu mahni taksa chak loh vangte a ni tlangpui.
Kan hriat tur chu eng tlang hri leng pawh, mitna, kawthalo, mitliam, Typhoid, etc. a awm lai chuan kut sil ngun hi a pawimawh em em tih hriat tur a ni a, kut kan sil tlem lutuk hi natna kan kai tam chhan pakhat a ni. Ei leh inte fimkhur bik hun lai a ni tih hriat tur. Tin, hetiang tunlaia tlang hrileng mit-na te ang hi mahni duh duh leh, inti hre ve ho chawh hmang mai kan awm thin. A bikin Steroid (Betnesol eye drop) hi hman loh hram hram tur, a hnu zelah mit a ti chhe duh. Leina (Pawisa) nei lo tan phei chuan, tui chhuan so dah vawha darkar tina thlawr emaw sil tur a ni. Mit na hi nuai loh hram hram tur, inkai chhawn a awl em em a, mahni inthiar fihlim hi a tha ber. Towel/Romol te a bika neiha midang nena inchiahpiah lutuk loh tum hram hram a tha. Ni 7 lek a ni bawk a, tawrh ve deuh a ngai thin. A na nasa viau a nih chuan mit Doctor hnena


text:
Hi huna hin Pu.Isaac L.Pakhuongte, Principal, Sielmat Christian Higher Secondary School chu khuollien in a țhanga, Pi.Lalrinmawi, Headmistress, Happy Heart School, Bethel chu khuol inzaum in a țhang. Khuollien in thu a hrilnaa chun “ Ei hnam a inthawk hin pawl 10 le 12 țhataka passed suok ei tama, amiruokchu hlawtling taka muolsuo ei tam ngai naw hi ei tumru tâwk naw lei a nih. Pathienin eini nêka thiemlema a siema ei ngai vai hai nêkin ami siem thiemnaw bîk nawh. Tukum kan school a students Science stream a admission thaw mi za ah sawmkuo hai chun doctor ni annuom a, chuongangin Arts stream a mi za ah sawmkuo haiin Civil Services officers le Army Officers ni an nuom thu an mi hril. Hieng hai po po hin an thil ti an suk puitling chun ei hnamin Civil Officers le doctors hau hleng ei tih. Amiruokchu inchûklai hai hi ei inchuknaa tung a um met leh, hlawsama eiin ngai nghal hlak. Ei tum suk ru ei tiu” tiin infuina thucha a hril a, chun tukuma Saidan khawsunga pawl 10 passed hai laia thaw țhatak Ms.Tracy Lawmnapar, Happy Heart School a inthawka zo chu Sielmat Christian Higher Secondary School ah a kai ding bawk leiin a kumkhat fee a awl ding thu a puong bawk a nih. Khuol inzaum Pi.Lalrinmawi khawmin inchûklai hai chu mani sin hrechienga, hun tamlem pea, tumruna le nungchang țhataka inchûk hi hlawtlingna ani zie hai uor takin a hril. Hi huna hin Tv.Michael Paugoulian le Nk.Ledya Nungate haiin hla mawi tak tak el an saka, mipui an sukhlim hle.
Hi huna hin Pawl 10 exam a thawțha tak (L)Upa.V Thanga Memorial Award (Memento + Rs.5000) le MIL (Hmar) a thaw țhatak nina LDV MIL-Hmar Topper Award (Memento+ Rs.500/-) chu Ms.Tracy Lawmnapar (76%) kuomah inhlan ania, Pawl 12 (Science/Commerce) exam a thaw țhatak nina (L) Hnawla Infimate Memorial Award (Memento + Rs.5000) chu Mr.Fimlunthang (74%) le Arts Stream a thaw țhatak nina (L) Remruotmawi Award (Memento + Rs.5000) chu Mr.Martin Lalrosang (72%) kuomah inhlân a nih. Inchûklai hlawtling hai po po kuomah Lawmpuina Certificate inhlan seng anni bawk a nih. Organisers hai hi football club CDSA le NYK a affiliated club, District Block level Youth Club competition ah lawmman hai an sinthaw țhat leia lo la ta an nih.


text: Aizawl, May 11, 2015: Tarik 16th April, 2015 nia Silchar hmuna HPC (D) hotu Pu Lalropuia Famhoite, Army Chief le Pu Norbar Sanate, Finance Secretary hai le mansa ve a um Ngurthantluanga Sanate s/o Siemlien, Ngurte, Churachandpur, Manipur chu vawisun khan Aizawl District Court ah HPC (D) mi-le-sa a ni naw thu le civil mi a ni thu hrila bail a hnina chu Aizawl District Court, CJM Sylvie Z. Ralte in a hnawla, CJM chun hi case hi mipui i ngaiven thil a ni a, hieng ang case hi Supreme Court khawm'n alo hnawl ta thu hrilin Supreme Court rorelna chu thangsanin Ngurthantluanga Sanate in bail a hnina hi a hnawl pek a nih.


text:
Tulai leitlun mihminthang mi 4 pawlih an zingpit caan hman daan a tlangpi thu in a hnuai ah tarlang a si. Annih pawl hi leitlun ah liannak zawng khalih theih ban an si nan zingpit thawh hi an ngai thupi ih mivirvat emem khal an si. Cuihlei ah an caan hman daan pawl hi zohthimtlak ngaingai an si.
US President Obama
Obama hi tlaipi tiang a it ve dah lo. Nazi 6:45 a.m. rori ah a tho ringring tiah sleppypeople.com ah an tarlang. Zing a thawh veten thlacamnak a neih hnu ah, a taksa harhdamnak hrangah gym ah zingtin a feh ih cumi theh hnu ah thaithawh ei dingin a nupi Michelle le a fanu pahnih Malia le Sasha te pawl thawn an tongaw khawm ih, cutin an fanu pahnih tlang an thlah theu.
A fale te tlawng a thlah thluh hnu ah a thupi zetmi a hnatuan pawl a thok theu. Office a kai hlan ah a innsangnu cu mawi zetin a hnam ta theu.
Facebook Siamsuahtu Mark Zuckerberg
Kan Facebook hi kum 31 a kim zo. Kan theih cio bangin a nih cu T-shirt te thawn a um ringring. Milian pa, mifarah bangih um tiah an sawisel theu. Facebook tuahtu khal a si ih it mal tak a si. Zaanvaar rori a Facebok hntuan pawl a biak caan tla a um. Anih hi reipi a it dah lemlo tiah theih a si.
Cucing in, zinglam nazi 6 rori ah a tho thei ringring. Cutin, taksa harhdamnak hrang a taksa pawl cangvaihnak a tuah hnu ah a Facebook hnatuantu pawl thawn tongaw dingin a office a kai ve theu. Simple tukih nupi nei, simple zetih a nung mi pa hin leitlun cu a hnin ter ringring thotho a si hi!
Leitlun Milianbik Pakhat Bill Gates
Leitlun milianbik pakhat si ruangah tlaipi tiang a it men lo. Zingpit ah a tho ih anih cu a thinlung le a taksa a pahnih kop hrangah exercise a la theu. YouTube ah a cangvaih daan ding pawl a zoh theu.
Anih hi harhdamnak lam uar emem a si ih duhsahte in a taksa harhdamnak hrang caan a hman hnu ah leitlun ih a company dangdang pawl kilveng dingah office a feh ve theu.
British Prime Minister David Cameron
Zing tak nazi 6:00 rori ah a tho ve. Anih ih a danglamnak cu zingpit ah TV a zoh dah hrimhrim lo. A fanau khal zingpit ah TV a zoh ter dah lo. Zingpit cu thlifim hip caan a ti ih nazi 8:00 tiang zinghman hna thupi tuan lo in a harhdamnak hrangah a taksa pawl a cangvai ter.
Cule Cameron hi news siar zuam emem mi a si. Zingpit a tlan ciamco theh ah a to dingih cutin nuam tete in tulai thuthang pawl a siar ciamco theu.


text:
Ziaktu – P.K. Lalsangliana.
(Sanga Khalthang)
Kan khua Phullen hi a hming atang ringawt pawh hian a ropui hmel ti rawh u.! Ni e, a dik a ni, thlarauthianghlim lo thlenna hmasa, Kristianna lo luhna hmasa, Martar awmna hmasa a ni. Chumai bakah riangvai Thangteekan lu nghah nana a thlan hmun (khua) a ni.
Ni e, kan khua Phullen hi a chunga kan sawi zawng zawng thlenna hmun a ni. A ropuiin chhuan pawh a chhuanawm narawh e. Hun liam tawh leh mual liam tawh, history ropui tak hi kan sawi vul chuk a, sawi vul tlak pawh a ni reng a ni. Mahse, hetiang taka thlarauthianghlim hnathawh dawng tawh thin e ti lo chuan kan tunhun hmanlai hian kan history hi a thaichhe vek mai ang tih ava hlauhawm tak em.! Kan pi leh pu, kan Kristian hmasa te tih that vanga chhandamna chang tur lah kan ni der silo.
Hetiang khawpa sulhnu nei ropui si hi engvanga thlarau ah leh tisa lam zawn ah pawh, a bet reng leh thuanawp reng kan nih mai le? Kan tun hun sawi vul tur a awm hiau si lo! Hawh u, kan history ringawt sawi hi bansan ila, tun hunah hian ropuina Lal chu kan nunah theuh leh Kohhran leh khawtlangah i chawi vul thar leh ang u. Kan mihuai kal hmasate hnung zuiin thlarauthianghlim hian par rawn chhuang leh se, Thlarauthianghlim zalenna khua lo ni leh se, chu chu thang leh thar ten chawi nung leh turin tran ila ang u.
Tun dinhmunah hi chuan, thlarauthianghlim thlenna hmasa a nihna hi, khualkhua ami te min hmuh pui leh hriat pui tur hi a awm lo ang tih ava hlauhawm em!. Kan history kan chhuang a, kan sawi vul chuk a, a rah chhuah hmuh tur ava awm silo em! Kawng engkimah kan bet a, changkanna kawngah lah kan history en chuan tiang ngawt tur chu a ni lo. Kan in en fiah ava ngai tehlul em!
Thlarauthianghlim hian kan history a min hruai luh leh chakin min tur ut ut ni berin alang, mahse a dawngtu lam hian duhtawk chin neiin kan dah zalen ngamlo te hi a ni mai lo maw.? Thlarauthianghlim hian a hmun rawn luah lum leh tumin naupang leh tleirawl zawk hmanga puitling zawkte hi min khaichhuah a tum hi a ang ka ti thin. Puitling zawkte lah chuan kan Uipui tuilian thlir dauh dauh ringawt mai si.
Hawh u Puithiam rinawm lo anga a tha lam kawng ngil leh bumboh in kawh hmuh zeta, a phên a malsawmna dawn tum mai lo in, Lalpa duhdân ang ngeia thlarauthianghlim dawngsawng tur leh a hruaia awm turin i in pe(surrender) zawk ang u.Tichuan kan history aia ropuiah min hung ngei ang.
(He thuziak hi PK Lalsanglianan Whatsapp Phullen Group ah ni 28.6.2015 a a post a ni a. A tha ka ti em a, a ziaktu phalna in a Grammar leh tawngkam thenkhat te chulmam deuh hretin hetah hian dah a ni. – Buata Bawihtlung)


text:
Khawtlang anga amah zawnna hun tawp nimina an siamna hunserh tawitea a chhungte leh an Br. YMA hruaituten an sawi dan chuan, Tv.Ramdinzaua (Dina) hi Samtlanga piang chiah chu ni lo mahse, a pan a boralsan hma a, an naupan laiin Samtlangah hian a nu in a pem pui a.Tlangval fel tak ni chhovin, Samtlang Br. YMA Treasurer te pawh lo ni tawh a ni a. Amah hi mahni in kil tawih mi leh mi inthlahrung thei tak a ni a. A hrisel lo chho nen Lung lam tha lo a neiin damdawi ei reng mai a ni a. An khawsak a awlsam lutuk bik si lova, a in kiltawih nasa leh zual a. A damdawi a nghei chang phei chuan depression a nei nasa hle thin.
Ram lam hnathawh kawngah hian a taima em em a. Samtlang veng atanga hla vak lovah Lo enkawlin thlamah a awm chawt a. 2008 vel atang phei lha chuan kum 3/4 chhung vel phei chu khuaah haw miah lovin Ram lamah hian a awm tlat a. A buh thar leh thlai tharte, lui lam sa a man te chu a chhungte a sem vek mai thin a ni.
Depression a nei nasa tulh tulh a, taksa lam bawrhsawmna a neih pawhin doctor pan turin a haw duh tlat lova,a chhung ten ram lamah doctor an hruai zawk changte pawha awm thin.
Tichuan, tun hnai kum 3 kalta vel khan a chhung ten tihluihna in an hruai haw a. In lamah awm tirin, ram lama a kal tur hi an veng deuh chawt mai a ni awm e. A natna avanga depression aneih hi a zual zelin, Khaw chhungah YMA in ka awmve an phal lo tihte in a sawi thin a ni awm e…A bo ni hian amah vengtu inthiar lawk hlanin lehkhaah thu tawite ziak lo hnut chhiahin, “Mangtha ule” tihte a lo ziak a. Hei vang hian a chhungte pawhin alo haw leh emaw hmuh leh an beiseina a ti bo hle a ni awm e…
Amah zawnna hun tawp an siamah, amah hringtu nu chuan, an thil tawn harsa takah lawmthu bak sawitur a hriat loh thu leh khawtlang leh tute tan pawha tangkaina nei lo mahse an chhungkaw tana atangkai zia hi a sawi nasa hle a ni.
Ni 11 zet a chin hriat loha a awm hnua, nungdama hmuh leh a ni hi a lawmawm tak zet zet a ni e.
Author : Slchhunga Gooner


text:
Thingkung le pangpar pawl ih nun sung caan tawite khi na ruah sak dahve maw? Caan reilote sungah an par mawi le an hnah corhno pawl tla an uar leh mai theu khi! Kumkhua nung dingah an duh zet ve ding; asinan Sersiamtu Cung Pathian cun an hrang caan a ruat sak cia ih reilote sungah an ziam mai theu. Cubang in minung kan nunnak khal hi reilote sung vial a si.
Thingkung le hrampi pangpar pawl cu a enkawltu ih thate tidai a pek ih an umnak a sialsak ahcun caan reipi an dam thei nan minung dam sung caan cu sim theih a si lo, sekan khat te sungah khal ah mual kan liam mai. Thinkung khal a thanglian vivo a si ahcun a duhlo zet cing in ziam lam/thihlam a pan rero ti nak a si.
Cuvek thotho in ramsa khal an tum vivo ih an cak vivo rualrual in thih lam an pan vivo khi a rak si. Minung teh ziangha kan si ce…thih duh cu zohman kan um lo nan thi ding thotho cu kan si hi. Kan leitlun kan thlir a si le thil mak tampi a thleng zo. Kan Bible ih rak phuan ciami 666 khal a suak thlang.
Caan a cem vukvi ding ka tinak a si lo, thiang a lawr vukvi ding ka ti lo asinan caan a kim rero ka ti nak sawn a si. Nu le pa sualnak a karh, u le nau hmuh thiam awklonak a karh, duhhamnak a karh, thinlung sia kan keng vivo, ram khat le ram khat an kap aw ding timi pawl a kim vivo…Thuthangtha ngai an huam lo vivo ding.
Zuamawknak le engtaiawknak a sang sinsin ding. Cui pawl cu a thleng rero ko. Tuizing thuthangca pakhat ka siarmi ka lo ruah ding. A thulu cu “More in US say have no religion” ti a si. Ka siar cu ka thin a phu dukdo cih so khaw. Ka ruatsal ih kan Chin mi kan upat zetmi Upa Nung Kam ih thiang a lawr ding ti a rak aupi nak a va rei nguarngo ve aw! ka ti.
Leitlun khal a cem leh ding. A dam rei nawnlo ding ti cu a fiang. Kan dung kum 1990 ahkhan mi 8.2% in biaknak ka neilo, biaknak religion ka neilo an ti. Asinan kum 2001 ahcun 14.2% ah an kai ta riai. A tu ah mi ziangzat in Pathian a um lo an ti ding…an va tam zik ve.
ChinlandToday palai pakhat cun Bus par ah “Pathian a um lo” tin ca an tar zo a ti. Mani lala ah CT Palai pakhat in 666 a suak zo thu a ngan men lawng siloin youtub an ti maw kha, cumi ih zoh theih ding in a tuah. Zumnak hnget khoh zet kan neih cu a cu thlang a si. Kan duh le duh lo in kan ziam rero cu a si.


text:
March 15: Vawiin tlai dar 4:00 khan Loyola College Stadium ah Out Going leh Still Going an khel a. Still Going chu 3-1 in an chak.
He match tan hma hian Opening Ceremony tawi te neih ani a. Team Captain te pahnih Laltuaia leh Figa chuan T-Shirt Players signature awm an in thleng. Outgoing Midfielder Zara chu an Capt Laltuaia chuan Ball (Vector X ngat mawle!!) a present. Photo session tawite a awm hnu in match chu tan nghal ani.
Outgoing chuan 3-2-2-3 formation rawn hmangin an game a rawn tha nghal hle. Min 10 vel lekah Freekick hmu nghal in Andrew chuan a pet goal lo hlauh. mahse min 15 hnu chuan game a dang ta. Indian Bank striker Ch.Ch.a chuan Defender rinawm pahnih Ray leh Dinga te chu bumin mawi lutukin a petgoal. Hemi hnu hian Still Going chuan substitute awmze nei an rawn siam. Sanga (yo yo) chuan a ball vawikhat khawih naah nalh dangdai takin a rawn thun. Outgoing tana pawi leh zual turin Capt Figa chuan left flank atangin ball a la lut a, tha lutukin a cross. Defender rinawm Felpuia leh Mazuala chuan dang tum mahse Ch.Ch.a chuan a class a rawn pho lang. Angle awm tawh lo atangin a rawn volley lut pawp mai. Out Going chuan chance nei zeuh zeuh mahse an score thei lo. Zama leh Reubena an khel tha hle. Ruatpuia pawh Gerrard a style phak ang tawk tawkin a la. Mike a khel tha, mhse a inhliam hlauh.
Second half ah chuan Out Going in attacking football an rawn khel, Ray, Dinga leh Mazuala te trio an hlauhawm thei hle. Hetih lai hian counter attack ah Still Going in Jona, Domi leh Zauva te hmanga an rawn attack chu defender tan a lu hai thlak hle. Chance an miss tawn zak zak hnuah Birthday Boy Zara chuan long range atangin a petgoal. Outgoing tan draw na chance a awm leh hlauh mahse keeper ah Zorina an neih miau avangin an score thei tawhlo. Hun a tawp Still Going chu 3-1 a chak ta. Tichuan sawisel tur engmah awm lovin series 2-1 in an la ta ani. Still Going kan lawmpui e.
Out Going Team Captain F-a
~~~


text:
Ka Nau, Thlarau, Thinlung, Taksa ah dam in na um maw??
Ka nau, na hrangih zianghman tuah theimi nei lo ka si ti theiaw cing le phuhrungaw zet cing in na hnenah thazangpeknak cate ka lo kuat. Tlawngkai lai ka si vekin hi Cahram ti lo adang kuat thei ka lo nei lo, I theihthiam saktu le I ruat thei zettu kan nau, na parah lungawinak thu ka lo hlan. Ka Nau, kan nauhak lai te ihsin na dangduh rawl hman ka lo leih thei lo ih na duhmi hnipuan hman ka lo leih thei lo. Asinan ka Uu tlawngkai lai na si ti ih I theihthiam sak ringringtu ka Nau. Harsatnak hrihnawng lakih a thanglianmi kan nih Unau hrangah hi Cahram, thazang in pe ringringtu tthian le rual, hi ca te thawn thazang la tlang cio uhsi.
Ka Nau, Farah nauta, zawnzaifa kan si ruangah le mivekih kan duhnak tlawngih kan kai thei lo ruangah van sia tukin na thei aw pang maw? Lehhnu ah Farah nauta pawl hmuhsuam nautattu si lo ding in le khurawm, zohthiamtu le zangfah sawntu kan si theinak dingih Pathian lam hruai nak ti na thei lo pang kei.
Ka Nau, Farah retheih si hi na ningzak in na riah a sia tuk pang maw? Mai sinak zahpi lo ih ka Farah kan ti ngam hi thil sunglawi a si. Milian tampi ziangah ka lian ti hman relngam lo le ziangruahah ka farah ti hman relngam lo pawl khi zangfakin riahsiat pi sawnaw.
Ka Nau, harsat farah, reitheih zawnzaih ruangah na zirnak le na tuah na tuannakah thinnau beidawng in na um pang maw? Bible Cathiamhlim siar kha na dai thlang pang kei.
Ka Nau, na nun kha falat tlangval nawmnak men le leitlun nawmcennak men ah na hmang pang maw? Kan nauhak lai ih Pathian hnatuan dingih ka Nui kan lu parih kut suangih thla in cam kha na hngilh pang kei.
Ka Nau, mivek ih duhduh ih nung thei kan si lo ti ka lo sim theu kha na hngilh pang kei, ka Nu le Pa, kan Farnu le Ttapa pawl mi vekih zoh theitu an um lo, kan mah rori ih khawthim pahtlang a tul zia ka lo sim ttheu kha.
Ka Nau, “Len” hi “nunnawm” a si lo. “Nunnawm” hi “Len” sawn hokhaw a si ti ka lo sim theu tla khan na hngilh pang kei.
Ka Nau, na nau le kha rak duatin duhdawtnak thawn rak cawm hram. Peknakah duhdawtnak pek tlukih diriam a um kei maw ti ka lo sim theu kha.
Ka Nau, nupi pasal dingah kan Laimi rori a that thu ka Pai in sim le in duhsak thu pawl kha ziangsiar lo in na um san pang kei. A pawi tuk kan ti leh pang kei.
Ka Nau, na hlawhtlin canah na lung a awi luar tuk pang maw? Na tlaksiat can ah teh na riahsia in na bei a dawng luar tuk pang maw? “Leitlunah zianghman hmunhnget le hmun ringring thei mi thil a um lo” timi thufim kha na siar hngilh pang kei.
Ka Nau, mi’h thu an lo suh lo caan ah na va sim ciamco pang maw? An lo sut caan ah teh thei cingih sut maw? Thei lo ruangih sut ti tla kha thaten na ruat hngilh pang kei, thei cingih thu lo suttu kha va ralring awla thei lo ih lo suttu pawlkha ralring ten thuhman sim aw.
Ka Nau, na rualpi kha na kiang a um caan lawngah na porh ciamco pang kei, midang hnenih pawrh sawn hi thiltha a si ti tla kha na hngilh pang kei. “Rualpi tha cun mah rualvah te umah nun a simih mipi lakah a pawrh, a cawimawi theu” ti thufim tla kha na hngilh pang kei.
Ka Nau, thu elawknak ih nehtu si tum ringring le nehtu va cuh ciamco khalhi nehnak a si thluh cuang lo ho khaw.
Ka Nau, Mino kan si ruangah kan nundan, kan tawng le cangvaih danah mi’h zothimtlak kan si a tul ti Paul ih Timothy hnenih ca kuat tla kha na siar hngilh pang kei. Nunthiamhlimnak tla na ngaihsak lo pang kei.
Ka Nau, mi’h hmuhsuam nautat men ruangah na ninghangin na riah a sia tuk pang maw? Na tuah dingmi tuah lo in na um phah maw? Leitlun rundamtu Zesu rori hman hmuhsuam nautat phunkim tuarin beng le cilphui tianghman a tuar nan a tumtah a hlen suak kha na hngilh pang kei.
Ka Nau, Calai lamah na dai thlang pang maw? Mai Laica hman cozah tlawngih zir sian lomi a hlo zik cuahco mi Kan Calai kilkhawi a tul zia thla theithiam lo in na daithlang pang kei.
Ka Nau, O le Aw thu relkhawm hi thilsual tuah vekah ruatin a reltu pawl khal va hua ciamco hlah. An Calai duhzia le Upat tlak ansizia theithiam in lawm rero sawnaw. Asinan thinlung thiang lo ih Calai thu rel cu va ralringaw.
Ka Nau, Kan Calai Upa pawl Cangandan an danawk cu pawi lo Hua aw ciamco lo sehla na timi kha ka mang ringring lai. Ziangtik hmanah Calai hi Biaknak le Kawhhran zawngin feh pi hrimhrim hlah.
Ka Nau, mi vekin ka thluak a tha lo ca ka thiam lo ti’n Calai lam ngaihsak lole dai thlang in na um pang maw? “Zuamnak” a thupit zia mikipin an nun in hmusuak hramseh.
Ka Nau, Chin Calai a niam le hmuhsuam le nautat kan si vivo ding ti theiin kan Mino tampi ih thinlung ah Chin Calai na tuh hngilh pang kei.
Ka Nau, Calai ih Ram le Miphun a khaisan thei zia tla a theih hrih lo tu Mino tampi hnenah sim hngilh hlah.
Ka Nau, Ram le Miphun hrangah na dai thlang pang maw? A farah bik le a thangso lo bik ram neitu kan si kha! Kan mawhphurh a tum tuk.. kan tuahtul, kan tuantul a tam zia khan a hngilh pang kei, midang na ring pang kei.
Ka Nau, Lar le Hminthan duhmen ruangah Ram le Miphun duhdaw awter pawl kha va ralring aw. Lar le Hminthan, bulpak hlawknak duh men ruangih Ram Le Miphun duhdaw awter le pawlkawm din ka huat thu ka lo sim theu kha cing ringring hram.
Ka Nau, Na khua le ram na Unau sungkhat a tlaksiat a farah a harsat lai ih thlansantu na si pang kei. Rinumzetih khurawmtu le sawmdawl ih kaihruitu si vivo hram.
Ka Nau, Uktu bawi pawlkha ziangsiar lo in an thiltisual pahnih khat te ah na relsia ciamco pang kei. Pathian hrilmi an si ti thei in Davih ih Saul Siangpahran a tihzah zia kha na hngilh pang kei.
Ka Nau, Kan ramin zianghman in tuahsak thei lo ih zianghman a suak fawn lo ti’n na thlansan pang kei. Ziangha Chin ram hrangah na tuah thei ding ruat sawn aw.
Ka Nau, Kan khua le kan ramih thiltha a tuah ding caan hngakin to cuahco hlah. Tho awla ziangha Chin ram hrangah na tuah thei dingmi khuaram zoh in cuan in tuah in ttuan aw.
Ka Nau, Ram le Miphun duhdawt a thiam lotu Chin Mino tampi hnenah Ram le Miphun duhdawtnak Cinung an thinlung ih tuh ding ttuanvo na neih khan a hngilh pang kei.
Ka Nau, Biaknak hi hminphaw ah hmangtahrat in dik lo zetin sum lakluh ih that lo zia kan ruahawk theu kha kha cing ringring hram.
Ka Nau, Kawhhran sungih lungrual lo tu si ringring hi Pathian thawi lungrual lo nak ti tla hi a theih lo hnenah simhram.
Ka Nau, kan kawhhranin ziangmi in tuahsak dingti hngakin to cuahco hlah. Kan kawhhran hrangih kan tuah theimi hnatuan te bik khal a tuan hmaisatu si zuamaw.
Ka Nau, Kan ramih kawhhran a tamtuk ruangah vawihnih khat na mang a bang pang maw? Pathian thu lo in zianghman thil a cang lo ti thei hram.
Ka Nau, Kan Pastor pan thlacam in veh dah lo ti’n phunciar hram hlah. Kan Pastor pa hrang vawiziat thla ka cam ti ah buai sawn aw.
Ka Nau, kawhhran na din pang a si khalle “Thuhneihnak” cu din tel hrimhrim hlah ti ah ka lo cah. Ziangah? Ttih a nung, Thuneihnak cu Lalpa Pathian pe thluh aw.
Ka Nau, kawhhran sungih zirhnak sual a ra lut tikah Bible thawn a khamtheitu si zuam hram.
Ka Nau, Ca thiam lo Fimnak, Thiamnak, Zirnak zianghman nei lo Pathian thusimtu pawl khi na duhduh in relsia in a cathiam lo ruangah na hmuhsuam pang kei. Pathian thusimtu nautat hi lehhnu ih Tu le Fa, Ci le Kuang tiang a siat thluh in a cimit thluh thei ti ka lo sim theu kha cing ringring hram.
Ka Nau, Na khua le ram, na miphun, na kawhrhan le na innsang hrang ttangten ko, na tha thlah hrimrhiam hlah. Na kaiza tha rin ter salin ding tento ko. Na bantha vun suah sal in na Li le thal pawl na kiangah tiar cia in hun ret sal. Na ring hun tungsal in a liamciami na ram pawlkha vun zohsal. Khua le Ram, kawhhran le innsangih rinsanmi ka nau harsatnak hmuahhmuah pahtlang tahratin Khua le Ram, Kawhhran le Innsang ih rinum zetmi na si bangin si vivo hram. Na harsatnak le na tuarnak pawl ka theih ruangah a hlan bangih “Cak le Raltha” ih na um kumkhua nak ding hrang ka lo kuat thei sun hi Cahram pakhat. Na Uu.
THT


text:
August ni 2-a Sihhmui Tlawng luia tui tla Pu Lalherliana (kum 35), Hunthar Veng ami zawn hna chu vawiiin thlengin kalpui zel a ni a; tui tla chhanchhuah hna thawktute inkulhna Sihhmui lei bulah I&PR Minister leh Aizawl North-III Bialtu ni bawk Pu Lal Thanzara leh DM&R Minister Pu C. Ngunlianchunga te chuan an tlawh a. Anni hian chhanchhuah hna thawktute nen inkawmin an tlawmngaihna chu chhuanawm an tih thu sawiin, tanpuina pawisafai engemaw zat an pek ve ve bakah DM&R Minister chuan silpauline pali a thawh bawk a ni.
Tui tla zawng hian YMA branch hrang hrang atangin mi tlawmngaite thawk in, vawiin hian Branch 11 atangin mi 200 chuang an thawkchhuak a.
I&PR Minister leh DM&R Minister hian Rangvamual leiminna hmun siamthat hna thawh mek chu an enfiah bawk a. DM&R Minister chuan lei laihna leh min zel tur dan nan a hnathawh nan hian cheng nuai 77 sanction nih tawh thu a sawi.


text:
A kum cu 1957 ah a si. California ih kum 10 luan hawklak pa pakhat ih thu a si. Cui tlangval pa te cu American nauhak dang pawl vekin American Football a at cilhpi ve. Cu lai ih A. Football lektu hminthang bik cu Jim Brown a rak si. Cui tlangval pa te tla Jim cu a uar nasa, a thih pi.
Tlangval pa te cu mi farah ngaingai a si. Rawl ei ding ṭhiṭha tla a nei lo. Mi ṭawl te a si. Ruh par ih vun khuh fang. A ruangrai zoh in vitamin a khop lo ti theih thei.
A.Football lek zohnak peisa tla a nei lo nan Jim ih sign (autograph) ngah thei ding in a zuam. Lektu pawl hnipuan thlengnak khan kiang te in a hngak. Lek an ṭheh in Jim cu a rak suak. Cui tlangval pe te cu “Jim, a lo uar zet tu ka si. Ka khan sung tla na zuk lawnglawng a khat. Cule leitlun A.Football ih tahfung (record) a khiat tu tla na si. Zangfah ten na zuk parah na sign in sen sak aw” tiah lungawi zet mithmai thawn a ti. Jim tla cun a ṭong a cem tiang a ngai sak cule a sen sak.
Jim a feh zik ah cui tlangval pa te cun, “Jim, ni nikhat ah nangmah hnak ih a hmin thang sawn le na khiak mi record pawl a lo lan tu ding ka si,’ tiah rinsan awk tak in a ti. Jim cu a mit a kau. “Ni hmin zo si,” tiah a sut. Tlangval pa te cun “Orenthal James ka si, ka rual pi pawl nih cu OJ in ti,” tiah a let.
Orenthal James cu a tak in A. Football lektu hmin thang bik pakhat ah a rak cang leh. Jim Brown ih record pawl lan in record thar a nem hnget thei. A felfai mi tumtahnak in nitin kan nun thazang a pek ih a thar thawh ter ringring. Tumtahnak felfai nei uhsi. Cun kan sunmang a tak ah cang ter ding zuam uhsi.
Francis Cung Bik


text:
Sawtlang romei zing ri riai hnuai ah sawn,
Laitual an leng thisen hlu a i tlansa te;
Chhandamna thu hrilhtu tur an awm lo,
Thimah an leng nangmah lovin,
Chatuan eng hi enge a nih an la hre silo.
*Muang in an thu,thlan thim panin an liam mek(2)
Chanchintha thu hrilhtu zawng zawng te hian,
Kan ngawihbo pui kan thut bo pui em ni?
Chanchintha eng dawng lo an va tam em!
Nang leh kei hian Lalpa hma ah,
Thiamthu Sawi mai hi kan lo tum dawn em ni?
**Engtin ngai maw? Engtin chuan min ngai ang maw? (2)
***Tute nge ka tirh ang le? Tute nge ka tan kal ang? (2)
Repeat ***(2)


text:
Missionary hna ruak
Orissa for Christ Mission School zirtirtu hna mipa Graduate (Theological Graduate huamin) chin tan dil theih a ni.
Dilna chu Dt.15.02.2017 aia tlai lovah Plain papera particular kimchang (Ph. no telin) ziakin a hnuaia address-ah hian theh luh tur a ni.
Interview chu Dt.16.02.2017 (2Pm) ah Certificate leh Kohhran lehkha kengin a hnuaia office tarlanah hian neih tur a ni.
Sd/- Upa Lalhluna
Contact : 9436152663
Gen. Secretary, Orissa for Christ Committee
Office : Upa Rokamlova Building
Dawrpui, Aizawl.
Contact : 0389-2321111
Source : Vanglaini


text:
20 March, 2009 (Zirtawp) zan dar 11:55 khan Pu Lalramthanga Hlawndo (Patea) Kum 38 h/o Ngurthanzami (Mami)
Jail Veng chu Septicimia-in a boral a, a tuk ni 21 khan Dawrpui thlanmualah vuiliam a ni. A pa hi Lalchungnunga (Pa Chunga ti a hriat lar) niin, Madanryting, Shillong-ah an nupa leh Patea farnu naupang ber nen an la khawsa a. Patea te unau hi 5 niin amah hi a upa ber dawt ani.
Mizia : Miziaah chuan mi zakzum, inngaitlawm, thuawih, ngawichawi, thian ngaina leh mi pawisawi lo tak a ni a. Nu leh pa leh unaute hmangaih leh duat thiam tak niin mahni in thlahlel leh ngaina mi tak a ni. A naupan lai atang tawha hrisello anih avangin chhungte ngaihven leh duat rawn pawh a hlawh hle a ni.
Hnathawhna lam : Amah hi Sub-Inspector (SI) niin PTC-a Law Instructor hna chelh mek a ni a. A hnathawhnaah hian hotute thuawih leh zah thiam tak niin a mawhphurhna reng reng chu tha taka hlenchhuah duh mi a ni a. A service chhung hian heng hmun hrang hrang- Saiha, Lengpui Airport, Champhai, Khawzawl leh Police Training Centre (PTC), Lungverh-ah te a awm kual a, a thih ni thlengin PTC-ah hian a thawk a ni.
A nupui : R.Ngurthanzami (Mami) d/o R.Zothanthuama (L), Dawrpui Jail Veng nen ni 2.4.2004 khan Presbyterian Kohhran Biak In, Madanryting, Shillong-ah an innei a, fa la nei lovin tuna an chennaah hian an nupain an khawsa dun a ni.


text:
Bangladesh thuṭhen innpi cun Bangladesh Nationalist Party (BNP) hotu tellin mi 23 pawl cu 2002 kum ih Awami League ih cangvaitu mi 4 pawl an rak thah ruangah, May 17 tlawngkai nithum ni ah thihnak daan an orhter.
An thu relcatnak cu roreltu Kamrunnahar in a puang. Thihnak daan an pek mi, mi 23 pawl lakah BNP hruaitu Abul Bashar Kashu khal a tel.
Thihding daan orhter zo mi pawl tla cu, Abdul Bashar Kashu, Dalim, Yakub Ali, Rafiq, Halim, Ruhel, Shahabuddin, Liakat Ali Master,Siraj Uddin, Edris Ali , Mohammad Hossain, Abu Kalam, Ahad Ali, Hojir Uddin, Faruk Hossain, Golam, Abdul Hey pawl an si.
An thubuai cu hitin a si Awami League ih cangvaitu mi pali, Barek, le a unau pa Badal, Faruk le Kabir pawl cu March 12, 2002 ah an ruun inn ihsin an hnuksuak ih cutin an hrem hnu ah an ur that tiin Dhaka Tribune thuthang cun a tarlang.
Barek hi Chhatra League Party ih cangvaitu pakhat a siih a dang pathum pawl cu tui Bangladesh Prime Minister Sheikh Hasina ih kaihhruaimi Awami League party hrang cangvaitu pawl an si.
– ANI


text:
Bung 6
Thawhlehni
Thawhlehni zing dar 8 chuan Sapte, Doctor leh Dahrawk Babu te chu Ringi pindanah chuan an lo lut a. Sapte chuan ruang bo chungchang nen inzawmna neia a rin avangin thu ngaithla ve tur a Tawia leh Kawla a koh tir pawh chu an lo thleng ve nghal a. Ringi leh Thanchhunga nu chu an lo thu harh peih tawh a. Nurse zan duty-ho leh Thanchhunga te unau za chu an la awm bawk a.
Doctor chuan an chal leh an mar te chu a han tham vel a, “Tunah zawng in that leh tawh hi, in dam chiang leh bal tawh a nia. Dimdawi dang pawh a ngai hran tawh lovang. A lan danin eng emaw tithlabartu che u in hmuhin chumi in hlauh luat avanga thidang mai in ni a. In thil hmuhte chu hei Sapte leh Dahrawk hmaah hian sawi turin ka duh mai che u a ni e” a han ti a.
Ringi chuan a hmuh leh hriat dan chu a han sawi ta a, “Thil eng emaw pawh rik ang hrawk hian mi tiharh a, ka han thu hlawl a, ka tukverh puanzar hi ka han keu va Parmawii an dahna tukverh saw a lo inhawng reng mai a. Khawnvar pawh a en ngai tein a eng reng a, ka rilruin, a zual ta ang a, an sawisa em ni dawn chu aw ‘Pindan hranga mu ngang hi ka ni a, min kai harh duh lo a nih dawn hi’ tiin inthiamlo tak chuan pheikhawk pawh bun lovin thawm ngaithla tur chuan ka chhuak phei ta a. Ka va hnaih deuh pawh chuan thawm ri engmah hriat tur a awm chuang lova. Zawitein kawngkhar chu ka pan a, ka han bihthla ru dek dek a, karei, ka hlauhzia mai chu, Palian deuh mai, lu var veu vo, hang dum run hian Parmawii chu a nghawngah leh a kaihza a kuahin a khum atang chuan a lo chawi kang mek a, tlan bo pui tum ni awm tak hian tukverh lam te chu a han en kual a, a mit lah chu a de var ruai mai bawk a. Ka hlau lutuk chu ka te tuar a, chuta chin chu engmah ka hre leh ta reng reng lo a ni. Mitthi-te leh thlarau-te hi hlauh ngaihna ka hriat loh tehlul nen kan mitthi pa thlarauah ngei khan ka ngai mai a” a han ti a.
Mak ti tak leh che chang lo tawp chuan an ngaithla thap a. Dahrawk Babu chuan “Eng hun vel nge nia I rin?” a han tih chuan Ringi chuan “Sana ka nei lova, eng hun vel awm nge ka sawi thei lo. Ka thawm an hriat hun lai vel chu a ni mai ang a. Pi Chami ten an hre thei zawk ang” tiin a chhang a.
Pi Kawli, Thanchhunga nu chuan a han sawi ve leh a “Kei tehlul chuan a hun vel chu ka hre bawk lo ang a. Chhunga tena an hriat nghal loh chuan. Pawnah zun zungin ka va chhuak a, ka lut leh tur chuan a vawh em avangin ka puan chuan ka han intuam tha a. Thli lah chu a thaw vuk vuk reng a. Ka lut tur kawngkhar han hawng chuan kawng dung phei lama thawm ri tlat tlat hi ka han hria a, ka han en chuan Sebawng hi chak zet maiin mei kawhin a lo lim phei zur zur a, rang deuhin ngaizel lam pan chuan a tlan liam ta zel a. Kawngkhar ka han kalh zawh chuan ka ngaih a tha ta mang lova, tute emaw hian mikhual Sebawng thlun an phelh ru anga a mangang tlan vel a nih dawn hi ka ti deuh a. A lo phei leh ngei ringin a chhuahtute pawh an hriat theih tak hlauhin tiin thlir tumin tukverh bul chu ka han pan a. Thingrem chunga thu meuh chuan ka bihthla a, ka zawng darthlalang chu ka han hru fai thuak thuak a. Kawng dung chu chiang takin a lang thei iar a. Chutia thawm ngaichanga ka thut lai chuan awi! Ka ngaihtuah ngawt pawhin ka hmulthi a la ding thei sung sung mai. Tuna Ringi han sawi tak ang khan Phung tia zet mai, lu var veu vo, koki zawl durh mai hian kan tukverh kawm chu a kut khinghniha vuan hian a rawn bih ta duk mai a. A kutte chu hmul deuh thur hian ka hria a, ka lum pup a, nikhua ka hre lo chu a ni nghal ta mai a” a han ti a.
Dahrawk Babu chuan an thusawi zawng zawng chu a lehkhabu-ah chuan a lo ziak zel a. Staff Nurse Pi Chami leh Thanchhunga chu a han en a, “A hun lai awm chu in hre thei lo maw?” tiin a han zawt leh a. Pi Chami chuan “Ka sana chu ka lo en chiah lova mahse dar khat vel lai tur chu a ni ang” a han tih chuan Thanchhunga pawh chuan a hun lai chiah a sawi theih loh thu leh zan lai chu a pel tawh ngeia a rin thu chu a han hrilh a. Dahrawk Babu chuan a lehkhabuah bawk chuan a han chhinchhiah leh a.
Doctor chuan Chami hnenah chuan “Aw le, tunah chuan an in lamah an haw thei tawh ang a Ringi pawh zanin lam chuan duty rih lo se, a aiah midang in lo inruat ang a, Parmawii erawh chu ka va en leh ang a, tin, Doctor phalna lo chuan tumah be tur leh en turin kal phal suh ang che u. Nizam lam chanchin hi hre lo se ka duh a, amah a that chian hma chuan tuma tlawh ka phal rih lo a ni” a han tih chuan Parmawii pindan lam pan chuan an chhuak ta a.
Parmawii chu a lo harh tawh a, Doctor chuan, “I tha zel em? Ni zam lamte enge I an?” tia a han zawh chuan Parmawii chuan “Ka tha khawpin ka hre mai. Tukin phei chu ka harh viau ta mai nghe nghein ka hria a, nizan lah chu ka mu nasa khawp a, ka thanharh awm reng reng pawh ka hre lo” a han tih chuan Doctor chu a bu nghut nghut a. Nizan lam thawm hre awma a lan loh avangin a lawmpui hle a.
Kawla chuan “Hei a ei theih takin tiin eng eng emaw ei tur kan han keng a, a pek theih ang em?” tiin Doctor chu a han en a, Doctor chuan “Theih e, ei lamah insum vak tur a awm lovang. Chami kha hlan ula” a han tih chuan Kawla chuan a ipte khai atang chuan artui, serthlum leh chhang chu Pi Chami hnenah chuan a han pe a. Pi Chami chuan Parmawii locker-ah chuan a han dah tha a. Parmawii chuan Tawia leh Kawla chu a han en a, “In va han ti lawmawm ve! Engah nge khatiangte in rawn tih duh ni” a han tih chuan Kawla chuan “Ti duh e a, engmah tham a nih loh hi tha leh thuai la kan va ti em!” a han ti ve a, Tawia pawh chuan “I tha leh mai ang. Doctor pawhin engmah natna harsa dang a nei lo ve, ‘a chauh luat vang mai a nih kha’ a ti che a, reiloteah I tha ve leh mai ang. Kan la rawn kan fo dawn che nia, thlaphang reng reng suh” a han ti a.
Chutih chhung zawng chuan Doctor, Sapte, leh Dahrawk Babu chuan fang velin tukverhte chu an lo en vel a. Parmawii khum lam an rawn pan leh chuan Doctor chuan “I tha zel ang, reiloteah I chhuak leh thei mai ang. Hei Sapte leh Dahrawk Babu-in an rawn hmu duh che a, kan lo kal mai a nia” tiin Parmawii pindan chu an chhuahsan leh ta a.
Damdawi in bathlara damlo en tum tha khawm chu titi eng emaw tak sawi hian an lo phusa hlut a, Pi Lianchami chuan “Engati nge khata in bengchhen hlut mai. Damdawi in a nih hi in hre thin lo’m ni?” tiin a han hau va. Thanpuii chuan “Pi Cham, nizana Ringi hmuh kha thlahrang a ni ngat mai. Sairang kawngah pawh an hmuh an sawi a, a hmu tupa ngeiin a sawi alawm. A hlau lutuk a, a tlanna lamah a ban a bawh kak a, thuitir turin a lo kal a nih saw” a han tih chuan Doctor leh Sapte pawh chu an phawk hle a. Doctor chuan chu pa chu rawn hruai lut turin a hrilh ta a.
Doctor pisaah chuan Sapte, Dahrawk Babu leh Tawia te thian dun chu an thu thap a. Chami chuan pa pawr ang chep chawp, a ban tuam han en reng reng pawha hmanhmawh taka tuam tih hriat fahran chu a han hruai lut a, kawngkhar chu a khar a, doctor chuan “I ban chu a na viau em ni?” a han tih chuan chu pa chuan “Na vak lo ve, mahse ‘Thui a tha ang e’ an tia kan rawn pan mai a nia” a han ti a. “Nizanah thil hriat I nei a ni awm a, hei Sapte leh Dahrawk Babu hmaah hian chiang takin han sawi teh le, I ban chu chumi hnuah Nurse hoten an la sawisa dawn nia” Doctor chuan a han ti a. Dahrawk Babu chu kawlawm nen a thusawi te ziak tur chuan a lo inpeih reng a.
Doctor ngen ang chuan chu pa chuan a chanchin chu hetiang hian a han sawi ta a. “Ka hming chu Thawnga a ni a. Bawngtawlailir ka khalh thin a. Nimin chawhnu khan Sairang kan rawn chhuahsan a, tawlailir pathum kan ni a, kan rawn inzui thliah thliah a. Ka thiante pahnih chu an phur a rih deuh avang leh bawng la chhawr than mang loh hmang an nih avangin an buai hle reng a. Mel 8-a kan lo chuan chhuah chuan kal zel an huphurh ta deuh va. Mel 8-a rawra chhuho bukah chuan min riah san ta a. Kei chu ka bawng hman a that bawk avangin ka lo kal ta zel a. Ka mut a tui hlein ka bawngte pawh an kal hle a ni ang chu ka han harh meuh chuan Rangvamual thlang kawi sei lai ber chu kan lo lut tan a ni reng mai a. A vawh em avangin muthilh leh mai tumin ka puan chuan ka han inkhulh leh a. Mahse ka chhak kawr ruam sang deuh hlek atang chuan patling nui ri uar uar hi ka han hre ta a. Ka hlau chu ka puan chuan ka inlukhup a, chechang ngam tawh hek loi ka thlan tui chuan mi bual pup pup reng bawk a. Ka bawng lah chu ka tiding ngam tawh bawk si lo. Anni lah chu thawm ka hriatna zawn kawr lam panin hma lamah chuan an kal zel mai si a. Reiloteah chuan tawlailir chu a ding tih ka hria a. Kaltir tur chuan awrawl ka chhuah ngam bawk si lo. Khawii lai zawn nge tiin ka thlir ngam bawk hek lo. Ka bing chuk chuk hi a ni mai a.
Chutih nakalai chuan ka chhak feah chuan a hma aia ring zawk mah tur chuan a han nui leh ta uar uar a, ka hmulthite chu a ding sung sung a, ka hlau lutuk tihngaihna hre lo chu ka zuang tho thut a, tawlailir hnuaia latin ung tak inkhai hi chu a lo de re re a. Rang deuh tak chuan ka han herh hlum a, engtin chuan ka awm dawn chu ni maw ka ti mai a. Chutih lai chuan ka chung chu a ri dut a, tawlailir pawh chu a nghing lawih a, ka hlau mangang chu ka kalna hnu lampangah chuan ka tlan let ta chiam mai a. Hlau hle e ti lo chuan ka lehhawi hram a. Ka bawng tawlailir chungah chuan pa lianpui mai dum ren run, lu var vo mai hi a lo thu run mai a, ka hmai hup chung chuan ka tlan ta zel a. Ka bawngte chu a vua ni tur a ni, a vuakna hrui vai velte chu a ri fiak fiak thuai thuai a. Kawi hnih zet ka tlan a, a chang leh ka han tlu thin, chutiang chuan ka tlan ta chiam mai a. Kawng sira buk ka hmuh veleh ka tlan lut rawk a, mahse buk ram a lo ni a, tumah an awm lo. Chutah chuan ka thu tlaivar ta ringawt a. Ka banpuam chu thip deuh vang vanga ka hriat avangin thim thamah chuan ka rawmawlin ka han tuam ta chawt chawt a. Khua a var fel ta tihin chuta tang chuan ka lo chho va. Ka bawngtawlailir chu ka han ngaihtuah tehlul nen engmah ti lovin a chhak kawi kawng sirah chuan an lo ding a, bungrua te chu ka han en vel a. Mahse a ngai te vekin an lo la awm a. Rangvamualah chuan ka thil hriatte chu ka han hrilh a, thawm hriat an nei ve reng rem tihte pawh ka han zawt a. Mahse, tuman engmah thawm hria an awm lo nain khuti lai vel khu a hrang viau a nia, Thla-ai leh thla rumte pawh hi an hre fo thin reng a ni min tihsan mai a. Ka ban tuam chu an han en a, thiin a lo char khawn uaih mai bawk a. Thi a chhuak hle tih an hriatin phelh lova damdawi in lam panpui vang vang turin min ti a, thuite a tul min rinpui bawk avangin ka bawngtawlailir chu ka hnutchhiah a, ka lo kal nal nal a ni” a han ti a.
Sapte chuan “Mel 8 in lo thlen chuan eng hun nge ni tawha I rin?” a han tih chuan Thawnga chuan “Sairang atanga chawhnu chhuak kan ni ka tih tawh kha, khawnge ka rin danin zanlai pawh a la ni lovang” a han ti a. “Anih engtia rei nge buk ramah chuan khawvar hmain awma I inrin?” tia Dahrawk Babu-in a han zawh chuan “E khai, rei deuh mai le. Zankhat ai chuan rei mahin ka hria, khua a var hara a var har zia mai chu!” tiin Thawnga chuan a chhang a, an nui ta ham ham a.
Thawnga’n a chhuahsan hnu chuan midang chu an Sapte-ho chuan an han thu khawtlai a, an lu a haiin thil han dah tur pawh chu an hre lo tlang hle a. An mi ruang bo lah chu veng tina an zawn tir pawhin hmu an awm si lo. Chu lovah a hma zan lama an thawm hria leh an thil hmuhte chu thlahrang lovah chuan han puh tehchiam ngaihna an hre bawk hek lo. A hun kar tihtham awm mang si lo, hmun karakik tak takah a inlai a ni si a. Hun dangahte hian a la rawn bei fovin thawm a la neih zelte pawh an hlauthawng bawk nen.
Sapte chuan “Thil han tih dan awm hriat zawng a harsa hle a nih hi. Han rin awm lah chu kan nei miah bawk si lo. Sairang lam atangin engmah report lokal kan la hmu bawk lova. Engpawh ni se, tihngaihna dang awm ta lo pui chu thawm awm leh atangtein kan ngaichang a nih mai loh chuan. Amaherawhchu Parmawii pindan erawh hi chu hun eng emaw ti chhung chu zanah chuan Police duty dah ila titu awm a niha rawn ruk chhuah tum a nih ngei zawngin thlahthlam chi a ni dawn lova. Rawn beisei a nih pawhin manchhuah awl ber a ni dawn a, chu chu kan thiltih theih chhun a ni rih phawt mai hi” a han tih chuan an tin darh ta a.
In an han thlen chuan Tawia chu a insiam sawk sawk a. Lo lama a chhungte buh lakpui tur chuan riah tumin a liam ve ta nghal a.
Thawhlehni zan khua a han thim tan atang chuan Aijal chu a reh thuap mai a. Thlasik khua lah chu a hnim ruihin ruah mal a tla deuh fuap fuap a. Khawimaw veng vengah thli rum tleh thawmte chu a hriat huau huau reng a. In tin maiah chuan “Tawia THLAHRANG” an tih mai, mi hrang hrangina an hmuh dan chu an sawi huai huai a. Hmeichhe zun zunga chhuak ngam awm hek suh, naupang lah chuan tapchhakah an pate kapkar an bel a. Tawia thlahrang chu hlau si, ngaithla chak bawk si chuan an meng kar hlawm a. Tlangval nula rim tur chhuakte pawh a hlawm deuhin an inhawr khawm a, han fal deuh chu “TAWIA THLAHRANGIN a man ang che” an han ti zui a. Khawlai dungte chu a reh tlawk tlawk mai a, thawm han hriat tur a vang kher mai.
Thim hlima Thanchhunga nu a kan zawh chuan Kawla chu Tawia te in lam pan chuan a han chho va. A han luh chuan tapchhaka Chawii leh a inleng lo thu khawm chuan thlahrang chanchin bawk chu an lo sawi liai liai a. Chawii chuan “U Kawl! Lo thu rawh, a lum nuam khawp asin” tiin thutna chu a han pe a, Kawla chuan thu pah chuan “Khawnge I u hi” a han ti a. A nu chuan khum atang chuan a chhankhalh a, “Hna thulh tam a inti deuh emaw chu ni, ‘Ka riak dawn e’ a ti mauh a. Kan rawn hawsan ta anih kha” a han tih chuan Kawla chuan “A va huai thin ve maw le! Thlahrang pawh chu a hlau ve lo’m ni?” a han ti fiam a, Chawii chuan “Ka haw thin ngawt alawm maw le! Ka hlauhpui tehlul nen hian min tihreawm thei thin hle si a. Uan angah emaw a neih ni, kan hlauhpui a, hreawm kan tih phahzia lah hi mi a hriatpui duh thuai lo mai a ka u em em hi chu” a lo ti ve hlak hlak a. A nu chuan “Amah mai chuan a riak bik nang, kan ri-ten pawlbuk nuam deuh an nei a, thlamahte chuan a hreawm awm nen, a va fin phei ve lo thei nang” a lo ti a.
Chawii chuan “U Kawl, vawiina an thlahrang hmuh dan an sawi zawng zawng chu han sawi teh. Ka han zawh lah chuan a sawi tha duh lo emaw ni. Kan hlau ang tih a hlau emaw ni, a sawi ho zo vek mai a” a han tih chuan Chawii inlengte pawh chuan “Han sawi tak tak teh a! Kei ka hre chiang chak viau a nia” an lo ti ve lat lat a. Kawla chuan fiamthu hian “Ka sawi tak tak zawngin in hlau vanga, in mu ngam hlek lo tur a nia” a han tih chuan Chawii nu chuan “Nia maw le, Chawii phei kha chu a dawihzep tehlul nen. La en deuh lai pawh khan tirh theih nghal tawh loh chuan! Taka vawiin lamte eng nge Kawla I tih ve tak zawk a” a han ti a. Kawla chuan “Hlimen lamah ka damdawi ka zuar e ka ti ve a, hralh lah chu ka va hralh thei a ni hek lova. ” a ti a. “A ni teh tak e, nang hi zawng hi I taima a, I vak kual I vak kuala, ina I awm leh awm loh pawh hriat theih ta loh. I awm reng emaw tih laite hian I lo zin hman leh daih a. I la zin emaw tih leh I awm laite a lo ni leh angreng bawk a” a han tih chuan Chawii inleng teho pawh chuan an lo Amen puiin “U Kawl zin bo leh bo loh hriat hi a har tak tak a ni. A awm emaw tia damdawi han lam tum te hian a lo zin daih a” an lo ti ve nek nek a. Kawla chuan “A ni ngawt mai asin. Damdawi hi khawtualah hian hralh a har em maia, kei pawh chu ka tum hun lem lovah hian ka chhuak ve thut thut mai bawk a ni” a ti a.
Chawii teho chuan an nawr sek avangin Kawla chuan thiam tak leh a hlauhawm thei ang ber chi chuan zinglama an thu va hriatte chu a sawi a. Mak an tiin a hlauh pawh an hlau reng mai. Chutia an han titi takah chuan zan pawh chu a lo rei thawkhat ta viau va, Kawla chu haw turin a han ding a, Chawii chuan “U Kawla chu haw I tum rawk elo? Nangmahin I awm si a, thlahrangin a rawn man mai tur che asin! I hlau lawm ni?” a han ti a. Kawla chuan “Nih mi ka va riahpui emaw chu ni ang, ‘Chawii khawnge I riah?’ an tih chuan ‘U Kawla thlahrang hlau ka riahpui a nia’ I ti lauh lauh dawn nia” a han tih chuan khuma Chawii nu mu pawh chu a lo nui ve bawk a. Chawii chuan “Parmawii lah chu hmuh pawh an phalsak si lo che u a. Ka u lah hi a lung a leng ni tur a ni, a tawng duh lo lehzual a. A la at phah ang ka ti nia. Mikhual nulate a lo ngaizawng tehreng mai a, ka haw ngawt a ni” a han ti thla rawk a. Kawla chuan mangtha pahin “Nangmah te hian I ngaizawng a nih reuh hi, I sawi I sawi mai, hmeichhia leh hmeichhia inngaihzawn chu na deuh a nia an ti asin” tiin a chhuak ta a.
A haw kawng tluan chuan Kawla chuan a rilruin, Chawii chu a fel teh e, a hmel pawh a duai bawk lova, a neitu chu a la ti vannei kher dawn zawng a nih hi. Kei lah hi nupui nei thei dinhmunah ka ding si lova, tiin.
BUNG 7
Pathianni
Sunday School dar a ri chiah chiah a. Tawia chu a awm a nawm mang loh avangin inkhawm pawh tum lo chuan leikapuiah nilum aiin a thu a .Chawii inkhawm kal turin, “Ka u damdawite ei la I tha leh ang chu – nge damdawi ngai lo chi? I lunglengte hi a ni zawk ang ka ti” a han tih fiamthu hlut pawh chu a chhang lem lova. A rilru chuan Parmawii chu a ngaihtuah neuh neuh a. Hmuh leh a chakin a thil chak zawngte pawh pek tha a ti hle a. Mahse Doctor-in tuma hmuh a phal tlat loh avang chuan tih ngaihna tehchiam a hre si lo. An lo lam erawh chu kar khat dawn a riahchilh avangin an buh pawh chu an la zo thei ta a. Khua te a dur bawk si avangin an buh la zo thei chuan a tithawveng thawkhat hle a.
Thawhtan zan thlahrang inlar tih mai loh kha chu thawm dang a awm loh avangin Aijal khaw chhunga an thlahrang sawi pawh chu a reh lam a ni tawh a. A tam zawkin buh an lak zawh tawh hlawm avangin Krismas hman dan tur chu vengtin titi a ni tan ta a. Khawimaw lai veng Biak Inah-te chuan Krismas hlate pawh an sa thiai thiai a. Sunday School bang chu an vanglai tak a ni ang, khawlai dangah chuan an kal dul dul a. Chutih lai chuan an rin loh takin Tawia, kawl bun chunga Police-in an rawn kalpui chu an hmu ta mai a. A nau Chawii chuan a han hmuh chuan a lam pan chuan a tlan thuak a, a tap zawih zawih a. Pa bengvar deuh ten “Eng tizia nge ni ta mai?” tia an zawh chuan Tawia chuan “A ngaihna pawh ka hriat bik loh hi” ti chauh hian a chhang a. Police-ho zawk chuan “Hlauhthawn tur engmah a awm lovang. A lo chhuak leh mai ang. Tunlai thu velah hian zawh fiah duh kan hotuten an nei a, tumah pawhin rawn zui suh u” tiin an kalpui zel a. Mak ti tak chuan an thlir liam ta a.
Chawiite inah chuan thenawm khawveng chu an leng khawm a. A fapa misual anga police-in an hruai ta mai chu Tawia pa chuan ngaihthiam har a ti tih a hmelah chuan a lang a. Pa kawm nuam a niin thenrual chiau-aute a thiam nen tun tum zet chu a beidawngin a hrilh hai hle a ni ang, kil khatah a thu a, tute mah chu lo chu e kha-e zai reng reng a rel lo. Pa mawl tha tak, a nih ngawt avangin Sawrkar kalhmang leh thil awm dan engmah a hre lo a, a fapa an han man takah pawh chuan Lung In tang nghal mai turah a ruat a. “Engvanga Tawia chu man nge an nih a, engtia tih tur nge ni ta ngai?” tia an han zawh pawh chuan kawng dangin a chhang lo. “A thlahrang hmuh vang kha a ni ang. Sawrkar duh loh zawng tak a lo nih dawn hi” ti chauhin a chhang a, han zawh sei leh zel dan pawh thiam a har hle.
Kawla chu a lo lang ve a, an titi kal vel a han ngaihthlak chuan pa mawl tak tak an nih hlawm avangin thil kawngkal an hre lo hle tih a hria a. “In hlauthawng hma lutuk a nih hi, Sawrkar-in chuti maiin mi, an chungthu ngaihtuah loin Lung Inah an khung mai ngai lo. An rinhlelh zawngte erawh chu an han khalh hrang deuh a, chuta tan chuan Tawia hi an la rih mai a nih hi. Hetiang hun chhung hi chuan bail theih pawh an ni a. Dahrawk Babu be turin ka va kal ang e, rem a tih chuan ka rawn hawnpui leh mai ang” a han ti a. “Chutiang a nih chuan a thlamuan thlak huai alawm, a nih Kawla nang lo chu tumah thil hria kan awm loh hi. Dahrawk Babu chu va be phawt mai teh, I thu kan lo ngaichang ang e” Tawia pa’n a han tih chuan Kawla chu Dahrawk be turin thirsakrawrin a innawr liam ta a.
Kawla leh Dahrawk chuan dawhkan an kil a, Kawla sikret rawn ken dawhkana mi chu an han phawi leh a, an tan a, ngawi reng chuan an han hip dun vang vang a. A meivap ashtray-a nawr thlak pah chuan Kawla chuan “Anih loh leh chu bail chu a theih loh hulhual tihna a ni maw?” a han ti a. An han ngawi dun vang vang a. Dahrawk chuan “A pawi ngawt mai! Tawia hi tualthattu a puh a ni a, chuvangin bail hi rem kan ti thei lo a ni” a han ti a. Kawla chu a han inngaihtuah leh vang vang a. Tualthattu-ah Tawia chu puh loh rual a ni lo tih chu a hria a. Dahrawk chu a han en a. “Anih, ka han zawt mai ang che. I sawi hreh loh chuan Engtin nge Tawia chu tualthattu-a in puh theih?” a han ti a. “Hei hi chu kan puh mai pawh a ni lova, amahin a pha lo a. ‘Parmawii rutu kha ka kahhlum ngei a ni e’ a ti a” a han ti a.
Kawla: Anih leh, Parmawii rutu kha silaia kahhlum ngei a ni tih engtin nge in hriat theih?
Dahrawk: Amah Tawia ngeiin ‘Silaia ka kah’ a ti a, chuvang chuan silai ngeia kahhlum tih kan hria.
Kawla: Anih engtin nge Tawia kahhlum ngei a ni in hriat?
Dahrawk: Hei pawh Tawia bawkin ‘Silaia ka kah’ a ti a. Tualthattu rin reng reng anmahni inpuanga, ka thah a ni an tih chuan THUDIK-ah leh RINAWM TAWK-ah Police chuan kan ngai.
Kawla: Tawia hian engtin nge Pari rutu hi a kah ngei a ni tih an finfiah. Ama sawi danin ralkhat atanga kapin a insawi a, Dara lahin ‘A kahna atang chuan Pari te lo awmna chu a kara chhengchhe bawk a, minute 15 lai kal a ni’ a ti bawk a. Pari rutu hi a kap fu kher dawn em ni?
Dahrawk: Tawia sawi dan lo ngaithla teh, ka’n chhiar ang e, tiin a piah dawhkan te tak te chunga file chu a han ban a. A keu va, a han chhiar a, ‘Lui kawi ka zu dak leh chuan lungpui, kham tohlawt nghenga lui dung lam hawia patling thu hi ka zu hmu a. A thutna bul zawlah chuan nula hi a mu a. A saisir zawnga mu a nih avangin a bula thu pa kawng bawr pawh chu a hliah a. Midang an nih ka rin loh avangin ka silai chu lungpui chhuan chhan meuhin ka han tin a. Musep chuan phuh pha tha dawna ka rin loh avang leh, a bula nula a tawk palh ang tih ka hlauh avangin mupui ka thunna lam chu ka han kau va, a tukkum chu ngun lehzualin ka han tin a, ka hmet per ta a. A awmna lungpui atang chuan hma lamah a tla thla hnawk a. Chuveleh ka tlan vat a, an awmna lungpui thlang lampanga bawkkhup dera a mu chu ka zu hmu a. A thi nghal tih ka hre mai a. Chuvangin deh pawh dek che chuang lovin nula awmna lam chu ka pan chho ta a. Ka rin ang ngeiin Parmawii chu a lo ni a. Ni a sat em avangin daihlim lamah pawm phei ka tum a. Chutih lai chuan chiang mang lo fe hian a lo meng a. A kut chuan mi han ban a, ka pawt tho a, engmah sawi lo chuan daihlim lam panpuiin ka kai phei ta a. Chutia kan inkai lai chu a ni min zawngtuten min rawn hmuh tak ni’.
Dahrawk chuan a file chu a han khup a, Kawla chu a han en a. A chiang tawk hle a ni lo’m ni? Zeldin thu-bawla, thil valhkual hi ka thiam zawng a ni ve lova. Chu ai chuan THUDIK taka zu tum luh hi hna zangkhaina leh thil chin fel hma dan chu a ni zawk” tiin intithei tak hmel pu hian Kawla chu a han melh leh a.
Kawla: Ka lo ngaihthlak dan chuan Tawia hian tualthat lo pui, tualthat nih a chak hle a nih dawn hi ka lo ti mai asin. A kahhlum a nih leh nih loh pawh hre hawt si lova, ‘ka kahhlum a ni’ han tih ngawt mai chu. Tawia thusawi apiang hi in pawm dawn a nih chuan a kah hlum chu a nia lawm.
Dahrawk: Eng kawng zawngin nge chu chu han sawi la ka va hrethiam lo em?
Kawla: Ngaihtuah chiang teh, Tawia hian a kap a, lungpui tohlawt sang tawk tak a nia sawi dan tak phei chuan lungpui, kham tohlawt atangin a tla thla a. Chu ang kham sang atanga mihring tla thla chu thihna khawp a ni reng reng a. A ringruh ulhin emaw a zangruh sawh tliakin chawp leh chilhin a thi nghal mai thei a ni. Tuin nge Tawia kahna avanga a hnuk hi chat ngei a nih sawi thei awm che u. Silai kahna aia zau a insawhna hi thihpui a nih vaih chuan ama sawi ang ngawt hian Tawia hi a hnukchhattu a va ni thei awm lo ve. Silai mu hi a thihpui ngei pawh chu lo ni tehreng se Tawia silai mu, “Mupui” ngeia kah a nih in finfiah thei si lo a, engtin nge Tawia hian ka kahhlum ngei a ni a tih theih rawk ni, rin harsa ka ti a ni. Midang ramvak silai kengtuin emaw Parmawii leh a rutupa a hmuh hian chhan ngai niin a hria a, mahse tharuma hneh dawna a inhriat loh avangin a silaiin a kap a. A thi tih a hriatin tual a that tih a inhre chhuak a, tha taka thut tirin, lungpui nghengin a dah a, Parmawii hi a bulah a muttir a. A tawk vanduai duai rawn hmuh atan a kalsan pawh a ni maithei. Tawia chauh hi silai neia kap theitua ruat tur chu em ni bik? Tualthattu hi zawn chhuah I tum a nih tak meuh chuan Eng mu chiah nge Pari rutupa tukkum hian a lo dawlh tih chu mang nghing mai chi a ni lo ang le! Thildang kawng hnih a la awm thei fo.
A pakhatnaah chuan a hma ang bawkin mi tuin emaw a hmu ang a. Rinhlelhnaa khatin Parmawii rutu hi a bei thut a. A chak em avangin a hneh dawnin a inhre lova hmanrua a hmuh theih theih dap chawpin lungin a tukkumah a chhu a, a lung han dap chawp chu a lo zum that em kher avangin a vawi khat han chhutna chu chhut nawn leh pawh ngai lovin a chauhpui nghal a. A tum hauh lohin tual a that chu a ni ta reng mai a. A hmaa mi ang bawkin midang rawn hmuh atan lungpui nghengin an dah pawh a ni thei. Tin, a dang leh chu, amah rutupa hian Parmawii a tlanpuina lamah tawhsual tawkin a lum a, emaw a tlu a, vanduaithlak takin a tukkhumah hmawlh zumin a chhun a. Chutianga hliampui a tuar tak avang chuan na a ti ta em a, lungpui nghen chhan meuh chuan a thu a, Tawia silai ri a hriat veleh a phu zawk a, a awmna atangin a bu thla a, a zuk insawhna lamah vanduaithlak takin a boral pawh a ni mai thei a. A taksa hmun danga pem a awm loh avang leh Tawia kah turah in rilru zawng zawng in nghat lutuk a ni.
Thil awm thei dang thlirna in nei hauh lo a ni. Tawia hian midang ang bawkin a thil kah reng reng chu a fuh thei ang bawkin a fuh lo ve thei bawk a, Sipaiin Chand an kap thin a, an fuh leh fuh lo chu a enbiktuten an kah tura an tar (an “PERH TAR” i ti mai ang)-ah a ni an kah fuh leh fuh loh a hriat thin. Chutiang zelin khawvel silai kap thiam berte inelna pawh an PERH TAR an kah fuh leh fuh loh a thuin a ni silai kap thiamte an thlan chhuah theih. Chuti ni loin a kaptute kha zawt ta se, sipai niin tunge mahni Chand kap thelh awm ang a, sipai inkahsiaknaah lawmman pakhatna hui lo awm ngai ang. Thu dikah ka zu tum lut e, I tih hi Thu dik lo zawkah a ni I tum luh ni. Chuta ta chu tum chhuak leh la, a PERH TAR-ah chuan tum lut leh rawh. Tah chuan thu dik chu I hmu ang a, a tlaknaah a zu insawh hlum nge lung hriam hmawlh zum zawk ngei chu em ni? Anih loh leh silai mu hi em ni dawn? Lo ni se – eng silai mu ber nge? Tu silai nge ni? Tunge a hmangtu chu? Hengte hi I chhui chhuah chuan tualthattu chu I hlat tawh lo hle ang.
Dahrawk: I thusawi zawng zawng chu a dik vek mai. Thu dik awm mai mai I rawn sawi chhuak a ni bawk a. Sipai Chand kapte leh silai kapthiam hote chu an kah fuh leh fuh loh hre turin an PERH TAR a la awm a, awlsam taka hre tur lah an ni tawh a, kan zawn chiam hnu pawhin kan hmu zo lo tih lah i hria a Thil harsa leh khirhkhan tak zawng a ni. Mahse tualthahna chu a awm si. A perh tar atanga chhui that theih loh anga ngaih tur lah a ni hek lo. I han sawi hmasak ber, a tlakna a sang a, Tawia silai mu ni lovin a zu insawhna hi a thihpui a ni ang e, tih kha chu Doctor-in han exam se a thihna chu a chiang thei chauh ang. Chuti lo chu thil a chiang tak tak thei lo ang I tihna a ni ber maw?
Kawla: Ni ber e.
Dahrawk: Doctor-in exam kher mah suh se, hei hi chu a insawh vang a ni lo tih a chiang tawk. Silai mu mupui lehnghalin a kahna tawk atanga pa lu a verh chu a thi nghal ang tih hriat sa a ni. A tawi zawngin thlarau pawh chhuak hman lek loa thi tur, I ti mai ang. Chutiang a nih chuan a tlak thlakna a sang a, thihna khawp a ni reng reng, I ti a, chuti a lo nih phei chuan chawp leh chilhin lo thi kher mah suh se, leia a tlak hma chuan vawi li vawi nga a thi nawn hman dawn tihna a lo ni a. Chawp leh chilha thih theihna hripui veiin thihna hun chuti zozai pumpelha a tawp bera a zu insawhna avanga thih tak mauh mai chu tan chhan derthawng tak a ni. Tin, midang ram vak tuten emaw an kap pawh a ni thei tih leh, lung hriamin an chhu a, emaw ama intihpalh hmawlh zumin a chhun tih pawh kha – Chumi hmain, anih, Sap thawnthua thal kah thiam Robinhood a hi, an han inkah siak a, a khingpuipa chuan a perh tar chu a lai takah a han kap chat mai a. Robinhood-a chuan a han kep ve a, a khingpuipa thal la bur chu a va ek phel raih e, an tih hi, I ring em?
Kawla: Ka rin leh rin loh chu kawng dang ni sela, mahse, thil awm thei chu a ni alawm.
Dahrawk: A dik a ni, thil awm thei chu a ni teh meuh mai. A tak takah phei chuan a awm pawh kan la hre lo a. Mahse I sawi angin thil awm thei chu a ni a, chu chu hriain a phuahtu hian thil tak tak ala awm ngai lo chu thawnthuah a awmtir a. Thal kap thiam ber kan hriat chu thawnthuah chuan a awm a nih chu. Tawia hian thil awm ngai lo thil awm thei si, mahse thawnthuah chauh kan hmu ang a, a kap hmasatu kahna chiah ralkhat atang leh nghala zu verh leh sat hi chu thil awm thei a nih mai avanga rin tur a ni lo. Hmun hnihah emaw a lu hliam ni se lo hliam hmasatu pawh chu a awm a ni ang tih chu rin ngei tur a ni. Chutiang bawkin a dang I han sawi, lung hriam leh hmawlh zum pawh hi, chutiang bawk chu an ni. Chutichuan heng I han sawite hi tan fung dawrawm tak zawng a ni.
Kawla: Ka thusawi I ngai thelh a ni. Tawia hian kap fuh se chu I sawi ang zawng zawng chu a dik alawm. Hmuanhma pakhat chauh awma chu a zu verh nawn leh a nih ngawt loh chuan chu chu I sawi angin thil rinawm loh tak a ni si a. Tunah pawh Tawia hian zu kap fuh ngei turah I la ruat tlat a. Mahse, Tawia hian kap thelh ta se, tuna ka thil sawi pathumte khi chu a thihchhan an la ni thei tlat a ni.
Dahrawk: Silai leh lung hriam, a eng emaw zawk zawka tihhlum pawh chu lo ni se, I sawi anga thi tawh hnu lungbang nghenga tla mai thei lo tura a tawk vanduai duai rawn hmuh atana thuttir a ni phawt a. Tawia hian vanduaithlak takin a rawn hmu a, nunga ngaiin a han kap a. A hma lamah a tla thla hnawk a, kap fuh emaw a ti a, mahse a thelh hlauh si. Chuvangin a hmaa silaia kahhlum a nih loh pawhin lungzuma chhut hlum emaw chu a ni ang I tihna a ni maw?
Kawla: Ni chiah e.
Dahrawk: Tawia kahna atang hian a kahpa awmna hi kar nei tham deuh a ni a. Tawia hian a han kap a, a hlah ta hlauh mai a. Chuti ni se engtin nge a kah pa hi Tawia silai kah rual kher khera a tlak thlak? Inkar hlat tak atanga phak a rinawm si loh. Hetih lai hian thli a tleh thutin a chhem thla em ni ang? Mahse midang rawn hmuh tura tla mai thei lo tura thuttir a ni si. Thli chuan chhem thla thei pawh ni se, a hma pawha lo chhem thlak tawh awm. He thil inhmu rem lutuk, silai kah rual chiaha Parmawii rutu lungpui chung atanga tla thla hian Tawia’n a thil hi a thelh lo tih a tilang chiang a. a silai mu den avang ngeia tla thla a nih phat rual a ni lo (tiin a han ngawi vang vang a)
Kawla chuan hmaih thelh lianpui a nei tih a hria a, mahse sawi chhuah kher chu thain a hre lo. Dahrawk chuan a thusawi chu a han chhunzawm a, “Hmawlh zum thu pawh kha- I sawi angin Tawia hian kap thelh ni ta se, a phu zawk chu a tla thla thei meuh ang. Mahse hei pawh thihpui khawp hial hliampui tuar chuan Parmawii engmah hre lo hi lungpui tolawt, kham sang tak chungah chuan a lawnpui kher kher lo ang. Mi pawikhawih si, amah chu an rawn zawng ngei ang tih hre bawk chuan harsa chung chunga rawn zawngtute tana hmuh awlsam leh ualauah chuan a han intar lang duh nang. Hmun fianrial, tuma hmuh theih lohna tur a zawnpui ngei ngei zawk tur a ni. Tin, chutiang tuar a nih tak chuan Parmawii hre chung loin ama sa-himna tur chuhin hmun fianrial lamah a awm daih ang. Eng kawng zawng mahin Parmawii hi hliampui a tuar hnu chuan a put kawi a put kawi a rinawm thei lo. Tin, lungpui chung zawlah hian a tlu a ni ngei ang e, ti dawn ila, hmun dang kal harsa pui puiah pawh tlu ta lo a, hmun zawl rem lai bera han tluk ngawt chu, thil mak thawkhat chu a ni ta reng reng. Lo thi ta pawh chu ni se – lungpui chung zawl sang takah chuan hmawlhrum, a tukkum chhun pawp mai thei tur a lo awm leh kher kher chu rin harsa tak tur a ni. A awm thei lo tihna zawng a ni lo a, a aia thil ni thei zawkin a delhkilh hneh em mai. Chuvangin Tawia hian a mi kah hi a thelh han tih rual a ni lo. A kap fuh ngei a, lei a thlen hmain a thi ngei a ni tih hi thil chiang a ni. Ama sawi ka pawmpui mai ni lovin til awmdan zawng zawng ka thlirin a thusawi hi thu dik a nih phat rual a ni lo. Chutiang chu a nih tak reuh avang chuan bail pawh a harsa a ni. A pawi ngawt mai. Tin, tualthattuah chauh hian puh a ni lo a, ruang la botu leh Parmawii ruk chhuah tumtu thlahrang lema changah hian puh tel a ni bawk. Zep nei hauh lovin I ngaihdan chiah min hrilh teh khai” a ti a.
Kawla: Atir phat atangin a kahhlum hi zep a tum lo tih a hriat a. A hmu hmasatute hnenah pawh a kahhlum a nih a hrilh a, chhete pawha tah a tum lo tih a lang chiang hlein ka hria. Chutianga tan tum hauh lo a nih si chuan ruang a han ruk bona ngawt tur hi a chhan ka hre thei lo. Damdawi in atanga Parmawii ruk tum thu lah kha dawt a ni hauh lova, Ringi mitvai hmuh mai a ni thei hek lo. A thil hmuh ang chiah kha khami zan vek khan hmun hrang daihah mi pahnihin an hmu ve bawk a. Chutiang bawkin Tawia’n a Parmawii ruk bo a han tum lehna ngawt hian awmzia a nei lo lutuk, ka ngaih zawn thiam pha ve lote a nih ngawt loh chuan thil irzawn lo lutukah ka ngai.
Dahrawk: I ngaihdan chiah chu keipawh ka ngaihdan a ni. Hemi chungthuah chuan tan pawh a tang nasain thu hretu a neih thu te pawh a sawi a. Theihtawp chhuaha ka han beih leh chiam pawh chuan ka khawk hle a. A thu hretute pawh tihbuai ngai lovin hetah hi chuan fihlim ni berin ka hria a. Chuvangin he kan puhna dang hi chu nuai bo ka tum ta reng a ni. Tin, Bawrhsapin tualthah thu hi chu a hma thei ang bera chin fel a tum avangin rorelnaah dan angin pu lut lo thei kan ni dawn lo a. Tawia hian thah ngei tuma kap pawh ni se, tualthat ve bawk, chu a chhapa hmeichhia ru-a thlaphang thlabara siamtu tualthat hrem aia nasa zawka hrem tlak, vantlang zawng zawngin an huat thattu a ni mai a, tualthattu chu hrem ngei tur mah ni se a nep theih dan ber tur kawng ka lo ngaihtuah ang e” tiin Kawla chu a han melh a. “Zawh duh dang I la nei em?” tiin.
Kawla: Thil pakhat zawh duh deuh che chu ka la nei a, mahse mi khak thla nalh thin em a, ka zawt tawh lo mai ang che. A lawmawm khawp mai, engkim chiang takin min hrilh a. I sawi angin tualthattu chu hrem loh theih ni hek lo. Amaherawhchu a tirem dan nep thei ang ber chu min lo ngaihtuahpui mawlh ang che” tiin Dahrawk in chu beidawng takin a chhuahsan ta a.
Mihringin thil harsa tak, ngaihtuah chhuah theih mang loh kan ngaihtuah chhuak ta ang huai hian kawlpui khengthla ta lehchawk a inchan a, Dahrawk Babu chu a khumah chuan a han mu zal a. Kawla’n “Zawh duh dang che ka la nei a, mahse mi khak thla nalh thin em a ka zawt lo mai ang che” a tihte chu a han ngaihtuah a, a hlim hle a. Kawla khan enge mi la zawh duh ang aw, mahse ka khak thlak leh a hlauh avangin chhan tha tawkah a ring lo ang a, mi zawt leh ngam ta lo chu a ni chawkawm a tiin. Kawla chu fing a ti hle a, a Dahrawk pui dangte mai phei chu ni se a hmanraw hmasa ber, silaia thi nge a insawhnaa tla hlum tihah pawh khan an buai chhe mai dawn tih a hria a. Tan chhan dang kawng tuma Kawla’n a han vuak vat phei chuan a thiante zingah tumah tal chhuak zo tur a hmu lo. Tawia inpuanna mai bakah Kawla nen an inbiakna atang hian Tawia chu tualthattu a ni ngei tih kawng tam taka a sawifiah theih dawn avangin chu thubuai chu Bawrhsap hmaa hlan hlan a nghakhlel hle a.
A haw kawngah chuan Dahrawk thil hmuh hmaih nia a hriat chu Kawla chuan a han ngaihtuah nawn leh a. Dara’n Kawla a zu hmuh dan, Dahrawk hnena a sawi leh Tawia’n Dara’n a rawn hmuh dan a sawi kha a inang lo tih a hria a. Tawia chuan Lungpui chunga nula a kai phei chu rawn hmu niin a sawi a, mahse Dara chuan lungpui chung zawl rem laia nula a hlang chho dawrh hmu a, chhawmphei tain a sawi si a. Lungpui chhawrdawh chu chiang zetin a mitthla chuan a hmu a. Mahse heng mai mai hi chu chhan tha tawk a ni lo tih a hria a. Tawia chhungte hnena sawi dan tur chu a ngaihtuah ta zawk a. Dahrawk nena an inbiak dan leh tualthattua puh a nih thute chu sawi rih loh a, an beng a den hun huna an hriatah awm se, bail a rem loh thu erawh a dam thei zawnga hrilh chu thain a hria a.
Bung 8
Nilaini
Tlai lam dar 4:30 velah chuan Bazar Bung bulah Kawla Durtlang leng hawng leh Dahrawk Babu an intawk a. Dahrawk chuan Kawla chu thil awmdan zawng zawng a hrilh a, “Thawhtanni atang khan Bawrhsap chuan Tawia chungthu kha a ching ta a. Vawiin hian thu chu a pawtchat ta. Thu tam tak a zawt a, Sapte pawh a awm ve a, an duh ang tawk zawhna dang danga an zawh hnu chuan Tawia chu police in Thana lamah an hruai leh ta a. Kei erawh chu thu zawh duh dangte a neih takin a ti a ni ang, awm ve rih turin mi ti a. Bawrhsapin Sapte chu rawnin Tawia chungchang chu an ngaihtuah ngun hle a. Tawia hian midang nunna chhan tum vanga kap a ni a. Tin, amah ngei pawh hian Tawia chungah kut a thlak tawh a, Tawia hi nikhaw hria leh thi nghal lova la che let ve thei tur awmin lang phei se a thah nghal mai pawh a rinawm a. Chu lovah, tun hma lamin Tawia hian tualthahna chungthuah leh thubuai dang reng rengah inhnamhnawihna a la nei lova, a ngaihdam hi a phu a ni, tiin an lungrual dun hle a. Hengah hi chuan DAN hi a hman tak tak theih loh a, Bawrhsap thu thu a ni. Tualthattu hi a duh chuan a ngaidam hmiah thei a, tuman rorelna sang zawkah khin let leh theih lah a ni hek lo. DAN piah lama mi niin engkim a engkim a ni” a han tih chuan Kawla chu a thaw huai huai a.
Dahrawk chuan a chhunzawm zel a, “Bawrhsap chu rei fe a han inngaihtuah a. Dawhkana kawlawm chu a la a, a han ziak ta zung zung a. A hnuaiah chuan a seal chuan a han chhu a, lian tawk tak hian a hming chu a han ziak a. A ding thut a, Sapte leh kei chu min melh a, “Hei hi, Bawrhsap thuchhuak chu a ni. Tawia hian mi a thah avangin kum 10 lung ina tang tur a ni” tiin. Rorelna pindan chu a chhuahsan ta a. Sapte nen chuan kan han inen a, a thuziak chu kan han chhiar a – ‘Kei, Bawrhsap ngeiin Tawia thu hi ngun takin ka ngaihtuah a, tualthattu ngei a ni tih ka nemnghet e. Amah hi mi fel tak a ni a, a mi thah pawh hi thi tlak a ni. Ka thuneihna sang ber hmang pawhin Tawia hi ngaihdam tlak leh ngaihdam ngei tur a ni tih pawh ka hria. Amaherawhchu ngun lehzuala ka ngaihtuahin he ramah hian hetiang thil hi a la awm ngai lova. Inthah hrim hrim hi thilsual, sawrkar awih loh zawng a ni tih mipui zirtir nan hun remchang hmasa a ni. Tun hnuah he ramah hian tualthahna a lo tlem phah theihnan hun tha chu mi fel pakhat tuarna avangin kan hloh tur a ni lo tih hi Bawrhsap ngaihdan a ni. Sulsutu atan Tawia hi ka duh a, misual, tualthattu hrim hrim te, an thiltiha tuar tlak ngei ngeite lak atanga entawn tur tar ai chuan mi fel, tualthat lak atanga tualthah that lohzia mipuiin an zir chu thil tha zawk a ni ang tih hi Bawrhsap ngaihdan dang pakhat leh chu a ni. Chuvangin kum 10 a ral hma chuan Tawia hi Syhlet jail-ah a tang tur a ni’ tiin. Chuvangin amah hmuh leh thil pekte in duh chuan naktuk dar 11 velah lo kal ula, a hmuh remchan hun a ni ang. Zanin chuan Hazat-ah a la awm ang a, naktukah Jaila kan dah dawn chauh avangin chutih hun lai chu hmuh hun remchang ber a ni ang” tiin Kawla nen chuan an inthen ta a.
Dahrawk nena an inthen hnu chuan Bawrhsap thiltih dan chu Kawla chuan a ngaihtuah kawng tluan a. Fel a tih em em leh ngaihdam ngei pawh a mimal ngaihdana tlaka hre si ngaidam theitu dinhmuna ding bawkin, tun hnua he rama tualthahna a lo tlem zawk beiseia Tawia kum 10 lai tang tura thu a rem ta chu mak a tiin Bawrhsap ngaihtuahna chu chhuichhuah phak harsa a ti a. Amah Kawla duh dan chuan ngaidam hlawl sela a duh ber a. A han ngaihtuah zel a, mingo, tuipui ral atanga lo kalin ama duh dan pawh ngaichang lova chuti taka ram tana thatna zawk tur thlira ngaihdam tlaka a ruat, ngaidam ta lova an hrem ta chu anmahni ramte zawng ni se a ngaithiam a. Mahse he mingo hian he ram hi chuti takin a hmangaih thei dawn em ni, lo hmangaih tehreng pawh ni se chutiang taka nasain an ram chu a hmangaih ang maw?
Ama chanchin chu a han chhui let ve a. A hun tam zawk Vai ramah leh Kawl ramah a khawhral hnuin Aijal-ah a lo lut tih a inhria a. Ram tana a lo ngaihtuah ngai lohzia te, ram tana ngaihtuahna nei hauh lova ama hlawkna ringawt umtu a nihzia te leh ram dang atanga a thil han lak luhte a han ngaihtuah chian phei chuan thi tlak leh thih chu a tan thil tha zawk ni hial te hian a’n hria a. Bawrhsap, mingo, tuipui ral mi lehnghalin hetilai rama a ngaihtuahna leh ani he rama mi, a that zawkna tura theihtawpa beitu tur ngei si – ngaihtuahna leh Bawrhsap ngaihtuahna chu a han buk tawn chiam pawhin a inang lo lutuk a, a leh a linga vut tui thlawr bur ang hlauh niin a hre ta a.
Pa bengvar deuhte chu Chawii te inah chu mi zan chuan chanchin ngaichang turin an kal hlawm a. Chanchin hre ber a nih avangin Kawla thusawi chu an ngaithla thap a. Tlaia Dahrawk Babuin Tawia chanchin a hrilhte chu a han sawi nawn leh a. Tawia pa chuan, “Tunah chuan ka harh ta huai mai. Suahsual bik vang dang pawh ni lova Ram tana thil tha zawk beisena tur hrim hrima a tantir a niha, Tawia te tehlul vanga tualthah a lo tlem phah theih chuan thil lawmawm tak zu ni zawk a” a han ti thei ta mai a. Tawia nu erawh chuan “Khawiah lawmawm thu va awm suh” a lo ti hluk a. Kawla chuan ram dangte zawng ni se rorelna sang zawka khin let theih dan a awm thute chu han sawi a tum a, mahse hrethiam chuang dawna a hriat hlawm loh avangin Pathianni-a Dahrawk nen an inbiak dan chu a sawi ta zawk a. “Tawia hian ‘ka kah a ni e’ ti kher lo se chu a tih dan kawng chu awm theiin Dahrawk pawhin a ring a. Mahse a tan loh avang hian puh loh theih a ni lo a ni, a ti ve bawk a” tiin. Tawia nu chuan “A va han pawi tak em. A at vang zuk nia. Mahni sahim nante chuan dawtte pawh sawia ‘Ka kah a ni lo reng reng’ han tih ve bawk awm” a ti buan buan a.
“Dawt sawi vanga him ai chuan thu dik sawi avanga tuar chu kei ka ngaihdan a ni” Tawia pa chuan a ti dek dek a an nu chuan “Kan mi a pa lah hi, mahni faten an tuar ngei dawn tawh tih pawhin heti hi a thu lak dan zu la han ni a. Fa hmangaihna hi awm chai hek lo, a hahtlak hlawm a nih hi” a ti ta nghoh nghoh a. Kawla chu an karah a lo tla thuai a, “Eng pawh ni se an rel anga thil chu kal ngei ngei tura ngaih mai bik tur a ni lova. Naktukah eng kawng zawng emaw tala Bawrhsap chu a thu sut leh tura beih chu thil sual a ni lovang. Zah bosal dera, thih leh thih tia kan beih zawngin kei zawng a lo sut leh chekin ka ring a ni. Naktuk ngeia kan tihfel hman loh chuan thil a tlai mai thin a, chuvangin a rang lama kan chet a tul a ni” a han ti a. Tawia nu chuan “Chu ngei chu ngaihtuah vat vat a hun a nih chu. Hrehawm ka tihnate leh a unauten an tuarziate hi han sawi vek nghe nghe la a nih chu. ‘Ka harh huai e, ka hrethiam e, ram tana thatna zawk tur a nih chuan dawt sawi vanga him ai chuan thudik sawi vanga tawrh chu ka ngaihdan a ni’ tih mai mai. Dawt sawi vanga kan him dawn phawt chuan duh leh a sing tel pawhin dawt chu kan sawi tur alawm” tiin a thianpa khap nan chuan a han melh a. Tawia pa chu a ngawi mai a, chhan zui chi a ni lo tih a hria a. Bawrhsap thu tihtluk tawh chu suttir leh mai theih chu a inring hauh lo nain Kawla’n a va hmuh leh chu a hnial lem lo, ‘Bei nge sei run dung’ tih alawm tiin.
In lengte chu an haw tak nual vangin Kawla pawh chuan tin a tum ve ta a. Tawia nu chuan “Chutia hmuh theih a nih dawn chuan naktuk chu va kal tlang ila a va tha awm em!” a han ti a. Kawla chuan “Bawhrsap thu suttir kan tum si chuan kei chu zing atanga ka buai a ngai dawn a, in rual chuan ka hman ve lo ang le. Chuvangin a hmu tur chu lo va kal mai ula – dar 10 velah lo thlen phei ka tum ang a, chu pawh chu Bawrhsap ka hmuh theih leh theih loh azir a ni ang chu” a han tih chuan an in mangtha a, Kawla chu a inla panin a kal ta a.
Zan a rei tawh hle tih chuan Dawrpui tla fual Champhai kawng atangin Sakawr hi a chunga chuang awm tih hriat fahran hian Bazar zawl chin chu a lo chuangchhuak hlawl a. Chak em emin chhim lam hawi chuan a lim phei ta puat puat a. Bazar tawn tir Bung zawmnaah a inher thut a. Thana panna kawng cho panin a tlan leh ta chiam a, chumi lo let leh chuan Aijal chhim thler a rawn tlan tlang zur zur a. Tangka ina sipai santiri dingte chuan an hmu a, mahse engmah an ti hman lo. A chunga chuang erawh pa lianpui dum ren run a nih an hre chauh a. Kulikawn tawpah a inher a, chak takin Rahsi veng tlang a tlan liam a, a kawdawm ke vawr rual inchhep ri chu a ri tuar tuar a.
Mi tam takin an bihthla a, mahse tumah chhuak ngam an awm lo. Thakthing dawr kawnah a lo chhuak a, Thakthing Bazar tlan pelin Biak In pui hnuaiah Mission veng lam panin a lim phei leh pur pur a. Jubili Hostel kawn a thleng a, a han let leh tur chu a sakawr a hel emaw ni, a ding uaih uaih a, a rum deuh nghur nghur bawk a. A chunga chuang pain hruihruala a han vuakna te chu a ri fiak thuai thuai a. Jubili Hostel naupangte pawh chuan tukverh atangin an zu bihthla a, chak zeta a let leh thleng chuan an thlir reng a. Sikulpuikawn a lo chhuak a, Vai hmeichhe veng lamah a inkhawh thla leh ta puat puat a. Sairang kawng rawn pawhin Sipai Lammual bulah a lo chhuak a, chhuah lam kawn kawng zawhin Makthanga veng a fang chhuak a. A ke chheh ri chu a ri tuar tuar reng a. A kalna chin kawng dunga awm chuan tumah a thawm hai an awm lo. Zing khawvar hnaih lama Makthanga veng leh Sikulpuikawn inkar ngaw hnuia thla ai ri chu Rahsi veng hnuaia mite chuan chiang takin an hre deuh vek a.
Chhunzawmna: Thlahrang Bung 9, 10
Share this Post


text:
Kan khrihfabu cio kan zoh tikah zeidah kan ruah ning cio asi hnga? Nan lung ai lawm maw? Pathian nih teh a lung ai lawm lai ti nan ruat maw? Bible ca nih a chim ning tein a nung mi asi maw?
A cheukhat khrihfabu cu kan i tthen i a cheu cu buainak in kan khat. A cheu cu Pathian ni lawng ah kan i tong. A cheu cu pumh lio ah kan laam i a cheu cu dai tein kan i pum. A cheu cu member tampi kan ngei i a cheu cu tlawm te lawng kan ngei. A cheu khrihfabu cu mino tampi nih choir an sak lio ah a cheu ah cun upa deuh lawng te nih an rak sak ve.
Khrihfabu kip kan zoh tikah, pakhat le pakhat kan i dang cio hna. Kan i danmi hi a ttha lomi cu an si lo. Kan i danmi nih hin Pathian zeitluk in dah a ngan timi tu an langhter deuh. Natein, kan khrihfabu hi Pathian nih a lawmhmi khrihfabu asi maw ti cu ruah peng a hau. Pathian a duh ningin a nungmi asi lawng ah khrihfabu timi sullam cu a ngei lai. Khrihfabu member tam le tam lo, choir sak thiam le thiam lo, mi an laam le laam lomi nih khrihfabu zei asi ti tam tuk a chim lem lo. Cu ti asi ah cun, kan khrihfabu cio hi, Pathian duh ningin a tthangmi khrihfabu asi ko ti kan hngalh khawh lai?
A dangdang ka chim hlan ah kan khrihfabu ah ka hmuhtonmi thil a cangmi pakhat van langhter ka duh. Voikhat cu, kan khrihfabu ah Bible ca nih a chimmi khrihfabu a lawhnak te ka hmuh tikah khrihfabu a tthanter kho tu Bawipa cungah lawmhnak ka chim. Mah cucu.. Kan khrihfabu member pakhat, ruah lo piin sizung a phan. Minute 15 chung a rak thi cang ko nain, Pathian nih a nunnak a zuah tthan caah, cu ti cun, thluak phing bu le thaw pek chom in sizung ah a um. Pathian nih member chungtel cung dihlak ah rian a ttuan i, mizaw inn ah ni 7 chung i tong in thlacamnak kan ngei tti hna. Pathian bia in thazaang i pe in Pathian sinah bawmhnak kan hal. Kan pek khawhmi tangka le thliri in a chungkhar kan bawmh hna. Lamkaltu 4 (Acts 4:27-31) hi ka lawhter tuk. Taksa lei cun kan ba ngai ko nain, thlarau lei cun kan tthawn lio caan te asi. A buai cu kan buai ngai ko, nain buaipi awktlak pakhat asi tiah ka hmuh. Biakinn program ah kan buai mi a dang tampi an um ko nain, buaipi awktlak ngaingai mi an tlawm.
Voikhat cu mizaw zoh dingah sizung cu ka phan i, kan khrihfabu nubu upa pakhat, mizaw pawng ah Bible a rel ko kha ka hmuh. Mizaw nih cun a thei kho lai ka zum lo, sihmanhsehlaw Pathian bia a tthawnnak kha ruahchannak he thlacam pah in Bible ca cu a au in a au hnawh. Khrihfabu chungtel dangdang zong nih chun zaan in an rak zoh. Kan mizaw tlawmpal a van cawl, a thaw a van dawp i a thintur a ran deuh hmanh ahhin “Hallelujah, Bawipa na ttha tuk, na dam ter cang lai” tiin Pathian tthawnnak hmuh lawng an hngak. Si ko, miphun dang mithmuh ah cun mihrut kan lo ko. Natein, Pathian tthawnnak hmuh duh cu a sual maw? Pathian nih a ttha a ti ah cun damnak a pek khawh lai ti zumhnak in kan khat. Bawipa cu thangthat si ko seh! Mizaw cu a dam le lam zong a kal kho cang. A thluak tu neurosurgeon nih tha tein an zoh piak lio asi. Thlacamnak in rak bawm ve dingin kan nawl hna.
A cunglei ka van tialmi hi, Pathian ttawnnak le riantuannak bianabia, kan khrihfabu chungah a langmi asi i a dangdang zong nih nan khrihfabu cio ah nan hmuhtonmi tehtekhan ding nan ngei cio lai tiah ka zumh. U le nau hna, khrihfabu hi asi ding ning tein asi tikah ai dawh tukmi thil asi. Pathian muisam a kenter tu, dawtnak a luan in a luannak hmun ah ai cang. Ahohmanh kan tlamtling lo bu ahhin “Bawipa zeidah tuah seh ti na ka duh?” ti chimduhnak lungput a chuak. Kan nih kan khrihfabu zong nih a tlinh kho pet maw? A tlinh kho pet lo. Nain, a tlinkhawhnak dingah a riantuan buin thlacam ding cu kan si maw? Kan si bak ko. Khrihfabu timi hi a biakinn hmun le a min lawng an si bak lo (laimi khrihfabu cu B le C lawngte). A min sawh lawng siseh law cu lai biakinn hna hi faphir lawngte kan si hnga. Biakam thar kan zoh tikah, khrihfabu timi cu Khrih chungah a nungmi minung hna tu hi a chim duhmi asi deuh. Chim duhmi cu, nangmah le keimah hi khrihfabu tak cu kan si. Khrih kan zumhnak in Thiang Thlarau a chungah a ummi paoh hi Khrihfabu kan si. Kan mah pum in sak-tti mi hmun hi khrihfabu cu asi. Zumtu cu zeitik hmanh ah a mah te lawng um phung asi lo. Zumtu timi cu a dang pakhat, pahnih, pathum… he um tti i Pathian lei ah tthan tti hi asi. Khrihfabu chungah Pathian bia in tthan tti, dawtnak ngeih tti, ngaihthiam i zuam tti, Pathian pennak kawl tti, vancung ah chawva khawn tti le hawikomhnak ser tti hi Bawipa nih a kan duh piakmi asi. Khrihfabu chung hmanh ah hi hna kan tuah khawh lo ah cun, a dang chinchin cu chim ding an um lo.
Hi thil pa nga hi Pathian thawngttha a hngal takmi khrihfabu nih an ngeih ding asi:
1. Pathian biaknak leiah biatak tein a nungmi (Colossians 3:16; 2 Tim 4:2). Praise and worship that ti lawng siloin Pathian bia ah biatak le thuk tein a lutmi an si hau. Pathian bia hi a sangcem upatnak pek asi lai i nawlngeihnak a ngei cemmi cu Pathian bia asi lai. Cu pin ah Pastor le cawnpiaktu lawng nih Pathian bia hngalh siloin, member pakhat cio zong nih an mah tein a thuknak kawl zong an thiam lai. Mah ti asi tikah cun, zei bantuk program an tuahnak kipah Pathian bia he kalh lo tein an i hruai thiam lai.
2. Pathian khamhnak thawngttha a au pimi (Acts 4:21). Zeitindah kan khrihfabu chungtel hna nih Pathian thawngttha hi an hngalh khawh lai tihi biatak tein a zohmi an si a hau. Bianabia ah, program phunkhat hna a that deuh lo ah cun a dang program hi a tha deuh hnga maw ti thlacam bu tein zoh pah a hau. Hngakchia, upa, nubu, mino dihlak nih zeitindah khamhnak an hmuh khawh lai ti khuaruat khomi an si a hau. Khamhnak cu Pathian ta asi ko, nain, tu lio ai thleng cuahmah mi vawlei ahhin, kan unau hna nih zeitindah thawngttha hi an hngalh khawh cem lai ti cu thlacam buin ruah a hau.
3. Pathian fa si ruangah vawlei nunning in a nung lomi (1 Peter 1:14). Chantiluan nih cun a hmanmi biatak um ti lo, nangmah na duh ning paoh in nung ko law a ti hmanh ah, zumtu hna cu Bawipa duh ningin a nungmi kan si lai. Vawlei mi hna nih lih an chim, an fir, an in ngaithiam kho lo, nu le pa sualnak an tuah, hmanh ah Pathian mi hna nih cun kan nunzia in thawngttha chim ding kan si. Pathian mi hna nih midang caah an ngeih lomi an caan an pek tikah, an ngeih lomi tangka an hlut tikah, an dawt khawh lomi hna an dawt hna tikah, ngaihchia mi hna an bawmh hna tikah, Pathian dawtnak cu a lang khun.
4. Pathian an zumhnak nih an tuahsernak (zuamnak) a thlenmi (1 John 2:3-6; Ephesians 5:1-2). Pathian khamhnak nih minung thleng loin a um bak lo. Thiang Thlarau cu khamhmi minung chungah a um tikah hin a nunnak ah a lang. Cu bantuk khrihfabu cu an mah caah an nung ti lo i Pathian sunparnak le ramkuahnak caah an nung cang. Zumhnak le Pathian riantuannak in an kal tikah khrihfabu cu ai dawh i vawlei mi hna nih ceunak an hmuhnak asi.
5. Pathian duhmi zaangfahnak le a dingmi thil tuahmi (Micah 6:8; Rom 12:13-16). A dikmi rian (justice) hi phun tampi an um. Natein, a buaktlak in chim ah cun, vawlei cungah a hman lomi thil hna doh hi an si. Pathian nih vawlei a rak ser ningin a hmanmi thil le a dingmi thil kalpi asi. A hman lo ruangah mi pakhat thong a tlak ah cun, khrihfami hna nih a caah a dikmi phunglam kawl piak ding asi. Rian a kawl kho lo i rawl ei ding a ngei lomi asi ah cun, zaangfahnak lungthin he, si khawh ningin bawmh ding asi.
Hi thil pa nga hi tuah ai zuammi khrihfabu cu an tthang ko lai. Hi bantuk in tuah ai zuammi khrihfabu ah kan um ah cun a ttha tuk. Natein, hi bantuk hi a ruat lomi kan si ah cun, biatak tein khuaruah ding asi. Laimi cu US ah har tukin kan nun tikah, kan rian umnak hmun pawng a ummi Khrihfabu paoh ah kan um hna nain, Bible ca ningin nun ai timmi khrihfabu pawng tu ah um i rian kawl ding tu kan si deuh. I thial lawng hi a hmasa cem ah ruat loin, kan khrihfabu hi keimah nih zeitin tel in Khrih nih a duh ningin a nungmi khrihfabu asi khawh lai ti kan ruah ding asi.
Southern Baptist Theological Seminary i President asi mi Albert Molher, Jr. nih a chimmi cu “If you can’t tell the difference between the church and the culture, it isn’t that the church has been victorious over the culture, it is because the culture has been victorious over the church” hi asi.
Vawlei mi hna nih ser chommi phunglam le kan khrihfabu cio nih zulhmi phunglam an i dan lo asi ah cun, khrihfabu kan sung tinak asi. Pathian nih a sakmi khrihfabu cu Pathian a dotu vawlei he cun ai dang bak ding asi.
A chungah khan kan khrihfabu kong tehte ka van tial mi ah khan, a cheu cu Pathian nih mizaw a damtermi kha khuaruahhar cemmi thil ah nan ruah hnga. Mah nakin khuaruahhar deuh tiah ka hmuh mi cu, a hlan ah mah le mah ai daw cem i mah zawn lawng ai ruatmi le ngeihmi caan hmanh ah kai zaa lo ai timi hna kha, Thiang Thlarau nih an chunglei in a thlen hna tikah, mizaw le chungkhar caah zeitindah ka bawmh khawh hna lai a timi hna hi an si deuh. Mizaw an dammi nakin, Pathian nih kan cungah khuaruahhar rian a tuan peng ko ti kan hmuh khawh pengmi cu, Pathian nawlbia zulh in midang kan dawt khawhmi hna hi asi tiah ka zumh.
Kan khrihfabu cio hi Pathian nih siseh ti a kan duh piakmi khrihfabu kan si khawhnak hnga thlacam peng ko usih. A chanbaunak na hmuh khawh ah cun, a ttha tuk. Kha bantuk chanbaunak ah khan Bawipa nih an hman duh. A chanbaunak na hmuh khawh mi kha na thluachuah asi.